Time Person of the Year

**Person of the Year** (Persôon van 't Joar), toet an 1999 de **Man of the Year** of **Woman of the Year** genoemd, is een joarlikse uutgave van 't Amerikoansche nieuwstydschrift en website *[[w:nl:Time (tijdschrift)|Time]]*, woarin dat er e persôon, groep, idee of object wudt uutgelicht da "in goeie of kwoaje zin... de grotste invloed eêt g'had ip de gebeurtenissn van 't joar". De website van *Time* of een partnerorganisoatie oudt ôok assan e joarlikse online peilienge vo de lezers, al eêt da gin effect ip d' uuteindelikke selectie. In 2023 en 2024 wierdn der pertangs gin peiliengn g'houden.

## Achterground
De traditie oem e "Man of the Year" te kiezn begost in besloten kriengn in 1927, ton da de redacteurs van *Time* de nieuwsmakers van 't joar an 't overpeinz'n waarn achter e reekse "trage nieuwsdoagen" in d' anloop na Nieuwjoarsdag. 'T idee focuste zyn eign in den begunne ip e "Man van de Weke" vôordat er wierd beslist oem Charles Lindbergh te gebruukn om 't mêest dominante verhoal van 1927 te verteegnwoordigen. 'T tydschrift mei zyn noame ols Man of the Year wierd begin 1928 uutgebrocht. 'T idee wos in feite ôok e pohe om de redacjonele bloazoage van eêrder da joar rechte te trekken, oemda ze d'n piloot Lindbergh achter zyn historische trans-Atlantische vlucht nie ip nunder cover han gezet. Tegen 't ende van 't joar wierd beslist dat een coververhoal met Lindbergh ols Man of the Year olletwêe de doelen zoe dienn. Voordat d' online peilienge in 't leevn wierd geroepn, wierdn "lezers uutgenôodigd om via de poste under menienge te dêeln."

## Selectie
### Stoatshoofdn
Sedert 't begun van de lyste eêt iddere zittende president van de Verênigde Stoatn minstens ene kêer d'n titel van Man of Person of the Year gekreegn, met uutzounderienge van Calvin Coolidge (die in functie wos by d' allereêste uutgave), Herbert Hoover (d'n ipvolgnde president), en Gerald Ford (d'n ênigste president dien nôois verkoozn is gewist tout president of vicepresident). De mêeste wierdn benoemd toet Man of Person of the Year in 't joar da ze verkoozn wierdn of binst under ambtstermyn; d'n ênigsten dien d'n titel krêeg vôordat em wierd verkoozn, wos Dwight D. Eisenhower in 1944, as Supreme Commander van d' Allied Invasion Force, achte joar voor zyn êeste verkiezienge. J' ountvieng d'n titel nog e twidde kêe in 1959 binst zyn presidentschap. Franklin D. Roosevelt wos d' êeste Amerikoansche president die wierd gekoozn en is toet nu toe den ênigste mens dien d'n titel drie kêers eêt gekreegn: êerst als president-elect in 1932, en loater ols zittend president in 1934 en 1941. Hierounder volgt e lyste van olle stoats- of regieriengshoofdn ter weireld die zyn gekoozen toet Man, Woman of Person of the Year (gerangschikt in chronologische volgorde per landnoame, en by de mêest geselecteerde).

; Opmerkiengn
Winston Churchill wierd e twidde kêer verkoozn vo de specioale "Man of the Half-Century"-editie in 1949 binst dat em diende als leider van de Oppositie vôordat zyn twidde premierschap begost; Charles de Gaulle wierd gekoozn binst dat em toet President van Vrankryk verkoozn wierd, nog vôordat em officieel in functie trad; Lech Wałęsa en Nelson Mandela wierdn gekoozn vôordat ze toet respectievelik President van Pooln en President van Zuud-Afrika wierdn benoemd.

### Vrouwn
Vôorn 1999 wierdn viere vrouwn individueel me d'n titel beloond: drie ols "Woman of the Year"—Wallis Simpson (1936), Queen Elizabeth II (1952) en Corazon Aquino (1986)—en êentje als den helft van "Man and Wife of the Year", noamelik Soong Mei-ling (tegoare me Chiang Kai-shek) in 1937. "Amerikoansche Vrouwn" wierdn in 1975 als groep erkend. Andere classioaties van menschn die erkend zyn, bestoan uut zowêl mans als vrouwn, lik de "Hongaarsche Vryheidsstryders" (1956), "V.S. Weetnschappers" (1960), "The Inheritors" (1966), "The Middle Americans" (1969), "Den Amerikoanschn Soldoat" (1950 en 2003), "You (Gy)" (2006), "De Protesteerder" (2011) en "Ebola-stryders" (2014). De titel ip de magazine-cover bleêf weliswoar "Man of the Year" by de uutgaven van 1956 ("Hongaarsche Vryheidsstryder") en 1966 ("Vuufentwientig en Jounger"), wa da by olletwêe e vrouwe tôogde die achter ne man stound. In d' uutgave van 1960 stond er "Men of the Year" vo "V.S. Weetnschappers", wuk da uutsluutend mann'n ip zyn cover ahdt. 't Was pas by d' uutgave van 1969 over "The Middle Americans" dat d'n titel "Man and Woman of the Year" wierd ang'noomn.

In 1999 wierd d'n titel veranderd noar 't genderneutroale "Person of the Year" (met als êeste winnoare ounder de nieuwe noame Jeff Bezos van Amazon.com). Vrouwn die geselecteerd zyn achter dizze noamsveranderienge zyn ounder mêer "De Klokkenluuders" (Cynthia Cooper, Coleen Rowley en Sherron Watkins) in 2002; Melinda Gates (tegoare met Bill Gates en Bono) in 2005; Angela Merkel in 2015; "De Stiltebrekers" (The Silence Breakers) in 2017; Greta Thunberg in 2019; Kamala Harris (tegoare met Joe Biden) in 2020; Taylor Swift in 2023; en "D' Architectn van AI" (woarounder Fei-Fei Li en Lisa Su) in 2025. Oem Internationale Vrouwendag te viern in 2020, brochten de redacteurs van *Time* 89 nieuwe magazine-covers uut, mè up ieder van die covers e vrouwe, ter anevullienge van de 11 die eêrder oal woarn gekoozn, as de teegnhangers van de Man of the Year-keuzes uut de vôorbyje êeuwe. Sedert 2022 eêt *Time* idder joar een aparte "Women of the Year" titel uutgereikt an een antal vrouwn, up e gelykoardige maniere als de Time 100.

### Groepn en nie-menschn
Zeefs me de noame wudt d'n titel nie inkel an individus gegeevn. Koppels van menschn lik getrouwde menschn en politieke teegnstanders, groepen van menschn, en zeefs leevnloze objectn zyn al geselecteerd gewist vo de specioale eindejoarsuutgave.

**Mêerdere benoemde menschn**
* Chiang Kai-shek en Soong Mei-ling, president en first lady van China (1937)
* William Anders, Frank Borman en Jim Lovell, de bemanninge van d' Apollo 8 (1968)
* Richard Nixon en Henry Kissinger, politieke bondgenootn (1972)
* Ronald Reagan en Joeri Andropov, rivaln in de Koude Oorloge (1983)
* Nelson Mandela en F. W. de Klerk; Yasser Arafat en Yitzhak Rabin, politieke leiders die vredesounderhandeliengn leidden (1993)
* Bill Clinton en Ken Starr, sleutelfiguren in d' afzettingsprocedure van Clinton (1998)
* Cynthia Cooper, Coleen Rowley en Sherron Watkins, klokkenluuders (2002)
* Bill Gates, Melinda Gates en Bono, filantropn (2005)
* Joe Biden en Kamala Harris, Amerikoansche president-elect en vicepresident-elect (2020)

**Klassen van onbenoemde menschn**
* Den Amerikoansche vechtende man / D'n Amerikoansche soldoat (1950 en 2003)
* Den Hongaarsche vryheidsstryder (1956)
* V.S. weetnschappers (1960)
* D' Erfgenoamen (The Inheritor) / Babyboomers (1966)
* Midden-Amerikoanen (1969)
* Amerikoansche vrouwn (1975)
* Gy (You) (2006)
* De Protesteerder (2011)
* Ebola-stryders (2014)
* De Stiltebrekers (The Silence Breakers) (2017)
* De Bewakers (The Guardians) (2018)
* D' Architectn van AI (2025)

**Leevnloze objecten**
* De Computer (Machine van 't Joar, 1982)
* De Bedreigde Eirde (Planeet van 't Joar, 1988)

**Abstracte conceptn**
* De Geest van Oekraïne (The Spirit of Ukraine) (2022)

### Specioale edities
In 1949 wierd Winston Churchill benoemd toet Man of the Half-Century (Man van d'n Halve Êeuwe), en d'n latsten uutgave van 1989 riept Michail Gorbatsjov uut toet "Man of the Decade" (Man van 't Decennium). D' uutgave van 31 december 1999 riept Albert Einstein uut toet "Person of the Century" (Persôon van d' Êeuwe). Zowel Franklin D. Roosevelt ols Mahatma Gandhi wierdn gekoozn ols nummers twêe. Neviest Einstein benoemde de decembere-uutgave ôok de Persoonn van d' Êeuwe voor iddere êeuwe van 't 2de millennium: Willem de Veroveroare voor d' 11ste êeuwe, Saladin voor de 12ste êeuwe, Djengis Khan voor de 13ste êeuwe, Giotto voor de 14ste êeuwe, Johannes Gutenberg voor de 15ste êeuwe, Elizabeth I voor de 16ste êeuwe, Isaac Newton voor de 17ste êeuwe, Thomas Jefferson voor d' 18ste êeuwe en Thomas Edison voor de 19ste êeuwe.

### Controversiële keuzes
Oundanks da 't tydschrift dikkers 't teegndeêl beweirt, wudt d' anwyzienge toch mêestal anzien als een eere en wudt erover gesprookn lik een prys of belôonienge, simpelweg gebaseerd ip de vele vôorgoande keuzes van bewoenderenswoardige menschn. *Time* merkt ip da controversiële figeurn lyk Adolf Hitler (1938), Jozef Stalin (1939 en 1942), Nikita Chroesjtsjov (1957) en Ayatollah Khomeini (1979) d'n titel ôok al krêegn vo nunder impact up de gebeurtenissn. Nietteegnstoande is de redactie van 't tydschrift – as e gevolg van 't massoal ipzeggen van abonnementn deur 't Amerikoansche publiek ton da Khomeini in 1979 tout Man van 't Joar wierd uutgeroepn achter de gyseliengscrisis in Iran – d'r sedertdien vanof gestapt om figeurn te kiezn die in de Verênigde Stoatn controversieel zyn, uut schrik vo e dalinge in verkoop of recloame-inkomstn.

*Time* zyn Persôon van 't Joar in 2001, direct achter d' ansloagen van 11 september, was Rudy Giuliani, die up 't moment van d' ansloagen de burgemêester van New York was. De vastegeleide regels vo de selectie — d'n individu of de groep van menschn die de grotste invloed had ip de gebeurtenissn van 't joar — makten van Osama bin Laden d'n mêest logische keuze van da joar; moar toch wierd Giuliani geselecteerd omdat em 't Amerikoansche antwoord up d' ansloagen symboliseerde. 't Is dezelste redeneerienge lik woarom da Albert Einstein verkozen wierd tout Persôon van de Eeuwe (Person of the Century) omda hy een eeuwe van wetenschappelike ontdekkiengn en verwoonderienge verteegnwoordigde, in plekke van Adolf Hitler, die in theorie verzekers e sterkere kandidoat was.

### Ingetrokkn en vermeende keuzes
In 1941 wierd de fictieve olifant Dumbo uut de gelyknoamige animoatiefilm van Walt Disney geselecteerd als "Zoogdier van 't Joar" (Mammal of the Year), en d'r wierd e cover gemakt die 't titelpersonage toogde in e formele portretstyl. Moa den anval up Pearl Harbor ip 7 december stak doa 'n stokstje vôorn. D'n Amerikoanschn president Franklin Delano Roosevelt wierd vo de derde kêer uutgeroepn tout Man van 't Joar (e record), oewel da 't "Zoogdier van 't Joar"-profiel van Dumbo nog assan up de binn'npagina's van 't tydschrift verscheen.

Filmmakere Michael Moore beweirt da regisseur Mel Gibson em de kanse heêt gekost om in 2004 tegoare me Gibson tout Persôon van 't Joar te wordn benoemd. Moore zyn controversiële politieke documentaire *[[w:nl:Fahrenheit 9/11|Fahrenheit 9/11]]* wierd de mêest ipbriengnde documentaire aller tydn in 't zelste joar da Gibson zyn *[[w:nl:The Passion of the Christ|The Passion of the Christ]]* e grôot kassasucces wierd en ôok zwoare controverse verôorzoakte. Moore zei in een interview: "Ik krêeg direct achter de verkieziengn van '04 e tillefongstje van een redacteur van Time Magazine. Je zei: 'Time Magazine heêt jou en Mel Gibson gekoozen om Time's Person of the Year te zyn om up de cover te stoan, Rechts en Lienks, Mel en Mike. 'T ênigste da j' moe doen is t'hoope poseern voor e foto. En t'hoope een interview doen.' Ik zei 'OK.' Ze belln Mel up, je goat akkôord. Ze leggn e doatum en uur vast in LA. Ik gienk nor doa vliegen. Hy vloog uut Australië. Der gebeurt iet on em thuuskomt... 'T volgende moment belt Mel up en zegt: 'Ik doe 't nie. K'hen d'r over gepeisd en 't is nie 't goeie om te doen.' Dus hen ze Bush ip de cover gezet."

Den Amerikoanschn president Donald Trump beweirde in november 2017 ip Twitter da redacteurs van *Time* hem an'gezegd dan z' hem "verzekers" voor e twidde kêer tout Persôon van 't Joar zoun benoemn, ip voorwoarde dat em zoudt meedoen an een interview en e fotoshoot, wuk dat em had geweigerd. *Time* ountkende da ze zukke beloftes of voorwoardn an Trump han gemakt; hy eindigde uuteindelik ols d'n twidden (runner-up).

## Persôon van 't Joar (Person of the Year)
1927 • 1930 • 1940 • 1950 • 1960 • 1970 • 1980 • 1990 • 2000 • 2010 • 2020

## Andere categorieën
Neefst den hoofd-Persôon van 't Joar erkent *Time* (somtyds in soamenwerkienge met e partnerbedryf) idder joar ôok invloedryke menschn of groepen in andere categorieën. Dit is e relatief recente gewoante, die begost in 1998 ton da Mark McGwire den titel van Held van 't Joar (Hero of the Year) krêeg, en 't wierd e vaste traditie in 2018 met de herintroduktie van de Held van 't Joar-prys. D'n Held van 't Joar wierd an'evuld deur Atleet van 't Joar, CEO van 't Joar, Entertainer van 't Joar en de Bewoakers van 't Joar (Guardians of the Year) in 2019, Kiend van 't Joar in 2020, Deurbroake van 't Joar, Dromer van 't Joar, Icoon van 't Joar en Vernieuwer (Innovator) van 't Joar in 2022, Ploeg van 't Joar in 2023 en Gemêenschap van 't Joar in 2024. In lyne met de invoerienge van dizze nieuwe categorieën eêt *Time* nunder joarliks besloten Persôon van 't Joar-evenement uutgebreid om ook under nieuwe prysountvangers te viêrn en the belichtn. 'T evenement, da vanaf 2023 den titel *A Year in TIME* droagt, wudt al sedert 2022 g'houdn in 't Plaza Hotel. *A Year in TIME* omvat typisch interviews, speeches en iptrêedns van sommigte van de winnoars uut die categorieën, t'hoope me winnoars van aâr *Time* pryzn. E poar van die momentn wordn ton d'r achter ip 't officiële YouTube-kanoal van *Time* gezet.

### Atleet van 't Joar (Athlete of the Year)
D'n Atleet van 't Joar wierd uutgereikt in soamenwerkienge met Oura Health in 2021, en met LG in 2022.

### Deurbroake van 't Joar (Breakthrough of the Year)
In 2022 wierd dizze selectie uutgeroepn tout D'n Deurbroak-artiest van 't Joar (Breakthrough Artist of the Year).

### CEO van 't Joar (CEO of the Year)
In 2019 en 2020 wierd dizze selectie D'n Zakenman/Zakenpersôon van 't Joar (Businessperson of the Year) genoemd.

### Gemêenschap van 't Joar (Community of the Year)
De Gemêenschap van 't Joar wudt uutgereikt in samnwèrkiengh mé Land O'Lakes.

### Dromer van 't Joar (Dreamer of the Year)
D'n Dromer van 't Joar wudt uutgereikt in samnwèrkiengh mé American Family Insurance.

### Entertainer van 't Joar (Entertainer of the Year)
In 2022 wierd d'n Entertainer van 't Joar an'ekondigd in samnwèrkiengh mé 't bedrief Montblanc.

### Bewoakers van 't Joar (Guardians of the Year)
In 2020 wierdn de Bewoakers van 't Joar toegekend in soamenwerkienge met Amazon.

### Held(en) van 't Joar (Heroes of the Year)
In 2020 wierdn de Helden van 't Joar toegekend in soamenwerkienge met State Farm.

### Icoon van 't Joar (Icon of the Year)

### Vernieuwer van 't Joar (Innovator of the Year)

### Kiend van 't Joar (Kid of the Year)
In 2020 en 2021 wierd de prys van Kiend van 't Joar uutgereikt in soamenwerkienge me Nickelodeon.

### Ploeg van 't Joar (Team of the Year)
De Ploeg van 't Joar wierd uutgereikt in soamenwerkienge met Smartsheet.

## Online peiling (Online poll)
Van 2010 toet 2022 hield *Time* e joarlikse online peilinge woaby da d'n lezers kostn stemmn vo wien da zynder dachtn da de *Persôon van 't Joar* (Person of the Year) moest zyn. Oewel da velen verkêerdelik peisden da de winnoare van de peilinge automoatisch d'n *Persôon van 't Joar* wierd, wudt d'n titel, lyk da hierboven is vermeld, idder joar beslist deur de redacteurs van *Time*.

Er wierd ôok een online peilinge gehoudn in 1998, woaby professioneel worsteloare Mick Foley en de vermôorde student Matthew Shepard de mêeste stemmn krêegn, oewel da 't defenitieve resultoat oenbekend is.

## Zie ôok
* Deurbroake van 't Joar (Breakthrough of the Year)
* Canadian Newsmaker of the Year (''Time''), of'edrukt in de Canadeesche uutgoave van *Time* tout 2008
* Lyste van machtigste menschn ter weireld (''Forbes'')
* ''Time'' 100
* ''Time'' 100: De Mêest Belangryke Menschn van d' Eeuwe
* ''Time''100 Impact Awards

## Referensjes


## Externe koppeliengn
*  ip Wikimedia Commons
* Rothman, Lily. "Here's the History of TIME's Person of the Year Franchise". *Time* (5 december 2017). (Geüpdatet toet 2024)