Huus Wittelsbach

[thumb|'t Hillig Rôoms Ryk (1273-1378)<br />Gebiedn van 't [Huus Habsburg  (oranje) Gebiedn van 't Huus Luxemburg (purper) Gebiedn van 't Huus Wittelsbach (groen)]]
't **Huus Wittelsbach** is een oude Duutsche dynastie. De Wittelsbachs leeverdn lange tyd groavn, hertoogn en keuniengn van Beiern en vormdn loater een Europeesche keunienklikke familie.

't Hoofd van de familie is siddert 1996 Franz, hertog van Beiern.

Deurda de verschillige takkn dikwils gedêeld en tegoare gevoegd wierdn, en under land ton an den overleevndn tak kwam, giengn under bezittiengn bykan nôoit verloorn.

Leedn van de familie regeerdn als hertoogn, keurvorstn en keuniengn van Beiern (1180–1918), Paltsgroavn an de Reyn (1214–1803 en 1816–1918), markgroavn van Brandenburg (1323–1373), en groavn van Holland, Zêeland en Henegouwn (1345–1432)

Ze leeverdn ook twi keizers van 't Hillig Rôoms Ryk (1328–1347/1742–1745) en êen Rôoms-Duutsche keunienk (1400–1410),  twi Anti-keuniengn van Boheemn (1619–20/1742–43), êen keunienk van Hongareye (1305–1309),  êen keunienk van Denemarkn, Noorweegn en Zweedn (1440–1447),  keuniengn van Zweedn (1654–1720) en êen keunienk van Grieknland (1832–1862).

## Geschiedenisse
In 't joar 1180 gaf keizer Frederik Barbarossa et hertogdom Beiern in lêen an groaf Otto VI van Wittelsbach, achter dat ie 't ofgepakt haad van Hendrik de Leeuw, den hertog van Saksn en Beiern. 

Otto was den êestn hertog van Beiern van 't Huus Wittelsbach en je liet hem van ton Otto I van Beiern noemn. Zyn noakommeliengn blêevn nog tout in 1918 hertog en loater keunienk van Beiern.

Zyn zeune Lodewyk de Kelheimer trouwde me de weeuwe van de groaf van Boogn. Van doa komt et blow-wit geruut woapn van Beiern. 

Achter 'n dôod van paltsgroaf Hendrik VI van Brunswik in 1214, kwam Lodewyk ook paltsgroaf an de Reyn. Je wierd in 1231 vermôord en zyn zeune Otto II volgdeg hem ip. 

Ounder zyn bewiend kwoamn de domeinn van de groavn van Boogn, Andechs en Ortenburg in handn van 't hertogdom Beiern, omda de platselikke dynastien doar uutgestorvn woarn in 1242. 

Achter zyn dôod in 1253 wierd Beiern ipgedêeld in Ipper-Beiern en Neder-Beiern.
## Keuniengn en keizers van 't Huus Wittelsbach

* Keizers van 't Hillig Rôoms Ryk. 

*  Rôoms-Duutsche keunienk
	

*  Anti-keuniengn van Boheemn

*  Keunienk van Hongareye

* Keunienk van Denemarkn, Noorweegn en Zweedn (1440-1448)
** Christoffel III van Beiern
* Keuniengn van Zweedn (1654-1720)
** Karel X Gustaaf van Zweedn
** Karel XI van Zweedn
** Karel XII van Zweedn
** Ulrike Eleonora van Zweedn

* Keunienk van Grieknland (1832–1862)
**Otto I van Grieknland

## Andere belangryke leedn van 't Huus Wittelsbach
* Groavn van Holland, Zêeland en Henegouwn:
** Willem V (ook Willem I van Beiern en Willem III van Henegouwn)
** Albrecht I van Beiern 
** Willem VI 
** Jacoba van Beieren

* Sophie van Beiern, vrouwe van eirtshertog Frans Karel van Ôostnryk en de moeder van keizer Frans Jozef I
* Elisabeth Amalie in Beiern (Sisi), hertoginne in Beiern, prinsesse van Beiern, en deur heur huwelik me keizer Frans Jozef I keizerinne van Ôostnryk. Ze was ook keuniginne van Hongareye.
* Elisabeth Gabriele, hertoginne in Beiern, prinsesse en keuniginne van België deur heur huwelik me keunienk Albert I van België