Goudn Palm

De **Goudn Palm** (Frans: *Palme d'Or*) is d' ogste prys die wudt uutgereikt an de regisseur van de beste langspeelfilm van d' officiële competiesje ip 't Filmfestival van Cannes. D'n prys wierd in 1955 ingevoerd deur 't organiserend comité van 't festival. Vôordien, van 1939 toet 1954, wos d' ogste prys van 't festival de **Grand Prix du Festival International du Film**. In 1964 wierd de Goudn Palm were vervangn deur de Grand Prix, vôorn dat 'n in 1975 were wierd ingevoerd.

De Goudn Palm wudt algemêen anzien lik êen van de mêest prestigieuze pryzn in de filmindustrie.

## Geschiedenisse

In 1954 besliste 't festival vor e joarliksen prys uut te reikn, genaamd de Grand Prix van 't Internationoal Filmfestival, med elk joar e nieuw ountwerp van een endejoagsen kunstenoare. 't Besteur van 't festival vroeg an verschillige juweliers vor een ountwerp van e palm in te dienn, lik êerbetôon an 't woapenschild van de stad Cannes. Da verwêes noa de bekende legende van Sint-Honoratus en de palmbôomn lanks de befoamde Promenade de la Croisette. 't Ôorsprounkelik ountwerp van de Paryse juwelierster Lucienne Lazon, g'inspireerd ip e schetse van regisseur Jean Cocteau, ad een ofgeschuunde ounderkant van de stengele die een erte vormde, en 't voetstik wos e sculptuur in terracotta van de kunstenoare Sébastien.

In 1955 wierd d'n êeste Goudn Palm gegeevn an Delbert Mann vo zyn film *[[w:nl:Marty (film)|Marty]]*. Van 1964 toet 1974 kêerde 't festival tydelik were noar e Grand Prix. In 1975 wierd de Goudn Palm eringevoerd en da is sindsdien 't symbool van 't festival gebleevn. E wudt elk joar uutgereikt an de regisseur van de winnende film, geduud in e deuztje van zuver rôod marokynlêer (saffioan) an de binn'nkant ofgewerkt me wit suède.

Toet 2023 woarn Jane Campion, Julia Ducournau en Justine Triet d' ênigste vrouwelikke regisseurs die de Goudn Palm ein gewonn'n (respectievelik vo *[[w:nl:The Piano|The Piano]]*, *[[w:nl:Titane|Titane]]* en *[[w:nl:Anatomie d'une chute|Anatomy of a Fall]]*). Moa Bodil Ipsen won wèl de Grand Prix du Festival International du Film vo *[[w:nl:De rode aarde|The Red Meadows]]* (t'ope me Lau Lauritzen Jr.) lik dêel van een 11-voudig ex aequo ip 't allereeste festival in 1946.

Doarby kwam ôok da toen da *[[w:nl:La Vie d'Adèle|Blue Is the Warmest Colour (La Vie d'Adèle)]]* de Goudn Palm won in 2013, de jury ounder leidienge van Steven Spielberg de prys zowèl an d' actrices van de film, Adèle Exarchopoulos en Léa Seydoux, as an de regisseur Abdellatif Kechiche gaf. Da is toet nu toe d'n ênigste kêer datter mêerdere Goudn Palm-trofeeën wierdn uutgedêeld vo êen film. De jury besliste vo d' actrices d'rby te betrekkn in de prys omdan de regels van Cannes verbieden da de film die de Goudn Palm wint nog andre pryzn zoud ountvangn. Die regel gienk de jury belemmern vo d' actrices apart t' erkenn'n. Over die oungewone beslissienge zei Spielberg: "Aze de casting vor 3% verkêerd wos gewist, ad de film nôois zo gewerkt gelik da 't nu vo nuus dêe." Loater eit Kechiche zyn Goudn Palm g'veild vo geld byêen te krygn vo zyn nieuwen langspeelfilm. In een interview met *[[w:nl:The Hollywood Reporter|The Hollywood Reporter]]* toogdet ie da j' nie content wos met de beslissienge van 't festival om mêerdere trofeeën uut te dêeln. Je zei dat 'n 't geveul ad dat 'n "publiekelik belêedigd" wos gewist, en je voegde d'ran toe: "My bevryden van deezn Goudn Palm is e maniere vo myn andn in onschuld te wasschen over dizze spytige zoake."

Sinds zyn erintroductie is d'n prys mêerdere kêers erountworp'n. In 't begun van de joarn '80 wierd de rounde vorm van 't voetstik da de palm droeg stilletjesan miender round omdan ze der in 1984 e pyramidevormig voetstik van miekn. In 1992 erountwierp Thierry de Bourqueney de Palm en 't voetstik uut andgesleevn kristalglas. In 1997 erountwierp Caroline Scheufele 't beeldje; sindsdien wudt 't gemakt deur de Zwitsersche juweliersfirme Chopard. De palm is gemakt uut 118 gram (4.16 oz) 18-karaats geel goud, en 't ounderste van d'n tak vormt e klêen erte. De Goudn Palm rust ip e fyn kristalln kussentje in de vorm van een smaragd-gesleevn diamant. Êen stik gesleevn kristal vormt e kussen vo de palm, die me d' and is gegootn in e wassen mallie, en nu wudt 't angeboodn in e deuztje van blauw marokynlêer. In 1998 wos Theo Angelopoulos d'n êeste regisseur die de Goudn Palm won lik of dat 'n d'r vandoage den dag uut ziet, vo zyn film *[[w:nl:Eternity and a Day|Eternity and a Day]]*.

D' uutreikienge van de Goudn Palm in 2014 an *[[w:nl:Winter Sleep|Winter Sleep]]*, e Turksche film van Nuri Bilge Ceylan, viel t'ope met d'n 100ste verjoardag van de Turksche cinema. By d' ountvangste van d'n prys droeg Ceylan em ip an de "joenge menschn" die betrokkn woarn by d' aanhoudende polletieke onrustn in Turkeye, en an d' arbeiders die dôodgbleevn woarn by de mynrampe in Soma, die d'n dag vôorn 't begun van 't festival was gebeurd.

In 2017 wierd d'n prys ipnieuw erountworp'n vo d'n 70ste verjoardag van 't festival te viern. De diamantn wierdn geleverd deur een ethische leverancier g'attesteerd deur de Responsible Jewellery Council.

't Filmfestival van Cannes van 2020 wierd ofgelast deure van de coronapandemie. D'r wierdn wel 56 films ankoendigd lik officiële selecties deur 't festival, moa voor d'n êeste kêer sinds 1968 wierdn d'r gin pryzn uutgedêeld.

## Winnoars

### 1940s

### 1950s

### 1960s

### 1970s

### 1980s

### 1990s

### 2000s

### 2010s

### 2020s

; Notities
:  Duidt ip een unanieme weireldwyde winnoare

### Speciale Goudn Palm
Binst de slotceremonie van 2018 eit de jury vo d'n êeste kêe ooit e "Specioale Goudn Palm" uutgereikt. Oewêl d'n prys nie bedôeld wos lik een *Ere-Goudn Palm* an Jean-Luc Godard, wierd de geste wel gemakt lik een hommage an zyn carrière, en lik e prys vo de film zelve.

## Winnoars per land

## Mêervoudige winnoars
D'r zyn neegn regisseurs of regisseursduo's die d'n prys twêe kêers gewonn'n ein. Drie d'rvan (aangeduud me ‡) wonn'n met ipêenvolgnde films.

## Ere-Goudn Palm
In 1997, vo d'n 50ste verjoardag van 't festival, eit de jury van Cannes voor d'n êeste kêe een "Palme des Palmes" (Palm der Palmn) uutgereikt.

Sinds 2002 begost 't festival met 't uutreikn van een Ere-Goudn Palm (een prys buutn de competiesje) an regisseurs of acteurs die een indrukwekkende carrière addn, moa die nôois e reguliere Goudn Palm gewonn'n addn.

## Zie ôok
* Lyste van acteurs die in mêerdere Goudn Palm-films gespeeld ein
* Goudn Beir, d' ogste prys uutgereikt ip 't Filmfestival van Berlyn
* Goudn Lêeuw, d' ogste prys uutgereikt ip 't Filmfestival van Venetië
* Goudn Palm vo kortfilms

## Referenties


## Externe koppeliengn
* Winnoars van de Goudn Palm, van 1976 toet nu, volgns ipbrienkste in de zalen
* Officiële website Festival de Cannes
* Cannes Film Festival ip IMDb