open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Marc Sleen

thumb|Marc Sleen in april 2012
thumb|Marc Sleen (in 't middn) in 1992, met Jan Bucquoy (lienks) en Pirana (rechs) in 't Belgisch stripmuseum

**Marcel Honoree Nestor Neels** (Gentbrugge, 30 december 1922), beter gekend ounder zyn pseudoniem **Marc Sleen**, is een Vlamse striptêkenoare die voarol bekend stoat vô zyn strip *[[Nero (strip)|De avonturen van Nero & Co]]*.

## Jeugd
Marc Sleen werd geboren als Marcel Neels in Gentbrugge, moa zyn ouders verhuusdn noa Sint-Niklaas ot je drie moandn oud was. Ol van joungs of hield Marc Sleen vrêed van bêestn, en je têkende z' ook geirn. Vanof zyn vêertiensten volgde tjie zundagstêkenklassn an d' Academie van Sint-Niklaas. Da wierd wel een endetje moeilyker os zyn voader in 1939 stierf angezien dat de familie 't moeilik haad vô 't hoofd financiêel boven woater t' houdn. Gedeurende den Twidde Weireldoorloge wierd Marc Sleen in 1944 in 't gevang gesmeetn omdat êen van zyn oudere broers by 't verzet actief was.

## Vroege carrière
Achter de bevrydienge, up 't ende van 1944, begost Marc Sleen as een cartoonist ter werkn by *De Standaard*, woardan andere mensn gelik Gaston Durnez en Marnix Gijsen actief woarn. De gazette wierd achter den ôorloge ommegedopt toet *De Nieuwe Standaard* en in 1946 toet *De Nieuwe Gids*. Beholve cartoons makte Sleen ook illustroasjies vô verschillende artikels. Je têkendige ook een stripreekse *De Avonturen van Neus* in *Ons Volk*, en in 1945 kwaam *De Avonturen van Piet Fluwijn en Bolleke* vô 't êeste uut. 

Marc Sleen beslôot voarol strips te maakn deurda Willy Vandersteen zô'n succes haad met zyn stripreekse *[[Suske en Wiske]]* in *De Nieuwe Standaard*, en Sleen zaag dat er mè strips beter te verdienn was dan mè cartoons.

## Nero

In oktober 1947 begost Marc Sleen een nieuwe stripreekse, *De avonturen van Detective Van Zwam*. In 't êeste album, *Het geheim van Matsuoka*, was Van Zwam d' hoofdfigeure, woardat je een gast tegenkomt in 't zothuus die peist dat je keizer Nero is. Zels ot je were by zyn verstand is bluuft iederêen hem "Nero" noemn. Achter drie verhoaln wordt Nero de centroale figeure van de reekse, en achter negen verhoaln wordt "Van Zwam" deur "Nero" vervangn in de titel van de reekse.

In 1965 stapte Marc Sleen over noa de *De Standaard/Het Nieuwsblad*, wa da praktisch toet een rechtszake lêede tusschn *De Nieuwe Gids* en *De Standaard* over auteursrechtn. Van ton of liet Sleen ol d' andere reeksn volln en legdig' hem ollêne toe up *Nero & Co*.

Marc Sleen was ook gekend as een bêestnliefhebber en een reiziger die tusschn 1961 en 1991 35 safari's noar Afrika maktige, en mêer dan 20 documentaires vô den VRT. In 1992 verscheen Marc Sleen in 't *Guinness Book of Records* vor up zyn êentje de zelste strip getêkend t' hèn gedeurend' een periode van 45 joar.

## Andere reeksn
Toet an 1965 têkende Marc Sleen nog een hêleboel andere reeksn:

Vanof 1947 toet an 1965 têkende tje ook ieder joar een verslag van de Rounde van Vrankryk.
John Michael Talbot

**John Michael Talbot** (Oklahoma City, Oklahoma, 8 meie 1954) is een Amerikoansche zanger, componist, gitarist en Rooms-Katholieke monnik. Jy is ôok de iprichtere van d’orde *The Brothers and Sisters of Charity* in Arkansas.

Talbots carrière begost ip 't ende van de joarn '60 by de folkgroep Mason Proffit. Talbot vormde de groep in 1969 tegoare mè zyn broere Terry Talbot. 

## Discografie
* 1. Reborn (1972) mè Terry Talbot 
* 2. John Michael Talbot (1976)
* 3. The New Earth (1977)
* 4. The Lord's Supper (1979)
* 5. Beginnings / The Early Years (1980)
* 6. Come to the Quiet (1980)
* 7. The Painter (1980) mè Terry Talbot
* 8. For the Bride (1981)
* 9. Troubadour of the Great King (1981)
* 10. Light Eternal (1982)
* 11. Songs For Worship Vol. 1 (1982)
* 12. No Longer Strangers (1983) mè Terry Talbot
* 13. The God of Life (1984)
* 14. Songs For Worship Vol. 2 (1985)
* 15. The Quiet (1985)
* 16. Be Exalted (1986)
* 17. Empty Canvas (1986)
* 18. The Heart of the Shepherd (1987)
* 19. Quiet Reflections (1987)
* 20. The Regathering (1988)
* 21. Master Collection (1988)
* 22. The Lover and the Beloved (1989)
* 23. Come Worship the Lord Vol. 1 (1990)
* 24. Come Worship the Lord Vol. 2 (1990)
* 25. Hiding Place (1990)
* 26. The Birth of Jesus (1990)
* 27. The Master Musician (1992)
* 28. Meditations in the Spirit (1993)
* 29. Meditations from Solitude (1994)
* 30. Chant from the Hermitage (1995)
* 31. The John Michael Talbot Collection (1995)
* 32. The Talbot Brothers Collection (1995)
* 33. Brother to Brother (1996) mè Michael Card
* 34. Our Blessing Cup (1996)
* 35. Troubadour for the Lord (1996)
* 36. Table of Plenty (1997)
* 37. Hidden Pathways (1998)
* 38. Pathways of the Shepherd (1998)
* 39. Pathways to Solitude (1998)
* 40. Pathways to Wisdom (1998)
* 41. Quiet Pathways (1998)
* 42. Spirit Pathways (1998)
* 43. Cave of the Heart (1999)
* 44. Simple Heart (2000)
* 45. Wisdom (2001)
* 46. Signatures (2003)
* 47. City of God (2005)
* 48. Monk Rock (2005)
* 49. The Beautiful City (2006)
* 50. Living Water 50th (2007)
* 51. Troubadour Years (2008)

## Externe koppelienge
* Officiële website
* ''The Brothers and Sisters of Charity''
37

34 - 35 - 36 - **37** - 38 - 39 - 40
't Joar **37** was e geweun joar die begost ip e dysndag in de Julioansche kalender.
## Gebeurtenissn
thumb|Tiberius Iulius Caesar Nero Gemellus
**Palestina**
*Herodes Agrippa I (37 - 44) wordt keunienk over de nôordôostelyke gebiedn va 't Joodse land, Caligula benoemt Herodes toet keunienk van Chalkis.
## Geboorn
;december
* 15 - Nero, Romeinse keizer
## Gestorvn
*Tiberius Julius Caesar Nero Gemellus (18), twêelingzeune van Drusus de Joungere
;moarte
* 16 - Tiberius Iulius Caesar Augustus (79), princeps en keizer va 't Romeins Ryk
Technologie

**Technologie** (van 't Grieks: *τεχνολογια < τεχνη* "vakmanschap" en *λογος' "woord, betêkenisse") is de systemoatische en praktische toepassienge van kennisse.

Van Dale zegget volgende over technologie:
*tech·no·lo·gie (de ~ (v.), ~ën)*
# *leer van de handelingen waardoor de mens de voortbrengselen van de natuur tot stoffen verwerkt tot bevrediging van zijn behoeften*
# *systematische toepassing van een wetenschap in de techniek*

Over 't olgemêen wordt technologie gelyk gesteld met 't produceern van etwa da nieuwe is, een innovoasje. Veel mensn peizn over "technologie" as iet da "high-tech" is, mè computerachtige apparateur en flikkerende lamptjies gelik in de science fiction films.

't Verschil tusschn technologie en wetenschap is da technologie de toepassienge van wetenschappelike principes voarensteldt. Azô hèt de wetenschap ountdekt dat een illetrieke stroom een magnetische flux verôorzaakt die ton were een tegenflux verôorzaakt. Technologie bestoat der nie ollêne uut van de beseffn dat illetriek een yzern staaftjie kan loatn round droain, moar ook de maniere woarup hoe dan die principes kunn'n gebruukt wordn vô zô'n staaftjie mestjies te loatn round droain in een schêapparoat. Dus in 't kort is technologie de maniere woarup da wetenschappelike principes wordn ommegezet in techniek. 't Is doavan da den term *technologie* vele wor gebruukt as een anglicisme vo *techniek*.

Technologie hèt de maniere woarup da ounze moatschappy werkt groundig veranderd. Od een mens vroeger van de Limbrug noa West-Vloandern verhuusde, zei tjie eigentlik salutjes an zyn oude kennissenkrieng en begos tjie een nieuw leevn in de nieuwe plekke. Tegenwôordig zyn zô'n (en grôtere) afstandn gemakkelik 't overbruggn deur de vôruutgank in 't vervoer (otto, tring, vliegtuug), den tillefong en 't internet. Een mens kan nu gemakkelik familie an den andere kant van de weireld hèn, en nog met under klappn of under af en toe bezoekn. Technologie hèt de weireld gemakt in wa da nu *the global village'' wor genoemd.
Frédéric Moncassin

thumb|right|Frédéric Moncassin in Parys-Nice van 1997**Frédéric Moncassin** (Toulouse, 26 september 1968) wos e Franschn profcoureur die surtout e goein sprinter wos (en het 2 rittn ewonn in de Rounde van Vrankryk, mor oek wel deur zyn goeie uutsloagn in de Vlamsche klassiekers (surtout Parys-Roubaix). En is prof ewist van 1989 (stagiair) toet 1999. 

't Wos e sprinter die verre olles durfde en oek nôois e kaske andei. In 'n zesdn rit van 'n Tour van 1997, tusschn Le Blanc en Marennes, kwam 'n thope me Tom Steels in 't nieuws. En hadde Steels e duw egeevn in 'n sprint (deurdat 'n zelve e kwak ekreegn hadde van Baldato) en Steels smêet met zyn pulle derachter. Steels is doarachter uut 'n Tour ezet. 

Achter zyn carrière is 'n van 2004 toet 2008 bondscoach van Vrankryk ewist. 

## Overwinniengn
*Dauphiné Libéré: 2 rittn 1990, 1 rit 1993
*GP Denain: 1990, 1991
*GP d'Isbergues: 1990
*Ster van Bessèges: 1 rit 1992
*Rounde van de Middellandsche Zêe: 1 rit 1992
*Rounde van de Oise: 2 rittn 1993, klassement 1993
*Kuurne-Brussel-Kuurne: 1995
*Parys-Nice: rit 1996
*Midi-Libre: 2 rittn 1996
*Route du Sud: 2 rittn 1996
*Rounde van Vrankryk: 2 rittn 1996, 1 dag gilvn boai
### Aar belangryke uutsloagn
*Rounde van Vloandern: 2de plekke 1997
*Milaan-San Remo: 3de plekke 1998
*Gent-Wevelgem: 4de plekke 1993
*Parys-Roubaix: 5de plekke 1998, 8ste plekke 1995 & 1997
 
## Ploegn
*1989: Super U - Raleigh - Fiat (stagiair)
*1990-1992: Castorama
*1993-1994: WordPerfect
*1995: Novell
*1996-1998 (september): Gan
*1998 (oktober)-1999: Crédit Agricole
Lagerstätte

Een **Lagerstätte** (van 't Duuts, een "upslagplekke") is een sedimentaire geologische lage woardan d' overbluufsels van plantn of bêestn van een uutzounderlike kwaliteit zyn. 't Wôord was vô 't êest gebruukt deur den Duutse paleontoloog Adolf Seilacher, en j' herkende twê sôortn *lagerstätten*:

**Konzentrat-Lagerstätten** (*concentroatie-Lagerstätten*) zyn geologische laagn woarda verschillende overbluufsels zyn t' hope gespoeld, gelik in een kalm dêel van een riviere. Over 't olgemêen is de kwaliteit van concentroatie-Lagerstätten veel minder dan van conservoatie-Lagerstätten. Typische vôorbêldn zyn bêenderbeddn.

**Konservat-Lagerstätten** (*conservoatie-Lagerstätten*) zyn geologische laagn woarda de bewoarienge van de fossieln van een vrê hoge kwaliteit zyn, bvb. mè de bewoarienge van zochte lichaamsdêeln die anders over 't olgemêen nie bewoard zyn gebleevn. Dikwils goan zô'n geologische laagn t' hope mè omgeviengn die vry woarn van zeurstoffe, zodoanig dan de zochte dêeln kostn fossiliseern in plekke van te verrottn.

't Belang van conservoatie-Lagerstätten kom vôrol van 't feit dan ze d' ênigste plekkn in de geologische kolomme zyn woarda me bêestn en plantn viendn die anders moeilik fossiliseern, omdan ze gin harte dêeln hèn gelik bêendern of schelpn. De maniere woarup da de fossilisoatie gebeurt verschil nogol van plekke toe plekke:

*in de Orstenschoalie wordn de bêestn in fosfoat bewoard
*in de *Bitter Springs* in Zuud-Australië zyn de bacterieën in silica (SiO2) bewoard
*in de Burgess-schoalie zyn de bêestn as kôolstofhoudende films bewoard
*in de Hunsrücklein zyn de bêestn in pyriet (FeS2) bewoard
*in de Ediacara-zandstêenn zyn de bêestn bewoard as ofgietsels met d' hulpe van microbenmattn

## Belangryke Lagerstätten
Zoogbêestn (Taxonomie)

D' indêlienge van de **zoogbêestn** is nog olsan nie hêeltegansten vaste. Binst dan de ordn redelik goed vasteliggn, gebeure 't wel da DNA-ounderzoek getoogd hèt dan de verschillende ordn anders by mankoar passn dan dat er vroeger gepeisd wierd. De vornoamste veranderiengn van de latste poar joarn is 't erkenn'n van de Afrotheria as een nateurlike groep, 't upsplitsen van de Insectivora as een ounnateurlike groep, en 't invoegn van de Cetacea as een ounderdêel van de Artiodactyla, die doadeure ommegedopt zyn toet de Cetartiodactya.

## Subklasse Prototheria (Cloacabêestn)
#### Orde [[Monotremata]]

## Subklasse [[Marsupialia]] (Budelbêestn)
### Magnorde Ameridelphia
#### Orde [[Didelphimorphia]]

#### Orde Paucituberculata

### Magnorde Australidelphia

#### Orde Dasyuromorphia

#### Orde Notoryctomorphia

#### Orde Peramelemorphia

#### Orde [[Diprotodontia]]

#### Orde Microbiotheria

## Subklasse Placentalia (Placentabêestn)
### Magnorde Afrotheria

#### Grandorde Paenungulata, Orde [[Proboscidea]]

#### Grandorde Paenungulata, Orde Sirenia

#### Grandorde Paenungulata, Orde Hyracoidea

#### Grandorde Afroinsectophilia, Orde Tubulidentata

#### Grandorde Afroinsectophilia, Orde Macroscelidea

#### Grandorde Afroinsectophilia, Orde Afrosoricida

### Magnorde Xenarthra

#### Orde Edentata, Ounderorde Pilosa

#### Orde Edentata, Ounderorde Cingulata

### Magnorde Euarchonta

#### Orde [[Primates]], Ounderorde Strepsirrhini

#### Orde [[Primates]], Ounderorde Haplorhini

#### Orde Scandentia

#### Orde Dermoptera

### Magnorde Glires

#### Orde [[Lagomorpha]]

#### Orde [[Rodentia]], Ounderorde Sciuromorpha

#### Orde Rodentia, Ounderorde Mymorpha

#### Orde [[Rodentia]], Ounderorde Castorimorpha

#### Orde Rodentia, Ounderorde Hystricomorpha

#### Orde Rodentia, Ounderorde Caviomorpha

#### Orde Rodentia, Ounderorde Anomaluromorpha

### Magnorde Laurasiatheria

#### Orde [[Eulipotyphla]]

#### Orde Soricomorpha

#### Orde [[Chiroptera]], Ounderorde Megachiroptera

#### Orde Chiroptera, Ounderorde Microchiroptera

#### Orde [[Pholidota]]

#### Orde [[Carnivora]], Ounderorde [[Caniformia]]

#### Orde [[Carnivora]], Ounderorde [[Feliformia]]

#### Orde [[Perissodactyla]]

#### Orde [[Cetartiodactyla]], Ounderorde Suina

#### Orde [[Cetartiodactyla]], Ounderorde Tylopoda

#### Orde [[Cetartiodactyla]], Ounderorde [[Cetancodonta]]

#### Orde [[Cetartiodactyla]], Ounderorde [[Walvissn|Cetacea]]

#### Orde [[Artiodactyla]], Ounderorde [[Ruminantia]]
Verbrandiengsdriehoek

De **verbrandiengsdriehoek** of de **vierdriehoek** is een simpel model vô te verstoan waffer elementn dan der nôdig zyn vôr een vier an de gang t' houdn, of deur êen of mêer elementn weg te neemn, een vier te blussn. De **vierpyramide** is een bitje minder simpel deurdan scheikundige reaksjes die de verbrandienge kunn'n vertraagn of verrappern ook in rekenienge wordn genoomn.

## Verbrandiengsdriehoek

De verbrandiengsdriehoek toogt dan der drie elementn nôdig zyn vor een vier te startn en voart te loatn brandn: hitte, brandstoffe, en een oxiderende stoffe (mêestol zeurstoffe). Zounder êen van die drie elementn kand een vier nie beginn'n of verderbrandn.

*Zounder genoeg ***hitte*** (bvb. een temperateure ounder 't ountstekiengspunt van een brandstoffe) kan een vier nie beginn'n of bluvn deurebrandn. Hitte kan weggenoomn wordn deur woater up 't vier te smytn; nie ollêne is de vormienge van stoom endothermisch ('t hè warmte nôdig voa deure te goan), moa bovendien stygt de stoom up, en nimt azô de hitte ook weg. Poeier kand ook 't zelst' effect hèn deur hitte t' absorbeern. 't Ofsluutn van de bronne van de hitte hèt 't zelste resultoat: de gaze ofdroain ounder een frietepot, of den illetriek ofleggn van een illetriek vier neemn d' ountstekiengsbronne weg.

*Zounder ***brandstoffe*** kand een vier nie verderbrandn. Da kan nateurlik gebeurn od een vier hemzelve uutbrandt, oftewel kan nieuwe brandstoffe verhinderd wordn van in contact te kommn met 't vier. Da kan byvôorbêeld gebeurn mè busbrandn, woardan corridors tusschn de boomn  maakn da 't vier van êen dêel van 't bus noar een ander kan overspriengn.

*Zounder genoeg ***zeurstoffe*** kand een vier nie beginn'n of verderbrandn. Met een lêgere zeurstofconcentroasje gebeurt de verbrandienge trager en gif minder hitte of. Dat is de methode die gebruukt wordt in elektrische substoasjes woardat de lucht uutgedreevn wordt met een massoale toevloed van koolstofdioxide.

## Vierpyramide

't Wegneemn van hitte is over 't olgemêen genoeg voar een vier te stoppn (rechstreeks of deur 't wegneemn van brandstoofe of zeurstoffe), moar scheikundige reaksjes speeln ook een rolle. Azô werkn halogeengassn as een inhibitor deurdan ze de concentroasje van brandboare gassn in de vlamme verlêegn. An den andere kant is een vier woadan der metoaln gelik lithium, magnesium of titanium (een klasse D vier) by betrokkn zyn gevoarlik omdan ze mè woater reageern en nog mêer hitte verôorzaakn.

## Interne koppelienge
*Brandblusscher
*Brandklasse
Gregoire Maertens

thumb|Grégoire Maertens mè zyn kleenzeune Rakoen Maertens ip 't 100ste Esperanto-Weireldcongres in Rysel (Vrankryk), 2015
**Gregoire Maertens** (Brugge, 1 januoari 1924) is e West-Vlamschn Esperantiest die van 1977 toet an 1992 lid was van de *Estraro* (directeursroad) voa de UEA (*Universala Esperanto-Asocio* of Weireldesperanto Associoasje). Van 1980 toet an 1986 was tjie president van den UEA, en vanof 1993 êrelid.

Je was ook een docent an de AIS (*Akademio Internacia de la Sciencoj* of Internationoale Akademie vô Wetenschappn) in San Marino, woardat je van 1992 toet an 1995 schatmêester was.

Gregoire Maertens is ol vanof 1946 aktief gewist in de platselike Esperantobewegienge in Brugge en is vanof 1960 lid gewordn van 't BEF (*Belga Esperanto-Federacio* of Belgische Esperantofederoasje).
Spelliengsalfabet (NAVO)

't **Spellingsalfabet van de NAVO** bestoat vô wôordn over een tillefong of een radio zounder foutn te spelln. Ieder letter in 't alfabet dat deur de NAVO wor gebruukt is azô upgesteld dan wôordn van 't alfabet praktisch nie te verwarrn zyn, zels on der twê mensn mè mankoar klappn die gin Iengels kenn'n.

't NAVO-spelalfabet wordt ook gebruukt in nie-militaire kriengn, gelik in de burgerluchtvoart, up zêe, of deur de politie of securiteit.
SI-systèm

't **SI-systèm** is een internationoal systèm van êenheedn die in 1960 zyn ingebrocht. De standoard wordt bewoard deur het *Bureau international des poids et mesures* in Sèvres, Vrankryk. **SI** stoat vô 't Franse *Système International d’Unités* (internationoal êenheednsystèm). Ieder fysische of scheikundige eigenschap kad uutgedrukt wordn in SI-êenheedn of een combinoatie dervan.

## Geschiedenisse
thumb|350px|left|Landn volgens under joar van metrikoasje
't Metriek systèm was ountworpn deur een groep wetenschappers (woarounder Lavoisier, de "voader van de moderne scheikunde") ounder d' instruksjies van Louis XVI, die een rationoal systèm van moatn en gewichtn wilde hèn. Achter de Franse Revolusje hèt de revolusjonêre regerienge da systêm g'adoptèrd, en is in voege gekommn up den tiensten december 1799, een moand achter da Napoleon an de macht was gekommn.

De bedoelienge van 't SI-systèm is vô 't gemakkeliker te maakn voar up 't internationoal vlak gegeevns uut te wisseln. Oorsprounkelik haad ieder land zyn eign moatstelsel, en zels nu gebrukkn landn gelik 't Verênigd Keunienkryk en de Verênigde Stoatn nog êenheedn gelik 't pond, den duum, de voet en de myle (de zogenoamd Imperioale êenheedn). 


## Êenheedn
't SI-systèm is upgebouwd round een antol basisêenheedn, die in combinoasje mè mankoar ofgeleide SI-êenheedn vormn. Deur die soamenhang wordt het gebruuk van omrekeniengsconstantn toet een minimum beperkt.

### SI-basisêenheedn
De zeven, ounderlienk onafhankelike basisêenheedn zyn:

Olle andere SI-êenheedn kunn'n uutgedrukt wordn as combinaosjies van die basisêenheedn.

### SI-vôorvoegsels
Neffenst de SI-êenheedn zyn der ook SI-vôorvoegsels die veelvoudn van 10 vôrenstelln:
Oeraalsche toaln

300px|thumb|right|De Oeraalsche toaln.De **Oeraalsche toaln** zyn e toalfamilie van à peu près 39 toaln en 25 meljoen sprekers. 't Zyn e masse van die toaln die an 't dôodgoan zyn. 't Zyn twêe subfamilies: de Samojeedse toaln (e goeie 35 000 sprekers) en de Fins-Oegrische toaln (de reste).

De noame *Oeraals* komt van 't Oeralgebergte, de plekke woa dan die Oeraalsche toaln verzeker zyn ountstoan, ol zyn der oek weetnschappers die peizn dat de *Urheimat* van de Oeraalsche toaln mêer no 't ôostn ligt. 

## Indêlienge
### Samojeedse toaln
* Nôord-Samojeeds
:* Nenets (31 000)
::* kerngebied: Nôord-West-Rusland
:* Nganasa (500)
::* kerngebied: Tajmyr (Nôord-Rusland) 
:* (Y)enets (70)
::* kerngebied: Kraj Krasnojarsk (Nôord-Rusland)
:* Yurat (dôod sedert 1800)
* Zuud-Samojeeds
:* Kamas (dôod sedert 1989)
:* Mator (dôod sedert 1840)
:* Selkup (1 500)
::* kerngebied: Jamalië (Nôord-Rusland)
### Fins-Oegrische toaln
* Oegrisch
:* Hongaars (15 meljoen)
::* kerngebied: Hongareye, Roemenië, Slovenië, Ôostnryk, Servië, Oekraïne, Kroatië
:* Ob-Oegrisch
::* Khanty (12 000)
:::* kerngebied: Chanto-Mansië (Centroal-Rusland)
::* Mansu (2 700)
:::* kerngebied: Chanto-Mansië (Centroal-Rusland)
* Fins-Permisch
:* Permisch
::* Komi (293 000)
:::* kerngebied: Europees dêel van Rusland
::* Komi-Permjaks (116 000)
:::* kerngebied: Permjakië (Europees dêel van Rusland)
::* Oedmoerts (550 000)
:::* kerngebied: Oedmoertië (Europees dêel van Rusland)
:* Fins-Volgaïsch
::* Mari (600 000 of mêer)
:::* kerngebied: Europees dêel van Rusland, officieel in Mari El
::* Mordwiens
:::* Erzja (515 000)
::::* kerngebied: Mordovië (Europees dêel van Rusland)
:::* Moksja (500 000)
::::* kerngebied: Mordovië (Europees dêel van Rusland)
::* Fins-Samisch
:::* Samisch
::::* West-Samisch
:::::* Zuud-Samisch (500, Nôorweegn & Zweedn)
:::::* Ume-Samisch (10, Nôorweegn & Zweedn)
:::::* Lule-Samisch (2 000, Nôorweegn & Zweedn)
:::::* Pite-Samisch (50, Nôorweegn & Zweedn)
:::::* Nôord-Samisch (15 - 25 000, Nôorweegn, Zweedn, Finland, Rusland)
::::* Ôost-Samisch
:::::* Kainuu-Samisch (dôod)
:::::* Kemi-Samisch (dôod)
:::::* Inari-Samisch (400, Finland)
:::::* Akkala-Samisch (dôod sedert 2003)
:::::* Kildin-Samisch (750, Kolaschiereiland (Rusland))
:::::* Skolt-Samisch (400, Rusland, Finland)
:::::* Ter-Samisch (2, Kolaschiereiland (Rusland))
:::* Ôostzêefins
::::* Estlands (1,25 meljoen)
:::::* kerngebied: Estland
::::* Fins (6 meljoen)
:::::* kerngebied: Finland, Zweedn, Nôorweegn, Estland, Rusland (Karelië & Ingrië)
::::* Ingrisch (200)
:::::* kerngebied: Rusland (Ingrië)
::::* Karelisch (120 000)
:::::* kerngebied: Rusland (Karelië)
::::* Lyfs (100 - 150)
:::::* kerngebied: Letland (Lyfschn kust)
::::* Wepsisch (6 000)
:::::* kerngebied: Nôord-West-Rusland
::::* Wotisch (20)
:::::* kerngebied: Rusland (Ingrië)
9 juni

**9 juni** is den 160stn dag van 't joar (161stn dag in e schrikkeljoar) in de Gregorioansche kalender. Nog 205 doagn tout 't ende van 't joar.
## Geboorn
* 1580 - Daniël Heyns, Vlamsche filoloog en dichter
* 1640 - Leopold I (HRR), keizer van 't Hillig Rooms Ryk
## Gestorvn
* 68 - Nero, Romeinsche keizer
* 1870 - Charles Dickens, Iengelsche schryver
68

65 - 66 - 67 - **68** - 69 - 70 - 71
't Joar **68** was e schrikkeljoar die begost ip e vrydag in de Julioansche kalender.
## Gebeurtenissen
[thumb|[Nero (keizer)|Nero Claudius Caesar]] 
* Latste joar da Publius Cornelius Tacitus  zyn *Annales*  (joarboeken) vastelegt, e geschreevn geschiedenisse van 't Romeins Ryk.
* Lucius Clodius Macer, Romeinsche gouverneur van de provinsje Africa, komt in ipstand teegn 't bewind van Nero. 
* moarte - Gaius Iulius Vindex, gouverneur van Gallia Lugdunensis, leidt een ipstand teegn 't corrupt bewind van Nero en krygt de steun van de lokoale bevolkinge die hunder oenderdrukt foelt. Ie verzoamelt e legermacht (ca. 100.000 man) en verovert Lugdunum (nu Lyon).
* 9 juni - In Rome wordt keizer Nero achter e 14-joarig schrikbewind deur de Senoat ofgezet en ter dôod verôordêeld deur geselinge. Ie vlucht de stad uyt en pleegt doarip zelfmôord deur hemzelve in de kele te stekken.  
* De Romeinsche senoat accepteert Servius Sulpicius Galba ols Romeinsche keizer.
## Geboorn
*Salonina Matidia, nichtje van keizer Trajanus (gestorvn 119)
## Gestorvn
* meie - Gaius Iulius Vindex, Romeinsche senateur en gouverneur van Gallia Lugdunensis
* 9 juni - Nero, Romeinsche keizer
Griep

thumb|'t Griepvirus dat de Hong Konggriep verôorzaakte (omtrent 100.000 kêern vergrôot)
Echte **griep** is e ziekte die deur 't influenzavirus wor verôorzaakt en die de luchtweegn enfecteert. Veel mensn zeggn dan ze griep hèn binst dan ze moa juuste een zwoare koude hèn met een bitje korses. Echte griep is een stikstje zwoarder in zyn symptoomn, met een kanse, voarol by d' oude mensn, dan ze dervan stervn.

## Symptoomn
Griep kan rap kommn uzettn. Typische symptoomn zyn korses, een zêre kop, hoestn, een zêre kele, styve spiern, een verstopte neuze, en gin goeste hèn van 't eetn.

### Pandemie
Aan 't ende van den Êestn Weireldoorloge in 1918 zyn der miljoenn mensn aan de Spoanse griep gestorvn. Klindere pandemieën kwaamn der voarn in 1957 (Azioatische griep) en in 1968 (Hongkonggriep) woaby dan der tienduzenden mensn ommekwaamn. De recente Mexicoanse griep is sedert 11 juni 2009 deur de Weireldgezoundheidsorganisoasje officiêel toet een pandemie uutgeroepn.

### Veugelgriep
In 1997 wierd er een variante van 't griepvirus gevoundn, dat ounder veugels gelik kiekens en eendn voarenkommn, en dat in Hong Kong van veugels noa mensn oversproung. De variante is gekend as *influenza A/H5N1*, en hè hem in de kommende joarn voarol over Zuud-ôost Azie versprêed. Gelukkig is de infectie olsan van veugel noa mens en nie van êen mens noar een ander, van de mortaliteit is hoge (teegn de 60%).

## Preventie
[thumb|Een verpleegstr die met een speitjie FluMist e patiente [Vaccinoasje|vaccinirt]]
Vaccinoasje teegn griep is meugelik, moar omdat 't griepvirus zo rap muteert hè j' ieder joar een ander vaccin nôdig. 't Sôorte vaccin da moe gebruukt wordn wor gecoordinêerd deur de WHO (Weireldgezoundheidsorganisoasje).

### Risikogroepn
* mensn van 60 joar of ouder
* mensn die een hertattakke g'hèd hèn, of een hertoperoasje hèn oundergoan
* mensn met astma of loungenemfysèm
* mensn mè sukerziekte
* mensn mè een nierziekte (moa nie nierstêenn)
* mensn mè stêenpuustn, en under familie
* mensn die ounlangs een mergtransplantoasje hèn g'hèd
* mensn mè HIV of AIDS
* mensn mè verminderde weerstand, gelik achter bestroalienge voa kanker
* kienders die vôr een langen tyd aspirine of iet gelykoardigs moetn pakkn

Mensn in de risikogroepn krygn mêestol in oktober een uutnôdigienge van under huusdokteur voar een joarlikse pikeure t' hèn.

## Diagnose
De diagnose van griep wordt in d' êeste plekke up boasis van klinische symptoomn gemakt. Analyse van een monster van 't neus- of keelslymvlies kan d' ôorsrpounkelike diagnose bevestign.

## Behandelienge
Over 't olgemêen houdn mensn die nie in de risikogroepn zittn gin schoa over van de griep. Bovendien is griep êen van die sôortn ziektn woarda 't lichaam zyn immuunsystèm uutendelik zelve een uplossienge viendt. Mensn woavan da 't immuunsystèm nie goed werkt (gelik mensn met AIDS) kunn'n mè anitviroale middels behandeld wordn.

Vôorbêeldn van antiviroale middels zyn :
* Amantadine
* Rimantadine
* Oseltamivir (merkname Tamiflu)
* Zanamivir (merkname Relenza)
Brandklasse

Pompiers dêeln de sôortn vier in in verschillende **brandklassn**.  Ieder klasse duudt up een ander sôorte brandstoffe die in een vier betrokkn is, en 't mêest geschikt sôorte brandblusscher vô 't uut te doen.

## Klasse A

't Mêest olgemêen sôorte vier wor verôorzaakt deur de "geweune" brandboare stoffn gelik hout, linn'n, rubber en plastiek. De mêeste sôortn brandblusschers kunn'n een klasse A vier uutdoen, moar 't mêest olgemêen gebruukt is woater.

## Klasse B

Od een vier deur een ountvlamboare vloeistoffe verôorzaakt wordt, kan woater nie mè gebruukt wordn, angezien da woater 't vier zou kunn'n helpn versprêen. De mêest' andere sôortn brandblusschers, beholve de nat chemischen, kunn'n gebruukt wordn. Schuum is 't mêest effectief, angezien dat het de brandboare vloeistoffe 't beste van de lucht ofschermt.

## Klasse C

Een vier da deur een brandboar sôorte gaze verôorzaakt is, wordt 't beste deur poeier bestreen, omda die 't beste tusschenkomt in de scheikundige reacsje tusschen de gaze en de zeurstoffe in de lucht. Halongassn woarn ook effectief, moar deur under negatieve uutwerkienge up d' eirde zyn ozonlage zyn da sôorte blusschers nu verboodn.

## Klasse D

Sommige metoaln gelik natrium, lithium, magnesium en titaan kunn'n vrê ountvlamboar zyn, voarol on ze as klêne dêeltjies (bvb. van 't machineern) voarenkommn. Specioale droge poeiers zyn 't beste vô zo'n sôortn vier uut te doen. De poeiers zyn mêestol gemakt van natriumchloride, grafiet, koper of natriumcarbonoat.

## Klasse E

Vier dat ontstoan hèt deur een elektrische bronne kan ollêne moa veilig uutgedoan wordn deur een koolstofdioxideblusscher of êen da werkt mè droog poeier.

## Klasse F

Friteurbrandn volln ounder de klasse F viern, en de beste sôorte blusscher is in da gevol nat chemisch of schuum. 

## Interne koppelienge
*Brandblusscher
*Verbrandiengsdriehoek
Gent-Wevelgem 1998

**Gent-Wevelgem 1998** is de 60ste keir dat de koers Gent-Wevelgem verreedn is. Op 8 april 1998 moetn de coureurs 208 kilomeiters ryen, in goe were zounder wind. De start is egeevn in 't Citadelpark in Gent. Frank Vandenbroucke wint de koers. 

## Verloop
De wedstryd is lange eslootn. 't Is moar op de twidde beklimmieng van 'n Kemmelberg da de grôte coureurs nunder roern. Vandenbroucke springt weg en we krygen e kopgroep van 33 coureurs. Op minder of 30 kilometers probeern Nico Mattan, Gianluca Bortolami en Carlo Bomans weg te geroakn. Moa de ploeg van Mario Cipollini, die rap sprint, oalt nunder were. 

Op 20 kilometers van 't ende springt Nico Mattan nog e ki weg. Lars Michaelsen goat d'rachter en Frank Vandenbroucke, ploegmoat van Mattan by Mapei, goat achter. De drie ryen goed t'ope. Moar oe dichter da ze komn van 'n arrivée, oe mêer da Mattan en Vandenbroucke wegspriengn. Michaelsen weirt nem, moar olmetteki is 't er te vele an: Frank Vandenbroucke doet e jump in 'n latstn kilometer, en de winnoare is ekend.
## Uutslag
Stillen Oceoan

[thumb|250px|Locoasje van de Stillen Oceoan binn de [weireld.]]
De **Stillen Oceoan** of **Grôotn Oceoan** is den oceoan tussn Amerika, Oost-Oazië en Australië. An de polen komt et tot an de poolcirkels.

't Is de grotstn oceoan ip de weireld. 't Pakt 32% van hêel 't eirdippervlak.
Honolulu

**Honolulu** is den ôofdstad en den dichtst bevolkte stad van de stoat Hawaï, in de Verênigde Stoatn. Honululu is Hawaïoans vo rustign hoavn . Honululu is een belangrykn hoavn in de Stilln Oceoan.

## Referensjes
Richterschoale

De **Richterschoale** is een maniere woarup da de seismischn energie van een eirdbevienge gemeetn wordt. De schoale is upgesteld deur den Amerikoansn seismoloog Charles Francis Richter, en is een logaritmische schoale met as groundgetal 10. Da betêkent dat een eirdbevienge die 5,0 meet up de Richterschoale tien kêren sterker is dan êen die 4,0 gemeetn wordt. Den effectieve grenze voa de Richterschoale is 6,8. 't Is doavan dat de Richterschoale officiêel vervangn is deur de MMS of *momentmagnitudeschoale*, die vô middelmoatige eirdbeviengn min of mêer 't zelste resultoat gift gelik de Richterschoale, moa gin boovngrenze hèt, en doadeure mêer accuroate leziengn gift voa zwoare eirdbeviengn. 

## Richtermagnitudes
De Richtermagnitude van een eirdbevienge wor gemeetn as de logaritme van d' amplitude van de golvn gemeetn deur een seismogroaf. D' ôorsprounkelike formule is:

:M_\mathrm{L} = \log_{10} A - \log_{10} A_\mathrm{0}(delta),\ 
 
woarda A de maximum uutwykienge is up een Wood-Anderson seismogroaf, en A0 een empirische funksje is die ofhangt van den ofstand delta tusschn 't epicenter en 't meetstasjong. Over 't olgemêen wordt het gemiddelde van de resultoatn van verschillende meetstasjongs berekend.

D' ounderstoande tabelle beschryft de typische gevolgn van een eirdbevienge van verschillende sterktn. D' interpretoasje is nie zo dudelik, angezien dat de gevolgn ook ofhangn van den ofstand van 't epicenter, de diepte van d' eirdbevienge en de platselike geologie.

## Externe koppelienge
* Aardbevingen in Europa en de wereld
Caïro

250px|right|thumb|Caïro by nachte
**Caïro** (Arabisch: القاهرة *al-Qāhira*) is d'hoofdstee van Egypte en me 17 meljoen inweuners in zyn stedelik gebied de grotste stee van Afrika en 'n elfstn van de weireld. Caïro is officieel in de tienste êeuwe ountstoan an de Neyl, mo 't weunn ol vele langer menschn. De bynoame van Caïro is *de stee van de 1000 minarettn*.
Beaufortschoale

right|thumb|Wiendkracht 12 up zêe
De **Beaufortschoale** is een empiriesche maniere vô wiendsnelheid te beschryvn, en is voarol gebasèrd up d' omstandigheedn up zêe ounder verschillende wiendsnelheedn. 

## Geschiedenisse
De schoale was in 1805 deur Sir Francis Beaufort, een Ierschgeboorn admiroal, ingevoerd. Zyn ôorsprounkelike schoale was mêer gebasèrd up de kracht die de wiend up de zilln van een bôot uutoefende. Toet da Beaufort zyn schoale invoerdigde was ter moa winnig standardisoasje in de maniere woarup dan verschillende kapitings de wiend beschreevn: den êne mens zyn "zochtn bries" kost een anderen zyn "styvn bries" zyn. Beaufort dêelde zyn schoale up in dertien wiendsterktn, woavan dan d' êeste vuve (0-4) beschryven hoe dat een zilbôot goat met ol zyn zilln up, de volgende vuve (5-9) hoeveel zil dat een bôot moe voern voar een bepoalde wiendkracht, en de latste drie (10-12) hoe dat een bôot een zwoare storm of een orkoan moe probeern t' overleevn. 

Vanof 1838 was een beschryvienge van de wiendkracht volgens de Beaufortschoale verplichtend in 't logboek van ieder bôot van den Iengelse Navy, en vanof de joarn 1850 wierd het ook in de burgervoart toegepast. In 1906, met de groei van 't antol stoombôotn wierd de schoale angepast voa d' omstandigheedn up zêe in plekke van de toestand van de zilln te beschryvn.

In 1946 wierd de Beaufortschoale uutgebrêed met wiendkracht 13 toet 17, vô de beschryvienge van tropische stormn, en wierd de schoale een wiendsnelheidschoale die gebasèrd is up d' ôorsprounkelike wiendkrachtschoale met gebruuk van de volgende empirische formule :

: *v* = 0.836 *B*3/2 m/s

woarda *v* de wiendsnelheid is 10 meters boovn 't woater en *B* is 't nummer van de Beaufortschoale

## De moderne schoale
Scheldeprys 1996

De **Scheldeprys** van 1996 is verreedn op 24 april. Frank Vandenbroucke wint achter e solo van mêer of 20 kilomeiters teegn hêel 't peloton.

## Verloop

21 coureurs springn weg, met doaby ounder anger Johan Museeuw, Stefano Zanini, Frank Vandenbroucke, Tom Steels en Erik Zabel. De Rabobank achtervolgt. Op d'êeste hellieng in Aarschot, achter 70 kilomeiters, voert Wilfried Peeters de forcing. E zorgt dat de leiders e vôorsprong krygn van mêer of 3 minuutn. Ounder Johan Bruyneel (Rabobank) kom 't peleton were op minder of 1 minute, moa de kopgroup bluuft definitif weg.

Vôorn dat de kopgroup begunt an de 3 platselikke roundn van 12 kilomeiter begun 't styf te reenn. In de finale springt Vandenbroucke (Mapei) weg. Zyn vôorsproung komt nôois grodder of 15 secondn, moa toch oudt 'n stand.

Eigentlik wos 't ounmeugelik wuk dat er gebeurde. 'n Dokteur van Mapei Yvan Vanmol kêek achter de koers na de gegeevns van Vandenbrouckes erte. Doarop stoug dat VDB 20 minuutn lang met e polsslag van mêer of 200 rêed.

## Bronn


## Externe koppelienge
* Youtube: verslag VRT
Peter Farazijn

thumb|Peter Farazijn in 1997
**Peter Farazijn** (Diksmude, 27 januoari 1969) is e vroegern coureur. E wos e goein knecht van ounder mêer Andrei Tchmil e Frank Vandenbroucke. Zyn bynoame wos *Fausto* omdat 'n e trek hadde van Fausto Coppi. 
 
Toch et 'n ouk zelve e poar schône successn oald. Azo wos 't in 1997 'n êestn Belg in de Rounde van Vrankryk. In 2005 is 't 'n estopt mi koersen.

## Belangrykste êreplekken
*GP Wallonië: 1n (1994)
*Ruta Del Sol: 3n in 't eindklassement (1996)
*Rounde van Vrankryk: 19n in 't eindklassement (1998)
*Woalschn Pyl: 6n (2000)
*Gent-Wevelgem: 8n (2000)
*Clasica San Sebastian: 10n (2000)
*E3-Prys: 6n (2002)
*Omloop 't Volk: 8n (2003) 

## Polletiek
Farazijn het en endetje in de gemêenteroad van Yper ezeetn voun de SP.a.
Spegeltest

De **spegeltest** wor gezien as een methode vor an te toogn dat een persôon of een bêeste zelfbewust is, en is een test die deur Gordon Gallup Jr. is ountwikkeld in 1970. De test was gebasèrd up observoasjes van Charles Darwin die een oerangoetang in de dierentuun van Londen bezocht en bekeek wa dat hur reaksje was otj' hur een spegel gaaf.

Vô 't moment weetn me van neegn bêestsôortn die de spegeltest passeern: ol de grôte oapn (chimpanzees, gorillas en oerangoetangs), de tumeloare, den orca, d' olifantn en den Europeeschn ekster.

Gordon Gallup vound den test uut met de bedoelienge van te kykn of dat een bêeste zyn refleksje in een spegel as zyn eign woarnaam of da van een ander bêeste. Da wor gedoan deur een bêeste mè twê plekkn verve te markeern, êen da 't bêeste kan zien otje in de spegel kykt, en een anderen die ollêne zichboar is in de spegel. Od een bêeste reageert up d' ounzichboare plekke up een maniere da 't weet dat de plekke up zyn eign lichaam zit, ton hèt da bêeste de spegeltest gepassèrd. 

De mêeste menselike kienders passeern de spegeltest nie toe dan ze 18 moandn oud zyn.

Der is wel kritiek uutg'oefend up de spegeltest, voarol in 't gevol woardan bêestn nie ollêne up visuèle signoaln reageern. 't Is doavan dat de spegeltest mêestol anveird wordt vô primoatn, moa dat er twyfel bestoat in 't gevol van bêestn gelik houndn of kattn.
Lourdes-effect

't Begrip **Lourdes-effect** is uutgevoundn deur de West-Vlamschn filosoof, atheïst en skepticus  Etienne Vermeersch. 't Verwyst noa 't feit da van bepoalde bovennateurlike krachtn beweird wordt dan ze bestoan, moa da 't bewys doavôorn vrê moeilik up een êendudige maniere te viendn is. Ot de de miraculeuze kracht van Lourdes echt bestoat, zeg Vermeersch, is ter gin reden vo te peizn da 't vo den Hillige Maagd of de christelyke God moeiliker zou zyn vo - zeg moa - een g'amputêerd bêen 't herstelln dan vor een (meugeliks hysterische) verlammienge of blindheid te geneezn. 

't Zelste effect werkt mè fenomêenn gelik 't Monster van Loch Ness of de Verschrikkelike Snêeuwman, woardan fottos en woarnemiengn olmetêens minder scherp en betrouwboar wordn dan mêer olledaagse observoasjes.

Mè 't wôord Lourdes-effect stikt Vermeersch de drake met de selectieve en ounkritische benoaderienge van zogenoamde mirakels, of 't lichtzinnig toeschryvn van bovennateurlike talentn an bepoalde mensn. Sceptici duudn derup da 't antol ongelukkn van mensn up reize noar of van Lourdes veel grôter is dan de 67 mirakels deur gebedsgenezienge die deur 't Vaticoan erkend zyn.



## Bronne
* Etienne Vermeersch - *Van Antigone tot Dolly. Veertig jaar kritisch denken*, Antwerpen, Hadewijch, 1997, 256 pp.
Ysengrimus

De **Ysengrimus** is 't gelêerde bêestnepos dat an de boasis ligt van de West-Europeeschn Reinaertcyclus (Van den vos Reynaerde, Reineke Fuks, Le roman de Renart...).

De tekst is geschreevn in 't Latyn tusschn de lente van 1148 en augustus 1149 deur een toet nog toe oungekendn schryver, olhoewel dan sommige geschiedkundign peizn dat de "magister Nivardus" den auteur is. Volgens Alfons Van Geertsom is den auteur Simon van Gent, den ofgezettn abt van de Sint-Bertijnsabdy., moar der zyn winnig historici die 't doamee 't akkôord zyn.

Het epos telt omtrent 6500 verzn in elegische disticha. 't Is ounderverdêeld in zeevn boekn en twoalf episodes.

't Werk is over 't olgemêen gezien as een satire, die de drake stikt mè veel christelike instelliengn, en ook sommige historische personages gelik Anselmus van Dôornik, den Paus Eugenius III en den Abt Siger II van de Sint-Pietersabdy in Gent. 

In 't begin van 't êeste boek is den wolf Ysengrimus derin gesloagd êen over t' hèn over de vos Reinardus, moa dat is den ênigste kê dat da gebeurt, van vo de reste van de boekn is de vos hem olsan te rap of. 't Epos bevat ook 't bekende gedicht woarda Reinardus de wolf der weet van 't overtuugn van te goan ysvisschn mè zyn steirt, toedat den deen ton vaste zit in 't ys. Ot den vos hem ton treit zegt Ysengrimus:

::*Captus ad hec captor: "Nescis quid, perfide, dicas*
::*Clunibus impendet Scotia tota meis."*
(De gevangenn zegt teegn zyn cipier: "Ge weet nie wat da je zegt, volsighoard. 'k Hèn hêel Schotland an myn gat vastezittn.")

## Notas



## Boekn
*Mann, Jill (ed.), *Ysengrimus: Text with Translation, Commentary, and Introduction* (Leiden, 1987) ISBN 90-04-08103-8
*Mark Nieuwenhuis, *Ysengrimus: Vertaalde tekst vanuit het Latijn naar het Nederlands, compleet met aantekeningen* (Amsterdam, 1997) ISBN 90-214-0589-X
Ernst Happel

**Ernst Franz Hermann Happel** (Weenn, 29 november 1925 - Innsbruck, 14 november 1992) was een Ôostenryksen voetbolspeelder en -coach, die as êen van d' êeste succesvulle managers bekend stoat, mè landstitels en bekeroverwinniengn in Holland, België, Duutsland en Ôostenryk, en succes in verschillende Europeesche bekers.

## Speeldercarrière
### Club
Happel begost zyn professionêle carrière by Rapid Wien, woardat je in den êeste ploeg spildige vanof dat je 17 joar was. Je spildige in defensie t' hope mè Max Merkel, en in de 14 joar dat je vo Rapid spildige (van 1943 toet 1954 en van 1956 toet 1959) wounn ze 6 kêern de landtitel. Van 1954 toet an 1956 spildige tjie vo *Racing Club de Paris*.

### Internationoale carrière
Je maktige zyn debuut vo den nationoale ploeg in september 1947 teegn Houngareye. Je namt dêel an de weireldbeker van 1954 in Zwitserland (woardan ze derden endigdn) en ook in de weireldbeker van 1958 in Zweedn.

In totoal spilde tjie 51 kêern vo zyn land en scôorde 5 goals.

## Managerscarrière
Achter zyn carrière as een speelder wierd Happel êen van d' êeste succesvulle coachn van olle tydn. Je woun de landstitle in vier verschillende landn, woun den *European Champions' Cup* (nu de *UEFA Champions League*) mè Feyenoord en Hamburg, en verscheen in twê verschillende Europeesche finoales mè Club Brugge. Je was ook bondscoach vor Holland in 't weireldkampioenschap van 1978 in Argentinië, woadan ze teegn 't gastland verlôorn.

Van een Vlams standpunt is Ernst Happel de coach die Club Brugge van de "byna"-ploeg van de vroege zeventiger joarn oumvormdige in een ploeg die in zyn drie joar by Brugge drie landstitels wounn, êen Belgische beker, en de finoale van twê Europeesche bekers hoaldign (woardan ze twê kêern teegn Liverpool verloorn). Oundanks 't succes laag Happel dikwils in stokkn mè 't besteur van de club die volgens hem under neuze te vele in zaakn stoakn dan under nie angiengn.

## Dôod
Ernst Happel stierf van kanker in 1992 up de leeftyd van 66 joar. Achter zyn dôod wierd het grotste stadium in Ôostenryk, het *Praterstadiun* in Weenn, ommegdopt toet 't *Ernst Happel Stadium*.

## Externe koppelienge
* Player profile - Rapid Archive
* Career stats - National Football Teams
Schotse Hooglandskoeie

thumb|250px|Schotse Hooglandsstier
De **Schotse Hooglandskoeie** (in 't Iengels *Highland cattle*, in 't Gaelic *Kyloe*) is een oud sôorte vlêeskoeie van Schotland mè lange hôorns en lank hoar. Under pels kan verschillende kleurn hèn, moar is mêestol rôo-bruun.

't Ras was ountwikkeld in de Schotse Hooglandn en d' eilandn an de westkust van Schotland. Vandoa zyn ze in de twientigst' êeuwe g'exportèrd noar andere dêeln van de weireld, gelik Australië en Nôord-Amerika. Hooglandskoein zyn vrê gehard omdan ze gewend zyn an under thuusland mè veel reegn en sterke wiend. Under vlêes is minder vet dan van andere rassn, omdan z' under isoloasje van under vacht krygn in plekke van deur 't vet in under vlêes.

Een volwassen stier weegt 800 kilo en een koeie 500 kilo. Schotse hooglandskoein kunn'n toet an under achttienste joar leevn. In dien tyd kan een koeie toet viftien kolvers krygn.

't Hooglandskoeieras is vrê goed geschikt vor in nateurgebien deur 't joar round te loatn graazn. Z' hèn nie veel zorge nôdig en ze zyn ook nie agressief.
Hier spreekt men Nederlands

**Hier spreekt men Nederlands** was een TV-program (1962-72) dat up den BRT wierd uutgezoundn juuste vô 't nieuws. Da woarn korte progammetjies van 5 minuutn lank mè de bedoelienge van de mensn 't "Algemeen Beschaafd Nederlands" - of ABN gelik da 't ton bekend stound - by te briengn. 

De presenteerders woarn:
* Joos Florquin (24 moarte 1916 - 31 ogustus 1978)
* Fons Fraeters (19 februoari 1936 - 25 moarte 2009)
* Annie Van Avermaet (nu emeritus an de KUL)

Olle drie woarn ze toalkundign verboundn an den Katholieke Universiteit van Leuven (KUL).

"Hier spreekt men Nederlands" probeerdige up een luchtige maniere 't correct gebruuk van 't AN by te briengn, nie ollêne de wôordenschat, moar ook d' uutsproake. Een poar fragmentn da 'k me nog kunn'n herinnern:

* Een program da de drake staak mè wienkels die up under vinster schreevn "Wij solderen". Ze toogdn twê werkmensn die mè soldeersel bezig woarn, en ton olmatêens plechtig verkloarn "Wij solderen", vo te toogn wa da soldeern echt betêkent.
* 't Verhoal van een Joegosloavischn immigrant die vor een langn tyd peisdige dat der een schelpe bestound die "kyk" noemdige, omdat er up een moment een kiend hem een schelpe toogde en zei "kyk", gelik in "kykt e kêr hier"

## Externe koppelienge
* Hier spreekt men Nederlands - een terugblik
De feesters

**De Feesters** zyn ne West-Vlamse hiphopgroep afkomstig uit Knokke. Bekendste nummers zyn Nor Olland, Gomoreke en Tegen Dek. 
## Leden
*Plukketuffer
*Rotn
*Rookwalm
*VuulleMuulle
*DJ S-ILL

## Albums
*R*I*J*M (Recht* In* Je* Muule*)
*Rotte Plukken
*Operoatie Feeste

## Externe koppelinge
*Under account ip myspace
Ried fan de Fryske Beweging

De **Ried fan de Fryske Beweging** (RfdFB - Road van de Friesche Bewegienge) is e Friesche organisoasje die ipkomt vo de Friesche toale en cultuur. D' organisoasje bestoat uut vrywilligers en is hêlegans ounofhankelik. De stichtienge krygt de steun van e 500-tal donateurs.

## Geschiedenisse
De stichtienge Ried fan de Fryske Beweging is ipgericht in 1945 met de bedoelienge van 't contactpunt te zyn met de regerienge en andere overheedn. Da gedacht is juste achter den oorloge ipgekommen by verschillige organisoasjes lik 'It Selskip foar Fryske Tael en Skriftekennisse' ('t gezelschap vo Friesche toale en geschrift), het Kristlik Frysk Selskip ('t Christelik Fries gezelschap), it Roomsk Frysk Boun (de Rooms-Frieschn bound) en it Frysk Boun om Utens (den bound vo Friezn buutn Friesland). Deur ounder één koepel t'hope te werkn wierdn de krachtn gebundeld. 't Belangrykste doel was van 't Fries steviger in de wet te verankern. D' Hollandsche regerienge haad tout dien tyd vo 't Fries bykan nieks juridisch geregeld. Sedert d' iprichtienge is 't antal angeslootn Friesche organisoasjes gegroeid.
## Externe koppeliengn
* https://web.archive.org/web/20150428043726/http://www.fryskebeweging.nl/
* http://www.itnijs.nl