Doeglas

**Doeglas** (***Pseudotsuga***)  is  e geslacht van altydgroene  konifeereboomn  uut de famielje van de pynboomachtign . Ze wordn ook verkêerdlik doeglas-denn, doeglas-sparrn of Oregon-pynn genoamd.  De geweune doeglas (*Pseudotsuga menziesii*) is wydverspreid in westlik Nôord-Amerika en is e belangryke bronne vo timmr-oet. Oovre 't antal sôortn istr veele betwistienge, mo twêe sôortn in westlik Nôord-Amerika en twêe toe vier sôortn in ôostlik Oazje wordn algemêen êrkend . Neegtiende-eewsche plantkundign adn probleemn mê 't klasseern van de doeglasn, vo de glyknissn die dr zyn mê verschillnd andre konifeern die beetre gekend woarn in die tyd. Ze zyn by tyd en wyle geklasseerd gewist by *[[Pinus]]*, *[[Picea]]*, *[[Abies]]*, *Tsuga*, en zeifs by *Sequoia*. Vor undre duudlik verschillnde keegles wierdn de doeglasn ip 't ende geplatst in 't niew geslacht *Pseudotsuga*  (tgêen betêeknt volsche tsuga) deur de Fransche plantkundige Elie-Abel Carrière  in 1867.  De noame wordt somtyds ook mêt e striptje geschreevn lik *Pseudo-tsuga*.

## Noame
De algemêen gebruukte noame doeglas êert David Douglas, de Schotsche plantkundige die vo 't êest *Pseudotsuga menziesii* kwikte in Scone Palace in 1827 . David Douglas is gekend vo veele konifeern uut Nôord-Amerika oovregebrocht 't ên nor Europa  . 

## Beschryvienge

Doeglasn zyn middlgrôote toe uutzoenderlik grôote altydgroene boomn, 20–120 m ooge (aloewêl dat allêene mo de kust-doeglas zukke grôote oogte kan bereikn) . De bloarn zyn plat, zochte lynvormig, 2–4&nbsp;cm lank, in 't algemêen glyknd ip deeze van de denn, allêenstoande vôornkommnde iddre of in bundls; ze omriengn volledig de takn, tgêene kan nuttig zyn vo de sôortn 't êrkenn. De vrowlikke keegles angn no beneen, mê bluuvnde schubbn (in teegnstellienge mê de denn) en zyn gekenmerkt deur e lank trietandig schutblad da verre uutstikt oendre iedre schubbe ('t glykt ip den achtrste ruggekant van e muus mê twêe pootn en e steirt).

De kuste-doeglas êt ook oogtn bereikt van 120 m. Da was de geschatte oogte van de grotste konifeere ôojt goe beschreevn, de "Mineroal-boom", gemeetn in 1924 deur Dr. Richard E. McArdle , vroegre chef van de Bosdienst van de U.S.A.. Den inoed van die boom bedroeg 515 kubieke meetrs. 't Grotste leevnde individu is de Brummitt-doeglas in Coos County, Oregon, 99,4 meetrs ooge . Allêene mo *Sequoia sempervirens*  en *Eucalyptus regnans* bereikn grotr oogtn vôgns de teegnwôordige kennisse van leevnde boomn. In Quinault, Washington, is e hêele verzoamlienge gevoenn van de grotste doeglasn in êen gebied. De Quinault-reegnbusschn êrbergn de eeste van de tien grotste gekende doeglasn.

In 2009 woarn de grotste gekende doeglasn in de weirld, vôgns inoed  :

: *Red Creek Tree* (Red Creek, SW British Columbia) 349 m3
: *Queets Fir* (Queets River Valley-Olympic National Park) 332 m3
: *Tichipawa* (Quinault Lake Rain Forest-Olympic National Park) 308 m3
: *Rex* (Quinault Lake Rain Forest-Olympic National Park) 290 m3
: *Ol' Jed* (Jedediah Smith Redwoods State Park) 284 m3

## Sôortn en varjeteitn
thumb|Twygn van e kuste-doeglas.
thumb|Twygn van e Rotsgebergte-doeglas.
Verre de best gekende, en mêest verspreide nôordamerikoansche sôorte is de geweune doeglas (*Pseudotsuga menziesii*), e taksonoomiesch ingewikklde sôorte  verdêeld in twêe ooft-varjeteitn (beschowd lik  ofzoenderlikke sôortn of oendresôortn deur sommigte plantkundign) : kuste-doeglas of groene doeglas; en Rotsgebergte-doeglas of binneland-doeglas, in 't westlik binneland van 't kontinent. Vôgns sommigte plantkundign strekt 't areoal van de Rotsgebergte-doeglas êm uut no 't Zuudn in Mexico vor al de Mexikoansche doeglas-popuuloasjes in te sluutn , oewel da andre verschillnde ofzoenderlikke sôortn ên vôorngesteld in Mexico  en veele varjeteitn in de Verênigde Stoatn. Morfologiesche en geneetiesche gegevns geevn den indruk da de Meksikoansche doeglasn woarschynlik zoe moetn beschowd wordn lik e verschillnde varjeteit van  *P. menziesii*. 

Al d'andre sôortn ên e beperkt areoal en zyn weinig gekend buutn undre respektievlik inêemsch weungebied, woa da ze dikkrs zeldzoam zyn mê versnipprd vôorkommn  in gemienglde busschn; ziedre ên allemalle 'n oengunstige toestand van beoed. De taxonomie van d' oazjoatiesche doeglasn stoa nog oendre diskuusje , mo de mêest recente taxonomiesche stuudjes anveirdn vier sôortn : drie uut China en drie uut Japan . De drie Chineesche sôortn ên noagelank beschowd gewist lik varjeteitn van *Pseudotsuga sinensis* of ipgesplist in bykommnde sôortn en varjeteitn . Vôgns de têegnwôordige ipvattiengn wordt de Chineesche sôorte oendreverdêeld in twêe varjeteitn : var. *sinensis* en var. *wilsoniana*.

### Nôord-Amerika
* *Pseudotsuga macrocarpa* (Vasey) Mayr &ndash; Grôotkeeglige doeglas - zuudlik Californië
* *Pseudotsuga menziesii* (Mirb.) Franco - westlik Noord-Amerika  van Alaska toe Oaxaca
** *Pseudotsuga menziesii* var. *glauca* (Beissn.) Franco &ndash; Rotsgebergte-doeglas
** *Pseudotsuga menziesii* var. *menziesii*; Kuste-doeglas
** *Pseudotsuga lindleyana* (Roezl) Carrière &ndash; Mexikoansche doeglas

### Oazje
* *Pseudotsuga brevifolia* W.C.Cheng & L.K.Fu &ndash; Kortnoaldige doeglas
* *Pseudotsuga forrestii* Craib &ndash;  Junnan-doeglas
* *Pseudotsuga japonica* (Shiras.) Beissn. &ndash; Japansche doeglas
* *Pseudotsuga sinensis* Dode &ndash; Chineesche doeglas 
** *Pseudotsuga sinensis* var. *sinensis*
** *Pseudotsuga sinensis* var. *wilsoniana*  &ndash; Tajwaneesche doeglas

## Eksterne koppliengn
*  USDA treatment for ''Pseudotsuga''
*  Arboretum de Villardebelle: Images of Pseudotsuga species cones

## Verwyziengn