open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1516

1513 - 1514 - 1515 - **1516** - 1517 - 1518 - 1519
't Joar **1516** is 't 16e joar in de 16e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
[thumb|De loatere [Keizer Karel V wordt keunienk van Spanje ols Carlos I]]
## Gebeurtenissn
* 1 moarte - Den Hollandsche filosoof Desiderius Erasmus publiceert *Novum Instrumentum omne*, 't Nieuw Testament in 't Grieks, met e Latynsche vertoalienge vôorzien van commentoar.
* 14 moarte - De loatere Keizer Karel V, hertog van Bourgondië, krygt binst e ceremonie in de Sint-Goedelekerke in Brussel de titels van keunienk van Castilië en van Aragon. Je wordt keunienk van Sicilië en prins van de Habsburgsche Nederlandn.
* 13 ogustus - De vrede van Noyon wordt geslootn tusschn keunienk Frans I van Frankryk en Karel V. 't Is de bedoelienge da Karel trouwt mè prinsesse Louise, de dochter van de Fransche keunienk die nog mor 1 joar oud is. 
* Den Iengelschn humanist Thomas More schryft 't boek *Utopia*, woarin dat een ideoale soamnlevienge wordt geschetst.
*Desiderius Erasmus wordt benoemd toet professor in Leuven en roadgever van Karel V. Je vestigt hem in de Zuudelike Nederlandn en verbluuft in  Antwerpn, Brugge, Leuven en Mecheln.
## Geboorn
* 1 januoari - Margareta Eriksdotter (Leijonhufvud), Zweedsche keuniginne
* 18 februoari - Keuniginne Mary I van Iengeland (Maria Tudor, Bloody Mary)
## Gestorvn
;januoari 
* 23 - Ferdinand II van Aragón (63), keunienk van Aragón, Sicilië, Sardinië en Noapels, regent van de keuniginne van Castilië
;moarte
* 13 - Vladislav II (60),  keunienk van Boheemn, Hongareye en Krowoasje
* 17 - Giuliano di Lorenzo de' Medici (37)
;juni
* 14 - Juan III d' Albret, keunienk van Navarra
;juli
* 30 - Jan V, groaf van Nassau-Dillenburg
;ogustus
* 9 - Jheronimus Bosch, Hollandsche kunstschilder
;november
* 29 - Giovanni Bellini, Italioansche kunstschilder
Hof

thumb|Dadde is nu watta je een typischen Belgischen hof zoe kunn'n noem'n

Onder **hof**,  verstoan de mêeste ne **koer** of ne **lochtienk** woa da je 'n peloeze en 'n hovetje kud èin. Mêestoal es den hof ofgezet mee droad of 'n ander sôorte ofspanninge.

De volgende lyste zyn woordn die nogoal redelik deur mekoar wèirn gebruukt en woavan de betêkenisse mekoar ofwisselt.

## Den hof
Normoal gezien es den hof oal de grond van 'n hofstee da rond 'n huus ligt en beplant es mê verschillige sôortn plantn. Mêestoal es 't centroale dêel van ne klassiekn hof de peloeze. Doarrond ku je ton verschillige bôordn en oallerande verschillige fietje-fatsje-rietjes èin die bestoan uut struukn, kruudn, bloumn en bôomn.

### Et hovetje
[thumb|Hovetje / koer mê roendboogporretje en bygebouwtjie tusschen 't huus en de meur in [Kortryk]]
[thumb|Een ovetje in [Brugge an't woater]]
Et hovetje es mêestoal 'n ofgespann hof ip zyn minst 'n apart dêel van den hof. Dad es de plekke woa dan de minsn hunder groensels zettn.

### Den kruudnhof
Den kruudnhof (of *kruudntuun*) es gelyk 't hovetje, mo nie nôodzoakelyk 'n appart dêel van den hof. In den kruudnhof wierdn er kruudn geplant. Et zyn der vele dee under kruudnhovetje dichte by under keukn moakn. Azô moetn ze toen nie deur undern hof koursn oa 't slicht were es.

### Den vôorhof
Den vôorhof es 't stik van 't hofstee da van an 't huus tot an de stroate lôopt en beplant es me struukn, kruudn, bloumn en bôomn of geweun e stik peloeze. Neffenst of deur den vôorhof ligt mêestoal den iprit.

## Den koer
Ne koer es over 't olgemêen nen hof da beleid es mee stêenn. Der komt hier normoal gesprookn gin peloeze in vôorn. Wel ku je verschillige stikkn èin die bestoan uut struukn, kruudn, bloemn en bôomn. Mêestoal es e koer e binneplatse en es 't hem omgeevn deur stêenn meurn. Me noemn da ton ôok wel ne binnekoer.

Me spreekn ôok wel over ne koer, oa me 't èin over nen hof van 'n reekhuus in 't stee. Doar zyn d'hoovn ôok mêestoal ofgezet mèi stêenn meurn. Da makt da dadde der inderdoad uutziet lyk e binnekoer. Hier e je ton mêestol wel e peloeze.

## Den lochtienk
Den lochtienk es ol 't geen da ip 't hofstee achter 't huus es. Den lochtienk es nie nôodzoakelik begroei mee plantn, moa da kud ôok geweune e stik mee koterie zyn.

## Den tuun
Tuun es e lêenwoord uut 't Hollands en da betêeknt hof. Tuun es ofgeleid van *túún* da ofspanninge betêkende. In 't Duuts klappn ze nog olsan over uddern *Zaun* oan ze 't over hunder ofspanninge en.
2 december

**2 december** is den 336stn dag van 't joar (337stn dag in e schrikkeljoar) in de Gregorioansche kalender. Nog 29 doagn toet 't ende van 't joar.
## Geboorn
[thumb|Den twidden december van 1804 wierd [Napoleong gekrôond toet keizer van Vrankryk gekrôond in de Notre-Dame van Parys]]
* 1845 - Evariste Carpentier
* 1888 - Omer Verschoore
* 1980 - David Galle
* 1986 - Ronald Vargas
## Gestorvn
* 1594 - Gerardus Mercator
Boloard

Ne **boloard** of **bolloard** es nen bôom woavan de kruune tegoare mê oale zytakkn wierd ofgesneen. Dad es ne kuunst dad em nie vôor oalle bôomn lêend. De mêeste bôomn kunn doar zelfs in't gehêele nie teegn en kerveern noa'n poar joar.

## Wilgn oals boloards
De mêeste boloards zyn wilgn dan oal de kantn van'n erf stoan om in de plekke van'n ofspanninge de zykantn te markeern. Oewel dat da gebruuk serieus es ofgenoomn, zie je ip den buutn nog oassan veldn woa dan't er e poar boloards stoan. De dee stoan mêestoal langs den dyk.

Wilgn zyn vrêe toaie bôomn en juuste doarom zyn ze zô goed om der boloards van te moakn. Ge kud soms ervn zien woa dan ze van de ofgezoagde takkn (têenn) van de kruune 'n ofspanninge moakn. Ge meugt gerust zyn dan't er doar e poar stoakn van goan begunn schietn en uutgroein noa boloards (oan ze ze loatn stoan en ôok beweirkn).

## Andre bôomn oals boloards
Buutn wilgn ku je, oa je stif vôorzichtig zyt en e bitje geluk ed, nog andre bôomn beweirkn lyk ne boloard. Populiern, êekn, essn en elzn wierdn oal us kantn nog vele beweirkt oals boloard.

### Populiern
Populiern stoan nog oal vele langs ofsteen van boerderyen. Omda populiern nog oal grôot kunn komn en lyk'n wilge redelyk struukachtig groein, zoagn ze om de zovele joar de kruune en de zytakkn of.

### Êekn
Êekn zyn nogoal styf gehêerd vôor under machtig out. Doarom wierdn er vele gekapt. Êekn kappn ze soms of tot juste boovn d'eirde. Da stomke krygt ton were zytakkn die ip under eign uutgroein noar'n klein êeknbus. Zuk'n bus noemn ze 'n akoutstoove. De mêest gekende akoutstoove in Vloandrn es dedie van Opglabbekerzoavel in Genk. Dedie zoud dateern uut den 4den eeuw. 't Goat em over'n groepke niet te hêel dikke winterêekn (*Quercus petraea*) dan onder de grond soamnkomn in't zelfste wortelstelsl en dus genetisch gezien oallemoale mo êenn bôom zyn.

### Kykt ôok
Niet te verwarren met den Bolloard (scheepvoart).
Plantn

**Plantn** (*Plantae*) zyn leevnde organismn. In de taxonomie zyn ze e ryk in 't domein van d'eukaryootn (*Eukaryota*).

**Plantn** es ôok e weirkwoord, da betêkent "etwa in de grond steekn". Byvôorbeeld boern die ulder patattn plantn.

Onder plantn verstoan me nie ollêne struukn, kruudn, voarns en klemplantn, moar ôok bôomn, ges, mossn, en groen oalgn.

Over 't olgemêen zyn plantn wezens die me gebruuk van de kloarte anorgoanische stoffn kunn ommezettn in orgoanische stoffn. Da proces noemn ze fotosynthese. Om dadde te kunn doen moetn de plantn over de stoffe chlorofyl beschikkn. Dee stoffe makt dan ulder bloars der typeernd groen uutzien. Deur die groenigeid weirdn de mêeste gilve en groene kleurtintn uut 't spectrum gereflecteerd. Dat es omda de mêeste energie em in 't blauw spectrum zit. De blauwe stroaln weirdn dus 't mêest gebruukt vôor den groei. De rôo tintn weirdn 't mêest gebruukt vô den bloei.

't Grôotste dêel van de plantn bestoat uut mêerdre celln. In 't mêest simple ontwerp lôopn de celln in droatn (lik by wiern), by de reste in weefsels.

Plantn bestoan mêestoal uut e stik boovn de grond (mêestoal stiengels), en e stik onder de grond (mêestoal wortels). Oewel dan 't er e poar uutzonderingn zyn (lik de Mangroovn) ėn de mêeste plantn luch nôdig rond de wortels om te kunn overleevn. E plante es doar styf gevoelig voorn. Oa je ze gy te vele woater gift in eurn pot, en da woater bluuft te lange rond eurn wortel zittn, goat ze zy versmôorn.

De mêeste plantn moakn gebruuk van ‘n voatstelsel om under zoppn te transporteern. Dee voatn zyn ipgebouwd uut twêe sôortn weefsels: Xyleem en Ploëleem. De weefsels dien 't zop noar de bloars bringn zyn ipgebouwd uut Xyleem en dedee dan de zoppn in d'andre richtinge zendn bestoan uut Ploëleem. 

De plantn die da niet doen zyn bepoalde mossn en oalgn. Dedee ėn gin stingels of bloars. Oewel ze soms wel ronde dingskes kunn ên die trekkn ip bloars, zyn 't gin bloars omdan ze nie bestoan uut Xyleem of Ploëleem.
Abdy

**Abdy** es de noame dan ze geevn an e gebouw of e verzoamelinge gebouwn woa da et er ôofdzoakelyk e plekke es vôorzien vô te leezn. Et es e plekke woa dan et er gêestelikkn van e bepoalde kristelikke klôosterorder leevn en weirkn. In teegnstellinge van wa veeln peizen es n abdy nie ollêne vô poaters (*[[vint]]n*), mo ôok vô nunn (*[[wuuf|wuuvn]]*). Êen van de bekenste abdyen van West-Vloandern es de Abdy van Westvletern, ôofdzoakelyk deur under Trappistnbier.

## Den Ipbouw van 'n Abdy
thumb|Abdy
'n Abdy bestoat ôofdzoakelik uut drie stikkn:
* Et klôoster
* De weirkplatse
* De gemêne plekke

## De irarche van 'n abdy
An et ôofd van 'n abdy stoat den abt, den prior es zynn ôofdelper en vervanger oat em der nie en is. Den subprior stoat nog eki ounder den prior.

## Et doageliks leevn
Normoal wierd n gêestelikkn zeevn kêers ip 'n dag der an herinnerd dat em in et klôoster zit voun em an God te wydn en nie an zyn doagelikse toakn.
'n Deurdeweeksn dag ziet er mêestoal azô uut:
* nachwoake
* laudn
* tert
* sekst
* noon
* vespers
* compleetn

## Abdyen in West-Vloandern
* Abdy van Male
* Abdy van Zeevnkerkn
* Abdy Ten Duunn
* Abdy Ter Doest
* Sinte-Pietersabdy (Oednburg)
1414

1411 - 1412 - 1413 - **1414** - 1415 - 1416 - 1417
't Joar **1414** is 't 14e joar in de 5e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Geboorn
;juli
*21 - Paus Sixtus IV
## Gestorvn
Silezisch

[thumb|Vôorbild van 't gebruuk van de Silezische toale: 't [Pools voe blommewienkel (kwiaciarnia) stoat nefferst 't Silezisch voe blommn en cadeaus (Blumy i Geszynki)]]

**Silezisch** (*ślůnsko godka*, *ślůnski*, en van tyd ook *pů našymu*) is e toale die geklapt wordt deur menschn in Opper-Silezië, e regio in Pooln, moar ook in Tsjechië en in Duutsland. By de nationale volkstellienge in Pooln in 2011 en d’r 509 000 menschn verkloard da ’t Silezisch under moedertoale is.

De Silezische toale is styf verwant me ‘t Pools. Doarom wordt ‘t deur sommigte toalkundign ook anzien lik e dialect van ‘t Pools.
## Alfabet
D’r bestoat gin vast Silezisch alfabet. Menschn die Silezisch klappn zyn gewend van under toale te schryvn me Poolsche letters. In 2006 ist er e Silezisch alfabet uutgevoundn, gebaseerd ip al de Silezische scripts (d’r zyn d’r tiene). ‘t Wordt gebruukt ip ‘t internet en ip de Silezische Wikipedia.

**Aa Bb Cc Ćć Čč Dd Ee Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Mm Nn Ńń Oo Pp Rr Řř Ss Śś Šš Tt Uu Ůů Ww Yy Zz Źź Žž**
En ook e poar digraafn: **Ch Dz Dź Dž**.
## Referensjes


## Externe koppeliengn
* De Silezische Wikipedia
* Nieuws in ‘t Silezisch
Tomatte

**Tomattn** (Solanum lycopersicum) is e sôorte groonsel die an tomatteplantn groeit. An tomattn rype zyn, en ze e typische rounde vorme en rôo kleur, ol bestoan z'oek in e masse aar vormn en kleurn. 't Is e sôorte uut de familie van de nachtschoan, woa dan oek patattn en auberginn ounder volln.

## Uutzicht
thumb|left|150px|Tomatteplante in bloeithumb|left|150px|Verschillige sôortn tomattn up de mart
De tomattn die in West-Europa 't mêest ekwikt zyn, zyn de geweune vlêestomattn, die round en rôod zyn. De plantn zyn groene, de bloemtjes zyn gilf. 

Êentige aar vormn die vôornkommn:
* Trostomattn: groein in trossn en zyn e bitje klinder of geweune vlêestomattn
* Prumetomattn: langwerpige tomattn die vele in Zuud-Amerika ekwikt zyn
* Aperitieftomatjes: styve klêne tomatjes, mêestol eetn voun vôorgerecht
* Gilve & oranje tomattn: gilf of oranje van kleur
* Groene tomattn: vele gebruukt in Zuud- en Middn-Amerika, gin vergif

## Ôorsproung
Tomattn kommn van ôorsproung van in de Andes in Zuud-Amerika. Doa zyn z'ol ekwikt van round 't joar 0 deur de platselikke indioann. Van doaruut zyn ze verspreid no Middn-Amerika en 't is doa dan de Spanjoardn z'en lêern kenn, ol woarn ze toune nog vele klinder en gilf van kleur. Êest wos 't ier e sierplante, tout an de Italioanders en de menschn van de Provence round 1750 deure krêegn dan ze tomattn egliek kustn upeetn. 

De noame zoudt uut 't Nahuatl kommn, en Azteeksche toale, van 't wôord *(xi)tomatl*. 

## Kwêek
In kwêkeryen groein tomattn nie in de ground, mor up stêenwulle en in serrn. Ze zyn mêestol ol etrokkn an ze nog groene zyn.

Menschn thuus zettn nunder tomattn mêestol wel geweune in de ground in nunder serre, naasn e stok. Dat is edoan voun dervôorn te zorn dan de tomattn nie up de ground liggn. Naasn ieder plante steekn de mêeste menschn e bloempot voun woater te geevn. Tomattn kunn oek buutn groein, mo doa go nunder vel idder scheurn, zeker a 't vele rint.

## Gebruuk
Tomattn zyn nu styf vele gebruukt in vele sôortn teetn, en overzichtje:
* Tomatteketchup
* Pastasowsn: ôorsprounkelik uut Italië, bolognaise is de bekendste sôorte
* Vele gerechtn van round de Middellandsche Zêe
* Zungedroogde tomattn
* Tomattesoepe: soepe van tomattn, oltemets me bolletjes of met aar groonsels
* Boasis voun up pizza's te doen
* Groonsel: voun up belegde brôodjes te doen, deur saloa te droain of geweune up 't eetn.
* Tomate-Crevette: tomatte upevuld me geirnoars
* Tomattezop: voun up te drienkn

In Buñol in Spanje zyn der ieder joar tomattefêestn (*La Tomatina*). 't Ryen toune karrn deur de stroatn, woarup dan der menschn stoan die tomattn smytn no de menschn die stoan te kykn. Vaneigens krygn ze der e masse were up nunder brôod.

Vroeger gebeurde 't oek geregeld dan menschn vorte tomattn smêetn achter slichte zangers. Eddy Wally zoudt vroegerder zest zevve tomattn verkocht en, dan de menschn toune achter nem smêetn.
1484

1481 - 1482 - 1483 - **1484** - 1485 - 1486 - 1487
## Gestorvn
;meie
*21 - Olivier De Neckere (Olivier den Duvel), Vlamschn barbier en vertrouwelienk van de Fransche keunienk Lodewyk XI van Vrankryk
;ogustus
*12 - Paus Sixtus IV
Lorenzo II de' Medici

**Lorenzo II de' Medici** (Firenze, 12 september 1492 - Firenze, 4 meie 1519) regeerdeg’ over Firenze van van 1513 tout an zyn dôod. Je krêeg ôok den titel van hertog van Urbino. Zyn dochter Catharina de' Medici trouwde me Hendrik II van Frankryk en wierd moeder van drie keuningn en twi keuniginn. 

Niccolò Machiavelli droeg zyn bekend boek *De Prins* an hem ip. 

## Zyn leevn
Lorenzo was de zeune van Piero de' Medici, den oungelukkign en Alfonsina Orsini. Je was twientig joar oud on de Medici weregekommn woarn en zyn nounkel Giuliano, die styf geirn gezien was, regeerdeg’ over Firenze. In 1513, besliste zyn andere nounkel Giovanni, die paus Leo X gewordn was, da zyn broere platse most moakn vo Lorenzo, omdat ’n de wettign erfgenoam was van zyn voader.
In 1516 miekt ’n Lorenzo hertog van Urbino en je benoemdeg’ hem ôok tout generoaloverste van de kerke.

## Zyn vrouwe en dochter
Lorenzo, die e grôot gedacht van z’n zelvn had en enorm uut was ip macht, wildege per se e vrouwe van keuninklik bloed lik zyn tante Philiberta van Savoye. Je was styf content ot ‘n de keure krêeg van Madeleine de la Tour d’Auvergne, die ofstamde van keunink Lodewyk IX van Vrankryk. Je liet zyn portret schildern deur Rafaël vo z’n trouw. Mo zyn vrouwe stierf den 28stn april 1519, direct achter de geboorte van hunder ênigste dochter Catharina. Lorenzo stierf minder of e moand loater.

Lorenzo was officieel de voader van Alessandro de' Medici, den êestn hertog van Toscane. Alessandro krêeg zyn bynoame *il Moro* omdat ‘n e môorse moeder had. Mo loater ounderzoek wyst uut dat Alessandro den ounwettige zeune van Giulio de' Medici, de loatern paus Clemens VII, moe gewist zyn van e korte reloasje met e bediende van vô den tyd dat ’n kardinoal was.

## Zyn dôod

Lorenzo stierf kort achter de dôod van zyn vrouwe. Zyn grafmonument, in de Medici-kapelle van de San Lorenzokerke in Firenze, is versierd me drie beeldn van Michelangelo: êen van Lorenzo zelve en de beeldn *schemerienge* en *doageroad*. 

Omdat ’n hêlegans dezelfste noame het van zyn grôotvoader Lorenzo de' Medici (Lorenzo di Piero de’ Medici), zyn d’r vele die peizn da zyn graf da van zyn grôotvoader is.

Me Lorenzo II stierft de Cafaggiolo-tak, den hoofdtak van de Medici, in directe mannelikke ipvolgiengslyne uut. Loater, achter Alessandro ’s regerienge ols hertog, gienkt de macht over no de twidde lyne, de Popolani, de toekomstige grôothertoogn van Toscane.

Giulio de' Medici, den ounwettige zeune van Giuliano de' Medici volgde Lorenzo ip mor in 1523 dêed ’n ofstand van zyn functie vo tout paus Clemens VII verkoozn te wordn.
12 september

**12 september** is den 255stn dag van 't joar (256stn dag in e schrikkeljoar) in de gregorioansche kalender. 't Volgn nog 110 doagn toet 't ende van 't joar.

## Geboorn
* 1492 - Lorenzo II de' Medici
## Gestorvn
* 1012 - Guido van Anderlecht, Brabantschn heilign
* 1922 - Evariste Carpentier (76), West-Vlamsche kunstschilder
4 meie

**4 meie** is den 124stn dag van 't joar (125stn dag in e schrikkeljoar) in de Gregorioansche kalender. 't Volgn nog 241 doagn tout 't ende van 't joar.
## Geboorn
*1008 - Henri I van Vrankryk, keunienk van de Frankn 
*1929 - Ronald Golias
*1962 - Bart Tommelein

## Gestorvn
* 1519 - Lorenzo II de' Medici
Pieter Pepers

[thumb|<center>Pompe ip den Eiermarkt in [Brugge deur Pieter Pepers (1761)]]
thumb|<center>Beeldje van Maria met kiend vo d'Onze-Lieve-Vrouwekerke in Brugge
**Pieter Pepers** (Brugge 10 oktober 1730 - Brugge 28 juni 1785) was e West-Vlamsche beeldouwer. 
## Leven
Pieter Pepers gienk noa d’academie van Brugge, woa dat ‘n lêerlienk was van de beeldouwer Pieter Van Walleghem (1697-1776). Van  1751 tout 1759 gienkt ’n noa d’academie van Parys en je volgde lesse in 't atelier van René-Michel Slodtz. Je kêerdege ton were noa Brugge en je weundege doa in de Smeestroate. Je kwam in conflict me d'ambachtn moa je was populair in kerkelyke kriengn. Den êestn april 1761 is z’n zeune Pieter Junior geboorn die ook beeldouwer gewordn is. († 10 september 1794)

## Werk
* 1761: De monumentoale pompe ip den Eiermarkt van Brugge. Van boovn stoat er e lêeuw en e beir met e woapnschild.
* 1765: De beeldn van den Èilign Petrus en Paulus (2,25 meter grôot), die sedert 1970 in ‘t plantsoen van de Sint-Salvatorskathedroale van Brugge stoan, an de kant van de Stêenstroate. Den ipdrachtgever was bisschop Joannes Robertus Caïmo, die deur Pepers vêertien beeldn liet moakn vor in den hof  van ’t kastêel van Rooigem in Sinte-Kruus. (*De bisscop die voor hem seer genegen was heeft hem doen maecken twee colossaele beelden van HH Petrus en Paulus om die te stellen in den hof van sijn kasteel, ligghende ter prochie van sinte Cruys, eertijds genaemt het Casteel van Royeghem*). Loater en de beeldn ook nog een ende ip ‘t binnenpling van ‘t bisschoppelik paleis gestoan.
* 1767: ’t Standbeeld van den Èilign Nepomucenus ip de Nepomucenusbrugge (vroeger d’Eeckhoutbrugge) an den Dyver in Brugge en 't beeld van Johannes den Doper.
* 1768: De beeldngroep *Samson en de lêeuw* (kastêel van Rooigem).
* 1770: De beeldngroep *Christus die de sleutels gift an Sinte-Pieter* ounder de prikstoel in de Sint-Bartholomeuskerke van Geroardsbergn. 
* 1776: Beeldje van Maria en kiend in de Sint-Salvatorskathedroale van Brugge. E kopie d’rvan stoat buutn vo d’Onze-Lieve-Vrouwekerke.
* De twi knielende iengels in de boovnkapelle van ’t Eilig Bloed.
* Je zoudt ook e cupido gemakt en in marmer vo Madame de Pompadour.

Pieter Pepers is, tegoare me Hendrik Pulinx, de mêest gekende Brugsche beeldouwer van de achttienste êeuwe.
1761

1758 - 1759 - 1760 - **1761** - 1762 - 1763 - 1764
't Joar **1761** is 't 61e joar in de 18e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
thumb|George III van 't Verênigd Keunienkryk in krôniengsmantel, deur Allan Ramsay
## Gebeurtenissn
;september
* 8 - George III van 't Verênigd Keunienkryk trouwt mè Charlotte van Mecklenburg-Strelitz
* 22 - George III en Charlotte van Mecklenburg-Strelitz wordn gekrôond in Westminster Abbey.
## Geboorn
;april
* 1 - Pieter Pepers Junior, zeune van Pieter Pepers en ook beeldouwer
;oktober
* 31 - Rutger Jan Schimmelpenninck, Hollandschn diplomoat, ambassadeur en pollitieker
;december
* 7 - Marie Tussaud, Fransche wassnbeeldnartieste 
## Gestorvn
;januoari
* 3 - Willem de Fesch (73), Hollandsche barokcompositeur en violist
;moarte
* 3 - Jacques François Delyen (76), Vlamsche schilder
;april
* 30 - Jean Duvivier (74), Belgisch-Fransche graveur en medailleur, geboorn in Luuk
;juli
* 16 - Jan Frans Foppens (71), Brabantschn historicus en schryver
1794

1791 - 1792 - 1793 - **1794** - 1795 - 1796 - 1797
## Gestorvn
;september
* 10 - Pieter Pepers Junior, zeune van Pieter Pepers en ook beeldouwer.
1760

1757 - 1758 - 1759 - **1760** - 1761 - 1762 - 1763
't Joar **1760** is 't 60e joar in de 18e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
* In Kortryk wordt d'Academie vo Schône Kunstn ipgericht.
Nico Blontrock

**Nico Blontrock** (Brugge, 1 moarte 1963) is e mediafigeure die surtout gekend is in West-Vloandern. 

## Media
Nico Blontrock begost  in de journalistiek by ’t persbureau van Filip Van Belle zoaliger in Brugge. Ze verzorgdn ton ounder andere ‘t West-Vlams nieuws vo de VRT. Azo kwam Nico Blontrock in contact met den openboarn omroep. Je stound mee an de wiege van ‘t VRT-net Radio Donna achter dat ’n een ende by de Nachtradio gewerkt ad. Achternoa gienkt ‘n noa Radio 2  West-Vloandern, woa dat ’n nu al viftien joar lank bezig is. 

## Varia
Nico Blontrock is ook freelance journalist. J’is ook nog betrokkn by e hêel dêel Brugsche evenementn en activiteitn via ‘t *Comité vo Initiatief* lik de Reiefeestn, de Gouden Boomstoet en ‘t megazangspektoakel *Vlaanderen Zingt*. J’is ook schryver van verschillige boekn over Brugge. 

## Bibliografie
*2000 *Het Vlaamse Trio* 
*2004 *Archiefbeelden Brugge I*
*2005 *Archiefbeelden Brugge II*
*2006 *Archiefbeelden Brugge III*
*2008 *De vrouw van mijn leven, Ulrich werd Ulrike*
*2008 *Brugge vertelt*
Lodewyk Roose

**Lodewyk Roose** (Kortryk, 1701 - Sint-Omaars, 14 september 1765) was e West-Vlamsche kunstschilder.

Roose is geboorn en getoogn in Kortryk, moa je verhuusde in 1728 noa Brugge. Je weunde de latste joarn van zyn leven in Sint-Omaars.

## Werk
Roose makte portrettn en religieuze werkn. 

Je schilderde vier doekn vo d' abdye van Eeckhoutte over 't leevn van Sint-Augustinus: zyn bekeêrienge, zyn wydienge toet bisschop van Hippo, den Heilign Drievuldigheid en zyn dôod.
1701

1698 - 1699 - 1700 - **1701** - 1702 - 1703 - 1704
't Joar **1701** is 't 1e joar in de 18e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Geboorn
* Lodewyk Roose, West-Vlamsche kunstschilder
;november
*27 - Anders Celsius, Zweedschn astronoom en nateurkundign
1765

1762 - 1763 - 1764 - **1765** - 1766 - 1767 - 1768
't Joar **1765** is 't 65e joar in de 18e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gestorvn
;ogustus
* 18 - Frans I Stefan, keizer van 't Hillig Rôoms Ryk
;september
* 14 - Lodewyk Roose, West-Vlamsche kunstschilder
1521

1518 - 1519 - 1520 - **1521** - 1522 - 1523 - 1524
't Joar **1521** is 't 21e joar in de 16e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gestorvn
;december
*1 - Paus Leo X
1702

1699 - 1700 - 1701 - **1702** - 1703 - 1704 - 1705
't Joar **1702** is 't 2e joar in de 18e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
;meie
* Ôostnryk, Ingeland, en de Verenigde Provinciën verkloarn den oorloge an Frankryk en Spanje.
## Gestorvn
;april
* 27 - Jan Bart, Vlamsche koaper
Alain Tant

**Alain Tant** (Yper) is e West-Vlamschen zanger.

## Carrière
* Mi zyn groep *Once More* wos’n in 1978 ‘n êestn winnoare van Humo's Rock Rally, e Belgschn wedstryd vo muziekgroepn. 
* In 1980 veruust Tant van Yper na Gent, t’ope mi zyn compagnong Filip Moortgat (van Boezinge). Ze moakn tegoare muziek mi Dirk Blanchart en Dirk Vangansbeke. 
* In 1981 verangern ze van noame: ze noemn nu Luna Twist. 't Is e typisch new-wave grouptje. *African Time* is êen va nunder grotste hits. 
* Achter dat de group uut makoar gounk, in 1983, dei Tant backing vo bekende noamn lik Elisa Waut, The Scabs, Johan Verminnen, Mink Deville, Tony Hadley (va Spandau Ballet), Jimmy Sommerville en Leo Sayer.
* In 2008 doet Luna Twist e reünie. Tant is 't er ouk were by.
Chambrang

thumb|<center>Chambrang roend e deure
De **chambrang** is 't cadrement in hout, roend e deure of veister, die vaste zit in de meur.

In 't cadrement wordn de scharniern gemonteerd, vo de deure of veister vaste te moakn en oopn en toe te loatn droain.
1534

1531 - 1532 - 1533 - **1534** - 1535 - 1536 - 1537
't Joar **1534** is 't 34e joar in de 16e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gestorvn
;september
* 25 - Clemens VII, paus van 1523 tout 1534
Louvre

De **Louvre** (Frans: *Musée du Louvre*) is e museum in Parys. 't Ligt tusschn de Seine en de Rue de Rivoli en 't is één van de belangrykste musea ter weireld.

’t Gekendste schilderye is de *Mona Lisa* van Leonardo da Vinci, moa d’r zyn ook werkn van Renoir, Rembrandt, Rubens, Titiaan en gekende beeldn lik de *Venus van Milo*.
## Geschiedenisse
In tyde stound er e middelêeuws kastêel ip de plekke woa da ’t museum nu stoat. ’t Wierd in 1190 gebouwd deur Filips II vo Parys te verdedigen teegn de Vikings. 

Loater makte Karel V van ’t  kastêel zyn  keuninklik paleis. 

## Externe koppelienge
* Officiële Website
Moldoavië

De **Republiek Moldoavië** (Roemeens: Republica Moldova) is e republiek in Zuudôost-Europa, da vo 't grotste dêel tusschn de riviern Proet en Dnjestr (*Nistru*) ligt. 't Land wordt in 't westn begrensd deur Roemenië en vo de reste deur Oekraïne. Den hoofdstad is Chisinau (Roemeens: Chișinău, Russisch: Кишинёв, *Kisjinjov*). 't Is êen van d' oarmste landn in Europa.
thumb|left|Koarte van Moldoavië
Ippolito de' Medici

**Ippolito de’ Medici** (Urbino, 1511 – Itri, 10 ogustus 1535 was den ounwettign en ênigstn zeune van Giuliano, hertog van Nemours.

## Zyn leevn
Ippolito was mo vuuf joar oud os zyn voader stierf in 1516. Zyn nounkel paus Leo X liet hem by hem no Rome kommn, woa da kardinoal Bibbiena vor hem zorgde. 

Loater groeideg’t ie ip in de Palazzo Medici in Firenze, tegoare met Alessandro, de zeune van Giulio de’ Medici en Catharina, de dochter van Lorenzo II. Hunder ipvoeder was kardinoal Passerini.

O Giulio in 1523 verkoozn wierd tout paus Clemens VII, liet ‘n Ippolito regeern over Firenze. 

Achter de plunderienge van Rome in 1527, deur de troepn van Karel V, profiteerdn de Florentynn van de chaos in Italië, en ze voerdn de republiek were in. De Medici mostn vluchtn. Achter drie joar, in de zomer van 1530, kostn ze were an de macht kommn me d’hulpe van ’t keizerlik leger.

Mo Clemens dêed er nu olles an vo zyn eign zeune Alessandro signore te moakn, in de plekke van Ippolito.

Ippolito had hem pertang ol goed voorbereid ip zyn toake en je was styf goe gezien in Firenze, in teegnstellienge tout Alessandro, die doa nie geirn gezien was deur zyn grof, arrogant, ounbeschoft en gewelddoadig karakter.

Vor Ippolito uut Firenze te krygn benoemde Clemens hem tout kardinoal, en je zound hem vor e politiekn ipdracht nor Hongareye. Ippolito verzetteg’ hem uut olle macht want j’had ‘n ofkêer van olles wa da met e gêestelikke carrière te moakn had. Je was liever soldoat gewist. Mo je most luustern no de paus.

Je was nog mo juste vertrokkn of de republiek wierd ofgeschaft, en Clemens stelde Alessandro an ols signore van Firenze. Je was ton 19 joar oud.

## Zyn dôod
In 1535 krêeg Ippolito ipdracht van de verdreevn Florentynn, vo te goan klappn me Keizer Karel, vor Alessandro of te zettn. Keizer Karel zat ip da moment in Tunis.

Os Ippolito toe kwam in Itri, in de Kerkelikke Stoat, woa dat ‘n de bôot most pakkn no Tunis, kwamt ‘n ziek. Ênigte doagn loater stierft ‘n, officieel an Malaria. Mo je zou vergiftigd gewist zyn in ipdracht van Alessandro.
Paul Bruna

**Paul Bruna** (Langemark, 12 februoari 1958) is e West-Vlamsche zanger. 

Paul Bruna is zyn artiestenname, z'n echte name is Paul Bruneel. In de joaren 70 ad 'n enigte radiohits en doarachter ginkt 'n surtout gon uptreedn voun d'oudn van doagn.

## Bekende liedjes
* Mister Jolly Jack Mac Colly
* Eleonora
* Als je heel dicht bij me bent
* Backeland
* Oranje en zwart
* Kan men houden van twee meisjes tegelijk?
* Sancta Maria Van Houthulst
* De Bietemannen
* De schoone Westhoek
* Middelkerke

## Externe link
* Officieeln website
1511

1508 - 1509 - 1510 - **1511** - 1512 - 1513 - 1514
't Joar **1511** is 't 11e joar in de 16e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Geboorn
* Ippolito de' Medici
Beier

thumb|<center>Poaters
Een **beier** of e **beze** is e klêne, rounde, vlêzige, sappige sôorte fruut die an e struuk groeit.

Van beiers kan fruutsap of confiteure gemakt wordn.

D’r zyn verschillige sôortn beiers:
*Geniver
*Airelle: busbeier
*Poater: zwårte beier (cassis)
*Myrtille:  blauwe busbeier
*Stekebeier

In de plantkunde wordt de tomatte, de aubergine, de chilipeper, de avocado, de kiwi en de druve by de beiers gerekend. En botanisch gezien is de brombeier gin beier.
Sint-Christoffelkerke (Brugge)

thumb|<center>De Sint-Christoffelkerke deur Jan Beerblock (1780)
[thumb|<center>Vanounder de Sint-Christoffelkerke deur [Marcus Gerards (1562)]]
De **Sint-Christoffelkerke** was e Brugsche kerke, die tusschn de nôordkant van de Markt, den Eiermarkt en de Geernaartstroate stound en nu nie mi bestoat. Ol van in 961 is ter sproake van e kapelle ip de markt.

De kerke was gewyd an Petrus, e patrôonillign van de visschers en visverkopers. Under gildnhuus stound e bitje verder.

In den tyd van de Calvinistische Republiek tusschn 1578 en 1584, was 't d'êeste kerke die gebruukt wierd vo Protestantsche dienstn.

De kerke wierd ofgebrookn in 1786 en d'r kwoamn neoclassicistische huuzn in de plekke, nu de café-restaurangs de Beurze, Sportman, Café Francais, Belfort en de Carré. 

‘t Is dudelik te zien woa da de Sint-Christoffelkerke stound, want d’huuzn lienks van ‘t Geernaartstratje stoan mêer voruut of de café-restaurangs reks van ‘t stratje, me *Le Panier d'Or*, 't derde puntdak, ‘t ambachtshuus van de ticheldekkers en *La Civiere d'Or*, ’t derde latste huus en ’t ênigste zounder puntdak, ’t ambachtshuus van de visschers en visverkopers.

thumb|left|Lienks tout an ’t Geernaartstratje de café-restaurangs woa da de kerke stound
Broambeier

De **broambeier** (*Rubus fruticosus*) is 't fruut van e mêerjoarige plante van de familie van de rôozn (*Rosaceae*). De struukachtige plante komt styf vele vôorn in uze streke.

## Kenmerkn
De plante stoat vul me stekkers en komt 1,5 tout 3 meter oge. Je bloeit van juni tout ogustus en de blommn zyn wit of roze. De vruchtn zyn dounkerblauw of blauwrôod en ze bestoan uut verschillige stêenvruchtjes. Ze kunn geplukt wordn van ogustus tout end november.

## Culinair
Van broambeiers kan confiteure en zop gemakt wordn moa ze kunn ook rauw g'eetn wordn. Ze zyn zeur-zoete van smoake. Broambeiers zoun kalmerend werkn, de derms ountsmettn en diarree teegn goan. Van de bloarn wordt er ook thee gemakt.

Oundertusschn zyn der ol wienkels die broambeiers verkoopn, mo dedie zyn ezô ekruust dan ze vele grodder kommn.
1764

1761 - 1762 - 1763 - **1764** - 1765 - 1766 - 1767
't Joar **1764** is 't 64e joar in de 18e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
* Bouw van 't staduus van Oarelbeke
Oalst (Ôost-Vloandern)

**Oalst** of **Aalst** is e stee en gemêente in Ôost-Vloandern. 't Weunn bykan 80.000 menschn. In 't Oalsters dialect zeggn ze *Oilsjt*.

De stad Oalst ligt oalverre oalfwege Gent en Brussle. D'Oalstenoars èn als bynoame "Andjoens" (Ajoine lik of dan z' algunter zeggn). 't Wa vroeger 'n belangryk textielcentrum.

't E wok oalgemêen bekend dat 'n drukker Dirk Martens van Oalst wa. Nateurlik è tie èm e stanbeeld in de stad. En we meug'n wok Louis-Paul Boon nie vergeetn die toch 'n poar fameuze boekn geschreevn è. Zyn gekendste boek, "Pieter Daens of hoe in de 19e eeuw de arbeiders van Aalst vochten tegen armoede en onrecht" (1971), goat over Pieter en Adolf Daens die an 't einde van de 19e êeuwe ipkwaamn voe de geweune werkminsken en die doavoôrn ferm in ruzze gevoaln èn met 'n toenmoaligen biskop van Gent Mgr. Stillemans. In de film "Daens" van Stijn Coninx speelt Jan Decleir "Paster Donsj" en in de musical speelt Lucas van den Eynde die rolle.

Oalst is gekend voe de fameuze carnavalstoet woa dan ze ne kêe goe lachn met de politikkers en d'actualitei van 't ofgeloopn joar en wok de parade van de "vule jeannettn" of "voil jeannette".
miniatuur|Oalst
De stad è vrêe gemakkelik te bereikn langst d'otostrade E40 en lig wok langst de spôorweg Ostende-Brussle-Luuk.
## Beziensweirdigheedn
*De Sint-Martinuskerke in loate Brabantse gotiek. 
*'t Scheepnhuus mè 't belfort ip de Grôte Mart
*'t Stadhuus 
*'t Oud-Hospitoal (museum) 

Ofbeeldienge:Standbild von Dirk_Martens auf dem Großen Markt in Aalst von Jean Geefs 07.jpg|Belfort van Aalst
Ofbeeldienge:Aalst begijnhof.JPG|Begynhof
Ofbeeldienge:Aalst Carnaval stoet zondagavond Grote Markt.JPG|Carnaval in Aalst


## Toale
Typisch vo de Denderstreke is de mouillerienge, d.w.z. da sommigte medeklienkers uutgesprookn wordn met e j-achtige toevoegienge, die de stadsdialectn van Oalst en Ninove zo ipmerkelik makt, lik in kiendj (kiend), geldj (geld), moesj (mutse), a zietj (je zit), klasj (klets). In d'oudere vakliterateure wordn gemouilleerde medeklienkers niesklankn genoemd.

## Sport
*Basketclub Okapi Aalstar (êeste klasse Ethias League) 
*Voetbolclub Eendracht Aalst (tweede klasse) 
*Volleybolclub VK Aalst (1e divisie)
## Bekende inweuners
* Sabine Appelmans (1972), tennisster
* Louis Paul Boon (1912-1979), schryver
* Adolf Daens (1839-1907), paster, polletieker
* Phara de Aguirre (1961), journaliste
* Valerius De Saedeleer (1867-1941), kunstschilder
* Jan De Wilde (1944), zanger, muzikant
* Carla Galle (1948), zwemster, vroeger nog partysecretoaris van den sp.a
* Herman Le Compte (1929-2008), dokteur, schryver, mediafigeure
* Dirk Martens (ca. 1446-1534), invoerder van de boekdrukkunste in de Zudelikke Nederlandn
* Luckas Vander Taelen (1958), reportagemoaker, polletieker
* Steven Van Herreweghe (1977), TV-figeure/Slimste Mens
## Referensje

## Externe koppelienge
* Stad Aalst
1245

1242 - 1243 - 1244 - **1245** - 1246 - 1247 - 1248
't Joar **1245** is 't 45e joar in de 13e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
*'t Bagynof van Brugge wordt gesticht deur de gravinne Margaretha van Constantinopel.
## Geboorn
;april
* 30 - Philippe III, keunienk van Vrankryk

## Gestorvn
1537

1534 - 1535 - 1536 - **1537** - 1538 - 1539 - 1540
't Joar **1537** is 't 37e joar in de 16e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gestorvn
;januoari
*6 - Alessandro de' Medici
25 v.Chr.

28 v.Chr. - 27 v.Chr. - 26 v.Chr. - **25 v.Chr.** - 24 v.Chr. - 23 v.Chr. - 22 v.Chr. 
't Joar **25 v.Chr.** is e joar in d' 1e êeuwe v.Chr. volgenst de christelike joartellienge.
## Gestorvn
*Cornelius Nepos, Latynsche schryver (gestorvn tusschn 29 en 24 v.Chr.)
Ridder Jan van Dadizele

thumb|<center>Proalgraf van Ridder Jan en zyn vrouwe in de crypte van de basilieke van Deizel
**Jan III van Veerdeghem** of **Ridder Jan van Dadizele** (Deizel, 23 februoari 1432 - Antwerpn, 7 oktober 1481) wos e ridder in de Middelêeuwen en baljuw van Vloandern.

Je wos de zeune van Jan II en Katharina Patyn. Ost 'n 17 joar oud wos begost 'n an e militaire carrière. Je dêe mee an verschillige veldsloagn in dienst van de Bourgondische hertoogn. Je trouwde me Kateleyne Breydel. Zyn tante was Gille van Dadizele, abdis in Marquette by Rysel.

Je leefde in e kastêel in 't domein Mariënstede.
Ie wos nen vertrouwelink van Maria van Bourgondië, ma ip 't moment da ze trouwde mé Maximiliaan van Oostnryk gink 't slicht mé hem. Jan protesteerde tegen Maximilioan omdat dendien tevele taksen eiste voe oorloge. (Der woa ton wok veel honger, peste en der woaren wok vree koude winters gewist), en doardeure est ie uteindelik ommegebrocht deur Maximilioan.

Den 7stn oktober 1481 ist 'n in Antwerpn vermôord. Zyn proalgraf stoat in de crypte van de O.L.Vrouwebasilieke in Daizel.
1722

1719 - 1720 - 1721 - **1722** - 1723 - 1724 - 1725
't Joar **1722** is 't 22e joar in de 18e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
;december
*19 - Iprichtinge van de Ostendsche Compagnie vo de commerce met Indië en China.
Astronomie

thumb|Ant nebula (miernevel)
**Astronomie** of **sterrekunde** is de weetnschap die hem bezighoudt met observoasje en studie van al de fenomeenn buutn d'atmosfeer van d'eirde.

't Woord *astronomie* komt van 't Grieks αστρονομία (*astronomia*), e soamnstellienge van άστρον (*astron*, sterre of sterrebeeld) en νόμος (*nomos*, wet).

D'astronomie bestudeert nie allêne sterrn en sterrestelsels in 't hêelal, moar ook de planeetn van uus eign zunnestelsel. Een ounderdêel van
d'astronomie is d'astrofysica, die de processn in de kosmos probeert te verkloarn mè nateurkundige wettn.
## Gekende astronoomn
* Johannes Bayer
* Anders Celsius
* Eric Elst
* Galileo Galilei
* Edwin Hubble
* Isaac Newton
* Claudius Ptolemaeus
* Ferdinand Verbiest
1753

1750 - 1751 - 1752 - **1753** - 1754 - 1755 - 1756
't Joar **1753** is 't 53e joar in de 18e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
;meie
* Carolus Linnaeus publiceert de *Species Plantarum*, de startdatum van de weetnschappelike classificoatie van plantn.
Ferdinand van Oostnryk

**Ferdinand van Oostnryk**, bekend ols Kardinoal-infant (Madrid, 16 meie 1609 - Brussel, 9 november 1641) was e zeune van Filips III van Spanje.

An z’n tien joar vroeg zyn voader e kardinoalsfunctie vor hem an by den paus. Da was teegn z'n gouste want je was e gedreevn vechter ip ’t slagveld en je zag geirn de vrouwn.

In 1619 kwamt ie aartsbisschop van Toledo en kardinoal.

J’haad ’n ounwettige dochter die nunne kwam.

Je volgde de vierdn november 1634 z’n tante aartsertoginne Isabella ip ols Landvoogd van de Nederlandn en je blêef landvoogd tout an z’n dôod.

Vo zyn *blyde intrede* in Antwerpn in 1634 wierd d’r styf vele geld uutgegeevn deur ’t stadsbesteur en Rubens zorgde vo de versierienge. 

In 1637 verblêeft ie mè z'n gevolg in ‘t Prinsenhof van Brugge.
Margaretha van Oostnryk (1584-1611)

thumb|Margaretha van Oostnryk
**Margaretha van Oostnryk** (Graz, 25 december 1584 - Escorial, 3 oktober 1611) was e dochter van Karel II van Oostnryk en van Maria Anna van Beiern (1551-1608). Ze was e zuster van keizer Ferdinand II.
 
Ze trouwde in 1599 me Filips III van Spanje en kwam azo keuniginne van Spanje, Portugal, Noapels en Sicilië. 

Under jounges:
* Anna van Oostnryk (1601-1666) (1601-1666), vrouwe van keunink Lodewyk XIII van Frankryk, moeder van keunienk Lodewyk XIV van Frankryk
* Maria (1 februoari 1603 - 2 februoari 1603)
* Filips IV (1605-1665), volgde z’n voader ip als keunienk van Spanje.
* Maria Anna van Spanje (1606-1646), vrouwe van keizer Ferdinand III
* Karel (1607-1632), nie getrouwd
* Kardinoal infant Ferdinand van Oostnryk (1609-1641), aartsbisschop van Toledo, volgde Aartshertoginne Isabella in 1633 ip als Landvoogd van de Nederlandn. J’haad ’n ounwettige dochter (nunne).
* Margarita Francisca (24 meie 1610 - 11 moarte 1617, stierf in heur kienderjoarn
* Alfonso Mauricio (22 september 1611 - 16 september 1612)
[thumb|left|<center>[Ferdinand van Oostnryk mè broertje Alfonso (1611-1612) en zusje Margarita (1610-1617) deur Bartolomé González y Serrano (1612)]]
Abêle (boom)

**Abêeln** (oek witte abêeln enoemd, *Populus alba*) zyn boomn uut de familie van de wulgn en van 't geslacht van de poppeliern. 

## Noame
De noame *Abêle* komt van 't Latyn *Albellus* en bestoat oek in aar toaln.
*Nederlands: witte abeel
*Iengels: abele (oude noame, nu is white poplar vele mêer gebruukt)
*Platduuts: abeel
*Frans: aube (oud-Frans: aubel)
*Cataloans: àlber
*Corsicoans: albaru

## Verspreidienge

Abêeln kommn van ôorsproung uut Marokko en Spanje, mo zyn verspreidiengsgebied lopt nu vors over West-Europa, Ôost-Europa toet an Siberië. Ze kunn goed teegn oge temperatuurn, mo de wienters meugn nie te koud zyn.

't Zyn liefebbers van woater en in nuze streekn zyn ze specioal an de kust eplant omdan ze goed teegn zout in de lucht kunn. 

Oundertusschn zyn abêeln oek in Nôord-Amerika ezet en doa groein ze nu in 43 stoatn. Ze zyn anzien lik exootn, in Connecticut zyn ze oundertusschn were uuteroeid. Up de mêeste plekkn zettn ze e platselikke sôorte poppeliere (*cottonwoods*) in de plekke.

## Kenmerkn
't Is e loofboom die e klêne 30 meiters oge ku kommn. De gletsche schorse is wit van kleur (oltemets met e groen- of grysdachtigen schynk) en 't stoan overol ruutjes up. De bloarn zyn wit vanboovn en vanoundern, ol komt 'n boovnkant achter en ende wel groene. Van vorme zyn de bloarn elobt, me vuuf lobbn vanvôorn. De katjes van êen boom zyn ossan van 't zeste geslacht, de vintjes zyn grysde en rôod vanoundern, de wuvetjes groen-grysde. Ze vermêezn oek deur uutlopers te vormn, tout 30 meiters van 'n ôorsprounkelikkn boom weg.

### Gebruuk
't Out van abêeln is nie echt interessant voun gebruuk, ze zyn surtout eplant omdan ze schône zyn en omdan ze goed teegn zeure ground, overstromiengswoater en zout kunn. 
   
## Abêle in platsnoamn
*Abêle: parochie die dêels up 't groundgebied van Woatou en dêels up dadde van Boeschepe ligt.
*Abêle: industriegebied in Roeseloare
*Abeelhoek: wyk in Kuurne
9 november

**9 november** is den 313stn dag van 't joar (314stn dag in e schrikkeljoar) in de gregorioansche kalender. 't Volgn nog 52 doagn toet 't ende van 't joar.
## Gestorvn
* 1148 - Ari Þorgilsson
* 1641 - Ferdinand van Oostnryk
1641

1638 - 1639 - 1640 - **1641** - 1642 - 1643 - 1644
't Joar **1641** is 't 41e joar in de 17e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gestorvn
;november
*9 - Ferdinand van Oostnryk
Gille van Dadizele

thumb|<center>Replica van de grafstêen van Gille van Dadizele in de crypte van de basilieke van Deizel.
**Gille van Dadizele** (Deizel, 1420 - 23 ogustus 1506) was abdis in Marquette (in d'omgevienge van Rysel, Frankryk). Ze was de tante van Ridder Jan van Dadizele.

In 2003 krêeg de paster van Deizel bericht dat archeoloogn ip e site in Marquette e grafstêen gevoundn han van e zekere *Gille de Dadizele*. Ze was van oadelikken ofkomst en de dochter van Jan (I) van Veerdeghem. Ze was klôosterzuster gewist en 22 joar abdis in d'abdye van Marquette (gesticht deur gravinne, Johanna van Constantinopel in 1228).

Ze kwam verzekers in 't meisjespensionoat van d'abdye terechte achter dat eur voader stierf in 1424 en eur moeder in 1426. Ze stoat in de boekhoudienge van d'abdye vermeld in 1464 tegoare met eur nichtje Katheline, de zuster van Ridder Jan. Ze droegn tegoare de kostn vo 't restaureern van de kapelle by d'abdye.

Den originele stêen van 't graf wordt bewoard in 't stadhuus van Marquette. E platselikke kunstnoare, Francis Ravau, makte e replica van de stêen. 

Ip andriengn van Dadingisila, de heemkundige kring van Deizel, het de replica in 2005 e plekke gekreegn in de crypte van d' O.L.Vrouwebasilieke in Deizel dichte by de grafstêen van Ridder Jan.
Ossndrecht

**Ossndrecht** (Nederlands: *Ossendrecht*) is e dorp in Nôord-Broabant. Ze telt 5400 inweuners (2023). Ze legt in de gemêente Woensdrecht, nie verre van Zandvliet en 't dorp Woensdrecht. Ossndrecht is geleegn an de Broabantse Wal.

## Externe koppeliengn
* Plaatsengids
* AlleCijfers
Woensdrecht

**Woensdrecht** (Broabants: *Woenzdrecht, Woonsdrecht*) is e dorp en gemêente in d' Hollandsche provinsje Nôord-Broabant. Der weunn oungeveer 22.000 menschn in de gemêente en oungeveer 1500 in 't dorp (2023).

't Gemêenthuus is gevestigd in Hoagerheide.

't Dorp legt teegn België en de provinsje Zêeland an de Broabantse Wal, nie verre van Hoagerheide e Ossndrecht.

## Externe koppeliengn
* Plaatsengids
* AlleCijfers

400px|links|thumb|
Annatje van 't Pitje

thumb|<center>De calvarie uut 1760 an de Carmersstroate 84 in Brugge
**Annatje van ’t Pitje** is e Brugsche legende.

Lange geleen weunde d’r e zekere Colette met ur pleegdochter Annatje in de Korte Speelmansstroate in Brugge. Omda Colette e poar kiekndievn ad angegeevn by de poliesje wildegen z’under wreekn. 

Ip een avend liep Annatje noa ’t hoekstjie van ’t stratjie achter een êmertje woater. De dievn paktegen ur vaste, staakn e prop in ur mound, boundn ur vaste en smêetn ur in de woaterpit.

Os Colette ip zoek gienk achter ur dochter vound ze de mutse en ’t êmertje van Annatje en a ze direct deure wa dat er gebeurd was. Iederêen peisdege vaneigens dat Annatje verdrounkn was in de woaterpit.

Colette liep deur de snêeuw noa de Potterie en begost te smeekn en te leezn dat Onze-Lieve-Vrouwe eur pleegdochter were levend zou maakn. 

Os Colette were thuus kwam vloog Annatje round ur nekke. De poliesje ad ur in de pit gevoundn. Ze was nie verdrounkn omda ’t woater in de pit bevroozn was.

De menschn uut de geburte en ton ols dank e calvarie ipgericht. 

## Brugsche calvarie
’t Pitje van Annatje ist er nu nie mi, moa de calvarie uut ’t joar 1760 bestoat nog assan in de Carmersstroate numero 84.
1768

1765 - 1766 - 1767 - **1768** - 1769 - 1770 - 1771
't Joar **1768** is 't 68e joar in de 18e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
* James Cook, Iengelschn ontdekkiengsreiziger, begunt zyn êeste tocht round de weireld en voart in Westelikke richtienge. Via de kust van Zuud-Amerika voart 'n noa Tahiti, round Nieuw-Zêeland en langst d'ôostkust van Austroalië. De tocht deurt tout 1770.
## Geboorn
;februoari
*12 - Frans I van Ôostnryk
1228

1225 - 1226 - 1227 - **1228** - 1229 - 1230 - 1231
't Joar **1228** is 't 28e joar in de 13e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
*Begun van de bouw van de Sint-Franciscusbasilieke in Assisi

## Geboorn
## Gestorvn
1611

1608 - 1609 - 1610 - **1611** - 1612 - 1613 - 1614
't Joar **1611** is 't 11e joar in de 17e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gestorvn
;oktober
* 3 - Margaretha van Oostnryk (1584-1611)
Georg Philipp Telemann

thumb|<center>Georg Philipp Telemann noar e schilderye van Ludwig Michael Schneider (1750)
**Georg Philipp Telemann** (Moagdnburg, 14 moarte 1681 - Hamburg, 25 juni 1767) was e Duutsche barokcomponist, dirigent en organist.

Je studeerdege Rechtn in Leipzig moa binst zyn studies begost ’n mêer interesse te krygn vo muziek.

Je was hofmuzikant in Sorau en Eisenbach en stedelik muziekdirecteur in Frankfurt en Hamburg.

In 1728 et Telemann, tegoare me Johann von Gorner, ‘t muziektydschrift *Der Getreue Musikmeister* ipgericht en in de dertiger joarn et ’n e dêel grôte reizn gemakt, o.a. noa Parys. 

In 1743 et ‘n *Das neue musikalische System* geschreevn en herwerkt in 1767. 

Telemann was enorm productief. Zyn oeuvre omvat ca. 45 opera’s, 46 passies, 33 oratoria en vele motettn en liederen. Je schrêef ook vele orkest-, koamer-, orgel- en klavecimbelmuziek.

*
1681

1678 - 1679 - 1680 - **1681** - 1682 - 1683 - 1684
't Joar **1681** is 't 81e joar in de 17e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Geboorn
;moarte
* 14 - Georg Philipp Telemann
1767

1764 - 1765 - 1766 - **1767** - 1768 - 1769 - 1770
't Joar **1767** is 't 67e joar in de 18e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gestorvn
;juni
* 25 - Georg Philipp Telemann