open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
846

843 - 844 - 845 - **846** - 847 - 848 - 849
't Joar **846** was e geweun joar die begost ip e vrydag in de Julioansche kalender.
## Gebeurtenissen
thumb|Prins Rastislav van Moravië 
* Zomer - Bretoensche troepn oender Nominoë bezetten de Frankische steedn Nantes en Rennes. Ze vallen Anjou an en bedreign Bayeux. Keunink Karel de Kletsn erkent Nominoë ols oenofhankelike leider (*pater patriae*) van 't Keuninkryk Bretagne.
* De Slavische prins Pribina van 't Vorstndom Nitrava wordt e vazal van 't Frankisch ryk. Keunink Lodewyk den Duuts schenkt hem land by 't Balatonmeer (nu Hongareye). Je sticht den hoofdstad Blatnohrad.
* Frankische troepn oender leidinge van Lodewyk den Duuts vallen Moravië binnen. Der is nie vele weerstand en keunink Mojmir I wordt ofgezet van de trôon. Prins Rastislav wordt benoemd toet nieuwe leider en de Slavische bevolkinge wordt verplicht van hunder te bekêern toet 't christndom.
* De Mozarabes, Iberische christenen die leevn oender moslim-dominansje, probeern León in Al-Andalus (Spanje van nu) te bezetten. De stad wordt heroverd deur d' islamitische Arabiern.
* Byzantyns-Bulgoarschn oorloge: de Bulgoarn schendn 't vredesverdrag van 815 en vallen Macedonië binnen langst de riviere de Struma. De Byzantynsche steedn Serres en Philippi wordn verwoest.

## Geboorn
;november
* 1 - Lodewyk den Hakkeloare, keunink van 't West-Frankisch Ryk (gestorvn 879)
* Rollo, Vikingleider en stamvoader van 't hertogdom Normandië

## Gestorvn
* 22 april - Tang Wuzong (31), keizer van de Chineesche Tang-dynastie
* 4 november - Joannicius,  Byzantynschn theoloog (geb. 752)
De Vlamsche Lêeuw

**De Vlamsche Lêeuw** is 't officieel volkslied en de vlagge van Vloandern. Dat artikel hiere goat over 't volkslied.
## Ontstoan en geschiedenisse
't Lied bestoat ol van juni 1847. Den tekst is gedicht deur de tonêelschryver Hippoliet van Peene en de melodie is van de componist Karel Miry. Ze woarn alletwêe lid van de Gentse amateurtonêelverêniginge "Broedermin en Taelyver".

Vôorol de vrêes vo byvoeginge by Vrankryk makte dat de bevolkinge nôod had an een Vlamsche identiteit en dus ôok e volkslied. 't Lied was nie anti-Belgisch bedoeld moa vôorol teegn Vrankryk. 

In 1900 is 't lied deur de Vloamingn anveird as volkslied. In 1975 zyn de twêe êeste stroofn van de Vlamsche Lêeuw deur de Vlamsche Cultuurroad vastgeleid as eign volkslied en in 1985 ip federoal niveau.

## Tekst
thumb|347px|right|Tekst en melodie van 't volkslied.
D' êeste twêe stroofn (vetgedrukt) weirdn by officiële gelegenheedn gezongn.

**Zij zullen hem niet temmen, de fiere Vlaamse Leeuw,**
**Al dreigen zij zijn vrijheid met kluisters en geschreeuw.**
**Zij zullen hem niet temmen, zolang een Vlaming leeft,**
**Zolang de Leeuw kan klauwen, zolang hij tanden heeft.**
**Zij zullen hem niet temmen, zolang een Vlaming leeft,**
**Zolang de Leeuw kan klauwen, zolang hij tanden heeft.**
**Zolang de Leeuw kan klauwen, zolang hij tanden heeft.**

**De tijd verslindt de steden, geen tronen blijven staan:**
**De legerbenden sneven, een volk zal nooit vergaan.**
**De vijand trekt te velde, omringd van doodsgevaar.**
**Wij lachen met zijn woede, de Vlaamse Leeuw is daar**
**Zij zullen hem niet temmen, zolang een Vlaming leeft,**
**Zolang de Leeuw kan klauwen, zolang hij tanden heeft.**
**Zolang de Leeuw kan klauwen, zolang hij tanden heeft.**

Hij strijdt nu duizend jaren voor vrijheid, land en God;
En nog zijn zijne krachten in al haar jeugdgenot.
Als zij hem machteloos denken en tergen met een schop,
Dan richt hij zich bedreigend en vrees'lijk voor hen op.
Zij zullen hem niet temmen, zolang een Vlaming leeft,
Zolang de Leeuw kan klauwen, zolang hij tanden heeft.
Zolang de Leeuw kan klauwen, zolang hij tanden heeft.

Wee hen, de onbezonnen', die vals en vol verraad,
De Vlaamse Leeuw komt strelen en trouweloos hem slaat.
Geen enkle handbeweging die hij uit 't oog verliest:
En voelt hij zich getroffen, hij stelt zijn maan en briest.
Zij zullen hem niet temmen, zolang een Vlaming leeft,
Zolang de Leeuw kan klauwen, zolang hij tanden heeft.
Zolang de Leeuw kan klauwen, zolang hij tanden heeft.

Het wraaksein is gegeven, hij is hun tergen moe;
Met vuur in 't oog, met woede springt hij den vijand toe.
Hij scheurt, vernielt, verplettert, bedekt met bloed en slijk
En zegepralend grijnst hij op's vijands trillend lijk.
Zij zullen hem niet temmen, zolang een Vlaming leeft,
Zolang de Leeuw kan klauwen, zolang hij tanden heeft.
Zolang de Leeuw kan klauwen, zolang hij tanden heeft.

## Externe koppeliengn

* Partituur met tekst
* Officiële internetsite van de Vlamsche overheid over De Vlamsche Lêeuw
* Orkestuutvoeringe me kôor
Karloman van Beiern

**Karloman** (830-29 november 880) was den oudste zeune van Lodewyk den Duuts en Emma, dochter van groaf Welf. 

Achter 'n dôod van zyn voader in 876 wierd Oost-Francië volgns de *divisio regnorum* verdêeld ounder zyn drie zeuns. Karloman krêeg Beiern, Lodewyk krêeg Saksn en Karel krêeg Zwaabn (Alemannië). 

Achter 'n dôod van Karel de Kletsn in 877 volgde zyn zeune Lodewyk den Hakkeloare hem ip in West-Francië en Provence en Karloman volgdeg' hem ip in Italië. Je wildeg' ook de keizerskrône, mor in 879 krêegt 'n e beroerte. Je most doadeure zyn bezittiengn verdêeln ounder zyn broers. Lodewyk krêeg Beiern en Karel krêeg Italië. 

Karloman stierf in 880. J’had ollêne mor e bastoardzeune me Liutwindis, Arnulf van Karinthië, die van 876 hertog van Karinthië was en loater keunienk van Ôost-Francië en Italië kwam en ook Rôomse keizer.
Karel den Dikkn

**Karel III**, bygenoamd **den Dikkn**, van 't Huus van de Karoliengers
(13 juni 839 - Neudingen, 13 januoari 888) was e zeune van Lodewyk den Duuts en Emma. Je was keunienk van Zwaabn (Alemannië) van 876, keunienk van Italië van 879, keizer van 881, keunienk van Oost-Francië van 882, en keunienk van West-Francië van 884. 

Achter den dôod van zyn voader in 876 wierd ’t ryk volgns de *divisio regnorum* verdêeld ounder de drie zeuns. 
* Karloman krêeg Beiern 
* Lodewyk krêeg Saksn 
* Karel krêeg Zwaabn (Alemannië). 
In 879 krêeg zyn oudste broere Karloman, die keizer zou wordn, e beroerte en je most zyn bezittiengn verdêeln ounder zyn twi broers. 
* Lodewyk krêeg Beiern by zyn Saksn
* Karel krêeg Italië by zyn Zwaabn 
Karloman stierf in 880. J’had ollêne mor e bastoardzeune, Arnulf van Karinthië, die loater nog keizer en keunienk van Oost-Francië en Italië zou wordn.

In 881 wierd Karel deur paus Johannes VIII tout Rôomse keizer gekrôond. 

Achter den dôod van zyn andere broere Lodewyk de Joungn in 882, krêegt ie Saksn en Beiern  en kwamt ie keunienk van ’t were verênigd Oost-Francië. In december 884 stierf ook Karloman van West-Francië, e zeune van Karel zyn kozyn Lodewyk den Hakkeloare. Karel krêeg azo ook hêel West-Francië. 

’t Karolingisch Ryk was nu were êen grôot ryk, lik in den tyd van Karel de Grôotn, mo vo nie lange. Karel kost zyn ryk nie verdedign teegn de Vikings, Magyoarn, Sloavn en Saraceenn en in 887 ist ie ofgezet in Oost-Francië. 
E poar weekn loater, den 13stn januoari 888, ist ie gestorvn in Neudingen dichte by Fürstenberg an den Donau. J’is begroavn in d’abdye van Reichenau. Arnulf van Karinthië, de bastoardzeune van zyn oudste broere Karloman, volgdeg hem ip in Oost-Francië. 

In West-Francië was de wettign ipvolger, Karel de Simpeln, nog te jounk en te zwak en Odo I, van 't Huus van de Robertynn, wierd verkoozn tout keunienk.

Mè zyn vrouwe Richardis van Zwaabn had ie gin jounges en dus gin wettign ipvolger. J’ha wel e bastoardzeune Bernard, die jounk gestorvn is.
Sandro Botticelli

[thumb|Anbiddienge van 't Kind ([Uffizi, Firenze), me reks Botticelli 's zelfportret. In 't middn geknield Cosimo de' Medici den Oudn me vanvôorn zyn twi zeuns Piero en Giovanni.]] 
thumb|Fragment uut ‘t leevn van Mozes, fresco van de Sixtynsche kapelle
**Alessandro di Mariano di Vanni Filipepi**, beter bekend ols **Sandro Botticelli** (Firenze, round 1445 - Firenze, 17 meie 1510), was e kunstschilder uut d’Italioansche Vroegrenaissance. 

Je was de zeune van de lêerlôoier Mariano di Vanni di Amadeo Filipepi en zyn vrouwe Smeralda.

Botticelli leefde juste achter de periode da de middelêeuws-christelikkn tyd begost t'evolueern no de mêer materieel g’inspireerde humanistischn tyd van de renaissance. Firenze was ton ounder ’t geslacht de' Medici ’t belangrykste kunstcenter van Europa.

Botticelli leefde temiddn van kunstenoars lik Masaccio, den architect Brunelleschi, den beeldhouwer Donatello, Leonardo da Vinci, Michelangelo... en d’er leefdeg’ ook e figeure die gin kunstenoare was mo toch e grôotn invloed ip hem had. ’t Was den dominicoan Savonarola die ip e fanatieke maniere prikte vo ‘t herstel van ’t godsdienstig leevn en teegn de misbruukn ip kerkelik en stoatkundig gebied. 

D’r zyn drie schilderperiodes in Botticelli ‘s leevn:
Den tyd van de Madonna ‘s (ounder invloed van Savonarola), den tyd van de portrettn en de periode van de mythologische taferêeln, w.o. zyn ‘Geboorte van Venus’, êen van de mêest gereproduceerde schilderyen ter weireld.

’t Feit da Botticelli ’t portret mocht moakn van Giuliano de' Medici en dat ’n de meurfresco’s in de Sixtynsche kapelle mocht schildern bewyst dat ’n styf g’apprecieerd was in zyn tyd. J’illustreerdeg ook de ‘Goddelikke Comedie’ van Dante in ipdracht van Lorenzo de' Medici. ’t Boek kwam uut in 1481 en ’t was êen van d’êeste productn van de boekdrukkunste.

En toch zyn zyn mêesterwerkn hounderdn joarn overschilderd gewist. ’t Is mor in den twiddn helft van de 19ste êeuwe dan Ingelsche kunstenoars hem herountdekt hen.

Botticelli wordt anzien ols êen van de fyngevoeligste en dichterlikste schilders van de renaissance, goed te zien in zyn ‘Primavera’ me pastelachtige tintn.

Je werkte styf lineair. Den tyd van Titiaan, die de vormn deur kleur en schoaduwe zou bepoaln, was nog verre weg. Die lynn valln styf ip in zyn fresco ’s van de Sixtynsche kapelle en surtout in de figeure van de jounge vrouwe uut ’t leevn van Mozes.
Belle Epoque Centrum (Blanknberge)

thumb|<center>Belle Epoque Centrum in Blanknberge
't **Belle Epoque Centrum** in Blanknberge is e museum over de Belle Epoque, de periode tusschn 1870 en 1914.

## Geschiedenisse
In den tyd van de  Belle Epoque was de bourgeoisie redelik welgesteld. Deur d' industriële revoluusje kwamt er neffest den oudn oadel e nieuwe burgerye by uut den industrie en de commerce. Die elite wilde genietn van 't leven. Ze vluchtegen weg uut d' oungezounde en deprimerende steedn ip zoek noa de nateure en alternatievn vo de vervelinge.

Ip 't ende van d' 18ste êeuwe  begost 't kusttoerisme ip gank te kommn. Deur den anleg van den yzern weg was 't gemakkelikker gewordn vo noa de kust te kommn. En de ryke toeristn wildegen e comfortabel verbluuf en genoeg ountspanninge.
 
Blankenberge wierd e belangryke toeristische kuststad me grôte bouwkundige realisoasjes lik de Casino, de piere, de Paravang, luxueuze hotels en kustvilla's. De platselikke visschersbevolkinge, 't personêel en de geweune werkmenschn kostn hunder allêne moa vergoapn an die rykdom.
## Centrum
Drie Blanknbergsche belle-epoquevilla's van 1894 zyn gerestaureerd en verbouwd gewist toet e bezoekerscentrum. D' openinge was in november 2008. Der is een interactieve exposiesje met affiches, postkoartn, mode, fotto's en filmmaterioal. Der is ook te zien wa vor 'n invloed den Art Nouveau g'hed hèt in Blanknberge.
 
't Belle Epoque Centrum is een initiatief van de Stad Blanknberge en 't is gerealiseerd met de financiële steun van d' Europeesche Gemêenschap, Toerisme Vloandern, de Vlamschn Overheid, Provinsje West-Vloandern en de stad Blanknberge.
## Externe koppelienge
*Website van 't Belle Epoque Centrum
Walvissn

thumb|right|262px|1 = Nôordkoaper; 2 = Orka;<br />3 = Groenlandsche walvis; 4 = Potvis;<br />5 = Narwal; 6 = Blauwe vinvis;<br />7 = Nôordse vinvis; 8 = Beloega
**Walvissn** zyn e groep van round de 82 sôortn grôte, in 't woater levende zoogdiern van de orde **Cetacea**. Walvissn zyn van al de zoogdiern 't mêest angepast an 't leven in 't woater. 

Z'eetn vôoral plankton en klêne vissn. 't Grôte verschil me vissn is da walvissn vee grotter zyn en met underne steirt e verticale beweginge moakn vor under vôort te beweegn (van boovn noar ounder en van ounder noa boovn en vissn van links noa reks en van reks noa links). Walvissn moetn ôok oasmn lik geweune zoogdiern en kunn langer ounder woater bluuvn deur dat under zeurstoffe direct weirdt ipgesloan in under spierweefsel en ze dus vee langer ounder woater kunn bluuvn. 

Walvissn zyn gin gevoar vo de mens. 

## Over walvissn
Enigte walvissn zyn de potvis, orka, beloega, blauwe vinvis. De grôotste walvis (de blauwe vinvis) is volwassen 33 meter lank en kan tot 170 ton weegn. Walvissn produceern soms ôok gezang da komt van de mannekeswalvissn die azô de vrouwkes probeern te verleidn. De mêeste gezangn kunn ôok g’hôord wordn deur de mensn of upgevangn weirn ip radio's. De mêeste walvissn gebruukn sonar vo te zien ounder woatre hoewel da ze ôok oogn hèin mêestal. 

In Japan, Noorweegn en Ysland weirdt er gejoagd ip walvissn hoewel da nie mi zou meugn omda sommigte sôortn zoudn kunn uutstervn. 

Walvissevet weirdt oundermêer gebruukt vo lippestift van te moakn.
## Taxonomie
De Cetacea (walvisachtign) wordn ingedêeld in twêe oenderordes:
* Oenderorde Mysticeti (Baleinewalvissn of grôte walvissn) mè 4 families:
** Balaenidae (Echte walvissn)
** Balaenopteridae (Vinvissn) 
** Eschrichtiidae (Grysde walvissn), 1 sôorte: *Eschrichtius robustus* (grysde walvis)
** Neobalaenidae (Dwergwalvissn), 1 sôorte: *Caperea marginata* (dwergwalvis)
* Oenderorde Odontoceti (Tandwalvissn) mè 10 families:
** Delphinidae (Dolfynn)
** Iniidae (Amazone-rivierdolfynn)
** Kogiidae (Dwergpotvissn)
** Lipotidae (Chineesche rivierdolfynn)
** Monodontidae (Narwalachtign)
** Phocoenidae (Bruunvissn)
** Physeteridae (Potvissn)
** Platanistidae (Indische rivierdolfynn)
** Pontoporiidae (La Plata-dolfynn), 1 sôorte: *Pontoporia blainvillei* (La Plata-dolfyne)
** Ziphiidae (Spitssnuutdolfynn)
Rudolf I van Bourgondië

thumb|<center>Zyn keunienkryk Transjuranië
in ‘t groen 
**Rudolf I van Bourgondië** (859 - 25 oktober 912) was keunienk van Ipper-Bourgondië (of Transjuranië) van 888 tout an zyn dôod.

Rudolf was ofkomstig van 't Huus Welfn en was de zeune van Konrad II, groaf van Auxerre en hertog van Ipper-Bourgondië. J'erfde d'abdye St. Maurice van zyn voader en da miek hem de machtigstn persôon van Ipper-Bourgondië. 

Je was êest hertog van Ipper-Bourgondië van 876. In 888, achter d'ofzettienge en den dôod van Karel den Dikkn, wierd 'n verkoozn deur den oadel tout keunienk, en wierd het keunienkryk Ipper-Bourgondië gesticht.

Rudolf ha hêel Lotharingen gewild, moar Arnulf van Karinthië, de nieuwe keunienk van Oost-Francië, verzetteg hem doa teegn en 't blêef slicht goan tusschn die twêe.

De reloasjes mè zyn andere gebeurs woarn beter. Zyn zuster Adelaide trouwde me Richard, den êestn hertog van Bourgondië. Zyn dochter, ook Adelaide, trouwde mè Lodewyk den Blendn, keunienk van Lêger-Bourgondië, en zyn dochter Willa trouwde mè Boso van Toscane.

Rudolf wierd ipgevolgd deur zyn zeune keunienk Rudolf II van Bourgondië. Ounder hem wierdn Ipper- en Lêger-Bourgondië verênigd tout et keunienkryk Arelat. 

Rudolf I van Bourgondië wordt vele verward mè zyn neve, keunienk Rudolf van West-Francië, zeune van zyn zuster Adelaide van Auxerre en Richard van Bourgondië.

## Vrouwe en jounges
Rudolf was getrouwd mè Willa (of Guilla), dochter van Boso van Provence, en je was de voader van:
*Rudolf II van Bourgondië 
*Adelaide, getrouwd me Lodewyk den Blendn
*Willa, getrouwd me Boso van Toscane 
Zyn weeuwe, keuniginne Guilla, trouwde in 912 met Hugo van Arles.
1533

1530 - 1531 - 1532 - **1533** - 1534 - 1535 - 1536
't Joar **1533** is 't 33e joar in de 16e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
[thumb|Den trouw van [Catharina de' Medici mè Hendrik, den hertog van Orléans]]
* Catharina de' Medici an heur 14 joar, trouwde in Marseille mè Hendrik, den hertog van Orléans, die ton eevn oud was of zy.
## Geboorn
;april
* 24 - Willem van Oranje
Axel Hervelle

**Axel Hervelle** (Luuk, 12 meie 1983) is e Belgische basketspeler. J' is 2,05 m lank en je speelt ip de power-forwardpositie (4). 

Hervelle speelde êest vier joar by RBC Verviers-Pepinster. In 't sizoen 2003-2004 had 'n e gemiddelde van 11,4 puntn en 10,6 rebounds en je kwam kapiting van de ploeg ost 'n nog moa 20 joar oud was. Doarachter het 'n getêkend by Real Madrid, woa dat 'n speelde vanof 't sizoen 2004-2005. In 2007 het 'n mè Real Madrid den ULEB Cup gewonn. Je scoorde 10 puntn in de finalle teegn de ploeg Lietuvos Rytas uut Litouwn. In 2010 het 'n getêkend by de Spoans-Baskische club Bilbao.

Hervelle is in 2005 deur den NBA-ploeg Denver Nuggets gedraft in de twidde rounde (52ste pick) en je kwam azo den êeste gedrafte Belgische speler. Je speelt ook vo de Belgische nationale basketploeg. In 2007 wast 'n derdn by de verkiezienge van Sportman van 't joar achter Tom Boonen en Sven Nys. 

In 2012 wordt Hervelle sportief manager by de Belgische ploeg Verviers-Pepinster. Je bluuft speler by Bilbao.
## Externe koppeliengn
*Officiële Site
*Euroleague.net 
*Sportief manager by Verviers-Pepinster
Draft

**Draft** is e systèim vo nieuwe spelers te verdêeln over de ploegn in e competitië. 't Wordt surtout gebruukt in de Nôord-Amerikoansche sportn lik basket, American football, baseball en yshockey.

Met e draft wordt er geprobeerd van 't niveau van de ploegn in evenwicht t' houdn. De ploeg die 't vôrig sizoen 't minst gepresteerd het, krygt d' êeste keuze vor e speler uut de nieuwe lichtinge an te vroagn. De twidde minste ploeg krygt de twidde keuze en da goat assan moa deure tout dat al de ploegn de keure g'hed hen. Doarachter kunnen der nog mêer roundes volgn in dezelfste volgorde.

't Vôordêel van 't draftsystèim is da mindere ploegn 't noaste sizoen beter kunnen presteern deur e betere speler by te krygn.  E noadêel is da binst 't sizoen sommigte ploegn hunder specioal loatn verliezn vor e zo lêeg meugelikke draft pick te krygn. 

Doarom gebruukt den Amerikoanschn NBA sedert 1985 een angepast draftsystèim. D' êeste keuze wordt hier verloot ounder de ploegn die nie in de play-offs gerakt zyn.
Bob Dylan

thumb|<center>Bob Dylan in 1963
**Bob Dylan**, geboorn **Robert Allen Zimmerman** (Duluth, Minnesota 24 meie 1941) is een Amerikoansche popmuzikant, folk- en rockzanger en tekstdichter.

Dylans carrière begost in 't middn van de joarn 1950, ost 'n nog in de middelboare schole zat. 

Je was g'interesseerd in de traditiës van 't Amerikoans lied, me folk, country en blues, rock-'n-roll, rockabilly en zelfs Keltische balladen, jazz en swing.

Zyn tekstn en zyn eign ipvattinge over muzyk, hen e grôotn invloed g'hed ip de pop in de joarn 1960. Je was ook styf belangryk vo de protestbeweginge in dien tyd. 

J' het e hêel dêel gekende nummers ip zyn noame stoan lik *Blowin' in the Wind*, *The times they are a-changin*, *Like A Rolling Stone*, *I want you*, *Lay lady lay* en *Knockin' on Heaven's Door*.

## Covers
Zyn werk is deur vele andere grôte noamn gecoverd, lik The Byrds me (*Mr. Tambourine Man*), Johnny Cash (*It ain't me*), The Turtles (*It ain't me babe*, *Love minus zero/no limit* en *Like a rolling stone*), Jimi Hendrix (*All Along the Watchtower*), The Rolling Stones (*Like A Rolling Stone*), Guns N' Roses (*Knockin' On Heaven's Door*), Red Hot Chili Peppers (*Subterranean Homesick Blues*), Rage Against the Machine (*Maggie's Farm*), Neil Diamond met (*Lay Lady Lay* en *Make You Feel My Love*), Rise Against (*Ballad of Hollis Brown*). 

In moarte 2007 brocht Bryan Ferry zelfs een album uut, *Dylanesque*, met allêne moa Dylancovers.

## Singles en Albums
{| width=100%
| width=50% align=left valign=top |
Voluut

[thumb|Bovenste stik van de façoade van de Sint-Michielskerke van [Leuvn]]
Ne **voluut** es e krulvormige of spiroalvormige architecturoale decoroasje. Ge vindt ze were by Ionische en Korintische kapiteeln, up topgevels en omlystiengn. 

Voluutn zyn styf typerend vo barokke gebouwn. De voluutn mèi hunder grote gekrulde boogn stoan an weerskantn van de topgevels. D'r stoan dikkers vierpottn up.
Pilaster

[thumb|Pilasters an de façoade van de [barokke kapelle van 't Groot Seminoarie van de jezuïetn in Koameryk]]
Ne **pilaster** es en platte of holfrounde piloare of zule mèi kapiteel en voetstuk da en bitje, noois meer dan 'n hèilt, uut ne meur spriengt. 

Pilasters hèin gin droagende functie, ze dienn ollene vo decoroasje. 

De Romeinn gebruuktn by hunder tempels ol pilasters in de plekke van vulle zuuln. Ook in den barok zyn pilasters vele gebruukt up façoades van kerk- en kloostergebouwn.

Pilasters zounder kapiteel of voetstik noemn me liseenn.
Fronton

[thumb|Fronton van 't [Pantheon van Rome, 2e eeuwe n.C.]]
Een **fronton** es et driehoekig stik an 'n boovnkant van façoades.

Oorsprounkelik woarn frontons gebruukt in 'n antiekn tyd lik bekronienge van gevels, surtout van tempels. 

Vanof de 17e eeuwe zyn ze toegepast gewist by barokke en neoclassicistische gebouwn. Typisch vo barokke gebouwn es 't gebruuk van gebrookn frontons.
IHS

left|250px|IHS
thumb|right|200px|Jane Seymour, keuniginne van Iengeland, droagt e IHS-broche (schildery van Hans Holbein de Jonge)
't Monogram **IHS** zyn de begunletters van **I**esus **H**ominem **S**alvator (*Jezus Redder van de Mienschn*). 't Zyn ook d'eeste drie letters van de Grieksche noame vo Jezus (**ΙΗΣΟΥΣ**).

Nen andern uutleg es dat IHS zou stoan vo **I**n **H**oc **S**igno (*In da teekn (goa je gy overwinn)*). Da verwyst toun na 'n droom da 'n Romeinsn keizer Constantyn den Grootn zou g'hed hèin woadeure dat 'n hem tot et christndom bekeerd hèit.

Da monogram wos gebruukt in d'Hoge Middeleeuwn. Surtout de jezuïetn hèin 't styf vele gebruukt. IHS vind je were up (surtout barokke) kerkgevels, moar ook up biechtstoeln, bidzendjes en oude pasterkleers.

Binst 'n Oudheid was 't monogram XP meer gebruukt. XP zyn de Grieksche begunletters (*chi* en *rho*) van *Christos*.
Donatianus van Reims

[thumb|Donatianus me zyn woagnwiel me vuuf brandnde keirsn, detail uut de ([Madonna mè kanunnik Joris van der Paele deur Jan van Eyck)]]
**Donatianus van Reims** (†389) was de zeevnstn bisschop van Reims, van 360 tout 389. J’is de patrôonhillign van ’t bisdom Brugge. 

Volgns e legende zoun z’hem ols kiend in den Tiber gesmeetn en, en reddehe paus Dionysius hem med e woahnwiel mè vuuf brandnde keisn. Doadeure is da zin attribuut, te ziejn èp ‘t schilderieje Madonna mè kanunnik Joris van der Paele deur Jan van Eyck, woa dat ’n èp stoat ols patrôonhèllègn van de Sint-Donaaskerke.

In de 9ste êeuwe gaf aartsbisschop Hincmar van Reims de bêenders van Donatianus an keunink Karel den Kletsn van West-Francië, vo z’an zyn schonzeune Boudewyn I van Vloandern te geevn. Boudewyn gaf z’an ’t klôoster van Tourhout en ze zettegn ze doar in de kerke. In 864 wierdn ze deur ’t gevoar van de Vikings verplatst no ’t versterkte Brugge, in de O.L.Vrouwekerke, die loater de noame St-Donaaskerke krêeg.
Ounder Arnulf I van Vloandern volgdn de monnikn van Tourhout de relikwie no Brugge en vormdn doa de kern van ‘t St-Donaaskapittel. 

Van 1559 was de kerke e kathedroale en beinst de Fransche Revolutië wierd ’t gebouw vernield en nie mè herbouwd. 

In 1834 brochtn ze de reliekn van Donatianus over no de Sint-Salvatorskerke, die ton de kathedroale gewordn is.

Donatianus is ook patrôon van schryvers en drukkers en vo dedie die ’t geloovn zoudt ’n beschermn teegn dunder en bliksem, droogte, hoagel, overstromiengn en storm.
Adalolf van Boulogne

**Adalolf van Boulogne**, ook Adelulf of Adalulf, in ‘t Frans Adalolphe en in ‘t Latyn Adalolphus, († 933), was groaf van Boulogne van 918 tout 933. 

Adalolf was de zeune van Boudewyn II en Ælfthryth van Wessex, dochter van Alfred de Grôotn. Zyn broere Arnulf I van Vloandern was de derde Groaf van Vloandern.

Je zou genoemd zyn achter zyn overgrôtvoader langs moeders kant, den Iengelsche keunienk Æthelwulf van Wessex, die ook den êeste vint was van zyn grôtmoeder Judith. 
't Woord Æthel komt vôorn in verschillige noamn van Angelsaksische keuniengn. 

Zyn overgrôtvoader langs voaders kant was Karel de Kletsn van West-Francië, woadeure dat 'n ook ofstamde van de Karoliengers.

Achter den dôod van zyn voader in 918 kwamt ie groaf van Saint-Pol, Bonen (Boulogne) en Terwoan en krêegt ‘n de ryke Sint- Bertynsabdye.

In 926 wierd Adelolf deur hertog Hugo de Grôotn, groaf van Parys en voader van Hugo Capet van Frankryk, noar Adelolfs familie in Wessex gezoundn, vo te klappn mè keunienk Æthelstan. Je most doa ’t huwelik van Hugo met Æthelstan ’s zuster Eadhild regeln.

Achter Adalolfs dôod in 933, miek zyn broere Arnulf I van Vloandern hem mêester van zyn bezittiengn in ’t noadêel van Adalolfs zeuns, die nog te jounk woarn. 

In 962 kwoamn zyn twi zeuns in ipstand teegn hunder nounkel en in 964 kost Arnulf II van Boulogne zyn recht ip Boulogne were ipeisn.  

Achter Arnulf I ’s dôod in 965 kwam Adalolfs ounwettige zeune Boudewyn voogd van Arnulf II van Vloandern, die nog te jounk was.

## Zyn jounges
*Arnulf II van Boulogne († 971)
*Boudewyn (Baldzo) (ounwettig, † 973), was (nie lange) voogd van Arnulf II van Vloandern. Achter den dôod van zyn nounkel Arnulf I miekt ie hem ounrechtmoatig mêester van de Kortrykgouwe.
Gustaaf Roels

thumb|<center>Gustaaf Roels
thumb|<center>Zicht van Brugge deur Gustaaf Roels
**Gustaaf Roels** (Brugge, 5 december 1869 - Filée-Jallet, teegn Namen, 26 december 1945) was e Brugsche graveur. 

Vor 't grotste dêel van zyn leevn et je by Ancot as graveur gewerkt, en zyn grotste "claim to fame" is dat je de bekende koperploatn van Marcus Gerards e gekopieerd up tien lithografische stêenn. Van Ancot mocht je zyn name nie up de stêenn zetten, mo dat et je dievelinge toch gedoan, an de westkant van 't belfort. Ot dat uutkwaam en ze zyn name me Arabische gomme bedekt, zodoanig da zyn name up de êeste prints stoat, mo nie mê up de loatere versies. Loater en ze de stêenn gekuust en de latste versies en zyn name der weer up. 

O je 't wil zien ku je oltyd in 't stadhuus van Brugge, in d' achterzoale, goan kyken, omda de stêenn doa te bezichtign zyn: de name 'ROELS' stoat der nog oltyd in.

In zyn vryen tyd ê Gustaaf Roels nog een aantal schilderyn gemakt, ollemolle zichtjes van Brugge. De kwaliteit is wel nie 't zelste gelik zyn etsn, mô vô de famile zyn 't toch erfstikn.

400px

## Externe koppeliengn
* vermeldienge in "The Roels-Mallet Family Tree"
880

877 - 878 - 879 - **880** - 881 - 882 - 883
't Joar **880** is 't 80e joar in de 9e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
*De Vikings verwoestn de Scheldestreke en plundern Dôornik
;februoari
*Deur 't Verdrag van Ribemont krygt de Ôost-Frankische keunink Lodewyk den Joungn 't westelik dêel van Lotharingn derby
## Geboorn
## Gestorvn
;november
*29 – Karloman van Beiern
830

827 - 828 - 829 - **830** - 831 - 832 - 833
't Joar **830** is 't 30e joar in de 9e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge.
[thumb|[Lodewyk de Vroomn]]
## Gebeurtenissn
* Der kommn assan moa meer Vikings noa d' Ingelsche en Frankische kust. Ze voarn zelfs de riviern ip en plundern d' hoaves.
* Begun van de ruuzje tusschn Lodewyk de Vroomn en zyn drie zeuns Lotharius, Lodewyk en Pepeyn, die dul zyn omdat hunder voader e dêel van 't ryk an Karel de Kletsn wil loatn.
* Theodorik wordt bisschop van Koameryk. 
## Geboorn
* Karloman, keunienk van Beyern
* Adalhard, groaf van Parys 
## Gestorvn
* Eardwulf, keunienk van Northumbria
Knopgalle

E **knopgalletje**  (*Pleurobrachia pileus*) is e bêeste die dêel uutmakt van de rebbekwallen (Ctenophora). E rebbekwalle is gin nittelbêeste lik de schyfkwalle.
## Uutzicht
Knopgalletjes wordn 2 tout 3&nbsp;cm grôot. Hêel 't joar deure spoeln z' an ip 't strange moa surtout in de lente en de zomer. Ze zien der uut lik zochte deurzichtige marbeltjes. 
[thumb|left|Knopgalletje ip 't strange van [Blanknberge]]

Knopgalletjes hen acht verticoale rebbn woarip dat er klêne platte zwemploatjes zittn me trilhartjes die ritmisch ip en nere beweegn en woamee dan z' hunder vôortbeweegn. In lucht van e lampe of van de zunne krygn ze 't effect van e bewegende regenboge. 

Vanboovn hen z' een evenwichtsorgoan en hunder mound zit vanounder.
## Voedienge
Knopgalletjes eetn planktonbêestjes, visjes en zelfs hunder eign sôorte. Ze vangn ze me twi lange tentoakels die kunnen ingetrokkn wordn en die e plakkerige stoffe uutscheidn. Os 't bêestje an de tentoakel bluuft hangn, wordt 't noa de moundopenienge gebrocht.
## Vôortplantienge
Knopgalletjes zyn twislachtig en ze briengen zowel zoadcellen of eitjes vôort. Eicellen wordn in 't vôorjoar in 't woater bevrucht. In 't begun zwemmn de larvn tusschn 't plankton.

## Leefgebied
Knopgalletjes leevn in oundiep woater, dichte by de kust an weerskantn van de nôordelikkn Atlantischn Oceoan.

## Toaln
*West-Vlams:
**Blanknbergs: Knopgalletje
**Heists: Roldertje (azo genoemd omda z' in de visnettn weg en were rolln tusschn de vis) 
**Ostends: Teirlinkgalletje of gallebolle
*Nederlands: Zeedruif
*Iengels: Sea gooseberry 
*Frans: Groseille de mer
*Duuts: Seestachelbeere
 
## Externe koppeliengn
*Foto's
*Iengels
*Sôortnbank
958

955 - 956 - 957 - **958** - 959 - 960 - 961
't Joar **958** is 't 58e joar in de 10e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
*Boudewyn III van Vloandern wordt groaf van Vloandern, tegoare me zyn voader Arnulf I (958-962).
## Geboorn
## Gestorvn
839

836 - 837 - 838 - **839** - 840 - 841 - 842
't Joar **839** is 't 39e joar in de 9e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
thumb|Æthelwulf van Wessex
## Gebeurtenissn
* Akkoord van Worms: De drie overbluvende zeuns van keizer Lodewyk de Vroomn werkn e nieuwe erfregelienge uut.
* Achter zyn dôod wordt keunienk Egbert van Wessex ipgevolgd deur zyn zeune Æthelwulf. 
## Geboorn
;juni
*13 - Karel den Dikkn
## Gestorvn
* Egbert, keunienk van Wessex
888

885 - 886 - 887 - **888** - 889 - 890 - 891
't Joar **888** is 't 88e joar in de 9e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
*Arnulf van Karinthië, keunink van Ôost-Francië, versloat de Vikings by Leuvn
*Achter de dôod van Karel den Dikkn komt er e definitieve breuke tusschn 't Westelik en Ôostelik dêel van 't keuninkryk van de Frankn
## Geboorn
## Gestorvn
;januoari
*13 – Karel den Dikkn
859

856 - 857 - 858 - **859** - 860 - 861 - 862
't Joar **859** was e geweun joar die begost ip e zundag in de Julioansche kalender.
## Gebeurtenissn
thumb|Tang Xuānzong (Li Chen), keizer van de Chineesche Tang-dynastie
* Keizer Lodewyk II  bemiddelt in 't conflict tusschn zijn rivaliseernde noenkels Lodewyk den Duuts en Karel de Kletsn. Je kan met de steun van de bisschoppen de vrede in 't Frankisch Ryk herstellen. 
* De Vikings trekken nu ip plundertocht in de Middellandsche Zêe, de Baleoarn, de Provence en Toscane (tout 862).
* Keunink Ordoño I van Asturië wint e veldslag teegn de Moorn by de stad Albelda (Nôord-Spanje).
* 7 september - Tang Xuānzong (Li Chen), keizer van de Chineesche Tang-dynastie,  sterft achter e regeerperiode van 13 joar. Je wordt ipgevolgd deur zyn zeune Tang Yizong.

## Geboorn
* Rudolf I van Bourgondië

## Gestorvn
* 7 september - Tang Xuānzong (49), keizer van 't Chinees Keizerryk
Marcus Gerards

thumb|Zyn koarte van Brugge in veugelperspectief
[thumb|<center>Detail me de [Burg (Brugge)|Burg en de Markt. Lienks de Sint-Donaaskathedroale en in ’t middn de Woaterhalle.]]
thumb|<center>Detail me vanboovn: ''Visch Marckt'' en lienksounder: ''Spinola Reye''
thumb|<center>Ets uut de ''De warachtighe fabulen der dieren''
**Marcus Gerards** (of **Marcus Gheeraerts den Oudn**), (Brugge ca. 1520 - Londn 1590) was e Vlamschn graveur en schilder. Zyn styl doe peizn an ’t werk van Pieter Bruegel den Oudn en je was styf gekend vo zyn têkeniengn van veugels en bêestn. In Brugge miekt ie surtout noame me zyn stadsplan uut 1562, in ipdracht van ’t stadsbesteur. 

De koarte is e mêesterwerk en gift e zicht in veugelperspectief over de stroatn, platsn, Reien, historische gebouwn en geweune huuzn van Brugge. De koarte zou zelfs nu nog kunn dienn ols gids vor e stadswandelienge en toogt hoe da Brugge d’r uut zag in de 16ste êeuwe, me verschillige Reien dien d’r ton nog woarn en nu weg zyn. En me krygn ook e dudelik inzicht hoe da sommigte historische gebouwn, die nu nie me bestoan, d’r ton uutzoagn. 

Marcus Gerards graveerde zyn werk ip tien koopern ploatn en de koarte was 100&nbsp;cm hoge en 185&nbsp;cm brêed. D’ofbeeldiengn wordn nog styf vele gebruukt in boekn over Brugge en veel Bruggeliengn hen de reproducties thuus.

Ip die ofbeeldiengn stoan d'r wel noamn woavan dat er in 1562 nog gin sproake was. De Koornmarkt stoat ol ip de markt en de Vismarkt ip de Broamberg, binst da die verhuus mor in 1745 gebeurde. En de noame *Spinola Reye*, die d’r ip stoat,  bestound nog nie, want Ambrosio Spinola is mo geboorn in 1569 (1569-1630).

Da komt deurdan d’ofbeeldiengn nie ofkomstig zyn van d’oorsprounkelikke koperploatn, mo wel van e lithogroafische kopie uut 1900. De stêenn, te zien in 't stadhuus van Brugge, zyn gegraveerd deur Gustaaf Roels.

In 1567 financierde Marcus Gerards ‘t boek *De warachtighe fabulen der dieren*. Je brocht ‘t boek uut in Brugge, by den drukker Pieter de Clerck. De fabelbundel was zowel e lees- of e kykboek met 106 fabels over bêestn.  By iedere fabel stound er e koperets van Marcus Gerards en vo de tekst had ‘n zyn moat en ook e Bruggelink Eduard de Dene gekoozn, die in dien tyd êen van de belangrykste rederykers van Vloandern was. 

In 1568 most Marcus Gerards lik veel calvinistn vluchtn vo de Bloedroad van den hertog van Alva. Zyn katholieke vrouwe Jannekin Struve, woamee dat ‘n in 1558 getrouwd was en drie jounges had, blêef in Brugge en probeerde hunder bezittiengn die angesleegn woarn, were te krygn. 

Marcus vluchtte no Londn, woa dat ’n werkte an ’t hof van de Tudor- dynastie. Je trouwde doa me zyn twidde vrouwe Susannah de Critz. Je blêeft doa tout dat ‘n in 1577 verzekers weregekêerd is no Vloandern vor hem te vestign in Antwerpn. J’hield wel e nauw contact met Ingeland, woa da zyn zeune lid was van de schildersgilde en noame gemakt had ols portretschilder, ounder de noame Marcus Gheeraerts de Joungn. En zyn dochter Sara was doa getrouwd me de Frans-Ingelsche kunstschilder Isaac Oliver.
912

909 - 910 - 911 - **912** - 913 - 914 - 915
't Joar **912** is 't 12e joar in de 10e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Geboorn
;november
*23 - Keizer Otto I de Grôotn
## Gestorvn
;oktober
*25 - Rudolf I van Bourgondië
Sôorte

thumb|<center>De acht belangrykste taxonomische rangen.
De **sôorte** (Latyn: *species*) is de basis in de biologische taxonomie en een ounderofdêlinge van 't geslacht. 

't Is e groep van organismes me bepoalde erfelikke kenmerkn en eigenschappn die gelykig zyn. Ze zyn in stoat van hunder vôort te plantn me mekoar moa nie met andere groepn.

De weetnschappelikke noame stoat in 't Latyn en wordt assan cursief (schuins) gedrukt. De noame bestoat uut twêe dêeln. 't Êeste dêel is de noame van 't geslacht. E sôorte kan ook nog ounderverdêeld zyn in oundersôortn (*subspecies*).
## Vôorbeeldn
* Mens: *Homo sapiens* (geslacht: *[[Homo (geslacht)|Homo]]*)
* Kalissie: *Glycyrrhiza glabra* (geslacht: *[[Glycyrrhiza]]*)
* Vlas: *Linum usitatissimum* (geslacht: *[[Linum]]*)
* Zêevounksje: *Noctiluca scintillans* (geslacht: *[[Noctiluca]]*)
* Hound: *Canis lupus familiaris* (oundersôorte van de wolf: *Canis lupus*, geslacht: *[[Canis]]*)
* Zwyn: *Sus scrofa domesticus* (oundersôorte van 't wild zwyn: *Sus scrofa*, geslacht: *[[Sus]]*)
965

962 - 963 - 964 - **965** - 966 - 967 - 968
't Joar **965** is 't 65e joar in de 10e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Geboorn
## Gestorvn
;moarte
*27 – Arnulf I van Vloandern
389

386 - 387 - 388 - **389** - 390 - 391 - 392
't Joar **389** was e geweun joar die begost ip e moandag in de Julioansche kalender.
## Gebeurtenissen
thumb|Bibliotheke van Alexandrië
* De Romeinen versloan de Ripuarische Frankn by Doornik.
* Arbogast, e Romeinsche generoal van Frankischn ofkomst, stèekt de Reyngrenze over en verwoest 't gebied (Nedersaksen) van de Bructeri en de Chamavi in Germania.
* By e grôotn brand in Alexandrië wordn al de heidense gebouwn en de bibliotheke hêlegans vernield.
## Geboorn
* Geiserik, keunienk van de Vandoaln en Alanen (woarschynlykn doatum)
## Gestorvn
*Donatianus van Reims,  bisschop van Reims en patrôonheilign van ’t bisdom Brugge.
933

930 - 931 - 932 - **933** - 934 - 935 - 936
't Joar **933** is 't 33e joar in de 10e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Geboorn
;ogustus
*28 - Richard I van Normandië
## Gestorvn
*Adalolf van Boulogne
42

39 - 40 - 41 - **42** - 43 - 44 - 45
't Joar **42** was e geweun joar die begost ip e moandag in de Julioansche kalender.
## Gebeurtenissn
*De Romeinn ounderdrukkn en ipstand van de Mauri en erstelln de vrede.
*Keyzer Claudius I lat d'oavn van Ostia an den Tiber verbeetern en uutbreyd'n.

## Geboorn
* Tiberius Claudius Caesar Britannicus (ca. 42)
## Gestorvn
* Gaius Appius Junius Silanus, Romeinsche consul
## Kykt ôok by
* 42 (getal)
42 (getal)

**42** is 't nateurlik getal da volgt ip 41 en gevolgd wordt deur 43. 

Volgens Douglas Adams in de "Hitchhiker's Guide to the Galaxy", is 42 't antwôord up d'ultieme vrage over 't leevn, 't heelal en olles. De computer "Deep Thought" et der 7½ miljoen joarn overgedoan vo 't antwôord te berekenn - 't ênig ambetante is dat er niemand weet wa dat de vrage is.
Club Brugge/Sezoen 2008-2009

**[[Club Brugge]]** is 't sezoeën 2008-2009 ip oengevëer dezelste manieër begost os 't sezoeën vodieën. Vó 't begun woaren de verwachtiengn ooge gespannen, want de latste drie sezoeën'n woarn gin ol te vetten. Juuste gelik 't sezoeën dervôorn stoend Club achter e poar spildagen ip d'êeste plekke, mo bleeëft do vandeki nie zo lange stoan. De reste van't sezoeën wieër vo Club e gevecht vor Europees foebol 't noste sezoeën. Toe ip de latste spildag eejt't gespannen voe de derde plekke, mor ip't latste nippertje kost Club, deur 't verlieës van AA Gent, weer over Gent no de derde plekke spriengen, achter dan ze een weke ip de vieërde plekke gestoan an.

Juuste gelik 't joar vodieën bleeëf Club in de Beejker van Belgie steejken in d'achste finale, vandeki uutgeschoakeld deur KSV Roeseloare.

Europees gerakte Club dit sezoeën e bitje verder of 't vôrige. Ze klopten YB Bern in d'êeste roende en gerakten in de groepsfase. Do braken ze wel gin potten en woarn achter drie draws en eeën verlieës uutgeschoakeld.

## Vôorbereidienge
In de zomer van 2008 zien der were verschillige speejlers vertrokken en biegekommen.

De vôorbereidienge begost traditioneel met oefnmatchen teejgn ploegn uut loagere klassn (KVV Coxyde, Toeroet KM, KV Ostende, KV E. Oalter, KVK Ieper en KSV Diksmuude), mor ook teejgn RAEC Bergen, KSV Roeseloare, Germinal Bèèrschot, MSV Duusburg, Aris Thessaloniki, Asteras Tripolis en Trabzonspor. De Brugse Mettn, teejgn Lille OSC, wieëren deur Club gewonn mè 4-1.

## Spelerskerne

## Trainersstaf

## Uutsloagn
### Competitie

### Beejker

### Europese wedstrydn (UEFA)
#### Knock-outsysteim

#### Poelewedstrydn
1590

1587 - 1588 - 1589 - **1590** - 1591 - 1592 - 1593
't Joar **1590** is 't 90e joar in de 16e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gestorvn
*Marcus Gerards (ca. 1590)
Arnulf II van Boulogne

**Arnulf II van Boulogne** (- † 971) was groaf van Boulogne van 964 tout an zyn dôod. Je was e zeune van Adalolf, groaf van Boulogne. In 933 was zyn voader gestorvn, mo zyn bezittiengn woarn no zyn nounkel Arnulf I van Vloandern gegoan, omdat ’n nog te jounk was.

In 962, achter den dôod van Boudewyn III van Vloandern, kwamt ‘n, tegoare me zyn ounwettige broere Boudewyn (Baldzo), in ipstand teegn zyn nounkel Arnulf en in 964 kost ’n zyn recht ip Boulogne were ipeisn.

Je stierf in 971 en je wierd ipgevolgd deur zyn zeune Arnulf III van Boulogne.
Mega-annum

**Ma** es en ofkortienge dan ze gebruukn in de geologie en paleontologie. 't Es en ofkortienge van 't Latynsche **mega-annum** da miljoen *(mega)* joar *(annum)* wil zeggn. 

Ma kut zowel de lengte van e periode zyn (zoveel miljoen joarn voor of achter e gebeurtenisse) moar ook 'n tyd ('t moment) woarup dat er etwuk gebeurt. 

10 Ma kut dus zowel en periode van 10 miljoen joar zyn lik e moment 10 miljoen joar geleen.

## Interne koppelienge
*Geologische tydschoale
Lodewyk III van West-Francië

**Lodewyk III** (863–865 – 5 ogustus 882), was e zeune van keunienk Lodewyk den Hakkeloare van West-Francië en Ansgarde van Bourgondië. Je volgde zyn voader in 879 ip, tegoare mè zyn broere Karloman.

Under voader was ook keunienk van Aquitanië en Provence gewist. Aquitanië kwam ounder West-Francië, mo Provence wilde de twi zeuns nie ols ipvolger en ze koozn etwien van under: Boso van Provence. Ounder hem wierd et keunienkryk Lêger-Bourgondië (of *Cisjuranië*) gesticht. 

Vo sterker te stoan teegn Boso van Provence en ook teegn de Vikings, kwoamn de Karolingische keuniengn Lodewyk de Joungn van Oost-Francië, en Lodewyk III en Karloman van West-Francië overêen vor under gevecht vo Lotharingen te stoppn. In 880 kwoamn ze tegoare in Ribemont. Ze bevestigdn doa in ’t Verdrag van Ribemont dat ’t stik van Lotharingen, dat achter ’t verdrag van Meerssen in 870 by West-Francië gekommn was, nu by Oost-Francië kwam. Lodewyk de Joungn kost azo de grenze van zyn keunienkryk no ’t westn verschuuvn. 

‘t Was de latste verdêlienge van ‘t Frankisch Ryk en die grenze tusschn Vrankryk en Duutsland blêeft de reste van de Middelêeuwn bykan ounveranderd. 

In 881 he Lodewyk III  de Vikings kunn versloan, deur zyn overwinnienge by de Slag van Saucourt-en-Vimeu, die bezoungn wordt in ’t Oudhoogduuts Ludwigslied. Mor in 882 ist ie gestorvn. Je viel van zyn peird in Saint Denis, binst dat ie achter e meisje zat. 

Deurdat ie gin jounges haad kwam zyn broere Karloman ollêne keunienk.
Herfst

[thumb|220px|Herfst in [België]]
Den **herfst** of et **noajoar** is êen van de vier sezoenn. Den herfst start (ten nôordn van den evenoare) officieel den 21stn septembre en lopt tot en mè 20 decembre. 't Is ongevêer even lange kloar of donkre in den herfst. 

In den herfst weirdt et hêelsan koudre en doardeure verliezn de loofbôomn under bloarn en vertrekkn vé veugels noar Afrika (onder andere de zwoaluwe). At den herfst redelik warme is klappn ze van ne noazomere. 

In den herfst is 't ôok herfstvancance en Allerheiligen en Allerzielen. 
thumb|220px|Gevalln herfstbloarn
Gondwana

thumb
**Gondwana** is 'n vôorhistorisch supercontinent genoemd achter de Gondwanastreke in Indië (van 't Sanskriet *gondavana*, 't bus van de Gond). Da supercontinent ê van in 't Precambrium (ongevêer 570 Ma) toet an de vormienge van Pangaea (deur 'n botsienge mê Laurasia omtrent 300 miljoen joar geleen) bestoan. De hudige continentn Zuud-Amerika, Afrika, Antarctica, Australië tope mê de klêndere fragmentn Indië, Madagascar en Nieuw-Zeiland maktn d're ollemolle dê vanuut en vô 't meirendêel ê Gondwana in 't zudelik holfround geleegn.

Den term **Gondwana** wordt ook gebruukt vô biogeografische definities, wô det er nô de verspreidienge van bêestn en plantn wordt verweezn die kunn gexplikeerd wordn deur under ofkomste van 't oude supercontinent achter det round 200 miljoen joar geleen upgebrookn et.
Asteroïde

thumb|<center>Asteroïde 243 Ida
**Asteroiedn** of **planetoiedn** zyn hemellichaamn die in grotte tussn meteoroiedn en echte planeetn volln, en die under mêestol binnen de boane van Jupiter beweegn. In afmetiengn varieern ze van de grotstn, 1 Ceres met 'n diameter van 950&nbsp;km, gevolgd deur 2 Pallas en 4 Vesta met 'n diameter van 500&nbsp;km, toet an rotsen van zô een 10&nbsp;km. 

Ze verschillen van komeetn dan ze gin coma hen, en dat under boane veel rounder is. Z' hen ook veel minder ys dan komeetn en de planetesimoaln van de Kuipergordel (Kuiper Belt). Asteroiedn kunn'n mêestol in de asteroïdegordel (asteroiedn belt) tussen Mars en Jupiter gevoundn wordn, moa d'er zyn ook de Trojoanse asteroiedn die in de boane van Jupiter liggn, en ton ê je nog de asteroiedn die veel dichter by d' eirde kommn (en soms zels de boane van d' eirde kruusn).

De name die d'asteroiedn krygn bestoat uut een nummer dat anduudt in waffer volgorde dan z'ountdekt zyn, en ton ’n eigen name. En omdat er zôveel asteroiedn zyn, zyn der vele doavan achter platsen of bekende mensn genoemd. Azô zyn der drie West-Vlamsche steedn die 't up de lyste gemakt hen:
* 9471 Ostend
* 9472 Bruges
* 10120 Ypres

D'er is ook nog êen'n die 11947 Kimclijsters genoemd is. Die asteroïdes zyn ountdekt deur de Vlamschn astronoom Eric Elst.
## Externe koppelienge
* Alfabetische lyste van d'asteroiedn
Lodewyk III van Oost-Francië

**Lodewyk III van Oost-Francië**, bygenoamd **de Joungn** (ca. 835 - 20 januoari 882), was de twidde zeune van Lodewyk den Duuts en Emma, dochter van groaf Welf I. 

In 876 stierf Lodewyk den Duuts, en zyn halfbroere Karel de Kletsn van West-Francië profiteerde van de situoasje vor Oost-Francië met e grôot leger binn te valln. Je wilde ’t ôostelik stik van Lotharingen, dat achter ‘t Verdrag van Meerssen by Oost-Francië gekommn was, verovern. Mo den 8stn oktober 876 kost Lodewyk de Joungn zyn nounkel versloan mè zyn klinder leger in de Slag van Andernach.

Achter die overwinnienge wierd Oost-Francië volgns de *divisio regnorum* verdêeld ounder de drie zeuns van Lodewyk den Duuts: 
*Karloman krêeg Beiern 
*Lodewyk krêeg Saksn en Frankn (of Franconië) 
*Karel krêeg Zwaabn (Alemannië) 

Den êestn november 878, e joar achter den dôod van Karel de Kletsn, kwam zyn zeune Lodewyk den Hakkeloare mè Lodewyk de Joungn tegoare in Voern, vo d’akkôordn van ‘t Verdrag van Meerssen te bevestign. Ze sproakn of van tegoare an één kant te stoan teegn de Vikings en makoars jounges te beschermn. Mo de jounges en klêenjounges blêevn nog vechtn vo Lotharingen tout in 880. 

In 879 krêeg Lodewyk zyn oudste broere Karloman, die keizer zou wordn, e beroerte en je most zyn bezittiengn verdêeln ounder zyn broers. Lodewyk de Joungn krêeg Beiern derby en Karel den Dikkn Italië.

In 880 wierd 't Verdrag van Ribemont getêeknd tusschn Lodewyk de Joungn en Lodewyk III en Karloman van West-Francië, de klêenjounges van Karel de Kletsn. ’t Westelik stik van Lotharingen, dat achter ’t Verdrag van Meerssen in 870 by West-Francië gekommn was, kwam nu ook by Oost-Francië. Lodewyk de Joungn krêegt doadeure hêel Lotharingen.

## Vrouwe en jounges
Lodewyk III is den 29stn november 874 getrouwd mè Liutgard, de dochter van groaf Luitdolf. Under jounges:
*Lodewyk (877-879)
*Hildegard (ca 878 - 895) 
*Hugo (ounwettig ca 855 - 880)

Lodewyk stierf in 882 en j’is begroavn in Lorsch. Omdat ’n gin wettige erfgenoamn had, erfde zyn broere Karel den Dikkn zyn bezittiengn. 

Je wordt soms verward me keizer Lodewyk III, bygenoamd Lodewyk den Blendn.
Chordabêestn

**Chordabêestn** (**Chordata**) zyn e stamme van 't bêestnryk, ounderverdêeld in de mantelbêestn (Tunicata), de schedelloozn (Cephalochordata) en de gewerveldn (Vertebrata).

De stamme bestoat uut bêestn die e *chorda* ountwikkeld hen, e sôorte van elastische weefselachtige kôorde, die over hêel de rik van de bêeste lopt. In vele gevalln is die chorda allêne moa were te viendn in 't embryonaal stadium en were weg by vulwassn bêestn.
### Taxonomie
* Stamme Chordata
** Ounderstamme Tunicata (Mantelbêestn) Lamarck, 1816 (2792 sôortn)
*** Klasse Ascidiacea (Zakpuupn) Nielsen, 1995
*** Klasse Thaliacea (Salpn) Nielsen, 1995
*** Klasse Appendicularia (Mantelvisjes) Fol, 1874
*** Klasse Sorberacea (Bentische mantelbêestn)
** Ounderstamme Cephalochordata (Schedelloozn) (30 sôortn)
*** Klasse Leptocardii (lancetvisjes)
** Ounderstamme Vertebrata (Craniata) (gewerveldn; 57.674 sôortn)
*** Infrastamme incertae sedis
**** Superklasse Agnatha (parafyletisch) (Koakloze vissn; 100+ sôortn)
***** Klasse Myxini (Slympoaliengn; 65 sôortn)
***** Klasse Petromyzontida
***** Klasse †Conodonta
*** Infrastamme Gnathostomata (Koakbêestn)
**** Superklasse incertae sedis
***** Klasse †Placodermi
***** Klasse Chondrichthyes (Kroakbêenvissn; 900+ sôortn)
***** Klasse †Acanthodii
**** Superklasse Osteichthyes (Bêenvisachtign; 30.000+ sôortn)
***** Klasse Actinopterygii (Stroalvinnign; 30.000+ sôortn)
***** Klasse Sarcopterygii (Kwastvinnign: 8 sôortn)
**** Superklasse Tetrapoda (Viervoeters; 28.000+ sôortn)
***** Klasse Amphibia (Amfibieën; 6000 sôortn)
***** Klasse Reptilia (Reptieln; 9000+ sôortn)
***** Klasse †Synapsida (Synapsiedn; 4000+ sôortn)
***** Klasse Aves (Veugels; 8.800–10.000 sôortn)
***** Klasse Mammalia (Zoogbêestn; 5700+ sôortn)