Woatn

**Woatn** (Nederlands: *Waten*, Frans: *Watten*, lokoal: *Watt*) es e gemêente in't nôordn van Vrankryk in't Noorderdepartement. Woatn ligt in Frans-Vloandern, juuste nog in de Franschn Westoek, by de moundinge van de Kolme in de Aa. D'ogte varieert er van 2 mèiters by de riviere tot an 72 mèiters ip de Woatnberg. Woatn grenst an de gemêentn Kapellebroek, Millam, Wulverdinge, Sint-Momelingn, Zegerke, Olne, Sperleke en Olke

## Geschiedenisse
### Oudeyd en Middelêeuwn
't Gebied round Woatn wos êest beweund deur de Morienn en derachter deur de Menapiërs. Achter de verooverienge van Gallië wos Woatn vo de Romeinn e strategische plekke. De valleye van da Aa wos tot inde vuufde en zesde êeuwe en uutgestrekte moerasvlakte, die ollêene mo by de Woatnberg nauwe genoeg wos om t'ooversteekn. In die engte lag de vôore van de Romeynsche heirweuge van Kassel na Bonen die an de plekke zyn noame i gegeevn: wad, deurwoadbare plekke, van't Germoansche "watan". E Romeins kamp en loatr e fortje da deur de Romeinn *Vaganum* wierd genoemd moeste de strategische plekke verdeediegn en de circuuloasje controleern van de Aa na de zêe en langs d'oovrsteekplekke. De Romeinn wierdn in de vuufde êeuwe weggejoagd ip de linkeroevr van de Aa deur de Frankn mo kort erachter oovrstrôomde 't gebied deur de zêe me de transgressie van Duunkerke II es stound hêel 't Blootland van de vuufde tout an de achtste êeuwe ounder woatr.

In 831 ieng 't landbouwdomeyn van Woatn, de *Villa Guadannia*, of van d'abdy van Centule ('t teegnwôordige Saint-Riquier in't departement van de Somme). In 874 wierd er ip de Woatnberg e kapelle gebouwd ter êre van Sint-Rikiers en vanaf de 11de êeuw groeide der ierround e volwoadige abdy uut. Mo in 881 wierd Wiatn, juuste gelyk verschillige and're van de regio in dien tyd, geplunderd deur de Vikings. In 1013 ester meldienge van en êestn heer van Woatn, nen zeekern Burgin van Woatn. Groaf van Vloandern Diederik van den Elzas liet d'abdy van Woatn restaureern achter da't verschillige kêern geplunderd wos gewist en koos et als zyn verblyfplekke en gienk der ôok dôo in 1168. Zyn zeune Filips van den Elzas liet de Aa tot an't dorptje Woatndam indyken, wordeure da en gedêelte van't moerasgebied ingepolderd koest wordn. In 1302 wos ter e veldslag dichte by de versterkte abdy tusschn de Fransche ounder leydienge van Miles X de Noyers en de Vloamiengn ounder 't bevel van Diederik van Oundschote. In 1314 gaf Robrecht III van Vloandern verschillige stadsprivileges an Woatn. In 1378 wierd Woatn by de kasselry van Kassel gevoegd en kreeg et 't privilege ip de fabrikoasje van loakn.

### Nieuwn en Nieuwstn Tyd
In 1638 wierd Woatn in de contexte van den Dertigjoarign Oorloge bezet deur de Franschn. Gaston d'Orléans liet er de versterkiengn erbouwn en uutbrydn mo de Spanjoardn (die toen d'n boas woarn oovr de Zudelikke Nederlandn) koestn 't stadje erroovern. In 1643 koest de Franse moarschalk Jean de Gassion 't stadje en 't fort were bezettn, mo die vieln kortelings derachter were in andn van de Spanjoardn en 't joar derachter, in 1644, wierd Woatn ipnieuw deur de Fransche ingepakt. Ierachter wierdn de fortifikoasjes versterkt en wierd er e citadelle gebouwd round d'abdeye. Mo deur de verleggienge van't frount wierdn de versterkiengn de de Franschn verloatn in 1646 en e joar derachter, in 1647, kwam Woatn were in andn van de Spanjoardn die de versterkiengn in 1650 neeroaldn. In 1657 wierdn ze ermodeleerd deur Turenne in e poogienge om de Spoansche troepn were te dringn tot an Duunkerke. In 1659 wierd Woatn were deur de Franschn were gegeevn an de Spanjoardn by 't Verdrag van de Pyreneeën totda't in 1678 definitieve by Vrankryk kwam by't Verdrag van Neymeegn.