Thomas Hardy

thumb|Thomas Hardy
**Thomas Hardy** (Higher Bockhampton by Dorchester, graafschap Dorset, 2 juni 1840 – odoa, 11 januoari 1928) was 'n Ienglsche romangschryvre en e dichtre uut 't tydperk van keuneginne Victoria. Y wordt y algemêen anzien lik êen van de grôote schryvrs van d' Ienglsche lettrekunde. 

## Leevn
Hardy wierd geboorn lik zeune van e stêenkappre e mêtsre en in de joarn 1862 – 1867 krêegt y e schoolinge vô bowmêestre. Achtre e poar joar die stiel gedoan 't ên, voend 'n dat 'n z'n eign hêelegans moste geevn an 't schryv'n. In z'n werkn steund y regelmoatig ip zyn êeste kennisse en ervoaringe. 

Tusschen 1871 en 1895 schrêeft 'n 13 romangs. Zyn êeste werk *The Poor Man and the Lady*, wierd nie anveird deur d'uutgeevers, zôda Hardy in e vroede koleire 't andschrifte no de moane hielp. Gelukkig krêegt 'n tonne de nôodige road en anmoediginge en y beslôot van toch vôort te doene. Zyn twêe volgnde werkn verschêen zoendre zyn name d'rip. Achtre 't verschynn van drie romangs zagtr nor uut dat 'n de juuste droai en de juuste tôone gevoenn ad. Y koste tonne deurebreekn mê *Far from the Madding Crowd*. Y wierd hêel rap e gevierde schryvre, die zyn platse in de weirld van de lettrn a gevoenn.

Hardy hield ip mê proza te schryvn achter da *Jude the Obscure* (1895) en ook *Tess of the d'Urbervilles* (1891), veele teegnwiend a gekreegn, verzekers vô de duudlyke stellinge tegen 't trown, en de vô dien tyd oenzeedlikke inoed.

Vanof tonne kêerdn weere noa zyn grôote liefde, de kunste van 't dichtn. Ook doamee krêegt 'n weere de wiend van achtrn. 
left|thumb|Rustplatse van 't êrte van Thomas Hardy

Achtr de dôod van z'n êeste wuuf Emma Gifford in 1912 -ze woarn 38 joar getrowd- êrtrowde y mê Florence Dugdale. Undr uus, genaamd Max Gate, in Dorchester, deur Hardy zeive oentworpn, moa vrêe oengerieflik, wierd e beevoartplatse vôr andre schryvers, lik vô Siegfried Sassoon en Thomas Edward Lawrence. 

Hardy blêef in de weere toe ip êenigte daagn vo zyn dôod. Zyn begraavinge, ip 16 januoari in d' Abdy va Westminster, was noga e poespas. Zyn famielje en zyn môatn addn êm lievre zien begraavn in Stinsford, moa zyn gemachtigde uutvoerdre Sir Sydney Carlyle Cockerell, stoendr ip dat zyn asse zou begraavn wordn in "den hoek van de dichtrs", in d' Abdy va Westmienstre. D'r wierd ip 't ende oovrêen gekomn da Hardy zyn êrte in Stinsford zoe meugn rustn.

Dr stoa vo Thomas Hardy e stanbeeld ip 'n euvle in Dorchester.

## Romangs
thumb|200px|Stanbeeld in Dorchester
* *The Poor Man and the Lady* (Den oarme vint en de chieke madam), 1867, nôoit verschêenn en verloorn gegoan
* *Desperate Remedies* (Wanôpige middels), 1871
* *Under the Greenwood Tree* (Oendre de groene boom) , 1872
* *A Pair of Blue Eyes* (E kople blow oogn), 1873
* *Far from the Madding Crowd* (Verre van de ofstoempnde stadsdrukte), 1874
* *The Hand of Ethelberta* (Den and van Ethelbertha), 1876
* *The Return of the Native* (De wêerekomste van den inbôorling), 1878
* *The Trumpet-Major* (1880)
* *A Laodicean* (Een oenverschilligoard), 1881
* *Two on a Tower* (Twêe ip e tôorn), 1882
* *The Mayor of Casterbridge* (De burgemêestre va Casterbridge) (1886)
* *The Woodlanders* (De dêeze van de busschen) (1887)
* *Tess of the d'Urbervilles* (Tess van de d'Urbervilles) (1891, verfilmd deur Roman Polański oender de tietle *Tess*)
* *The Well-Beloved* (De keppe), 1892/1897
* *Life's Little Ironies* (De kleêne ironien van 't leven), 1894, e kolleksje van verschillende veraaln
* *Jude the Obscure* (Jude de duustr), 1895 ; in 1996 verfilmd mê vo tietle "Jude", oendre bestier van Michael Winterbottom

## Veraaln
* *Wessex Tales* (Vertelliengn uut Wessex), 1888
* *A Group of Noble Dames* (E groep aadlyke daamn), 1891
* *Life's Little Ironies* (De klêene spotternyjn van 't leevn), 1894
* *A Changed Man* (E veranderde vint), 1913

## Hardy's zyn Wessex
thumb|left|350px|Koarte van Wessex.
Hardy's vertelliengn vienn platse in 't ingebeeld graafschap Wessex, da genaamd is no 't Angelsaksische keuninkryk Wessex dat e stik was van 't Ryk van Zeevn Keuningn dat bestoend vô 't oentstoan van 't Keuninkryk Iengland. Hardy's Wessex, da zyn de teegnwôordige graafschappn Berkshire, Devon, Dorset, Hampshire, Somerset en Wiltshire. De name wierd vo den êeste kêe gebruukt in *Far from the madding crowd* en pas in de joaren nadien, zekers vanof *The Mayor of Casterbridge*, peisde Hardy vôort ip 't oentwerp en zagtn 't lik e koadre woabinn da zyn veraaln kostn deuregoan. De nie-bestoande platsnaamn verwyzn nor echte steedn en dorptjies in die streeke. In loatre bewerkiengn van zyn verhaaln ê Hardy d' ôorsproenklikke echte platsnaamn vervangn deur d'ingebeelde. Wa datr zeekre ipvoalt in zyn werk, is da 't de leevnsoasm weeregift uut 't landlyke Wessex van vôo de komste van de tringroete en d'industriêele oemwentlienge, die 't Ienglsche landschap vôgoed zoen verandrn. 

## Gedichtn
Vanof 1898 wrocht 'n an gedichtn en liet 'n bundels verschynn, toe in 1928. Y schiep 't grôote tonêelstik in rymn en tekste *The Dynasts* (1904 - 1908). Doa beschryvt y in 130 bedryvn d'ôorloogn van Napoleon van 1805 toe 1815. D' andlienge wordt, juust lik in de romangs, bestierd deur 't nôodlot. Zyn maniere van werkn was e bronne woaruut da andre dichtrs gepit ên. 

Voddre dichtwerkn:
* *Wessex Poems* (Gedichtn uut Wessex), 1898
* *Poems of the Past and Present* (Gedichtn van tonne en van nu), 1901
* *Time's Laughing Stocks*, 1910
* *Satires of Circumstance*, 1914
* *Late Lyrics and Earlier*, 1922
* *Human Shows* (Menschlyke uutbêeldiengn), 1925

## E proevrtje

### De bank in den hof

## E bitje voddr kykn

* Hynes, Samuel (ed.) 1994 : Thomas Hardy. A selection of his finest poems. *Oxford Poetry Library. Oxford University Press.*, 266 p. ISBN 0-19-282268-3      
* The Thomas Hardy Society
* The Thomas Hardy Association
* Hardy's Wessex

## Verwyziengn