Lyste van hertoogn en keuniengn van Pooln

Hier volgt de **lyste van hertoogn en keuniengn van Pooln**  

't Huus Piast was den êeste dynastie die regeerdeg over Pooln. Ze zoun ofstammn van de semi-legendoarische figeure Piast de Woagnmoaker (Piast Kołodziej) van de West-Sloavische stam de Poloann. Zyn ipvolgers:
*Siemowit
*Lestko (ook Lestek, Leszek)
*Siemomysł
Mieszko I (ca. 930–992), de zeune van Siemomysł, wordt anzien als den eigentlikke stichter van de Poolsche stoat in 966.

In 1138 verbrokkelde et keunienkryk en kwamt er e lange periode van Piast-grôothertoogn.

De Piast-grôothertog Przemysł II was den êestn die den  titel van keunienk were kost verkrygn in 1295. 

Sigismund II August, de latste keunienk van 't keunienkryk Pooln, stichtte 't Pools-Litouws Gemêenebest (1569–1795), deur Pooln en 't grôothertogdom Litouwn te verêenign. Da gebeurde in 1569 met den Unie van Lublin. Je stierf in 1572 zounder jounges, woarip da de Frãnsche prins Henri van Valois verkoozn wierd tout keunienk.

By de derde Poolsche dêelienge in 1795 verdêeldn Rusland, Ôostnryk  en Pruussn 't sterk verzwakt Pooln ounder makkoar en kwamt er een ende an 't Pools-Litouws Gemêenebest.

## Êeste periode van de Piast-monarchie (966-1138)

## Verbrokkelienge van 't keunienkryk (1138-1295)
### Piast grôothertoogn

## Herêenigienge ounder de Piastn en de Přemyslidn (1295-1370)
### Piastn

### [[Huus Přemyslid|Přemyslidn]]

### [[Huus Piast]]

## [[Huus Capet-Anjou]]

## [[Huus Jagiello]]

## 't Pools-Litouws Gemêenebest (1569)
### Verkoozn keuniengn (1573-1795)

## Achter de Poolsche dêeliengn (1772/1793/1795)
Pooln wierd verdêeld ounder Habsburgs Ôostnryk, et keunienkryk Pruussn en et keizerryk Rusland, en blêef 123 joar bezet.
* 't Keunienkryk Galicië en Lodomerië (1772-1918), e keunienkryk binn de Donaumonarchie Ôostnryk-Hongareye.
* 't Hertogdom Warschau (1807-1815), e Frãnsche vazalstoat gevormd deur Napoleong Bonaparte.
* Congreskeunienkryk Pooln (1815-1831). De Russische tsaar wordt keunienk van Pooln.
* Republiek Kraków (1815-1846). E stadstoat ounder protecsje van Rusland, Pruussn en Ôostnryk. In 1846 g'annexeerd deur Ôostnryk.
* Grôothertogdom Poosn (1815-1849). Ounder Pruussn.

### 't Hertogdom Warschau (1807-1815)
't Hertogdom Warschau wierd in 1807 gevormd deur Napoleong Bonaparte. 't Was e Frãnsche vazalstoat.

### Congres-Pooln (1815-1831)
Achter de val van Napoleong wierd Congres-Pooln ipgericht binst et Congres van Weenn (1814-1815). 't Wierd geregeerd in personele unie me Rusland, als vazalstoat. De Russische tsaarn Alexander I en Nicolas I kwoamn  keunienk van Congres-Pooln. 

1830 was e revoluusjejoar. Êest begost de Frãnsche julirevoluusje, ton kwoamn de Belgn in Brussel in ipstand teegn d'Hollanders en ip 29 november 1830 brak in Warschau de novemberipstand (1830-1831) uut teegnn tsaar Nicolas I.

Zyn zuster Anna Paulowna was getrouwd me Willem II van Oranje-Nassau, zeune van  Willem I van de Nederlandn. Nicolas I ha zyn zuster beloofd van de Belgische Revoluusje t'ounderdrukkn, mo deur de novemberipstand wast ie verplicht van zyn troepn in de plekke no Pooln te zendn. Da makt da de Pooln indirect g'holpn hen an d'ounofhankelikheid van België.

Et Pools parlement haad de tsaar ofgezet verkloard, moar et Russisch leger won uutendelik teegn et Pools leger en in 1831 verloor Congres-Pooln zyn ottonomie. In 1868 kwam Pooln een officieel stik van et Russisch keizerryk met de noame Wisłaland.

## Regentschapskeunienkryk Pooln (1916-1918)
't Regentschapskeunienkryk Pooln bestound uut Galicië en 't Russisch stik van Pooln en wierd besteurd deur de Duutsche bezetters. Ip 11 november 1918 wierd Pooln ounofhankelik verkloard achter 123 joar bezettienge, me Józef Piłsudski als nieuwe leider. Je wordt anzien als de stichter van de Twidde Poolsche Republiek. 

*Twidde Poolsche Republiek (1921-1939)
*Duutsche bezettienge (1939-1945)  
*Poolsche regerienge in balliengschap (1939-1990) 
*Volksrepubliek Pooln (1952-1989) 
*Derde Poolsche Republiek (1989-tout nu)