open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jules Lagae

thumb|<center> Beeld van Albrecht Rodenbach ip 't Pieter-De-Coninckpling in Roeseloare deur Jules Lagae
thumb|<center> Beeld van Jules Lagae en Thomas Vinçotte in het Jubelpark

**Jules Lagae** (Roeseloare, 15 moarte 1862 – Brugge 1931) wos e West-Vlamsche beeldhouwer.
## Leevn
Jules Lagae wos den derdn van acht jounges. Je krêeg zyn êeste ipleidienge in de kunste an d'academie van Roeseloare ounder Henri Horrie. Ost 'n vêertien joar oud was giengt 'n werkn in e wienkel in Roeseloare woa dat 'n lêerdege zoagn, kappn, ornamentn snyen, iengeltjes en hèilign beeldhouwn vo biecht-en prèkstoeln. In 1880 kreegt 'n de keure vo zyn studies vôort te zettn in Brussel an d' Academie vo Schône Kunstn, met de steun van de stad en de provinsje. 

Je bleef ton een ende in Brussel weunen en je werktege êest by Charles Van der Stappen en loater by Jef Lambeaux.

In 1888 het 'n de prys van Rome gewonnen mè 't beeld *De Zaaier*. Je trok ton noar Itoalië en je blêef doa drie joar lank in Firenze, woa dat 'n styf ounder den indruk kwam van Donatello.

Je kwam were uut Itoalië met e dêel werkn, lik *de Boetelingen*, nu in 't Museum van Gent en *Moeder en Kind*, da bekrôond wierd in München met de "grôte goudn êrepennienge".
## Werk
*Standbeeld van Albrecht Rodenbach ip 't Pieter-De-Coninckpling in Roeseloare
**De Drie Zustersteden*, stadhuus Roeseloare
**Treurende moeder*, stedelik kerkhof Roeseloare
**Ouders*, stedelik kerkhof Roeseloare
*Grafmonument Albrecht Rodenbach, stedelik kerkhof Roeseloare
*Beeld van Guido Gezelle, Klêen Seminoarie Roeseloare
*Standbeeld van Guido Gezelle ip 't Guido Gezellepling in Brugge
*Borstbeeld van Guido Gezelle in den hof van 't Guido Gezellemuseum in Brugge
*Beeld van Maria van Bourgondië (Flandria Nostra) ip 't Muntpling in Brugge
*Borstbeeld van Guido Gezelle an d' O.-L.-Vrouwekerke in Kortryk (1903)
*Standbeeld van Van Beneden in Mecheln
*Standbeeld van Ledeganck in Eeklo
*Beeld *De vier generaties* in de botaniekn hof in Brussel
## Varia
*An de stoatie van Roeseloare stoat er e monument ter êre van Jules Lagae
*In Roeseloare ist er ook e stroate noar hem vernoemd
*In 1962 is ter vo d'hounderdste verjoardag van zyn geborte e bronzn ploate vor hem ing'huldigd, werk van Josuë Dupon

thumb|left|<center> Beeld van Guido Gezelle ip 't Guido Gezellepling in Brugge deur Jules Lagae
Zudelikke Nederlandn

De **Zudelikke Nederlandn** es de noame voe de vorstendommn die achter den Tachtigjoarign Oorlog onder Spoans gezag bleevn.

## Besteurlikke periodes
't Gebied èt tout 1713 besteurd gewist deur Spoansche landvoogdn. Me spreekn van de periode van de **[[Spoansche Nederlandn]]**.

Deur de Vrede van Utrecht in 1713 kwoamn de Zudelikke Nederlanden toe an de keizer van Oostnryk. Da wos de periode van de **[[Oostnryksche Nederlandn]]**.

De Zudelikke en de Noordelikke Nederlandn *(de Republiek)* tope noemn z'ook wel de Nederlandn of de Lege Landn. De Noordelikke Nederlandn woarn d'r in gesloagd om under ounofankelik te moakn van de Spoansche Krone. Officieel sinsn de Vrede van Münster van 1648, de facto sinsn 1581.

Ook binst den tyd van 't Verenigd Keuninkryk der Nederlandn wierd er nog geklapt over de Zudelikke Nederlandn. In 1830 kwoamn z' ounofhankelik van Holland en azo is België ountstoan.

## Gebied
Over 't algemêen weirdn de ierounderstoande gebiedn bedoeld. De mêeste zyn nu e stik van België moar en poar liggn nu gedeeltelik of helegansn in Vrankryk, Olland, Grootertogdom Luxemburg en Duutsland. Concreet goat et em over:

* Groafschap Artesië
* Groafschap Vloandern
* Rysels-Vloandern, mè de steejn Rysel, Dowoai en Ôorschie
* Groafschap Henegouwn
* Heerlikheid Mechelen
* Hertogdom Broabant
* Hertogdom Limburg
* Hertogdom Gelre
* Hertogdom Luxemburg
* Groafschap Noamn

thumb|left|De Ôostenrykse Nederlanden in 1786
Renaissance

[thumb|right|[Leonardo da Vinci's Vitruvische Mins, een vôorbild van de synthese van kunst en weetnschap binst de Renaissance]]

De **Renaissance** (letterlik: *wedergeboorte*) wos in de Europese geschiedenisse en periode van opbloei van kunst, weetnschap en letteren die euren grondslag oat in de "wedergeboorte" van de verworveneedn van de Klassieke Oudeid. De Renaissance begostige in Itoalië in de 13e of 14e êeuwe en verspreiddige zich in de volgende êeuwen over de reste van Europa. De term weirdt in olgemêenn zin ôok gebrukt voe andre periodn van culturele eiriplevienge in de geschiedenisse, lik de Karolingische Renaissance.

De renaissance teldege gekende architectn lik Michelangelo, Baldassare Peruzzi, Donato Brasmante, Michele Sanmichele, Andrea Palladio. Ook schilders en beeldouwers ontwierpn plann vo gebouwn, lik Leonardo da Vinci, Rafaël, Michelangelo, en Vasari. ‘t Prototype van vele moderne paleizn ontstound in dien tyd. De koepels van de dom van Firenze en van de Sint-Pieterskerke in Rome zyn meesterwerkn van de renaisssance.
Leuven

**Leuven**, in 't platselik dialect **Leive** (Frans: *Louvain*), es een Vloamsche stad en gemêente in de  Belgische provincie Vloams-Brabant. Z' is de centroal geleegn hôofdstad van die provincie en ôok d'hôofdplatse van 't  besteurlik en gerechtelik arrondissement Leuven. Leuven eit een ippervlakte van 5663 hectoare en telt bykan 100.000 inweuners. 

Leuven es surtout bekend voe zyn vestigiengsplekke van den universiteit (K.U.Leuven), die d'oudste van de Lêge Landn is en beschouwd weird als één van de beste in België en Europa. In Leuven zyn ôok onder mêer de multinationoal InBev (de vroegere Brouwery Artois, en endeke ôok nog Interbrew genoemd), de Boerenbond en het universitair ziekenhuus Gasthuisberg gevestigd.

Weegns de êeuwnlange anwezigheid van de brouwery Artois en het studentenleevn weird Leuven ook wel de bierhôofdstad van Vloandern/België genoemd. 
## Geschiedenisse
Kyk noa Groafschap Leuven vo de geschiedenisse.
## Deelgemeent'n

## Beziensweirdigheedn
* 't Gotisch stadhuus ip de Grôte Mart
* De Sint-Pieterskerke in Brabantse gotiek
* De Loaknhalle (1317-1345)
* De Sint-Michielskerke (1650-1666), barokkerke, vroeger van de jezuïetn
* Sint-Kwintenskerke (1450)
* Universiteitsbibliotheke ip 't Ladeuzepling
* 't Grôot Begynhof
* De Hortus Botanicus Lovaniensis, den oudstn botaniekn hof van België
* Kastêel van Arenberg in de dêelgemêente Heverlee
Maria

*Maria (moedre van Jezus), de moedre van Jezus
*Maria Magdalena, ook wel *Maria van Magdala* genoemd
*Maria (Siquijor), en plekke ip Siquijor p de Filipynn
*Maria (film), ne Nederlandse film ut 1986
*Maria (voornaam), een meisjesnoame
*Waltzing Maria, ne nummre van de groep BZN
Lêge Landn

De **Lêge Landn** es de noame vo 't istorisch gebied van de *Nederlandn*. De Lêge Landn zyn e lêeggeleegn vlakte round de riviern de Schelde, de Moas, de Reyn, de Eems en de Yssel. Up da gebied liggn nu de landn Olland, België en et Grootertogdom Luxemburg.

Diene terme es den dag van vandoage nog osan gebruukt voe die drie landn t'ôpe an te duudn. Sinsn 'n Twiddn Weireldoorloge noemn ze die landn mêestol de Benelux.

## Liggienge
left|thumb|Benelux geogroafisch
't Territorium van de Lêge Landn es 't gebied in West-Europa dat ingeslootn ligt tusschn de Fransche gebiedn in 't zuudn, de Duutsche gebiedn in 't ôostn en d'Iengelsche gebiedn an den andren kant van de Nôordzêe in et westn en 't nôordn.

## Geschiedenisse
De productie en 'n andel van wulle èt vo de steejn van de Lêge Landn styf belangryk gewist. Deur dienen middeleeuwschn andel zyn steejn lik Brugge, Yper, Gent, Luuk, Leuvn, Mecheln, Brussel, Antwerpn en Utrecht welvoarend gekommn.

In 1477 zyn de Bourgondische bezittiengn in de Lêge Landn, de Bourgondische Nederlandn, deur 't uwelik van Maria van Bourgondië na 't Uus van Habsburg overgegoan, en achter heur dôod in 1482 begost de periode van de Habsburgsche Nederlandn. 

In de 16e eeuwe zyn de Zeventien Provinciën deur de Pragmatieke Sanctie van keizer Karel V lik een geheel vrygesteld gewist van under feodoale verplichtiengn. Achter dan de Zeventien Provinciën under ounofankelik èn verkloard van de Spoansche Habsburgers, zyn de Zudelikke Nederlandn eroverd gewist (1581) deur Spanje, 't es doamei da die zudelikke stoatn ook de Spoansche Nederlandn zyn genoemd.

In 1713, by de Vrede van Utrecht, es et dêel van de Spoansche Nederlandn da nog overbleef, overgedreegn gewist an Oostnryk. Da wos de periode van de Oostnryksche Nederlandn.

Achter en periode van annexoatie van de Lêge Landn deur et Vrankryk ounder Napoleon, woarn de Lêge Landn tydelik were verenigd in et Verenigd Keuninkryk der Nederlandn (1815-1830). In 1830, by de Belgische Omwentelienge, èt et zudelik deel em ounofankelik verkloard en èt België vanof toun nen eigen koers gevoarn van Olland. D'ounofankelikeid van Luxemburg es up et Congres van Londn van 1867 gedecideerd gewist.
Filips den Schoonn

* Filips IV van Vrankryk (1285&ndash;1314), keunienk van Vrankryk
* Filips I van Kastilië (1478&ndash;1506), zeune van Maximiliaan I van Oostnryk en Maria van Bourgondië, en voadre van Karel V
6 meie

**6 meie** is den 126stn dag van 't joar (127stn dag in e schrikkeljoar) in de gregorioansche kalender. 't Volgn nog 239 doagn toet 't ende van 't joar.
## Geboorn
* 1758 - Maximilien de Robespierre, Fransche revolutionair
* 1856 - Sigmund Freud, Ôostnryksche psycholoog en psychioater
* 1895 - Rudolph Valentino, Amerikoanschn acteur 
* 1915 - Orson Welles, Amerikoansch acteur en regisseur
* 1930 - Sonia Rykiel, Fransche mode-oentwerpster 
* 1953 - Tony Blair, Britsche premier
* 1956 - Marc Reynebeau, Vlamsche journalist en tv-figeure
* 1961 - George Clooney, Amerikoanschn acteur
* 1967 - Sven Gatz, Vlamsche polletieker
* 1987 - Dries Mertens, Vlamsche foetballist
## Gestorvn
* 1309 - Charles II van Anjou, keunienk van Noapels
* 1475 - Dieric Bouts, kunstschilder van de Vlamsche Primitievn
* 1684 - Heyman Dullaert (48), Hollandsche kunstschilder en dichter
* 1949 - Maurice Maeterlinck (86), Vlamsche schryver
* 1992 - Marlene Dietrich (90), Duuts/Amerikoansche actrice en zangeresse
* 2002 - Pim Fortuyn (54), Hollandsche pollitieker
Abdy Ter Doest

thumb|right|200px|Tiendescheure van d'abdy (XIIIe)
**Ter Doest** es de noame van e vroegere cisterciënzerabdy in Lissewege, nu deelgemeente van Brugge.

D'abdy èt e styf belangryke rolle gespeeld by d'inpolderienge van land in Vloandern, Zeeland (Saeftinghe) en Olland. Et wos ook van groot belang vo 'n andel in wulle mè de Vlamsche steejn.

Lambert, Ere van Lissewege die up 't Upperof wunde, gof in 1106 en doming mè kapelle an de benedictynn die d'r en abdy up stichnten. In 1175 èn de cisterciënzers van de Duunnabdy van Koksyde d'abdy overgenoomn en in 1624 mè de Duunnabdy verenigd.

't Enigste da nu nog overbluuft, es de 17e eeuwse toegangspoorte en de styf grote tiendescheure uut de 13e eeuwe. Z'es 50,5 meiter lank, 23,75 m breed en 'n topgevel es 30,75 m oge. De zymeurn zyn 9,25 meiter oge. Twee reekn van tien eekn pylers droagn ol meer of achtounderd joar lank et eekn dakgebinte, uniek in zyn sorte. In 1711 èn ze 't strooin dak vervangn deur 38 000 dakpann.

Willem van Saeftinghe, die in 1302 mè de Vloamiengn mèvocht in d'n Guldnspoornslag, wos leeknbroeder van d'abdy.
Je zoudt d'n Franschn anvoerder Robert II van Artois van zyn peird gesleegn èn en gedood èn.

## Externe links
*Ter Doest (museum) (gearchivêerd)
Vergelykinge (wiskunde)

'n **Vergelykinge** in de wiskunde is 'n gelykeid woarin da twêe uutdrukkingn, met êen of mêer ounbekenden, met mekoar vergeleekn zyn.

Mêestol worden d'ounbekenden geschreevn met letters van 't ende van 't alfabet (x, y, z). Vo de constanten in 'n vergelykinge, zyn da letters uut 't begun van 't alfabet (a, b, c). Die constanten krygn ôok de noame *coëfficiënt*.

'n *Uplossinge* van de vergelykinge is 'n getal daj moet invulln up de platse van d'oenbekende vo 'n gelykeid te bekommn.

## Sôorten vergelykingn

* ''Veeltermvergelykingn'': vergelykingn daj kunt erleiden noar 'n vergelykinge met in 't lienkerlid 'n veelterm en in 't rechterlid 0.
:De coëfficiëntn kunn reële of complexe getalln zyn.

:Veeltermvergelykingn zyn verder ounder te verdêeln noa de groad van de veelterm, dad is den ôogst vôorkommenden exponent van d'ounbekende:

:Vôorbildn:

:ax+b=0: êestegroadsvergelykinge
:ax²+bx+c=0: twiddegroadsvergelykinge

:D'ôofdstellinge van d'algebra (ôok de stellinge van d'Alembert genoemd), zegt dat 'n complexe veeltermvergelykinge met groad n oltied n nulpuntn èt.
:By reële vergelykingn zyn d'er dus *ôogstens* n nulpuntn.

* ''Goniometrische vergelykingn'': vergelykingn woa dat d'ounbekende 't argument is van 'n goniometrisch getal.

:Vôorbild:

:sin2x + cos3x = 1

* ''Rationoale vergelykingn'': vergelykingn woa da d'ounbekende in de noemer van 'n breuke stoat.

:Vôorbild:

:\frac{5x +2}{3x - 4}= 1

* ''Irrationoale vergelykingn'': vergelykingn woa da d'ounbekende ounder 'n worteltêekn stoat.

:Vôorbild:

:\sqrt{x-4} = x - 1

* ''Exponentiële vergelykingn'': vergelykingn woa da d'ounbekende in den exponent stoat.

:Vôorbild:

: 2^x = 32 

* ''Logaritmische vergelykingn'': vergelykingn woa da d'ounbekend 't argument is van 'n logaritme.

:Vôorbild:

:{}^{5}\!\log \left (3x+1 \right)=2 

* ''Transcendente vergelykingn'': vergelykingn die ni ip te losn zyn met de gangboare wiskundige methodes, mo die just mo te benoadern zyn.

:Vôorbild:

:\!\log x =\sin x
1492

1489 - 1490 - 1491 - **1492** - 1493 - 1494 - 1495
't Joar **1492** is 't 92e joar in de 15e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge.
## Gebeurtenissn
thumb|Christoffel Columbus landt in Amerika
thumb|Adolf van Kleve
;oktober
*12 - Christoffel Columbus ontdekt Amerika. Je landt ip een eiland in de Bahama's. Je peist dat ie in Indië terechte gekommn is en doarom noemt ie d' inweuners indioann.
## Geboorn
;januoari
* 27 - Jacob De Meyere, Vlamsche paster, humanist en historicus
;september
* 12 - Lorenzo II de' Medici
## Gestorvn
;april
* 8 - Lorenzo de' Medici
;meie
* 29 - Carlo di Cosimo de' Medici
;juni
*7 - Casimir IV Jagiellon, grôothertog van Litouwn en keunienk van Pooln
;juli
* 25 - Paus Innocentius VIII, (paus van 1484 toet 1492)
;september
* 18 - Adolf van Kleve, legeranvoerder en stadhouder-generoal  in dienst van de Bourgondische hertoogn
;oktober
* 12 - Piero della Francesca, Italioansche kunstschilder
;november
* 6 - Antoine Busnois, Vlamsche compositeur en dichter, gestorvn in Brugge
* 24 - Lodewyk van Gruuthuse
Finland

**Finland** (Fins: *Suomi*, Zweeds: *Finland*, Samisch: *Suopma*), officieel de **Republiek Finland**,  is e land in Scandinavië met e grôte 5 meljoen iweuners. 't Land et de bynoame *Land van de 1000 meern*, mor in feite zyn 't der vele mêer, oungeveer 180.000. 'n Oofdstad Helsinki is me zyn oof meljoen iweuners (agglomeroasche: 1 meljoen), 'n grotstn stad.

## Liggienge
Finland is e Scandinoavisch land, 't ligt dus in 't nôorn van Europa. Teegn Finland liggn der 3 lann: Zweedn, Nôorweegn en Rusland.
## Geschiedenisse
Finland is in 1917 en ounafankelikkn republiek ekomn.
## Koarte
thumb|left|<center>Koarte va Finland

## Menschn
'n Mêerndêel van d'iweuners van Finland zyn etnische Finn, mo 't zyn ouk nog redelik grôte groupn Zweedn, Nôorn en Russn. In 't nôorn zittn der ouk nog e stik of drieduusd Sami (d'officiële noame voun de Lappn). 

De mêeste menschn weunn in 't zuudn, de reste van 't land is styf dinne bevookt, surtout Lapland in 't nôorn.

## Toale
Finland et twêe officiële toaln: Fins (dêel van de Fins-Oegrische toalgroup) en Zweeds (dêel van de (Nôord-)Germoansche toalgroup, voun 6% moedertoale). 't Samisch wordt geklapt deur de Sami of de Lappn, 'n klêene minderheid in 't noordn van 't land.

## Sport en Cultuur
### Meziek
Finland is surtout ekend voun ze vele metalgroupn lik Nightwish, Children of Bodom, HIM, Amorphis, Apocalyptica en Lordi. 

### Sport
Wuk a sport betreft, zyn de Finn surtout kraks in ottosportn lik Formule 1 en Rally en in e masse wientersportn, lik langlaufn en schansspriengn. 'n Grotstn en populairstn sport is wel yshockey, woarin dan ze in de latste 15 joar neegn keirs up 't podium van 't weireldkampioenschap estoan en (wel mor êne up d'ogste trede).

## Bekende Finn
* Jari Litmanen: foetbollist van oundermêer Ajax Amsterdam
* Mika Häkkinnen: 2 keirs weireldkampioen Formule 1
* Marcus Grönholm: 2 keirs weireldkampioen Rally
* Ville Valo: zanger van HIM
Medici

thumb|<center> Het woapn van De' Medici

Het geslacht **De' Medici** (of Dei Medici) was en machtige en invloedryke familie, die in Firenze ols grondleggers van 't internationoale bankweezn binst de 15e êeuwe ip 't gebied van kunste een tôonaangeevnde rolle speeldigen. 

De leedn van de familie Medici oan invloed op de kunst en de architectuur surtout in Firenze. Z'oan onder andere het Palazzo Pitti met de Boboli-hoovn. Ze begostigen ôok 't Uffizi museum.

*Giambuomo de’ Medici* zou de groundlegger van de Medici-dynastie gewist zyn. J’is geboorn in 1150. Zyn noame stoat ip ’n inscriptie in de kerke van Assunta in San Pietro a Sieve in ’t Mugellodal, ênigte kilometers van Firenze. 

Zyn zeune *Chiarissimo* zaat in 1201 in de road van Firenze en je was doar ôok ingeschreevn by de wulleweversgilde. Ol de bekende de’ Medici stammn van hem of. In de loop van de volgnde êeuwn splitstn de Medici under in verschillige takkn. Z'evolueerdn van geweune commercantn in de 12ste êeuwe no machtige bankiers in ’t begun van de Renaissance.

Giovanni di Bicci de' Medici (1360-1429) was de stichter van de Medici-bank en de groundlegger van ‘t familiefortuun van ’t machtig geslacht. Je was de zeune van Averardo de' Medici van de Cafaggiolo-tak van de familie. 

Zyn oudste zeune Cosimo il Vecchio (1389-1464) zette de Cafaggiolo-tak vôort. Je was den êestn van de polletieke Medici-dynastie, *de facto* regeerders van Firenze. 

Zyn twidde zeune was Lorenzo il Vecchio (1395-1440). Ie stichtte de Popolani-tak. 

De Cafaggiolo-tak stierf uut ip ‘t ende van de 16ste êeuwe en de Popolani-tak in de 18ste êeuwe. 

## Lyste van Medici-regeerders (Signori) van Firenze (1434-1532)
* Cosimo de' Medici den Oudn 1434-1464
* Piero di Cosimo de' Medici (*Il Gottoso*) 1464-1469 
* Lorenzo de' Medici 1469-1492 (*Il Magnifico*)
* Giuliano de' Medici 1469-1478
* Piero di Lorenzo de' Medici 1492-1494
* Republiek 1494-1512
** Girolamo Savonarola 1494-1498
** Pier Soderini 1502-1512
* Kardinoal Giovanni de' Medici 1512
* Giuliano, hertog van Nemours 1512-1513
* Lorenzo II de' Medici 1513-1519
* Kardinoal Giulio de' Medici 1519-1523
* Ippolito de' Medici 1523-1527
* Republiek 1527-1530
* Alessandro de' Medici 1530-1532

## Medici-hertoogn van Firenze (1532-1569)
* Alessandro de' Medici 1532-1537
* Cosimo I de' Medici, 1537-1569

## Medici-grôothertoogn van Toscane, 1569-1737
* Cosimo I de' Medici 1569-1574
* Francesco I de' Medici 1574-1587
* Ferdinando I de' Medici 1587-1609
* Cosimo II de' Medici 1609-1621
* Ferdinando II de' Medici 1621-1670
* Cosimo III de' Medici 1670-1723
* Gian Gastone de' Medici 1723-1737

## Externe koppelienge
* Nieuwsartikel over onderzoek van de' Medici

## Bronne
* Medici, L. de' (2005) Die Medici. Die Geschichte meine Familie.

## De Medici-stamboom
thumb|600px|left|<center>Lienks de Cafaggiolo- tak, reks de Popolani-tak
Edward Boys

**Edward Boys** (°1785 - +1866) is surtout bekend van 't boek dat em schreef in 1827 over z'n ontsnappinge in Vrankryk in 1808 en z'n vlucht te voete deur Vrankryk en Vlaandern voun uutendelik via gasten van Zuunkerke 't Kanoal over te geraken. 

Ie was nen Ingelse kadet (midshipman) die in 't najoar van 1803 gevangn wier. Je was toun achttiene. Te voete moest em deur Vrankryk en kwam uut in Verdun. Achter een relatief goeie periode gunter kwamt em terechte in de Citadel van Valenciennes. In 1808 ist em van doa gevlucht ip een spectaculaire maniere t'ope met drie moatn. Ze trokken no de Vlamse kust wo da ze probeerdn voun an e bootje te geroakn voe nor Ingeland te voarn. Da koste mo zuste lukkn met medewerkinge van de platselikke bevolkinge. Al t'ope was Boys 6 moandn in Vloandern. 

Al z'n belevenissn in Vrankryk en Vloandern et em ipgeschreevn in 1810. Deur den oorlog die nog assan bezig was, circuleerde z'n werk mo zuste in de eigen familie. 't Is mor in 1827 dat em z'n werk publiceerde als "Narrative of a captivity, escape and adventures in France and Flanders during the war between the years 1803-1809". 't Boek wier vier keers erdrukt. 

Uutgever Luc Vanhaecke uut Brugge gaf in 2005 een vertalinge in 't Nederlands uut. Ie zorgde voe correcties gebaseerd ip een uutgebreid archiefounderzoek. 

## Meer lezen
BOYS, Edward, Mijn lotgevallen in Frankrijk en Vlaanderen (1803-1809), vertaald en toegelicht door Luc Vanhaecke, Brugge, 2005.
Carolus Linnaeus

thumb|<center>Carolus Linnaeus
**Carolus Linnaeus** (in 't Zweeds **Carl von Linné**) (°Råshult by Stenbrohult, 23 meie 1707 - Uppsala, 10 januoari 1778) was ne Zweedsen wetenschapper, meest bekend als bioloog, die de binomiale nomenclateure voor levende wezens invoerde. 

In 1999 wier ter meerdere ere van Linnaeus de Internationale Biologie Olympiade, kortweg IBO genaamd ingericht in Uppsala, ounder leidinge van de twidden bekenden bioloog uut Uppsala, Andreas Ehn, specialist in den arachnologie. 

In 2007 was 't 300 jaar geleen dat ie em geboorn wier, en wiern d'r verschillende tentoonstellingn en erdenkingn gorganiseerd, ounder meer in Harderwyk, Haarlem, Leiden en Amsterdam.

## Levensloop
Linnaeus' vader was ne dominee die wilde dat z'n zeune theologie zou studeren. Uuteindelik deit em medicynn. 

Beist z'n studies mocht ie em de nateurlike schatten van Lapland beschryven. Achter z'n reize in 1732 deur Lapland schreeft em z'n *Florula lapponica*. In 1735 vertrokt em no Nederland voe do voort te studeren. Ie promoveerde in de medicynn met als doctoraatsthesis *Hypothesis nova de febrium intermittentium causa* an den univ van Harderwyk. Derachter publiceerdet em z'n *Systema Naturae*, messchien wel z'n belangrykste werk waarin dat em zyn systêem beschryft voe de levende wezens in te deeln. 

Ie et lange prof gewist in Uppsala. J'is doa begraven in de kathedrale.

## Belang van Linnaeus voe de wetenschap
Linnaeus' indelinge was gebaseerd voe de planten ip voortplantingsorgaan. In zynne tyd was da etwuk nieuws omdat er nog nie vele gesproken wier over voortplantingsorgaan by planten, en surtout omdat spreken over voortplantinge em in de taboesfere bevound. 

Linnaeus' publicatie *Species Plantarum* wordt gezien 't eerste groot werk over de binomiale nomenclateure van planten. In da boek beschreeft em al de ton gekende plantesoortn, en gaft nem z'allemolle een soortname. De genusname tope met de soortaandudinge was binaire name. Do nevest gaf Linnaeus ook de volledige name, dikkers ne hele regel, lik dat 't ton gebrukelik was. Linneaus' indelinge en naamstelsel wier al beist zen leven deur de meeste 
plantkundigen en zoölogen gebruukt. Ie klasseerde beist zen leven round de 7000 soortn planten. Dat em ze klasseerde is nu nog dikkers te zien an de 'L.' van Linnaeus die achter de wetenschappelike name van vele planten staat. 

Linnaeus beschreef niet allene planten maar ook mineralen en dieren. Alhoewel dat em de mensen al by de zoogdieren indeelde, en dus de mens nie meer als een alleenstaand wezen zag, wil da nie zeggen dat em brak met 't scheppingsverhaal uut de Bybel. Voe de evolutietheorie was 't nog wachten ip Charles Darwin een eeuwe later.

## Linnaeuskloksje
Linnaeus naamde een plantje no zezelven: 't Linnaeuskloksje. 't Is een heel ounipvallend en teer plantje. 't et twee klene blomtjes en e fyn stiengeltje. Linnaeus wordt dikkers afgebeeld met da plantje in zen an.
Strip

E **strip** is e veroal gebrocht an d'and van tekenyngstjes. 't Is meestal gemakt deur e tekenoare en e veroaltjeschryver.
## Historie
Strips zyn vre populair in België. Der zyn ton oak vele Vlamse en Woalse tekenoars die domee bezig zyn. J'et ze zowal in 't zwartwit of in kleur, in alle meugelike stylen.
 
In Europa is 't begost bekend te wordn me Kuiftsje, den oervoader van den Europese strip. Doarachter zyn reeksen gekomn lik Nero, Suske en Wiske, Jommeke, De Rode Ridder, Kiekeboe. Ze verscheenn regelmoatig in de gazette, en gerochtn zo bekend by 't groate publiek. Doarachter zyn der oungelooflyk veel nieuwe soartn uutgekomn.

## Vloandren
### Tekenoars en scenaristn
Een van de bekenste Vlamse striptêkenoars is Willy Vandersteen, mo der zyn nog hèèl wa andre bekende noamen, lik Jef Nys, Marc Sleen, Hec Leemans, Morris,...

### Reeksn
De Rode Ridder, Jommeke, Kiekeboe, Bakelandt, Nero, Suske en Wiske 

## Woalen
### Tekenoars en scenaristn
Bekende tekenoars: Hergé

### Reeksn
Kuiftsje, Thorgal
## Butenlands
### Reeksn
Amerika: Casper en Hobbes

## Externe koppelienge
* www.stripverhalen.net
Woestyngrondel

De **woestyngrondel** (*Chlamydogobius eremius*) is e visje, da vorenkomt in Australië. 

## Uutzicht
Da visje behoort by de grondels. Ze worden maximum 6&nbsp;cm. De vintjes zien groter dan de wuvetjes en de vintjes krygn ook een schone blauw-gele plekke up under rugvinne.

## In 't aquarium
De vissn èn olletjes nodig, want ze weunn doar in. 't Vintje van de menoage zorgt voe de bewakinge van 't hol en beschermt d'eitjes. D'eitjes wordn an 't plafong van dat olletje geplakt.
Gezien da die visjes ut de woestyne in Australië komn, kunn ze grote temperateursverschillen overleven, zolange of dat die temperateure mo ni in ene ki vele zakt of stygt. Ze zyn vree brave, je ku ze tegore oedn me allesoorten vissen, mo ni me bodemvissen, om da ze doar under territorium èn. Z'èn gern ard water, met een hoge pH (van oungeveer 8).

De eitjes ku je eventueel uutbroedn in een flesje me water uut da aquarium en da je goed belucht (luchtpompe) zodoanig da 't water goe circuleert. Je kut die eitjes gemakkelik losdoen van 't plafong met een pincette, je moe wel goed uppassen da je juste moa de echtingsdroan losdoet, want a je ni verzichtig zyt, ku je die eitjes beschadigen.
1778

1775 - 1776 - 1777 - **1778** - 1779 - 1800 - 1801
't Joar **1778** is 't 78e joar in de 18e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gestorvn
;januoari
* 10 - Carolus Linnaeus
1785

1782 - 1783 - 1784 - **1785** - 1786 - 1787 - 1788
## Geboorn
*Edward Boys

## Gestorvn
;juni
*28 - Pieter Pepers
Chimay (trappist)

thumb|right|240px|Verschillnde flosschn en e glas gevuld met '''Chimay Blow'''
**Chimay** is e trappistnbier die ebrouwn is in d' abdeye Notre-Dame de Scourmont in Forges, e deelgemeente van Chimay. Buutn vier sôortn bier, moakn ze doar ouk eevnvele sôortn koas. 

## Sôortn
### Bier
* **Chimay Rôod**: komt in flosschn van 33 (met e rôod ulletje) en 75 (met e kork) cantiliter. De reuke dou peizn an abrikoozn. 't Et en alcoolpercentage van 7 groadn en 't gist e twidde kêe in de flossche. 't Is ebrouwn me geistemout, terwe, suker, gist, ommel en woater. 
* **Chimay Tripel**: ouk wel *Wittn Chimay* enoumd, komt in flosschn van 33 (met e wit ulletje) en 75 (met e kork) cantiliter. 't Et en alcoolpercentage van 8 groadn 't gist nog e twidde kêe in de flossche. 't Is e blound en amberkleurig bier en van smoake is 't zochte, e bitje zerp en e dominante druvesmoake. 't Is ebrouwn me geistemout, terwe, suker, gist, ommel en woater.
* **Chimay Blow**: komt in flosschn van 33 (met e blow ulletje), 75 (met e kork) en 150 (magnum, met e kork) cantiliter. 't Zit 9 percent alcool in en de kleur is dounkerbruun. A 't flosseltje oopnedoan is, volln de reukn van vessche gist en rôozn up. De smoake is edomineerd deur fyne kruudn en karamelle. 't Is ebrouwn me geistemout, terwe, suker, gist, ommel en woater. 
* **Chimay Dorée**: blound toafelbier van 4,8 groadn met e goudn ulletje. 't Is oullêne te kope byn de trappistn zevve en in e erberge byn d'abdy.

### Koas
* **Chimay Grand Classique**: oofartn, geprestn koas met e romige en vulle smoake
* **Chimay Grand Cru**: koas met e nateurlikke keste, zuver en zochte van smoake
* **Oudn Chimay**: artn koas van vulle mek die te minste 6 moandn mou rypn
* **Chimay me bier**: de nateurlikke keste is ewosschn me bier

## Externe koppelienge
* Officieeln site in 't Nederlands
Notevaschoa

**Notevaschoa**, **neute van schoade**, **neutebeschoade** of **notemuskoat** (*AN Muskaatnoot*) is e specery die komt van e boom (*Myristica fragrans*) die surtout ekwikt is in warme en natte kustgebiedn van Zuud-Ôost-Azië. 

## Olgemêenn uutleg
Notevaschoa is bruun va kleur en ovoal va vorme. De nootn zyn keiart en doarom zyn ze dikwyls êest emoaln vôorn dan ze in de wienkel groakn. De nootn zyn eigntlik de gedroogde stêenn van van e vruchte die up en abrikoze trekt. Round dien stêenn zit er nog en arte pele, woa dan der bostn in kommn deur ze te loatn droogn in de zunne. Die pele is ouk gebruukt voun te kookn.

## Gebruuk
Olier is notevaschoa verre ossan in patattepuree edoan. 't Is ouk oltemets gebruukt voun aar gerechtn te kruudn en 't is ouk e belangryk ounderdêel voun speculoaschekoukn. 

Doanaast is notevaschoa bekend omdan der bestanddêeln inzittn woavan daj deuredroait. XTC is ebaseerd up dedie die in notevaschoa zittn.
Schoeisel

thumb|<center>E Schoe
**Schoeisel** is de algemêne benaminge vo voetbeklêdinge.
## Schoeisel kan zyn
*Schoes
*Bottn
*Kloefn 
*Sluffers
*Sandaaln 
*Sletsen

## Andere voetbeklêdinge mêer specifiek
*Schatsn 
*Rolschatsn 
*Zwemvinn 
*Balletschoes 
## Schoes die in de mode zyn
*Ôge tallongs
*Puntschoes
*Crocs
*Sneakers
1803

1800 - 1801 - 1802 - **1803** - 1804 - 1805 - 1806
't Joar **1803** is 't 3e joar in de 19e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
## Gestorvn
;november
* 2 - Lodewijk Baekelandt
1774

1771 - 1772 - 1773 - **1774** - 1775 - 1776 - 1777
't Joar **1774** is 't 74e joar in de 18e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Geboorn
* Lodewijk Baekelandt
Onze-Lieve-Vrouwekerke (Brugge)

|thumb|De Onze-Lieve-Vrouwekerke
|-
|thumb|Madonna met Kind van Michelangelo
|}
De **Onze-Lieve-Vrouwekerke** is êen van d'oudste kerkn in Brugge.

## Geschiedenisse
De geschiedenisse van de kerke begunt in de 9ste êeuwe. D’r stound êest e kapelletje buutn de stadswalln. Loater begostn ze me den bouw van e romoansche kerke, die deur de omleggienge van de Reie binn de stad kwam te liggn. Met den bouw van de gotische kerke, lik da ze nu is, begostn ze in de 13ste êeuwe. 

De verschillige bouwperiodes zyn binn in de kerke dudelik zichtboar. In de westelikke gevel viend je kenmerkn were van Schelde- of Doorniksche gotiek, lik ’t gebruuk van blauwe stêen uut Doornik en de drie smalle spitsboogveisters. In ’t kôor dat er kwam tusschn 1270 en 1280 is den invloed van de klassieke Fransche gotiek zichtboar. 

In de twiddn elft van de 16ste êeuwe, on de vyandelikheedn tusschn Spanje en de Nederlandn ip under hoogtepunt woarn, hieldn de geuzn en de beeldnstorm lêlik huus. ’t Was mor in de 17ste êeuwe dan ze were kostn restoreern en decoreern. Nateurlik in den styl van dien tyd. Dus barokke altoars, biechtstoeln en prikstoel, mo de kerke zelve is gotisch gebleevn.

De bakstêenn torre uut de 14ste êeuwe is 122 meter hoge. Vroeger wast ’n nog hoger, mor in de 18ste êeuwe is de spits zeevntien meter verlêegd. Toch is ’t nog d'hoogste torre van Brugge.

## Blikvangers
* ’t Witmarmern beeld Madonna met Kind, deur den Italioanschn kunstenoare Michelangelo Buonarotti. De Brugsche koopman Jan van Moeskroen kocht ’t beeld in Itoalië in 1506 en schounk ’t an zyn parochiekerke. ’t Beeld is ’t ênigste kunstwerk van Michelangelo dat uut Itoalië uutgevoerd is binst zyn leevn.
* ’t Kôor is ols museum ingericht mè de proalgroavn van Maria van Bourgondië (gotische styl, 1505) en Karel den Stoutn (renaissance, 1562), uutgevoerd in zwarte leisteen mè verguld koper. ’t Grafmonument van de dochter is dus ouder of da van heur voader.
* De fresco’s ip de groavn uut de 13ste en 14ste eeuwe.
* Dertig woapnschildn van ridders van de Orde van et Gulden Vlies.
* Schilderyen en houtn beeldhouwwerkn.

## Externe koppelienge
* De kerke op Kunsttrip.nl
Oud Sint-Jan

thumb|Zykant van 't Oud Sint-Jan
't **Oud Sint-Jan** van Brugge, an den overkant van d'Onze-Lieve-Vrouwekerke, is êen van de grotste domeinn in de binnstad. 

’t Hospitoal wierd gesticht in de 12e eeuwe en is êen van d'oudste in Europa. In dien tyd lag ’t juste ip de grenze van de stad, dichte by de Mariapôorte van d’eeste stadsomwallienge die nu nie me bestoat.

’t Oudste dêel zyn de zieknzoaln van de 13e en 14e eeuwe by de kapelle. Binst de middeleeuwn loagn de ziekn by de kapelle want under zielzoaligeid was belangryker of geneezn. 

De kapelle wordt nu gebruukt ols museum: *Memling in Sint-Jan*, woa dan d'r zes mêesterwerkn te zien zyn van Hans Memling w.o. ’t weireldberoemd reliekschryn van d’Illige Ursula en ook ’t grôot altoarstik: De Mystieke trouw van d'Illige Catharina, me de twi patroonillign van ’t hospitoal: Johannes den Doper en Johannes den Evangelist. ’t Hospitoalembleem is e lammetje en e gifbeker, de typische attribuutn van de twi illign.

'n Ander interessant ounderdêel van ’t hospitoal is d' *Oude Apotheke* (17e eeuwe). ’t Museum toogt de geschiedenisse van ’t gastuus en de zieknzorg van in den tyd.

## Geschiedenisse
D’eeste hospitoaln in West-Europa kwoamn d’r in de vroege Middeleeuwn. ’n Hospitoal was gin echt zieknuus mor e gasthuus, 'n ipvanghuus woa dan d’oarme menschn en ziekn ounderdak, eetn en verzorginge kostn krygn. Ook pelgrims en  reizigers woarn welkom. Ollêne menschn me besmettelikke ziektes mochtn nie binn. 

Zo’n instellinge was verboundn met e klooster, want kloosterlingn mostn volgns de regel van Benedictus *barmhertig* en gastvry zyn. D’r was gin dokteur, mo wel e paster want ’t domein was e zelfstandige parochie. 

De ziekn loagn in grôte zoaln neffest makoar en on d'r te vele woarn mostn ze de beddn dêeln. 
Ols remedie wierdn geneeskrachtige kruudn gebruukt. 

In de 17e eeuwe kwamt er e bitje verbeteringe. Ze krêegn mêer andacht vor anatomie, observoasje en hygiëne. Ambachtelik gevormde *chirurgyns* of *heelmêesters* mêesterdn de ziekn. Z’ieldn doarby rekeninge me de stand van de sterrn en planeetn en bekêekn den almanak, woarip dan de geschikte doagn vo specifieke ingreepn stoundn. 
thumb|Zieknzoale in 't
Sint- Janshospitoal round 1778 deur Jan Beerlock
De barbiers voerdn oaderloatingn uut (dé remedie teegn iedere ziekte), sneen ’t hoar en de boardn en trokkn tandn. 

Chirurgyns en barbiers woarn verênigd in de Sint-Cosmas- en Damianusbroederschap. 

’t Was mor achter de Fransche Revoluusje dan de gildn en broederschappn verdweenn. 

Van 1835 organiseerdn ollêne nog d’universiteitn geneeskundestudies en begost de medische weetnschap voruut te goan.
Westmalle (trappist)

thumb|right|De drie sôortn Westmalle
**Westmalle** is e trappistnbier die in d'abdy van Westmalle ebrouwn is. 

In 1836 is d'adby overegoan no d'orde van de trappistn en in da zeste joar zyn ze begunn'n me bier te brouwn, wel nog voun eign gebruuk. Twientig joar loater zyn ze 't ouk begunn verkoopn.

In 2005 is 't deur de lezers van de *New York Times* verkoozn tout beste bier van de weireld. Ip de *World Beer Cup* van 2012 eit den tripel e goudn'n medoaldje gewounn'n in de categorie "Belgian-Style Tripel".

## Sôortn
* **Tripel**: flosschn van 33 (wit ulletje) of 75 (kork) cantiliter. Neegn groad'n 'n olf alcool, ebrouwn van geistemout, gist, suker, ommel en woater. 't Is kloar en goudgilf van kleur. Deur de twidde gistienge in de flossche, is 't best va 'n fong va dôon gist nie uut te schienkn.
* **Dubbel**: flosschn van 33 (rôod ulletje) of 75 (kork) cantiliter. Zeevn groadn, ebrouwn van geistemout, gist, suker, ommel en woater. 't Et e doenkerrôon amberkleur. Deur de twidde gistienge in de flossche, is 't best va 'n fong va dôon gist nie uut te schienkn. De smoake is nie te zoete, e bitje zerp en e bitje karamelle en ommel.
* **Extra**: flosschn van 33 (grys ulletje). Toafelbier van 4,8 groad'n dan ze oullêne brouwn voun zevve uut te drienkn, dus nowwers te krygn. A ze der oover ein, verkôopn de poaters ze de vrydag veurnoene an d'abdeye zelve.

## Externe koppelienge
* Officieeln site
Gezellehuis

thumb|<center>Guido Gezellemuseum
't **Gezellehuis**, toe in 2020 **Guido Gezellemuseum**, is e musee in de Belgische stad Brugge. 't Musee is gewyd an't leevn en werk van de Vlamsche dichter Guido Gezelle (1830-1899), en is gevestigd in zyn geboorteuus. Der zyn ook tydelikke presentoaties over woordkunste.

Ook den of is opengezet vo 't publiek, me doarin centroal 't beeld *De man die vuur geeft* van Jan Fabre. In dezelstn of ist er ook e biologisch angeleide groenselnof, die de stadsbeweuners moe warm moakn vo biologisch oveniern.

## Externe koppelienge
*Site van et "Gezellehuis"
Orde van et Gulden Vlies

thumb|<center> Filips den Goein met de keetn van de deur em gestichte Ridderorde
[thumb|<center> [Lodewyk van Gruuthuse met de keetn van de Orde van ’t Gulden Vlies]]
De **Orde van et Gulden Vlies** is 'n ridderorde, die in 1430 gesticht is deur ertog Filips den Goein.

## Geschiedenisse
D'n tienstn januoari 1430 richtte Ertog Filips den Goein de orde ip in Brugge, ter geleegneid van d'n trouw mè z'n derde vrouwe Isabella van Portugal. Je wilde de ridders van z’n ryk verenign vo nog meer anzien te geevn an z’n dynastie. De nieuwe orde bestound uut ’n select gezelschap woamee dat 'n z’n beste medewerkers en buutnlandse boundgenootn koste eern. Je was nie d’n eestn die zo ’n orde in leevn riep. Peis moar an de befoamde Ingelsche Orde van de Kouseband, die nog ouder is. De Orde van et Gulden Vlies benoemde vier belangryke ambtenoars: de kanselier, die verantwoordelik was vo de zegel en controle deed ip de ridders, de schatbewoarder, de griffier, die verantwoordelik was vo de documentn, en de woapnkeunink die de kapittelvergoaringn leidde. ’t Kapittel, ’t bestier, bestound uut dertig gekoozn ridders, w.o. Lodewyk van Gruuthuse.

De functie van ’t oofd van de orde gink achtereenvolgns over van Filips den Goein noa Karel den Stoutn, Maria van Bourgondië, Filips den Schoonn, Karel V, Filips II, enz...

Os Karel den Stoutn in 1477 sneuvelde, gink d’orde no z’n dochter Maria van Bourgondië en eur vint Maximiliaan van Oostenryk, d’n Habsburger. Doadeure noamn de Habsburgers de soevereiniteit over van de orde.

In 1516 veranderde Karel V, keizer van ’t Illig Rôoms Ryk, keunink van Spanje en heer van de Nederlandn, de statuutn. In plekke van dertig ridders woarn d’r nu viftig. De orde was erkend deur de paus en was in feite ’n religieuze gemeenschap. De vergoaringn mostn deure goan in e kerke. Doadeure vind je nog woapnschildn van de orde in ’t koorgestoelte van verschillige kerkn, lik in de Onze-Lieve-Vrouwekerke in Brugge, mor ook in Gent, Mecheln en Barcelona.

In ’t begun van de 18e eeuwe is de orde gesplitst in ’n Spoanschn en ’n Oostnryksn tak.

De schattn van’t Gulden Vlies wordn nu bewoard in Weenn.

De Orde bestoat nog oltyd ols oge ounderscheidinge. D’Ollanders, Van Willem I tout keuniginne Beatrix, zyn d’r mee g'eerd en ook enigte van onze keuningn.
Johanna van Kastilië

**Johanna van Kastilië**, ôok wel **Johanna van Aragon** genoamd, bygenoamd ***de Woanzinnige***, (Spoans: *Juana la Loca*) Toledo (Spanje), 6 november 1479 - Tordesillas, 12 april 1555), was en dochter van de katholieke keuniengn Ferdinand II van Aragón en Isabella en d'oudere zuster van Catharina van Aragón, keuniginne van Iengeland en eeste vrouwe van Hendrik VIII. 

D'n twintigstn oktober 1496 trouwde ze me Filips den Schoonn, zeune van Maximiliaan van Oostnryk en Maria van Bourgondië.

Achter de dood van eur enigste broere, de kroonprins Johan van Aragon en Kastilië en prins van Asturië, die getrouwd was me Margaretha van Oostnryk, en ook van eur oudste zuster Isabella van Portugal en eur zeuntje Miguel, wierd ze in 1502 erkend deur de cortes ols troonipvolgster. Ze was prinses van Asturië. Achter de dood van eur moeder in 1504 was ze keuniginne, mo ze was nie in stoat vo te regeern. Die toake wierd overgenoomn deur eur voader en eur vint. 

Ze was de moeder van twêe keizers van ’t Illig Rôoms Ryk, Karel V en Ferdinand I, en van vier keuniginn:
* Elenora, keuniginne van Portugal, vrouwe van Emanuel I en loater keuniginne van Frankryk als vrouwe van François I.
* Isabella, keuniginne van Denemarken, vrouwe van Christiaan II.
* Maria, keuniginne van Hongareye, vrouwe van Lodewyk II 
* Catharina, keuniginne van Portugal, vrouwe van Johan III.

Johanna de Woanzinnige mag nie verward weirdn me de Portugeesche Johanna van Kastilië (1462-1530), een prinsesse van Kastilië die deur eur uwelyk me Alfons V van Portugal (1432-1481) keuniginne van Portugal was van 1475 tot 1481.

## Dood van Filips
thumb|left|''Doña Juana la Loca'', schildery uut 1877 van Francisco Pradilla y Ortiz, Pradomuseum, Madrid. 
In 1506, up zyn 28e, is Filips gestorvn. Johanna kost de dood van eur vint nie verwerkn woadeure dat eur woanzinnigeid nog verergerde. Ze sloot eur of van de weireld en ze kost nie schêen van Filips’ doodskiste. Ze doolde d'r overol mee round, wat da loater leidde tout eur bynoame *Johanna de Woanzinnige*. Toch bleef z’eur titel theoretisch oudn tou an eur dood in 1555.

## Externe koppelienge
* Portret in Digitaal Vrouwenlexicon
Gruuthusemuseum

|
|-
|
|-
|
|}
‘t **Gruuthusemuseum** is ’t Stedelik Museum vor Oudheidkunde in Brugge.

## Liggienge
't Stoat lik ‘t Groeningemuseum en Arentshof an den Dyver en ’t is oundergebrocht in ‘t 15e eeuws paleis van d’heern van Gruuthuse.

## Van paleis tout museum
*van ca. 1425 tout 1596 weundn d’heern van Gruuthuse in ’t paleis.
*van 1628 tout 1874 was ‘t e socioale instellienge: “Berg van Barmhartigheid”.
*van 1900 tout 1954: ’t museum van ’t Oudheidkundig Genootschap van Brugge.
*van 1955 tout 2015 ’t Stedelik Museum vor Oudheidkunde en Kunstnyverheid, loater kortweg Gruuthusemuseum.
*sedert 2019: Gruuthusemuseum (hêel vernieuwd ols "stadsmuseum", over "500 jaar Brugse geschiedenis in historische objecten")

## De Gruuthusecollectie
In ’t joar 1865 en d’r ênigte historici en antiekkenners in Brugge *’t Oudheidkundig Genootschap* ipgericht vor e verzoamelinge an te leggn van ‘t Brugs verleedn. De twoalf  leedn woarn drie menschn van ’t ounderwys, w.o. de letterkundign Hugo Verriest, (ton leroare an ’t Brugs Sint-Lodewykscollege), twi archivoarissn, twi architectn, w.o. William Brangwyn, voader van Frank Brangwyn, ’n advokoat, ’n ounderpaster, e glasschilder, de Brits-Brugschn oudheidkundign James Weale, en de Vlamschn priester-dichter Guido Gezelle. Zynder liggn an de basis van de Gruuthusecollectie.

Under tentoonstellingsruumte ip ’t eeste verdiep van ’t Belfort was te klêne gewordn en
tien joar achter de stichtingsdoatum kostn ze ’t stadsbestier d’r toe beweegn vo 
't oud Gruuthusehof te koopn en t’herstelln vor over e museumgebouw te beschikkn.

## Beziensweirdigheedn
Boovn den ingank stoat er e standbeeld van Lodewyk van Gruuthuse, te peird.
 
D’r zyn à peu près dertig zoaln w.o. ’n apotheke, e provisiekoamer en ’n oude keukn, ollemolle me diengn  die verwyzn no ’t leevn tusschn de 15e en 19e eeuwe: meubels,  beeldn, edelsmeedwerk, textiel (kant en wandtapytn), voorwerpn van de vroegere gildn, woapens, muziekinstrumentn, eirdewerk, muntn en penningn...en ook de guillotine, die in Brugge nog tout in de 19e eeuwe gebruukt gewist is. In 1803 is de beruchtn struukrover Bakelandt d’r deure ounthoofd.

In d’êrezoale is d'r e zeldzoame buste van keizer Karel V uut 1520 te zien, verzekers e werk van Konrad Meit.

‘t Oratorium of bidtribune die uutgift ip ’t koor van de Onze-Lieve-Vrouwekerke, kan ook bezocht wordn.

In 't Gruuthusemuseum is d'r ôok e klêen veistertje van woaruut da je e goed zicht eit ip 't Bonifaciusbrugsje en doar gezet is vor 'n uutzicht t'ein ip 't woater vo de bôotn in 't oge t'houdn.

’t Museum wierd ol e kêer heringericht in 2007. In 2015-2019 wierd het gebouw ton van boven toet oender gerestaureerd en tegeliek wierd er een hêele nieuwe inrichtienge gedoan. 't Vernieuwde museum is were open van tenden meie 2019.

## Koppelinge noar elders
*Gruuthusemuseum up 't internet
Stefaan Maene

**Stefaan Maene** (Ostende, 13 meie 1972) is e West-Vlamsche zwemmer.  J' is ipgegroeid in Brugge en je weunt nu in Snellegem. Zyn specialiteit is rikslag en wisselslag. 

Je won twi bronzn medailles: in 1993 ip 't WK korte boane in Palma de Mallorca ip de 200 m rikslag (1'55"68) en in 1995 ip 't EK lange boane in Wenen ip d' 100 m rikslag (56"32).

Je verbeterde 78 Belgische records binst zyn carrière woavan dat er nu nog assan e dêel ip zyn noame stoan.

In 1992 wast 'n derdn by de verkiezinge van Belgische Sportman van 't joar.

In 1997 ist 'n gestopt me zwemmn deur familiale probleemn woadeure dat 'n in e zwoare depressie gerakte. 

Stefaan Maene is peter van de Psoriasis Liga. 

## Êrelyste
*Olympische Speeln 1992 in Barcelona: Finale 200 m rik: achtstn en 100 m rik: tienstn (B-finale: twiddn)
*Ofbeeldienge:Med 3.png Brons 200 m rik: WK 1993 Mallorca 
*Ofbeeldienge:Med 3.png Brons 100 m rik: EK 1995 Wenen
Bernard Lietaer

thumb|Bernard Lietaer, 2011

**Bernard Lietaer** (Lauwe, 1942 - Hoyerhagen, 4 februoari 2019) was nen Belgischn econoom. E wos oêfd van organisoasje en informoatica in de Centroale Bank van België, en president van 't Belgisch electronisch betoalsystèm. Ze noemn nem e specialist in *alternative valuta*. Lietaer is een echtn globetrotter. E doceerde ounder ander 3 joar an 'n unief van Berkeley in Californië, woa dat ie nog oltid research fellow is, en ie is visiting professor an de Finance University van Moskou.

## Boekn
* *The Future of Money*
* *New Money for a New World*
* Geld en duurzaamheid. Van een falend geldsysteem naar een monetair ecosysteem
* *The Future of Money: Creating New Wealth, Work and a Wiser World* (2002)
* *Rethinking Money: How New Currencies Turn Scarcity into Prosperity (BK Currents)* (2013)

## Externe koppeliengn
*Website van Bernard Lietaer
*Bernard Lietaer vo e NHK Japan documentaire ip complementaire geld systemen en Silvio Gesell
*Soamenvatting '' 't Geld van de toekomst''
*Amazon.com
1479

1476 - 1477 - 1478 - **1479** - 1480 - 1481 - 1482
## Geboorn
;moarte
* 12 - Giuliano di Lorenzo de' Medici

;november
* 6 - Johanna van Kastilië

## Gestorvn
* Antonello da Messina
1555

1552 - 1553 - 1554 - **1555** - 1556 - 1557 - 1558
't Joar **1555** is 't 55e joar in de 16e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gestorvn
;april
* 12 - Johanna van Kastilië
;oktober
* 23 - Jan Fevijn, West-Vlamsche paster en humanist
Blue Star Poperinge

thumb|Don Bosco

|thumb|Match teegn KSC Blankenberge (29sn moarte 2009)
|-
|}
**Koninklijke Blue Star Poperinge** is e foetbolploeg uut Poperienge. De club is esticht in 1940 en et stamnummero 3172. In Poperienge zelve klappn ze kortweg van *’n Bleu Star*. In ‘t sezoen 2010-2011 speeln ze vo 't twidde joar te reke in Bevorderieng.

## Geschiedenisse
‘n Bleu Star is esticht in 1940. In ‘t begun gounk ‘t om e wykploegsje, moar ol rap wilnde ze meidoen an officiële competisjes. In september 1941 slôotn ze an by de Belgische Voetbalbond. Lik of dat ‘t ôorlog wos en Poperienge vul liep mi Iengelsche soldoatn, koozn ze vo een Iengelsche noame: *Football Club Blue Star Poperinge*. ‘t Logo wos e blauwe sterre op e wittn achterground.

Tusschen 1941 en 1974 veraarde de club bykan 10 keirs van terring. In 1986 bouwde Bleu Star, tope mi FC Poperienge, e nieuw stadion op ‘n Don Bosco. Styf vele succes adde de club nie: ze speelnde bykan deurloopnd in de lêegste klasse (4de Provincioale). Moa de menschen van ‘n Bleu Star woarn d’r wel preus op da ze ossan me eigen spelers speelnde - etwot da gebeur FC Poperienge ni koste zeggen.

In de latste joarn goat et sportief beter. In april 2003 goengn ze over na Êeste Provinciale. In 't sezoen '09-'10 komn z'uut in Bevorderieng. 

### De latste sezoenn 2007-2013
:In 't sezoen 2007-2008 won Bleu Star d'eindrounde van Êeste Provinciale deur Boezienge en Ôostnieuwkerke te kloppn. In d'interprovincioale eindrounde kwaamn z'uut teegn RFC Bioul 81 uut de provinsche Noamn. Ze verlôorn mi 2-1 en muchtn dus ni over na Vierde Klasse. 
:In 2008-2009 speelde Bleu Star speelde e goe sezoen. Êén match vor 't ende wos ol zeker da ze kampioen giengn speeln. 't Noaste sezoen meugn ze dus over na Bevorderieng.
:In Bevordering speelt Bleu Star hêel 't sezoen (2009-2019) teegn degradoasje. Op 'n latsn speeldag kunn ze nunder reddn, met e drow teegn Sint-Eloois-Winkel. Bleu Star endigt 4de latste, moa meugt ouk 't joar drop in de Nationoale reeksn speeln.
:In 't twidde sezoen in Bevordering (2010-2011) zyn d'r minder probleemn. Bleu Star droait mei an de subtop en endigt op de 7e plekke. Dit is ouk 't sezoen dat Jerko Tipuric stopte als trainer: e blêef 4 joar by de Bleu Star.
: In 2012-2013 wint Bleu Star wint e periodetitel en meug ze d'eindrounde speeln. Moar in 2013 rochte ouk bekend dat 'n êestn ploeg gounk fusioneern mi KVK Ieper. Ollêne de jeugdreeksen zou nog ounder de noame Blue Star Poperinge speeln. De fusjeploeg noemt KVK Westhoek en goa 't joar d'rop in Yper speeln.

## Externe koppelienge
* Website van KVK Westhoek