open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1323

1320 - 1321 - 1322 - **1323** - 1324 - 1325 - 1326
't Joar **1323** was e geweun joar die begost ip e zoaterdag in de Julioansche kalender.
## Gebeurtenissen
thumb|Thomas van Aquino
* 6 moarte - Vrede van Parys: Lodewyk I van Vloandern en Willem III van Holland sluytn e verdrag, woarby da Vloandern al d' ansproakn ip Zeeland ipgift.
* 18 juli - Thomas van Aquino wordt heilig verkloard.
* Boerenipstand van Kust-Vloandern (1323-1328)
## Geboren
* 9 februoari - Margaretha van Broabant, loater vrouwe van Lodewyk van Male
* 27 moarte - Anna van Luxemburg, loater vrouwe van Otto van Oostenryk
* 10 november - Philippe van Bourgondië, Fransche groaf
* Robert van Namen, edelman en ridder van de Zuydelike Nederlandn
## Gestorvn
* 18 januoari - Catharina van Oostenryk, dochter van Albrecht I van Habsburg
* 19 juni - Mechtild van Nassau, Duytsche hertoginne en paltsgravinne
* 26 december - Bernhard II van Anhalt, Duytschn edelman, vorst van Anhalt-Bernburg
* Hendrik III, groaf van Gorizia
* Isabella van Bourgondië, vrouwe van Rudolf I van Habsburg
1432

1429 - 1430 - 1431 - **1432** - 1433 - 1434 - 1435
## Geboorn
* Tommaso Portinari
;februoari
* 23 - Ridder Jan van Dadizele
1501

1498 - 1499 - 1500 - **1501** - 1502 - 1503 - 1504
't Joar **1501** is 't 1e joar in de 16e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Geboorn
;juli
* 18 - Isabella van Habsburg, keuniginne van Denemarkn, Nôorweegn en Zweedn  deur te trouwn mè Christian II van Denemarkn
## Gestorvn
* Tommaso Portinari
Hessen

**Hessen** es êen van de zestien Duutse dêelstoatn. Den hôofdstad van Hessen es Wiesbaden. Andere belangryke steedn zyn Frankfurt, Kassel, Darmstadt, Offenbach, Hanau, Marburg, Wetzlar, Giessen, Fulda. Der weunen een klêne 6.070.000 minsn in Hessen.

## Polletiek
De deelstoat weird geleid deur Volker Bouffier.
Kassel

* Kassel (Vrankryk): e stad in Vrankryk, int Noorderdepartement
* Kassel (Duutsland): e stad in Duutsland, in de dêelstoate Essen
1311

1308 - 1309 - 1310 - **1311** - 1312 - 1313 - 1314
't Joar **1311** was e geweun joar die begost ip e vrydag in de Julioansche kalender.  
## Gebeurtenissn
thumb|Concilie van Vienne
* 6 januoari - Hendrik VII van Luxemburg wordt gekroond tout keunink van Italië in Milaan.
* D'êeste Illig-Bloedprocessie in Brugge ton nog ip den êestn moandag achter 3 meie. Nu is de processie ip Ons-Êer Emelvoart.
* 16 oktober - Begun van 't Concilie van Vienne, e kerkvergoaringe ounder paus Clemens V, die ip verzoek van Filips IV van Vrankryk beslist van d' orde van de Tempeliers ip te doeken.

## Geboorn
* 13 ogustus - Alfonso XI, keunink van Castilië

## Gestorvn
* 15 moarte - Gautier V van Brienne, Franschen edelman
* 6 april - Filippa van Luxemburg, dochter van groaf Hendrik V van Luxemburg 
* 13 oktober - Gwyde van Namen, Vlamschen edelman, zeune van Gwyde van Dampierre
* 14 december - Margaretha van Brabant, vrouwe van Hendrik VII van Luxemburg
1369

1366 - 1367 - 1368 - **1369** - 1370 - 1371 - 1372
't Joar **1369** was e geweun joar die begost ip e moandag in de Julioansche kalender.
## Gebeurtenissen
thumb|Slag by Montiel
* 14 moarte - Slag by Montiel: Peter van Castilië verliest van een alliansje tusschn de Fransche en zyn halfbroere, Hendrik van Trastamara. Enigte doagn loater wordt Peter gevangn gezet en vermoord deur Hendrik. Dat is 't ende van de Castilioansche Burgeroorlog en Hendrik wordt de nieuwe keunink. 
* In juni trouwt Filips de Stoutn, hertog van Bourgondië in Gent me Margaretha van Male.
## Geboorn
* 20 juli - Peter van Luxemburg, Franschn edelman, kardinoal en bisschop van Metz, zoalig verkloard
## Gestorvn
* 17 januoari - Peter I, keunink van Cyprus 
* 23 moarte - Peter I, keunink van Castilië
* 14 ogustus - Filippa van Henegouwn, vrouwe van Edward III van Ingeland
Tommaso Portinari

[thumb|Tommaso Portinari deur [Hans Memling (Metropolitan Museum of Art, New York)]]
**Tommaso Portinari** (1432-1501) was ’n Italioanschn bankier uut Firenze en filioalhouder van de Medici-bank in Brugge.

De Medici woarn de belangrykste geldschieters van de Bourgondische ertoogn en in 1466 eurdn ze ‘t Hof Bladelin in Brugge dat de *Banco de Medici* wierd. Loater kochtn ze ‘t.
’t Patriciërsuus wierd round 1440 gebouwd deur de belangryke Brugsche figeure Pieter Bladelin, êen van de schatbewoarders van de Orde van et Gulden Vlies. Piero de’ Medici, de zeune van Cosimo de' Medici, liet nog e vleugel bybouwn. Portinari weunde doa van 1479 tout 1497.

In 1450 was Angelo di Jacopo Tani filioalhouder in Brugge en Tommasso Portinari was eest z’n assistent. Cosimo de’ Medici e noois vele vertrouwn in Portinari g’ed. Mor achter z'n dôod en  achter enigte intriges pakte Portinari in 1465 Tani ‘s platse. Tani vertrok in 1467 no de Medici-bank van Londn en werkte van doaruut tegoare met de bank van Brugge. Portinari bleef filioalhouder tout in 1478. Je gink failliet deur de grôte lêniengn an Karel den Stoutn en Maximiliaan van Oostnryk. In 1497 vertrokt ’n definitief uut Brugge.

Portinari was zot van Vlamsche kunst. Je liet z’n portret schildern, en ôok da van z’n vrouwe Maria di Francesco Bandini Baroncelli, deur Hans Memling. 

En ’t bekendste werk van Hugo van der Goes, ’t altoarstik *Anbiddienge van d’herders* of  *de Portinari Triptiek*, was zyn ipdracht. ’t Was bedoeld vo de kapelle van ‘t hospitoal van Santa Maria Nuova in Firenze en d’Italioansche schilders w.o. Leonardo da Vinci lietn under styf deur ’t werk beïnvloedn.
Giovanni di Bicci de' Medici

[thumb|<center>Giovanni di Bicci de' Medici deur [Agnolo Bronzino]]
**Giovanni di Bicci de' Medici** (Firenze, 1360 – Firenze, 20 februoari 1429) was de stichter van de Medici-bank en de groundlegger van ‘t familiefortuun van ’t beroemd en machtig geslacht de' Medici uut Firenze. Je was de voader van Cosimo il Vecchio (Pater Patriae) en overgrotvader van Lorenzo de' Medici (il Magnifico). 

## Zyn leevn
Giovanni di Bicci was de zeune van Averardo de' Medici van de *Cafaggiolo*-tak van de familie. Ze woarn nie ryke en achter z’n voaders dôod most ’t bitje geld verdêeld wordn ounder e weeuwe en vuuf zeuns.

J’haad ’n ipleidienge gevolgd ols geldwisseloare en bankier en je begost by z’n nounkel Vieri di Cambio in Rome. Loater in 1393 begost ’n doa mè z’n eign bank, in 1397 in Firenze en in 1406 in Venetië. 

Je was e slimmn en bekwoamn bankier met e zocht en vriendelik karakter. Je was gereserveerd, leefde geweune en je stound nie geirn in de belangstellienge. 

In 1386 trouwdegt ie me Piccarda Bueri. Under oudste zeune was Cosimo il Vecchio (1389-1464), die de Cafaggiolo-tak vôort zette. Under twidde zeune was Lorenzo il Vecchio (1395-1440). Ie stichtte de Popolani-tak.  

Giovanni di Bicci was surtout bankier. Je krêeg economische macht, mo je miek dudelik da polletieke macht hem nie interesseerde. ’t Was zyn zeune Cosimo il Vecchio die van z’n financiële macht gebruuk miek vo polletieke macht te krygn.

In 1410 kwam Giovanni de bankier van de paus. Deurdan de Medici ’n bepoald percentage dêeldegen van de kerkgeldn en gin concurrensje haan, kwoamn ze ryke.

De Medici-stamboom
1429

1426 - 1427 - 1428 - **1429** - 1430 - 1431 - 1432
## Gestorvn
;februoari
*20 - Giovanni di Bicci de' Medici
Melchior Broederlam

thumb|Detail van 't retabel (linkervleugel) van Jacob de Baerze beschilderd deur Melchior Broederlam, (1394-99), museum van Dijon
**Melchior Broederlam** was e Vlamsche kunstschilder uut Yper, die actief was tusschn 1381 en 1409. Sedert 13 februoari 1384 wast 'n in dienst by Filips de Stoutn, hertog van Bourgondië.

J' is êest an 't werk gezet vo klêne decoroatie-ipdrachtn, surtout in 't kastêel van Hesdin. 

Loater gaf den hertog hem ipdracht voe de buutnpanêeln te beschildern van 't retabel, in 1392 besteld an beeldhouwer Jacob de Baerze uut Dendermonde, voe de kerke van e klôoster by Dijon. 't Schilderwerk omvat vier thema's: *Annuncioatie*, *Maria-Visitoatie* (lienkervleugel), en *Ipdracht in den Tempel*, *de Vlucht noar Egypte* (rechtervleugel).

Z'n werk is typisch Vlams van inspiroatie, met expressieve kracht en realistische nateurdecors.

Broederlam he me zyn olieverwe e grôotn invloed g'hed ip de schilders van de volgende generoatie lik Robert Campin.
Piero di Cosimo de' Medici

**Piero de' Medici** (Firenze, 1416 - Firenze, 3 december 1469), regeerdeg’ over Firenze binst d’Italioansche renaissance, van 1464 tout 1469. 

Je was de zeune van Cosimo de' Medici en Contessina de' Bardi.

Piero was ziekelik. J’had ountstookn gewrichtn deur e reumaziekte, woadeure dat ’n de bynoame *il Gottoso* (AN: de jichtige) krêeg.

Doarom wierd zyn joungere broere Giovanni voorbereid vo Cosimo ip te volgn, mo je stierf ol e joar idder of zyn voader.

Piero trouwde den derdn juni 1444 me Lucretia Tornabuoni, de dochter van Francesco Tornabuoni en Selvaggia Alessandri. 

Hunder jounges:
* Maria, trouwde me Leonetto de' Rossi. Hunder zeune was kardinoal Luigi de' Rossi (te zien ip 't portret van paus Leo X deur Rafaël).
* Bianca, trouwde me Guglielmo de' Pazzi
* Lucrezia, trouwde me Bernardo Rucellai
* Lorenzo il Magnifico, trouwde me Clarice Orsini 
* Giuliano, vermôord deur 't Pazzi-komplot
* Giovanni, 'n ounwettige zeune 

Piero stierf in 1469 van zyn reuma en e loungziekte en j’is begroavn in de Basilica San Lorenzo in Firenze. 

Loater ist er e grafmonument gemakt vor hem en zyn broere Giovanni, deur Andrea Verrocchio.

Zyn zeuns Lorenzo en Giuliano volgdn hem ip.
Bananne

thumb|Typische gilve banann
thumb|Verschillige sôortn
**Banann** zyn langwerpige, kromme vruchtn die olier surtout gebruukt zyn voun up 't eetn. 't Zyn de vruchtn van de bananneplante, 't grotste kruud van de weireld. Oloewel dan de mêeste banann gilf zyn, bestoan ze oek nog in aar kleurn, lik de rôo en de groene bananne (voun te broadn).

De noame zou kommn van *banan*, 't Arabische wôord voun vienger, ol zyn de oek bronn die beweirn dat de noame bananne West-Afrikoans van ôorsproung zou zyn.

## Uutzicht
De banann die olier 't mêeste eetn zyn, zyn gilf van kleur, 20 cantimeiters lank, e bitje smolder an d'uutendn en krom. 
150px|thumb|left|E wilde bananne.Wilde banann zien der hêel aars uut, ze zyn rounder 't zit vele mêer zoad (en dus minder vruchtvlêes) in.

## Verspreidienge
Banann groeidn in 'n tyde ollêne mor in Zuud-Ôost-Azië en Australië, mor oundertusschn zyn ze verre in olle tropische landn eplant. 

### Produuksche en export
India produceert a peu près e vierde van olle banann van de weireld, mo doavan voern ze der verre gin uut. De 4 landn die tope twi derdn van olle banann uutvoern, zyn de Filippynn, Costa Rica, Ecuador en Colombia. 

In Europa is er 'n dag van vadoage bykan gin banannetêelt, ol kwêekn ze in Ysland wel banann in serrn die upewarmd zyn deur 't warm woater van geisers.

### Kwêek en vervoer
Bananneplantn krygn mor êne kêe vruchtn, de banann kunn in trossn van 50 kilo groein. An ze vrucht edreegn en, goat de plante dôod, ol schietn der doarachter wel were uut 'n wortelstok.

Omdan banann e lange voyage moetn doen vôorn dan ze bevôorbeeld in Europa groakn, zyn ze mêestol etrokkn an ze nog groene zyn en goan ze doarachter rechtet in gekoelde countainers. An ze toune in Europa arriveern, zyn ze in *ryperyen* ebrocht, woa dan ze rype kunn kommn.

## Geschiedenisse
't Zyn spôorn van banannetêelt evoundn in Kuk in Nieuw-Guinea die 10 000 joar oud zoun zyn. Banann zyn beistn de groei van 'n Islam (tusschn 700 en 1500) verspreid erocht in hêel 't Middn-Ôostn, Nôord-Afrika en Spanje (de banann van Granada (die toune Moors gebied wos) woarn anzien lik de beste van de Arabischn weireld).

In Europa zyn banann mo loate echt bekend erocht, nu is 't êen van de bekendste fruutsôortn. 
## Gebruuk
Banann zyn buutn voun geweune ves up t'eetn, nog voun aar zoakn gebruukt.

* Broadn of in 'n frietpot
* Chips
* Kortndrank (pisang is 't Maleisische wôord voun bananne)
* Bier (oundermêer Brouwery Huyghe uut Melle brouwt dadde, in Afrika is dat oek vele edoan)
* Fruuttartjes
* Yskreim (Banana Split)

## Merkn
* Chiquita (grotsn producent)
* Dole
* Del Monte
* Bonita
* Fyffes
* Max Havelaar (fairtrade, surtout in de Oxfamwienkels)

## Banann in de cultuur
* Tony Corsari zoung et liedje *Waarom zijn de bananen krom?*.
* Jean Blaute zoung *Bananen*.
* De bananne die in d'ôre zat van Ernie in e sketch van Bert en Ernie.
* Up 'n vorkant van d'êeste ploate van *The Velvet Underground* stoat er e bananne die deur Andy Warhol eschilderd is. Up bepoalde van die ploatn kust je de banannesticker ofpeeln en zat er e vlêeskleurige bananne ounder (voun de menschn an e fallus te doen peizn).
Giovanni di Cosimo de' Medici

thumb|200px|Giovanni de’ Medici deur Mino da Fiesole
**Giovanni di Cosimo de' Medici** (Firenze, 3 juli 1421 - Firenze, 23 september 1463) was ’n Italioanschn bankier. 

Je was de joungste zeune van Cosimo de' Medici en Contessina de' Bardi.

Je wierd voorbereid vo zyn voader ip te volgn, omda zyn oudere broere Piero di Cosimo de' Medici ziekelik was, mo je stierf ol e joar idder of Cosimo.

Giovanni trouwde den 20stn januoari 1453 me Maria Ginevra degli Alessandri, de dochter van Niccolò. Z’han e zeune, Cosimino (1452-1461), die jounk stierf.

Giovanni is begroavn in de Basilica San Lorenzo in Firenze. 

Loater ist er e grafmonument gemakt vor hem en zyn broere Piero, deur Andrea Verrocchio.
1463

1460 - 1461 - 1462 - **1463** - 1464 - 1465 - 1466
## Gestorvn
;september
* 23 - Giovanni di Cosimo de' Medici
11 februoari

**11 februoari** is den 42stn dag van 't joar in de Gregorioansche kalender. Nog 323 doagn (324 doagn in e schrikkeljoar) toet 't ende van 't joar.

## Gebeurtenissn
* 1990 - De Zuud-Afrikoanschn activist Nelson Mandela komt achter 27 joar vry uut 't gevang
## Geboorn
* 1466 - Elizabeth van York, vrouwe van keunienk Henry VII van Iengeland
* 1847 - Thomas Edison, Amerikoanschn uutviender
* 1869 - Helene Kröller-Müller, Duuts/Hollandsche kunstverzoameloarster
* 1926 - Paul Bocuse, Fransche chef-kok 
* 1934 - Mary Quant, Iengelsche mode-oentwerpster
* 1936 - Burt Reynolds, Amerikoanschn acteur
* 1941 - Ria Valk, Hollandsche zangeresse
* 1952 - Koen Crucke, Vlamsche zanger en acteur
* 1962 - Eric Vanderaerden, Vlamsche coureur
* 1969 - Jennifer Aniston, Amerikoansche actrice
* 1992 - Taylor Lautner, Amerikoanschn acteur
## Gestorvn
* 1503 - Elizabeth van York (37), vrouwe van keunienk Henry VII van Iengeland
* 1650 - René Descartes (53), Fransche wiskundign en filosoof
* 1671 - Nicolas Pitau, graveur van de Zuudelike Nederlandn
* 2000 - Roger Vadim (72), Fransche filmregisseur
* 2012 - Whitney Houston (48), Amerikoansche zangeresse
Stekene

**Stekene** is e plekke en gemêente in de Belgische provincie Ôost-Vloandern. De gemêente telt e goeie 17.490 inweuners.
## Dêelgemêentn
De gemêente Stekene bestoat uut twi dêelgemêentn: Stekene zelve en Kemzeke. In 1977 kwam ook de wyk Klêen-Sinoai van de vroegere gemêente Sinoai by Stekene. 

De gemêente Stekene grenst an de volgende dêelgemeentn:
*a. Sint-Gillis-Woas
*b. Sint-Pauwels (Sint-Gillis-Woas)
*c. Sinoai (Sint-Nikloas)
*d. Moerbeke-Woas

### Tabel

### Koarte
300px

## Beziensweirdigheedn
* 't Gemêenthuus, e neogotisch gebouw uut 1882-83. In 1994 ist er e nieuwe vleugel bygebouwd. 't Hoofdgebouw is den 12stn april 1995 geklasseerd en in 2000 gerestaureerd.
* D'Hèilig Kruuskerke, e monumentoale kerke me groundvestn van ca. 1200. De belangrykste werkn woarn in 1548 en 1898. Ip de zudelike buutngevel ist er een originele zunnewyzer uut 1773. 't Interieur en 't exterieur zyn den 18stn september 1981 geklasseerd.
*By 't marktpling stoat er een oude neogotische woaterpompe in geute uut 1873, gerestaureerd in 2001. 

Image:StekeneGemeentehuis.JPG|Neogotisch gemêenthuus
Image:StekeneKerk.JPG|Hèilig-Kruuskerke
Image:StekeneStation.JPG|Vroegere stoatie 

## Nateure
thumb|<center>'t Steengelaag
*'t Gemêentelik park
*De Stekense Voart of 't Kanoal van Parma: e woaterloop die Alexander Farnese, den hertog van Parma liet groavn ip 't ende van de 16ste êeuwe. In 2005 ist er e Stiltepad angeleid, e wandelpad van 5&nbsp;km.
* 't Steengelaag, e beschermd landschap sedert 1981. 't Is 31 ha grôot en 't bestoat uut kleiputtn, bus en e grôte vyver. 't Doming wordt sedert 1992 verzorgd deur Natuurpunt Vloandern, ofdêlienge Woasland Nôord.
*De Stropers, e nateurgebied van 478 ha grôot da gedêeltelik eigendom is van de Vlamsche Gemêenschap, Natuurpunt Vloandern en particulier bezit.

## Externe koppelienge
* Website van de gemêente
Pieter Pourbus

**Pieter Pourbus** (Gouda, ca. 1523 - Brugge, 30 januoari 1584) was de belangrykste kunstschilder in Brugge in de twiddn elft van de 16e eeuwe.

Je was êen van de Vlamsche maniëristn en e veelzydige Renaissance- kunstenoare. Je was nie ollêne kunstschilder, mor ôok beeldouwer, architect, ountwerper van wandtapytn, cartogroaf, landmeter en ingenieur.  

In 1540 vestigde Pieter Pourbus em in Brugge en in 1543, an z’n 20 joar, liet ’n em ols mêester in ’t Brugs schildersambacht inschryvn. Je trouwdeg' in Brugge met de dochter van z’n lêroare Lanceloot Blondeel. 

In 1549 krêegt ’n ipdracht van ’t stadsbestier vo de fêestdecoroasje te moakn vo de komst van krôonprins Filips van Spanje (de loatern Filips II van Spanje) en z’n voader Keizer Karel V.

In 1552 kocht ‘n z’n huus, woa dat ‘n z’n atelier aad in de Jan Miraelstroate. 

Ols portrettist wast ’n styf interessant deur zyn scherpe observoasje van menschn. Deur under houdienge, klêern, bepoalde attribuutn lik e woapnschild of bijous, kostn ze moatschappelik g’identificeerd wordn.

Karel Van Mander schrêef over em in z’n beroemd *Schilderboeck*: ‘Nooyt heb ick ghesien bequamer Schilder winckel als hy hadde’.

Zyn lêerliengn woarn: z’n zeune Frans Pourbus den Oudn, z’n klêenzeune Frans Pourbus de Joungn en Antoon Claeissens.

Pieter Pourbus is in 1584 in Brugge gestorvn en begroavn in de Sint-Gilliskerke.

## Werkn
D’r angn werkn van Pieter Pourbus in ‘t Groeningemuseum, in d'Onze-Lieve-Vrouwekerke en de Sint-Jacobskerke in Brugge en in ’t museum in Gouda.

## Trivia
’t Restaurang Pieter Pourbus, ip den hoek van de Grauwwerkersstroate en de Pieter Pourbusstroate in Brugge, was zyn ouderlik huus uut 1561. Pourbus zelve weunde en werkte in de Jan Miraelstroate. De Pieter Pourbusstroate noemde in d’n tyd *Coeiestaartstraetken*.

Amedée Visart de Bocarmé, de burgemeester van Brugge van 1876 tout 1924, weunde in de stroate. Je was van oadel en je weunde in e chic huus, ton 't hof van Puebla. Je vound Koeiesteirtstroate gin noame vo zyn adres en doarom liet 'n de noame verandern in Pieter Pourbusstroate.

In Gouda is d’r ook e stroate no Pieter Pourbus genoemd.

## ’t Koppel Van Eyewerve
Z’en ’t koppel Van Eyewerve kunn identificeern deur de woapnschildn. Ze zyn getrouwd in 1551 of 1552 en ’t schilderye is e trouwportret. Den hound neffest Jacquemyne is e symbool van trouw. Deur ‘t veister is de kroane van Brugge te zien.  Verschillige details toogn  dat ’t e koppel uut de Brugsche elite was.

Ze weundn in 't huus *De Pelikaan* in de Vlamingstroate nr. 23, ter hoogte van de kroanplatse woa da de kroane stound. Jan van Eyewerve was e ryke wynmarchang.
Vendée

De **Vendée (85)** es 'n departement in de regio Pays de la Loire in't westn van Vrankryk. 't Es genoemd noa de gelyknoamige riviere. Inweuners van de Vendée wordn *Vendéens* genoemd.

## Geografie
thumb|left|<center>Jard-sur-mer in de Vendée
thumb|left|<center>Marais Poitevin
De Vendée ligt an de westkust van Vrankryk an d'Atlantische Oceoane (mêer bepoald an de Golf van Biskaje), ten zuudn van Bretagne en ten nôordn van de streke round de stad Bordeaux. Round de Vendée liggn de departementen Charente-Maritime (17), Loire-Atlantique (44), Maine-et-Loire (49) en Deux-Sèvres (79).

De Vendée bestoat uut drie arroundissementn: Fontenay-le-Comte, La Roche-sur-Yon en Les Sables-d'Olonne.

De Vendée et 17 kantongs en 258 gemêentn. De belangrykste steedn zyn La Roche-sur-Yon, Challans, Les Herbiers, Les Sables-d'Olonne en Fontenay-le-Comte. 

't Oogste punt is de *Mont Mercure*, ’n euvel van 285 mèiters. D'r loopn vier riviern deur 't departement: de Sèvre Nantaise (135&nbsp;km), de Vendée (70&nbsp;km), de Lay (110&nbsp;km) en de Sèvre Niortaise (150&nbsp;km).

## Toerisme
De kust van de Vendée strekt em uut over 160 kilomèiters en et e styf mild klimoat. ‘t Bestoat surtout uut zandstrange me duunn en dennebusschn. Populair zyn Les Sables-d'Olonne, La Tranche-sur-Mer en Saint-Jean-de-Monts.

*Marais Poitevin* is e moerasgebied, dat ook *Venice Verte* ("Groen Venetië") genoemd wordt, woa da je me bôotjes kunt voarn.

## Toale
De toale van de streke is *le poitevin*, e Romoansche toale van de familie van de langues d'oïl.

## Externe koppeliengn
* Officieeln site van de Vendée
* Touristischn dienst van de Vendée
1584

1581 - 1582 - 1583 - **1584** - 1585 - 1586 - 1587
't Joar **1584** is 't 84e joar in de 16e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Geboorn
;december
* 25 - Margaretha van Oostnryk (1584-1611) 
## Gestorvn
;januoari
* 30 - Pieter Pourbus
;juli
* 10 - Willem van Oranje
1453

1450 - 1451 - 1452 - **1453** - 1454 - 1455 - 1456
## Gebeurtenissn
* Ingeland sluut vrede me Frankryk. Ende van den Ounderdjoarign Oorloge

## Geboorn
* Giuliano di Piero de' Medici
Club Brugge/Sezoen 2007-2008

Vôor et sezoen 2007-2008 aan zowel de pers of de supporters oge verwachtiengn van **[[Club Brugge]]**. E grôot dêel van de ploeg was vernieuwd gewist en 't nieuw sezoen most garanti beter zyn of 't gepassirde. Club begost ton ook redelik goeëd an de competitie en stoend e grôot stik dervan zels ip d'êeste plekke, zoender eigentlik vreeë goeëd foebol te briengn. Mor in de loop van de twidden alft van 't sezoen begosten de resultoaten ook tegen te sloan. Club liet em voby steekn deur Standard en Anderlecht en endigde 't sezoen ip de derde plekke. E verbeterienge me 't joar dervôorn, mo ville mensn woarn achternoar toch spytig dat er ip de goeie resultoatn van den êesten alft van de competitie gin goe foebol volgdge in de twidden alft.

In de Beejker van Belgie gegrakte Club nie verder of d'achtste finale, wo da 't uutgeschoakeld wier deur gebeur Cercle.

Europees was 't ook gin vetten, met een uutschoakelienge in d'êeste roende van d'UEFA-beejker deur Brann Bergen.

't Sezoen aa vo Club ook nog e doenker stèèrtjie: ip 8 mei 2008, 1 speeldag van 't ende, veroengelukte François Sterchele mè z'n otto tegen e boom. Binst die latste mats, tegen Westerlo, gaven de supporters under'n numero 23 een indrukwekkend êerbetoon.

## Vôorbereidienge
Achter et twêede moagere sezoen tereke, leeft er by iederêen vrêe et gedacht dat Club Brugge vee beter goa moetn doen en da da vôorol in de vôorbereidienge goa moetn gebeurn deur nen intelligentn aankôoppolletiek. Der zyn ton ôok belangryke transfers gedoan, gelik Dusan Djokic, Jeroen Simaeys, Stepan Kucera, Antolin Alcaraz, Karel Geraerts, François Sterchele en Wesley Sonck. De belangrykstn transfer wos misschien wel de trainer, Jacky Mathijssen, woarvan da iederêen oopt en verwacht dat ie Club Brugge weer ip de spoorn krygt. Ênigte gastn zyn ôok vertrokkn (oundermêer Boško Balaban). 

De vôorbereidienge begost traditioneel met oefnmatchtjes teegn ploegn uut loager klassn (gelik SK Eernegem, KVV Coxyde, KV Ostende, Toeroet KM,..) om te endigen me de Brugse Mettn (gewonn mè de strafschoppn teegn Valladolid, 2-2 en 5-4) en de Supercup (verlôorn teegn Anderlecht mè 3-1).

## Spelerskerne

## Trainersstaf

## Uutsloagn
### Competitie

### Beejker

### Europese wedstrydn (UEFA)
#### Knock-outsysteim
Rosso Fiorentino

**Rosso Fiorentino** of *il Rosso* (echte noame: Giovan Battista di Jacopo di Gasparre), (Firenze, 8 moarte 1494 – Fontainebleau, 14 november 1540), was 'n Italioansche kunstschilder uut de 16ste eeuwe en êen van de groundleggers van ‘t maniërisme. Zyn bynoame krêegt ’n deur z’n rost oar.
## Zyn leevn

|thumb|Mozes verdedigt de dochter van Jethro
|-
|thumb|Kruusofoalienge
|}
Rosso is geboorn in Firenze. Je werkteg’ êest, tegoare me Pontormo, by Andrea del Sarto. Under invloed is dudelik te zien in z’n êeste werkn. o.a. in:  Emelvoart van Maria (Santa Annunziata, Firenze).

Round 1520 werktegt ie e joar in Volterra, mo je kêerde were no Firenze.

In 1524 vertrokt ’n no Rome, woa dat ‘n ’t werk van Rafaël en Michelangelo kost bestudeern. Je probeerde doar ipdrachtn van paus Clemens VII te krygn, mor in 1527 most ‘n vluchtn vo de plunderienge van Rome.
Achter Rome verbleeft ’n in Perugia, San Sepolcro, Città di Castello en Arezzo.

Ip anbevelienge van z’n vriend Pietro Aretino en verzekers van z’n mêester Andrea del Sarto, 
wierd ’n in 1530 angesteld an ’t Frans hof, woa dat ‘n ’t schilderwerk van ’t kastêel van Fontainebleau most leidn. Je werkte tegoare me Francesco Primaticcio.
Doar ountstound z’n oofdwerk: de beschilderienge van de galerie Frans I me fresco’s en pleisterwerkn, mo je stierf binst de werkn. Achter z’n dôod wierd Primaticcio de leider van ’t project.

Tegoare me Primaticcio stound Rosso an de wiege van de manieristische stromienge in Fontainebleau, de Schole van Fontainebleau genoemd.
## Maniëristische schilderyen

* Mozes verdedigt de dochter van Jethro (1523), Galleria degli Uffizi, Firenze.
Mozes (linksboovn) lopt no de dochter van Jethro vor eur te beschermn teegn de Midianitische erders. D’expressieve vormgevienge van de beweeglikke lichoamn kenmerkt ’t schilderye ols maniëristisch. Ôok wordt dudelik gemakt da Rosso ol vo z’n reize no Rome ’t werk van Michelangelo gezien aad.
* Kruusofoalienge (1521), Pinacoteca Comunale, Volterra.
’t Werk is ’n altoarstik dat uutgevoerd was vo de dom van Volterra. ’t Is êen van de belangrykste werkn uut Rosso ’s vroege joarn en e karakteristiek voorbeeld van ’t Florentyns Vroegmaniërisme.
Kenmerknd is de gecomplikeerde compositie, de verwroungn proporties van de figeurn,  en ’t kleurgebruuk van lichtgeevnde, koele tintn.
Alpro

thumb|<center>Alpro sojayoghurt
**Alpro** is e bedryf  dat ipgericht is in 1980 deur de  West-Vlamsche Vandemoortele Groep en die gespecialiseerd is in voedienge ip boasis van nateurlike soja.

't Bekendste product e verzekers de Alpro Soja Minarine. Dat es e sôorte beuter die gemoakt e van sojabôonn. Volgns de firma zy je gezon bezig o je zukke beuter ip unen boteram doe.  Ze moakn ôok sojamelk, die je kunt krygn me banannesmoake, vanillesmoake of choclasmoake.

Under fabrikke ligt in Wevelgem, nevenst de Leie.

## Externe koppelienge
*Website Alpro
14 november

**14 november** is den 318stn dag van 't joar (319stn dag in e schrikkeljoar) in de Gregorioansche kalender. Der volgn nog 47 doagn toet 't ende van 't joar.
## Geboorn
* 1863 - Leo Baekeland
* 1972 - Josh Duhamel
* 1975 - Travis Barker
## Gestorvn
* 1540 - Rosso Fiorentino
* 1804 - Aagje Deken, Hollansche schryfster
* 1992 - Ernst Happel
1540

1537 - 1538 - 1539 - **1540** - 1541 - 1542 - 1543
't Joar **1540** is 't 40e joar in de 16e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gestorvn
;ogustus
* 16 - Jan de Witte
* 24 - Parmigianino
;november
* 14 - Rosso Fiorentino
1337

1334 - 1335 - 1336 - **1337** - 1338 - 1339 - 1340
't Joar **1337** was e geweun joar die begost ip e woensdag in de Julioansche kalender.
## Gebeurtenissen
thumb|Slag by Cadzand
* Begun van den Hounderdjoarign Oorlog tusschn keuninkryk Ingeland en Vrankryk.
* 16 moarte - Edward van Woodstock, bygenoamd de Zwarte Prins, sticht 't hertogdom Cornwall en wordt den eerstn Ingelschn hertog.
* november - Slag by Cadzand: Ingelsche troepn plundern 't Vlams eiland Cadzand. D' Ingelsche versloan 't garnizoen van Sluys ounder leidinge van Gwyde, bastoardzeune van Lodewyk I van Vloandern.  
* 28 december - In Gent goat er e volksvergoaringe deure van ipstandige burgers ounder leidinge van Jacob van Artevelde.
## Geboorn
* 25 februoari - Wenceslaus I, groaf en hertog van Luxemburg, vent van Johanna van Broabant
* Isabella, titulair keuniginne van Majorca 
* Tello van Trastámara, Castilioansche prins
## Gestorvn
* 8 januoari - Giotto di Bondone, Italioansche kunstschilder en architect
* 7 juni - Gwenllian ferch Llywelyn, prinsesse van Wales
* 7 juni - Willem III, groaf van Holland en Henegouwen 
* 25 juni - Frederik II, keunink van Sicilië
* september - Filips III, markgroaf van Namen 
* september - Hendrik II, groaf van Vianden
861

858 - 859 - 860 - **861** - 862 - 863 - 864
't Joar **861** was e geweun joar die begost ip e woensdag in de Julioansche kalender.
thumb|Boudewyn, 1e groaf van Vloandern en Judith van West-Francië
## Gebeurtenissen
* Karloman, den oudste zeune van keunink Lodewyk den Duuts, komt in ipstand teegn zyn voader. Je wordt gevangn gezet moa je sloagt der in van te vluchtn noa de Saksischn Ôostmark (nu Ôostnryk).
* Robert de Sterkn wordt deur keunink Karel de Kletsn benoemd toet markgroaf van Neustrië vo 't gebied te verdedign teegn Salomon van Bretagne.
* 25 december - Boudewyn met den Yzern Oarm begunt e verhoudinge met de 17-joarige Judith, de dochter van Karel de Kletsn en oentvoert heur uyt  't klôoster van Senlis (nu Hauts-de-France).
* Keizer Michaël III van Byzantium lat ip verzoek van Rastislav, hertog van Moravië, de Byzantynsche missionoarissen Cyrillus en zyn broere Methodius 't christndom verspreidn oender de Sloavische volkern. Cyrillus oentwikkelt in e korte periode 't Cyrillisch alfabet (noar hem vernoemd) en vertoalt Bybeltekstn.

## Geboorn
* Abdullah ibn al-Mu'tazz, Arabischn dichter (gest. 908)

## Gestorvn
* Meinrad van Einsiedeln, Duytsche benedictynsche kluyzenoare
* Prudentius van Troyes, Frankischn bisschop
* Pribina, Sloavische prins
844

841 - 842 - 843 - **844** - 845 - 846 - 847
't Joar **844** is 't 44e joar in de 9e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
[thumb|Routes en veroveriengn van de [Vikiengs tusschn 800-1050]]
## Gebeurtenissn
*De Deensche Vikiengs begunn met under plundertochtn in Asturië en Portugal.
* 25 januoari - Paus Gregorius IV sterft achter e pontificoat van 16 joar. In Rome brêekt er e volksipstand uut en 't Lateroans paleys (residensje van de pausn) wordt geplunderd. Teegnpaus Johannes VIII wordt ip de pauselyke trône gezet, moa deur de Romeynsche aristocroatn verdreevn. 
* januoari - Sergius II wordt den 102e paus van de Katholieke Kerke. Je lat Johannes VIII gevangn zett'n en je verbant hem noar e klôoster.
* 15 juni - Lodewyk II, den oudste zeune van keyzer Lotharius I, wordt in Rome deur paus Sergius II gekrôond toet keunienk van Italië. Je krygt 't besteur over Lombardeye, Friuli en Toscane.
* Paus Sergius II benoemt Drogo, êen van de bastoardzeuns van Karel de Grôotn en bisschop van Metz, toet vicoaris. Drogo stoat goed angeschreevn by keyzer Lotharius.  
* Êeste schriftelyke vermeldienge van Passchndoale.
## Geboorn
*Judith van West-Francië, êerste gravinne van Vloandern
*Boso van Provence, keunienk van Neder-Bourgondië
## Gestorvn
* Hugo, oenwettige zeune van Karel de Grôotn
* Merfyn Frych, keunienk van Gwynedd (Wales)
* 25 januoari - Paus Gregorius VI
1513

1510 - 1511 - 1512 - **1513** - 1514 - 1515 - 1516
't Joar **1513** is 't 13e joar in de 16e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gestorvn
;februoari
* 21 - Paus Julius II
Francesco Primaticcio

|thumb|D’ountvoerienge van Helena (1530-1539)
|-
|thumb|De zoaln van Anne de Pisseleu, hertoginne van Étampes (Kastêel van Fontainebleau)
|}
**Francesco Primaticcio** (Bologna, 30 april 1504 – Parys, 1570) was ‘n Italioansche maniëristische kunstschilder, decorateur en architect. In Frankryk wordt ’n ôok *Le Primatice* genoemd. Je was êen van de belangrykste verteegnwoordigers van de Schole van Fontainebleau, die 
de Fransche kunst styf beïnvloedde met eur ip Italioansche voorbeeldn gebaseerd maniërisme.
## Zyn leevn

Primaticcio is geboorn en ipgeleid in Bologna. Je krêeg o.a. lesse van  Giulio Romano, wat dat te zien is in z’n vroeg werk. 
Van 1525 werktegn ze tegoare an de beschilderienge van ’t Palazzo Del Tè in Mantua.

Je wierd surtout beïnvloed deur Michelangelo, Cellini en Correggio,

In 1531 riep keunink Frans I em no Frankryk, woa dat ’n tout an z’n dôod blêef weunn. Je was assistent van Rosso Fiorentino vo  ’t kastêel van Fontainebleau te decoreern en achter Rosso ‘s dôod in 1540, wierd ’n de leider van ’t project. Van 1552 werktegt ie doa tegoare me Nicolò dell'Abate.

Je was ôok den officieeln kunstkoper van de keunink en je kocht veel in Itoalië. Achter den dôod van Frans I werktegt ie vo keunink Hendrik II ols toezichthouder ip  kunstwerkn. 

Je blêef actief ounder vier keuningn: Frans I, Hendrik II, Frans II en Karel IX.

Ipvollend zyn surtout de beschilderiengn in ’t kastêel van Fontainebleau van de grôte fêestzoale en van de zoaln van d’hertoginne van  Étampes, Anne de Pisseleu, de maîtresse van Frans I.
Rome

*'t Oude Rome, e beschoavienge van de klassieke oudheid
*Rome (stee), den ôofdstad van Itoalië
*Metropolitane stad Rome
1163

1160 - 1161 - 1162 - **1163** - 1164 - 1165 - 1166
't Joar **1163** is 't 63e joar in de 12e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
*Nieuwpoort krygt zyn stadsrecht deur groaf van Vloandern Filips van den Elzas. Zyn voader Diederik van den Elzas was ip kruusvoart en et de macht overgedreegn an z'n vêertienjoarige zeune.
## Geboorn
## Gestorvn
Saint-Vincent-sur-Jard

**Saint-Vincent-sur-Jard** es 'n gemêente in't departement Vendée in de regio Pays de la Loire in't westn van Vrankryk. 't Ligt ip apreupri 35 kilomèiters o de zuudkantn van La Roche-sur-Yon, an d'Atlantische kuste, mêer bepoald an de *Côte de Lumière*.

Saint-Vincent-sur-Jard grenst an de gemêentn Jard-sur-Mer, Talmont-Saint-Hilaire, Saint-Hilaire-la-Forêt en Longeville-sur-Mer.

## Beziensweirdigheedn
* Romoansche kerke uut de 12ste êeuwe
* Verschillige megalitische bouwwerkn lik dolmens en menhirs
* 't Uus van Georges Clemenceau die ier sedert 1919 z'n buutnverbluuf ad
* Drie stranges:
** Plage de la Ragnette
** Plage Clemenceau
** Plage du Goulet


Ofbeeldienge:Church Saint-Vincent-sur-Jard.jpg|Kerksje van Saint-Vincent-sur-Jard
Ofbeeldienge:Strand Saint-Vincent-sur-Jard.jpg|Strange by lêeg woater


## Externe koppelienge
*Site van d'n touristischn dienst van Saint-Vincent-sur-Jard
1570

1567 - 1568 - 1569 - **1570** - 1571 - 1572 - 1573
't Joar **1570** is 't 70e joar in de 16e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gestorvn
*Francesco Primaticcio
Schole van Fontainebleau

thumb|Galerie François I in ‘t kastêel van Fontainebleau
De **Schole van Fontainebleau** is de noame die gegeevn is an twi periodes in de Fransche kunstgeschiedenisse.

’t Kastêel van Fontainebleau stimuleerde twi schooln in decoroatie en architecteure. 

D’êeste schole (ca.1530-1560) ountstound in den tyd van keunink Frans I round 1530. J’ounderield  schilders,  beeldouwers, ountwerpers,  architectn, stucwerkers, goud-en zilversmeedn en textielwerkers vo ‘t kastêel te decoreern. Verschillige vroege kunstenoars lik Rosso Fiorentino, Francesco Primaticcio en Nicolò dell'Abate kwoamn uut Itoalië en verspreidegn  azo ’t Italioans maniërisme.

De twidde schole (ca.1589-1610) ountstound in den tyd van Hendrik IV in 1589, achter e periode van grôte socioale en politieke ounrust in Frankryk. Belangryke schilders woarn Toussaint Dubreuil, Martin Fréminet en Ambroise Dubois.
1518

1515 - 1516 - 1517 - **1518** - 1519 - 1520 - 1521
't Joar **1518** is 't 18e joar in de 16e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Geboorn
;september
* 29 - Tintoretto
1594

1591 - 1592 - 1593 - **1594** - 1595 - 1596 - 1597
't Joar **1594** is 't 94e joar in de 16e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gestorvn
;meie
* 12 - Remi Drieux, bisschop van Lêeuwardn en Brugge
* 31 - Tintoretto, Italioansche kunstschilder
;juni
* 14 - Orlando di Lasso‎, Belgische componist
;december
* 2 - Gerardus Mercator, Vlamsche cartograaf en wiskundign
Nicolò dell'Abate

**Nicolò dell'Abate** (Modena, ca. 1512 - Fontainebleau, 1571) was ‘n Italioansche maniëristische kunstschilder en êen van de belangrykste mêesters van d’êeste schole van Fontainebleau.

## Zyn leevn
Nicolò dell'Abate krêeg z’n ipleidienge in Modena en ountwikkelde z’n styl in Bologna. 
Je studeerdeg’ êest beeldouwkunst by Antonio Begarelli, mo loater wierd ’n beïnvloed deur Dosso Dossi, Correggio en Parmigianino.

In 1552 vertrokt ’n no Fontainebleau in Frankryk ounder keunink Hendrik II. Je schilderde doa de Galerie d’ Ulysse en de Hendrik II-galerie. Je werkte tegoare me Francesco Primaticcio en ielp mee an de verspreidienge van ’t Italioans maniërisme. 

Je was portretschilder, schilderde fantasielandschappn, mythologische-  en liefdesthema ’s en je makteg’ ôok  ountwerpn vo keuninklikke tapytn, vor officiële gebouwn en edelsmeedwerk.

Je beïnvloedde de Fransche classicistische landschapschilders Claude Lorrain en Nicolas Poussin.



Ofbeeldienge:NdellAbateViennaportrait.jpg|Portret van e jounge vint met e poapegoaie(Kunsthistorisches Museum, Wenen)
Ofbeeldienge:Niccolò dell' Abbate 003.jpg|De reddienge van Mozes (Musée du Louvre, Parys)
Ofbeeldienge:Abbate - Orpheus and Eurydice.jpg|Orpheus and Eurydice (National Gallery, Londn)
Ofbeeldienge:L'Enlèvement de Proserpine - Nicolò dell'Abbate - Musée du Louvre Peintures RF 3772 - photo 2.jpg|D’ountvoerienge van Proserpina (Musée du Louvre, Parys)
Parmigianino

thumb|Zelfportet in e bolle spegel (1524) (Kunsthistorisches Museum, Wenen)

**Girolamo Francesco Maria Mazzola**, bygenoamd **Parmigianino** (de klêenn van Parma), Parma, 11 januoari 1503 - Casalmaggiore, 24 ogustus 1540), was ‘n Italioansche kunstschilder en etser. Zyn styl was ’t toppunt van ’t maniërisme.

## Zyn leevn
Parmigianino brocht z’n lêerjoarn deure in z’n geboortestad Parma. Je was loater actief in Firenze, Rome, Bologna, mo surtout in Parma.
Je wierd beïnvloed deur Correggio, Rafaël en Michelangelo.

Van 1523 tout 1527 weundeg't ie in Rome, mo je most doa vluchtn vo de plunderienge van Rome. Je gink êest no Bologna, mor in 1531 kêerdeg't ie were no Parma.

Je têkende styf geirn en zyn têkeniengn woarn vul energie en bewegienge. Zyn werk was elegant en je was surtout goed ols portretschilder. Je makteg’ ôok religieuze en mythologische historiestikkn, vôortêkeniengn vo drukwerk, klêne panêelschilderyen, grôte fresco’s en verfynd erotisch werk.

Zyn uutgerekte menschelikke figeurn in gedroaide poses en ipzichtig kleurgebruuk woarn typisch maniëristisch. 

Parmigianino was vroeg rype mo je stierf ol an z’n 37 joar. Je brocht z’n latste joarn deure in Casalmaggiore, nie verre van Parma.

## Zyn belangrykste werkn
*Zelfportet in e bolle spegel (ca.1523) (Kunsthistorisches Museum, Wenen)
*Visioen van Hiëronymus (1527) (National Gallery, Londn)
* Madonna met de lange nekke (1534-1540) (Uffizi, Firenze)
De *Madonna del collo lungo* is êen van d’oofdwerkn van ’t Italioans Maniërisme. De grôte madonna is e voorbeeld van de *Figura serpentinata* (gedroaide pose).
* De Turksche slavinne (ca.1530/1531), (Galleria Nazionale, Parma)
‘t Portret is ofkomstig uut de collectie van kardinoal Leopoldo de’ Medici, de joungste zeune van Cosimo II. De styf lange vingers zyn kenmerknd vo ’t Maniërisme. 

Ofbeeldienge:Parmigianino - Madonna dal collo lungo - Google Art Project.jpg|Madonna met de lange nekke (1534-1540) Uffizi, Firenze
Ofbeeldienge:Parmigianino 004.jpg|Detail
Ofbeeldienge:Parmigianino - La schiava turca.jpg|De Turksche slavinne (ca.1530/1531), Galleria Nazionale, Parma
Ofbeeldienge:Mystic marriage Parmigianino.jpg|De mystieken trouw van Sint Catherine ( 1527-31), (National Gallery, Londn)
Plunderienge van Rome

***Plunderienge van Rome** (410) deur de Gootn o.l.v. Alarik
*Plunderienge van Rome (455) deur de Vandoaln o.l.v. Genserik
*Plunderienge van Rome (1084) deur de Noormann of de Vikings o.l.v. Robert Guiscard
*Plunderienge van Rome (1527) (Il sacco di Roma): van 6 meie 1527 tout 17 februoari 1528, deur Spoans-Duutsche troepn van Keizer Karel V, binst d’Italioansche oorloogn tusschn Spanje en Frankryk.
Venetioansche Schole

*Venetioansche Schole (schilderkunst), e stromienge in de schilderkunst
*Venetioansche Schole (muziek), e stromienge in de klassieke muziek
Antonello da Messina

thumb|Vint mè mutse (verzekers e zelfportret) (1474-1475)
thumb|150px|Kruusigienge, Antwerpn, detail
**Antonello da Messina** (echte noame **Antonello di Giovanni di Antonio**
(Messina (Sicilië) ca. 1430 – Messina, 1479) was e belangryke kunstschilder uut de Italioansche vroegrenaissance. 

Zyn werk was styf beïnvloed deur de Vlamsche Primitievn en je was êen van de pioniers van ’t gebruuk van olieverve in Itoalië. Dien techniek wierd vo ’t êest gebruukt in de Lêge Landn deur Jan van Eyck in ’t begun van de 15e êeuwe. 

‘t Feit dat e Zuud-Italioansche schilder e grôotn invloed haad ip de kunst van Nôord-Itoalië en surtout Venetië was styf uutzounderlik.

## Zyn leevn
Antonello da Messina was ofkomstig uut de Sicilioansche stad Messina. Je krêeg z’n ipleidienge in Noapels, in dien tyd styf ounder de cultureeln invloed van Spanje, Frankryk en de Nederlandn. 

In Noapels kwamt ie Vlamsche kunstenoars teegn, die hem den olieverftechniek lêerdn kenn. Je reisdeg' ôok no de Nederlandn. In 1475 weundegt ie in Venetië en introduceerde doa ’t schildern met olieverve. Je miek doa zyn kruusigienge, 't werk da veel Venetioansche kunstenoars beïnvloedde.

Je schilderdeg' an ’t hof van Alfons V van Aragón, keunienk van Aragón, Sardinië en Sicilië (1416-1458) en keunienk van Noapels (1442-1458).
1430

1427 - 1428 - 1429 - **1430** - 1431 - 1432 - 1433
## Gebeurtenissn
;januoari
* 10 - De Orde van et Gulden Vlies wordt gesticht deur ertog Filips den Goein
## Geboorn
* ca.1430 - Antoine Busnois, Vlamschn dichter en compositeur van de vroege Renaissance
* ca.1430 - Anthonis de Roovere, Vlamsche schryver vo de rederykerskoamer *De Heylighe Gheest* in Brugge
Giorgione

thumb|Zelfportret	
**Giorgione** (echte noame **Giorgio Barbarelli**), (Castelfranco Veneto, ca. 1476 - Venetië, 25 oktober 1510), was e kunstschilder uut d’Italioansche Hoogrenaissance in ’t begun van de 16ste êeuwe en êen van de belangrykste mêesters van de Venetioansche Schole.

Je was e genioaln vernieuwer. Zelfs oudere schilders uut dien tyd, lik Giovanni Bellini, lietn under deur em beïnvloedn. 

Je makte surtout weireldse schilderyen. Ze zyn poëtisch, lyrisch, en mysterieus, me schône figeurn in dromerige landschappn, die doen peizn an sommigte stikkn van Shakespeare.

Je was e tyd-en studiegenôot van Titiaan en z’hen makoar styf beïnvloed, woadeure dat ’t moeilik is van under werk uut dien tyd uut makoar t’houdn. D’r zyn doadeure mo zestien werkn die zeker van hem zyn.

Giorgione is jounk gestorvn, verzekers van de pest. Achter z’n dôod in 1510 volgde Titiaan z’n voorbeeld en je zou z’n ounvoltooide werkn ofgemakt hen.

## Zyn belangrykste werkn
* Oude vrouwe, ca.1502-1503, Galleria dell'Accademia, Venetië
* ’t Ounweer (ca. 1508), Galleria dell'Accademia, Venetië
* Landelikke fêeste, Musée du Louvre, Parys
* De drie filosoofn ca. (1509), Kunsthistorisches Museum, Wenen
* Sloapnde Venus (1508-1510) Gemäldegalerie Dresden


Col tempo by Giorgione.jpg|Oude vrouwe (ca.1502-1503) Galleria dell'Accademia, Venetië
Accademia - La tempesta - Giorgione.jpg|’t Ounweer (ca. 1508), Galleria dell'Accademia, Venetië
Ofbeeldienge:Fiesta_campestre.jpg|Landelikke fêeste, Musée du Louvre, Parys
Ofbeeldienge:Giorgione 029.jpg|De drie filosoofn (ca.1509), Kunsthistorisches Museum, Wenen
Ofbeeldienge:Giorgione - Sleeping Venus - Google Art Project 2.jpg|Sloapnde Venus (1508-1510), Gemäldegalerie Dresden
Ofbeeldienge:Giorgione 056.jpg|Detail
Ofbeeldienge:Giorgione 043.jpg|Laura (ca.1506), Kunsthistorisches Museum, Wenen
Ofbeeldienge:Giorgione 042.jpg|Landschap me zunsoundergank (ca.1505), National Gallery, Londn
1476

1473 - 1474 - 1475 - **1476** - 1477 - 1478 - 1479
## Gebeurtenissn
;juni
* 22 - Slag by Murten: 't Bourgondisch leger van Karel den Stoutn wordt verpletterd deur Zwitsersche soldoatn. 8000 manschappn zyn gesneuveld.
Jard-sur-Mer

**Jard-sur-Mer** es 'n gemêente in't departement Vendée in de regio Pays de la Loire in't westn van Vrankryk. 't Ligt ip apreupri 35 kilomèiters o de zuudkantn van La Roche-sur-Yon, an d'Atlantische kuste, mêer bepoald an de *Côte de Lumière*.

Jard-sur-Mer grenst an de gemêentn Talmont-Saint-Hilaire en Saint-Vincent-sur-Jard.

## Beziensweirdigheedn
*Jard-sur-Mer is e touristische kustplekke me strange, bus en e stroate me vele klêne winkeltjes 
*Klêne jachtoaven met e windmeuln
*Romoansche kerke


Ofbeeldienge:Jachthaven Jard-sur-Mer.jpg|De jachtoaven mè de windmeuln
Ofbeeldienge:Küste bei Jard 3.JPG|Kust van Jard-sur-Mer
1571

1568 - 1569 - 1570 - **1571** - 1572 - 1573 - 1574
't Joar **1571** is 't 71e joar in de 16e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
thumb|Slag by Lepanto
## Gebeurtenissn
*Eêste strooptochtn van de woatergeuzn an de Vlamsche Kust. Z'attakeern Adinkerke en Ôostduunkerke. 
*In de zomer wordt er e vlote van de geuzn versleegn deur de Spanjoardn.
*31 juli - De landvoogd Alva makt bekend dat ie de "Tienste Pennienge" wilt deurevoern, e sôorte btw van 10%. De bevolkienge viendt die belastienge styf zwoar en 't komt vele kritiek. Delegoasjes moakn under gerêed vo noa Spanje te reizn vo te goan reclameern by de keunienk. Dat is 't begun van 't ende vor Alva.
*7 oktober - Slag by Lepanto (zêeslag by Grieknland). De vlote van Filips II van Spanje versloat de islamitische ottomoann.

## Geboorn
* Frederico Spinola, militair, gesneuveld binst de Slag by Sluus.
## Gestorvn
* Nicolò dell'Abate, Italioansche kunstschilder
;februoari
* 13 - Benvenuto Cellini, Italioanschn beeldhouwer en goudsmed
Twoalfjoarig Bestand

[thumb|Tachtigjoarign Oorloge: Maurits van Oranje in de [Slag by Nieuwpoort deur Pauwels van Hillegaert]]
‘t **Twoalfjoarig Bestand** was e periode van woapnstilstand van 1609 tout 1621 binst de Tachtigjoarign Oorloge in de Lêge Landn.

’t Bestand wierd ip 9 april 1609 in Antwerpn geslootn tusschn de Spanjoardn  (en de an Spanje trouw gebleevn Zuud-Nederlandsche gewestn) en de ipstandeliengn van de Nôordelike Nederlandn. Vanof 9 september 1609 erkendn Filips III en de aartshertoogn Albrecht en Isabella de Verênigde Provinciën lik vrye landn, stoatn en provincies.

In 1621 begost de stryd met de Spanjoardn were, achter dat de landvoogd Albrecht van Oostnryk stierf zounder joungers en de Zudelike Nederlandn doardeure were rechtstreeks ounder de Spoansche keunink kwoamn.
1609

1606 - 1607 - 1608 - **1609** - 1610 - 1611 - 1612
't Joar **1609** is 't 9e joar in de 17e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
;april
* 9 - Begun van 't Twoalfjoarig Bestand tusschn Spanje en de Republiek der Zeevn Verenigde Provinciën binst de Tachtigjoarign Oorloge
## Geboorn
;meie
* 16 - Ferdinand van Oostnryk
## Gestorvn
;april
* 4 - Charles de l'Écluse, Vlamsche plantkundign en dokteur
1512

1509 - 1510 - 1511 - **1512** - 1513 - 1514 - 1515
't Joar **1512** is 't 12e joar in de 16e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Geboorn
;moarte
* 5 - Gerardus Mercator, Vlamsche cartogroaf
1488

1485 - 1486 - 1487 - **1488** - 1489 - 1490 - 1491
## Gebeurtenissen
;januoari
31 - Maximiliaan van Oostnryk wordt in Brugge gevangn gezet deur leedn van de ipstandige ambachtn. Vanuut 't uus Craenenburg most 'n toekykn oe da z'n medewerkers gemarteld wierdn.
Giuliano di Piero de' Medici

[thumb|200px|Giuliano de' Medici deur [Sandro Botticelli, verzekers gemakt achter z’n dôod]]
**Giuliano de' Medici** (1453 - 26 april 1478) was de twidde zeune van Piero di Cosimo de' Medici en Lucrezia Tornabuoni. 

Je was co-besteurder van Firenze, tegoare me zyn oudere broere Lorenzo il Magnifico, tout dat ‘n den 26stn april 1478 vermôord wierd. De môord was e gevolg van ‘t Pazzi-komplot.

De broers wierdn overvolln deur heurmoordenoars binst de messe in de kathedroale van Firenze. Lorenzo kost ountsnappn, mo Giuliano krêeg 19 steekn en bloedde dôod.

Je ligt tegoare me zyn broere begroavn in de Medicikapelle in de Basilica San Lorenzo di Firenze. Hunder graftombe is versierd  met de Madonna me kind van Michelangelo.

Giuliano had ’n ounwettige zeune me zyn maîtresse Fioretta Gorini: Giulio. 

Giulio de’ Medici wierd achter den dôod van zyn voader g’adopteerd deur zyn nounkel Lorenzo en wierd in 1523 paus ounder de noame paus Clemens VII.