Naktzoadign

De **naktzoadign** (***Gymnospermae***) zyn e groep van zoadplantn die de koniefeern, cykoadn, ginkgo, en gnetoaln insluutn.  De noame "Gymnospermae" komt van 't Grieksch wôord *γυμνόσπερμος* (γυμνός gymnos, "nakt" en σπέρμα sperma, "zoad"), tgêen wil zegn "mê nakt zoad", vôgns de nie ingeslootn toestand van undre zoad (genoamd ovuuln of eicelln o ze nog nie bevrucht zyn). Undre nakte toestand stoa teegnoovre de zoadn en ovuuln van de blommeplantn, die ingeslootn zyn in e vruchtbeginsl of ovoarium. Zoadn van naktzoadign oentwikkln undre tzy ip d' ippervlakte van schubn of bloarn vo keegles te vormn, tzy ip 't ende van korte stengltjies lik by *Ginkgo*.

De naktzoadign en bedektzoadign tegoare vormn de zoadplantn. Verre de grotste groep van leevnde nakzoadign is de koniefeern of *Pinophyta* (pynboomachtign, cypresachtign, en undre verwantn), gevôgd deur de cykoadn of *Cycadophyta*, gnetofytn of *Gnetophyta* (*Gnetum*, *Ephedra* en *Welwitschia*),  en *Ginkgo* (êen ienkle leevnde sôorte).

## Klassifikoasje
thumb|Keegle van ''Encephalartos sclavoi'', oengevêer 30 cm lank.
In vroegre klassifikoasjesystêemn wierdn de naktzoadign bekeekn lik e nateurlikke groep. Dr zoe'n nu bewyzn zyn da de leevnde naktzoadign gin "kloade" zyn . De verstêende oovrebluufsls van de naktzoadign bevattn veele verschillnde taxa die nie zittn in de vier moderne groepn, woaroendre zoaddroagnde boomn die ip voarns trekn (de zogenoamde zoadvoarns of *Pteridospermatophyta*) . O verstêende naktzoadign lik de *Bennettitales*, *Caytonia* en de *Glossopteridales* in beschowienge genoomn wordn, ist kloar da de bedektzoadign verweevn zittn in e grotre nakzoadign-kloade, oewêl da 't nie duudlik is wa datr undre dichtste verwantn zyn. Vo de mêest  recente klassifikoasje van de bestoande naktzoadign zie :  Christenhusz *et al.* (2011).

Subklasse ***Cycadidae***
*Orde ***Cycadales***
**Famielje ***Cycadaceae***: *Cycas*
**Famielje ***Zamiaceae***: *Dioon*, *Bowenia*, *Macrozamia*, *Lepidozamia*, *Encephalartos*, *Stangeria*, *Ceratozamia*, *Microcycas*, *Zamia*.

Subklasse ***Ginkgoidae***
*Orde ***Ginkgoales***
**Famielje ***Ginkgoaceae***: *Ginkgo*

Subklasse ***Gnetidae***
*Orde ***Welwitschiales***
**Famielje ***Welwitschiaceae***: *Welwitschia*
*Orde ***Gnetales***
**Famielje ***Gnetaceae***: *Gnetum*
*Orde ***Ephedrales***
**Famielje ***Ephedraceae***: *Ephedra*

Subklasse ***Pinidae***
*Orde ***Pinales***
**Famielje ***[[Pynboomachtign|Pinaceae]]***: *[[Ceedre|Cedrus]]*, *[[Pynboom|Pinus]]*, *Cathaya*, *[[Sparre|Picea]]*, *Pseudotsuga*, *[[Lorke|Larix]]*, *Pseudolarix*, *Tsuga*, *Nothotsuga*, *Keteleeria*, *[[Denne|Abies]]*
*Orde ***Araucariales***
**Famielje ***Araucariaceae***: *Araucaria*, *Wollemia*, *Agathis*
**Famielje ***Podocarpaceae***: *Phyllocladus*, *Lepidothamnus*, *Prumnopitys*, *Sundacarpus*, *Halocarpus*, *Parasitaxus*, *Lagarostrobos*, *Manoao*, *Saxegothaea*, *Microcachrys*, *Pherosphaera*, *Acmopyle*, *Dacrycarpus*, *Dacrydium*, *Falcatifolium*, *Retrophyllum*, *Nageia*, *Afrocarpus*, *Podocarpus*
*Orde ***Cupressales***
**Famielje ***Sciadopityaceae***: *Sciadopitys*
**Famielje ***[[Cypresachtign|Cupressaceae]]***: *Cunninghamia*, *Taiwania*, *Athrotaxis*, *Metasequoia*, *Sequoia*, *Sequoiadendron*, *Cryptomeria*, *Glyptostrobus*, *Taxodium*, *Papuacedrus*, *Austrocedrus*, *Libocedrus*, *Pilgerodendron*, *Widdringtonia*, *Diselma*, *Fitzroya*, *Callitris* (incl. *Actinostrobus*), *Neocallitropsis*, *Thujopsis*, *Thuja*, *Fokienia*, *Chamaecyparis*, *Callitropsis*, *Cupressus*, *Juniperus*, *Xanthocyparis*, *Calocedrus*, *Tetraclinis*, *Platycladus*, *Microbiota*
**Famielje ***Taxaceae***: *Austrotaxus*, *Pseudotaxus*, *[[Venynboom|Taxus]]*, *Cephalotaxus*, *Amentotaxus*, *Torreya*

## Verscheidneid en ôorsproenk
Dr zyn mêer dan 1000 bestoande of nu leevnde naktzoadign in 88  plantngeslachtn die beôorn an 14 plantnfamieljes.

't Wordt algemêen anveird da de naktzoadign oentstoenn in 't loate Karbôon. Da zoe 't gevôg zyn van e hêele   dupliekoasje-gebeurtenisse oengevêer 319 miljoen joarn geleen . Vroege kenmerkn van zoadplantn woarn duudlik in verstêende primitieve naktzoadign van 't loate Devôon roend 380 miljoen joarn geleen. 't Wordt veroendersteld da binst 't Middn-Mesozoïcum, de bestuuvienge van sommigte uutgestorvn groepn naktzoadign zoe gebeurd zyn deur nu uutgestorvn sôortn schorpioenvliegn (*Mecoptera*) die e gespeesjaliezeerde *proboscis* (sôorte slurf) adn vor undre te voedn ip stuufmeeldruppls. De schorpienvliegn adn bestuuviensreloasjes mê de naktzoadign, verzeekers lange vo datr glykoardige en oenafanklikke oentwikkliengn platse voenn tusschn insektn die undre mê nektar voeddn en de bedektzoadign . De koniefeern zyn verre de mêest uutgebreide bestoande groep van naktzoadign, mê zesse to acht familjes, mêt e totoal van  65-70 geslachtn en 600-630 sôortn (696 anveirde noamn). Koniefeern zyn oetachtige plantn en de mêeste zyn altydgroene . De bloarn van veele koniefeern zyn lank, dinne en noaldachtig, andre sôortn, woaroendre de mêeste *Cupressaceae* en sommigte *Podocarpaceae*, ên platte, drieoekige schubachtige bloarn. *Agathis*  by de  *Araucariaceae*  en *Nageia* by de *Podocarpaceae* ên brêe, platte bandvormige bloarn.

Cykoadn zyn de twidde grotste groep naktzoadign, mê twêe of drie famieljes, 11 geslachtn, en by benoadrienge  300 sôortn.  De andre bestoande groepn zyn de gnetoaln mê  75-80 sôortn en de êene sôorte *Ginkgo*.

## Gebruuk
Nakzoadign ên e belangryk ekonomiesch gebruuk. Pynboom, denne, sparre, lorke en ceedre zyn vôorbeeldn van koniefeern die gebruukt wordn vo timmr-oet. Sommigte andre algemêene toepassiengn zyn te vienn in zêepe, vernis, naagl-lak, voediengsmiddln, kolle en parfum.

## Genetica
Den êeste gepubliceerde genoom vo de nakzoadign was de genoom van *Picea abies* in 2013 .

## Eksterne koppliengn
* Gymnosperm Database

## Verwyziengn