open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Berengar II

**Berengar II van Italië** of **Berengar van Ivrea**, telg van 't Huus Ivrea en van de Unruochiengers, (ca. 900-Bamberg, 6 ogustus 966), was keunienk van Italië van 950 tout an zyn ofzettienge in 961. J'is de vôorouder van de paltsgroavn van 't Vry Groafschap Bourgondië. 

Je volgde zyn voader Adalbert ip round 923 als markgroaf van Ivrea. Zyn moeder Gisela was e dochter van Berengar van Friuli, achter wien dat ie genoemd is.  Je volgde Lotharius II van Italië ip in 950 en je liet zyn zeune Adalbert ip 15 december 950 krôonn tout co-keunienk in de San Michele Maggiore in Pavia. 

Berengar wilde Adalbert loatn trouwn me Lotharius zyn weeuwe Adelaide van Bourgondië, mo ze weigerde en ze wierd gevangn gezet in Como. Ze kost vluchtn no Canossa in e bôotje en van doa kost z'hulpe vroagn an Otto de Grôotn, de loatere keizer van 't Hillig Rôoms Ryk en ze kwam loater zyn twidde vrouwe. Otto veroverde Pavia ip 29 september 951 en Berengar en Adelbert mostn vluchtn nor e kastêel in San Marino. 

Ip 7 ogustus 952 erkendegn ze Otto als under lêenhêre ip de ryksdag in Augsburg, mo Berengar blêef revolteern teegn hem. In 960 vielt ie de Pauselyke Stoat binn en 't joar derip wierd zyn keunienkryk veroverd deur Otto. 

Otto liet hem ipsluutn in Bamberg en j'is doar in 966 gestorvn. 

## Vrouwe en jounges
Berengar II trouwde me Willa van Arles, dochter van Boso III, de broere van Hugo van Arles. Under jounges woarn:
*Adelbert I van Ivrea. Zyn zeune Otto-Willem van Bourgondië was van 982 tout 1026 den êestn paltsgroaf van 't Huus Ivrea van 't Vrygroafschap Bourgondië, 't loatere Franche-Comté.
*Guido van Ivrea 
*Konrad van Ivrea 
*Gerberga
*Gisela
*Rozala-Suzanna van Ivrea, getrouwd me groaf Arnulf II van Vloandern
* Bertha
Rudolf III van Bourgondië

**Rudolf III van Bourgondië** (ca. 970 - 6 september 1032) was de latste keunienk van 'n ounofhankelyk keunienkryk Arles of Arelat. Je was e zeune van Konrad I van Bourgondië en Mathilde van Vrankryk, dochter van Lodewyk IV van Overzêe. 

Zyn oudste zuster Gisela was de moeder van Hendrik II den Hillign, de latste keizer van 't Ottoons Huus. Rudolf was dus zyn nounkel.

Rudolf III stierf in 1032 zounder erfgenoam. J'ha keizer Konrad II de Saliër angeduud ols zyn ipvolger, mo zyn neve, Odo II van Blois, de zeune van zyn zuster Berthe van Bourgondië, betwistte dat ipvolgiengsrecht en ze begostn 'n oorloge, die twi joar deurde mor uutendelyk in 't vôordêel van de keizer uutdroaide.

Rudolf trouwde êest met Ageltrude en loater met Ermengard, de weeuwe van Rotbold III, groaf van Provence. Je stierf in 1032 an 61 joar zounder ipvolger. Achter zyn dôod kwam zyn keunienkryk ounder 't Hillig Rôoms Ryk.
thumb|left|<center>Groen: 't Keunienkryk Arelat <br />(van 1032 by 't Hillig Rôoms Ryk) <br />Bruun: 't Hertogdom Bourgondië
Oarmpôtign

**Oarmpôtign** (Brachiopoda) zyn e stamme van zêebêestn. Ze wordn beschermd deur twei harte verkalkte schelpkleppn, vanboovn en vanounder. De kleppe an de buukkant is mêestal de grotstn. Ze filtern under eetn (plankton) met e speciaal orgoan, e tentoakelkranse (lofofoor). Ze zittn mêestal vaste an den ounderground. De noame Brachiopoda komt van 't Oudgrieks βραχίων *brakhíōn*, "oarm", en πούς *pous* (gen. *podos*), "voet" of "pôot". Ze moakn dêel uut van de oermoundign of Protostomia.

Der zyn oungeveer 30.000 fossiele sôortn bekend. Nu leevn der nog e stik of 200 sôortn.
## Indêlienge
Oarmpôtign wordn in drie ounderstammn ingedêeld:
* Linguliformea: (Inarticulata), primitieve groep. De schelpn kunn moar oopn en toe gedoan wordn deur spiern. 't Is d' oudste groep en der zyn fossieln van gevoundn uut 't geologisch tydvak Cambrium van mêer of 400 miljoen joar geleen.
* Craniformea: (Inarticulata), ountstoan in 't Cambrium me nog e stik of 20 bestoande sôortn.
* Rhychonelliformea: (Articulata), verkalkte schelpn met e scharniere tusschn de kleppn en e simpel spierstelsel.
1798

1795 - 1796 - 1797 - **1798** - 1799 - 1800 - 1801
't Joar **1798** is 't 98e joar in de 18e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
thumb|De Georgische keunienk Erekle II.
Liechtnstein wos in 1798 't êeste land da de dôodstraffe ofschaftige.
## Geboorn
;januoari
*14 - Johan Thorbecke, Nederlands polletieker (gestorvn 1872)
## Gestorvn
;januoari
*1 - Keunienk Erekle II van Kartli-Kachetië (77)
Fes

thumb|Zicht ip de medina van Fes.
**Fes** of  **Fez** (Aroabiesch : فاس, Berbersch :  ⴼⴰⵙ *Fas*) is de derde grotste stad van Marokko, mêt e bevolkienge van by benoadrienge  1 miljoen inweuners (2010). 

Fes was den oofstad van Marokko toe 1925,  en is nu d' oofplatse van de bestierlikke streeke Fès-Boulemane. De teegnwôordige Turksche naame vo Marokko, *Fas*, ad ôorsproenklik allêene mo betrekkienge ip de vroegre oofstad.

De stad ê twêe oede medinas, woavan da de grotste Fes el Bali is. Da latste stoat ip de lyste van 't UNESCO weirelderfgoed en 't zoe 't grotste auto-vry steedlik gebied zyn in de weirld . De Universiteit Al-Qarawiyyin, gesticht in 859 achtre Kristus, is d' oedste oenoendrebrookn werknde *madrasa* in de weirld. De stad wierd het "Mecca  van 't Westn" en 't "Athene van  Afrika" genaamd .

## Verwyziengn
966

963 - 964 - 965 - **966** - 967 - 968 - 969
't Joar **966** is 't 66e joar in de 10e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Geboorn
## Gestorvn
;ogustus
*6 - Berengar II van Italië
1032

1029 - 1030 - 1031 - **1032** - 1033 - 1034 - 1035
't Joar **1032** is 't 32e joar in de 11e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Geboorn
## Gestorvn
;september
*6 - Rudolf III van Bourgondië
Amarantachtign

De **amarantachtign** (Amaranthaceae) zyn e familie  van tweizoadlobbige blommeplantn en struukn. De familie bevat nu oungeveer 180 geslachtn en 2.500 sôortn, de vroegere ganzevoetachtign (Chenopodiaceae) inbegreepn.  

E poar sôortn wordn gebruukt ols groensel, lyk spinoazje (*Spinacia oleracea*) en
bêetn (*Beta vulgaris*). De suukerbêete is e belangryke leverancier van suuker.

Ênigte geslachtn zyn:
* *Amaranthus* (Amarant)
* *Atriplex* (Melde)
* *Bassia*
* *[[Beta]]* (Bêete)
* *Celosia*
* *Chenopodium* (Ganzevoet)
* *Corispermum* (Vlieszoad)
* *Halosarcia*
* *Iresine*
* *Patellifolia*
* *Ptilotus*
* *Salicornia*  
* *Salsola* 
* *Spinacia*
* *Suaeda* 
* *Tecticornia*
Otto II (HRR)

**Otto II** (955 – Rome, 7 december 983), van de dynastie van de Liudolfiengers (of 't Ottoons Huus), was de zeune van Otto I en zyn twidde vrouwe Adelaide van Bourgondië.

Je was nog styf jounk ost ie in 961 co-keunienk van Duutsland kwam tegoare me zyn voader, en in 967 ook co-keizer. Zyn voader arrangeerdeg ook zyn huwelyk met de  Byzantynsche prinsesse Theophanu. Achter 'n dôod van zyn voader in 973 wierd ie an zyn 18 joar in Rome nog e ki gekrôond tout keizer van 't Hillig Rôoms Ryk.

## Vrouwe en jounges
Je trouwde ip 14 april 972 met de Byzantynsche prinsesse Theophanu, 'n angetrouwde nichte van de Byzantynsche keizer Johannes I Tzimiskes. Under jounges:
*Sophie (975-1039)
*Adelaide (977-1040)
*Mathilde (979-1025)
*Otto III (980-1002), zyn ipvolger
*Zyn twêelienkzus die in 980 stierf
955

952 - 953 - 954 - **955** - 956 - 957 - 958
't Joar **955** is 't 55e joar in de 10e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Geboorn
*Otto II, Keizer van ’t Hillig Rooms Ryk
## Gestorvn
983

980 - 981 - 982 - **983** - 984 - 985 - 986
't Joar **983** is 't 83e joar in de 10e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Geboorn
## Gestorvn
;december
*7 - Otto II, Keizer van ’t Hillig Rooms Ryk
Alkmoar

**Alkmoar** (Nederlands: *Alkmaar*) is de achtentwientigste gemêente van Holland en de vuufde grotste stad van de provinsje Nôord-Holland. De stad ligt an de Hoornsevoart en 't Kanoal Alkmoar (Omval)-Kolhorn. Der weunn oungeveer 112.000 menschn in de gemêente en oungeveer 93.000 menschn in de stad (2023). De stad is administratief ounderverdêeld in acht wykn die were zyn ounderverdêeld in 51 buurtn. 

## Geschiedenisse
Up 11 juni 1254 zyn an Alkmoar stadsrechtn verlêend deur Willem II van Holland. De stee diende in dien tyd voornoamelyk ols grensvestienge en uutvalsbasis in de stryd teegn de West-Friezn. In 1328 wast er in Alkmoar e grôte stadsbrand.

thumb|left|Zicht ip d' Oudegracht in Alkmoar 

In de binnestad van Alkmoar stoan vele ryksmonumentoale uzen en e kerke.


Ofbeeldienge:Alkmaar Huis met de Kogel.jpg|Zicht ip 't Huus met de Kogel in Alkmoar (ryksmonument)
Ofbeeldienge:Laat Alkmaar Nederland.JPG|Zicht ip wienkelstroate de Laat in Alkmoar 
Ofbeeldienge:Alkmaar - Waaggebouw.jpg|Zicht ip 't Waaggebouw in Alkmoar (ryksmonument) 


Bekende musea in Alkmoar zyn 't Stedelyk Museum Alkmoar, Beatles Museum, Nationaal Biermuseum en 't Koasmuseum

## Trivia
*Alkmoar èt êen van de vuuf koasmarktn in Holland. D' andere viere zyn Edam, Hoorn, Gouda en Woerden.

## Bekende Alkmoarders
*Karin Bloemen - cabaretière-zangeresse
*Chaira Borderslee - danseresse-actrice-zangeresse
*Marco Borsato - zanger

## Wykn
De wykn met hunder officiële noame zyn:

## Referensjes
*De geschiedenisse van Alkmoar - npogeschiedenis.nl


## Externe koppeliengn
* Plaatsengids
* AlleCijfers
1254

1251 - 1252 - 1253 - **1254** - 1255 - 1256 - 1257
't Joar **1254** is 't 54e joar in de 13e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
thumb|<div class="center">Floris V, Groaf van Holland</div>
*11 juni - Alkmaar krygt stadsrechtn verlêend deur Willem II van Holland.
## Geboorn
* Charles II van Anjou
;juni
* 24 - Floris V van Holland, groaf van Holland en Zêeland (gestorvn 1296)
## Gestorvn
;meie
* 21 - Koenraad IV (Roomse keunienk) (26), zeune van keizer Frederik II en keuniginne Yolande van Jeruzalem
;december
* 7 - Paus Innocentius IV (±69), (paus van 1243 toet 1254)
Bouwkundig erfgoed in Blanknberge

**Lyste van bouwkundig erfgoed in [[Blanknberge]]**:

## Externe koppelienge
*Erfgoed Blanknberge
## Kykt ook noa
*Bouwkundig erfgoed in Uutkerke
Turkmenistan

**Turkmenistan** is e parlementaire republiek in Azië an de Kaspische Zêe. 't Grenst te zuudn an Iran, ten ôostn an Afghanistan, ten nôordn an Oezbekestan en ten nôordwestn an Kazachstan. 'n Hoofdstad è Asjchabad.
119

116 - 117 - 118 - **119** - 120 - 121 - 122
't Joar **119** was e geweun joar die begost ip e zoaterdag in de Julioansche kalender.
thumb|<div class="center">Portret van Matidia up e denarius uutgegeevn achter heur dôod</div>
## Gebeurtenissen
* Salonia Matidia, e nichte van de vroegere keizer Trajanus en schôonmoeder van Hadrianus, sterft. Hadrianus houdt e rede ip heur begroavinge en êert heur met e goddelikn titel. Je lat e tempel vor heur bouwn in Rome.
## Geboorn
* Gaius Bruttius Praesens, Romeinsche polletieker
## Gestorvn
* Salonina Matidia, nichtje van keizer Trajanus
90

87 - 88 - 89 - **90** - 91 - 92 - 93
't Joar **90** was e geweun joar die begost ip e vrydag in de Julioansche kalender.
## Gebeurtenissen
thumb|Amfitheoater van Arles
* In Rome wordn keizer Titus Flavius Domitianus en Marcus Cocceius Nerva deur de senoat herkoozn toet consul van 't Imperium Romanum.
* Keuln wordt den hoofdstad van Germania Inferior.
* Domitianus lat in Arles e stênen amfitheoater bouwn, die surtout gebruykt wordt vo gladiatoorngevechtn en woagnkoersn.
## Geboorn
* Quintus Tuneius Rufus, Romeinsche polletieker 
## Gestorvn
* Julia Titi, dochter van keizer Titus Flavius Vespasianus
* Pedanius Dioscorides, Grieksche weetnschapper
137

134 - 135 - 136 - **137** - 138 - 139 - 140
't Joar **137** was e geweun joar die begost ip e moandag in de Julioansche kalender. 
## Gebeurtenissen
thumb|<div class="center">Ruïnes van Palmyra</div>
* De Romeinsche keizer Hadrianus lat geldstikken sloan vo d' Olympische Speeln, met d' ofbeeldinge van 't beeld van Zeus in Olympia.
* In Palmyra, e knooppunt van commerce van de Zyderoute in Syrië, wordt 't belastingrecht ingevoerd. De stad wordt ryke deur zeldzoame productn t' importeern van de Perzische Golve en deur artikels t' exporteern van roend de Middellandsche Zêe noa 't Ôostn. 
* Keunink Lucius van Brittannië volgt zyn voader Coilus ip ols heerser van Brittannië.
## Geboorn
* Didius Julianus, Romeinsche keizer (gestorvn 193)
## Gestorvn
* Tiberius Claudius Atticus Herodes, Romeins stoatsman
193

190 - 191 - 192 - **193** - 194 - 195 - 196
't Joar **193** was e geweun joar die begost ip e moandag in de Julioansche kalender.
## Gebeurtenissen
thumb|Portret van Pertinax up e sestertie  (Romeinsche munte)
;januoari
* 't Vuufkeizerjoar. De Romeinsche senoat kiest Publius Helvius Pertinax, teegn zyn goeste, vo Commodus ip te volgn ols keizer. Pertinax wordt verplicht vo de finansjes, die oender Commodus zyn mislukt, te reorganiseern, de discipline in 't Romeins leger t' herstellen en de voedselprogramma's van Trajanus ip te schortn, wat dat de colère van de Praetorioansche Garde ipwekt.
;moarte
* 28 moarte - De corrupte Praetorioansche Garde bestormt 't paleis en vermôordt Pertinax. Toet d' ipstandige lyfwachtn sprikt hy zyn latste woordn: "Myn dôod stelt nietnt vôorn; ik zyn ol een oude vint, die lange genoeg geleefd èt." De ryke senateur, Marcus Didius Julianus, wordt deur de Senoat erkend ols trôonipvolger.
* In Rome brikt e burgeroorloge uut achter de môord up Pertinax.
;meie
* Septimius Severus trekt mè 't Romeins leger (16 legioenen) de besnêeuwde Alpn over en valt Nôord-Itoalië binnen.
;juni
* De Senoat verkloart Didius Julianus toet "stoatsvyand" en lat hem up bevel in 't paleis executeern (ounthoofdienge).
## Gestorvn
* 28 moarte - Pertinax (66), Romeinsche keizer 
* 1 juni - Marcus Didius Julianus (60), keizer van 't Romeins Ryk
112

109 - 110 - 111 - **112** - 113 - 114 - 115
't Joar **112** is 't 12e joar in de 2e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
[thumb|Reconstructie van de Basilica Ulpia in 't oude [Rome (stee)|Rome]]
thumb|Portret van Marciana ip een denarius
## Gebeurtenissn
**Itoalië**
*Hadrianus vertrekt uut Rome en wordt archont van Athene. De *archontes* zyn verênigd in e college en vormn 't besteur van Grieknland.
*De Basilica Ulpia up 't Forum van Trajanus wordt ofgewerkt. In 't gebouw gebeurn der rechtszittiengn en wordt er handel gedreevn.
## Geboorn
## Gestorvn
*Ulpia Marciana, zuster van keizer Trajanus
98

95 - 96 - 97 - **98** - 99 - 100 - 101
't Joar **98** was e geweun joar die begost ip e moandag in de Julioansche kalender.
## Gebeurtenissn
thumb|Portret van Faustina de Oudere up een aureus
**Itoalië**
*In Rome wordn Nerva Caesar Augustus en Marcus Ulpius Trajanus, deur de Senoat herkoozn toet consul van 't Imperium Romanum.
*Keizer Nerva sterft en Trajanus, die ip da moment in Colonia Agrippina verbluuft, volgt hem ip.
*Publius Cornelius Tacitus publiceert zyn "Germanica" (*De origine et situ Germanorum*), e belangryke bronne vo de geschiedenisse van da gebied.
## Geboorn
*Faustina de Oudere, keizerinne en vrouwe van Antoninus Pius (gestorvn 140)
## Gestorvn
*Apollonius van Tyana, Grieksche neopythagoreïsche filosoof
*Marcus Cocceius Nerva, keizer van 't Romeins keizerryk
140

137 - 138 - 139 - **140** - 141 - 142 - 143
't Joar **140** was e schrikkeljoar die begost ip e dunderdag in de Julioansche kalender.
## Gebeurtenissen
thumb|Denarius met ofbeeldinge van Antoninus Pius en Marcus Aurelius
*In Rome wordn Antoninus Augustus Pius (derde kè) en Marcus Aurelius Caesar, deur de Senoat gekoozn toet consul van 't Imperium Romanum.
* E Romeins expediesjeleger, oender bevel van keizer Antoninus Pius, valt Schotland binnen. Je gèeft ipdracht vo d' ipstandige Pictn t' oenderdrukken.
* Achter den dôod van Mithridates IV, heerst Vologases III ols keunink over hêel 't Parthisch Ryk.
* Pius I volgt Hyginus ip ols tienste Paus van Rome.
## Geboorn
* Ireneüs van Lyon, theoloog en kerkvoader (gest. 202)
* Ballomar, leider van de Marcomanni, e Germoansche stamme 
## Gestorvn
*Faustina de Oudere, keizerinne en vrouwe van Antoninus Pius 
* Gaius Suetonius Tranquillus, Romeinschn ambtenoare en historicus
* Mithridates IV, keunink van e dêel van 't Parthisch Ryk
62

59 - 60 - 61 - **62** - 63 - 64 - 65
't Joar **62** was e geweun joar die begost ip e vrydag in de Julioansche kalender.
## Gebeurtenissn
thumb|Keizer Nero en Poppaea Sabina
*Keizer Nero trouwt  vo de twêede kêe mè Poppaea Sabina, de ex-vrouwe van Marcus Salvius Otho.
* Lucius Annaeus Seneca, adviseur van Nero, wordt verplicht van te vertrekkn uut de Senoat.
*In Campania wordn Pompeï en andere steedn getroffn deur e zwoare eirdbevienge en grôotndêels verwoest.
## Gestorvn
*Sextus Afranius Burrus (61), prefect en adviseur van Nero
*Claudia Octavia, dochter van keizer Claudius en êeste vrouwe van keizer Nero
*Jakobus de Rechtvoardign, broere van den hêre (Jezus) genoemd
Netelbêestn

**Netelbêestn** (Cnidaria) vormn e stamme van 't bêestnryk. Der zyn mêer of 10.000 sôortn die allemolle in 't woater leevn, de mêeste in zêe, moar ook ênigte in zoet woater. 

Under lyf bestoat uut e sôorte zak die hol is vanbinn, met één openienge, de mound, dikwyls omgeevn deur e grôot antal tentoakels. Ze beschikkn over gecompliceerde netelcelln en e simpel zenuwstelsel.
## Taxonomie
De Cnidaria worden ounderverdêeld in vuuf klassn:
* Blommepoliepn (Anthozoa), mè zêeanemoonn, koroaln en zêepluumn
* Hydroïdpoliepn (Hydrozoa), mè zoetwoaterpoliepn en brandkoroaln
* Kubuskwalln (Cubozoa)
* Schyfkwalln (Scyphozoa)
* Steelkwalln of bekerkwalln  (Staurozoa)

Ofbeeldienge:021506seaanemone.jpg|Zêeanemoon
Ofbeeldienge: Steenkoraal.JPG |Stêenkoroal *Acropora*
Ofbeeldienge:Tubularia-indivisa.jpg|Hydroïdpoliep *Tubularia indivisa*
Ofbeeldienge:Haliclystus stejnegeri 1.jpg|Steelkwalle *Haliclystus stejnegeri*
Pergamyn

thumb|Insteekboek vo postzeegls mê tusschnblad uut  pergamyn.
thumb|Postzeeglplakkr (uut pergamyn).
**Pergamyn** is gleddig deurschynnd papier. 't Wordt gebruukt vo de vèèstre in e vèèstre-envloppe (óf plastiek, óf pergamyn), en vo verpakkienge van postzeegls e.d. By gebruuk vo postzeeglzaksjes is zeur- en chloorvry zyn e belangryke kwaliteitseis. Ook postzeeglplakkrs zyn dikkers gemaakt van pergamyn.

By de produuksje van pergamyn wordt o.m. oet-pulpe van berke gebruukt.
44

41 - 42 - 43 - **44** - 45 - 46 - 47
't Joar **44** was e schrikkeljoar die begost ip e woensdag in de Julioansche kalender.
## Gebeurtenissn
thumb|Herodes Agrippa I, keunienk van Judea en Galilea
**Itoalië**
*Keizer Claudius kêert zegeviernd were van zyn veldtocht in Britannia en houdt e triomftocht in Rome. In de parade wordn Britse stamhoofdn ols gevangenn meegevoerd.
*Titus Flavius Vespasianus wordt deur de Senoat verêerd met ounderscheidiengstêekns en krygt den êretitel *triomfator* vo zyn heldhaftig gedrag in de veroverienge van Brittannia.
**Palestina**
*Herodes Agrippa I sterft en Cuspius Fadus wordt benoemd toet procurator over Judea. Hy ounderdrukt e Joodschn ipstand in Philadelphia.
## Gestorvn
*Herodes Agrippa I (54), keunienk van Judea
48

45 - 46 - 47 - **48** - 49 - 50 - 51
't Joar **48** was e schrikkeljoar die begost ip e moandag in de Julioansche kalender.
## Gebeurtenissn
thumb|Binn-Mongolië
**China**
*Keizer Han Guangwudi herstelt 't gezag over de volkern van Binn-Mongolië. De Xiongnu moetn by de Chineesche Meur de ryksgrenze bewoakn.
## Geboorn
*Ulpia Marciana, zuster van keizer Trajanus (gestorvn 112)
## Gestorvn
*Herodes van Chalkis, hogepriester en tetrarch (vazalkeunienk) van Chalkis
*Valeria Messalina (23), keizerinne en vrouwe van Tiberius Claudius Caesar Augustus Germanicus
Tanger

thumb|Boaje van Tanger.
thumb|Zicht ip d' oede medina van Tanger.
**Tanger** [Tanzjee] (Aroabiesch  : طنجة   [Tandja] ; Berbersch : ⵟⴰⵏⵊⴰ [Ṭanja]; oed-Berbersch : *Tingi* of *Tinigi*; Latyn : Tingis; Fransch : Tanger; Spoans : Tánger; Portugeesch : Tânger; Iengels : Tangier) is e belangryke stad in Nôord-Marokko met e bevolkienge van oengevêer  850 000 inweuners (2014). De stad is geleegn ip de kuste van Nôord-Afrika an de westlikke ingank van de Stroate van Gibraltar woada de Middellandsche Zêe tegoare komt mê den Atlantischn Oceoan dichte by Koap Spartel. 't Ts den oofstad van de streeke Tanger-Tétouan en van de Prefekteure Tanger-Asilah.

De geschiednisse van Tanger is hêel ryke, vo d' iestôoriesche anweezigeid van veele beschoaviengn en kuulteurn te begunn mê de vuufde êewe vôo Kristus. Tusschn de perjoode van e strateegische Berbersche stad en tonne e kommersjêel centrum te zyn van de Fenieciërs toe an d' oenofanklikeid in de joarn 1950, was Tanger e wykplatse vo veele kuulteurn. In 1923 wierd Tanger bekeekn lik of dat 'n internasjonoal statuut zoed ên, en wierd 't e bestemmienge vo veele Europeesche en Amerikoansche diplomoatn, spiongs, schryvrs en zoaknmenschn.

De stad oendrgoat teegnwôordig e rappe oentwikklienge en modernizoasje. De deeze oemvattn niewe toeriestiesche projektn lanst de boaje, e modern zaake-kwartier genaamd "Tangier City Center", e niewe vliegpling-terminoal en e niew voetbol-stadium. Tanger zyn ekonomie steunt ook ip de uutbow van de haavn.
Bouwkundig erfgoed in Môoslee

**Lyste van bouwkundig erfgoed in [[Môoslee]]**:

## Externe koppelienge
*Erfgoed Môoslee
## Kykt ook noa
*Bouwkundig erfgoed in Deisel
27

24 - 25 - 26 - **27** - 28 - 29 - 30
't Joar **27** was e geweun joar die begost ip e woensdag in de Julioansche kalender.
## Gebeurtenissen
thumb|Ruïne van de Villa Jovis in Capri
thumb|Liggienge van Fidenae (Fidenes) in de 5e êeuwe v.Chr.
* Achter dat de Romeinsche keizer Tiberius  noa 't eiland Capri getrokken is, lat ie doar de Villa Jovis bouwn.
* In 't oude Rome brèekt e grôte brand uut, woarby da 't houtn amfitheoater van Fidenae in vlammen upgoat en instort. Doarby kommen 20.000 toeschouwers an under ende.
## Geboorn
*Herodes Agrippa II, latste keunienk van Judea (gestorvn 92)
*Petronius Arbiter, Romeinsche schryver (gestorvn 66)
*Wang Chong, Chineesche filosoof (gestorvn ca. 97)
## Gestorvn
* Publius Quinctilius Varus, Romeinsche  senateur
## Kykt ôok by
*27 (getal)
92

89 - 90 - 91 - **92** - 93 - 94 - 95
't Joar **92** was e schrikkeljoar die begost ip e zundag in de Julioansche kalender.
## Gebeurtenissn
thumb|Herodes Agrippa II.
*Keizer Domitianus verbiedt de Galliërs van wynstokkn te kwêekn, vo de concurrensjeslag met d' Italioansche wynboern teegn te goan.
**Balkan**
*De Marcomann, Quaadn en Jazygers steekn de Donau over en valln de Romeinsche provinsje Pannonië binn. De stammn voern e plunderveldtocht deur de Balkan.
## Gestorvn
*Aristobulus van Chalkis, keunienk van Chalkis en Armenia Inferior
*Herodes Agrippa II (65), latste keunienk van Judea
96

93 - 94 - 95 - **96** - 97 - 98 - 99
't Joar **96** was e schrikkeljoar die begost ip e vrydag in de Julioansche kalender.
[thumb|Keizer Titus Flavius Domitianus ([51 - 96)]]
## Gebeurtenissn
;Itoalië
*18 september - Keizer Domitianus wordt mè medeweetn van zyn vrouwe Domitia Longina en met de steun van de Praetorioansche Garde, deur een huusknecht in zyn paleis dôodgestookn. Da betêkent 't ende van de Flavische dynastie. Deur gebrek an eign noakommeliengn, biedt de Senoat de 65-joarige Marcus Cocceius Nerva de keizerstitel an.
## Gestorvn
*Publius Papinius Statius, Romeinschn dichter
*Titus Flavius Domitianus (44), keizer van 't Romeins Ryk
78

75 - 76 - 77 - **78** - 79 - 80 - 81
't Joar **78** was e geweun joar die begost ip e dunderdag in de Julioansche kalender.
## Gebeurtenissn
thumb|Pacorus II van Parthië
;Parthië
*Pacorus II (78 - 105) volgt zyn vader Vologases I up ols keunienk van 't Parthisch Ryk, ol is zyn heerschappy nie ounbetwist. Binst zyn regerienge breidt hy Ctesiphon uut en lat stadsmeurn bouwn.
## Geboorn
*Zhang Heng, Chineeschn astronoom en wiskundign (gestorvn 139)

## Gestorvn
*Vologases I, keunienk van Parthië
Lamiales

De  **lamiales** zyn 'n orde van bedektzoadign. De orde bevat oengevêer 24 000  sôortn verdêeld oovre oengevêer 20 famieljes. Wêlbekende of ekonoomiesch belangryke sôortn uut die orde zyn : lavendel (*Lavandula*), seerienge (*Syringa vulgaris*), olyfboom (*Olea europae*a), jasmiene (*Jasminum*), esse (*Fraxinus*), teak (*Tectona*), lêewebek (*Antirrhinum*), sesame (*Sesamum indicum*), echte salie (*Salvia officinalis*), en 'n antal keukn-kruudn lik munte (*Mentha*), bazielkruud (*Ocimum*), en rozemaryne (*Rosmarinus officinalis*).

## Kenmerkn
Aloewel datr uutzoendriengn bestoan, ên de sôortn in die orde typiesch de vôgnde kenmerkn :

*boovnstandig vruchtbegunnsl bestoande uut twêe tegoare gesmoltn vruchtbloadn
*vuuf krôonbloadn tegoare gesmoltn in e buuzetje
*twêezydig symmeetriesch, dikkers twêelippige krôone
*viere (of mindre) vruchtboare meeldroadn

## Taxonoomiesche geschiednisse
De *Lamiales* adn vroegre e mêer beperkte omschrievienge (byvôorbeeld deur Arthur Cronquist) die de belangrykste famieljes *Lamiaceae* (*Labiatae*), *Verbenaceae*, en *Boraginaceae* omvatte, mê doaby e poar klêendre famieljes. Recent fylogeneetiesch oendrezoek ê beweezn da de *Lamiales*   polyfyleetiesch zyn ten opzichte van de orde *Scrophulariales* en de twêe groepn zyn nu tegoare gepakt in 'n ienkle orde die ook de vroegre ordn *Hippuridales* en *Plantaginales* insluut. *Lamiales* is de vôorkeurnaame gewordn vo die veele grotre groep. De platsienge van de *Boraginaceae*  is oenduudlik, mo  fylogeneetisch oendrezoek gift an da die famielje nie by de *Lamiales* tuusôort.

Zodus, de omschryvienge van de famielje *Scrophulariaceae*, vroegre e parafyleetiesche groep die bepoald was in d' êeste plekke deur plesiomorfiesche kenmerkn en woavan datr talryke andre famieljes van de *Lamiales* woarn ofgeleid, ê groendig veranderd gewist vo 't scheppn van 'n antal klêendre, beetre omschreevn en vermoedlik monofyleetiesche famieljes.

## Famieljes
**Acanthaceae*
**Bignoniaceae*
**Byblidaceae*
**Calceolariaceae*
**Carlemanniaceae*
**Gesneriaceae*
**[[Lamiaceae]]* - Lipblommefamilie
**Lentibulariaceae*
**Linderniaceae*
**Martyniaceae*
**[[Oleaceae]]* - Olyfboomachtign
**Orobanchaceae*
**Paulowniaceae*
**[[Pedaliaceae]]* - Sesamfamilie
**Phrymaceae*
**Plantaginaceae*
**Plocospermataceae*
**Schlegeliaceae*
**Scrophulariaceae*
**Stilbaceae*
**Tetrachondraceae*
**Thomandersiaceae*
**Verbenaceae*

## Eksterne koppliengn
* ''Lamiales''
* A parsimony analysis of the ''Asteridae'' sensu lato based on rbcL sequences
* Disintegration of the ''Scrophulariaceae'' (deals with relationships throughout *Lamiales*)
* L. Watson and M.J. Dallwitz (1992 onwards). The families of flowering plants: descriptions, illustrations, identification, information retrieval. https://web.archive.org/web/20070103200438/http://delta-intkey.com/

## Verwyziengn
170

167 - 168 - 169 - **170** - 171 - 172 - 173
't Joar **170** was e geweun joar die begost ip e zundag in de Julioansche kalender.
## Gebeurtenissen
[thumb|Pannonia in 't [Romeins Ryk]]
* De Marcomanni, Quadi en Sarmatische Jazygn trekken over de Julische Alpn. Ze steekn de Donau over in Nôord-Itoalië en versloan 't Romeins leger by Carnuntum (Pannonia).
* De Costoboci, e Dacisch volk, steekn de Donau over en verwoestn Thracië ip 't Balkanschiereiland. Ze bereikn Eleusina, by Athene, en vernietign 't heiligdom van de Mysteriën van Eleusis.
* Keizer Marcus Aurelius schryft in Sirmium (Pannonia), binst de veldtocht ip de Balkan, zyn êerste filosofisch boekwerk: *Ta eis heauton* (Zelfbespiegelingn) in 't Koiné Grieks.
* Marcus Aurelius beveelt humoane behandelinge vo christenen en sloavn in hêel 't Romeins Ryk.
* In Rome wordt e ruyterstandbeeld van Marcus Aurelius ipgericht.
* De Porta Nigra wordt gebouwd in Augusta Treverorum (Trier van nu).
## Geboorn
* Julia Domna, keizerinne en vrouwe van Septimius Severus (gest. 217)
* Herodianus, Griekstoalige Romeinsche schryver en historicus (gest. 240)
## Gestorvn
* Marcus Cornelius Fronto (±72), Romeinsche grammaticus en redenoare 
* Apuleius, Numidische schryver,  filosoof en redenoare
217

214 - 215 - 216 - **217** - 218 - 219 - 220
't Joar **217** was e geweun joar die begost ip e woensdag in de Julioansche kalender.
thumb|Caracalla
## Gebeurtenissen
* 8 april - Keizer Caracalla wordt, achter e schrikbewind van 6 joar, vermôord deur zyn soldoatn by Edessa. Marcus Opellius Macrinus, hoofd van de Praetorioansche Garde, roept hemzelve uyt toet Romeinsche keizer.
* Zomer - Slag by Nisibis: e Romeins leger, oender bevel van Macrinus, wordt in e driedoagsche stryd versleegn deur de Parthen bij Nisibis, in de provinsje Mesopotamia.
* Keunink Artabanus V têeknt e vredesverdrag mè Rome achter dat 'n 200 miljoen sestertiën oentvangn hèt, vo den heripbouw van steedn die binst den oorloge in Parthië zyn verwoest.
* Macrinus van Mauritanië, wordt den êerste Romeinsche keizer van de ridderstand (Equites).
* Keizerinne Julia Domna, vrouwe van Septimius Severus en moeder van Caracalla en Geta, wordt deur Macrinus verbannen noa Rome. Ze pleegt loater zelfmôord deur in hoengerstoakinge te goan.
* In Rome wordt 't Colosseum zwoar beschoadigd deur e blikseminslag. De kommende 5 joar kunnen der in 't amfitheoater gèen speeln mè g'organiseerd wordn. 
## Gestorvn
* 8 april - Caracalla, Romeinsche keizer 
* 20 december - Zephyrinus, paus van Rome
* Julia Domna (47), keizerinne en vrouwe van Septimius Severus
51

48 - 49 - 50 - **51** - 52 - 53 - 54
't Joar **51** was e geweun joar die begost ip e vrydag in de Julioansche kalender.
## Gebeurtenissn
thumb|Vonones II van Parthië
;Parthië
*Vonones II sterft ênigte moandn achter zyn trôonsbestygienge. Zyn zeune Vologases I (51 - 78) volgt hem up ols keunienk van Parthië.
## Geboorn
*Titus Flavius Domitianus, keizer va 't Romeins Ryk (gestorvn 96)
## Gestorvn
*Gotarzes II, keunienk van Parthië
*Vonones II, keunienk van Parthië
105

102 - 103 - 104 - **105** - 106 - 107 - 108
't Joar **105** is 't 5e joar in de 2e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
thumb|Portret van Plotina up e Romeinsche sestertie
;Itoalië
*Pompeia Plotina de vrouwe van keizer Trajanus en zyn angenoomn dochter Salonina Matidia, accepteern alletwêe den titel *Augusta* en wordn doamee keizerinne.
;China
*Keizerinne-weeuwe Deng zet Han Shangdi, die nog moa drie moandn oud is, ip de trône en regeert ols co-regentesse over 't Chinees Keizerryk.
## Geboorn
*Han Shangdi, keizer van 't Chinees Keizerryk (gestorvn 106)
## Gestorvn
*Han Hedi (26), keizer van 't Chinees Keizerryk 
*Pacorus II, keunienk van Parthië
Beta (letter)

thumb|175px|<center>Hoofdletter en klêene letter beta

De **beta** (hoofdletter Β, klêene letter β, Oudgrieks **βῆτα**), is de tweide letter van 't Grieks alfabet. D' hoofdletter Β is gelykig an de Latynsche letter B. β' is 't Grieks cyfer vo 2, ,β vo 2000.

Beta wierd in 't klassiek Grieks uutgesprookn lyk /b/ van **b**oom, moa klienkt in 't modern Grieks lyk /v/ van **v**int.  In 't modern Grieks wordt de noame van de letter **víta** uutgesprookn. De /b/-klank wordt teegnwoordig μπ (mu en pi) geschreevn.

## Gebruuk
In de wiskunde, scheikunde en in de fysica wordt die letter dikwyls gebruukt, lyk β vo betastroalienge.
30

27 - 28 - 29 - **30** - 31 - 32 - 33
't Joar **30** was e geweun joar die begost ip e zundag in de Julioansche kalender.
## Gebeurtenissen
thumb|Den arena van Verona
* De Romeinen stichtn de Romeinsche handelsnederzettinge Turnacum (Doornik van nu) in Gallia Belgica.
* Agrippina de Oudere (de vrouwe van Germanicus) en twêe van heur zeuns, Nero Julius Caesar en Drusus Caesar, wordn g'arresteerd en verbannen ip bevel van Lucius Aelius Sejanus (de prefect van de Praetorioansche Garde). Ze stervn loater oender verdachte omstandigheedn. 
* In Verona wordt e grôot amfitheoater gebouwd, den arena van Verona.
## Geboorn
* 8 november - Nerva, Romeinsche keizer 
* Poppaea Sabina, twêede vrouwe van Nero
## Gestorvn
* 7 april 30 of 33 (Goeie vrydag) - Jezus Christus, (meugelikn doatum van de kruysiginge)
## Kykt ôok by
*30 (getal)
Beta (plante)

***Beta*** is e geslacht van blommeplantn in de familie van de Amarantachtign (Amaranthaceae). De bekendste sôorte is de bêete (*Beta vulgaris*) me verschillige gecultiveerde variëteitn.
## Sôortn
* *Beta adanensis*
* *Beta altissima*
* *Beta atriplicifolia*
* *Beta bengalensis*
* *Beta bourgaei*
* *Beta brasiliensis*
* *Beta campanulata*
* *Beta chilensis*
* *Beta cicla*
* *Beta corolliflora*
* *Beta intermedia*
* *Beta lomatogona*
* *Beta macrocarpa*
* *Beta macrorhiza*
* *Beta maritima*
* *Beta nana*
* *Beta orientalis*
* *Beta palonga*
* *Beta patellaris*
* *Beta patula*
* *Beta perennis*
* *Beta procumbens*
* *Beta trigyna*
* *Beta trojana*
* *[[Beta vulgaris]]*
* *Beta webbiana*
Hendrik II van Beiern

**Hendrik II van Beiern**, bygenoamd de *Ruuzjezoeker*, van de Saksische dynastie de Liudolfiengers (951 - Gandersheim, 28 ogustus 995) was hertog van Beiern van 955 tout 976 en were van 985 tout 995. Je was ook hertog van Karinthië van 989 tout 995.

Je was den ênigste zeune van hertog Hendrik I van Beiern, e joungere broere van Otto I de Grôotn, en van Judith van Beiern. Hendrik de Veugeloare was zyn grotvoader.

Je volgde in 955 an zyn 4 joar zyn voader ip ols hertog van Beiern en markgroaf van Verona, ounder de voogdye van zyn moeder. 

J'ha zyn nounkel Otto I willn ipvolgn in Duutsland en in 974 probeerdegt ie zyn kozyn Otto II te verdriengn van de trône. Me d'hulpe van zyn zuster Hadwig kost ie steun krygn van de Beiersche en Saksische eedeln en ook van hertog Boleslaus II van Boheemn en prins Mieszko I van Pooln. 

Moar Otto II kost Hendrik gevangn zettn in Ingelheim en in 976 verlôort ie zyn hertogdom an Otto I van Zwaabn en je wierd ounder de voogdye geplatst van  bisschop Folcmar van Utrecht.

Os Otto II in 983 in Rome ounverwacht stierf an malaria, probeerde Hendrik de Duutsche trône were te bemachtign en je kwam de regent van de 3-joarign Otto III van 983 tout 984. Mo je krêeg gin steun me van de Duutsche hertoogn en je was verplicht van 't regentschap over te loatn an Otto III zyn moeder Theophanu. In 985 krêegt ie zyn hertogdom were en in 989 kwamt ie ook hertog van Karinthië.

## Vrouwe en jounges
Hendrik trouwde me Gisela van Bourgondië, dochter van Konrad I van Bourgondië en zyn êeste vrouwe. Under jounges:
* Gisela van Beiern, getrouwd me Stefan I, den êeste keunienk van Hongareye.
* Hendrik II, de latste keizer van 't Ottoons Huus.

Zyn zeune Hendrik II volgdeg hem ip ols hertog van Beiern en kost d'ambiesjes van zyn voader woar moakn ost ie in 1002 gekrôond wierd tout Rôomsche keunienk en in 1014 tout keizer van 't Hillig Rôoms Ryk.
31 (getal)

**Êenendertig** is 't getal **31**, e nateurlik getal achter dertig en vôorn twêendertig.
## Wiskunde
*Êenendertig is 't derde mersennepriemgetal (2^5 - 1) en ôok e primorioal priemgetal, en t'hope mè neegnentwientig, een ander primorioal priemgetal, vormt 't e priemtwêelienk. Lik e Mersenne priemgetal, is 31 gerelateerd an 't perfect getal 496, omda 496 = 25 - 1 (25 - 1). 31 is den exponent van 't achtste Mersenne priemgetal (2147483647). 31 is ôok 't vierde gelukkig priemgetal (e 'gelukkig priemgetal' is e gelukkig getal dat ook priemgetal is).
*31 is e gecentreerd driehoeksgetal, e gecentreerd pentagonoalgetal en gecentreerd decagonoalgetal.
*By 31, bereikt de Mertensfunctie e nieuw minimum van -4, e weirde die nie oundergoan wordt toet 110.
*Gin nateurlyk getal woarvan de cyfers by mekoar geteld in groundtal 10 resulteert in 31, woarmee 31 e zelfgetal is.
## Overige
Êenendertig is ook:
*'t Antal doagn in de moandn januoari, moarte, meie, juli, ogustus, oktober en december.
*'t Landnummer vor internationale tillefonggesprekkn noar Holland.
*ISO 31 is de ISO-standoard vor hoeveelheedn en êenheedn.
*31 Minutos, e Zuud-Amerikoans kienderprogram.
*'t Joar 31 v.Chr., 't joar 31, 1931
*'t Antal landn dat den oorloge teegn Irak (2003) openlyk steunde.
Anjerachtign

De **anjerachtign** (Caryophyllaceae) zyn e familie  van kruudachtige blommeplantn in de orde Caryophyllales. 't Is e grôte familie mè 86 geslachtn en e stik of 2.200 sôortn.

Ênigte geslachtn zyn:
* *Achyronychia*
* *Agrostemma*
* *Alsinidendron
* *Arenaria*
* *Cerastium*
* *Corrigiola*
* *Dianthus* (Anjer)
* *Gypsophila*
* *Herniaria*
* *Honckenya*
* *Loeflingia*
* *Lychnis*
* *Melandrium*
* *Minuartia*
* *Moehringia*
* *Myosoton*
* *Paronychia*
* *Polycarpon* 
* *Saponaria*
* *Silene*
* *Stellaria* (Meur)
* *Vaccaria''
Olyfboom (geslacht)

Den **olyfboom** (***Olea***)  is e geslacht van oengevêer 40 sôortn uut de famielje van de  olyfboomachtign, inêems in warmgemoatigde en troopiesche streekn van Zuud-Europa, Afrika, Zuud-Oazje en  Australazië . 't Zyn altydgroene boomn en struukn, mê klêene, teegnoovrestoande, ienklvoedige bloarn. De vruchte is e stêenvruchte. De bloarn van d' olyfboomn bevattn tricho-sklereïedn .

Vo de mens is verre de belangrykste sôorte de geweune olyfboom (*Olea europaea*), inêems in de streeke van de Middellandsche Zêe, Afrika, Zuudwest-Oazje en de Himalaja . *O. paniculata* is e grotre boom, die ogtn van 15–18 m oalt in de busschn van Queensland, en die 'n ard en sterk oet ipleevrt. De nog ardre *Olea laurifolia*, inêems in Natal, is belangryk in Zuud-Afrika.

*Olea*-sôortn wordn lik voedslplante gebruukt deur de larvn van sommigte schubvleuglign woaroendre de zwartkamdwergspannre (*Gymnoscelis rufifasciata*).

## Sôortn
Anveirde sôortn  :

# *Olea ambrensis* H.Perrier - Madagascar
# *Olea borneensis* Boerl. - Borneo, Filippynn
# *Olea brachiata* (Lour.) Merr. - Guangdong, Hainan, Cambodia, Thailand, Vietnam, Kontinentoal Maleizië, Anambas-Eilandn
# *Olea capensis* L. – Small Ironwood - Comoren, Madagascar; Afrika van Zuud-Afrika toe an Ethiopië, Soedan, Kongo, Nigerië, Ivoorkust, enz...
# *Olea capitellata* Ridl. - Pahang
# *Olea caudatilimba* L.C.Chia - Yunnan
# *Olea chimanimani* Kupicha - Chimanimani-Gebergte van Mozambiek en Zimbabwe
# *Olea cordatula* H.L.Li - Vietnam
# *Olea dioica* Roxb. - Indië, Bangladesh, Myanmar
# *Olea europaea* L. – Geweune olyfboom - Mediterroan gebied, Afrika, zuudwestlik Oazje, Himalaja; ingevoerd ip andre platsn
# *Olea exasperata* Jacq. - Zuud-Afrika
# *Olea gagnepainii* Knobl. - Thailand, Laos
# *Olea gamblei* C.B.Clarke - Sikkim
# *Olea hainanensis* H.L.Li - Vietnam, Laos, Guangdong, Hainan
# *Olea javanica* (Blume) Knobl. - Filippynn, westlik Indonesië
# *Olea lancea* Lam. - Madagascar, Mauritius, Réunion, Rodrigues-Eiland
# *Olea laxiflora* H.L.Li - Yunnan
# *Olea moluccensis* Kiew - Maluku
# *Olea neriifolia* H.L.Li - Hainan
# *Olea palawanensis* Kiew - Palawan
# *Olea paniculata* R.Br. - Yunnan, Indië, Indochina, Indonezië, Kashmir, Maleizië, Nepal, Niew Guinea, Pakistan, Sri Lanka, Australië, Niew  Caledonia, Vanuatu
# *Olea parvilimba* (Merr. & Chun) B.M.Miao - Hainan, Vietnam
# *Olea polygama* Wight - Indië, Sri Lanka
# *Olea puberula* Ridl. - Kontinentoal Maleizië
# *Olea rosea* Craib - Yunnan, Thailand
# *Olea rubrovenia* (Elmer) Kiew - Borneo, Filippynn
# *Olea salicifolia* Wall. ex G.Don - Assam, zuudlik China, Indochina
# *Olea schliebenii* Knobl. - Tanzanië 
# *Olea tetragonoclada* L.C.Chia - Guangxi
# *Olea tsoongii* (Merr.) P.S.Green - Guangdong, Guangxi, Guizhou, Hainan, Sichuan, Yunnan
# *Olea welwitschii* (Knobl.) Gilg & G.Schellenb. - Centroal en ôostlik Afrika van Ethiopië toe Zimbabwe
# *Olea wightiana* Wall. ex G.Don - Indië
# *Olea woodiana* Knobl. - Zuud-Afrika, Eswatini, Kenya, Tanzania
# *Olea yuennanensis* Hand.-Mazz. - China
# ''Olea hoschstetteri   - Kenya, Tanzania, Uganda

## Verwyziengn
Insektn

**Insektn** (***Insecta***) (uut 't Latyn *insectum*, vôgns 't Oed Grieks ἔντομον – éntomon of  "in stiksjes gesneen") zyn e klasse van oengewervlde bêestn binn de stamme van de  gelêedpôotign die 'n uutwendig chitineachtig skelet ên, e driedêelig lichoam (kop, thorax en achtrlyf), drie poar gelidde pôotn, saamngestelde oogn en êen poar antenn. Ze zyn by  de mêest diversche groepn bêestn ip de planeete, woavan datr mêer dan e miljoen beschreevn zyn en mêer dan den eift van al de gekende leevnd organismn . 't Antal bestoande sôortn wordt geschat tusschn zes en tien miljoen en stelt potensjêel mêer dan 90% vôorn van de schillnde dierlikke leevnsvormn ip eirde. Insektn kunn gevoenn wordn ip bykans ol de meuglikke platsn, oewel datr mor e klêen antal in d' oceoann leevn, e leefgebied da oovrêerst is deur 'n andre groep van de gelêedpôotign, de kriftachtign.

De leevnskriengloopn van d' insektn varjêern, mo de mêeste insektn kommn uut eitjes. De gruuj van 'n insekte is ofgeremd deur  't nie rekboar uutwendig skelet en d' oentwikklienge oed 'n antal vervelliengn in. D' oenrype foazn kunn verschiln van de vulwassnn nor ipbow, uutzicht en leefgebied, en kunn e "sloapnd" puppe-stoadjum insluutn in de groepn die e kompleete gedoanteverwisslienge oendregoan. Insektn die 'n oenvolleedige gedoanteverwisslienge oendregoen ên gin puppe-stoadjum en de vulwassn ekzemploarn oentwikkln oovre e reeke nimfe-stoadjums . De verwantschap ip oogre nivoo van de zespôotign (of *Hexapoda*) is oenduudlik. Verstêende insektn van reuzachtige ofmeetienge zyn gevoenn uut 't *Palaeozoicum*, woaroendre draakevliegn mêt e vleuglebridte van 55 toe 70 centimeetrs. De mêest verschillnde insekte-groepn zoen e glyktydige  evoluusje gêt ên mêt undre respektievlikke blommeplantn.

Vulwassn insektn beweegn undre typiesch mê loopn, vliegn, of somtyds mê zwemmn. Omda 't e rappe en stabiele beweegienge toelat, ên veele insektn e driepôotige gank, woaby dat undre pôotn de groend roakn mêt ofwisslnde drieoekn. Insektn zyn d' êenige oengewervldn die ên lêern vliegn. Veele insektn verbluuvn minstns e dêel van undre leevn oendre woatre, mêt anpassiengn woaroendre kiewn, en sommigte vulwassn insektn leevn in 't woatre en zyn angepast vo 't zwemmn. Sommigte sôortn, lik de schatserydrs (*Gerridae*), kunn ip 't woatre loopn. Insektn leevn mêesta solitèèr, mo sommigte, lik zeekre byn, miern en termietn, zyn eusojoal en leevn in grôote, wêl-georganiezeerde koloonjes. Sommigte insektn, lik d' ôorworms, vertôon moedrlikke zorgn vor undre eiers en joengn. Insektn kunn mê mekoar in verbiendienge stoan ip verschillnde maniern. Vintjes-mottn kunn 't feromôon van wuuvetjes-mottn riekn oovre grôote ofstand. Andre sôortn maakn gebruuk van geluud: kreekls strieduleern, of vryvn undre vleugls tegoare, vor e partner an te trekkn en andre vintjes weg te jaagn. Glimwormn, e sôorte keevrs, kommuniceern mê licht.

De menschn bekykn sommigte insektn lik e ploage, en probeern z' oendre kontrolle te krygn deur insekticiedn te gebruukn en nog veele andre middls. Sommigte insektn beschoadign de teeltn deur undre te voedn mê plantesap, bloarn of fruut.

## Verwyziengn
Bouwkundig erfgoed in Bevern (Roeseloare)

**Lyste van bouwkundig erfgoed in [[Bevern (Roeseloare)]]**:

## Externe koppelienge
*Erfgoed Bevern (Roeseloare)
70

67 - 68 - 69 - **70** - 71 - 72 - 73
't Joar **70** was e geweun joar die begost ip e moandag in de Julioansche kalender. 
## Gebeurtenissen
thumb|Detail van de Boge van Titus ip 't Forum Romanum, die de plunderinge toogt van de Joodschn tempel achter de val van Jeruzalem binst de Joodschn oorloge
* In Rome wordn Vespasianus Augustus en zyn zeune Titus Caesar Vespasianus deur de Senoat gekoozn toet consul van 't Imperium Romanum.
* Keizer Vespasianus herstelt de pretorioansche garde in êre en benoemt Sextus Julius Frontinus toet pretor van Rome.
* Domitianus trouwt met de 17-joarige Domitia Longina, e dochter van Gnaius Domitius Corbulo.
* De Senoat benoemt Vespasianus toet Pater patriae achter zyn overwinninge ip de Joodn. 
* Castra Vetera, e Romeins legerkamp in de provinsje Neder-Germanië (Germania Inferior) wordt deur de Batoavn, e West-Germoans volk, veroverd. De commandant Munius Lupercus gèeft hemzelve over. Julius Civilis belooft e vryen oftocht, moar oender boane wordn 5.000 soldoatn in een hinderloage ofgeslacht.
* Batoafschn Ipstand: De Germoansche stammen, de Chatten en d' Usipetes, bedreign Mogontiacum (Mainz). Vespasianus zendt e Romeins expediesjeleger noa Germania Inferior vo den ipstand van de Batoavn, Frisii en Galliërs t' oenderdrukken.
* Ende van de Joodschn oorloge: Titus belegert Jeruzalem en omsingelt de stad mè vier Romeinsche legioenen. Achter d' innoame wordt de Joodschn Tempel verwoest en wordn d' inweuners ols sloavn ofgevoerd. Allêne de Kloagmeur is nog zichtboar overgebleevn.
## Geboorn
*Gaius Julius Quadratus Bassus, Romeinsche polletieker
*Marinus van Tyrus, Grieksche geogroaf, cartogroaf en wiskundign
## Gestorvn
*Heron van Alexandrië, Grieksche weetnschapper
*Lucius Iunius Moderatus Columella, Romeinsche schryver 
* Phannias ben Samuël, Joodschn hogepriester
Olyfboomachtign

De **olyfboomachtign** (***Oleaceae***) zyn e famielje van bedektzoadign in de orde van de *[[Lamiales]]* . De famielje verteegnwôordigt 26 geslachtn, woavan datr êen recent uutgestorvn is . De 25 bestoande geslachtn sluutn ook *Cartrema*, die weeregevoenn was in 2012 . De olyfboomachtign bestoan uut oengevêer  700 sôortn boomn, struukn en e poar lioann. De famielje is bykans oovre de hêele weirld verspreid, en 't areoal goa van de nôordpoolcirkle toe 't uuterste zuudn van Afrika, Australië, en Zuud-Amerika. Bekende leedn van de olyfboomachtign bevattn olyfboom (*Olea*), esse (*Fraxinus*), jasmiene (*Jasminum*), en verschillnde populèère sierplantn woaroendre lieguustre (*Ligustrum*), Chineesch kloksje (*Forsythia*),  seerienge (*Syringa vulgaris*) .

## Geslachtn
De vôgnde lyste bevat de 25 geslachtn die êrkend wierdn in de recentste (2004) taksonoomiesche reviezje van de famielje  't Bevat ook *Cartrema*, die weeregevoenn was in 2012 . *Linociera* is nie inbegreepn, zeifs o sommigte weetnschapprs 't nog oltyd bluuvn êrkenn. *Linociera* is moejlik 't oendrescheidn van *Chionanthus*, grôotndêels omda de latste polyfyleetiesch is en nie kloar oemschreevn. *Hesperelaea* is 'n uutgestorvn geslacht.

*Stam *Myxopyreae*
** *Myxopyrum* (Blume, 1826)
** *Dimetra* (Kerr, 1938)
** *Nyctanthes* (L., 1753)

*Stam *Forsythieae*
** *Abeliophyllum* (Nakai, 1919)
** *Forsythia* (Vahl, 1804)

*Stam *Fontanesieae*
** *Fontanesia* (Labillardière, 1791)

*Stam *Jasmineae*
** *Menodora* (Humboldt & Bonpland, 1812)
** *Jasminum* (L., 1753)

*Stam *Oleeae*
**Oendrestam *Ligustrinae*
*** *Syringa* (L., 1753}}
*** *Ligustrum* (L., 1753)
**Oendrestam *Schreberinae*
*** *Comoranthus* (Knoblauch, 1934)
*** *Schrebera* (Roxburgh, 1799)
**Oendrestam *Fraxininae*
*** *Fraxinus* (L., 1753) - esse
**Oendrestam *Oleinae*
*** *Cartrema* (Rafinesque, 1838)
*** *Chionanthus* (L., 1753)
*** *Forestiera* (Poiret, 1812)
*** *Haenianthus* (Grisebach, 1861)
*** *Hesperelaea* † (Asa Gray, 1876)
*** *Nestegis* (Rafinesque, 1838)
*** *Noronhia* (Stadman ex /Thouars, 1806)
*** *Notelaea* (Ventenat, 1804)
*** *Olea* (L., 1753) – olyfboom
*** *Osmanthus* (Loureiro, 1790)
*** *Phillyrea* (L., 1753)
*** *Picconia* (A.P. de Candolle, 1844)
*** *Priogymnanthus* (P.S. Green, 1994)

## Eksterne koppliengn
* ''Oleaceae'' (''Flora of China'')
* ''Oleaceae'' (''Flora of Pakistan'')
* ''Oleaceae'' (''Flora of Missouri'')

## Verwyziengn
33

30 - 31 - 32 - **33** - 34 - 35 - 36
't Joar **33** was e geweun joar die begost ip e dunderdag in de Julioansche kalender.
## Gebeurtenissn
## Geboorn
*Rubellius Plautus, pollitieke rivoal van keizer Nero
## Gestorvn
*Drusus Julius Caesar (26), zeune van Germanicus Julius Caesar 
*Nero Julius Caesar (27), zeune van Germanicus en Agrippina de Oudere
*Jezus Christus (33), zeune van Jozef en Maria
*Gaius Asinius Gallus (74), Romeinsche consul en stoatsman
Schatserydrs

**Schatserydrs** (***Gerridae***) zyn e famielje van d' insektn en ze beôorn toe an d' orde van d' oafvleuglign (*Hemiptera*).

## Kenmerkn
Die insektn ên e  lankwerpig, bruun of zwart lyf mêt e fluwêelige beoarienge en korte, sterke  vôorpôotn en lange middn- en achtrepôotn. 't Lyf is 0,2 toe 3,5 centimeetrs lank.

## Leefwyze
Prôojn, die worden ipgespôord deur middl  van trilliengn ip 't woatrippervlak, worden gevangn mê de korte vôorpôotn. Ze kunn zêere oovre 't woatre loopn dankzy undre lange middn- en achtrepôotn, die 't  gewichte oovre  over 't woatrippervlak verdêeln.

## Vôortplantienge
D' eiers  wordn mêesta ip dryvnde woatreplantn ofgezet.

## Verspreidieng en leefgebied
Die famielje is in hêel de weirld te vienn ip stilstoande en stroomnde woaters, ook in warme zêenn.

## E bitje voddr kykn
*  David Burnie 2001 : Animals, *Dorling Kindersley Limited*, London. ISBN 90-18-01564-4 (noa 't Needrlans vertoald deur Jaap Bouwman en Henk J. Nieuwenkamp).
79

76 - 77 - 78 - **79** - 80 - 81 - 82
't Joar **79** was e geweun joar die begost ip e vrydag in de Julioansche kalender.
## Gebeurtenissn
;Itoalië
thumb|Plinius den Oudern
*24 ogustus - Pompeï, Herculaneum en Stabiae wordn deur een uutbarstienge van de Vesuvius ounder e loage van 4 meter vulkanische assche en brokstikkn (lapilli) bedolvn. E goeie 2.000 inweuners kommn by die nateurrampe an under ende. De steedn wordn zwoar beschoadigd deur e pyroclastische strôom (gêen lava, moar eevn dôdelyk en verwoestnd).
## Geboorn
*Han Hedi, keizer van 't Chinees Keizerryk (gestorvn 105)
## Gestorvn
*23 juni - Titus Flavius Vespasianus (69), Romeinsche keizer 
*24 ogustus - Plinius den Oudern, Romeinsche schryver en nateurweetnschapper