open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Muyzefamilie

De **muyzefamilie** (Muridae) is de grotste familie van zoogbeestn en knoagbeestn mè meer of 700 soortn, woaroender vele soortn muyzn, ratn en woestynratn (gerbils) die van nateure voornkomn in Eurazië, Afrika en Australië. 

Enigte van de bekendste soortn zijn de huysmuys, de bruyne en zwarte ratte en de Mongoolsche gerbil.
## Oenderfamilies
* Deomyinae
* Gerbillinae (woestynratn of gerbils)
* Leimacomyinae
* Lophiomyinae
* Murinae (Muyzn en ratn van d' Oude Weireld)
Rattus

***Rattus*** is e geslacht van grote knoagbeestn van de muyzefamilie (Muridae) die "echte ratn" wordn genoemd en die ofkomstig zyn uyt Azië. Twèe soortn leevn in Europa en de reste van de weireld: de zwarte ratte (*Rattus rattus*) en de bruyne ratte (*Rattus norvegicus*).

Verschillige soortn wordn anzien lyk styf schoadelyk vo de mens, lyk de zwarte ratte, verspreider van de pest.
## Soortn


Ofbeeldienge:Starr-141030-2690-Eucalyptus globulus-habitat with Polynesian rat in parking lot-Hosmers Grove HNP-Maui (25129932392).jpg|Polynesische ratte  
Ofbeeldienge:Rattus rattus 01.JPG|Zwarte ratte 
Ofbeeldienge:Longtailedrat.jpg|Australische ratte
Slapmuyzn

De **slapmuyzn** (Gliridae) zyn e familie van knoagbeestn (Rodentia). Volgns recente classificoasjes bestoat de familie uyt 28 soortn, verdeeld over 9 geslachtn in drie oenderfamilies. 't Zyn kleene nachtbeestn die voornkomn in Europa, Afrika en Azië en ze zyn surtout bekend vor hunder lange wyntersloap. 

Ze trekn over 't algemeen goed ip geweune muyzn, moa de meeste hèn e pluymachtige steirt. Z' hèn grote oogn, roende oorschelpn en korte pootjes. Ze leevn surtout in boomn en ze kunn styf goed klemn. 't Zyn alleseters en z' eetn surtout beiers, blomn, fruyt, insectn en neutn.
## Geslachtn
* Oenderfamilie Glirinae
** *Glirulus*
** *Glis*
* Oenderfamilie Graphiurinae
** *Graphiurus*
* Oenderfamilie Leithiinae
** *Chaetocauda*
** *Dryomys*
** *[[Eliomys]]*, woaroender *[[Eliomys quercinus]]* (slapratte of fruytratte)
** *[[Muscardinus]]*, 1 soorte: *[[Muscardinus avellanarius]]* (hoazelmuys)
** *Myomimus*
** *Selevinia*
Neute

thumb|Hoazelneutn
E **neute**, ip sommigte plekn in West-Vloandern ook **note**, is in de plantkunde e droge, eenzoadige, nie oopnspryngnde vrucht woarvan dat de wand hart, broos en houtig is, lyk d' hoazelneute, eikel, kastanje en boekeneute die echte neutn wordn genoemd.

Ook vele andere eetboare vruchtn, of deeln dervan, wordn neutn genoemd, moa d' okkerneute, amandel en kokosneute zyn eigentlyk steenvruchtn en de pindaneute is e peulvrucht met doarin twee of drie zoadn.

Echte neutn wordn oender andere geproduceerd deur plantn in d' orde Fagales.
Blomme (plante)

thumb|Verschillige soortn blomn
E **blomme**, ip sommigte plekn in West-Vloandern ook **bloeme**, is 't deel van e plante woarby dan de bloarn vervormd zyn in verband met de geslachtelyke voortplantynge. De blomme is 'n orgoanstelsel die typisch is vo de bedektzoadign (Angiospermae). 

Blomn mè kelkbloarn en kroonbloarn (t'hope de blommebekleedsels), meeldroadn en stampers (t'hope de voortplantyngsorgoann) wordn perfecte blomn genoemd. By imperfecte blomn zyn nie al d' oenderdeeln anwezig. 
thumb|left|Bouw van de blomme

# Blommebodem, 't styngeldeel woarip dan de verschillige blommedeeln zyn ingeplant
# Kelkbloarn
# Kroonbloarn
# Meeldroadn, mannelyke geslachtsorgoann die stuyfmeel voortbryngn
# Stamper, vrouwelyk voortplantyngsorgoan die de stuyfmeelkorrels ipvangt
Blomme (groan)

thumb|E komme mè blomme
**Blomme**, ip sommigte plekn in West-Vloandern ook **bloeme**, is e poeier die verkreegn wordt  
deur groan te moaln. Blomme van groan die gluutn bevat, lyk terwe, is e belangryk voedyngsmiddel over heel de weireld. Ip sommigte plekn, lyk in Mexico, wordt ook maïs gebruykt. 

Blomme is de basis vo brood, pasta, patisserie en vele gerechtn. 't Groan wordt gemoaln tusschn meulnsteens in e meuln deur e meulenoare of in e fabrieke.
Microtus

***Microtus*** is e geslacht van knoagbeestn uyt de familie hamsterachtign (Cricetidae). Ze leevn in Noord-Amerika, Europa en Noord-Azië. De noame verwyst noar hunder kleene oorn. 

Der bestoan oengeveer 62 soortn, woaroender de veldmuys of tope. 't Zyn stevige knoagbeestn mè korte oorn, pootn en steirtn. Z' eetn groene vegetoasje lyk grasn in de zomer, en op andere momentn groan, zoadn, wortels en schors. 
## Enigte soortn

Ofbeeldienge:Microtus mexicanus.jpg|Mexicoansche woelmuys (*Microtus mexicanus*)
Ofbeeldienge:Microtus pennsylvanicus - Pacific Grove Museum of Natural History - DSC06654.JPG|Graslandwoelmuys (*Microtus pennsylvanicus*)
Ofbeeldienge:Woodland Vole Microtus Pinetorum.jpg|Dennewoelmuys (*Microtus Pinetorum*)
Ofbeeldienge:Microtus miurus crop.jpg|Alaskawoelmuys (*Microtus miurus*)
Eliomys

***Eliomys*** is e geslacht van knoagbeestn van de familie slapmuyzn (Gliridae).
## Soortn
* *Eliomys melanurus* (Woestyneslapmuys)
* *Eliomys munbyanus* (Magrebslapmuys)
* *[[Eliomys quercinus]]* (Slapratte of fruytratte)
Hamsterachtign

D' **hamsterachtign** (Cricetidae) zyn e familie van knoagbeestn (Rodentia) in de grote en complexe superfamilie Muroidea. Ze leevn in Europa, Noord- en Zuyd-Amerika en Azië. 
## Oenderfamilies
* Arvicolinae (Woelmuyzn), woaroender de tope of veldmuys (geslacht *[[Microtus]]*) en de woaterratte (geslacht *[[Ondatra]]*)
* Cricetinae (Hamsters)
* Neotominae (Noord-Amerikoansche ratn en muyzn)
* Sigmodontinae (Zuyd-Amerikoansche ratn en muyzn)
* Tylomyinae (Midn-Amerikoansche ratn en muyzn)
Brood

thumb|Verschillige soortn brood
**Brood** is boasisvoedynge die gemakt wordt uyt deeg van blomme en woater, meestal deur te bakn in 'n oovn. Sedert 't oentstoan van de landbouw is brood één van de belangrykste voedyngsmiddeln in grote deeln van de weireld. Der bestoan enorm vele verschillige soortn.  

Brood wordt ingedeeld volgns de soorte groan woarvan da 't gemakt is. In de Benelux wordt terwebrood 't meest g'eetn, moar roggebrood en maisbrood zyn ook wel bekend. E sneetje brood wordt e stute genoemd. Bekende vormvariantn zyn pistolets, Frans stokbrood en Italioansche ciabatta.  

Ofbeeldienge:Pistolets bruxellois.jpg|Pistolets 
Ofbeeldienge:Nl-baguettes2.jpg|Stokbrood 
Ofbeeldienge:Ciabatta.jpg|Ciabatta
Piloare

thumb|Oude Egyptische piloarn, tempel van Philae 
E **piloare** is e soorte poale met e roende deursnee, meestal in nateursteen, die dient vor e deel van e gebouw t' oendersteunn, moa die ook geweune vo decoroasje  kan gebruykt wordn of lyk monument. 

E piloare bestoat geweunlyk uyt drie elementn, noamelyk e kapiteel, e schacht en e sokkel of voetstik.

Bekende gebouwn mè piloarn zyn:
* Kerke La Madeleine in Parys
* Maison Carrée in Nîmes
* 't Parthenon in Athene 
* 't Pantheon in Rome en Parys 
* 't Capitool in Washington D.C.

Ofbeeldienge: Façade fronton madeleine Paris.jpg| La Madeleine in Parys 
Ofbeeldienge:Maison Carree in Nimes (16).jpg| Maison Carrée in Nîmes 
Ofbeeldienge:The Parthenon in Athens.jpg|'t Parthenon in Athene 
Ofbeeldienge:Pantheon of Paris 007.JPG|'t Pantheon in Parys
Oeneevnhoevign

D' **oeneevnhoevign** (Perissodactyla) vormn 'n orde van hoefbeestn. De noame komt van 't oeneevn antal teens dan z' hèn per poot. De middelste teen is toet hoef oentwikkeld. De teens an de zykant zyn rudimentair anwezig. 

Der bestoan nog oengeveer 16 soortn Perissodactyla verdeeld over drie families: Equidae (peirdn, ezels en zebra's), Rhinocerotidae (neushoorns) en Tapiridae (tapirs).

D'n dag van vandoage  leevn der nog wilde oeneevnhoevign in de busschn en grasvlaktes van Afrika, Centroal- & Zuyd-Azië en Midn- & Zuyd-Amerika. 

Peirdachtign leevn t'hope in groepn in oopn gebied, lyk graslandn, steppe of halfwoestyne. Neushoorns leevn meestal allene in droge savannes, en in Azië in natte moeras- of busgebiedn. Tapirs zyn solitair en leevn surtout  in tropische reegnbusschn. Oeneevnhoevigen eetn allene moa plantn, lyk grasn, bloarn en andere plantedeeln. 

Ofbeeldienge:Zoo UL, Somali wild ass.jpg|Afrikoansche wildn ezel (*Equus africanus*) 
Ofbeeldienge:Rhinoceros male 2003.jpg| Witte neushoorn (*Ceratotherium simum*)
Ofbeeldienge:Tapir in Costa Rica.jpg |Bairds tapir (*Tapirus bairdii*)

## Families
* Equidae (Peirdachtign)
** *[[Equus]]* (7 soortn)
* Rhinocerotidae (Neushoorns)
** *Ceratotherium* (1 soorte: *Ceratotherium simum*, Witte neushoorn)
** *Dicerorhinus* (1 soorte: *Dicerorhinus sumatrensis*, Sumatroansche neushoorn)
** *Diceros* (1 soorte: *Diceros bicornis*, Zwarte neushoorn)
** *Rhinoceros* (2 soortn)
* Tapiridae (Tapirs)
** *Tapirus* (4 soortn)
Groan

thumb|Oenrype oarn van gerst, terwe en rogge 
**Groan** is e verzoamelnoame vo de zoadn van e deel gewasn uyt de familie van de grasn (Poaceae of Gramineae) die weireldwyd de belangrykste voedyngsbronne vo de mens vormn. Groansoortn zyn terwe, rys, maïs, gerst, hoaver en rogge.  
 
Groankorrels bestoan grofweg uyt de kiem (2%), de meelkern of endosperm (85%) en 't vliesje an de buytnkant, de zemel (13%). De meelkern bestoat surtout uyt eiwitn en koolhydroatn. 't Grotste deel van de voedyngsvezels, vitamienn, mineroaln en oliën zit in de zemel en de kiem van de korrel.

Groan kan verwerkt wordn toet verschillige soortn blomme. Meestal wordn de zemel en de kiem by 't moaln en zeevn van 't groan gedeeltelyk of helegans weggewerkt, moa brood woarin da heel de korrel is verwerkt is vele gezoender.
Terwe

**Terwe** (*Triticum*) is e gras die ip grote schoale gekwèekt wordt vo zyn zoad, e groankorrel die weireldwyd de belangrykste voedyngsbronne vo de mens vormt. Terwe is één van de drie belangrykste groann, t'hope mè maïs en rys.

De vele soortn terwe vormn t'hope 't geslacht *Triticum*. De meest gekwèekte soorte is de geweune terwe of broodterwe (*Triticum aestivum*). 
## Belangrykste soortn
* *Triticum aestivum*, geweune terwe of broodterwe
* *Triticum dicoccum*,  emmerterwe of twèekoorn
* *Triticum durum*, durumterwe of harte terwe
* *Triticum spelta*, spelt
* *Triticum turanicum*, Khorasanterwe
* *Triticum monococcum*, eenkoorn

Ofbeeldienge:Dicoccon.jpg|Emmerterwe
Ofbeeldienge:Trigo.jpg|Durumterwe
Ofbeeldienge:Triticum aestivum subsp. spelta MHNT.BOT.2015.2.26.jpg|Spelt 
Ofbeeldienge:Triticum turgidum subsp. turanicum MHNT.BOT.2015.2.35.jpg| Khorasanterwe
Ofbeeldienge:Triticum monococcum MHNT.BOT.2015.2.37.jpg|Eenkoorn
Gluutn

thumb|Rype terwekorrels bevatn gluutn
**Gluutn** (van 't Latyn *gluten*, colle) is de noame van e groep eiwitn die voornkomn in bepoalde groankorrels, lyk al de soortn terwe (broodterwe, emmer, durum, spelt) en ook gerst, rogge en hoaver. 

By 't kneedn van brooddeeg zorgn de gluutnproteïnes vo stevigheid en elasticiteit. Deur te kookn komt gluutn vaste en zuygt e deel van 't vocht en ook de smoake dervan ip. 't Wordt vele gebruykt in de  vegetoarische keukn lyk vleesvervanger. E bepoalde variëteit wordt seitan genoemd.

Gluutn kan by sommigte menschn oentstekyngs-, immunologische en auto-immuunreacsjes veroorzoakn. Menschn met de auto-immuunziekte coeliakie (gluutnintoleransje) moetn e gluutnvry dieet volgn.

Ofbeeldienge:Work dough.jpg|Gluutn zorgt vo d' elasticiteit van 't blommedeeg
Ofbeeldienge:Seitan 01.jpg|Gepaneerde en gebakn seitan
Ofbeeldienge:Fried gluten balls.jpg |Gefriteurde gluutnboln
Peirdachtign

De **peirdachtign** (Equidae) zyn e familie van oeneevnhoevige zoogbeestn, woaroender de peirdn, ezels en zebra's. De nog leevnde soortn moakn deel uyt van één geslacht, noamelyk *[[Equus]]*. Al d' andere geslachtn zyn uytgestorvn. 
 
De zeevn erkende wilde soortn zyn: 
* *Equus africanus* - Afrikoansche wildn ezel 
* *Equus ferus* - wild peird 
* *Equus grevyi* - zebra van Grévy  
* *Equus hemionus* - halfezel of onager 
* *Equus kiang* - kiang 
* *Equus quagga* - steppezebra of geweune zebra 
* *Equus zebra* - bergzebra 
 
Ze leevn in de graslandn en savannes van zuydelyk en oostelyk Afrika en in de droge, bergachtige gebiedn van Azië. Twèe soortn, 't peird en d'n ezel, zyn mè succes gedomesticeerd en wordn weireldwyd g'houdn.
Poot

[thumb|Poot van 'n [hoend]]
E **poot** is 't been van e beeste.

De viervoeters of Tetrapoda  zyn beestn mè vier ledemoatn. Sommigte zoogbeestn wordn gegroepeerd volgns de vorm van hunder pootn:
* Hoefbeestn
* Eevnhoevign
* Oeneevnhoevign

De geleedpotign hèn meerdelige (gelede) pootn:
* Zespotign (Hexapoda), insectn
* Tienpotign (Decapoda)
* Duysdpotign of veelpotign (Myriapoda)

By de molluuskn (Mollusca) trekn de pootn meer ip tentoakels:
* Intevisn (Cephalopoda): koppotign
* Slekn (Gastropoda): buykpotign

De voorpootn kunn getransformeerd zyn in: 
* Oarms by de mens
* Vlerkn by veugels en vleermuyzn
* Groavnde pootn by mols

D' achterpootn kunn getransformeerd zyn in:
* Beenn by de mens 
* Spryngpootn by kangoeroes, puytn, sprynkoanders
* Zwemvliezn, vinn of andere zwempootn

Twèevoetign zyn beestn die twèe pootn hèn of ip twèe pootn loopn lyk de mens en de veugels. Sommigte veugels hèn binst hunder evoluusje hunder vlerkn verloorn, lyk de kiwi's.
Teen

thumb|Teens van de mens
E **teen** is één van de vuyf anhangsels van de voet, te vergelykn met de vyngers van 'n hand. De mens hè vuyf teens an iedere voet. De binnstn teen wordt de grootn teen genoemd en de buytnstn de kleene teen. De teens bestoan uyt drie teenkootjes, met uytzoenderynge van de grootn teen die der moa twee hèt. E teen bevat e noagel van hoornstoffe.
 
Teens speeln e belangryke rolle by 't loopn. Peirdn loopn ip hunder middelstn teen die helegans de toake overgepakt hèt van de voet. Katn en hoendn loopn ip al hunder teens. By andere beestn zyn teens, juste lyk vyngers, e middel vor etwadde vaste te pakn, lyk by d' oapn. Z' houdn hunder vaste an takn met hunder teens. De voetn van oapn trekn ip d' handn van e mens en de grootn teen werkt lyk e menschelykn duym. Eekhoorns gebruykn hunder teens mè scherpe noagels by 't klemn in boomn.
Equus

***Equus*** is e geslacht van zoogbeestn uyt de familie van de peirdachtign (Equidae), woaroender peirdn, ezels en zebra's. 't is 't enigste nog overbluyvnde geslacht van de familie en 't bestoat uyt zeevn nog leevnde soortn. Lyk by al de peirdachtign hèt *Equus* vele uytgestorvn soortn die allene moa bekend zyn van fossieln. 't Geslacht is verzekers oentstoan in Noord-Amerika en is verder verspreid noa d' Oude Weireld. Peirdachtign zyn oeneevnhoevign mè slanke beenn, lange kopn en nekn, moann en lange steirtn. Al de soortn zyn plantneters, meestal groazers, met e simpelder verteiryngsstelsel of d' herkauwers.
## Soortn
;Oendergeslacht *Equus*
* *Equus ferus*: Wild peird, woaroender 't gedomesticeerd peird (*[[Equus ferus caballus]]*)
;Oendergeslacht *Asinus*
* *Equus africanus*: Afrikoansche wildn ezel, woaroender de gedomesticeerdn ezel (*Equus africanus asinus*)
* *Equus hemionus*: Onager of halfezel
* *Equus kiang*: Kiang
;Ondergeslacht *Hippotigris*
* *Equus grevyi*: Grévyzebra
* *Equus quagga*: Steppezebra
* *Equus zebra*: Bergzebra
Mensachtign

De **mensachtign** of **mensoapn** (Hominidae) zyn e familie van de primoatn (Primates) woaroender de gorilla's, menschn, chimpansees, orang-oetangs, bonobo's en enigte uytgestorvn groepn.
## Geslachtn
Der zyn acht leevnde soortn mensoapn, ingedeeld in vier geslachtn.
*Oenderfamilie Ponginae
**Geslacht *Pongo* (3 soortn orang-oetangs)
*Oenderfamilie Hominae
**Geslacht *Gorilla* (2 soortn gorilla's)
**Geslacht *Pan* (2 soortn: chimpansee en bonobo)
**Geslacht *[[Homo (geslacht)|Homo]]* (1 soorte: *[[Homo sapiens]]*, de moderne mens)
Homo (geslacht)

***Homo*** is e geslacht van de mensachtign (Hominidae). Buytn *[[Homo sapiens]]* zyn al de soortn van 't geslacht uytgestorvn. De latste verwante soortn, *Homo floresiensis*, *Homo luzonensis*, *Homo denisovensis* en *Homo neanderthalensis*, zyn tusschn 50.000 en 30.000 joar geleen verdweenn.
## Soortn
* *Homo habilis* †
* *Homo rudolfensis* †
* *Homo gautengensis* †
* *Homo georgicus* †
* *Homo erectus* †
* *Homo ergaster* †
* *Homo antecessor †
* *Homo heidelbergensis* †
* *Homo rhodesiensis* †
* *Homo naledi* † 
* *Homo floresiensis* †
* *Homo luzonensis* †
* *Homo denisovensis* †
* *Homo neanderthalensis* (Neanderthoaler) † 
* *Homo sapiens'' (Mens)
Slurfbeestn

De **slurfbeestn** (Proboscidea) zyn 'n orde van zoogbeestn mè nog moar één leevnde familie, d' olifantn (Elephantidae), en verschillige uytgestorvn families. Volgns paleontoloogn zyn der oengeveer 170 fossiele soortn. 
 
De meeste slurfbeestn zyn styf groot. Andere kenmerkn zyn e slurf, slagtandn en piloarvormige pootn. De grotste nog bestoande slurfbeeste is d'n Afrikoansche savanneolifant (*Loxodonta africana*). 

De recente olifantn leevn in de tropische regio's van Afrika te zuydn van de Sahara, in Zuyd- en Zuydoost-Azië en in deeln van Oost-Azië. 
## Families
* Barytheriidae †
* Deinotheriidae †
* Moeritheriidae †
* Numidotheriidae †
* Elephantidae (3 nog leevnde soortn)
* Palaeomastodontidae †
* Gomphotheriidae †
* Mammutidae †
* Stegodontidae †

Ofbeeldienge:Deinotherium bozasi JG.png|Reconstructie van *Deinotherium bozasi* (Deinotheriidae)
Ofbeeldienge: Palaeomastodon NT small.jpg|*Palaeomastodon* (Palaeomastodontidae)
Ofbeeldienge:BlankMastodon.jpg|*Mammut americanum* (Mammutidae)
Beirn

**Beirn** (Ursidae) vormn e familie van de roofbeestn (Carnivora). De familie omvat nog moar acht leevnde soortn in vuyf geslachtn, moa ze leevn pertang in e grote diversiteit van leefgebiedn. Ze zyn te vyndn ip de continentn Noord-Amerika, Zuyd-Amerika, Europa en Azië. 

Kenmerkn van de moderne beirn zyn e groot lyf mè gedroengn pootn, e lange snuyte, kleene roende oorn, 'n hoarige vacht en e korte steirt. Beirn zyn zeulegangers. Ze loopn plat ip de zeuln van hunder pootn mè vuyf nie-intrekboare klauwers.

Beirn zyn over 't algemeen alleseters. Uytzoenderyngn zyn de reuzepanda's die bykan allene moa bamboe eetn en de vleeseetnde ysbeirn die surtout vis en zeehoendn eetn.  
## Geslachtn
Der bestoan nog vuyf leevnde geslachtn:
* *Ailuropoda*, 1 soorte: Reuzepanda (*Ailuropoda melanoleuca*)
* *Helarctos*, 1 soorte: Maleisn beir (*Helarctos malayanus*)
* *Melursus*, 1 soorte: Lippebeir (*Melursus ursinus*) 
* *Tremarctos*, 1 soorte: Brilbeir (*Tremarctos ornatus*)
* *[[Ursus]]*, 4 soortn woaroender de Bruynn beir (*Ursus arctos*)  en d'n Ysbeir (*Ursus maritimus*)
Ursus

***Ursus*** is e geslacht van roofbeestn uyt de familie van de beirn (Ursidae). Ze leevn in Eurazië en Noord-Amerika. 
## Soortn
* *Ursus americanus*, Amerikoansche zwartn beir
* *[[Ursus arctos]]*, Bruynn beir
* *Ursus maritimus*, Ysbeir
* *Ursus thibetanus*, Aziatische zwartn beir

Ofbeeldienge: Canadian Rockies - the bear at Lake Louise.jpg|Amerikoansche zwartn beir
Ofbeeldienge: Asian Black Bear Ursus thibetanus by Dr. Raju Kasambe 01.jpg|Aziatische zwartn beir
Canis

***Canis*** is e geslacht van roofbeestn uyt de familie van de Canidae (hoendachtign), woaroender hoendn, wolvn en jakhalzn.
## Soortn
* *Canis adustus* – Gestrèepte jakhals
* *Canis anthus* – Afrikoansche goudwolf
* *Canis aureus* – Goudjakhals
* *Canis latrans* – Coyote
* *Canis lupus* – Wolf
* *Canis mesomelas* – Zoadeljakhals
* *Canis rufus* – Rooie wolf
* *Canis simensis* – Ethiopische wolf
* *[[Canis lupus familiaris]]* – Hoend
* *Canis lupus dingo* – Dingo

Ofbeeldienge:Canis aureus naria - Yala December 2010 (1).jpg|Goudjakhals
Ofbeeldienge:Coyote by Rebecca Richardson.jpg|Coyote
Ofbeeldienge:Canis mesomelas.jpg|Zoadeljakhals
Ofbeeldienge:EthiopianWolf1.jpg|Ethiopische wolf
Hoendachtign

D' **hoendachtign** (Canidae) vormn e familie van roofbeestn (Carnivora). De familie omvat circa 35 soortn, woaroender hoendn, vosn, wolvn, jakhalzn en andere leevnde en uytgestorvn soortn.

Hoendachtign zyn te vyndn ip al de continentn, uytgezoenderd Antarctica. Kenmerkn zyn e lange snuyte, rechtipstoande oorn, tandn die angepast zyn vo 't kroakn van beenders en 't verscheurn van vlees, lange pootn en e bustelige steirt. 't Zyn meestal sociale beestn, die in kleene groepn tegoare leevn.
## Geslachtn
* *Atelocynus*, 1 soorte: *Atelocynus microtis* (Kortoorvos)
* *[[Canis]]*, 6 soortn hoendn, woaroender *[[Canis lupus]]* (Wolf) en *[[Canis lupus familiaris]]* (Hoend)
* *Cerdocyon*, 1 soorte: *Cerdocyon thous* (Krabbe-eetnde vos)
* *Chrysocyon*, 1 soorte: *Chrysocyon brachyurus* (moannwolf)
* *Cuon*, 1 soorte: *Cuon alpinus* (Aziatische wildn hoend)
* *Lycalopex*, 6 soortn Zuyd-Amerikoansche vosn
* *Lycaon*, 1 soorte: *Lycaon pictus* (Afrikoansche wildn hoend)
* *Nyctereutes*, 1 soorte: *Nyctereutes procyonoides* (Marterhoend)
* *Otocyon*, 1 soorte: *Otocyon megalotis* (Grootoorvos)
* *Speothos*, 1 soorte: *Speothos venaticus* (Bushoend)
* *Urocyon*, 2 soortn grysde vosn 
* *[[Vulpes]]*, 12 soortn vosn, woaroender *[[Vulpes vulpes]]* (Geweune of rooie vos)
Vulpes

***Vulpes*** (echte vosn) is e geslacht van roofbeestn uyt de familie van de hoendachtign (Canidae). Echte vosn verschiln van soortn van 't geslacht *[[Canis]]*, lyk hoendn, wolvn, jakhalzn en coyotes, deur hunder klèinder formoat, langere steirt en plattere schedel. Der zyn verschillige uytgestorvn soortn en nog twoalf leevnde.
## Soortn
* *Vulpes bengalensis*, Bengoalsche vos
* *Vulpes cana*, Afghoansche vos 
* *Vulpes chama*, Koapsche vos
* *Vulpes corsac*, steppevos 
* *Vulpes ferrilata*, Tibetoansche zandvos 
* *Vulpes lagopus*, poolvos
* *Vulpes macrotis*, kitvos  
* *Vulpes pallida*, bleke vos
* *Vulpes rueppellii*, zandvos
* *Vulpes velox*, rappe vos 
* *[[Vulpes vulpes]]*, geweune of rooie vos
* *Vulpes zerda*, fennek of woestynvos
 
Ofbeeldienge:Bengal Fox - Shreeram M V - Rajasthan, India.jpg|Bengoalsche vos
Ofbeeldienge:Vulpes chama (Etosha).jpg|Koapsche vos
Ofbeeldienge:Arctic Fox Posed (8564878025).jpg|Poolvos
Ofbeeldienge:Swift Fox Colorado Wolf and Wildlife cropped.jpg|Rappe vos
Ofbeeldienge:Fennec Fox Vulpes zerda.jpg|Fennek
Marterachtign

De **marterachtign** (Mustelidae) vormn e familie van roofbeestn (Carnivora), woaroender wezels, fiesjows, dasn, hermelings, otters, nertsn en marters. De familie is over heel de weireld verspreid, uytgezoenderd in Australië en Antarctica, en bestoat uyt circa 56-60 verschillige soortn in 8 oenderfamilies. Ze leevn in e variëteit an biotoopn, van zee toet hooggebergtes, en van woestyne toet toendra's.

Marterachtign varieern sterk in grotte en gedrag, moa z'hèn wel enigte gemeenschappelyke kenmerkn. 't Zyn meestal kleene beestn met e langwerpig lyf, korte pootn, korte, roende oorn en e dikke vacht. De meeste marterachtign zyn solitaire, nachtbeestn en ze zyn heel 't joar deure actief. Sommigte soortn wordn gefokt of bejoagd vor hunder schone pels.

Met uytzoenderynge van de zeeotter hèn ze anale geurkliern die e sterke geure produceern vo seksuele signalerynge en markerynge van hunder territorium.
## Geslachtn
* Oenderfamilie Lutrinae - Otters
** *Aonyx*, 2 soortn 
** *Enhydra*, 1 soorte: zeeotter (*Enhydra lutris*)
** *Lontra*, 4 soortn
** *Lutra* 2 soortn 
** *Hydrictis*, 1 soorte
** *Lutrogale*, 1 soorte
** *Pteronura*, 1 soorte
* Oenderfamilie Melinae - Dasn
** *Arctonyx*, 1 soorte
** *[[Meles]]*, 3 soortn, woeroender d'n Europeeschn das (*Meles meles*)
* Oenderfamilie Helictidinae - Zunnedasn
** *Melogale*, 5 soortn
* Oenderfamilie Taxidiinae - Zilverdasn
** *Taxidea*, 1 soorte
* Oenderfamilie Mellivorinae - Zeemdasn
** *Mellivora*, 1 soorte
* Oenderfamilie Ictonychinae - Grisongs en verwantn
** *Galictis*, 2 soortn
** *Lyncodon*, 1 soorte
** *Ictonyx*, 2 soortn
** *Poecilogale*, 1 soorte
** *Vormela*, 1 soorte
* Oenderfamilie Guloninae - Echte marters
** *Martes*, 8 soortn
** *[[Gulo]]*, 1 soorte: Veelvroate (*Gulo gulo*)
** *Eira*, 1 soorte
* Oenderfamilie Mustelinae - Wezelachtign
** *[[Mustela]]*, 17 soortn woaroender de wezel en de fiesjow
** *Neovison*, 1 soorte
Meles

***Meles*** is e geslacht van roofbeestn uyt de familie van de marterachtign (Mustelidae), die bestoat uyt drie soortn nog leevnde dasn.
## Soortn
* *Meles anakuma*, Japaneeschn das
* *Meles leucurus*, Aziatischn das 
* *[[Meles meles]]*, Europeeschn das
Mustela

***Mustela*** is e geslacht van kleene, slanke marterachtign, woaroender de wezel, fiesjow, hermeling, fret en nerts.
## Soortn
* *Mustela altaica*, bergwezel
* *Mustela erminea*, hermeling
* *Mustela eversmannii*, steppefiesjow 
* *Mustela felipei*, Colombioansche wezel
* *Mustela frenata*, langsteirtwezel
* *Mustela furo*, fret
* *Mustela itatsi*,  Japaneesche wezel
* *Mustela kathiah*, geelbuykwezel
* *Mustela lutreola*, Europeesche nerts
* *Mustela lutreolina*, Indonesische wezel
* *Mustela nigripes*, zwartvoetfiesjow
* *[[Mustela nivalis]]*, wezel
* *Mustela nudipes*, naktvoetwezel
* *[[Mustela putorius]]*, fiesjow
* *Mustela sibirica*, Siberische wezel
* *Mustela strigidorsa*, rikstriepwezel 
* *Mustela subpalmata*, Egyptische wezel

Ofbeeldienge:Mountain Weasel (Mustela altaica).jpg|Bergwezel
Ofbeeldienge:Røyskatt (Mustela erminea erminea), Lista, Norway.jpg|Hermeling
Ofbeeldienge:Ferret 2008.png|Fret
Ofbeeldienge:Mink1.jpg|Europeesche nerts
Ofbeeldienge:Mustela nigripes 2.jpg|Zwartvoetfiesjow
Vinvisn

De **vinvisn** (Balaenopteridae) vormn de grotste familie van baleinewalvisn, mè tien soortn in twèe geslachtn, woaroender de 27 meter lange blauwe vinvis, die anzien wordt lyk de grotste beeste die oois geleefd hèt. De vinvisn komn weireldwyd voorn in al d' oceoann.

Vinvisn zyn gestroomlynde beestn. Ze dankn hunder noame an de kleene maar ipvalnde rikvinne, die verre ip hunder rik geplatst stoat. Van de kinne toet de naffel loopn velplooin, die uytzetn by 't joagn ip planktong. Hunder moend komt doarby uytzoenderlyk groot. Ip de top van hunder kop zit e dubbel speytgat.
## Soortn
* Geslacht: *[[Balaenoptera]]* 
** *Balaenoptera acutorostrata*, dwergvinvis
** *Balaenoptera bonaerensis*, Antarctische dwergvinvis
** *Balaenoptera borealis*, seiwalvis
** *[[Balaenoptera brydei]]*, Brydevinvis
** *Balaenoptera edeni*, Edens vinvis
** *Balaenoptera musculus*, blauwe vinvis
** *Balaenoptera omurai*, Omurawalvis
** *Balaenoptera physalus*, geweune vinvis
** *Balaenoptera ricei*, Ricevinvis 
* Geslacht: *Megaptera* 
** *Megaptera novaeangliae*, bultrikwalvis
Balaenoptera

***Balaenoptera*** is e geslacht uyt de familie van de vinvisn (Balaenopteridae).
## Soortn
* *Balaenoptera acutorostrata*, dwergvinvis
* *Balaenoptera bonaerensis*, Antarctische dwergvinvis
* *Balaenoptera borealis*, seiwalvis
* *[[Balaenoptera brydei]]*, Brydevinvis
* *Balaenoptera edeni*, Edens vinvis
* *Balaenoptera musculus*, blauwe vinvis
* *Balaenoptera omurai*, Omurawalvis
* *Balaenoptera physalus*, geweune vinvis
* *Balaenoptera ricei*, Ricevinvis

Ofbeeldienge:Balaenoptera acutorostrata Saint-Laurent 03.jpg|Dwergvinvis
Ofbeeldienge:Brydeswhale sophiewebb-swfsc-star2006.jpg|Brydevinvis
Ofbeeldienge:Bluewhale1 noaa crop.jpg|Blauwe vinvis
Ofbeeldienge:Balaenoptera omurai, Madagascar - Royal Society Open Science 1.jpg|Omurawalvis
Bladkevers

De **bladkevers** (Chrysomelidae) zyn e familie van insectn uyt d' orde van de kevers. De familie telt zeker 35.000 soorten in meer of 2.500 geslachtn. 

Bladkevers en hunder larvn eetn allerhande soortn planteweefsel. Ze kunn e serieuze ploage zyn vo gecultiveerde plantn, lyk de coloradokever (*Leptinotarsa decemlineata*), d'n aspergekever (*Crioceris asparagi*), de groanbladkever (*Oulema melanopus*) en de mostoardkever (*Phaedon cochleariae*). Andere zyn nuttig by de biologische bestrydynge van oenkruyd. Sommigte bladkevers zyn ipvalnd gekleurd, meestal in glanznde gelwe toet rooie of metallic blauwgroene tintn.
## Oenderfamilies
* Bruchinae 
* Cassidinae 
* Chrysomelinae, woaroender 't geslacht *[[Leptinotarsa]]*
* Criocerinae 
* Cryptocephalinae 
* Donaciinae 
* Eumolpinae 
* Galerucinae
* Lamprosomatinae
* Sagrinae
* Spilopyrinae
* Synetinae
Chrysomelinae

De **Chrysomelinae** zyn 'n oenderfamilie van de bladkevers (Chrysomelidae). Der bestoan oengeveer 2.000 soortn en ze zyn weireldwyd te vyndn. De bekendste soorte is de beruchte coloradokever (*Leptinotarsa decemlineata*), e serieuze ploage in de landbouw.
## Enigte geslachtn
* *Calligrapha*
* *Cecchiniola*
* *Chrysolina*
* *Chrysomela*
* *Colaphus*
* *Colaspidema*
* *Crosita*
* *Cyrtonastes*
* *Cyrtonus*
* *Entomoscelis* 
* *Gastrophysa* 
* *Gonioctena* 
* *Hydrothassa*
* *Labidomera*
* *[[Leptinotarsa]]*, woaroender de coloradokever
* *Linaedea*
* *Machomena*
* *Microtheca* 
* *Oreina*
* *Phaedon* 
* *Phratora* 
* *Plagiodera*
* *Prasocuris*
* *Sclerophaedon*
* *Timarcha*
* *Timarchida*
* *Trachymela* 
* *Zygogramma*
Leptinotarsa

***Leptinotarsa*** is e geslacht van kevers uyt de familie bladkevers (Chrysomelidae).
## Enigte soortn
**Leptinotarsa behrensi*
**Leptinotarsa collinsi* 
**[[Leptinotarsa decemlineata]]* (Coloradokever) 
**Leptinotarsa defecta* 
**Leptinotarsa dellacasai*
**Leptinotarsa gilberti* 
**Leptinotarsa haldemani*
**Leptinotarsa heydeni*
**Leptinotarsa juncta* (Valsche patattekever) 
**Leptinotarsa lineolata*
**Leptinotarsa mariachia* 
**Leptinotarsa peninsularis*
**Leptinotarsa rubiginosa* 
**Leptinotarsa texana*
**Leptinotarsa tlascalana* 
**Leptinotarsa tumamoca* 
**Leptinotarsa typographica*
**Leptinotarsa undecimlineata*

Ofbeeldienge:Leptinotarsa juncta UGA5423805.jpg|*Leptinotarsa juncta* (Valsche patattekever)
Ofbeeldienge:Leptinotarsa texana lateral.jpg|*Leptinotarsa texana*
Ofbeeldienge:Colorado potato beetle larva (Leptinotarsa decemlineata).jpg|Larve van de Coloradokever
Kortschildkevers

De **kortschildkevers** (Staphylinidae) zyn e familie van insectn uyt d' orde van de kevers.

't Zyn gleddige, lankwerpige kevers van 0,1- 3 cm groot en ze zyn gemakkelyk t' herkenn an hunder sterk verkorte dekschildn, woardeure dan ze doen peizn an oorbeestn, moa z' hèn wel gèen tangn (cerci) an hunder achterlyf lyk d' oorbeestn. Oender de korte dekschildn (elytra) zitn sterk ipgeplooide moa meestal wel functionele vleugeltjes. Kortschildkevers zyn over 't algemeen zwart of doenker gekleurd, moa 't bestoan der ook wel mè felle kleurn.

De meeste eetn insectn en oengewervelde beestjes die in busschn tusschn dooie bloarn en rot plantoardig materioal leevn. Sommigte eetn verteird organisch materioal en schimmels. Andere leevn parasitair in kolonies van miern en termietn. Ze zyn dikwyls te vyndn oender steens.
## Oenderfamilies
*Aleocharinae
*Apateticinae
*Dasycerinae
*Empelinae
*Euaesthetinae
*Glypholomatinae
*Habrocerinae
*Leptotyphlinae
*Megalopsidiinae
*Micropeplinae
*Microsilphinae
*Neophoninae
*Olisthaerinae
*Omaliinae
*Osoriinae
*Oxyporinae
*Oxytelinae
*Paederinae
*Phloeocharinae
*Piestinae
*Proteininae
*Protopselaphinae
*Pselaphinae
*Pseudopsinae
*Scaphidiinae
*Solieriinae
*Staphylininae, woaroender *[[Ocypus olens]]* (Stynknde kortschildkever)
*Steninae
*Tachyporinae
*Trichophyinae
*Trigonurinae
Ocypus

***Ocypus*** is e geslacht van kevers uyt de familie kortschildkevers (Staphylinidae).
## Enigte soortn
* *Ocypus affinis* 
* *Ocypus alfierii*
* *Ocypus auroguttatus* 
* *Ocypus aurosericans* 
* *Ocypus baronii*
* *Ocypus brunnipes*
* *Ocypus cameroni* 
* *Ocypus curtipennis* 
* *Ocypus cyaneopubens* 
* *Ocypus festae* 
* *Ocypus miwai*
* *Ocypus nero*
* *Ocypus nitens*
* *[[Ocypus olens]]*, stynknde kortschildkever
* *Ocypus ophthalmicus* 
* *Ocypus quadrimaculatus* 
* *Ocypus rhaeticus* 
* *Ocypus rhoetus* 
* *Ocypus sikkimensis* 
* *Ocypus thericles* 
* *Ocypus umbro* 
* *Ocypus wasmanni* 
* *Ocypus weisei* 
* *Ocypus zopyrus*

Ofbeeldienge:Ocypus brunnipes 02.JPG|*Ocypus brunnipes*
Ofbeeldienge:Ocypus nero 02.JPG|*Ocypus nero*
Ofbeeldienge:Ocypus nitens (26326386676).jpg|*Ocypus nitens*
Ofbeeldienge:Ocypus olens qtl1.jpg|*[[Ocypus olens]]*
Pediculus

***Pediculus*** is e geslacht van luyzn, 't enigste geslacht uyt de familie **Pediculidae** (menscheluyzn).
## Soortn
**Pediculus clavicornis*
**Pediculus humanus*
***Pediculus humanus humanus*, kleerluyze
***[[Pediculus humanus capitis]]*, hoofdluyze
**Pediculus mjobergi*
**Pediculus schaeffi* 

*Pediculus humanus* komt voorn by menschn, *Pediculus shaeffi* by chimpansees en bonobo's en *Pediculus mjobergi* by verschillige oapn van de Nieuwe Weireld in de families Cebidae en Atelidae.
Aglais

***Aglais*** is e geslacht van vlinders en motn (Lepidoptera) van de familie edelvlinders (Nymphalidae).
## Soortn
* *Aglais caschmirensis* 
* *Aglais ichnusa* 
* *[[Aglais io]]*, dagpauwoge
* *Aglais ladakensis* 
* *Aglais milberti*
* *Aglais rizana* 
* *Aglais urticae*, kleene vos

Indian Tortoiseshell Butterflly I IMG 3276.jpg|*Aglais caschmirensis*
(MHNT) Aglais ichnusa ichnusa - Monte Spada Sardaigne Italie - male dorsal.jpg|*Aglais ichnusa* 
Aglais io LC0131.jpg|*[[Aglais io]]*, dagpauwoge
(MHNT) Aglais ladakensis - ex larva -Gansu Xiahe Chine - male dorsal.jpg|*Aglais ladakensis * 
Aglais rizana.jpg|*Aglais rizana*
Forficula

***Forficula*** is e geslacht van oorbeestn in de familie Forficulidae. De bekendste soorte is *[[Forficula auricularia]]*, de geweune oorbeeste.
## Soortn
't Geslacht *Forficula* bevat zeker 68 soortn. Enigte soortn zyn:
* *Forficula abrutiana*
* *Forficula aetolica*
* *[[Forficula auricularia]]*
* *Forficula apennina*
* *Forficula davidi*
* *Forficula decipiens*
* *Forficula greeni*
* *Forficula harberei*
* *Forficula iberica*
* *Forficula laeviforceps*
* *Forficula lesnei*
* *Forficula lucasi*
* *Forficula lurida*
* *Forficula mikado*
* *Forficula planicollis*
* *Forficula pyrenaica*
* *Forficula pubescens*
* *Forficula riffensis*
* *Forficula ruficollis*
* *Forficula scudderi*
* *Forficula silana*
* *Forficula smyrnensis*
* *Forficula tomis*
* *Forficula vicaria*
Forficulidae

De **Forficulidae** zyn e familie van oorbeestn (Dermaptera). Der zyn meer of 70 geslachtn en 490 soortn beschreevn.
## Geslachtn
Edelvlinders

**Edelvlinders** (**Nymphalidae**) zyn de grotste familie van d' orde vlinders en motn (Lepidoptera), mè meer of 6.000 soortn.

Nymphalidae zyn meestal middelgrote vlinders met dikwyls ipvalnd gekleurde vleugels. De vleugelspanwydte varieert van 3 toet 15 cm. Hunder voorste pootn zyn over 't algemeen nie helegans oentwikkeld woardeure da je zou zegn dan ze moa vier pootjes hèn. De voorste pootn wordn nie gebruykt vor hunder vaste t' houdn an bloarn, moa vor hunder kop en antennes proper t' houdn. De rupsn zyn meestal hoarig of hèn stekkers.
## Oenderfamilies
* Apaturinae
* Biblidinae
* Calinaginae
* Charaxinae
* Cyrestinae
* Danainae
* Heliconiinae
* Libytheinae
* Limenitidinae
* Morphinae
* Nymphalinae, woaroender de dagpauwoge (*Aglais io*)
* Satyrinae
Plooivleugelwespn

De **plooivleugelwespn** (Vespidae) zyn e grote familie van de wespachtign (Vespoidea) mè bykan 5.000 soortn, woaroender bykan al de bekende sociale wespn en vele solitaire wespn.

Elke sociale wespnkolonie omvat e keuniginne en e deel werksters. By vele soortn goan de kolonies meestal moar één joar mee en stervn an 't begun van de wynter. Nieuwe keuniginn en ventjes (darn) wordn geproduceerd teegn 't ende van de zomer. Achter 't poarn overwyntern de keuniginn ip e beschutte plekke. De nestn van de meeste soortn zyn gemakt van slyk, moa sommigte gebruykn plantoardige vezels. Vele soortn zorgn vo de bestuyvynge van verschillige plantn.

Plooivleugelwespn dankn hunder noame an de geplooide vleugels, die ipgeplooid wordn in rust, woardeure dan ze der styf smal uytzien. De lengte van hunder lyf varieert van 0,4 toet 3,6 cm. Ze zyn bykan allemolle zwart mè gelwe striepn en ze kunn pynlyk stekn.
## Oenderfamilies
* Eumeninae: Leemwespn (solitaire), bykan 200 geslachtn 
* Euparagiinae: 9 soortn uyt zuydelyk Noord-Amerika
* Masarinae: Zeemwespn (solitaire), 12 geslachtn
* Polistinae: Veldwespn (sociale), woaroender geslacht *Polistes*
* Stenogastrinae: Hangwespn uyt Azië
* Vespinae: Echte wespn (sociale), woaroender geslacht *[[Vespula]]*
Vespula

***Vespula*** (kortkopwespn) is e geslacht van de plooivleugelwespn (Vespidae).
## Soortn
* *Vespula acadica* 
* *Vespula alascensis* 
* *Vespula arisana* 
* *Vespula atropilosa* 
* *Vespula austriaca* 
* *Vespula consobrina* 
* *Vespula flaviceps*
* *Vespula flavopilosa* 
* *Vespula germanica*, Duytsche wespe
* *Vespula inexspectata* 
* *Vespula infernalis* 
* *Vespula ingrica*
* *Vespula intermedia* 
* *Vespula kingdonwardi* 
* *Vespula koreensis* 
* *Vespula maculifrons* 
* *Vespula nursei* 
* *Vespula orbata* 
* *Vespula orientalis* 
* *Vespula pensylvanica* 
* *Vespula rufa* 
* *Vespula rufosignata*
* *Vespula shidai* 
* *Vespula squamosa* 
* *Vespula structor*
* *Vespula sulphurea* 
* *Vespula vidua* 
* *[[Vespula vulgaris]]*, geweune wespe
Echte hooiwoagns

D' **echte hooiwoagns** (**Phalangiidae**) zyn e familie uyt d' orde van d' hooiwoagns (Opiliones) met e stik of 380 soortn.

Hooiwoagns trekn ip kobn, moa ze zyn toch anders. 't Zyn wel kobbeachtign met acht pootn, moar hunder lyf bestoat uyt één stik en is dus nie in twèe oenderdeeln ipgedeeld. Z' hèn ook moa twèe oogn die ip e soorte verhogyngsje stoan. Ze moakn gèen kobbenetn en ze moakn ook gèen vergif an. Ze kunn wel e stynknde vloeistoffe produceern. Hunder pootspanwydte kan wel toet 10 cm goan.
## Oenderfamilies
* Dicranopalpinae: 3 geslachtn
* Oligolophinae: 8 geslachtn
* Opilioninae: 5 geslachtn
* Phalangiinae: 24 geslachtn, woaroender *[[Phalangium]]* 
* Platybuninae: 9 geslachtn
Phalangium

***Phalangium*** is e geslacht van hooiwoagns uyt de familie Phalangiidae (Echte hooiwoagns).
## Soortn

* *Phalangium aegyptiacum* 
* *Phalangium bilineatum* 
* *Phalangium cancroides* 
* *Phalangium clavipus* 
* *Phalangium conigerum* 
* *Phalangium coronatum*
* *Phalangium crassum* 
* *Phalangium cristatum* 
* *Phalangium grossipes* 
* *Phalangium iberica* 
* *Phalangium incanum* 
* *Phalangium licenti*
* *Phalangium ligusticum* 
* *Phalangium lineola* 
* *Phalangium litorale* 
* *Phalangium lupatum* 
* *Phalangium mamillatum* 
* *Phalangium mesomelas* 
* *Phalangium minutum* 
* *Phalangium mucronatum* 
* *Phalangium muscorum* 
* *[[Phalangium opilio]]*, geweunn hooiwoagn
* *Phalangium ortoni* 
* *Phalangium pallidum* 
* *Phalangium palmatum* 
* *Phalangium punctipes* 
* *Phalangium pygnogonum* 
* *Phalangium riedeli* 
* *Phalangium rubens*
* *Phalangium rudipalpe* 
* *Phalangium savignyi* 
* *Phalangium spiniferum* 
* *Phalangium targionii* 
* *Phalangium tricuspidatum* 
* *Phalangium uncatum*
Trechterkobn

De **trechterkobn** (**Agelenidae**) zyn e grote familie van kobn mè 1.342 soortn in 90 geslachtn.

Trechterkobn hèn acht oogn in twèe horizontoale reekn van viere. Hunder achterlyf is min of meer ovoal, meestal vorzien van e patroon mè twèe reekn striepn en vlekn. Z' hèn lange hoarige pootn. Ze moakn e kobbenette die an één kant e trechtervormige vluchtweg bevat, vandoar hunder noame. De meeste trechterkobn kunn styf rap loopn. 
## Geslachtn
{| width=75%
| valign=top width=33% align=left |
* *Acutipetala*
* *Aeolocoelotes* 
* *Agelena* 
* *Agelenella* 
* *Agelenopsis* 
* *Ageleradix* 
* *Agelescape* 
* *Ahua* 
* *Allagelena* 
* *Alloclubionoides* 
* *Asiascape* 
* *Aterigena* 
* *Azerithonica* 
* *Bajacalilena*
* *Barronopsis* 
* *Benoitia*
* *Bifidocoelotes* 
* *Cabolena* 
* *Calilena* 
* *Callidalena* 
* *Coelotes* 
* *Coras*
* *Curticoelotes* 
* *Dichodactylus* 
* *Draconarius* 
* *Eratigena* 
* *Femoracoelotes* 
* *Flexicoelotes* 
* *Gorbiscape* 
* *Griseidraconarius* 
| valign=top width=33% align=left |
* *Guilotes* 
* *Hadites* 
* *Hengconarius* 
* *Himalcoelotes* 
* *Histopona* 
* *Hoffmannilena* 
* *Hololena* 
* *Huangyuania* 
* *Huka* 
* *Hypocoelotes* 
* *Inermocoelotes* 
* *Iwogumoa* 
* *Kidugua* 
* *Lagunella* 
* *Leptocoelotes* 
* *Lineacoelotes* 
* *Longicoelotes* 
* *Lycosoides* 
* *Mahura* 
* *Maimuna* 
* *Malthonica* 
* *Melpomene* 
* *Mistaria* 
* *Neorepukia* 
* *Neotegenaria* 
* *Neowadotes* 
* *Notiocoelotes* 
* *Novalena* 
* *Nuconarius* 
* *Olorunia* 
| valign=top width=33% align=left |
* *Oramia* 
* *Oramiella* 
* *Orumcekia* 
* *Papiliocoelotes* 
* *Paramyro* 
* *Persilena*
* *Persiscape*
* *Pireneitega* 
* *Platocoelotes* 
* *Porotaka* 
* *Pseudotegenaria* 
* *Robusticoelotes* 
* *Rothilena* 
* *Rualena* 
* *Sinocoelotes* 
* *Sinodraconarius* 
* *Spiricoelotes* 
* *Tamgrinia* 
* *Tararua* 
* *Tegecoelotes* 
* *[[Tegenaria]]* 
* *Textrix* 
* *Tikaderia* 
* *Tonsilla* 
* *Tortolena* 
* *Troglocoelotes* 
* *Tuapoka* 
* *Urocoras* 
* *Vappolotes* 
* *Wadotes*
Tegenaria

***Tegenaria*** is e geslacht van kobn uyt de familie van de trechterkobn (Agelenidae).
## Soortn


Ofbeeldienge:Male-hobo.gif|*Tegenaria agrestis*
Ofbeeldienge:Tegenaria-domestica-chb.jpg|*[[Tegenaria domestica]]*, huyskobbe
Ofbeeldienge:Tegenaria parietina, young female 01.jpg|*Tegenaria parietina* 
Ofbeeldienge:Tegenaria silvestris1.jpg|*Tegenaria silvestris* 
Ofbeeldienge:Tegenaria zamanii.jpg|*Tegenaria zamanii*
Porcellionidae

De **Porcellionidae** zyn e familie van d' orde Isopoda (pissebedn), mé 530 soortn. Ze zyn te vyndn ip ieder continent, uytgezoenderd ip Antarctica.
## Geslachtn
De familie bevat 19 geslachtn:
**Acaeroplastes* 
**Agabiformius* 
**Atlantidium* 
**Brevurus* 
**Caeroplastes* 
**Congocellio* 
**Dorypoditius* 
**Leptotrichus* 
**Lucasius* 
**Mica*
**Pondo* 
**[[Porcellio]]*, woaroender de geweune pissebedde of zwyntje (*Porcellio scaber*) 
**Porcellionides* 
**Proporcellio* 
**Soteriscus* 
**Thermocellio* 
**Tropicocellio* 
**Tura* 
**Uramba*
Klagenfurt am Wörthersee

**Klagenfurt am Wörthersee** is d'n hoofdstad van d'n Oostnryksche deelstoat Karinthië.

De stad ligt in 't zuydn van Oostnryk, vlakby de grenze mè Slovenië. 't Ligt an de Wörthersee en an de riviere de Glan. De stad is omgeevn deur verschillige mè busschn bedekte heuvels en bergn, met 'n hoogte toet 1000 m. Te zuydn van de stad ligt de bergkeetn de Karawankn, die Karinthië schèidt van d' angrenznde landn Slovenië en Itoalië.
Graz

**Graz** is de twèede stad van Oostnryk en d'n hoofdstad van de deelstoat Steyermark. De stad ligt an weerskantn van de riviere de Mur in 't zuydoostn van Oostnryk en wordt omgeevn deur bergn en heuvels in 't noordn, oostn en 't westn.
Porcellio

***Porcellio*** is e geslacht van pissebeddn uyt de familie van de Porcellionidae mè meer of 190 soortn. E bekende soorte is de geweune pissebedde, *Porcellio scaber*.
Crangon

***Crangon*** is e geslacht van geirnoars uyt de familie van de zandgeirnoars (Crangonidae).
## Soortn
* *Crangon affinis* 
* *Crangon alaskensis* 
* *Crangon alba* 
* *Crangon allmanni* 
* *Crangon amurensis* 
* *Crangon capensis* 
* *Crangon cassiope* 
* *[[Crangon crangon]]*, noordzeegeirnoare of grysde geirnoare
* *Crangon dalli* 
* *Crangon hakodatei* 
* *Crangon handi* 
* *Crangon holmesi* 
* *Crangon lockingtonii* 
* *Crangon nigricauda* 
* *Crangon nigromaculata* 
* *Crangon propinquus* 
* *Crangon septemspinosa* 
* *Crangon uritai*
Doze

thumb|Een doze van kartoeng
Een **doze** bestoat mjistool uut kartoeng soms me kolle of plakband vaste gemakt.

Voorbeeldn zin een sulferdoze (voo sulfers) of un stuuttedoze (voo stuutten), soms ook gebruukt voor bakske van afstandsbediening (give kji de doze...). Figuurlijk wok wel voor een oed wuuf: 'n oede doze of un vize doze (kwaai wuuf). Of oej gevooln it: ki ip mien doze gevooln.
Zwemkrabn

De **zwemkrabn** (**Portunidae**) zyn e familie van de krabn (Brachyura).

Z' hèn e kort achterlyf die ommegeklapt zit oender hunder buyk. Met hunder peddelvormige achterpootn kunn ze goed zwemn.
## Oenderfamilies
*Caphyrinae 
*Carcininae, woaroender 't geslacht *[[Carcinus]]* met de strangekrabbe (*Carcinus maenas*)
*Carupinae 
*Podophthalminae 
*Polybiinae 
*Portuninae 
*Thalamitinae
Carcinus

***Carcinus*** is e geslacht van krabn van de familie van de zwemkrabn (Portunidae).
## Soortn
* *Carcinus aestuarii*, groene krabbe van de Middellansche Zee
* *[[Carcinus maenas]]*, strangekrabbe

Ofbeeldienge: Carcinus aestuarii 2009 G1.jpg|*Carcinus aestuarii*
Ofbeeldienge: Common shore crab 1.JPG|*[[Carcinus maenas]]*
Pleurobrachiidae

De **Pleurobrachiidae** zyn e familie van rebbekwaln uyt de klasse van de Tentaculata, orde Cydippida.
## Geslachtn
* *Ceroctena* 
* *Hormiphora* 
* *Minictena* 
* *Moseria* 
* *[[Pleurobrachia]]*, woaroender de knopgalle (*Pleurobrachia pileus*)
* *Sabaudia* 
* *Tinerfe*
Pleurobrachia

***Pleurobrachia*** is e geslacht van rebbekwaln en de noamegever van de familie Pleurobrachiidae. 
## Soortn
* *Pleurobrachia arctica* 
* *Pleurobrachia australis* 
* *Pleurobrachia bachei*
* *Pleurobrachia brunnea* 
* *Pleurobrachia cyanea* 
* *Pleurobrachia globosa* 
* *Pleurobrachia pigmentata* 
* *[[Pleurobrachia pileus]]*, knopgalle
* *Pleurobrachia rhodopis*
* *Pleurobrachia striata*
Vlagge van Azerbeidzjan

thumb|De vlagge Azerbeidzjan

De **[[vlagge]] van [[Azerbeidzjan]]** (Azerbeidzjaans: Azərbaycan bayrağı) bestoat uut drie gelyke horizontoale banden, een blauwe, een rôoe en een groene. In de rôoen band stoan een olve moane en een achtpuntige sterre; juste gelik in de vlagge van Turkije.

## Symboliek
De kleur'n blauw, groen en rôod word'n veelol geziên voe de pan-Turksche kleuren. De blauwe band stoat voe de Turken (wortoe dad ook d'Azerbeidzjoanen zyn) en de wyden Azerbeidzjoansen emel. De rôoe band stoat voe de vrydom van 't land en de êeuwige ontwikkelienge van d'Azerbeidzjaanse culture. De grôenen band symboliseert 't vruchtboare land en verwyst ook noa de profeet'n van dne islam.

D'olve moane is overgepakt uut de vlagge van Turkije. D'achtpuntige sterre verwyst no 't islamitische symbool voe de Rub El Hizb en stoat ook voe d'acht takk'n van de Turksche bevolkienge:

* d'Azerbeidzjoan'n, 't eigentlikke stoatsvolk;
* d'Ottomoannen;
* de Turkmenen;
* d'Oguzen, die ooit êen van de grotste Turksche stamverbandenn woaren. Tegoare me de Kiptsjakk'n (o.a. Koemoan'n), Oeigoern en Karluk'nn vormden ze 't Göktürkn ryk (552-740), da'em van Xinjiang (Ôost-Turkestan) toet de Kaspische Zêe uutstrekte;
* de Koemoanen;
* de Tataren (w.o. de Nogay);
* d'Oezbeken;
* de Kazakken.

## Geschiedenisse
Os' t Russische Ryk in 1917 uutêenviel, wierd deur Azerbeidzjan, Armenië en Georgië de Trans-Kaukasische Democratische Federatieve Republiek (TDFR) gesticht. Die stoat wierd in mei 1918 oentboenden, woarachter dat de drie landn oenafhankelik wîedn. De TDFR et in eur kort bestoan gin officiële vlagg'n of emblem'n gebruukt. Der zyn wel historici die an de federoatie een 'orizontoale goed-zwart-rôoe driekleur toekenn'n.

## Referensjn
Lumbricus

***Lumbricus*** is e geslacht die de meest voornkomnde  reegnworms in Europa bevat. 't Bestoan bykan 700 erkende soortn.
## Enigte soortn
* *Lumbricus badensis*
* *Lumbricus baicalensis*
* *Lumbricus castaneus*
* *Lumbricus centralis*
* *Lumbricus festivus*
* *Lumbricus friendi* 
* *Lumbricus improvisus*
* *Lumbricus klarae*
* *Lumbricus meliboeus*
* *Lumbricus polyphemus*
* *Lumbricus rubellus* 
* *[[Lumbricus terrestris]]*, geweune reegnworm of tettynk
* *Lumbricus variegatus*
Reegnworms

**Reegnworms** (Lumbricidae), lokoal ook **tettienks**, **teirienks** of  **wurms** genoemd, zyn e familie van de ryngelworms (Annelida). Ze komn voorn over heel de weireld, uytgezoenderd in streekn met e styf droog klimoat en ip Antarctica. Weireldwyd zyn der oengeveer 670 soortn bekend. 

Deur 't groavn van tunnèls en 't ofbreekn van plantoardig materioal hèn reegnworms e grootn invloed ip de bodemstructeure. By 't triln van de bodem en by reegnachtig were kruypen z' uyt de groend. Ze zyn surtout actief by nachte. 't Zyn ofvaleters die leevn van dood orgoanisch plantoardig materioal. In de wynter kruypn ze dieper in de groend en goan z' in e soorte van wyntersloap of diapauze.  

Reegnworms hèn e lankwerpig, typisch wormachtig lyf zoender pootn. Hunder lyf kan bestoan uyt meer of hoenderd segmentn. Van voorn, achter oengeveer 't dertigste segment, zit by vulgroeide reegnworms e verdikkynge, 't clitellum of zoadel genoemd. Reegnworms hèn e redelyk groot herstellyngsvermeugn of regeneroasje, 't verschynsel woardeure dan ze deeln van hunder lyf kunn vervangn die verloorn gegoan zyn. 
## Geslachtn
Asteriidae

D' **Asteriidae** zyn e familie van zeestern, één van de drie families in d' orde Forcipulatida.  
## Geslachtn
{| width=75%
| valign=top width=33% align=left |
* *Adelasterias* 
* *Anasterias*
* *Aphanasterias*    
* *Aphelasterias*
* *[[Asterias]]*, woaroender *[[Asterias rubens]]* (geweune zeesterre) 
* *Astrometis*  
* *Astrostole*
* *Caimanaster* 
* *Calasterias* 
* *Coronaster*    
* *Coscinasterias* 
* *Cryptasterias*
* *Diplasterias* 
* *Distolasterias*
* *Evasterias* 
* *Icasterias* 
* *Kenrickaster* 
* *Leptasterias* 
* *Lethasterias* 
* *Lysasterias* 
| valign=top width=33% align=left |
* *Marthasterias*  
* *Meyenaster*
* *Neosmilaster* 
* *Notasterias* 
* *Orthasterias*    
* *Perissasterias* 
* *Pycnopodia* 
* *Pisaster* 
* *Plazaster* 
* *Psalidaster*
* *Rathbunaster* 
* *Saliasterias* 
* *Sclerasterias*   
* *Stephanasterias* 
* *Stylasterias* 
* *Taranuiaster* 
* *Tarsaster*
* *Tarsastrocles* 
* *Uniophora* 
* *Urasterias*
Sepia

* Sepia (geslacht), e geslacht van d' intespugers 
* Sepia (kleur), e doenkere bruyn-grysde kleurstoffe, vernoemd noa 't bruyn pigment uyt d'n intezak van intespugers