open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Armand Pien

**Armand Nicolas Pien** (Gent, 2 januoari 1920 – Ukkel, 22 september 2003) is voarol bekend omdat je gedeurende 37 joar (1953 - 1990) 't weerbericht deed vo den BRT en loater den VRT. 

## Zyn leevn
Je studeerde an den Rijksuniversiteit Gent an kwaamd uut as licensioat wiskunde. Armand Pien was goed bevriend mè striptêkenoare Marc Sleen, en Sleen staakt in zyn stripreeksn af en toe een poar kluchtn van Pien. In 2003 stierf Armand Pien up 83-joarige leeftyd van een hertanvol. Up 't moment was tje nog olsan bezig and 't Koninklijk Meteorologisch Instituut (KMI) in Ukkel.
 
## Weerman
Achter den BBC was de Vlamse televisie den êestn in Europa die een weerberichtprogram up den TV uutzound. Pien haad de goave van complexe atmosferische verschynsels in geweune wôordn te kunn'n uutêen zettn. Azo klaptig tjie dikwils over de stroalstrôom, omdat die essentiêel is vo bepolade weerpatrôonn te verkloarn.

### Manier van prèsenteern
Pien was een populaire figeure die olsan een bitje humor in zyn presentoasjes staak. 't Weerbericht volgdig over 't olgemêen 't nieuwsbericht, moa was nie geprogrammèrd vor een vastn tydsdeure. Je naam zynzelve nôois te serieus up, en makte vantydn graptjes od een vôorspellienge nie goed uutkwaam. Azo zei tje een kê da "*mijn weerberichten kloppen altijd alleen het weer houdt er zich niet aan*". Je vermeldigde ôois ook dat je in de ruumte roundvloog, een verwyzienge dat er een asteroïde (2816 Pien) achter hem genoemd was.

### Stroalstrôom
Achter 't inbriengn van de stroalstrôom in zyn weerberichtn bleef Pien dikwils zyn tyd verre vôruut. Zels on computers nog in de kienderkousn stoundn, maktige Pien vorspelliengn vor een weke verre mè 't gebruuk van computers in Offenbach (Duutsland) en Reading (Iengeland). Je wist ook zyn kykers t' interesseern an d' ountwikkeliengn in de ruumtevoart.

### Pseudoweetnschappn
Pien was een sterke tegenstander van pseudoweetnschap, en j' haa vôrol kritiek teegn astrologie en UFOs. In 1968 nam tje dêel an een TV-debat met een astroloog.

## Activiteitn
Armand Pien was ounder andere medestichter en besteurslid van den VZW *Vrienden van de Oude Sterrenwacht* van 't unif in Gent, die by d' officiêle openienge in 1996 zyn name kreeg. Je was ook woarnemend directeur van 't planetarium in Brussel en êrelid van SKEPP.

Beholve up den BRT, woardat je omtrent 5000 weerproatjes maktige, was tj' ook wekeliks te beluustern op den radio, woarda tje omtrent 3000 kêern verscheen. In 't program van Lutgart Simoens up de vrydagnuchtend up BRT-2 antwôordigde tjie gedeurende een olf eure vroagn van 't publiek.

## Externe koppelienge
* RUG Volkssterrenwacht Armand Pien
* KMI Koninklijk Meteorologisch Instituut
Flandria

**Flandria** is een historisch Vlams merk van brommers en mottos die deur A. Claeys-Flandria in Zilleghem gemakt wierdn tusschn 1950 en 1981. Vôdien maktign ze landbouwmachinerie en villos, en in 1933 bouwdigde Aimé Claeys vier prototypes vor een motto, 500 cc-model met een JAP-kopkleppemoteur. 't Bleeft echter by prototypes, en de brommer gieng nôois in produksje.

't Is pas achter den twiddn weirelôorloge dan Aimé en Remi Claeys beslôotn van brommers te produceern in under nieuwe fabrieke in Zilleghem. In 1951 kwaam den êeste Claeys-Flandriabrommer met een 40 cc Rex-moteur up de mart. In 1952 verviengn ze dien moteur deur under eign moteur van 49cc, en in 1953 kreeg de brommer twê vitessn en een tankframe (woardat de naftetank binn'n 't frame van de brommer zit). In 't zelste joar begostn ze ook een motto met een 125- en een 175 cc JLO twêtaktmoteur produceern, en in 1954 kwaam ter een scooter met een JLO-moteur van 175 cc en een motto met JLO-moteur van 250 cc.

In 1956 giengn de broers uut mankoar, en de fabrieke wierd in twê bedryvn gesplitst. Aimé bleef brommers maakn ounder d' oude Flandrianame, binst da Remi een nieuw merk uprichtige ounder de name Superia. De Superiabrommers haan Sachsmoteurs.

Deurdat den verkoop van mottos an 't ende van de joarn viftig begost te vermindern stoptige Flandria under produksje en concentreerdig hem up brommers. 

Olverwege de joarn zeventig produceerde Flandria mêer dan 100.000 brommers per joar, mè fabriekn in België (Zilleghem en Zwevezêle), Holland (Avaros), Vrankryk (Zuud-Woastn), Marokko en Portugal. Flandriablokkn wierdn ook ounder licensje in Spanje (Figueres) gebouwd. 

In 1976 bouwdigde Flandria een prototype van de Gila-M enduromoteur, moa da kwaam nôois in produksje, van de fabrieke begost financiêel probleemn t' hèn mè de competiesje van Japaneesche merkn, en in 1981 gienk Flandria failliet.

Gedeurende de zestiger en zevetiger joarn sponsorde Flandria een coureursploeg die over die twientig joar verschillende weireldkampioenn hèt upgeleverd, gelik Rik Van Looy, Jempi Monserré en Freddy Maertens.

## Externe koppelienge
*Geschiedenisse van de Flandriaploeg
K.R.C. Harelbeke

**Koninklijke Racing Club Harelbeke** was een West-Vlamse voetbolclub van de gemêente Oarelbeke tusschn 1930 en 2002. Ze spildign in êeste klasse van 1995 toet an 2001.

An 't ende van 't 2000/01 sêzoen degradèrde de club noa twidde klasse, woarup dan z' under name veranderd hèn noa K.R.C. Zuid-West-Vlaanderen. 't Volgend joar gienk K.R.C. Harelbeke failliet en fusionêerde mè K.S.V. Ingelmunster, woarup dat de name noa K.S.V. Ingelmunster-Zuid-West, en loater noa Sporting West Ingelmunster-Harelbeke veranderd wierd.

## Geschiedenisse
**Racing Club Harelbeke** wierd in 1930 gesticht, mè t' stamnummer 1615. In 1955 veranderde de club zyn name noa **K.R.C. Harelbeke**. Ze spildign vô 't êeste in twidde klasse in 1978 en in 1995 promovèrdn z' uutendelik noar êeste klasse. Under beste klassement hoaldign ze in 1998 met een vuufde plekke juust achter Anderlecht.
Kardemong

**Kardemong** (*Elettaria cardamomum*) is e specerye van de familie van gember. 't Is ook gekend ounder de noame groene kardemong. 

Kardemong hèt e fyn, zoet, en toch scherp aroma. De noasmoake trekt ip e miengelienge van citroen, kamfer en bergamot.
## Ofkomste
Kardemong is ofkomstig uut Zuud-Indië, Ceylon en Maleisië, moa wordt nu in Indië en Guatemala gekwikt.
## Kenmerkn
Kardemong is e rietachtige vaste plante die 1,5 m hoge kan wordn. 't Droagt blêekgilwe blommetjes woaruut dan de klêne groene vruchtn kommen. Vanof 't derde joar kunnen de vruchtn geplukt wordn. De plantn moetn constant gecontroleerd wordn, want de zoadn rypn hêel 't joar deure. De zoadkapsels wordn geplukt vo dan ze rype zyn, dus vo dan z'openspriengn, en in e droogkoamer of in de zunne gedroogd. De klêne rounde zoadjes bevatten e verfynde etherische olie. De zoadjes wordn gemoaln en lik rôodgrys poeier verkocht.

Omda kardemong styf diere is, wordn de zoadkapsels dikwils meegemoaln. Da poeier hèt ton e blêkere kleur.
## Verwante sôortn
Kardemong is verwant an de brune Ceylon-kardemong (*eletaria major*), dat e bitje bitterder van smoak is, en paradyszoad (*Aframomum melegueta*), da scherp en peperachtig smakt. De smoake van de twè sôortn trekt ip da van kardemong.
## Geneeskunde
Kardemong is goed vo 't eetn te verteirn en 't vermindert moagzêer en krampn. Deur ip de zoadn te bytn kryg j' e frisschn oasm en e schondere stemme. 't Zoudt ook helpn teegn e koater en 't zoudt de potensje van de vintn verhoogn.
## Toepassienge
Kardemong wordt gebruukt in zoetekoeke, speculoasje, koeksjes, patisserie, glühwein, curry's en vlêesgerechtn. In 't ôostn briengn ze kaffie en thee ip smoake mè kardemong.
Myter

**Myter** is de name van verschillende sôortn houtbôrende keverlarvn die in 't hout leevn. Dat is nie êen specifiek sôorte bêeste, moa de larve van êen van de volgende kevers:

*Snuutkevers (*Platypodidae*, *Cuculionidae*)
*Schorskevers (*Scolytidae*)
*Dôodkloppertjies (*Anobiidae*)
**Geweunn houtwurmkever (*Anobium punctatum*)
**Bounte knoagkever (*Xestobium rufovillosum*)
*Huusboktor (*Hylotrupes bajulus*, Cerambycidae)
*Poeierpostkevers (*Bostrichidae*)

Od een mens in Vloandern over myter klapt bedoeln ze mêestol de bounte knoagkever, *Xestobium rufovillosum*, of de geweunn houtwurmkever, *Anobium punctatum*. Een andern kever die ook schoa an 't meubilair kan briengn is den huusboktor, *Hylotrupes bajulus*, moa die wordt mêestol nie as myter geklassèrd.

De larve van Anobium is gilfwitachtig van kleur en omtrent 7&nbsp;mm lank. By vôorkeur bôort de larve in de zochte dêeln van 't hout (bvb. de zomerjoarriengn), en gift je de vôorkeure an hout mè minstens 10% vochtigheid en redelik koude plekkn. 't Is doavn da myter praktisch nie vôrenkomt in huuzn mè chauffage. Vo te zien of dan der nog levende larvn in 't hot zittn is 't beste van zwart papier ounder de gatjes te leggn en te kykn of dat er bôormeel uutkomt.

De kever vliegt noa buutn tusschn meie en ogustus en legt 20-60 eitjies in houtspleetn en oude gangn. D' eiers wordn dikwils up 't zelste hout geleid woardan ze uutgekroopn hèn. D' ountwikkelienge van larve toet kever deurt tusschn 1 en 8 joar (gemiddeld drie joar).

De beste maniere vô ze te bestryn is van 't hout mè petroleum of reukvrye lampolie in te smeirn. Ge moet da wel bluuvn doen toe da je zeker zyt dat de mietter echt weg is.
Rembert Dodoens

**Rembert Dodoens** (Mecheln, 29 juni 1517 &ndash; Leidn, 10 moarte 1585) was een Vlamsn dokteur en plantkundign, ook gekend ounder zyn Latynse name **Rembertus Dodonaeus**.

In 1530 begost je zyn studies in geneeskunde, kosmografie en eirdrykskunde an 't unif van Leuvn, woardat je ofstudèrde in 1538. Achter dat je mè Kathelijne De Bruyn trouwdige in 1539, zettig tjem up as stadsdokteur in Mecheln. Je wees een anbod van een zetel an de Leuvensn Universiteit of in 1557, en ook een anbod vô den dokteur an 't hof van Filips II te wordn, moa loater wierd je wel den dokteur an 't hof van den Ôostenryksn keizer Rudolph II (1575-1578). Achterof (in 1582) anvêrde tjie een post van professor in de geneeskunde and den Universiteit van Leidn.

't Mêest bekende van zyn werkn was zyn *Cruydeboeck* mè 715 prentjies (1554), woarin dat je de plantn in zes groepn indêeldige. Omdat je hôofzoakelik over medicinoale kruudn klaptige wordt het boek dikwils as een farmacopee (een officiêel handboek mè vôorschriftn vô d' analyse van geneesmiddeln) gezien.

't *Cruydeboeck* wierd in 't Frans vertoald in 1557 deur Charles de l'Écluse (*Histoire des Plantes*), en in 't Iengels in 1578 deur Henry Lyte. Dodoens' zyn latste boek, *Stirpium historiae pemptades sex* (1583) was een Latynse vertoalienge van zyn *Cruydeboeck*. In zyn tyd was 't êen van de mêest vertoalde boekn achter den Bybel, en vô de volgende twê êeuwn wierd het as een referensjeboek gebruukt.

Carolus Linnaeus hèt een plantengeslacht *Dodonaea* (behorend toet de *Sapindaceae* of zêepboomachtign) achter hem genoemd, en der zyn ook nog andre plantesôortn mê zyn noame :  *Epilobium dodonaei*, *Ilex  dodonaea*, *Comocladia dodonaea*, *Phellandrium dodonaei*, *Smyrnium dodonaei*, *Hypericum  dodonaei* en *Pelargonium dodonaei*.

## Werk
* *Herbarium* (1533)
* *Den Nieuwen Herbarius* (1543)
* *Cosmographica in astronomiam et geographiam isagoge* (1548)
* *De frugum historia* (1552)
* *Trium priorum de stirpium historia commentariorum imagines* (1553)
* *Posteriorum trium de stirpium historia commentariorum imagines* (1554)
* *Cruydeboeck* (1554)
* *Physiologices medicinae tabulae* (1580)
* *Medicinalium observationum exempla rara* (1581)
* *Stirpium historiae pemptades sex* (1583)
* *Praxis medica* (1616)
* *Ars medica, ofte ghenees-kunst* (1624)

## Externe koppelienge
*'''''Cruijdeboeck''''', ed. 1554 (1<sup>e</sup> uutgoave), g'illustrèrd, mè d' hand geklurd
*'''''Cruydt-Boeck''''' , ed. 1644 (latste en mêest volledign uutgoave), g'illustrèrd)
1585

1582 - 1583 - 1584 - **1585** - 1586 - 1587 - 1590
't Joar **1585** is 't 85e joar in de 16e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gestorvn
;moarte
10 - Rembert Dodoens
;december
27 - Pierre de Ronsard
Planoise

**Planoise** is e wyk van de Fransche stad Besançon in 't departement Doubs in de regio Bourgogne-Franche-Comté.
## Geografie
Planoise ligt in ’t zuudwestn van Besançon en ’t grenst in ’t zuudn an de gemeente Avanne-Aveney. Der round zyn der twè heuvels.
Stern

**Sternn** zyn zêeveugels van de familie **Sternidae**, verwant an de mêeuwn. Sternn zyn weireldwyd versprêed.

## Biologie en gedrag

De mêeste sternn broen in de gemoatigde streekn gelik West-Europa en trekkn over lange ofstandn. Azô vliegt den Arctischn stern ieder joar van zyn broeigebied in 't nôordelik holfround noar Antarctica en were. Een zo'n veugel die geriengd was as een joungstjie (en dus nog nie kost vliegn) up de Farne-eilandn an den ôostkust van Iengeland wierd drie moandn loater weregevoundn in Melbourne in Australië - een ofstand van 22.000&nbsp;km, of 240&nbsp;km per dag.

Over 't olgemêen zyn sternn middelmoatige toet grôte veugels mè grysde of witte pluumn, en dikwils mè zwarte makeriengn up zyn kop. Z' hèn een lange snoavel en zwemvliezn an under voetn. Ze zyn lichter gebouwd en mêer gestroomlynd dan mêeuwn, en under vlucht ziet der vrê elegant uut, met under lange vleugels en under gevorkte steirt.

't Mêrendêel van de sternn visschn deur up under prôoie te duukn, dikwils achter dan ze een ende biddn up de zelste plekke. Ze zweevn moa zeldn en zwemmn ook nie regelmoatig, en ton ollêne moa vor een bad te neemn.

Sternn broen in grôte, dicht upêengepakte kolonies, en under nest is dikwils nie mêer dan een poar stokstjies of plantenmaterioal. Sternn leevn over 't olgemêen redelik lank (juuste gelik andere zêeveugels), en van sommige sôortn weetn me dan mêer dan 25 toe 30 joar oud kunn'n wordn.
Scylla

thumb|<center>Scylla, 460–450 v. Chr.
**Scylla** of **Skylla** (Grieks: Σκύλλα) was e zêemonster uut de Grieksche mythologie. Ze was êne van de Phorceïden, de jounges van Phorcys en Ceto. 

Scylla was vanzeleevn e snelle nimf, moar os Glaucus heur zyn liefde verkloarde, veranderde Kirke heur uut jalousie in e monster mè 't lyf en de kop van e vrouwe, moar uut heur zye groeidegn der zes houndekoppen mè doarin drie reekn tandn. Z' had twoalf pôotn en heur lyf endigde in e vissesteirt.
Robrecht II van Vloandern

**Robrecht II ** of Robrecht van Jeruzalem (Robertus Hierosolimitanus) (ca. 1065– 5 oktober 1111 by Meaux) was den oudste zeune van Robrecht de Fries en Gertrude van Saksn. Je was Groaf van Vloandern van 1093 tout an zyn dôod. Je krêeg zyn bynoame deur van hem te loatn hoorn binst den êeste Kruustocht (1096-1099). 

Zyn voader Robrecht de Fries was ol ip bedevoart gewist noa ’t Hillig Land (1086-1090), en was doamee de voorloper van de kruusridders. J’ha doa militaire hulpe gegeevn an de Byzantynsche keizer Alexios I Komnenos teegn de Turkn. Binst dat ’n weg was, was Robrecht II regent over ’t groafschap Vloandern. Achter da zyn voader werekêerde, krêegt ‘n ’t besteur over ’t zudelik stik van ’t groafschap in handn. 

In 1089, binst zyn regentschap, hèt ‘n belangryke administratieve verbeteriengn ingevoerd. Den 30stn oktober 1089 benoemdegt ie de provoost van de Brugsche Sint-Donaaskerke tout groafelik kanselier en belastiengountvanger, en in de burchtn, verspreid over hêel ’t groafschap, wierdn de kastêelhêern die vor hunder leevn benoemd woarn vervangn deur ofzetboare baljuws. De belastiengountvangers en de baljuws woarn de verteegnwoordigers van de groaf, die azo zyn groafschap beter kost leidn.

Robrecht II was e trouwe vazal van de Fransche keunienk. Met de Duutsche keizer Hendrik IV stound ‘n nie zo goed, omdat ’n hem wilde moein met ’t bisdom Koameryk in ’t westn van ’t Duuts Ryk.

## Êeste Kruustocht
Ip ’t Concilie van Clermont, den 18stn november 1095, riep paus Urbanus II ol de stryders van ’t westn ip, vo Jeruzalem te goan reddn teegn de Turkn. In 1096 volgde Robrecht II de groep van Godfried van Bouillon en je was êen van de belangrykste figeurn van den êeste Kruustocht. Ter hoogte van hunder schoere wierd er e kruus genoaid ip hunder klêers, van doa de noame kruusridders. 

## Vrouwe en jounges
Round 1090 is Robrecht II getrouwd mè Clementia van Bourgondië, zuster van paus Calixtus II, die ‘t bisdom Atrecht iprichtte. 
Z’haan drie zeuns:
* Boudewyn VII van Vloandern, zyn ipvolger. 
* D’andere twêe, Willem en Filips, zyn jounk gestorvn.

In ’t joar 1100 liet Robrecht II d’Abdy van Zeevnkerkn in Sint-Andries (Brugge) bouwn.

In 1111 ist ’n by Meaux gestorvn in de veldtocht van keunienk Lodewyk VI van Vrankryk teegn groaf Theobald IV van Blois, die an de kant stound van Iengeland.

J’is begroavn in de Sint-Vaastabdy van Atrecht. Zyn zeune Boudewyn VII *met de Byle* volgdeg hem ip.
Doubs

* Doubs (riviere), e riviere in Vrankryk
* Doubs (departement), e Frans departement genoemd achter die riviere
* Doubs (plekke), e plekke in da departement
14 oktober

**14 oktober** is de 287stn dag van 't joar (288stn dag in e schrikkeljoar) in de Gregorioansche kalender. Nog 78 doagn tout 't ende van 't joar.

## Gebeurtenissn
* 1066 - Willem de Veroveroare versloat de latstn Angelsaksische keunienk Harold II in de Slag by Hastings.
Doubs (departement)

**Doubs (25)** es e departement in de regio Bourgogne-Franche-Comté‎ in't ôostn van Vrankryk teegn de schreeve mè Zwitserland. 't Departement is vernoemd noa de riviere Doubs. Inweuners van Doubs word'n *Doubistes* enoemd.

## Geschiedenisse
't Departement is één van de 83 departementn die gecreëerd zyn binst de Fransche Revoluusje, de 4e moarte 1790. 't Is e deel van de vroegere provinsje Franche-Comté.

## Geografie
Doubs grenst an de Fransche departementn Jura in't zuudwestn, an Haute-Saône in't nôordwestn en nôordn en an't Territoire de Belfort in't nôordôostn. O d'ôostkantn liggn de Zwitsersche kantongs Vaud, Neuchâtel en Jura. 

't Departement Doubs bestoat uut de drie arroundissementn (Besançon, Montbéliard en Pontarlier) en eit 19 kantongs en 573 gemêentn. De grotste gemêentn noar inweunertal zyn Besançon, Montbéliard, Pontarlier, Audincourt, Valentigney, Bethoncourt, Morteau, Seloncourt, Baume-les-Dames en Grand-Charmont.

## Externe koppeliengn
* Site van de prefecteure van Doubs
* Site van d'n touristischn dienst van de Doubs-streke
1111

1108 - 1109 - 1110 - **1111** - 1112 - 1113 - 1114
't Joar **1111** is 't 11e joar in de 12e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
6 oktober - Boudewyn met de Byle wordt Groaf van Vloandern achter de dood van zyn voader Robrecht van Jerusalem.
## Geboorn
## Gestorvn
;oktober
*5 - Robrecht II van Vloandern
Obus

Een **obus** of een **granoate** is een type projectiel met een explosieve loadienge, die ontploft woarda 't mêeste schoa goat andoen. Pantsergranoatn zyn d' uutzounderienge omdan ze gin explosieve loadienge hèn.

## Wapens
Wapens woamee dan obuusn wordn ofgevierd:
* howitzers;
* kanongs;
* mortiern;
* aangepaste geweirn; en
* granoatwerpers.

Doaby bestoat er ook 't sôorte granoate die met d' hand gesmeetn wordt (de handgranoate), moa 't zyn ollêene moa de grote kalibers die bekend stoan as obuusn.

## Techniek
De manier woarup dat de loading ontploft hangt of van 't sôorte obusse. Der zyn der die met een ingestelde tydsvertragienge achter 't ofviern ontploffn, der zyn der andere die den ofstand toet 't doelwit meetn, en tenslotte ejje nog de schokbuuzn die ontploffn on z' insloan.

## Chemische en biologische wapens
Obuusn kunnn ook een chemische of een biologische stoffen bevatten. Die worden vooral in de Eerste Wereldoorlog op grote schaal gebruikt, mè gifgassn gelik mostoardgaze of zenuwgaze, moa da sôorte wapen is sedert 1997 weireldwyd verboon. 't Ênigste sôorte chemisch produkt da nog geregeld gebruukt wordt is witte fosfor, die in brande schiet ot in contact komt met de lucht.

## Overbluufsels
Omdan der zoveel obuusn ofgeschootn zyn in den ôorloge, en omdan ze nie olsan ontploftign, wordn der vantydn nog obuusn in de ground of langs 't strange gevoundn. De genie van 't leger wordt ton mêestol uutgeroepn vo zeker te maakn dat den obusse in kwestie echt ounschoadelik is, en o da nie 't gevol is maakn z' hem ounschoadelik met een gecontrolleerde explosie. In Yper wêrdn der nog olsan vé obusn gevondn deur de vele gevechtn vo en rond de stad in den Êestn weireldoorloge.
West-Vlamse voetbolstadions

Een lyste van de grotste **voetbolstadions in [[West-Vloandern]]**, gerangschikt noavolgens under capaciteit.
5 november

**5 november** is den 309stn dag van 't joar (310stn dag in e schrikkeljoar) in de Gregorioansche kalender. Nog 56 doagn tout 't ende van 't joar.
## Gebeurtenissn
* 1605 - 't Buskruutkomplot (*gunpowder plot*) woarda Guy Fawkes en zyn trawantn probeerdign 't Iengels parlement up te bloazn. Den avond van den vuufden november stoa nog olsan bekend as *Guy Fawkes Night* woaby dat er vierwerk ofgeschootn wordt.
* 1895 - Den Amerikoan George B. Selden is den êestn uutviender die patent krygt ip den auto.
* 1996 - Bill Clinton versloat zyn republikeinschn teegnstander Bob Dole by de presidentsverkieziengn in de Verênigde Stoatn.
* 2006 - Den Irakeeschn president Saddam Hoessein wordt tegoare mè zyn halfbroere ter dôod verôordêeld.
## Gestorvn
* 1370 - Casimir III, keunienk van Pooln
* 1804 - Betje Wolff, Hollansche schryfster
Alpes-de-Haute-Provence

**Alpes-de-Haute-Provence (04)** es 'n departement in de regio Provence-Alpes-Côte d'Azur in 't zuudôostn van Vrankryk. Inweuners van Alpes-de-Haute-Provence wordn *Bas-Alpins* genoemd.

## Geschiedenisse
't Departement is één van de 83 departementn die gecreëerd zyn binst de Fransche Revoluusje, de 4e moarte 1790. 't Is e dêel van de vroegere provinsje Provence.

In 1970 is de noame veranderd van *Bas-Alpes* in *Alpes-de-Haute-Provence*.

## Geografie
Alpes-de-Haute-Provence is e droge, bergachtige streke mè piekn over de 2400 mèiters. Der round liggn de Fransche departementn Hautes-Alpes, Alpes-Maritimes, Var, Vaucluse en Drôme. 't Grenst ook an Itoalië, mêer bepoald an de regio Piëmonte. 

Alpes-de-Haute-Provence bestoat uut vier arroendissementn (Barcelonnette, Castellane, Digne-les-Bains en Forcalquier), 15 kantongs en 198 gemêentes. De grotste gemêentes zyn Manosque, Digne-les-Bains, Sisteron, Château-Arnoux-Saint-Auban, Forcalquier, Oraison, Pierrevert, Sainte-Tulle, Villeneuve en Les Mées.

Riviern in't departement zyn de Durance, Verdon, Bléone, Ubaye, Var, Buëch, Jabron en Largue. Ip de schreeve mè 't departement Var ligt 't regionoal nateurpark Verdon.

## Externe koppelienge
* Site van de prefecture van Alpes-de-Haute-Provence
Belgische keuniengn

De **Belgische keuniengn** behôorn ollemolle toet 't huus van Saksen-Coburg en Gotha, beginnend mè Leopold I die up den trôon kwaam een joar achter da België zyn ounafhankelikheid van Holland verkloardige in 1830.
## [[Huus van Saksen-Coburg en Gotha]]
1790

1787 - 1788 - 1789 - **1790** - 1791 - 1792 - 1793
## Gebeurtenissn
[thumb|[Leopold I van België geschilderd deur Franz Xaver Winterhalter.]]
;moarte
*4 - Binst de Fransche Revoluusje wordt Frankryk heringedêeld in 83 departementn.

## Geboorn
;december
*16 - Leopold I van België

## Gestorvn
;februoari
*20 - Jozef II, keizer van 't Hillig Rooms Ryk
;juli
*17 - Adam Smith, Schotsn moroalfilôsôof en econoom
Kakkerlakkn

**Kakkerlakkn** zyn fernient van de orde Blattodea of Blattaria (van 't Latyn voun die bêestn: *blatta*). Tegoare met de termietn moakn ze dêel uut van de orde. De noame in 't Vlams komt van oul 't Nederlands uut ouderwets Portugees (*caccalacca*). 't Zyn bykan 5000 verschillige sôortn ekend in de weireld, van die sôortn zyn der mor e stik of twientig of dertig die oltemets voun probleemn zorn.

## Verspreidienge
Kakkerlakkn kuj verre in hêel de weireld viendn, ol zyn 't wel surtout (sub)tropische bêestn. Sommigte sôortn (lik 'n Duutschn en 'n Amerikoanschn kakkerlak en de bakkerstorre) zyn tropisch, mo overleevn in koudere streekn in huuzn en aar waarme plekkn en zyn dus exootn, oek in België. 

In België zyn der oek êentige sôortn die gin exoot zyn: 'n buskakkerlak (*Ectobius sylvestris*, woarup dat er e sôorte van frutnier joagt) en 'n Nôordschn kakkerlak (*Ectobius lapponicus*), ol is die latste sôorte redelik zeldzoam.

## Beschryvienge
left|thumb|200px|''Blaberus giganteus'' uut Guyana kut 9 cantimeiters lank kommn.Olhoewel dan kakkerlakkn up kevers trekkn, zyn ze mêer verwant me bidsprienkhoanders en termietn. E beschryvienge geevn, is moeilik omdan der zovele sôortn zyn. Ze zyn wel ollemoale redelik plat en kommn ollemoale tusschn 1 en 8 cantimeiters. In 't Perm (tusschn 251 en 299 meljoen joar eleen) wos er e sôorte, *Apthoroblattina*, kwam en hoovn meiter lank. Ze zyn oek bykan ollemoale ollêne mo in 'n dounkern bezig, ol zyn der oek wel êentige sôortn die byn doage roundwareern (lik 'n Japaneeschn). De mêeste sôortn leggn eiers, ol is er zeker 1 geslacht (*Diploptera*) die leevndboarnd is. 

Kakkerlakkn zyn toaie bêestn, a nundern kop of is, kun ze nog en ende vorsleevn, toet an ze dôodgoan deur uut te droogn. Sommigte sôortn kunn 3 moandn zounder teetn (bykan van olle sôortn bucht die an 't vortn is, zowel vlêes of plantn, buutn 't geslacht *Cryptocercus*, die ollêne hout it) en aar sôortn kunn drie kart zounder lucht.

## Byn menschn
Mêestol hen menschn nie geirn gin kakkerlakkn in nunder huus. Nermaal ezien krygn menschn gin kakkerlakkn an ze gin teetn blôot loatn liggn en enoeg kuuschn en stofzuugn, zeker in 'n keukn. A 't egliek gebeurt, toune bestoan der verschillige sôortn vergif, ol kommn ze lichte resistent. 

't Zyn menschn die de schoanste sôortn houdn in e terrarium, doa kunn ze overleevn met warmte, woater woarin dan ze nie kunn versmôorn, bevôorbeeld deur e spoonsje in te leggn, en olle sôortn teetn (vlêes, fruut en groonsels). De mêeste sôortn zyn tropisch, woadeure dan ze ol hier, deurda 't te koud is, gin ploage kunn kommn an ze uutbreekn. 't Zyn oek menschn die kakkerlakkn kwêekn voun an hoagedissn te geevn.
Kruudnoagel

**Kruudnoagel**  is e specerye met e scherpe branderige smoake en e stravve reuke. Kruudnoagels  zyn de gedroogde blommeknoppn van de kruudnoagelboom (*Syzygium aromaticum*), die van de zelfste familie is of de myrte.
## Ofkomste
Kruudnoagel is ofkomstig van d' Indonesische Molukken. Den dag van vandoage wordt den boom surtout geplant in Indonesië, Madagaskar, Tanzania, Sri Lanka en Maleisië.

## Kenmerkn
De kruudnoagelboom groeit 't best in e tropisch zêeklimoat. Den boom kan 15 m hoge wordn en de leerachtige bloarn die assan groen bluuvn, trekkn ip laurierbladjes. De blommeknoppn zyn rôod en deur z'in de zunne te loatn droogn kommn ze bruun. 
## Geneeskunde
Kruudnoagel is goed vo 't eetn te verteirn, 't zuvert de moage en 't ountsmet. 't Helpt teegn tandzêer en ountstekiengn in de mound.
## Toepassienge
Kruudnoagel makt zoete gerechtn, patisserie en punch verfynder. 't Gift ook e speciale smoake an pikante vlêes-en visgerechtn, wild en geveugelte.

Kruudnoagel is een ingrediënt van verschillige kruudnmixen lik Indisch 'mix garam masala' en 't Arabisch miengsel 'baharat'. Vierkruudnpoeier (quatre épices) is surtout in Frankryk styf populair. 't Bestoat uut kruudnoagel, zwarte of witte peper, neutemuskoat en gember, soms ook piment en kanêel. Ook in de gekende worcestersause zit er kruudnoagel.

In de zomer kunn muggn weggejoagd wordn deur e poar kruudnoagels in een halve citroen te steekn.
Paus Johannes Paulus II

thumb|<center>Johannes Paulus II in 1993
**Johannes Paulus II** (Wadowice, 18 meie 1920 - Vaticoanstad, 2 april 2005)  was e Poolschn paster, loater eirtsbisschop en kardinoal, die paus gewordn is van 16 oktober 1978 toet an zyn dôod. J'is geboorn ounder de noame **Karol Józef Wojtyła**.
Clementia van Bourgondië

**Clementia van Bourgondië** (1070 - 1129) was e dochter van Willem I van Bourgondië en van Stephania van Longwy-Metz. Ze was e zuster van de loatern paus Callixtus II.

Binst da Robrecht de Fries passeerde deur ‘t hertogdom Bourgondië, ol werekeern van Jeruzalem, hèt ’n den trouw geregeld van zyn zeune Robrecht II mè Clementia. Je brocht heur mee noa Vloandern en je gaf heur e weeuwegoed van bykan e derde van zyn groafschap. Da weeuwegoed zorgde loater vo probleemn.

Robrecht II en Clementia trouwdn round 1090. 
Hunder jounges woarn:
*Boudewyn VII
*Willem en Filips (jounk gestorvn)
*misschiens nog e dochter  

In 1099, binst dat heur vint Robert II ip kruustocht was, zette Clementia den bisschop van Terwoan Gerardus I of, en ze benoemde Jan van Woastn, e voorstander van de gregorioansche gedachtn: teegn koopn van titels, trouwn van pasters en immoraliteit.

Achter den dôod van Robrecht II in 1111 dêeldeg hunder zeune Boudewyn de macht tegoare mè zyn moeder, moar in 1113 kwoamn z’ol in ruuzje vor heur weeuwegoed. 

Clementia hertrouwde loater mè groaf Godfried I van Leuven.
Huus van Saksen-Coburg en Gotha

't **Huus van Saksen-Coburg en Gotha** is een Duutse dynastie die over de hertogdommn Saksen-Coburg en Saksen-Gotha heerstign tusschn 1826 en 1918. Oundanks de redelik klênen omvang van under domeinn hèn ze een redelik belangryke rolle bespèld in verschillende Europeesche keuniengshuuzn.

De dynastie begost uut het hertogelik huus van Saksen-Coburg-Saalfeld, dat in 1826 't dubbelhertogdom Saksen-Coburg en Gotha in under bezit kreegn. Kienders van da geslacht kwaamn in de 19e êeuwe in de volgende landn an de macht:

## België

O België in 1830 ounafhankelik wierd moest er ne keunienk gevoundn wordn. Uutendelik anveirdigde Leopold, de joungere broere van den hertog Ernst I van Saksen-Coburg-Gotha, den job.

In 1920 beslôot Albert I dat den titel *hertog van Saksen* en de familiename Saksen-Coburg-Gotha nie mè zou gebruukt wordn deur wa dan de Duutse troepn gedeurende den Êeste Weireldôorloge in België uutgericht haan. Van ton of  stoat 't Belgisch keuninklik huus officiêel bekend as *van België*.

*1831-1865: Leopold I
*1865-1909: Leopold II
*1909-1934: Albert I

## Portugal
thumb|right|Karel van Portugal
Op den êestn januoari 1836 trouwde Ernst zyn kozzen mè keuniginne Maria II van Portugal en wierd azo Ferdinand II van Portugal. Azo begost de Portugeesche lyne van 't Huus Bragança-Saksen-Coburg en Gotha die an de macht gebleevn is toet an 1910, wannêer dat de monarchie wierd ofgeschaft.

*1853-1861: Peter V
*1861-1889: Lodewyk I
*1889-1908: Karel I
*1908-1910: Emanuel II

## Verênigd Keunienkryk

De zeune van hertog Ernst I, Albert, trouwdige up den tiensten februoari 1840 mè keuniginne Victoria van 't Verênigd Keunienkryk. Van ton of hêtigde 't Iengels keuninklik huus officiêel Saksen-Coburg-Gotha. In 1917 veranderde den keunienk George V de name noa 't Huus van Windsor.

* 1901-1910: Eduard VII
* 1910-1936: George V

## Bulgareye
Een ander lid van de familie, Ferdinand I van Bulgareye, wierd achter 't oftreedn van de keunienk Alexander I up den zevensten juli 1887 prins en loater keunienk van Bulgareye. De latste keunienk, Simeon Sakskoboerggotski hèt ook de name Saksen-Coburg-Gotha (Bulgaars: Sakskoburggotski) as zyn familiename en was van 2001 toet an 2005 êeste minister van Bulgareye.

*1887-1918: Ferdinand I
*1918-1943: Boris III
*1943-1946: Simeon II

## Saksen-Coburg en Gotha
*1826-1844: Ernst I
*1844-1893: Ernst II
*1893-1900: Alfred
*1900-1918: Karel Eduard

Ernst I stierft in 1844 en wierd upgevolgd deur zyn zeune Ernst II. In 1893 stierf Ernst II zounder kienders, en zyn trône zoudt eigentlik moetn overgegoan hèn noa de Prins van Wales, de loatere Eduard VII van 't Verênigd Keunienkryk. Eduard hèt 't anbod loatn verby goan en zyn joungere broere Alfred is an de macht gekommn.

Od Alfred in 1900 stierf wierd je upgevolgd deur zyn kozzen Karel Eduard, een klêenzeune van keuniginne Victoria. In 1918 wierd je gedwoungn van de trône up te zeggn.
Viertorrn an de Vlamsche kust

De lyste is een overzicht van **[[Viertorre|viertorrn]] an de Vlamsche kust**. 

## Interne koppelienge
*Viertorre

## Externe koppelienge
*vuurtorens.net
Brugeoise

thumb|Der was ne kêe ...
**La Brugeoise et Nivelles** (loater veranderd noa *BN Spoorwegmaterieel en Metaalconstructies*, ook bekend as **BN**) is in Brugge bekend as de **Brugeoise**, en was een tram- en tringproducent, met ounder andere vestigiengn in Brugge en Nyvel in Woals-Brabant. BN  ountstond in 1956 uut de fusie van *La Brugeoise et Nicaise & Delcuve* (in Brugge) en *La Métallurgique* in Nyvel. In 1988 kocht den Duutse firma *Bombardier Transportation* 90% van de andêeln, en loater wierdn sommige dêeln hêelteganstn deur under overgenoomn, binst dat een ander dêel deur de Franse firma Alstom wierd upgekocht. 

Bekende productn van de BN zyn ounder andere:
**President's Conference Committee-Car* trams gebruukt in Antwerpen, Gent, Brussel, Den Haag, Marseille en Saint-Étienne
**Gelede Tram Lang* (GTL-8) gebruukt in Den Haag
**Light Rail Véhicule* vô de vôormoalige NMVB, nu nog in gebruuk by de Kusttram, de Metro van Charleroi en LRTA in Manilla (Filipynn)
**Sneltrammaterieel* (S1 en S2) gebruukt in Amsterdam
**Amsterdamse gelede wagens* (11G en 12G) gebruukt in Amsterdam
**BAS2000*, een ounderstel vô trams die de lêgevloertrams meugelik makt
*Materiêel vô den NMBS
**Klassieke moteurstelln (AM39, 50, 53, 54, 55, 56, 62, 66, 73)
**Elektrische tringstelln (AM75, AM80, AM86)
**Locomotievn (HLE 11, HLE 12, HLE 20, HLE 21, HLE 27)  


File:GTL8-II-tram (Den Haag).jpg|GTL-8
File:11G Amstelveen.jpg|Twêrichtienge gelede tram
File:AM73.jpg|Klassiek moteurstel
File:SNCV, motrice type "BN", Nieuwpoort.jpg|kusttram
File:Métro Léger Charleroi - LRV 7504 in Parc station.jpg|*Light Rail Véhicule* (LRV) in de metro van Charleroi


## Externe koppelienge
*Geschiedenisse van de Brugeoise
*Beschermd monument
*Brugge van de Woaterhoek, Oavelgem, gebouwd deur La Brugeoise et Nicaise & Delcuve (Brugge)
Koriander

**Koriander** of **Coriander** (*Coriandrum sativum*) is e plante uut de familie van de schermblommigen (Apiaceae). 't Is d'ênigste sôorte in 't geslacht *Coriandrum*.

Koriander is ofkomstig uut Zuud-Europa en 't Middn-Ôostn.
## Kenmerken
De korianderplante wordt 30–60&nbsp;cm hoge en is nie zindelik over de kwaliteit van de bodem. Uut de witte blommetjes ountstoan kogelvormige, rounde, bruungilwe geribbelde vruchtn met e diameter van 1,5–3&nbsp;mm. De zoadn wordn gedroogd en gemoaln.

## Verwante sôortn
Koriander trekt ip perselle, zowel de bloarn of de blommetjes. Ze wordn alletwêe ip de zelfste maniere verwerkt, want de bloarn kunnen nie teegn warmte en droogte.
## Geschiedenisse
Koriander is één van d'oudste kruudn. 't Stoat al in de Bybel vermeld lik één van de kruudn die gebruukt wierdn mè Poaschn. De zoadn zyn ook weregevoundn by ipgroaviengn van neolithische overbluufsels. En by ounderzoek van de piramides is uutgekommen dat er in 't oude Egypte koriander meegepakt wierd noa den hemel.

## Geneeskunde
Koriander bevat etherische olie. 't Helpt by stôornissn in 't moag-dermkanoal en 't kalmeert de zenuwn.
## Toepassienge
Koriander wordt soms in brôod, speculoasje en zoetekoeke verwerkt. 't Wordt surtout gebruukt in gerechtn uut de Thaise, Indische, Mexicoansche en Brazilioansche keukn. De zoadn zyn een ingrediënt van likeur en absinth en in de Middelêeuwn wierdn ze gebruukt by 't brouwn van bier.

Korianderbladjes en de wortels wordn ves gebruukt. Gedroogd verliezn z'hunder aroma.
New York

* New York (stoat), e stoat van de Verênigde Stoatn
* New York City, e stad in den Amerikoansche stoat New York
* New York County, e county in de stoat New York

Andere plekkn met de noame New York:

* New York (Florida), e plekke in den Amerikoansche stoat Florida
* New York (Texas), e plekke in den Amerikoansche stoat Texas
* New York (Missouri), e plekke in den Amerikoansche stoat Missouri
* New York (Iowa), e plekke in den Amerikoansche stoat Iowa
* New York (New Mexico), e plekke in den Amerikoansche stoat New Mexico
* New York (Kentucky), e plekke in den Amerikoansche stoat Kentucky
* New York (Jamaica), de noame van twêe plekkn in Jamaica
* New York (Lincolnshire), e dorp in de county Lincolnshire, Iengeland
* New York (North Yorkshire), e dorp in de county North Yorkshire, Iengeland
* New York (Tyne and Wear), e dorp in de county Tyne and Wear, Iengeland
Dordogne (departement)

De **Dordogne (24)** es 'n departement in de regio Nouvelle-Aquitaine, o de zuudwestkantn van Vrankryk. 't Is vernoemd achter de riviere de Dordogne. Vroeger wos't de provinsje Périgord. Inweuners van de Dordogne wordn *Périgourdins* genoemd (achter de vroegere provinsje).

## Geschiedenisse
't Departement is één van de 83 departementn die ountstoan zyn binst de Fransche Revoluusje, de vierde moarte 1790. Tout 2016 wos't departement ounderdêel van de regio Aquitaine.

In de Dordogne zyn der veel kastêeln en grottn mè prehistorische rotstêkeniengn, lik de grotte van Lascaux, surtout in de Vallée de Vézère en in de streke van Les Eyzies de Tayac. 

Van 59 vo Chr. tout 284 achter Chr. kwoamn de Galliërs en de Romeinn under vestign in de streke, en van 486 tout de 10e êeuwe de Meroviengers en Karoliengers.

Van d'elfde tout de vuuftiende êeuwe woarn der oorloogn tusschn Vrankryk en Iengeland en van 1540 tout 1699 verschilligte godsdienstoorloogn.
thumb|left|De vier streekn van de Dordogne

## Geografie
't Departement is verdêeld in vier streekn:
* Périgord Blanc: 't wit verwyst noa de groundloagn in kalkstêen.
* Périgord Noir: 't zwart verwyst noa de dounkere êkebusschn en de zwarte truffels die doa vele te viendn zyn.
* Périgord Pourpre: 't purper verwyst noa de druvestreke.
* Périgord Vert: 't groen verwyst noa de groene omgevienge omda 't doa relatief vele regent.

De Dordogne grenst an de departementn Haute-Vienne in't nôord'n, Corrèze en Lot in't ôostn, Lot-et-Garonne in't zuud'n, Gironde in't zuudwestn en Charente-Maritime en Charente in't westn.

't Departement bestoat uut vier arroundissementn (Bergerac, Nontron, Périgueux, Sarlat-la-Canéda), 25 kantongs en 505 gemêentn.

De grotste gemêentn zyn Périgueux, Bergerac, Boulazac Isle Manoire, Sarlat-la-Canéda en Coulounieix-Chamiers. And're gekende plekkn zyn Nontron, Montignac, Beynac-et-Cazenac, La Roque-Gageac, Les Eyzies de Tayac en Domme. De bedevoartplekke Rocamadour ligt nie verre van Sarlat-la-Canéda.

## Externe koppeliengn
* Site van de prefecteure van de Dordogne
* Ollandschn site mè touristische informoasje oover de Dordogne
Lyste van wyken in Brugge

Een lijst van de **wyken, dêelwyken en kernen** in de gemêente van **[[Brugge]]**.

## Stad
#### Brugge <small>(dêelgemêente)</small> (I)

|500px|right|thumb|Wykn in 't stadscentrum van Brugge en plasserienge van de dêelwykn.
|-
|500px|right|thumb|Wykn in de stadsdêelgemêentn van Brugge en plasserienge van de dêelwykn.<br /><br />Sint-Andries: rôod-bruun<br />Sint-Machiels: groen<br />Assebroeke: blauw<br />Sinte-Kruus: paars-roze<br />Kôolkerke: oranje<br />Brugge (dêelgemêente, buutn 't center): gilve
|}
##### Centrum
* Stêenstroatekwartier

* Ezelstroatekwartier

* Langestroatekwartier

* Magdalenakwartier

* Onze-Lieve-Vrouwekwartier

* Sint-Anna (ook wel Seminoariekwartier genoemd)
** Gezellekwartier

* 't Zilletje (Sint-Gillis)

* Sinte-Walburga of Burgkwartier

* West-Bruggekwartier
** Boeveriewyk

##### [[Kristus-Keunienk]]
* Stübbenkwartier

##### [[Sint-Jozef (Brugge)|Sint-Jozef]]
* Fort Laping
* Klêen Korea
* Kruusabêle
* Ter Panne
* Zwoanewyke

##### [[Sinte-Pieters-ip-den-Dyk|Sinte-Pieters]]
* Blauwe Torre
* Duvekete
* Ruddersove
* Rustnburg
* Sint-Paulus
* Sint-Pietersmeulnwyk
* Tuunwyk

#### [[Kôolkerke]] (II)
* Californiawyke
* De Grendel
* Romboudswyke

#### [[Sint-Andries]] (III)
* Hermitage

* Hoogn Express
** Lange Veste

* Koude Keukn
** Blymoare
** Messem
** Meulendorp

* Olympia

* Sanderskwartier
** Abdybeke
** Sint-Boafs

* Sint-Willibrord
** De Golge

* Waggelwoater

#### [[Sinte-Machiels]] (IV)
* Kerkebeke
** Dôornhage
** Groene Pôorte
** Koas en Brôod
** Park de Rôo Pôorte

* Stokvelde
** Leiselenhoek
** Sinte-Godelieve

* Ten Briele

* Tillegem
** Driehoek
** Sterre
** Ten Hove
** Ter Linde of Xaverioann
** Veugelzang

#### [[Assebroeke]] (V)
* Maria Assumpta
** Daverlo

* Sinte-Katarina
** De Kaproene

* Sint-Kristoffel
** Perretje
** Zevekote

* Stêenbrugge
** Zeven Torretjies

* Ver-Assebroeke
** Iengelendoale
** Groenewyk

#### [[Sinte-Kruus (Brugge)|Sinte-Kruus]] (VI)
* Dampôortkwartier

* De Linde
** Dôornhut

* Kruuspôortkwartier

* Molse Stêenweg
** Fortuuntje
** Veltem
** Vossenstèèrt

* Moale

* Moalenhoek
** De Golge
** Lettenburg

* Polderoek

## Andere dorpn en kernn
#### [[Dizzêle]] (VII)
* Dorp

#### [[Lissewege]] (VIII)
* Lissewege dorp
* Zêewege

##### [[Zêebrugge]]
* Dorp
* Stoatiewyk
* Strandwyk

##### [[Zwankendamme]]
Herman Leenders

**Herman Leenders** (geboorn in Brugge, 10 meie 1960) is een Vlamschn dichter en schryver. 

In zyn werk behandelt je vôorol de spannienge tussshn droom en werkelikheid. Je doet da in een directe toale die bêeldend en zintuuglik is.

## Bibliografie
* 1992 - *Ogentroost* (dichtbundel)
* 1994 - *Het mennegat* (verhoalnbundel)
* 1995 - *Landlopen* (dichtbundel)
* 2000 - *Speelgoed* (dichtbundel)
* 2005 - *De echtbreukeling* (romang)
* 2008 - *Vervalsingen* (dichtbundel)

## Pryzn
*1990 - Prys van de stad Oarelbeke
*1993 - C. Buddingh-prys vôr *Ogentroost*
*1993 - Hugues C. Pernath-prys
*1995 - Prys van de provincie West-Vloandern
*1997 - Prys van de provincie West-Vloandern

## Externe koppelienge
* www.hermanleenders.be
Belgica (schip, 1884)

**Belgica** is de name van twê Belgisch' ounderzoeksscheepn. Ze zyn genoemd achter de Romeinse name vô 't nôordn van Gallië.

## Den êeste Belgica

Den êeste Belgica wier gebouwd in 1884 in Svelvig (Nôorweegn). Den stoombôot hêette ton nog *Patria*. 't Was 36 meters lank, 7,6 meters brêed en 4,1 meters diepe, woog 336 ton, en haad een houtn rompe.

Den bôot was ôorsprounkelik gebouwd as een walvisjager, moa wierd deur Adrien de Gerlache vô de Belgischn Antarctischn Expediesje gekocht. De Gerlache noemde den bôot "Belgica", en vertrok dermee up den 16 ogustus 1897 van Antwerpn noar Antarctica.

Den bôot en zyn bemannienge (woarounder Roald Amundsen), brochtn as êesten de wienter deur up Antarctica, ot den bôot up den 28 februoari 1898 kwaam vaste te zittn in 't ys. Pas 13 moandn loater kost het schip hem bevryen deur een kanaal dat de bemannienge zelve haad gegroavn. Up den 5 november 1899 kêerdn ze were in Antwerpn.

De Belgica wier loater upgekocht deur de Graaf van Orléans die t' hope mè Adrien de Gerlache nog verschillende andere expediesjes deed. Achter den Êeste Weireldôorloge wierd de Belgica gebruukt as een dryvende visfabrieke deur de Lofotenvisschery. In de moand meie van 't joar 1940 gebruuktn d' Iengelsn den bôot as een dryvende upslagplekke vor under ammuniesje toet dat den bôot up de 19 meie 1940 in een Duutse luchtanvol wier gezounkn in een fjord teegn Harstad.

De vzw *Belgica Genootschap*, met in 't besteur ounder andere de klêenzeune van Adrien de Gerlache en d' Antarctica-veteroann Prof. Dr. Tony Van Autenboer en Prof. Dr. Walter Loy, oundersteunn wetenschappelik ounderzoek vô de Belgica as een maritiem erfgoed te bergn en tentôon te stelln.

Ounlangs hèt De Steenschuit vzw een plan gemakt vor een replica te bouwn.

## RV Belgica A962

De recente Belgica is een ounderzoeksbôot van de Belgische regerienge, en wor bemand deur de marine. Den bôot stoa geregistrèrd as A962, met as thuushoavn Zêebrugge.

Den bôot wierd in 1984 gedopt deur Keuniginne Fabiola, en is 50,9 meters lank, 10 meters brêed en 5,7 meter hoge. Je weeg netto 232 ton, en volledig bemand en geloan 765 ton.

't Hôofddoel van den bôot is vô de fauna en flora in de Nôordzêe in 't oge t' houdn deur een reekse biologische, chemische, fysieke, geologische en hydrodynamische informoasje te verzameln. Den bôot werkt as een volledig uutgerust laboratorium en werkt dikwils t' hope mè Belgische universiteitn en andere wetenschappelike inrichtiengn.

Êen van de belangryke gebrukers van de Belgica is 't *Instituut voor Landbouw- en Visserijonderzoek, Onderzoeksdomein Visserij* van de Vlamsche Gemêenschap. In dien hoedoanigheid makt den bôot schattiengn van de stocks van commerciêle vissôortn, meet den invloed van menselike verstôriengn in 't mariene milieu en 't uuttestn van technische innovoasjes vô de visschery.

Den bôot hèt ook een belangrykn updracht van den invloed van olieplekkn up 't milieu noa te goan.

## Externe links
* Het onbekende continent - Expedities
* Belgica Genootschap
* De Steenschuit vzw
* Belgica-dereplica.be
Lyste van sterrebêeldn

Hierounder stoat er een volledige **lyste van sterrebêeldn**, gerangschikt volgens under Vlamse name, t' hope met de Latynse name en d' ofkortienge van d' Internationoale Astronomischn Unie (IAU). Qua zichboarheid zyn me dervan uutgegoan van een woarnemer in Vlaondern (omtrent 50° nôorderbrêedte). Der zyn sterrebêeldn die hier nôois boovn de horizon kommn en dus nôois te zien zyn. Bepoalde sterrebêeldn kommn moa juuste boovn de zudeliken horizon, en zyn doadeure moa moeilik te zien. Sterrebêeldn die dichte teegn de nôordelike pool in den hemel liggn kunn'n hêel 't joar deure gezien wordn.

In 't nôordelik holfround zyn de sterrebêeldn dikwils noa figeurn uut de Romeinse of Griekse mythologie genoemd, binst dat in 't zudelik holfround veel sterrebêeldn de name van navigoasje-instrumentn of bêestn van den tyd van d' explorateurs gekreegn hèn.

----
;upmerkiengn:
# De sterrebêeldn Achtersteevn, Kiel, Kompas en Zilln maakn olleviere dêel uut van 't "klassieke" grôte sterrebêeld Argobôot (*Argo Navis*).
# De Slang (*Serpens*) bestoat uut twê dêeln: *Serpens Caput* (de kop van de slange) en *Serpens Cauda* (de steirt van de slange)
# Da zyn de twoalf sterrebêeldn van de *Zodiac* of Dierenriem.
Gironde

De **Gironde (33)** es 'n departement in de regio Nouvelle-Aquitaine in't zuudwestn van Vrankryk. 't Is in ippervlak 't grotste Frans departement dat in Europa ligt. 

't Es genoemd noa 't gelyknoamige estuoarium woar da de riviern de Garonne en de Dordogne in tôopekomm'n. Inweuners van de Gironde wordn *Girondins* genoemd.

## Geschiedenisse
De Gironde is één van de 83 departementn die gecreëerd zyn binst de Fransche Revoluusje, de 4e moarte 1790. 't Is e dêel van de vroegere provinsjes Guyenne en Gascogne.

Tusschn 1793 en 1795 noemdigde 't gebied ook *Bec-d'Ambès*. Tout 2016 wos't departement ounderdêel van de regio Aquitaine.

## Geografie
Gironde grenst an de departementn Charente-Maritime in't nôord'n, an de Dordogne en Lot-et-Garonne in't ôostn en an Landes in't zuud'n. O de westkantn ligt d'Atlantische Oceoane (mêer bepoald de Golf van Biskaje). 

't Bestoat uut zes arroendissementn (Arcachon, Blaye, Bordeaux, Langon, Lesparre-Médoc en Libourne), 33 kantongs en 535 gemêentn. De grotste gemêentn noar inweunertal zyn Bordeaux, Mérignac, Pessac, Talence en Villenave-d'Ornon.

Gekende toeristische plekkn an de zêe zyn Soulac, Montalivet, Hourtin, Carcans, Lacanau, Le Porge, Andernos, Lège-Cap-Ferret, Arcachon en Pyla-sur-Mer. De Dune du Pilat, êen van d'ôogste duun'n in de weireld, es de belangrykste toeristische attraksje van de kuststreke.

## Externe koppeliengn
* Site van de prefecteure van de Gironde
* Site van d'n touristischn dienst van de Gironde
Peire

**Peirn** zyn e sôorte van fruut woavan dan der 40 verschillige sôortn bestoan. 't Artikel hier goat over d'Europeesche peire (*Pyrus communis*). De noame komt verzeker van 't West-Germoansche **pera*, uut 't vulgair Latyn *pira*.

## Verspreidienge
Europeesche peirn kommn in e masse oundersôortn in 't wilde vôorn in Middn- en Ôost-Europa en in Zuudwest-Azië. Nu zyn de gekwikte sôortn (*Pyrus communis communis*) surtout ekwikt in Europa, Nôord-Amerika en Australië. 

Hier en doa groein der wilde peireloars, mo 't is moeilik voun te zien of dan dat wilde of verwilderde zyn. Gelyk hoe zyn ze zeldzoam.

## Beschryvienge
De *Pyrus communis communis* is verzeker e krusienge tusschn de twêe ander oundersôortn *P.c. pyraster* en *P.c. caucasica*. Peirn woarn bykan zeker ol etrokkn van vôorn dan der gekwikte sôortn woarn. 't Is gin zekerheid over d'êeste geplante peireloars, mo 't is verzeker ol van lange vôorn d'êeste betrouwboare bronn (antiek Grieknland en Rome). 

## Gebruuk
Peirn zyn ossan etrokkn vôorn an ze rype zyn, want an ze volln, krygn ze veel te gemakkelik brune plekkn, die zêre vortn. Zolange dan ze nie rype zyn, zyn ze gemakkelik te vervoern zounder dat er etwot ankomt. 

Peirn kunn geweune upeetn zyn, mo ze zyn oek verwerkt in aar diengn, lik peirewyn (die styf up cider trekt, die van appels emakt is). Buutn peirn voun geweune op t'eetn, zyn der oek peirn voun te stoovn.   

'n Grotsn producent van peirn in Europa, is Italië, met 840 000 ton. 'n Grotsn producent in de weireld is China.

## Externe koppelienge
''Pyrus communis'' up Soortenbank.nl.