open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1343

1340 - 1341 - 1342 - **1343** - 1344 - 1345 - 1346
't Joar **1343** was e geweun joar die begost ip e woensdag in de Julioansche kalender.
## Gebeurtenissen
thumb|Johanna I van Napels
* 20 januoari - Achter den dood van Robert van Anjou volgt zyn 16-joarige kleendochter Johanna I van Napels hem ip. 
* 23 april - Landelike Estn begunnen de Sint-Jorisnachtipstand in de noordelike provinsje Harju in Estland, gericht tegen de Duytsche en Deensche heren van 't land. Ze verwerpn 't Christndom en vermoordn al de Duytschers en Denen dan ze te pakken kunnen krygn.
* 8 juli - 't Verdrag van Kalisz makt een ende an 't conflict tusschn Polen en de Duytsche Orde. Pommerellen, 't Kulmerland en 't Michalovland wordn erkend lik bezittingn van de orde. Polen krygt Kujavië en 't land van Dobrin were.
* 3 september - Den Universiteit van Pisa wordt gesticht deur paus Clemens VI.
* De Hanze vestigt e commercepost in Bryggen, d' hoavn van Bergn in Noorwegen.
* Begun van den anleg van de Rotterdamsche Schie tusschn Rotterdam en Overschie.
## Geboren
* 24 juni - Johanna van Valois, vrouwe van Charles II van Navarra
* 19 december - Willem I, markgroaf van Meissen 
## Gestorvn
* 20 januoari - Robert van Anjou, keunink van Napels 
* 16 september - Philippe, groaf van Évreux en keunienk van Navarra
* 12 oktober - Reinald II, groaf en hertog van Gelre 
* Anna van Habsburg, prinsesse van 't Huys Habsburg
* Willem IV van Horne, Nederlandschn edelman
Louis van Évreux

**Louis van Évreux** of **Louis van Vrankryk** (Frãns: Louis d'Évreux of Louis de France)  ( 3 meie 1276 – Longpont-sur-Orge, 19 meie 1319), was e Frãnsche prins van 't Huus Capet. Je was de derde zeune van keunienk Philippe III van Vrankryk me zyn twidde vrouwe Marie van Broabant. Je was een halfbroere van Philippe IV le Bel, die hem in 1298 et groafschap Évreux gaf, en van Charles van Valois. 

Louis van Évreux trouwde in 1301 me Marguerite van Artois, dochter van Philippe van Artois en Blanche van Bretagne. Under jounges:
# Marie (1303-1335)
# Philippe (1306-1343), groaf van Évreux en keunienk van Navarra deur zyn huwelyk me Joanna II van Navarra
# Charles (1306-1336)
# Marguerite (v. 1307-1350)
#Jeanne (1310-1371), getrouwd me Charles IV van Vrankryk
1387

1384 - 1385 - 1386 - **1387** - 1388 - 1389 - 1390
't Joar **1387** is 't 87e joar in de 14e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.

## Gestorvn
;januoari
* 1 - Charles II, keunienk van Navarra
Robert I van Artois

**Robert I van Artois**, bygenoamd de Goein, (25 september 1216 - El-Mansoura, Egypte 8 februoari 1250), was e zeune van keunienk Louis VIII van Vrankryk en Blanche van Castilië. In 1237 gaf zyn voader hem et  Groafschap Artois in apanage en kwamt ie de stichter van et Huus Capet-Artois, e joungern tak van et Huus Capet. 

Ip 14 juni 1237 trouwde Robert me Mathilde, dochter van Hendrik II van Broabant en Marie van Hohenstaufn, een dochter van  de Rôoms-Duutsche keunienk  Filip van Swaabn. Under jounges:
*Blanche van Artois (1248–1302), moeder van Joanna I van Navarra
*Robert II (1250–1302), groaf van Artois

Robert I sneuvelde in El-Mansoura, Egypte binst de Zeevnste Kruustocht (1248-1254), die g'organiseerd wierd deur zyn oudere broere keunienk Louis IX van Vrankryk. 

Je wierd ipgevolgd deur zyn zeune Robert II.
Huus Capet-Artois

Et **Huus Capet-Artois** (1237-1472) was e joungern tak van et Huus Capet, gesticht deur Robert I van Artois, e zeune van keunienk Louis VIII van Vrankryk en Blanche van Castilië. In 1237 krêeg Robert I et Groafschap Artois van zyn voader in apanage. 

## Groavn van et Huus Capet-Artois
*1237-1249: Robert I van Artois 
*1250-1302: Robert II van Artois 
*1302-1329: Mahaut van Artois (betwist deur  Robert III van Artois) 
In 1285 trouwde Mahaut van Artois met Otto IV van Bourgondië. Under dochter Johanna II van Bourgondië erfde 't groafschap Bourgondië van heur voader en 't groafschap Artois van heur moeder.
Robert van Artois

* Robert I van Artois (1216-1250)
* Robert II van Artois (1250-1302)
* Robert III van Artois (1287-1342)
* Robert IV van Artois (1356-1387)
Salzkammergut

thumb|Almsee in Salzkammergut
**Salzkammergut** is e gebied in Ôostnryk ten ôostn van Salzburg die uutstrekt langst de Nôordelyke Kalkalpn, e groep bergkeetns in d' ôostelyke Alpn, toet de toppn van 't Dachsteinmassief. De belangrykste riviere van de streke is de Traun, e zyriviere  van de Donau.

Dêeln van de streke zyn in 1997 ip de lyste van UNESCO Weirelderfgoed gezet: Cultuurlandschap Hallstatt-Dachstein/Salzkammergut.

De toeristische streke Salzkammergut omvat 58 gemêentn in drie Ôostnryksche dêelstoatn. Driekart valt oender de dêelstoat Ipper-Ôostnryk (districtn Gmunden en Vöcklabruck), neffest kleindere dêeln van Steyermark en Salzburg.

De noame Salzkammergut verwyst noa de beroemde zoutmynn van de streke, die al g'exploiteerd wierdn deur de Keltn. Den dag van vandoage is de toeristische industrie belangryker of de zoutwinnienge, moa 't gebeurt wel nog assan.

Volgns *Salzkammergut Tourismus-Marketing GmbH* wordt Salzkammergut ingedêeld in tien dêelgebiedn:
*Ausseerland: Bad Aussee, Steyermark
*Wolfgangsee, Salzburg
*Fuschlsee, Salzburg
*Dachstein Salzkammergut:  Hallstätter See, Bad Goisern, Hallstatt, Obertraun en Gosau, Ipper-Ôostnryk
*Traunsee, Ipper-Ôostnryk
*Attersee, Ipper-Ôostnryk
*MondseeLand - Mondsee/Irrsee,  Ipper-Ôostnryk
*Bad Ischl, Ipper-Ôostnryk
*Attergau, Ipper-Ôostnryk
*Almtal, Ipper-Ôostnryk

Ofbeeldienge: Aerial image of the Wolfgangsee (view from the southeast).jpg|Wolfgangsee 
Ofbeeldienge: St Wolfgang, Austria.jpg | Sankt Wolfgang im Salzkammergut
Ofbeeldienge: Hallstatt - Gesamtansicht.jpg|Hallstatt
Ofbeeldienge: Traunkirchen - Kapelle hl Johannes der Täufer mit Schiff Gisela.jpg|Traunkirchen, Traunsee
1216

1213 - 1214 - 1215 - **1216** - 1217 - 1218 - 1219
't Joar **1216** is 't 16e joar in de 13e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge.
## Geboorn
;september
* 25 - Robert I, groaf van Artois
1273

1270 - 1271 - 1272 - **1273** - 1274 - 1275 - 1276
't Joar **1273** is 't 73e joar in de 13e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge.
## Geboorn
;januoari
* 14 - Joanna I van Navarra
Blanche van Artois

**Blanche van Artois**, van 't  Huus Capet-Artois, (1248 - 2 meie 1302), was e dochter van groaf  Robert I van Artois en  Mathilde van Broabant en e klêendochter van keunienk Louis VIII van Vrankryk. 

Ze trouwde in 1269 met Henri I, groaf van Champagne en Brie en keunienk van Navarra. Ze was êest regente van under minderjoarige dochter Joanna. 

Heur êeste vint stierf in 1274 en z'hertrouwde in 1276 met den Iengelschn prins Edmund Crouchback, de groaf van Lancaster en de twidde zeune van keunienk Hendrik III en Eleonor van Provence, en e broere van keunienk Edward I. 

## Heur jounges
Met Henri I van Navarra:
* Joanna I van Navarra, trouwde me keunienk Philippe IV van Vrankryk
Met Edmund Crouchback:
* Thomas Plantagenet (1278-1322)
* Henry Plantagenet (1281-1345)
* Maria Plantagenet (1284-1289)
* John Plantagenet (1286-1327)
1248

1245 - 1246 - 1247 - **1248** - 1249 - 1250 - 1251
't Joar **1248** is 't 48e joar in de 13e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge.
## Geboorn
* Blanche van Artois
Monte Porzio Catone

**Monte Porzio Catone** es en Italioansche gemêente binn'n de metropolitoane stad Rome Ôofdstee in de regio Lazio. 't Ligt o de zuudôostkantn van Rome zelve, ip apeupri 20 kilomèiters van't center van Rome, in d'Alboanse Euvels. 

De gemêente kreeg zyn uudige noame in 1872 deur't bysmyttn van 't achtervoegsel "Catone" vo nie te verwarrn mè de plekke Monte Porzio in de provinsje Marche.
thumb|left|Zicht ip Monte Porzio Catone

## Liggienge
Monte Porzio Catone grenst an de gemêentn Frascati, Grottaferrata, Monte Compatri en an 't stad Rome zelve. 

De gemêente bestoat uut elf wykn en gehuchtn (*frazioni*): Armetta, Camaldoli, Fontana Candida, Massarosa, Monte Ciuffo, Pilozzo, Pratone-Belvedere, San Marco, Selve di Mondragone, Suore Domenicane di Betania en Villa Vecchia.

## Beziensweirdigeedn
thumb|right|D'n Illign-Gregoriuskerke
* D'n Illign-Gregoriuskerke (*Chiesa di San Gregorio Magno*), lokoal ôok gekend lyk "il duomo di Monte Porzio", wierd gebouwd deur Carlo Rainaldi in 1666 en wos per testament ipgedroagn deur paus Paulus V ter êere van paus Gregorius XIII.
* 't Eremietnklôoster van d'orde van de Camaldoleezn (en ounderdêel van de Benediktynsche familje) es ipgericht in 1607 deur de monnikn van de Monte Corona.
* 't Sterrnkundig oberservatorium van't stad Rome ligt ip apeupri twêe kilomèiters van't center van Monte Porzio Catone. 't Wierd gebouwd tusschn 1939 en 1965. 't Ligt vlakby de restn van nen Romeynschn villa, de "Villa Matidia", uut d'n êestn êeuwe noa Christus.
* Wa mêer noa't zuudn toe, richtienge Frascati en Grottaferrata, liggn de ruïn'n van't antieke Tusculum, wa in de Klassiekn Oudeyd gekend wos lyk 't zomerbuutnverbluuf van rykke Romein'n.
* In Monte Porzio Catone liggn der ôok teffrente villa'ts van sjieke familjes uut de streke van Rome:
** Villa Parisi-Villa Taverna-Borghese
** Villa Vecchia
** Villa Mondragone
** Palazzo Borghese di Monte Porzio Catone
1554

1551 - 1552 - 1553 - **1554** - 1555 - 1556 - 1557
't Joar **1554** is 't 54e joar in de 16e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge.
thumb|Philippus de Monte, Broabantsche compositeur
## Gebeurtenissn
* De Mechelsche compositeur Philippus de Monte publiceert in Rome zyn vuufstemmige madrigoaln.
* 25 juli - Filips II van Spanje, zeune van Keizer Karel V, trouwt mè Mary Tudor, keuniginne van Iengeland, in Winchester Cathedral.
* Rembert Dodoens publiceert zyn *Cruydeboeck*, e farmaceutische handleidienge.
* Keunienk Henri II van Vrankryk valt Artesië, Henegouwn en d' Ardenn'n binn'n. Mariembourg, Bouvignes en Dinant wordn geplunderd. 
## Geboorn
;juli
* 5 - Elisabeth van Ôostnryk, loater keuniginne van Vrankryk deur te trouwn mè Charles IX van Vrankryk
## Gestorvn
* Jeremias de Dryvere of Hieremias Triverius Brachelius, Vlamschn dokteur en professor in Leuven 
;februoari
* 12 - Lady Jane Grey, vo neegn doagn keuniginne van Iengeland (g'executeerd)
Joanna I van Navarra

**Joanna I van Navarra** (Bar-sur-Seine, Champagne, 14 januoari 1273 – Vincennes, 2 april 1305) was keuniginne van Navarra van 1274 tout 1305 en deur heur huwelyk me keunienk Philippe le Bel ook keuniginne van Vrankryk van 1285 tout 1305. Ze was de dochter van Henri I van Navarra en Blanche van Artois.

## Conflict me Vloandern
In 1301, achter da Vloandern g'annexeerd was deur Vrankryk, kwoamn de wevers met under leider Pieter de Coninck in ipstand teegn 't Frãnsgezind patricioat. Ze woarn kwoad omdan ze zo vele belastiengn mostn betoaln vo 't bezoek van de keunienk me zyn keuniginne te bekostign. Vor under bezoek in Brugge haan de patriciërs zo vele geld uut gegeevn en woarn under vrouwn zo ryke geklid da Joanna zei: Ik peisdn da 'k ik hier d'ênigste keuniginne woarn.

## Huwelik en jounges
Joanna trouwde ip 16 ogustus 1284 an heur 11 joar me Philippe IV. Z'haan zeevn jounges, woavan drie ipêenvolgnde Frãnsche keuniengn. 
#Marguerite (ca. 1288-1294)
#Louis X (1289-1316), keunienk van Vrankryk van 1314 tout 1316.
#Blanche (1290-1294)
#Isabelle (1292-1358), getrouwd met Edward II van Iengeland van 't Huus Plantagenet. Heur zeune Edward III begost den Hounderdjoarign Oorloge over zyn ansproake ip de Frãnsche trôone achter 'n dôod van Charles IV. Mo Philippe van Valois wierd verkoozn en je kwam als Philippe VI den êeste keunienk van 't Huus Valois. 
#Philippe V (1293-1322), keunienk van Vrankryk van de 1316 tout 1322.
#Charles IV (1294-1328), keunienk van Vrankryk van 1322 tout 1328.
#Robert (1296-1308)
Ipper-Ôostnryk

**Ipper-Ôostnryk** (Duuts: *Oberösterreich*) is e dêelstoat (*Bundesland*) van Ôostnryk. D'n hoofdstad is Linz, ook de grotste stad van de dêelstoat. Ipper-Ôostnryk grenst an de landn Duutsland (Beyern) en Tsjechië en an d' Ôostnryksche dêelstoatn Neder-Ôostnryk, Steyermark en Salzburg. De noame is ofgeleid van 't vorstndom *Österreich ob der Enns* van 't vroegere eirtshertogdom Ôostnryk. 
## Beziensweirdigheedn
* Vele steedn mè goed bewoarde historische centra, lyk Linz, Wels, Steyr, Enns, Freistadt, Schärding, Braunau am Inn, Eferding, Vöcklabruck, Gmunden en Bad Ischl.
* Salzkammergut, bekend vo zyn bergn en meern. Cultuurlandschap Hallstatt-Dachstein/Salzkammergut stoat op de Weirelderfgoedlyste van UNESCO.
* Vele religieuze gebouwn, woaroender d' abdeye van St. Florian, Lambach, Kremsmünster en Wilhering.
* D' oevers van de Donau.

Ofbeeldienge: Blick über Linz von der Franz-Josefs-Warte.jpg|Zicht ip Linz 
Ofbeeldienge: Blick auf Hallstatt, Pfarrkirche Mariä Himmelfahrt in der Mitte am Berg P1000136.jpg| Hallstatt an Hallstättersee
Ofbeeldienge: St. Florian - Stift.JPG|Abdeye St. Florian

## Administratieve indêlienge
Ipper-Ôostnryk is traditioneel ingedêeld in vier streekn: Hausruckviertel, Innviertel, Mühlviertel, en Traunviertel.

De dêelstoat is administratief oenderverdêeld in 3 zelfstandige steedn (*Statutarstädte*) en 15 districtn (*Bezirke*):
;Zelfstandige steedn
* Linz
* Steyr
* Wels
;Districtn
* Braunau am Inn
* Eferding
* Freistadt
* Gmunden
* Grieskirchen
* Kirchdorf an der Krems
* Linz-Land
* Perg
* Ried im Innkreis
* Rohrbach
* Schärding
* Steyr-Land
* Urfahr-Umgebung
* Vöcklabruck
* Wels-Land
Rocca Priora

**Rocca Priora** es en Italioansche gemêente binn'n de metropolitoane stad Rome Ôofdstee in de regio Lazio. 't Ligt o de zuudôostkantn van Rome zelve, ip apeupri 25 kilomèiters van't center van Rome, temidd'n d'Alboanse Euvels.

## Liggienge
Rocca Priora ligt ip 'n ôogte van 768 mèiters en es domee d'ôogste gemêente van d'Alboanse Euvels. 't Grenst an de gemêentn Artena, Lariano, Monte Compatri, Palestrina, Rocca di Papa en San Cesareo. By Rocca Priora ôort ôok nog 't gehucht (*frazione*) Colle di Fuori.

## Beziensweirdigeedn
* D'Ouze-Lieve-Vrouwe-ten-Hemelipneemiengekerke (*Chiesa di Santa Maria Assunta in Cielo*)
* 't Palazzo Savelli
* De middelêeuwsche fortifikoasjes en pôortn
* 't Illigdom van de Madonna della Neve

thumb|left|Zicht ip Rocca Priora
Monte Compatri

**Monte Compatri** es en Italioansche gemêente binn'n de metropolitoane stad Rome Ôofdstee in de regio Lazio. 't Ligt o de zuudôostkantn van Rome zelve, ip apeupri 20 kilomèiters van't center van Rome, in d'Alboanse Euvels. 
thumb|left|Zicht ip Monte Compatri

## Liggienge
Monte Compatri grenst an de gemêentn Colonna, Grottaferrata, Monte Porzio Catone, Rocca di Papa, Rocca Priora, San Cesareo, Zagarolo en an 't stad Rome zelve. De gemêente eit vuuf wykn en gehuchtn (*frazioni*): La Cucca, Laghetto, Molara, Pantano Borghese en Pratarena.

't Center van Monte Compatri ligt ip 'n euvel van 571 mèiters, wa mêer o de zuudkantn van de gemêente, an den nôordkant van d'Alboanse euvels. Den nôordkant van de gemêente, en surtout de wyk Laghetto die wa ofgesneed'n es van de reste van Monte Compatri, ligt hil wa lêeger en sluut mêer an by d'uutgebreyde agglomeroasje van Rome. Ôok o de nôordkantn van Monte Compatri, in de wyk Pantano Borghese, ligt 't stoasje Monte Compatri-Pantano, wa 't begun es van lynne C van de metro van Rome (de groene lynne).

In den Oudeyd zo ier de plekke Labicum ofte Labici geleegn ein, ôorsprounkelyk e kolonie van d'olf-legendoarische stad Alba Longa, die loater van tyd lid wos van de Latynsche Liga. In de Romeynschn tyd passeerde iere de Via Labicana die ier ôok en afsluutienge makte mè de Via Latina. In de wyk Laghetto lag de Romeynsche plekke Gabii.
thumb|right|'t Klôoster van Sint-Silvester

## Beziensweirdigeedn
* D'Ouze-Lieve-Vrouwe-ten-Hemelipneemiengekerke (*Chiesa di Santa Maria Assunta in Cielo*), gebouwd tusschn 1630 en 1633 in ipdracht van kardinoal Scipione Caffarelli-Borghese.
* 't Klôoster van Sint-Silvester
* De San Michele Arcangelo-kerke
* De San Lorenzo-kerke in Laghetto
* 't Palazzo Borghese, wa nu 't staduus es
* 't Palazzo Annibaldeschi
* 't Palazzo Altemps
* 't Palazzo Passavanti 
* 't Castello della Molara
* In de wyk Laghetto ligt d'archeologische site van 't vroegere Gabii.
1551

1548 - 1549 - 1550 - **1551** - 1552 - 1553 - 1554
't Joar **1551** is 't 51e joar in de 16e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge.
## Gebeurtenissn
[thumb|''Onze-Lieve-Vrouwe van zeevn smartn'' in d' [Onze-Lieve-Vrouwekerke (Brugge) deur Adriaen Ysenbrandt]]
* 8 juli - Willem van Oranje trouwt met de schatryke Anna van Egmont en erft eur bezittiengn.
* 26 september - Oorlogsverkloarienge van Henri II, keunienk van Vrankryk, an Keizer Karel V.
## Geboorn
;meie 
* 17 - Martin Delrio, Broabantsche jezuïet en theoloog van Spoansche origine
## Gestorvn
;juli
* Adriaen Ysenbrandt, kunstschilder van de Vlamsche renaissance
Alboanse Euvels

thumb|right|300px|D'Alboanse Euvels bezien van boovn vanuut e satteliete
D**'Alboanse Euvels** (Italioans: *Colli Albani*), oltemets ôok d**'Alboanse Bergn** (*Monti Albani*) genoemd, es e gebergte in Itoalië in de regio Lazio, geleegn op apeupri 20 kilomèiters o de zuudôostkantn van Rome. 't Gebergte es 700.000 joar geleed'n ountstoan en es van vulkoanischn ôorsproung want 't zyn eigntlyk de restantn van d'olveliengs uutgedôofde stratovulkoane Vulcano Laziale. De latste uutbarstienge wos in 600 vôorn Christus.

Brêeder bezien zyn d'Alboanse Euvels en ounderdêel van de Latynsche Anti-Oapenynn'n, oloewel da't wel los ligt van de reste van die bergn. O de nôordwestkantn es't van d'and're Anti-Oapenynn'n gescheydn deur de vlakte van de Tiber en d'agglomeroasje van Rome, o de zuudôostkantn ligt et los van de Monti Lepini.

De mêest ipvall'nd'n euveltop (mo nie d'n ôogstn) es de Monte Cavo die 950 mèiters ôog es. 't Ôogste stik es Maschio delle Faete wa nog zes mèiters ôoger ligt. And're ôoge puntn zyn de Monte Artemisio (939 mèiters) en Maschio d'Ariano (891 mèiters). Der liggn twêe kroatermeern in't gebied: 't Meer van Nemi en 't Meer van Albano. 

't Gestêente van d'Alboanse Euvels wierd "peperino" genoemd in't Italioans ("lapis albanus" in't Latyn) en es e sôorte van tufstêen, e combinoasje van vulkoanische assn en klêene stêentjes, wa je goe kun gebruukn vo diengn te bouwn. De vulkoanischn ground es ôok ryk an minneroaln es dus ôok goe vo wynrankn te verbouwn; surtout d'n wyn van Frascati es vrêe gekend.

## Steed'n en dorpn
thumb|right|300px|Liggienge van't ''Parco regionale dei Castelli Romani''
Deurhêen hil de geschiedenisse wos 't gebied vrêed in trek by de rykke mienschn uut Rome deur de relatieve koelte die ier angt bist de zomermoandn. Vandoar dad ier teffrente buutnverblyvv'n stoan van rykke burgers, goande van Romeynsche villa'ts uut den Oudeyd tout grôote paleyzn en villa'ts uut de renaissance en barok.

De steed'n en dorpn in en round d'Alboanse Euvels zyn gekend lyk de **Castelli Romani** ("Romeynsche kastêeln") mè da vele gekende familjes uut de renaissance (lyk de familjes Orsini, Colonna, Chigi, Aldobrandini, Savelli, Annibaldi en Ruspoli) ier ulder paleyzn ad'n, dikkels ip 'n verôog in de stadjes, wa der ezo ôok uutzag lyk kastêeln. 't Beschermd nateurgebied da round die plekkn ligt en 't mêeste van d'Alboanse Euvels oumvat noemt ton ôok 't ***Parco regionale dei Castelli Romani***.

Plekk'n die en ounderdêel zyn van de *Castelli Romani* zyn:
* Albano Laziale
* Ariccia
* Castel Gandolfo
* Colonna
* Frascati
* Genzano di Roma
* Grottaferrata
* Lanuvio
* Lariano (wos tout 't ende van 1967 e wyk van Velletri)
* Marino
* Monte Compatri
* Monte Porzio Catone
* Nemi
* Rocca di Papa
* Rocca Priora
* Velletri (wos byst de middelêeuwn e vrye stad en polletiek-gerechtelyk gin ounderdêel van de *Castelli Romani* moa geogroafisch geziene ligt et er wel in)

thumb|center|850px|Zicht ip d'Alboanse Euvels
Marino (Lazio)

**Marino**, somstekêe ôok **Marino Laziale** genoemd, es en Italioansche gemêente binn'n de metropolitoane stad Rome Ôofdstee in de regio Lazio. 't Ligt o de zuudôostkantn van Rome zelve, ip apeupri 21 kilomèiters van't center van Rome, in d'Alboanse Euvels. O de zuudôostkantn van Marino ligt et Meer van Albano.
thumb|left|350px|Zicht ip Marino

## Liggienge
Marino grenst an de gemêentn Castel Gandolfo, Ciampino, Grottaferrata, Rocca di Papa en an 't stad Rome zelve. De gemêente èit zes wykn en gehuchtn (*frazioni*): Castelluccia, Cava dei Selci, Due Santi, Fontana Sala, Frattocchie en Santa Maria delle Mole. Tout 1974 ôordigde Ciampino ôok by Marino, mo wierd erachter en aparte gemêente.

In tydde van den Klassiekn Oudeyd wierd 't groundgebied van d'uudige gemêente Marino beweund deur verschilligte Latynsche stamm'n. Ton loagn ier de stadjes *Bovillae* (woa nu Frattocchie ligt), *Mugilla* (woa nu Santa Maria delle Mole ligt) en *Ferentum* (Marino zelve) die olledrie leed'n woarn van de Latynsche Liga. Marino lag ôok nie verre van de Via Appia, de Romeynsche heirboane die liep van Rome noa't zuud'n van Itoalië tout in Brindisi.

## Beziensweirdigeedn
* De bazilieke van d'n Illign Barnabas (*Basilica collegiata di San Barnaba Apostolo*), e barokkerke uut de zeevntiende êeuwe. Z'es gebouwd tusschn 1640 en 1655, mo mor ingeweyd in 1714.
* D'Illige Drievuldigeydskerke (*Chiesa della Santissima Trinità*), gebouwd in 1636, es ôok e barokkerke.
* De *Santa Maria delle Grazie*-kerke uut de vuuftiende êeuwe
* De kerke en 't klôoster van Illige Rooznkranse (*Chiesa di Maria Santissima del Rosario*) uut 1713 es gebouwd'n in d'n styl van de rococo.
* 't Palazzo Colonna uut de zestiende êeuwe.
* 't Palazzo Matteotti uut de neegntiende êeuwe in neoclassicistischn styl, wa nu 't staduus es.
* 't Mithraeum, e tempel van in tydde van Romein'n gebruukt vo de mysteriecultus van de god Mithras, woarin je e schôon fresco kunt ziene uut de twêede êeuwe n.C. woarip da Mithras e stiere dôoddoet.
* De Moorefonteyne (*Fontana dei Mori*) die krygsgevang'n Ottomoan'n van den Slag by Lepanto (1571) ofbêeldt. Die fonteyne stoat ier mè da in da joar Marcantonio Colonna, êen van d'anvoerders van den slag, en 260 soldoatn uut Marino achter d'ooverwinniege ier were verwelkomd wierd'n mè en triomftocht deur 't stadje, wa elk joar nog erdacht wordt mè 't druuvefestival (De *Sagra dell'uva*) ip'n d'n êestn zundag van oktober. Ip die fêeste strôomt er bist êen uure vo nietn wyn uut de fonteyne in de plekke van woater, wa nateurlyk hil wa volk trekt.
* En and'r festival es de *Sagra della ciambella al mosto* ip d'n twidd'n zundag van oktober. Ip die fêeste stoat e sôorte van lokoale riengvorminge cake centroal die en bitje trekt ip nen donut mo mè rozyn'n en druvvesop in verwerkt.

Image:Basilica_di_San_Barnaba_Marino.JPG|De bazilieke van d'n Illign Barnabas
Image:Palazzo_Colonna_Marino_02.JPG|'t Palazzo Colonna
Image:Fontana4MoriMarino.JPG|De Moorefonteyne
Breugel

**Breugel** is e dorp in de gemêente Son en Breugel in Nôord-Broabant in Holland en 't ligt an den ôostkant van de riviere de Dommel. Te zuudn van Breugel ligt de Wilhelminavoart en de Breugelsche Beke die in de Dommel vloeit.

Dorpn dichte by Breugel zyn Nijnsel, Mariahout, Lieshout, Nederwetten en Son.

## Beziensweirdigheedn
* Sint-Genovevakerke, e gotisch bouwwerk uut de 15e êeuwe 
* Pieter Bruegelmonument
* Pastorie
* Breughelsche Beemden, e nateurgebied te zuudn van Breugel in 't dal van de Dommel

## Bekende inweuners
* Pieter Bruegel den Oudern is verzekers in Breugel geboorn.

## Externe koppeliengn
* Plaatsengids
* AlleCijfers
Lanuvio

**Lanuvio**, oltemets ôok gekend ounder oar oudere noame *Civita Lavinia*, es en Italioansche gemêente binn'n de metropolitoane stad Rome Ôofdstee in de regio Lazio. 't Ligt o de zuudôostkantn van Rome zelve, ip apeupri 30 kilomèiters van't center van Rome, an de zuudflank van d'Alboanse Euvels.
thumb|left|400px|Zicht ip Lanuvio

## Liggienge
Lanuvio grenst an de gemêentn Aprilia (in de provinsje Latina), Ariccia, Genzano di Roma en Velletri. De gemêente èit elf wykn en gehuchtn (*frazioni*): Campoleone (wa gedêeltelyk ôok in de gemêente Aprilia ligt), Bellavista (ligt ôok gedêeltelyk in Aprilia), Colle Cavaliere, Casale della Mandria, Malcavallo, Mantovano, Monte Giove, Pascolare, Pietrara, Sambuco en Stragonello. 't Center ligt ip 'n verôog van 324 mèiters, de wykn o de zuudkant ervan liggn hil wa lêeger.

In tydde van de Romein'n lag Lanuvio dichte by de Via Appia (de heirboane die liep van Rome noa 't zuudn tout in Brindisi) en wos de plekke ol gekend ounder de noame "Lanuvium" ofte "Lanivium".

## Beziensweirdigeedn
* 't Istorisch center mè zyn middelêeuwsche stadmeurn mè vier torrn 
* De collegioale Santa-Maria-Maggiore-kerke
* 't Illigdom van de Madonna delle Grazie
* Den Tempel van Juno Sospita
* De restn van en oude Romeynsche brugge, de Ponte Loreto
* 't Museum oover de lokoale geschiedenisse van Lanuvio
Genzano di Roma

**Genzano di Roma** es en Italioansche gemêente binn'n de metropolitoane stad Rome Ôofdstee in de regio Lazio. 't Ligt o de zuudôostkantn van Rome zelve, ip apeupri 29 kilomèiters van't center van Rome, in d'Alboanse Euvels. Genzano di Roma ligt ip 'n verôog tusschn twêe doaln, teegn 't Meer van Nemi.

Tout 1873 noemdigde de plekke geweun Genzano, mo z'en ton 't achtervoegsel "di Roma" derby gesmeetn vo nie te verwarrn mè en and'r dorp da ôok Genzano noemde: Genzano di Lucania in de regio Basilicata.

## Liggienge
Genzano di Roma grenst an de gemêentn Ariccia, Lanuvio, Nemi en Velletri. De gemêente èit tien wykn/gehuchtn (*frazioni*): Landi, Colli di Cicerone, Poggi d'oro, Pedica, Muti, San Gennaro, Montecagnoletto, Montecagnolo, Valleverta en Monte Giove. In tydde van de Romein'n lag Genzano an de Via Appia (de heirboane die liep van Rome noa 't zuudn tout in Brindisi).

## Beziensweirdigeedn
* 't Palazzo Sforza-Cesarini, gebouwd tusschn 1713 en 1730, mè by-ôorndn Iengelschn of.
* 't Palazzo Hamerani, wa nu 't staduus es.
* De collegioale Illige-Drievuldigeydskerke (*Collegiata della Santissima Trinità*), gebouwd in neoclassicistischn styl tusschn 1778 en 1801.
* D'Illige-Maria-van-den-euveltopkerke (*Chiesa di Santa Maria della Cima*) es e barokkerke gebouwd tusschn 1636 en 1650.
* De vroegere Sint-Fransciscus-van-Assisikerke es e barokkerke gebouwd tusschn 1637 en 1643. 't Wos tout 2005 e katholikke Kapucynnekerke, mo sedert 2009 es't en Roemeens-orthodoxe kerke geweyd an d'Illige Anastasia.

thumb|left|Zicht ip Genzano di Roma
Odo IV van Bourgondië

**Odo IV van Bourgondië** (Frãns Eudes IV), van 't Huus Bourgondië ( 1295 - Sens, 3 april 1349) was van 1315 tout 1349 hertog van Bourgondië en van 1330 tout 1347 groaf van Bourgondië en  Artois.

Odo IV was de twidde zeune van hertog Robert II van Bourgondië en zyn vrouwe 
Agnes van Vrankryk, dochter van keunienk Louis IX van Vrankryk. Je volgde zyn oudere broere Hugo V, die gestorvn was in 1315, ip als hertog van Bourgondië.

In 1318 trouwde Odo me gravinne Joanna III, dochter van keunienk Philippe V van Vrankryk en Joanna II van Bourgondië.  Z'haan zes zeuns. Under twidde zeune, Philippe van Auvergne, was den êenigsten die nie jounk gestorvn is.
#Dôodgeboorn zeune (1322)
#Philippe (1323-1346), groaf van Boulogne en Auvergne.
# Jean (1324-1327)
#Jounkgestorvn zeune (1327)
#Jounkgestorvn zeune (1330)
#Jounkgestorvn zeune (1335)
Meer van Albano

thumb|right|320px|Zicht ip 't Meer van Albano
't **Meer van Albano** (Italioans: *Lago Albano* ofte somstekêe ôok *Lago di Castel Gandolfo* genoemd) es e toamelyk klêen vulkoanisch kroatermeer in d'Alboanse Euvels in d'Italioansche regio Lazio. 't Ligt an de voet van de Monte Cavo, ip apeupri 20 kilomèiters van't center van Rome. Wa mêer o de zuudôostkantn dervan ligt 't klêendere Meer van Nemi. Round et meer liggn (mè de wyzers van de klokke mee) de gemêentn Castel Gandolfo, Marino, Rocca di Papa, Ariccia en Albano Laziale.

't Meer van Albano es 3,5 kilomèiters lank en 2,3 kilomèiters brêe; 't Eit en ippervlakte van 6 vierkante kilomèiters. 't Meer eit en diepte van 170 mèiters en es doamee 't diepste van hil Lazio. 't Meer van Albano es ounstoan deur't tôopevloei'n van twêe vulkoanische kroaters die ezo êen meer wierdn; Je kunt da nog zien deurda ter hil in't middn van meer e rif zit die bikkans 70 mèiters van den bodem uutstikt.

## Geschiedenisse
In tydde van de Romein'n noemdigde 't meer *Albanus Lacus* in't Latyn en lag et nie verre van iere d'oude, olf-legendoarische stad **Alba Longa**. Plutarchus schryft da in 406 v.C. 't woater van't meer oover d'oumligg'nde euvels strôomdigde, oloewel dat nie gerèind a en der ôok gin riviern uutkomm'n in't meer. D'ooverstrôomienge eit in da joar hil wa veldn en wyngoard'n kapot gemakt en't woater vloeide uutendelyk bergofwoarts richtienge de zêe. Nu peizn ze da die ooverstrôomienge kwam deur vulkoanische gassn die ulder ipôoptigd'n ounder de bodem van't meer en 't boovnligg'nde woater doanig noa boovn stuwde. In 395 v.C., bist da de Romein'n en ôorloge voerdigd'n teegn d'Etruskische stad Veii, wierd er en woaterofvoeriengstunnel gegroavn deur de kroaterwandn round et meer. Volgest de schryver Titus Livius wierd da werk uutgevoerd achter da de Romein'n by 't oroakel van Delphi dien road wierd gegeevn ton ze vroegn wannêere da ze dien ôorloge koestn winn'n.

By d'Olympische Speeln van 1960 die ploats ad'n in Rome, giengn ier de roei- en kano-competisjes deure. 't Systêem vo boan'n vo 't bôotn ip't woater te markeern mè boein wierd nog olsan 't Albano-Systêem genoemd, mè datta ier vo 'n êeste kêe wierd gebeezigd.
1550

1547 - 1548 - 1549 - **1550** - 1551 - 1552 - 1553
't Joar **1550** is 't 50e joar in de 16e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge.
## Gebeurtenissn
thumb|Pieter Coecke van Aelst
* 28 april - Keizer Karel V voardigt 't Bloedplakkoat uut in de Nederlandn. Ip 't drukkn, schryvn, verspreydn en bezittn van kettersche boekn en ofbeeldiengn, 't byweunn van kettersche byêenkomstn en 't huusvestn van ketters stoat de dôodstraffe en inbeslagnoame van al de goedern. E derde van de vervolgiengn bestoat  uut anabaptistn. Omdan ze zo sterk an under geloof vastehoudn, wacht under de brandstoapel.
## Geboorn
* Gaspard Heuvick, Vlamsche kunstschilder, geboorn in Oudenoarde
;juni
* 27 - Charles IX, keunienk van Vrankryk
;oktober
* 4 - Karl IX, keunienk van Zweedn 
* 15 - Hendrik van Nassau, joengste broere van Willem van Oranje
## Gestorvn
;december
* 6 - Pieter Coecke van Aelst, Vlamsche kunstschilder, beeldhouwer, architect en graveur
Colonna (Lazio)

**Colonna** es en Italioansche gemêente binn'n de metropolitoane stad Rome Ôofdstee in de regio Lazio. 't Ligt o de zuudôostkantn van Rome zelve, ip apeupri 20 kilomèiters van't center van Rome, an d'n nôordflank van d'Alboanse Euvels. 

Colonna grenst an de gemêentn Monte Compatri, San Cesareo, Zagarolo en an 't stad Rome zelve. 

thumb|left|250px|Zicht ip Colonna
Lariano

**Lariano** es en Italioansche gemêente binn'n de metropolitoane stad Rome Ôofdstee in de regio Lazio. 't Ligt o de zuudôostkantn van Rome zelve, ip apeupri 35 kilomèiters van't center van Rome, an d'ôostflank van d'Alboanse Euvels.

Lariano wos tout 't ende van 1967 en ounderdêel van de gemêente Velletri.

## Liggienge
Lariano grenst an de gemêentn Artena, Cori (in de provinsje Latina), Rocca di Papa, Rocca Priora en Velletri. By Lariano ôort ôok nog 't gehucht (*frazione*) Colle Cagioli. 't Center ligt ip en ôogte van apeupri 350 mèiters, mo de westelykke cotée van de gemêente ligt redelyk wa ôoger; Ier ligt ôok de Maschio d'Ariano, mè zyn 891 mèiters êen van d'ôogste puntn van d'Alboanse Euvels.

## Beziensweirdigeedn
* D'Illige-Maria-Ounbevlektkerke (*Chiesa Parrocchiale Santa Maria Intemerata*)
* De Madonna-del-Buon-Consiglio-kerke
Plastiek

thumb|Verschillige sôortn tuug gemakt van plastiek
**Plastiek** es een andre woord vô kunststoffe. Plastiek weird vrjit veele gebezigd vô verpakkinge van teetn, en wôak vô massaproduksje van alle sortn van tug: stoeln, toafels, potn, stikkn van ottos en al zuks.

Plastiek es lichtre dan izre, en loat toe van vrji moeilike dingn te moakn in jinne kji. Plastiek rost nie, mo kan in veel gevaln nie zo goed teegn de zunne. En plastiek kan oak nie zo goe teegn de warmte, tons smelt et al rap.
Meer van Nemi

thumb|right|320px|Zicht ip 't Meer van Nemi
't **Meer van Nemi** (Italioans: *Lago di Nemi*) es e toamelyk klêen vulkoanisch kroatermeer in d'Alboanse Euvels in d'Italioansche regio Lazio. 't Ligt ip apeupri 30 kilomèiters van't center van Rome, o de zuudôostkantn van't grôotere Meer van Albano. Round et meer liggn (mè de wyzers van de klokke mee) de gemêentn Nemi ('t stadje woa 't meer noa genoemd es), Genzano di Roma en Ariccia.

't Meer van Nemi eit en ippervlakte van 1,67 vierkante kilomèiters en es ip zyn diepste punt 33 mèiters diepe.

## Geschiedenisse
:15px *Kykt noa [[Nemi]]*
In tydde van de Romein'n noemdigde 't meer *Nemorensis Lacus* in't Latyn. 't A ôok de bynoame *Speculum Dianae* (wa "Speegel van Diana" wilt zeggn), wa verwyst na de serkelvorm van't meer en na't feyt dad ier in de busschn by 't meer en illigdom lag geweyd an de godinne Diana Nemorensis, wiens verêerienge surtout gekend es deur sir James George Frazer zynn'n boek *The Golden Bough*. Vo de reste es 't Meer van Nemi ôok gekend vo de bôotn van Caligula die ze ier in d'Oudeyd expres ad'n loatn zienkn en die ze ounder Mussolini were boovng'oald ein. De restantn van die scheepn (die wel vo 't grotste stik verbrand zyn deur nen brand bist d'n Twiddn Weireldoorloge) kun je nu nog bezichtign in't *Museo delle Navi Romane* in Nemi.
Breda

**Breda** (Uutsproake: [breːdaː]) is e stad en gemêente in 't zuudn van Holland, in de provinsje Nôord-Broabant. Tis de neegnde grôotste gemêente van Holland en de derde stad van de provinsje Nôord-Broabant. De noame komt van *brede Aa* en verwyst noa de soamnvloeiienge van de riviern Mark en Aa. Der weunn oungeveer 186.000 menschn in de gemêente en oungeveer 152.000 menschn in de stad (2023).
 
thumb|left|Hoave van Breda

## Geschiedenisse
In d' 11e êeuwe was Breda e lêengoed van de keizer van 't Heilig Rooms Ryk. In 1326 verkochtn Adelheid van Gavere en eur vint Gerard van Rasseghem Breda an hertog Jan III van Broabant. Je verpandde Breda in 1339 an Jan I van Polanen uut 't geslacht van Wassenaar. In 1403 trouwde d' erfgenoame Johanna van Polanen (1392-1445), met Engelbert I van Nassau (1370-1442). Doadeure kwam de stad in 't bezit van 't Huus van Nassau toet da 't in 1795 veroverd wierd deur de Frãnsche revolutionaire strydkrachtn. Breda èt êeuwnlank e belangryke rolle gespeeld ols vestiengstad. 

## Beziensweirdigheedn
* Grôte Markt van Breda mè vele terrasjes
* De Grôte kerke of Onze-Lieve-Vrouwekerke ip de Grôte Markt met oender andere 't proalgraf van Groaf Engelbrecht II van Nassau en andere grafmonumentn van d' hêern van Breda  
* 't Oud stadhuus van Breda an de Grôte Markt, mè façade uut 1768 
* 't Begynhof mè Sint-Catharinakapelle
* De Sint-Antoniuskathedroale 
* D' hoave van Breda 
* 't Kastêel van Breda met de keunienklyke Militaire Academie 
* 't Spanjoardsgat, e woaterpôorte uut de 16e êeuwe
* Kastêel Bouvigne
* Park Valkenberg, e grôot oopnboar park, halverwege tusschn de stoasje (centraal station) en de Grôte Markt

## Externe koppeliengn
* Plaatsengids
* AlleCijfers


2010-05-22-breda-by-RalfR-17.jpg|Grôte kerke 
Bredabegijnhof.jpg|Begynhof
10235 Kasteel van breda 3.jpg|Kastêel van Breda
Spanjaardsgat 2505 klein.jpg|Spanjoardsgat
Breda Kasteel Bouvigne 2025-06-30-1.jpg|Kastêel Bouvigne
2010-04-25-breda-by-RalfR-09.jpg|Park Valkenberg
Meyerie van 's-Hertogenbosch

thumb|Hertogdom Broabant roend 1350 
thumb|D' historische Meyerie van 's Hertogenbosch tusschn 1648 en 1795
De **Meyerie van 's-Hertogenbosch** is e landstreke in 't ôostelyk dêel van Nôord-Broabant.
 
't Gebied roend Sint-Michielsgestel, Boxtel, Schyndel, Veghel en Sint-Oednrode droagt den dag van vandoage de noame *Meyerie*. De latste drie gemêentn zyn in 2017 gefusioneerd toet e nieuwe gemêente Meyeriestad, verwyznd noa 't gebied woarin dan ze liggn.  
## Geschiedenisse
Historisch was 't êen van de vier dêeln (kwartiern) van 't hertogdom Broabant. D' andere drie woarn Leuven, Brussel en Antwerpn. 't Kwartier van 's-Hertogenbosch was den ipvolger van e dêel van de vroegere gouwe Toxandria. In d' 11e êeuwe verzwakte de macht van den Duutsche keizer en de gouwgroaf van Toxandria. De macht kwam in handn van platselyke hêern. In de 12e en 13e êeuwe kwam 't gezag in 't grotste dêel van 't gebied in handn van den hertog van Broabant die e *meyer* anstelde, te vergelykn met e baljuw. De noame *Meyerie* verwyst noa die oude bestiersvorm. 

D' historische Meyerie besloeg 't grotste dêel van Ôost-Broabant. D'n hoofdstad was 's-Hertogenbosch. De reste was ingedêeld in vier kwartieren (districtn):
* Kwartier van Oisterwyk (hoofdstad: Oisterwyk)
* Kwartier van Kempnland (hoofdplekke: Oirschot, loater Eyndhoven)
* Kwartier van Peelland (hoofdstad: Sint-Oednrode, loater Helmond)
* Kwartier van Moasland (hoofdstad: Oss).
Sint-Michielsgestel

**Sint-Michielsgestel** is e gemêente en dorp in d' Hollandsche provinsje Nôord-Broabant, geleegn in de Meyerie van 's-Hertogenbosch. D' hoofdplekke van de gemêente is 't dorp Sint-Michielsgestel, in 't Ôost-Broabants ook wel *Gestel* genoemd. Der weunn oungeveer 30.000 menschn in de gemêente en oungeveer 13.000 menschn in 't dorp (2023).

thumb|left|Stadhuus van Sint-Michielsgestel

Sint-Michielsgestel grenst an de gemêentn 's-Hertogenbosch, Bernheze, Meyeriestad, Boxtel en Vught.

## Geschiedenisse
De gemêente Sint-Michielsgestel van nu is oentstoan in 1996 deur de gemêentn Sint-Michielsgestel, Den Dungen en Berlicum t'hope te voegn. 't Dorp Gemonde, die vroeger oentstoan was uut vier gehuchtn, die elk dêel uutmaktn van een andere gemêente: Boxtel, Sint-Michielsgestel, Schyndel en Sint-Oednrode, wierd hêlegans toegevoegd an de nieuwe gemêente Sint-Michielsgestel.

## Beziensweirdigheedn

Sint Michielsgestel molen De Genenberg.jpg|De Genenberg 
Kerk in St Michielsgestel.JPG|Torre van Sint-Michielsgestel
Haanwijk 4.jpg|Landgoed Haanwijk
Sint Michielsgestel - Theerestraat 42 - Doveninstituut (1).jpg|Doovninstituut
Zegenwerp-St (3).JPG|Kastêel Zegenwerp


## Externe koppeliengn
* Plaatsengids
* AlleCijfers
1543

1540 - 1541 - 1542 - **1543** - 1544 - 1545 - 1546
't Joar **1543** is 't 43e joar in de 16e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge.
thumb|Nicolaus Copernicus
thumb|Andreas Vesalius
## Gebeurtenissn
* 11 februoari - Keunienk Henry VIII van Iengeland sluut e verboend mè Keyzer Karel V van 't Heilig Rooms Ryk teegn Vrankryk.
* meie - De Poolsche wiskundign en astronoom Nicolaus Copernicus publiceert *De revolutionibus orbium coelestium* in Neurenberg (Over d' omwenteliengn van d' hemelsche sfeern) en je briengt wiskundige argumentn vo 't bestoan van 't heliocentrisch universum woarby dat de zunne 't middelpunt is van 't universum. J' oentkent 't algemêen anveird geocentrisch model van Ptolemaeus woarby dat d' Eirde 't centrum is van 't zunnestelsel. Copernicus sterft de 24e meie in Frombork, ip 70-joarige leeftyd.
* De Broabantschn dokteur en anatoom Andreas Vesalius, geboorn in Brussel,  publiceert 't medisch werk *Libri septem de humani corporis Fabrica* in Basel (Zeevn boekn over de bouw van 't menschelyk lichoam) en je vestigt doamee de moderne anatomie. 
* Een antisemitische verhandelienge van den Duutsche protestantsche theoloog Martin Luther verschynt: *Von den Juden und Ihren Lügen* (Over de Joodn en under leugns).
## Geboorn
* Quinten Metsys, de Joengern, Broabantsche kunstschilder, geboorn in Antwerpn 
;meie
* 2 - Jan Moretus, Broabantschn drukker, geboorn in Antwerpn  
;december
* 29 - Catharina van Nassau, zuster van Willem van Oranje
## Gestorvn
;meie
* 24 - Nicolaus Copernicus, Poolsche wiskundign en astronoom
;november
* 29 - Hans Holbein de Joengern,  Duutsche kunstschilder
Meyse

**Meyse** (Officieel Nederlands: *Meise*) is e plekke en gemêente in de 
provinsje Vlams-Broabant. De gemêente makt dêel uut van de Broabantsche Kouters en de Groene Gordel.
## Geschiedenisse
In de vroege 19e êeuwe wierd de gemêente vermeld lyk *Meysse*. Roend 1900 was 't surtout e landelyk dorp. In 1935 ist er vo de weireldtentôonstellienge e rechtstreeksche tramlyne angeleyd noa Brussel.

In 1977, met de fusie van Belgische gemêentn, oentstoend de fusiegemêente Meyse deur 't t'hopegoan van Meyse, Wolvertem en Oppem (e dêel van de vroegere gemêente Brussegem).
## Geografie
De gemêente ligt oengeveer vuuf kilometer te nôordn van Brussel en grenst an de gemêentn Merchtem, Grimbergen, Kapelle-op-den-Bos, Londerzeel en Wemmel.
## Deelgemeent'n

## Beziensweirdigheedn
* Botaniekn hof (*plantentuin*) 
* Kastêel van Bouchout

Ofbeeldienge: Meise JPG03.jpg |Botaniekn hof
Ofbeeldienge: Meise (Belgium), the Bouchout castle (XII-XIXth centuries).jpg| Kastêel van Bouchout

## Bekende menschn
Bekende menschn die geboorn of weunachtig zyn of woarn in Meyse of e band èn met de gemêente:
* Ann Christy, zangeresse
* Bobbejaan Schoepen, artiest-oendernemer 
* Eddy Merckx, coureur
* Frank Deboosere, weerman
* Kris Wauters, muzikant
* John Terra, zanger
* Bruno Wyndaele, presentateur
* Jef Burm, acteur
* Ward Ruyslinck, schryver
Groene Gordel

270px|right
De **Groene Gordel** is de landelyke zone roend 't Brussels Hoofdstedelyk Gewest en bestoat uut 't Arroundissement Halle-Vilvoorde en 't westelyk dêel van 't Leuvense. De streke is ipgedêeld in drie kleindere regio's:
* 't Pajotteland in 't westn 
* de Broabantsche Kouters in 't nôordn 
* 't Deyleland in 't ôostn 

't Pajotteland omvat de gemêentn tusschn Asse en Halle, de Broabantsche Kouters omvat de gemêentn tusschn Opwyk en Zemst en 't Deyleland ligt tusschn Huldenberg en Boortmeerbeek. 

Belangryke steedn in 't gebied zyn: Halle (Pajotteland), Vilvôorde (Broabantsche Kouters) en Leuven (Deyleland).
Regionoal Landschap Westhoek

thumb|Heuvelland

't **Regionoal Landschap Westhoek** is e Regionoal Landschap in West-Vloandern. 't Is ipgericht in januoari 2018 deur 't soamnsmeltn van 't Regionoal Landschap West-Vlamsche Heuvels (1992) en 't Regionoal Landschap Yzer & Polder (2004).

't Werkiengsgebied is 104.488 hectoarn grôot en bevat 14 gemêentn:
* Alvergem
* Diksmude
* Heuvelland
* Houthulst
* Yper
* Koekeloare
* Kortemark
* Langemark-Poelkapelle
* Lo-Renienge
* Mêesn
* Poperienge
* Veurn
* Vletern
* Zunnebeke

't Regionoal Landschap grenst in 't zuudn en 't westn an Vrankryk,  in 't nôordn an de kustzone en in 't ôostn an 't Regionoal Landschap Houtland.

## Externe lienk
* Regionoal Landschap Westhoek
Regionoal Landschap Deyleland

't **Regionoal Landschap Deyleland** is e Regionoal Landschap in Vlams-Broabant en 't makt dêel uut van de Groene Gordel.
thumb|De Deyle in nateurreservoat de Doode Bemde, Neeryse (Huldenberg) 
't Gebied is 44.462 hectoarn grôot en bevat 13 gemêentn:
* Bertem
* Bierbeek
* Boortmeerbeek
* Haacht
* Herent
* Hoeiloart
* Huld'nberg
* Kamp'nhout
* Kort'nberg
* Leuven
* Oud-Heverlee
* Overyse
* Tervuurn

't Deyleland ligt in 't stroomgebied van de Deyle, grofweg tusschn Leuven en Brussel. 't Landschap is gevarieerd mè valley'n, plateaus, busschn, nateurreservoatn en oude dorpn. 't Nôordelyk dêel van 't Deyleland is vlak. 't Zudelyk dêel is heuvelachtig en makt dêel uut van 't Broabants leemplateau die 60 toet 100 m boovn de zêespegel ligt.   
## Externe link
* Regionoal Landschap Deyleland
Broabantsche Kouters

thumb|Oude sluustorre over de Zenne in Weerde (Zemst)
De **Broabantsche Kouters** is e streke in de provinsje Vlams-Broabant en makt dêel uut van de Groene Gordel. De streke is geleegn te nôordn van Brussel en is een erkend Regionoal Landschap. De noame *kouter* verwyst noa de vele bewerkte veldn in de streke.

't Gebied omvat 14 gemêentn:
* Asse
* Grimbergen
* Kapelle-op-den-Bos
* Londerzeel
* Machelen
* Meyse
* Merchtem
* Opwyk
* Steenokkerzeel
* Vilvôorde
* Wemmel
* Wezembeek-Oppem
* Zoavntem
* Zemst

't Is e drukbevolkte streke moa de riviere de Zenne en de valley'n van de Meulnbeke, Birrebeke, Loarebeke, Moalbeke en Boarebeke vormn e gevarieerd groen landschap. 't Nôordelyk dêel van 't gebied is redelyk vlak mè zandige bodems, 't zudelyk dêel is heuvelachtig mè lemige bodems. Ip de plateaus zyn de typische oopn kouterlandschappn oentwikkeld. 
## Externe link
* Regionoal Landschap Broabantsche Kouters
1542

1539 - 1540 - 1541 - **1542** - 1543 - 1544 - 1545
't Joar **1542** is 't 42e joar in de 16e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge.
thumb| Catherine Howard, vuufde vrouwe van Henry VIII van Iengeland
## Gebeurtenissn
* 13 februoari - Catherine Howard, de vuufde vrouwe van Henry VIII van Iengeland, wordt g'executeerd weegns hoogverroad achter da Thomas Cranmer, eirtsbisschop van Canterbury, zyn beklag gedoan èt da ze zou vrimd gegoan zyn.
* 27 november - Landvoogdesse Maria van Hongareye roept de Stoatn-Generoal van de Nederlandn byêen in Brussel vo subsidies t' eysn vo den oorloge teegn Vrankryk te financiern.
## Geboorn
* Frans Francken den Oudern, Broabantsche kunstschilder van d' Antwerpsche Schole, geboorn in Herentals 
* Joris Hoefnagel, Broabantsche schilder en prentkunstnoare, geboorn in Antwerpn
* Matthias Hovius  (Van Hove), eirtsbisschop van 't Bisdom Mecheln
* Willem II van der Marck, militair van de woatergeuzn, geboorn in Lummen (Prinsbisdom Luuk)
* 8 december - Mary Stuart, keuniginne van Schotland
## Gestorvn
;februoari
* 13 - Catherine Howard, vuufde vrouwe van Henry VIII van Iengeland (oenthoofd)
;december
* 14 - James V, keunienk van Schotland
1541

1538 - 1539 - 1540 - **1541** - 1542 - 1543 - 1544
't Joar **1541** is 't 41e joar in de 16e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge.
[thumb|Weireldbolle van [Gerardus Mercator]]
## Gebeurtenissn
* Gerardus Mercator makt e weireldbolle, êen van de beste van zyn sôorte. Vo zyn bolle te moakn, makt 'n gebruuk van de beschryviengn van Marco Polo en andere  oentdekkiengsreyzigers.
## Geboorn
* Aert Mytens (Arnoldus Mytenus), Broabantsche kunstschilder, geboorn in Brussel, werkzoam in Itoalië oender de noame Rinaldo Fiammingo 
* El Greco (Domenikos Theotokopoulos), Grieksche kunstschilder, werkzoam in Spanje
## Gestorvn
;januoari
* 6 - Bernard van Orley, Broabantsche kunstschilder, geboorn in Brussel 
* 14 - Lupus Hellinck, Vlamsche compositeur van de Franco-Vlamsche Schole
;oktober
* 18 - Margaret Tudor, keuniginne van Schotland (deur te trouwn mè James IV van Schotland) en dochter van Henry VII van Iengeland
Sutera

**Sutera** es en Italioansche gemêente in de provinsje Caltanissetta in de regio Sicilië.

## Liggienge
Sutera ligt in't midd'n van Sicilië en grenst an de gemêentn Acquaviva Platani, Bompensiere, Campofranco, Casteltermini (in de provinsje Agrigento), Milena en Mussomeli.

't Center van't stadje bestoat uut drie wykn: Rabato, Rabatello en Giardinello en èit nog olsan oar middelêeuwsche inplantienge, ipbouwd an de voet en ip de lêegere flankn van de Montagna di San Paolino (die 820 mèiters ôoge es). 't Stadje wierd deur zyn sjiek uutzichte bezien lyk êen van de schôonste van Itoalië.

In tydde lag Sutera an de Magna Via Francigena, d'oude boane tusschn Palermo en Agrigento.

thumb|left|350px|Zicht ip Sutera

thumb|right|250px|Liggienge van de provinsje Caltanissetta ip Sicilië
Niscemi

**Niscemi** es 'n Italioansche gemêente in de provinsje Caltanissetta in de regio Sicilië.

## Liggienge
Niscemi grenst an de gemêentn Caltagirone (ôort by de metropolitoane stad Catania), Gela en Mazzarino. 't Center van't stadje ligt ip 'n verôog van 332 mèiters ôoge en kykt uut oover de vlakte van de riviere de Maroglio (die hil wa lêeger o de westkant van 't center passeert) en de plekkn an de zuudkust van Sicilië.

thumb|right|250px|Liggienge van de provinsje Caltanissetta ip Sicilië
1538

1535 - 1536 - 1537 - **1538** - 1539 - 1540 - 1541
't Joar **1538** is 't 38e joar in de 16e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge.
[thumb|Verdrag van Nice tusschn François I van Vrankryk en [Keyzer Karel V, g'arangeerd deur Paus Paulus III]]
## Gebeurtenissn
* 18 moarte - Cornelis van Bergen (Corneille de Berghes) wordt in Luuk verkoozn toet nieuwe prinsbisschop.
* 18 juni - Verdrag van Nice: Ende van den Italioanschn oorloge (1535-1538), e conflict tusschn François I, keunienk van Vrankryk en Karel V, keunienk van Spanje en keyzer van 't Heilig Rooms Ryk.
## Geboorn
* Matthias de Lobel, Vlamsche plantkundign, geboorn in Rysel
;januoari
* 10 - Lodewyk van Nassau, groaf van Nassau-Dillenburg, broere van Willem van Oranje
;juni
* 30 - Bonaventura Vulcanius of Bonaventura De Smet, Vlamsche gelêerdn, vertoaler en humanist, geboorn in Brugge
## Gestorvn
;februoari
* 16 - Everhard van der Marck, prinsbisschop van Luuk