open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Katholieke kerke

Me de **Katholieke Kerke** bedoeln me mêestol de Rooms-Katholieke Kerke. *Rooms* sloat ton ip et feit dat de kerke vanuut Rome bestierd wordt deur de paus. *Katholiek* is afgeleid uut et Grieks en wil zegn *olgemêen* of *universêel*. De Katholieke Kerke is de grotste van de kerkn van et Christndom. De Katholieke kerke beschouwt z'n eign ols de enigstn echte kerke die vôortbouwt ip de lêer van Jezus en Petrus die deur Jezus angesteld is ols z'n verteegnwoordiger ip eirde.

Neffest de Rooms-Katholieke Kerke is 't er ook nog een groep van een 26 kerkn die under ook katholiek noemn, ook de paus ols under gêestelikn leider erkennen, moa der andre ritueeln en leerstelling ip noa oudn. Vorbildn doa van zyn de Koptisch-Katholieke Kerke of de Oekraïens-Katholieke Kerke. De Oud-Katholieke Kerke noemt z'n eign ook katholiek, mo zynder erkenn de paus ton were nie ols under leider.

## Externe koppeliengn
* Website van de Katholieke Kerke in Vloandern
Frisco in den Disco

**Frisco in den Disco** is e daansnumertje da bekend ekomn is deur da Peter Van De Veire dadde beistn zyn programma *De Grote Peter Van De Veire Ochtendshow* (up Studio Brussel) edroaid et.

## Moakers
De moakers van 't liedje zyn twêe gastn van in 't Yzegemsche, Marven Vantorre (die de meziek emakt et up ze computer) en Bert Muze (die de tekste inezoengn et). 't E nie langer of 20 menuttn edeurd voen 't up te pakken, zeggn ze zevve. Ze zeggn oek dan ze nie intresseerd zyn voen 't ut te briengn.
----

## Bekendeid
't Woarn de *Curly Head DJ's* die 't numertje evoen en en dadde edroaid en up e kamp van de ziekeboend va Mecheln in Schwarzsee in Zwitserland. Derachter en ze 't up nundern MySpace ezet. 

't I verzeker doa dan ze 't liedje evoen en by Studio Brussel. Peter Van De Veire e 't espeeld in de rubriek *Duohit*, woa dat 'n twêe liedjes speelt die nie echt passn up Studio Brussel. De menschn die ortn kunn toene e berichtje zenn en êen van de twêe kiezn. 't Liedje me de mêeste stemmn goat deure en dat speeln ze toene 'n dag derup were. Frisco in den Disco et ezô e stik of 4 weekn mei egoan.

## Tekste
: Frisco in den Disco, lekt eran, ge moet 'n dien neki proevn me banann (x2)
: Frisco in den Disco (x3)
: Frisco (x4)
: Frisco in den Disco (x2)
: Frisco Disco Disco Frisco Frisco Disco Disco Fricso
: Frisco (x6)
: Frisco in den Discoooo
: Frisco in den Disco, lekt eran, ge moet 'n dien neki proevn me banann
: Voe mo te zwygn over 'n dien me citroen, want 'n dien i gehêel nie te doen
: Frisco (x12) Disco Frisco Disco
: Frisco (x12) Disco Frisco
: Frisco in den Disco, lekt eran, ge moet 'n dien neki proevn me banann 
: Frisco in den Disco, lekt eran
: Frisco Fretetetetetete
: Frisco (x5) Frisco in den Disco
: Zing mee, iedereen!
: Allemaal samen, ja!
: Hier gaan we!
: Ja ja, allemaal!
: Ook de achterste rij, laat je maar gaan!
: Iedereen met de handen in de lucht!
: Lat je mo ne ki goan vanoavnd!
: *(Oendertusschn nog ossan Frisco in den Disco of variantn derup)* 

## Fuif
Frisco in den disco is ok een fuif in Meir, Hoogstrate. Ieder jaar ist er daare in april een weekend iet te doen van de Chiro. Ge kunt dare veul frisco's ete en veural veul leute make... 

## Externe koppelienge
* Artikel derover up de Standaard Online en me filmtjes van up YouTube
* Marven Vantorre op Myspace
Bergrede

De **Bergrede** is de redevoerienge van Jezus van Nazareth dat 'n edoan et op e berg. De Bergrede is besprookn in 't evangelie van Mattheus (Mt. 5-7) en in dat van Lucas (Luc. 6,17-49). Je zou kunn zeggn dat de Bergrede de essensje is van wuk da Jezus prikte. In e poar zinn vat de Bergrede tope voa wuk da 't Christndom zou moetn stoan.

## Inhoud
De Bergrede begunt mit e hêle reke van "zalig zij...". Jezus trekt party voe degêne die nunder ni kunn verweirn, en e zegt da die zwakkern eigentlik chance en, want da zyder 't mêest van ol recht en op 'n emel. In Lucas komt er doarachter een oproep na de menschen vou rechtveirdig te zyn.

De Bergrede endigt met een oop regels daj zou moetn respecteern om een goedn mens te zyn: makt gin ruuzje, zorgt daj ni scheidt, leeft in vrede mi jezelven en mi d'ander, doe ni schyneilig, bid vele, enzovodder.
Tom Vannoppen

**Tom Vannoppen** (Ham, 21 december 1978) ès ne Belgischen cyclocrosser. Ie ès prof sinds 2000 en ie rydt sinds 1 januoari 2007 veur Sunweb-ProJob, de nieuwe ploeg van Jürgen Mettepenningen. 

Op 't WK Cyclocross 2002 in Zolder et em zilver g'oald.  In 1999 in Poprad en in 2000 in Sint-Michielsgestel werd em twêe kêern tweedes by de beloften.

## Overwinniengn
**2001**
* Overijse

**2002**
* Rijkevorsel

**2004**
* Zonnebeke
* Sint-Michielsgestel

**2005**
* Sint-Niklaas

## Ploegn
* 2000: Vlaanderen 2002 - Eddy Merckx 
* 2002: Palmans - Collstrop 
* 2003: Palmans - Collstrop 
* 2004: Mr.Bookmaker.com-Palmans
* 2005: Mr.Bookmaker.com - SportsTech 
* 2006: Palmans-Collstrop
* 2007: Sunweb-ProJob

## Externe koppelienge
* Officiële website
Darline Devos

**Darline Devos** (20 juni 1964) is sinds 2004 de voorzitster van Miss België. Haar voorgangster was Cécile Muller.

Vroeger was ze de organisatrice van Miss Waregem Koerse.
24 februoari

**24 februoari** is de 55stn dag van 't joar in de gregorioansche kalender. 't Volgn nog 310 doagn (311 doagn in e schrikkeljoar) toet 't ende van 't joar. 
## Gebeurtenissn
* fêestdag Adela van Mêesn
## Geboorn
* 1500 - Karel V
* 1547 - Juan van Oostnryk
* 1557 - Matthias van Oostnryk 
* 1849 - Franz Skarbina, Duutsche kunstschilder
* 1984 - Brahim Atteb, West-Vlamsche zanger
1 februoari

**1 februoari** is de 32stn dag van 't joar in de Gregorioansche kalender. Der volgn nog 333 doagn (334 doagn in e schrikkeljoar) toet 't ende van 't joar.
## Gebeurtenissen
* 819 - Keizer Lodewyk de Vroomn trouwt in Aken mè Judith van Beyern. 
* 1864 - Iprichtinge van 't Rô Kruys van België.
* 1953 - Hollandsche, Belgische en Ingelsche zêedykn breekn deure by e stormvloed: 1835 doë.
* 1979 - Ayatollah Khomeini zet achter viftien joar ballingschap were voet ip Iroansche bodem.
* 1989 - Vtm zendt vo den êerste kêer uut.
* 1989 - D' êerste ofleveringe van de Vlamsche tv-serie Samson en Gert wordt uytgezoendn.
* 2003 - Spaceshuttle Columbia veroengelukt binst 't werekêern in de dampkring van d' Eirde. De 7 bemanningsleedn kommen an hunder ende. 

## Geboorn
* 1901 - Clark Gable, Amerikoanschn acteur (gestovn 1960)
* 1923 - Rika De Backer, Vlamsche politica (gestorvn 2002) 
* 1931 - Boris Jeltsin, president van Rusland (gestorvn 2007)
* 1937 - Don Everly, Amerikoansche zanger van The Everly Brothers (gestorvn 2021)
* 1939 - Claude François, Fransche zanger (gestorvn 1978)
* 1968 - Lisa Marie Presley, Amerikoansche zangeresse, dochter van Elvis Presley (gestorvn 2023)
* 1971 - Axl Peleman, Vlamsche muzikant
* 1973 - Bart Van Loo, Vlamsche schryver 
* 1977 - Soetkin Collier, Vlamsche zangeresse
* 1994 - Harry Styles, Britsche singer-songwriter en acteur (lid van One Direction)

## Gestorvn
* 1328 - Charles IV (33), keunienk van Vrankryk en Navarra
* 1944 - Piet Mondriaan (71), Hollandsche kunstschilder
* 2002 - Hildegard Knef (76), Duytsche actrice, zangeresse en schryfster
* 2017 - Étienne Tshisekedi (84), Congoleesche polletieker
Zêebus

thumb|<center>Zicht ip Zeêbrugge vanof 't domein Zeebos
't **Zêebus** (Zeebos) is e recent provincioal domein da ligt tusschn Blanknberge en Zêebrugge in de polders, juste achter de kustlyne. Den anleg van 't bus was e gemêenschappelik initiatief van de provinsje West-Vloandern en de stad Blanknberge.
 
't Bus is belangryk vo d'ofschermienge van d'hoave van Zeêbrugge die der kort teegn ligt en 't kan der ook voôrn zorgn dat er minder volk in de duunn lopt.

Neffest 't bus zelve zyn der ênigte veldn ingericht vo weideveugels. De lêge dêeln zyn uutgegroavn, zodat er mêer woater in kan stoan en dat er e goeie biotoop vo die veugels kan ountstoan. De veldn zyn te zien vanip de kustveloroute.

## Recreoatie
*Wandeln en nateurobservoatie
*Veloroute
## Nateurgebied
't Zêebus ligt ip de rand van de polder en de duunn. De kustboane lopt tusschn de twi gebiedn. 't Sluut an by 't nateurreservoat "De Fonteintjes".
## Externe koppelienge
*Site van de provincie
Hectoare

thumb|Verbeelding van een hectoare in een amerikoanse raster. Let ip 't gebruuk van e komma woar dat'er by ons e spoatjie of e punt komt
**'n Hectoare** is 'n êenheid van uppervlakte. D'ofkortinge is "ha". 1 ha = 100 oare = 100 × 100 m² = 10 000 m² = 1 hm².

D' hectoare en d' oare zyn êenheidsmoaten sichten d'invoeringe van 't metriek stelsel in 1816 en zyn surtout gebruukt vo uppervlakte van ground. 
Vroeger gebruukten ze ounder andre "roe", "gemet" en "lands". Die noamn ôor je ollêne nog van oude boern.
11 januoari

**11 januoari** is den 11stn dag van 't joar in de Gregorioansche kalender. 't Volgn nog 354 doagn (355 doagn in e schrikkeljoar) toet 't ende van 't joar.
## Gebeurtenissn
* 1787 - William Herschel oentdekt Titania en Oberon, twêe moann van Uranus.
* 1861 - Amerikoansche burgerorloge: Alabama splitst hem of van de Unie (de nôordelike stoatn).
* 1942 - Twêede Weireldorloge: Japaneesche troepn valln Tarakan an in Borneo, Nederlands-Indië. 
* 1972 - Ôost-Pakistan wordt hernoemd noa Bangladesh.
## Geboorn
* 1395 - Michelle van Valois, êeste vrouwe van Filips de Goein (gestorvn 1422)
* 1503 - Parmigianino, Italioansche kunstschilder (gestorvn 1540) 
* 1897 - Gerard Neels, scheepn van Brugge en Belgische senateur (gestorvn 1968)
* 1933 - Adèle Bloemendaal, Hollandsche actrice en zangeresse (gestorvn 2017)
* 1947 - Mart Smeets, Hollandsche (sport)journalist, presentateur en publicist
* 1957 - Claude Criquielion, Belgische coureur (gestorvn 2015
* 1979 - Cieltje Van Achter, Vlamsche politica
## Gestorvn
* 887 - Boso van Provence, keunienk van Neder-Bourgondië (geboorn 844)
* 1928 - Thomas Hardy (87), Iengelsche schryver en dichter
* 2014 - Ariel Sharon (85), Israëlische premier
* 2015 - Anita Ekberg (83), Zweedsche actrice
12 januoari

**12 januoari** is den 12stn dag van 't joar in de gregorioansche kalender. 't Volgn nog 353 doagn (354 doagn in e schrikkeljoar) toet 't ende van 't joar.
## Gebeurtenissn
* 1528 - Gustaf I van Zweedn wordt toet keunienk gekrôond.
* 1981 - Zuud-Afrikoansche troepn valln 't zuudn van Angola binn.
* 1987 - Zeevn maffia-boazn wordn in New York verôordêeld toet hoenderd joar gevang elk.
* 2010 - Haïti wordt getroffn deur een eirdbevienge met e kracht van 7,0 ip de schoale van Richter. 
## Geboorn
* 1729 - Edmund Burke, Iersche filosoof en polletieker (gestorvn 1797)
* 1930 - John Leddy, Hollandschn acteur (gestorvn 2022)
* 1948 - Carme Riera i Guilera, Cataloansche schryfster
* 1975 - Jo Brouns, Vlamsche polletieker
* 1989 - Axel Witsel, Belgische foetballist

## Gestorvn
* 1519 - Maximiliaan I  (59), Duutsche keizer en eirtshertog van Ôostnryk
* 1976 - Agatha Christie (85), Iengelsche detectiveschryfster
* 2003 - Maurice Gibb (53), Iengelsche zanger en muzikant van de Bee Gees
* 2023 - Lisa Marie Presley (54), Amerikoansche zangeresse en dochter van Elvis Presley
Irrationoale getalln

**'n Irrationoal getal** is 'n getal daj nie lik 'n breuke kunt schryvn.
Bevôorbild \sqrt{2}, π.
D'er is gen aparte notoatie vo de verzoamelinge van d'irrationoale getalln.

De rationoale getalln zyn dedie daj wel kunt schryvn lik 'n quotiënt van twêe gehêle getalln. Tegoare met de irrationoale zyn da de reële getalln.
16 januoari

**16 januoari** is de 16stn dag van 't joar in de gregorioansche kalender. 't Volgn nog 349 doagn (350 doagn in e schrikkeljoar) toet 't ende van 't joar.
## Gebeurtenissn
* 1547 - Ivan IV van Rusland, bynoame de Verschrikkelikn, wordt toet Tsar van al de Russn gekrôond.
* 1969 - De Tsjechische student Jan Palach stikt hemzelve in brand in Praag, Tsjechoslovakeye, uut protest teegn 't neresloan van de Praagsche Lente deur de Sovjets 't joar vodien. Je sterft drie doagn loater an zyn kwetseurn.
* 1979 - Revoluusje in Iran: De latstn Iroansche sjah oentvlucht Iran vo goed mè zyn menoage en verhuust noar Egypte.
* 1991 - Coaliesjetroepn begunn de Golfoorloge teegn Irak.
* 2003 - Latste lancerienge van de spaceshuttle Columbia. In 't werekêern ip 1 februori valt de Columbia in stikkn uutêen.
* 2023 - De mêest gezochtn Italioansche maffiaboas Matteo Messina Denaro wordt g'arresteerd in Palermo, Sicilië.

## Geboorn
* 1626 - Lucas Achtschellinck, Brabantsche landschapschilder (gestorvn: 1699)
* 1937 - Conny Vandenbos, Hollandsche zangeresse (gestorvn 2002)
* 1946 - André Nollet, West-Vlamsche cartoonist
* 1963 - Han Polman, Hollandsche polletieker

## Gestorvn
* 2023 - Gina Lollobrigida (95), Italioansche actrice
19 januoari

**19 januoari** is de 19stn dag van 't joar in de gregorioansche kalender. 't Volgn nog 346 doagn (347 doagn in e schrikkeljoar) toet 't ende van 't joar.

## Gebeurtenissn
* 1795 - De Batoafsche Republiek wordt uytgeroopn ter vervanginge van de Republiek van de Verênigde Nederlandn.
* 1993 - Tsjechië en Slovakeye kommn by de Verênigde Noaties.
* 1997 - Yasser Arafat kêert achter mêer of 30 joar were noa Hebron en viert den overdracht van de latste deur Israël gecontroleerde stad ip de Westelike Jordoanoever.

## Geboorn
* 1736 - James Watt, Schotschn uutviender van de stoommachine (gestorvn 1819)
* 1757 - Augusta van Reuss-Ebersdorf, moeder van Leopold I van België (gestorvn 1831)
* 1809 - Edgar Allan Poe, Amerikoansche schryver (gestorvn 1849)
* 1839 - Paul Cézanne, Franschn impressionistische schilder (gestorvn 1906)
* 1924 - Willy Courteaux, Vlamsche journalist en vertoaler (gestorvn 2017)
* 1939 - Phil Everly, Amerikoansche zanger van The Everly Brothers (gestorvn 2014)
* 1946 - Dolly Parton, Amerikoansche countryzangeresse en actrice
* 1953 - Carry Goossens, Vlamschn acteur
* 1962 - Leen Demaré, Vlamsche radiopresentatrice
* 1963 - Erik Burke, West-Vlamschn acteur
* 1971 - Karl Vannieuwkerke, West-Vlamsche sportverslaggever
* 1974 - Peter Puype, West-Vlamsche kunstnoare
* 1995 - Mathieu van der Poel, Hollandsche coureur

## Gestorvn
* 1526 - Isabella van Habsburg (24), keuniginne van Denemarkn, Nôorweegn en Zweedn, deur te trouwn mè Christian II van Denemarkn
* 1927 - Charlotte van België (86), dochter van Leopold I
* 1996 - Ivonne Lex (68), Vlamsche actrice
* 2022 - Hardy Krüger (93), Duytschn acteur
Transcendente getalln

**'n Transcendent getal** is 'n getal da gêen uplossinge is van 'n veeltermvergelykinge met gehêle coëfficiënten
a_nx^n+a_{n-1}x^{n-1}\dots a_1x+a_0 =0 met a_i \in \Z. 

De bekendste vôorbilden zyn π en e.

'n Transcendent getal kun je nie vôrenstellen met e passer en e latte.

Olle transcendente getalln zyn irrationoale getalln, moa 't omgekêerde klopt niet.
Egypte

250px|thumb|right|Ligginge van Egypte

**Egypte** is e land die in 't nôord-ôostn van Afrika ligt. 't Et e bitje meer of 80 miljoen inweuners en de officiële tale is Arabisch. De staatsgodsdienste is soennisme.
'n Oofdstad is Caïro, woa dan der oungeveer 15 miljoen menschn weunn ('t is doamei de grotste stee van Afrika. Under munteenheid is den Egyptischen pond. Tweis derdeure lopt de levensverzekerienge van Egypte: de riviere de Neyl. 't Land omvat ook 't Sinaï-schiereiland, da geografisch by Azië gerekend wordt.

## Tourisme
Surtout 't nôordn van Egypte es vrêe touristisch. Je kut er een Neylcruise moakn, duukn in de Rôo Zêe of woatervalln bekykn. Kies je vo Luxor, ton ku je de Vallei der Keuniengn goan bekykn, 't paleis van keuniginne Hatsjepsoet en de tempels van Luxor en Karnak. Ten westn van Caïro (in Gizeh) stoan der piramiedn.

## Liggienge
De meeste mensn weunn an de oevers van de delta van de Neyl. 96% van Egypte is Saharawoestyne en doa weunn bykans gin mensn. De totale ippervlakte van Egypte is 1.001.449&nbsp;km².
 
In 't nôordn grenst et an de Middellandsche Zêe, in 't ôostn an Israël en de Rôo Zêe, in 't zuudn an Soedan en in 't westn an Libië.

## Interne koppeliengn
* Oud-Egyptische kunste
* Egyptische mythologie
* Ahmed Rami (dichtre)
9 januoari

**9 januoari** is de 9stn dag van 't joar in de gregorioansche kalender. 't Volgn nog 356 doagn (357 doagn in e schrikkeljoar) toet 't ende van 't joar.
## Gebeurtenissn
* 1464 - Den êeste Stoatn-Generoal van de Nederlandn komt t'hope in 't groafschap Vloandern in Brugge.
* 2007 - Vo 't êest in de Belgische geschiedenisse moet er e prins vo de rechtbank getugen.  Prins Laurent wordt noamelik ipgeroopn ols getuge in e fraudezoake by de Belgische marine.
* 2007 - Ip de Macworld EXPO in San Francisco wordt den êestn originele iPhone gepresenteerd.
* 2015 - De doaders van den anslag ip Charlie Hebdo in Parys, twêe doagn geleedn, wordn omsiengeld en dôodgeschootn. 
* 2021 - De Sriwijaya Air-vlucht 182, mè 62 menschn an bôord, stort nere te nôordn van Jakarta, Indonesië.

## Geboorn
* 1868 - Søren Sørensen, Deensche scheikundign (gestorvn 1939)
* 1908 - Simone de Beauvoir, Fransche filosofe, schryfster en feministe (gestorvn 1986)
* 1913 - Richard Nixon, 37ste president van de Verênigde Stoatn (gestorvn 1994)
* 1925 - Lee Van Cleef, Amerikoansche filmacteur (gestorvn 1989)
* 1941 - Joan Baez, Amerikoansche folkzangeresse
* 1943 - Scott Walker, Amerikoansche zanger-liedjesschryver van The Walker Brothers (gestorvn 2019)
* 1952 - Robert Noote, Frans-Vlamschn historicus en schryver 
* 1987 - Rob Teuwen, Vlamschn acteur

## Gestorvn
* 1514 - Anna van Bretagne (36), Fransche keuniginne
* 1873 - Napoleong III (64), president en keizer van Vrankryk
* 2006 - Mireille Cottenjé (72), West-Vlamsche schryfster en verpleegster
* 2014 - Sonja Cantré (72), Vlamsche omroepster
25 januoari

**25 januoari** is de 25stn dag van 't joar in de gregorioansche kalender. 't Volgn nog 340 doagn (341 doagn in e schrikkeljoar) toet 't ende van 't joar.
## Gebeurtenissen
* 1533 - Hendrik VIII van Ingeland trouwt met Anna Boleyn, zyn twêede vrouwe.
* 1917 - De Moagdneilandn (Deens-West-Indië) wordn vo 25 miljoen dollar deur Denemarkn verkocht an de Verênigde Stoatn.
* 1961 - Den Amerikoansche president John F. Kennedy gêeft e persconferensje. 't Is den êerste kêe dat e presidentiële persconferensje live wordt uytgezoendn ip tv.
* 1990 - Der roast e storm deur West-Europa mè windsnelheedn van 156 km/h. In België vallen der elf doë. 
* 2004 - Landinge van NASA's Opportunity rover ip de planete Mars. 

## Geboorn
* 1759 - Robert Burns, Schotschn dichtre (gestorvn 1796)
* 1905 - Maria von Trapp, Ôostnryks-Amerikoansche gouvernante (gestorvn 1987)
* 1927 - Albert Heijn, Hollandschn oendernemer (gestorvn 2011)
* 1942 - Eusébio, Portugeesche foetballist (gestorvn 2014)
* 1954 - Renate Dorrestein, Hollandsche schryfster (gestorvn 2018)
* 1978 - Volodymyr Zelensky, Oekraïenschn acteur en polletieker, president sedert 2019
* 1982 - Noemi, Italioansche zangeresse
* 2000 - Remco Evenepoel, Vlamsche coureur

## Gestorvn
* 1139 - Godfried I van Leuven, landgroaf van Broabant, groaf van Leuven en hertog van Neder-Lotharingen
* 1990 - Ava Gardner (67), Amerikoansche actrice
* 2015 - Demis Roussos (68), Grieksche zanger
* 2017 - Mary Tyler Moore (80), Amerikoansche actrice
Imaginaire getalln

**'n Imaginair getal** is 'n ounderdêel van 'n complex getal. 

'n Imaginair getal is van de vorme bi, met b 'n reëel getal en i de imaginaire êenheid.
't Kwadroat van 'n imaginair getal is oltyd 'n negatief reëel getal, bevôorbild: (5i)² = -25.
Tillegembus

thumb|220px|Kastêel van Tillegem.
't **Tillegembus** is 144 hectoare en grenst an de Brugsche agglomeroatie en is 't oudste provinciedomein van West-Vloandren. In 1963 zyn d' êeste 44 ha angekocht en doarachtr is 't domein regelmoatig uutgebreid.  't Domein is gekend vo z'n intressante flora (zowel loof- ols noldboomn)en fauna.  't Is een droom vo de wandeloars, der is de rosmeulen, de landelikken erberg ‘De Trutselaar ’ en nateurlik de gerestaurêerde middelêeuwse woaterburcht, 't kastêel van Tillegem, die stamt uut de 14ste êeuwe.
26 januoari

**26 januoari** is de 26stn dag van 't joar in de Gregorioansche kalender. Der volgn nog 339 doagn (340 doagn in e schrikkeljoar) toet 't ende van 't joar.
## Gebeurtenissen
* 1682 - 't Deltagebied van Zuydwest-Holland en Vloandern wordt getroffen deur e stormvloed. Deur e combinoasje van springty en nôordwesterstorm zyn der ip vele plekken zwoare overstromingn.
* 1788 - Kapiteing Arthur Phillip landt met 'n Ingelsche vlote van 11 scheepn in Sydney Cove, Australië. Ze stichtn de strafkolonie New South Wales. Ip die plekke komt loater de stad Sydney. In Australië is dien dag e nationale fêestdag, 'Australia Day' genoemd.
* 1841 - 't Verênigd Keuninkryk bezet Hongkong.
* 1950 - De groendwet van Indië wordt van kracht en vormt e republiek. Rajendra Prasad wordt beëdigt ols êerste president. 
* 2020 - NBA-basketter Kobe Bryant sterft t'hope mè zyn 13-joarige dochter Gianna en nog zeevn andere menschn,  in een helikopteraccident in Calabasas, Californië.

## Geboorn
* 1918 - Nicolae Ceaușescu, Roemeensche president (gestorvn 1989) 
* 1918 - Albert Sercu, coureur uut Roeseloare  (gestorvn 1978)
* 1925 - Paul Newman, Amerikoansche filmacteur en filmregisseur (gestorvn 2008)
* 1928 - Roger Vadim, Fransche filmregisseur (gestorvn 2000)
* 1946 - Michel Delpech, Fransche zanger (gestorvn 2016)
* 1947 - Michel Sardou, Fransche zanger
* 1950 - Jörg Haider, Ôostnryksche polletieker (gestorvn 2008)
* 1977 - Vince Carter, Amerikoanschn basketter
* 1979 - Sander Loones, West-Vlamsche polletieker
* 1990 - Peter Sagan, Slovoaksche coureur

## Gestorvn
* 1979 - Nelson Rockefeller (70), 41e vicepresident van de Verênigde Stoatn
* 2020 - Kobe Bryant (41), Amerikoanschn basketter
29 januoari

**29 januoari** is den 29stn dag van 't joar in de gregorioansche kalender. 't Volgn nog 336 doagn (337 doagn in e schrikkeljoar) toet 't ende van 't joar.

## Gebeurtenissen
* 1996: De Fransche president Jacques Chirac makt 't ende van Fransche kernwoapnproevn bekend.
* 2002: In zyn State of the Union-toesproake, den êerstn sedert 9/11, gebruykt den Amerikoansche president George W. Bush den term "Asse van 't kwoad" vo landn lik Nôord-Korea, Iran en Irak.

## Geboorn
* 1860 - Anton Tsjechov, Russische schryver  (gestorvn 1904)
* 1891: Henri Van Lerberghe, West-Vlamsche coureur (gestorvn 1966)
* 1905: Gaston Rebry, West-Vlamsche coureur (gestorvn 1953)
* 1939 - Germaine Greer, Australische publiciste en feministe
* 1945 - Lennaert Nijgh, Hollandsche schryver en tekstdichter (gestorvn 2002)
* 1945 - Tom Selleck, Amerikoanschn acteur
* 1954 - Oprah Winfrey, Amerikoansche tv-presentatrice
* 1960 - Servais Verherstraeten, Vlamsche polletieker

## Gestorvn
* 1993: Rita Demeester (46), dichteresse geboorn in Roeseloare
* 2015 - Colleen McCullough (77), Australische schryfster
* 2022 - Freddy Thielemans (77), Brusselsche burgemêester
Beroepsslaapkamerdeure

**Beroepssloapkamerdeure** es een liedje va Johny Turbo en 't goat over de vakboundn.

## Den tekst
:*Sloapkamerdeuren aller landen, verenigt ulder!*

:* 't e 15 joar geleen dan ze da spel ier in gezet*
:*En sedert da'k ier wèrke, ei k nog ginênen dag verlet*
:*In ol dien tyd pakte 'k zels ginênen dag congeé*
:* 'k ben l drie kêers erskilderd, en 'k goa nog olsan mee*

::refrein :
::*Ik ben beroepssloapkamerdeure in een otel-bar-restaurang*
::* 'k ei veuventwinte frang per eure, 't e drie frang min dan de chambrang*
::* 'k goa noa den baas ipslag goan vroagn,*
::* 'k ben in de vakbound van 't tapyt*
::* 't e nu ol moanden damme zoagn,*
::*stoat em nie an dattie os beutensmyt*

:* 't wa gistern vergoaderinge van os syndicoat*
:*van hêel os wedde goa den il ol noa de stoat*
:* m' ein netto 25 frang per eure in onz' and*
:*Da skilt toch veel te vele me de wedde van de gang*

::refrein

:*Ze trekken os êest open en ze smyten os ton toe*
:*en 't zyn der zels, ze geev'n os ne stamp met uldre voe*
:*Me wèrken hêel 't joar deure, me zyn eignlik stoapelzot*
:*'t wèrd tyd dat ut es of ik bleuve zittn in myn slot*

:*Kameroadn, m'angn ier nu ol lange genoeg*
:* 't wèrd tyd da m'oze kop gebruukn*
:*Me goan over tot de stemminge*
:*Dedee die akkoar zyn me my, steken uldre klink ip*
:*En d'andre, uodn under slot*

:*En 'k zegge't, hè, ten êest'n en doamee gedoan.*
:* 't e nu ol moanden damme zoagen, stoat em nie an dattie os beutensmyt*
:* 't e nu ol moanden damme zoagen, stoat em nie an dattie os beutensmyt*
Paus Pius XI

**Pius XI** (31 meie 1857 – 10 februoari 1939) was paus van 6 februoari 1922 toet an z'n dôod. J'is geboorn ounder de noame **Achille Ratti**.

Pius XI is gekend omdat y et *Verdrag van Lateranen* afsloot me Mussolini woadeure da Vaticoanstad erkend wer deur de Italioanse stoat en de reloasie tussn de kerke en Itoalië achter een styf langn tyd were genormaliseerd wer. Toch was Pius XI doarom gin goeie moatn van de fascistn en de nazi's die 't y respectievlik in de encycliekn *"Non Abbiamo Bisogno"* (*"M'en gin behoefte"*) uut 1931 en *"Mit brennender Sorge"* (*"Ardenti Cura"*, oftewel *"Me brandende bezorgdeid"*) uut 1937 verôordêeldige.

## Encycliekn
* Ubi Arcano Dei Consilio (23 december 1922)
* Rerum Omnium Perturbationem (26 januoari 1923)
* Maximam Gravissimamque (18 januoari 1924)
* Quas Primas (11 december 1925)
* Rerum Ecclesiae (28 februoari 1926)
* Rite Expiatis (30 april 1926)
* Iniquis Afflictisque (18 november 1926)
* Mortalium Animos (6 januoari 1928)
* Miserentissimus Redemptor (8 meie 1928)
* Mens Nostra (20 december 1929)
* Divini Illius Magistri (31 december 1929)
* Casti Connubii (31 december 1930)
* Quadragesimo Anno (15 meie 1931)
* Non Abbiamo Bisogno (29 juni 1931)
* Nova Impendet (2 oktober 1931)
* Caritate Christi Compulsi (3 meie 1932)
* Acerba Animi (29 september 1932)
* Dilectissima Nobis (3 juni 1933)
* Ad Catholici Sacerdotii (20 december 1935)
* Vigilanti cura (29 juni 1936)
* Mit Brennender Sorge (14 moarte 1937)
* Divini Redemptoris (19 moarte 1937)
* Nos Es Muy Conocida (28 moarte 1937)
* Ingravescentibus Malis (29 september 1937)
21 december

**21 december** is den 355stn dag van 't joar (356stn dag in e schrikkeljoar) in de gregorioansche kalender. 't Volgn nog 10 doagn toet 't ende van 't joar.
## Gebeurtenissn
*Begun van de winter.
## Geboorn
*1970 - Bart De Wever, Vlamsche polletieker
*1978 - Tom Vannoppen, Vlamsche cyclocrosser
## Gestorvn
*1375 - Giovanni Boccaccio, Italioansche schryver, dichter en humanist
Nederfrankisch

**Nederfrankisch** es de verzoamelnoame vo enigste West-Germoansche toaln dan surtout in Vloandern, Holland en Zuud-Afrika gesprookn zyn en dan ofstammn van et Oudnederlands.

## Overzicht
De Nederfrankische toaln van vandoage zyn:
# Nederlands
# Afrikoans

De Nederfrankische streektoaln van vandoage zyn:
# Broabants dan ze koutn in de provinsjes Antwerpn, Vlams-Broabant incl. Brussel, Noord-Broabant
# Vlams, de streektoale da bestoat uut et West-Vlams, Oost-Vlams, Frans-Vlams, Zêeuws-Vlams
# Zêeuws, in Zêeuws-Vloandern 
# Hollands, inclusief et Utrechts
# Kleverlands
# Limburgs, in Belgs Limburg en Hollands Limburg
# Zuud-Nederfrankisch, in de regio Heinsberg-Düsseldorf

## Nederduuts
Zie 't artikel over Nederduuts.

## Moas-Rynlands
Et Limburgs, Zuud-Gelders en et Nederreyns moakn t'hope den Moas-Reynlandschn groep, ook wel *Zuudoost-nederfrankisch* genoemd.

In Vloandern en Olland klasseern ze die oostelikke streektoaln soms ounder Middelduuts da deel uutmakt van d'Oogduutsche toalfamilje. Moar in Duutsland anzien ze et *Südniederfränkisch* wel lik Nederfrankisch. Dat es e kwestje van interpretoasje; vo Vlamsche en Hollandsche toalkundign es e toale Nederfrankisch oe z'ollene moa meigedoan hèit an de vierde foaze van de Twidde Germoansche klankverschuvienge. Moa 't Limburgs hèit gedeeltelik ook d'eeste foaze oundergoan: *ich, ouch* in plekke van *ik, ook*.
De Standaard

[thumb|<center>De Standaard, eêrste uutgoave, 4 december [1918]]

**De Standaard** is e Vlamsche gazette uutgegeevn deur Corelio.

## Typerienge
Dezelstn uutgever briengt ook Het Nieuwsblad en Het Volk uut. *De Standaard* ounderscheidt er em van deur mêer uutgebreid nieuws over polletiek en buutnland te briengn, en minder over sport, regionoale feitn of sensoatie.

Olgemêen weird De Standaard, tôpe met De Morgen en De Tijd geklasseerd ounder de kwaliteitsgazettn van Vloandern. Dat oudt in dan ze meer artikels en analyses briengn over under hoofdounderwerpn lik polletiek, buutnland, cultuur of economie.

Ideologisch gezien komt ze uut ne katholiekn en Vlamsgezinden oek. Moa sichtent da de gazette in de joarn '90 et motto *[[Yzertôorn|AVV-VVK]]* (Alles voor Vlaanderen, Vlaanderen voor Kristus) up eur voorblad eit loatn volln, voart ze en minder uutgesprookn Vlams-nationoalistische koerse.

## Geschiedenisse
D'êeste editie kwoam uut in 1918. In 1940 binst den oorlog, stopte d'uutgevery 't uutbrengn van De Standaard. In 1947 kwam ter were e gazette uut. Va 1998 tot 2006 was de West-Vloamieng Peter Vandermeersch ôofdredacteur.

Vanaf moarte 2004 krimpt de gazette van ulder indeliks broadsheet formoat noa 'n praktischer tabloid-formoat. Ip 23 april 2007 wordt de layout van de gazette hêlegans erdoane en gemoderniseerd om beter an te sluutn ip ulder website die styf goed g'organiseerd is.

## Journalistn
*Mia Doornaert
*Marc Reynebeau

## Externe koppelienge
*Officeeln website
20 moarte

**20 moarte** is den 79stn dag van 't joar (80stn dag in e schrikkeljoar) in de Gregorioansche kalender. Nog 286 doagn toet 't ende van 't joar.

## Geboorn
* 1811 - Napoleon II
* 1991 - Cilou Annys
## Gestorvn
* 1619 - Matthias van Oostnryk
Sterrebus

't **Sterrebus** ligt in de Roeseloarsche dêelgemêente Rumbeke. Me dat 't mo 27 ha grôot is is 't êen van de klêenste provinciedomeinn van West-Vloandern.  Der stoat een historisch kastêel da privé-bezit is ('t es eigendom van 't bedryf van Luc Glorieux) en es nie toeganklik vo 't publiek.  

't Kastêelpark is styf schône angeleid me veel verschillnde sôortn ineemse en uuteemse boomsôortn, woarounder den indrukwekkndn platoan uut de 17e eeuw met nen omtrek van mêer of 5 meiters by't kastêel. De dreevn die deur et park loopn komn t'ope in êen punt en vormn azo een sterre. 

In 't sterrebus ligt der ôok nen oudn yskelder die by 't kastêel hoorde.

## Recreatief
*Restaurant Sterrebos
*Cafetaria “De Plataan”
*Speelpling
*Fit-o-meter
## Educatief
*Regelmoatig begeleide themawandelingn vo ‘t grôte publiek
## Externe koppelienge
*Site van de provincie
Radio 2

**Radio 2** is e Vlamse radiozender van de VRT. Et is de meest belusterde zender va Vlaandern. Radio 2 organiseert assan in ogustus de Radio 2 zomerhit in Westende. Radio 2 bringt muziek voo olleman, et typische an de zender es da't ie 's nuchtnds, 's noens en 's oavonds ountkoppeld weirdt per provincie:
*Radio 2 Antwerpen
*Radio 2 Limburg
*Radio 2 Oost-Vlaanderen
*Radio 2 Vlaams Brabant
*Radio 2 West-Vlaanderen

## Programma's
Een poar van de bekenste Radio 2 programma's zyn en woarn: De Pre Historie, Top 30, Funiculi Funicula, Vragen Staat Vrij, Het Schurend Scharniertje, 't Koekoeksnest, ....

## Frequenties
In West-Vloandern keun je Radio 2 beluustern ip 100.1Mhz.

## Externe koppelienge
*Officieeln site
30 januoari

thumb|Kistje van de Vrede van Münster (Nationaal Archief)
**30 januoari** is den 30stn dag van 't joar in de gregorioansche kalender. 't Volgn nog 335 doagn (336 doagn in e schrikkeljoar) tout 't ende van 't joar.
## Gebeurtenissn
* 1648 - Oundertêkenienge van de Vrede van Münster.
* 1649 - Keunink Charles I van Ingeland wordt oenthoofd in Whitehall, Londen, ip last van Oliver Cromwell. 
* 1661 - 't Lyk van Oliver Cromwell wordt mêer of twêe joar achter zyn dôod ipgegroavn en postuum g'executeerd. 
* 1847 - De plekke Yerba Buena in Californië krygt de noame San Francisco. 
* 1940 - De zesde Elfsteedntocht goat deure.
* 1948 - Den Indische pacifist en leider Mahatma Gandhi wordt vermôord deur e  hindoe-extremist. 
* 1972 - Bloody Sunday: binst e demonstroasje in 't Nôord-Iersche Derry/Londonderry schiet 't Brits leger dertien burgers dôod. 
* 2003 - In België keurt de Koamer de wet up 't homohuwelik goed.
* 2023 - Deur e zelfmôordanslag ip e moskee in de stad Peshawar in Pakistan vallen te minste hoenderd doë en mêer of 220 gekwetste. 

## Geboorn
* 1817 - Anthony Winkler Prins, Hollandschn encyclopedist, dichter en dominee (gestorvn 1908)
* 1882 - Franklin Delano Roosevelt, 32ste president van de Verênigde Stoatn (gestorvn 1945)
* 1927 - Jef Nys, Vlamsche striptêkenoare (gestorvn 2009)
* 1927 - Olof Palme, premier van Zweedn (gestorvn 1986)
* 1930 - Gene Hackman, Amerikoanschn acteur
* 1937 - Vanessa Redgrave, Ingelsche actrice
* 1937 - Boris Spasski, Russische schoaker
* 1956 - Hugo Matthysen, Vlamsche zanger 
* 1968 - Felipe VI, keunink van Spanje
* 1970 - Yves Vanderhaeghe, West-Vlamsche foetballist
* 1987 - Kristof Calvo, Vlamsche polletieker

## Gestorvn
* 1384 - Lodewyk van Male (53), groaf van Vloandern
* 1649 - Charles I (58), Ingelsche keunink
* 1584 - Pieter Pourbus, Vlamsche kunstschilder, beeldhouwer, architect en cartograaf 
* 1948 - Mahatma Gandhi (78), Indische polletieker en pacifist
* 1948 - Orville Wright (76), Amerikoansche luchtvoartpionier
* 1951 - Ferdinand Porsche (75), Ôostnrykschn autobouwer
* 2013 - Roger Raveel (91), Vlamsche kunstnoare 
* 2018 - Terry Van Ginderen (86), Vlamsche presentatrice
Moerkerke

**Moerkerke** is e dorptje in West-Vloandern en e deelgemeente van Damme. 
D'r zyn bykan 3000 inweuners.
## Onstoan
Moerkerke is onstoan round 1110. De name komt van de kerke round het moeras. In de vroege middeleeuwn hoorde et nog by Oostkerke moa vanaf 1350 behoort et by Damme.
thumb|left|<center>Sint-Dionysiuskerke

## Kerke
De kerke was vroeger e kapelle. In et jaar 1600 werd y verwoest mo 50 jaar later isn were opgebouwd. De kerke die d'r nu nog assan staat dateert al van 1870. Toen werd y opgedraagn an Sint Dyonisus.
Up 't ende van den Twiddn Weireldôorloge (den 12 september 1944) is de torre van de kerke deur 9 Duutse granoatn ofgeschoten. 'n Stik van da kanon stoat nu an 't Meulentje als monnement.

## Bezienswoardigheden
:15px *Kyk noa [[Bouwkundig erfgoed in Moerkerke]]*
* Kastêel: Et schoonste in Moerkerke is zeker et kastêel. 't Is onlangs nog gerestaureerd en 't is nu nog schonder.
* De Blinker en de Stinker: Leopold- en Schipdonkkanaal, woalangs daj schône kunt wandeln of me de velo ryen.

Ofbeeldienge: Het Kasteel van Moerkerke - Restaurant, Moerkerke (Damme).JPG|Kastêel van Moerkerke
Ofbeeldienge: Schipdonkkanaal7.JPG|De Stienker, tusschn Moerkerke en de boane Damme - Lapscheure

## Externe koppeliengen
*Moerkerke
*Kastêel van Moerkerke
Zêeland

**Zêeland** (officieel: *Zeeland*, Zêeuws: *Zeêland*) is e provincie in 't zuud-westn van Holland met e goeie 393.000 inweuners (2025) ip een totoal ippervlak van 2.933&nbsp;km². D' hoofdstad is Middelburg en de grotste gemêente is Terneuzn. 't Bestoat uut verskillende schiereilandn, azô wok de noame Zêeland.

't Is e styf uutgestrekt poldergebied dat deur zyn liggienge in de geschiedenisse ol vele deur de zêe ounder woater gezet èt gewist. De latste ki wos in 1953, atr beist zukkn overstromienge 1800 minsn zyn verdronken en mêer of 100 000 under uus kwyt woarn. Ton zyn de Deltawerkn begost: e reke van grôte sluuzn en dyks vo 't woater buutn t'oudn.

Zêeland grenst in 't nôordn an Zuud-Holland, in 't ôostn an Nôord-Broabant en in 't zuudn an Antwerpn,  Ôost-Vloandern en West-Vloandern.

## Toale
In de provincie koutn ze Zêeuws, e Nederfrankisch dialect. In westelik Zêeuws-Vloandern klappn ze Zêeuws-Vlams, e varioasje van 't West-Vlams. In ôostelik Zêeuws-Vloandern klappn ze Ôost-Vlams.

## Bevolkienge
Bevolkiengsontwikkelienge:
* 1850 — 160.000
* 1900 — 217.000
* 1950 — 269.000
* 2000 — 372.000
* 2025 — 393.000

## Gemêentes
Zêeland is ipgedêeld in 13 gemêent'n sedert 2003. De gemêent'n met under officiële noame zyn:

## Referensjes


## Externe koppeliengn
* Plaatsengids
* AlleCijfers


Deltawerke-Oosterschelde-Sturmflutwehr Straße.jpg|D' Ôosterskeldekerienge tussn Beveland en Schouwn
Durpsuus.jpg|E wordje in de Zêeuwse toale
Molen De Koe.jpg|Typisch zicht: de meuln in Veere
Quaternioonn

**'n Quaternioon** is 'n uutbreidinge van de complexe getalln. In de plekke van 2 dimensjes zyn d'er 4. D' algebra van quaternioonn is gemakt deur William Rowan Hamilton.

'n Quaternion q schryv' je 
:q=a+b\cdot i+c\cdot j+d\cdot k woaby da a,b,c,d reële getalln zyn.
In vergelykinge met de complexe getalln zyn d'er dus 2 bykommende êenheedn: j en k.

Reeknregels:

:i^2 = j^2 = k^2 = i\cdot j\cdot k = -1

Doaruut volgt da:

:i\cdot j = -j\cdot i = k
:j\cdot k = -k\cdot j = i
:k\cdot i = -i\cdot k = j

De vermenigvuldiginge van quaternioonn is dus nie commutatief. Da wul zeggen dat 't, anders as bie de gewôone complexe getaln, uutmoakt in wat voe volgorde da je de factoorn zet.

Quaternioonn zyn de latste joarn mêer en mêer gebruukt. Ze kommn an bod by rotoasjes in vier dimensjes mo de bekendste toepassinge zit in de relatieve posiesjebepoalinge in driedimensjenêle computerprogramma's en in de ruumtevaart.
West-Germoans

Et **West-Germoans** (ca. 200 n.C. - ca. 400 n.C.) es de uutgestorvn toale die an 'n oorsproung lag van de West-Europeesche Germoansche toaln van vandoage. Dienen term, West-Germoans, es ook gebruukt lik verzoamelnoame vo die toaln.

Et West-Germoans es geëvolueerd uut et Oergermoans, de oorsprounkelikke eeneindstoale van olle Germoann.

## Toalkundige innovoasjes
In de 2e eeuwe n.C. èt et Germoans van de meest zuudwestelikke Germoansche stammn en poar toalkundige vernieuwiengn gekend die 't Oost- en Noord-Germoans nie of in mindere moate gekend èn.

;OerGm. /z/ → WGm. /r/
:Got. *auso* ↔ OI *ēare*, OOD *ōra* (ore)
:Got. *dius* ↔ OI *dēor* (beeste)

;OerGm. /eu/ → WGm. /io/
:OerGm. **beudan, *deup, *kneu* → OS *biodan, diop, knio* (biedn, diepe, knie)

;OerGm. /ð/ (stemebbende dentoale fricatief) → WGm. /d/
:ON *gōdhr* ↔ OI *gōd* (goed)
:ON *mōdhir* ↔ OI *mōdor* (moeder) 

;OerGm. /lth/ → WGm. /ld/
:Got. *wiltheis* ↔ OI *wilde* (wild)
:Got. *gulþ* ↔ OI *gold* (goud)

;nieuwe tweeklankn (diftoungn) vanuut combinoasjes van simpele klienkers mè OerGm. /jj/ en /ww/
:Got. *waddjus* ↔ OI *wæg* (meur)
:ON *hryggva* ↔ OI *hrēowan* (rouwn)

;geminoatie (verdubbelienge) van medeklienker voor /j/, /r/ of /l/
:Got. *satjan* ↔ OS *settian* (zettn)
:Got *akrs*, ON *akr* ↔ OS *akkar* (akker)

Legende
OerGm. = Oergermoans, WGm. = West-Germoans, Got. = Gotisch, OI = Oudiengels, ON = Oudnoors, OOD = Oudoogduuts OS =Oudsaksisch.
 voor e word wilt zeggn da da word deur e gebrek an overgeleverd materioal toalkundig gereconstrueerd es

## West-Germoansche toaln
350px|thumb|'t Gebruuk van West-Germoansche toaln in Europa.
D'r zyn twee toalgroepn binn et West-Germoans.

;Anglo-Fries
:bestoat uut et Iengels en et Fries
;Zuud-Germoans of Continentoal-Germoans
:bestoat uut de Nederfrankische, Nedersaksische en Oogduutsche toaln en streektoaln

## Toalkundige vernieuwiengn
De West-Germoansche toaln die an de Noordzee loagn, èn in d'eeste eeuwn n.C. veranderiengn oundergoan die de meer zudelikke Germoann in et binnenland nie gekend èn. Die toalkundige vernieuwiengn stoan bekend lik d'Ingveoonsche klankverschuviengn.

Vanof de vierde eeuwe èt er em by de meest zudelik geleegn Germoann die round d'Alpn weundn e serieuze klankverschuvienge voorgedoane, de twidde Germoansche of Oogduutsche klankverschuvienge. Dat èt geresulteerd in e voddere upsplitsienge van et continentoal Germoans.

## Letterkunde
Uut de West-Germoansche periode zyn d'r gin tekstn overgeleverd gewist, mè uutzounderienge van en andvul runen woavan d'interpretoasje problemoatisch es.

## Voddere evoleusje
Deur de grote volksveruuziengn en emigroasjn van de volkern up et continent binst 'n eestn ilt van 't eeste millennium ountstoundn d'r verschillende variantn binn et West-Germoans. Vanof de 5e eeuwe n.C. keun je spreekn van
* Oudiengels, voorloper van et Iengels
* Oudfries, voorloper van et Fries
* Oudnederlands, voorloper van de Nederfrankische toaln
* Oudsaksisch, voorloper van de Nedersaksische of Platduutsche streektoaln
* Oudoogduuts, voorloper van et moderne Duuts
Groep (algebra)

**Ne groep** is in wiskunde 'n verzoamelienge met doaby 'n bewerkinge die an 'n antal eigenschappn vuldoet. 
De theorie van de groepn is ountwikkeld deur Evariste Galois.

## Definitie

Ne groep (G, *) is 'n nie-lege verzoamelinge G me 'n bewerkinge  * : 
G \times G \rightarrow G me de volgende eigenschappn:

* *Inwendig en overol gedefinieerd*: \forall a, b \in G: a*b \in G 
* *[[Associativiteit]]*: \forall a, b, c \in G: (a*b)*c = a*(b*c) = a*b*c . 
* *[[Neutroal element]]* (of *êenheidselement*): \exists e: \forall a \in G: e*a = a = a*e 
* *[[Invers element]]* (of *symmetrisch element*): \forall a \in G : \exists a^{-1} \in G: a*a^{-1} = e = a^{-1}*a.

Ne groep moe nie nôodzakelijk commutatief zyn:
* *[[Commutativiteit]]*: \forall a,b \in G: a*b = b*a
Ne groep die wel commutatief is, noemn we ne *commutatieve * of *abelse groep* (noa Niels Abel).

## Eigenschappn

* 't Neutroal element is ênig.
* 't Invers element is ênig.

## Vôorbilden
* De gehêle getalln met de optellinge, is ne *commutatieve groep*:(**<math>\mathbb{Z}</math>**, +).
* De reële getalln (zounder nul) met de vermenigvuldiginge is ne *commutatieve groep*:(**<math>\mathbb{R}</math>**\{0}, ·).
Justine Henin

thumb|Justine Henin ip de Medibank International 2006 Sydney
**Justine Henin** (Luuk, 1 juni 1982) is e Woalsche tennister. Eur coach is Carlos Rodriguez.

In 2002 trouwde ze me Pierre-Yves Hardenne en eur name werd dus ook veranderd in Henin-Hardenne. Mo achter persoonlikke probleemn besloot ze te scheidn in 2007.

Justine wordt deur eur fans ook wel *Juju* genoemd. Ze weunt in Monaco. John McEnroe vindt eur backhand de schôonste die der is. In 2005 werd ze 37ste in de verkiezinge va den grotste Belg.

## Jeugd
Eur moeder Françoise ging vele met eur noa Roland Garros. Justine is 5 joar os ze begunt me tennissn. Al vroeg en ze deure da ze getalenteerd is en ze goat noa de tennisclub va Ciney.

Os Justine twoalf joar is, verliest ze eur moeder an darmkanker en dazelfste joar wint ze et Belgisch Kampioenschap vo kadettn. In 1997 wordt ze by de juniors Belgisch kampioene en winnaresse va Roland Garros. Ze wint ook nog 7 IFT-toernooien (woavan 1 dubbelspel me Kim Clijsters):
* Le Touquet, Frankryk
* Koksyde, België
* Gelos, Frankryk
* Grenelefe, Florida
* Ramat Ha-Sharon, Israël (tope me Kim Clijsters)
* Reims, Frankryk
* Luuk, België

## Profcarrière
In 1999 is ze prof geworn. Ze speelt eur eerst WTA-tournooi in Antwerpn en ze wint em ook. Er zyn mo 5 tennissers die under eerst tournooi ook winn. Ze springt op de ranglyste va nummer 178 na nummer 108.

Gewonn toernooin in 1999:
* 10/05/1999 - Antwerpn: finale gewounn va de Fransche Sarah Pitkowski me 6-1 6-1

In 2000 speelt ze bykan nie omda ze vele blessures et.

## Externe koppelienge
* Officieeln site
1999

1996 - 1997 - 1998 - **1999** - 2000 - 2001 - 2002
't Joar **1999** is 't 99e joar in de 20e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
thumb|Eurozone (1999/2002)
[thumb|Eirdbevienge in İzmit, [Turkeye]]
;januoari
*1 - Den euro wordt de nationale munteenheid van Europa.
;februoari
*16 - Koerdische rebeln bezetn verschillige ambassades in Europa achter da Turkeye Abdullah Öcalan, êen van under leiders, g'arresteerd èt.
;moarte
*24 - By e brand in de Mont Blanctunel in d' Alpn tusschn Frankryk en Italië komn 39 menschn an under ende.
;april
*5 - Libië levert de twêe verdachtn van de Lockerbie-anslag in 1988 uut an Schotland vor under te berechtn in Holland. De VN schorsn under sancties teegn 't land.
;meie
*16 - Voetbolclub KRC Genk is den êeste Limburgsche club die kampioen wordt van België.
*27 - 't Joegosloavië-tribunoal in Den Haag (Holland) kloagt Slobodan Milošević en nog vier andere an vor oorlogsmisdoadn en misdoadn teegn de menschelykheid in Kosovo.
*28 - Achter  e restauroasje van 22 joar wordt  't mêesterwerk van Leonardo da Vinci *'t Latste Avondmaal* were g'exposeerd.
*29 - De Zweedsche Charlotte Nilsson wint 't 44ste Euroviezjesongfestival mè *Take me to Your Heaven*.
;juni
*9 - Joegosloavië en de NAVO têeknn e vredesverdrag.
*10 - De NAVO stopt met eur bombardementn achter da Slobodan Milošević akkoord goat mè 't wegtrekn van zyn Joegosloavische troepn uut Kosovo.
*13 - Parlementsverkieziengn in België, gecombineerd met de verkieziengn vo 't Europees Parlement.
;juli
*12 - Guy Verhofstadt (VLD) wordt êeste minister in de federoale regerienge van België.
*13 - Patrick Dewael (VLD) wordt minister-president in de Vlamsche regerienge.
;ogustus
*17 - E zwoare eirdbevienge van 7,4 ip de schoale van Richter treft Turkeye. Der valn noa schattienge mêer of 17.000 dôoie en 44.000 gekwetste.
;september
13 - Russische troepn trekn were Tsjetsjenië binn.
;oktober
*31 - Vlucht 990 van EgyptAir van New York noa Caïro stort nere vo de kust van Massachusetts (VS). Al de 217 menschn in de vlieger veroengelukn.
;december
*4 - Prins Filip van België trouwt mè Mathilde d'Udekem d'Acoz.
*31 - Keuniginne Elizabeth II van 't Verênigd Keunienkryk oopnt de Millennium Dome (loater The O2) in Londn.
;zoender doatum
*België wordt getrofn deur 't dioxineschandoal.
## Geboorn
;juli
*19 - De 6 miljardste mens wordt (symbolisch) geboorn in Sarajevo.
## Gestorvn
;februoari
*8 - Iris Murdoch (79), Iersche schryfster en filosofe
*15 - Roger Hostekint (80), West-Vlamsche politieker
;moarte
*2 - Dusty Springfield (59), Iengelsche zangeresse
*7 - Stanley Kubrick (70), Amerikoansche regisseur
;juli
*2 - Mario Puzo (78), Amerikoansche schryver
;oktober
*2 - Heinz G. Konsalik (78), Duutsche schryver
*10 - Louis De Lentdecker (75), Vlamsche journalist
*12 - Wilt Chamberlain (63), Amerikoanschn basketter
*26 - Rex Gildo (63), Duutsche schlagerzanger
;december
*19 - Jef Anthierens (74), Vlamsche journalist
Gouden Boomstoet

thumb|De droake van Constantinopel
De **Praalstoet van de Gouden Boom** gienk vo den êeste ki uut in 1958 en wierd ter gelegenheid van Brugge 2002, Culturele Hôofdstad van Europa vernieuwd. De stoet is e realisoatie van 't Stad Brugge en 't Comité voor Initiatief.

't Centroal thema van de stoet is de “Wapenpas van de Gouden Boom” die in 1468 up de Brugse Mart ghoudn wierd vo den trouw van Karel den Stoutn, graaf van Vloandern en hertog van Bourgondië, me d' Ingelse prinsesse Margaretha van York. 't Hôogtepunt wos 'n grôot tornôoi up de Mart, 'de Wapenpas' van de Gouden Boom. Ridders moestn under courage tônen deur under ne 'pas' te verdedigen. Den inzet wos den trofee van de Gouden Boom.

In 2002 wierd er 'n actueler bild van Vloandern getôond me accenten up de rolle van de stedelijke magistroaten en de gilden en ambachten in undere stryd tegen de vorsten. Verder is de Praalstoet van de Gouden Boom 'n kleurrijk spektoakel me 2 000 figuranten, zes reuzen en twoalf praalwoagens.

## Vôorprogramma
In 2007 was 't er ôok 'n “vôorprogramma”: 'n toer met de velo via zes platsen die in 1468 decor woaren vo de feestn vo de trouw van Margaretha van York en Karel den Stoutn. Vertrek in Sluus, noa Damme, via de Kruuspôorte, 't Prinsenhof en de Burg noa de Brugse Mart.
Vierdoagse van den Yzer

De **vierdoagse van den Yzer** es nen joarlyksn wandeltocht over vier doagn. De afstand die ofgeleid weirdt es 4 kêers 32 of 4 kêers 16&nbsp;km. De voettocht weirdt georganiseerd deur het Belgische leger, mêer bepoald deur et 14 Regiment Luchtdoelartillerie uut Nieuwpôort en eit 3 bedoeliengn:
*De band tussn 't leger en 't Belgisch volk versterkn
*De gesneuveldn van de Êeste en Twêede Weireldoorloge erdenkn.
*Promotie van't toerisme in de Westhoek

De steedn en gemêentn die de tocht andoet ein olsan te moakn met den oorlog:
* N'êestn dag startn en endign ze in Ôostduunkerke
* N'êestn dag goan ze zekers over 't groundgebied van Nieuwpôort
* De latstn dag endigt olsan in Yper
* De andere start- en stopplekkn zyn Poperienge en Diksmude

## Geschiedenisse
In 1967 organiseert de Orde van de Paardevisser va Ôostduunkerke een wandelienge om de geirnoarvisschers te gedenkn. De wandelienge eit joar achter joar mêer succes, totdat in 1972 de organisoatie dervan boovn 't ôofd gegroeid es van de Orde. De vôorzitter vroeg en kree ulpe an't ministerie va Landsverdedigienge. De '3doagse voettocht van de Westoek' ging deure van 1 tot 3 september, moar vanof 1973 ein ze der een 4doagse van gemakt. Tot in 1980 wandelden ze van stad tot stad, moar in 1981 beslootn ze iedern dag te startn en 't endigen in dezelfde stad. Ondertussn kwam t'er mêer en mêer randanimoatie, gelyk et tôonn van militair materioal, parachutespringn en elicoptervluchtn. Et aantal deelnemers nam hêel de tyd toe, van 1218 in 1973 tot mêer dan 10.000 in 2005. In dazelfde joar kostn de wandeleirs ounder de Kemmelberg lôopn, in nen geheimn oundergroundsn commandobunker.

## Editie 2007
De latste editie kende were een grôot succes, me 9950 wandeleirs. Ze ging deure van 22 tot 25 ogustus.

## Externe koppelienge
*Officieeln website
2 september

## Gebeurtenissn
* 1945 - Japan tekent zyn capituloasje, 't officieel ende van 'n Twiddn Weireldôorloge

## Geboorn
* 1944 - Johnny Thio

## Gestorvn
* 1909 - Louis de la Censerie, West-Vlamschn architect