open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
130

127 - 128 - 129 - **130** - 131 - 132 - 133
't Joar **130** was e geweun joar die begost ip e zoaterdag in de Julioansche kalender. 
## Gebeurtenissen
thumb|Antinous, lief van keizer Hadrianus
* In Rome wordt e wet anveird die d' execuusje van sloavn zoender proces verbiedt.
* In Athene wordt den Tempel van den Olympische Zeus ofgewerkt en ingewyd deur keizer Hadrianus.
* In de stad Attaleia (Antalya, nu Turkeye) wordt ter êre van Hadrianus d' Hadrianuspôorte gebouwd.
* Keizer Hadrianus bezoekt de steedn Petra en Gerasa (Jerash). In Gerasa wordt e triomfboge vor Hadrianus gebouwd.
* Antinous, de minnoare (*eromenos*) van keizer Hadrianus, valt binst e lêeuwejacht in de riviere de Nyl en verdrinkt. Hadrianus verkloart hem toet godheid. 
* 30 oktober - Hadrianus sticht de stad Antinoöpolis in Egypte ter êre van Antinous. Zyn lichoam wordt ip Egyptische maniere gebalsemd, gemummificeerd en in e goudn sarcofoage geleid. In de stad kommen vele beeldn van Antinous en wordn Romeinsche tempels gebouwd.
## Geboorn
* 15 december - Lucius Verus, medekeizer van 't Romeins Ryk (gest. 169)
* Avidius Cassius, Romeinsche generoal en usurpator (gest. 175)
* Faustina de Joengere, keizerinne en vrouwe van Marcus Aurelius (gest. 175)
## Gestorvn
* Antinous, Grieksche minnoare van keizer Hadrianus
* Marinus van Tyrus, Grieksche  geograaf, cartograaf en wiskundign
* Publius Juventius Celsus, Romeinsche jurist
* Domitia Longina, keizerinne en vrouwe van Titus Flavius Domitianus
Rôo Zêe

thumb|De Rôo Zêe
De **Rôo Zêe** (Arabisch: البحر الأحمر - بحر القلزم,  *al-Baḥr al-ʾAḥmar*) is e lankgerekte binnenzêe geleegn tusschn Nôord-Afrika en 't Arabisch Schiereiland in Azië. 

De zêe hèt een ippervlak van ca. 438.000 km² en is 2.250 km lank en 355 km brêed. In 't zuydn komt z' in verbindinge met den Indischn Oceoan via de zêestroate Bab el-Mandeb en de Golve van Aden. In 't nôordn ligt 't Sinaï-schiereiland, de Golve van Akaba en de Golve van Suez (die leidt noa 't Suezkanoal). 

De Rôo Zêe grenst in 't nôordn an Israël en Jordanië, in 't ôostn an Saoedi-Arabië en Jemen en in 't westn an Eritrea, Soedan en Egypte.
Nyl

thumb|De Nyl
De **Nyl** is e riviere in 't nôordôostn van Afrika die noa 't nôordn stroomt en uutmoendt in de Middellandsche Zêe. De Nyl is de langste riviere van Afrika en volgens sommigte zelfs van de weireld, alhoewel dat d' Amazoneriviere e bèetje langer zou zyn.  

't Stroomgebied is oengeveer 6.650 km lank en besloat elf landn: de Democroatische Republiek Congo, Tanzania, Burundi, Rwanda, Oeganda, Kenia, Ethiopië, Eritrea, Zuud-Soedan, Republiek Soedan en Egypte. 

De Nyl hèt twêe belangryke takken: de Witte Nyl en de Blauwe Nyl. De Witte Nyl is langer en oentspringt in 't gebied van de Grôte Meern. 't Begunt by 't Victoriameer en stroomt deur Oeganda en Zuud-Soedan. De Blauwe Nyl begunt by 't Tanameer in Ethiopië en moendt uut in Soedan vanuut 't zuudôostn. De twêe riviern kommen t'hope in  Khartoum, den hoofdstad van Soedan. Van doar uut stroomt de Nyl in êen enkele beddienge voort noa 't noorden, toe in de Middellandsche Zêe. In Egypte passeert de Nyl langs bekende platsen lik Aswan, Luxor en den hoofdstad Caïro. Ten noorden van Caïro splitst de Nyl hem in verschillige oarms en vormt een delta.

## Fotogalerie

Ofbeeldienge:Blue_Nile.jpg|De Blauwe Nyl in Ethiopië
Ofbeeldienge:ET Bahir Dar asv2018-02 img17 Tis Issat.jpg|Blauwe Nyl woatervaln in Ethiopië
Ofbeeldienge:Juba_Bridge.jpg|De Witte Nyl in Juba (Zuud-Soedan)
Ofbeeldienge:Nile_river_(33915273521).jpg|De Nyl by Khartoum (Soedan)
Ofbeeldienge:AswanHighDam_Egypt.jpg|De Groten of Hogen Dam van Aswan (Egypte)
Ofbeeldienge:Nile_First_Cataract_R03.jpg|Den 'Eersten Cataract' (stroomversnellienge) van de Nyl, ten zuuden van Aswan
Ofbeeldienge:Aswan_Nile_R50.jpg|De Nyl in Aswan
Ofbeeldienge:Luxor_Nile_R17.jpg|Cruiseschepen up de Nyl
Ofbeeldienge:Luxor_Nile_R04.jpg|De Nyl by Luxor
Ofbeeldienge:Luxor_West_Bank_R12.jpg|Bootjes up de Nyl in Luxor
Ofbeeldienge:View_of_the_Nile_from_Hilton.jpg|De Nyl in Caïro
Ofbeeldienge:بقايا الكوبرى القديم.JPG|Êen van de oarms van de Nyldelta in Damietta, nie verre van de moendienge in de Middellandsche Zêe
Piramide

[thumb|Piramide van Chefren, [Egypte]]
E **piramide** (van 't Grieks: πυραμίς *pyramís*) is e bouwwerk woarvan dan de buytnste ippervlakken driehoekig zyn en vanboovn t'hopekommen in e punt of ofgeknotten top. 

Piramides wierdn deur vele oude beschoavingn gebouwd met e religieuze of ceremoniële bedoelinge, lik ols grafmonument of tempelberg. 't Vôordêel van 't bouwn in piramidevorm is da 't e styf stabiele bouwvorm is woardeure dan styf grôte en hoge bouwwerkn in stêen kostn gebouwd wordn.  

Beschoavingn in vele dêeln van de weireld hèn piramides gebouwd. De grotste piramide qua volume is de Meso-Amerikoansche Grôte Piramide van Cholula, in de Mexicoansche stoat Puebla. Duyzende joarn lank woarn de grotste bouwwerkn ip eirde piramides, êerst de Rôo Piramide in de Necropolis van Dashur en ton de Grôte Piramide van Gizeh, alle twêe in Egypte.

Ofbeeldienge:Rote Pyramide (Dahschur) 04.jpg|De Rôo Piramide van Dashur, Egypte
Ofbeeldienge:All Gizah Pyramids.jpg|De piramides van Gizeh, Egypte
Ofbeeldienge:Saqqara.jpg|Piramide van Djoser, trappiramide in Saqqara, Egypte
Ofbeeldienge:Pyramid of cestius.jpg|De Piramide van Cestius, Rome

## Landn en regio's mè piramides
;Centroal-Amerika: Enigte Centroal-Amerikoanse beschoavingn bouwdn piramidevormige bouwwerkn. Ze woarn geloagd en han dikwyls e tempel boovn ip de piramide. De piramide met de grotstn inhoud is dendeen van Cholula, Mexico.
;China: De Chineesche piramides zyn piramidevormige bouwwerkn, woarvan dan de mêeste oude mausoleums en grafheuvels zyn, gebouwd vo de restn van vroegere keizers van China en hunder familie te bewoarn.
;Egypte: De piramides uyt 't oude Egypte zyn de populairste. Alhoewel dat er nog nôois e mummie in e piramide gevoendn is, peizn oenderzoekers dan ze gebruykt wierdn ols groavn vo farao's. 
;Indië: Binst de Chola-dynastie wierdn in 't zuydn van Indië vele hindoetempels gebouwd met êen of mêer piramidevormige pôortgebouwn (gopurams). E belangryk vôorbeeld is  de Brihadisvaratempel.
;Itoalië: In Rome stoat de Piramide van Cestius, gebouwd in 12 v.Chr. 't Is e graftombe vor e ryke Romein, die achter d' annexoasje van Egypte deur Rome in 31 v.Chr. g'obsedeerd was gerakt deur d' Egyptische cultuur.
;Mesopotamië: De Mesopotamiërs bouwdn piramides met e serie loagn, *ziggurats* genoamd. Ze wierden in oude tydn mè felle kleurn beschilderd. Van de Torre van Babel wordt gezeid da 't e ziggurat was.
;Spanje: Ip 't Spoans eiland Tenerife stoan zes trappiramides, de piramides van Güímar.  
;Vrankryk: In Vrankryk zyn der verschillige piramides, lik de Piramide van de Keltn in Bretagne en de Falicon-piramide by Nice.  

Ofbeeldienge:Gran Pirámide de Cholula, Puebla, México, 2013-10-12, DD 10.JPG |Grôte Piramide van Cholula, Mexico
Ofbeeldienge:Chichen Itza 3.jpg|Piramide van Kukulcan (El Castillo) in Yucatán, Mexico
Ofbeeldienge:Brihadeeswarar Temple 01.jpg|Brihadisvaratempel, Indië
Ofbeeldienge:Choghazanbil2.jpg|Choghazanbil Ziggurat, Iran
Nôord-Beveland

**Nôord-Beveland** (Nederlands: *Noord-Beveland*, Zêeuws: *Noôrd-Beveland*) is 'n eiland en gemêente in d' Hollandsche provinsje Zêeland. Der weunn oungeveer 8.000 menschn (2023).

De nôordkant van 't eiland hèt twèe (vaste) verbyndyngn vo d' Ôosterschelde over te steekn noa Schouwn-Duyveland, d' Oosterscheldekerynge (via de gemêente Veere), oenderdeel van de Deltawerkn en de Zêelandbrugge. De zuydkant hèt twèe vaste verbyndyngn vo 't Veerse Meer over te steekn, de Veerse Gatdam noa de gemêente Veere ip Walchern en de Zandkreekdam noa de gemêente Goes ip Zuud-Beveland, beide oenderdeel van de Deltawerkn.

't Eiland is vlak en ligt boovn de zêespegel. 

## Plekn
De belangrykste plekn met hunder officiële noame zyn:
* Colijnsplaat
* Geersdijk
* Kats
* Kamperland
* Kortgene
* Wissenkerke (gemêenthuus)

## Externe koppeliengn
* Plaatsengids
* AlleCijfers
Michael Schumacher

**Michael Schumacher** (Hürth, 3 januoari 1969) es e Duutschn ex-autocoureur. Ie es actief gewèest in de Formule 1 van 1991 toet 2006 en van 2010 toet 2012. Ie kwam zeevn kêers weireldkampioen, in 1994, 1995, 2000, 2001, 2002, 2003 en 2004.

Den 29stn december 2013 liept ie e zwoar heirsnletsel ip by e ski-accident.
Faeröereilandn

thumb|Ligginge van de Faeröereilandn
De **Faeröereilandn** (Faeröers: *Føroyar*; Deens: *Færøerne*) zyn een eilandngroep in de nôordelykn Atlantischn Oceoan in de driehoek Schotland-Nôorweegn-Ysland. Den archipel is een autonoom oenderdêel binnen 't Keuninkryk Denemarkn. De noame *Faeröer* zou *Schoapneilandn* willen zeggen (Deens: *får* is schoap; *øer* eilandn). E klêene 40 percent van de menschn weunt in den hoofdstad Tórshavn.
thumb|left|Detailkoarte
thumb|'t Schiereiland Tinganes in Tórshavn
Aruba

thumb|Ligginge van Aruba
**Aruba**, officieel: Land Aruba (Papiamento: *Pais Aruba*), is e land binnen 't Keuninkryk van de Nederlandn, geleegn ip 't Zuud-Amerikoans continentoal plat in de Caraïbische Zêe, ip 23 kilometer te nôordn van 't Venezoloans schiereiland Paraguaná. Tegoare mè Bonaire en Curaçao vormt Aruba e groep die de ABC-eilandn genoemd wordt van de Klêene Antillen. Den hoofdstad van Aruba is Oranjestad.

D' officiële toaln zyn Nederlands en Papiamento, e Creoolsche toale gebaseerd ip Portugees met invloedn van 't Spoans, Ingels, Nederlands en Afrikoansche toaln.

Der weunn oungeveer 106.000 menschn (2024). 

## Referensjes


thumb|left|Detailkoarte
thumb|Oranjestad
Antilln

[thumb|Ligginge van d' Antilln in 't [Caraïbn|Caraïbisch gebied]]
D' **Antilln** zyn een eilandngroep in de Caraïbische Zêe. Ze krulln zuudwoarts vanof 't punt van Florida noa 't nôordwestn van Venezuela. 

D' Antilln wordn oenderverdêeld in de Grôte Antilln en de Klêene Antilln. De Klêene Antilln wordn verder oenderverdêeld in de Boovnwindsche Eilandn en de Beneednwindsche Eilandn.
thumb|left|Detailkoarte

## Eilandn
### Grôte Antilln
* Cuba
* Hispaniola
* Jamaica
* Puerto Rico
### Klêene Antilln
* Boovnwindsche Eilandn 
**De Moagdneilandn
*** Amerikoansche Moagdneilandn
*** Britsche Moagdneilandn
**Anguilla
**SSS-eilandn
***Sint Moartn 
***Saba
***Sint Eustatius
**Saint-Barthélemy
**Antigua en Barbuda
**Saint Kitts en Nevis
**Montserrat
**Guadeloupe
**Dominica
**Martinique
**Saint Lucia
**Barbados
**Saint Vincent en de Grenadines
**Grenada
**Trinidad en Tobago
* Beneednwindsche Eilandn:
**ABC-eilandn
***Aruba
***Bonaire
***Curaçao
Curaçao

thumb|Ligginge van Curaçao
**Curaçao**, officieel: Land Curaçao (Papiamento: *Pais Kòrsou*), is e land binnen 't Keuninkryk van de Nederlandn. 't Ligt in de Caraïbische Zêe, juste vo de kust van Venezuela. Tegoare met Aruba en Bonaire vormt Curaçao e groep die de ABC-eilandn genoemd wordt van de Klêene Antillen. Den hoofdstad en grotste plekke van Curaçao is Willemstad.

De moedertoale en mêest gesprookn toale is 't Papiamento, e Creoolsche toale die gebaseerd is ip Portugees. Nederlands is de twêede toale die angelêerd wordt ip schole, neffest Ingels en Spoans.

Der weunn oungeveer 155.000 menschn (2024).

## Referensjes


thumb|left|Detailkoarte
thumb|Handelskoaie in Willemstad
Zuud-Beveland

thumb|Ligginge van Zuud-Beveland
**Zuud-Beveland** is e vroeger eiland, nu schiereiland, in 't midden van d' Hollandsche provinsje Zêeland. 't Ligt tusschn d' Ôosterschelde en de Westerschelde. 't Is 't ôostelyk dêel van Midden-Zêeland.

Zuud-Beveland grenst an 't schiereiland Walchern, via de Zandkreekdam (Deltawerkn) an Nôord-Beveland, en via e landengte an de Nôord-Broabantsche gemêente Woensdrecht. 

't Bestoat uur vier gemêentes:
*Borsele
*Goes
*Kapelle
*Reimerswoal
Luna Twist

**Luna Twist** is de opvolger van Once More. 
Alain Tant en Filip Moortgat wonnen met Once More de eerste Humo's rockrally. 
Na 2 jaar trokken ze naar Gent en begonnen een nieuwe groep met 2 extra muzikanten: Dirk Blanchart en drummer Dirk Vangansbeke. Een jaar later veranderde ze hun naam van Once More naar Luna Twist.

Hun eerste single Tom & Jerry was een flop, maar opvolger African time was een schot in de roos, een nummer dat ook in het buitenland in de smaak viel. In 1982 volgde er een debuutalbum met buiten 'African time' ook 'Look out' en 'Decent life'. Het album wordt nog steeds beschouwd als een van de best afgewerkte albums ooit in België.

Nadat een Europees succes uitblief, kwamen er nog enkele singles, maar in 1983 ging de groep toch ter ziele. Artistieke meningsverschillen werd als reden opgegeven.

Alain Tant bleef zingen en werd later vooral studiozanger. Filip Moortgat trad vooral met Jo Lemaire op en Dirk Blanchart begon een solocarriere. Maar geen van allen haalde jammer genoeg nog het succes van Luna Twist...

Na 25 jaar kwam er een reünie in 2008, met de drie nog overblijvende originele leden Dirk Blanchart, Alain Tant en Filip Moortgat (drummer Dirk Vangansbeke kwam om het leven bij een auto-ongeval in 1999) aangevuld met twee nieuwe muzikanten op drums en synthesizers.
Kioto

**Kioto** (Japanees: 京都, Kyoto) is e stad in Japan. De stad ligt an de riviere de Kamo. Der weunn 1.445.648 menschn (2023).
Ôosterschelde

thumb|Ligginge van d' Ôosterschelde
D' **Ôosterschelde** is e zêeoarm in d' Hollandsche provinsje Zêeland, en wordt omgeevn deur d' eilandn Schouwn-Duveland, Tholen, Zuud-Beveland en Nôord-Beveland. De woatermassa is e vroeger estuarium van de riviere de Schelde en hèt een ippervlak van 350 km². Deur d' Ôosterscheldekeringe (Deltawerkn) sedert 1986 kan d' Ôosterschelde hêlegans ofgeslootn wordn van de zêe.
thumb|left|Ôosterscheldekêringe
Tholen (eiland)

thumb|Ligginge van 't eiland Tholen
**Tholen** is e vroeger eiland, nu schiereiland, in d' Hollandsche provinsje Zêeland. 't Vormt t'hope mè 't vroeger eiland Sint Philipsland de gemêente Tholen.

't Schiereiland wordt omgeevn deur woater:
*De Krabbenkreke tusschn d' eilandn Tholen en Sint Philipsland
*'t Mastgat en 't Keetn tusschn d' eilandn Tholen en Schouwn-Duveland
*D' Ôosterschelde
*D' Êendracht, 't woater tusschn 't eiland Tholen en Nôord-Broabant
Tholen

* Tholen (eiland), een eiland in d' Hollandsche provinsje Zêeland
* Tholen (gemêente), e gemêente ip 't eiland Tholen en Sint Philipsland
* Tholen (stad), e stad in de gemêente Tholen
Nederlandsche Waddneilandn

thumb|Ligginge van de Nederlandsche Waddneilandn
De **Nederlandsche Waddneilandn** (in 't Nederlands: de Waddeneilanden, in 't Duuts: Westfriesischen Inseln) zyn de Waddneilandn geleegn vo de kust van Holland tusschn de Nôordzêe en de Waddnzêe.
## Eilandn
### Beweund
* Texel 
* Vlieland
* Terschelling
* Ameland
* Schiermonnikoog

De Nederlandsche Waddneilandn hèn een ippervlak van 405,2&nbsp;km². Elk van de vuuf eilandn is geleegn in e gelyknoamige gemêente. Texel ligt in Nôord-Holland, de reste in Friesland. 
### Oenbeweund
* Noorderhaaks of Razende Bol
* Rottumerplaat
* Rottumeroog
Nôord-Friesche Waddneilandn

thumb|Ligginge van de Nôord-Friesche Waddneilandn
thumb|Detailkoarte
De **Nôord-Friesche Waddneilandn** (Duuts: *Nordfriesische Inseln*, Deens: *Nordfrisiske Øer*) zyn de Waddneilandn vo de westkust van de Duutsche dêelstoat Sleeswyk-Holstein en de Deensche regio Zuud-Denemarkn.

Neffest de grottere eilandn zyn der de Halligen, e stik of tien kleindere eilandjes die nie beschermd wordn deur dykn.
## Eilandn
* Deensche eilandn en Halligen
** Langli (Hallig)
** Fanø 
** Mandø 
** Koresand
** Rømø 
** Jordsand 
* Duutsche eilandn
** Sylt 
** Föhr
** Amrum
** Pellworm
** Nordstrand 
* Duutsche Halligen
** Oland 
** Langeneß 
** Gröde
** Habel
** Hamburger Hallig 
** Hooge
** Nordstrandischmoor
** Norderoog
** Süderoog
** Südfall
* Zandbankn
** Japsand
** Norderoogsand 
** Süderoogsand
** Kniepsand
** Jungnamensand
Peloponnesos

thumb|Ligginge van de Peloponnesos in Grieknland<br />
De **Peloponnesos** (Grieks: Πελοπόννησος, *Pelopónnèsos*) is 't grotste schiereiland van Grieknland en 't ligt te zuudn van 't Grieks vasteland. 't Wordt dervan gescheid deur de Golve van Korinthe en de Saronische Golve en dermee verboendn deur de landengte van Korinthe woar da 't Kanoal van Korinthe deurelopt. Doarmee is de Peloponnesos hêlegans omgeevn deur woater. D' ippervlakte van 't schiereiland bedroagt 21.549 km² en der zyn 1.155.019 inweuners (2011).
thumb|left|Detailkoarte

Peloponnesos is genoemd achter de Griekschn held Pelops. 't Woord *nèsos* wil eiland zeggn. By d' uytsproake van de Grieksche noame Pelopónnèsos ligt de klemtôon ip de derde lettergrepe. Sedert de middelêeuwn wordt de Peloponnesos ook wel Morea genoemd.

Peloponnesos is ook de noame van êen van de dertien periferien van Grieknland (regio's). Die regio besloat moa drie quart van ’t schiereiland. 't Nôordwestn makt dêel uyt van de periferie West-Grieknland en e klêen gedêelte in 't ôostn valt ounder Attika.
Peloponnesos (periferie)

thumb|De periferie Peloponnesos
**Peloponnesos** is êen van de dertien periferien (regio's) van Grieknland. 't Is geleegn in 't zuudn van 't Grieks vasteland, ip 't schiereiland Peloponnesos, da 't wel nie hêlegans besloat. 't Nôordwestn makt dêel uut van de periferie West-Grieknland en e klêen gedêelte in 't ôostn valt oender Attika.
## Administratieve indêlinge
De periferie Peloponnesos bestoat uut vuuf regionale districtn (*periferiaki enotita*):
* Argolis (Αργολίδα), hoofdstad Nauplion
* Arcadië (Αρκαδία), hoofdstad Tripolis
* Korinthe (Κορινθία), hoofdstad Korinthe (stad)
* Laconië (Λακωνία), hoofdstad Sparta
* Messenië (Μεσσηνία), hoofdstad Kalamáta
Nagorno-Karabach

thumb|Ligginge van Nagorno-Karabach
**Nagorno-Karabach** of **Ipper-Karabach** (Armeens: Լեռնային Արցախ, *Lernajin Artsakh*, Azerbeidzjoans: Dağlıq Qarabağ of Yuxarı Qarabağ, Russisch: Нагорный Карабах, *Nagorny Karabach*), is een internationoal nie-erkende stoat in de Zudelyke Kaukasus. 't Gebied is een enclave binnen Azerbeidzjan met e corridor noar Armenië. Den hoofdstad is Stepanakert. 

Nagorno-Karabach, woarvan dat de bevolkinge bestoat uut etnische Armeniërs, makt formeel dêel uut van Azerbeidzjan, moar is *de facto* oenofhankelyk.
Sevilla

**Sevilla**  is den hoofdstad van de Spoansche regio Andalusië en van de provinsje Sevilla. De stad ligt an de riviere de Guadalquivir, in 't zuudwestn van 't Iberisch Schiereiland.

D' oude stad, met een ippervlak van 4 vierkante kilometer, bevat een UNESCO-Weirelderfgoedlocoasje die bestoat uut drie gebouwn: 't Alcázar-paleiscomplex, de kathedroale en de Archivo General de Indias.

Plaza de España in 't Maria Luisa park is êen van de mêest bezochte monumentn van Sevilla. 't Wierd gebouwd ter êre van de Ibero-Amerikoansche exposiesje van 1929.

Ofbeeldienge: Sevilla-2-4 (48040184121).jpg|Alcázar-paleiscomplex
Ofbeeldienge:Sevilla Cathedral - Southeast.jpg|Kathedroale van Sevilla
Ofbeeldienge:Sevilla - Archivo General de Indias K01.jpg|Archivo General de Indias 
Ofbeeldienge:Plaza de España (Sevilla) - 01.jpg|Plaza de España
Sint Philipsland (eiland)

thumb|Ligginge van Sint Philipsland

**Sint Philipsland** is e schiereiland in de gemêente Tholen in d' Hollandsche provinsje Zêeland. Ip 't schiereiland met een ippervlak van oengeveer 23 km² liggen de dorpn Sint Philipsland en Anna Jacobapolder en de buurtschap De Sluus.

Sint Philipsland is via de Slaakdam verboendn mè 't vasteland van Nôord-Broabant. Noa 't zuudn is 't via de Krabbekrekedam verboenden mè Tholen. Noa 't nôordn is Sint Philipsland via de Philipsdam verboendn met de Grevelingndam en dus met Overflakkee ('t grotste dêel van 't eiland Goeree-Overflakkee) en Duveland.
Waddneilandn

thumb|De Waddneilandn
De **Waddneilandn** liggen an de Nôordzêe, in 't nôordwestn en nôordn van Holland, in 't nôordn van Duutsland en in 't westn van Denemarkn. Tusschn d' eilandn en 't vasteland ligt de Waddnzêe, die by lêeg woater grôotndêels drogevalt en doarom styf belangryk is vo veugels.

De Waddneilandn hèn e totoale ippervlakte van 1047,5&nbsp;km² en wordn beweund deur 81.340 menschn. 't Grotste eiland is 't Hollandsche Texel, gevolgd deur 't Deensche Rømø en 't Duutsche Sylt.

De Waddneilandn wordn ingedêeld in drie kleindere eilandkeetns:
*Nederlandsche Waddneilandn 
*Ôost-Friesche Waddneilandn
*Nôord-Friesche Waddneilandn
Krim

thumb|Koarte van de Krim
De **Krim** is e schiereiland in Ôost-Europa, bykan hêlegans  omgeevn deur de Zwarte Zêe en de kleindere Zêe van Azov. De grotste stad is Sevastopol. De Krim hèt een ippervlak van 27.000 km² met 2,4 miljoen inweuners en stoat sedert 2014 oender Russische bezettinge. 

De landengte van Perekop verbindt 't schiereiland met den oblast Cherson ip 't vasteland van Oekraïne. In 't ôostn overspant de Krimbrugge, gebouwd in 2018, de Stroate van Kertsj en verbindt 't schiereiland mè Krasnodar Krai in Rusland. De Schoorwalle van Arabat, geleegn in 't  nôordôostn, is e smalle stroke land die de Syvash-lagunes scheidt van de Zêe van Azov. An den overkant van de Zwarte Zêe ligt Roemenië in 't westn en Turkeye in 't zuudn.
Zêe van Azov

thumb|Ligginge van de Zêe van Azov en de Zwarte Zêe
De **Zêe van Azov** (Russisch: Азо́вское мо́ре, *Azovskoje more*; Oekraïens: Азо́вське мо́ре, *Azovs'ke more*; Krimtatoars: Azaq deñizi) is e zêe in Ôost-Europa die verboendn is met de Zwarte Zêe via de Stroate van Kertsj, die sedert d' annexoasje van de Krim in 2014 in handn is van Rusland. 

De zêe wordt in 't nôordwestn begrensd deur Oekraïne, in 't ôostn deur Rusland  en in 't zuudn deur de Krim en 't schiereiland Taman (Rusland).
thumb|left|Steedn roend de Zêe van Azov
Stroate van Kertsj

thumb|Ligginge van de Stroate van Kertsj tusschn de Zêe van Azov en de Zwarte Zêe
De **Stroate van Kertsj** (Russisch: Ке́рченский проли́в, Oekraïens: Керченська протока, Krim-Tatoars: Keriç boğazı) is e zêestroate die de verbindinge vormt tusschn de Zwarte Zêe en de Zêe van Azov. In 't westn ligt 't schiereiland Kertsj, een oenderdêel van de Krim, en in 't ôostn 't schiereiland Taman in Rusland. De zêestroate is 3,1 tot 15 kilometer brêed en toet 18 meter diepe.

De stroate is genoemd noa de stad Kertsj, de belangrykstn hoavn ip de Krim. In d' oudheid stoend de zêestroate bekend oender de noame Cimmerische Bosporus.

De Krimbrugge overspant de Stroate van Kertsj tusschn 't Kertsj-schiereiland en 't Taman-schiereiland. 't Zyn e poar parallelle bruggn, den ênen e vierboans autoverkêersbrugge en den andern e dubbele spoorlyne. De brugge is gebouwd deur de Russische Federoasje achter d' annexoasje van de Krim begun 2014 en is mè zyn 19 km de langste brugge van Europa. 
thumb|left|De Krimbrugge over de Stroate van Kertsj
Zêestroate

thumb|Zêestroate
thumb|Stroate van Gibraltar
E **zêestroate**, **zêenauwte** of **zêe-engte** is e smalle deurgank tusschn twêe zêen en ook de schèidinge tusschn twêe landmassa's. Zêestroatn zyn styf belangryk vo de scheepvoart en doarmee dikwyls van grôot economisch en militair belang.  

't Teegnovergestelde van e zêestroate is e landengte of landnauwte. 
## Belangryke zêestroatn in Europa
* Stroate van Bonifacio 
* Bosporus 
* Dardanelln
* Stroate van Kara of Karische Pôorte
* Nauw van Kales of Stroate van Dover
* Sont
* Kattegat
* Stroate van Gibraltar
* Stroate van Kertsj
* Stroate van Messina
* Kanoal van Malta
* Stroate van Otranto
* Stroate van Sicilië
Landengte

thumb|Landengte van Korinthe
E **landengte**, **landnauwte** of **istmus** is e smalle stroke land, tusschn twêe zêen, boain of golvn, die twêe landmassa’s mè mekoar verbindt.

Over landengtes wordn dikwyls kanoaln angeleid, die kunn zorgn vor e kortere weg vo 't zêevervoer.

't Teegnovergestelde van e landengte is e zêestroate.
Rendeux

[thumb|Ligginge van Rendeux in 't [Arroundissement Marche-en-Famenne in de provinsje Luxemburg
]]
**Rendeux** is e dorp en gemêente in de Belgische provinsje Luxemburg in de Woaln. De gemeente het en ippervlakte van 69,23 km² en telt 2.717 inweuners (2025).

Ofbeeldienge:Coat of arms of Myrendeux.svg|Woapnschild
Ofbeeldienge:Flag of Rendeux.svg|Vlagge 

De gemêente bestoat neffest Rendeux zelve nog uut de dêelgemêentn Beffe, Hodister en Marcourt.

't Dorp Rendeux ligt ip de linkeroever van de Ourthe, e zyriviere van de Moas, tusschn de dorpn Marcourt (stroomipwoarts) en Hampteau (stroomofwoarts). 't Bestoat uut twêe gehuchtn: Rendeux-Bas en Rendeux-Haut. In Rendeux-Haut zyn den hoofdzetel van 't gemêentebestier, 't kastêel en de schole te vindn.  
 
De gemêente ligt te midden van uutgestrekte nateure woarin dat ook 't Arboretum Robert Lenoir ligt met e grôot dêel zeldzoame boomsôortn.

Ofbeeldienge:Rendeux CH1b JPG.jpg| Kastêel van Rendeux
Ofbeeldienge: Taxodium distichum (Rendeux) JPG1.jpg|Arboretum Robert Lenoir
Ofbeeldienge:Marcourt Chp JPG1a.jpg|Kapelle en hermitage van Sint-Thibaut (1639) in Marcourt

## Polletiek
* Burgemeester: Cédric Lerusse (EdB)
* Bestier: EdB
* Zetels: **11** (2024-2030) 
** EdB: 8
** AE: 3
Ourthe

thumb|Brugge over de Ourthe in Esneux
thumb|Koarte van de Ourthe
De **Ourthe** (Woals: *Aiwe d' Oûte*, Duuts: *Urt*) is 'n 165 kilometer lange riviere in de Woaln. 't Is e zyriviere van de Moas. 

De Ourthe oentspringt ip twêe plekkn in 't zuudôostelyk dêel van de Belgische Ardenn. De westelykn tak is de 53 km lange Ourthe Occidentale met de bronne by 't dorp  Libramont. Den ôostelykn tak is de 46 km lange Ourthe Orientale met de bronne in Ourthe, e gehucht dichte by de Luxemburgsche grenze.

De twêe bronriviern vloein t'hope in Nisramont. Vanof da punt toet La Roche-en-Ardenne wordt de riviere Boovn-Ourthe (Haute-Ourthe) genoemd. 't Overige traject toet de uutmoendinge in de Moas in Luuk noemt Beneedn-Ourthe (Basse-Ourthe).
  

Confluence of the two ourthes.JPG|Soamnvloeiinge van Ourthe Occidentale (West) en Ourthe Orientale (Ôost)
Ourthe333.JPG|De Ourthe by Rendeux
20110829 durbuy06.jpg|De Ourthe in Durbuy
Vresse-sur-Semois

[thumb|Ligginge binn'n 't [arroundissement Dinant in de provinsje Noamn
]]
**Vresse-sur-Semois ** is e gemêente in de Belgische provinsje Noamn in de Woaln. De gemeente het een ippervlakte van 101,41 km² en telt 2.549 inweuners (2025).
left|65px

De 12 dêelgemêentn van Vresse-sur-Semois zyn de dorpn Bohan, Membre, Vresse, Laforêt, Chairière, Mouzaive en Alle, die langst de Semois liggn, de dorptjes Bagimont, Pussemange en Sugny in 't zuudwestn, dichte by de Fransche grenze en Nafraiture en Orchimont in 't nôordn.

Vresse-sur-Semois grenst an de gemêentn Gedinne, Bièvre en Bouillon.

Ofbeeldienge:Vresse-sur-Semois JPG02.jpg|De Sint-Lambertuskerke en 't oud gemêentehuus
Ofbeeldienge:Pont Saint-Lambert (DSCF4807).jpg|De brugge Saint-Lambert
Ofbeeldienge:Vresse-sur-semois Semois GhezoArt 1.jpg|De Semois in Vresse-sur-Semois

## Polletiek
*Burgemeester: Arnaud Allard (ECD)
*Bestier: Ensemble pour une Commune dynamique (ECD)
*Zetels: 11 (2024-2030)
**ECD: 11
Semois

thumb|Loop van de Semois
De **Semois** (Woals: *Simwès*, *Semoy* geschreevn in Vrankryk), is e rechterzyriviere van de Moas.

De riviere oentspringt in Arlon in België, deurkruust Belgisch Lotharingen en d' Ardenn in west-nôordwestelyke richtinge, stikt ton de Fransche grenze over en moendt uut in de Moas by Monthermé in 't Frans departement Ardennes.

De riviere is 190 km lank, woarvan 20 kilometer ip Frans groendgebied. In België stroomt ze vo 't grotste dêel deur de provinsje Luxemburg, de reste in 't zuudôostn van Noamn. Sedert 9 december 2022 is de Semoisvalleie ook e nationaal park.
 
De bekendste plekke an de Semois is de middelêeuwsche stad Bouillon mè zyn kastêel. De Semoisvalleie was in de 20e êeuwe styf bekend vo zyn toebak. In Vresse ist er e toebaksmusee.


Bouillon JPG01B.JPG|Semois in Bouillon
Florenville 050422 (4).JPG|Semois in Florenville
Chassepierre - Vi02 JPG.jpg|Semois in Chassepierre
Érezée

[thumb|Ligginge van Érezée in 't [Arroundissement Marche-en-Famenne in de provinsje Luxemburg
]]
**Érezée** (Woals: *Erezêye*) is e dorp en gemêente in de Belgische provinsje Luxemburg in de Woaln. De gemeente het een ippervlakte van 78,89 km² en telt 3.356 inweuners (2025).

Ofbeeldienge: Blason ville BE Erezee.svg |Woap'nschild
Ofbeeldienge: Flag of Erezée.svg|Vlagge 

De gemêente bestoat neffest Érezée zelve nog uut de dêelgemêentn Amonines, Soy en Mormont. 

De dorpn en gehuchtn van de gemêente zyn: Amonines, Awez, Biron, Blier, Briscol, Clerheid, Érezée, Erpigny, Éveux, Fanzel, Fisenne, Hazeilles, Laforge, Mélines, Mormont, Pont d'Érezée, Sadzot, Soy en Wy.

Érezée grenst an de gemêentn Durbuy, Manhay, Rendeux en Hotton.

Ofbeeldienge:Erezée JPG01.jpg|Kerke Saint-Laurent in Érezée
Ofbeeldienge:Fisenne (Erezée) JPG00.jpg|Kapelle Saint-Remi in Fisenne
Ofbeeldienge: Fisenne-Kasteelhoeve Fisenne (1).JPG|Kastêelhoeve in Fisenne

## Polletiek
* Burgemeester: Michel Jacquet (IC)
* Bestier: IC
* Zetels: **13** (2024-2030) 
** IC: 8
** Vivr'Action: 5
Scandinoavië

[thumb|Rôod: [Nôorweegn, Zweedn, Denemarkn. Oranje: Finland, Ysland, Faeröereilandn]].
**Scandinoavië** is e gebied in 't nôordn van Europa. 

Geografisch gezien is Scandinoavië 't gebied die overêenkomt mè 't Scandinoavisch Schiereiland, die bestoat uut de landn Nôorweegn en Zweedn. Polletiek gezien bestoat Scandinoavië uut Denemarkn, Nôorweegn en Zweedn. Ook de Nôordsche Road (soamnwerkingsverbandn tusschn de Nôordsche landn Denemarkn, Finland, Ysland, Nôorweegn en Zweedn) wordt dikwyls anzien lyk "Scandinoavië".

Fennoscandinoavië of Fennoscandië omvat de landn Nôorweegn, Zweedn en Finland, de Russische dêelrepubliek Karelië en 't Russisch Kola-schiereiland.

De toaln Nôors, Zweeds en Deens wordn anzien lyk de Scandinoavische toaln. Oender de Nôord-Germoansche toaln valln ook Yslands en Faeröers.
Nôord-Europa

[thumb|Europa wordt deur de [Verênigde Noaties oenderverdêeld in de volgnde geografische gebiedn:

]]
**Nôord-Europa** is 't nôordelyk dêel van 't continent Europa. De Verênigde Noaties rekenn de volgnde landn toet Nôord-Europa: 
* Denemarkn
** Faeröereilandn
* Estland
* Finland
** Åland
* Republiek Ierland
* Ysland
* Letland
* Litouwn
* Nôorweegn
** Spitsbergn
**Jan Mayen
* Verênigd Keuninkryk
** Eiland Man
** Guernsey
**Jersey
* Zweedn

### Regio's
Nôord-Europa wordt oenderverdêeld in de volgnde geografische en of cultuurhistorische regio's:
* Scandinoavië: Nôorweegn, Zweedn en Denemarkn
* Nôordsche landn: Scandinoavië plus Finland, Ysland en de Faeröereilandn
* Baltische stoatn: Estland, Letland en Litouwn
* Britsche Eilandn: Verênigd Keuninkryk, Eiland Man, de Kanoaleilandn en Republiek Ierland
Scandinoavisch Schiereiland

thumb|'t Scandinoavisch Schiereiland oender de snêeuw 
't **Scandinoavisch Schiereiland** ligt in Nôord-Europa en omvat grofweg 't vasteland van Zweedn, Nôorweegn en 't nôordwestelyk dêel van Fins Lapland.

't Scandinoavische schiereiland is 't grotste van de schiereilandn van Europa. 't Is oengeveer 1.850 kilometer lank en de brèedte varieert van 370 tot 805 km. 't Scandinoavisch Hoogland, e bergkeetn, bepoalt over 't algemêen de grenze tusschn Nôorweegn en Zweedn. 

De grenzn van 't schiereiland zyn:
*de Barentszêe in 't nôordn 
*de Nôorsche Zêe in 't westn  
*de Nôordzêe in 't zuudwestn 
*de Baltische Zêe en de Botnische Golve in 't ôostn
*Denemarkn in 't zuudn 

In 't westn van 't Scandinoavisch Schiereiland ligt de Nôorsche fjordnkust en in 't zuudn de grôte meern (Vänermeer en Vättermeer). Vo de kustn liggn klêene rotseilandn.
Karelië

thumb|Dêeln van Karelië lyk of dan ze nu verdêeld zyn
**Karelië** (Fins: *Karjala*; Russisch: Карелия, *Karelija*) is e regio in Nôord-Europa van historische betêkenisse vo Rusland (inclusief de Sovjettyd), Finland en Zweedn.

Den dag van vandoage is 't verdêeld tusschn 't nôordwestn van Rusland (de Republiek Karelië en Oblast Leningrad) en Finland (de regio's Zuud-Karelië, Nôord-Karelië en 't ôostelyke dêel van Kymenlaakso). 

Karelië strekt uut van de kust van de Witte Zêe toet an de Finsche Golve. 't Bevat de twêe grotste meern van Europa, 't Ladogameer en 't Onegameer. De Karelische landnauwte (isthmus) ligt tusschn de Finsche Golve en 't Ladogameer.  

An den andere kant van 't Ladogameer wordt de riviere de Svir geweunlyk anzien lyk de traditionele zudelyke grenze van 't Karelisch groendgebied, binst da 't Onegameer en de Witte Zêe d' ôostgrenze markeern.
Kola-schiereiland

thumb|Ligginge van 't Kola-schiereiland
't **Kola-schiereiland** (Russisch: Кольский полуостров; *Kolski poloeostrov*) is e schiereiland in 't uterste nôordwestn van Rusland, geleegn tusschn de Barentszêe in 't nôordn en de Witte Zêe in 't ôostn en zuud-ôostn. De westelyke grenze van 't schiereiland lopt langst de Kola-boaie, via de valleie van de riviere de Kola, 't Imandrameer en de riviere de Niva toet an de Golve van Kandalaksja.

't Schiereiland met 'n ippervlakte van 100.000 km², komt oengeveer overêen met den oblast Moermansk. De belangrykste  plekke is de stad Moermansk. 

Kola makt dêel uut van Lapland. De mêeste inweuners, die surtout langst de kust weunn, zyn Russn. In 't binnland weunn Samische rendierhouders. Hunder vôorouders zyn d' ôorsproenkelyke beweuners van 't gebied. 
thumb|left|Zicht ip 't Imandrameer
Noors

thumb|Plekkn woar da Noors geklapt wordt
thumb|Bokmål en Nynorsk in Nôorweegn
**Noors** (*norsk*) is e Nôord-Germoansche of Scandinoavische toale met oengeveer 4,5 miljoen sprekers. 't Is 'n officiële toale in Nôorweegn.

Noors is nauwe verwant an d' andere twêe vasteland-Scandinoavische toaln, 't Deens en 't Zweeds. De drie toaln zyn oender mekoar redelyk goed verstoanboar. 
 
Noors hèt twêe officiële schryftoaln: Bokmål en Nynorsk. Neffest d' officiële schryftoaln zyn der vele dialectn. Alhoewel dan de mêeste dialectn mêer trekkn ip Nynorsk of ip Bokmål, wordt Nynorsk deur e minderheid van de bevolkinge (oengeveer 15%) lyk schryftoale gebruukt, de reste gebruukt Bokmål. 

Noors wordt geschreevn mè 't Deens-Nôors alfabet, die 29 letters bevat, met achter de z de drie letters: *æ*, *ø* en *å*. De letters *c*, *q*, *w*, *x* en *z* wordn, lyk in 't Deens, allêne gebruukt in lêenwoordn.
thumb|left|''æ'', ''ø'' en ''å'' in 't Deens-Noors alfabet

Oorsproenkelyk wierd in al de Scandinoavische landn dezelfste toale gesprookn: Oernoors en (vanof ca. 700) Oudnoors. Roend 1350, achter e pestepidemie, kwamt er 'n aparte Noorsche toale, 't Middelnoors. Die toale goenk in ca. 1525 over in modern Noors. 't Runenschrift wierd gebruukt lyk schryftoale toet in de middelêeuwn en ton geleidelyk an vervangn deur 't Latyns schrift.

Kenmerknd vo 't Noors is da 't e tôontoale is. Der bestoan twêe tôonn. Veranderingn in tôonhoogte by 't uutspreekn van êen en dezelfste lettergrepe, kan de betêkenisse van 't woord verandern. Da komt omda 't Noors zogezeide  'stille' letters kent, die in bepoalde gevalln nie uutgesprookn wordn: d, t, g, h.
Durbuy

[thumb|Ligginge van Durbuy in 't [Arroundissement Marche-en-Famenne in de provinsje Luxemburg
]]
**Durbuy** is 'n historisch stadje en gemêente in de Belgische provinsje Luxemburg in de Woaln. 

Ofbeeldienge:Blason de Durbuy.svg|Woap'nschild
Ofbeeldienge:Flag of Durbuy.svg|Vlagge 

De stad is gebouwd in e meander van de riviere de Ourthe en was vroeger den hoofdstad van 't groafschap Durbuy. Sedert de fusie van gemêentn in 1977 hèt Durbuy zyn noame en stadstitel gegeevn an e grôte nieuwe gemêente mè 12 dêelgemêentn. De totoale ippervlakte is 157,08 km² en der zyn 11.511 inweuners (2025).

De dêelgemêentn woaroender nog verschillige dorptjes en gehuchtn zyn: Durbuy, Grandhan, Septon, Tohogne, Barvaux, Borlon, Bende, Bomal, Izier, Villers-Sainte-Gertrude, Heyd en Wéris.

Ofbeeldienge:Durbuy Rv1aJPG.jpg| De Ourthe en 't kastêel in Durbuy
Ofbeeldienge:Durbvil.JPG|Zicht ip Durbuy
Ofbeeldienge:Durbuy JPG.jpg|Park, kerke en kastêel

## Polletiek
* Burgemeester: Philippe Bontemps (LdB)
* Bestier: LdB, Durbuy 2024
* Zetels: **21** (2024-2030) 
** LdB: 11
** MR: 7
** Durbuy 2024: 2
** Ecolo: 1
La Roche-en-Ardenne

thumb|Zicht ip de stad met de kerke en 't kastêel ip e rotsachtign heuvel
**La Roche-en-Ardenne** (Woals: *Li Rotche*, Duuts *Fels im Ösling* of *Welschenfels*) is e stad en gemeente an de oever van de Ourthe in de Belgische provinsje Luxemburg in de Woaln. De gemeente het een ippervlakte van 148,53 km² en telt 4.067 inweuners (2025).
left|75px

De gemêente bestoat neffest La Roche-en-Ardenne zelve nog uut de dêelgemêentn Samrée, Ortho, Hives, Beausaint en Halleux.
[thumb|Ligginge van La Roche-en-Ardenne in 't [Arroundissement Marche-en-Famenne in de provinsje Luxemburg
]]
Andere dorpn zyn Borzée, Cielle, Warempage.

La Roche-en-Ardenne grenst an de gemêentn Rendeux, Manhay, Houffalize, Bertogne, Tenneville, Nassogne en Marche-en-Famenne. De stad ligt 24 kilometer van 't Grôothertogdom Luxemburg.
thumb|left|'t Kastêel van La Roche-en-Ardenne

## Polletiek
* Burgemeester: Jean-Pierre Dardenne (En Avant)
* Bestier: En Avant
* Zetels: **15** (2024-2030) 
** En Avant: 10
** Ensemble: 5
Nôord-Germoansche toaln

thumb|'''Nôord-Germoansche toaln'''<br />
''Scandinoavische toaln (vasteland):''



''Nôord-Germoansche toaln (eiland):''
De **Nôord-Germoansche toaln** vormn t'hope met de West-Germoansche toaln en d' uutgestorvn Ôost-Germoansche toaln (Bourgondisch, Gotisch, Vandoals), êen van de drie takkn van de Germoansche toaln, 'n oenderfamilie van d' Indo-Europeesche toaln.

De Nôord-Germoansche toaln of ook wel de Scandinoavische toaln zyn 't Deens, 't  Noors (Bokmål en Nynorsk), 't Zweeds, 't Yslands en 't Faeröers. Ze wordn surtout in Scandinoavië gesprookn deur oengeveer 20 miljoen menschn.

De Nôord-Germoansche toaln zyn nauwer verwant met d' uutgestorvn Ôost-Germoansche toaln of mè 't West-Germoans. 't Nôord-Germoans is bekend van 't styf oud runenschrift. 

De Scandinoavische toaln van 't vasteland (Deens, Noors en Zweeds) zyn oender mekoar redelyk goed verstoanboar. Deens en Bokmål trekkn zelfs zo sterk ip mekoar, dan sommigte toalkundign z' anzien lyk dialectn van dezelfste toale.  

Sommigte toalweetnschappers beweirn da 't Ingels van nu ook dêel uutmakt van de Nôord-Germoansche toalgroep in plekke van de West-Germoansche groep. In ieder geval wierd 't Oudingels sterk beïnvloed deur 't Oudnoors, de toale geklapt deur de Vikings.
Zweeds

thumb|
**Zweeds** (*svenska*) is e Nôord-Germoansche of Scandinoavische toale met oengeveer 13,2 miljoen sprekers. 't Is de mêest gesprookn toale in Zweedn (10 miljoen sprekers) en êen van d' officiële toaln van Finland (300.000 sprekers). In de Finsche autonome provinsje Åland is Zweeds d' ênigste officiële toale. 

Zweeds is nauwe verwant an d' andere twêe ip 't vasteland gesprookn Scandinoavische toaln, Deens en Noors. 't Wordt geschreevn mè 't Latyns alfabet, woaran dan der drie letters toegevoegd zyn: Åå, Ää, Öö. Kenmerknd vo 't Zweeds is da 't e tôontoale is. Der bestoan twêe verschillige tôonaccentn. Veranderingn in tôonhoogte by 't uutspreekn van êen en dezelfste lettergrepe, kan de betêkenisse van 't woord verandern. 

Zweeds is, juste lyk d' andere Scandinoavische toaln, 'n ofstammelinge van 't Oudnoors, de gemêenschappelyke toale van de Germoansche volkern die binst de Vikingtyd in Scandinoavië leefdegn.
Abeno Harukas

thumb|<center>Abeno Harukas
**Abeno Harukas** (Japanees: あべのハルカス)  is e wolknkrabber in Osaka, Japan. 't Gebouw is 300 meter hoge en der zyn 60 verdiepn in. Den bouw is gestart in januoari 2010 en ofgewerkt in 2014.

De noame van de wolknkrabber komt van 't oud Japanees woord "晴るかす" (*harukasu*), wat dat  'ipkloarn' wil zeggn.
Nôorsche Zêe

thumb|Ligginge van de Nôorsche Zêe
De **Nôorsche Zêe** (Noors: *Norskehavet*, Yslands: *Noregshaf*) is e zêe van den Atlantischn Oceoan tusschn Spitsbergn in 't nôordn, Nôorweegn in 't ôostn,  de Faeröereilandn in 't zuudn, Ysland in 't westn en Jan Mayen in 't nôordwestn.

De Nôorsche Zêe ligt tusschn de Nôordzêe in 't zuudn, den Atlantischn Oceoan in 't zuudwestn, de Groenlandzêe in 't nôordwestn en de Barentszêe in 't nôordôostn.

De zêe hèt 'n ippervlakte van 1,4 miljoen km² en is toet 4.000 km diepe.
Fins

thumb|250px|
**Fins** (*suomi*) is 'n Oeraalsche toale van de Baltisch-Finschn of Finnischn tak, gesprookn deur de mêerderheid van de bevolkinge in Finland en deur etnische Finn buutn Finland. 
 
Fins is êen van de twêe officiële toaln van Finland (den andern is Zweeds). In Zweedn zyn zowel 't Fins of 't Meänkieli officiële minderheidstoaln. De Kvenische toale, die lyk Meänkieli oender mekoar verstoanboar is mè Fins, wordt in de Nôorsche provinsjes Troms en Finnmark gesprookn deur e minderheidsgroep van Finsche ofkomst. Ook in Rusland zyn der Finstoalign, in Karelië en Ingermanland. 

Fins wordt geschreevn mè 't Latyns alfabet, woaran dan der achter de z drie têekns toegevoegd zyn: å, ä en ö. Ze wordn anzien lyk aparte letters. De letters b, c, f, q, w, x, z en å wordn allêne mor in lêenwoordn gebruukt.
Russisch

thumb|300px|Gebruuk van 't Russisch weireldwyd
**Russisch** (русский язык; *roeski jazyk*) is 'n Ôost-Sloavische toale, die surtout in Rusland gesprookn wordt. 't Makt dêel uut van de Indo-Europeesche toalfamilie. 

Russisch was de facto d' officiële toale van de vroegere Sovjet-Unie. 't Bluuft 'n officiële toale in Rusland, Wit-Rusland, Kazachstan en Kirgizië en 't wordt nog assan algemêen gebruukt ols lingua franca in Oekraïne, de Kaukasus, Centroal-Azië en in mindere moate in de Baltische stoatn. 

Russisch hè weireldwyd e goeie 258 miljoen sprekers. 't Is de mêest gesprookn Sloavische toale en de mêest gesprookn moedertoale in Europa. 't Is d' achtste mêest gesprookn toale ter weireld en êen van de zes officiële toaln van de Verênigde Noaties. 
 
Russisch wordt geschreevn mè 't Cyrillisch schrift. 't Russisch cyrillisch alfabet telt 33 letters:
Groenlandzêe

thumb|Ligginge van de Groenlandzêe
De **Groenlandzêe** (Noors en Deens: *Grønlandshavet*, Russisch: Гренландское море) is e zêe tusschn Groenland, Spitsbergn, Jan Mayen en Ysland en omvat oengeveer 1.205.000 km². De gemiddelde diepte van de Groenlandzêe is oengeveer 1450 meter. 't Diepste punt is gemeetn ip 4800 meter. Tusschn Groenland en Spitsbergn ligt de Framstroate mè ten nôordn dervan de Wandelzêe.

De Groenlandzêe wordt anzien lyk e zêe van zowel de Nôordelyke Yszêe of van den Atlantischn Oceoan.

De zêe hèt e poolklimoat, met e temperateure die zeldn boovn de 0 ° C komt.
Jan Mayen

thumb|Ligginge van Jan Mayen
thumb|Koarte van Jan Mayen
**Jan Mayen** is e Noors vulkoanisch eiland in de Nôordelyke Yszêe zoender permanente bevolkinge. 't Is 55 km lank (zuudwest-nôordoost) en 373 km² grôot, gedêeltelk bedekt deur gletsjers (e gebied van 114,2 km² roend de Beerenberg-vulkoan). De vegetoasje bestoat uut simpele toendraplantn. 

't Eiland bestoat uut twêe dêeln: 't grottere nôordôostn Nord-Jan en 't kleindere Sør-Jan, verboendn deur e landengte van 2,5 km brêed. 't Ligt 600 km ten nôordôostn van Ysland, 500 km ten ôostn van centroal Groenland en 900 km ten nôordwestn van Vesterålen, 'n eilandngroep in 't uterste nôordn van de provinsje Nordland in 't nôordn van Nôorweegn. 't Eiland is bergachtig, met den hoogstn top de Beerenberg-vulkoan in 't nôordn. De landengte is de locoasje van de twêe grotste meern van 't eiland, Sørlaguna (zudelyke lagune) en Nordlaguna (nôordelyke lagune). 'n Derde meer noemt Ullerenglaguna.

't Eiland wordt beweund deur personêel van e navigoasjestation (Loran-C = Long Range Navigation) en van e weerstation. Der stoan ênigte huttn van weetnschappers die der ênigte weekn of moandn achterêen verbluuvn.  

't Eiland Jan Mayen is vernoemd noa de 17e-êeuwsche Nederlandsche zêevoarder Jan Jacobszoon May van Schellinkhout.
Witte Zêe

thumb|Ligginge van de Witte Zêe
De **Witte Zee** (Russisch: Белое море, *Beloje More*, Fins en Karelisch: Vienanmeri) is e binnzêe van de Barentszêe an de nôordwestkust van Rusland, met 'n ippervlak van oengeveer 90.000&nbsp;km².

Roend de zêe ligt de Russische republiek Karelië in 't westn, oblast Archangelsk in 't zuudôostn en oblast Moermansk in 't nôordn. Den toegank vanof de Barentszêe noa de Witte Zêe ligt tusschn 't Kola-schiereiland (dêel van Lapland) in 't westn en 't schiereiland Kanin in 't ôostn.

De zêe hèt drie grôte boain: de Golve van Kandalaksja, de Onegaboaie en de Dvinaboaie. In 't nôordôostn ligt der nog e vierde boaie: de Mezenboaie. De grotste eilandn in de Witte Zêe zyn de Solovetski-eilandn die 'n archipel vormn in de Onegaboaie.
Troms og Finnmark

thumb|Troms og Finnmark in Nôorweegn
**Troms og Finnmark** was de nôordelykste fylke (provinsje) van Nôorweegn in de regio Nord-Norge. Z' is oentstoan ip 1 januoari 2020 deur d' administratieve herindêlinge van 't land, woarby dan de twèe fylker Troms en Finnmark gefusioneerd zyn toet êen fylke. Den 1e januoari 2024 is die fusie oengedoan gemakt. Met 'n ippervlak van bykan 7,5 miljoen hectoare was 't veruut de grotste provinsje van 't keuninkryk. 

De provinsje grensde in 't zuudwestn an de fylke Nordland, in 't ôostn an Rusland en in 't zuudn an Zweedn en Finland. In 't westn en 't nôordn grensde z' an den Atlantischn Oceoan en de Nôordelyke Yszêe. 't Administratief center van de provinsje was verdêeld over twèe steedn. 't Polletiek bestier was gevestigd in Tromsø. De statsforvalter (gouverneur) resideerde in Vadsø.
## Gemêentn
Troms og Finnmark bestoend uut 39 gemeentn:
Baltische stoatn

thumb|Ligginge van de 3 Baltische stoatn in Nôordôost-Europa. Van nôord noa zuud: , ,
De **Baltische stoatn** (Estisch: *Balti riigid, Baltimaad*, Lets: *Baltijas valstis*, Litouws: *Baltijos valstybės*) zyn de landn an d' ôostkust van de Baltische Zêe. 't Zyn van nôord noa zuud Estland, Letland en Litouwn. De landn zyn alle drië lid van de NAVO, d' Europeesche Unie, d' eurozone en den OESO. Toalkundig stoan de Lettn en de Litouwers dichte by mekoar. Ze spreekn Baltische toaln. D' Estn spreekn, lyk de Finn en d' Hongoarn, e Fins-Oegrische toale.

An 't ende van den Êeste Weireldorloge maktn de landn hunder los van Rusland, die ton in e burgeroorloge verwikkeld was. Tusschn 1918 en 1940 woarn z' oenofhankelyke republiekn. In 1940 wierdn ze deur de Sovjet-Unie g'annexeerd. In 1990 verkloardegn z' hunder oenofhankelyk, 't begun van d' inêenstortinge van de Sovjet-
Unie. Ze kwoamn were oenofhankelyk in september 1991.
Centroal-Azië

thumb|Ligginge van Centroal-Azië
thumb|Koarte van Centroal-Azië
**Centroal-Azië** is e subregio van Azië die uutstrekt van de Kaspische Zêe in 't westn toet West-China en Mongolië in 't ôostn, en van Rusland in 't nôordn toet Iran en Afghanistan in 't zuudn.
	
't Omvat de vroegere Sovjetrepubliekn Kazachstan, Kirgistan, Tadzjikistan, Turkmenistan en Oezbekistan. Centroal-Aziatische landn hèn allemolle e noame die endigt ip 't Perzisch achtervoegsel "-stan", wat da "land van" wil zeggn.

Centroal-Azië is e grôot gebied met e gevarieerde geografie, woaroender hoge bergpassn en gebergtes, uutgestrekte woestyne en grassteppes. 

In de vroegere sovjetrepubliekn spreekn oengeveer zes miljoen etnische Russn en Oekraïners Russisch, de toale die ook de lingua franca vormt. De toaln van de mêerderheid van d' inweuners in Centroal-Azië zyn oenderdêel van de groep van de Turksche toaln. Varioasjes van 't Perzisch wordn ook gesprookn in de regio. Den Islam is de religie die 't mêeste vôornkomt.
Kirgistan

thumb|Ligginge van Kirgistan
thumb|Detailkoarte
**Kirgistan** of **Kirgizië**, officieel de **Kirgizische Republiek** (Kirgizisch: Кыргыз Республикасы, *Kyrgyz Respublikasy*), is e land in Centroal-Azië met 'n ippervlak van 199.949 km², geleegn in de bergkeetns Tian Shan en Pamir. 't Land wordt begrensd deur Oezbekistan in 't westn, Kazachstan in 't nôordn, Tadzjikistan in 't zuudn en China in 't ôostn en zuudôostn. Den hoofdstad en grotste stad is Bisjkek in 't nôordn van 't land. Etnische Kirgiziërs vormn de mêerderheid van de zeevn miljoen inweuners, gevolgd deur anzienlyke minderheedn van Oezbeekn en Russn. 

Kirgistan wierd vroeger beweund deur Turksche nomoadische volkern.  Vanof de 19e êeuwe kwoamn ze stap vo stap oender 't gezag te stoan van 't Russisch Ryk. In 1936 kwam Kirgistan e sovjetrepubliek. In 1991, by 't uutêenvalln van de Sovjet-Unie, verkloardn z' hunder oenofhankelyk.
Cyrillisch schrift

thumb|300px|Landn in de weireld die e Cyrillisch alfabet gebruukn.
thumb|300px|'t Cyrillisch alfabet 
't **Cyrillisch schrift** is e schryfsysthème die vo verschillige toaln in Eurazië gebruukt wordt. 't Is 't nationaal schrift in verschillige landn in Zuudôost-Europa, Ôost-Europa, de Kaukasus, Centroal-Azië, Nôord-Azië en Ôost-Azië woar dan ze Sloavisch, Turks, Mongools, Oeroals, Kaukasisch en Iroans klappn, en 't wordt ook nog deur vele andere minderheidstoaln gebruukt.

Oengeveer 250 miljoen menschn in Eurazië gebruukn 't Cyrillisch schrift, woarvan oengeveer den helt deur Rusland. Met de toetredinge van Bulgareye toet d' Europeesche Unie den 1e januoari 2007, kwam 't Cyrillisch 't derde officieel schrift van d' Europeesche Unie, achter 't Latyns en 't Grieks.

't Cyrillisch alfabet is gebaseerd ip 't Glagolitisch alfabet uut de 9e êeuwe da wordt toegeschreevn an de monnikn Cyrillus en Methodius. Vandoar de noame van 't alfabet: Cyrillisch.