Albano Laziale

**Albano Laziale** es en Italioansche gemêente binn'n de metropolitoane stad Rome Ôofdstee in de regio Lazio. 't Ligt o de zuudôostkantn van Rome zelve, ip apeupri 25 kilomèiters van't center van Rome, in d'Alboanse Euvels. O de nôordkantn van Albano Laziale ligt et Meer van Albano.
thumb|left|Zicht ip Albano Laziale

## Noame
In tydde van de Romein'n lag Albano an de Via Appia (de heirboane die liep van Rome noa 't zuudn tout in Brindisi) en wos de plekke ol gekend ounder de noame "Albanum" ofte "Castra Albana" (genoemd noa't leegerkamp van't Parthische legioen da ier lag in tydde van de Romein'n). Verschilligte ruïn'n in Albano getuugn nu nog olsan van d'ôoge beschoavienge en welvoart dervan in den Oudeyd.

't Achtervoegsel "Laziale", wa verwyst na de provinsje Lazio, wierd er mor in 1873 officiël bygevoegd vo nie te verwarrn mè and're plekkn in Itoalië die Albano noem'n, lyk Albano Sant'Alessandro (by Bergamo), Albano Vercellese (in de provinsje Vercelli) en Albano di Lucania (in de provinsje Potenza).

## Liggienge
Albano Laziale grenst an de gemêentn Ardea, Ariccia, Castel Gandolfo, Rocca di Papa en an't stad Rome zelve. De gemêente èit twêe wykn/gehuchtn (*frazioni*): Cecchina en Pavona.

## Beziensweirdigeedn
* De kathedroale van Albano Laziale ofte de Sint-Pancratiusbazilieke (*Basilica Cattedrale di San Pancrazio*), gebouwd in 1721.
* De Sinte-Pieter-Apostelkerke (*Chiesa di San Pietro Apostolo*) woavan 'n ôorsproung ol stamt van de vierde êeuwe.
* De Sint-Pauluskerke (*Chiesa di San Paolo*) wierd gebouwd in 1282. Ier liggn in't illigdom de restn van d'n illign Gaspar del Bufalo.
* D'Illige-Maria-ter-Sterrekerke (*Chiesa di Santa Maria della Stella*) mè de by-ôornde catacomb'n van Sent-Senatore die ier gemakt zyn in de derde êeuw en beschilderd zyn mè fresco's uut de vuufde tout de neegnde êeuwe. In de kerke ligt et graf van Maria Teresa d'Asburgo-Teschen (1816-1867), oartsertooginne van Ôostnryk en keuninginne der Beyde Siciliën.
* De Pretorioansche pôorte (*Porta Praetoria*) es 't grôotste oovrblufsel van't Romeynsche kamp van't Parthische legioen.
* 't Savelli-Paleys, es gebouwd in de dertiende êeuwe deur de Savelli-familje en wos ôosprounkelyk bedoeld lyk en fortifikoasje, wa je nog olsan kunt zien an zyn vierkante torrn. Achter da 't Vaticoan 't gekocht ad in 1697 wierd et de zetel van't pauselyk gezag in Albano. Ip de moment zittn de gemêentelyke dienstn der en es't nu 't staduus van Albano Laziale.
* 't Lercaro-Paleys ofte 't Bischoppelyk Paleys wierd gebouwd in 1727 deur kardinoal Nicolò Maria Lercaro vo der paus Benedictus XIII te kunn'n ountvangn. Vandoage es't nog olsan den bureau van den bisschop en zyn administroasje.
* In Albano Laziale liggn der ôok nog teffrente and're pallazzo's en villa'ts:
** Palazzo Campano
** Palazzo Rospigliosi
** Palazzo Pamphilj
** Palazzo Paolucci
** Palazzo Poniatowskj
** Villa Doria-Pamphilj
** Villa Corsini
** Villa Altieri
** Villa Ferrajoli
** Villa Venosa-Boncompagni


Image:Piazza Pia Albano.jpg|De kathedroale van Albano Laziale
Image:Albano_Laziale_Chiesa_di_San_Paolo.JPG|De Sint-Pauluskerke
Image:Albano_Laziale_-_Porta_Pretoria.jpg|De Porta Praetoria
Image:Albano Laziale - corso di sopra - Palazzo Savelli - Sede Comune.JPG|'t Staduus van Albano Laziale
Image:Palazzo_Vescovile_Albano.JPG|'t Bischoppelyk Paleys