open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Valine

thumb|right|180px|Chemische formule van valine
thumb|right|160px|3D-stoafvôorstellienge van valine

**Valine** es een natuurlyk aminozuur. Et weirdt ofgekort mè **Val** of **V**.

## Chemische structuur
Valine bestoat, gelyk olle natuurlyke aminozuurn, uut nen ôofdkeetn en nen zykeetn. De ôofdkeetn es dezelfde gelyk olle aminozuurn en bestoat uut een aminogroep en nen carboxylgroep, mè doartussn een carbongroep. Ip de carbongroep stoat de zykeetn die de valine bepoald: een ofgetakte koolwoaterstofverbindienge mè chemische formule -CH(CH3)2.

## Fysische karakteristiekn
Valine beôort by de hydrofobe amninozuurn, deurda de zykeetn allêne moar bestoat uut koolwoaterstoffn. Doardeure zul'd je valine mêestol vindn in't binneste van een proteïne of in de transmembraanregio van een eiwit.

## Vôorkoomn en (bio)synthese
Valine es een essentieel aminozuur, wa wil zeggn da je et moe binnkrygn via uw eetn. Natuurlyke bronn van valine zyn koas, vis, kiekns en ander pluumvee, nootn,...

## Genetische code
Valine weirdt gecodeerd deur de codons GUU, GUC, GUG en GUA.
Concertina

De **concertina** is e muziekinstrument die stif trekt up e trekzak. Juuste lik by de trekzak bestoat e concertina ut twêe kassn die mi makoar verboundn zyn met e boge. In de kassn zittn der ploatn mi toungsjes up, en up de kassn stoan der ventieln. Oe je e ventiele induwt, bloas je lucht noar e bepoald toungsje.
 
## Types
### De Duutsche concertina
thumb|Ne Duutsche concertina
thumb|Ne Iengelsche Concertina
De Duutsche concertina et de volgende eigenschappn:
* Wisseltônig: duwn en trekkn geevn e verschillige tône vo dezelste knoop.
* Diatonisch: nie ol de nootn kunn espeeld zyn, mor ollêne mo dedie dan in de tôonladder zittn. Dus in *do grôot* kuj ollêne mo *do re mi fa sol la* en *si* speeln, zounder de kruusn.
* De kassn woarn mêestol vierkant.

Bie de Duutsche concertina zyn der ôok dikkersn twêe toungsjes vo dezelste note, woadeure da je e vullere klanke krygt. Uut de Duutsche concertina is loater de bandoneong ountstoan.

### De Iengelsche concertina
De Iengelsche concertina et de volgende eigenschappn:
* Unisoon: Trekkn en duwn geevn dezelste tône vo dezelste knoop.
* Volledig chromatisch: je kut ol de nootn speeln.
* De kassn woarn mêestol zesoukig, mor der woarn ôok andere vormn.

### De Iengels-Duutsche concertina
Da woarn wisseltônige, diatonische concertina's die in Iengeland gebouwd zyn. Z'addn de uterlikke kenmerkn van ne Duutsche concertina, mor de inwendige technik van ne Iengelsche concertina. 

## Interne koppelienge
* Bandoneong
1665

1662 - 1663 - 1664 - **1665** - 1666 - 1667 - 1668
't Joar **1665** is 't 65e joar in de 17e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gestorvn
;september
*17 - Filips IV van Spanje
Isoleucine

thumb|right|230px|Chemische formule van L-isoleucine
thumb|right|160px|3D-stoafvôorstellienge van L-isoleucine

**Isoleucine** es êen van de 20 natuurlyke aminozuurn. Et weirdt ofgekort mè **Ile** of **I**. De vorme die et meeste vôornkomt es L-isoleucine, D-isoleucine komt by de meer exotische soortn vôorn.

## Chemische structuur
Isoeucine's zykeetn bestoat uut een ofgetakte koolwoaterstofverbindienge mè chemische formule -CH(CH3)CH2CH3. Ge zoet dus keun zeggn da isoleucine nen valine es mè een extra -CH2- tussngepropt. Isoleucine gelykt ôok ip leucine, moar mè êene CH3 verschoovn. Voo de reste eit isoleucine dezelfste ôofdkeetn gelyk olle andre natuurlyke aminozuurn, mè nen aminogroep an n'êne en nen carboxylgroep an n'andere ant. Isoleucine es isobaar mè leucine, z'ein olletwêe een massa van 131.18 g/mol. 

## Fysische karakteristiekn
Isoleucine beôort by de hydrofobe amninozuurn, deurda de zykeetn allêne moar bestoat uut koolwoaterstoffn. Doardeure zul'd j'em mêestol vindn in't binneste van een proteïne, of an de butenkant at over de transmembraanregio van een eiwit goat. Isoleucine eit noast zyne chiroale ôofdkeetn ôok nen chiroale zykeetn (ip de Cβ). Oloewel der dus 4 stereoisomeern meuglyk zyn, komt er moar êen vôorn in de natuur (2S,3S)-2-amino-3-methylpentanoic acid).

## Vôorkoomn en (bio)synthese
Isoleucine es een essentieel aminozuur voo bêestn, wa wil zeggn da je et moe binnkrygn via uw eetn, mêestol onder de vorm van proteïneryk eetn. In plantn en micro-organismn weirdt et angemakt vanuut pyrodruuvezuur en alpha-ketoglutaarzuur.

## Genetische code
Leucine weirdt gecodeerd deur de codons AUU, AUC and AUA.
Orgel

[thumb|'t Orgel in de Capucienekerke van [Ostende is gemakt dur Stan Arnauts in vroege barokstyl]]
En **orgel** is e muziekinstrument, da bestoat ut verschillige puupn woadeure datter lucht strôomt da gebrookn wordt up e labium of up e tonge en ezô ne klank produceert.

Der zyn verschillige sôortn orgels:
* puuporgel
* droaiorgel
* woaterorgel

't Puuporgel is't mêest bekende en afhankelik van de plekke woa da't stoat et verschillige noamn en modelln:
* Kerkorgel
* Uusorgel
* Theoaterorgel
* Concertorgel

Klindere orgels zyn:
*harmonium
*kistorgel
*hammondorgel

Keyboards en synthesizers wordn ôok oltemets orgels genoumd, mor technisch gezien zyn't gin orgels.
Muziekinstrument

E **muziekinstrument** is e vôorwerp, gelyk ut wuk materioal, bedoeld om muziek te moakn. 

## Indêlienge
Der zyn verschillige methodes om ze in te dêeln:
### Maniere woarup da 't geluud gemakt is
* Aerofôonn: lucht loatn trilln (trompette, fluute, orgel, enz.)
* Chordofôonn: e snoare loatn trilln (viole, gitare, piano, enz.)
* Idiofôonn: trilln va materioal da klank gift (cimboale, klokknspel, enz.)
* Membranofôonn: trilln van e vel (trommel, pauke, enz.)
* Elektrofôonn: me den illetriek (keyboard, synthesizer, enz.)
### Maniere woarup da ze bespeeld zyn
* Strykinstrumentn
* Tokkelinstrumentn
* Bloasinstrumentn
* Toetsinstrumentn
* Slaginstrumentn
### In 't symfonisch orkest
* Strykers
* Outbloazers
* Koperbloazers
* Slagwerk
Valerius De Saedeleer

thumb|Valerius De Saedeleer
[thumb|Valerius De Saedeleer (nereliggend) in Blanknberge met o.a. [Jules Gadeyne (middn)]]
**Valerius De Saedeleer** (Aalst, 4 augustus 1867 - Leupegem, 16 september 1941) was e Vlamsche kunstschilder. Je schilderde uutgestrekte panoramische landschappn. Je was één van de schilders van den êeste groep van de Latemsche Schole.

## Leevn en werk
Valerius De Saedeleer was de zeune van e fabrikant van zêpe. Teegn de gouste van ze voader giengt 'n noa d' Academie vo Schone Kunstn in Gent woa dat 'n in contact kwam met 't anarchistisch socialisme. Loater volgdet ie lesse by Franz Courtens in Brussel. Je trouwdege in 1889 in Aalst met Clémentine Limpens.

Je weunde êest e poar joar in Blanknberge en Wendune. Je was doa by een artistieke groeperienge *De Zwarte Kat* tegoare met kunstschilder Jules Gadeyne (1857-1936). Ze kwoamn tegoare in 't strangecafé *A la Belle-Vue* in Harendyke van Mietje Gadeyne, de zuster van Jules Gadeyne. Harendyke was één van de favoriete pleksjes van De Saedeleer. J'het er ook nog geweund in 't dunecafé de *Bagatelle*. In 1894 hè keuniginne Carolina van Saksen in de Bagatelle e schilderye van De Saedeleer gekocht vo 200 fr, e forse somme in dien tyd.

Doar achter het De Saedeleer ook  in Lissewege geweund in e boerderytje langs de Ter Doeststroate. Eén van ze wienterlandschappn, geschilderd in Lissewege, hangt in 't Groeningemuseum in Brugge.

Je weunde ook in St.-Martens-Latem (1893), Afsnee, St.-Denys- Westrem en in Gent by George Minne. Je was doa lid van de Socialistische Partye. 

In 1898 kêerdet ie were noa Latem. De schilderyen dat 'n makte tusschn 1904 en 1914 wordn anzien als zyn beste werkn. 

Van 1908 tout 1914 weundet ie in Tiegem en in 1914 giengt 'n noar Iengeland. Je weunde  in 't heuvelland van Wales. 

Je kêerde in 1921 were noa Vloandern, êest in Etikhove toet in 1937 en achter da zyn vrouwe gestorvn was, de grotste klop van zyn leevn, giengt 'n by één van zyn dochters weunn in Leupegem, woa dat 'n ook gestorvn is den 16stn december 1941.

PM 137983 B.jpg
Valerius De Saedeleer - Winter in Flanders.jpg
Valerius De Saedeleer - Geese on the Leie.jpg
PM 137979 B Aalst.jpg

## Varia
*In Blanknberge ist er e rampe noa de zêedyk vernoemd noa Valerius De Saedeleer: *De Saedeleerhelling*.
*In Lissewege en in Etikhove ist er e wegel noar em vernoemd: *Valerius De Saedeleerpad*.
*In Aalst ist er e *Valerius De Saedeleerstroate*.

## Externe koppeliengn
*Biografie

*Valerius De Saedeleer in Harendyke
Stijn De Smet

**Stijn De Smet** (Brugge, 27 moarte 1985) is e foetbollist die voun 't moment byn KV Kortryk speelt. E speelt mêestol up de plekke van anvollnde middnvelder, mor e kut oek an de zydskant of vavôorn speeln.

## Carrière
De Smet is begunn foetbolln by SV Jabbeke (en het ossan in Snellegem ewund, êen van de dêelgemêentn van Jabbeke) en at 'n twove wos, is 'n verhuusd no Cercle, achter dat 'n in e sezoen 40 goals emakt hadde. 

Zyn êestn match in 'n êestn ploeg van Cercle wos teegn Westerlô in 't sezoen 2003-2004. 't Joar derup mucht 'n 19 kirs meidoen en ne makte 4 goals en in 2005-2006 kust 'n ol 7 kirs scôorn. Deurdat 'n e zwoare neuke krêeg an de gewrichtsbandn van ze knoezel, wos 't noaste sezoen nie 't succesjoar dat iederêen verwacht hadde. De stage dat 'n muchte doen byn de Blackburn Rovers uut Iengeland, wos doamei naasn ze neuze.

De grôte deurbroake kwam in 't begun van 't sezoen 07-08, woarin dat De Smet tope met De Sutter, Iachtchouk en Gombani indeliks vele goals makte en ezô Cercle no 'n top van de klasserienge brochte. 

In 2009 is 'n wegekocht deur AA Gent, doa het 'n nie ossan e boasisplekke ghad. In 2011 verheurt AA Gent nem an Westerlô. Je speelde vanof 't sezoen 2012-2013 were by AA Gent moa je wierd binst de wienterstop uutgelêend an Woasland-Bevern.

In 't sezoen 2013-2014 het 'n e twêejoarig contract getêkend by KV Kortryk met een optie ip e derde sezoen.

En het en ende meigespeeld met de nationoale beloftn, in 2008 hoald 'n zyn êestn cap voun de Rôo Duvels.

## Varia
*Ze voader zei ôois eki teegn Hugo Broos, die gon kykn wos no ze zeune Dennis, dat 'n nog wel interessante zoakens wiste te vertelln over foetbol en ne vroeg of dat 'n messchien etwot me foetbol te moakn hadde.
*Nicolas Lombaerts vertelde in en interview da De Smet liever nor e TD van de KLJ goat dan nor e VIP-fêeste en dat 'n liever bier drienkt of champagne. De Smet zei doarup dat dadde ol ossan ezô ewist is: byn de nationoale jeugd droenkn de mêeste gastn olle sôortn kortndrank, buutn de West-Vloamiengn, dedie droenkn ossan nunder pientjes.

## Externe koppelienge
*Cercle-AA Gent (3-1) van 1 september 2007 met De Smet die de vierde golle makt
1605

1602 - 1603 - 1604 - **1605** - 1606 - 1607 - 1608
't Joar **1605** is 't 5e joar in de 17e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
;november
* 5 - 't Buskruutkomplot (*gunpowder plot*) woarda Guy Fawkes en zyn trawantn probeerdign 't Iengels parlement up te bloazn. Den avond van den vuufden november stoa nog olsan bekend as *Guy Fawkes Night* woaby dat er vierwerk ofgeschootn wordt.
## Geboorn
;april
* 8 - Filips IV van Spanje
Tom De Sutter

thumb|Tom De Sutter
**Tom De Sutter** (Zottegem, 3 juli 1985) is en Vlamschn foetbollist die in de spits speelt by KV Oostende.

## Carrière
De Sutter is begunn foetbolln by VV Balegem, in de parochie woa dat ’n wunt. Ol zêre wos ’n overenoomn deur Wetteren (e derdeklasser). E dei dat doa nie slicht en in 2001 kwam Club Brugge nem oaln. E grakte nie toet in ’n êestn ploeg en ne veruusde no Toeroet, woa dat ’n da joar 13 goals makte. ’t Têekn voun Cercle voun De Sutter te koopn, ol kwam et der nie 100% uut in dat êeste joar, e makte mor 1 golle in de competiesche.

’t Joar van de deurbroake kwam in 2007-2008, woarin dat ‘n, tope met hêel Cercle, indeliks goed presteerde. E makt goals me zyn oogn toe en endigt deur e beregoeie twidde stemrounde, ’n dern in de verkiezienge van de Goudn Schoe. In januoari 2008 wos ’n oek voun ’n êeste kêe uperoopn voun de Rôo Duvels (voun e match teegn Standard). Voun de beloftn at ’n ol êentige kirs espeeld. Ze noemn nem oundertusschn de nieuwn Josip Weber, de spitse die in de joarn 90 van passird’ êeuwe 3 kirs topschutter ewist is. In dezestn moand et 'n ze kruusbandn escheurd beistn e match met de beloftn. In februoari rocht 'n eblesseerd, beistn e match met de beloftn krêegt 'n en erge neuke an ze kruusbandn.

## Varia
* In januoari 2008 kwam ter byn Cercle e vôorstel uut Rusland (van Zenit Sient-Petersburg, ’n club van Nicolas Lombaerts) voun De Sutter te koopn voun 7,5 meljoen euro’s. E besliste voun egliek by Cercle te bluuvn.
* E lêert nog vors, ne doet marketing.
* In de wienterstop van 2008-2009 gienk De Sutter nor Anderlecht. 'n Achtsn februoari makt 'n zyn êeste golle teegn Bergn.
* De 14ste juli 2013 têek'nde De Sutter e contract voe 4 seizoen'n by Club Brugge.
* In ogustus 2015 veruusde De Sutter na Bursaspor.
* 2016-2018: KSC Lokeren
* 2019-: KV Oostende

## Externe koppeliengn
* Officieeln fansite
* Cercle-Club (1-0, voun 'n beker) van 13 januoari 2008 met e golle van De Sutter
Piet De Bel

**Piet De Bel** (Yzegem, 18 februoari 1980) is e West-Vlamschn basketter die ip de centerposiesje speelt. 
## Ploegn
*BBC Tielt
*Ajax team Ostende - juniors
*1999-2001: Telindus Oostende (D1)
*2001-2003: Power Wevelgem (D1)
*2003-2004: BT Power Wevelgem (D1)
*2004-2005: RB Antwerpn (D1)
*2005-2006: Okapi Aalstar (D2) (Aalst)
*2006-2007: Okapi Aalstar (D1)
*2007-2008: Generali Okapi Aalstar (D1) 
*2008-2009: Generali Okapi Aalstar (D1)
*2009-2010: Generali Okapi Aalstar (D1)
*2010-2011: KBBC Oostkamp (D2)
*2011-2012: KBBC Oostkamp (D3)
## Prestoasjes
*1998: Europees kampioenschap vo Juniors
*1999 toet 2002: Belgische Nationale Ploeg
*1999: Europees kampioenschap
*1999: Korac Cup
*2000: Korac Cup
*2000: Europees kampioenschap
*2000: Belgian 2nd Rookie of the Year
*2001: Beker van België Ostende
*2001: Belgisch Kampioen Ostende
*2001: Europees kampioenschap
*2006: Kampioenschap D2 Okapi Aalstar

## Externe koppeliengn
*EuroBasket 2009 FIBA Europe
*Eurobasket profile
Mars

* Nen god uut de Griekse en Romeinse mythologie
* Een planete
* Een muziekgenre
* E bedryf da sneukelieng makt
Glycine

thumb|right|180px|Chemische formule van glycine
thumb|right|160px|3D-stoafvôorstellienge van glycine

**Glycine** es êen van de 20 natuurlyke aminozuurn. Et weirdt ofgekort mè **Gly** of **G**. 

## Chemische structuur
Glycine es een specialleke omda't et et ênigste natuurlyk aminozuur es da ginne zykeetn eit. ip et Cα atoom stoat geweune nog nen twêedn H. Deurda't er gin zykeetn ipstoat, es't er gin sterische hinderienge van de torsieoekn φ en ψ. De ôofdkeetn kan dus vrieelyk droain en kan de hêle ruumte van de Ramachandranplot inpakkn.

## Fysische karakteristiekn
Deurda de Cα twêe gelyke zygroepn eit, es glycine nie optisch actief. Doarin es't weerol uniek ounder de natuurlyke aminozuurn. Glycine es nie echt hydrofoob of hydrofiel.

## Vôorkoomn en (bio)synthese
Glycine weirdt angemakt deur et lichaam vanuut serine. Da gebeurt in de lever. Ge moet glycine dus nie binnnkrygn via uw eetn. Glycine weirdt synthetisch gemakt dur ammoniak te loatn reageern mè monochloorazynzuur volgns de reactie: 

 ClCH2COOH + 2 NH3 → H2N-CH2COOH + NH4Cl

Ze gebruukn glycine in eetn voo de bêestn, medicamentn, cosmetica...

## Genetische code
Leucine weirdt gecodeerd deur de codons GGU, GGC, GGA en GGG.
I'm Seeking Something That Has Already Found Me

**I'm Seeking Something That Has Already Found Me** es den debuutcd van Ozark Henry, uutgekoomn in 1996. Ie es olgemêen ip bievol getrakteerd deur de muziekjournalistn, moar wos nie echt een commercieel succes omda't ie nogol zwoar wos. David Bowie wos't er wel zot van, ie von't et êen van de beste debuutcd's ôoit. 

## Liedjes
#Rosamund Is Dead	 
#Dogs and Dogmen	 
#Black	 
#Man on Roof	 
#Great	 
#Hope Is a Dope	 
#Specific Cacophony	 
#I Ray	 
#Autumn Illustrates This	 
#Self Portrait	 
#I'm Seeking Something That Has Already Found Me	 
#In Camera

## Singles
*Dogs and Dogmen
*Hope is a dope
Latemsche Schole

De **Latemsche Schole** is e Vlamsche kunstenoarsgroep die tegoare kwam in den êestn helft van de 20e êeuwe in Deurle en in Sint-Martens-Latem, twêe dorpn an de Leie, ten zuudn van Gent.

't Ende van de 19e êeuwe was 't begun van e nieuwe mentaliteit. Die vernieuwienge begost ook by de schilderkunst, die de noame symbolisme krêeg. Vele kunstenoars krêegn interesse vo 't spirituele. De melancholie binst d'êeuwwisselienge tegoare met 't fin-de-sièclegevoel was een typische eignschap van 't symbolisme. Een ander kenmerk  was 't werekêern noa de nateure en vele kunstenoars wildn ip den buutn goan weunn. Vanuut Gent vertrokkn vele artistn noa Sint-Martens-Latem en ze vormdn doa de Latemsche Schole. 

De Latemsche Schole wordt ingedêeld in de volgnde groepn: 
*Den êeste groep met de mystieke symbolistn Albert Servaes, George Minne, Gustave Van de Woestijne, Valerius De Saedeleer en Albijn Van den Abeele.
*De twidde groep met de expressionistn Constant Permeke, Jos Verdegem, Gust De Smet, Leon De Smet en Frits Van den Berghe. Die groep had e grôotn invloed ip d'ountwikkelienge van de loatere modernistische bewegienge in België. 
*De derde groep met Hubert Malfait, Albert Saverys, Jozef De Coene, Arthur Deleu, Albert Claeys, Victor Lorein, Achile Van Sassenbroeck, Jules Boulez en Maurice Schelck.
*Sommigte critici hen 't ook over e vierde groep me Fons Roggeman, Luc-Peter Crombé, Joe Van Rossem, Chris Pots, Jef Wauters, en Lea Vanderstraeten.
1 november

**1 november** is den 305dn dag van 't joar (306dn dag in e schrikkeljoar) in de Gregorioansche kalender. 't Volgn nog 60 doagn toet 't ende van 't joar.

## Gebeurtenissn
* Allerheilign

## Geboorn
* 846 - Lodewyk den Hakkeloare
* 1596 - Pietro da Cortona 
* 1661 - Lodewyk, le Grand Dauphin

## Gestorvn
* 1700 - Karel II van Spanje
3 juli

**3 juli** is den 184stn dag van 't joar (185stn dag in e schrikkeljoar) in de gregorioansche kalender. 't Volgn nog 181 doagn tout 't ende van 't joar.
## Geboorn
* 1421 - Giovanni di Cosimo de' Medici
* 1985 - Tom De Sutter
## Gestorvn
* 1953 - Gaston Rebry
* 1971 - Jim Morrison, Amerikoansche rockmuzikant
Mars (god)

[thumb|<center>Beeld van Mars an de Porte de Paris in [Rysel]]
**Mars** wos de god van den orloge in de mythologie by de Romeinn. In de Grieksche mythologie noemdn z'hem Ares. 

Mars wos de zeune van Jupiter en Juno. Vo de Romeinn was-t ie den belangrykste god achter Jupiter en z' anzoagn hem als de voader van den twêelienk Romulus en Remus, de stichters van Rome. 

Êest was-t ie de god van de vruchtboarheid, moa loater smolt ie t'hope met de Grieksche god Ares en kwam-t ie de god van stryd, dôod en orloge.
thumb|left|75px|<center>Marssymbool
Mars is geweunlik ofgebeeld met e lanse of zweird en een helme en schild. 
't Symbool van Mars, e cirkel met e pyle die noa boovn reks wyst, is ook 't symbool van 't mannelik geslacht.

De moand moarte en de planete Mars zyn noa de god Mars vernoemd.
1700

1697 - 1698 - 1699 - **1700** - 1701 - 1702 - 1703
't Joar **1700** is 't 100e joar in de 17e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge. Hoewel de Gregorioansche kalender in principe in 1582 ol wos ingevoerd, woarn er landn die dat pas in 1700 deedn en doarmee êen overgangskalender haddn. Dat woarn: Duutsland, Denemarkn, Nôorweegn en Gelderland.

## Gebeurtenissn
[thumb|Louis XIV verkloart zyn kleênzeune Philippe d'Anjou de nieuwe keunienk van [Spanje]]
*Kort vo zyn dôod het de gehandicapte Karel II van Spanje per testament Filips van Anjou, de 17-joarige kleênzeune van Lodewyk XIV, angeweezn als trôonipvolger.

## Gestorvn
;november
* 1 - Karel II van Spanje, de latste keunienk van de Spoansche Habsburgers
* 22 - Artus Quellinus II, Vlamschn beeldhouwer
Muziek

# De muziek: de kunste
# 't Muziek: een armonie, fanfare of brassband, soms ôok het orkest(je) ip nen bal of iptreden
# Iets ip muziek zettn: en idee uutwirkn of ofwirkn
# Er zit muziek in: en goe gedacht
# Er komt muziek uut: het marcheert (appareil)
Outbloazers

De **outbloazers** zyn e groep van instrumentn bin 't klassieke orkest. Der zittn ôok nog e poar hêle oude instrumentn by, dan in de barok by 't klassieke orkest zoatn, mo nu nie mêer.

## Types
Der zyn 3 groepn bin de outbloazers, gebaseerd up de maniere woarup da't under geluud geproduceerd wordt:
# Trilln van e riet: Klarinette en saxofonne
# Trilln van twêe rietjes:
## Gedekt: De muzikant bloast deur e gat en de lucht wordt nor de rietjes geleid: Kromôorn, doedelzak en schalmei
## Ongedekt: De rietjes zittn tusschn de lippn van de muzikant: Hobo en fagotte
# Geluud gebrookn deur teegn e bôord te bloazn: 
## Oopn: De muzikant moe zelve zorgn dat de lucht schône brikt up de bôord: Dwarsfluute
## Toe: De muzikant moe bloazn in e gat en de lucht wordt deur de konstruuksche geleid om te breekn up de bôord: Blokfluute en schuuflet

## Materioal
Outbloazers zyn nie ossan gemakt van out, lik of da de noame zou doen peizn. De mêeste dwarsfluutn zyn gemakt van metoal, mor deurdat undere vôorlôper in de barok wel van out wos, wordn ze ôok by de outbloazers gereeknd. De saxofonne is ôok olsan van metoal, mor deurdat ie gebaseerd is up de klarinette isn ôok by de outbloazers gereeknd.

## Verschil mi koperbloazers
't Grôote verschil tusschn outbloazers en koperbloazers is, deurdat under klank up en andere maniere gevormd wordt, dan outbloazers nie-directioneel zyn: undere klank wordt schône verdêeld over hêel de ruumte woarin da ze an't speeln zyn. By koperbloazers is da nie 't geval. De klank goat surtout in de richtinge dan ze an't bloazn zyn. Dat is e belangryk verschil vo hafabra-verênigingn dan up stroate goan speeln.
Juan II van Oostnryk

Don **Juan José van Oostnryk** (Madrid, 7 april 1629 - Madrid, 17 september 1679) was e Spaanschn generoal en stoatsman. Je was van 1656 tout 1659 landvoogd van de Zudelikke Nederlandn en tusschn 1677 en 1679 wast ’n êeste minister van Spanje.

## Zyn leevn
Don Juan was erkend ols buutnechtelikke zeune van Filips IV van Spanje en je wierd doadeure ipgebrocht lik e prins. Zyn moeder was de tonêelspeelster Maria Inés de Calderón. 

In 1647 wierd ’n no Napels gezoundn mè militaire versterkienge vo de vicekeunink  Rodriguez Ponce de Léon te steunn teegn den ipstand, angevoerd deur Masaniello. En loater ols vicekeunink no Sicilië vor ’n ende te moakn an de pacificoatie van Catalonië, da sedert 1640 in ipstand was. 
Je was doa vrêe populair, nie ollene omdat ’n voorstander was van vrede mo je kwam ook sympathiek over en j’aa z’n uterlik mee, in teegnstellienge mè de meeste andere Habsburgers. 

In 1656 wierd ‘n landvoogd van de Zudelikke Nederlandn, die ip da moment ipstandig woarn teegn under soeverein Filips IV van Spanje. 

Don Juan toogdeg' em vrêe courageus in d’oorloogn teegn Vrankryk en Iengeland.

Je was styf ambitieus en je makte de foute dat ’n em mè z’n tweeëntwintig joar joungere olfzuster Margaretha Theresia van Spanje wildege verloovn. Keunink Filips IV was nie akkoord, want j’aa z’n dochter beloofd aan eur nounkel, keizer Leopold I van ’t Illig Rôoms Ryk vor azo eur positie in d’erfipvolgienge t’oudn en de rechtn ip de troon via eur jounges vôort te loatn goan. In 1665 pakte Filips Don Juan z’n  recht ip erfipvolgienge of. 

Van 1677 tou an z’n dood wast ’n êeste minister ounder z’n olfbroere Karel II van Spanje, die zwakzinnig was. Don Juan ielp em vele, je gaf em lesse en probeerdeg’ em te leern leezn en schryvn. 

In 1678 zound ’n Karels moeder Maria Anna van Oostnryk weg uut Madrid.
Den zeevntienstn september 1679 ist ’n gestorvn en kost ze werekeern.
Peter Ernst von Mansfeld

**Peter Ernst von Mansveld** (Saksn, 20 juli 1517 – Luxemburg, 22 meie 1604) was e stoatsman, veldmoarschalk by ’t Spoans leger en landvoogd van de Spoansche Nederlandn van 1592 tout 1594.
## Zyn leevn
Mansfeld was de dertienste zeune van Ernst II von Mansfield-Vorderort en z’n twidde vrouwe Dorothea, groavinne van Solms.
Je was ols joungn edelman in dienst van Karel V no de Nederlandn gekommn en o Karel in 1535 ip expeditie no Tunis vertrok gingt ’n mee. In 1545 wierd ’n benoemd tout gouverneur van Luxemburg.

In 1562 stound Mansfeld eest an de kant van d’ipstandige edeln, teegn ‘t besteur van Filips II, mor achter ’t vertrek van Granvelle trokt ‘n em were uut de oppositie en je verzetteg em teegn ‘t ‘’Verbound der Edeln’’. Achter de Beeldnstorm wierd ‘n zelfs één van d’importentste roadgevers van landvoogdesse Margaretha van Parma.
Noadien vocht ’n mee in d’n Tachtigjoarign Oorlog, ounder Don Juan en Alexander Farnese.
## Landvoogd van de Spoansche Nederlandn
In 1590, binst da Farnese in Frankryk vocht, kreeg Mansfeld ’t besteur ad interim. Achter d’n dood van Farnese, in december 1592, kreegt ’n de vaste functie van landvoogd tout dat aartsertog Ernst van Oostnryk ’t in 1594 van em over pakte.
In 1595 trokt ’n em were ip z’n landgoed in Luxemburg woa dat ’n in 1604 gestorvn is.
## Vrouwn
Peter Ernst von Mansveld is drie of vier kis getrouwd gewist. Z’n twêe êeste vrouwn woarn:
* Margaretha van Brederode, zuster van Hendrik van Brederode
* Maria van Montmorency, zuster van Filips van Montmorency, groaf van Horne
20 juli

**20 juli** is den 201stn dag van 't joar (202dn dag in e schrikkeljoar) in de gregorioansche kalender. 't Volgn nog 164 doagn toet t einde van 't joar. 
## Geboorn
* 1304 - Francesco Petrarca, Italioansche gelêerdn, schryver en dichter
* 1517 - Peter Ernst von Mansfeld, landvoogd van de Spoansche Nederlandn
## Gestorvn
* 1031 - Robert II, keunienk van de Frankn en hertog van Bourgondië
1517

1514 - 1515 - 1516 - **1517** - 1518 - 1519 - 1520
't Joar **1517** is 't 17e joar in de 16e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Geboorn
;juni
* 29 - Rembert Dodoens
;juli
* 20 - Peter Ernst von Mansfeld
## Gestorvn
;april
* 15 - Jan Smeken, Brusselsche rederyker
1604

1601 - 1602 - 1603 - **1604** - 1605 - 1606 - 1607
't Joar **1604** is 't 4e joar in de 17e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gestorvn
;meie
* 22 - Peter Ernst von Mansfeld
Uetersen

**Uetersen** () is e stad in de deelstoat Sleeswyk-Holstein in
Duutsland. In 't stad zelve weunn der 17.865 menschn.

## Externe koppelienge
* Officiële website van Uetersen
Kienderliedje

thumb|Kiendjes die e kienderliedje ziengn

E **kienderliedje** is e liedje of e rymtje die emakt zyn voun jounge kienders. 

De bedoelienge is voun klêne joungers wôorn by te lêern en oltemets oek voun ze te lêern telln. Oloewel dan ze voun joungers bedoeld zyn, zit er egliek oltemets geweld (Iengels: *Jack and Jill*) en zest seksuele verwyziengn (Nederlands: *Altijd is Kortjakje ziek*) in.

## West-Vloandern
Oloewel dan de mêeste Nederlandsche kienderliedjes ol ier ekend zyn, bestoan der oek van die liedjes in 't West-Vlams. 

### Vôorbeeldn
Vôorbeeldn kunn ierounder ezet zyn, met de vermeldienge van woa dan ze ezoungn zyn.

* *Lange, lange reke, van ier toet an de beke, van ier toet an 't kapelletje, lienge, lienge, belletje* Dikkebus
* *Tony Macaroni me ze rystpapgat. E viel van 'n trap met e schelle van ze gat. Wuk go me doamei doen? Broan in de panne met e vortn andjoen!* Dikkebus
* *Wie goat er mei nor Amerika? 'k Zaagn doar e bietel in ze pyjama, 'k trokkn an zyn oar en ne zei "mama". Dat zyn de bietels van Amerika.* Dikkebus
1629

1626 - 1627 - 1628 - **1629** - 1630 - 1631 - 1632
't Joar **1629** is 't 29e joar in de 17e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Geboorn
* 1 moarte - Abraham Teniers, Vlamsche kunstschilder en graveur, geboorn in Antwerpn
* 7 april - Juan II van Oostnryk
* 3 september - Cornelis Tromp, Hollandsche militair en zeevoarder
1679

1676 - 1677 - 1678 - **1679** - 1680 - 1681 - 1682
't Joar **1679** is 't 79e joar in de 17e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gestorvn
* Jan Steen
;februoari
* 5 - Joost van den Vondel
;september
* 17 - Juan II van Oostnryk
;december
* 4 - Thomas Hobbes
Koperbloazers

De **koperbloazers** of **kopers** is e familie van muziekinstrumentn. De leedn zyn verdêeld in 4 groupn (gegroepeerd va ôoge nor lêege):
* De trompettn
* De hoorns
* De trombonn
* De tuba's

D'instrumentn van de koperfamilie wiern oorspronkelijk va koper gemakt en met e loage lak bedekt teegn 't rostn. Een ander gemêenschappelik kenmerk van koperbloazers is dat under tôon gevormd wordt deurdat de muzikant zyn lippn lat trilln. Oe arter dat'n zyn lippn spant, oe ôoger de tôone. Der zyn ôok muziekverêenegingn ollêne vo koperbloazers: de fanfaren en de brassbands.
Reus

thumb|<center>Reus deur Goya (1808)
thumb|<center>Blanknbergsche reuzn: Korno, Colette en Seven
thumb|<center>Gusten Kwik
Een **reus** of **reuze** is een styf grôot en sterk weezn met een menschelik uterlik, die vele vôornkomt in de mythologie, in sagen en sprooksjes en ook in den bybel. ’t Woord reus wordt ook gebruukt vor uutzounderlik grôte menschn. In volksvertelsels zyn reuzn over ’t algemêen uutgestorvn moa ze bluuvn tout de verbeeldinge spreekn. 

D'r zyn vele steedn die reuzn en, die de stad verteegnwoordign en die in stoetn en processies loopn. Dat is e styve oude traditie en da kan een echte of fictieve figeure zyn. In Vloandern allêne zyn d’r mêer of 1700 reuzn. 

In november 2005 et den UNESCO verschillige reuzn erkend lik Weirelderfgoed.

## Gekende reuzn
*Lange Wapper: e reuze uut Antwerpn.
*Goliath: e reuze uut 'n Bybel die verlôor van e klêen mannege.
*De reuze uut 't sprooksje van Klêen Duumtje

## Reuzn in nuze streke
In West-Vloandern en Frans-Vloandern zyn der reuzn, grôte puppn eigentlik, die e stad/dorp of volksfiguurn uutbeeldn in stoetn. E beknopt overzicht ('t joar van nunder êeste gebruuk stoat tusschen aksjes).
### West-Vloandern
*Ardooie: Griet, Pier, Tiste en Mantje
*Blanknberge: Korno (1950), Colette (1974) en Seven, Gusten Kwik (2004)
*Kortryk: Manten en Kalle
*Madône: Celten den Trimard
*Nieuwpoort: Jan Turpin, Goliath en Griete, Rosalinde, Puuptje, Crabbe en d' hekse Jacqueline 
*Hoarienge: Karel de Blauwe
*Ôostkamp: Ridder Jan Wittoen (1998), Jounkvrouwe Ligarde Baefs (2003) 
*Poperienge: Cyrus (17sn êeuw), Piere de Keikop (1958), Maai en Tjeppen (1963), Judok
*Roeseloare: Rolarius
*Wendune: Louw, Wanne, Scuteman, Pol de Kruwer
*Wervik: Mance, Pee, Jan Buuc, Marie Spillaert, Sos den Blauwer
*Yper: Goliath, Robrecht de Fries, Godfried de Tempelier, Nikolaas de Kanonnier, Cieper, Minneke Poes, Piepertje, Pietje Pek

### Frans-Vloandern
*Boeschepe: Djoos de Bolder 
*Caëstre: Pet'Je Boelder
*Hoazebroeke: Tisje Tasje, Roland,...
*Kassel: Reuze Papa, Reuze Maman
*Oudezele:
*Stêenvôorde: Jan den Houtkapper,...
*Wervik-Zuud: Jehan Van d'Helle (16e eeuwsche toebakboer)
Strykers

De **strykers** is e familie van muziekinstrumentn in 't symfonisch orkest. 
Ze bestoat ut 4 verschillende snoarinstrumentn of chordofôonn, ollemoale strykinstrumentn, die met ne strykstok bespeeld wordn:
* de viole
* de altviole
* de cello
* de contrabas
In 't orkest zittn ze mêestol mi twêen tôope an êen pepytter, ton kut er êen 't blad droajn beist dat den andern ku vôortspeeln. Der zyn ossan vele mêer strykers in 't orkest dan outbloazers of koperbloazers omdat grôte groupn strykers e hêel aparte klankkleur en, woarda je by outbloazers of koperbloazers gin zuk e verschil et tusschn êen ollêne of e hêle bende tôpe.
Hafabra

**Hafabra** is e verzoamelnoame vo armonie, fanfare en brassband, dikkersn in 't korte 't muziek genoemd in West-Vloandern. 

## Belang
Hafabra-verênigingn zyn 't erte van en socioal leevn en de cultuur vo den amateur in uze streekn, want oloewel dat er ôok wel professionele hafabra's zyn, zyn de mêeste toch amateurverênigingn. Iedere gemêente et wel zyn eign muziek, dat de gemêentelikke plechtigheedn inuldigt. Tot in de joarn 1990 oad iedre gemêente verschillige muziekn van verschillige "kleurn" en belangngroepn: De Gilde, de Middenstand, de socialistn, de pompiers, de muziekschole, de Chiro, ... 
Vor e bitje geld binn te bringn geevn de mêeste verênigingn ôok e joarliks lenteconcert of kestconcert. Lik by ol de verênigingn zyn koartingn ôok vrêe populair.

## Overkoepelingn
* De Vlamsche amateurmuziekorganisoatie, Vlamo, is e vzw die ol de amateurmuziekverênigingn in Vloandern overkoepelt, dus ôok de hafabra. Vlamo steunt under leedn deur groepsverzekeringn, lessn, play-ins en ol zukke dingn. Ze zyn ôok de tusschnpersôon tusschn de Vlamsche overeid en de amateurverênigingn, onder andere i.v.m. subsidies. In dat upzicht organiseern ze ôok concours woaby dan de verênigingn in verschillende divisies ingedêeld wordn. Oe ôger je divisie, oe mêer subsidies da je krygt.

* 'n Andre overkoepelinge in West-Vloandern is Fedekam (Federoatie van Katholieke Muziekmoatschappy'n). Zydre organiseren ol vele joaren Play-in's vo de joenge muzikanten, doagen vo verschillende groepn van instrumenten en de joarlikse taptoe up de Burg in Brugge.

## Interne koppeliengn
Lyste van West-Vlamsche hafabra

## Externe koppeliengn
Vlamo

Fedekam
Lyste van West-Vlamsche hafabra

## Armoniejn

## Fanfares

## Brassbands

## Specioale gevolln

## Koppeliengn
* :nl:Koninklijk Harmonieorkest Vooruit en Koninklijk Harmonieorkest Vooruit Oarelbeke

* :nl:Brass Band Leieland en Brass Band Leieland Gullegem
1638

1635 - 1636 - 1637 - **1638** - 1639 - 1640 - 1641
't Joar **1638** is 't 38e joar in de 17e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Geboorn
;september
*5 - Lodewyk XIV
1715

1712 - 1713 - 1714 - **1715** - 1716 - 1717 - 1718
't Joar **1715** is 't 15e joar in de 18e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Geboorn
*Joris Dumery, klokkegieter van de Zudelikke Nederlandn
## Gestorvn
;september
* 1 - Lodewyk XIV
Jan-Bart De Muelenaere

**Jan-Bart De Muelenaere** (Roeseloare, 29 september 1980) is ne West-Vlamsche kluchtigoard ofkomstig van West-Rôzebeke. Zyn specialiteit zyn puntdichtn, da zyn vrêe korte kluchtige gedichtjes woaby datter dikkersn commentoar gegeevn wordt up de moatschappy.

## Palmares
* Winnoare West-Vlamsche Komedieclub Wedstryd 2007
* Persprys Nationale Comedy Wedstryd 2007
* Uuskluchtigoard 123 Comedy Club
* Folk Dranouter 2007
* Schryver vo de roadkoamer up Radio 2
Roland Devolder

**Roland Devolder** (Ostende, 1938) is een West-Vlamsche kunstschilder, etser en beeldouwer.

Je studeerde an de Academie van Gent. Je wierd geselecteerd vo de prys Jeune Peinture Belge (1972) en de Europaprys vo Schilderkunst (1973).

Roland Devolder debuteerde in 1960. Z’n werk wordt magisch realistisch genoemd moa zelve et ’n doa noois by stille gestoan.

Van 1975 tout 1995 gaft ’n lesse in etsn an de Kunstacademie van Ostende.

Je têeknt, schildert en etst menschn: acroboatn, stroatmuzikantn, carnavalstoetn, clochards, vismarchangs, sloapwandeloars, strangelopers, meisjes...Ook vis is een belangryk ounderwerp. Z’n werk ziet er melancholisch en mysterieus uut. Je schildert vele in zwart-wit en gebruukt weinig kleur. Zelve zegt ’n dat ’n gêen colorist is moar een tonalist. Kleur is oundergeschikt an de tonaliteit van ’t doek. Je werkt met Chinese inte, aquarel, houtskole, acryl of een combinoatie van techniekn.
## Externe koppelienge
*Kunstkamer: Roland Devolder
*Galerie du Rat Mort: Roland Devolder
876

873 - 874 - 875 - **876** - 877 - 878 - 879
't Joar **876** is 't 76e joar in de 9e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Geboorn
*Hendrik I de Veugeloare
## Gestorvn
;augustus
*28 - Lodewyk den Duuts
Verdrag van Verdun

thumb|400px|right
Et **Verdrag van Verdun** uut 843 regelde de verdelienge van et Frankisch (of Karolingisch) Ryk achter den dood van Lodewyk den Vroomn in 840 over zyn drie zeuns. Die verdelienge van et Frankisch Ryk in 843 legde de boasis vo de polletieke entiteitn van vandoage, moar zorgde ook vo polletieke tegenstelliengn up et continent die vele eeuwn èn bluuvn deurn.

## Dood van Lodewyk den Vroomn
Lodewyk den Vroomn ad vier zeuns: Lotharius I, Lodewyk den Duuts, Karel den Kletsn en Pepyn. Pepyn († 838) es idder doodgegoane dan zyn voader. 

Moa wanneer da Lodewyk doodgienk in 840, probeerde den oudstn zeune, Lotharius, 't hele ryk in bezit te krygn. Zyn twee broers noamn da nie en spanden t'ope. In 841 èn ze zynder tegoare gevochtn by den Slag van Fontenay woa dan ze Lotharius versleegn èn. E joar loater, in 842 èn de twee broers Lodewyk en Karel den Eed van Straatsburg gezwoorn. Da wos e formeel boundgenootschap teegn under broere.

Achter zyn nederloage koste Lotharius nie anders dan ounderandeln en em nere te leggn by de toepassienge van de Salische wet, woardeure da 't ryk gelykig over de nog levende zeuns verdeeld gerochte.

## Verdelienge
Et verdrag verdeelde et ryk da Karel den Grootn in de 8e eeuwe t'ope ad gekreegn, were in drie stikkn:
* Karel den Kletsn kreeg West-Francië, voorloper van Vrankryk
* Lodewyk den Duuts kreeg Oost-Francië, voorloper van et Duutsche Illig Rooms Ryk, wuk da nog loater Duutsland es gekommn
* Lotharius kreeg Middn-Francië, voorloper van de landn en regio's die tusschn Vrankryk en Duutsland liggn lik België, Olland, Luxemburg, Lothariengn, Zwitserland, Itoalië

Omda Lotharius den oudstn wos, jeunden zyn broers em wel de keizerskrone, dat 'n erfde van zyn voader. Zo kwom et da Lotharius den derdn keizer es gerocht van et Illig Rooms Ryk. Achter zynen dood es de keizerskrone overgegoane na zyn oudste zeune Lodewyk II.

## Middn-Francië
By den dood van Lotharius in 855 gerochte et Middnryk vodder verdeeld over zyn drie zeuns. Moar deur erfenissn en verdroagn bestound Middn-Francië teegn 870 ol nie mè, en woarn dizze gebiedn ounder West- en Oost-Francië verdeeld.

Eeuwn loater èn de Bourgondische ertoogn geprobeerd vo e nieuw Middnryk te creërn da liep van Olland tout in Itoalië. Deur den vroegtydigen dood van Karel den Stoutn es d'r en ende gekommn an die gewoagde oundernemienge die bykans ounderd joar èt gedeurd.
843

840 - 841 - 842 - **843** - 844 - 845 - 846
't Joar **843** is 't 43e joar in de 9e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
thumb
## Gebeurtenissn
* Verdrag van Verdun, verdêlienge van 't Frankisch Ryk, achter den dôod van Lodewyk de Vroomn, over zyn drie zeuns.
## Geboorn
## Gestorvn
* 19 april - Judith van Beyern, twêede vrouwe van Lodewyk de Vroomn
Eed van Straatsburg

thumb|Tekst van den Eed van Straatsburg
Den **Eed van Straatsburg** (14 februoari 842) es en boundgenootschap tusschn d’olfbroers Lodewyk den Duuts en Karel den Kletsn teegn under broere Lotharius I, die loater tout keizer van et Illig Rooms Ryk es gekroond.

## Achterground
D’oorzoake van da conflict tusschn de broers log by keizer Lodewyk den Vroomn. Dien wilde perse da zyn ryk achter zynen dood t’ope bleef. Doarom werkte ie in 817 en uplossienge uut, de Ordinatio Imperii, woaby da zynen oudstn zeune Lotharius loater upperkeunienk van ’t hele ryk zou kommn en de joungere zeuns, Lodewyk den Duuts en Pepyn van Aquitanië, ounderkeuniengn. 

De joungste zeuns voundn da gin goeie regelienge en da verbeterde nie mè de geborte in 823 van nen vierdn zeune, Karel (den Kletsn). Deurda Pepyn († 838) idder stierf dan zyn voader, verwierpn de drie overbluvende zeuns de Ordinatio Imperii van under voader en ze vrochtn e nieuwe erfregelienge uut (Akkoord van Worms, 839). 

By den dood van keizer Lodewyk in 840 eiste Lotharius, teegn olle idder gemakte ofsproakn in, toch were d’uutvoerienge van de Ordinatio Imperii, wuk da Lodewyk en Karel nie wilden. Lotharius probeerde via geweld gelyk te krygn moa verloor in 841 (Slag by Fontenoy) zwoar teegn zyn broers, die t’ope vochtn tegen em. Vo zeker te speeln, zwoorn Lodewyk en Karel in 842 den Eed van Straatsbrug. In dienen eed beloofdn ze plechtig vo mekoar osan by te stoan in under gevicht teegn Lotharius.

Zounder den Eed van Straatsburg wos et Verdrag van Verdun in 843 nie meugelik gewist.

## Den tekst
By d’upstellienge van den tekst zoatn de broers mè en toalproblèm.

Vóór 842 weunden de broers ol langn tyd in under toekomstig erfgebied, da wil zeggn Karel in de westelikke Romoansche gebiedn, Lodewyk in d’oostelikke Germoansche, en Lotharius doatusschn. Zo kwam et da Lodewyk gin Latyn en koste moar ollene zyn eigen moedertoale verstound, et Oudoogduuts (vandoar zyn bynoame *den Duuts*). Voe da toalprobleem up te lossn, beslootn de broers vo den eed te zweirn in de toale van ’n andern zyn leger: et Oudoogduuts en et Oudfrans.

Da makt den Eed van Straatsburg en upmerkelik toalkundig document want ’t es één van d’oudste tekstn in de Fransche toale.

Ierounder stoat den Latynschn tekst in et rood, den Oudfranschn tekst in et blauw en den Oudoogduutschn tekst in groen. 't West-Vlams stoat in et zwort.

Up d'ofbeeldienge reks es d'r e stik te ziene van den origineeln tekst. In de vertoalienge ieroundern stoan d'r twee asterisks die 't begun en 't ende markeern van den gescandn tekst up d'ofbeeldienge.

Ier es et stik uut et manuscript mè den Oudfranschn tekst en en onbewerkte omzettienge:
842

839 - 840 - 841 - **842** - 843 - 844 - 845
't Joar **842** is 't 42e joar in de 9e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
thumb|Ermentrudis van Orléans
## Gebeurtenissn
* 14 februoari - Eed van Stroatsburg.
* 13 december - Karel de Kletsn trouwt in Quierzy (nu Hauts-de-France) met de 12-joarige Ermentrudis, dochter van groaf Odo van Orléans.
## Geboorn
* Pietro I Candiano, doge van Venetië 
## Gestorvn
* Alfonso II, keunienk van Asturië
Stoatie van Blanknberge

De **Stoatie van  Blanknberge** is een stoatie an 't ende van de spoorlyne 51 (Brugge - Blanknberge) in de West-Vlamsche badstad Blanknberge. In 1906 is de spoorwegverbiendienge noar de stoatie van Heist ounderbrookn en is  Blanknberge e terminus gewordn. 

Sedert 1890 kun je ook met de kusttram  vanof  't stoatiepling noar Heist en Knokke of in d' andere richtienge noar Ostende en De Panne.

't Stoatiegebouw van 1937 is gesloopt in november 2013. 't Goa wordn vervangn deur e nieuw complex.
## Trings
*IC E (Intercity): Tongeren - Brussel - Knokke/Blanknberge
*ICT (touristntrings)

## Geschiedenisse
De stoatie van 1937, noar ountwerp van architectn Henry Van de Velde, August Desmet en P. Nouille, is gebouwd ter vervangienge van de neoclassicistisch getinte stoatie van 1863.


Blankenberge Aankomst trein 1910.JPG|Arrivee van e tring in Blanknberge (1910)


## Externe koppelienge
*'t Persbericht vo de nieuwe stoatie
2 juli

**2 juli** is de middelstn dag van e nie-schrikkeljoar, met 182 doagn dervoorn, en 182 doagen derachter.
## Gebeurtenissn
* 1600 - Slag by Nieuwpôort, veldslag in de Tachtigjoarign Oorloge

## Geboorn
* 1951 - Ronny Coutteure

## Gestorvn
* 936 - Hendrik I de Veugeloare
* 1035 - Robert I van Normandië
936

933 - 934 - 935 - **936** - 937 - 938 - 939
't Joar **936** is 't 36e joar in de 10e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
[thumb|Krônienge van [Lodewyk IV van Overzêe]]
;juni 
*19 - Lodewyk IV van Overzêe, zeune van Karel de Simpeln, volgt Rudolf van Bourgondië ip ols keunienk van West-Francië. 
;ogustus
*7 - Otto I de Grôotn volgt zyn voader Hendrik I de Veugeloare ip ols keunienk van Duutsland.
## Geboorn
## Gestorvn
;januoari 
*15 - Rudolf van West-Francië
;juli
*2 - Hendrik I de Veugeloare
Hendrik VIII van Iengeland

**Hendrik VIII**, van ’t Huus Tudor, (Greenwich, 28 juni 1491 – Londn, 28 januoari 1547) was hertog van York, prins van Wales en Keunienk van Iengeland en Ierland.

## Zyn leevn
Je was de twidde zeune van Hendrik VII en Elisabeth van York. (Margaretha van York was heur tante)

’t Was de bedoelienge dat ie an e carrière in de kerke zou begunn, mo zyn oudere broere Arthur stierf in 1502. Hendrik voldeg' hem ip als Prins van Wales en trôonipvolger. 

Vo were e verbound t'hen mè Spanje, trouwde Hendrik in 1509 met de weeuwe van zyn broere, Catharina van Aragón, de joungste overleevnde dochter van keunienk Ferdinand II van Aragon en Isabella I van Kastilië. Je trouwde kort achter den dôod van zyn voader en je was ip da moment zeevntien joar oud. De 24e juni 1509 wierd ie gekrôond in Westminster Abbey.

Vo de Tudor-dynastie te kunn vôortzettn en ip die maniere Iengeland te bespoarn van nieuwe burgeroorlogn, lik de Rôoznoorloogn, dêed ie olles vor an e zeune te geroakn. J’is doadeure surtout bekend vo zyn zes vrouwn, zyn wrêed karakter, (iederêen die in zyn weg stound wierd van kant gemakt), en ook vo d’Iengelsche Reformoasje. Je schidde d'Iengelsche Katholieke Kerke van de Rooms Katholieke Kerke (1534), en je richte de Kerke van Iengeland (Church of England) ip. Je blêef hem wel houdn an de mêeste Katholieke tradiesjes.

De reedn was da zyn êeste vrouwe Catharina van Aragón hem gin zeune kost geevn. Z’haan zes dochters, woavan dat ollene Mary in leevn blêef. Je wilde zyn huwelik oungeldig loatn verkloarn, mo Paus Clemens VII giengt doa nie mee akkôord omda Catharina van Aragón ‘n tante was van Keizer Karel V. Van da moment brakt ie definitief mè Rome. 
## Zyn zes vrouwn
* Catharina van Aragón (1509, geschid in 1533)
* Anna Boleyn (1533, ounthoofd in 1536)
* Jane Seymour (1536, gestorvn in 1537)
* Anna van Kleef (1540, ‘t zelfste joar geschid)
* Catharina Howard (1540, ounthoofd in 1542)
* Catharina Parr (1543, zy et hem overleefd)

## Zyn jounges
* Mè Catharina van Aragón: êen kiend: Mary I van Iengeland (Bloody Mary) (18 februoari 1516 - 17 november 1558), trouwde mè Filips II van Spanje. Under zeune Hendrik van Cornwall, geboorn in 1511, leefde mor e poar weekn.
* Met Anna Boleyn: êen kiend: Elizabeth I van Iengeland (7 september 1533- 24 moarte 1603), loater keuniginne van Iengeland 
* Mè Jane Seymour: êen kiend: de loatere keunienk Eduard VI van Iengeland (12 oktober 1537 – 6 juli 1553)

In 1513 veroverde keunienk Hendrik VIII Doornik. ‘t Is d’ênigste stad in België die ôoit Iengels was. Je liet doar e citadel bouwn woavan dat ollêne de torre overgebleevn is. Vo dien ofbroak zorgde Lodewyk XIV minder of e decennium loater. 

Hendrik VIII is gestorvn in ‘t Paleis van Whitehall in Londn en begroavn in de St. Georgekapelle in ‘t Kastêel van Windsor.
Trompette

thumb
E **trompette** is 't ôogste instrument by de koperbloazers. De trompette daj by us mêest vindt, stoat in Bes, da wil zeggn oej ne *do* speelt klinkt et lik ne *Sib*.

## Bouw
De trompette bestoat ut e kopern buzze da geplôoid is in e sôorte langwerpige spiroale en utmoundt in ne klankbeker. De buzze is toamelik cylindrisch, wuk da zorgt vo ne ludde, heldere klank, wuk dat de trompette onderscheidt van de bugel en de cornette, die e zochtere klank en.

Lik by ol de koperbloazers wordt de klank gevormd deur lucht te bloazn deur je toeën mound, woadeure dan de lippn trilln. Deur je lippn mêer te spann, kryg je nen ôgere klank. De trompettn van nu en ôok drie pistongs, woamee daj de ôogte ku verandern. Den êeste pistong verlêegt de klank mi en olve tône, de twiddn mit e hêle tône en de derdn mi e tône nolf. By sommigste piccolotrompetjes ej ôok e vierde pistong woamee daj de klank vuf owve tôonn kut verlêegn. Deur combinoaties te moakn van pistongs kuj volledig chromatisch speeln, da wil zeggn, ge kut ol de 12 nootn van ne Westerse tôonladder speeln. Sommigste nootn zyn nie hêel juste en doavoorn ej oltemets e buzze daj e bitje kut uttrekkn beist daj an't speeln zyt om ezô de note juste te moakn.

## Sôortn
thumb|Piccolotrompette
thumb|Schuuftrompette
* De mêest bespeelde trompette in Europa is de Bes trompette, mor g'et wok C, D, Es, E, F, G en A trompettn. In de barok woarn der gin pistongs an de trompettn en tonne kost je ollene mor de natuurtôonn speeln. Tonne aj vor iedere tôonoard en andere trompette nôdig. In Amerika stoan de mêeste trompettn in orkestn in C.
* **Piccolotrompettn** stoan mêestol ôok in Bes, mor der is dikkersn e buzze bygeleverd vo ze in A te zettn. De buzze van de piccolotrompette is den elft in lengte van e geweune trompette, woadeure da ze en octaaf ôger stoat. 't Moundstik is ôok dikkersn klinder.
* **Schuuftrompettn** zyn e sôorte trombonn met de tôonôogte van trompettn en is doadeure dikkersn ôok sopraan trombonne genoumd.
* De **bastrompette** wordt bespeeld deur ne trombonist en et dezelste ôogte.
* De **zaktrompette** et dezelste ôogte lik e trompette mor de buzze is klinder upgeploaid woadeure dazze compacter is zonder lengte te verliezen.
1491

1488 - 1489 - 1490 - **1491** - 1492 - 1493 - 1494
## Geboorn
*Pieter de Corte, bisschop van Brugge
;juni
* 28 - Hendrik VIII van Iengeland