open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Oblastn van Rusland

De **[[Rusland|Russische Federoasje]]** is oenderverdêeld in 85 dêelgebiedn, federoale subjectn genoemd, (Russisch: субъекты Российской Федерации; *subyekty Rossiyskoy Federatsii*), woaroender 46 **[[oblast]]n**. Oblastn zyn te vergelykn met e provinsje. Z' hèn 'n eign parlement (doema) en verteegnwoordigers in 't federoal parlement, de Stoatsdoema. 

Sedert 2000 ist er vanboovn nog 'n overkoepelnde administratieve loage ingesteld, in de vorm van federoale districtn.

De Russische oblastn zyn:
frameless|center|upright=3
Europees Rusland

thumb|Liggienge van Europees Rusland
**Europees Rusland** (Russisch: Европейская Россия) is 't westelik en mêest bevolkt dêel van Rusland met 'n ippervlakte van 3.960.000 km². 't Is geografisch geleegn in Europa, in teegnstellienge toet 't dinnebevolkt en veel grotter ôostelik dêel van 't land dat in Azië ligt. 't Oeralgebergte verdêelt Rusland in twèe dêeln en deursnydt 't Euraziatisch supercontinent. Europees Rusland besloat ruwweg 40% van de totoale landmassa van Europa, mè mêer of 15% van de totoale bevolkienge, woardeure da Rusland 't grotste en mêest bevolkt land van Europa is. 

De federoale steedn van Rusland lign alle drië in Europees Rusland. Die steedn zyn Moskou, d'n hoofdstad en grotste stad van 't land, Sint-Petersburg, de culturele hoofdstad en Sevastopol, geleegn ip de Krim, die internationoal erkend wordt lik oenderdêel van Oekraïne. 

11 van de 13 steedn mè mêer of 1 miljoën inweuners lign in Europees Rusland: Moskou, Sint-Petersburg, Kazan, Nizjni Novgorod, Ufa, Krasnodar, Samara, Rostov an de Don, Voronezj, Perm en Volgograd.
Federoale districtn van Rusland

De **federoale districtn van Rusland** (Russisch: федеральные округа, *federalnye okroega*; ienkv. федеральный округ, *federalny okroeg*) zyn 't hoogste administratief niveau in Rusland. Elk federoal district bestoat uut mêerdere dêelgebiedn, federoale subjectn genoemd (Russisch: субъекты Российской Федерации; *subyekty Rossiyskoy Federatsii*).

De federoale districtn wierdn in 2000 deur president Vladimir Poetin ipgericht vo 't gemakkeliker te moakn vo de federoale subjectn in hêel 't land te controleern.

De acht federoale districtn van Rusland zyn:

500px
Buskerud

thumb|Buskerud in Nôorweegn  
**Buskerud** is e fylke (provinsje) in Nôorweegn in de regio Østlandet (Ôostland). D'n administratieve zetel is Drammen. 
left|75px

Ip 1 januoari 2020 wierd de provinsje t'hopegevoegd met Akershus en Østfold toet de nieuwe provinsje Viken, moar achter vier joar is de fusie oengedoan gemakt, woardeure dat Akershus, Buskerud en Østfold were zelfstandige fylker kwoamn.

Buskerud grenst an Akershus, Oslo, Innlandet, Vestland, Telemark en Vestfold. 't Gebiëd strekt hem uut van d'n Oslofjord en de Drammensfjordn in 't zuudôostn toet 't gebergte Hardangervidda in 't nôordwestn.
## Gemêentn
Sedert 1 januoari 2024 telt Buskerud 18 gemêentn: 
#Drammen
#Kongsberg
#Ringerike
#Hole
#Lier
#Øvre Eiker 
#Modum
#Krødsherad
#Flå
#Nesbyen
#Gol
#Hemsedal
#Ål
#Hol
#Sigdal
#Flesberg
#Rollag
#Nore og Uvdal
Telemark

thumb|Telemark in Nôorweegn  
**Telemark** is e fylke (provinsje) in 't zuudn van Nôorweegn in de regio Østlandet (Ôostland). D'n administratieve zetel is Skien.  
left|75px

Vanof 1 januoari 2020 toet 1 januoari 2024 was Telemark t'hopegevoegd mè Vestfold toet de nieuwe provinsje Vestfold og Telemark, moar achter vier joar is de fusie oengedoan gemakt, woardeure da Telemark en Vestfold were zelfstandige fylker kwoamn.

Telemark grenst an Vestfold, Buskerud, Vestland, Rogaland en Agder.
## Gemêentn
Sedert 1 januoari 2024 telt Telemark 17 gemêentn:
#Bamble
#Drangedal
#Fyresdal
#Hjartdal
#Kragerø
#Kviteseid
#Midt-Telemark
#Nissedal
#Nome
#Notodden
#Porsgrunn
#Seljord
#Siljan
#Skien
#Tinn
#Tokke
#Vinje
Republiekn van Rusland

De **[[Rusland|Russische Federoasje]]** is oenderverdêeld in 85 dêelgebiedn, federoale subjectn genoemd, (Russisch: субъекты Федерации; *subyekty Federatsii*), woaroender 22 **republiekn**.

De Russische republiekn zyn:
Federoale subjectn van Rusland

**[[Rusland]]** is e federoasje die bestaat uut 85 dêelgebiedn, **federoale subjectn** genoemd, (Russisch: субъекты Федерации; *subyekty Federatsii*). 

Der zyn zes verschillige categoriën:

500px
Centroal Federoal District

thumb|300px|Liggienge van 't Centroal Federoal District
't **Centroal Federoal District** (Russisch: Центральный федеральный округ; *Tsentralny federalny okroeg*) is êen van de acht federoale districtn van Rusland. 't Administratief center is Moskou. 't District ligt an de westgrenze van Rusland. 't Woord "Centroal" hèt e polletieke en historische betêkenisse. 

't District besloat bykan 4% van Rusland. 't Grenst binn Rusland an 't Nôordwestelik Federoal District, 't Federoal District Volga en 't Zuydelik Federoal District. 't District hèt ook landgrenzn met Oekraïne en Wit-Rusland.
## Administratieve indêlienge
Nôordwestelik Federoal District

thumb|300px|Liggienge van 't Nôordwestelik Federoal District
't **Nôordwestelik Federoal District** (Russisch: Северо-западный федеральный округ; *Severo-zapadny federalny okroeg*) is êen van de acht federoale districtn van Rusland. 't Administratief center is Sint-Petersburg.

't District besloat bykan 10% van d' ippervlakte van Rusland en grenst an 't Centroal Federoal District, 't Federoal District Oeral en 't Federoal District Volga. 't District hèt ook landgrenzn met Estland, Finland, Letland, Nôorweegn en Wit-Rusland. D'n oblast Kaliningrad vormt 'n exclave, ingeklemd tusschn Litouwn en Pooln.

't District ligt an de Nôordelike Yszêe, Barentszêe, Karazêe en de Witte Zêe. Oender 't gebiëd valn ook Frans Jozefland, Nova Zembla en 't eiland Kolgoejev.
## Administratieve indêlienge
Oblast Leningrad

thumb|400px|Liggienge van d'n oblast Leningrad in Rusland
D'n **oblast Leningrad** (Russisch: Ленинградская область; *Leningradskaja oblast*) is 'n oblast (e federoal subject) in 't nôordwestelik dêel van Rusland. 't Administratief center en de grotste stad is Gatchina.
left|75px

D'n oblast is vernoemd noa de stad Leningrad. In 1991 krêeg de stad were heur ôorsproenkelike noame, Sint-Petersburg, moa de noame van d'n oblast is Leningrad gebleevn achter e referendum. 
	
D'n oblast Leningrad wordt begrensd deur vuuf federoale subjectn van Rusland: de Republiek Karelië in 't nôordôostn, oblast Vologda in 't ôostn, oblast Novgorod in 't zuudn, oblast Pskov in 't zuudwestn en de federoale stad Sint-Petersburg in 't westn, moar ook deur Finland in 't nôordwestn en Estland in 't westn. 

D'n oblast Leningrad ligt roend de Finsche Golve en te zuudn van twèe grôte zoëtwoatermeern, 't Ladogameer en 't Onegameer. De belangrykste riviern zyn de Neva en de Volchov. D'n oblast omvat 't gebiëd roend Sint-Petersburg, de Karelische landengte en ênigte eilandn.  

Vadimrazumov copter - Gatchina 5.jpg |Zicht ip Gatchina
Vyborg June2012 View from Olaf Tower 06.jpg|Historisch center van Vyborg ip de Karelische landengte
Вид на Успенский монастырь через реку Тихвинка.jpg |Zicht ip 't klôoster van Tichvin an d'n overkant van de riviere de Tichvinka
Ivangorod fortress as seen from top of Hermann Castle.jpg|Fort van Ivangorod
Oblast Moermansk

thumb|400px|Liggienge van d'n oblast Moermansk in Rusland
D'n **oblast Moermansk** (Russisch: Мурманская область; *Moermanskaja oblast*) is 'n oblast (e federoal subject) in nôordwestelik Europees Rusland. 't Administratief center is de stad Moermansk.
left|75px

Geografisch geziën ligt d'n oblast Moermansk vo 't grotste dêel ip 't Kola-schiereiland, bykan hêlegans te nôordn van de poolcirkel, en 't makt dêel uut van Lapland, die hem  over vier landn uutstrekt. D'n oblast grenst in 't zuudn an de Republiek Karelië in Rusland, in 't westn an de regio Lapland in Finland en in 't nôordwestn an de provinsje Finnmark in Nôorweegn. In 't nôordn van d'n oblast ligt de Barentszêe en  in 't zuudn en 't ôostn de Witte Zêe. D'n oblast Archangelsk van Rusland ligt an d'n overkant van de Witte Zêe.	

E grôot dêel van 't reliëf van d'n oblast is heuvelachtig. 't Hoogste gebergte wordt gevormd deur 't Chibiny-massief. 't Nôordn van d'n oblast is surtout bedekt met toendra, binst dat de zudelike regio's in de taiga-zone lign. Der zyn mêer of 100.000 meern en 18.000 riviern in d'n oblast. 

Jeziorko Imandra i Chibiny.JPG|Taiga mè zicht ip 't Imandrameer en de Chibinybergn
Kandalaksha Bay.jpg|Golve van Kandalaksja
Photographing Murmansk from Omni Hotel Murmansk.jpg|Zicht ip de stad Moermansk
Krai Chabarovsk

thumb|400px|Liggienge van de krai Chabarovsk in Rusland
De **krai Chabarovsk** (Russisch: Хабаровский край; *Chabarovski krai*) is e krai (e federoal subject) van Rusland met 'n ippervlakte van 785.730 km². 't Makt dêel uut van 't Federoal District Verre Ôostn. 't Administratief center van de krai is de stad Chabarovsk.

Flag of Khabarovsk Krai.svg
Coat of arms of Khabarovsk Krai.svg

De krai Chabarovsk grenst in 't nôordn an d'n oblast Magadan, in 't westn an Jakoetië en an d'n oblast Amoer, en in 't zuudn an 't Joods Autonoom Oblast, China en de krai Primorje. De Zêe van Ochotsk ligt in 't ôostn. 
 
De krai ligt grôotndêels in 't lêeger stroomgebiëd van de riviere de Amoer, moar omvat ook e grôot bergachtig gebiëd langst de kust van de Zêe van Ochotsk. De vegetoasje bestoat uut taiga en toendra in 't nôordn, moerassige busschn in de centroale lêegvlakte, en weelderige busschn in 't zuudn. Der zyn vele meern en riviern. 

De bevolkienge bestoat surtout uut etnische Rusn, moa der weunn ook inheemsche Toengoesische volkern.

Amursk Amur River P7290102 2200.jpg|Riviere de Amoer in Amoersk
Хабаровск набережная адм Невельского зимой.JPG|Oever van de Amoer in de wienter
Уссурийский бульвар.jpg|Zicht ip de stad Chabarovsk
Gête

De **gête** (*Capra aegagrus hircus*) is 'n eevnhoevige zoogbêeste uut de familie van de holhôornign (Bovidae) en is dus verwant an de schoapn. De bezoargête (*Capra aegagrus*) uut Zuudwest-Azië en Ôost-Europa is de wilde vôoroeder van de gedomesticeerde gête. 't Ventje van de gête is e buk en 't joengsje is e lam. 
 
De gête is deur de mens in al de weirelddêeln ingevoerd en gedomesticeerd, uutgezoenderd ip de poolgebiëdn. Weireldwyd zoe'n der e 450 miljoën gêetn zyn, verdêeld over e stik of twèehoenderd verschillige rasn. 

De mêeste gêetn hèn van nateure twèe hôorns, in verschillige vormn en moatn, ofhankelik van 't ras. Zowel mannelike of vrouwelike gêetn kunn e board hèn. 't Zyn herkauwers en z' hèn e moage mè vier koamers. 

Gêetn wordn in e grôot dêel van de weireld g'hoedn vor hunder melk, vlêes en vel, moar e beperkt antal sôortn ook vor hunder wulle, lik d' angoragête. Van de melk van gêetn wordt ook gêtekoas gemakt. 

Geit met sik.jpg|E gête met e board
Angora 001.jpg|Angoragête
Goats butting heads in Germany.jpg|Twèe gêetn die vichtn
Herkauwers

**Herkauwers** (Ruminantia) zyn 'n oenderorde van d' eevnhoevign (Artiodactyla). 't Zyn herbivoorn (plante-eters) die hunder eetn in twêe foasn verteirn. Êest broakn ze 't uut in halfverteirde vorm en derachter knabbeln ze 't nog e twèede kèe.

Herkauwers vormn de grotste oenderorde van d' eevnhoevign, met e stik of 200 sôortn in mêer of 60 geslachtn.

Vôorbeeldn van herkauwers zyn: gêetn, schoapn, antiloopn, runders, hertachtign en girafn.
Alhoewel da kemels  (familie Camelidae) ook herkauwn, valn ze nie oender de Ruminantia, omdan ze 'moa' drie moagn hèn, e gesplette boovnlippe en êen snytand in
de boovnkoake.
## Verteirienge van 't eetn
Herkauwers hèn vier zogezeide "moagn": de pense, de netmoage, de boekmoage en de lebmoage. D' êeste drië zyn vôormoagn, de lebmoage is d' echte moage. 'n Herkauwer knabbelt 't eetn êest ippervlakkig, woarachter da 't in de netmoage en de pense terechtekomt. In de netmoage en de pense leevn symbiotische bacteriën, die de cellulose uut de celwandn van  plantn ofbreekn toet glucose. Achter 20 toet 45 minuutn goat 't grofvezelig materioal in brokn were noa de moend, woar da 't fyngemoaln wordt en gemiengeld mè speeksel. 't Goat ton via de netmoage noa de boekmoage, woar da 't uutgeperst  wordt, en vervolgns noa de lebmoage. Hier werkn de moagsapn vo de verdere verteirienge.
Girafachtign

De **girafachtign** (Giraffidae) zyn e familie van eevnhoevige zôogbêestn. 't Zyn herkauwers die e gemêenschappelike vôoroeder dêeln met de hertachtign (Cervidae)  en de holhôornign (Bovidae). 

De familie was vroeger e diverse groep in Eurazië en Afrika, moa bestoat nu nog moar uut twèe geslachtn, de giraffe (*Giraffa*) en de okapi (*Okapia*), die allêne nog moar in Afrika leevn te zuudn van de Sahara. De twèe geslachtn ziën der ip 't êeste zicht styf verschillig uut, moa z' hèn ênigte gemêenschappelike kenmerkn, lik e lange, doenkergekleurde toenge, gelobde hoektandn en hôorns bedekt mè vel. 
thumb|left|Shansitherium en Palaeotragus microdon, twèe girafachtign uut 't Mioceen van Azië

## Geslachtn
* *[[Giraffa]]* mè vier sôortn:
** *Giraffa camelopardalis*
** *Giraffa giraffa*
** *Giraffa reticulata*
** *Giraffa tippelskirchi*
* *[[Okapia]]* met êen sôorte: de okapi (*Okapia johnstoni*)
Federoal District Verre Ôostn

thumb|300px|Liggienge van 't Federoal District Verre Ôostn
't **Federoal District Verre Ôostn** (Russisch: Дальневосточный федеральный округ; *Dalnevostotsjny federalny okroeg*) is 't grotste van de acht federoale districtn van Rusland, moa 't minst bevolkt. 't Ligt hêlegans in 't mêest ôostelik dêel van Azië en besloat hêel 't Russisch Verre Ôostn. 't Administratief center is sedert 2018 Vladivostok. Dervôorn was 't Chabarovsk. 
## Administratieve indêlienge
Oblast Vologda

thumb|400px|Liggienge van d'n oblast Vologda in Rusland
D'n **oblast Vologda** (Russisch:  Вологодская область; *Vologodskaya oblast*) is 'n oblast (e federoal subject) van Rusland. 't Administratief center is de stad Vologda. De grotste stad is Tsjerepovets.
left|75px

D'n oblast Vologda grenst an d'n oblast Archangelsk in 't nôordn, oblast Kirov in 't ôostn, oblast Kostroma in 't zuudôostn, oblast Jaroslavl in 't zuudn, d' oblastn Tver en Novgorod in 't zuudwestn, oblast Leningrad in 't westn en de Republiek Karelië in 't nôordwestn.

D'n oblast ligt in 't nôordôostn van d' Ôost-Europeesche vlakte. 't Reliëf is heuvelachtig, met ofwisselnd lêeglandn en bergkeetns. 't Klimoat is continentoal gemoatigd mè koude wienters en warme zomers. D'n oblast telt vele riviern, meern en moerasn. In 't westn ligt 't Onegameer, in 't zuudn 't Stuwmeer van Rybinsk. Centroal in d'n oblast ligt 't Belojemeer.

In d'n oblast Vologda zyn der vele historische monumentn, lik 't Kirillo-Belozerskiklôoster, 't Ferapontovklôoster (weirelderfgoëd) met de fresco's van Dionisius, de twèe middelêeuwsche steedn Veliki Oestjoeg en Belozersk, en de barokke kerkn van Totma en Oestjoezjna.

Andoma Mountains by the lake Onega in Vologda oblast 01.jpg|Andomabergn an 't Onegameer in oblast Vologda
Кирилло-Белозерский монастырь коптер.jpg|Kirillo-Belozerskiklôoster
Ferapontovo.jpg|Ferapontovklôoster 
Church of the Assumption of the Mother of God, Belozersk.jpg|Kerke in Belozersk
Okapi

D'n **okapi** (*Okapia johnstoni*) is e zoogbêeste van d' orde eevnhoevign, oenderorde herkauwers. 't Is d' ênigste sôorte in 't geslacht *Okapia*.

Alhoewel dat okapi's striëpn hèn die doën peizn an zebra's, is de bêeste 't mêest verwant an de giraffe. Okapi's en girafn zyn d' ênigste leevnde leedn van de familie Giraffidae (girafachtign).

Kenmerkn van d'n okapi zyn e kastanjebruun lyf, witgestriëpte pôotn en e gevlekte kop. Z' hèn e lange, dikke nekke (moa korter of van de giraffe), grôte, flexibele ôorn en e  lange, blauwe toenge, woarmee dan ze bloarn van de boomn vastegrypn. De ventjes hèn korte, hoornachtige uutsteeksels ip hunder kop, bedekt mè vel (ossicoonn genoemd), lik van de giraffe. 

Okapi's zyn plante-eters. Z' eetn bloarn en taksjes van vele, verschillige plante-sôortn, moar ook vruchtn en paddestoëln. Ze leevn solitair en de ventjes vichtn vor hunder territorium teegn andere ventjes.

D'n okapi komt in 't wilde allêne moa vôorn in de tropische reegnbusschn in 't nôordôostn van Centroal-Afrika en is vernoemd noa d'n Iengelschn oentdekkiengsreiziger Henry Hamilton Johnston. Okapi's zyn e bedreigde bêestesôorte.

Ybokp 7b (16224361745).jpg|Kop van 'n okapi mè beschoadigde ossicoonn
Okapitongue.jpg|Toenge van 'n okapi 
Zoorashia okapi.jpg|Okapi's eetn bloarn en taksjes
Okapi and son.jpg |Okapi met e joengsje
Centroal-Afrika

thumb|Centroal-Afrika
**Centroal-Afrika**, of **Midn-Afrika** is 't gebiëd van Afrika oender de Sahara-woestyne en de westelike "bulte", te westn van de Grôte Riftvalleie. Deur 't gebiëd stroomt de Congostroom. 

De landn die mêestal toet Centroal-Afrika gereeknd wordn, zyn:
* Centroal-Afrikoansche Republiek
* Congo-Brazzaville
* Congo-Kinshasa
* Equatorioal-Guinea
* Gabon
* Kameroen
* Tsjad

Soms wordn de volgnde landn ook toet 't gebiëd gereeknd:
* Angola
* Burundi
* Rwanda
* Sao Tomé en Principe
* Zambia
Giraffe

De **giraffe** (*Giraffa*) is e geslacht van eevnhoevige zoogbêestn die in Afrika leevn. 't Zyn de grotste bestoande landbêestn en de grotste herkauwers ip eirde.

De belangrykste kenmerkn van de giraffe zyn de styf lange nekke en pôotn, hoornachtige uutsteeksels ip hunder kop (ossicoonn ) en 't vleknpatrôon ip hunder vacht. T'hope met de nauwste verwant, de veel klèindere okapi, vormt de giraffe de familie Giraffidae.

Girafn eetn bloarn, vruchtn en blomn van hoetachtige plantn, surtout acaciasôortn, moar ook van andere struukn en boomn. Deur hunder lange nekke kunn ze by bloarn, woar dan andere herbivoorn nie an kunn. Ze pakn de bloarn vaste met hunder lange, doenkere toenge. 

't Verspreidiengsgebiëd van de giraffe is styf grôot. 't Strekt hem uut van Tsjad in 't nôordn toet Zuud-Afrika in 't zuudn, en van Niger in 't westn toet Somalië in 't ôostn. Girafn zyn te viendn in savannes en busryke gebiëdn.

Traditioneel wordn girafn geziën lik êen sôorte, *Giraffa camelopardalis*, mè neegn oendersôortn. DNA-oenderzoek gepubliceerd in 2016 levert e (vôorlopig) nieuwe indêlienge in vier sôortn:
*Nôordelike giraffe (*giraffa camelopardalis*), mè vier oendersôortn 
**Kordofangiraffe (*Giraffa camelopardalis antiquorum*)
**Nubische giraffe (*Giraffa camelopardalis camelopardalis*)
**Rothschildgiraffe (*Giraffa camelopardalis rothschildi*)
**West-Afrikoansche giraffe (*Giraffa camelopardalis peralta*) 
*Masaigiraffe (*Giraffa tippelskirchi*), omvat de vroeger apart erkende Thornicrofts giraffe (*Giraffa camelopardalis thornicrofti*)
*Somalische giraffe (*Giraffa reticulata*)
*Zudelike giraffe (*Giraffa giraffa*), mè twèe oendersôortn
**Angolagiraffe (*Giraffa giraffa angolensis*)
**Koapsche giraffe (*Giraffa giraffa giraffa* of *Giraffa camelopardalis giraffa*)
Uut 't fossielnbestand zyn der ook nog zeevn uutgestorvn sôortn girafn bekend.

Giraffa camelopardalis head (Profil).jpg
Giraffe feeding, Tanzania.jpg
Giraffe (Giraffa camelopardalis) females.jpg
Whippomorpha

**Whippomorpha** of **Cetancodonta** is 'n oenderorde van de Cetartiodactyla die al de leevnde walvisachtign en nylpeirdn bevat. 't Zyn allemolle ofstammeliengn van de latste gemêenschappelike vôoroeder van *Hippopotamus amphibius* (nylpeird) en *Tursiops truncatus* (dolfyne).  

Der is êest ênigte discuusje gewèest over de platsienge van de Whippomorpha binn d' Artiodactyla. Vodiën wierd gepeisd da nylpeirdn nauwer verwant woarn an de Suidae (zwyns) en Tayassuidae (pekari's). De mêeste heedndoagsche weetnschappelike fylogenetische en morfologische oenderzoekn verbiendn de nylpeirden met de walvisachtign, en genetisch bewys hèt 'n evolutionaire reloasje tusschn die twèe groepn oendersteund. Moderne Whippomorpha dêeln allemolle 'n antal gedrags- en fysiologische kenmerkn.

De noame Whippomorpha is e combinoasje van 't Iengels (wh[ale] + hippo[potamus]) en 't Grieks (μορφή, morphē = vorm). Der zyn pogiengn oendernoomn vo de noame te verandern in Cetancodonta, vanwege 't gebruuk van 't achtervoegsel morpha, moa Whippomorpha bluuft vôorrang krygn.
Neushoorns

De **neushoorns** (Rhinocerotidae) zyn e familie van oeneevnhoevign (Perissodactyla) mè nu nog vuuf sôortn die in Afrika en Azië leevn. Z' hèn e krachtig lyf, korte pôotn mè drie têens, en e grôte kop met êen of twèe hoorns, woaran dan z' hunder noame te dankn hèn. Neushoorns zyn plante-eters. Z' eetn surtout stevig gas of taksjes, moa sommigte eetn ook allerhande vruchtn.

Vele sôortn zyn uutgestorvn in de loop van de joarn deur klimatologische veranderiengn, lik de Nôord-Amerikoansche en Euraziatische sôortn. De neushoornsôortn die d'n dag van vandoage nog assan bestoan zyn de witte en zwarte neushoorn in Afrika te zuudn van de Sahara, en d'n Indische, Javoansche en Sumatroansche neushoorn in Zuudôost-Azië, woarvan da sommigte ook were bedreigd zyn deur de verniëtigienge van hunder leefgebiëd en stroperië vor hunder hoorns. 

De noame van de witte en de zwarte neushoorn berust ip e toalkundig misverstand. In 't Afrikoans wierdn ze puntlip en wijdlip genoemd. D' Iengelsche vertoaldn wijd deur *white* en azo wierd d'n andern automoatisch *black*. 
## Geslachtn en sôortn
**Ceratotherium*
***Ceratotherium simum*, witte neushoorn
**Dicerorhinus*
***Dicerorhinus sumatrensis*, Sumatroansche neushoorn
* *Diceros*
***Diceros  bicornis*, zwarte neushoorn
**Rhinoceros*
***Rhinoceros unicornis*, Indische neushoorn of pantserneushoorn 
***Rhinoceros sondaicus*, Javoansche neushoorn 

Waterberg Nashorn2.jpg|De witte neushoorn is eigntlik grysde
Sumatran rhinoceros and juvenile.jpg|De Sumatroansche neushoorn is de klêenste sôorte
Ostafrikanisches Spitzmaulnashorn.JPG|De zwarte neushoorn hèt e flexibele, puntige boovnlippe
One horned Rhino.jpg|D'n Indische neushoorn hè moar êen hoorn
Rhinoceros sondaicus in London Zoo.jpg|De Javoansche neushoorn is klèinder of d'n Indische neushoorn en hèt e klêenn hoorn
Nylpeirdn

De **nylpeirdn** (Hippopotamidae) zijn e familie van eevnhoevige zoogbêestn, die in Afrika leevn te zuudn van de Sahara. Momenteel bluuvn der moa twèe sôortn over: 't geweun nylpeird (*Hippopotamus amphibius*) en 't dwergnylpeird (*Choeropsis liberiensis*). Moleculaire en morfologische studies hèn bevestigd dan de walvisachtign (Cetacea) de nauwste leevnde verwantn van nylpeirdn zyn.

Nylpeirdn zyn grôte zôogbêestn, die half an land en half in 't woater leevn. Z' hèn e gleddig vel, e grôte kop met e brêe moend en neuzegoatn vanboovn an hunder snute. Z' hèn korte, stompe pôotn, vier têens moa gèen hoevn lik d' andere eevnhoevign. Hunder moage hèt drie koamers, moa 't zyn gèen echte herkauwers. Z' hèn grôte snytandn en hoektandn die ip slagtandn trekn en hêel hunder leevn bluuvn groein. 

Nylpeirdn zyn nachtelike bêestn. Overdag rustn z' uut in of by 't woater en 's nachts zoekn z' hunder eetn. 't Grôot nylpeird èet surtout gas en 't dwergnylpeird ook bloarn, scheutn en fruut. 
## Sôortn
*Geslacht *Hippopotamus*, echte nylpeirdn
***Hippopotamus amphibius*, nylpeird (Afrika)
*Geslacht *Choeropsis*, dwergnylpeirdn
***Choeropsis liberiensis*, dwergnylpeird (West-Afrika)

Der zyn ook nog verschillige uutgestorvn sôortn bekend.
Gotland

thumb|Liggienge van Gotland in Zweedn
**Gotland** is 'n eiland in de Baltische Zêe, 't grotste eiland van Zweedn. 't Vormt t'hope met e dêel klèindere eilandn, woaroender Fårö, Stora Karlsö, Lilla Karlsö en Gotska Sandön 't gelyknoamig landschap Gotland, die ip  administratief niveau t'hopevalt met de gemêente Gotland en de provinsje Gotlands län. Der weunn 61.000 menschn, woarvan oengeveer 23.600 in Visby, de belangrykste stad.
left|75px

Gotland ligt oengeveer 90 km t'n ôostn van 't Zweeds vasteland en oengeveer 130 km van de Baltische stoatn, woarvan da Letland der 't dichtste by ligt. Gotland is de noame van 't hoofdeiland, moa d' angrenznde eilandn wordn over 't algemêen anziën lik oenderdêel van Gotland en de Gotlandsche cultuur. 
thumb|left|Detailkoarte

Gotland stoat bekend vo de vele burchtn, ruïnes, kerkn en oede dorpn. 't Is e populaire bestemmienge vo toeristn, mè 't zunnig klimoat in de zomer en d' uutgestrekte kustlyne, moar ook in de wienter bluuft 't weer geweunlik mild.  

De belangrykste bronne van inkomstn van 't eiland zyn landbouw, toerisme, informoasjetechnologië, design en e dêel zwoare industrië, lik betongproduucsje uut lokoal gewonn kalkstêen. Vanuut militair standpunt besloat Gotland e strategische locoasje in 't center van de Baltische Zêe.
Dwerghertn

**Dwerghertn** of **dwergmuskusbêestn** (Tragulidae) zyn e familie van klêene, eevnhoevige hoefbêestn. De tiën nog bestoande sôortn zyn oenderverdêeld in drie geslachtn en ze zyn te viendn in busschn in Zuudoost-Azië. Êen sôorte, 't woaterdwerghert (*Hyemoschus aquaticus*), leeft in de reegnbusschn van Centroal-Afrika. Der zyn ook nog sôortn die allêne moa bekend zyn uut fossieln. D' Aziatische dwerghertn wordn ook wel *kantjils* (Indonesisch: *kancil*) genoemd.

Dwerghertn leevn solitair of in losse groepn en 't zyn plante-eters. 't Zyn de klêenste hoefbêestn ter weireld. D' Aziatische sôorte weegt tusschn de 0,7 en 8,0 kg. D' Afrikoansche sôorte is grotter en weegt 7-16 kg. Met e gemiddelde lengte van 45 cm en e gemiddelde hoogte van 30 cm is de Javoansche kantjil de klêenste overgebleevn hoefbêeste. Oendanks hunder gebrukelike noame "dwerghertn", zyn ze nie nauwe verwant an echte hertn.

De kantjil komt in vele vertelsels vôorn ip Sumatra, Java, Celebes, Kalimantan, Maleisië en in de Filipynn. In die fabels gerakt de klêene bêeste assan moar in de probleemn, moa je redt hem der ton uut deur zyn slimmigheid. In d' Indonesische bêestefabels speelt de kantjil de rolle van de Middelnederlandsche Reynaert de Vos.
## Geslachtn en sôortn
* *Hyemoschus*
** Woaterdwerghert (*Hyemoschus aquaticus*)
* *Moschiola*
** Indisch gevlekt dwerghert (*Moschiola indica*)
** Sri Lankoans gevlekt dwerghert (*Moschiola meminna*)
** Geelgestriept dwerghert (*Moschiola kathygre*)
* *Tragulus*
** Javoansche kantjil (*Tragulus javanicus*)
** Klêene kantjil (*Tragulus kanchil*)
** Grôte kantjil (*Tragulus napu*)
** Kantjil van Balabac (*Tragulus nigricans*)
** Vietnameesche kantjil (*Tragulus versicolor*)
** Kantjil van Williamson (*Tragulus williamsoni*)

Indian spotted chevrotain Moschiola indica Mouse deer from the Anaimalai hills DSC9927 03.jpg|*Moschiola indica*
Mouse-deer Singapore Zoo 2012.JPG|*Tragulus kanchil* 
Palm Beach Zoo At Dreher Park-10.jpg|*Tragulus napu*
Tragulus nigricans.jpg|*Tragulus nigricans*
Tsjad

**Tsjad**, officieel de **Republiek Tsjad** (Frans: *République du Tchad*, Arabisch: جمهورية تشاد, *Jumhūriyyat Tshād*), is e land in 't centroal  dêel van Afrika, ip 't kruuspunt van Nôord- en  Centroal-Afrika, met 'n ippervlakte van circa 1.284.000 km². 't Is hêlegans omgeevn deur land en 't wordt begrensd deur Libië in 't nôordn, Soedan in 't ôostn, de Centroal-Afrikoansche Republiek in 't zuudn, Kameroen en Nigeria in 't zuudwestn, en Niger in 't westn. D'n hoofdstad is N'Djamena.
thumb|left|Detailkoarte 

Der zyn verschillige regio's in Tsjad: de Sahara-woestyne in 't nôordn, e droge zone in 't center die bekend stoat lik de Sahel en e vruchtboardere Soedaneesche savannezone in 't zuudn. 't Land besloat e dêel van 't Tsjadmeer, êen van de grotste meern van Afrika. D'  officiële toaln van Tsjad zyn Frans en Arabisch, moa der zyn ook mêer of 120 inheemsche toaln. D'n islam (55,1%) en 't christndom (41,1%) zyn de belangrykste religies in Tsjad.
Pekari's

De **pekari's** of **noavelzwyns** (Tayassuidae) zyn e familie van eevnhoevign (Artiodactyla). Ze trekn ip de zwyns (Suidae) uut d' Oude Weireld, woarmee dan ze verzekers e gemêenschappelike vôoroeder hèn. De noame pekari komt van de toale van de Brazilioansche Tupi-indioann. 

Pekari's zyn te viendn in hêel Midn- en Zuud-Amerika, Trinidad in de Caraïbn en in 't zuudwestelik dêel van Nôord-Amerika. Ze zyn geweunlik tusschn de 90 en 130 cm lank en ze weegn oengeveer 20 toet 40 kg.  
 
Pekari's zyn socioale bêestn die in kuddes leevn. Z' eetn surtout plantn, moar ook larvn. Ze wordn ook noavelzwyns genoemd deur 'n uutstulpienge in hunder vel in 't achterste dêel van hunder rik met e grôte kliere bedekt met hoar, woaruut dat er e muskusachtige stoffe kan gespootn wordn. Z' herkenn mekoar an hunder stravve geure. 

De Maya's hieldn kuddes pekari's en gebruuktn ze by ritueeln en vo z' ip 't eetn. 
## Geslachtn en sôortn
* *Catagonus*
** Chaco-pekari (*Catagonus wagneri*)
* *Pecari*
** Pekari mè collier (*Pecari tajacu*)
** Reuzepecari  (*Pecari maximus*)
* *Tayassu*
** Witboardpekari  (*Tayassu pecari*)
 
 Catagonus wagneri 1 - Phoenix Zoo.jpg|Chaco-pekari (*Catagonus wagneri*)
 Pecari tajacu - 01.jpg|Pekari's mè collier (*Pecari tajacu*)
 Tayassu pecari.jpg|Witboardpekari (*Tayassu pecari*)
Trinidad

[thumb|Liggienge van Trinidad in de [Caraïbn]]
**Trinidad** is 't grotste en dichtstbevolkte eiland van de twèe grôte eilandn die 't land Trinidad en Tobago vormn. 't Eiland ligt 11 km vo de nôordôostelike kust van Venezuela en ip 't continentoal plat van Zuud-Amerika. 't Makt dêel uut van de Klêene Antiln. Trinidad hèt 'n ippervlakte van 4.768 km² met 1.754.897 inweuners (2016). D'n hoofdstad is Port of Spain.

't Klimoat is tropisch. Der valt oengeveer 200 cm reegn per joar en der zyn twèe sizoëns: 't reegnsizoën van juni tot januoari en 't droog sizoën van januoari toet juni.
thumb|left|Koarte van d' eilandn Trinidad en Tobago
Tapirs

**Tapirs** (Tapiridae) zyn êen van de drie families van d' oeneevnhoevign (Perissodactyla), neffest de peirdachtign en de neushoorns. Der bestoat nog moar êen geslacht, *Tapirus*. Ze leevn in de jungle- en busgebiëd'n van Zuud- en Mid'n-Amerika en Zuudôost-Azië. Der zyn wel nog fossieln bekend van over hêel de weireld.

Joenge tapirs zyn gestriept. Ip loatere leeftyd komn ze doenkerbruun en d' Aziatische sôorte krygt e wit'n achterkant. 't Zyn plante-eters die met hunder korte slurf bloarn en taksjes van de boomn kunn trek'n. Ze zoek'n allêne moa contact mè mekoar in 't poarsizoën.  

E tapir kan hemzelve allêne moa verdedign deur styf zêre weg te loop'n. Z' hèn e styf dik en toai vel, surtout roend hunder nekke. Doarom geroak'n ze moeilik dôdelik gekwetst deur hunder grotste vyand'n, de grôte katachtign, die hunder prooie surtout in hunder nekke byt'n. 
## Sôort'n
Der zyn vier erkende bestoande sôort'n tapirs, allemoale in 't geslacht *Tapirus*: de Zuud-Amerikoanschn tapir of lêeglandtapir (*Tapirus terrestris*), d'n Aziatischn tapir of Indischn tapir (*Tapirus indicus*), de Mid'n-Amerikoanschn tapir of Bairds tapir (*Tapirus bairdii*) en d'n bergtapir (*Tapirus pinchaque*). In 2013 peisdegn ênigte oenderzoekers dan z' e vuufde sôorte tapir g'identificeerd ha'n, de kabomani-tapir. Moa 't bestoan van dien tapir lik 'n aparte sôorte wordt algemêen betwist. Recent genetisch bewys suggereert dat 'n in feite dêel uutmakt van de Zuud-Amerikoanschn tapir.

Lowland Tapir (Tapirus terrestris) male out of the forest ... - Flickr - berniedup.jpg | Lêeglandtapir (*Tapirus terrestris*)
Malayan Tapir.JPG|Aziatischn tapir (*Tapirus indicus*)
Central American Tapir-Belize20.jpg|Mid'n-Amerikoanschn tapir (*Tapirus bairdii*)
Mountain Tapir2.jpg|Bergtapir (*Tapirus pinchaque*)
Feliformia

De **Feliformia** (katachtign) zyn êen van de twèe oenderordes van d' orde Carnivora (roofbêest'n), woaroender de katachtign, de hyena's, de mangoest'n, de civetkatachtign en andere verwante sôort'n. 

Katachtign hèn mêestal kortere moa sterkere schedels of hoendachtign. Hunder hoektand'n zyn mêer oentwikkeld. Z' hèn e kortere snute en intrekboare klauwers.

De volgnde families moakn dêel uut van de Feliformia:
* Eupleridae (civetkat'n van Madagaskar): zeevn geslacht'n mè neegn sôort'n 
* Felidae (katachtign): 13 geslacht'n mè 45 sôort'n
* Herpestidae (mangoest'n): 15 geslacht'n mè 34 sôort'n
* Hyaenidae (hyena's): vier geslacht'n mè vier sôort'n
* Nandiniidae (pardelrollers): êen geslacht met êen sôorte 
* Prionodontidae (linsangs): êen geslacht mè twèe sôort'n
* Viverridae (civetkatachtign): 14 geslacht'n mè 35 sôort'n

De Feliformia verschiln in grotte van de 28 cm lange en 350 gram zwoare dwergmangoeste (*Helogale parvula*) toet de 4 m lange en 280 kg zwoare Siberischn tyger (*Panthera tigris altaica*). De katachtign zyn verspreid over al de continent'n, met uutzoenderienge van Australië, Nieuw-Zêeland en klêene eiland'n in de Stiln Oceoan. Êen sôorte, de katte (*Felis silvestris catus*), is gedomesticeerd en komt over hêel de weireld vôorn.
Hyena's

**Hyena's** (Hyaenidae) zyn e familie van Carnivora (roofbêest'n) die vôornkomn in Afrika en Azië. Alhoewel dan ze trek'n ip grôte hoend'n, vormn ze 'n aparte biologische familie die woarschynlik 't mêest verwant is an d' andere families van d' oenderorde Feliformia: katachtign (Felidae), civetkatachtign (Viverridae), pardelrollers (Nandiniidae), Madagaskarcivetkat'n (Eupleridae) en mangoest'n (Herpestidae). 

In vroegere tyd'n kwoamn hyena's vôorn over grôte dêeln van Europa en Azië, moa ze zyn sterk verminderd in antal en habitat. Der zyn moa vier sôort'n overgebleevn, elk in hunder eign geslacht: de gevlekte hyena, de brune hyena, de gestriepte hyena en d'n eirdwolf. 

Alhoewel dan hyena's fylogenetisch dichter by katachtign stoan, zyn ze gedrags- en morfologisch te vergelyk'n met hoendachtign. Ze klemn nie in boomn en ze vangn prooin met hunder tand'n in plekke van mè klauwers. Hunder pôot'n mè grôte, stompe, nie-intrekboare klauwers zyn angepast vo styf zêre te loop'n en scherpe bocht'n te moak'n. De verzorgienge, geurmarkerienge, oentlastingsgeweuntes, poarienge en oederlik gedrag van hyena's komn ton wel were overêen mè 't gedrag van andere feliformia. 

Hyena's speeln e prominente rolle in de folklore en mythologië in de streek'n woar dan ze leevn. In Afrika word'n hyena's in verband gebrocht mè toverië en hekserië en ze zyn doar styf benowd vor hunder zogezeide macht. Sommigte geloovn dan hyena's invloëd hèn ip de gêest van menschn, groavn beroovn en vee en joengers steeln. 

Spotted hyena in Kenya.jpg|Gevlekte hyena (*Crocuta crocuta*)
Parahyaena brunnea 3.jpg|Brune hyena (*Parahyaena brunnea*)
Striped hyena (Hyaena hyaena) - cropped.jpg|Gestriepte hyena (*Hyaena hyaena*) 
Proteles cristatus1.jpg|Eirdwolf (*Proteles cristatus*)
Civetkatachtign

De **civetkatachtign** (Viverridae) vormn e familie van klêene toet middelgrôte zoogbêest'n in d' orde van de roofbêest'n. 't Zyn de mêest primitieve van al de families van de Feliformia.

Z' hèn e lankwerpig, lenig lyf, klêene ôorn, korte pôot'n, e lange steirt met hoar ip en e gestriepte of gevlekte vacht, moa der zyn ook sôort'n in 'n efn kleur. Hunder snute is langer of da van de katachtign (Felidae). Hunder klauwers kunn z' intrek'n. 
 
Civetkatachtign zyn over 't algemêen nachtbêest'n en sloap'n overdag in boomholtes of goat'n in de groend. Vele sôort'n zyn goeie klemmers en leevn mêestal in boomn. De mêeste leevn solitair en hèn allêne moa contact met andere binst de poartyd. 

Z' hèn anoale kliern die e straf riëk'nde stoffe kunn speit'n, woarmee dan z' hunder territorium markeern of vyand'n verjoagn. Die stoffe wordt deur de mens gebruukt in parfums en de farmaceutische industrië. 

Civetkatachtign leevn in Zuud- en Zuudôost-Azië, van Indië via Zuud-China toet Indonesië en de Filipynn. Ze zyn ook te viend'n in hêel Afrika en 't Arabisch Schiereiland. Êen sôorte, de genetkatte, komt ook vôorn in Zuudwest-Europa. Ze leevn surtout in busschn. 
## Oenderfamilies en geslacht'n
* Oenderfamilie Viverrinae (civetkat'n) 
** *Civettictis*: Afrikoansche civetkatte (*Civettictis civetta*) 
** *Viverra* (Aziatische civetkat'n): 4 sôort'n
** *Viverricula*: Klêene Indische civetkatte (*Viverricula indica*) 
* Oenderfamilie Genettinae (Genetachtign)
** *Genetta* (Genetkat'n): 15 sôort'n
** *Poiana* (Afrikoansche linsangs): 2 sôort'n 
* Oenderfamilie Paradoxurinae (Palmrollers)
** *Arctictis*: Bintoerong (*Arctictis binturong*)
** *Arctogalidia*: Driestrepige palmroller (*Arctogalidia trivirgata*)
** *Macrogalidia*: Celebespalmroller (*Macrogalidia musschenbroekii*)
** *Paguma*: Gemasscherde palmroller (*Paguma larvata*)
** *Paradoxurus*: Moesangs: 5 sôort'n
* Oenderfamilie Hemigalinae
** *Chrotogale*: Palmroller van Owston (*Chrotogale owstoni*)
** *Cynogale*: Ottercivetkatte (*Cynogale bennettii*)
** *Diplogale*: Civetkatte van Hose (*Diplogale hosei*)
** *Hemigalus*: Bandcivetkatte (*Hemigalus derbyanus*)
Mangoest'n

De **mangoest'n** (Herpestidae) zyn e familie van zoogbêest'n uut d' orde van de roofbêest'n (Carnivora). Z' omvat'n 34 sôort'n die verspreid zyn in Afrika, Zuud-Azië en Zuud-Europa. 

Mangoest'n zyn klêene roofbêest'n met e slank lyf, korte pôot'n, klêene roende ôorn, e puntige snute en e lange, bustelige, spits uutloopnde steirt. De vacht is mêestal efn grysde of bruun, somtyds gevlekt of gestriept. Z' hèn vuuf of vier têens mè nie-intrekboare klauwers. Vele sôort'n hèn anoalkliern die e straf riëk'nde stoffe produceern.

Mangoest'n eet'n insect'n en hunder larvn, krab'n, worms en klêene gewervelde bêest'n. Prôoin met 'n harte schoale word'n tusschn hunder vôorpôot'n vaste gepakt en teegn 'n hart ippervlak gesmeet'n vo ze te kroak'n. Sommigte sôort'n zyn bekend omdan ze der in sloagn van giftige slangn dôod te doën.
## Geslacht'n
* *Atilax*: moerasmangoeste (*Atilax paludinosus*)
* *Bdeogale*: 4 sôort'n
* *Crossarchus*: 4 sôort'n 
* *Cynictis*: vosmangoeste (*Cynictis penicillata*)
* *Dologale*: savannemangoeste van Dybowski (*Dologale dybowskii*) 
* *Galerella*: 4 sôort'n 
* *Helogale*: 2 sôort'n 
* *Herpestes*: 10 sôort'n
* *Ichneumia*: witsteirtmangoeste (*Ichneumia albicauda*) 
* *Liberiictis*: Liberische mongoeste (*Liberiictis kuhni*) 
* *Mungos*: 2 sôort'n
* *Paracynictis*: mangoeste van Selous (*Paracynictis selousi*)
* *Rhynchogale*: mangoeste van Meller (*Rhynchogale melleri*)  
* *Suricata*: stoksteirtje (*Suricata suricatta*)

Yellow Mongoose (Cynictis penicillata) (6492594363).jpg|Vosmangoeste (*Cynictis penicillata*) 
Galerella sanguinea Zoo Praha 2011-1.jpg|Slanke mangoeste (*Galerella sanguinea*)
Helogale parvula 2.jpg|Dwergmangoeste (*Helogale parvula*) 
Banded Mongoose (Mungos mungo) foraging outside the fence ... (30800475932) (2).jpg|Zebramangoeste (*Mungos mungo*)
Dnjepr

[thumb|D'n Dnjepr in [Kiev]] 
thumb|Koarte van d'n Dnjepr
D'n **Dnjepr** (Russisch: Днепр, *Dnjepr*, Wit-Russisch: Дняпро, *Dnjapro*, Oekraïens: Дніпро, *Dnipro*) is e 2.201 kilometer lange riviere die deur Rusland, Wit-Rusland en Oekraïne in de Zwarte Zêe stroomt. 't Is achter de Volga en d'n Donau de derde langste riviere van Europa en sedert d'n bouw van vuuf sluuzn oengeveer 1.700 kilometer bevoarboar.

De riviere oentspriengt in Rusland in de Valdaihoogte, 'n heuvelachtig gebiëd, oengeveer 200 kilometer te west'n van Moskou. By de stad Botsjarovo (Бочарово), tusschn Bely en Sytsjovka, ligt 't bronnegebiëd, sedert 1981 e nateurmonument.

De riviere stroomt ton richtienge zuud, zuudwest'n en passeert de Russische stad Smolensk. 60 kilometer te zuud'n van Smolensk komt 'n toe an de grenze van Wit-Rusland. Oengeveer 15 kilometer ist 'n e grensriviere en je droait ton by Orsja in e grôte boge noa 't zuud'n en deurkruust 't ôost'n van Wit-Rusland. De grotste stad woar dat 'n doa deure stroomt is Mogiljov. Achter e goeie 400 kilometer komt 'n toe an d' Oekraïensche grenze en ist 'n were e grensriviere van 120 kilometer toet dat 'n uutmoendt in 't Kiev-reservoir. Achter e goeie 1000 kilometer in Oekraïne moendt 'n uutendelik te west'n van Cherson uut in de Zwarte Zêe via de Dnjepr-Bug-Liman, 'n estuariummeer. 

## Steed'n an d'n Dnjepr
Van de bronne toet de moendienge:
* Rusland:
** Dorogoboezj
** Smolensk
* Wit-Rusland:
** Orsja
** Sklou
** Mogiljov
** Byhau
** Rahatsou
** Zjlobin
** Retsjitsa
* Oekraïne:
** Kiev
** Kaniv
** Tsjerkasy
** Krementsjoek
** Kamjanske
** Dnipro (vodiën Dnjepropetrovsk)
** Zaporizja
** Marhanets
** Nikopol
** Enerhodar
** Nova Kachovka
** Cherson
Caniformia

De **Caniformia** zyn êen van de twèe oenderordes van d' orde van de roofbêest'n (Carnivora). D' hoendachtign en hunder verwant'n lik de beirn, de marterachtign en de wasbeirachtign moak'n der dêel van uut. Z' hèn deurgoans e lange snute en nie intrekboare klauwers, in teegnstellienge toet d' andere oenderorde, de Feliformia, woaroender de katachtign. De zêeroofbêest'n (zêehoend'n, zêelêeuwachtign en walrusn) pasn ook in de groep omdan ze g'evolueerd zyn van caniforme vôoroeders.   

De volgnde families moak'n dêel uut van de Caniformia:
* Ailuridae (klêene panda's)
* Canidae (hoendachtign) 
* Mephitidae (stienkbêest'n)
* Mustelidae (marterachtign)
* Odobenidae (walrusn)
* Otariidae (zêelêeuwachtign)
* Phocidae (zêehoend'n)
* Procyonidae (wasbeirachtign)
* Ursidae (beirn)
Smolensk

**Smolensk** (Russisch: Смоленск) is e stad in 't west'n van Rusland, an de riviere d'n Dnjepr, vlakby de grenze mè Wit-Rusland. 't Is d'n administratievn hoofdstad van d'n oblast Smolensk.

De stad ligt in Europees Rusland ip 360 kilometer  van Moskou.  De noame komt van de riviere de Smolnya. De riviere d'n Dnjepr stroomt van ôost noa west en verdêelt de stad in e nôordelik en e zudelik dêel. De stad ligt ip zeevn heuvels. 't Center is 't oedste dêel van de stad.

Smolensk kent e vochtig continentoal klimoat. De zomers zyn fris en reegnachtig en de wienter  deurt lange moar is nie styf koed. 

Uspenskyi sobor.jpg|Zicht ip d' Hemelvoartkathedroale
Smolensk 1912.jpg|Zicht ip Smolensk (1912)
Смоленск-Прокудин-Горский-вид на Днепр с башни Веселуха.jpg|D'n Dnjepr
Smolensk Station.jpg|Stoasje van Smolensk
Klêene panda's

De **klêene panda's**, **rôo panda's** of **kattebeirn** (Ailuridae) vormn e familie uut d' orde van de roofbêest'n (Carnivora). Ze zyn ofkomstig van d'n ôostelik'n Himalaya en 't zuudwest'n van China en z' eet'n surtout bamboe. Der is nog moar êen leevnde sôorte, de klêene panda (*Ailurus fulgens*), mè twèe  oendersôort'n, die ook wel bekendstoan lik aparte sôort'n (*Ailurus fulgens* en *Ailurus styani*). In totoal zyn der e stik of 30 fossiele sôort'n in acht geslacht'n. 

Ip groend van morfologie, anatomie, biochemie en paleontologie wierd er e verwantschap met de reuzepanda veroendersteld. Moa genetisch oenderzoek hèt uutgeweezn dat de reuzepanda dichter by de beirn (Ursidae) stoat, en de klêene panda dichter by de klêene beirn (Procyonidae). 

## Geslacht en sôorte
**Ailurus*: 1 sôorte: *Ailurus fulgens* (klêene panda, rôo panda of kattebeir)
Druve

thumb|Druuvn
E **druve** is e vrucht, botanisch geziën e beier, van de wynstok (*Vitis vinifera*) van de wynstokfamilie (Vitaceae), 'n hoetige klemplante. Druuvn groein mêestal in trosn.

D'n teelt van druuvn begost verzekers al 8.000 joar gelee'n. Ze word'n ves of in gedroogde vorm g'eet'n (rozyns) en z' hèn in vele dêeln van de weireld ook e culturele betêkenisse, surtout vanwege hunder rolle by 't moak'n van wyn. Andere product'n, van druuvn ofkomstig, zyn verschillige sôort'n confiteure, zop, azyn en olie. 

De mêeste druuvn komn uut land'n en gebiëd'n met e mild klimoat, lik de land'n in 't Middellandsche Zêegebiëd. Bepoalde streek'n in Duutsland, langst de Reyn en de Moezel zyn ook geschikt vo de druveteelt. Ook in Vloandern word'n druuvn gekwèekt  in dorp'n met heuvels lik in Hoeiloart en Overyse in Vlams-Broabant.
Orsja

[thumb|Liggienge van Orsja in [Wit-Rusland 
]]
thumb|Orsja
**Orsja** (Wit-Russisch: Орша of Ворша, Russisch: Oрша, Litouws: Orša) is e Wit-Russische stad met 116.000 inweuners in d'n oblast Vitebsk. 't Ligt in 't nôordôost'n van 't land, an de riviere d'n Dnjepr.

Flag of Vorsza, Belarus.svg|Vlagge
Coat of Arms of Vorsza, Belarus.svg|woap'nschild

D' oedste vermeldienge van Orsja dateert uut 1067, Rsha genoemd, woardeure da 't êen van d' oedste steed'n is van Wit-Rusland. In 1320 kwam 't e dêel van 't grôotvorst'ndom Litouwn. In 1514 is de Slag by Orsja uutgevocht'n tusschn 't grôotvorst'ndom Litouwn en 't keunienkryk Pooln teegn 't grôotvorst'ndom Moskou.

Binst de Twèede Weireldoorloge stiervn 19.000 menschn in deur de nazi's gebouwde concentroasjekamp'n in en roend de stad. Orsja wierd bykan hêlegans verwoëst.

Achter d'n oorloge kwam Orsja 'n industrieel center en e belangrykn hoavn an d'n Dnjepr.
Wasbeirachtign

De **wasbeirachtign** of **klêene beirn** (Procyonidae) vormn e familie van zoogbêest'n uut d' orde van de roofbêest'n (Carnivora). Al de sôort'n leevn van nateure ip 't Amerikoans continent. De familie omvat de wasbeirn, de kattefret'n, de neuzebeirn, de rolsteirtbeirn en de slankbeirn. Vodiën wierd ook de klêene panda toet de familie gereek'nd, moa vele weet'nschappers geevn hem 'n eign familie, klêene panda's (Ailuridae).

Al de wasbeirachtign zyn relatief klêene bêest'n met e lank, slank lyf en e lange steirt. Ze zyn surtout actief by nachte. Hunder vôorpôot'n werk'n lik hand'n. Ze kunn der vanalles mee vastepak'n en der goëd mee klemn. 't Zyn alleseters en hunder tand'n zyn angepast an e verschilnd dieet.  
## Geslacht'n
* *Bassaricyon* (slankbeirn of olingo's): 4 sôort'n
* *Bassariscus* (kattefret'n): 2 sôort'n  
* *Nasua* (neuzebeirn): 2 sôort'n
* *Potos*: 1 sôorte: *Potos flavus* (rolsteirtbeir of kinkajoe)
* *Procyon* (wasbeirn): 3 sôort'n

Bassaricyon gabbii.jpg|Gabbi's slankbeir (*Bassaricyon gabbii*) 
Squaw-ringtail-28073.jpg|Nôord-Amerikoansche kattefret (*Bassariscus astutus*)
Coati roux Amiens 4.jpg|Zuud-Amerikoansche of roste neuzebeir (*Nasua nasua*)
Potos flavus (22985770100).jpg|Rolsteirtbeir (*Potos flavus*)
Procyon lotor (Common raccoon).jpg|Geweune wasbeir (*Procyon lotor*)
Vinpôtign

**Vinpôtign** (Pinnipedia) zyn e clade van zoogbêest'n van d' orde Carnivora (roofbêest'n), oenderorde Caniformia.

Z' omvat'n drie bestoande families, de walrusn, de zêelêeuwachtign en de zêehoend'n, woaroender 34 bestoande sôort'n en mêer of 50 uutgestorvn sôort'n, beschreevn ip boasis van fossieln. 

Vinpôtign hèn hunder hêlegans angepast an joagn in 't woater. Z' hèn korte pôot'n mè vinvormige uutend'n mè zwemvliëzn, die zowel kunn gebruukt word'n vo te zwemn of vo te loop'n. Ip land beweegn z' hunder deurgoans troage, moa deur hunder gestroomlynd lyf zyn ze styf beweeglik in 't woater. Deur e dikke vetloage word'n ze beschermd teegn de koede.  

Vinpôtign komn vôorn langst de kust'n van de mêeste zêen en oceoann. Z' eet'n vis, wêekbêest'n en schoalbêest'n.
## Families
* Odobenidae (walrusn): 1 overleevnde sôorte: de walrus (*Odobenus rosmarus*)
* Otariidae (zêelêeuwachtign): 7 geslacht'n, woaroender ook de zêebeirn
* Phocidae (zêehoend'n): 14 geslacht'n, woaroender ook de zêe-olifant'n

Neophoca cinerea.JPG|Austroalische zêelêeuw (*Neophoca cinerea*) 
7 Walross 1999.jpg|Walrus (*Odobenus rosmarus*) 
Seehund2cele4.jpg|Geweune zêehoend (*Phoca vitulina*)
See elefanten edit.jpg|Koppel zêe-olifant'n (*Mirounga angustirostris*)
Dnipro

**Dnipro** (Oekraïens: Дніпро, *Dnipro*; Russisch: Днепр, *Dnjepr*; toet 19 meie 2016 Oekraïens: Дніпропетровськ, *Dnipropetrovsk*; Russisch: Днепропетровск, *Dnjepropetrovsk*) is met oengeveer êen miljoen inweuners, achter Kiev, Charkiv en Odessa, de vierde stad van Oekraïne en 't  administratief center van d'n Oblast Dnipropetrovsk. De stad ligt an de riviere d'n Dnjepr (Oekraïens *Dnipro*), roend de 400 km zuudôostelik van d'n hoofdstad  Kiev in 't centroal ôostelik dêel van 't land.

't Land roend de stad is grôot'ndêels vlak. De mêeste bebouwienge is ip de rechteroever van d'n Dnjepr, de lienkeroever is natter en doarom minder geschikt vo d'n bouw van huuzn. De regio hèt e mediterroan klimoat mè milde (soms koede), mêestal natte wienters en warme, droge zomers.  

In heur geschied'nisse krêeg de stad verschillige noamn. Z' is gesticht oender de noame Jekaterinoslav (vernoemd noa Catharina II van Rusland). In 1797 wierd de stad  hernoemd noa Novorossiejsk (wat da 'Nieuw-Ruslandstad' wil zegn). In 1802 krêeg de stad were heur oede noame.

Ot de communist'n an de macht kwoamn in Oekraïne, wierd de noame were veranderd in  Sitsjeslav, moa da sloeg nie an en achter e joar kwam 't were Jekaterinoslav. In 1926 krêeg de stad de noame Dnjepropetrovsk. D'n Oekraïensche communist'nleider Grigori  Petrovski gaf ton by wyze van propaganda zyn noame an de plekke, met ook e verwyzienge noa de riviere d'n Dnjepr. Dnjepropetrovsk wil letterlik zegn "Petrus-stad an d'n Dnjepr". Achter de val van de Sovjet-Unie wierd beslist vo de stad 'n andere noame te geevn. Da gebeurde in meie 2016 en de noame kwam Dnipro.