open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Frederik III van et Hillig Rôoms Ryk

**Frederik III** (Innsbruck, 21 september 1415 - Linz, 19 ogustus 1493), van 't Huus Habsburg, was de voader van Maximiliaan van Ôostnryk.

Je was van 1424 hertog van Karinthië, van 1439 hertog van Ôostnryk, van 1453 eirtshertog van Ôostnryk, van 1440 Rôoms-Duutsche keunienk en van 1452 keizer van 't Hillig Rôoms Ryk.

## Zyn leevn
Frederik was de zeune van Ernst, hertog van Stiermarkn en Karinthië. In 1424 stierf zyn voader, en zyn moeder vuuf joar loater. J'erfde Stiermarkn en Karintië an z'n neegn joar. 
 
Den twiddn februoari 1440 wierd ie verkoozn tout Rôoms-Duutsche keunienk, ipvolger van 
Albrecht II.

In 1452 trouwde Frederik mè prinsesse Eleonora Helena van Portugal en da zelfste joar wierd ie in Rome deur paus Nicolaas V gekrôond tout keizer van 't Hillig Rôoms Ryk. Je was de latste keizer die in Rome gekrôond wierd. Achter hem liet ollêne nog zyn achterklêenzeune Keizer Karel V hem krôonn, moa ton in Bologna deur paus Clemens VII.

Binst zyn stryd vo de macht ha Frederik vele rivoaln, surtout de Boheemn, Turkn en Hongoarn. Zyn  gevoarlikstn teegnstander was Mathias Corvinus, keunienk van Hongareye. In 1481 viel 't Hongoars leger Neder-Ôostnryk binn en ze veroverdn Weenn in 1485. Met den dôod van Mathias in 1490 kwamt er 'n ende an de bezettienge van de stad en Frederik zyn zeune Maximiliaan veroverde de verloorn gebiedn were.

Achter da Karel de Stoutn, den hertog van Bourgondië, van juli 1474 tout juni 1475 't stadje Neuss belegerd haad, begost Frederik met hem t'ounderhandeln. Binst die ounderhandelienge wierd den trouw van zyn zeune Maximiliaan mè Karel zyn  dochter Maria van Bourgondië gepland. Azo kost ie de bezittiengn van 't Huus Habsburg styf uutbreidn.

De latste tien joar van zyn leevn regeerdegt ie tegoare mè zyn zeune Maximiliaan.

In 1493, an zyn 77 joar, ist ie gestorvn in Linz, achter dat ie zyn lienkerbêen ha probeern t'amputeern. In 1513 wierd zyn stoffelik overschot bygezet in e proalgraf in de Sint-Stephanusdom in Weenn. 't Is êen van de belangrykste beeldhouwwerkn van de loate Middelêeuwn.

Zyn zeune Maximiliaan liet z'n biografie (Der Weiszkunig) schryvn. 

## Vrouwe en jounges
Frederik III trouwde met Eleonora van Portugal. Under jounges woarn:
* Christophorus (1455 - 1456)
* Maximiliaan I (1459 - 1519)
* Helena (1460 - 1461)
* Cunigonde (1465 - 1520)
* Johann (1466 - 1467)
Vibrateur

thumb|Vibrateurs
Ne **vibrateur** is een illetriek spil da trilt. Mêestol bedoeln ze mè ne vibrateur zuk êen voe seks.

## Geschiedenisse
In tegenstellienge mè nen dildo (die ol vree lange bestoat) is de vibrateur mo roend 1900 utgevoendn. Toune gebruuktn ze da surtout voe psychische klachtn lik hysterie.

In de joarn 60 is da vree ipgekommn, mè de Flower Power.

## Tekniek
Oe da 't komt dat da trilt, is omdat er e klein moteurke in zit da vree zêre droait, met e gewichtje d'ran woadeure da 't begunt te kluttern. Mêestol is 't ip batterien mo g'ee ter ôok vôor in de prieze.

## Gebruuk
Vibrateurs kunn deur vinten en wuuvn gebruukt zyn, lik bevôorbeeld bist da ze an 't oftrekkn of viengern zyn. Ne vibrateur kan e gêestigen extra zyn. Je kut da ôok tôpe gebruukn voe ne kêe wa veranderienge. Mêestol ziet dat erut lik ne lul, mo git der ôok me vele mêer show. Ze bestoan in olle sôorten moatn en de die voer in 't gat zyn mêestol klinder.
Pierre Carteus

**Pierre Carteus** (24 september 1943 - Ronse, 4 februoari 2003) was e  Vlamsche voetboller en kinesist die gespeeld het by Club Brugge. Je was centraal middnveldspeler. 

Me Club Brugge het 'n in 1968 en 1970 de beker gewonn en ist 'n landskampioen gewordn in 1973. Johnny Thio, Raoul Lambert en Fons Bastijns woarn ton zyn ploegmoats.

Carteus speelde twi kis met de Belgische nationale ploeg en je zat in de selectie vo 't Weireldkampioenschap voetbol van 1970.

## Carrière
*KSK Ronse
*SK Roeseloare
*1966-1974: Club Brugge
:214 competitiematchn in êeste klasse (65 goals) 
:25 Belgische bekermatchn (15 goals)
*1974-1977: AS Ostende
*1977-1978: KSK Ronse
## Externe koppelienge
*Pierre Carteus by Club Brugge
Stêenkrabbe

De **stêenkrabbe** of **strangekrabbe** (*Carcinus maenas*) is e zwemkrabbe van de orde tienpôtigen die vele vôornkomt an de Vlamsche kust.

## Uutzicht
Stêenkrabbn zyn bruungroen tout rôodachtig van kleur en blêker an den ounderkant. Ze wordn 4 tout 6&nbsp;cm grôot. Z'hen twi schoarpôotn en vier poar looppôotn. De rugge wordt bedekt deur e pantser (carapax) dat uut één stik bestoat. 't Achterlyf is noa vôorn geboogn ounder de buuk. An de vôorkant hen ze twi oogn ip steeltjes en twi antennes. Round de mound hen ze zes poar pôotjes, die e rolle speeln by 't eetn.

## Levenswyze
Stêenkrabbn loopn lik de mêeste krabbn ipzyds. Ze zyn 's nachts actief en groavn hunder overdag in. Ze leevn 3 tout 4 joar.

## Voedinge
Stêenkrabbn eetn oas en plantn, mor ook levende prôoin lik worms, visjes, schelpbêestn en geirnoars.

## Vôortplantinge
De wuvetjes kunn verschillige kêern 's joars bevrucht wordn, mor allêne os ze juste verveld (verschoald) zyn. Hêel 't joar deure zyn d'r wuvetjes die met eitjes roundloopn ounder 't buukpantser. Achter da 't bêestje uut 't ei gekroopn is, zyn d'r 4 stadia vo dat de larve een echte krabbe gewordn is. 

## Leefgebied
Stêenkrabbn leevn ip zanderige en rotsachtige kustn an de Nôordzêe en de Waddnzêe, mor ook an d' Atlantische kustn van Nôord-Amerika.
Pietro da Cortona

thumb|Santi Luca e Martina, Rome (1635-1650)
**Pietro da Cortona**, echte noame *Pietro Berrettini*, (Cortona, 1 november 1596 - Rome, 16 meie 1669), was tegoare me Caravaggio, Gian Lorenzo Bernini en Francesco Borromini êen van de belangrykste Italioansche kunstenoars binst de barok. 

J’is surtout bekend vo zyn plafongfresco ’s en, olhoewel dat architecteure vor hem mor ip de twidde plekke kwam, en je ‘t mo zag ols ’n hobby, wast ’n êen van de grotste architectn van zyn tyd.

## Zyn leevn
Pietro da Cortona is geboorn in Cortona, ton e stad in ‘t Grôothertogdom Toscane.
Je studeerdeg’ êest in Firenze en je lêerde zyn methodes surtout ip zyn eign. 
thumb|left|200px|Paus Urbanus VIII (1627) deur Cortona
Round 1612 vertrokt ie no Rome. Je bestudeerde de klassiekn oudheid en de mêesters van d’hoge Renaissance en je liet hem inspireern deur de fresco ‘s van Domenichino en Annibale Carracci. 

Deur zyn kopie van Rafaël ’s *Galatea* vielt ’n ip by Sacchetti, die hem in 1623 an zyn 27 joar in beschermienge pakte. 

Nie vele loater kwamt ’n in contact me kardinoal Francesco Barberini, familie van de paus, die hem olsan blêef steunn. 

Zyn carrière begost ols frescoschilder in de S. Bibiana. 
In de joarn 1625-1630 miekt ie zyn êeste architectnountwerp vo de familie Sacchetti, de Villa del Pignetto, die nu nie me bestoat.

An ’t ountwerp van ’t Palazzo Barberini werktegt ie tegoare me Bernini en Borromini, achter da Maderno gestorvn was in 1629. Je voerde ’t nu veranderde theoater uut, mo ‘t mêeste succes had ’n met ’t plafongfresco van de grôte zoale: de verheerlikienge van de familie Barberini, de familie van paus Urbanus VIII (1633-1639). 

Je werkteg’ ook vo de Medici an ’t Palazzo Pitti in Firenze en je makte loater ook de fresco’s in de zoale van ’t Pallazo Pamphili. 

Ip ‘t hoogtepunt van zyn succes wierd ‘n vo de joarn 1634-1638 tout de *principe* van de Accademia di San Luca verkoozn.
thumb|500px|center|Plafongfresco van de Palazzo Barberini (1633-1639)
1415

1412 - 1413 - 1414 - **1415** - 1416 - 1417 - 1418
## Geboorn
;september
*21 - Frederik III van et Hillig Rôoms Ryk
1493

1490 - 1491 - 1492 - **1493** - 1494 - 1495 - 1496
## Gestorvn
;ogustus
* 19 - Frederik III van et Hillig Rôoms Ryk
Damon Hill

**Damon Hill** (Londn, 17 september 1960) is een Ingelschn autocoureur. J'is de zeune van Graham Hill en dien was weireldkampioen Formule 1 1962 en 1968. 

Damon zelve is de weireldkampioen Formule 1 van 't joar 1996. Je reed em ton met ne williams Renault en eindigde ton voorn zyn teamkameraad Jacques Villeneuve.
Hill debuteerde in de Formule 1 in 't joar 1992 met ne Brabham Judd.

## Teams en oto's
*1992: Brabham-Judd BT60B 
*1993: Williams-Renault FW15C 
*1994: Williams-Renault FW16 & FW16B 
*1995: Williams-Renault FW17 & FW17B 
*1996: Williams-Renault FW18 
*1997: Arrows-Yamaha A18 
*1998: Jordan-Mugen Honda 198 
*1999: Jordan-Mugen Honda 199

## F1 Statistiekn

*Aantal F1 Grand Prix dêelnoames: 116 
*Aantal F1 Grand Prix overwinningn: 22 
*Aantal F1 Pole Positions: 20 
*Aantal rapste wedstrydroundn : 19
1596

1593 - 1594 - 1595 - **1596** - 1597 - 1598 - 1599
't Joar **1596** is 't 96e joar in de 16e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Geboorn
;november
* 1 - Pietro da Cortona
Blomkôle

**Blomkôle** of **bloemkole** is e kôolsôorte van de familie van de kruusblommigen (Brassicaceae), woavan da 't wit gedêelte g'eetn wordt os groensel. De botanische noame is *Brassica oleracea* var. *botrytis*. 

't Wit gedêelte is omgeevn deur e dêel kransn van groene bloarn. 
## Voedingsweirde
100 g:
*Energie: 104 kJ
*Voedingsvezels: 2,5 g
*Koolhydroatn: 3&nbsp;mg
*Vet: 0,5 g
*Eiwit: 2 g
*Vitamine C: 100&nbsp;mg
*Calcium: 20&nbsp;mg
*Yzer: 0,5&nbsp;mg
## Gebruuk
Blomkôle wordt mêestol gekokt g'eetn in e witte sause of koassause. Êest wordn de bloarn d'r ofgedoan. De kôle wordt ton in klindere stikkn (rôosjes) gesneen en 15 à 20 minuutn gekokt in vele woater met e bitje zout. 

Blomkôle kan ook rauw geservierd wordn by den aperitief met e dipsause.
1669

1666 - 1667 - 1668 - **1669** - 1670 - 1671 - 1672
't Joar **1669** is 't 69e joar in de 17e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
thumb|Uutbarstienge van den Etna in 1669
* 1 februoari - Louis XIV van Vrankryk lat d' hugenootn were vervolgn achter dan ze mêer rechtn gekreegn han deur 't Edict van Nantes in 1598. Je streeft noar e strikt katholicisme van de Fransche stoat. Je beknot de godsdienstvryheid, woardeure dan vele hugenootn noa de Verênigde Provinsjes uutwykn. 
* 11 moarte - By een uutbarstienge van de vulkoan den Etna wordt de stad Nicolosi in Sicilië vernietigd en valln der 20.000 dôoie.
## Geboorn
;januoari
* 18 - Maria Antonia van Ôostnryk, dochter van keizer Leopold I van 't Heilig Rooms Ryk en Margaretha Theresia van Spanje
## Gestorvn
;januoari
* 27 - Gaspar de Crayer (84), Vlamsche kunstschilder van in den tyd van de Zuudelike Nederlandn
;meie
* 16 - Pietro da Cortona (72), Italioansche kunstschilder
;oktober
* 4 - Rembrandt van Reyn (63), Hollandsche kunstschilder en etser
KVV Coxyde

**KVV Coxyde** is e West-Vlamsche voetbolclub uut Koksyde. De club is angeslootn by de KBVB me stamnummer 1934 en hunder clubkleur is blauw. Coxyde speelt thuus in 't *Henri Houtsaegerstadiong*.

## Geschiedenisse
De club is ipgericht in 1934 en speelde assan in provinciale. In 't sizoen 2007/08 hen ze kampioen gespeeld in êeste provinciale en vo 't êest in hunder bestoan zyn ze gepromoveerd noa nationale.
En das nog niet olles, in 2008/2009 spelen ze vo de tweede keer op reke kampioen in vierde nationale en promoveren ze nu noa derde nationale.

## Externe koppelienge
* Officiële site
Ordinatio Imperii

De **Ordinatio Imperii** (Ordenienge van ‘t Ryk) wierd ipgesteld in 817 vo d’ipvolgienge
van Lodewyk de Vroomn te regeln. ’t Was e compromis tusschn ’t oud
ipvolgiengssystèim en ’t nieuw unitair ideoal da verdedigd wierd deur de kerke. Den oudste zeune zoudt ossan ’t keizerschap ervn, tegoare met et ippergezag over zyn eventuele broers, die ton ounderkeunienk van e dêelstoat zoun zyn.

## De reedn
Lodewyk de Vroomn ha vor e moeilikke keuze gestoan. Je most, volgns de Frankische traditie, 't Frankisch Ryk verdêeln ounder zyn drie zeuns, mo je wildeg’ ook ‘t Karolingisch Ryk da deur zyn voader Karel de Grôotn ipgebouwd was tegoare houdn. Doarom kwamt ie in 817 me de kerke overêen, via de Ordinatio Imperii, da zyn oudste zeune Lotharius I de keizerstitel met Italië en ’t ippergezag krêeg, Lodewyk den Duuts Beiern en Pepeyn Aquitanië.

## Grôte probleemn
Lodewyk de Vroomn zorgde vo grôte probleemn deur in 823 nog e vierde zeune, Karel de Kletsn,  t’hen me zyn twidde vrouwe Judith van Beiern. Zy wilde dat heur zeuntje ook zyn dêel krêeg. 

Da gebeurde binst de ryksdag van Worms in 829. Je krêeg Alamannië, Zwaben, Retie, den Elzas en ’n dêel van Bourgondië, mo da woarn de belangrykste dêeln die beloofd woarn an Lothar. ’t Spel begost nateurlik. De broers en under voader begostn oorloogn te voern teegn makoar. 

In 838 stierf Pepeyn, twi joar idder of zyn voader, en dus wast er 'n erfgenoam minder. 
De drie overbluuvnde zeuns anveirdegn de Ordinatio Imperii nie mè en in 839 kwoamn z’akkoord  met e nieuwe erfregelienge: 't *Akkoord van Worms*.

Achter den dôod van Lodewyk de Vroomn in 840 eiste Lotharius toch were d’invoerienge van de Ordinatio Imperii.  D’andere woarn nie akkôord en Lotharius begost 'n oorloge teegn z’n broers, mo je verloor in 841 in de Slag by Fontenoy.

In 842 slôot Karel de Kletsn mè Lodewyk den Duuts den Eed van Straatsburg teegn Lotharius, woarin dan ze beloofdn van makoar te bluuvn steunn.

## ’t Verdrag van Verdun
Uutendelik wierd ’t ryk met et Verdrag van Verdun in 843 verdêeld in West-Francië, Oost-Francië en Middn-Francië. Lotharius hield zyn titel van keizer, mo zounder ’t gezag over zyn broers. 

Da was ’t definitief ende van de êenheid van ’t Frankisch ryk. 

Achter den dôod van Lotharius I wierd zyn Middnryk verdêeld ounder zyn drie zeuns: Lodewyk II, Lotharius II en Karel van Provence. Mo zynder haan gin zeuns en doarom wierd ’t Middnryk achter under dôod verdêeld ounder Karel de Kletsn van West-Francië en Lodewyk den Duuts van Oost-Francië.

’t Oost- en ‘t West-Frankisch ryk zoun loater elk under weg goan:
Duutsland ounder et Ottoons Huus (van 911) en Frankryk ounder de Capetiengers (van 987).
Chatterdo

thumb|<center>De chatterdo gezien vanof d'hoave
thumb|<center>De Chatterdo in 't joar 1920. Reks 't woaterkastêelcomplex met de grôte schouwe vo d' evacuoasje van de verbrande goaze
De **Chatterdo** is de woatertorre van Blanknberge. De torre wordt ter plekke azo genoemd.  't Komt van 't Frans *château d'eau* (woaterkastêel).

De torre is 28 m hoge en bestoat uut e kegelvormige basis in rôo bakstêen, woarip da vroeger e kupe in yzer stound. Die kupe is in 1947 vervangn deur e reservoir in betong me bakstêen d'r round. De basis van de torre is in neorenaissancestyl gebouwd me siermetselwerk me pilasters en decoroasje in arduun. 

De Chatterdo is e beschermd monument.

## Geschiedenisse
Round 1860 wildege Blanknberge de stad antrekkelikker moakn vo de touristn, deur e rioleringsnet en woaterreservoir an te leggn. 

Den 13ste meie 1893 begostn de werkn êest me 't  bouwn van de sluuzn en 't groavn van de scheurpit. De werkn endigdn den 22stn juni 1895. De woaterkupe was 6,5 m hoge met e capaciteit van 500 m3. 

In 1898 wierd er e woaterkastêelcomplex gebouwd woa da 't woater kost gezuverd wordn. 't Woater wierd angevoerd vanuut de Blanknbergsche Voart noar e vergoarpit by 't woaterkastêel en ton in reservoirs me zandfilters gepompt. Os 't woater gezuverd was wierd 't noa de kupe van de woatertorre gestuwd en van doa ounder druk over de stad verdêeld. 

## Varia
*Round 1900 is de stroate an de scheurpit *Waterkasteelstroate* genoemd.
*Vo Beaufort 2003 het de Chatterdo e parruke gekreegn van d' Hollandsche beeldhouwster Maria Roosen.
**Koep de Chatterdeau* was den titel van de joarlikse Blanknbergsche Revue in 2004, e parodie ip Beaufort 2003.
## Externe koppeliengn
*Inventaris Bouwkundig Erfgoed
*Beaufort 2003: Chatterdo me parruke van Maria Roosen
Blanknbergsche Revue

thumb|<center>Affiche van de twidde Blanknbergsche revue (1936)
De **Blanknbergsche Revue** is amusementstonêel dat ieder joar in moarte in 't West-Vlams ipgevoerd  wordt deur de *Koninklijke Toneelkring Onder Ons* in Blanknberge. D'r kommn kluchtige stiksjes en satirische liedjes in over recente gebeurtenissn in 't steedje.
## Onder Ons
*Onder Ons* is d' oudste nog bestoande culturele verêniginge van Blanknberge. Ze zyn ountstoan uut 't *Consciences Taal en Letterkundig Genootschap* dat ipgericht is in 1873. De vôorzitter was ton Leopold Konkelberge. In 't begun brochtn ze tonêel, café chantant en operette en ze woarn ook van grôot belang vo de Blanknbergsche carnaval. 

In 1935 wierd er gestart met de revues. Gekende typetjes woarn *Commère en Compère*,  *Pette en Mette*, *Abel en Modest*, *'t vuul wuvetje met heurn Maurice* en *Schietje en Pietje*.

## Revues van 1935 tout 2013
D' êeste revues wierdn ipgevoerd  in de fêestzoale *Ons Huis*: 
:(originele spellienge)
*1935: Niet zeggen
*1936: Da 's erg he
*1937: Da besta nie
*1938: Giet ut
Twoalf joar gin revue deur den oorloge.
*1951: 'k Zien blieje zulde
*1952: Gif mo…katoen
*1953: Lap-et-em
*1954: Bong c'est ça
*1955: Sei de 
*1956: La'goan
*1957: Gin petrol, moar…
*1958: Lat ze mo vliegen
*1959: T.V. en wulloks
*1960: Ontploft
*1961: Juj Peird
*1962: 't Is a da niet
*1963: Nu Brr
*1964: Scharrenutsepot
*1965: Ja be da be doe
Twientigste jubileumrevue:
*1966: Wa nu?
*1967: In do mini
In 1968 gin revue.
*1969: Wa d'hemme nu, 't is were revue
*1970: 't Schip is binnen
*1971: En anders…gin spanders?
Vuufentwientigste jubileumrevue:
*1972: Ipgetutematooid
*1973: Koentekroafs
Êeste ipvoerienge van Onder Ons in de Casino in december 1973: Hoogtepuntn van de vôrige revue.
*1974: 't Is gin eimer
*1975: 't Is gein karot
*1976: Angesiengelt
*1977: 't Zit fut in
*1978: Lat ze mo kommen 
*1979: An utseklutsen
*1980: Van ens tens
*1981: Een kwiek en een kwack
Vuufendertigste jubileumrevue: Êeste revue in de Casino (cinemazoale):
*1982: Me zien der gekommen
*1983: Oengesnoeck
*1984: Zesse
Were noa fêestzoale Ons Huis:
*1985: 't Is een oarmoetje
*1986: 't Is een ulsiefrot
*1987: Brikt of…lat stoan
Êeste ipvoerienge in d' Oefenschole:
*1988: Echtgenoot te huur (gin revue moa komedie)
*1989: Busjekap'm
*1990: Tegen Tjok
*1991: Ej'em mee?
*1992: Bleiters
*1993: Me zien Rutte
*1994: Schon weer hé!
*1995: 't Sien maschers
Were in de vernieuwde Casino:
*1996: 't Is gelukt
*1997: Oeden antiek
Viftigste jubileumrevue:
*1998: Tis e goai of!
*1999: Potvolblomme, it's great to be van 't steedje
*2000: Stemt vo…
*2001: Ja mo ja, 't is were van da
*2002: 't Is de schuld van …Pier
*2003: Was 't e kemel?
*2004: Koep de Chatterdeau
*2005: 't Is e stratje zoender ende
*2006: Braderieje?
*2007: Wat hâ je gepeisd
*2008: Wat e cirque
*2009: M'hèn die poen van doen
*2010: Krot en Kompanie 
*2011: Gin zeiver!
*2012: E nieuwe wiend
65ste en latste revue:
*2013: 't Is nie mèr an te doen, we goan nu mè pensioen! 

## Externe koppelienge
*Doek valt definitief
1935

1932 - 1933 - 1934 - **1935** - 1936 - 1937 - 1938
't Joar **1935** is 't 35e joar in de 20e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
;april
*26 - Openienge van de Weireldtentôonstellienge ip den Heizel in Brussel
;juli
*28 - De West-Vloamienk Romain Maes wint den Tour de France
;ogustus
*29 -  Keuniginne Astrid  van België veroungelukt in Küssnacht, Zwitserland
## Geboorn
;april
*12 - Andries Van den Abeele, Brugse polletieker en historieker
;meie
*21 - Erik Verberckt, West-Vlamsche kunstnoare
## Gestorvn
;oktober
*13 - Josuë Dupon, West-Vlamschn beeldhouwer en graveur
;december
*9 - Marie-Anne Tibbaut, Vlamsche schilderesse
## Gestorvn
1991

1988 - 1989 - 1990 - **1991** - 1992 - 1993 - 1994
't Joar **1991** is 't 91e joar in de 20e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
* Burgeroorloge in Joegosloavië.
;januoari
*16 - Golfoorloge - De luchtanvalln ip Irak begunn. 
;meie
*21 - Rajiv Gandhi, Indische politieker, wordt vermôord. 
;juli
*18 - In Luuk wordt André Cools, de 63-joarige politieker van de Woalsche socialistn, dôodgeschootn. 
;november
*24 – De West-Vloamynk Jean-Pierre Van Rossem doe mee an de federoale verkieziengn me zyn partye ROSSEM met de slogan "Geen gezwijn, stem libertijn". J’hoalt drie zetels in de Koamer en één in de Senoat.
;december
*25 - De Sovjet Unie valt uut mekoar in d’ounofhankelikke republiekn Armenië, Azerbeidjan, Georgië, Kazachstan, Kirgizië, Moldoavië, Oekraïne, Oezbekistan, Rusland, Tadjikistan, Turkmenistan en Wit-Rusland. Jeltsin wordt den êeste president van Rusland.

## Muziek
Hits:
*Raymond van het Groenewoud: *Liefde voor muziek*
*Stef Bos & Bob Savenberg: *Breek de stilte* 
*Mama's Jasje: *Zo ver weg* 
*Artiesten Met Een Hart: *Van nu af aan*
*Enigma: *Sadeness (Part I)*
*Vanilla Ice: *Ice ice baby*
*Chris Isaak: *Wicked game*
*Seal: *Crazy*
*Stevie B: *Because I love you*
*Roxette: *Joyride*
*REM: *Losing my religion*
*Scorpions: *Wind of change*
*Zucchero & Paul Young: *Senza una donna*
*Crystal Waters: *Gypsy woman (La da dee la da da)*
*Bryan Adams: *(Everything I do) I do it for you*
*LA Style: *James Brown is dead*
*Salt-n-Pepa: *Let's talk about sex*
*Michael Jackson: *Black or white*
## Geboorn
;januoari
* 7 - Eden Hazard, Belgische foetballist
;moarte
*20 - Cilou Annys, West-Vlamsche Miss België 2010
;juni
* 28 - Kevin De Bruyne, Vlamsche foetballist

## Gestorvn
;moarte
* 2 - Serge Gainsbourg (62), Fransche zanger
;april
* 3 - Graham Greene (86), Iengelsche schryver
;juni
* 8 - Heidi Brühl (49), Duutsche zangeresse
;juli
* 1 - Michael Landon (54), Amerikoanschn acteur
* 18 - André Cools (63), Belgische pollitieker
* 19 - Rik Slabbinck (76), West-Vlamsche kunstschilder
;ogustus
* 8 - James Irwin (61), Amerikoanschn astronaut
* 28 - Vince Taylor (52), Iengelsche zanger
;oktober
* 9 - Roy Black (58), Duutsche schlagerzanger
;november
* 9 - Yves Montand (70), Franschn acteur en zanger
*24 - Freddie Mercury (45), Britsche zanger
Luminisme

thumb|right|250px|"Oktobernuchtend lanks de Leie"<br />(Emile Claus, 1901)
't **Luminisme** es e stromienge in de schilderkunste, surtout in Belgje.

Die stromienge es gegruujd vanuut et neo-impressionisme en trekt goed up et pointillisme.

Typisch vo 't luminisme es dan schilders probeern vo luchteffectn maximoal up doek vaste te leggn.

Emile Claus es één van de gekenste schilders van die stromienge.
778

775 - 776 - 777 - **778** - 779 - 780 - 781
't Joar **778** was e geweun joar die begost ip e dunderdag in de Julioansche kalender.
thumb|Dôod van Roeland in de bergpas van Roncesvalles 
## Gebeurtenissen
*Karel den Grôotn versloat de Saksn.
*'t Frankisch leger verliest teegn de Saracenen in Roncesvalles. Groaf Roeland van 't "Roelandslied" sterft in de stryd.
## Geboorn
*Lodewyk de Vroomn, zeune van Karel de Grôotn
## Gestorvn
* 15 ogustus - Roeland (Frankisch: Hruotland), ridder an 't hof van Karel de Grôotn
Emile Claus

[thumb|Emile Claus in [Londen (1917)]]

**Emile Claus** (Sint-Eloois-Vyve, 27 september 1849 - Astene, 14 juni 1924) wos nen West-Vlamschn kunstschilder.

## Zyn jounk leevn
Emile Claus es geboorn en gekwikt in de Woaregemse deelgemeente Sint-Eloois-Vyve lanks de Leie.

Je studeerd' hem an d'Academie van Antwerpn. J'es toun na doa vruusd en schilderde doa surtout portrettn en realistische stikkn. 

In 1883 gounk 'n hem goan weunn in Astene, in villa "Zonneschyn", lanks d'oevers van de Leie. In 1886 trouwde 'n hem mèi Charlotte Dufaux.

## Van realisme noa luminisme
Binstn voyoagn na Parys round 1890 hèit 'n hem Claude Monet leern kenn. Claus wos vree ounder 'n indruk van zyn werkn en via Monet gerocht'n hem ounder 'n invloed van 't impressionisme. Deur Monet veranderde zynen styl van realisme noa luminisme, dat es e typisch Belgische soorte van neo-impressionisme woavan da Claus 'n voortrekker wos. Zyn schilderyen *'n Beetnoogst* uut 1890 en *D'ysveugels* uut 1891 zyn belangryke scharnierwerkn in die evoluusje.

In 1904 hèit 'n hem de kunstenoarsgroep *Vie et Lumière* upgericht. 

De schilderesse Jenny Montigny hèit e grote rolle gespeeld in 't leevn van Claus. Ze wos zy ne leerlienk van hem en j'es d'r toun en affaire mei begunn da hèit bluuvn deurn tot an zynen dood in 1924.

Emile Claus ligt begroavn in zynen eigen hof in Vyve.


Ofbeeldienge:Emile_Claus_(1849-1924)_De_ijsvogels_(1891)_MSK_Gent_22-10-2017_11-50-59.JPG|*D'ysveugels*, 1891 (erfgôedlyste van de Vlamsche Gemêenschap)
Ofbeeldienge:Emile Claus De overstroming 1892.JPG|*D'overstromienge*, 1892, in de Belfiuscollectie
Ofbeeldienge:Hooiberg by emile claus.jpg|*Hooiberg*, 1905
1849

1846 - 1847 - 1848 - **1849** - 1850 - 1851 - 1852
't Joar **1849** is 't 49e joar in de 19e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
thumb|Êeste Belgischn tember me keunienk Leopold I
*22 april - Achter Iengeland is België 't êeste Europees land dat 'n êenvormign taks ip brievn invoert vo 't binnland. 
*1 juli - Deur de wet van 22 april ip d' hervormienge van de post verschynt den êestn tember. 't Is e creoasje van munt-en medaillegraveur Jacques Wiener.
## Geboorn
;februoari
* 24 - Franz Skarbina, Duutsche kunstschilder
;ogustus
* 25 - Henri Permeke, West-Vlamsche kunstschilder
;september
* 27 - Emile Claus, West-Vlamsche kunstschilder
## Gestorvn
;oktober
* 17 - Frédéric Chopin, Poolsche componist en pianist
1924

1921 - 1922 - 1923 - **1924** - 1925 - 1926 - 1927
't Joar **1924** is 't 24e joar in de 20e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Geboorn
;januoari
* 1 - Gregoire Maertens
;ogustus
* 18 - Maurits Sabbe, paster en theolôog

## Gestorvn
;moarte
* 10 - Karel Mestdagh
;juni
* 14 - Emile Claus
840

837 - 838 - 839 - **840** - 841 - 842 - 843
't Joar **840** is 't 40e joar in de 9e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
thumb|Einhard, Frankische gelêerdn
## Gebeurtenissn
* Vanof nu goan d’r legers patrouilleern lanks de kustn, vor invalln van de Vikings teegn te goan.
* Achter den dôod van Lodewyk de Vroomn begunt er een oorloge over d’ ipvolgienge tusschn zyn drie zeuns Karel de Kletsn, Lodewyk den Duuts en Lotharius I, woadeure da ’t ryk verdêeld gerakt.
* Einhard, de biogroaf van keyzer Karel de Grôotn, sterft in d' abdeye van Selingenstadt. Je was ook roadgever van Lodewyk de Vroomn en abt van twêe Gentsche klôosters, Sint-Boafs en Sint-Pieters. 
## Geboorn
* 19 januoari - Michaël III, keyzer van Byzantium
* Paus Theodorus II
## Gestorvn
* 14 moarte - Einhard, Frankische gelêerdn, dichter en schryver
* 20 juni - Lodewyk de Vroomn
16 februoari

**16 februoari** is de 47stn dag van 't joar in de gregorioansche kalender. 't Volgn nog 318 doagn (319 doagn in e schrikkeljoar) toet 't ende van 't joar.
## Gebeurtenissn
* 1797 - Oschaffienge van de Sinte-Pietersabdy (Oednburg)
* 2005 - 't Kyoto-protocol komt officieel van kracht.
## Geboorn
* 1955 - Wido Bourel, Frans-Vlamsche publicist
## Gestorvn
* 1402 - Willem van Gelre en Gulik
29 februoari

**29 februoari** wordt ook schrikkeldag genoemd en komt allêne moa vôorn in e schrikkeljoar. 't Is de 60stn dag van 't joar in e schrikkeljoar. 't Volgn nog 306 doagn toet 't ende van 't joar.
## Gebeurtenissn
* 1712 - In Zweedn wordt 29 februoari gevolgd deur 30 februoari.
Jan Garemijn

[thumb|<center>'t [Pandreitje in Brugge deur Jan Garemijn (1778)]]
thumb|<center>Uus van Jan Antoon Garemijn in de Grauwwerkersstroate no 6 in Brugge
**Jan Antoon Garemijn** (Brugge 1712 - 1799), was e Brugsche rococoschilder. Je gaf lesse an d' academie van Brugge.

## Schilderyen
**Lerende Sint-Anna* in de Sint-Annakerke in Brugge 
*Drie schilderyen in de Brugsche Sint-Gilliskerke, die  sloavn uutbeeldn die by d'Arabiern vrygekocht wordn deur d'orde van de Trinitariërs
*Sint-Moartenskerke in Kortryk: ovoale doekn in den absis (ca. 1777):  
***Sint-Elooi ontvangt de opdracht van koning Dagobert* 
***Sint-Elooi wijdt de Sint-Maartenskerk* 
***Drie doden opgewekt door Sint-Maarten* 
***Synode gehouden door H.Eleutherius*
***Sint-Rochus en de pestlijders*: an den achterkant van 't altoar (1770).
*Groeningemuseum Brugge:
***Carnavalsgasten*
***De Oude schilder*
***Een schilder aan het werk*
***Havengezicht* 
***Het Graven van de Gentse vaart* (1753) 
***Het Lavement* (1778) 
***Het Pandreitje in Brugge* (1778) 
***Het vieruurtje* (1778) 
***Hoofd van een vrouw*
***Hoofden van een jonge man en een jonge vrouw*
***Jan met de oliekoeken*
***Knaap houdt een paard in bedwang*
***Portret van Magdalena Messiaens* (1737)
***Straatmuzikantjes* (1777)
***Tonnedragers*

## Brugsche stadshall'n
De westvleugel van de Brugsche stadshall'n beneen is vernoemd  noa Jan Garemijn. De polyvalente zoale is geschikt vor exposiesjes, recepsjes en bankett'n.

## Externe koppeliengn
*Vlaamse kunstcollectie: Jan Garemijn
*Absis Sint-Moartenskerke Kortryk
500 v.Chr.

503 v.Chr. - 502 v.Chr. - 501 v.Chr. - **500 v.Chr.** - 499 v.Chr. - 498 v.Chr. - 497 v.Chr. 
't Joar **500 v.Chr.** is e joar in de 5e êeuwe v.Chr. volgenst de pre-julioansche Romeinsche kalender.
## Gebeurtenissn
thumb|Koarte van den Ionischn ipstand en de Perzische oorloogn 500-479 v. Chr.
*Van round dien tyd dateern d' êeste geschriftn die were gevoundn zyn van de Keltische toale (Lepontisch).
*De Grieksche filosoof Heraclitus wordt round dien tyd geboorn. Volgens hem is 't vier 't oerelement woaruut dat de weireld is ountstoan. 
*De Grieksche historicus Hecataeus vewyst in zyn geschriftn vo 't êest noa de Keltn.
*Begun van den Ionischn Ipstand (tout 494 v.Chr.) ounder de leidinge van Aristagoras van Milete. Doarip volgn de Perzische oorloogn.
Karel Barbierprys

De **Karel Barbierprys** is e literaire prys die sedert 1927 twêejoarliks toegekend wierd an e historische romang in 't Nederlands geschreevn over de Belgische geschiedenisse. De prys is gesticht deur dr. Karel Barbier en wierd toegekend deur de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde (KANTL) in Gent.

## Winnoars
* 2001 - Staf Schoeters, De schaduw van de adelaar
* 1995 - Willy Schuyesmans, De winter van de Belgica
* 1993 - Henriette Claessens, Een wilde roos
* 1991 - Maria Vlamijnck, Toledo
* 1985 - Valère Depauw,  Lutgardistrilogie
* 1981 - Jaak Stervelynck,  De dagen van Hondschoote
* 1965 - Armand Boni,  De Paap van Stabroek
* 1963 - Louis-Paul Boon, De zoon van Jan de Lichte
* 1959 - Fred Germonprez,  Kaper Jan Bart
* 1953 - Leo Mets, Christiaan Reinland
* 1949 - Emiel Van Hemeldonck,  De cleyne Keyser
* 1947 - Valery Stuyver,  De hinde van den Heer
* 1943 - F.R. Boschvogel, Willem van Loo
* 1939 - Edward Rombauts,  Adriaan Poirters
* 1937 - Arthur Broeckaert, Jan Palfijn
* 1935 - Jef Crick, De ridder van het slot van Laerne
* 1931 - Paul Kenis, Uit het dagboek van Lieven de Myttenaere

In 2003 het de KANTL e reorganisoatië van de pryzn ingevoerd. Vanof ton wordt er ieder joar  één vuufjoarlikse prys uutgereikt, ofwisselend vor essay, studie van oudere toale, literateure en cultuur in de Nederlandn, poëzie, proza en podiumtekstn. 

## Externe koppelienge
*Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde
476

473 - 474 - 475 - **476** - 477 - 478 - 479
't Joar **476** was e schrikkeljoar die begost ip e dunderdag in de Julioansche kalender. 
## Gebeurtenissen
thumb|Solidus (munte) met ofbeeldienge van Odoaker
* Zomer - Odoaker, leider van de Germoansche hulptroepn (*foederati*), verschynt in 't keizerlik paleis in Ravenna. J' eist van Flavius Orestes (*magister militum*)  e serieuze vergoedinge vo de beweezn dienstn van zyn heurlingn en êen derde van 't Italioans groendgebied vor e zelfstandige stoat te vestign. Orestes refuseert da vôorstel en Odoaker leidt zyn stamleedn toet een ipstand.
* 23 ogustus - Odoaker, de commandant van de Germoansche hulptroepn, wordt in Piacenza deur 't leger tout *rex Italiae*  (keunynk van Italië)  gekrôond.
* 28 ogustus - Orestes wordt g'arresteerd deur Odoaker by Piacenza en g'executeerd.
* 4 september - Romulus Augustulus (12 joar oud), die nog mor e joar geleen deur zyn voader Orestes toet keizer was gekrôond, wordt in Ravenna ofgezet deur Odoaker, de nieuwe keunynk van Italië. Odoaker spoart 't leevn van de joengn en gèeft hem e pensioen van 6.000 solidi, moa verbant hem noa 't "Castellum Lucullanum" (Castel dell'Ovo), ip 't eiland *Megaride* in de Golve van Napels. Dat is 't ende van 't West-Romeins Ryk en 't begun van d' Europeesche Middelêeuwn. 
## Geboorn
* Aryabhata, Indische wiskundign en astronoom
## Gestorvn
* Basiliscus,  keizer van 't Ôost-Romeins Ryk 
* 28 ogustus - Orestes, Romeinsche polletieker en militair
Gaston Rebry

thumb|<center>Gaston Rebry, Tour de France 1929
**Gaston Rebry** (Rollegem-Kapelle, 29 januoari 1905 - Wevelgem, 3 juli 1953) wos e West-Vlamschn coureur die surtout ekend is deur dat 'n drie kirs Parys-Roubaix ewonn het.

## Carrière
A Rebry begunnelienk wos, won 'n indeliks vele koersn. E kwaam prof in 1926 en in da joar won 'n ol rechtet 2 koersn in Vrankryk (Parys-Nantes en Lyon-Belfort) en wos 'n ol 'n derdn in Parys-Roubaix, e koers woa dat 'n 13 kirs gienk an meidoen. 

E wonne Parys-Roubaix vou 'n êeste kêe in 1931, e twidde kêe krêeg 'n de koers van de jury, achter dat 'n winnoare (Roger Lapébie) achter e platte tube e villo ekreegn hadde van e liefhebber laasn de boane. 't Joar derup (in '35) won 'n were zevve, deur me twi menuutn 'n hoolf vôor 'n Fransman André Leducq t'arriveern. 

In 1934 had 'n zyn beste joar, buutn Parys-Roubaix won 'n ouk de Rounde van Vloandern (in bêestewere me 4 menuutn vôorn Felicien Vervaecke) en Parys-Nice. 

In 't roundewerk wos 'n ouk nie slicht, in 1929 mucht 'n vou 'n êeste en 'n ênigstn kêe de gilvn boai andoen in 'n Tour. Zyn bestn Tour rêed 'n in 1931, e wonne toune 1 rit en endigde 'n vierdn (Antonin Magne wonne, Jef Demuysere uut Wervik wos toune 'n twiddn). In 't hêle het 'n 7 kirs de Rounde Van Vrankryk ereen en het 'n 4 rittn ewonn. 

E schidde uut me koersn in 1939.

## Lapnoamn
Beisn zyn carrière krêeg Rebry êentige lapnoamn:
** 'n Locomotief*: e kuste nie goed sprintn en doadeure trok 'n vele kop van 't peletong of e klinder groeptje, voun te probeern van 't in tuutn en brokkn te ryen. In 't café dat 'n ol beisn zyn carrière dei (*Au Paris-Roubaix* up de boane van Wevelgem no Mêenn) wos 't er buutn 't parcours van Parys-Roubaix ouk e tring eschilderd, me Rebry in 'n locomotief en aar coureurs die deur de ruutn van de wagongs kêekn.
** 'n Breier*: in de streke van Mêenn en Wevelgem noemdn ze nem ezo omdan zyn zusters sjette en breibucht verkochtn.
** 'n Bulldog*: in 't peletong wos dadde zyn lapnoame, e krêeg die noame omdat 'n klêne en estuukt wos (1m67 en 70 kilo's) en vele karakter hadde.
**De Tempobeul*
**Monsieur Paris-Roubaix*: omdat 'n 'n êestn wos die Parys-Roubaix 3 kirs won, loater van tyd is die noame overegoan no Roger De Vlaeminck, die 4 kirs won.

## Gent-Wevelgem
In 1934, 't beste joar van Rebry, begustn ze in Wevelgem met e koers ter êre van nem. 't Wos êest e koers voun juniors, 't is wel doaruut da Gent-Wevelgem egroeid is. 't Kwaam e profkoers in 1945, Rebry et 'n dus zevve nôois ereen. En is wel vôorzitter ewist van *Het Vliegend Wiel*, dat 'n koers organiseerde van 1944 vors. 

## Menage
Rebry trouwde in 1927 met Martha Vansteenkiste uut Wevelgem. Ze krêegn vier jounges, Gaston Jr. (die zevve nog ekoerst et en loater van tyd e bekendn kunstenoare ekommn is in Canada), Jacques, Jacqueline en Nelly. 

In 1953 gienk Rebry dôod en zyn vrouwe gienk no Canada, woa da neur dochter Jacqueline ol wunde. Ouk nunder twêe zeuns gienkn mei.

## Externe koppelienge
*De Wielersite
Karel van Provence

**Karel van Provence** (of **Karel de Joungn**), (845 - 24 januoari 863) was de joungste zeune van keizer Lotharius I en Irmingard van Tours. Je was keunienk van de Provence van 855 tout an zyn vroegn dôod in 863.

Zyn voader Lotarius I verdêelde zyn Middnryk in 855, nie lange vo zyn dôod, by 't Verdrag van Prüm:
*Lodewyk II, den oudstn, krêeg Nôord-Italië met de keizerskrône 
* Lotharius II krêeg et nôordelyk  stik van ’t middnryk. Zyn ryk wierd *regnum Hlotharii* genoemd.
* Karel krêeg et zudelyk stik van 't middnryk. Zyn keuninkryk wierd *regnum provinciae* genoemd. 

Achter ‘t Verdrag van Verdun in 843 was ’t nôordwestelyk stik van Bourgondië by West-Francië gekommn en de reste by ‘t Middnryk. Karel zyn ryk bestound uut ’t zudelyk stik van Bourgondië me Provence, Lyon en Vienne. 

Karel was nog mo tien joar oud os zyn voader stierf. Groaf Gerard de Roussillon was zyn regent en Karel het eigentlyk nôoit zelve geregeerd.  

In 860 probeerde zyn nounkel, Karel de Kletsn, zyn gebiedn te verovern, mo dat is nie gelukt. 

Karel van Provence stierf in 863 zounder jounges. Zyn bezittiengn wierdn verdêeld ounder zyn twi broers Lodewyk en Lotharius. 
*Lotharius krêeg zyn nôordelyk stik derby me ‘t bisdom van Lyon, Vienne en Grenoble. 
*Keizer Lodewyk II krêeg ’t zudelik stik, Provence met Arles, Aix en Embrun en je kwam azo ook keunienk van Provence.
Purmerend

**Purmerend** is e stad en gemêente in d' Hollandsche provinsje Nôord-Holland. Der weunn à peu près 94.000 menschn in de gemêente en oungeveer 83.000 menschn in de stad (2023).

Andere plekkn in de gemêente zyn Purmer, Purmerbuurt, Noordbeemster, Middenbeemster, Westbeemster en Zuidoostbeemster.

D'omliggende gemêentn zyn:
*Koggenland in 't nôordn
*Alkmoar in 't westn
*Edam-Volendam in 't ôostn
*Landsmeer in 't zuudn
*Wormerland in 't zuudwestn
*Woaterland in ’t zuudôostn

## Externe koppeliengn
* Plaatsengids
* AlleCijfers


Museum purmerend.JPG|Museum van Purmerend
Stadsgracht purmerend.JPG|Stadsgracht
795

792 - 793 - 794 - **795** - 796 - 797 - 798
't Joar **795** was e geweun joar die begost ip e dunderdag in de Julioansche kalender. 
thumb|Paus Leo III
## Gebeurtenissen
* Saksischn oorloge: de Sloavische Obodrites, oender hunder leider Witzan, vazal van keunink Karel de Grôotn, vallen de nôordelike Saksers an in Liuni. Witzan sneuvelt in een hinderloage en wordt ipgevolgd deur zyn zeune Drasko. Keunink Karel de Grôotn leidt e Frankisch expediesjeleger te nôordn van Mainz en marcheert noa de Elbe, woar dat Ôost-Saksische rebellen hunder were overgeevn.
* Keunink Karel de Grôotn vormt de Spoansche Mark (*Marca Hispanica*), e bufferzone buytn de vroegere provinsje  Septimania. Ie vestigt Iberische groafschappen die e defensieve barrière vormn tusschn de Umayyad Moorn van Al-Andalus (nu Spanje) en 't Frankisch Ryk.
* 26 december - Leo III wordt paus (toet 816). 't Is hem die Karel de Grôotn toet keizer krôont (800).
* De Vikings plundern de Schotsche eylandn Skye, Iona en Rechru. Z' attaqueern ook Ierland.
## Geboorn
* Lotharius I, Roomsche keizer
## Gestorvn
* 25 december - Paus Adrianus I
845

842 - 843 - 844 - **845** - 846 - 847 - 848
't Joar **845** was e geweun joar die begost ip e dunderdag in de Julioansche kalender.
## Gebeurtenissen
[thumb|De [Vikings belegern Parys]]
* 28 of 29 moarte (Poaschn) - E Vikingvlote (120 scheepn) oender leidinge van de Noorschn hoofdman Ragnar Lodbrok voart 150 kilometer de riviere de Seine ip en plundert Parys, den hoofdstad van 't West-Frankisch Ryk. Ze trekken deur de stad Rouen en plundern de boerebuytn. Keunink Karel de Kletsn betoalt e grôte somme (3000 kilo zilver) vor hunder te doen vertrekken en zyn keuninkryk te spoarn. Vikings uyt Denemarkn oender Horik I plundern en verwoestn de Saksische hoavnstad "Hammaburg" (nu Hamburg).
* 22 november - Slag by Ballon: Frankische troepn (3.000 man) oender leidinge van Karel de Kletsn worden versleegn deur Nominoë, groaf van Vannes, by Redon, Ille-et-Vilaine. Achter de slag wordt Bretagne e regnum 'keuninkryk' binnen 't Frankisch ryk.

## Geboorn
*Karel van Provence, keunink van de Provence (gestorvn 863)
*Berengar van Friuli (ca. 845), markgroaf van Friuli, keunink van Italië en Roomsche keizer (gestorvn 924)

## Gestorvn
* Bridei VII, keunink van de Pictn, e groep van stammen die in Schotland leefdn
* Eginhard, bisschop van Utrecht
* Turgesius, Viking actief in Ierland
863

860 - 861 - 862 - **863** - 864 - 865 - 866
't Joar **863** was e geweun joar die begost ip e vrydag in de Julioansche kalender.
[thumb|150px|[Boudewyn I van Vloandern en Judith van West-Francië]]
## Gebeurtenissen
* 24 januoari - Karel van Provence, de joengste zeune van keizer Lotharius I, sterft zoender joengers. Zyn broers Lodewyk II en Lotharius II verdêeln 't Midden-Frankisch Ryk.
* Vikings plundern were Dorestad, e Frankische hoavn an de moendinge van de riviere de Reyn (nu Holland). 
* Deensche Vikings voern e plundertocht langst de Reyn. Ze vestign hunder ip een eiland by Keulen, moa ze wordn verdreevn deur Lotharius II en de Saksers.
* 13 december - Boudewyn I van Vloandern trouwt officieel in Auxerre met de 19-joarige Judith van West-Francië, dochter van Karel de Kletsn. 
## Geboorn
* Lodewyk III van West-Francië (of 865)
## Gestorvn
* 24 januoari - Karel van Provence (17), Frankische keunink
* 4 juni - Karel van Aquitanië, eirtsbisschop van Mainz
* Veronus van Lembeek, middelêeuwschn heilign
26 december

## Gebeurtenissn
* Twidde kestdag.
* 795 - Leo III wordt paus. 't Is hem die Karel den Grôotn tout keizer krôont (800).
* 1898 - Ontdekkinge van radium, deur Marie Curie.
* 2004 - Zwoare eirdbevinge (9.1 ip de schoale van Richter) in Zuudoost-Azië gevolgd deur tsunami's. Mêer of 300.000 menschn overleevn de rampe nie. Surtout Indonesië, Sri Lanka, Indië en Thailand zyn zwoar getroffn. 

## Gestorvn
* 1945 - Gustaaf Roels
817

814 - 815 - 816 - **817** - 818 - 819 - 820
't Joar **817** is 't 17e joar in de 9e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge.
[thumb|'t Ryk van [Lodewyk de Vroomn achter de verdêlienge in 817]]
## Gebeurtenissn
* 25 januoari - Paus Paschalis volgt Stefanus IV ip. 
* Ordinatio Imperii (Ordenienge van ‘t Ryk): ipvolgiensregelienge van Lodewyk de Vroomn. Je verdêelt 't Frankisch Ryk oender zyn drie zeuns. Lotharius I, den oudstn, wordt in Aakn an zyn 22 joar co-keyzer en êestn erfgenoam. Je krygt 't bestier over 't keunienkryk Bourgondië (de Germoansche en Gallische gebiedn inbegreepn). Pepeyn, de twêede zeune, wordt an zyn 20 joar benoemd toet keunienk van Aquitanië en je krygt Gascogne (de streke roend Toulouse en dêeln van Septimania inbegreepn). Lodewyk, de joengste zeune, wordt an zyn 13 joar keunienk van Beyern en je krygt 't gezag over de gebiedn van Ôost-Francië. 
* Concilie van Aakn ip initiatief van Lodewyk de Vroomn en Benedictus van Aniane
## Geboorn
* ca. 817 - Pepeyn, êeste groaf van Vermandois
## Gestorvn
* 24 januoari - Paus Stefanus IV, paus van 816 tout 817. Je krôonde Lodewyk de Vroomn in 816
Boskeun

thumb|<center>E flasche Boskeun
**Boskeun** is een amberkleurig bier van hoge gistinge da sedert 1980 speciaal gebrouwn is ter êre van Poaschn deur de brouwerye De Dolle Brouwers uut Êesn.

Der zit 10,5 % alcol in, mout, hommel, gist, woater en rietsuker. 't Is bitter van smoake en 't wordt geschounkn uut flaschn van 0,33 liter.

Boskeun kan allêne moa twêe moandn vo Poaschn per telefong gereserveerd wordn. 

## Externe koppelienge
*Boskeun ip de website van De Dolle Brouwers
855

852 - 853 - 854 - **855** - 856 - 857 - 858
't Joar **855** was e geweun joar die begost ip e diesndag in de Julioansche kalender.
## Gebeurtenissn
[thumb|Verdêlinge van 't [Middn-Francië|Midden-Frankisch Ryk]]
* Verdrag van Prüm: verdêlinge van 't ryk van Lotharius I ounder zyn drie zeuns. Lodewyk II krygt 't bestier over 't nôordn van Italië en de keizerskrôon van 't Heilig Rooms Ryk. Lotharius II krygt 't mêest nôordelik stik, *regnum Hlotharii*, loater Lotharingen genoemd en Karel krygt 't zuydelik stik *regnum provinciae*, 't Keuninkryk Provence.
* Lotharius II trouwt mè Theutberga, e dochter van de Frankischn edelman Boso van Arles, die verschillige bezittingn hèt in 't westn van Zwitserland.
## Geboorn
* Geraldus van Aurillac, Frankischn edelman en heilign
* Harald I, keunink van Nôorweegn
## Gestorvn
* 17 juli - Paus Leo IV
* 29 september - Lotharius I, Frankische keunink en keizer
1905

1902 - 1903 - 1904 - **1905** - 1906 - 1907 - 1908
't Joar **1905** is 't 5e joar in de 20e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
* D'eerste Rounde van Lombardeye.
* 12 augustus - Keunynk Leopold II huldigt de nieuwe stoatië van Antwerpn in, een ountwerp van de Bruggelynk Louis de la Censerie.
* 27 september - De triomfboge van 't Jubelpark in Brussel is plechtig ingewyd deur Leopold II.
* 13 november - Officiële publicoatië van 't rapport van de onderzoekscommissië over Kongo. 't Resultoat is negatief vo Leopold II.

## Geboorn
;januoari
* 29 – Gaston Rebry
## Gestorvn
806

803 - 804 - 805 - **806** - 807 - 808 - 809
't Joar **806** is 't 6e joar in de 9e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge.
[thumb|[Karel de Grôotn regelt in de *Divisio Regnorum* de verdêlienge van 't Frankisch Ryk oender zyn drie zeuns]]
## Gebeurtenissn
* 6 februoari - Karel de Grôotn regelt in de *Divisio Regnorum* de verdêlienge van 't Frankisch Ryk oender zyn drie zeuns Pepeyn, Karel en Lodewyk. 
* De Vikiengs attaqueern 't eyland Iona (Hebriedn) en plundern 't klôoster.
## Geboorn
* Lodewyk den Duuts, keunienk van Ôost-Francië
* Hincmar, eirtsbisschop van Reims
## Gestorvn
* Grimoald III, Lombardischn hertog en prins van Benevento
797

794 - 795 - 796 - **797** - 798 - 799 - 800
't Joar **797** was e geweun joar die begost ip e zundag in de Julioansche kalender.
## Gebeurtenissen
[thumb|Irene, keizerinne  van 
[Byzantyns Ryk|Byzantium]]
* Irene van Byzantium komt in upstand teegn eur zeune Constantyn VI en lat hem blend moakn. Ze lat eurzelve in Constantinopel toet keizer (*basileus*) krônen van 't Byzantyns Ryk. Constantyn sterft loater an zyn kwetseurn.
* Keunink Pepeyn van Italië voert mè succes e veldtocht teegn d' Avoarn, e  nomoadnvolk van Eurazië. De macht van d' Avoarn wordt gebrookn, en 't Frankisch Ryk breidt hem ôostwoarts uyt toet aan de Donau in Pannonië (nu Hongareye).
* Keunink Karel de Grôotn lat de *Capitulatio de partibus Saxoniae* vervangn deur e nieuwe minder strenge wetgevinge. In plekke van de dôodstraffe wordt in vele gevallen e boete gegeevn.
## Geboorn
* Pepeyn I, keunienk van Aquitanië 
* Bernard van Itoalië, keunienk van de Lombardn
## Gestorvn
* Bermudo I, keunienk van Asturië
* Constantyn VI (26), keizer van 't Byzantyns Ryk
838

835 - 836 - 837 - **838** - 839 - 840 - 841
't Joar **838** is 't 38e joar in de 9e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge.
thumb|Lodewyk de Vroomn
## Gebeurtenissn
*Lodewyk de Vroomn klapt van regelingn te treffn teegn 't plundern van de Vikings.
*26 december - E vloedgolf verwoest Friesland. Grôte dêeln van Holland kommn ounder woater te stoan en duzende menschn verdrynkn. 
## Geboorn
*Æthelswith,  Angelsaksische keuniginne
## Gestorvn
;december
*13 - Pepeyn I van Aquitanië
Lodewyk II van Italië

**Lodewyk II** (825 – 12 ogustus 875) was Rôomse keizer en keunienk van Nôord-Italië.

Je was den oudste zeune van keizer Lotharius I en Ermengarde van Tours.

Je wierd ol in 839 angeduud vo keunienk van Italië te wordn. De 15e juni 844 wierd ’n in Rome tout keunienk gekrôond deur paus Sergius II en in 850 tout co-keizer deur paus Leo IV, ook in Rome.

In 851 ist ’n getrouwd met Engelberga.

## Verdrag van Prüm
Zyn voader verdêelde zyn Middnryk in 855, nie lange vo z'n dôod, by 't Verdrag van Prüm:
* Lodewyk krêeg Nôord-Italië met de keizerskrône 
* Lotharius II krêeg et nôordelik stik van ’t middnryk: Lotharingn.
* Karel krêeg Provence.
Karel van Provence stierf in 863. J’ha gin zeune vor hem ip te volgn en zyn bezittiengn wierdn verdêeld ounder zyn twi broers: 
* Lodewyk krêeg Arles, Aix en Embrun en kwam azo ook keunienk van Provence.
* Lotharius II krêeg ‘t bisdom van Lyon, Vienne en Grenoble by zyn Lotharingen.

## Zyn jounges
* Gisela 
* Ermengarde, getrouwd met Boso van Provence.
Lodewyk ha gin zeuns en doadeure wierd ’n ipgevolgd deur zyn nounkel Karel de Kletsn.