open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Adriaen van Stalbemt

thumb|Adriaen van Stalbemt deur Antoon van Dyck
**Adriaen van Stalbemt** (Antwerpn, 12 juni 1580 - Antwerpn, 21 september 1662) was e Vlamsche barokschilder en graveur van in den tyd van de Zuudelike Nederlandn. J' is gekend vo zyn landschappn mè religieuze, mythologische en allegorische scènes.

Ofbeeldienge: 1645 van Stalbemt Dorfkirchweih anagoria.JPG|Dorpskerkfestival
Ofbeeldienge: Adriaen van Stalbemt - View of of a scene near Brussels.jpg|Zicht ip e scène by Brussel
Ofbeeldienge: Adriaen van Stalbemt - The feast of the Gods.jpg|Fêeste van de goodn


Achter de Val van Antwerpn in 1585 verhuusde de protestantsche menoage noa Middelburg vo religieuze reedns. Moa je kêerde were noar Antwerpn in 1609 achter 't Twoalfjoarig Bestand en je wierd doar in 1610 anveird ols mêester van de Sint-Lucasgilde. De 5e meie 1613 trouwde van Stalbemt mè Barbara Verdelft, dochter van kunstmarchang Jan Verdelft. In 1617 wierd 'n verkoozn toet deekn van de gilde.

In 1633 vertrokt 'n vor e moand of tiene noa Londn woa dat 'n werkte vo keunienk Charles I van Iengeland.

Je stierf den 21stn september 1662 in Antwerpn, moa j' is begroavn in d' hervormde kerke van Putte. Vele protestantn lietn under in dien tyd doa begroavn omdat er in dat dorp in de Republiek van de Verênigde  Nederlandn e klêene protestantsche kerke was. Zyn grafstêen is ipgenoomn in 't monument vo Jacob Jordaens. Ip de grafstêen van Adriaen en zyn vrouwe stoat:

:: *Hier leyt begraven
:: *Adrianvs van Stalbemt
:: *Konst rycken Schilder
:: *sterf den 21 september
:: *1662
:: *Ende Ivffrov Barbara
:: *Verdelet syne hvysvrov
:: *sterf den 5 decembe 1663

:: *Wilt onser indachtigh wese
:: *die voorby gaet minst en meest
:: *dat wy syn svlt ghy noch worde
:: *dat ghy syt sy wy gheweest''
Nieuwndyk (Frans-Vloandern)

thumb|right|250px|Liggienge van d'n Nieuwndyk (lienksboovn, zounder benoamienge)
[thumb|right|250px|Den Nieuwndyk by [Arkn]]
Den **Nieuwndyk** (Frans: *Canal de Neuffossé*, Nederlands: *Nieuwegracht* ofte *Nieuwedijk*) es e kanal in Vrankryk van 18 kilomèiters lank die de verbindienge makt tusschn twêe riviern: de Leie by Ariën en den Aa by Sint-Omoars. 't Lôopt apeupri ip de schreeve tusschn 't Noorderdepartement en 't Nauw van Kales en vormde vroeger ezo 't schee'n tusschn 't Frans-Vloandern en Artesië.

By Ariën lôopt den Nieuwndyk ôok dêels oover in't Kanoal Ariën-La Bassée en ezo kun je vodder noa't zuudôostn voarn richtienge de Deule en de reste van't Schelde-bekk'n. Ezo es de Nieuwndyk ôok en ounderdêel van de grôotere verbindienge tusschn Duunkerke en de Schelde.

## Geschiedenisse
't Kanoal wierd me d'oursprounkelyke noame *fossa nova* (nieuwn gracht) in d'elfde êeuwe angeleyd in ipdracht van Groaf van Vloandern Boudewyn V, nie lyk e woaterverbiendienge vo scheepn, mo lyk e militaire verdeedigiengslinië teegn e verwachte attakeerienge van keyzer Hendrik III van't Illig Rôomse Ryk. Derachter, in de twoalfde êeuwe wierd de lynne versterkt. In 1688 beslôot Vauban da den Nieuwndyk moeste verbrêed wordn en dat derlangsn joagpoadn moestn angeleyd wordn, zoda't e deftige verbiendienge vo de scheepvoart zo kommn, mo ôok e betere verdeedigiengslinië. Die werkn woarn mo round 1780 ofgewerkt.
Eirdnburg

**Eirdnburg** (Nederlands: *Aardenburg*, Zêeuws: *Erreburg* ofte *Aerenburg*) es 'n stad in 't westn van Zêeuws-Vloandern, geleegn tusschn Sluus, Truzement, Ôostburg, Woaterlandkerksje, Sinte Kruus en Eede. 't Es d'n oudstn stad van de provinsje Zêeland.

Eirdnburg wos tout 1995 e zelfstandige gemêente woavan ôok de dorpn Eede, Sinte-Kruus en't gehucht Droaibrugge dêel uutmaktn. In 1995 fuseerde de gemêente Eirdnburg mè Sluus, woaby de gemêente Sluus-Eirdnburg wierd gevormd. Sedert de gemêentelyke erindêelienge van 2003 ôort Eirdnburg by de gemêente Sluus.

## Geschiedenisse
*(nog an te vulln)*

## Externe koppeliengn
* Plaatsengids
* AlleCijfers
Groafschap Zêeland

thumb|'t Groafschap Zêeland roend 1350
thumb|'t Groafschap Zêeland roend 1580, Jacob van Deventer
't **Groafschap Zêeland** was e groafschap in de Lêge Landn die 258 joar bestoan èt, van 1323 (Vrede van Parys) toet 1581 (Plakkaat van Verlatinghe). 't Gebied kwam grofweg overêen met d' Hollandsche provinsje Zêeland van nu. Zêeuws-Vloandern makte ton wel dêel uut van 't Groafschap Vloandern. 

't Gebied is alsan e speelballe gewêest van zyn sterkere gebeurs, Groafschap Holland, Groafschap Henegouwn en Groafschap Vloandern. In 1012 wierd Zêeland deur Hendrik II den Heilign belêend an Boudewyn IV van Vloandern. Vanof 1076 kwam 't gebied oender de groaf van Holland, ols lêen van Vloandern.

In 1167 brakt er boel uut tusschn de groafschappn Vloandern en Holland. Achter 't Verdrag van Brugge, most groaf Floris III van Holland hem oenderwerpn an Filips van den Elzas, de groaf van Vloandern. Groaf Floris IV van Holland heroverde Zêeland, die vanof de toetredienge van groaf Floris V in 1256 wierd geregeerd in e personele unie deur Holland. 
By de Vrede van Parys van 1323 tusschn Vloandern en Henegouwn, zag de groaf van Vloandern  Lodewyk II van Nevers of van ansproakn ip Zêeland en erkende Zêeland Willem III van Holland (Willem I van Henegouwn) ols groaf.
 
In 1432 wierd Zêeland g'annexeerd deur de Bourgondischn hertog Filips de Goein en kwam 't e dêel van de Bourgondische Nederlandn en in 1482, achter de dôod van Maria van Bourgondië, van de Habsburgsche Nederlandn. Vanof 1543 was 't êen van de Zeevntien Provinciën toet 1581 met de Plakkaat van Verlatinghe.
## Groavn van Zêeland
Huus Henegouwn:
* 1323-1337 Willem III van Holland (Guillaume I van Henegouwn)
* 1337-1345 Willem IV van Holland (Guillaume II van Henegouwn)
* 1345-1354 Margaretha II van Henegouwn 
Beyers Huus:
* 1354-1389 Willem V van Holland (Guillaume III van Henegouwn)
* 1389-1404 Albrecht van Beyern (Albert van Wittelsbach)
* 1404-1417 Willem VI van Holland (Guillaume IV van Henegouwn)
* 1417-1433 Jacoba van Beyern
Bourgondisch Huus:
* 1433-1467 Filips de Goein
* 1467-1477 Karel de Stoutn
Huus Habsburg:
* 1477-1482 Maria van Bourgondië en Maximiliaan I van Ôostnryk
* 1482-1506 Filips de Schôonn. Maximiliaan I van Ôostnryk regent 1482-1494
* 1506-1555 Keizer Karel V. Maximiliaan van Ôostnryk regent 1506-1515
* 1555-1581 Filips II van Spanje
Achter 1581 kwam Zêeland êen van de Verênigde Provinsjes. 
## Steedn in 't groafschap Zêeland
Steedn in volgorde van belang (met tusschn haksjes den doatum da stadsrechtn wierdn verkreegn):
* Middelburg (1217)
* Zierikzêe (1248)
* Reimerswaal (1374) 
* Goes (1405)
* Thooln (1366)
* Vlissiengn (1315) 
* Veere (1355) 

Smalsteedn (gêen zittienge in de Stoatn van Zêeland):
* Arnemuudn (1574)
* Brouwershoavn (1477)
* Domburg (1223)
* Kortgene (1431)
* Sint-Moartnsdyk (1491)
* Westkapelle (1223)
Vrede van Parys (1323)

De **Vrede van Parys** wierd de 6e moarte 1323 getêeknd in Parys deur groaf Lodewyk I van Vloandern en groaf Willem III van Holland.  Doarmee kwamt er een ende an de stryd tusschn 't Huus Avesnes en 't Huus Dampierre. Vloandern zag of van al de lêenrechtn ip Zêeland, eilandn en woaters, en erkende de groaf van Holland ols groaf van Zêeland. Willem dêed ofstand van zyn rechtn ip Ryks-Vloandern.
Verdrag van Brugge (1167)

't **Verdrag van Brugge** wierd geslootn de 7ste moarte 1167 tusschn Filips van den Elzas, groaf van Vloandern, en groaf Floris III van Holland.

't Gezag over Zêeland was de reedn vo boel tusschn Floris en Filips. Floris begost tol t' heffn by Geervliet 't gêen dat de Vlamsche commerce ip 't Reynland benoadêelde. Je liet ook Vlamsche scheepn koapn en je makte met den Here van Bevern ansproak ip 't  Woasland. Filips van den Elzas begost in te grypn in 1158 en Floris most hem overgeevn. In 1166 stelde Floris III den tol by Geervliet were in, woarip da Filips were ingrêep en Floris gevangn zette. Azo most Floris in 1167 't Verdrag van Brugge accepteern, woardeure dan de Vlamsche commerçantn in Holland rechtn krêegn over Zêeland. 't Verdrag bepoalde de situoasje in Zêeland vo mêer of een êeuwe.
Bouwkundig erfgoed in Middelkerke

**Lyste van bouwkundig erfgoed in [[Middelkerke]]**:

## Externe koppelienge
*Erfgoed Middelkerke
## Kykt ook noa
*Bouwkundig erfgoed in Leffienge
*Bouwkundig erfgoed in Lombardsyde
*Bouwkundig erfgoed in Mannekensveere
*Bouwkundig erfgoed in Schore 
*Bouwkundig erfgoed in Sint-Pieters-Kapelle
*Bouwkundig erfgoed in Slype
*Bouwkundig erfgoed in Westende 
*Bouwkundig erfgoed in Wilskerke
Seine-Maritime

**Seine-Maritime (76)** es 'n departement in de regio Normandië in't nôordwestn van Vrankryk. De noame komt van de riviere de Seine die deur 't gebied strôomt en ier uutmoundt in't Iengels Kanoal. Inweuners van Seine-Maritime wordn *Seinomarins* en *Seinomarines* genoemd.

## Geschiedenisse
't Departement Seine-Inférieure wierd ipgericht binst de Fransche Revoluusje, de 4e moarte 1790 krachtns de wet van 22 december 1789, uut e dêel van de provinsje Normandië.

Achter d'overwinnienge van de g'allieerd'n in de Slag by Woaterloo (18 juni 1815) wierd 't departement bezet deur Britsche troepn van juni 1815 toet november 1818.

Den 18ste januoari 1955 krêeg 't departement de noame "Seine-Maritime".

## Geografie
Seine-Maritime grenst an de departementn Somme en Oise in't ôostn, Eure in't zuudn en an Calvados in't zuudwestn. O de westkantn en nôordkantn ligt et Iengels Kanoal. 

't Departement Seine-Maritime bestoat uut drie arroundissementn (Rouen, Dieppe en Le Havre) en et 35 kantongs en 710 gemêentn. De grotste gemêent'n noar inweunertal zyn Le Havre, Rouen, Dieppe, Sotteville-lès-Rouen en Saint-Étienne-du-Rouvray. And're gekende plekkn zyn Fécamp, Elbeuf, Barentin, Yvetot en Lillebonne.

thumb|left|320px|Koarte mè de blangrykste woaterweugn van Seine-Maritime
De Seine stroômt o de zuudkantn van't departement en vormt vo 'n dêel de schreeve mè 't departement Eure. Ier ligt ôok e gedêelte van't Regionoal nateurpark *Boucles de la Seine* ('t gebied by de wydde krounkeliengn van de riviere nie verre van oar moundienge). De Seine moundt uut in en estuoarium by Le Havre in't Iengels Kanoal. En and're belangryke riviere es de Bresle o de nôordôostkantn van't departement lôopt en die by Le Tréport uutmoundt in't Kanoal. De Bresle vormt de schreeve mè't departement Somme en wos istorisch 't schee'n tusschn de regio's Normandië en Picardië.

Tusschn die riviern eie o de nôordkantn van't departement 't Pays de Caux, e verôogd lêegplateau van kalk, die tout teegn de kustlynne komt. Surtout langsn de kuste zyn de grillige kalkrotsn schôone om ziene, dovo noem'n ze 't ôok de *Côte d'Albâtre* ("d'Albastkuste" in't Vlams). E gekende touristische plekke ier es Étretat.

Mêer landinnewoarts o d'ôostkantn van't departement eie nog 't Pays de Bray. 't Ligt ip't schee'n mè 't departement Oise, apeupri tusschn de steed'n Neufchâtel-en-Bray en Beauvais. De streke es euvelachtig en es gekenmerkt deur zyn boccoage-landschap.

## Externe koppelienge
* Site van Seine-Maritime
* Site van de prefecteure van Seine-Maritime
* Site van d'n touristischn dienst van Seine-Maritime
Calvados

**Calvados** (14) is e departement van Vrankryk in de regio Normandië.

De streke is bekend vo zyn kortndrank calvados ip boasis van appelcider.
## Geschiedenisse
't Departement wierd de 4e moarte 1790 binst de Fransche Revoluusje ipgericht, krachtns de wet van 22 december 1789, uut e dêel van de provinsje Normandië.

Achter d' overwinnienge van de g'allieerde in de Slag by Woaterloo (18 juni 1815) wierd 't departement bezet deur Pruussische troepn van juni 1815 toet november 1818.

De 6e juni 1944 landdn de g'allieerde strydkrachtn ip 't strange van de Boaie van de  Seine (Baie de la Seine): Slag van Normandië (Operoasje Overlord).
## Geografie
Calvados grenst an de departementn Seine-Maritime in 't nôordôostn, Eure in 't ôostn, Orne in 't zuudn en Manche in 't westn. 't Nôordn is e kuststroke die grenst an 't Kanoal.

De belangrykste steedn van 't departement zyn: Caen, Hérouville-Saint-Clair, Lisieux, Bayeux, Vire, Ifs, Mondeville, Ouistreham, Falaise en Honfleur.

Inweuners van Calvados wordn *Calvadosiens* genoemd.
Hertogdom Luxemburg

thumb|'t Groafschap Luxemburg roend 1350, kort vo de verheffienge toet hertogdom
't **Hertogdom Luxemburg** was e vorstndom van 't Heilig Rooms Ryk, 't thuusland van 't oadelik geslacht Huus Luxemburg. In 1354 kwam 't groafschap Luxemburg een hertogdom.
't Groendgebied van 't vroeger hertogdom Luxemburg is nu verdêeld over 't Grôothertogdom Luxemburg, de Belgische provinsje Luxemburg, de Duutsche dêelstoat Reynland-Palts en de Franse departementn Ardennes, Meuse en Moselle.

In 1411 verloor Sigismund van Luxemburg 't hertogdom an zyn nichte Elisabeth van  Görlitz omdat 'n in gebreke blêef by e lênienge. Elisabeth verkocht loater 't hertogdom an den hertog van Bourgondië, Filips de Goein, die heur ofbetaalde in 1444. D' hertoogn van Bourgondië han al e dêel andere bezittiengn verworvn in de Lêge Landn, woaroender Vloandern, Artesië , Henegouwn, Broabant, Zêeland, Holland en Noamn. Luxemburg en die andere Bourgondische bezittiengn in de Lêge Landn wordn in die periode (1384-1482) collectief angeduud lik de Bourgondische Nederlandn. 

De mannelike lyne van d' hertoogn van Bourgondië stierf uut in 1477 os Karel de Stoutn, de zeune van Filips, stierf in de slag by Nancy. Je liet zyn ênig  kiend  Maria van Bourgondië achter ols zyn erfgenoame. Achter zyn dôod trouwde Maria met eirtshertog Maximiliaan I van 't Huus Habsburg, die loater keizer van 't Heilig Rooms Ryk kwam. De Bourgondische Nederlandn kwoamn oender 't gezag van 't Huus van Habsburg en azo begost de periode van de Habsburgsche Nederlandn (1482-1581).

By de Vrede van Münster in 1648 wierd Luxemburg ingedêeld by de Spoansche Nederlandn. Tusschn 1711 en 1714 wierd 't bestierd deur Maximilian II Emanuel van Beyern. Noadien kwam 't by d' Ôostnryksche Nederlandn.

In 1795 wierdn  d' Ôostnryksche Nederlandn deur de Fransche Republiek g'annexeerd en ingedêeld in 9 departementn. Luxemburg krêeg de noame Forêts (busschn). Hoofdstad was  de stad Luxemburg. Achter da Napoleong in 1814 versleegn was, kwam 't grotste dêel dervan by 't Verênigd Keunienkryk van de Nederlandn. 't Gedêelte an d' ôostkant van de riviern Our en Sauer kwam oenderdêel van Pruussn (nu Duutsland).

Ip 't congres van Weenn in 1815 wierd 't hertogdom Luxemburg verhoogd toet grôothertogdom van de Duutsche confederoasje en an keunienk Willem I van de Nederlandn gegeevn in e personêle unie mè 't Verênigd Keunienkryk van de Nederlandn.
Kolme

[thumb|right|300px|De Kolme ter ôogte van [Kapellebroek]]
De **Kolme** (Frans: *Colme* ofte *Canal de la Colme*) es e kanoal in Frans-Vloandern en e stik van West-Vloandern. 't Es eignlyk nen ouden arm van den Aa die gekanaliseerd es gewist vo in tydde de drassige côtées van't Blôotland te draineern en in te poldern. Ne lôopt in zyn gehêel van Woatn tout Veurne. De Kolme es in 1169 angeleyd gewist deur de kannunikn van Ariën, 't nes ezo d'oudste mè d'hand uutgegroavn voart van hêel Vrankryk.

## Verlôop
Teegnwôordig kun je de Kolme in drie stikkn indêeln:
* d' **Ôoge Kolme** (*Canal de la Haute Colme*), lôopt tusschn Woatn en Bergn. Da stik es tout in d'huudige tyd uutgediept en kun je vandoage nog goe bevoarn. Ter ôogte van't gehuchtje Link (in de gemêente Kapellebroek) eie de vertakkienge van't Ofvoerkanoal van de Kolme da de verbiendienge makt mè de Broekburgvoart, en ezo kun je van Woatn ôok na de buutnhoavens van Duunkerke voarn. In Bergn zelve eie ôok e verbiendienge mè de Hoavndyk die na de binn'nhoavns van Duunkerke voert.
* De **Lêege Kolme** (*Canal de la Basse Colme*), lôopt tusschn Bergn en Oundschote. Da stik es tout 't ende van't Ancien Regime uutgediept, mo es nu te smol vo de mêeste bootn van vandoage en nie mêe bevoarboar.
* De **Bergnvoart** ofte de **Calommegracht** (*Canal de Bergues*), es 't stik van de Kolme in West-Vloandern, 't lôopt van De Schreve tout Veurne. Da stik es mo letter uutgediept en ziet er mêer uut lyk e grachte uut de middelêeuwn en es dus zekers niemêe bevoarboar. In 1622 ein de Spanjoardn nog wel ter ôogte van Outem e sas ebouwd vo ooverstrôomiengswoater da in ôorlogstyd uut Bergn in Veurne-Ambacht zo binn'nlôopn teegn t'oudn.
AA Gent

**KAA Gent** of **Koninklijke Atletiek Associatie Gent**, is e voetbolploeg uut Gent. De club is ipgericht in 1900 ounder de noame "*La Gantoise*" mè stamnumero 7.

## Externe koppelienge
* AA Gent, Officiële website
Ghelamco Arena

De **Ghelamco Arena** of 't **Arteveldestadiong**, is 't stadiong van voetbolclub AA Gent. Der zyn 20.000 plekkn. 

## Externe koppeliengn
*The Arena
*Ghelamco Arena ip kaagent.be
Garlingem

**Garlingem** (Frans: *Garlinghem*) es 'n gehucht in de Fransche gemêente Ariën (*Aire-sur-la-Lys*) in't departement Nauw van Kales. 't Ligt apeupri 2,5 kilomèters o de nôordkantn van 't center van Ariën, teegn de schreve mè de gemêente Witteke. 't Ligt an de Nieuwndyk, dichtby de schreeve mè 't Noorderdepartement.

## Geschiedenisse
D'oudste vermeldienge van de plekke komt uut de twoalfde êeuwe, geschreevn lyk *Gerlingehem*, in dezelfd'n tyd da de Nieuwndyk wierd gegroavn en versterkt. Kerkelyk wos't ofankelyk van de prochie van Saint-Martin.

Ip't ende van't ancien régime wierd Garlingem oundergebrocht by de gemêente Ariën.
Abbekerke

**Abbekerke** (Officieel Frans: **Abbeville**) is e Fransche gemêente in 't departement van de Somme in de regio Hauts-de-France. D' inweuners wordn *Abbevillois* genoemd. De stad ligt an de riviere de Somme.

D' oude, historische Vlamsche noame is Abbekerke.
thumb|left|Platse Max Lejeune in Abbekerke

## Beziensweirdigheedn
* De gotische Sint-Wulframkerke (Saint-Vulfran) met de reliekn van den heilign Wulfram
* 't Belfort van Abbekerke (13e êeuwe)
* 't Theoater (Théâtre municipal d'Abbeville), gebouwd in 1911, monument historique (historisch monument) sedert 2003
* Musée Boucher-de-Perthes, gedêeltelik in 't belfort
* Château de Bagatelle, e kastêel uut de 18e êeuwe
* Manufacture des Rames, e vroeger bedryf die gespecialiseerd was in 't produceern van luxueus linnen. 't Gebouw van nu is van 1710 en geklasseerd ols monument historique sedert 1986.

Ofbeeldienge: Abbeville 23-09-2008 15-22-11.JPG|Sint-Wulframkerke 
Ofbeeldienge: Abbeville - Beffroi - Musée Boucher-de-Perthes - 24 rue Gontier Patin (1-2016) P1040208.jpg|'t Belfort
Ofbeeldienge: Abbeville 23-09-2008 15-15-55.JPG|Marktplatse mè 't stadhuus
Somme (departement)

De **Somme** (80) is e departement van Vrankryk in de regio Hauts-de-France. De noame komt van de riviere de Somme die deur 't gebied strôomt. Inweuners van de Somme wordn *Samariens* genoemd.

## Geschiedenisse
't Departement wierd de 4e moarte 1790 binst de Fransche Revoluusje ipgericht, krachtns de wet van 22 december 1789, uut e dêel van de provinsje Picardië (Amiénois, Marquenterre, Ponthieu, Santerre en Vimeu).

't Departement van nu, 't historisch herte van Picardië, is alsan styf in trek  gewêest deur zyn strategische liggienge tusschn Parys en de Vloanders. 't Is 't tonêel gewêest van ênigte van de mêest markante veldsloagn in de  geschiedenisse van Vrankryk: Romeinsche veroverienge, Hoenderdjoarign Oorloge, Godsdienstoorloogn, Frans-Duutschnn Oorloge van 1870, Êeste Weireldoorloge en Twêede Weireldoorloge. De Slag an de Somme gebeurde in 1916.

Den 1e januoari 2016 is de regio Picardie, woar da 't departement dêel van uutmakte, gefusioneerd met de regio  Nord-Pas-de-Calais en kwam de nieuwe  administratieve regio Hauts-de-France.
## Geografie
't Departement Somme grenst an de departementn Nauw van Kales in't nôord'n, an't Noorderdepartement in't nôordôostn, Aisne in't ôostn, Oise in't zuud'n en an Seine-Maritime in't zuudwestn.

De moendienge van de riviere de Somme (Boaie van de Somme) gêeft uut ip 't Kanoal.

De belangrykste steedn van 't departement zyn Amiens, Abbeville (Abbekerke), Albert, Péronne, Doullens (Dorland), Corbie (Korbie), Montdidier, Roye, Longueau en Friville-Escarbotin.

## Externe koppelienge
* Site van de prefecteure van't departement Somme
* Site van d'n touristischn dienst van de Somme-streke
Monument historique

thumb|Logo ''monument historique''
E **monument historique** in Vrankryk is erfgoed in de vorm van e gebouw, e dêel van e gebouw, e groep gebouwn of e hêle wyk, hoovn, bruggn of andere bouwwerkn die deur under architectonische en/of historische weirde beschermd wordn. Zowel publieke of privoate gebouwn kunn beschermd wordn.

't Bestoan twêe beschermiengsniveaus: e monument kan "ingeschreevn" of "geklasseerd" zyn ols monument historique. "Inschryvienge" duudt surtout ip e regionaal belang, binst da  "klasserienge" duudt ip e nationaal belang.

Vôorbeeldn van gebouwn die lik *monument historique* bestempeld zyn, zyn d' Eiffeltorre, 't Louvre en de Notre-Dame van Parys. D' êeste classificoasjes wierdn gegeevn deur den 19e-êeuwsche schryver Prosper Mérimée.
Koppenaksvoorde

thumb|right|250px|De Vliet in Koppenaksvoorde
**Koppenaksvoorde** (Frans: *Coppenaxfort*, Nederlands: *Koppenaksfoort*) es 'n gehucht in't Noorderdepartement in Vrankryk woavan 't grotste gedêelte by de gemêente Broekkerke ôort, mo der liggn ôok stikkn van Koppenaksvôorde ip't groundgebied Broekburg en Kroaiwyk. 't Ligt in Frans-Vloandern in't Blootland, ip apeupri 2 kilomèiters o de westkant van't center van Broekkerke en 2,5 kilomèiters o de zuudôostkant van Kroaiwyk. Koppenaksvoorde ligt an de Broekburgvoart, die der tôope vloeit me 't Ofvoerkanoal van de Kolme. In't gehucht zelve strôomt ôok nog de Vliet, e smolle beke.
Link (Vrankryk)

**Link** (Frans: *Lynck*) es 'n gehucht in't Noorderdepartement in Vrankryk ip't schee'n van de gemêentn Loberge, Merkegem en Kapellebroek. 't Ligt in Frans-Vloandern in't Blootland. Link ligt ip apeupri drie kilomèiters o de zuudkant van't center van Loberge, twêe kilomèiters o den ôostkant van Kapellebroek en 4,5 kilomèiters o de nôordwestkant van't center van Merkegem. Link ligt an't Kanoal van d' Ôoge Kolme, en ounderdêel van de Kolme, by d'ofsplitsienge van't Ofvoerkanoal van de Kolme die richting de Broekburgvoart lôopt.

D' oudste vermeldienge van Link es van 1177, eschreevn lyk *Linck* of *Link*. In 1248 bevestigde Aéline, vrouwe van Drinkam, 't recht ip vrye passoage deur d' *"overdragh de Lynke"* ten vôordêele van de kerke van Woatn. Deur dien overdracht koestn bootn de niveauverschilln ip de Kolme overbruggn.
Étretat

**Étretat** is e Fransche gemêente in 't departement Seine-Maritime in de regio Normandië. D' inweuners wordn *Étretatais* genoemd.

Étretat is surtout bekend vo zyn kalkrotsn, woaroender drie nateurlike boogn en e puntige rotse, L'Aiguille of de noalde, die 70 meter boovn de zêe uitstêekt. Twêe van de drie boogn zyn zichtboar vanuut de stad, de Porte d'Aval en de Porte d'Amont. Den derdn, de grotstn, is de Manneporte.
thumb|left|650px|Kalkrotsn in Étretat

De rotsn en 't strange woarn styf in trek by kunstnoars, lik Eugène Boudin, Gustave Courbet en Claude Monet. Ook schryvers lik Guy de Maupassant en Gustave Flaubert woarn trouwe bezoekers. Maurice Leblanc weunde in Étretat en zyn boek *L'Aiguille creuse* mè 't personnage *Arsène Lupin* goat over L'Aiguille van Étretat. 
## Beziensweirdigheedn
* De kalkrotsn en 't strange
* D' halln, overdekte markt
* Château des Aygues, kastêel gebouwd in 1866
* Manoir de la Salamandre, e middelêeuws gebouw uut de 14e êeuwe
* Le Clos Lupin, huus woar dat de schryver Maurice Leblanc nog geweund èt, nu museum

Ofbeeldienge: Aiguille2.jpg|L'Aiguille en de Porte d'Aval
Ofbeeldienge: Étretat, Frankreich14.jpg|D' halln, overdekte markt
Ofbeeldienge: Etretat château des Aygues 001.jpg|Château des Aygues
Lovoart

[thumb|right|De Lovoart ter ôogte van [Fortem]]
De **Lovoart** es e West-Vloams kanoal da Bachtn de Kupe ligt. 't Vormt de verbiendienge tusschn 't Kanoal Nieuwpôort-Duunkerke in Veurne en den Yzer by 't gehucht Fintele in de gemêente Lo-Rênienge.

De Lovoart es vêertien kilomèiters lank. 't Wierd in de twoalfde êeuwe uutgegroavn en bevoarboar gemakt. De Lovoart diende ôok vo d'ofwoaterienge vo't te vele an woater uut den Yzer. Ôorsprounkelyk wierd in Fintele, by Pollienkove, e stuw ebouwd. By ôog woater an den Yzer, wierdn doa de schuuvn oop'ngezet, zoda 't woater koest ofvloei'n. In de dertiende êeuwe wos de voart twêe roed'n (7,65 mèiters) brêe, in 1622 wierd de Lovoart vodder uutgediept.
Fintele

**Fintele** es e West-Vloams gehucht in Pollienkove, e dêelgemêente van Lo-Reninge. 't Ligt anderolve kilomèiter o de zuudkant van 't center van Pollienkove, by 't tôopekomm'n van de Lovoart en den Yzer. Ôok den Grôotn Beverdykvoart moundt ier uut. Fintele ligt ip den linkeroever van den Yzer, achter den Veurne-Ambachtsdyk, o den ôostkant van de Lovoart. Fintele wierd in 1994 beschermd lyk dorpsgezicht.

thumb|400px|left|Fintele an den Yzer en de Lovoart
Sequedin

**Sequedin** es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern, mêer bepoald in Rysels-Vloandern. 't Grenst an de gemêentn Lomme (Rysel), Loos, Haubourdin, Hallennes by Haubourdin en Engelo. Olangsn de zuudôostkant van Sequedin lôopt de Deule.

## Beziensweirdigeedn
* De Sent-Laurentkerke

thumb|left|De Sent-Laurentkerke in Sequedin
Cartel de Santa

thumb|Cartel de Santa in 2013

**Cartel de Santa** is nen Mexicoansche rapgroep uut Santa Catarina, Nuevo León.

## Bezettienge
### Nu
* Babo (zang)
* Rowan Rabia (gitaar)

## Albums

* Cartel de Santa (2002)
* Vol. II (2004)
* Volumen Prohibido (2006)
* Vol. IV (2008)
* Sincopa (2010)
* Me Atizó Macizo tour en vivo desde el D.F.(2012)
* Golpe Avisa (2014)
* Viejo Marihuano (2016)

## Externe koppeliengn
* Officiële site
* Cartel de Santa Official Twitter
* Babo Official Twitter
* Cartel de Santa Official Facebook
Control Machete

**Control Machete** is nen Mexicoansche rapgroep uut Monterrey, Nuevo León.

## Bezettienge
### Nu
* Fermín IV (zang)
* Pato Machete (zang)
* DJ Toy Selectah (turntaablis)

## Albums

* Mucho Barato (1996)
* Artillería Pesada presenta (1999)
* Solo Para Fanáticos (2002)
* Uno, Dos:Bandera (2003)
* Eat, Breath, and Sleep (2006) 
* Singles (2017)

## Externe koppeliengn
* Officiële site
* Fermin IV Official Facebook
* Pato Machete Official Facebook
Cypress Hill

thumb|Cypress Hill

**Cypress Hill** is nen Amerikoansche rapgroep uut South Gate, California.

## Bezettienge
### Nu
* B-Real (zang)
* Sen Dog (zang)
* DJ Muggs (DJ)
* Eric Bobo (turntaablis)

## Albums

* Cypress Hill (1991)
* Black Sunday (1993)
* Cypress Hill lll: Temples of Boom (1995)
* IV (1998)
* Skull & Bones (2000)
* Stoned Raiders (2001)
* Till Death Do Us Part (2004)
* Rise Up (2010)
* Elephants on Acid (2018)
* Back in Black (2022)

## Externe koppeliengn
* Officiële site
Akwid

**Akwid** is nen Mexicoansche rapgroep uut Jiquilpan, Michoacan.   

## Bezettienge
### Nu
* AK (zang)
* Wikid (zang)

## Albums
* Proyecto Akwid (2003)
* Komp 104.9 Radio Compa (2004)
* Los Aguacates de Jiquilpan (2005)
* E.S.L. (2006)
* La Novela (2008)
* Clasificado "R" (2010)
* Revólver (2013)
* El Atraco (2015)

## Externe koppeliengn
* Officiële site
* Akwid Official Facebook
* Akwid Official Twitter
Molotov

**Molotov** is nen Mexicoansche rockgroep uut Ciudad de Mexico.   

## Bezettienge
### Nu
* Tito (zang)
* Miky (zang)
* El Randy
* Paco

## Albums
* *¿Dónde Jugarán Las Niñas?* (1997)
* *Apocalypshit* (1999)
* *Dance and Dense Denso* (2003)
* *Eternamiente* (2007)
* *Agua Maldita* (2014)

## Externe koppeliengn
* Officiële site
* Molotov Official Facebook
* Molotov Official Twitter
* Molotov Official Instagram
Big Flow Music

**Big Flow Music** is nen Mexicoansche rapgroep uut Uriangato, Guanajuato.   

## Bezettienge
### Nu
* JL (zang)
* Giorgin (zang)
* Achas Lokote (zang)
* MC Rap (zang)

## Albums

* Entre El Peligro & La Muerte (2017)

## Externe koppeliengn
* Officiële site
* Big Flow Music Official Facebook
* Giorgin Official Facebook
* MC Rap Official Facebook
* MC Rap Official Instagram
* Giorgin Official Instagram
*  Muziekteksten
Kinto Sol

**Kinto Sol** is nen Mexicoansche rapgroep uut Iramuco, Guanajuato.   

## Bezettienge
### Nu
* Skribe (zang)
* El Chivo (zang)
* DJ Payback Garcia (turntaablis)

## Albums

* Kinto Sol (1999)
* Del Norte al Sur (2001)
* Hecho En México (2003)
* La Sangre Nunca Muere (2005)
* Los Hijos del Maíz (2007)
* Cárcel de Sueños (2009)
* El Ultimo Supiro (2010)
* Familia, Fe y Patria (2012)
* La Tumba del Alma (2013)
* Protegiendo el Penacho (2015)
* Lo Que No Se Olvida (2016)
* Somos Once (2017)

## Externe koppeliengn
* Officiële site
* Kinto Sol Official Facebook
* Kinto Sol Official Twitter
Bouwkundig erfgoed in Ramskapelle (Nieuwpôort)

**Lyste van bouwkundig erfgoed in [[Ramskapelle (Nieuwpôort)]]**:

## Externe koppelienge
*Erfgoed Ramskapelle
Honfleur

**Honfleur** is e Fransche gemêente in 't departement Calvados in de regio Normandië. De plekke ligt an de zuudelikn oever van de moendienge van de Seine teegnover Le Havre. D' inweuners wordn *Honfleurais* genoemd.
thumb|left|Le vieux bassin van Honfleur

## Beziensweirdigheedn
* Le vieux bassin, d' oude hoavekomme met de Quai Sainte-Cathérine in 't westen en de Quai Saint-Étienne in 't ôostn. Langst de koaie Sainte-Cathérine stoan hoge, smalle huuzn uut de 17e en 18e êeuwe. Vele façades zyn bedekt mè leistêen. Langst de koaie Saint-Étienne stoan der e stik of tien gebouwn, woaroender 't gemêenthuus en de kerke Saint-Étienne, nu e museum van de marine.
* Kerke Sainte-Cathérine, achter de koaie Sainte-Cathérine. De kerke is gebouwd in de 15e, 16e êeuwe hêlegans in hout. 't Bestoat uut twêe dêeln: de kerke zelve en de klokketorre (Clocher Ste-Cathérine).
* Kerke Saint-Étienne, gebouwd in de 14e êeuwe en d' oudste kerke van de stad
* Kerke Saint-Léonard in 't zuudôostn van Honfleur. De façade is in flamboyante gotische styl. 't Grotste dêel van de kerke is verwoest gewist deur de Hugenootn in de 16e êeuwe binst de godsdienstoorloogn en in de 17e, 18e êeuwe herbouwd met e koepelvormige klokketorre. 
* Lieutenance, 't huus van de luutenant van de keunienk, de gouverneur van Honfleur, gebouwd ip de funderiengn van 't oud kastêel van Honfleur   
* Greniers à sel, twêe overbluuvnde zoutzolders die vroeger zout bevattn vo vis te pekeln. Ze wierdn in de 17e êeuwe gebouwd mè restantn van d' oude vestiengmeurn. Ze worden nu gebruukt vo seminoaries, concerts en exposiesjes.
* Visschersbôot Sainte-Bernadette, de latste geirnoarvanger die nog assan voart. 't Is e monument historique sedert 1992 en wordt oenderhoudn deur de verênigienge *La Chaloupe d'Honfleur*.
* Pont de Normandie, brugge dichte by Honfleur, mêer noa 't ôostn, die de zuudelikn oever van de moendienge verbiendt mè Le Havre
 
De gemêente telt 57 monuments historiques, woaroender de kerkn Sainte-Cathérine, Saint-Étienne en Saint-Léonard, twêe zoutzolders (greniers à sel), de Lieutenance en de mêeste huuzn van de koaie Sainte-Cathérine.

Ofbeeldienge: Vieux bassin, toits et clocher, église Ste Catherine Honfleur.jpg|Kerke Sainte-Cathérine, achter de koaie Sainte-Cathérine
Ofbeeldienge: Honfleur 2008 PD 93.JPG|Kerke Saint-Étienne, langst de koaie Saint-Étienne
Ofbeeldienge: Lieutenance Honfleur2009.JPG|Lieutenance
1670

1667 - 1668 - 1669 - **1670** - 1671 - 1672 - 1673
't Joar **1670** is 't 70e joar in de 17e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge.
thumb|Charles II van Iengeland
## Gebeurtenissn
* 17 februoari - Overêenkomst van een alliansje tusschn Louis XIV van Vrankryk en keurvorst Ferdinand Maria van Beyern.
* 1 juni - Mè 't Geheim Verdrag van Dover sluutn Charles II, keunienk van Iengeland, en de Fransche keunienk Louis XIV een overêenkomst die vôorziet in een alliansje tusschn de twêe landn teegn de Republiek van de Verênigde Nederlandn en de bekêrienge van Charles toet 't katholicisme. 
## Geboorn
;juli
* 18 - Giovanni Bononcini, Italioansche barokcompositeur en cellist
## Gestorvn
;moarte
* 31 - Jacob Westerbaen, dichter van de Nôordelyke Nederlandn
;september
* 26 - Abraham Teniers (41), Vlamsche kunstschilder en graveur, geboorn in Antwerpn
;november
* 3 - Salomon van Ruysdael, kunstschilder en têeknoare van de Nôordelyke Nederlandn
* 26 - Jacob van Loo (±56), kunstschilder van de Nederlandn, geboorn in Sluus
Abraham Teniers

thumb|Abraham Teniers
**Abraham Teniers**  (Antwerpn, 1 moarte 1629 - 26 september 1670) was e Vlamsche  kunstschilder en graveur, gespecialiseerd in genrestikkn over dorpn, herbergn en scènes met oapn.

Je was de zeune van David Teniers den Oudn.  Drie van zyn  broers woarn ook schilders: David de Joengn (1610-1690), de bekendstn van de schildersfamilie, Juliaan III (1616-1679) en Theodoor (1619-1697).  

Ofbeeldienge:Abraham Teniers - Doedelzak spelende boer in een landschap.jpg|Landschap met doedelzakspeler
Ofbeeldienge: Abraham Teniers - Drinkend en rokend gezelschap in een kroeg.jpg|Drienkers en smôorders in een herberge
Ofbeeldienge: Abraham Teniers - Kaartspelende apen.jpg|Oapn die met de koartn speeln
Caltagirone

**Caltagirone** (*Caltaggiruni* in't Sicilioans) es en Italioansche gemêente in de metropolitoane stad Catania in de regio Sicilië.

## Liggienge
Caltagirone grenst an de gemêentn Acate (in de provinsje Ragusa), Gela (in de provinsje Caltanissetta), Grammichele, Licodia Eubea, Mazzarino (ôok in de provinsje Caltanissetta), Mazzarrone, Mineo, Mirabella Imbaccari, Niscemi (ôok in de provinsje Caltanissetta), Piazza Armerina (in de provinsje Enna) en San Michele di Ganzaria. 

De gemêente bestoat uut tefrente wykn en gehuchtn (*frazioni*): Albanazzo, Colleggiata, Favarella, Granieri, Mulino Buongiovanni, Piano Carbone, Piano San Paolo, Rangasia, San Basilio - Casa Prete, San Mauro, Santo Pietro, Serra Fornazzo, Signore del Soccorso, Villa Gravina en Villa Grazia.

Caltagirone ligt ip nen berg, ip en ôogte van 608 mèiters.

thumb|left|300px|De Piazza Umberto I in Caltagirone

thumb|right|250px|Liggienge van de metropolitoane stad Catania ip Sicilië
1659

1656 - 1657 - 1658 - **1659** - 1660 - 1661 - 1662
't Joar **1659** is 't 59e joar in de 17e eeuwe volgenst de christelyke joartellienge.
thumb|Vrankryk en Spanje sluutn de Vrede van de Pyreneen 
## Gebeurtenissn
* 9 november - Vrankryk en Spanje, in oorloge sedert 1635, sluutn de Vrede van de Pyreneen. Keunienk Filips IV van Spanje ziet of van zyn rechtn ip de landn en steedn angeslootn by de Unie van Atrecht: Artesië, de groafschappn Bonen en Henegouwn en dêeln van Vloandern (lik Duunkerke); verder dêeln van Luxemburg en Lotharingen en verschillige heerlikheedn in de Languedoc. 
## Geboorn
;januoari
* 21 - Adriaen van der Werff, Hollandsche kunstschilder en architect 
;februoari
* 1 - Jacob Roggeveen, Hollandschn  oentdekkiengsreiziger die Poaseyland oentdekte, geboorn in Middelburg
;september
* ca. 10 - Henry Purcell, Iengelsche barokcompositeur
## Gestorvn
;februoari
* 25 - Willem Drost (25), Hollandse kunstschilder en graveur
;oktober
* 10 - Abel Tasman (56), Hollandschn oentdekkiengsreiziger, noamgever van Tasmanië
1655

1652 - 1653 - 1654 - **1655** - 1656 - 1657 - 1658
't Joar **1655** is 't 55e joar in de 17e eeuwe volgenst de christelyke joartellienge.
thumb|Jacob Jordaens, zelfportret
## Gebeurtenissn
* In de Sint-Carolus-Borromaeuskerke van Antwerpn schildert Jacob Jordaens *Carolus Borromeus en de pestlyders*.
* In Luuk publiceert Gilles  Boucher (Aegidius Bucherius) de *Belgium Romanum ecclesiasticum et civile*, een overzicht van de geschiedenisse van de Zuudelyke Nederlandn.
* 25 moarte - Den Hollandsche weetnschapper Christiaan Huygens oentdekt Titan, de grotste moane van Saturnus.
## Geboorn
* Englebert Fisen, kunstschilder van 't Prinsbisdom Luuk
;februoari
* 25 - Carel de Moor, Hollandsche kunstschilder
## Gestorvn
;februoari
* 25 - Daniel Heinsius (74), Vlamsche filoloog, prof geschiedenisse en pollitieke weetnschappn, dichter, geboorn in Gent
;april
* 29 - Cornelis Schut (57), Vlamsche kunstschilder, têkenoare en graveur, geboorn in Antwerpn
;juli
* 28 - Cyrano de Bergerac (36), Fransche schryver en dichter
Daniël Heyns

thumb|Daniel Heyns
**Daniël Heyns**, gelatiniseerd **Daniel Heinsius** (Gent, 9 juni 1580 - Leidn, 26 februoari 1655) was e Vlamsche humanistische gelêerdn. Je was filoloog, dichter en  hooglêroare geschiedenisse en pollitieke weetnschappn. Je was internationaal bekend ols uutgever van klassieke tekstn. Je was bykan hêel zyn leevn verboendn an den Universiteit van Leidn, oender andere lik bibliothecoaris.

Deur de probleemn binst de Spoanschn oorloge vluchtign zyn protestantsche ouders in 1583 met under joengers êest noa Veere in Zêeland, ton noar Iengeland en uutendelik noa Vlissiengn in 1588.

In 1596, an zyn zestien joar, giengt 'n noa den universiteit van Franeker in Friesland vo rechtn te studeern oender Henricus Schotanus. In 1598 wierd 'n ingeschreevn in Leidn en je blêef doa vo de reste van zyn leevn. Je studeerde doar oender Joseph Scaliger, en je kwam doar in contact mè Marnix van Sint-Aldegonde, Janus Dousa, Paulus Merula, Hugo De Groot en andere.
Deauville

**Deauville** is e Fransche gemêente en plekke an de zêe in 't departement Calvados in de regio Normandië. D' inweuners wordn *Deauvillais* genoemd.
thumb|left|Strange van Deauville met de typisch kleurryke parasols

Mè zyn casino, geklasseerde villa's, koersboann vo de peirdesport, jachthoaves, luxueuze hotels, Festival van d' Amerikoansche cinema, golfpling en discotheekn, wordt Deauville anzien lik êen van de mêest prestigieuze steedn van Vrankryk.

De plekke wordt ieder joar bezocht deur duuznde toeristn, surtout deur Parisiens omda 't relatief dichte by ligt (oengeveer 200 km). Deur zyn reputoasje van luxe resort wordt 't regelmoatig bezocht deur bekende vedettn van de cinema, muziek, televiezje, mode en deur menschn van d' economische en pollitieke weireld.  

Ofbeeldienge: France calvados deauville hotel normandy.jpg|Vuuf sterrn hotel Normandy
Ofbeeldienge: Casino de Deauville2009.JPG|Casino van Deauville
Ofbeeldienge: Deauville 2008 PD 04.JPG| Villa Strassburger
Bouwkundig erfgoed in Sint-Joris (Nieuwpôort)

**Lyste van bouwkundig erfgoed in [[Sint-Joris (Nieuwpôort)]]**:

## Externe koppelienge
*Erfgoed Sint-Joris
Temuco

miniatuur|Temuco
**Temuco** is e stad in Chili, hoofdstad van de provinsje Cautín in de regio Araucanía. 38° 45' S  72° 40' W

## Externe koppelienge
* Website van de stad {es}
Bayeux

**Bayeux** is e Fransche gemêente in 't departement Calvados in de regio Normandië. D' inweuners wordn * Bajocasses of Bayeusains* genoemd. De stad is bekend vo 't Tapyt van Bayeux, e broderiewerk van 70 meter lank en 50 cm hoge, die de geschiedenisse uutbeeldt van de Slag van Hastings in 1066.
thumb|left|Historisch center van Bayeux

Bayeux ligt ip 7 kilometer van de kust van 't Iengels Kanoal en 30 km te nôordwestn van Caen. De riviere de Aure lopt deur de stad.

Ofbeeldienge: P1240007 Bayeux cathedrale ND rwk.jpg|Kathedroale van Bayeux
Ofbeeldienge: Bayeux Tapestry scene55 William Hastings battlefield.jpg| Dêel van 't Tapyt van Bayeux
Ofbeeldienge: Hôtel de ville de Bayeux 2.JPG | Stadhuus van Bayeux
Crèmekarre

miniatuur|E crèmekarre in Sydney
E **crèmekarre** of **kreimkarre** is e karre woaruut dan ze crème verkôopn. De karre eit dikkest e belle etwuk anders voe leevn t'oedn voe da de kalantn zoun weetn da ze doa es.

E crèmekarre kut e camionette me koelienge en illetriek zyn, mo wok geweune e karre da je bachtn e villo kut zettn.
Sigismund I van Pooln

**Sigismund I van Pooln** of **Sigismund I den Oudn** (Pools: Zygmunt I Stary) van 't Huus Jagiello  (Kozienice, 1 januoari 1467 - Kraków, 1 april 1548), was keunienk van Pooln en Grôothertog van Litouwn van 1506 tout 1548. Je was lid van de Orde van et Gulden Vlies.

Sigismund was de vuufde zeune van Casimir IV Jagiellon en Elisabeth van Ôostnryk, e dochter van de Rôoms-Duutsche keunienk Albrecht II van 't Huus Habsburg.
J'is genoemd achter zyn overgrotvoader langs moeders kant, keizer Sigismund van Luxemburg (1368-1437) van 't Hillig Rôoms Ryk.

Je volgde zyn broers Jan I en Alexander I ip ip de Poolsche trône. In januoari 1507 ist ie gekrôond in de Wawelkathedroale van Kraków. Zyn oudste broere Vladislav II was keunienk van Hongareye en Boheemn.

Binst de Pools-Teutoonschn oorloge van 1519-1521 vocht ie teegn de Teutoonsche ridders van de Duutsche Orde. 

Albrecht van Brandenburg-Ansbach, e neve van Sigismund, van 't Huus Hohenzollern, was ton de grôotmêester van de Teutoonsche ridders. Albrecht sympathiseerde binst de protestantsche reformoasje me Martin Luther en je bekêerdeg hem tout et Lutheranisme. 

In 1521 sloot keunienk Sigismund vrede me zyn neve en ip 8 april 1525 wierd et Verdrag van Kraków getêeknd. D'overêenkomste was de stichtienge van et protestants hertogdom Pruussn, dat in de plekke kwam van de katholieke Teutoonsche Ordestoat. Albrecht was den êestn erfelikkn hertog, mo je most wel zyn nounkel Sigismund anveirdn als lêenhere en 't hertogdom blêeft dus wel e vazalstoat van Pooln. 

## Vrouwn en jounges
Sigismund trouwde in 1512 mè Barbara, dochter van Stefan Zápolya van Hongareye. Ze stierf drie joar loater en met heur had ie allêene mo dochters. 

In 1518 trouwdet ie mè Bona Sforza, dochter van Gian Galeazzo Sforza. Ze was e nichtje van keizer Maximiliaan I van Ôostnryk. Ounder heur invloed brocht ie Italioansche kunstenoars noa Kraków.

Z'haan êen zeune en vier dochters. Zyn dochter Catherine trouwde mè Jan III van Zweedn.

Zyn zeune Sigismund II August wierd in 1530 gekrôond tout co-keunienk. Ounder zyn regerienge wierdn in 1569 Pooln en Litouwn verêenigd tout één stoat, et Pools-Litouws Gemêenebest.
Iengels Kanoal

thumb|Liggienge van 't Kanoal
't **Iengels Kanoal** of kortweg **'t Kanoal** (Iengels: *The English Channel*; Frans: *La Manche*) is de zêe of zêestroate tusschn Grôot-Brittannië en Vrankryk, die 't zuudelyk dêel van de Nôordzêe verbiendt met den Atlantischn Oceoan. 't Ôostelykste en smalste gedêelte noemt ook 't Nauw van Kales of de Stroate van Dover. 

't Kanoal is gemiddeld oengeveer 60 m diepe, met e maximoale diepte van 120 m, en 't wordt intensief gebruukt vo de scheepvoart. 

Vlak vo de Fransche kust van Normandië liggn de Kanoaleilandn, e groep eilandn die dêel uutmoakn van 't Brits Krôonbezit (*Crown dependencies*). 't Zyn semi-oenofhankelyke stoatn. Wight is 't grotste eiland van 't Kanoal. Andere eilandn, vo de Fransche kust, zyn de Chausey-eilandn, Mont Saint-Michel, Tatihou en de Sint-Marcouf-eilandn.

De langste riviern die in 't Kanoal uutmoendn zyn de Seine en de Somme.
Sandriejee

miniatuur|E 'geslootn' sandriejee
miniatuur|E vulle 'oopn' sandriejee
E **sandriejee **of **cendrier** es etwuk woa da smôorders d'assche va under sigrettn of sigarrn in kunnn doene, en de rèste van under sigrettn in kunn smittn.

D'r zyn verskilnde sôortn sandriejees. Voe ip toafel, bie d'n entree van e wienkel, ingebowd in de stoeln ip trings en ip de vlieger etc. Sandriejees weirdn gemakt van verskilnde materioaln, oender andere van porseling, kristalle, glas en metoal. Een wegsmytsandriejee (da vele in de horeca gebruukt weirdt) es va alleminium. D'r zyn wok droagboare ofsluutboare sandriejees, da je gemakkelik in je zakkn kut meepakkn.

Metda de minschn van te vôorn zô vele smôordn, ein d'otos wok dikkenst jin of mjir sandriejees. Wok ip trings en vliegers an ze in de smôorkotjes (toet daj doa nie mji mochte smôorn) sandriejees.
Mont Saint-Michel

thumb|Mont Saint-Michel<br />
De **Mont Saint-Michel** is e rotsachtig eyland geleegn in e grôte boaie  an de moendienge van de riviere de Couesnon, in 't departement Manche in Normandië. 't Eyland ligt oengeveer 1 kilometer van de kust by de plekke Avranches. Ip de berg stoat er e middelêeuwsche benedictynsche abdie in gotische styl gewyd an den eirtsiengel Michaël.

't Eyland was vroeger over land te bereykn by lêegwoater, moa by hoogwoater wast er woater roendomroend. Teegnwoordig lopt er e smalle brugge mè pendeldienst noa 't eyland. De Mont Saint-Michel, mè zyn trapstroatn, is allêne toegankelyk vo voetgangers.

De boaie van de Mont Saint-Michel is ca. 500 km² grôot en wordt begrensd deur Bretagne in 't zuudwestn en deur 't Normandisch schiereyland van de Cotentin in 't ôostn.

In 1979 wierd de Mont Saint-Michel en d' omliggnde boaie uutgeroopn toet UNESCO Weirelderfgoed. De Mont Saint-Michel is de derde toeristische site in Vrankryk achter d' Eiffeltorre en 't Kastêel van Versailles, mè joarlyks mêer of 3.500.000 bezoekers.
Manche

**Manche** (50) is e departement van Vrankryk in de regio Normandië. De noame komt van 't Iengels Kanoal, in 't Frans *La Manche*, die grenst an de nôord- en westkust en e dêel van d' ôostkust.
## Geschiedenisse
't Departement wierd de 4e moarte 1790 ipgericht binst de Fransche Revoluusje, krachtns de wet van 22 december 1789, uut e dêel van de provinsje Normandië.

Toet 1796 was d' hoofdstad van 't departement de stad Coutances. Achter  de Twidde Weireldoorloge was Coutances were de prefecture, omda Saint-Lô verre hêlegans vernietigd wierd binst de g'allieerde landienge in 1944. Coutances blêef prefecture van Manche zolange dat d' heripbouw van Saint-Lô bezig was.
## Geografie
't Departement Manche grenst an de departementn Calvados en Orne in't ôostn en an Mayenne en Ille-et-Vilaine in't zuud'n. Roend 't departement, in 't westn, nôordn en nôordôostn, ligt 't Kanoal, langst e kustlynne van totoal 350 kilomèiters. 

Bekend is 't rotseilandje Mont Saint-Michel geleegn vo de kust.

De belangrykste steedn van 't departement zyn: Cherbourg-en-Cotentin, Saint-Lô, Granville, La Hague, Coutances, Carentan les Marais, Avranches, Valognes, Saint-Hilaire-du-Harcouët en Bricquebec-en-Cotentin.

Inweuners van Manche wordn *Manchois* genoemd.
Huus Capet-Anjou

't **Huus Capet-Anjou** of  't Huus Anjou-Sicilië was e zytak van 't Frãns Huus Capet.

De stichter was  Charles I van Anjou, de joungste zeune van keunienk Louis VIII van Vrankryk. Je was groaf van Anjou en van 1266 keunienk van Sicilië, dat ton nie allêene bestound uut et eiland, moar ook uut den ounderstn helt van et Italioans schiereiland.

Os zyn zeune Charles II van Anjou hem ipvolgde, haan ze 't eiland verloorn binst de Vespersoorloge en wierd den ounderstn helt van et Italioans schiereiland et keunienkryk Noapels genoemd, lik den hoofdstad.

Charles II trouwde mè Maria van Hongareye, e zuster van keunienk Ladislaus IV van et Huus Árpád. Os heur broere Ladislaus in 1290 zounder jounges stierf, wilde ze dat heur zeune Charles Martel hem ipvolgde. Moar heur kozn Andreas III wierd verkoozn deur den oadel.

Charles Martel trouwde mè Clemence van Habsburg, dochter van de Rôoms-Duutsche keunienk Rudolf I van Habsburg, en 't was uutendelik under zeune Karel I Robert die in 1308 den êeste keunienk van Hongareye van 't Huus Capet-Anjou kwam.
Et Huus blêef over Hongareye regeern van 1308 tout 1395.

Deurda Karel Robert zyn grotvoader, Charles II, keunienk van Noapels was, had ie ook ansproake kunn moakn ip et keunienkryk Noapels, mo 't was zyn nounkel Robert, de joungere broere van zyn voader Charles Martel, die keunienk van Noapels kwam.

In 1333 sloot Karel Robert een akkôord me zyn nounkel Robert in verband me d'erfipvolgienge van Noapels. Karel zyn zeune, Andreas van Calabrië, wierd uutgehuwelikt an de klêendochter van zyn nounkel, Johanna I van Noapels, dochter van Karel van Calabrië.

Karel zyn oudste zeune, Lodewyk I volgdeg hem ip in Hongareye en je was ook keunienk van Pooln.

## Keuniengn van Noapels van et Huus Capet-Anjou

## Keuniengn van Hongareye van et Huus Capet-Anjou

## Keuniengn van Pooln van et Huus Capet-Anjou
Mesut Özil

thumb|Özil by Arsenal in 2018
**Mesut Özil** (Gelsenkirchen, 15 oktober 1988) is e Duutsche voetballer va Turkschen origien die dikkers ols centroaln middenvelder spêelt. En ed em lank bie Real Madrid gespêeld, tot in september 2013, sedert diens spêelt 'n bie Arsenal. En ed in 2009 vo 'n êersten kêe vo de Duutsche Nationoale ploege gespêeld.
Visegrádgroep

De **Visegrádgroep** of **Visegrád 4** (V4) is e polletieke en culturele alliãnsje van vier Centroal-Europeesche landn: de Tsjechische Republiek, Hongareye, Pooln en Slovakeye. Ze zyn lid van de Europeesche Unie van 1 meie 2004.

De groep is gesticht ip 15 februoari 1991 en is genoemd noa de stad Visegrád, de kastêelstad van Hongareye. Doa kwoamn de regeriengsleiders van Hongareye, Pooln en Tsjechoslovakeye tegoare vor e topconferensje in de kelders van de ruïne van et Visegrád-kastêel. Tsjechoslovakeye was ton nog nie gesplitst en dus woarn z' êest mo mè drie landn.

Ze koozn Visegrád als herinnerienge an 't middelêeuws Congres van Visegrád van 1335.

## Geschiedenisse
In november 1335 woarn de keunienk van Hongareye Karel I Robert, de keunienk van Pooln Casimir III de Grôotn en de keunienk van Boheemn Jan van Luxemburg tegoare gekommn in 't keunienklik kastêel van Visegrád, da ton 't polletiek center van Hongareye was.