open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1495

1492 - 1493 - 1494 - **1495** - 1496 - 1497 - 1498
't Joar **1495** is 't 95e joar in de 15e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge.
[thumb|[Filips I van Kastilië|Filips de Schôonn en zyn zuster Margaretha]]
## Gebeurtenissn
* 25 oktober - Achter den dôod van Johan II wordt Manuel I keunienk van Portugal.
* 5 november - In Mecheln wordt een overêenkomst getêeknd woadeure Filips de Schôonn goa trouwn mè Johanna van Kastilië en Margaretha van Ôostnryk (zuster van Filips) mè Johan van Aragón (broere van Johanna).
## Geboorn
* Nicolas Gombert, compositeur van de Franco-Vlamsche Schole
;ogustus
* 1 - Jan van Scorel, Hollandsche kunstschilder
;december
* 5 - Nicolaes Cleynaerts, Broabantschn theoloog, humanist, schryver en arabist, geboorn in Diest
## Gestorvn
;juni
* 14 - Vrancke van der Stockt, Broabantsche kunstschilder, geboorn in Brussel 
;oktober
* 25 - Johan II, keunienk van Portugal
Praia a Mare

**Praia a Mare** es en Italioansche gemêente in de provinsje Cosenza in de regio Calabrië. 't Ligt in't nôordwestn van de regio, nie verre van de schreve mè Basilicata, ip zukn'n ounderd kilomèiters o de nôordkantn van 't stad Cosenza.

## Liggienge
Praia a Mare ligt an den Tyrreenschn Zêe, ip e reedelyk smolle kuststrooke tusschn de zêe en d'euvels van de Zuudelyke Oapenynn'n.

Praia a Mare grenst an de gemêentn Aieta, Papasidero, San Nicola Arcella, Santa Domenica Talao en Tortora. By de gemêente ôorn ôok de wykn en gehuchtn (*frazioni*) Colcinello, Foresta, Fortino, Fiuzzi, Laccata, Mantinera, Santo Stefano, Saracinello, Viscigliosa en Zaparia. Ôok 't eylandje Isola di Dino ôort by 't groundgebied van Praia a Mare.

thumb|left|280px|Zicht ip de strange van Praia a Mare
1487

1484 - 1485 - 1486 - **1487** - 1488 - 1489 - 1490
thumb|Keunienk Henry VII verstevigt zyn macht in Iengeland
thumb|Latste slag van de Rôoznoorloogn in Iengeland
't Joar **1487** is 't 87e joar in de 15e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge.
## Gebeurtenissn
* Achter de recente verliezn van Maximilian I teegn keunienk Charles VIII van Vrankryk, barst nu ook een ipstand los in 't Groafschap Vloandern teegn 't Habsburgs gezag. Gent verwelkomt e Frans garnizoen. 
* 16 juni - Slag by Stoke Field, latste slag van de Rôoznoorloogn. De stryd goat tusschn d' huuzn Lancaster en York die vichten vo 't keuniengschap van Iengeland. 't Leger van keunienk Henry VII versloat John de la Pole, groaf van Lincoln, die sterft in de stryd.
## Geboorn
;september
* 10 - Paus Julius III, geboorn *Giovanni Maria del Monte* 
## Gestorvn
;juni
* 16 - John de la Pole, 1e groaf van Lincoln, leydnde figeure van de Yorkistn  binst de Rooznoorloogn in 't keunienkryk Iengeland
1486

1483 - 1484 - 1485 - **1486** - 1487 - 1488 - 1489
't Joar **1486** is 't 86e joar in de 15e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge.
thumb|Elizabeth van York trouwt mè keunienk Henry VII van Iengeland   
## Gebeurtenissn
* 18 januoari - Deur den trouw van keunienk Henry VII van Iengeland met Elizabeth van York wordn 't Huus van Lancaster en 't Huus van York verênigd en komt er een ende an de Rôoznoorloogn.
* 9 april - Maximilian I van Ôostnryk wordt toet Roomse keunienk gekrôond in Aakn.
## Geboorn
;september
* 20 - Arthur Tudor, prins van Wales, zeune van Henry VII van Iengeland en Elizabeth van York
## Gestorvn
;juli
* 14 - Margrete van Denemarkn, keuniginne van Schotland deur te trouwn mè James III van Schotland
Marche

De **Marche** (uutgesprookn ip zyn Italioans lyk "Marké") es e regio in't ôostn van Itoalië mè en ippervlak van 9401,38 vierkante kilomèiters en e goe anderolf miljoen inweuners. D'n ôofdstad es Ancona.

De Marche es in't olgemêen vrêe euvelachtig en oloewel da't an d'Adrioatische Zêe ligt, eie der bikkans gin vlakke stikkn. In't westn van de regio liggn der reedelyk ôoge bergn in de Centroale Oapenyn'n, lyk de Monte Vettore (2476 mèiters ôoge), de Cima del Redentore (2448 mèiters) en de Cima del Lago (2422 mèiters). De Marche grenst in't nôord'n an't ministoatje San Marino en an d'Italioansche regio's Emilia-Romagna en Toscoane, in't westn an Umbrië en in't zuud'n an Lazio en Abruzzo.

## Administratieve indêelienge
De regio Marche es ingedêeld in 5 provinsjes:
thumb|250px|left|<center>Provinsjes van de Marche
Monte Porzio

**Monte Porzio** es en Italioansche gemêente in de provinsje Pesaro e Urbino in de regio Marche. 't Ligt in't nôord'n van de regio, ip apeupri 20 kilomèiters o de zuudkantn van 't stad Fano en 40 kilomèiters o de westkantn van Ancona.

Je zo de gemêente makkelyk kunn'n verwarrn mè de bikkans gelyknoamige plekke Monte Porzio Catone die in Lazio in d'Alboanse Euvels ligt en die vo da te vermyd'n expres oar noame veranderd èit in 1872 deur't bysmyttn van 't achtervoegsel "Catone".

## Liggienge
Monte Porzio grenst an de gemêentn Corinaldo (in de provinsje Ancona), Mondavio, San Costanzo, Terre Roveresche en Trecastelli (ôok in de provinsje Ancona). By de gemêente ôort ôok nog de wyk/gehucht (*frazione*) Castelvecchio.

Monte Porzio ligt in't lêegere gedêelte van de valleye van de Cesano-riviere, ip apeupri 10 kilomèiters van oar moundienge in d'Adrioatische Zêe.

thumb|left|Liggienge van de provinsje Pesaro e Urbino in Itoalië
Fretin

**Fretin** es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern, mêer bepoald in Rysels-Vloandern, o de zuudôostkantn van Rysel zelve. 't Grenst an de gemêentn Singem, Péronne-en-Mélantois, Templeuve, Ennevelin, Avelin en Lesquin. O de zuudkantn van Fretin lôopt de Marke.

## Verkêer
't Groundgebied van Fretin es e belangryke plekke vo 't verkêer en transport; Ier ligt 't knooppunt vo de spôorlynn'n van d'ôogesneleyd-trings (surtout de TGV's) tusschn Rysel, Brussel en Parys. Deur Fretin lôopt ôok nog en yzerboane vo 't geweune tringverkêer tusschn Rysel en Valencyn

O d'ôostkantn van Fretin lôopt ôok nog d'A23-ottostroade tusschn Villeneuve d'Ascq en Valencyn en o de nôordkantn ligt e grôo stik van 't vliegpling van Lesquin-Rysel (*Aéroport de Lille-Lesquin*) ip't groundgebied van Fretin.

## Beziensweirdigeedn
* De Sint-Moartnskerke uut de joarn 1959-1962.
* 't Museumtje van't lokoale boereleevn (*Musée de la Vie rurale*)
* De restantn van't kastêel ip de wyk Kastêeldreve, wa in 1994 gedêeltelyk erkend es lyk istorisch monument.
* De feodoale motte (nen artificiël angeleydn èirdn heuvel, woarip der in de middelêeuwn e kastêel of burcht wierd ipgericht) ip de wyk Zuud-Warlet es sedert 1978 erkend lyk istorisch monument.
* In't zuudôostn van de Fretin liggn in de valleye van de Marke êenigte moerassn ('t *Marais de Warlet* en't *Marais de Joncquoy*), die ansluutn ip e reke van moerasgebied'n die vodder lôopn tout in Péronne-en-Mélantois.

thumb|left|250px|Zicht ip Fretin
Genzano di Lucania

**Genzano di Lucania** (*Ienzàne* in't lokoale dialekt) es en Italioansche gemêente in de provinsje Potenza in de regio Basilicata. 't Ligt in't nôord'n van de regio teegn de schreve mè Apulië, ip apeupri 40 kilomèiters o de nôordôostkantn van 't stad Potenza en 60 kilomèiters o de nôordwestkantn van Matera.

't Achtervoegsel "di Lucania" in de noame van de gemêente es ter mo achterof by gesmeetn vo nie te verwarrn mè en and're plekke die ôok Genzano noemde: Genzano di Roma in de regio Lazio.

## Liggienge
Genzano di Lucania grenst an de gemêentn Acerenza, Banzi, Gravina in Puglia (in de provinsje Bari), Irsina (in de provinsje Matera), Oppido Lucano, Palazzo San Gervasio, Poggiorsini (in de provinsje Bari) en Spinazzola (in de provinsje Barletta-Andria-Trani).

Genzano di Lucania ligt o de nôordôostkantn van de Zuudelyke Oapenynn'n, ip 'n ôogte van 587 mèiters. Deur de gemêente lôopt de Bradano-riviere.

thumb|left|280px|Genzano di Lucania vanuut de lucht beziene
1474

1471 - 1472 - 1473 - **1474** - 1475 - 1476 - 1477
't Joar **1474** is 't 74e joar in de 15e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge.
[thumb|[Karel de Stoutn, 1474]]
## Gebeurtenissn
* De Vrede van Utrecht makt 'n ende an e lange periode van handelsoorloogn tusschn steedn in Nôordwest-Europa, angeslootn by de Hanze en 't keunienkryk Iengeland.
* 25 juli - 't Verdrag van Londn, een overêenkomste tusschn hertog van Bourgondië Karel de Stoutn en keunienk Edward IV van Iengeland. Karel goat akkôord vor Iengeland militair te steun'n by de noastn inval in Vrankryk.
* Isabella I wordt keuniginne van Castilië.
## Geboorn
;meie
* 18 - Isabella d'Este, markiezinne van Mantua, belangryke figeure in d' Italioansche renaissance 
## Gestorvn
;november
* 27 - Guillaume Dufay,  compositeur van de Franco-Vlamsche Schole
Assisi

**Assisi** es nen Italioanschn stad en gemêente binn'n de provinsje Perugia in de regio Umbrië, juuste o den ôostkant van Perugia zelve. 't Ligt ip de westlykke flanke van de Monte Subasio in de Centroale Oapenynn'n. Assisi es surtout gekend lyk bedevoartsplekke deur d'illign Franciscus en Clara van Assisi die ier leefdigd'n in de dertiende êeuwe. Olle gebouwn in Assisi die te moakn ein mè de franciscoan'n en de clarissn zyn ôok erkend deur den Unesco lyk weirelderfgoed. Vodder van de reste trekt de stad ôok masse touristn die komm'n vo 't schôon stadje zelve mè zyn nauwe stratjes en klêene wienkeltjes.
thumb|left|470px|Zicht ip Assisi

## Liggienge
Assisi grenst an de gemêentn Bastia Umbra, Bettona, Cannara, Nocera Umbra, Perugia, Spello, Valfabbrica en Valtopina. 

De gemêente bestoat uut 23 wykn en gehuchtn (*frazioni*): Armenzano, Capodacqua, Castelnuovo, Colle delle Forche, Costa di Trex, Mora, Palazzo, Paradiso, Passaggio d'Assisi, Petrignano, Pieve San Nicolò, Porziano, Rivotorto, Rocca Sant'Angelo, San Gregorio, Santa Maria degli Angeli, Santa Maria Lignano, San Presto, Sterpeto, Torchiagina, Tordandrea, Tordibetto en Viole.

## Beziensweirdigeedn
### Kerkn
* De Sint-Fransciscusbazilieke
* De *Santa Maria Maggiore*, d'oudste bestoande kerke van Assisi
* De Sint-Rufinuskatheedroale
* De Bazilieke van d'Illige Clara
* De Bazilieke van Ouze-Lieve-Vrouwe van D'Ingelen (*Basilica of Santa Maria degli Angeli*)
* De *Chiesa Nuova* ("Nieuwe kerke"), die gebouwd es in 1615 boovnip 't zôogezeyde gebôorte-uus van d'n Illign Franciscus
* De *Santo Stefano*-kerke, êen van d'oudste kerkn van Assisi
* 't *Eremo delle Carceri*, de kluuzenoareye die uutgegroeid es tout 'n klêene abdeye mè by-ôor'nd kerksje, woa d'n Illign Franciscus em zôogezeyd ad truggetrokkn en mè de veugeltjes koeste koutn
* De Sint-Pietersabdeye mè by-ôor'nde kerke, gebouwd in de tiende êeuwe deur de benediktyn'n en erbouwd in de dertiende êeuwe

### And're gebown
* De twêe middelêeuwsche kastêeln:
** 't Grotste, de *Rocca Maggiore*, es e stif grôote konstruksje die vo't grotste stik gebouwd es deur kardinoal Albornoz in 1366 en die wierd uutgebreyd deur de pausn Pius II in 1458 (deur 't byzettn van de vêeloekige torre) en Paulus III in 1535-1538 (mè 't bybouwn van't cylindervormig bastion by den entrée).
** 't Klêendere die gebouwd es in tydde van de Romein'n, wa mo gedêeltelyk bewoard es.
* 't Romeynsche amfi-theoater uut d'êeste êeuwe n.C.
* De *Piazza del Comune*
* Den tempel van Minerva die uutkykt ip de *Piazza del Comune*


Image:Assisi_San_Francesco_BW_2.JPG|De Sint-Fransciscusbazilieke
Image:Santa_Maria_degli_Angeli_in_Assisi.JPG|De *Santa Maria degli Angeli*-bazilieke
Image:Chiesa_Nuova_Assisi.jpg|De *Chiesa Nuova*
Image:Assisi_Rocca_Maggiore_BW_1a.JPG|De *Rocca Maggiore*
Image:Assisi_Piazza_del_Comune_BW_5.JPG|De *Piazza del Comune*
Image:Assisi,_tempio_di_minerva_02.JPG|Den tempel van Minerva
Bouwkundig erfgoed in Westvletern

**Lyste van bouwkundig erfgoed in [[Westvletern (Vletern)|Westvletern]]**:

## Externe koppelienge
*Erfgoed Westvletern
1485

1482 - 1483 - 1484 - **1485** - 1486 - 1487 - 1488
't Joar **1485** is 't 85e joar in de 15e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge.
thumb|Filips van Kleve, admiroal van de Nederlandn
## Gebeurtenissn
* 28 juni - Maximilian I van Ôostnryk bevestigt de vôorrechtn van de Vloamiengn by 't Verdrag van Brugge.
* 13 juli - E Gentschn ipstand wordt oenderdrukt.
* 22 ogustus - Slag by Bosworth, beslissnde slag binst de Rôoznoorloogn in Iengeland.  Keunienk Richard III van Iengeland wordt versleegn deur Henry Tudor, groaf van Richmond, en sterft in de stryd. Henry Tudor wordt keunienk Henry VII van Iengeland.
* 30 oktober - Henry VII wordt toet keunienk gekrôond.
* november - Filips van Kleve, hêre van Ravenstein, Wyndoale en Ediengn, wordt benoemd toet admiroal van de Nederlandn.
## Geboorn
;december
* 16 - Catharina van Aragon, keuniginne  van Iengeland, êeste vrouwe van Henry VIII
## Gestorvn
;moarte
* 16 - Anne Neville, keuniginne van Iengeland, vrouwe van Richard III
;ogustus
* 22 - Richard III, keunienk van Iengeland
Bouwkundig erfgoed in Vletern

Overzicht van 't **Bouwkundig erfgoed** in de gemêente **[[Vletern (West-Vloandern)|Vletern]]**:
*Bouwkundig erfgoed in Ôostvletern
*Bouwkundig erfgoed in Westvletern
*Bouwkundig erfgoed in Woestn
## Externe koppelienge
*Erfgoed Vletern
1462

1459 - 1460 - 1461 - **1462** - 1463 - 1464 - 1465
't Joar **1462** is 't 62e joar in de 15e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge.
[thumb|Nicolas Rolin deur [Rogier van der Weyden]]
## Gebeurtenissn
* Dôod van Nicolas Rolin, kanselier van Filips de Goein, hertog van Bourgondië. 
* Filips de Goein krygt e beroerte en je komt seniel. De Fransgezinde krygn overhand an 't hof van Bourgondië, toet grôte ergernisse van Karel de Stoutn die oenofhankelyk wil bluuvn van Vrankryk.
## Geboorn
* Josse Bade (Jodocus Badius of Jodocus Badius Ascensius), Broabantsche drukker, uutgever en humanist, geboorn in Asse
;januoari
* 2 - Piero di Cosimo, Italioansche kunstschilder 
;juni
* 27 - Louis XII, keunienk van Vrankryk
## Gestorvn
;januoari
* 18 - Kanselier Nicolas Rolin
;november
* 13 - Anna van Ôostnryk van 't Huus Habsburg, hertoginne van Luxemburg, landgravinne van Thüriengn, vrouwe van Willem III van Saksn
Ha*Ash

rechts|miniatuur|Ha*Ash in 2018
**Ha*Ash** is nen Amerikoansche pop-countrygroep uut Lake Charles, Louisiana.

## Bezettienge
* Hanna Nicole Pérez Mosa (zang, leadgitaar)
* Ashley Grace Pérez Mosa (zang, leadgitaar)

## Albums

## Externe koppelienge
* Officiële site
Edirne

thumb|right|250px|De Selimiye-moskee in Edirne
**Edirne** ofte mè zyn oudere noame **Adrianopel** (Grieks: Αδριανοπούλη, *Adrianopoúli*; Bulgoars: Одрин, *Odrin*) es 'n stee in Turkeye. 't Ligt in't nôordwestn van't land in d'istorische regio Thracië, dus ip't Europeese gedêelte van Turkeye dichte by Grieknland en Bulgareye. By 't stee komm'n de riviern Evros en Toendzja tôope. Edirne es ôok d'ôofdplekke van de gelyknoamige Turksche provinsje. Der weun'n apeupri 165.000 mienschn.

## Externe koppeliengn
* www.edirne.bel.tr
1461

1458 - 1459 - 1460 - **1461** - 1462 - 1463 - 1464
't Joar **1461** is 't 61e joar in de 15e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge.
thumb|Louis XI van Vrankryk
## Gebeurtenissn
* 17 februoari - Rôoznoorloogn: in de Twêede Slag by St Albans versloat d' Iengelsche keuniginne Marguerite van Anjou d' anhangers van 't Huus van York.
* 4 moarte - Den Iengelsche militair Richard van Warwick, die de macht in Londn èt overgepakt, lat Eduard van York uutroepn toet keunienk van Iengeland.
* Palmzundag - By de Slag van Towton wordn d' anhangers van keunienk Henry VI van Lancaster were versleegn. De trône is nu in handn van Eduard IV van York.
* 28 juni - Eduard IV wordt gekrôond toet keunienk van Iengeland.
* 22 juli - Dôod van keunienk Charles VII van Vrankryk. Zyn zeune Louis XI volgt hem ip.
## Geboorn
;april
* Anne van Vrankryk (dame de Beaujeu), oudste dochter van keunienk Louis XI van Vrankryk en Charlotte van Savoie.
## Gestorvn
;juli
* 22 - Charles VII, keunienk van Vrankryk.
Bouwkundig erfgoed in Wervik

**Lyste van bouwkundig erfgoed in [[Wervik]]**:

## Externe koppelienge
*Erfgoed Wervik
## Kykt ook noa
* Bouwkundig erfgoed in Gilwe
1455

1452 - 1453 - 1454 - **1455** - 1456 - 1457 - 1458
't Joar **1455** is 't 55e joar in de 15e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge.
thumb|Blad van de Gutenbergbybel
## Gebeurtenissn
* In Mainz drukt Johannes Gutenberg zyn bybel, 't êeste boek gedrukt mè losse letters.
* ’t Stadhuus van Brussel is achter 54 joar ofgewerkt.
* 8 april - Paus Calixtus III volgt paus Nicholas V ip (209ste paus). 
* Lente  - In Iengeland breekn de Rôoznoorloogn uut tusschn d' huuzn Lancaster en York. 
* 25 juni - Georges Chastellain, geboorn in Aalst, wordt benoemd toet officiële kroniekschryver van 't hertogdom Bourgondië. 
## Geboorn
* Jacobus Barbireau, compositeur van de Franco-Vlamsche Schole, geboorn in Antwerpn
* Johannes Ghiselin, compositeur en zanger van de Franco-Vlamsche Schole
;februoari
* 2 - Hans, keunienk van Denemarkn 
;moarte
* 3 - Johan II (*João II*) , keunienk van Portugal
## Gestorvn
;moarte
* 24 - Paus Nicholas V 
;oktober
* Johannes Brassart, Limburgsche compositeur van de Bourgondische Schole
;december
* 2 - Isabel van Avis, keuniginne van Portugal
1458

1455 - 1456 - 1457 - **1458** - 1459 - 1460 - 1461
't Joar **1458** is 't 58e joar in de 15e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge.
thumb|Paus Calixtus III
## Gebeurtenissn
* Vo de Blyde Intrede van Filips de Goein in Gent beeldn tonêelspelers *D' anbiddienge van 't Lam Gods* uut.
## Geboorn
;april
* 13 - Johan II, hertog van Kleve en groaf van Mark
;oktober
* 3 - Casimir, Poolsche keunienk en heilign 
## Gestorvn
;ogustus
* 6 - Paus Calixtus III, geboorn Alonso de Borja 
;september
* 7 - Maria van Castilië, keuniginne van Aragon
;december
* 26 - Arthur III van Bretagne
Bouwkundig erfgoed in Môorsele

**Lyste van bouwkundig erfgoed in [[Môorsele]]**:

## Externe koppelienge
*Erfgoed Môorsele
## Kykt ook noa
* Bouwkundig erfgoed in Wevelgem
1448

1445 - 1446 - 1447 - **1448** - 1449 - 1450 - 1451
't Joar **1448** is 't 48e joar in de 15e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge.
thumb|Stadhuus van Leuven
## Gebeurtenissn
* Matthijs de Layens bouwt 't loatgotisch stadhuus van Leuven.
* In Gent wordt de rederykerskoamer *De Fonteyne* ipgericht.
* Karl VIII wordt keunienk van Zweedn.
* Christian I wordt keunienk van Denemarkn.
## Geboorn
;november
* 4 - Alfonso II, keunienk van Napels
## Gestorvn
;januoari
*5 - Christoffer III van Beyern, keunienk van Denemarkn, Noorweegn en Zweedn
Luitgard van Alemannië

**Luitgard van Alemannië** (ca. 776 - Tours, 4 juni 800) was de vierde en latste vrouwe van Karel de Grôotn.

Ze was de dochter van een Alemoansche groaf. Ze trouwde in 794 mè Karel de Grôotn, achter da zyn vrouwe Fastrada gestorvn was. Ze krêegn gèn joengers tegoare. Den Angelsaksische gelêerdn en schryver Alcuinus van York, lêermêester en loater roadgever van Karel de Grôotn, bofte styf over eur in zyn brievn.  

Z' is gestorvn in 't klôoster Saint-Martin van Tours, woar da z' ook begroavn is.
Alemanni

thumb|Centroal Europa in de 5e êeuwe
D' **Alemanni** ofte **Alemann** (ook *Alamanni*) woarn e verboend van Germoansche stamn an de Boovnreyn (*Oberrhein*), van de groep van de Sueevn. Under noame verwyst noar e verzoamelienge van volkern: 'al de mann'. In 260 veroverdn ze de *Agri Decumates* (e gebied van de Romeynsche provinsjes Germania Superior en Raetia) en ze breydegn under loater uut toet den Elzas en Nôord-Zwitserland van nu.  

In 496 wierdn d' Alemanni veroverd deur de Frankische leyder Clovis die  under gebied by zyn keunienkryk voegde.  Achter 't Verdrag van Verdun kwam 't gebied by Ôost-Francië.

't Gebied beweund deur d' Alemanni komt ruwweg overêen met de streke woar dat er nu nog assan Alemannische dialectn gesprookn wordn, lyk Duuts Swaabn en Baden, de Franschn Elzas, Duutstoalig Zwitserland, Liechtenstein en Ôostnryks Vorarlberg. 

De Fransche noame vo Duutsland, *Allemagne*, komt van under noame. Vanuut 't Frans is 't ook noar andere toaln gegoan lyk *Alemania* in 't Spoans, *Alemanha* in 't  Portugees en *Almanya* in 't Turks.
Civitella del Tronto

**Civitella del Tronto** es en Italioansche gemêente in de provinsje Teramo in de regio Abruzzo. 't Ligt in't nôord'n van de regio, teegn de schreeve mè de Marche ip apeupri 16 kilomèiters o de nôordkant van 't stad Teramo en 18 kilomèiters o de zuudkant van Ascoli Piceno.

thumb|left|270px|Zicht ip de burcht van Civitella del Tronto

Civitella del Tronto ligt in't Nationoal Park van de *Gran Sasso e Monti della Laga*. 't Stadje wierd deur zyn sjiek uutzichte bezien lyk êen van de schôonste van Itoalië.

't Achtervoegsel "del Tronto" by de noame van de gemêente verwyst noar de valleye van de riviere de Tronto die wa vodder o de nôordkantn ligt.

## Liggienge
Civitella del Tronto grenst an de gemêentn Ascoli Piceno (in de gelyknoamige provinsje), Campli, Folignano (ôok in de provinsje Ascoli Piceno), Sant'Egidio alla Vibrata, Sant'Omero en Valle Castellana. 
thumb|right|260px|Liggienge van de provinsje Teramo in Itoalië
De gemêente bestoat uut 31 wykn/gehuchtn (*frazioni*): Borrano, Carosi, Cerqueto del Tronto, Collebigliano, Collevirtù, Cornacchiano, Favale, Fucignano, Gabbiano, Le Casette, Lucignano, Mucciano, Pagliericcio, Palazzese, Piano Risteccio, Piano San Pietro, Ponzano, Ripe, Rocche, Sant'Andrea, Sant'Eurosia, Santa Croce, Santa Maria, Santa Reparata, Tavolaccio, Valle Sant'Angelo, Villa Chierico, Villa Lempa, Villa Notari, Villa Passo en Villa Selva.

## Beziensweirdigeedn
De burchte van Civitella es de grotste van Itoalië en de twidde grotste van Europa achter den Hohensalzburg in Salzburg (Ôostnryk). 't Ligt ip den top van e rotse, mè en lengte van apeupri 500 mèiters en e brêedte van 45 mèiters, ezo kom je an en totoale ippervlakte van 25000 vierkante mèiters.

In Civitella del Tronto liggn der ôok schôone religieuze gebouwn:
* De San Francesco-kerke, die ebouwd es in 1326 in Gothisch-Romoanschn styl, mo de binn'nkant dervan es mêer barok.
* De San Lorenzo-kerke, die in d'achttiende êeuwe erbouwd es gewist in barokstyl mo wel nog z'n vroegere façoade uut de renaissance eit.
* De *Santa Maria degli Angeli*-kerke uut de vuuftiende-zestiende êeuwe
* 't Illigdom en 't klôoster van Santa Maria dei Lumi uut 1466
* d'Abdeye van Santa Maria in Montesanto, e benediktynn'n-abdeye die volgest de legende zo gesticht gewist zyn in 542 deur d'n Illign Benedictus van Nursia zelve. In de twoalfde êeuwe wos ze êen van de machtigste abdey'n van de streke, mo vanof de loate vuuftiende êeuwe rakte ze in vervol.

Ôok schôon om ziene zyn d'oumligg'nde bergn van karstgestêente in't landschap van de Montagna dei Fiori (lettrlyk vertoald "Blomm'nberg") die dêel uutmakt van de Monti Gemelli in de Centroale Oapenynn'n.


Image:Chiesa di San Francesco (Civitella del Tronto).jpg|De San Francesco-kerke
Image:Chiesa - panoramio (3).jpg|De San Lorenzo-kerke
Image:Civitelladeltronto flickr02.jpg|'t Illigdom en 't klôoster van Santa Maria dei Lumi
Image:Abbazia Santa Maria in Montesanto- edifici.jpg|D'abdeye van Santa Maria in Montesanto
Piëmonte

**Piëmonte** (ip zyn Italioans *Piemonte* eschreevn zounder puntjes ip den -e) es e regio in't nôord'n van Itoalië mè en ippervlak van 25.387,07 vierkante kilomèiters en e goe 4,3 miljoen inweuners. D'n ôofdstad es Turyn.

Piëmonte grenst in't nôord'n an de regio Valle d'Aosta en an Zwitserland (mêer bepoald de kantongs Wallis en Ticino), in't ôostn an Lombardeye en in't zuudôostn ôok vor en klêen stikske aan Emilia-Romagna. O de zuudkantn ligt Ligurië en o de westkantn ligt de schreeve mè Vrankryk (mêer bepoald de departement'n Alpes-Maritimes, Alpes-de-Haute-Provence, Hautes-Alpes en de Savoie).

## Administratieve indêelienge
De regio Piëmonte es ingedêeld in zeevn provinsjes en êen metropolitoane stad:
thumb|270px|left|<center>Provinsjes van Piëmonte
Bouwkundig erfgoed in Wevelgem

**Lyste van bouwkundig erfgoed in [[Wevelgem]]**:

## Externe koppelienge
*Erfgoed Wevelgem
## Kykt ook noa
* Bouwkundig erfgoed in Gullegem
* Bouwkundig erfgoed in Môorsele
Bouwkundig erfgoed in Veurne

**Lyste van bouwkundig erfgoed in [[Veurne]]**:

## Externe koppelienge
*Erfgoed Veurne
## Kykt ook noa
* Bouwkundig erfgoed in Booitshoeke
* Bouwkundig erfgoed in Bulskamp
* Bouwkundig erfgoed in De Moern
* Bouwkundig erfgoed in Eggewoartskapelle
* Bouwkundig erfgoed in Houtem
* Bouwkundig erfgoed in Oavekapelle
* Bouwkundig erfgoed in Stêenkerke
* Bouwkundig erfgoed in Vienkem
* Bouwkundig erfgoed in Wulveriengem
Abruzzo

**Abruzzo**, ofte d**'Abruzz'n** ip z'n Vlamsch, es e regio in't midd'n van Itoalië mè en ippervlak van 10.831,84 vierkante kilomèiters en e goe 1,3 miljoen inweuners. In tydde wos Abruzzo tôope mè Molise êene regio, tout da de twêe geschêed wierd'n in 1963. D'n ôofdstad es L'Aquila.

Abruzzo grenst in't nôord'n an de Marche, in't nôordwestn en westn an Lazio en in't zuud'n an Molise. O den ôostkant ligt den Adrioatischn Zêe. 

## Landschap en nateur
thumb|left|250px|Zicht ip de Gran Sasso
Abruzzo es, ip de kustlynne noa, redelyk euvelachtig en bergachtig en èit teffrente schôone nateuruutzichtn. Der zyn drie nationoale parkn en êen regionoal nateurpark: 
* 't Nationoal park van de *Gran Sasso e Monti della Laga*
* 't Nationoal park van Maiella 
* 't Nationoal park van Abruzzo, Lazio e Molise
* 't Regionoal park Velino-Sirente
De twêe ôogste bergtopp'n van d'Oapennyn'n liggn ôok in Abruzzo, zynde de Corno Grande (2912 mèiters ôoge) in't Gran Sasso-massief en de Monte Amaro (2795 mèiters ôoge) in't Maiella-massief. And're nateurlyke beziensweirdigeedn zyn de Calanchi van Atri en't utterste zuud'n van de kustlynne: de Punta Penna en Costa dei trabocchi. In de regio zyn der ôok teffrente meern gelyk 't Meer van Barrea, 't Meer van Campotosto en 't Meer van Bomba.

## Administratieve indêelienge
De regio Abruzzo es ingedêeld in vier provinsjes:
thumb|270px|left|<center>Provinsjes van Abruzzo
Bouwkundig erfgoed in Ôoigem

**Lyste van bouwkundig erfgoed in [[Ôoigem]]**:

## Externe koppelienge
*Erfgoed Ôoigem
## Kykt ook noa
* Bouwkundig erfgoed in Wielsbeke
Grand-Hornu

thumb|Standbeeld van Henri De Gorge mè machinezoale ip den achtergroend
De **Grand-Hornu** is een historisch industrieel mynbouwcomplex in de provinsje Henegouwn, ip ênigte kilometers van de steedn Mons en Valenciennes. 't Ligt in de gemêente Boussu by de plekke Hornu. De site is e belangryk vôorbeeld van industrieel erfgoed die getuugt over d' industriële revoluusje. 

't Complex wierd ipgericht in neoklassieke styl tusschn 1810 en 1830 deur Henri De Gorge, een industrieel van Franschn ofkomst. Grand-Hornu wierd ipgevat lyk een echt stadsproject, een uniek vôorbeeld van functioneel urbanisme uut de bloeiperiode van d' industrialisoasje in Europa. 't Omvat werkplekn en burêeln van de koolmyne, een arbeiderswyk mè 450 huuzn, styf comfortabel vor in dien tyd, en de residensje van de besteurders, Kastêel de Gorge genoamd.

In 1951 kwam 't Europees verdrag vo Kooln en Stoal in werkienge en in 1954 is d' industriële uutboatienge van de Grand-Hornu gestopt en de site verloatn.

De site stoat sedert 2012 ip de weirelderfgoedlyste van UNESCO tegoare met drie andere mynsites, Bois du Cazier by Charleroi, Bois-du-Luc by La Louvière en de myne van Blegny.


0 Hornu 050322 (7).JPG
0 Hornu 050322 (18).JPG
Stables at Grand Hornu.jpg
Bouwkundig erfgoed in Wielsbeke

**Lyste van bouwkundig erfgoed in [[Wielsbeke]]**:

## Externe koppelienge
*Erfgoed Wielsbeke
## Kykt ook noa
* Bouwkundig erfgoed in Ôoigem
* Bouwkundig erfgoed in Sente-Boafs
1447

1444 - 1445 - 1446 - **1447** - 1448 - 1449 - 1450
thumb| Humphrey van Lancaster, hertog van Gloucester
't Joar **1447** is 't 47e joar in de 15e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge.
## Gebeurtenissn
* Filips de Goein dient een anvroage in by de grôte Road van de stad Gent vor e belastienge ip zout. Moa de Gentenoars èn 't vôorstel ofgeweezn. Da zorgt vo spanniengn tusschn de burgers en den hertog van Bourgondië.
* Brugge wordt d' ênigste stoapelplekke van de Hanze in de Nederlandn.
## Geboorn
* Philippe de Commynes (Philippe van Koomn), Vlamsche kroniekschryver en diplomoat 
* 15 december - Albrecht IV van Beyern	
## Gestorvn
* 23 februoari: 
** Humphrey van Lancaster, hertog van Gloucester
** Paus Eugenius IV
Albugnano

**Albugnano** (*Arbunan* in't lokoal Piëmontees) es en Italioansche gemêente in de provinsje Asti in de regio Piëmonte. 't Ligt in't midd'n van de regio, ip apeupri 20 kilomèiters o den ôostkant van 't stad Turyn en 25 kilomèiters o de nôordwestkantn van Asti zelve.
thumb|left|270px|Zicht ip Albugnano
## Liggienge
Albugnano grenst an de gemêentn Aramengo, Berzano di San Pietro, Castelnuovo Don Bosco, Moncucco Torinese, Passerano Marmorito en Pino d'Asti.

By de gemêente ôorn ôok nog de wykn/gehuchtn (*frazioni*) Belsito, Campolungo, Vallana en Vezzolano.

thumb|left|270px|D'abdeye van Vezzolano
## Beziensweirdigeedn
* De *San Giacomo Maggiore*-kerke uut de vuuftiende êeuwe, woavan de façoade in de neegntiende êeuwe wierd ebouwd.
* De romoansche Sinte-Pieterskerke uut d'elfde êeuwe die mêer o de kantn van Berzano di San Pietro ligt.
* D'abdeye van Vezzolano in romoans-gothischn styl die volgest de legende zo zyn gesticht gewist in 773 in tydde van Koarel den Grôotn.
Barranquilla

thumb|Barranquilla
**Barranquilla** is e stad en gemêente in 't nôordn van Colombia. 't Is d'n hoofdstad van 't departement Atlántico. De stad ligt an de riviere de Magdalena, ip 12,9 km van de Caraïbische Zêe.
Cali

thumb|Cali
**Cali** is d'n hoofdstad van 't departement Valle del Cauca in 't zuudn van Colombia. 't Is 't industrieel en commercieel center van de Cauca-valleye. Cali is de derde grotste stad van 't land, achter Bogotá en Medellín. 

Cali wierd in 1536 gesticht deur de conquistador Sebastián de Belalcázar.
Santa Marta

thumb|Santa Marta
**Santa Marta** es 'n stad in't nôord'n van Colombia. 't Es d'n ôofdstad van't departement Magdalena en d'n vierd'n grôotstn stad van de Caraïbische regio, achter Barranquilla, Cartagena en Soledad.

Santa Marta wierd in 1525 gesticht deur de conquistador Rodrigo de Bastidas en wos d'êeste Spoansche neederzettienge van Colombia. Ezo es Santa Marta d'oudste nog beweunde stad van Colombia en de twidde oudsten van hil Zuud-Amerika.
1438

1435 - 1436 - 1437 - **1438** - 1439 - 1440 - 1441
't Joar **1438** is 't 38e joar in de 15e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge.
thumb|Albrecht II van Habsburg
## Gebeurtenissn
* 1 januoari - Albrecht II van Habsburg wordt toet keunienk van Hongareye gekrôond.
* moarte - Brugge wordt deur Filips de Goein zwoar belast en gestraft vor under latstn ipstand. De stad kampt met e koude wienter, hoengersnôod en de pest.
* De stryd tusschn Holland, Broabant en Vloandern is toet een ende gekomn nu dat de gewestn oender de Bourgondiërs verênigd zyn.
* Holland is gewikkeld in een handelsconflict mè Lübeck en andere Hanzesteedn.
* 't Zwarte-nunneklôoster van Leuven wordt gesticht deur Elisabeth Ymbrechts. Z' heurt e *cleyn stroyen huysken* da loater gekocht wordt, tegoare met ênigte stikn groend derroend.
## Geboorn
* Louis van Bourbon,  prôost van Sint-Donoas in Brugge en bisschop van Luuk
* 5 februoari - Marguerite van Bourbon, prinsesse van de tak Bourbon van 't huus Capet
* 3 april - Jan III van Egmont, stadhouder van Holland, Zêeland en West-Friesland
## Gestorvn
* 9 september - Eduard I, keunienk van Portugal
Valle d'Aosta

**Valle d'Aosta** (voak verkort noar *Val d'Aosta*) ofte ip z'n Vlams d**'Aosta-Valleye**, es 'n ottonome regio in't nôordwestn van Itoalië mè en ippervlak van 3260,9 vierkante kilomèiters en apeupri 125.000 inweuners. 't Es domee de klêenste regio van Itoalië, ozowel in ippervlakte ols in inweunertal. De regio es ton ôok vrêe bergachtig en ligt temidd'n d'Alpn. D'n ôofdstad es Aosta.

Valle d'Aosta grenst in't ôostn en zuud'n an de regio Piëmonte. O de westkantn ligg'n de Fransche departement'n Savoie en Haute-Savoie en o de nôordkant ligt 't Zwitsersche kantong Wallis.

## Toaln
In de regio van d'Aosta-Valleye zyn der twêe officiële toaln: 't Italioans en 't Frans, mo teffrente mienschn koutn der ôok nog 't Valdostoans (ofte *Valdôtain*), wa en dialekt es van't Arpitoans ofte Franco-Provençoals. Apeupri d'n elft van de bevolkienge kunt olledrie de toaln klappn. Mêer o de schreevn van de regio kun je der oltemets ôok de dialektn van d'oumliggende streekn ôorn, zynde 't Walserduuts o de nôordôostnkantn dichte by Wallis en 't Piëmontees o de zuud- en zuudôostkantn dichte by Piëmonte.

De noame van de regio wierd in de lokoale toaln ezo uutgespookn:

* Frans: *Vallée d'Aoste* ofte *Val d'Aoste*
* Arpitoans: *Val d'Outa*
* Walserduuts: *Augschtalann* ofte *Ougstalland*
* Piëmontees: *Val d'Osta*

## Administratieve indêelienge
Deurda Valle d'Aosta zo klêene en lêegbevolkt es, es ze nie vodder ounderverdêeld in provinsjes lyk ol d'and're Italioansche regioots en es de regio in zyn gehêelte ôok e provinsje.
thumb|270px|left|<center>De regio en provinsje Valle d'Aosta
Medellín

thumb|Medellín metro
**Medellín** is e stad in 't nôordwestn van Colombia. 't Is d'n hoofdstad van 't departement Antioquia en de twêede grotste stad van 't land achter Bogotá. Medellín is geleegn in de Valle de Aburrá (Aburra-valleye). De riviere de Medellín lopt langst de stad.

De stad wierd in 1616 gesticht deur de Spanjoard Francisco Herrera y Campuzano.
Cartagena de Indias

**Cartagena** is een hoavnstad en gemêente in 't nôordwestn van Colombia. De stad is vernoemd noa de Spoansche stad Cartagena en wordt ook wel **Cartagena de Indias** genoemd. 't Is d'n hoofdstad van 't departement Bolívar.
1436

1433 - 1434 - 1435 - **1436** - 1437 - 1438 - 1439
't Joar **1436** is 't 36e joar in de 15e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge.
thumb| Jacoba van Beyern
## Gebeurtenissn
* In de Nederlandn ist er grôotn hoengersnôod en sloat de pest toe. 
;juni
* Achter de môord ip ênigte commerçantn van Duutsche Hanzesteedn in Sluus, trekt de Hanze weg uut Brugge vor e periode van twêe joar.
* Filips de Goein probeert hem mêester te moakn van Calais met de steun van Vloandern en Holland. In de stad stoan der depots vor Iengelsche wulle. D' oendernemienge mislukt en da lokt in Brugge een ipstand uut.
;september
* Filips de Goein verlêent nieuwe privileges an de Gentenoars. De stad is in ipstand gekomn vanwege allerhande miserie mè werk en commerce.
## Geboorn
;november
* Philippe I van Croÿ, groaf van Chimay
## Gestorvn
;oktober
* 9 - Jacoba van Beyern, gravinne van Holland, Zêeland en Henegouwn
Croix

**Croix** es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern, mêer bepoald in Rysels-Vloandern. 't Grenst an de gemêentn Terkoeje, Roboais, Hem, Villeneuve-d'Ascq en Waskenhal‏‎. O de zuudkantn van Croix lôopt de Marke. 't Ligt ôok an nen zy-arm van't Kanoal van Roboais (*canal de Roubaix*).

## Wykn
Croix es ounderverdêeld in vier wykn:
* 't Center/Sent-Martin, woa de de mêeste gemêentelykke veurzieniengn zyn lyk de mart, de zwemkomme, 't polisje-kot en 't foebol-terring.
* Sent-Pierre/Mackellerie, woa da 't staduus en de twidde mart van Croix liggn.
* Kanoal/Planche-Épinoy by den dôo zy-arm van't kanoal van Roboais.
* Beaumont/Barbieux, de wyk o d'ôostkantn van 't Barbieux-park (da zelve eigntlyk ip't groundgebied van Roboais ligt) en ezo wa afgeschêed ligt van de reste van Croix.

## Beziensweirdigeedn
* De Sent-Moart'nskerke in't center van Croix, gebouwd in 1848 in neogotischn styl deur Charles Leroy, die ôok den architekt wos van de Notre-Dame-de-la-Treille in Rysel.
* De Sent-Pierre-kerke ip den gelyknoamign wyk in neoromoanschn styl
* De kapelle van den boulevard de la Chapelle die nu den boulevard Émile-Zola noemt.
* De kapelle van le Croquet
* De priorye van't Illig Kruus, e vroeger nunneklôoster uut de joarn 1880 da nu gebruukt wierd deur 't Pius X-broederschap
* 't *Château de la Croix Blanche*, gebouwd in 1878 en wa tsedert 1924 't staduus van Croix es.
* 't *Château Florin*, gebouwd in 1880. In 1936 wierd et efkes ernoemd noa *château Catteau*, mo nu es't de plekke van teffrente socioale veurzieniengn van de gemêente.
* 't *Château de la Fontaine* da stamt uut 1605. In 1951 wierd et gerestaureerd en erkend lyk istorisch monument.
* Villa Cavrois gebouwd in 1932 deur den architekt Robert Mallet-Stevens ip de wyk Beaumont/Barbieux, die êen van d'ôogtepuntn van den modernistischn architekteur es. Sedert 1990 es't erken lyk istorisch monument.
* 't Maison Delcourt, gebouwd deur den architekt Richard Neutra in 1968 es sedert 't joar 2000 ôok erkend lyk istorisch monument.


Ofbeeldienge:Croix_Eglise_Saint_Martin.jpg|De Sent-Moart'nskerke in't center
Ofbeeldienge:Mobeye-ÉtéDesVilles-Croix_(Nord)-499.jpg|De Sent-Pierre-kerke
Ofbeeldienge:Croix.-_Château_la_Fontaine.jpg|'t Château de la Fontaine
Ofbeeldienge:Villa_Cavrois_façade_sud_et_miroir_d'eau.JPG|Villa Cavrois
Waskenhal

**Waskenhal** ofte **Waskehal** (Frans: *Wasquehal*) es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern, mêer bepoald in Rysels-Vloandern. 't Grenst an de gemêentn Terkoeje, Roboais, Croix, Villeneuve-d'Ascq, Mons-en-Barœul, Marcq-en-Barœul en Mouvouw‏‎. 

Twèis deur de gemêente lôopt de Marke die ier tôopekomt mè 't Kanoal van Roboais (*canal de Roubaix*) en vanof da punt serieus verbrêed es gewist. O de zuud- en westkantn van Waskenhal lôopt d'A22-ottostrade die dêel uutmakt van d'E17.

## Beziensweirdigeedn
* De Sent-Nikloajkerke uut 1877
* De Sent-Clémentkerke uut 1912
* 't Monument vo de dôo uut den Êestn en Twiddn Weireldoorloge
* In Waskenhal stoan der ôok verschilligte stèles ter erdenkienge van ôorloogn die de Fransche en uutgevochtn: den ôorlog in Indochina, den Frans-Duutsche ôorloge van 1870, den ôorlog in Algereye, de kolonioale conflictn in Marokko en Tunesië en den Koreoanschn ôorlog.


Ofbeeldienge:WasquehalEglise.JPG|De Sent-Nikloajkerke
Ofbeeldienge:Église catholique Saint-Clément, rue Clément Béthune, Wasquehal.jpg.jpg|De Sent-Clémentkerke
Ofbeeldienge:Stèle_pour_la_Guerre_franco-allemande_de_1870.jpg|Stèle van den Frans-Duutsche ôorloge van 1870

## Sport
In Waskenhal lag ter ol vuuf kêers nen arrivêe van en etappe van de Rounde van Vrankryk. De winnoars woarn Sean Yates (1988), Jelle Nijdam (1989), Guido Bontempi (1992), Mario Cipollini (1996) en Jean-Patrick Nazon (2004).
Marcq-en-Barœul

**Marcq-en-Barœul** es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern, mêer bepoald in Rysels-Vloandern. 't Grenst an de gemêentn Bonduwe, Mouvouw, Waskenhal, Villeneuve-d'Ascq, Mons-en-Barœul, Rysel (mêer bepoald de wyk Saint-Maurice Pellevoisin), Berkem en Markette‏‎. 

Twèis deur de gemêente lôopt de Marke. O d'ôostkantn van Marcq-en-Barœul lôopt d'A22-ottostrade die dêel uutmakt van d'E17. D'agglomeroasje van Marcq-en-Barœul es bikkansn hillegans vergroeid me dedie van 't stad Rysel.

thumb|left|'t Staduus van Marcq-en-Barœul
Alpes-Maritimes

**Alpes-Maritimes (04)** (somstekêe in't Vlams ôok wel "Zêe-Alpn" genoemd) es en departement in de regio Provence-Alpes-Côte d'Azur in 't zuudôostn van Vrankryk. Inweuners van Alpes-Maritimes wordn *Maralpins* genoemd.

## Geschiedenisse
thumb|left|Istorische provinsjes in de Provence
't Departement Alpes-Maritimes ountstound in 1793 ton da Vrankryk achter de Fransche Revoluusje 't Groafschap Nizza en 't vorst'ndom Monaco annexeerdigde. In dien tyd bestound et departement ollemo uut groundgebied van't uudige arroundissement Nice mè Monaco en e stik van't uudige Ligurië round San Remo derby. Deur d'Êeste Vrede van Parys van 1814 wierd die annexoasje g'annuleerd en stopte 't departement mè te bestoan.

In 1860 wierd et departement were ipgericht achter d'annexiasje van't Graafschap Nizza, mè dorby nog de stee'n Menton en Roquebrune, die ulder van Monaco ad'n ofgeschêed'n. An't eripgerichte departement wierd ôok e gedêelte van't departement Var bygesmeetn (zynde 't groundgebied van't uudige arroundissement Grasse). Da's ôok woaroum da de riviere de Var (die in dien tyd de schreeve vormdigde tusschn Vrankryk en't Groafschap Nizza) nie mêe deur 't gelynoamige departement lôopt. De riviere es vormt nu de scheudienge tusschn d'arroundissementn Nice en Grasse.

In 1947 wierd et departement Alpes-Maritimes deur de Vrede van Parys van't zelfde joar uutgebreyd mè de gemêentn Tende en La Brigue. Die gemêentn woarn ôorsprounkelyk by de verdêelienge van't Groafschap Nizza in 1861 by Itoalië gestookn, mor achter den Twiddn Weireldoorloge koozn ze by en volksroadpleegienge vo by Vrankryk te zittn.

## Geografie
Alpes-Maritimes ligt an de Middellandse Zêe. 't Grenst an de Fransche departementn Var en Alpes-de-Haute-Provence. 't Grenst ook an Itoalië (mêer bepoald an de regio's Piëmonte en Ligurië) en an Monaco. 

Alpes-Maritimes bestoat uut twêe arroendissementn (Nice en Grasse), 27 kantongs en 163 gemêentes. De grotste gemêentes noar inweunertal zyn Nice, Antibes, Cannes, Grasse en Cagnes-sur-Mer. 

De langste riviern van't departement zyn de Var, de Cagne, de Loup en de Siagne. In't departement liggn der twêe nateurparkn: 't Nationoal park Mercantour (ôog in d'Alpn olangsen de schreeve mè Itoalië) en 't Regionoal nateurpark Préalpes d'Azur (by 't schêe'n mè 't departement Var, o de nôordkantn van Grasse).

## Externe koppelienge
* Officiën site van't departement Alpes-Maritimes
1435

1432 - 1433 - 1434 - **1435** - 1436 - 1437 - 1438
't Joar **1435** is 't 35e joar in de 15e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge.
[thumb|De ''Kruusofnemienge'' deur [Rogier van der Weyden]]
## Gebeurtenissn
* 21 september - Vrede van Atrecht tusschn Charles VII van Vrankryk en Filips de Goein, 't ende van d' Iengels-Bourgondische soamnwerkienge.
* Roger de le Pasture, geboorn in Doornik, verhuust noa Brussel, de geboortestad van zyn vrouwe Ysabel Goffart. Je vervlamst zyn noame in Rogier van der Weyden. Je schildert de *Kruusofnemienge*.
## Geboorn
* Philippe I van Croÿ,  militair en stoatsman in dienst van de Bourgondische hertoogn
* Amadeus IX, hertog van Savoye 
* Johannes Tinctoris, compositeur van de Zuydelyke Nederlandn 
## Gestorvn
* Isabella van Beyern, getrouwd mè keunienk Charles VI van Vrankryk
Var (departement)

De **Var (83)** es 'n departement in de regio Provence-Alpes-Côte d'Azur in 't zuudôostn van Vrankryk. Inweuners van de Var wordn *Varois* genoemd.

## Geschiedenisse
't Departement is één van de 83 departementn die gecreëerd zyn binst de Fransche Revoluusje, de 4e moarte 1790. 't Is e dêel van de vroegere provinsje Provence. 't Departement es vernoemd noar de riviere de Var. Die riviere lôopt sedert da ze de schreeve veranderd èin in 1860 nie mêe deur 't departement, moar deur 't departement Alpes-Maritimes. Ezo es de Var 't êenigste Fransche departement da vernoemd es noar e twuk van geografie wa nie in't departement zelve ligt.

## Geografie
De Var ligt an de Middellandse Zêe. 't Grenst an de Fransche departementn Bouches-du-Rhône in't westn, de Vaucluse en Alpes-de-Haute-Provence in't nôordn en Alpes-Maritimes in't ôostn.

De Var bestoat uut drie arroendissementn (Toulon, Brignoles en Draguignan), 23 kantongs en 153 gemêent'n. De grotste gemêent'n noar inweunertal zyn Toulon, La Seyne-sur-Mer, Hyères, Fréjus en Draguignan. In't departement liggn der twêe nateurparkn: 't regionoal nateurpark Verdon (in't nôord'n an de schreeve mè Alpes-de-Haute-Provence) en 't Regionoal nateurpark van Sainte-Baume (in't westn by 't schee'n mè Bouches-du-Rhône).

## Externe koppelienge
* Officiëln site van de Var
Bouches-du-Rhône

**Bouches-du-Rhône (13)** es en departement in de regio Provence-Alpes-Côte d'Azur in 't zuudôostn van Vrankryk. Inweuners van Bouches-du-Rhône wordn *Bucco-Rhodaniens* genoemd.

## Geschiedenisse
't Departement Bouches-du-Rhône es één van de 83 departementn die gecreëerd zyn binst de Fransche Revoluusje, de 4e moarte 1790. 't Es vo't grotste stik e gedêelte van de vroegere provinsje Provence.

## Geografie
Bouches-du-Rhône ligt an de Middellandse Zêe. 't Grenst an de Fransche departementn Gard in't westn, Vaucluse in't nôord'n en de Var in't ôostn.

Bouches-du-Rhône bestoat uut vier arroendissementn (Marseille, Aix-en-Provence, Arles en Istres), 29 kantongs en 119 gemêentes. De grotste gemêentes noar inweunertal zyn Marseille, Aix-en-Provence, Arles, Martigues en Aubagne. 

De langste riviern van't departement zyn de Rhône en de Durance. In't departement liggn der drie nateurparkn: 't Nationoal park van de Calanques (o de zuudkantn van Marseille teegn de zêe), 't Regionoal nateurpark van de Camargue (by de moundienge van de Rhône) en 't Regionoal park van de lêege Alpn (*Alpilles* in't Frans).

## Externe koppelienge
* Site van de prefecture van Bouches-du-Rhône
Gard

De **Gard (30)** es en departement in de regio Occitanie in 't zuud'n van Vrankryk, genoemd noar de gelyknoamige riviere. Inweuners van de Gard wordn *Gardois* genoemd.

## Geschiedenisse
't Departement Gard es één van de 83 departementn die gecreëerd zyn binst de Fransche Revoluusje, de vierde moarte 1790. 't Es vo't grotste stik e gedêelte van de vroegere provinsje Languedoc.

## Geografie
De Gard ligt vôor e klêen stik an de Middellandse Zêe. 't Grenst an de Fransche departementn Hérault en Aveyron in't westn, Lozère en d'Ardèche in't nôord'n en de Vaucluse en Bouches-du-Rhône in't ôostn.

't Departement Gard bestoat uut drie arroendissementn (Nîmes, Alès en Le Vigan), 23 kantongs en 351 gemêent'n. De grotste gemêent'n noar inweunertal zyn Nîmes, Alès, Bagnols-sur-Cèze, Beaucaire en Saint-Gilles. 

De langste riviern van't departement zyn de Gard zelve (die lokoal voaker de Gardon wierd genoemd) en de Rhône. In't departement ligt e gedêelte van't Nationioal park van de Cevenn'n.

## Externe koppelienge
* Officiëln site van de Gard
1426

1423 - 1424 - 1425 - **1426** - 1427 - 1428 - 1429
't Joar **1426** is 't 26e joar in de 15e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge.
thumb|'''t Lam Gods'', geschilderd deur de broers Hubert en Jan van Eyck
## Gebeurtenisn
* 13 januoari - By de Slag van Brouwershaven wordt 't leger van Humphrey van Gloucester, ter versterkienge van de troepn van zyn vrouwe Jacoba van Beyern, deur Filips de Goein verpletterd.
## Geboorn
;februoari
* Christian I, keunienk van Denemarkn, Nôorweegn en Zweedn
* 2 - Eleonora I, keuniginne van Navarra  
## Gestorvn
* Hubert van Eyck, schilder van de Zuydelyke Nederlandn, oudere broere van Jan van Eyck.
Hautes-Alpes

**Hautes-Alpes (05)** es 'n departement in de regio Provence-Alpes-Côte d'Azur in 't zuudôostn van Vrankryk. Inweuners van Hautes-Alpes wordn *Haut-Alpins* genoemd.

## Geschiedenisse
't Departement is één van de 83 departementn die gecreëerd zyn binst de Fransche Revoluusje, de vierde moarte 1790. 't Bestoat uut 't zuudelykste dêel van de vroegere provinsje Dauphiné. 't Kreeg de noame "Ôoge Alpn" mè da in dien tyd d'ôogste bergtopp'n van Vrankryk in't departement loagn, zynde 't Pelvouxmassief van 4102 mèiters ooge. In't zelfde joar es ôok 't der neefest geleegn *Basses-Alpes* ountstoan (wa nu Alpes-de-Haute-Provence noemt). Twêe joarn derachter, in 1792, wierd 't hertogdom Savoye deur de Fransche g'annexeerd, wordeure da de Mont Blanc by Vrankryk kwam en da d'n ôogstn berg van 't land wos, mo z'en toch de noame van't departement "Hautes Alpes" nie veranderd. Nog e joar loater, in 1793, es ôok 't departement Alpes-Maritimes ountstoan, achter d'annexoasje van't groafschap Nizza.

## Geografie
Hautes-Alpes grenst in't zuud'n an 't departement Alpes-de-Haute-Provence, in't westn an de Drôme, in't nôordwestn an d'Isère en in't nôord'n an Savoie. 't Grenst o d'ôostkantn ôok an Itoalië, mêer bepoald an de regio Piëmonte. 

Hautes-Alpes bestoat uut twêe arroendissementn (Gap en Briançon), 15 kantongs en 164 gemêentes. De grotste gemêentes zyn Gap, Briançon, Embrun, Laragne-Montéglin en Veynes.

De streke es vrêed euvelachtig; Van olle Fransche departementn èit et d'ôogste gemiddelde ôogte boovn de zêespiegel, zynde boovn de duusd mèiters. 't Ôogste punt es 't Pelvouxmassief ip 4102 mèiters. Der zyn mo drie plekk'n in't departement da je stad kunt noem'n: Gap, Briançon en Embrun (wa tout 1926 ôok 'n ounder-prefecture wos). Ôok 't ôogst geleegn dorp van Vrankryk ligt in't departement, zynde Saint-Veran ip 2042 mèiters ôogte. Belangryke riviern in't departement zyn de Durance, Buëch, Drac, Clarée en Séveraisse. In't Hautes-Alpes liggn der twêe nateurparkn: 't Nationoal nateurpark van d'Écrins (wa vôor en dêel ôok in de Savoie ligt) en 't Regionoal nateurpark van Queyras (in't ôostn by 't schee'n mè Itoalië).

## Externe koppelienge
* Site van de prefecture van Hautes-Alpes
Bouwkundig erfgoed in Wiengne

**Lyste van bouwkundig erfgoed in [[Wiengne]]**:

## Externe koppelienge
* Erfgoed Wiengne
## Kykt ook noa
* Bouwkundig erfgoed in Zwevezêle