open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Weirld Nateur-Stichtienge

De **Weirld Nateur-Stichtienge** (**WWF** ofte *World Wide Fund for Nature*) is e weirldwyde organiezoasje die nie van stoatn ofangt. Zy wierd ipgericht de 29-stn april 1961  en z' oed eur bizzig mê nateurbeschermienge, oendrezoek  en nateur-êrstel van d' omgeevienge. Vroegre wierd ze genoamd *World Wildlife Fund*, en das nog oltyd de gebruukte naame in de Verêenigde Stoaten van Amerika en in Kanada. 't Is  de grotste oenafanklikke nateurbeschermingsorganiezoasje die weirldwyd deur vuuf mieljoen  menschn oendresteund wordt. 't WWF werkt in mêer of 100 landn en 't êlpt oengevêer mê 3 000  projektn vô bewoarienge en omgeevienge. 't WWF is e Stichtienge . In 2010 wierdn 57% van de geldlikke middls bekommn van burgrs en uut testamentn, 17% uut regeeriensbronn' (lik van de Weirldbank, DFID ofte *Department for International Development*, USAID ofte *United States Agency for International Development*) en 11% van moatschappien .

De zendienge van de stichtienge is "den achteruutgank van de nateurlijke omgeevienge van de planeete te doen stoppn en e toekomste  ip te bown woarin da de menschn leevn in armonie met de nateure" .

## Verwyziengn
Eindhovens Kanoal

thumb|'t Eindhovens Kanoal by Brandevoort in de provinsje Nôord-Broabant  
thumb|'t Eindhovens Kanoal met d' Hefbrugge in Eindhoven in de provinsje Nôord-Broabant

't **Eindhovens Kanoal** (Nederlands: *Eindhovens Kanaal*) es een Hollands kanoal in de provinsje Nôord-Broabant. 't Kanoal begunt by de Zuud-Willemsvoart en lôopt toet 't center van Eindhoven. 't Eindhovens Kanoal is 13.9 kilometers lank en is in gebruuk genoomn in 1846. An 't kanoal liggen de bedryvnzones van Eindhoven, Geldrop, Mierlo, en Helmond. De beekn "Klêne Dommel" en de "Goorloop" goan lanks e koker ounder 't kanoal deure. Vroeger wos 't Eindhovens kanoal een belangryke voarroute vo Eindhoven, nu wordt 't allêne nog moa vo recreoatie gebruukt

## Referensjes
*Eindhoven in beeld - eindhoveninbeeld.com
*Geschiedenisse van 't Eindhovens Kanoal - bhic.nl
*Bruggn over 't Eindhovens Kanoal - eindhoveninbeeld.com
Reyn

[thumb|De riviere de Reyn in [Europa]]
[thumb|De Reynmoundienge in de Bodensee in [Zwitserland]]

De **Reyn** (Duuts: *Rhein*, Frans: *Rhin*, in 't Nederlands *Rijn* en vroeger ook: *Rhijn*) is met 1323 kilometers êen van de langere riviern van Europa. Doarvan ligt 800 kilometer in Duutsland, woar dat ôok 't grôotste dêel van 't strôomgebied (120.000 van de 185.000&nbsp;km²) ligt. De riviere strôomt van d' Achter-Reyn in de Zwitsersche Alpn toet an d' Hollandsche provinsje Zuud-Holland,  en moundt uut in de Nôordzêe. De Reyn is e belangryke voarroute voor al de landn woar dat de riviere deure strôomt.       

In Duutsland is de riviere de Reyn in drieën verdeeld wat de noame betreft: va Bazel tot Bingen  lôopt de Oberrhein (*Boovnreyn*), toet Bonn  lôopt de Mittelrhein (*Middelreyn*) en toet de Hollandse grenze heet de riviere Niederrhein (*Benedenreyn*). Grôotste steden an de Duutse Reyn zyn (va zuud noar nôord): Karlsruhe, Speyer, Mannheim, Ludwigshafen am Rhein, Worms, Mainz, Wiesbaden, Rüdesheim am Rhein, Koblenz, Bonn, Keuln, Düsseldorf, Krefeld, Wesel, Rees en Emmerich. 

## Landn woar dat de Reyn deure strôomt
Vanof Graubünden in Zwitserland deur Liechtnstein (grenzeriviere), Ôostnryk (grenzeriviere), Duutsland, Vrankryk (grenzeriviere) en via de plekke Lobith komt de riviere Holland binn.

## Geschiedenisse van de Reyn
De vroege Romeinn zoagen de Reyn (Latyn: Rhenus) lik de nôordelyke grenze van de beschoavienge. Ten nôorden van de Reyn leefdn de Germoann, die e bedreigienge vormdn vo de Romeinn.

## Referensjes
*Geschiedenisse van de Duutse Reyn - duitserijn.nl
*De Reyn van Lobith toet an zêe (bekend als: Reynfilm) - npogeschiedenis.nl
Liechtnstein

**Liechtnstein**, officieel **Vorstndom Liechtnstein**, (Duuts: *Fürstentum Liechtenstein*; Alemannisch: *Förschtatum Liachtaschta*) is e klêene stoat in Middn-Europa. 

Liechtnstein wordt begrensd deur Zwitserland in 't westn en 't zuudn en deur Ôostnryk in 't ôostn. 't Bergachtig land is e wientersportplekke en e belastiengsparadys. D'r weunn mêer of 37 duusd menschn. 't Spôorwegnet in Liechtnstein makt dêel uut van de spôorweegn van Ôostnryk (ÖBB). 't Zyn moa vier steedn in 't land woa dat er e stoatie is.
thumb|left|<center>Koarte van Liechtnstein

## Geschiedenisse
De Boheemsche vorst Johan Adam Andreas van Liechtnstein kocht in de 17e êeuwe van 't joar 1699 de heerlykheid Schellenberg. In 't joar 1712 kocht hy ôok 't groafschap Vaduz van de groavn van Hohenems. Voer e lênienge van 250.000 gulden kreeg 't hy in 't joar 1707 ôok e zetel up de vorstnbank van de Zwabische Kreits. Up 23 januoari van 't joar 1719 verênigde keizer Karel VI de heerlykheedn Vaduz en Schellenberg toet e vorstndom, genoamd Liechtnstein. Tenslotte kreeg 't nieuw vorstndom in 't joar 1723 e zetel en e stemme in de Ryksdag, moar wos wel dus nog geboundn an et Hillig Rôoms Ryk, geregeerd deur de keizer van Ôostnryk.

## Geografie
Liechtnstein ligt in 't Reyndal in d' Alpn. Westelik an de kant van Zwitserland strôomt de Reyn als grenzeriviere.

## Gekende menschn
*Hanni Wenzel (van Duutsche komaf), won in 1980 twêe olympische titels ip 't ounderdêel alpineskiën.
*Marco Büchel (van Zwitsersche komaf), alpineskiër, wos drie joar achterêen 'Sporter van 't Joar'.
*Mario Frick (ook van Zwitsersche komaf), topschutter van 't Liechtnsteins foetbolelftal, wordt gezien als de beste foetbollist die Liechtenstein ooit g'hed hèt

## Trivia
*Liechtnstein wos in 't joar 1798 't êeste land dat de dôodstraffe ofschaftige.
*Zwitserland hèt e verdrag mè Liechtnstein, da 't by dreigienge militair goat helpn.
*Liechtnstein es gin lid van d' Europese Unie. Wel is Liechtnstein juste lik Zwitserland e Schengenland.

## Referensjes
*Geschiedenisse van de monarchie in Liechtnstein - allthingsroyal.nl
Vaduz

**Vaduz** (uutsproake: *Vadoets*, Alemannisch: *Vadoz*) es d'n ôofdstad en de twêede grôotste stee van 't klêen Vorstndom Liechtnstein. De grôotste stee van 't land is Schaan. De gemêente Vaduz hèt een ippervlak van 17,3&nbsp;km² en ligt up 455 meiters hoogte in 't dal van de Reyn. In de stad weunn e goeie 5047  menschen.

## Geschiedenisse
Al in de 5e êeuwe wos 't er een nederzettienge up de plekke woar da Vaduz nu ligt. 't Kastêel van Vaduz, 't belangrykste kenmerk van de stee, komt voe 't êerst vôorn in de 12e êeuwe van 't joar 1150. De noame Vaduz is ofkomstig uut de Reto-Romaansche toale en stamt uut den tyd toen dat de Romeinn de heersers woarn van de provinsje Raetia. 't Besteurlyk orgoan en 't parlement van de stoat Liechtnstein zeteln allemolle in Vaduz. In 't kastêel van Vaduz weunt de Liechtnsteinsche vorst Hans Adam II.


Ofbeeldienge:Vaduz centre.jpg|Zicht ip 't center in Vaduz
Ofbeeldienge:Vaduz Rathaus 2008 SE.jpg|Zicht ip 't Stadhuus in Vaduz
Ofbeeldienge:Schlossvaduz.jpg|Zicht ip 't Slot in Vaduz
Ofbeeldienge:Regierungsviertel Liechtenstein 2.jpg|Zicht ip de regeriengsgebouwn in Vaduz


## Bezienswoardigheedn en evenementn van Vaduz
*Kastêel van Vaduz
*Regeriengsgebouwn in Vaduz
*Kunstmuseum Liechtnstein 
*Liechtnsteiner weekmarkt.

## Trivia
*Vaduz is een center voer de internationale bankwereld.

## Referensjes
*Hedendoagse historie of tegenwoordige staat va alle volkeren - books.google.nl
*Historie van Vaduz - waarheenmetvakantie.nl
Souda

thumb|Êeste blad van 'n oede gedrukte uutgoave van de Souda
De **Souda** of **Suuda** (Grieks: Σοῦδα - Soũda) is e dikke 10e êewsche Byzantynsche Ensyklopedie van d' oede weireld round de Middellandsche Zêe, vroegre toegeschreevn an e zeekre Suidas. 't Is 'n ensyklopediesch leksikon, geschrêevn in middelêews Grieks, mê 30 000 ingangn, veele ofkomstig uut oude bronn' die nu nie mêe bestoan en dikkers oovregenoomn zyn van middlêewsche kristlyke ensyklopediestn. De naame is verzeekrst    van 't Byzantyns Grieks wôord *souda*, tgêen "versterkienge" of "versterkt kastêel" betêeknt. Dr wierd ook bewêerd deur Eustathius dat van *Suidas*, de naame van de schryvre, zoe kommn'. Mo da zoe berustn ip de verwarrienge tusschn de naame van 't boek en van de schryvre drvan.

## E bitje vodr kykn
* ''Suda'' On Line. An on-line edition of the *Ada Adler* edition with ongoing translations and commentary by registered editors.
* Suda Lexicon in three volumes, Cambridge, 1705; Greek text and Latin translation thereof at the Internet Archive :
** Vol 1 
** Vol 2 
** Vol 3

## Verwyziengn
Schaan

**Schaan** (Alemannisch: *Schaa*) es de grôotste stee van 't klêen Vorstndom Liechtnstein. De stee ligt ten nôordn van d'n ôofdstad Vaduz. De gemêente Schaan hèt een ippervlak van 26,85&nbsp;km² en ligt up 455 meiters hoogte in 't dal van de Reyn. In de stad weunn e goeie 5556 menschn. In Schaan is ter e stoatie, die ôok gebruukt wordt deur de beweuners van Vaduz. 't Is êen van de vier stoaties van Liechtnstein en 't ligt an de spôorlyne Feldkirch (Ôostnryk) – Buchs (Zwitserland). Hêel 't spôorwegnet in Liechtnstein makt dêel uut van de spôorweegn van Ôostnryk (ÖBB).

## Geschiedenisse
In de 5e êeuwe achter Christus weundn der ier al menschn. De noame Schaan is Keltisch moa 't ist nie bekend wat da 't betêkent.


Ofbeeldienge:Bahnhof Schaan-Vaduz 20-08-2007.JPG|Stoatie Schaan - Vaduz
Ofbeeldienge:Rathaus Schaan.jpg|Stadhuus in Schaan
Ofbeeldienge:Schaan church.png|Sint-Peterskerke in Schaan
Ofbeeldienge:KapelleDux.jpg|Kapelle Sint-Maria zum Trost (Kapelle Dux) in Schaan


## Bezienswoardigheedn en evenementn van Schaan
*DoMuS - Museum en Galerie van de gemêente Schaan
*Kapelle Sint-Maria zum Trost
*Liechtnsteiner Brauhaus - Bierbrouwery
*Theater am Kirchplatz (TaK) → Theoater up 't Kerkepling
*Sint-Peterskerke

## Trivia
*In Schaan is d' ênigste bierbrouwery van Liechtnstein gevestigd sinds 2007, 't Liechtnsteiner Brauhaus. Achter den Êestn Weireldoorloge woarn der deur tekort an groundstoffn gin brouweryen nie mêer in Liechtnstein.

## Referensjes
*De geschiedenisse van Schaan - landenweb.net
Eratosthenes

thumb|Ofbeeldienge van Eratosthenes.
**Eratosthenes van Kurènè**  (Grieks : Ἐρατοσθένης; 276 - 194 vô Kristus ) was e Grieksche wiskundige, eirdrykskundige, dichtre, sterrekundige, en muziektheoreticus. Y was e gelêerde bolle, die bestierdre wierd van de boekery van Aleksandrië. Y is den uutviendr van 't vak eirdrykskunde en van de vakwôordn die nu nog gebruukt wordn .

Y is best gekend vo 't feit datn den omtrek van d'eirde êt geschat, wôby datn gebruuk makte van e werkwyze van meetn van ofstandn uit dien tyd, de zogenoamde *stadia*. Zyn bereeknienge was ipvollnd zjuuste. Y was ook den êestn die de schuunte van d' eird-asse bereeknd êt, nog e kêe mê grôote zjuustigheid. Y zoed ook den ofstand van d' eirde no de zunne bepoald ên en 't invoern van de schrikkldag zoe zyn werk zyn . Y maakte d' êeste koarte van de ton bekende weirld mê ook brêetecirkls en meridioan', gesteund ip de beschikboare kennisse van 't gebied.

Eratosthes was de stichtre van de weetnschapplikke kronologie; y durfde de datums ‘t êrzien van de belangrykste lettrekundige en stoatkundige gebeurtnissn vanof de veroovrienge van Troje. In de getaln-theorie voend y de zeeve van Eratosthenes uut, e goe werkwyze vo priemgetalln te vienn’.

## Verwyziengn
Eirdrykskunde

thumb|Weirldkoarte.
**Eirdrykskunde** of **geografie** (van 't Grieks : γεωγραφία, *geographia* ofte beschryvienge van d' eirde ) is e tak van de weetnschap die gewyd is an de stuudje van de landn, undre kenmerkn, bevolkienge en an de verschynsls van d' eirde . Den êeste mensch die zoe 't wôord "geografie" gebruukt ên was Eratosthenes (276 - 194 vô Kristus) . Vier geschiedkundige tradiesjes in 't eirdrykskundig oundrezoek zyn : *ruumtlikke ountleedienge van de nateurlikke en de menschlikke verschynsels*   (eirdrykskunde lik de stuudje van spreidienge), *landippervlaktestuudjes* (platsn en streekn), *stuudje van 't verband tusschn mens en land*, en *oundrezoek in d' eirdweetnschap* .

Niettemin is moderne eirdrykskunde 'n allesomvattnd vak da ip d' êeste platse probeert de eirde te verstoan en hêel de menschlikke en nateurlikke ingewikkeld'eit – nie allêene wô da de vôorwerpn te vienn zyn, mor ooke oe da ze verandern en oe da ze goan wordn.   Eirdrykskunde is genaamd gewist "het weireldvak" en "de brugge tusschn mens en nateurweetnschap". Eirdrykskunde wordt ipgesplist in twêe grôote takn : de menschlikke eirdrykskunde en de nateurlikke eirdrykskunde .

## Verwyziengn
Kantongs van Zwitserland

**[[Zwitserland]]** is sins 1979 verdêeld in 26 **kantongs** die de dêelstoatn van de federoasje vormn. De boundsstoat Zwitserland is ountstoan deurda drie klêne stoatjes, d' oerkantongs Uri, Schwyz en Unterwalden, in 1291 beslist hèn van tegoare te werkn.
## Kantongs
De tabelle toogt de kantongs in de volgorde lik dan z' ipgenoomn gewist zyn in de groundwet.

## Koarte
600px
Donau

thumb|De riviere de Donau in Europa
[thumb|De Donau in [Weenn, up den achterground UNO-City]]

De **Donau** is met 2.850 kilometers de twidde langste riviere van Europa achter de Wolga. De riviere ountspriengt in 't Zwarte Woud achter soamnvloeiienge van de Brigach en de Breg in Donaueschingn in Duutsland. Steedn lik Weenn, Bratislava, Boedapest en Belgrado liggn an de Donau. De Donau is e gemengde riviere, da betêkent da ze gevoed wordt deur smeltwoater en reegn. De riviere is een belangryke voarroute voe de scheepvoart, de visschery en 't toerisme. In 1992 wierd de Donau deur middel van 't Reyn-Main-Donaukanoal met de Main en de Reyn verboundn. Azzo kwam 't er e nieuwe voarroute tusschn de Nôordzêe en de Zwarte Zêe toet stand.

De riviere de Donau is in drieën verdêeld wat dat de noame betreft: de "*Boovn-Donau*" lopt van Kelheim toet Passau 188&nbsp;km, van Passau toet Linz 91&nbsp;km, van Linz toet Weenn 206&nbsp;km en van Weenn toet Gönyű 138&nbsp;km. De "*Middn-Donau*" lopt van Gönyű toet Boedapest 144&nbsp;km, Boedapest toet Moldova Veke 599&nbsp;km en Moldova Veke toet Turnu-Severin 117&nbsp;km. De "*Beneedn-Donau*" lopt van Turnu Severin toet Brăila 761&nbsp;km en van Brăila toet Sulina 170&nbsp;km. 

## Landn woar dat de Donau deure strôomt
De Donau strôomt vanof 1,4&nbsp;km ten ôostn van Donaueschingn in Duutsland deur Ôostnryk, Slovakeye, Hongareye, Kroatië, Servië, Bulgareye, Roemenië, Moldavië, Oekraïne en via de Donaudelta moundt ze uut in de Zwarte Zêe.

## Geschiedenisse van de Donau
Al in de 7e êeuwe voe Christus voardn d'oude Griekn vanof de Zwarte Zêe de Donau up.

## Referensjes
*Donau - Biografie van een riviere - liberales.be
Dêelstoatn van Ôostnryk

**[[Ôostnryk]]** is polletiek ounderverdêeld in neegn **dêelstoatn** *(Bundesländer)* die tegoare e federoasje (boundsstoat) vormn. Iedere dêelstoat is were ounderverdêeld in districtn (*[[Districtn van Ôostnryk|Bezirke]]*).
Districtn van Ôostnryk

Lyste van de **districtn van [[Ôostnryk]]** (Duuts: *Bezirke*); in die lyste zyn ook de 15&nbsp;statutaire steedn (Duuts: *Statutarstädte*) ipgenoomn, da zyn steedn die zowel 't statuut van gemêente of van district hèn (ze zyn aangegeevn met *).
thumb|upright=2.2|center|Koarte met de ''Districtn'' van Ôostnryk. De 15 ''Statutaire'' zyn in 't rôod angegeevn.

; **
: GB = Gröbming *(expositur)*
: KG = Klosterneuburg *(stad)*
: LE = Leoben *(stad)*
: SW = Schwechat *(stad)*
Systêem

thumb|right|250px|E schetsmoatige vôorstellienge van e geslootn systêem en ze grenze (''surroundings'' = omgeevienge; ''boundary'' = grenze).
E **systêem** is 'n oantal oundredêeln of elementn die ip mekoar inwerkn of van mekoar ofangn, en die toope êen saamangnd gehêel vormn .

Iedre systêem is ofgelynd deur ze ruumtlikke en tydlikke grenzn, oemriengd deur zyn omgeevienge, beschreevn deur zyn ipbow en doel en uutgedrukt in zyn werkienge.

Vakn die d' algemêene eignschappn van systêemn bestudeern zyn : systêem-weetnschap, systêem-theorie,  systêem-modelleerienge, systeêm-behandlienge, kybernetika, dynamiesche systêemn, thermodynamika, kompleks-systêemn, systêem-analyze en grafiek en systêem-architekteure. Zydre oundrezoekn d' abstrakte eignschappn van mateerje en organizoasje, zoekn noa de begrippn en begunsels die ounofanklik zyn van domein, substansje, type of tydschoale.

## Zegswyze
Dr wordt wel e kêe gezeid : "'t Is e systêem lik 'n andre.". Doamêe wordt bedoeld : Als is de werkwyze of 't apparoat moa primitief of simple, 't werkt toch. Je ku'je verêlpn mê de middels die dr zyn...  

## Verwyzingn
Bern

**Bern** (Duuts: *Bern*; Bernduuts: *Bärn*; Frans: *Berne*; Italioans: *Berna*; Reto-Romoans: *Berna*) is de boendsstad (de facto hoofdstad) van Zwitserland en hoofdstad van 't kantong Bern. 't Is de vierde grotste gemêente van Zwitserland achter Zürich, Genève en Bazel met een ippervlak van 51,60&nbsp;km². In de stad weunn e goeie 128.848 menschn en deur de stad lopt de riviere de Aare. Den burgemêester Alec von Graffenried is van den GFL.
 
D' oude binnstad van Bern is ipgenoomn in de lyste van UNESCO weirelderfgoed.

## Geschiedenisse
In de 12e êeuwe achter Christus, in 't joar 1191, wierd de stee Bern gesticht deur hertog Berchtold V van Zähringen. Jounkhêre Cuno von Bubenberg krêeg ipdracht vor e simpel te verdedign stad te vestign up 't schiereiland dat omgeevn wierd deur de riviere d' Aare, woardeure dat uutendelyk Bern ountstound. Bern komt an zyn noame deurdat den hertog up die plekke een beir dôod gedoan hèt. De stad hèt doarom een beir ols mascotte.


Ofbeeldienge:Bern Untertorbrücke 05.jpg|De riviere de Aare in Bern


## Beziensweirdigheedn van Bern
Gebouwn, kerkn en musea met hunder officiële noame zyn:
*Bundeshaus
*Berner Münster
*Heiliggeistkirche
*Kunstmuseum Bern
*Kunsthalle Bern
*Zentrum Paul Klee

## Bekende menschn
*Alain Bieri, foetbolscheidsrechter
*Albert Einstein (1879-1955) werkte ols medewerker an zyn relativiteitstheorie by 't Zwitsers Patentbureau in Bern

## Referensjes
*Historie van Bern - cityzapper.nl
Districtn van Zwitserland

thumb|Districtn van Zwitserland (2013)

De kantongs van **[[Zwitserland]]** zyn mêestal ounderverdêeld in **districtn** (*Bezirke*). 

In de federoale structeure van Zwitserland is ieder kantong hêlegans vry by d' interne organisoasje, zodat er ook zyn die gin besteurlyk niveau hèn tusschn gemêente en kantong.

In 't Duutstoalig gedêelte van Zwitserland wordt een district *Bezirk*, *Amtsbezirk* of *Amt* genoamd; in 't Franstoalig gedêelte: *District* en in 't Italioanstoalig gedêelte: *Distretto*.

Een district kan were ipgedêeld zyn in cirkels (Duuts: *Kreise*, Frans: *cercle*, Italioans: *circolo*) êer da 't lêgere besteursniveau gemêente wordt bereikt.

Tiene van de 26 kantongs zyn nie ounderverdêeld in districtn, zeevn zyn 't nôois gewist: Uri, Obwaldn, Nidwaldn, Glarus, Zug, Bazel en Genève. De kantongs Appenzell Ausserrhoden (in 1995), Schaffhausen (in 1999) en Sankt Gallen (in 2002) hèn ook gin ipdêlienge in districtn nie mè. Sankt Gallen hè ze vervangn deur *Wahlkreise* (kiesdistrictn) zounder administratieve functie.
Aare

[thumb|De riviere de Aare in [Europa]]
thumb|De Aare met 't Münsterplattform in Bern in Zwitserland

De **Aare** is e zyriviere van de Reyn en de grotste riviere die hêlegans up 't groundgebied van Zwitserland lopt. De riviere is 291 kilometer lank en hèt e strôomgebied van 17.779&nbsp;km². Hoewel dat de Aare e zyriviere van de Reyn is, vervoert ze toch mêer woater of de Reyn.

## Geografie
De Aare begunt in 't "*Berner Oberland*" up de "*Aaregletsjer*" an de voet van de "*Finsteraarhorn*" die dêel uutmakt van de "*Berner Alpn*". In nôordwestelyke richtienge strôomt de riviere deur 't "*Haslital*". Halverwege 't dal passeert de Aare e klove, de "*Aareschlucht*". By "*Brienz*" strôomt de riviere in 't "*Meer van Brienz*", die by "*Interlaken*" in verbiendienge stoat met 't "*Meer van Thun*". Vanof "*Thun*" strôomt de Aare verder in nôordwestelyke richtienge. 

De riviere passeert d'n ôofdstad Bern, pakt de "*Saane*" up en wordt by "*Aarberg*" via 't "*Aarekanoal*" noar een derde meer geleid: 't "*Meer van Biel*". Ôorsprounkelyk volgde de riviere e mêer ôostelyke koers en liet de Aare 't meer lienks liggn. Ten westn van "*Solothurn*" bereikt de riviere heur ôorsprounkelyke beddienge were en lopt doar noa 't nôordôostn, evenwydig an de "*Jura*", die ze schidt van de "*Zwitsersche Hoogvlakte*". Up die route pakt de Aare de "*Emme*" up en voby "*Oltn*" en "*Aarau*" ôok de "*Reuss*", vodat de riviere by "*Koblenz*" achter 291&nbsp;km in de Reyn uutmoundt. De beneednlôop lopt deur 't kantong "*Aargau*", die juste lik de stee "*Aarau*" achter de Aare is genoamd.

## Referensjes
*Video de riviere d' Aare in Bern - take-a-trip.eu
Benedicta Boccoli

thumb|Benedicta Boccoli in 2013
**Benedicta Boccoli** (Milaan, Italië, 11 november 1966) is een Italioansche tv- en theoateractrice.

## Filmografie

* *Gli angeli di Borsellino*, 2003
* *Valzer*, 2007
* *Pietralata*, 2008

## Externe koppeliengn
*IMDB
*Benedicta Boccoli WEB
276 v.Chr.

279 v.Chr. - 278 v.Chr. - 277 v.Chr. - **276 v.Chr.** - 275 v.Chr. - 274 v.Chr. - 273 v.Chr.
't Joar **276 v.Chr.** is e joar in de 3e êeuwe v.Chr. volgenst de christelike joartellienge.
## Gebeurtenissn
*Antiochus I Soter, keunienk van 't hellenistisch Seleucidenryk (Syrië) wint de "slag van d' olifantn" teegn de Galoatn (Keltische stammn). Je krygt de bynoame "Soter" (=redder).
*De Galoatn vestign hunder in Centroal-Anatolië en stichtn Galatië.
## Geboorn
* Eratosthenes (ca. 276 v.Chr.), Grieksche wiskundign en sterrekundign
194 v.Chr.

197 v.Chr. - 196 v.Chr. - 195 v.Chr. - **194 v.Chr.** - 193 v.Chr. - 192 v.Chr. - 191 v.Chr.
't Joar **194 v.Chr.** is e joar in de 2e êeuwe v.Chr. volgenst de christelike joartellienge.

## Gebeurtenissn
thumb|Denarius, geldstik van de Romeinsche Republiek (194-190 v.Chr.)
*In Rome wordn Publius Cornelius Scipio Africanus en Tiberius Sempronius Longus benoemd toet consul van 't Imperium Romanum.
*De Slag by Placentia tusschn de Romeinsche Republiek en de Bojers, e Keltische stamme, endigt met een overwinnienge van de Romeinn.

## Gestorvn
*Eratosthenes (ca. 194 v.Chr.), Griekschn astronoom en wiskundign
1265

1262 - 1263 - 1264 - **1265** - 1266 - 1267 - 1268
't Joar **1265** is 't 65e joar in de 13e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
thumb|<div class="center">Simon de Montfort sterft in de Slag by Evesham</div>
*20 januoari - Groaf van Leicester Simon de Montfort verzet hem teegn keunienk Hendrik III van Iengeland. Je vormt 't êeste Iengels Parlement. 
*4 ogustus - Krôonprins Eduard I, zeune van Hendrik III, versloat Simon de Montfort in de Slag by Evesham. Je sneuvelt in de stryd en wordt begroavn in Evesham Abbey.
*Robrecht III van Vloandern trouwt mè Blanche van Anjou, dochter van Karel van Anjou (loater keunienk van Sicilië).
*Gwyde van Dampierre trouwt met Isabelle, dochter van Hendrik V van Luxemburg.
## Geboorn
* Dante Alighieri, Italioanschn dichter
## Gestorvn
;februoari
*19 - Bonifatius van Lausanne (85), Broabantschn bisschop en heilign
;moarte
* 14 - Eva van Luuk (75), nunne en zoalige van 't Prinsbisdom Luuk.
;ogustus
*4 - Simon V van Montfort (57), 6e Groaf van Leicester
1321

1318 - 1319 - 1320 - **1321** - 1322 - 1323 - 1324
't Joar **1321** is 't 21e joar in de 14e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
[thumb|<div class="center">Grafmonument (cenotoave) van [Dante Alighieri in de basilieke Santa Croce in Firenze]]
*26 juni - Begun van den bouw van de torre van de nieuwe kathedroale van Utrecht.
*De Franschn architect Pierre de Savoye bouwt 't gotisch koor van de Sint-Sulpitiuskerke in Diest.
## Geboorn
*5 juli - Joan van Iengeland, vrouwe van keunienk David II van Schotland
## Gestorvn
*12 januoari - Maria van Broabant, twidde vrouwe van Filips III van Vrankryk
*14 september - Dante Alighieri, Italioanschn dichter
*Witte van Haemstede, bastoardzeune van groaf Floris V van Holland
Nieuwe Moas

thumb|De riviere de Nieuwe Moas in de provinsje Zuud-Holland
thumb|De Nieuwe Moas in Rotterdam in de provinsje  Zuud-Holland met ip den achterground de woatertorre en doa vôorn de woaterbus WANTIJ

De **Nieuwe Moas** is een Hollandsche riviere in de provinsje Zuud-Holland die lopt van de Lek en de Nôord toet an 't Scheur by Vloardingn en de riviere d' "*Oude Moas*". De Nieuwe Moas is 24 kilometers lank.

## Geografie
Steedn die an de Nieuwe Moas liggn zyn Rotterdam (gedêeltelyk), Schiedam en Vloardingn (gedêeltelyk). De riviere ountstoat ter hôogte van "*Slikkerveer*" uut de soamnvloeiienge van de riviern de Lek en de Nôord en endigt westelyker by Vloardingn, vanwoar da ze t'hope goat met d' "*Oude Moas*" en via 't "*Scheur*" en ten slotte vanof de "*Maeslantkêrienge*" via de "*Nieuwe Woaterweg*" richtienge de Nôordzêe strôomt woar da z' in uutmoundt. De voornoamste zyriviere is d' "*Hollandsche Yssel*" die heur 4 kilometer van 't begun, ter hôogte van 't "*Kralingseveer*", by de Nieuwe Moas voegt. Westelyker zyn der de Rotte en de Schie.  

## Referensjes
*Geschiedenisse van de Nieuwe Moas - geschiedenisvanzuidholland.nl
1304

1301 - 1302 - 1303 - **1304** - 1305 - 1306 - 1307
't Joar **1304** is 't 4e joar in de 14e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
thumb|<div class="center">Slag by Pevelenberg</div>
*De loaknolle van Yper is gereed. Ze zyn round 1260 begost met den bouw.
*'t Stadswoapn van Brugge wordt vo den êeste kêer officieel gebruukt deur de Groaf van Vloandern  Gwyde van Dampierre. 
*10 ogustus - Slag by Zierikzee: e Zêeuws-Fransche vlote versloat de Vlamsche zêemacht by Zierikzee. Gwyde van Noamn, zeune van Gwyde van Dampierre, wordt gevangn genoomn. 
*18 ogustus - De Slag by Pevelenberg tussch Vloandern en Frankryk endigt ounbeslist. 
## Geboorn
*Lodewyk I van Vloandern, groaf van Vloandern, Nevers en Rethel
*20 juli - Francesco Petrarca, Italioansche gelêerdn, schryver en dichter
## Gestorvn
;juli
*7 - Paus Benedictus XI (64), paus van 1303 toet 1304
;ogustus 
*16 - Jan III van Renesse, Zêeuwschn edelman die an de kant stound van de Vloamiengn. Je voerde de Vlamsche reservetroepn an binst de Guldnspoornslag (1302)
*18 - Willem van Gulik, êen van de Vlamsche leiders in de Guldnspoornslag 
*22 - Jan II van Avesnes, groaf van Henegouwn, Holland en Zêeland
1313

1310 - 1311 - 1312 - **1313** - 1314 - 1315 - 1316
't Joar **1313** is 't 13e joar in de 14e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
[thumb|Keizer Hendrik VII van 't [Huus Luxemburg sterft in Buonconvento, Toscane]]
*Filips IV van Vrankryk, bygenoamd *de Schôonn*, makt hem mêester van Doornik. De Vloamiengn hèn al de macht over de stad verloorn.
## Geboorn
*Giovanni Boccaccio, Italioansche schryver, dichter en humanist
## Gestorvn
*Hendrik VII, groaf van Luxemburg, Rooms-Duutsche keunienk en keizer van 't Hillig Rooms Ryk
1375

1372 - 1373 - 1374 - **1375** - 1376 - 1377 - 1378
## Gebeurtenissn
thumb|<div class="center">Jan van Gent, hertog van Lancaster</div>
*De pest brikt were uut in Europa. Iengeland verliest 12,7 % van zyn populoasje. 
*27 juni - Verdrag van Brugge binst den Hounderdjoarign Oorloge. D'Iengelsche  têeknn e verdrag met de Fransche in Brugge vor êen joar, met e woapnstilstand toet gevolg. 't Wordt nog verlengd toet 1377. De conferensje die leidde toet 't verdrag kwam ip initiatief van paus Gregorius XI. By d' ounderhandeliengn was Frankryk verteegnwoordigd deur Filips de Stoutn, hertog van Bourgondië en Iengeland deur Jan van Gent, hertog van Lancaster.
## Geboorn
* Robert Campin (ca.1375), mêester van de Vlamsche Primitievn
## Gestorvn
* 21 december - Giovanni Boccaccio (62), humanistische gelêerdn uut d' Italioansche renaissance
106 v.Chr.

109 v.Chr. - 108 v.Chr. - 107 v.Chr. - **106 v.Chr.** - 105 v.Chr. - 104 v.Chr. - 103 v.Chr.
't Joar **106 v.Chr.** is e joar in de 2e êeuwe v.Chr. volgenst de christelike joartellienge.
## Gebeurtenissn
thumb|<div class="center">De Numidische keunienk Jugurtha wordt gevangn genoomn deur de Romeinsche generoal Sulla</div>
*De Romeinn versloan de Numidiërs. Gaius Marius makt een ende an den oorloge teegn keunienk Jugurtha van Numidië, e keunienkryk lanks de Nôord-Afrikoansche kust (nu Algereye en e dêel van Tunesië).
## Geboorn
* 3 januoari - Cicero († 43 v.Chr.), Romeinsche filosoof, redenoare en polletieker
* 29 september - Gnaeus Pompeius Magnus († 48 v.Chr.), Romeinsche generoal en polletieker
* Servius Sulpicius Rufus († 43 v.Chr.), Romeinsche polletieker
## Gestorvn
* Wei Qing, Chineesche generoal van de Han-Dynastie
Rotte (riviere)

thumb|De riviere de Rotte in de provinsje Zuud-Holland met ip den achterground de velobrugge over den A12
thumb|De Rotte in Rotterdam in de provinsje  Zuud-Holland met ip den achterground d' Admiroal de Ruyterbrugge

De **Rotte** is een Hollandsche veenriviere in de provinsje Zuud-Holland. De riviere moe zorgn vo 't ofvoern van 't tevele an woater uut de polder ten nôordn van Rotterdam ounder de leidienge van 't *Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard*.

## Geschiedenisse
D' oorsprounkelyke noame van de riviere is verzekers Rotta, ofkomstig van "rot" da slykerig of troebel wil zeggn, en "a" da woater betêkent. 

## Trivia
*Rotterdam hè zyn noame an de riviere te dankn.
*Der is ôok e weunwyk met de noame Rotte in d' Hollandsche gemêente Lansingerland die ligt an de riviere de Rotte.

## Referensjes
*Geschiedenisse van de Rotte - archeologieonline.nl
*Historie van de Rotte en Rotterdam - rotterdam.nl
Rotte

*Rotte (riviere), veenriviere in de provinsje Zuud-Holland
*Rotte (plekke), weunwyk van d' Hollandsche gemêente Lansingerland
*Rotte (Ilme), byriviere van de Ilme in de Duutsche dêelstoat Nedersaksn
*Rotte (Nied), byriviere van de Nied in de Fransche regio Lorraine
Anton Geesink

**Anthonius Johannes (Anton) Geesink** (Utrecht, 6 april 1934 – zelfste plekke, 27 ogustus 2010) wos een Hollandsche judoka, weireld- en olympisch kampioen judo en lid van 't Internationoal Olympisch Comité (IOC). Anton Geesink wordt algemêen anzien lik de beste judoka oller tydn. 
thumb|left|<center>Anton Geesink weireldkampioenschap (1961) 

## Carrière
Anton Geesink begost zyn carrière ols worsteloare by "De Halter" in Utrecht woar dat hy ôok ênigte titels g'hoald hèt, noamelyk drie kêers nationoal kampioen worsteln Grieks/Romeins. Doarneffest giengt hy hem bekwoamn in de judosport. In ze leevn hèt hy in 1951 d' Hollandsche kampioenschappn gewonn, e joar loater d' Europeesche kampioenschappn, in 1961 in Parys de weireldkampioenschappn, in 1964 in Tokio de weireldkampioenschappn en d' Olympische Speeln en in 1965 in Rio de Janeiro ook de weireldkampioenschappn. In totoal hèt den Utrechtse judokampioen 21 Europeesche titels veroverd in 't zwoargewicht en de klasse 'alle categorieën'. Den titel die Anton Geesink won ip d' Olympische Speeln in 1964 in Tokio wordt gezien lik zyn grotste prestoasje, moa d' echte deurbroake van Anton Geesink was drie joar idder ost hy binst de weireldkampioenschappn in Parys in 1961 drie Japanners tereke versloeg ols niet-Japanner, etwadde da nog nôois idder in de geschiedenisse van de judosport wos vôorngekommn en hiermee d' allêenheerschappy van Japan in die tak van de sport deurbrak. In 1997 wos Anton Geesink houder van de 10e dan. (groad in de vechtsport) Doarneffest wos Anton Geesink ôok trainer, coach en scheidsrechter.

## Fotogalery

Ofbeeldienge:Anton Geesink (1956).jpg|Anton Geesink (1959) 
Ofbeeldienge:Bust Anton Geesink NL Utrecht Vathorst.jpg|Buste van Anton Geesink in Wyk C in Utrecht woar dat hy geboorn is (buste deur Theo van de Vathorst, 1995)
Ofbeeldienge:Herinnering-aan-De Halter-onthuld 06-02-2012 Bollehofsestraat Utrecht Nederland.JPG|Herinnerienge an 't vroeger gebouw van de worstelverênigienge "De Halter" ounthuld ip 06-02-2012 an de Bollenhofsestroate 102 in Utrecht
|Wassnbeeldnmuseum Madame Tussaud" an de Dam in Amsterdam, mè loopster Fanny Blankers-Koen, judoka Anton Geesink en bokser Bep van Klavern met Olympiade tembers


## Trivia
*Der is in Utrecht e stroate genoamd noar Anton Geesink, d' Anton Geesinkstroate woar dat hy zelve ôok weunde boovn zyn eign judoschole.
*In 't museum "Madame Tussaud" an de Dam in Amsterdam stoat neffest d' Hollandsche bokslegende Bep van Klavern en looplegende Fanny Blankers-Koen ôok Anton Geesink zyn wassnbeeld.
*In d' Hollandsche film "Rififi in Amsterdam" uut 1962 speelt Anton Geesink de rolle van rechercheur, en in de film "I grandi condottieri" (Gideon en Samson) uut 1965 van den Italioansche filmregisseur Marcello Baldi speelt Anton Geesink d' hoofdrolle van Samson.
*De Anton Geesinkmars is e muziekstik vo droaiorgel, specioal vo Geesink gecomponeerd.

## Externe koppeliengn
*Website Anton J. Geesink - antongeesink.com (gearchivêerd)
*Anton Geesink uitgeroepen tot judo-legende - historiek.net
*Over Anton Geesink - 't Utrechts Archief

## Referensjes
Anna Rita Del Piano

**Anna Rita Del Piano** (Cassano Delle Murge, Italië, 26 juli 1966) is een Italioansche tv- en theoateractrice en tonêelregisseur.

## Externe koppeliengn
* IMDB
* Anna Rita Del Piano - Il Rondello
43 v.Chr.

46 v.Chr. - 45 v.Chr. - 44 v.Chr. - **43 v.Chr.** - 42 v.Chr. - 41 v.Chr. - 40 v.Chr.
't Joar **43 v.Chr.** is e joar in d' 1e êeuwe v.Chr. volgenst de christelike joartellienge.
## Gebeurtenissn
thumb|'t Romeins Ryk (44-31 v.Chr.)
* De Senoat benoemt Gaius Octavianus toet consul van Rome en vormt rechtbankn vo de môordenaars van Julius Caesar te berechtn.
* Twidde Triumviroat: Marcus Antonius, Gaius Julius Caesar Octavianus en Marcus Aemilius Lepidus kommn overêen van hunder macht te dêeln. Antonius krygt 't oôstn, Octavianus 't westn en Lepidus Africa. Gallia Belgica, da sins kort e Romeinsche provinsje is, komt an Octavianus. 
* Marcus Tullius Cicero wordt binst zyn vlucht in Formia vermôord. In ipdracht van Antonius wordn zyn hoofd en handn ofgesneen en te kyk gesteld ip 't Forum Romanum.
*Proconsul Munatius Plancus sticht de colonia Lugdunum (Lyon van nu)
## Geboorn
* 20 moarte - Publius Ovidius Naso, Romeinschn dichter († 17)
## Gestorvn
* 7 december - Marcus Tullius Cicero, Romeinsche filosoof, redenoare en polletieker (63)
Hoekse en Kabbeljowse ruuzjes

De **Hoekse en Kabbeljowse ruuzjes** (Nederlands: Hoekse en Kabeljauwse twisten) deurdn 140 joar, van 1350 tout 1490. Ze kwoamn vôort uut e conflict in 't Groafschap Holland tusschn de eedeln en de steedn.

De ruuzjes woarn begost round de erfipvolgienge in 1345, achter 'n dôod van Willem van Avesnes (groaf Willem IV van Holland en Zêeland, ook groaf Willem II van Henegouwn). Zyn zuster Margaretha II van Avesnes, die getrouwd was met Lodewyk den Beier, de keizer van ‘t Hillig Rôoms Ryk, ha vorloopig de regerienge overgepakt omda z'heur zeune Willem, die de wettign ipvolger was, nog te jounk vound. De roadsheern van Willem woarn doa nie mee akkôord en ze begostn Willem ip te zettn teegn z'n moeder. 
thumb|100px|<center>'t Woapn van Beiern
D'anhangers van Margaretha wierdn *Hoekn* genoemd (van ’t Middelnederlands hoec  - vishoak). Heur teegnstanders han de noame *Kabbeljow*. Van woa da die noame kwam zyn ze nie zeker, mo 't zou kunn omda 't woapn van Beiern trekt ip de schubbn van e vis.

D'êeste gevechtn wierdn in 't voordêel van d'anhangers van Willem V beslist en Margaretha dêed in 1354 ofstand. In 1389 wierd ie ipgevolgd deur z'n joungere broere Albrecht van Beiern.

't Was Albrecht van Beiern die zorgde vo de loatere êenmoakienge van de Nederlandn deur de dubbeln trouw van z'n jounges. Ze trouwdn in 1385 met de zeune en dochter van den hertog van Bourgondië, Filips de Stoutn en  Margaretha van Male. Z'n dochter Margaretha van Beieren-Straubing trouwde me Jan zounder Vrees, en z'n zeune Willem II van Beieren-Straubing (Willem VI van Holland en Zêeland en Willem IV van Henegouwn) me Margaretha van Bourgondië, d’ouders van Jacoba van Beiern. 

Jacoba volgdeg' heur voader ip achter z'n dôod  in 1417. Mor heur voader had ook nog en joungere broere, Jan van Beiern, de prins-bisschop van Luuk, die e grôte rolle gespeeld hèt in de Hoekse en Kabbeljowse ruuzjes. Je stelde z'n kandidateure en je krêegt de steun van de Roomse keunienk Sigismund, die minder invloed wilde van de Bourgondische hertoogn. Jacoba, gesteund deur heur moeder Margaretha van Bourgondië, zocht steun by Jan zounder Vrees, den hertog van Bourgondië en broere van Margaretha.

Deur de stryd tusschn Jacoba van Beiern (Hoeks) en heur nounkel Jan van Beiern (Kabbeljows) begost er e nieuwe fase in de Hoekse en Kabbeljowse ruuzjes.

In 1425 wierd Jan van Beiern vergiftigd deur z'n teegnstanders en in 1433 most Jacoba Henegouwn, Holland en Zêeland ofstoan an Filips de Goein. Ze was z'n nichte. Zyn voader en heur moeder woarn broere en zuster.

Hêel de regeerperiode van 't Beiers en 't Bourgondisch Huus blêevn de ruuzjes vôort deurn. De latste escaloasje van 't conflict was in 1482 on de Hoekn under verzettegn teegn de benoemienge van Maximiliaan van Ôostnryk. In plekke van Maximiliaan koozn ze Frans van Brederode ols under leider. Frans kost in 1489 Rotterdam veroovern en je probeerde ook de steedn Delft, Gouda en Schiedam in te pakkn, wa dat hem nie gelukt is. Z'hen hem gevangn gepakt en nie vele loater ist 'n in 1490 gestorvn. Da was 't ende van de Hoekse en Kabbeljowse ruuzjes.
Wim Ruska

thumb|<center>Wim Ruska, Hollandsche judokampioenschappn alle categorieën (1968) 
**Willem (Wim) Ruska** (Amsterdam, 29 ogustus 1940 – Hoorn, 14 februoari 2015) wos een Hollandsche oud-judoka.

## Carrière
Binst zyn judocarrière won Ruska twêe olympische titels, twêe weireldtitels (1967 in Salt Lake City en 1971 in Ludwigshafen), zeevn Europeesche titels en je kwam mêerdere kêers Hollands kampioen.

Oundanks de vele successn die Wim Ruska geboekt hèt, woarounder d' Olympische Zomerspeeln 1972 in München, hèt hy hiervôorn nôois echte erkennienge gekreegn. Da kwam deur de bloedige Palestynschn anslag binst de speeln ip d' Israëlische delegoasje die de speeln hèn overschoaduwd. De sportboundn hèn ôok amper hunder apprecioasje getoogd an Wim Ruska, zodat hy hierdeure dikwyls buutn de pryzn viel, lik ounder andere de Fanny Blankers Koen Trofee en Sportman van 't joar. Achter die Speeln van München endigbe Ruska zyn actieve carrière en je kwam boundscoach van Holland.

## Fotogalery

Ofbeeldienge:Wim Ruska.jpg|Wim Ruska (1972) 
Ofbeeldienge:Wim Ruska with family 1972.jpg|Familie Ruska (1972) 


## Trivia
*Wim Ruska wos ôok e succesvulle worsteloare. In de vrye styl en sambo won't hy ênigte nationale titels.
*In 2001 krêeg Wim Ruska e beroerte die hem dêels lichoamelyk g'handicapt makte en zyn sproakvermeugn hèt angetast.
*In 2013 wierd hy deur d' internationale judofederoasje (IJF) in de Hall of Fame ipgenoomn.

## Externe koppelienge
*Website Wim Ruska - wimruska.nl

## Referensjes
Fernand Boone

**Fernand Boone** (Brugge, 1 ogustus 1934 - Gent, 11 september 2013) was e West-Vlamsche keeper  die bykan hêel zyn carrière by Club Brugge gespeeld hèt. In 1967 hèt hy de Goudn Schoe gewonn. Mè Club Brugge won't hy den Beker van België in 1968 en 1970. Achter elf seizoenn in de A-kern speelde't hy mêer of 300 wedstrydn vo die topclub.
 
Boone is in totoal 20 kêers ipgeroopn vo de Belgische nationale ploeg en j' hèt 8 kêers gespeeld. Je makte zyn debuut ip 16 april 1967 teegn Holland.

## Carrière
*Dosko Sinte-Kruus (jeugd)
*1952-1971: Club Brugge
*1971-1972: KSK Roeselare

## Êrelyste
*1967: Goudn Schoe
*1968: Beker van België
*1970: Beker van belgië

## Externe koppelienge
*Fernand Boone by Club Brugge
Nymeegn

**Nymeegn** (in 't Nymeegs: *Nimwèège*, Nederlands: *Nijmegen*, Latyn: *Noviomagus*) es de tienste grôotste gemêente van Holland en de grôotste stee van de  provinsje Gelderland. De stad ligt an de Woal, woaran da Nymeegn hem hèt ountwikkeld. Der weunn oungeveer 182.000 menschn in de gemêente en oungeveer 169.000 menschn in de stad (2023). De stad is administratief ounderverdêeld in neegn stadsdêeln die were zyn ounderverdêeld in viernvêertig klindere wykn. 

Nymeegn ligt in 't Ryk van Nymeegn en in de Betuwe.

## Geschiedenisse
De noame Nymeegn zou kommn van de Keltische woordn magos ('vlakte' of 'markt') en novio ('nieuw'). De Romeinn latiniseerdn da vervolgns toet *Noviomagus*. Ze gebruuktn 't ols toponiem vo verschillnde steedn mee an te duudn. Nymeegn wierd *Ulpia Noviomagus Batavorum* genoamd. In den tyd van Karel den Grôotn noemde de stad *Numaga*, da mettertyd in *Nieumeghen* ('Nieuw-megen') of *Nymeegn* veranderde. 

In de binnestad van Nymeegn stoan een antal ryksmonumentoale uzen, e kerke en e kastêel.

thumb|left|

Ofbeeldienge:Overzicht voorgevel - Nijmegen - 20337537 - RCE.jpg|Zicht ip ’t oud klôoster, pensionoat Mariënbosch in Nymeegn (ryksmonument)
Ofbeeldienge:Nijmegen Rijksmonument 523041 Gemaal Ubbergseweg 5.JPG|Zicht ip de pompinstalloasje *Hollandsch - Duitsch gemaal* uut 1933 in Nymeegn (ryksmonument)
Ofbeeldienge:NatuurmuseumNijmegen2005.jpg|Zicht ip 't nateurmuseum uut 1913 in Nymeegn


## Bekende musea in Nymeegn
Anatomisch Museum, Museum 't Valkhof, muZIEum, Natuurmuseum Nymeegn, Stratemakerstoren, Velorama en Huus van de Nymeegse Geschiedenisse.

## Stadsdêeln en wykn
De stadsdêeln en wykn met hunder officiële noame zyn:

## Trivia
*Nymeegn is d' oudste stee van Holland.
*In Nymeegn is joarlyks de Nymeegse 4-doagse.

## Bekende Nymeegnoars
*Dries van Agt, polletieker, hôogleroare in Nymeegn 
*Hans Alders, polletieker
*Frank Boeijen, zanger
*Kitty Courbois, actrice

## Referensjes


## Externe koppeliengn
*De geschiedenisse van Nymeegn - spannendegeschiedenis.nl
* Plaatsengids
* AlleCijfers
Woal (riviere)

thumb|De riviere de Woal in de provinsje Gelderland in Holland

De **Woal** is een Hollandse riviere in de  provinsje Gelderland die begunt by de riviere de Reyn by 't dorp "*Pannerden*" en strôomt noar de Merwede en de  "*Afgedamde Moas*" by de stee "*Woudrichem*" woar da z' uutmoundt. De riviere is 82&nbsp;km lank en hèt een deurstroomsnelheid van 1.500 m³/s.

## Geschiedenisse
De noame Woal (deur de Romeinn "*Vacalis*" of "*Valis*" genoamd, loater "*Vahal*") is van Germoansche herkomst en is e verwyzienge noar de vele meanders die de riviere ooit  moe g'hed hèn (Oudgermoans: wôh = krom).

## Grotste steedn an de Woal
Nymeegn, Tiel en Zaltbommel.

## Bruggn over de Woal
Bruggn over de Woal zyn:
*By Nymeegn e verkêersbrugge genoamd "*Woalbrugge*", en de "*Spôorbrugge Nymeegn*" in de spôorlyne Arnhem - Nymeegn, met velobrugge de "*Snelbinder*". In 2013 is't er ook e stadsbrugge geplatst: "*De Oversteek*".
*Verkeersbruggn by Ewyk ("*Tacitusbrugge*", A50) en "*Benedn-Leeuwn*" (*Prins Willem-Alexanderbrugge*).
*By Zaltbommel e verkêersbrugge genoamd "*Martinus Nijhoffbrugge*" en een spôorbrugge genoamd "*Dr. W. Hupkesbrugge*".


Ofbeeldienge:1211 Woudrichem 010.JPG|Zicht ip de Woal by Woudrichem in Gelderland
Ofbeeldienge:Waal riverside Nijmegen high water.jpg|Zicht ip de Woal by de Woalkoaie in Nymeegn
Ofbeeldienge:Zaltbommel - Beeld waterhoogte.jpg|Zicht ip de Woal by Zaltbommel in Gelderland


## Trivia
*De noame de Woal hèt ols inspiroasjebronne gediend vor Hollandse kolonistn in New York, die e riviere in de "*Hudsonvalleie*" genoamd hèn noa de Woal (de tegenwôordige "*Wallkill River*").
*Binst de Twiddn Weireldôorloge speelde de Woal e grôte rolle vo de g'allieerde omda ze moeilyk over te steekn was vor azo hêel Holland te kunn bevryen.

## Referensjes
*Geologie van Holland, Rivierelandschap - geologievannederland.nl
Woal

* Etwien van de Woaln
* Woal (riviere), Hollandsche riviere in de  provinsje Gelderland 
* Woal (Zuud-Holland), buurtschap in de Zuud-Hollandsche gemêente Molenwaard
* Woal (Beiern), gemêente in de Duutsche dêelstoat Beiern
Buurtschap

[thumb|Buurtschap Lakerveld in [Zuud-Holland]]
Een **buurtschap** is in Holland e klêene beweunde plekke, geweunlyk zounder kerke of marktpling. Buurtschapn zyn dikwyls  in de volksmound ountstoan, ols benoamienge vor e groep huuzn, boerderyen of meulens. 

Den term wordt in Vloandern nie gebruukt.
Fransche Gemêenschap

De **Fransche Gemêenschap van België**, in 't Frans: *Communauté française de Belgique* is êen van de drie gemêenschapn van België mè Brussel ols hoofdstad. Z' hèn bevoegdheedn ip gebied van cultuur, ounderwys, gezoundheidszorg, sport en jeugdzorg in 't Frans toalgebied en vo de Franstoalige inweuners van 't twêetoalig gebied Brussel-Hoofdstad.
 
Sins 25 meie 2011 noemn z' hunder zelvn *Fédération Wallonie-Bruxelles*, Frans vo *Federoatie Wallonië-Brussel*, hoewel da nie ipgenoomn is in de groundwet. Die controversiële noame is allêne moa goegekeurd deur 't parlement van de Fransche Gemêenschap. De federoale en Vlamsche regeriengn gebruukn die benoamienge nie. Langs Vlamsche kant wordt die noame betwist omda 't e sôorte fusie van Wallonië en Brussel suggereert die der in feite nie is. Tegoare met de nieuwe noame is't er ook e nieuw logo vôorngesteld die bestoat uut de gestileerde letters WB in 't rôod, geel en blow, de kleurn van zowel Wallonië (rôod en geel) of van Brussel (blow en geel).

## Besteur
De Fransche Gemêenschap hèt e parlement en e regerienge:
* Parlement van de Fransche Gemêenschap
* Fransche gemêenschapsregerienge.

De centrale instelliengn van de Fransche Gemêenschap zyn in Brussel gevestigd. Den RTBF (Radio-Télévision Belge de la communauté Française) is den oopnboarn omroep vo de Franstoalige Belgn.

## Polletiek

### Parlement
De zetelverdêlienge ziet er ezô uut:

## Referensjes


## Externe koppeliengn
*Fransche Gemêenschap ip belgium.be
Woal (Zuud-Holland)

thumb|Buurtschap Woal

**Woal** (Nederlands: *Waal*) is een buurtschap met e kerke in de provinsje Zuud-Holland in de streke Alblasserwaard, gemêente Meulnlann (*Molenlanden*). Der weunn 145 menschn (2023).

## Geschiedenisse
De noame van de plekke komt van e meertje da vroeger ountstoan is ols restant van een overstromienge deur e dykbreuke. Zuk e meertje wordt e *wiel* of *woal* genoemd. Loater hèn ze der een dyk round gebouwd woar dat de buurtschap gevormd is. 't Woater is ton geleidelyk an toegeslibd. In de 18e êeuwe hèn ze den dyk deuregetrokn en de moerassige ground ingepolderd.

## Externe koppeliengn
* Plaatsengids
* AlleCijfers

thumb|links|Woal an de Lekdyk
Merwede

[thumb|Woudrichem an de Merwede, up de grenze van de provinsje Zuud-Holland, Nôord-Holland en [Gelderland in Holland]] 

De **Merwede** is een Hollandse riviere in de  provinsje Nôord-Holland en Zuud-Holland die begunt by "*Slot Loevestein*" (ten ôostn van "*Woudrichem*"), woar dat de Woal en de Moas vroeger soamnkwoamn en woar dat d' historische grenze ligt tusschn Gelre en Holland. Moa teegnwôordig vormt 't êeste gedêelte van de Merwede, de Boovn-Merwede, de grenze tusschn Zuud-Holland en Nôord-Broabant.

Merwede is de noame vo de beneednlôop van de Woal en vroeger ôok van de Moas, toet dat de latste riviere in 1904 by "*Andel*" wierd ofgedamd achter dat de "*Bergsche Moas*" gegroavn wos. De riviere is e belangryke voarroute.

## Geschiedenisse
De noame Merwede is meugelyks ofgeleid va de "*Merowe*" wat da "wyde strôom" betêkent. In de middelêeuwn stound de riviere bekend ols de "*Merwe*" en wierd die noame ôok vôorby Dordrecht gebruukt. De Nôord en Nieuwe Moas van teegnwoordig wierdn ôorsprounkelyk beschouwd ols de beneednlôop (en vôortzettienge) van de "*Merwe*" en z' hèn hunder noamn van nu pas vele loater gekreegn.

## Historische steedn an de Merwede
"*Dordrecht*", "*[[Gorinchem]]*", "*Sliedrecht*" en "*Woudrichem*".


Ofbeeldienge:Waterbushalte Dordrecht Merwekade luchtfoto.jpg|Zicht ip de woaterbushalte by de Merwede in Dordrecht in de provinsje Zuud-Holland
Ofbeeldienge:Waterbushalte Papendrecht Veerdam luchtfoto 02.jpg|Zicht ip de woaterbushalte by de Merwede in Papendrecht in de provinsje Zuud-Holland
Ofbeeldienge:Beneden-Merwede Sliedrecht 004.jpg|Zicht ip de Beneedn-Merwede in Sliedrecht in de provinsje Zuud-Holland


## Trivia
*Giessndam en Hardinxveld woarn toet 1957 twêe klêene zelfstandige dorpn. De liggienge dervan an de riviere de Merwede en an de moundienge van 't veenriviertje de Giessn hèt de geschiedenisse van de twêe dorpn nogol bepoald.

## Referensjes
*Geschiedenisse va de Nieuwe-Merwede - rijkswaterstaat.nl
*Geschiedenisse van de Beneedn-Merwede - rijkswaterstaat.nl
*De geschiedenisse van Sliedrecht - historie-sliedrecht.nl
*Cruquius’ kaart van de Merwede: een cartografisch meesterwerk (1729-1730) - library.uu.nl