open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
29 november

**29 november** is den 333stn dag van 't joar (334stn dag in e schrikkeljoar) in de gregorioansche kalender. 't Volgn nog 32 doagn toet 't ende van 't joar.
## Geboorn
* 1330 - Lodewyk van Male
* 1925 - Ernst Happel
* 1931 - André Noyelle
* 1958 - Philippe Desmet
## Gestorvn
* 880 - Karloman van Beiern
* 1314 - Philippe IV, keunienk van Vrankryk
* 1378 - Koarel IV (HRR), keyzer van 't Hillig Rooms Ryk
* 1780 - Maria Theresia van Ôostnryk
1931

1928 - 1929 - 1930 - **1931** - 1932 - 1933 - 1934
't Joar **1931** is 't 31e joar in de 20e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
;april 
*5 - De West-Vlamsche coureur Gaston Rebry wint Parys-Roubaix.  
*14 - In Spanje wordt de republiek uitgeroopn.
;juni
*11 - Vo den êeste kêe wordt in België e regeriengsverkloarienge in 't Nederlands vôorngeleezn (regerienge Jules Renkin). 
;oktober 
*6 - De West-Vlamsche polletieker Joris van Severen richt de nationaal-socialistische bewegienge Verdinaso ip (Verbond van Dietsche Nationaalsolidaristen). J' anziet België lik één grôot gehêel tegoare met Holland, Luxemburg en Frans-Vloandern en je droomt van 't herstel van de Nederlandn uut de 15e eeuwe.
## Muziek
Tophits:
*Gus Arnheim: *Sweet and Lovely*
*Cab Calloway: *Minnie the Moocher*
*Bing Crosby: *Out of Nowhere* - *Just One More Chance* - *At Your Command*  
*Duke Ellington: *Mood Indigo* - *Rockin' In Rhythm*
*Isham Jones: *Stardust*
*Wayne King: *Dream a Little Dream of Me*
*Ted Lewis: *Just A Gigolo*
*Guy Lombardo: *Goodnight, Sweetheart* - *(There Ought To Be A) Moonlight Savings Time* - *By The River St. Marie*
*Mills Brothers: *Tiger Rag*
*Ray Noble: *Lady of Spain*
*Ben Selvin: *Smile Darn Ya Smile*
*Kate Smith: *When The Moon Comes Over The Mountain*
*Rudy Vallee: *As Time Goes By*
*Waring's Pennsylvanians: *I Found A Million Dollar Baby (In A Five and Dime store)*
*Ethel Waters: *I Got Rythm* 
## Geboorn
;februoari
*3 - Gilbert Desmet, West-Vlamsche coureur
;november
* 29 - André Noyelle, West-Vlamsche coureur
## Gestorvn
;juni
*2 - Jules Lagae, West-Vlamschn beeldhouwer
*27 - Karel De Flou, West-Vlamschn historieker en toalkundign
2003

2000 - 2001 - 2002 - **2003** - 2004 - 2005 - 2006
't Joar **2003** is 't 3e joar in de 21e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
thumb|De latste lancerienge van de spaceshuttle Columbia
;januoari
* 1 - Grieknland pakt 't vôorzitterschap van d' Europeesche Unie over van Denemarkn vor 'n half joar.
;februoari
* 1 - De Spaceshuttle Columbia veroengelukt binst 't werekêern noa d' eirde.
* 15 - Over hêel weireld zyn der betogiengn teegn oorloge in Irak. In Brussel trekn 70.000 menschn deur de stroatn.
;moarte
* 14 - Openienge van de Westerscheldetunnèl in Zêeland en latstn dag van d' overzetbôotn vor otto's over de Westerschelde.
* 15 - De Weireldgezoendheidsorganisoasje makt de nieuwe ziekte SARS bekend.
* 20 - D'Amerikoann en de Britn startn de Twêede Golfoorloge teegn Irak.
;april
*12 - Prins Laurent van België trouwt me Claire Coombs
;meie
* 18 - Verkieziengn vo de Koamer en Senoat in België.
;september
* 10 - De Zweedsche minister van buutnlandsche zoakn Anna Lindh wordt neregestookn ênigte doagn vor e referendum over d' invoerienge van den euro. Ze sterft de volgndn dag an eur kwetseurn.
;oktober
* 1 - D' Universiteit Antwerpn wordt ipgericht. 't Is e fusie tusschn de drie bestoande Antwerpsche universiteitn. 
*  24 - De supersonische vlieger Concorde makt zyn latste vlucht.
;december
* 13 - Saddam Hoessein wordt gevoendn in de kelder van e boerderie dichte by zyn geboorteplekke Tikrit. Zyn arrestoasje wordt bekendgemakt deur Paul Bremer, den Amerikoansche besteurder in Irak, met de woorden: *Ladies and gentlemen, we've got him!* (*Doames en hêern, m' èn hem!*)
* 26 - Zwoare eirdbevienge (6,3 ip de Schoale van Richter) treft de stad Bam in Iran. Mêer of 43.000 menschn komn an under ende.

## Geboorn
;ogustus
*20 - Prins Gabriël van België, zeune van keunienk Filip en keuniginne Mathilde
;december
*7 - Prinsesse Catharina-Amalia van de Nederlandn, dochter van keunienk Willem-Alexander en keuniginne Máxima 
## Gestorvn
;januoari 
*12 - Maurice Gibb (53), Britsche muzikant van de popgroep The Bee Gees
;februoari
*4 - Pierre Carteus (59), Vlamsche foetbollist
*4 - André Noyelle (71), West-Vlamsche coureur
*26 -  Michel Van Maele (81), West-Vlamschn oendernemer burgemêester van Brugge
;moarte
*3 - Horst Buchholz (69), Duutschn acteur
;april
*21 - Nina Simone (70), Amerikoansche jazz-zangeresse
;meie
*14 - Robert Stack (84), Amerikoanschn acteur
*15 - Rik Van Steenbergen (78), Vlamsche coureur
;juni
*1 - Joe Harris (59), West-Vlamsche zanger
*12 - Gregory Peck (87), Amerikoanschn acteur
*29 - Katharine Hepburn (96), Amerikoansche actrice
;juli
*4 - Barry White (58), Amerikoansche soulzanger
*18 - Daniël Van Avermaet (61), Vlamsche tv-presentateur
*27 - Bob Hope (100), Amerikoanschn acteur en kluchtigoard
;ogustus
*1 - Guy Thys (80), Vlamsche foetboltrainer 
*30 - Charles Bronson (81), Amerikoansche filmacteur
;september
*11 - Anna Lindh (46), Zweedsche politica
*12 - Jonnny Cash (71), Amerikoansche countryzanger
*22 - Armand Pien (83), Vlamsche weerman en tv-presentateur
;november
*11 - Paul Janssen (77), Vlamschn docteur en farmacoloog
;december
*11 - Ann Petersen (76), Vlamsche actrice
1431

1428 - 1429 - 1430 - **1431** - 1432 - 1433 - 1434
thumb|Jeanne d'Arc ip de brandstoapel deur Jules-Eugène Lenepveu
## Gebeurtenissn
30 meie - Jeanne d'Arc wordt in Rouen ip de brandstoapel terechtegesteld
## Geboorn
* Andrea Mantegna, Italioansche renaissanceschilder en graveur
* François Villon, Franschn dichter
## Gestorvn
*Jacob Van Lichtervelde, polletieker, ipperbaljuw en gouverneur
1328

1325 - 1326 - 1327 - **1328** - 1329 - 1330 - 1331
't Joar **1328** was e schrikkeljoar die begost ip e vrydag in de Julioansche kalender.
## Gebeurtenissen
thumb|Slag by Kassel
;januoari
* 17 - Keunink Lodewyk den Beier wordt in Rome tout keizer gekroond.
* 24 - Edward III van Ingeland trouwt mè Filippa van Henegouwen.

;februoari
* 1 - 't Huys Capet endigt met den dood van keunink Charles IV van Vrankryk en Navarra. Zyn vrouwe Johanna van Évreux is in verwachtinge moa bringt ip 1 april 'moar' e dochter ter weireld. Philippe van Valois, verkozen tout regent, lat hem direct achter de geboorte tout keunink uytroepn. De nichte van Charles IV, Joanna II, wordt keuniginne van Navarra en regeert t'hope met heur vent, Philippe van Évreux.
;meie
* 25 - Grote stadsbrand in Alkmaar.
* 29 - Philippe VI van Vrankryk wordt gekroond en sticht 't Huys Valois.
;ogustus
* 23 - Slag by Kassel: De Fransche ounder keunink Philippe VI versloan d' ipstandige Vloamingn. Ende van de Boerenipstand van Kust-Vloandern.
;november
* 23 - Zwoare overstromienge an uze kust ip Sint-Clemensdag, woadeure da Blanknberge en Ostende hêlegans ounder woater loopn en Scarphout verzwolgn is deur de zêe. 
## Geboren
* 7 meie - Lodewyk VI, hertog van Beiern van 't Huys Wittelsbach, zeune van Lodewyk den Beier
* 9 oktober - Peter I, keunink van Cyprus 
* Eleonora van Portugal, vrouwe van Peter IV van Aragon
## Gestorvn
* 17 januoari - Otto I, landgroaf van Hessen
* 1 februoari - Charles IV, keunienk van Vrankryk en Navarra
* 6 ogustus - Galeazzo I Visconti, here van Milaan
* 10 ogustus - Johan, groaf van Nassau-Dillenburg
* 22 ogustus - Arnold V, groaf van Loon 
* 23 ogustus - Klaas Zannekin, Vlamsche ipstandelingeleider, bekend vo zyn rolle in de Boerenipstand van Kust-Vloandern
* 23 ogustus - Ferry IV, hertog van Lotharingen
* 12 oktober - Clementia van Hongareye, tweede vrouwe van Louis X van Vrankryk
* 24 december - Willem de Deken, schepen van Brugge en leider van de Boerenipstand van Kust-Vloandern
* Johanna, gravinne van Rethel, vrouwe van Lodewyk I van Nevers
Paus Julius II

[miniatuur|links|<center>Paus Julius II deur [Rafaël]]
**Paus Julius II** (Albisola Superiore, 5 december 1443 - Rome, 21 februoari 1513) was paus van 31 oktober 1503 toet an zyn dôod. Je wier geboorn in 1443 ols Giuliano della Rovere en je was een neef van Paus Sixtus IV.

Z'n byname was *Il Papa Terribile*, of den Verschrikkelikken Paus, omdat ie 't ip em gepakt aad vor de Pauselikke Stoaten te eroveren. Doby voerdet ie dikkels persôonlik z'n legers an, een paus-soldoat dus. Je werktige ôok me Zwitserse uurlingen, die vo dien tyd me styf moderne pieken vochtn, woda nog oltyd de Zwitserse Garde een overbluufsel van is. J'is uutendelik gestorvn an een koortsanval dat ie ipgeloopn aad binst één van z'n veldtochtn.

Mo neffest een generoal van ze troepen was 't ie ook een bevorderoare van de kunst. 't Was em die an Michelangelo vroegt vo de Sixtynse Kapelle te beschilderen en 't beroemd mêesterwerk van Michelangelo van Mozes aad Paus Julius II em loaten maken vor ip z'n grafmonument. En ook Bramante en Rafaël kregen regelmoatig ipdrachten van em. Julius II was ôok den ipdrachtgever vo de Sint-Pietersbasiliek in Rome.

Paus Julius II was wa da me controversièl kunn noemn: an den êne kant aad ie 3 dochters, moar an den andre kant was 't ie ook den deen die de verkoop van kerkelikke ambtn verbood en zwoare straffen instelde vor omkopinge by de verkiezinge van een nieuwen paus. Julius II was ook den deen die de gekende afloaten liet verkopen vo de financieringe van den bouw van de Sint-Pietersbasiliek, wo da ton loater et protestantisme deur ountstoan is.
Art Nouveau (Blanknberge)

thumb|<center>Maison Duysburg in de Weststroate
thumb|<center>Ticheltableau met e visscher
**Art Nouveau** is e kunststromienge die ip verschillige plekkn in Europa ipkwam tusschn 1880 en 1914, ook in **Blanknberge**. Art nouveau is Frans vo nieuwe kunst.

In de twiddn helft van de 19ste êeuw, de periode da Blanknberge uutgroeide van e schoamel visschersstadje nor e mondaine kustplekke, was ter e nieuwe kunststyl in ipgang die de "Art Nouveau" genoemd wierd. Belgische architectn lik Victor Horta, Henri Van de Velde, Paul Hankar, Gustave Serrurier-Bovy geraktn weireldbekend met hunder bouwwerkn. Den anleg van den yzern weg in 1863 gaf 't toerisme in Blanknberge een enormn impuls. Ryke menschn zochtn e verbluuf vo hêel hunder familie. Ip kortn tyd wierdn der nieuwe stroatn angeleid en vulgebouwd me chique villa's. Architectn van de streke inspireerdn hunder ip de nieuwe styl. In dien tyd woarn Ostende en Blanknberge de twèe belangrykste toeristische kustplekkn. 

Binst den Êeste Weireldoorloge was 't gedoan met de Art-Nouveaubewegienge. Tusschn de twèe weireldoorloogn wierd er druk bygebouwd mor in een andern trant. Achter de twidde weireldoorloge zyn der vele beschoadigde gebouwn geweune ofgebrookn.

## Ticheltableaus
In Blanknberge zyn der nog styf vele huuzn uut de periode tusschn 1890 en 1915. Deur de speciale weersomstandigheedn an de kust gebruuktn ze geglazeurde stêens vo de gevels en ze wierdn versierd me ticheltableaus. Grôte en gekende gebouwen zyn der wel nie, moa Blanknberge wordt gerekend by d' Europeesche topklasse ip gebied van kwaliteit, varioatie en antal van zyn ticheltableaus.

Ofbeeldienge:Blankenberge-Bakkerstraat 28.jpg|Bakkerstroate
Ofbeeldienge:Blankenberge Villa Chantecler.JPG |Villa Chantecler, Luukstroate
Ofbeeldienge:BE-blankenberge-Malecotstraat 24-erfgoed-nr.44951-3.jpeg|Malecotstroate

## Toerisme
In Blanknberge wordn der geregeld "Art-Nouveau-wandeliengen" uutgestippeld langs de schonste huuzn. Der wordn ton platselikke anekdotes verteld over de nostalgische Belle-Epoque-sfeer. Sedert november 2008 ist er ook e museum, 't Belle Epoque Centrum.

## Externe koppelienge
* Art Nouveau in Blanknberge
Marktrock Poperinge

**Marktrock Poperinge** is e joarliks muziekfestival in Poperienge da bestoat sedert 1987. ’t Goat deure op ’n latsn zoaterdag van ogustus.

Oprichters woarn Eric Deroo, Johan Liefooghe e Martin Dewulf. 
Marktrock Poperinge wilt vertier briengn voer e grôot publiek. ’t Is dus e mix van populair (lik K3, X!ink) en zuver artistiek. De mêeste artistn zyn va België. Nu en ton komn d’r oek groepn van ’t buutnland (in ’t verleedn traadn ol op: Steve Harly & Cockney Rebel, Fisher Z, Paul Young, Ian Dury, the Levellers,...).

## D’affiche van 2007
* Nailpin
* Heideroosjes
* Gorki
* Kate Ryan Live
* The Stranglers
* The Magical Flying Thunderbirds

## Externe koppelienge
* Officieeln website
De legende van Ridder Witsoone

**De legende van Ridder Witsoone** is e legende uut Krombeke die ontstoan is in de Middelêeuwen.

## 't Veroal
Volgens die legende wos ridder Cornelius Witsoone verdoold in de busschen die lein tusschen Poperienge, Krombeke, Proovn, Woatou, Westvletern en Woestn.
Drie doagen en drie nachten droaide Ridder Witsoone toertjes in de busschen, zoender een uutgank te viengn. Toen dat’n bykan dôod goenk van oenger en dust, begustn te leezn toet Oenze Vrouwtje.
En adde nog moa juste ulpe evroagd an Maria, of en ôorde de klokke van de Sint-Blasiuskerke van Krombeke luun. Azô voenk Ridder Witsoone ’n uutgank van ’t bus, en e wos gered.
 
Cornelius Witsoone wilde God en Oenze Vrouwtje bedankn. E dêelde brôod uut an de arme menschen, en e miek oek dat de klokke van Krombeke êne ki per dag 72 kêers zou luun, want zovele eurn attn in de busschen roendedoold. Die tradisje zou deurn ozo lange da Krombeke zou bestoan.

## Tradisjes
’n Dag van vandoag kuj die 72 “doolklops” nog ossan ôorn in Krombeke. In de zomer ’n achn ’s noavers, in de wienter ’n zessen ’s noavers.

Sedert 1978 organiseert Krombeke oek ’t Witsoonefêest. Da goat deure op ‘n 3dn zundag van juli.
1

3 v.Chr. - 2 v.Chr. - 1 v.Chr. - **1** - 2 - 3 - 4
't Joar **1** is 't *Anno Domini*, 't begun van de christelikke joartellienge. De keuze vo da joar is in 523 gemakt deur de monnik Dionysius Exiguus. Volgens zyn berekenienge zoudt dat de geboortedoatum van Jezus gewist zyn.
thumb|400px|Koarte van het ôostelik halfroend in 't joar 1
## Gebeurtenissn
*Der leevn à peu près  252.000.000 menschn ip eirde.
*Rome: Verkiêzienge van de consuls Gaius Caesar en Lucius Aemilius Paullus. 
*In Portus by Ostia wordt er 'n hoave gebouwd.
*In 't Romeins Ryk wordt er ivoor en reukstoffn ingevoerd uut Adulis, hoavestad van 't keunienkryk Aksoem (Ethiopië). Ook wordt er Indische marchandise verhandeld, woaroender zyde.
## Geboorn
*Sextus Afranius Burrus, prefect en adviseur van Nero (gestorvn 62)
## Gestorvn
## Kykt ôok by
* 1 (getal)
Henri-August De Bruyne

thumb|<center>'t Monument van Lippens & De Bruyne ip de Zêedyk in Blanknberge
**Henri De Bruyne** (Blanknberge, 2 februoari 1868 - Kasongo, 1 december 1892), was e West-Vlamsche sergeant die round 1890 vertrok noa Kasongo (Congo), woa dat 'n lutenant Jozef Lippens most bystoan die doa resident was. In dien tyd was da gebied e privé-kolonie van keunienk Leopold II, ounder de noame Congo-Vrystoat.

In 1892 hen ze e leger uutgezoundn vo de commerce van sloavn in Congo an bandn te leggn. De zwarte, ounder leidienge van de Arabische sultan Sefoe, kwoamn in ipstand teegn 't blank gezag en paktn de twè militairen gevangn. Deurda Lippens ip da moment styf ziek was, most De Bruyne ounderhandeln tusschn blank en zwart, moa Sefoe krêeg zyn gedacht nie. De Bruyne krêeg nog de keure vo weg te vluchtn, moa je wilde zyn vriend en overste Lippens nie in de steke loatn. In december 1892 zyn ze tegoare vermôord.
## Monument
Ip den dyk van Blanknberge stoat 't Monument van Lippens en De Bruyne, herinnerienge an uus kolonioal verleedn.

In Blanknberge is ter ook e Sergeant-De-Bruyne-stroate.

## Zie ook
* Archief Henri De Bruyne, Koninklijk museum voor Midden-Afrika
Jean-Pierre Monseré

**Jean-Pierre "Jempi" Monseré** (Roeseloare, 8 september 1948 - Retie, 15 moarte 1971) wos ne coureur. 

Toet by de beroepsryders rêed ie up de boane én up de piste. By de jeugd woent 'n ni vele, moa by de beroepsryders wos 't drect prys. In 1969 woent 'n de Roende van Lombardeye. E joar loatre wost 'n weireldkampioen up de boane by de beroepsryders. Moa toen sloeg 't nôodlot toe: up de 15e moarte in '71 rêed Jempi ne koers in Retie. Die koers wos 'n vôorbereidinge vo Milaan-San Remo. Je rêed frontoal up nen otto die van den ander kant kwoam en wos up slag dôod. 'n Grôot talent gienk verlôorn.

Jempi Monseré wos ne goe moat van Roger De Vlaeminck, je rêed tôpe met em by Flandria.

## Zyn ploegn
* 1969: Flandria - De Clerck - Krüger 
* 1970: Flandria - Mars 
* 1971: Flandria - Mars

## Belangrikste overwinningn
*1968: kampioen van België up de boane by de militairen in Môoslee
*1969: 2 rittn in Olympia's Tour by de liefhebbers
::Roende van Lombardeye by de beroeps
*1970: kampioen van België omnium up de piste
::winnoare in de Zesdoagse van Gent, tegoare met Patrick Sercu
::2 rittn in de Ruta del Sol
::Weireldkampioen up de boane in Leicester
*1971: kampioen van België ploegkoers up de piste
::2 rittn en eindwinnoare in de Ruta del Sol

## Monument
Up de plekke woa dat ie stierf, up de boane van Lille noa Gierle (in de provinsje Antwerpen) stoat er 'n monument vor em.

## Externe koppelienge
De wielersite
1868

1865 - 1866 - 1867 - **1868** - 1869 - 1870 - 1871
't Joar **1868** is 't 68e joar in de 19e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Geboorn
* Henri-August De Bruyne
## Gestorvn
Monument van Lippens en De Bruyne

thumb|<center>Lippens en De Bruyne vo 1923 zounder nêgerinne en kiend
thumb|<center>Lippens en De Bruyne in 2010
thumb|<center>'t Monument 'Moedersmart' ip 't kerkhof van Blanknberge
't **Monument van Lippens en De Bruyne**, dat ip den dyk stoat in Blanknberge, is ountworpn ter êre van de Blanknbergsche sergeant Henri De Bruyne en z'n vriend lutenant Jozef Lippens uut Brussel. By 'n ipstand in Kasongo (Congo) zyn z' in december 1892 tegoare gruwelik vermôord deur de Arabische sultan Sefoe.
## Guillaume Charlier
E Brussels comitee van oud-kolonioaln besliste in 1897 van e standbeeld ip te richtn ter êre van de twè Congo-heldn. De keuze viel ip Blanknberge, de geboorteplekke van De Bruyne. Ze vroegn an de gekende Brusselse beeldhouwer Guillaume Charlier, die vele ip verlof kwam in Blanknberge, vor e project te moakn. 't Resultoat was e standbeeld van Lippens en De Bruyne met e Belgische vlagge die vastegeklampt wordt deur e blôte nêgerinne met heur kiend. 

't Project viel in de smoake van 't comitee van oud-kolonioaln, moa nie van 't katholiek gemêentebestier van Blanknberge, die 't openboare zedenschennisse vound. In 1900 wierd 't beeld ing'huldigd moa zounder de blôte nêgerinne, die terechte kwam in e magazyn. Heftig protest van beeldhouwer Charlier hielp nie.

't Monument kostte 50.000 fr. De stoat betoalde 10.000 fr en 't zelfste bedrag wierd geschounkn deur de keunienk.
## Êeste weireldoorloge
Binst den Êeste Weireldoorloge zyn de bronzn beeldn deur de Duutschers weggepakt. 't Brons wierd gesmoltn vo kanongs van te moakn. 

Achter den oorloge vroeg Blanknberge de gietvorme van de beeldn an beeldhouwer Charlier. Je gaf zyn toestemmienge ip één condiesje en da was da 't project hêlegans zoudt uutgevoerd wordn, dus mè nêgerinne en kiend. En met de liberoale partye ton an 't bewiend wierd er e mêerderheid gevoundn die akkôord was.
## Were ip under plekke
In 1923 stoundn Lippens en De Bruyne were ip under plekke, nu mè nêgerinne en kiend. 

Charlier was zo content dat 'n vo dank 't monument "Moedersmart" an de stad Blanknberge gaf, da nu ip 't kerkhof stoat.

## Leopold II
Lippens en De Bruyne zyn assan anzien gewist lik heldn die gestorvn zyn in de stryd teegn de sloavernye. Moa de geschiedenisse lêert uus dat er ounder Leopold II ook andere belangn woarn die e rolle gespeeld hen, lik ivoor en de caoutchouplantages, woaby dat allêne 't profyt telde, zounder respect vo de platselikke bevolkienge. In 1908 pakte de Belgische regerienge Congo Vrystoat (van ton of Belgisch-Congo) over van de keunienk, achter protest uut 't buutnland over volkernmôord, sloavernye, marteln, verkrachtiengn, onthoofdiengn en 't ofkappn van handn.

Sedert 20 moarte 1980 is 't monument van Lippens en De Bruyne beschermd erfgoed. (afd. Monumentn en Landschappn).

## Externe koppeliengn
*Inventaris Bouwkundig Erfgoed
*Geschiedenisse van Congo Vrystoat (1885-1908)
8 september

**8 september** is den 251stn dag van 't joar (252stn dag in e schrikkeljoar) in de gregorioansche kalender. 't Volgn nog 114 doagn toet 't ende van 't joar.
## Geboorn
* 1271 - Charles Martel van Anjou, zeune van Charles II van Anjou, krôonpretendent van Hongareye
* 1633 - Ferdinand IV (HRR)
* 1841 - Antonín Dvořák
* 1948 - Jean-Pierre Monseré
Scouts

De **Scouts** (in Zuud-West-Vloandern uutgesprookn ols 'skoets', en in 't noordn mêer ols 'schoets') is de jeugdbeweginge die in 1907 gesticht is deur Lord Robert Baden-Powel. Et is de grotste jeugdbeweginge in ons land vo kienders van 7 tout 18 joar, worachter dan ze ton in de leidienge kunn goan. Over hêel de weireld zyn der oungeveer 38 miljoen scouts in 217 landn.
Et grotste dêel van de scouts zyn landscouts, mo der bestoan ook zêescouts - ook in West-Vloandern styf populair.
Der zyn twêe federoaties in Vloandern, nl. de Scouts en Gidsen Vlaanderen (vroeger VVKSM) me 72.000 leedn, en de FOS, me 7.300 leedn. 

## Ounststoan
In 1907 schreef Baden-Powel (Londn, 22 februoari 1857 – Nyeri, Kenia, 8 januoari 1941), een oude Iengelse militair, een boek met ols titel *Scouting for Boys* (Verkenn vo jounges) met ols oundertitel *A Handbook for Instruction in Good Citizenship Through Woodcraft*.  Et boek was geschreevn vo jounge gasten en et was gebaseerd ip zyn ervoaringn in India, Zuud-Afrika en wa dat ie meegemakt aad binst de belegerienge van Mafeking (Zuud-Afrika) wo dat ie jounge gasten aad ingezet vor ollesoarte ipdrachtn.  In 1907 stichttet ie den êeste scouts-groep binst et êeste kamp ip Brownsea Island.
In België wordt in 1910 den êeste Belgische scoutsgroep ounder de noame ‘Belgian Catholic Scouts’-groep ipgericht.  In 1916 richtte Georges de Hasque den êeste Vlamse zêescoutsgroep ip in Antwerpn.  In 1930 wordn de Belgische scouts ipgesplitst in een Vlamse en een Wolse federoatie.
Fôre

thumb|<center>'t Spookkot ip de Meifôre
thumb|<center>De boksottoos
Een **fôre** is een verzamelienge van attraksies die ip bepoalde tydstippn in 't joar g'oudn wordt. De fôre wor gemakt deur de fôorkramers. 

Klassiek' attraksies ip een fôre zyn de pêerdemeulen, de boksottoos, kraams me grypers vo spekken of teddybêren te pakken, 't schietkraam, 't viskraam, 't spookkot, de paraplu, de roetsboane, kraams wo da je oengelooflik rap en oge roendgedroaid wordt en ton nog de kraams wo da je barbapapa's, oliebollen of boels, pom d'amoers en andre friet- en amburgertoestandn ku krygen.

In d'Alln (Xpo) van Kortryk est er rond kestdag en ôverdekte en verwarmde fôre.
## Fôorn in West-Vloandern

De bekendste fôorn in West-Vloandern zyn:
* de Meifôre in Brugge 
* de Poasfôre in Kortryk
* de Poasfôre in Diksmude
* de Carnavalfôre in Blanknberge
* de Kattefôre in Yper
* de Boetefôre in Veurne
* de Koersefôre in Woaregem
* de Oktoberfôre in Ostende
* de Kestfôre in den Xpo van Kortryk
Lapscheure

**Lapscheure** is e dorptje in West-Vloandern en sedert de fusie van gemêentn in 1977 is 't e dêelgemêente van de stad Damme. 't Dorp is 1335 ha grôot en 't telt 365 inweuners. 't Ligt an d' Hollandsche grenze nie verre van Sluus. 

Lapscheure is e landbouwdorp, een oase van rust deur z'n g'isoleerde liggienge. 't Krekengebied da bestoat van in de Middelêeuwen trekt woaterbêestn en trekveugels an. Nie verre van de dorpskern ligt er e nateurreservoat. De dykn zyn getuugn van d' inpolderienge. Ip de Damsche Voart ligt er een overzetbôotje, Kobus, woamee da je zelve kunt voarn van Hoeke noa Lapscheure.

D'oudste vermeldienge van Lapscheure is van 't joar 1019: Lappesscura. De noame komt verzekers van scheure of hofstee van boer Lappe. 
## 't Bezoekn weird
:15px *Kyk noa [[Bouwkundig erfgoed in Lapscheure]]*
*De kerke van Lapscheure (Heilige Drievuldigheid en Heilige Christianus) en de ruïne van d'êeste kerke. In 1640 was d'oude kerke nie mè te bereikn deur d'overstromienge. In 1649 is ter e nieuwe kerke gebouwd in Renaissancestyl.
*'t Lapscheurs Gat, e kreke die ountstoan is in 1583. De dykn te Zuudn van Sluus wierdn deur d'Hollandsche woatergeuzen deuregebrookn woadeure da hêel 't gebied zuudwoarts overstroomde.'t Woater da binnstroomde scheurde e geule uut: 't Lapscheurs Gat. Doaby wierd 't ôorsprounkelikke Lapscheure hêlegans van de koarte gevoagd. In 1611-1613 wierdn de Zêedyk en de Sint-Pietersdyk gebouwd vo de groundn t' herwinnen die ounder woater gezet woarn. 
*De "Blauwe Sluus" uut 1746, geleegn ounder de Zêedyk an 't Lapscheurs Gat. Tusschn 1746 en 1843 regelde de "Blauwe Sluus" d' ofwoaterienge van de polders round 't Lapscheurs Gat. In 1830 mocht 't Belgisch woater nie mèr over 't Hollands groundgebied en doavôren wierd in 1847 Den Blienker ('t Leopoldkanoal) gegroavn die nu dient vo d'ofwoaterienge langs Heist noa de zêe. De Blauwe Sluus wordt dus nie mè gebruukt moar is den 30ste juli 1976 als monument erkend en gerestaureerd.

Ofbeeldienge: Kobus lapscheure.jpg|Overzetboôtje Kobus over de Damsche Voart in Lapscheure
Ofbeeldienge: Lapscheure - Heilige Drievuldigheid en Sint-Christianuskerk 2.jpg |Kerke van Lapscheure
Èèste communie

thumb|<center>Eêste communie
Os de katholieke kienders in 't èèste stuudjoar zitten doen ze under **èèste communie**.  By de èèste communie wordt er gevierd dat een jounge Christen vo den èèste kè den illige ostie mag ountvangen.  Toet in 1910 kreegn de joungens en de meistjes undern èèste ostie mor onze twolf joar woaren, mo Paus Pius X vervroegdige de leeftyd in zun decreet Quam Singulari.

Tegenwoordig is 't azo da in vele schooln et èèste communiefèèst vorol in et tèken stoat van de groei die een joungentje of een meistje van 7 à 8 joar deuremakt.  't Wordt dikkels gezien ols een soarte overgangsritueel.

Den èèste communie is mêestol d'anleidinge vor een grote familiefèèste te geven me vele cadeaus en vele eten en drienkn.  Oeders die under loatn goan maken der een klèène trouwfèèste van.

In tegenstellinge toet de plechtige communie kun je ols loantrekkende gin dag klèèn verlet krygen vor een èèste communie.

## Externe koppelieng
*Quam singulari - Decreet over de Èèste Communie van 8 ogustus 1910 
*Brief van et Vaticoan over de èèste biecht en de èèste communie
't Manneke uut de Mane

[thumb|right|<Center>Gedenkploate ip 't gebortuus in [Lo van paster Alfons van Hee, êen van de stichters]]
thumb|right|<Center>'t Beeld op de Markt van Diksmude
**Et Manneke uut de Mane** is een omernak mi leutige vertelliengsjes en weersvôorspelliengn in 't West-Vlams. 

't Manneke stoat symbool voe de West-Vlamschen umor.

## Geschiedenisse
thumb|left|<Center>Vôorblad van den omernak
*'n Omernak van 't Manneke uut de Mane is ountstoan in Wytschoate in 't joar 1880. De stichters woarn Alfons van Hee, Amaat Vyncke, Alfons Depla, Hendrik Persyn, Karel Blancke en August Blancke. Alfons van Hee wos 'n êestn oofdredacteur. Bissn 'n Êestn Weireldôorlog wos 't er gin omernak, en doarachter viel et stille omdat er gin medewerkers enoeg woarn.
*In 1923 zette Achiel Denys, tope mi Edward Vermeulen (een oudlêerlieng van Hugo Verriest) ze schoers ounder 'n omernak, en 't Manneke uut de Mane bestoeg were toet 1930.
*In 1964 begostn Willem Denys en Karel de Lille 'n omernak were uut te geevn achter vierendertig joar stilte.

## De Ridderorde
In 1964 ountstoeg oek de *Orde van het Manneke uut de Mane*. Die verênigienge nimt idder joar verdienstelikke West-Vloamiengn in neur orde op. 
Die Orde zetelt nu in Diksmude, woa dat er oek e standbeeld van 't Manneke stoat, op de grôte mart.

Ênigte styf bekende Ridders en Jonkvrouwn in de Orde zyn: Gwij Mandelinck, Lutgart Simoens, Rik De Nolf, Chris Lomme, Yves Leterme, Geert Bourgeois, Guido Depraetere, Paul Breyne, Henri d'Udekem d'Acoz, Karel Declercq, Achille Van Acker, Stijn Streuvels, André Demedts, Willem Vermandere, Gaston Durnez, Daniël Coens, Briek Schotte, Andries Van den Abeele, Cyriel Moeyaert, Stefaan De Clerck, Luc Martens, Lieven Debrauwer, Marc Vervenne, Pol Van Den Driessche, Jef Claerhout, Patrick Moenaert, Willy Spillebeen, Kurt Defrancq, Maarten Larmuseau, Lode Aerts

## Van woa komt die noame?
De noame viengt zyn ôorsproung in de legende van Jantje die op de moane kwaam omdat'n out sprokkelde op Kerstdag.

## Bronne
* Tekste en beeld over 'n omernak en de Orde
1857

1854 - 1855 - 1856 - **1857** - 1858 - 1859 - 1860
't Joar **1857** is 't 57e joar in de 19e eeuwe volgenst de Gregorioansche kalender.
## Geboorn
* Jules Gadeyne, West-Vlamsche kunstschilder
;februoari
* 21 - Jules de Trooz, Belgische polletieker
* 22 - Lord Robert Baden-Powel, stichter van de scouts
* 25 - René Vermandere, Westvlamsche schryvre
;meie
* 31- Paus Pius XI
## Gestorvn
Plechtige communie

[thumb|Doopsel, Plechtige Communie (ook well Illig Vormsel) en biechte uut ''De Zeven Sacramenten'' deur [Rogier van der Weyden]]

De kienders die in 't zesde stuudjoar zitten doen under **Plechtige Communie**, ook wel Illig Vormsel genoemd. Binst de Plechtige Communie wordt de ernieuwinge van de doopgelofte gedoan.  

De joungen of et meistje belooft nu zelve vo den èèste ki van een goeie kristen te zyn. Da gebeurt binst een messe, normoal gezien deur den bischop, mo soms oak deur een paster omda den bischop nateurlik nie overols kan zyn. De joungen en et meistje moetn ton knielen vo de bischop binst da de peter of de meter achter under stoat. De bischop zalft under tonne.

De organisoasie van de Plechtige Communie is in de mèèste gevollen in anden van de parochie.  De moanden vo de Plechtige Communie moen de kienders no de lèèrienge goan wo dan ze ounderricht krygen in de catechese.

Den dag van de Plechtige Communie is 't er ton mèèstol een groate fèèste me hèèl de familie en me vele cadeaus en vele eten en drienkn. Oeders die under loatn goan maken der een klèène trouwfèèste van.

De socioale wetgevienge vôorziet een dag klèèn verlet vo wien dat een kiend eet da zyn of ur plechtige communie doet.
Lutgart Simoens

thumb|<center>Lutgart Simoens (reks) met ounder andere Ke Riema en Jos Boudewijn
**Lutgart Simoens** (Yper, 25 meie 1928 - 15 novembre 2020) was e vroegere radiopresentatrice van de VRT. De bynoame van Lutgart Simoens is *De Engel van Vlaanderen*.

In 1949 wos ze ‘r deure voe ’t exoamn van de BRT en ze begoste te werkn by *Radio Kortrijk*. E joar loater veruusde ze na Brussel, moa ze kwaam moa goed bekend toen da ze by *Omroep Antwerpen* zat, van 1954 toet an neur pensioen.

Op 23 februoari 1969 begost ze mi *Vragen staat vrij*, e programma die nu nog ossan bestoat; iddern zundagnoavend ôor je de verzoeksjes van de luusteroars. Dikkers is ’t er doa e hêel vertellement by. 
Oek *Platenpoets* (vrydagnuchend) wos e grôot succes. 

In 1984 krêeg Lutgart Simoens een exclusief interview mi keuniginne Fabiola. In 1993 gienk ze op neur 65&nbsp;mi pensioen.

In 2004 is Lutgart Simoens openoomn in de Orde van ’t Manneke uut de Mane.

Z'is gestorven de 15sten novembre 2020.

## Algemeen Nederlands
Neur ouders kwaamn uut de Kempn en Ôost-Vloandern. Ze moestn Algemêen Nederlands klappn mi makoar of ze verstoegen makoar nieje. Dat is de verkloarieng va Lutgart Simoens voe ’t feit da ze Nederlands ku klappn zounder ênig accent.

## Bronn
Willem Denys

**Willem Denys** (Roeseloare, 3 december 1911, Roeseloare, 10 moarte 1983) wos ne West-Vlamschen schryver die bekend gekommn es me zyn veroalen over de volksfigeure Peegie. 

Zyn voadre Achiel en zyn moedre Margriet Schelpe woarn welgestelde minsen die commerce dêen in boent en chic textiel. Willem wos ’t zesde kiend in e menage van tien joenges.
Je dei Latyn-Grieks in ’t Klein Seminarie in Roeseloare, en loatre paktne de wienkel van zyn voadre over. 

Willem Denys schrêef geirne, ol van kiends of. Je koste wok goed vertelliengskes en kluchten vertelln. Je begoste in 1964 were me nen olmenak van ’t Manneke uut de Mane, en je stichtte toen wok de Ridderorde.

## "Peegie"
Willem Denys es nog ’t bekendst van zyn veroal over Peegie, ne Nieuwmarkter uut Roeseloare. Êest wos ’t 'n vervolgveroal in Het Wekelijks Nieuws. Zyne moat F.R. Boschvogel zei dat ie d’r wok nen boek moeste van moakn. Loatre es ’t wok bewerkt gewist vo tonêel, da wos e stik da vele succes a.

## Bronne
* Het gild der maten van Peegie
Rouen

**Rouen** (in ouder Vlams oltemets *Rouaan* of *Rowaan* enoemd) es 'n stee in 't nôordwestn van Vrankryk, 't es d'n ôofdstad van't departement Seine-Maritime en ôok van de regio Normandië.  D'r weun'n apeupri 110.000 mienschn.
 
[thumb|left|En [schoap me en kruus: 't blazoen van de stad ip de "Gros-Horloge", 't astronomisch orloge van Rouen]]
Rouen ligd an de Seine en wierd "'t stee van d'ounderd klokketorr'n" genoemd. In 1431 wierd Jeanne d'Arc ier ip de *Place du Vieux Marché* ip de brandstoapel gezet achter da ze vo ketterye verôordêeld wos. 

## Museums
* 't *Musée des beaux-arts* is 't kunstmuseum van de stad
* 't *[[Musée maritime fluvial et portuaire de Rouen|Musée maritime fluvial et portuaire]]* is e museum over de geschiedenisse van 'n oaven en de scheepvoart

## Externe koppeliengn
* Officieeln site van Rouen
* Site van d'n touristischn dienst van Rouen
Musée maritime fluvial et portuaire de Rouen

**'t Musée maritime fluvial et portuaire** is een museum over de rivierscheepvoart en d'istorie van 'n oavn van Rouen, die êen van de grôtste oavens va Vrankryk is. 't hêeft in 't joar 1999 geopnet, gedurende de "Armada".

## 't Museum
De oofdthema's van 't museum zyn:
* De geschiedenisse van 'n oaven met vele fotto's 
* De infrastructure van 'n oaven 
* De grôte zeilscheepn va Rouen 
* De kôopvoardy 
* De scheepsbouw 
* De scheepn die nikkel vervoerdn tussn Vrankryk en Nieuw-Caledonië 
* De geschiedenisse van de U-bôotn 

Onder andere zyn een 38 meter lank binnenschip, die "Pompon Rouge" genoemd wordt, binnenschip- en trawlermotors, een nevelbel, een ountspanner en en reconstructie van e radiocabine van e schip van de 1960-joarn tentôongesteld.

Een walvisskelet (uutgelêend deur 't *museum d'histoire naturelle de Rouen*) wordt in 't middn van 't museum tentôongesteld. 't Is e geweune vinvis, die 7 joar oud was, ot ie anspoelde ip 't strange en stierf.

Ook zyn d'r regelmoatig tydelikke tentôonstellingn over verschillende ounderwerpn, lik byvôorbeeld de transportbrugge va Rouen en de vikiengs.

## Fotto's

Image:Vue générale du musée.JPG|Olgemêen zicht van 't museum
Image:Pompon Rouge 001.JPG|'t binnenschip **Pompon Rouge**, omgezet in tentôonstellingruim
Image:CLOCHE DE LA RISLE.JPG|Nevelbel, die overtyd oan de mounding van de Risle lôog
Image:Cabine radio.JPG|Reconstructie van e radiocabine van e schip van de 1960-joarn


## 't Gebouw van 't museum

thumb|Den angaar 13 woarin dat 't museum ligt

't Museum bevindt zich in e vôormalige lôods van de oaven, niet ver van de nieuwe Gustave Flaubert brug. Deze lôods 13 werd in 't joar 1926 gebouwd en heette "hangar M" tot 't joar 1966.

't gebouw diende als bedryfspand vôor de opslag va wyn van de Schiaffino Compagnie die vrachtvoart op Noord Afrika uitvoerde. 't heeft vele moaln van eigenoar gewisseld tot 1984, wanneer z'n opslagcapaciteit te klein geworden was.

## Externe koppelienge

* Website van 't museum
Frank Valentino

**Frank Valentino**, echte name *Franky Verrecas*, (Brugge, 3 september 1957) is e West-Vlamsche zangere.

Je begon ols muzikant in de fanfare en loatere in orkesten en os tie een joar of twientig was e tie begunnen ziengen. Da was den tyd dat Elvis juuste gestorven was. Ja meer sukses nog als zangere en azo is tie zangere gebleven. Je van eerste ki meegedoan in de Baccarabeker en jee to de prys gewonnen. Johnny Hoes hee dem een ploatencontract gegeven en je traad toen ook veel op met de BRT Big Band.  Twi joar loater vroeg den BRT hem voa mee te doen in de Knokke Cup en jee da toa vree goed gedoan. Os Tien Om Te Zien begost was tie direct met den trein en ja in ol die joaren een twientig hits in da programma. *Volare*, *Delilah*, *Mijn hart is vrij* woaren de beste bekendste.  

Midden de joaren tnegentig eet tie e eigen zaake begunnen in Roeseloare. 't Was dor ollemolle met Disney versierd en ter kwaamt vele volk.  Eén van de gebeurs moest do nie te vele van weten en dendienen ee joaren an e stik ruuze gemakt met Frank. Frank is ton moa gestopt met die taverne en j'is gelukkig weer in de muziek gesproengen. J'ee nu vele werk en j'is kontent. 

Frank e lange in Brugge geweund, j'is ton verhuusd noa Roeseloare, nog loater no Marke en ook e por joar in Tenerife.  Sinds december 2016 weunt ie were roend Brugge, in Loppem.  Tegoare met Nancy.

Frank is ook een grote supporter geweest van Club Brugge, moa je goa ol lange nie met no 't voetbal.  

Je makt nog vele ploaten, je wordt vele gedroaid ip de radio en ip Ment tv.

## Externe koppelienge
* Zyn officiële website
Jef Planckaert

**Joseph 'Jef' Planckaert** (Poperienge, 5 meie 1934 - Otegem, 22 meie 2007) wos e coureur. Zyn beste periode wos by Flandria, woa dat 'n rêde by de zogenoamde *Rode Garde* van Rik Van Looy.

## 't Wounderjoar 1962
In 1962 wos Jef Planckaert Bels kampioen op de boane, e wont 'n Parys-Nice en Luuk-Bastenoakn-Luuk.
E wos oek 'n twiddn in 't eindklassement van de Rounde van Vrankryk, achter Jacques Anquetil. In de klemtydrit na Superbagnères at 'n 't geel epakt en e wos leider toet op 'n latsn dag. Moar in de latsn tydrit van 68 kilometers, verlôor Jef zyn vôorsproung op Anquetil. 

## Belangrykste overwinniengn
* 1954: GP Isbergues 
* 1955: Kuurne-Brussel-Kuurne 
* 1956: 4e etappe Rounde van Zwitserland; etappe 3b van de Rounde van Belgie
* 1957: Vierdoagse van Duunkerke 
* 1958: Omloop Het Volk
* 1960: Kuurne-Brussel-Kuurne, Vierdoagse van Duunkerke
* 1962: Bels kampioenschap, Luuk-Bastenoakn-Luuk, 3de etappe Rounde van Luxemburg & eindklassement, Parys-Nice, etappe Rounde van Vrankryk, etappe Rounde van Belgie
* 1963: Vierdoagse van Duunkerke

In 1965 stopte Planckaert mi koersn. E wos gin familie van de andere Planckaerts uut 't Meetjesland (Willy, Walter, Eddy, Jo en Francesco).

## Hulde
Op 10 juli 2007, wonnêer da de Rounde van Vrankryk in Otegem passirt, briengt Bernard Hinault hulde an Jef Planckaert en an zyn weeuwe, Williane Verhellen.

## Zyn ploegn
* 1954 - Alcyon-Dunlop
* 1955 - Elvé-Peugeot
* 1956 - Elvé-Peugeot
* 1957 - Peugeot-BP
* 1958 - Carpano
* 1959 - Carpano
* 1960 - Flandria-Wiel's
* 1961 - Wiel's-Flandria
* 1962 - Flandria-Faema
* 1963 - Faema-Flandria
* 1964 - Flandria-Romeo
* 1965 - Solo-Superia
3 september

## Geboorn
* 1629 - Cornelis Tromp, Hollandsche militair en zeevoarder
* 1829 - Adolf Fick
* 1957 - Frank Valentino
1911

1907 - 1908 - 1910 - **1911** - 1912 - 1913 - 1914
't Joar **1911** is 't 11e joar in de 20e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Geboorn
;februoari
* 6 - Ronald Reagan, Amerikoanschn acteur en president van de Verênigde Stoatn
;december
* 3 - Willem Denys

## Gestorvn
Wulpn

**Wulpn** (officieel Nederlands: *Wulpen*) is een dêelgemêente van de Belgische kustgemêente Koksyde in de provincie West-Vloandern. Wulpn ligt langst d’oude spoorwegberm Nieuwpôort-Diksmude die een rolle speelde by de Slag an den Yzer binst den Êestn Weireldoorloge. Vlak by de grenze met Ramskapelle zyn der nog restantn van een observoatiepost.

## Beziensweirdigeedn
:15px *Kykt noa [[Bouwkundig erfgoed in Wulpn]]*
*Sint-Willibrorduskerke: Wulpn is  êen van d’oudste parochies van de Westhoek. In de 13ste êeuwe wast er een vroeggotische kerke, woavan dat de torre nu nog bewoard is. In 1873 is de kerke deur brand verwoest, moa twi joar loater startte de bouw van een nieuwe neogotische kerke. In 1892 is d’oude torre gerestaureerd en in 1914 deur de genietroepn van ‘t Belgisch leger were beschoadigd. Achter den êestn weireldoorloge is de kerke ersteld. Sedert 1939 is de torre beschermd en eigendom van de gemêente.
*Sint-Willibrorduskapelle en 't pitje.
*Oorlogsmonument: Nog binst den êestn weireldoorloge begostn z’al an de bouw. Ip 11 juli 1920 is ‘t monument ingehuldigd deur keunienk Albert I. In 1997-98 is ‘t hêlegans gerenoveerd deur de Regie der Gebouwen, West-Vloandern. De gemêente Koksyde zorgt nu vo ‘t ounderhoud en de  beplantienge. 
*Anlegsteiger vo bôotn: Wulpn ligt langs ‘t kanoal Duunkerke-Nieuwpôort. In 1998 et de gemêente in soamnwerkienge met de provincie een aanlegsteiger gebouwd vo bôotn.

## Fêestn en Folklore
*Landelikke fêeste, ieder joar, de derde zoaterdag van juli 
*Humoristisch theoaterfestival
*Sint-Willibrordusverêrienge: bedevoart ieder joar ip sienkschnmoandag, den oogdag van Wulpn. Volgns de legende zou Sint-Willibrord an ’t end van de 7e êeuwe ip zyn reize van Grevelingn noa Friesland een ende in Wulpn verbleevn en. In ’t dorp bestoat nog alsan ’t Sint-Willibrorduspitje met de kapelle d’r neffest. ’t Pitje wordt ieder joar ip sienkschnmoandag gewyd deur de platselikke paster. De pelgrims scheppn ton woater uut ’t pitje vo te drienkn te geevn an ziekn en jounges me kienkhoest of convulsies. Ip een bedevoartsvendeltje uut 1657 stoat de tekst:
::Willibrordus, vriendt des heeren,
::Wilt van uwe dienaers keeren,
::Vaeder van ons neder landt,
::Korssen, pest en heeten brandt.

## Bekende inweuners
*Paul Baeteman: beeldhouwer
*Alberic Florizoone: stichter van de Meli in Oyenkerke
Grysloke

**Grysloke** (Nederlands: Gijzelbrechtegem) es e klêen dorpsken in den Belgischen provinsje West-Vloandern en e dêelgemeente van Anzegem. Grysloke was tot in 1971 e zelfstandige gemeente. Den dorpskern van et klêen pleksken is bykans vergroeid mé den bebouwienk round den stasjonsbuurt van den oofdgemeente Anzegem.

Grysloke is vooral bekend door 't looptreffn "Dwars door Grijsloke". Vodder ister wok nog e legende round de "Heksen van Grysloke".
thumb|left|<center>Zicht ip Grysloke

## Beziensweirdigheedn
:15px *Kyk noa [[Bouwkundig erfgoed in Grysloke]]*
Mammoetbôom

Nen **mammoetbôom** es e sorte van noaldbôom, die indeliks grôo kan komn. Surtoe olounders, juste boven de ground, kan 't ie styf brêe zyn. 

Ie kan mêer of duusd joar oud komn, en nen stamomtrek van mêer of dertig meiters oaln. Der zyn der in Amerika die zô brêed zyn da je der me nen otto tweis deure keun ryen.

Ze groein uut under eign in Californie, Amerika, mor ôok ol oezes zyn der sedert under ountdekkienge in 1852 mammoetbôomn angeplant. De grotste West-Vlamsche, me nen omtrek van mêer dan vuuf meiters stoan in Zillebeke (Yper) en by 't Kastêel d'Aertrycke in Erdryke.


Ofbeeldienge:Sequoiadendron giganteum MHNT.BOT.2004.0.191.jpg|Dénappels mê zôodjes
Ofbeeldienge:Esneux AR1aJPG.jpg|De grôotsten van België stoat in Esneux en is van 1891

## Externe koppelienge
* Mammoetbôomn in Belgie en Olland
Sophie Dewaele

**Sophie Dewaele** (Yper, 3 december 1973) es een West-Vlamsche radio- en TV-presentatrice.  Z'es upgegroeid in Ollebeke.

## Carrière
Sophie Dewaele eit eur êeste stapkes in de media gezet by WTV. Loater dee ze reportoageweirk voo Radio 2 Oost-Vlaanderen. In 1997 es ze begonn als omroepster by TV1. Z'eit doar reportoages gemakt voo *Vlaanderen Vakantieland* en *De Rode Loper*. Ondertussn bringt ze ôok verslag uut voo het Donna programma *Diva* over culturele gebeurtenissn.

Achter da ze nen twêeling gekreegn eit, es ze an de UGent begunn weirkn als persattaché en woordvoerster (2003). Moar da ei ze nie lange vulgegoodn, want in 2004 es ze by VIJFtv gan weirkn. Voo die zender presenteert ze programma's, gelik *De Afvallers*, *De Brandkast*, *Thuis in je tuin*, *Nanny 911* en *Hello Goodbye Zaventem*. Ondertussn presenteert ze ip Focus, WTV en AVS de rubriek *Tendens Woonmagazine*. Z'es ôok weregekêerd noa de radio, noamelik noa Antwerpen 1.

Ze presenteert ôok allerhande bedryfsevenementn.

## Varia
Sophie Dewaele eit boekn geschreevn over et moederschap:
*2005: "Alles in het dubbel". Over de êeste joarn achter de geboorte van eur nen twêeling, met de goeie kantn en de probleemn.
*2007: "Droom van een moeder"

Ze wos 8 joar getrouwd met Erik Strieleman (1999-2007).
Romain Maes

miniatuur|Romain Maes
**Romain Maes** (Zerkegem, 10 ogustus 1912 - Groot-Bijgaarden, 22 februoari 1983) wos e West-Vlamschen coureur. 

Achter zyn carrière begost 'n e café in Brussel die *Maillot Jaune* noemde.
Romain Maes wos gin familie van Sylvère Maes, moa ze rêedn wel e poar joar tope op de piste.

## Grotste overwinniengn
* 1935: Rounde van Vrankryk, mi 'n geilven boaj van begun toet 't ende
* 1936: Parys-Roubaix, moa deur e foute van de jury an de strepe goenk d'overwinnienge na Georges Speicher
* 1939: Omloop der Vlaamse Gewesten

## Zyn ploegn
* 1933 - Alcyon-Dunlop
* 1934 - Alcyon
* 1935 - Alcyon
* 1936 - Alcyon
* 1937 - Labor-Dunlop
* 1938 - Mercier-Hutchinson-A.Leducq
Stalhille

**Stalhille** is e polderdorptje tusschn Ostende en Brugge in de provinsje West-Vloandern. 't Is e dêelgemêente van Jabbeke. 
De noame *stal-hille* wil zeggn *heuvel met e stal* of *heuvel vo vee te loatn groazn*. 
thumb|left|Stalhille van uut de lucht

## Historie
't Groundgebied van Stalhille was toet 't begun van d' 11ste êeuwe vele overspoeld deur de zêe. D' êeste beweuners vestigdn under ip beddiengn van kreekn mè zand gevuld. Z' en 't land uutendelik drogegeleid. Nu zyn d'r nog assan styf vele beeksjes en ofwoateriengsgrachtn. 
## 't Zien weird
:15px *Kyk noa [[Bouwkundig erfgoed in Stalhille]]*
*Sint-Jan-de-Doperkerke, ôorsprounkelik uut 1250 
*E boerderye uut 1610 met een authentieke rosmeuln

Ofbeeldienge:Stalhille - Sint-Jan-de-Doperkerk 2.jpg|Sint-Jan-de-Doperkerke
Ofbeeldienge:Travail inutile stalhille.jpg|Bruggn zounder boane over in de polders

Der zyn nog vele schône pleksjes, surtout an d' Ostendsche Voart.
Guillaume Charlier

thumb|Monument van Lippens en De Bruyne deur Guillaume Charlier ip den dyk van Blanknberge
[thumb|Groep blende deur Charlier vo de kathedroale van [Dôornik]]
**Guillaume Charlier** (Elsene, 1854 - Sint-Joost-ten-Node, 1925) was e beeldhouwer uut 't Brusselse die vele ip vakanse kwam in Blanknberge.

## Leven en werk
Charlier was den oudstn van e krôostryk gezin. Ot 'n viftiene was gieng ze voader dôod. Je was verplicht van by verschillige kunstnoars te goan werkn vo de menoage t' helpn ounderhoudn en vo ze studies te kunn betoaln. Negen joar loater, in 1879, kocht de mecenas Henri Van Cutsem zyn êeste werk en da was vor hem 't begun van e comfortabel burgerleevn. Charlier verblêef e poar moandn in Italië en kwam azo in contact met antieke kunst, moa je was surtout g'interesseerd in de geweune menschn ip stroate. In de loop van zyn carrière het 'n verschillige thema's gebruukt, lik religieuze ounderwerpn en scènes uut 't leevn van oarme menschn woarin dat de moederfigeure e belangryke rolle speelde. Je gienk vele ip vakanse in Blanknberge en je dêe nie liever of klappn over 't werk van de visschers en de geweune menschn ip de piere of ip den dyk. Charlier was ook e grôot portrettist en j'he vele werkn gemakt vor oopnboare plings in België. Die bestelliengn woarn 't bewys da zyn kunst officieel erkend wierd. Me ze jovioal en socioal karakter dêe Charlier mee an 't cultureel leevn van zyn tyd. Je was lid van *La société Nationale des Beaux-Arts* en de kunstenoarsgroep *Les XX*. De mêeste van zyn werkn zyn te viendn in 't Museum vo Schône Kunstn  in Dôornik en in 't Charliermuseum in Brussel.

## Blanknberge
*E rampe noa den dyk in Blanknberge is vernoemd noa Charlier: de *Charlierhelling*
*'t Monument van Lippens en De Bruyne ip de zêedyk en 't monument "Moedersmart" ip 't kerkhof van Blanknberge zyn werkn van hem.
*Vlakby de viertorre, ip 't ende van den dyk an d' estacade, stoat 't standbeeld van e visscher an 't roer, "De Stuurman". 't Standbeeld dateert van 1960. Ter êre van de Blanknbergsche visschers is 't ofgegootn gewist van e beeld in ploaster, gemakt deur Guillaume Charlier in 't joar 1900. 't Monument wordt in Blanknberge "Sterken Dries" genoemd. Sterken Dries was de lapnoame van de Blanknbergsche visscher Andries Jurewyt die leefde van 1818 toet 1896.

Ofbeeldienge:Blankenberge Monument Moedersmart Charlier.jpg|Moedersmart
Ofbeeldienge:Blankenberge Stuurman Sterken Dries.jpg|Sterken Dries
1854

1851 - 1852 - 1853 - **1854** - 1855 - 1856 - 1857
't Joar **1854** is 't 54e joar in de 19e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Geboorn
*Guillaume Charlier
## Gestorvn
1925

1922 - 1923 - 1924 - **1925** - 1926 - 1927 - 1928
't Joar **1925** is 't 25e joar in de 20e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Geboorn
;juli
* 10 - Mahathir Mohamad 
;oktober
* 20 - Herman Roelstraete
;november
* 29 - Ernst Happel

## Gestorvn
* Guillaume Charlier
;moarte
* 6 - Adolf Duclos
8 december

**8 december** is den 342stn dag van 't joar (343stn dag in e schrikkeljoar) in de Gregorioansche kalender. Nog 23 doagn toet 't ende van 't joar.
## Geboorn
*1708 - Frans I Stefan, keizer van 't Hillig Rôoms Ryk
*1919 - Jozef Verhaeghe, West-Vlamsche soldoat
*1943 - Jim Morrison, Amerikoansche rockmuzikant
## Gestorvn
*899 - Arnulf van Karinthië, keunienk van Oost-Francië en Lotharingen