open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vierschansntoernôoi

Het **Vierschansntoernôoi** es een toernôoi in het Schansspringn. 't Es het belangrykste toernôoi van 't joar, en lik dat de noame zegt goat het deure ip vier verschillende schansn. Het êeste toernôoi ging deure in 1952, en sindsdien es't joarliks gehoudn, olsan round de joarwisselienge.

## De vier schansn
Gelyk gezeit springn de schansspringers ip vier schansn, en dat in een periode van oungeveer tien doagn, tussn Kestdag en driekeuniengn. Der zyn twêe schansn in Duutsland, en twêe in Ôostnryk, en de *toernee* gelyk da ze in 't Duuts zeggn, es een ideoale gelegeneid om voo een bitje sportieve rivaliteit te zorgn tussn die twêe landn.
* Oberstdorf (Duutsland): de *Schattenbergschanze*: êeste schanse, me een K-punt va 137 meiters
* Garmisch-Partenkirchen (Duutsland): de *Grosse Olympiaschanze*, met een K-punt va 115 meiters. Dit es de belangrykste wedstryd van het toernôoi (en dus van het joar). Ie goat oltyd ip 1 januoari deure en es de ênigste schansspringwedstryd die ôok in de landn die traditioneel gin springers ein bekend es. Voo veel minsn stoat ie gelyk me Nieuwjoarsdag, want ie weirdt traditioneel utgezondn achter et concer in Weenn.
* Innsbrück (Ôostenryk): *Bergiselschanze*, K-punt 120 meiters
* Bischofshofen (Ôostenryk): *Paul-Ausserleitner-Schanze*, K-punt 125 meiters

## De wedstryd in 2007-2008
De wedstryd ging van de joare deure ip 30 december (Oberstdorf, winnoare Thomas Morgenstern), 1 januoari (Garmisch-Partenkirchen, winnoare Gregor Schlierenzauer) , 4 januoari (Inssbrück, Janne Ahonen), en 6 januoari (Bischofshofen, Janne Ahonen). 't Wos den êeste kêe da ze van de nieuwe Große Olympiaschanze in Garmisch-Partenkirchen sproungn. De wedstryd in Innsbrück koste nie deuregoan en es verplatst gewist noa Bischofshofen ip 5 januoari. 't Es nog nôois gebeurd da et vierschansntoernôoi ip drie in plekke van ip vier schansn deureging. Janne Ahonen eit ôok et eindklassement gewonn, en es mè zyn 5 eindoverwinniengn recordouder.

## Puntndêlienge
De wedstrydn van het vierschansntoernôoi zyn ôok specioal omda de puntendêlienge anders es dan in de andere wedstrydn. De springers springn in 25 koppelkes en moakn ounderêen ut wie dat er noo de finallerounde mag. De beste vuuf verliezers weirdn ôok ipgevist en zo koomn we tot dertig dêelnemers in de twêede rounde. 

## Recente winnoars
Noast de winnoare per schanse, es't er ôok een regelmoatigheidscriterium. 'Deen die de mêeste puntn g'oald eit over de vier schansn tôpe, es eindwinnoare. De latste joarn es het vierschansntoernôoi gewounn deur:
*2012:  Gregor Schlierenzauer
*2011:  Thomas Morgenstern
*2010:  Andreas Kofler
*2009:  Wolfgang Loitzl
*2008:  Janne Ahonen 
*2007:  Anders Jacobsen
*2006:  Janne Ahonen  en 20px Jacub Janda, een unicum
*2005:  Janne Ahonen  
*2004:  Sigurd Pettersen 
*2003:  Janne Ahonen  
*2002:  Sven Hannawald. De ênigste schansspringer die olle viere de wedstrydn koste winn in êen joar. Ie eit er êeuwige roem mee verworvn. 
*2001:  Adam Malysz 
*2000:  Andreas Widhölzl 
*1999:  Janne Ahonen 
*1998: 20px Kazuyoshi Funaki 
*1997: 20px Primoz Peterka
Boudewijn Seapark

't **Boudewijn Seapark** of **Boedewyn Seapark** is e pretpark en themapark in de Belgische stad Brugge. 't Ligt e bitje buutn 't centrum in Sinte-Machiels en bestoat uut 't dolfinarium en 't Boedewynpark t'ôpe. 

## 't Dolfinarium
In 't Boedewyn Seapark e je 't modernste en grôotste dolfinarium van Europa.
J'et doar e Seapark me dolfyntjes, zeeonden en zeeleeuwen.

Ze zwemmen doar allemoal in e *dolfidrôom*: dat is e vrêe grôte koepel van bykan een olv' ectoare. De bassing eit e woaterippervlak van 850 m² en is 6 mèters diepe.
Je ku goan kyken noa verschillige shows, d'r is plekke voe 1500 man.

Ze doen doar ook ounderzoekn. 

Ze doen weetnschappelik ounderzoek me 3 dolfyntjes van 't park. Ze noemen Milo, Yotta  en Flo. Die drie dolfyntjes zettn under dageliks in. Ze doen ounderzoek vo te kyken oe da ze dervoare kunnen zorgen dan d'andere dolfyntjes niet me vaste kommn te zittn in de nettn binst de visvangste. Want doardeure sterven d'r elk joar vele beestjes doordat ze stikkn (ze zittn vaste in die nettn, en dolfyntjes en 't nodig vo af en toe e ke na boven te kommn vo t'oasemen, en ols ze da nie kunn, ton stikkn ze).

Ze doen schoolvoorstellingen en andere educatieve projectn. Ook zyn ze bezig met een pilootstudie over revalideren met de dolfyntjes.

## Andere interessante activiteitn
J'et ook een rôofveugelpresentoatie. Je ziet doa zêe-oarends, gieren, uuls, valkn,... 't Is een interactieve vôorstellienge. 
Der zyn ook vele papegoaien, me vele klurtjes. Misschienst kommn ze zelfs op je schoeder zittn. 

Z'en ook nog een diernpark me vannolles en nog wa. Je ku de beestjes strêlen, je kunt ermee babbelen, ...
Ook e je nog vele attracties lik byvoorbeeld de Orca Ride, 't Piroateschip, en de nieuwste attractie: Hurricane. Vo de hêle klêne kiendjes e je ook nog 't speelparadys (me e bollenbad, klimrekkn en slierboanen) en 't Bambinoland.

## Under website
* Boudewijn Seapark
Gili

**Gili** (echte noame: *Lieven Gheysen*, Stoasegem, 17 oktober 1962) is ne komiek, eigenlik is 't e twien die 't gêestig vient vo trucstjes te doen. Je werkt vele me luchtjes en koartn. 

Je wos finalist in de Humo's Comedy Cup in 2000 en 2001.

## Gili ols kiend
Als 't ie a bitje jounger was speeldige ie ôok al in shows. J'et geprobeerd me vier moa j'es zyn mound verbrand. J'et ook geprobeerd me mestjes, moa j'et in zyn toenge geschneden....

## De Trukendoos
Dat is zyn eigen cafeetje me 'n podiumtje, 't ligt in Stoasegem, een dêelgemêente van Oarelbeke ol de kant van Zwevegem.

## Externe koppeliengn
* Gili 
*  De Trukendoos
Piv Huvluv

**Piv Huvluv** (echte noame *Jan Catrysse*) is e komiek uut Brèinienge.  J'is vooral gekend vo zyn verschynienge in e tygerpakstje en zyn kommentoar by oude ploaten.  J'et twê keern meegedoan an Humo's Comedy Cup.  J'et ook meegedoan in Comedy Casino ip Canvas.

## Carrière
J'es begonnn, t'ope me Peter Dekeyser, Bruno Libbrecht en Koen Crul me een stroattheoater *Fris & Monster* in 1990.

Achter een poar succesvulle joarn me het stroattheoater es't ie op zynzelvn begonnn, en j'eit drie kêers de finoale van de Comedy Cup g'oald: in 1998, 1999 en 2001. 't Es nen eirstart van zyn carrière, en t'ope me Raf Coppens, Nigel Williams en Wim Helsen begunt ie het comedy collectief *Bonjour Micro*.

In 2004 begunt ie een groepke t'ope me Rohal De Ridder, woarmee da ze de show *Trouble in mind* uutvoern. Ie grakt er zelfs ip Folk Dranouter mee. Sedert september 2006 eit ie nen nieuwen stand-up comedy show, *Single man*.

Verder gift n lesse in de VBS Brèinienge-Dunen, an de kiendjes van't twidde.

## Externe koppelienge
*Piv Huvluv
Balta

De **Balta groep** is in 2007 êen van de belangrykste producenten van vloer- en meurbeklêdienge in Europa.
Ulder collectie bestoat uut tapyt, laminoat en parket, maar ook beangpapier.

Ze zyn begost ols e klêen familiebedryveke van de familie Paul Balcaen (BALTA = BALcaen TApytn) in Sente-Boafs, dêelgemêente van Wielsbeke, moar ze zyn uitgegroeid tot een groep van bedryvn. Z'en in 2007 oungeveer 3000 minschen an 't werk.
De slogang van Balta es *Home of Decoration*.

De familie Balcaen es, lik de mêeste West-Vlamsche oundernemersfamilies, styf discreet en er es dus letter van geweetn deur het publiek. Balta es oltyd, tôpe me Unilin, êen van de mêest moderne bedryvn gewist uut de streke.

In juni 2006 eit 't Iengelse buy-outfonds Dougthy-Hanson  Balta Industries overgepakt, een transactie die ip 600 miljoen euro weird gewoardeerd.

In 2007 is *Marcus Billman* is de grôotn boas of CEO van Balta. 

## De verschillige bedryvn
Den hôofdzetel van den **Balta Group** ligt in Sente-Boafs of Sint-Baafs-Vijve (Wielsbeke).

*Balta Broadloom
*Balta Berclon Rugs
*Balta Wool Heatset  rugs (da ligt in Oavelgem).
*Balta Us Inc (da ligt in 't verre Amerika).
*I.T.C. (da ligt in Tielt).
*IDECO (ook geleegn in Tielt). Weg uut de Baltagroep sinds de verkôop an Doughty-Hanson
*Grantil (da ligt in Vrankryk). Weg uut de Baltagroep sinds de verkôop an Doughty-Hanson
*Balta Oriënt (da ligt in Turkeye).
*Balterio (lig weer wa dichter tegen de deure, noamelyk in Sint-Boafs-Vyve)
*Spanolux in Vielsalm

## De diengen da ze doa moakn
*Kamerbrêed tapyt (tapiplèn)
*Karpetten
*MDF en Laminoatn
*Beangpapier (muurbeklêdienge)
*Wullegoarns

## Externe koppelienge
*Site Balta Group
1 september

**1 september** is den 244stn dag van 't joar (245stn dag in e schrikkeljoar) in de gregorioansche kalender. 't Volgn nog 121 doagn toet 't ende van 't joar.
## Gebeurtenissn
* 1939 - 't Begun van 'n Twiddn Weireldoorloge
* 1956 - 't Êeste Belgisch nieuws ip tv, gepresenteerd deur Robert Stéphane
## Geboorn
* 1903 - Julien Delbecque, West-Vlamsche coureur

## Gestorvn
* 1067 - Boudewyn V van Vloandern
* 1715 - Lodewyk XIV
Liverpool FC

thumb|Chelsea teegn Liverpool in 2008
**Liverpool FC** is nen Iengelse voetbolploeg, upgericht up 15 moarte 1892 deur John Houding, n'eigenoare va Anfield, omdat Everton verbann gewist is deur een geschil over de pacht. De club speelt zyn thuuswedstrydn in 't Anfield-stadion (oek wel ounder de noame Anfield Road ekend).

Liverpool wos surtout in de joarn tsjeventig en tachntig ne topclub. Z'in toune vele pryzn gewonn, zowel in d'Iengelse competiesche of in Europa.

In die periode va succes wos Liverpool betrokkn by twêe va de grotste tragedies in 't Europeesche voetbol. 29 meie 1985 speelde Liverpool in de Europacup de finale teegn Juventus in 't Heizelstadion i Brussel. Iere verloorn 39 meisn under leven. Bykan vier joar loater, up 15 april 1989, up Hillsborough, wos er gespeeld teegn Nottingham Forest in d'ouve finale van de FA Cup. Ierby verloorn zels 96 meisn under leven.

Twintig joar achter 't Heizeldrama speelt Liverpool in 't sezoen 2004/05 were e finale va de Champions League. De club is oundertussn getraind deur de Spanjoard Rafael Benitez, die êerder ol twêe keirs landskampioen kwam me Valencia CF. Achter dat AC Milan an de rust up ne comfortoabele ruststand va 3-0 stound, scoort Liverpool achter de rust binn 't kart ôok nog drie keirs. Vôormalig Feynoordspeler Jerzy Dudek is den eld van den oavend ot ie juuste vôo 't ende van de extra tyd tot twi keirs toe e gemakte golle van Andriy Shevchenko uutoalt en in de penalty-reekse ôok nog eki twi penalty's teegnoudt, woarounder êen van dienezelfsn Shevchenko. Liverpool wint de pinaltyreeks me 3-2. Agezien dat Liverpool mo 'n vuufdn endigde in de competiesche, wos et lang nie zeker dat de club zyne titel zou kunn verdedign. Utindelik besloot de UEFA da Liverpool de meugelikeid krygt vor under via de vôorroundes te platsn vo't hoofdtornooi.
Damsche Voart

|thumb|right|Den Damschen voart in januoari 2006
|-
|thumb|right|Damsche voart vanip de brugge in Damme, met ip den achterground d'Oenze-Vrouwekerke van Brugge
|-
|}

De **[[Damme|Damsche]] Voart** es e voart in Belgie, die lopt van Brugge toet in Sluus, juste over d’Ollandsche grenze. J'is omtrent dertien kilometers lank.  An de twè kantn stoat ie vul me popeliern *(Marilandicapopulier)*, die om de zoveel tyd ommegezaagd moetn wordn omda ze t'oekd zyn (de latste kêe in 2006 langs 't êeste stik oe je van Brugge komt). Iedere kêe zettn ze nieuwe. 

De voart is ôok gekend as 't Napoleongkanoal. Ze zyn in 1810 begost met 't te graven ip bevel van Napoleong en 't werk wierd gedoan deur Spoansche krygsgevangnen. Je wilde 't ie azô z'n legers kunn foerazeern buutn geschut van d'Iengelsche marine. 't En is em nie gelukt, want j'ee verloorn in Waterloo vo da die voart gereed was.

## Wa was de bedoelienge?
Eigentlik was 't de bedoelienge van Brugge met de Schelde te verbiendn in Breskens, mo dadde en is 't er noois nie va gekommn. Deurda Napoleong den orlôoge verloren ad, en ze 't noois nie kunn afwerkn. 't Latste stikstje toe an Sluus 'n zoudn ze moa in 1818 begunn te graavn en, de bronn ierover zyn nie echt dudelik. Den ênen zegt da 't in 1858 was, den anderen 1856. Vor e lange istorie kort te maakn, gaan me mynder zeggen dat e 't woarstn tusschn 1818 en 1858 gegraavn wierd toe in 't middn van Sluus. 't Was Sluus zalve da 't latste stik liet graavn vo de commercie in Zeeuwsche terwe, suukrbêetn, ... me Brugge, Gent en Ostende te doen groein.

## Scheepvoart
Vroegere wierd er wal degelik ip den Damschen voart gevaarn. Der woarn scheepn die derup roundvaardn me kooln, mo d'r giengn ôok mensn van Brugge noa Sluus (en omgekêerd) met de "barze". Mor in 1940 èn de Fransche legers de sifong in Oeke van den Stienker en den Blienker gedynamiteerd en 't was ton gedoan me 't voarn, wan achter den orloge was 't er gin geld nie mêe en voundn ze t'ôok nie mêe nodig vo die sifong te vermaken, want 't gieng ton zidder met den oto vo na Sluus te goan smokkeln. Daarachter en de Belgen en d'Ollanders akkôorden gesloten (en te lange latste ôok d'Europeoanders) zodat da in 't g'êel nie interessant mer was vo te smokkeln.

## Vandage den dag
Buutn d'êeste vuufhounderd meters die nog dienden vo de betongfabrieke die oundertusschen ôok ol nie mer 'n bestoat, is 't allene nog vo de toeristn, de schilders en de visschers. Je kun nu tussen Brugge en Damme nog voarn up e roaderbôot *Lamme Goedzak*.

At in de wienter art genoeg vriest, ku j'ôok schatsen en wordt de Zwinsteedntocht Brugge - Sluus - Brugge g'organiseerd.

In de zomer is 't er 'n zwemwedstryd Damme - Brugge.

## Gerelateerde artikels
*Den Blienker
*Den Stienker
*Den Stienker en den Blienker
Alexis Deswaef

**Alexis Deswaef** es geboren ip 20 december 1969 in Ostende, ipgegroeid in Brugge en zyn avokoatenstudies ofgewirkt in 't Frans. J'is Verliefd gevollen ip êentje van Brussle en in 2006 aat ie ol vuuf gastjes (Vier meisjtjes en ne joungne) roundlôpen. Oendertusschen komt ie 'n bitje me ne kêe bekend ounder de noame: "mensenrechten-advocoat".

## Olgemêen
thumb|right|400px|<center>Alexis Deswaef 2006
Je gieng no 't schole in 't Onze-Lieve-Vrouwecollege in Ostende toet an de derde middelboar en in 't Sint-Leocollege in Brugge vô de reste van zyn humaniora.

Oattie ofstudeerde wistig'ie ol dattie moeste ipkoom'n vô de zwaksten van oeze moatschappy. In Brussle oattie gêen moeite om de miezeriegevollen te vienden.

J'es êen van de winnige avokoaten die, in z'n proper kostumtjie en plastrong, met ze vélo en met z'n 'elme Brussle deure krust, rapper dan ol d'andre.

## Avokoatencarrière
Je begoste te werken ols avocoat in Brussel in 1994.

In januoari 2006 begoste Alexis, tôpe met vuuf andre avokoaten, nen avokoatenbureau in de Vryheidswyk in 't erte van Brussele.
't Specioale an dien bureau was dazze overêenkwamen om minstens één zake ip drie vô nieten te doene vô de klant (graties rechtsbiestand), of pro deo dus (De pro-deo, een minimom tarief, is loater betoald geworden deur 't ministerie van justitie). En t'es nie omdat het vô niks was, dat het nie marsjeerde.

Toet in 2006 eittie ol, oender andre, vô de volgende zaken gewrocht en gepleit:
* De krakers van de Woaterlolonne ('t Batiment van de Scientology kerke)
* D'oengerstakers van de Miniemenkerke
* D'uutgewezen Iraniërs ip de yskroane
* De Birmoanen tegen TotalFina
* Klachten tegen de stoat tegen d'arbitraire ipslutienge van minderjoarige vrimdeliengen
* Burgelyke partieën in menschensensmokkelprocessen
* Daklôzen van de Middenstosie in Brussle

In februoari 2007 deed Deswaef mee an een internationoalen pleitwedstryd in de Memorial vô de rechten van de mens in Caen, Vrankryk, dat 'n ôok gewoen'n eit.

In 2011 wiert ie voorzitter van den Franschen Belgischen tak van de Liga van de Menschenrechten. Je was sedertdien vele te zien ip de televisie, in stoeten, meetings en protestvergoaringen, enz.
Pol Van Den Driessche

[thumb|Pol Van Den Driessche ip den [triatlon van Brugge in 2008]]
**Pol Van Den Driessche** (Oudenoarde, 22 juni 1959) is een West-Vlamschen journalist, TV-presentateur, schryver en polletieker vo den N-VA. J'is tie wel in Ôost-Vloandern geboorn, mo j'eed toch oltyd in Assebroeke geweund. In 2000 es 't ie veruusd no Brugge zelve.

## Carrière
Pol Van Den Driessche is een polletieke gazetteschryver die nu en ton e staptje doet nor den overkant, zynde de  zelve.
* J'eit in Gent geschiedenisse geleerd en kwam azô in contact me verschillnde politiekers. Dor eit ie ôok Hugo Schiltz leren kennen.
* In 1982 is't ie ip vrage van Schiltz den dienen z'n rechterand geworden ip het secretatioat van de VU. En os Schiltz vice-eerste-minister was, wos Pol Van Den Driessche zyn woordvoerder.
* In 1988 es't ie begonn by de Standaard ols polletiek journalist. Zeven joar loater es't ie ôofdredacteur geworden van 't Nieuwsblad.
* In 1999 is't ie e momentje den aviseur gewist van minister Luc Van den Bossche, moar loater da joar is't ie no vtm gegoan. Dor ei't ie journalistieke programma's bestierd en/of gepresentird, lik *Schaduwkabinet*, *Polspoel en Desmet* en *Recht Van Antwoord*.
* In 2001 is tie polletieken ôofdredacteur geworden en ei 't ie het program *Royalty* geleid. 
* J'is ook sedert 2006, woordvoerdre van Cercle Brugge.
* In 't vôorjoar van 2007 legt ie en nieuw ei: je komt kandidoat ip de senoatslyste van CD&V (+ N-VA) en je gerakt verkoozn. By de verkieziengn van 13 juni 2010 stoat ie ip de duwersplekke van de CD&V-Koamerlyste in West-Vloandern. J' hoalt e goeie 25.000 stemmn (+8.000) moa da was nie genoeg vor e zitje in 't Parlement.
* Je werkte vanof  2011 toet 't ende van december 2011 were full time vo vtm. 
* In februoari 2011 kwam zyn twidde boek uut met den titel *Mysterie in Laken*.
* Ip 't ende van 2011 stapte Van Den Driessche were over noa de polletiek by den N-VA. Je zoudt de Brugse lyste trekkn by de gemêenteroadsverkieziengn van 2012 moa da gienk uutendelik niet deure. Vo 't moment is 't ie communicoatie-adviseur vo de partie.
*In 2013 kwam zyn derde boek uut: *Motief: Haat*.
*By de verkieziengn van 25 meie 2014 was 't ie lystduwer ip de Koamerlyste vo den N-VA in West-Vloandern. J'hoalde 22.500 vôorkeurstemmn moa je gerakte juste nie verkoozn. J' is achterof gecoöpteerd ols senateur deur den N-VA.

## Boekn
* *Volk, word staat. Zestig keer op bedevaart naar de IJzer* (1988)
* *Manu Ruys, Waarnemer in de stroomversnelling* (1989)
* *Albert II, koning na Boudewijn* (1995 i.s.m. Luc Neuckermans)
* *Koning en Onderkoning* (2001 i.s.m. Gui Polspoel)
* *Albert II Tien jaar koning* (2003, i.s.m. Brigitte Balfoort en Barend Leyts)
* *Over leven in de Wetstraat. 25 jaar politiek journalist* (2007)
* *Moord in de Senaat* (2009)
* *Mysterie in Laken* (2011)
* *Motief: Haat* (2013)

## Externe koppelienge
* Officiêeln site Pol Van Den Driessche
17 oktober

**17 oktober** is de 290stn dag van 't joar (291stn dag in e schrikkeljoar) in de gregorioansche kalender. 't Volgn nog 75 doagn toet 't ende van 't joar.
## Geboorn
* 1962 - Gili
## Gestorvn
* 1849 - Frédéric Chopin, Poolsche componist en pianist
1477

1474 - 1475 - 1476 - **1477** - 1478 - 1479 - 1480
## Gebeurtenissn
;februoari
* 11 - Maria van Bourgondië verleent et Groot Privilege an de Stoatn-Generoal

## Gestorvn
;januoari
* 5 - Karel den Stoutn
1962

1959 - 1960 - 1961 - **1962** - 1963 - 1964 - 1965
't Joar **1962** is 't 62e joar in de 20e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
*België krygt zyn êeste winkel-wandelstroate: de Korte Stêenstroate in Kortryk.
## Geboorn
*Patrick Riguelle
;februoari
*11 - Eric Vanderaerden, Vlamsche coureur
;moarte
*19 - Hans Peter Janssens, West-Vlamsche zanger en acteur
;april
*27 - Luc Descamps
;meie
*4 - Bart Tommelein
;juli
*12 - Dixie Dansercoer
;september
*11 - Filip Dewinter
;oktober
*17 - Gili
*19 - Lieven Verstraete
*22 - Jean-Luc Crucke, Woalsche polletieker
;november
*23 - Nicolás Maduro 
;december
*24 - Edwin Bafcop
22 juni

**22 juni** is den 173stn dag van 't joar (174stn dag in e schrikkeljoar) in de gregorioansche kalender. 't Volgn nog 192 doagn toet 't ende van 't joar
## Geboorn
* 1000 - Robert I van Normandië
* 1478 - Filips de Schôonn
* 1613 - Lambert Pietkin, Luuksche componist, dirigent en organist
* 1927 - Ann Petersen, Vlamsche actrice 
* 1949 - Meryl Streep, Amerikoansche actrice
* 1952 - Graham Greene, Canadeeschn acteur
* 1952 - Flor Koninckx, Vlamsche tv-presentateur en pollitieker vo de sp.a
* 1956 - Fons De Wolf, Vlamsche coureur
* 1959 - Pol Van Den Driessche, West-Vlamsche journalist, tv-presentateur, schryver en pollitieker vo den N-VA
* 1964 - Dan Brown, Amerikoansche schryver
* 1968 - Heidi Rakels, Vlamsche judoka
* 1977 - Wouter De Vriendt, West-Vlamsche pollitieker vo Groen
* 1982 - Kristof Vliegen, Vlamsche tennisser
## Gestorvn
* 910 - Gebhard van Lotharingen
* 1969 - Judy Garland (47), Amerikoansche zangeresse en actrice
* 1987 - Fred Astaire (88), Amerikoansche danser en acteur
* 2009 - Karel Van Miert (67), Vlamsche pollitieker
1482

1479 - 1480 - 1481 - **1482** - 1483 - 1484 - 1485
## Gebeurtenissen
;december
*23 - Vrede van Atrecht

## Gestorvn
*Hugo van der Goes
;moarte
*27 - Maria van Bourgondië

;meie
* 16 - Anthonis de Roovere (52), Brugschn dichter en prozaschryver
Piano's Maene

thumb|Logo van Piano's Maene
**Piano's Maene** uut Ruuslee es en bloeiende muziekinstrumentenzoake die begost es kort vôa den Twiddn Weireldôorloge deur de familie Maene.  *Chris Maene* is vô de moment de zoakvoerder. 

## Chris Maene
Oas kiend wos Chris oal bezig me klassieke muziek, je bouwde oals tie 16e woas zyn eerste klavecimbel.

Chris es gekwêekt in de muziekweireld en et e passie voa klavierinstrumenten. Je zelve e Steinway vleugel -Kitchenpiano ut 1836- achtergemakt (jet er 3 joar an gewerkt), e tydje geleden stound tie in 't concertgebouw van Brugge. J'is bekend van Moskou toet an New York en van Parys toet in Sydney.

## Maene Pianodistrubutie n.v.
't Is e bedryf dat al 60 joar bezig is met de pianoverkôop. 't Goat ier over e familiebedryf, der werken 40 menschen.

Piano's Maene is sedert 1998 den officiëlen invoerder (van de piano's) vo België van *Steinways & Sons* ut Hamburg.  Achter me ruze drie joar is Maene e goeie Steinway partner gewordn.  Sedert 2002 zyn ze allêeninvoerder vo België.

## Maene - Douterloigne B.v.b.a.
Dien B.v.b.a., in 1974 ipgestart deur Chris Maene en zyn vrouwe, es gespecializeerd in de echte reconstructie en bouw van oude instrumenten.
Sedert 1974 bouwt de B.v.b.a replicas van istorische pianofortes van bouwers lik: Graf, Walter, Streicher… Deur de internationoale reputoatie van het "Chris Maene atelier" stoan er al fortepiano's over hêel de weireld: Conservatoire National Supérieur de Parys, National Opera of Finland, Hong-Kong Academy for Performing Arts, Cornell University te New-York, Sydney- en Perth University, Juilliard schole te New-York,…

Z'ein ôok en sterke reputoatie vô clavecimbels en olle sorten klavierinstrumenten, lik puuporgels.

Me ulder stilkennisse zyn ze natuurlik ôok goe vô restoroaties, stemmiengen, expertiezes en occoazies.

## Maene Pianorent n.v.

Die ofdêelienge stoat in vô verhuur of leasing van piano's an privépersônen. Ôok voe grôte concirs kunnen ze de juste piano inzettn.

## Under lokoaties
Z'en gebouwen in Ruuslee, Brussel en Gent. Doar stoan der reekn mè buffetpiano's, vleugelpiano's en digitale piano's. Oal de grôte merken ku je doa vienden (Steinway& Sons, Boston, Essex, Kawai, Shigeru-Kawai, Yamaha, Petrof, Pleyel, Erard, Sauter, Seiler, Ritmüller, Samick, Young Chang en Callmann).

## 't Museum
Buten e reekse winkels et Piano's Maene ôok e museum (da ligt ôok in Ruuslee). Z'en e collectie van antieke en zeldzoame klavierinstrumenten.  De verzamelinge bestoat ut under andere e Hans Ruckers klavecimbel ut 1692 en e fortepiano's van Graf, Tomkinson, Wachtl, Pape, Longman, Clementi, Stöcker, Worning, Bösendorfer, Erard, Steinway &Sons, Pleyel,…

Je ku goan kykn no die instrumenten, moa je moet êerst en afsproake maken.

## Externe koppelienge
*Piano's Maene
Raversyde (provincioal domein)

Het provincioal doming **Raversyde** is e doming geleegn in 't gehucht Raversyde in de duunn neffest Mariakerke, dèèlgemèènte van Ostende. 't Is in 1988 opgestart en wor nog alle joarn uutgebouwd.

## Geschiedenisse
Raversyde es geleegn ip 't voormoalige Keunienklik Doming va Leopold II, die 't stik duunn gekocht et in 1902. In 1904 et 'n der een oetn gebouw op loatn bouwen, de zogenoamde *Noorse Chalet*. De Duutschers en da gebouw ofgebrookn in den Èèste Wereldorloge, omdat ze der een kustversterkienge wilde uutbouwn. In den Twidde Wêreldorloge woarn de Duutschers doa were, en schakelden ze 't doming in, in den Atlantikwall. Achter de keuniengskwestje is prins Karel der gon weunn toet in 1981, toet dat 'n 't verkocht et an de Belgische stoat. Sederton is't doming ersteld in zyn vroegere glorie; in 2000 is de archeologische site *Walraversyde* geoopnd.

## Bezienswoardigeedn
Olles da me Raversyde te moakn et, e ze pleksje gekreegn in 't doming:
* **Openluchtmuseum Atlantikwall**: 60 construcsjes ut de Twidde Wêreldorloge, verboenn me twi kilometers gangn (ook e klèèn dèèl ut den Èèste Wêreldorloge).
* **Memoriaal Prins Karel**, med et Paviljoen van de Prins, een typisch vissersuuzetje.
* **Archeologische site Walraversyde**: e voorstellienge van een Middelèèuws visschersdorp.

## Congressn
Soms wordn der ook congressn g'oedn: van 16 tot 19 november 2006 ging ter byvoorbeeld een internationoal congres deure over de Atlantikwall.

## Ofbeeldiengn

Ofbeeldienge:Raversiede.jpg|Strange-ezels en consoortn
Ofbeeldienge:Raversiede (6).JPG|Doming Prins Karel
Ofbeeldienge:Raversiede (7).JPG|Geschutsbeddienge
Ofbeeldienge:Raversijde Atlantikwall geschutsbedding.jpg|Geschutsbeddienge met nog e stik artillerie
Ofbeeldienge:Raversiede (2).JPG|Kanong an de binnekant van een bunker
Ofbeeldienge:Raversiede (3).JPG|Gedèèlte van de batterie *Salzwedel Neu* in de duunn, dèèl van de Atlantikwall
Ofbeeldienge:Raversiede (4).JPG|Grondplan van Doming Raversyde


## Externe koppelienge
* Officieeln site
8 november

**8 november** is den 312stn dag van 't joar (313stn dag in e schrikkeljoar) in de gregorioansche kalender. 't Volgn nog 53 doagn toet 't ende van 't joar.
## Gebeurtenissn
* 1576 - Pacificoatie van Gent

## Geboorn
* 1867 - Léon Houa
* 1927 - Patti Page
* 1982 - Petra Santy
* 1984 - Wouter Vermeersch

## Gestorvn
* 1226 - Louis VIII, keunienk van Vrankryk
* 1949 - Cyriel Verschaeve
1874

1871 - 1872 - 1873 - **1874** - 1875 - 1876 - 1877
't Joar **1874** is 't 74e joar in de 19e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Geboorn
;april
*30 - Cyriel Verschaeve
## Gestorvn
Curiosamuseum

thumb|Antoon Vanneste

Et **Curiosamuseum** werd ipgericht deur Antoon Vanneste (Gilwe, 10 februoari 1915). Et was gevestigd in de Peperstroate 24 te Eule, en ’t ield er mee ip te bestoan oat de stichter-conservoator Antoon Vanneste overleedn es ip 6 november 2001.

Et begun van et curiosamusee goat were noa 1963, wannêer Antoon bezig wos me ’t ipkusen van zyne zoldre en enigste voorwerpn ountdekt et ut de vroegere café die in et uus gevestigd was, genoamd ‘Au Lion d’Or’. Antoon vroeg den oudyzermersjang voe te komne, moa toun da dendien te lange ip nem liete wachtn, begost ie moa zelve ênigste stikkn ip te kuusn en tussn zyn verzoamelinge ipgezette veugels te platsn. Et resultoat bevield’ em wel, en van 't ene kwam 't andre. Stiloan wer d'êne achtr d’andr koamer in ’t uus ingepalmd me nieuwe stikkn.

Et è bykanst ounmeuglik voe ip te sommn wa da d’Antoon in de lôop der joaren allemoale verzameld et. Ol wa moelik te vindn wa, of enigste in zyn sorte, intresseerdeg ‘em. Wat da ipvoalt in zyn verzoamelinge, zyn de twêe grôte domeinn: muzik en legerstikkn.

Muzik was oalsan de grôte passie in ’t leven van Antoon. Dankzy zyn intresse en voardigie sloagdige ie derin om vele oude kapotte instrumentn were speelkloar te moakn.

De militaire vôorwerpn woarn nie zozêre te wytn an de krygsaftige ingesteldheid van de conservoator, moa kwamn vôort ut de twêe weireldôorlogn die en belangryke rolle speeldn in zyn leven: binst den êesten wêerd ie geboorn en binst den twêedn trouwdige Antoon me Antoinette De Lombaerde.

## Collectie
thumb|Den grôotstn accordeong ter weireld
Een korte (onvolledige) ipsomminge van de collectie:

*Militaire elmen ut België, Duutsland, Ôostenryk, Spanje, VS, Rusland, ...
*Onderden obussen, soabels, geweirn, uniforms, kostums, ridderharnassn
*Een Duuts en Amerikoans legervliegtuug da in den of ipgesteld woarn, Amerikoanse (), Britse en Franske legervoertugn, en enigste oude moto's uut WOII
*Een unieke verzoamelinge muzikinstrumentn me oa.:
**Een ounderdtal accordeongs, woarounder de grôotstn ter weireld, afkomstig uit Itoalië en 1,9 meiters ôge.
**15 oude droaiorgels
**Zeldzoame muzikdôozn
**Mechanische piano’s en pianola’s
**Oude examploarn van bykans alle bestoande muzikinstrumentn

*Onderden grôte en kleine orloges en stoande klokkn
*Een verzoamelinge ipgezette bêestn waarounder de grôotste tygre ter weireld en de grôotste ratte ter weireld.
*Een gereconstrueerd oud caféinterieur (Au Lion d’Or), een oud wienkelinterieur, een oude kloeffemoakery,...
10 februoari

**10 februoari** is den 41stn dag van 't joar in de Gregorioansche kalender. Nog 324 doagn (325 doagn in e schrikkeljoar) toet 't ende van 't joar.
## Geboorn
* 1915 - Antoon Vanneste, iprichter van het Curiosamuseum
* 1964 - Bart Defoort, West-Vlamsche jazzmuzikant
* 1987 - Frederiek Nolf, West-Vlamsche coureur
* 1993 - Julie Vanloo, West-Vlamsche basketspeelster

## Gestorvn
* 1837 - Alexander Poesjkin, Russische schryver
1915

1912 - 1913 - 1914 - **1915** - 1916 - 1917 - 1918
## Geboorn
;februoari
* 10 - Antoon Vanneste, iprichter van 't Curiosamuseum.
;april
* 29 - Richard Depoorter, West-Vlamsche coureur
;oktober
* 12 - Albert Depreitere, West-Vlamsche coureur
2000

1997 - 1998 - 1999 - **2000** - 2001 - 2002 - 2003
't Joar **2000** is 't 100e joar in de 20e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
thumb|Grôte probleemn met de Milleniumbug bluuvn uut

;januoari
*1 - Nafte mè lôod wordt in al de lidstoatn van d' Europeesche Unie officieel verboodn.
*1 - In België vervangt de SIS-koarte de kleefbrieftjes by den apotheker en de klinieke.
*1 - Genk, Mortsel, Woaregem en Seraing wordn steedn.
*1 - Zonenumero's wordn verplicht by ieder telefonggesprek in 't binneland.
*1 - Miljoenn menschn in de weireld viern den overgank noa 't magisch joar 2000, alhoewel dat de 20e êeuwe en 't twêede millenium eigntlyk mor e joar loater begunn. Grôte probleemn die vôorspeld woarn met de Milleniumbug bluuvn uut.
*15 - De West-Vlamschn avocoat en volksverteegnwoordiger Geert Bourgeois wordt verkoozn toet nieuwe vôorzitter van de Volksunie.
*25 - De West-Vlamsche schryver Hugo Claus krygt in Italië de prestigieuze prys *Premio Nonino* vo d' Italioansche vertoalienge van zyn boek *Het verdriet van België*.
;meie
*13 - Vierwerkrampe in Enschede in Holland. E magazyn mè vierwerk van 't bedryf S.E. Fireworks schiet in brande. Der valn 23 dôoie en 950 menschn geroakn gekwetst. E complete weunwyk mè 200 huuzn is hêlegans vernield. 
;juli
*25 - E Concorde, e supersonische vlieger van Air France, stort nere juste buutn Parys. Der zyn 113 dôoie.
;ogustus
*4 - De Britsche Queen Mum wordt hoenderd joar.
*12 - In de Russische kernoenderzêebôot Koersk oentploft er e defecte torpedo. D' 118 menschn in de bôot overleevn 't accident nie.
;september
*28 - De Deenn stemn by e referendum teegn d' invoerienge van den euro. Z'houdn de Deensche krône.
;oktober
*8 - Gemêente- en provinsjeroadsverkieziengn in België.
;november
*7 - Presidentsverkieziengn in de Verênigde Stoatn. De belangrykste kandidoatn zyn George W. Bush (republikein) en Al Gore (democroat).
;december
*31 - Officieel de latstn dag van 't twêede Millennium volgenst de gregorioansche kalender.
*31 - E zwoare cafébrand in Volendam in Holland eist 't leevn van vêertien joenge menschn en mêer of 150 joenge gastn geroakn styf erg verbrand.
*Aagje Vanwalleghem wint vo den êestn ki den Belgischn titel turnen (by de beloftn)
*Jan Bucquoy briengt den film *Vrijdag Visdag (La vie sexuelle des Belges V)* uut.
## Geboorn
## Gestorvn
;januoari
*6 - Johny Turbo (44), West-Vlamsche volkszanger
*14 - Georges Van Tieghem, Brugse volksfigeure: Georgestje van de Gilde
;februoari
*11 - Roger Vadim (72), Fransche filmregisseur
;moarte
*3 - Nicole Van Goethem (58), Vlamsche têeknaresse en têeknfilmmakster
*20 - Johan Anthierens (62), Vlamsche journalist, publicist, satiricus
;april
*20 - Robert Mosuse (30), Vlamsche zanger
*22 - Toon Hermans (83), Hollandsche cabaretier
*30 - Leon Vandaele (67), West-Vlamsche coureur
;juni
*21 - Ronny Coutteure, West-Vlamschn acteur, regisseur, cineast
;ogustus
*5 - Alec Guinness (86), Iengelschn acteur
*28 - John Bultinck (66), Vlamschn avocoat, gastronoom, tv-kok
;december
*6 - Kris Borms, (64), Vlamsche journalist en tv-presentateur
Karel Cogge

thumb|250px|<center>Borstbild van Karel Cogge in Veurne (12 sep 2004)</center>
**Karel Cogge** (Veurne, 31 januoari 1855, 15 juni 1922) wos nen West-Vlamsche sluuswachter. J'es vôorol gekend omdat ie de sluzen van den Yzer in Nieuwpôort opengezet è bissn 'n Êeste Weireldoorloge.

Karel-Lodewijk Cogge wa getrouwd me Marie 'Mietje' Libbrecht. Tôpe oan ze twoalf kiendjes woavan datter tiene up jounge leeftyd dôodgiengn. Zeune Camiel was in de Eerste Wereldoorlog beroepsofficier en brocht het loater toet kolonel. Dochter Clementine grakte nie van stroate. Karel overleed up 15 juni 1922.

## Geschiedenisse
Karel Cogge eit de sluzen van den Yzer opengezet in de moand oktober van 't joar vêertiene. J'è ta verzekers gedoan ip bevel van 't Belgisch Leger. Ezô èn de g'Allieerde den Duuts keun' stoppn en begoste de fameuzen oorlooge in de tranchées.

## Erkennienge
*Voe zyn bijdrage aan de overstrômienge kreeg Karel Cogge op 4 november 1914 deur keunienk Albert I het ridderkruus van de Leopoldsorde upgespeld. Ie wird ôok twêeduusd Belgische frank beloofd (in dienen tyd 't joarsalaris van een dorpsschoolôofd), moar het stoat vaste dat deze som in juli 1916 nog steeds niet uitbetoald wa.
*Karel Cogge eit lange ip de briefkes van 500 of 1000 freng gestoan è van in de joaren 1950 toet in de joaren 1960.
* Achter den oorlooge van vièrtiene - in de joaren '30 - ein ze an de sluzen van Nieuwpoort e monument gezet voe Keunienk Albert I (biegenoamd: de *Keunienk-Riddre*).

## Externe koppelienge
*Webpagina over Karel Cogge
1966

1963 - 1964 - 1965 - **1966** - 1967 - 1968 - 1969
't Joar **1966** is 't 66e joar in de 20e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Geboorn
*Sam Louwyck
;februoari
*23 - Alexandre Borges
;moarte
*1 - Yves Bondue
*10 - Marino Punk
;april
*10 - Lieven Boeve
;meie
*31 - Kristien Bonneure
;september
*6 - Joachim Coens

## Gestorvn
;april
*10 - Henri Van Lerberghe
;oktober
*8 - Célestin Freinet 
;december
*5 - Sylvère Maes
Metal (muzik)

**Metal** is en muzikgenre da ountstoan es in ’t Verênigd Keunienkriek in de jaren ’70. Groepn lik Led Zeppelin en Black Sabbath zyn da mee begunnen. In Metal wordt er vele gezongn over religie, moatschappy en macoabere ounderwerpn. 

Metal is ton nog ne kê ounderverdêeld in verschillnde subgenres. Heavy metal is den odsten. G'et ton nog veel andere sôorten lik Black metal, Thrash metal, Power metal, Death metal...

De mjiste metalhead kuj mjistol erken an under zworte kljirn ( mjistal tshirts van de bekenste bands) en an under langk aar vo te kun headbangen.
Belspel

E **belspel** of a belspelleke es e spel ip den tv of radio waarby dan de kykers of luusteroars kunn beln of "essemmessen" me et antwoord ip a vroage vo azo e prys te winnen. De speelder betoalt vô zyn communicoaties, de TV en Radio krygen der ulder andêel van en kunn ip en goekôpe maniere programma's moaken met veel kykers, dus veel ipbryngsten van de recloame.

Omda vo iedere deelname betoald moe worn deur de speler, worn belspellekes gezien gelik e kansspel, en der worden allerhande eisen gesteld an de producse, zoals de aanwezigeid va nen deurwoarder (oewel dat te betwyfeln is of dien deurwoarder by olle spellekes der es) en 't maximum bedrag by winste van vyfduusd euro.

Belspellekes weirkn ollemoale volgens een gelykoardig procedé: êest stelln ze een vroage die styf gemakkelyk es, en woarvan da iederêen zegt: da kanne kik iplossn. Moar nie olle bellers meugn meedoen, en der volgt mêestol een twêede veel moeiliker rounde. 

Ip die maniere verdienn TV-zenders vee geld, omda de ipbryngsten van te belln gedêeltelik voo zudder zyn. De belspellekes die in België uutgezondn worn, worn ipgenoomn in Amsterdam. Er zyn mensen die beweren dat er gefoefeld wirdt met de vroagen en antworden om het spel te rekken en dus mêer te loaten ipbryngen.

Langzoamerand wirdt et erkend da veel belspeelders gokversloafden zyn en professionele ulpe nôdig ein. Vôor anno 2007 zyn der wetgevende initiatieven gepland om diene vorme van kansspel (en eventuele woekerwinsten en gefoefel) sterker te reglementeren.

Belspellekes worn utgezondn deur commerciële TV-zenders, in de nuchtend of 's nachts. In België vôorol deur
*VTM
*VT4
*2BE
*VijfTV
Lyste van provincioale domeinn in West-Vloandern

De provincie **[[West-Vloandern]]** eit ênigte **provincioale domeinn**.
Da zyn natuur- en recreoatiegebiedn die deur de provincie wordn beheerd. In 2006 teldige de provincie een vichtiental provincioale domeinn, met een totoale ippervlakte van 1290 hectoare.

* Domein d'Aertrycke (in Toeroet)
* Balykouter (in Dentergem - Wakkn)
* Bergeln (in Wevelgem)
* Fort van Beiern (in Brugge - Sinte-Machiels)
* Gasthuisbusschen (in Yper)
* De Goavers (in Oarelbeke - Deirlyk)
* Kemmelberg (in euvelland)
* Lippensgoed-Bulskampveld (in Beirnem)
* Poaliengbeke (in Yper - Zillebeke)
* Raversyde (in Ostende)
* Sterrebus (in Roeselare - Rumbeke)
* Tillegembus (in Brugge)
* 't Veld (in Ardôoie)
* Wallemote-Wolvenhof (in Yzegem)
* Damschen Voart (in Damme)
* Zêebus (in Blanknberge)

Alle provincioale domeinn zyn toegankelik vo 't publiek van 's nuchtens tot 's oavends.

Vôder van de reste eit de provincie ôok enigte "groene assen". Da zyn nogal dikkens oude spoorwegbeddiengn.

* Groene 62 (Toeroet-Ostende) : 21&nbsp;km
* Frontzate (Diksmude-Nieuwpôort) : 15&nbsp;km
* Trimaarzate (Oavelgem-Spiere, Avelgem-Êestert): 12&nbsp;km
* Abdiëenroute (Brugge-Moaldegem) : 10&nbsp;km
* Kezelbergroute (Roeselare-Mêenn) : 7&nbsp;km
* Vrijbosroute (Boezienge-Stoan) : 10&nbsp;km
* Stroroute (Zunnebeke-Roeselare) : 13&nbsp;km

## Externe koppelienge
*Overzicht ip de website van de provincie West-Vloandern
11 november

**11 november** is den 315stn dag van 't joar (316stn dag in e schrikkeljoar) in de gregorioansche kalender. 't Volgn nog 50 doagn toet 't ende van 't joar.
## Gebeurtenissn
Olle joaren viern ze in bepoalde plekkn van West-Vloandern Sinte-Moartn
* 1918 - Woapnstilstand in den Êeste Weireldoorloge
## Geboorn
* 1050 - Hendrik IV, Rôoms-Duutsche keunienk en keizer van 't Hillig Rooms Ryk
* 1475 - Paus Leo X, êeste Medicipaus
* 1889 - Marcel Buysse, Vlamsche coureur
* 1938 - Etienne Van Audenaerde, West-Vlamsche zwemmer
* 1955 - Filip De Man
* 1959 - Iep Fourier, West-Vlamsche muzikant

## Overleedn
* 2004 - Yasser Arafat (75), president van de Palestynse Autoriteit
* 2005 - Maurits Coppieters, Vlamsche polletieker
Nieuwstn tyd

De **Nieuwstn tyd** es een geschiedkundige andudienge van een periode die begoste round 1800 en liep tot achter de Twiddn Weireldôorloge (1945). 't Es de periode die volgt ip de Nieuwn tyd en vôorofgoat an de Eigntydsn tyd. Veel geschiedkundigen loatn de Nieuwstn tyd begunn'n me de Fransche Revolutie in 1789, moar andern startn vanof de Amerikoansche Revolutie (1776). In olle gevol, met die periode weirdt de periode angedud van het ountstoan van de moderne rechtsstoat (in Europa en Amerika) en de periode van de Industriële Revolutie. 

## Belangrike gebeurtenissn

*Amerikoansche Revolutie
*Fransche Revolutie
*Ontstoan va België
*Industriële revolutie
*Marxisme
*Êeste Weireldoorloge
*Twiddn Weireldôorloge
316

313 - 314 - 315 - **316** - 317 - 318 - 319
't Joar **316** was e schrikkeljoar die begost ip e zundag in de Julioansche kalender.
thumb|Kop van 't Colossusbeeld van Constantyn de Grôotn
## Gebeurtenissen
* Keizer Constantyn I de Grôotn voardigt een edict uyt die de bestraffinge van sloavn deur kruysiginge en brandmerkn verbiedt.
* Constantyn zendt zyn halfbroere Julius Constantius noa Licinius in Sirmium (Pannonia), met e vôorstel vo de Romeinsche senateur Bassianus ols Caesar t' anveirdn. Licinius refuseert en smeedt e complot teegn Constantyn.
* Licinius verheft Valerius Valens toet Augustus en mobiliseert e leger teegn Constantyn. Bassianus wordt beschuldigd van e complot en wordt g'executeerd.
* 8 oktober - Slag by Cibalae: Keizer Constantyn I versloat zyn rivoal Licinius by de stad *Colonia Aurelia Cibalae* (nu Vinkovci, Kroatië). Licinius wordt gedwoengn noa de Romeinsche stad Sirmium te vluchtn en verliest hêel de Balkan, uytgezoenderd Thracië. Vredesoenderhandelingn wordn gestart moa zoender succes.
* December - Slag by Mardia: Constantyn versloat zyn rivoal Licinius by de stad Harmanli (Bulgareye).
## Geboorn
* Constantyn II, Romeinsche keizer (gest. 340)
* Sinte-Moartn (Martinus van Tours), bisschop en heilign (gest. 397)
## Gestorvn
* Blasius van Sebaste, heilign en marteloare
* Bassianus, Romeinschn adviseur en polletieker
1855

1852 - 1853 - 1854 - **1855** - 1856 - 1857 - 1858
't Joar **1855** is 't 55e joar in de 19e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Geboorn
*Jozef Lippens
;januoari
*31 - Karel Cogge, sluuswachter
;juli
*16 - Georges Rodenbach
;oktober
*16 - Camille Looten
## Gestorvn
397

394 - 395 - 396 - **397** - 398 - 399 - 400
't Joar **397** was e geweun joar die begost ip e dunderdag in de Julioansche kalender.
## Gebeurtenissen
thumb|Diptiek van Flavius Stilicho mè zyn vrouwe Serena en zeune Eucherius
* Flavius Stilicho, generoal oender keizer Honorius in 't West-Romeins Ryk, vecht in de Peloponnesos teegn de Visigootn oender keunink Alarik en dryft ze were nor Epirus, e regio in Zuydôost-Europa, nu gedêeld deur Grieknland en Albanië. 
* Brixius volgt Sinte-Moartn ip ols bisschop van Tours.
## Geboorn
* Petronius Maximus, keizer van 't West-Romeins Ryk (woarschynlykn doatum)
## Gestorvn
*Sinte-Moartn (Martinus van Tours), bisschop en heilign
31 januoari

**31 januoari** is den 31stn dag van 't joar in de gregorioansche kalender. 't Volgn nog 334 doagn (335 doagn in e schrikkeljoar) toet 't ende van 't joar.
## Gebeurtenissen
* 1876 - De regeringe van de Verênigde Stoatn verplicht al d' indioanen in reservoatn te goan weunen.
* 1915 - Duytsland gebruykt vo den êerste kêe gifgoaze binst den Êerste Weireldoorloge, in Pooln teegn de Russen.
* 1953 - E woatersnôodrampe in de Nôordzêe, deur e combinoasje van zwoare storm mè vloed en springty, in de nacht van zoaterdag 31 januoari ip zundag 1 februoari, treft Holland, België en Ingeland. Der valln mêer of 1.800 doë.
* 1961 - De Verênigde Stoatn lanceern hunder êerste ruymtevoarder, de chimpansee Ham. 
* 1966 - De Sovjet-Unie lanceert den oenbemande Loena 9, den êerstn die ip de moane landt.  
* 1977 - President Giscard d'Estaing opent 't Centre Pompidou in Parys.
* 2020 - 't Verênigd Keuninkryk stapt uyt d' Europeesche Unie achter 47 joar lidmoatschap.

## Geboorn
* 1797 - Franz Schubert, Ôostnryksche compositeur (gestorvn 1828)
* 1855 - Karel Cogge, West-Vlamsche sluuswachter (gestorvn 1922)
* 1896 - Eugeen Vansteenkiste, West-Vlamsche kunstschilder (gestorvn 1963)
* 1921 - Mario Lanza, Amerikoanschn tenor (gestorvn 1959)
* 1930 - Ria Scarphout, West-Vlamsche dichteresse (gestorvn 2008)
* 1938 - Beatrix, prinsesse van de Nederlandn 
* 1956 - Jo Lemaire, Belgische zangeresse
* 1981 - Justin Timberlake, Amerikoansche zanger

## Gestorvn
* 1918 - Léon Houa (50), Belgische coureur
* 2016 - Terry Wogan (77), Iers-Britsche presentateur
* 2018 - Rita Deneve (73), Vlamsche zangeresse en actrice
Middelêeuwn

right
De **middelêeuwn** zyn een geschiedkundige periode die van 500 tot 1500 na Christus volt. 't Es de periode die volgt ip de Klassieke oudeid en voorofgoat an de Nieuwn tyd. Deur de lange periode weird ze ôok ounderverdêeld in 3 klêendere periodes: 

## De vroege middelêeuwn
De middelêeuwn begostn in 476 met de vol van et Romeinse Ryk. De vroege middelêeuwn endigen zô round de 9de êeuwe toen da Karel de Grote et feodoal stelsel invoerdige.

## De ôge middelêeuwn
De ôge middelêeuwn liepn tot de 13de êeuwe en woarn een belangryke periode vo Europa. 't Weird gekenmerkt deur de godsdiensttwistn en oorloogn (de Inquisitie). 't Wos ôok de periode van de bloei van 't Groafschap Vloandern.

Belangrikke minsn en gebeurtenissn:
* 1150: Binst de Kruusvoartn brocht Diederik van den Elzas et Illig bloed noa Brugge.

## De loate middelêeuwn
Noargelang de bronne endigden de loate middelêeuwn met de vol van Byzantium in 1453, of met de ountdekkinge va Amerika in 1492 deur Columbus. De macht verschoof van et lokoale vlak (de heern) noa de centroale macht (de keuniengn). Deur oorlogn en ziekte viel d'ontwikkelienge van de beschoavienge grôtendêels stille. 

Belangrikke minsn en gebeurtenissn:
* 1302: Brugse Mettn en Guldnspoornslag
* ? - 1431: Jacob Van Lichtervelde
* 1457 - 1482: Maria van Bourgondië
Adela van Mêesn

**Adela van Mêesn** (°Vrankryk 1009 - Mêesn 8 januoari 1079), ouk gekend lik **Adela van Vrankryk** of **Adela Capet**. Adela wos e dochter van Robert II, e keunienk va Vrankryk, en Constance van Arles.

## Neur leevn
Ze wos êest getrouwd mi ertog Richard III van Normandië. Achter zyn dôod is ze in 1028 ertrouwd me groaf Boudewyn V van Vloandern. Tope me nem a ze 4 joens: Boudewyn VI, Mathilda van Vloandern (die trouwde me Willem den Veroveroare), Robrecht I van Vloandern en Hendrik van Vloandern.

Toen da Boudewyn V van Vloandern dôod wos in 1067, gynk Adela na d'abdy va Mêesn. In 1057 adde ze doa e klôoster (in de orde va Sint-Benedictus) gesticht voe Fransche edeldames.

## De legende van Adela
Toen da Adela in Mêesn kwam weunn, krêeg ze van Willem van Mêesn, patriarch van Jeruzalem, e stiktje out van 't kruus woa da Jezus van Nazareth a gestorven wos. Op e nacht krêeg Adela e visioen. E vrouwe vroeg neur om e procesje te doen mi die relikwie. Adela stoug op, en ze vounk e rôon droad op 't altaar in de kerke. Op neur kniejn en elleboogn voogde ze dien droad, en neur volgeliengn markeernde de route da ze dei.

## Achter neurn dôod
* Adela is loater van tyd zoalig verkloard. Neurn fêestdag volt op 24 februoari. Ounder de Sint-Nikloajkerke in Mêesn, in de Romaanse crypte, legt er e gedenkploate ter êre van Adela.
* De legende van Adela wos 't begun van 'n *Grôotn Kêer*, e processje die nu nog ossan in Mêesn bestoat. Ze begunt op 'n dag van de Eilige Kruusvereffieng (14 september) en deurt neegn doagn. In 2007 woarn d'r 613 wandeloars.
8 januoari

**8 januoari** is den 8stn dag van 't joar in de gregorioansche kalender. 't Volgn nog 357 doagn (358 doagn in e schrikkeljoar) toet 't ende van 't joar.
## Gebeurtenissn
* 1828 - Oentdekkienge van de chemische stoffe nicotine, die makt da smôorn versloavnd is,  deur twêe Duutsche chemici, Posselt en Reiman.
* 1950 - In zyn verbluuf an de Fransche Rivièra oentvangt Keunienk Leopold III van België de minister van Buutnlandsche Zoakn Paul van Zeeland en barong van der Straten-Waillet vo te bespreekn of da 't meugelik is vor hem vo were te kêern.
* 2023 - Anhangers van de Brazilioansche ex-president Jair Bolsonaro bestormn 't parlementsgebouw, 't presidentieel werkpaleis en 't Hooggerechtshof van Brazilië.

## Geboorn
* 1934 - Jacques Anquetil, Fransche coureur (gestorvn 1987)
* 1935 - Elvis Presley, Amerikoansche zanger (gestorvn 1977)
* 1937 - Shirley Bassey, Welshe zangeresse
* 1947 - David Bowie, Iengelsche zanger, muziekproducent en acteur (gestorvn 2016)
* 1968 - Francis Severeyns, Vlamsche foetballist
* 1969 - Carll Cneut, West-Vlamschn illustrateur
* 1984 - Kim Jong-un, militair, polletieker en ipperste leider van Nôord-Korea

## Overleedn
* 1079 - Adela van Mêesn, dochter van keunienk Robert II van Vrankryk,  vrouwe van Richard III van Normandië en achter zyn dôod van Boudewyn V van Vloandern
* 1324 - Marco Polo (70), Venetioansche commerçant en oentdekkiengsreiziger
* 1642 - Galileo Galilei (77), Italioansche nateurkundign
* 1770 - Jan Michiel Rijsbrack (75), Vlamschn beeldhouwer 
* 1989 - Johnny Jordaan (64), Amsterdamsche zanger
* 1996 - François Mitterrand (79), president van Vrankryk
* 2001 - Paul Vanden Boeynants (79), Belgische polletieker
* 2017 - Peter Sarstedt (75), Britsche zanger-liedjesschryver