open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Oudnoors

**Oudnoors** was de Nôord-Germoansche toale die in de Vikingtyd geklapt wierd, vanof d' 8e êeuwe toet omtrent 't joar 1350, deur d' inweuners van de Scandinavische landn, inclusief Ysland, Groenland, Shetland, Faeröereilandn en andere eilandn in 't westelyk zêegebied.  De vôorloper van 't Oudnoors is 't *Oernoors*. D' Oernoorsche periode wordt gerekend toet roend  't joar 700.

't Oudnoors wordt oenderverdêeld in Oudwestnoors en Oudôostnoors. Uut 't Oudwestnoors zyn 't Yslands, Faeröers en Noors van nu oentstoan en uut 't Oudôostnoors 't Deens en 't Zweeds.
 
Veele van de belangrykste middelêeuwsche literaire werkn van Ysland en Scandinavië (lyk de Edda's en saga's) zyn in 't Oudnoors geschreevn, ook de Scandinavische runetêekns uut dezelfste periode. Oudnoors wierd dus zowel in Latyns schrift geschreevn of in runeschrift.
Schiereiland

[thumb|Schiereiland in [Krowoasje]]
E **schiereiland** (Latyn: *paeninsula*: van *paene*, "bykan" en *insula*, "eiland") is e stik land die vo 't grotste dêel omgeevn is deur woater, moa die vaste zit an e landmassa. 
## Ênigte schiereilandn
Zwarte Zêe

thumb|Liggienge van de Zwarte Zêe
De **Zwarte Zêe** of **Zworte Zêe** is e binnzêe die ligt tusschn Europa en Klêen-Azië (Anatolië). De landn roend de Zwarte Zêe zyn Turkeye, Bulgareye, Roemenië, Oekraïne, Rusland en Georgië. De zêe is by Istanbul via de Bosporus, de Zêe van Marmara en de Dardanelln verboendn met d'Egeïsche Zêe en de Middellandsche Zêe. 't Diepste punt is 2210 meter. D'ippervlakte bedroagt 422.000 km².

In de Zwarte Zêe wordt woater angevoerd deur vuuf grôote riviern: de Donau, de Dnjepr, de Dnjestr, de Don en de Kuban. 't Kustgebied is vlak in 't westn en 't nôordn, moa bergachtig in 't ôostn en 't zuudn en ook by 't schiereiland de Krim. Ten ôostn dervan ligt de Zêe van Azov.
Lazio

**Lazio** (Latyn: *Latium*) es e regio in 't middn van Itoalië mè en ippervlak van 17.232,29 vierkante kilomèiters en mêer of 5,5 miljoen inweuners. D'n ôofdstad van Lazio es Rome, ook d'n ôofdstad en grotste stad van Itoalië. 

Lazio grenst in't nôord'n an de regio's Toscane en Umbrië, in't ôostn an de Marche en Abruzzo en in't zuudôostn an Molise en Campanië. An de westkantn ligt de Tyrreensche Zêe (die dêel uutmakt van de Middellandsche Zêe). 

## Administratieve indêelienge
Lazio is ounderverdêeld in vier provinsjes en êen metropolitoane stad:


thumb|left|400px|De provinsjes van Lazio
Balkan

thumb|'t Balkanschiereiland
De **Balkan** of 't **Balkanschiereiland** is e geografisch gebied in Ôost-en Zuudôost-Europa mè verschillige betwiste grenzn. De noame komt van 't Balkangebergte die  strekt van de Servisch-Bulgoarsche grenze noa de Zwarte  Zêe.

't Balkanschiereiland wordt begrensd deur d' Adriatische Zêe in 't nôordwestn, de Ionische Zêe in 't zuudwestn, de Middellandsche Zêe en d' Egeïsche Zêe in 't zuudn en zuudôostn, en de Zwarte Zêe in 't ôostn en 't nôordôostn. De nôordelyke grenze van 't schiereiland wordt gevormd deur drie riviern, de Sava, de Donau en de Kupa. 't Hoogste punt van de Balkan is de berg Musala van 2.925 meter hoge in 't Rilagebergte.

Ip 't schiereiland liggn: 
*  100%
*  100%
*  100%
*  90% (allêene 't vasteland)
*  0,5% (Trieste en Monfalcone)
* 20px Kosovo 100% 
*  49%  ('t bergachtig gebied te zuudn van de riviere Sava, o.a. 't schiereiland Istrië en de regio Dalmatië
*  100%
*  100%
*  9%  (allêene de Donaudelta en de dichte omgevienge van de Zwarte Zêe)
*  73% (d' autonome provinsje Vojvodina ligt geografisch nie ip de Balkan)  
*  25% ('t zuudwestelyk dêel)
*  5% ('t Europees gedêelte)
Hamburg

**Hamburg** (Duuts, officieel: *Freie und Hansestadt Hamburg*, Nedersaksisch: Hamborg) is e stad en êen van de 16 dêelstoatn van Duutsland. De stad ligt in 't nôordn van 't land an de riviere de Elbe en dichte by de Nôordzêe. Hamburg is de twêede grotste stad van Duutsland (achter Berlyn) en de belangrykste hoavestad. De mêeste historische gebouwn zyn verwoest binst de Twêede Weireldoorloge. 

De Freie und Hansestadt Hamburg is ingedêeld in zeevn districtn of Bezirke die zelve were ingedêeld zyn in 104 stadsdêeln of Stadtteile.

## Beziensweirdigheedn
* Speicherstadt en 't Kontorhausviertel mè 't Chilehaus (UNESCO weirelderfgoed)
* Sint-Catharinakerke
* Nieuwe Sint-Mariadom
* Nikolaiturm, overbluufsel van de Sankt Nikolaikirche, deur bombardementn in de Twêede Weireldoorloge veranderd in e ruïne 
* St.-Petri-Kirche
* Sint-Jacobikerke
* Hamburg Hauptbahnhof
* St. Pauli-Landungsbrücken, passagiersterminal
* St. Pauli-Elbtunnel

Ofbeeldienge: Hamburg.Skylift.Kontorhausviertel.wmt.jpg|Kontorhausviertel 
Ofbeeldienge: Nikolaikirche001.jpg|Sankt Nikolaikirche, nu en vroeger
Ofbeeldienge: Hamburg, Landungsbrücken -- 2016 -- 3138-44.jpg| Landungsbrücken

## Bekende menschn van Hamburg
*Felix Mendelssohn Bartholdy, componist
*Johannes Brahms, componist, dirigent en pianist
*Helmut Schmidt, boendskanselier van West-Duutsland
*Karl Lagerfeld, modeoentwerper, fotograaf
*Angela Merkel, boendskanselier van Duutsland
*Georg Philipp Telemann, componist
West Midlands

*West Midlands (regio), e regio van Iengeland
*West Midlands (groafschap), e groafschap (county) van die regio
North East England

thumb|Liggienge in Iengeland
**North East England** (Letterlyk: *Nôordôost-Iengeland*) is e regio van Iengeland met een ippervlak van 8.592 km²  en om en by de 2.500.000 inweuners. 't Is doamee de regio met de minste inweuners. 

De regio bestoat uut de volgnde groafschappn en unitary authorities:

## Steedn
* Cramlington
* Middlesborough
* Newcastle upon Tyne
* Sunderland
Yorkshire and the Humber

thumb|Liggienge in Iengeland
**Yorkshire and the Humber** is e regio van Iengeland met een ippervlak van 15.420 km² en om en by de 5 miljoen inweuners. 

De regio bestoat uut de volgnde groafschappn en unitary authorities:

## Steedn
* Bradford
* Harrogate
* Knaresborough
* Hull
* Leeds
* York
Bevern (Ôost-Vloandern)

**Bevern** (Nederlands: *Beveren(-Waas)*) is e plekke en vôormoalige gemêente in de provinsje Ôost-Vloandern. Sedert 1 januoari 2025 makt Bevern dêel uyt van de nieuwe gemêente Bevern-Kruybeke-Zwyndrecht. 
thumb|left|Kastêel Cortewalle
Baleoarn

De **Baleoarn** (Cataloans: *Illes Balears* of kortweg *Balears*, Spoans: *Islas Baleares* of kortweg *Baleares*) zyn een eilandngroep in de Middellandsche Zêe, ten ôostn van 't Spoans vasteland. Ze zyn êen van de 17 zelfstandige regio's van Spanje en ook e provinsje. D' hoofdstad is Palma de Mallorca.
## Geografie
De Baleoarn omvattn vier hoofdeilandn die permanent beweund zyn: Mallorca, Menorca, Ibiza (Cataloans: *Eivissa*) en Formentera. Andere kleindere eilandn zyn Cabrera (mè 't Nationaal park Archipiélago de Cabrera), Espalmador, Illa de l'Aire en Dragonera. De westelykste Baleoarn, woaroender Ibiza en  Formentera, noemn tegoare de Pitiuusn of Pynboomeilandn. D' ôostelyke Baleoarn, woaroender Mallorca en Menorca, noemn tegoare de Gymnesische eilandn.
West Midlands (regio)

thumb|Liggienge in Iengeland
De **West Midlands** is êen van de neegn regio's van Iengeland met een ippervlak van 13.004 km² en 5.713.000 inweuners. 

Groafschappn en unitary authorities in de regio:

UA = unitary authority

## Belangryke steedn
* Birmingham
* Coventry
* Stoke-on-Trent
* Wolverhampton
* Dudley
* Stratford-upon-Avon
Eiland Wight

't **Eiland Wight** (Iengels: *Isle of Wight*) is een eiland en groafschap (county) vo de zuudkust van Iengeland, ter hoogte van Southampton. 't Eiland èt een ippervlak van 380,2 km² en is doarmee 't grotste eiland van Iengeland. 't Ligt in 't Iengels Kanoal en 't wordt van Iengeland gescheid deur de zêestroate de Solent. D' hoofdstad is Newport. 

Langst de kustlyne loopn kalkstêenrotsn over hêel 't eiland en z' endign in 't westn in The Needles, drie kalkstêenpiloarn (stacks) van 30 m hoge die vo de kust in zêe stoan.  

Ofbeeldienge: Isle of Wight Coast Path near St Lawrence.jpg|Wegeltje langst de kust mè kalkrotsn
Ofbeeldienge: Needles isle of wight.jpg|The Needles
Ofbeeldienge: Flickr - ronsaunders47 - THE RED JET FERRY .COWES-SOUTHAMPTON..jpg|Ferry Cowes-Southampton

Wight is vanof 't vasteland van Iengeland te bereikn via overzetbôotn vanuut Lymington, Southampton en Portsmouth. 
## Plekkn ip Wight
* Bembridge
* Cowes
* East Cowes
* Newport
* Ryde
* Sandown
* Shanklin
* Ventnor
* Yarmouth
East of England

thumb|Liggienge in Iengeland
**East of England** (letterlyk "Ôost-Iengeland") is e regio van Iengeland met een ippervlak van 19.120 km² en oengeveer 5,4 miljoen inweuners.

Groafschappn en unitary authorities in de regio:

UA = unitary authority
Cataloans

thumb|Chronologische koarte: toalevoluusje in Zuudwest-Europa
**Cataloans** (*català* in 't Cataloans) is e Romoansche toale die in verschillige variëteitn en dialectn geklapt wordt in de Spoansche autonome regio's Catalonië, de Baleoarn, Valencia, 't ôostn van Aragón (La Franja) en e klêen gedêelte van Murcia El Carxe; ook in Andorra, in de  Pyrénées-Orientales in 't zuudn van Frankryk en in de stad Alghero ip 't  Italioans eiland Sardinië. Der zyn verre tien miljoen sprekers van 't Cataloans.

De toale gelykt goed ip Occitoans, de toale die gesprookn wordt in 't zuudn van Frankryk. 

Ofbeeldienge: Carrer de les Moles - Rajoles.JPG|Plakkoate in 't Cataloans in de Meulnstroate in Barcelona 
Ofbeeldienge: Altafulla (1).jpg|Toeristische plakkoate in Altafulla in Catalonië

## Externe link
* Institut d'Estudis Catalans
Pyrénées-Orientales

**Pyrénées-Orientales (66)** (Cataloans: *Pirineus Orientals*, Occitoans: *Pirenèus Orientals*, "Ôostelyke Pyreneen" in't Vlams) is e Frans departement in 't zuudn van de regio Occitanie. De noame komt van't feit da 't departement hêel o d'ôostkantn van de Fransche Pyreneeën ligt.  

## Geschiedenisse
't Departement was êen van de 83 departementn die de 4e moarte 1790 gesticht zyn binst de Fransche Revoluusje. 't Komt overêen met d'oude provinsje Roussillon en e streeke mè de noame Fenouillèdes in de Languedoc. Historisch gezien is Roussillon e dêel van Catalonië wa nu vo 't grotste dêel in Spanje ligt. Doarom wordt 't departement an weerskantn van de grenze ook "Nôord-Catalonië" genoemd. Inweuners van Pyrénées-Orientales wordn doaroum ôok wel *Roussillonnais* of "Cataloan'n" genoemd.

## Geografie
Pyrénées-Orientales grenst in 't ôostn an de Middellandsche Zêe, in 't zuudn an Spanje (provinsje Gerona), in 't nôordn an 't departement Aude en in 't westn an Andorra en 't departement Ariège. Binn'n 't departement ligt de klêene Spoansche enclave Llívia.

Pyrénées-Orientales bestoat uut drie arroundissementn (Céret, Perpignan en Prades) en et 17 kantongs en 226 gemêentn. De grotste gemêentn noar inweunertal zyn Perpignan, Canet-en-Roussillon, Saint-Estève, Saint-Cyprien en Argelès-sur-Mer.

## Externe koppelienge
* Site van't departement Pyrénées-Orientales
* Site van d'n touristischn dienst van Pyrénées-Orientales
Zelleken

**Zelleken** (Frans: *Sailly-lez-Lannoy*) es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern, mêer bepoald in Rysels-Vloandern. 't Grenst an de gemêentn Toffeloare, Templeuve (over de schreve in Enegouwn, dêelgemêente van Dôornik), Willems, Villeneuve-d'Ascq en Hem.

D'êeste geschriftn oovr de plekke *Sailli* dateern uut 1211. 't Achtervoegsel *lez-Lannoy* by d'officieele Fransche noame van Zelleken es mo achterof gekomm'n vo nie te verwarrn me Sailly an de Leie, wa in't Leiedal ligt, mêer ip't schee'n mè Artesië

## Beziensweirdigeedn
* De Sint-Pieterskerke
* 't *Château de Neufville*

thumb|left|De Sint-Pieterskerke van Zelleken
Provence-Alpes-Côte d'Azur

**Provence-Alpes-Côte d'Azur**, ofgekort *PACA*, is e regio in 't zuudôostn van Frankryk. D' hoofdstad is Marseille.

In 't ôostn grenst de regio an Italië (regio's Piemonte en Ligurië) en in 't zuudn an de Middellandsche Zêe en 't dwergstoatje Monaco. In 't westn van de regio, gescheid deur de riviere de Rhône, ligt Occitanie en in 't nôordn Auvergne-Rhône-Alpes.
## Departementn
Provence-Alpes-Côte d'Azur is ingedêeld in zes departmentn.

## Historische provinsjes
left|400px
Île-de-France

**Île-de-France**, ook *région parisienne* genoemd, is e regio van Frankryk met hoofdstad (prefecture) Parys.

De regio grenst an vuuf andere Fransche regio's: Hauts-de-France in 't nôordn, Grand Est in 't ôostn, Bourgogne-Franche-Comté in 't zuudôostn, Centre-Val de Loire in 't zuudwestn en Normandië in 't westn.
## Geschiedenisse

Ofbeeldienge: Ile-de-France historique1.svg |Historische provinsje Île-de-France
Ofbeeldienge: Carte de l'Ile de France.svg |De provinsje met de gemêentn en departementn van nu

## Departementn
Île-de-France is ingedêeld in acht departmentn.

350px
Thurisaz

**Thurisaz** es ne Belgisn metalband ut et West-Vlamschke Wervik. Undern muzik es een combinoache van Atmosferisn Doom Metal. Met under cd's da ze ol utgebracht èn, krign ze schkone recenches van toonaangeevnde Metalmagazines.

Thurisaz es noois benauwd vo joe te confronteern met under tekstn over verlies, zeer en ofzien. Mo met undern muzik lukt et ossan vo de connèkche te moakn me jezelvn en echt te kunn genietn van olle nummers da ze bringn. 't Is divers, agressif, gewikkeld in zoalige melancholishke melodien van begrip en rust.

Z'èn ol uptgetreedn met bands dan zeker ook de moeite zin vo na te lustern, gelik Novembers Doom, Saturnus, Agalloch, Ancient Rites en Oceans of Sadness.
## Bandleedn
* Peter Theuwen - Gitare / Grunts/ Clean voice
* Mattias Theuwen - Gitare / Screams
* Pepijn de Raeymaecker - nDrum
* Kobe Cannière - Keys / Clean voice
* Hannes Leroy - Basgitare / Screams

## Discografie
* The Last Embrace (demo, 1998 (utgebracht o ze nog Modilium noemdn)
* Anno Viroviacum (demo, 2002)
* Scent of a Dream (album, 2004)
* Circadian Rhythm (album, 2007)
* The Cimmerian Years (album, 2011)
* Live & Acoustic (dvd,2015)
* The Pulse Of Mourning (album, 2015)
* Re-Incentive (2020)
Normandië

**Normandië** (Frans: *La Normandie*, Normandisch: *Normaundie*, Iengels: *Normandy*) is een administratieve regio van Frankryk, die den 1e januoari 2016 oentstoan is deur de regio's Basse-Normandie en Haute-Normandie t'hope te voegn. De regio komt grofweg overêen mè 't historisch hertogdom Normandië. 

De Kanoaleilandn  (Iengels: *Channel Islands*, Frans: *Îles Anglo-Normandes*) moakn historisch ook dêel uut van Normandië.

De noame Normandië komt van de Noorsche en Deensche Vikings (Noormann'n), die under in de 9e êeuwe vestigdn in 't gebied.
## Departementn

## Historische provinsjes
Occitanie

:15px*Dat artikel goat over de Fransche administratieve regio. Vo d' etnisch-culturele landstreeke, kykt noa [[Occitanië]].

*'Occitanie*' is e [[Regio (Vrankryk)|regio]] van [[Frankryk]] die den 1e januoari 2016 oentstoan is deur de regio's Languedoc-Roussillon en Midi-Pyrénées tegoare te voegn. 't Wierd êest tydelyk *Languedoc-Roussillon-Midi-Pyrénées* genoemd. De noame « Occitanie » kwam officieel in september 2016. 

De regio grenst in 't zuudn an de [[Middellandsche Zêe]], [[Andorra]] en de [[Regio (Spanje)|Spoansche regio's]] [[Catalonië]] en [[Aragón]]. In Frankryk grenst de regio an 
[[Nouvelle-Aquitaine]] in 't westn, [[Provence-Alpes-Côte d'Azur]] in 't ôostn en [[Auvergne-Rhône-Alpes]] in 't nôordn. D'hoofdplekke is [[Toulouse]].

De regio Occitanie komt overêen met oengeveer 40% van 't etnisch-cultureel gebied [[Occitanië]]. 
== Toale ==
Al de regio's van Frankryk zyn officieel êentoalig [[Frans]], moar e dêel van de beweuners van de regio Occitanie sprêekt ook [[Occitoans]] of [[Cataloans]] oender mekoar.

Toet [[1539]] was Occitoans de juridische en administratieve toale in de regio, toet da keunienk François I de Fransche toale verplichtte vor al d' officiële documentn. Toch blêef 't Occitoans toet de [[Fransche Revoluusje]] de belangrykste gesprookn toale in Zuud-Frankryk. Deur een autoritaire pollitiek vanuut [[Parys]] is de streeke seedertdien verfranst en is 't Occitoans e bedreigde minderheidstoale gekommn.
 
Binn de regio Occitanie wordt ook [[Cataloans]] geklapt in de streeke roend [[Perpignan]] in d' historische provinsje Roussillon, vroeger e dêel van [[Catalonië]] en nu *Nôord-Catalonië'' genoemd. 
## Indêlienge in departementn

## Historische provinsjes
Greater Manchester

**Greater Manchester** is e metropolitan county (stedelyk groafschap) in de regio North West England met 2,8 miljoen inweuners. 
## Boroughs
Greater Manchester bestoat uut de volgnde boroughs (districtn):
Toffeloare

**Toffeloare** (Frans: *Toufflers*, Nederlands: *Toflaar*) es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern, mêer bepoald in Rysels-Vloandern. 't Grenst an de gemêentn Leers, Néchin (over de schreve, dêelgemêente van Stêenpit), Templeuve (over de schreve, dêelgemêente van Dôornik), Zelleken, Hem en Lis by Lannoy.

## Beziensweirdigeedn
* 't *Château de Wasmes* uut de twoalfde êeuwe
* 't Monument vo keuninginne Astrid
* De Sent-Deniskerke uut 1863
* De Sint-Elôoikapelle uut 1850

thumb|left|De Sent-Deniskerke van Toffeloare
Nouvelle-Aquitaine

**Nouvelle-Aquitaine** (Occitoans: *Nòva Aquitània*, Baskisch: *Akitania Berria*,  Poitevin-Saintongeais: *Novéle-Aguiéne*) is e regio van Frankryk, die den 1e januoari 2016 oentstoan is deur de regio's Aquitaine, Limousin en Poitou-Charentes t'hope te voegn. 't Wierd êest tydelyk *Aquitaine-Limousin-Poitou-Charentes* genoemd. De nieuwe noame *Nouvelle-Aquitaine* is gekoozn vo *Grande-Aquitaine*, *Sud-Ouest-Atlantique* en kortweg *Aquitaine* en kwam officieel in september 2016.
## Departementn

## Historische provinsjes
Johan Taeldeman

**Johan André Magdalena Taeldeman** (Maldegem, 23 december 1943 - 31 oktober 2017) was e Vlamsche toalkundign. J' è veele gepubliceerd over de Nederlandsche fonologie en de Vlamsche dialectn.

Taeldeman studeerde Germoansche filologie an den Universiteit van Gent toet 1966. In 1976 kwamt 'n doctor in de lettern en de filosofie. Je blêef lessegeevn in Nederlandsche toalkunde an den unief van Gent. In 1995 kwamt 'n lid van de Keunienklyke Academie vo Nederlandsche Toale- en Letterkunde (KANTL) in Gent. Van 1996 toet 1999 wast 'n vôorzitter van de Keunienklyke Zuud-Nederlandsche Moatschappie vo Toal- en Letterkunde en Geschiedenisse. In 2001 wierd 'n doctor honoris causa an den Université de Liège. An den UGent giengt 'n den 1stn oktober 2004 met emeritoat. Uut respect vo zyn werk brochtn verschillige bevriende toalkundign 't boek *Schatbewaarder van de taal: Johan Taeldeman* uut. Je was oendervôorzitter van de KANTL in 2006 en vôorzitter in 2007. Neffest veele weetnschappelyke artikels, schrêeft 'n ook verschillige boekn en tydschriftartikels over fonologie en dialectn.

Taeldeman gaf ook dikkels kritiek ip 't achteruutgoan van de toale ip de televiezje in Vloandern. In een opiniestik "Het Vlaamse taallandschap verschraalt" in de gazette De Standaard in 2007 gaft 'n commentoar ip de tusschntoale die mêer en mêer gebruukt wordt en je pleitte vor e Vlamsche standoardtoale.

## Bibliografie
* Devos, Magda; Ryckeboer, Hugo; Taeldeman, Johan en Peeters, Jan-Willem, *Woordenboek van de Vlaamse dialekten : inleiding*, 1979
* *De klankstructuur van het Gentse dialekt : een synchrone beschrijving en een historische en geografische situering*, RUG, Gent, 1985
* Taeldeman, Johan en Dewulf, Hilde *Dialect, standaardtaal en maatschappij*, Acco, Leuven, 1985
* Taeldeman, Johan; Gillis, Steven en Nuyts, Jan, *Met taal om de tuin geleid : opstellen voor Georges De Schutter*, Universitaire Instelling Antwerpen, 2000
* De Caluwe, Johan; Devos, Magda en Taeldeman, Johan, *Het taallandschap in Vlaanderen*, Academia Press, 2001
* Goossens, Jan; Taeldeman, Johan; Verleyen, Geert; De Wulf, Chris, *Fonologische atlas van de Nederlandse dialecten* (FAND), KANTL, Gent, 1998-2005 (4 delen)
* *Oost-Vlaams*, Uutgeverie Lannoo, Tielt, 2005

## Externe link
* Taeldeman, Johan - bibliotheeke UGent
Roussillon

* Roussillon (Isère), e gemêente in 't Frans departement Isère 
* Roussillon (Vaucluse), e gemêente in 't Frans departement Vaucluse
* Roussillon (provinsje), een historische provinsje in 't zuudn van Frankryk
Roussillon (Vaucluse)

**Roussillon** is e gemêente in 't departement Vaucluse (regio Provence-Alpes-Côte d'Azur) in 't zuudôostn van Frankryk. De plekke makt dêel uut van 't arroendissement Apt en is geklasseerd ols êen van de schonste dorpn van Frankryk (Les Plus Beaux Villages de France). Roussillon ligt in 't *Parc Naturel régional du Luberon*. In Fransche nateurlyke regionale parkn kunn nieuwe economische activiteitn allêene moar oentwikkeld wordn on ze deurzoam zyn.

Roussillon ligt in 't herte van de nôordelyke Luberon-valleie, tusschn de "klêene" Luberon en 't Vaucluse-gebergte. De gemêente ligt tusschn Joucas en Saint-Saturnin-les-Apt in 't nôordn, Gordes en Goult in 't westn, Gargas in 't ôostn en Bonnieux in 't zuudn.

Roussillon is bekend vo zyn rykdom an gilwe oker in de bodem, die hêel 't dorp e gilwe, oranje, rôoie kleur gift. D' okergroeve is te bezoekn en wordt in Frankryk "Colorado Provençale" genoemd.

Ofbeeldienge: Vaucluse-roussillon-clocher.jpg|Klokketorre
Ofbeeldienge: Roussillon Vaucluse 2013 06.jpg|Stadhuus ip de platse
Ofbeeldienge: Ockerfelsen in Roussillon IMGP0704.jpg|Okergroeve
Singem

**Singem** (Frans: *Sainghin-en-Mélantois*) es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern, mêer bepoald in Rysels-Vloandern. 't Grenst an de gemêentn Villeneuve-d'Ascq, Anstaing, Boviengn, Cysoing, Péronne-en-Mélantois, Fretin, Lesquin en Lezennes. Olangsn den ôostkant van Singem lôopt de Marke.

Olangsn de westkantn van't groundgebied van Singem lôopt d'A23-ottostroade tusschn Villeneuve-d'Ascq en Valencyn. In't nôordn ligt e stik van d'A27 tusschn Rysel en De Schreve by Dôornik.

D'êeste geschriftn oovr de plekke *Syngin* dateern uut 977. 't Achtervoegsel *en-Mélantois* by d'officieele Fransche noame van Singem es mo achterof gekomm'n vo nie te verwarrn me Sengin ofte *Sainghin-en-Weppes*, wa mêer o 't zuudwestn van Rysel an de Deule ligt, mêer ip't schee'n mè Artesië.

## Beziensweirdigeedn
* De Sent-Nikloajkerke
* De *Mont des Tombes*, e Gallo-Romeynsche tumulus

thumb|left|De torre van de Sent-Nikloajkerke in Singem
Herman Brusselmans

thumb|Herman Brusselmans
**Herman Frans Martha Brusselmans** (Hamme, 9 oktober 1957) is ne Belgische schryver, dichter en columnist.

## Externe koppelienge
* de Ultieme Herman Brusselmans site
Poelberg

thumb|Oud klôoster en Poelbergschole
De **Poelberg** is e mytische berg ip de grenze tussen Tielt en Dentergem, nie et hoogste punt van Tielt, maar wel de stijlste nepe. 

Der ligt wuk een grotte ip de Poelberg. En der was vroeger een skole en klooster, ondertussen is da een restaurant geweiren. Ip de Poelberg stoat de Poelbergmeuln van 1726, e  beschermd monument.

Zoekt gerust wuk moa vodder naar de Poelbergmoord.
## Externe links
* Website Poelberg
* Lourdesgrotte, inventaris Onroerend Erfgoed
Regio's van Finland

**[[Finland]]** is oenderverdêeld in neegntien **regio's** (Fins: *maakunta*, Zweeds: *landskap*).
 thumb
thumb
Savoye

:15px*Dat artikel goat over d'etnisch-culturele landstreeke Savoye. Vo 't Frans departement, kykt noa [[Savoie]]*.
thumb|Liggienge van de Savoye in Europa
De **Savoye** (Francoprovençoals: *Savouè* [saˈvwɛ], Frans: *Savoie* [savwa], Italioans: *Savoia* [saˈvɔːja],  Duuts:  *Savoyen* [zaˈvɔʏ̯ən]) is een historische culturele regio in West-Europa. 't Omvat grofweg 't groendgebied van de westelyke Alpn tusschn 't meer van Genève in 't nôordn en de Dauphiné in 't zuudn.
## Geschiedenisse
't Historisch land van Savoye was 't feodoal groendgebied van 't Huus Savoye, een oadelyke familie in 't nôordn van Italië. 't Gebied was van 1003 toet 1416 e groafschap en van 1416 toet 1860 een hertogdom. 

De Savoye wierd in 1792 g'annexeerd deur Frankryk oender d' Êeste Fransche Republiek, moar achter de val van Napoleong in 1815 gieng 't weere noa 't Keunienkryk Sardinië. Savoye wierd uutendelyk, tegoare mè 't groafschap Nice, g'annexeerd deur Frankryk achter een omstreedn referendum, ols oenderdêel van e pollitiek akkôord (Verdrag van Turyn) bemiddeld tusschn de Fransche keizer Napoleon III en keunienk Victor Emmanuel II van 't Keunienkryk Sardinië.

Ofbeeldienge: Italy 1494.svg |Koarte van Italië in 1494. Hertogdom Savoye in 't rôod
Ofbeeldienge: Italia 1843.svg | Keunienkryk Sardinië (1843) in 't blow
Ofbeeldienge: Italia 1843-fr.svg| Annexoasje deur Frankryk (1860) in 't groen


Teegnwoordig makt  de Savoye dêel uut van de Fransche regio Auvergne-Rhône-Alpes. Achter d' annexoasje deur Frankryk in 1860 wierd 't gebied administratief verdêeld in twêe aparte departementn, Savoie en Haute-Savoie.
Åland

**Åland** (uutsproake: [ˈoːland]) (Zweeds: *Åland*; Fins: *Ahvenanmaa*) is e Finsche regio mè verregoande autonomie. 't Groendgebied valt t'hope met de gelyknoamige eilandngroep, d' Ålandseilandn, in de Archipelzêe, an de moendienge van de Botnische Golf, halverwege Zweedn en Finland. 't Is d' êenigste regio in Finland woa dat er allêene moa Zweeds gesprookn wordt. 

Åland bestoat uut 't hoofdeiland Fasta Åland, woar da 90% van de bevolkienge weunt, en verder nog  6.500 eilandn en scheern (rotseilandjes) in 't ôostn. Fasta Åland, woar da d' hoofdstad Mariehamn ligt, is gescheid van de kust van Zweedn deur 38 kilometer oopn woater noa 't westn. In 't ôostn grenst d' Åland-archipel an de Finsche Archipelzêe. D' ênigste landgrenze van Åland ligt ip 't oenbeweund eilandje Märket, die gedêeld wordt mè Zweedn.
Dom Pérignon

thumb|Een flesse Dom Pérignon me twêe gevulde gloazn

**Dom Pérignon** is de name van e champagne van 't uus Moët et Chandon.

In 1662 brocht den Iengelsman Christoph Merret verslag uut aan de Royal Society over 't verkrygn van mousserende wyn deur toevoegienge van suuker aan stille wyn wo deure 't een twidde gistienge onstoat. De Fransche poater Dom Pérignon begost pas in 1668 met'ip flessen trekkn van wyn in d'abdy van Hautvillers. Dadde is dus zes joar. Z'en moetn wachtn toet tat'er genoeg sterke wynflessn kostn wordn gemakt die sterk genoeg woarn voe den den druk binn'n in de flesschn binst de twêede gistienge te weerstoan. Ipmerkelik is oak dat die flessche oentstoan is in Iengeland. Oorsproenkelik woar'n de Fransschen nie echt zot van die wyn. Alexandre Dumas, de voader van "De Drie Musketiers", makte de buutnlanders die die wyn geirne droenkn belachelik. Toch is't  Parys die achter de Fransche Revoluusje dien drank populair makte via d'oerekotjes en de 'maisons closes'. Achter de Fransmans zyn de Belgn de grôotste champagnedrienkers.

Dom Perignon is e "Cuvée de prestige", wa da wilt zeggn dat dadde de beste champagne is binnn een champagneuus. In da gevol is dadde 't uus Moet & Chandon. Dom Perignon wordt ollêene in d'ollerbeste joarn geproduceerd met druuvn van éen en 't zelfde joar.

## Externe link
*website Dom Pérignon
Occitanië

:15px*Dat artikel goat over d' etnisch-culturele landstreeke Occitanië. Vo de Fransche administratieve regio, kykt noa [[Occitanie]]*.
thumb|Vlagge van Occitanië
thumb|Koarte van Frankryk met Occitanië ingekleurd
thumb|Koarte van Occitanië
**Occitanië** (Occitoans: *Occitània*, Frans: *Occitanie*) is d' historische regio woar dat Occitoans of langue d'oc vroeger de belangrykste gesprookn toale was en woar da 't somtyds  nog alsan gebruukt wordt, grôotndêels ols twêede toale. 't Cultureel  gebied omvat grofweg de zuudelykn helt van Frankryk en ook e dêel van Catalonië (Val d'Aran), Monaco en kleindere dêeln van Italië (Occitoansche valleien, Guardia Piemontese). Occitanië is sins de Middelêeuwn erkend ols toalkundig en cultureel concept, moar is nôois e legale of pollitieke entiteit gewist oender die noame. 't Gebied was pertang in de Romeinschn tyd verênigd oender de noame *Zeevn Provinsjes* (Latyn: *Septem Provinciae*) en in de vroege Middelêeuwn (*Aquitanica*  of 't Visigotisch Ryk van Toulouse).

Teegnwoordig zyn der 200.000-800.000 menschn van de 16 miljoen inweuners in 't gebied die goed Occitoans klappn, hoewel dat de mêest gesprookn toaln Frans, Cataloans, Spoans en Italioans zyn. Sedert 2006 is d' Occitoansche toale een officiële toale van Catalonië, woaroender d' Aran-valleie (Val d'Aran), woar dat Occitoans officiele stoatus gekreegn èt in 1990.

In de Romeinschn tyd was 't grotste dêel van Occitanië bekend oender de noame  *Aquitania*. De vroegere veroverde gebiedn noemdegn *Provincia Romana* (vandoar Provence), binst dat de nôordelyke provinsjes van wat da nu Frankryk is, Gallia (Gallië) genoemd wierd.

Occitanië omvat de volgnde streekn:
*De zuudelykn helt van Frankryk: de Provence, Drôme-Vivarais, Auvergne, Limousin, Guyenne, Gascogne, Zuud-Dauphiné en Languedoc. Frans is nu de dominante toale in 't gebied. Occitoans wordt nie erkend ols officiële toale. 
*D' Occitoansche valleien in d' Italioansche Alpn, woar dat d' Occitoansche toale in 1999 e legale stoatus gekreegn èt. Da zyn vêertien Piedmonteesche valleien in de provinsje Cuneo en de metropolitane stad Turyn, ook in berggemêentn van de regio Ligurië (provinsje Imperia), en in één gemêente (Guardia Piemontese) in de regio Calabrië (provinsje Cosenza).
*D' Aran-valleie, in de Pyreneen in Catalonië, woar dat Occitoans sins 1990 een officiële toale is. 
*'t Vorstndom Monaco (woar dat Occitoans traditioneel neffest  Monegaskisch wordt gesprookn).

In Occitanië liggn nu de volgnde administratieve regio's van Frankryk:
* Auvergne-Rhône-Alpes (de departementn  Ardèche, Cantal, Drôme, Haute-Loire en Puy-de-Dôme)
* Nouvelle-Aquitaine (met uutzoenderienge van de departementn Charente, Charente-Maritime, Deux-Sèvres en Vienne)
* Occitanie
* Provence-Alpes-Côte d'Azur

Den 28e september 2016 kwam Occitanie de noame van d' administratieve regio die de regio's Midi-Pyrénées en Languedoc-Roussillon ipvolgde.
Ôost-Friesland

thumb|Vlagge en woapnschild van Ôost-Friesland
thumb|Koarte van Ôost-Friesland met de belangrykste steedn
**Ôost-Friesland** (Duuts: *Ostfriesland*, Nedersaksisch: *Oostfreesland*) is e Duutsche streeke in 't uuterste nôordwestn van de dêelstoat Nedersaksn, in 't kustgebied die verboendn is met de Nôordzee. 't Grenst an de Waddnzêe in 't nôordn en an d' Hollandsche provinsje Groningen in 't westn. D' Ôost-Friesche Waddneilandn, Borkum, Juist, Norderney, Baltrum, Langeoog en Spiekeroog, moakn ook dêel uut van 't gebied. 

Alhoewel dat Ôost-Friesland algemêen bekend is en g'accepteerd wordt ols historische, culturele regio, vormt 't gêen administratieve êenheid nie mè. 't Gebied bestoat nu uut de Landkreisn Aurich, Leer en Wittmund en de kreisfreie Stadt Emden. Aurich is d' historische hoofdstad van Ôost-Friesland en nu nog zetel van d' Ostfriesische Landschaft. Der zyn discuusjes goande over e meugelijyke soamnvoeginge toet één *Landkreis Ostfriesland*.

Ôost-Friesland èt een ippervlak van 3142 km² en e goeie 465.000 inweuners. 't Gebied is met 148 inweuners per km² relatief dinne bevolkt.
## Streekn
Ôost-Friesland wordt historisch ingedêeld in neegn landstreekn:
*Aurikerland
*Broekmerland
*Harlingerland
*Krummhörn
*Lengenerland
*Moormerland
*Norderland
*Overledingerland
*Reiderland
De belangrykste woaterloopn zyn de riviere de Eems, mè zyriviere de Leda. Emden è verreweg de grotste hoave van de regio en is ook 't vertrekpunt vor overzetbôotn noa 't eiland Borkum. Leer en Weener zyn historische hoavestadjes langst de Eems.
## Toale
In 't begun wierd in Ôost-Friesland e variant gesprookn van 't Fries, moa dat is in de zeevntienste en achttienste êeuwe hêelegans verdroengn deur Nedersaksische dialectn van 't  omliggnde gebied. De spreektoale in Ôost-Friesland is dus e Nedersaksisch dialect met invloed van 't Nederlands en 't Fries en doarom wykt 't styf of van de mêeste andere Nedersaksische dialectn.
Forest an de Marke

**Forest an de Marke** (Frans: *Forest-sur-Marque*) es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern, mêer bepoald in Rysels-Vloandern. 't Grenst an de gemêentn Hem en Villeneuve-d'Ascq. Olangsn de zuud- en westkant van Forest lôopt de Marke. 't Achtervoegsel "an de Marke" (in't Frans *sur-Marque*) es mo achterof gekomm'n vo nie te verwarrn me andere plekkn en gemêentes die ôok Forest noemn, ozowel in Vrankryk os in de Woaln.

## Beziensweirdigeedn
* De Sint-Jan-den-Dôoperkerke

thumb|left|De Sint-Jan-den-Dôoperkerke in Forest
Karinthië

:15px*Dat artikel goat over de dêelstoat van Ôostnryk. Vo 't hertogdom in 't [[Heilig Rooms Ryk]] en loater van [[Ôostnryk-Hongareye]], kykt noa [[Hertogdom Karinthië]]*.

**Karinthië** (Duuts: *Kärnten*, Sloveens: *Koroška*, Beyers: *Kärntn* of *Karntn*, Hongoars: *Karintia*) is de zuudelykste dêelstoat (*Bundesland*) van Ôostnryk. 't Ligt in d' ôostelyke Alpn en 't stoat bekend  vo zyn bergn en meern. D' hoofdstad en grotste stad is Klagenfurt. 

De belangrykste toale is Duuts. De regionale dialectn zyn familie van 't Zuud-Beyers. Karinthische Sloveensche dialectn, die dominant woarn in 't zuudn van de streeke toet in den êestn helt van de 20e êeuwe, wordn nu nog deur e klêene minderheid gesprookn. 

## Historie
't Land Karinthië is in 1920 oentstoan uut 't hoofddêel van 't hertogdom Karinthië, e "krôonland" binn 't Ôostnryks keizerryk, die uutêenviel achter 't verlies van d' Êeste Weireldoorloge. Doarby makte 't nieuw Keunienkryk van Servn, Krowoatn en Sloveenn ansproake ip 't zuudôostn van Karinthië, woa dan der Sloveenn weunn. Den 10stn oktober 1920 kwam der e referendum in 't omstreedn gebied. Doarby sprak e klêene 60% van de kiezers under uut vor ansluutienge by Ôostnryk. 

## Geografie
Karinthië èt een ippervlak van 9536 km². 't Grenst an Italië, Slovenië en de dêelstoatn (Ôost)-Tirol, Salzburg en Steyermark. De dêelstoat is oenderverdêeld in 2 zelfstandige steedn (*Statutarstädte*) en 8 districtn (*Bezirke*).
;Zelfstandige steedn
* Klagenfurt
* Villach
;Districtn
* Spittal an der Drau
* Hermagor
* Villach-Land
* Feldkirchen
* Sankt Veit an der Glan
* Klagenfurt-Land
* Völkermarkt
* Wolfsberg

## Beziensweirdigheedn
Belangryke beziensweirdigheedn zyn Klagenfurt en Villach en middelêeuwsche steedn lyk Friesach of Gmünd. Karinthië è vele klôosters en kerkn, lyk de Romoansche dom van Gurk of Maria Saal in de vlakte van Zollfeld, d' abdien van Sint Paulus, Ossiach, Millstatt en Viktring, en ook kastêeln en paleizn lyk Hochosterwitz, Griffen of Porcia. 

Schôone vo te zien zyn de meern  Wörthersee, Millstätter See, Ossiacher See en Faaker See en ook verschillige kleindere meern en vyvers. Vor ip wientersport te goan in Karinthië zyn der skigebiedn lyk de Nassfeld by Hermagor, de berg Gerlitzen, Bad Kleinkirchheim, Flattach en Heiligenblut an de Grossglockner, den hoogste berg van Ôostnryk, en ook de nationale parkn Hohe Tauern en 't Nockgebergte.

Ofbeeldienge: Klagenfurt Innere Stadt Landhaus NO-Ansicht 31072008 01.jpg|Landhaus in Klagenfurt 
Ofbeeldienge: Sankt Georgen am Längsee Burg Hochosterwitz 06102006 01.jpg|Kastêel Hochosterwitz
Ofbeeldienge: Heiligenblut am Großglockner (3).JPG|Heiligenblut an de Grossglockner
Noamn (stad)

**Noamn** (Frans: *Namur*; Woals: *Nameur*) is e stad in België, geleegn an de soamnvloeiienge van de  riviern de Samber en de Moas. 't Is d' hoofdstad van Wallonië (sedert 1986) en van de provinsje Noamn. De stad ligt oengeveer 63 km te zuud-ôostn van Brussel, ip de grenze van  Haspengouw, de Condroz en de streeke tusschn Samber en Moas. 't Center van de stad ligt an de lienkeroever van de Moas.
thumb|left|Uutzicht ip de Moas en de Citadel van Noamn

Angrenznde gemêentes zyn Gembloux, Éghezée, La Bruyère, Fernelmont, Andenne, Gesves, Assesse, Profondeville, Floreffe en Jemeppe-sur-Sambre.

## Beziensweirdigheedn
* Halle al'Chair (vlêeshuus), gebouwd in 1590 met een archeologisch museum sedert 1855
* Grognonpôorte uut 1728, achter 't vlêeshuus
* Onze-Lieve-Vrouwekerke van Harscamp,  gebouwd in 1750, oentwyd in 2004 en teegnwoordig  de culturele plekke van Harscamp
*Belfort, ôorsproenkelyk e torre van e middelêeuwsche omwallienge van 1388, herbouwd in 1450 en gerestaureerd in 1753
*Sint-Jozefkerke van 1650
*Hotel de Croix, vroeger e toevluchtsôord van d' abdie van Villers-la-Ville, herbouwd in  1752-1753 deur de groaf van Groesbeeck
*Sint-Aubainkathedroale, gebouwd tusschn 1751 en 1772, in  barokke en neoclassicistische styl
*Saint-Loupkerke, gebouwd tusschn 1621 en 1645, in barokstyl
*Sint-Jan-de-Doperkerke, d' oudste kerke van de stad, ôorsproenkelyk van de 13e êeuwe in gotische styl, binst de renaissance in 1616 sterk verbouwd 
*Citadel van Noamn, geleegn ip een hoogte van 100 meter boovn de Moas
*Hospice Saint-Gilles an de voet van de citadel, 't Woals Parlementsgebouw, vroeger een hospitoal
*Keunienklyk theoater, 19e êeuwe

Noamn bezit ook nog ênigte musea lyk 't Musée archéologique, Musée provincial des Arts anciens du Namurois, Musée des arts décoratifs de Namur (Groesbeeck de Croix) en Musée provincial Félicien Rops.

Buutn de stad, an de riviere de Samber, liggn de ruïnes van de cisterciënzerabdie
van Salzinnes, gesticht in de 13e êeuwe
1450

1447 - 1448 - 1449 - **1450** - 1451 - 1452 - 1453
thumb|Slag van Formigny
[thumb|Schilderie van [Rogier van der Weyden: Grafleggienge van Christus (1450)]]
't Joar **1450** is 't 50e joar in de 15e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge.
## Gebeurtenissn
*15 april - De Fransche versloan d' Iengelsche in de Slag van Formigny, e veldslag binst  den Hoenderdjoarign Oorloge. Doadeure komt er een ende an d' Iengelsche  overheersienge in 't nôordn van Frankryk. 
*2 ogustus - Christian I van Denemarkn wordt toet keunienk van Nôorweegn gekrôond in Trondheim.
* 12 ogustus - Overgoave van Cherbourg an de Fransche,  't latste Iengels territorium in Normandië.
*ca. 1450 - In de stad Utrecht floreert de beeldhouwkunst en de graveerkunst. Adriaen van Wesel is één van de voorlopers van die nieuwe schole van grafische kunstnoars.
*ca. 1450 - In Antwerpn wordt de rederykerskoamer De Violieren ipgericht.
*E g'illustreerd medisch manuscript uut Brugge, ipgesteld in de volkstoale, bevat een handleidienge vo vroedvrouwn. 
*Kardinoal en pauselyk gezant Nicolaus van Cusa reist noa de Nederlandn vo d' hervormienge van de seculiere en reguliere gêestelykheid en vo de verkoop van afloatn ten vôordêle van 't Heilig Joar en de stryd teegn de Turkn. 
## Geboorn
*ca. 1450 - Hieronymus Bosch, Brabantsche kunstschilder
*ca. 1450 - Jan Smeken, Brusselsche rederyker
## Gestorvn
*9 februoari - Agnès Sorel, maîtresse van Charles VII, keunienk van Frankryk
*9 juli - Giovanni d'Alamagna, Duutsche kunstschilder, actief in Italië
Botnische Golf

thumb|Liggienge van de Botnische golf
De **Botnische Golf** (Zweeds: *Bottniska viken*, Fins: *Pohjanlahti*) is 't  nôordelykste gedêelte van de Baltische Zêe. De golf ligt tusschn de westkust van Finland en d' ôostkust van Zweedn. In 't zuudn liggn de Ålandeilandn tusschn de Ålandzêe en de Archipelzêe. 

De Golf is 725 kilometer lank en tusschn de 80 en 240 kilometer brêed. De gemiddelde diepte is 60 meter alhoewel da 't diepste punt 295 meter oender de zêespiegel ligt. De Golf èt een ippervlak van 117.000 km².  

Vele riviern stroomn noa de golf, zowel an de Zweedsche of an de Finsche kust. Doadeure wordt 't zoutgehalte sterker o je mêer zuudwoarts goat. In 't uuterste nôordn van de Golf is 't zoutgehalte zo lêege dan der zoetwoatervissn leevn.

De golf bevriest vuuf moandn per joar.  In de periode van half december toet middn meie meugen scheepn allêene de Botnische Golf binnvoarn oender begeleidienge van ysbrekers.
Ôost-Friesche Waddneilandn

thumb|Ligginge
D' **Ôost-Friesche Waddneilandn** (Duuts: *Ostfriesische Inseln*) zyn e reeke eilandn in de Waddnzêe in 't uuterste nôordwestn van de Duutsche dêelstoat Nedersaksn, geleegn van west noar ôost tusschn de moendiengn van de riviern de  Eems en de Jade. D' êeste zes eilandn moakn dêel uut van d' historische regio Ôost-Friesland. Allêene 't ôostelykste eiland Wangerooge valt doa buutn.
thumb|left|600px|Ôost-Friesche Waddneilandn
 
## Eilandn
De beweunde eilandn zyn van west noar ôost:
* Borkum
* Juist
* Norderney
* Baltrum
* Langeoog
* Spiekeroog
* Wangerooge

Doanevest zyn der nog êenigte oenbeweunde eilandn en hoge zandploatn:
* Lütje Hörn
* Kachelotplate
* Memmert
* Minsener-Oldoog
* Mellum
Carinha de Anjo

***Carinha de Anjo*** is e Brazilioansche telenovela vo kienders uutgezoendn sedert  21 november 2016.
## Acteurs en personnages
### Kienders

### Grôote menschn
1388

1385 - 1386 - 1387 - **1388** - 1389 - 1390 - 1391
thumb|Jan van Gent, hertog van Lancaster 
't Joar **1388** is 't 88e joar in de 14e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge.
## Gebeurtenissn
*21 meie - Den Universiteit van Keulen wordt gesticht, de vierdn universiteit van 't Heilig Rooms Ryk.
*22 juli - Jan van Gent (Iengels: *John of Gaunt*), de noenkel van Richard II van Iengeland, sluut vrede met de krôone van Castilië. Je gift zyn ansproake ip de Castilioansche trôone ip, deur zyn dochter Catherine van Lancaster te loatn trouwn mè prins Enrique, den oudste zeune van Juan I van Castilië.
*5 of 19 ogustus - Slag by Otterburn: e Schots leger oender leidienge van James Douglas versloat een Iengels leger. Douglas sneuvelt binst 't gevecht.
## Geboorn
*14 september - Claudius Clavus, Deensche geograaf
*29 september - Thomas van Lancaster, hertog van Clarence, twêede zeune van Henry IV, keunienk van Iengeland
## Gestorvn
*31 moarte - Everard 't Serclaes, Brusselsche scheepn, die bekend stoat vo zyn heroverienge van de Brabantsche stad ip de Vlamsche groaf Lodewyk van Male in 1356
*14 ogustus - James Douglas, Schotsche groaf, Earl of Douglas
Esquadrão da Moda

***Esquadrão da Moda*** is e Brazilioansche reality show ip de tv-zender SBT, uutgezoendn sedert 2009. 't Is gebaseerd ip 't origineel Brits tv-program *What Not to Wear* ip BBC. De bedoelienge is van 't uuterlyk van de deelnemers ip te frisschn.

## Cast
* Arlindo Grund
* Isabella Fiorentino
* Rodrigo Cintra
De Sjouwer

thumb|De Sjouwer
thumb|De Sjouwer langsn de E17
**De Sjouwer** es e monument in Oalbeke (dêelgemêente va Kortrik). 't Stoat ip e verôog olangsn d' E17-ottostrade, nie verre van de schreeve.  't Monument zelve es e ôoge torre van betong van apeupri 35 mèiters.

De Sjouwer es ountworpn deur den Brusselsn architect en bêeldouwer Jacques Moeschal, die ôok De Pyl, 't paviljoen van de burgerlyke bouwkunde ip Expo 58 in Brussel ad gemakt. 't Wierd ingehuldigd ip 3 oktober 1974. De Sjouwer es ebouwd ip e verôog die der gekomm'n es deurda ze in de periode 1966-1977 de E17 moestn uutgroavn uut de zwoare lêemloage tout ip de loage klytte.

De Sjouwer es ipgericht ter êere van de West-Vlamsche frontaliers of sezoensarbidders die de grenze ôovertrokkn vo in't Fransche te goan werkn. In de periode van 1930 tout 1960 giengn vele Vloamingn 't zwoar werk goan doen in 't nôorden van Vrankryk. Den ôogstn top van de Sjouwer wyst ton ôok symbolisch in de richtienge va Vrankryk.
Permeke (Vrankryk)

**Permeke** (Frans: *Prémesques*) es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern, mêer bepoald in Rysels-Vloandern. 't Grenst an de gemêentn Opline, Pérenchies, Lomme (Rysel), Kampingem, Ennetières-en-Weppes en Ermentiers-Kapelle.

## Beziensweirdigeedn
* De Sent-Laurentkerke

thumb|left|De Sent-Laurentkerke in Permeke
Kampingem

**Kampingem** (Frans: *Capinghem*, Nederlands: *Campinghem*) es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern, mêer bepoald in Rysels-Vloandern. 't Grenst an de gemêentn Pérenchies, Lomme (Rysel), Ennetières-en-Weppes en Permeke.

## Beziensweirdigeedn
* De Sent-Vaastkerke

thumb|left|De Sent-Vaastkerke in Kampingem
Dinant

**Dinant** is e stad en gemêente in de Belgische provinsje Noamn. De stad ligt an de riviere de Moas ip 90 km te zuudn van Brussel, 28 km van Noamn en 16 km  te nôordn van Givet, in Frankryk.
thumb|left|Dinant an de Moas met de Collégiale Notre-Dame  en de Citadelle

Dinant grenst in 't nôordn  an Yvoir, in 't ôostn an Ciney, in 't zuudôostn an Houyet, in 't zuudwestn an Hastière, in 't westn an Onhaye en in 't nôordwestn  an Anhée.

## Beziensweirdigheedn
* Collégiale Notre-Dame  (Kapittelkerke Onze Lieve Vrouwe, 13e-14e êeuwe)
* De citadelle (1818-1821), gebouwd deur d' Hollanders ip e rotse 100 meter boovn de  Moas, nu e museum. Ip de plekke van de citadelle van nu, wierd er e versterkt kastêel gebouwd tusschn 1040 en 1051. 't Is vernietigd deur de Bourgondische troepn, herbouwd in 1523 deur de bisschop van Luuk en were verwoest deur de Fransche in  1703.
* Rotse Bayard, e rotspunt die los stoat van de rotswand, te zuudn van de stad. Volgns de legende èt  't Ros Beioard van de Vier Heemskienders die 40 m lange rotsnoalde  ingesneen mè zyn hoeve, vo te kunn oentsnappn an Karel de Grôotn.
* Abdie van Leffe van de klôosterorde van de premonstratenzers, gebouwd in 1152.
* Beeld van Adolphe Sax in d' Adolphe Sax-stroate, gezeetn ip e bank vo zyn geboortehuus.
* La Merveilleuse, één van de schonste grottn van België, die in 1904 oentdekt is by de bouw  van e spoorboane.

Ofbeeldienge: RocherBayardDinant.JPG|Rotse Bayard
Ofbeeldienge: 0 Dinant - Abbaye Notre-Dame de Leffe (3).JPG |Klokketorre van d' abdie van Leffe
Ofbeeldienge: Sculpture Adolphe Sax in Dinant.JPG|Beeld van Adolphe Sax


## Bekende inweuners
* André Buzin, schilder van bêestn en oentwerper van tembers vo de post mè veugels 
* Joachim Patinier, landschapsschilder
* Dominique Pire, dominicoansche poater, vredesactivist, iprichter van Vredeseilandn en winnoare van de Nobelprys vo de Vrede (1958)
* Adolphe Sax, bouwer van muziekinstrumentn, uutviender van de saxofong 
* Antoine Wiertz, kunstschilder, beeldhouwer en schryver over kunst
Belangrykste hêernhuuzn van architect Victor Horta in Brussel

thumb|Interieur van 't hotel Tassel
De **belangrykste hêernhuuzn van architect Victor Horta** zyn vier huuzn in de stad Brussel in België die ip de Weirelderfgoedlyste van UNESCO  stoan sedert 2000. Ze zyn alle viere oentworpn deur de Belgischn architect Victor Horta (1861-1947), pionier van de Art Nouveau-styl in de joarn 1890.

## Historie
Victor Horta is geboorn in Gent in 1861 en je weunde ênigte joarn in Parys vo dat 'n werekêerde noa België vor in 1880 te werkn ols architect. J' had direct succes en je  werkte an verschillige prestigieuze gebouwn. Je krêeg ook e dêel officiële postn woaroender e posiesje by de Vrye Universiteit van Brussel. Vanof 1892 begost Horta te werkn in de nieuwe Art Nouveau-styl. In 1893 oentwierpt 'n 't Hotel Tassel, die anzien wordt ols 't êeste voorbeeld van Art Nouveau-architecteure. Je paste de zelfste styl toe ip vele andere gebouwn, lyk 't Hotel Solvay (gebouwd 1895-1900), Hotel van Eetvelde  (1895-98) en zyn eign huus en atelier (1898). Architectn die g'inspireerd  zyn deur de werkn van Horta in die periode zyn Antoni Gaudí en Hector Guimard.

Binst den Êeste Weireldoorloge vertrok Horta in balliengschap noa de Verênigde Stoatn. Ost 'n werekêerde noa België ist 'n van styl veranderd, van Art Nouveau noar Art Deco en modernisme. J' is gestorvn in 1947.

## Lyste
Vier huuzn stoan ip de lyste van UNESCO.
Bouwkundig erfgoed in Langemark-Poelkapelle

Overzicht van 't **Bouwkundig erfgoed** in de gemêente **[[Langemark-Poelkapelle]]**:
*Bouwkundig erfgoed in Bikschote
*Bouwkundig erfgoed in Langemark
*Bouwkundig erfgoed in Poelkapelle
## Externe koppelienge
*Erfgoed Langemark-Poelkapelle
Engelo

**Engelo** (Frans: *Englos*) es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern, mêer bepoald in Rysels-Vloandern. 't Grenst an de gemêentn Lomme (Rysel), Sequedin, Hallennes by Haubourdin, Schobeke en Ennetières-en-Weppes.

## Beziensweirdigeedn
* De Sent-Maria-Magdalenakerke

thumb|left|De Sent-Maria-Magdalenakerke in Engelo