open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Elche

**Elche** (Spoans: [ˈeltʃe])  of **Elx** (Valencioans: [ˈɛʎtʃ]) is e stad in de Spoansche provinsje Alicante in de regio Valencia. 't Is d' hoofdstad van de comarca Baix Vinalopó.

E dêel van de gemêente ligt an de kust, moa de stad zelve ligt 11 km van de Middellandsche Zêe en 20 km van de stad Alicante. E klêene riviere, de Vinalopó, stroomt deur de stad. 
## Beziensweirdigheedn
* Palmeral van Elche (Valencioans of Cataloans *Palmerar d'Elx*),  e bus van mêer of 200.000 palmboomn. 't Stoat sedert 't joar 2000 ip de Weirelderfgoedlyste van UNESCO.
* Paleis van Altamira, ook *Alcázar de la Señoría* genoemd, geleegn nevest 't gemêentelyk park, oorsproenkelyk gebouwd in de 12e-13e êeuwe en loater gerenoveerd in de 15e êeuwe. Vroeger was ’t e fort en ’t wierd loater ook gebruukt ols fabrieke, stadhuus en binst de Spoansche Burgeroorloge ols gevang. Teegnwoordig is ’t Archeologisch en Historisch Museum doa gevestigd. 
* Arabische baings (*Baños Arabes*) 
* Basilieke Santa Maria
* Torre de la Calahorra, uutkyktorre van islamitische origine, overbluufsel van d' oude stadsomwallienge

Ofbeeldienge: Elche - parque municipal1.jpg|Palmeral
Ofbeeldienge: Palacio Altamira.jpg|Paleis van Altamira
Ofbeeldienge: Dama de Elche.jpg|Dama d’Elx


't Mysterie van Elche (*Misteri d'Elx*) is e middelêeuws mysteriespel van de 15e êeuwe. Sedert 1931 is 't erkend ols nationaal erfgoed en in 2001 kwam 't ip de Lyste van *Meesterwerken van Oraal en Immaterieel Erfgoed van de  Mensheid* van UNESCO. 't Wordt ieder joar halverwege ogustus gespeeld in de basilieke Santa Maria en 't goat over d' Hemelvoart van de Moagd Maria.   

De Dame van Elche (*Dama d’Elx*), e buste van e vrouwe in kalkstêen, wordt ook styf g'associeerd met de stad. 't Beeld is in 1897  gevoendn in *L'Alcúdia*, een archeologische site twêe kilometer te zuudn van Elche.
Lucas Achtschellinck

thumb|''Rivierlandschap mè bêestn'' deur Lucas Achtschellinck
thumb|Dunelandschap
**Lucas Achtschellinck** (alternatieve spellienge van zyn familienoame: Achtschellincks, Achtschellinckx, Achtschellincx, Aghtschellinx) (Brussel, gedopt 16 januoari 1626 - Brussel, begroavn 12 meie 1699) was e Brabantsche landschapschilder.
## Leevn
Achterschellinck is de 26stn oktober 1639 ingeschreevn in de Brusselsche schildersgilde ols lêerlienk van Peter van der Borcht. Veroendersteld wordt dat 'n tusschn 1639 en 1657 vele voyageerde omdat 'n moa gildemêester kwam in 1657.
## Werk
Achtschellinck is sterk g'influenceerd gewist deur Jacques d'Arthois, e lêerlienk uut de Rubensschole. Je schilderde surtout grôote buslandschappn vo kerkn en klôosters. Die landschappn wierdn deur andere ofgewerkt mè figeurn en gebeurtenissn uut de Bybel. Je schilderde ook landschappn in de schilderien van Gaspar de Crayer. Je vormde tegoare mè Lodewyk de Vadder en Jacques d'Arthois de zogenoamde *[[Zoniënwoud]]schilders*, e belangryke groep van Brusselsche landschapschilders van da moment. 

Werkn van Achtschellinck zyn te bezichtign in de kathedroale van Sint-Michiel en Sint-Goedele in Brussel, in 't Groeningemuseum in Brugge en in musea in Dresden en Berlyn.
1703

1700 - 1701 - 1702 - **1703** - 1704 - 1705 - 1706
't Joar **1703** is 't 3e joar in d' 18e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge.
thumb|De stormvloed van 1703
## Gebeurtenissn
* 14 januoari en 2 februoari - Eirdbeviengn in Italië. L'Aquila et Norcia zyn verwoest.
* 4 februoari - Harakiri (collectieve zelfmôord) van zeevnenvêertig ronin (Samoerai) in Japan.
* 27 meie - Stichtienge van Sint-Petersburg deur de Russische tsaar Peter de Grôotn.
* 30 juli - In de Spoansche  Successieoorloge probeert 't Hollands leger Antwerpn te verovern zoender resultoat. In de Slag by Ekeren geroakn under troepn omsiengeld deur de Fransche.  
* 7 - 8 december - Zwoare storm van e dag of tiene in 't zuudn van Iengeland en 't Kanoal mè styf vele schoa en duuznde dôoie. De *Royal Navy* verliest 15 scheepn. D' hoave van Bristol is surtout getroffn deur de storm, moar ook 't Nôordzêegebied, de Lêge Landn toet Nôord-Duutsland. 
* 31 december - Mêer of 10.000 slachtoffers valln by e zwoare eirdbevienge in Edo (Tokyo) in Japan, gevolgd deur e tsunami. 
## Geboorn
;september
* 29 - François Boucher, Fransche schilder
;oktober
* 28 - Antoine Deparcieux, Fransche wiskundign
;november
* 25 - Jean-François Séguier, Franschn astronoom en plantkundign
## Gestorvn
;moarte
* 3 - Robert Hooke (67), Iengelsche sterrekundign, nateurkundign en architect                                                              
* 31 - Johann Christoph Bach (60), Duutsche componist
;meie
* 16 - Charles Perrault (75), Fransche schryver
;oktober
* 28 - John Wallis (87), Iengelsche wiskundign
1699

1696 - 1697 - 1698 - **1699** - 1700 - 1701 - 1702
't Joar **1699** is 't 99e joar in de 17e êeuwe volgenst de christelyke joartellienge.
[thumb|[Maximilian II Emanuel van Beyern|Maximilian Emanuel, keurvorst van Beyern en landvoogd van de Spoansche Nederlandn]]
## Gebeurtenissn
* 6 februoari - Joseph Ferdinand, de zeune van Maximilian II Emanuel van Beyern, sterft ip 6-joarige leeftyd. Da gebeurt drie moandn achter da Frankryk, Iengeland en de Republiek 't Verdrag van Den Haag oendertêekend èn. Doarin was geregeld da Jozeph Ferdinand erfipvolger in 't keunienkryk Spanje zou kommn. 
* 19 april - Landvoogd Maximilian Emanuel is uutendelyk gezwicht vo d' eisn van de Brabantsche steedn. Mè 't *êeuwig edict* wordt den invoer van buutnlandsche wulle in de Nederlandn verboodn.
* 3 december - E Frans-Spoansche commisje legt de grenze vaste tusschn Frankryk en de Zuudelyke Nederlandn.
* De Russische tsaar Peter de Grôotn bezoekt ook Spa en Brussel binst zyn *grôte zendienge*, zyn lange roendreize deur Europa.
## Geboorn
* Jan van Hecke, Vlamschn beeldouwer en meubelmoaker
;moarte
* 25 - Johann Adolf Hasse, Duutsche componist 
;november
* 2 - Jean Siméon Chardin, Fransche kunstschilder
;december
* 10 - Christian VI, keunienk van Denemarkn en Noorweegn 
## Gestorvn
;januoari
* 27 - William Temple (70), Iengelsche pollitieker en essayist
;februoari
* 6 - Joseph Ferdinand, prins van Beyern (6)
;april
* 21 - Jean Racine (59), Fransche tonêelschryver
;meie
* 12 - Lucas Achtschellinck, Brabantsche landschapschilder
;ogustus
* 25 - Christian V (53), keunienk van Denemarkn en Noorweegn
1698

1695 - 1696 - 1697 - **1698** - 1699 - 1700 - 1701
't Joar **1698** is 't 98e joar in de 17e êeuwe volgenst de christelike joartellienge.
[thumb|Prins [Joseph Ferdinand van Beyern deur Augustin Coppens]]
## Gebeurtenissn
* 4 januoari - De Palace of Whitehall, de belangrykste keunienklyke residensje in Londn, wordt deur brand verwoest. 
* 11 oktober - Verdrag van Den Haag tusschn Frankryk, Iengeland en de Republiek der Zeevn Verenigde Provinciën over de Spoansche erfipvolgienge.
* 14 november - Testament van Carlos II van Spanje in 't vôordêel van de joenge prins-keurvorst Joseph Ferdinand van Beyern. Je zou Spanje krygn, Spoans West-Indië, Sardinië en de Spoansche Nederlandn. Louis, den dauphin van Frankryk, krygt Noapels, Sicilië en Guipuscoa (Basknland), Karl VI, zeune van keizer Leopold I krygt 't hertogdom Milaan (11 oktober).
## Geboorn
;oktober
* 13 - Giacomo Ceruti, Italioansche kunstschilder 
## Gestorvn
;juni
* 14 - Gerrit Berckheyde, Hollandsche schilder van stadsgezichtn
;november
* 27 - Rombout Verhulst (74), Brabantschn beeldhouwer
1696

1693 - 1694 - 1695 - **1696** - 1697 - 1698 - 1699
't Joar **1696** is 't 96e joar in de 17e êeuwe volgenst de christelike joartellienge.
[thumb|[Jan Bart geschilderd deur Mathieu Elias]]
## Gebeurtenissn
* Den beeldhouwer Peter van Dievoet werkt mee an de bouw van de nieuwe Grôote Markt van Brussel.
* 8 februoari - Peter de Grôotn wordt allêene tsar van Rusland achter de dôod van zyn halfbroere Ivan V.
* begun juni - Jan Bart sloagt der in van an bôord van e fregat mè 54 kanongs en zeevn andere bôotn d' hoave van Duunkerke uut te voarn oendanks de blokkage van d' Hollanders en d' Iengelsche.
* 17 juni - Binst zyn tocht oentdekt Jan Bart by de Doggersbank e konvôoi van 112 commerce-scheepn die van de Baltische Zêe kommn en begeleyd zyn deur zes Hollandsche oorlogsscheepn. Achter e vrêe gevecht versloat en verovert 'n 't konvôoi.
## Geboorn
;februoari
* 10 - Johann Melchior Molter, Duutsche componist en dirigent 
* 29 - Esprit-Joseph Blanchard, Fransche componist 
;ogustus
* 12 - Maurice Greene, Iengelsche componist en organist 
## Gestorvn
;februoari
* 8 - Ivan V, tsar van Rusland, halfbroere van Peter de Grôotn
;meie
* 6 - Maria Anna van Ôostnryk, keuniginne van Spanje, twêede vrouwe van Felipe IV
;juni
* 17 - Jan III Sobieski, keunienk van Pooln
;september
* 16 - Lambert Pietkin, barokcomponist, dirigent en organist van 't Prinsbisdom Luuk
Augustin Coppens

thumb|Portreit van Augustin Coppens
**Augustin Coppens** (Gedopt: Brussel, 9 moarte 1668 - Brussel, 31 ogustus  1740) was e Brabantsche landschapsschilder, têekenoare en graveur. Je makte ook kartongs vo wandtapytn.

## Leevn en werk
Coppens is geboorn in Brussel ols zeune van François Coppens en Anne-Marie Herremans. Je wierd de 9ste moarte 1668 gedopt in de parochie Sint-Goedele.

By de bombardementn ip Brussel deur de Fransche troepn in 1695 was zyn huus verwoest. Je makte doarip e serie van zeevntien têekeniengn van vernielde stadswykn: *Perspectives des ruines de la ville de Bruxelles, dessinées au naturel par Augustin Coppens 1695*. De reekse krêeg e grôote verspreidienge deur graveures, oender andere van Richard van Orley en Pieter Schenk (I) (oender den titel *Ruinae Bruxellenses*). 

In 1698 wierd Coppens lid van de Sint-Lucasgilde, en in 1707 kwamt 'n zelfs deekn.

Je was gespecialiseerd in 't oentwerpn van landschappn, moa der zyn gêen schilderien van zyn hand bewoard gebleevn. Wel zyn der veele wandtapytn woaran dat 'n meegewerkt èt.

Ofbeeldienge: Grand-place 1695.jpg |Zicht ip de ruïnes van de Grôote Markt van Brussel
Ofbeeldienge: Richard van Orley (II), Augustin Coppens - Profile view of the house of the Bow on the Grand Place.jpg|Ruïnes van Brussel, gegraveerd deur Richard van Orley noar een oentwerp van Augustin Coppens
Ofbeeldienge: Jan van Orley, Augustin Coppens - Crossing of Red Sea.jpg|Wandtapyt deur Jan van Orley (figeurn) en Augustin Coppens (landschap): Overtocht deur de Rôo Zêe
Lambert Pietkin

thumb|Portreittêekenienge van Lambert Pietkin deur Jean-Guillaume Carlier
**Lambert Pietkin** (ook: **Pietquain**) (Luuk, gedopt 22 juni 1613 - Luuk, 16 september 1696) was e Luuksche componist, dirigent en organist.

## Leevn
Pietkin krêeg zyn muzikoale ipleidienge van Henri de Remouchamps an de Sint-Lambertuskathedroale in Luuk. In 1630 droeg Remouchamps an hem de verantwôordelikheid over vo 't bespeeln van de zogenoamde "klêene orgel". Twêe joar loater wierd 'n ipvolger van Remouchamps an 't hoofdorgel. Vanof 1633 verviengt 'n gedêeltelik zyn peetnoenkel Léonard de Hodémont ols kapelmêester. Omdat 'n nog te joenk was, wierd Pierre Probus êest ipvolger van Léonard de Hodémont ols kapelmêester, moa tien joar loater was Pietkin zyn ipvolger.
 
J' is ook nog kanunnik an de Sint-Moartensbasilieke gewêest. Zyn manuscriptn en partiteurn zyn mêestal verloorn gegoan. Der zoun nog manuscriptn/partiteurn  bestoan in d' archievn van de Sint-Lambertuskathedroale en van de Sint-Walburgakerke in Oudenoarde.

## Composiesjes
;Messn en andere kerkmuziek
* 1668 *Sacri concentus - 32 motettn*, vo zangstemmn met instrumentoale begeleidienge, op. 3
* 12 messn vo 6 toet 8-stemmn
* *Benedicam Dominum*, vo gemiengd kôor 
* *Benedic, anima mea, Domino*, vo gemiengd kôor 
* *Vulnera cor meum*, vo gemiengd kôor 
* *O salutaris hostia* uut "Le Grand livre de Choeur de Saint Lambert" - 11 motettn vo 5 toet 8 stemmn
* *(Kerk-)Sonate nr. 1 à 4*, vor ensemble (3 viooln [of blokfluutn], basvioole en basso continuo)
* *(Kerk-)Sonate nr. 2 à 4*, vor ensemble (3 viooln [of blokfluuten], basvioole en basso continuo)
Chile Chico

**Chile Chico** is e stad in de chileensche provinsje General Carrera. Der weunn 4.627 menschn (2012).

* 46° 32' 25" S 71° 43' 20" W

## Externe koppelienge
* Officieeln website van de stad (*Spoans*)
1695

1692 - 1693 - 1694 - **1695** - 1696 - 1697 - 1698
't Joar **1695** is 't 95e joar in de 17e êeuwe volgenst de christelike joartellienge.
thumb|Bombardement ip de Grôote Markt van Brussel
## Gebeurtenissn
* 6 februoari - Mustafa II wordt, achter de dôod van zyn noenkel Ahmed II, sultan van 't Ottomoans Ryk.
* 2 juli - Begun van de twêede belegerienge van Noamn in de Neegnjoarign Oorloge (1688-1697). De Liga van Augsburg doet e pogienge vo de stad Noamn were te veroovern van de Fransche, angevoerd deur Willem III van Oranje en Maximilian II Emanuel van Beyern, landvoogd van de Spoansche Nederlandn. 
* 17 juli - Stichtienge van de Bank of Scotland.
* 13, 14, 15 ogustus - Bombardement ip Brussel binst de Neegnjoarign Oorloge deur de Fransche. Brussel wordt beschootn deur de troepn van François de Neufville, moarschalk van Villeroy. De Grôote Markt wordt styf zwoar beschoadigd. 't Middelêeuwsche Brussel met al zyn schattn verdwynt vogoed. 3820 huuzn en zestien kerkn wordn vernield en vele monumentn wordn beschoadigd. In de brandnde stad lopt 't antal dôoie in de duuznde. 
* 19 ogustus - 't Beeldje van Manneken Pis van Brussel, die binst 't bombardement verdookn was, wordt fêestelik weeregebrocht noa zyn plekke.
* september - Heroverienge van de stad Noamn ip de Fransche. 
## Geboorn
;oktober
* 23 - François de Cuvilliés (den Oudern), architect en beeldhouwer van 't Groafschap Henegouwn, uutgeweekn noa Beyern
## Gestorvn
;april
* 13 - Jean de La Fontaine (73), Fransche schryver
;juli
* 8 - Christiaan Huygens (66), Hollandsche wiskundign, astronoom en fysicus
;november
* 21 - Henry Purcell (±36), Iengelsche componist
Bouwkundig erfgoed in Wienkel-Sint-Elôoi

**Lyste van bouwkundig erfgoed in [[Wienkel-Sint-Elôoi]]**:

## Externe koppelienge
*Erfgoed Wienkel-Sint-Elôoi
Joseph Ferdinand van Beyern

thumb|Prins Joseph van Beyern, geschilderd deur Joseph Vivien
**Joseph Ferdinand Leopold van Beyern** (Weenn, 28 oktober 1692 - Brussel, 6 februoari 1699), was e prins van 't keurvorstndom Beyern. Je was den angeweezn trôonipvolger van zyn voader Maximilian II Emanuel van Beyern en van keunienk Carlos II van Spanje. Je was e prins van 't Huus Wittelsbach.

## Leevn
Joseph Ferdinand is geboorn ip Hofburg, e paleis in Weenn, ols derde zeune van keurvorst Maximilian II Emanuel van Beyern en eirtshertoginne Maria Antonia van Ôostnryk, dochter van keizer Leopold I en infante Margaretha Theresia, dochter van keunienk Felipe IV van Spanje. 

Deur de Republiek van de Verênigde Nederlandn en 't keunienkryk Iengeland was Jozef Ferdinand angeweezn ols kandidoat vo keunienk Carlos II ip te volgn ols keunienk van Spanje, omdat 'n zelve gêen joengers had. 

Keunienk Carlos II koos hem uutendelik ols zyn erfgenoam. Moa Joseph Ferdinand stierf in februoari 1699 ip zesjoarige leeftyd, drie moandn achter da Frankryk, Iengeland en de Republiek in oktober 1698 't Verdrag van Den Haag oendertêekndn, woarin da gereegeld wierd da Joseph Ferdinand erfipvolger in 't keunienkryk Spanje zou kommn. 

Joseph Ferdinand stierf in Brussel ip 6 februoari 1699. Zyn dôod kwam styf oenverwacht. 't Joengetje krêeg convulsjes, je most overgeevn en je was lange tyd van zyn zelvn. 

D' omstandigheedn roend zyn dôod bluuvn mysterieus. Der woarn geruchtn dat 'n vergiftigd zou gewist zyn deur kriengn roend 't Weens hof, moa 't zyn doa gêen bewyzn vôorn. Zyn voader keurvorst Maximiliaan II Emanuel geloofde die geruchtn. Zyn wissel noa de Fransche kant in de kommnde Spoansche Successieoorloge wierd deur sommigte doa mee in verband gebrocht.  

't Stoffelik overschot van Joseph Ferdinand wierd bygezet in de Kathedroale van Sint-Michiel en Sint-Goedele in Brussel. 

Joseph Ferdinand wierd ols krôonprins van Beyern ipgevolgd deur zyn joengere halfbroere Karl Albrecht.
Bouwkundig erfgoed in Rollegem-Kapelle

**Lyste van bouwkundig erfgoed in [[Rollegem-Kapelle]]**:

## Externe koppelienge
*Erfgoed Rollegem-Kapelle
1693

1690 - 1691 - 1692 - **1693** - 1694 - 1695 - 1696
't Joar **1693** is 't 93e joar in de 17e êeuwe volgenst de christelike joartellienge.
thumb|Verwoestienge van 't kastêel van Heidelberg
thumb|Moarschalk François-Henri Montmorency
## Gebeurtenissn
;januoari
* 11 - Een uutbarstienge van de vulkoan de Etna doet e zwoare eirdbevienge oentstoan ip Sicilië en Malta. Der zyn oengeveer 60.000 slachtoffers.
* Begun januoari - Beschietienge van Charleroi en bezettienge van Veurn en Diksmuude deur de Fransche moarschalk Louis-François de Boufflers 
;meie
* 18 - Fransche troepn van Louis XIV attakeern Heidelberg.
* 22 - Innoame van Heidelberg deur de Fransche troepn en overgoave van 't kastêel. De Fransche bloazn de torrn van 't kastêel ip mè mynn.
;juli
* 19 - 24 juli - Belegerienge en innoame van Hoei (Huy) deur François-Henri Montmorency-Luxembourg, moarschalk van Frankryk.
* 29 - Neegnjoarign Oorloge: Fransche  overwinnienge in de Slag by Neerwinden ip de g'allieerde van de Liga van Augsburg oender Willem III van Oranje.
;oktober
* 11 - Veroverienge van Charleroi deur de Fransche.
## Geboorn
;januoari
* 23 - Georg Bernhard Bilfinger, Duutsche filiosoof en wiskundign
;februoari
* 7 - Anna Ivanovna, tsarinne van Rusland
;moarte
* James Bradley, Iengelschn astronoom
;april
* 3 - George Edwards, Iengelsche nateurweetnschapper en  ornitholoog
## Gestorvn
;april
* 20 - Claudio Coello, Spoansche barokschilder
;meie
* 5 - Frans van Sterbeeck, Antwerpsche mycoloog, botanist en historicus 
* 25 - Madame de La Fayette, Fransche schryfster van oadel
;november
* 12 - Maria van Oosterwyck, Hollandsche schilderesse
* 23 - Job Berckheyde, Hollandsche schilder
Perensys

**Perensys** (Frans: *Pérenchies*) es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern, mêer bepoald in Rysels-Vloandern. 't Grenst an de gemêentn Verlegem, Verlingem, Lompret, Olm (Rysel), Kampingem, Permeke en Opline.

## Beziensweirdigeedn
* De Sent-Légerkerke


Ofbeeldienge:P%C3%A9renchiesEglise.jpg|De Sent-Légerkerke
Ofbeeldienge:P%C3%A9renchiesMairie.jpg|'t Staduus van Perensys
Lompret (Vrankryk)

**Lompret** es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern, mêer bepoald in Rysels-Vloandern. 't Grenst an de gemêentn Verlingem, Lambersart, Lomme (Rysel) en Pérenchies.

## Beziensweirdigeedn
* D'Ouze-Lieve-Vrouwe-Assumpsjekerke
* 't Kastêel van *La Phalecque*
* De ruïnes van 't kastêel van *Villers*

thumb|left|De kerke van Lompret
Peyo

right|200px
thumb|Peyo in 1990
**Peyo**, pseudoniem van Pierre Culliford (Schaarbeek, 25 juni 1928 - Brussel, 24 december 1992) was e Belgische striptêkenoare, bekend van zyn series *Benoît Brisefer (Steven Sterk)*, *Jacky et Célestin (Jakke en Silvester)*, *Johan et Pirlouit (Johan en Pirrewiet)* en surtout *Les Schtroumpfs (De [[Smurfen]])*.

In 1945 kwamt 'n terechte by de têeknfilmstudio CBA ols assistant vo têekniengn te  retoucheern mè gouacheverve. Je wierd doa de joengste collega van André Franquin en Morris. Achter dat de firma in 1946 failliet gienk, blêeft 'n in contact met d' andere, die giengn werkn by 't stripblad Spirou (Robbedoes) die juste heripgericht was. Culliford probeerde  der ook binn te geroakn, moa je wierd nie anveird. Vo zyn tekniek by te stelln, begost 'n an e kunstipleidienge an d' Academie in Brussel. Je stapte doarachter in de reclamesector. In dien tyd begost 'n zyn strips t' oendertêeknn met de noame "Peyo", lik da zyn  neeftje zyn (by)noame (Pierrot) uutsprak. Je werkte ook vo de gazettn *La Dernière Heure* en *Le Soir*. 

In 1951 kwam Peyo André Franquin teegn vo den êeste kêer in vuuf joar. Franquin oenderhandelde mè Charles Dupuis vo Peyo t' anveirdn en da was mè succes. In 1952 kost Peyo by Dupuis begunn. Je begost met e nieuw verhoal roend Johan, *Le Châtiment de Basenhau (De nederloage van Basenau)* die vanof 11 september 1952 uutkwam in 't blad Spirou. 
In 1954 dêed er e nieuwe figeure mee in de reekse roend Johan met de noame Pirlouit (Pirrewiet), êest moa vor êen album. Mor omdat 'n zo populair was, mocht 'n bluuvn en de reekse wierd hernoemd toet *Johan et Pirlouit (Johan en Pirrewiet)*. 

In de zomer van 1957 was Peyo mè Franquin an de Nôordzêe. Peyo vroeg an Franquin vo 't zout deure te geevn, moa je kost nie ip 't woord kommn en je zei: "Passe-moi le schtroumpf.  (Gêef e kêe de smurf deure)". Franquin antwoordde ook mè: "Schtroumpf." En azo is de smurftoale geboorn. De toale wierd uutendelik gebruukt in 1958 vo 't verhoal *De fluute mè  zes  smurfn*, woarin dat e dwergvolksje, de Smurfn, een hoofdrolle speeln. De blowwe kleur van de Smurfn was e gedacht van Nine, de vrouwe van Peyo. Ip 23 oktober 1958 kwoamn de Smurfn vo den êeste kêe in 't blad Robbedoes en in 1959 begost de merchandising roend De Smurfn. De verhoaln sloegn an en de Smurfn wierdn vanof 1963 een echte stripreekse. 

In 1975 kwam de film *De fluute mè zes smurfn* in de cinemazoaln. De merchandising bereikte zelfs den Amerikoansche tv-zender NBC. In 1981 besteldn ze by den Amerikoansche têeknfilmstudio Hanna-Barbera e têeknfilmreekse. Da wierd een internationaal succes. 

In Peyo's studio kwoamn ook zyn twêe joengers hem helpn: dochter Véronique wierd belast met de merchandising, zeune Thierry kwam supervisor van de têeknstudio. Lik da  Peyo 't wilde, wordn zyn reeksn achter zyn dôod vôortgezet.
Frans van Sterbeeck

**Frans van Sterbeeck** of **Johannes Franciscus van Sterbeeck** (Antwerpn, 17 november 1630 - Antwerpn, 5 meie 1693) was e Brabantsche gêestelikn, plantkundign en mycoloog.

Je wierd in 1655 toet paster gewyd, moa deur zyn wankele gezoendheid wierd 'n vrygesteld van pastoroal werk. Van 1683 toet an zyn dôod wast 'n rentmêester van 't Antwerps begynhof. Ols plantkundign hield 'n hem surtout bezig met de mycologie (zwammn, schimmels en paddestoeln).  Je kwam in contact mè gekende nateuroenderzoekers lik den Iengelsman John Ray, die in 1663 Antwerpn bezocht.

*Sterbeeckia*, 't tydschrift van de *Keunienklike Antwerpsche Mycologische Kring* is vernoemd noa Van Sterbeeck. 

## Publicoasjes
* *[https://archive.org/stream/mobot31753000540531#page/n1/mode/2up Theatrum fungorum, oft tooneel der campernoelien]* (1675)
**[https://books.google.com.ar/ebooks?id=zSxAAAAAcAAJ&printsec=frontcover&output=reader#v=onepage&q&f=false Citricultura oft regeringhe der uythemsche Boomen te weten Oranien, Citroenen, Limoenen, Granaten, Laurieren en andere]* (1682)
**[https://books.google.be/books?id=u8IWAAAAQAAJ&printsec=frontcover&hl=nl#v=onepage&q&f=false Den Nederlandschen verstandigen hovenier]*
## Externe link
*Portreit van Frans van Sterbeeck
Danny Huwé

thumb|Gedenktêekn vo Danny Huwé
**Danny Huwé** (Geroardsbergn, 1 december 1943 - Boekarest, 25 december 1989) was e Vlamsche journalist. J' is ip kestoavend dôodgeschootn in Roemenië. Je was doa vo verslag uut te briengn over de val van dictator Nicolae Ceaușescu. 

Huwé is doamee den ênigste Belgische oorlogsjournalist die an zyn ende kwam by 't uutvoern van zyn beroep.

Huwé werkte verschillige joarn vo den oopnboarn omroep BRT ols journalist en nieuwslezer. Je stapte in 1988 over noa de nieuwe commerciële zender VTM. Je trok vo VTM roend kestdag 1989 met e geluudteknieker en cameraman noa Roemenië vo doa de revoluusje te versloan. De ploeg wierd ip stroate beschootn deur e sluupschutter en Huwé stierf ter plekke.

In Drumul Taberei, e wyk in Boekarest, ist er e pleing noar hem vernoemd: *Piața Danny Huwé*. 
## Externe link
*VTM Nieuwsflash
Monteriggioni

**Monteriggioni** is een Italioansche gemêente in de provinsje Siena, regio Toscane. 't Is e klêen middelêeuws stadje, 15 km van de stad Siena, en êen van de best bewoarde vestiengplekkn van Italië.

Monteriggioni is gebouwd tusschn 1214 en 1219 ip een heuvel vo d' omgevienge te controleern teegn invalln vanuut Firenze. Roend 't stadje ist er e stadsmeur van 570 meter lank mè 14 wachttorrn en twêe stadspôortn, de Porta Fiorentina noa 't nôordn en de Porta Romana noa ’t zuudn.  Binn de meurn ist er e typisch Toscoans dorptje met e grôot centroal pleing, de Piazza Roma, gedomineerd deur e Romoansche kerke met e simpele façade, Pieve di Santa Maria Assunta.

Ofbeeldienge: 53035 Monteriggioni, Province of Siena, Italy - panoramio.jpg| Piazza Roma
Ofbeeldienge: Monteriggioni z02.jpg | De kerke Santa Maria Assunta


Monteriggioni is ênigte kêern vermeld in *De Goddelike Komedie* van Dante Alighieri. Bekende filmregisseurs èn de burcht ook ols decor gebruukt in under films, lik *Prince of Foxes* van Orson Welles, *Stealing Beauty* van Bernardo Bertolucci, *The Gladiator* van Ridley Scott, *The English patient* van Anthony Minghella  en *Tea with Mussolini* van Franco Zeffirelli.
1692

1689 - 1690 - 1691 - **1692** - 1693 - 1694 - 1695
't Joar **1692** is 't 92e joar in de 17e êeuwe volgenst de christelike joartellienge.
thumb| Zêeslag by La Hougue
## Gebeurtenissn
;moarte
* 26 - Intrede in Brussel van Maximilian II Emanuel van Beyern, de nieuwe landvoogd van de Spoansche Nederlandn.
;juni
* 1 toet 3 - Neegnjoarign Oorloge: Zêeslag by La Hougue. Overwinnienge van de g'allieerde vlootn van 't keunienkryk Iengeland en de Republiek van de Verênigde Nederlandn ip Frankryk.
* 10 - In Salem (Massachusetts) wordt Bridget Bishop ipg'hangen, 't êerste slachtoffer van een heksejacht die uuteindelik an 14 vrouwn en 5 vintn 't leevn goa kostn.
* 30 - De Fransche verovern de citadel van Noamn. Overgoave van 't garnizoen oender leidienge van militair ingenieur Menno van Coehoorn an de troepn van moarschalk Sébastien Le  Prestre de Vauban.
;ogustus
* 3 - Slag by Stêenkerke.  't Frans leger oender moarschalk François-Henri Montmorency-Luxembourg boekt een overwinnienge ip de g'allieerde oender leidienge van Willem III van Oranje.
;september
* 18 - E zwoare eirdbevienge treft de Zuudelike Nederlandn. 't Epicentrum ligt by Verviers en 't dorptje Soiron te westn van de stad wordt verre hêlegans  van de koarte gevoagd. Met e kracht  van 6,3 ip de Schoale van Richter is 't êen van de zwoarste eirdbeviengn die West-Europa ôois gekend èt. De schok was ook voelboar in Frankryk, Zwitserland, Iengeland, de Nederlandn en Duutsland.
## Geboorn
;april
* 8 - Giuseppe Tartini, Italioansche compositeur en vioolspeler
* 22 - James Stirling, Schotsche wiskundign
;oktober
* 25 - Elisabetta Farnese, prinsesse van Parma en keuniginne van Spanje
* 28 - Prins Joseph Ferdinand van Beyern
;november
* 2 - Unico Wilhelm van Wassenaer, Hollandsche compositeur
* 6 - Louis Racine, Franschn dichter
## Gestorvn
;oktober
* 12 - Giovanni Battista Vitali, Italioansche compositeur en vioolspeler
;november
* 19 - Thomas Shadwell, Iengelschn dichter
;december
* 24 - Maria Antonia van Ôostnryk, dochter van keizer Leopold I, êeste vrouwe van Maximilian II Emanuel van Beyern en moeder van prins Joseph Ferdinand
Woavern

**Woavern** (Frans: *Wavrin*, Nederlands: *Waveren*) es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern, mêer bepoald in Rysels-Vloandern. Woavern grenst an de gemêentn Beaucamps-Ligny, Santn, Gondecourt, Herrin, Allennes-les-Marais, Doenk, Sengin en Fournes-en-Weppes. Olangsn de zuudkant van de gemêente strôomt de gekanalizeerde Deule.

## Beziensweirdigeedn
* De Sint-Moart'nskerke
* 't Deulepark
* In tydde stound er in Woavern e grôot versterkt kastêel, de rezidensje van d'hêern van Woavern, mo da es an't begun van de neegntiende êeuwe hillegansn platgesmeetn.

thumb|left|De Sint-Moart'nskerke van Woavern
Deure

thumb|Têekenienge van e binnendeure
[thumb|Een oetn lattendeure en e [zalouzieveister]]

Een **deure** is e beweegboar (bouwkundig) element voer e ruumte of te sluten. In e gebouw is een deure mêestol vastegemakt in e chambrang, die tonne wêere in de meur is vastegemakt.

## Algemeen
Een deure schêedt twêe kamers of ruumten, of tusschen e binnen- en buutenruumte. Met e slot kunn'n deurn word'n ofgesloten en ruumtn oentoegankelik wordn gemakt. De toegangsdeure aan de vôorkant van e gebouw hêet de *vôordeure*, die deure is't dêel van't gebouw da bezoekers ols êeste van dichte zîen. 't uuterlik van de vôordeure van e gebouw is tonne ôok voe vele mensschn hêel importent, omdat' e visitekartjen is van den eigenoare of beweuner van't pand.

## Sôorten deuren
* buutendeure
* binnendeure

### E poar vôorbeeld'n
* achterdeure
* balkongdeure
* brandeure
* garagedeure
* kamerdeure
* kassedeure
* kelderdeure
* keukendeure
* nôoddeure
* scheuredeure
* schuufdeure
* tusschendeure
* voldeure
* vôordeure
* wienkeldeure

### Volgenst materiol en constructje
* (oeten) lattendeure
* glasdeure
* zalouziedeure
* panêeldeure
* Stoaldeure
* accordeongdeure

## Uutdrukkienge
**Zo zot of een achterdeure*
**Met de deure in [[uus]] vollen*
**De deure platlopen*
Santn

**Santn** (Frans: *Santes*) es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern, mêer bepoald in Rysels-Vloandern. Santn grenst an de gemêentn Hallennes by Haubourdin, Haubourdin, Houplin-Ancoisne, Gondecourt, Woavern en Beaucamps-Ligny. Olangsn den ôostkant van de gemêente lôopt de gekanalizeerde Deule.

## Beziensweirdigeedn
* De Sint-Pieterskerke
* 't Deulepark
* 't Kastêel van't park uut 1852
* 't Kastêel *Château de la Râche* uut de zestiende-begun zeevntiende êeuwe

thumb|left|De Sint-Pieterskerke van Santn
Brisighella

**Brisighella** es en Italioansche gemêente in de provinsje Ravenna, regio Emilia-Romagna.

## Liggienge
Brisighella grenst an de gemêentn Casola Valsenio, Castrocaro Terme e Terra del Sole (provinsje Forlì-Cesena), Faenza, Forlì (provinsje Forlì-Cesena), Marradi (provinsje Firenze), Modigliana (provinsje Forlì-Cesena), Palazzuolo sul Senio (provinsje Firenze) en Riolo Terme. Deur Brisighella strôomt de Lamone, die lôopt van d'Oapenyn'n tout an d'Adrioatische Zêe by Ravenna.

De gemêente bestoat uut 20 wykn en gehuchtn (*frazioni*): Boesimo, Casale, Castellina, Croce Daniele, Fognano, Fornazzano, La strada, Marzeno, Monteromano, Pietramora, Purocielo, Rontana, San Cassiano, San Martino, Urbiano, Villa San Giorgio in Vezzano, Zattaglia.

## Bekende inweuners
Brisighella wos de gebôorteplekke van vuuf kardinoaln van de Katholieke Kerke:
* Michele Lega (1860-1935)
* Gaetano Cicognani (1881-1962)
* Amleto Giovanni Cicognani (1883-1973)
* Dino Monduzzi (1922-2006)
* Achille Silvestrini (1923-2019)

## Bezienswoardigeedn
* De *Via del Borgo* ofte de *Via degli Asini* ("'t Ezelsboantje"), e verôogd poadje overdekt me boogn
* De kerke, de *Chiesa dell'Osservanza* uut 1520. In de kerke angt e Madonna mèi kind en illign, geschilderd deur Marco Palmezzano.
* De *Pieve* (landelyke kerke) van Santo Giovanni in Ottavo uut d'elfde êeuwe
* De burcht ofte *Rocca* gebouwd in 1228
* 't Illigdom van Monticino uut d'achttiende êeuwe
* D'Orlôogetorre (*Torre dell'Orologio*) uut de neegntiende êeuwe


Ofbeeldienge:Brisghella_trecolli.jpg|De drie heuveltoppn boovn Brisighella
Ofbeeldienge:brisighella28.04.2005uhrturm.jpg|D'Orlôogetorre (*Torre dell'Orologio*)
Ofbeeldienge:Brisighella_via_degli_asini.jpg|'t Ezelsboantje
Ofbeeldienge:Brisighella_via_degli_asini2.jpg|Buutnkant van't ezelsboantje
1691

1688 - 1689 - 1690 - **1691** - 1692 - 1693 - 1694
't Joar **1691** is 't 91e joar in de 17e êeuwe volgenst de christelike joartellienge.
thumb|Slag by Leuze deur Joseph Parrocel
## Gebeurtenissn
* 15 moarte toet 8 april - De belegerienge van Mons in 't groafschap Henegouwn endigt met overgoave van de stad an de Fransche troepn van Louis XIV oender leidienge van Sébastien Le Prestre de Vauban in 't kader van de  Neegnjoarign Oorloge. 
* 4 juni - De Fransche generoal Louis-François de Boufflers bombardeert Luuk vuuf doagn lank, ip bevel van Louis XIV, omdat de prins-bisschop Jean-Louis van Elderen de kant gekoozn èt van de Liga van Augsburg.
* 18 september - Slag by Leuze (Henegouwn) in de Neegnjoarign Oorloge: Overwinnienge van de Fransche oender François-Henri de Montmorency-Luxembourg ip e leger van de Nederlandn oender Georg Friedrich van Waldeck-Eisenberg.
* 12 december - De keunienk Carlos II van Spanje benoemt Maximilian II Emanuel van Beyern toet landvoogd van de Spoansche Nederlandn. Je volgt don Francisco Antonio de Agurto ip.
## Geboorn
* 17 juni - Giovanni Paolo Pannini, Italioansche schilder en architect
* 25 ogustus - Alessandro Galilei, Italioanschn architect en wiskundign
## Gestorvn
* 13 januoari - George Fox, Iengelsche stichter van 't religieus genootschap de Quakers 
* 29 meie - Cornelis Tromp, Hollandsche militair en zeevoarder
* 31 december - Robert Boyle, Iersche nateurfilosoof en scheikundign
1689

1686 - 1687 - 1688 - **1689** - 1690 - 1691 - 1692
't Joar **1689** is 't 89e joar in de 17e êeuwe volgenst de christelike joartellienge.
## Gebeurtenissn
thumb| Krônienge van Willem III van Oranje en Mary II van Iengeland
* 27 januoari - Peter de Grôotn van Rusland trouwt mè Eudoxia Lopukhina.
* 28 januoari - 't Iengels parlement verkloart James II van Iengeland vervalln van de trône.
* 11 april - Willem III van Oranje en Mary II van Iengeland wordn in Londn gekrôond ols keunienk en keuniginne van Iengeland, Schotland en Ierland.
* In de Neegnjoarign Oorloge plundern de legers van Louis XIV planmoatig steedn  langst de Reyn. Mannheim en Worms wordn hêlegans verwoest.
* Keizer Leopold I van 't Heilig Rooms Ryk verkloart den oorloge (Reichskrieg) teegn Frankryk.
* 12 meie - D' Alliansje van Augsburg wordt uutgebreid deur de toetredienge van Iengeland en de Nederlandn toet de Grôte Alliansje van Wenen teegn de Fransche zunnekeunienk Louis XIV. 
## Geboorn
;januoari
* 18 - Charles Montesquieu, Fransche filosoof
;meie
* 15 - Mary Wortley Montagu, Iengelsche schryfster
;december
* 23 - Joseph Bodin de Boismortier, Fransche barokcompositeur
## Gestorvn
;februoari
* 12 - Marie Louise van Orléans (26), keuniginne van Spanje, êeste vrouwe van keunienk  Carlos II van Spanje.
* 22 - Willem Ogier (70), Brabantsche tonêelschryver.
;april
* 16 - Aphra Behn (48), Iengelsche schryfster
* 19 - Christina I (62), keuniginne van Zweedn
1684

1681 - 1682 - 1683 - **1684** - 1685 - 1686 - 1687
't Joar **1684** is 't 84e joar in de 17e êeuwe volgenst de christelike joartellienge.
[thumb|Uutzoenderlik koude wienter. De [Thems is bevroozn]]
thumb|Den astronoom Giovanni Domenico Cassini
## Gebeurtenissn
;januoari
* Styf koude wienter in West-Europa.
;moarte
* 5 - 't Heilig Rooms Ryk, Pooln-Litouwn en de Republiek Venetië sluutn een Heilige Liga teegn d' Ottomoann.
* 21 - Den Italioanschn astronoom Giovanni Domenico Cassini oentdekt Dione en Tethys, twêe moann van Saturnus.
;april
* 28 - Begun van de belegerienge van de stad Luxemburg deur de troepn van de Fransche keunienk Louis XIV.
;juni
* 4 - Overgoave van Luxemburg. E garnizoen van 3.600 man oender bevel van de prins van Chimay kan 't nie hoaln teegn de Fransche. 
* 29 - In Den Haag sluutn Frankryk en de Verênigde Provinsjes e woapnstilstand vo twientig joar. 
;ogustus
* 15 - 't Bestand van Regensburg, e twientigjoarig bestand, makt een ende an de Frans-Spoanschn oorloge. 't Verdrag wordt geslootn tusschn de keunienk van Frankryk Louis XIV, keizer Leopold I van 't Heilig Rooms Ryk en keunienk Carlos II van Spanje. Frankryk krygt Stroatsburg, Luxemburg, Beaumont, Bouvignes en Chimay. Andere deur Frankryk veroverde steedn lik Kortryk en Diksmuude goan were noa de Spoansche Nederlandn.
## Geboorn
;januoari
* 14 - Jean-Baptiste van Loo, Fransche schilder
;juli
* 25 - Jacques François Delyen, Vlamsche schilder
;december
* 2 - Renier Roidkin, Woalsche schilder
* 13 - Ludvig Holberg, Noors-Deensche schryver
## Gestorvn
* Jan van den Hecke, Vlamsche kunstschilder
;meie
* 6 - Heyman Dullaert (48), Hollandsche schilder en dichter
* 8 - Henry Du Mont, Limburgschn orgelspeler en compositeur
;april
* 5 - William Brouncker (64), Iersche wiskundign
* 12 - Nicolò Amati (87), Italioansche vioolbouwer
;oktober
* 1 - Pierre Corneille (78), Fransche tonêelschryver
Jacques François Delyen

thumb|Zelfportreit (museum in Nîmes)
**Jacques François Delyen** ('t zou kunn **Deleye** zyn) (Gent, 25 juli 1684 - Parys,  3 moarte 1761) was e Vlamsche kunstschilder en graveur, surtout van portreitn. Zyn noame wordt ip vele maniern verkêerd geschreevn, lik Delien, de Lyen, Deslyens, Deslien, De Lyn, De Leyen, De Lieu, Delion of Delyen.

Over zyn leevn ist er nie vele mè geweetn. In 1705 kwamt 'n mêester in de Corporoasje van schilders, beeldhouwers en glasbloazers in Gent. Roend 1710-1715 giengt 'n in de leer by Nicolas de Largillierre en van 1720 toet 1723 zoudt 'n in Rome gewerkt èn. In 1725 wierd 'n toegeloatn toet d' Académie royale de peinture et de sculpture in Parys en je blêef doa weunn toet an zyn dôod in 1761.
## Ênigte werkn
* *Zelfportreit* c.1710-1715, Zurich, coll. Rau.
* *Zelfportreit* 1714, Nîmes, musée des Beaux-Arts.
* *Portreit van de moeder van de kunstnoare*, 1714, Nîmes, musée des Beaux-Arts.
* *Zelfportreit* c.1720-1725, vente Paris, galerie Georges Petit, 5 december 1929, lot. 7.
* *Portreit van Claude-Bernard Rousseau*, c. 1710-1715, galerie Marcus in 1984.
* *Portreit van François la Goille de Courtagnon, maître des Eaux-et-Forêts de Champagne en zyn vrouwe*, 1724, vente Paris, Galleria, 11 april 1962, no 29 & 30.
* *La Marmotte*, 1731, galerie Marcus in 1965.
* *Portreit van e vint*, 1739, galerie Heim in 1956. 
* *Portreit van e vrouwe an de bronne*, 1742, Orléans, musée des Beaux-arts.
* *Vint die drienkt oender e wynstok*, salon de 1745.
* *Portreit van Nicolas René Berryer, poliesjeluutenant*, 1750, Troyes, musée des Beaux-arts.
* *Portreit van Nicolas René Berryer*, minister van de marine, gegraveerd deur Jean-Georges Wille achter Delyen, Versailles, musée national du château.
* *Portreit van Guillaume Coustou*, beeldhouwer, 1725, Versailles, musée national du château.
* *Portreit van Nicolas Bertin*, schilder, werknd an e têkenienge ter voorbereidienge vo zyn schilderie *Bacchus en Ariane*, 1725, Versailles, musée National du château.
* ''Portreit van Monsieur de Solmaquier ols joager, 1738, Vente Paris, hôtel Drouot (Cornette de Saint-Cyr), 13 décember 2006, lot. 54.
* Portreit van e zittnde vrouwe in e wit klêed. Pastel gesigneerd beneen lienks: « Lyen 1713 ». Vente Paris, hôtel Drouot (Ferri), 14 november 2004, lot. 25.
* Portreit van René Aubert d'Aubeuf, abt van Vertot, historicus van d' Orde van Malta. Gegraveerd deur Laurent Cars achter Delyen.

Ofbeeldienge: Nîmes,Beaux Arts179Delyen Jacques,portrait de sa mère1714.jpg|Portreit van zyn moeder 
Ofbeeldienge: Guillaume Coustou.jpg|Guillaume Coustou
Ofbeeldienge: Jacques François Delyen, Nicolas Bertin, 1725, Versailles MV5803.jpg| Nicolas Bertin


## Externe links
* Gérard de Wallens 
* Ecartico
1613

1610 - 1611 - 1612 - **1613** - 1614 - 1615 - 1616
't Joar **1613** is 't 13e joar in de 17e eeuwe volgenst de christelike joartellienge.
## Gebeurtenissn
thumb| Gedenkploate vo den dichter Justus de Harduyn in Oudegem
* In Antwerpn verschynt de sonnettebundel *De weerliicke liefden tot Roose-mond* van de Gentschn dichter Justus de Harduyn (ook de Harduwijn geschreevn), paster van Oudegem en Mespeloare. 't Is den êeste Nederlandstoalige sonnettekrans in tegenstellienge toet de humanistn die alsan in 't Latyn schrêevn. 
* De Brugschn humanist Adriaan van Schrieck verdedigt zyn boek *Originum  rerumque Celticarum et Belgicarum libri XXIII (Van 't beghin der eerster volcken van Europen, insonderheyt vanden oorspronck ende saecken der Neder-Landren)*. Je beweirt da Vlams de oertoale is.
## Geboorn
;juni
* 22 - Lambert Pietkin, barokcomponist, dirigent en organist van 't Prinsbisdom Luuk
;oktober
* 12 - Jacques d'Arthois, Brusselsche landschapschilder
;december
* 10 - Izaak van Oosten, Antwerpsche kunstschilder
## Gestorvn
;januoari
* 18 - Antoon Claeissens, Brugsche kunstschilder
;juli
* 19 - Nicolaus van Aelst, Brusselsche graveur en kunstnoare
;november
* 23 - Charles Philippe de Croÿ, markies van Havré, militair en pollitieker van de Zuudelike Nederlandn
Bielefeldcomplot

**'t Bielefeldcomplot** (Duuts: Bielefeldverschwörung) is e satirische complottheorie, woarmee da ze willn bewyzn dat de Duutse stad Bielefeld nie bestoat. De bedoelienge van den theorie is tônen da ge complottheoriën nie kunt bewyzn zoender ne cirkelredenerienge. De klucht ontstoend voor 't eêrst in 1994 ip Usenet, woarna dat 't ip 't Duutse internet ne vrêe bekende klucht werd.

## Inoed
In 't kort: de stad Bielefeld bestoat nie. "Ze" willn us doen geloavn dat em wel bestoat door derôver te klappn in de media en dôor em ip de koarte te zettn. "Ze" zijn bykans altied de CIA, de Mossad of aliens (der zyn mêerdere versies en in den êerste versieje zeggn ze nie wie da 't is).

Om den theorie te bewyzn, kunt ge dêze drie vroagn stellen:

# Kent gy etwien ut Bielefeld?
# Zyde gy ôoit al e kêer noa Bielefeld gewist?
# Kent gy etwien die al e kêer noa Bielefeld gewist is?

Voe de mêeste internetgebrukers is 't antwoard ip die drie vroagn olle kêer "nink", en etwien die "joak" antwoardt, ka simpelweg weggezet wordn lik en oenderdêel van 't complot.

De ploats woar da Bielefeld ligt, wordt waarschienlyk gebruukt voa militaire diengn en ontmoetiengen med aliens. Om te zorgen da "ze" der niks van wêetn, gebruukn ze wôordn "'t B-woord", "B*e*e*e*d" of "Bielefake".

## Openboare reacties
't Bielefeldcomplot bluuft één van de populairsten internetkluchten in Duutsland.

In november 2012, klapte de Duutse Bondskanseliere Angela Merkel over 't Bielefeldcompplot toen da ze 't ad over ee stadus da z'ad bezocht in Bielefeld, en ze zeide "...als 't zelfs bestoat" en "'k had den indruk da 'k doar was."

### Officiële reactie
't Stadsbestuur van Bielefeld doe ze best om publicityt voor Bielefeld ip te wekkn en en imago te creëern voe de stad. Pertanks wordt de burgemêester na 17 joare nog ossan gebeld om te vroagn of dat de stad bestoat.

In 1999, vuuf joar na da de miete begon, bracht 't stadsbestuur van Bielefeld e persbericht uut da hêette: "Bielefeld gibt es doch!" (Bielefeld is 't er wél!), juste ip éên april. Den 800ste verjoardag van de stad werd geoedn oender 't motto "Das gibt's doch gar nicht."

## Film
In 2009 begonnen filmstudenten aan de Bielefeldsen Universiteit te werkn aan ne langspeelfilm ôver 't Bielefeldcomplot. 't Project werd gesponsord door den universiteit en lokale geldschieters. De film kwam ut ip 2 juni 2010.
Maria Antonia van Ôostnryk

thumb|Maria Antonia van Ôostnryk
**Maria Antonia van Ôostnryk** (*Maria Antonia Josepha Benedicta Rosalia Petronella*)  (Wenen, 18 januoari 1669 - Wenen, 24 december 1692) was d' oudste dochter en 't ênigste overlevend kiend van keizer Leopold I van 't Heilig Rooms Ryk en Margaretha Theresia van Spanje. Ze stierf kort achter de geboorte van heur zeune Joseph Ferdinand. 

Heur geboorte was 't resultoat van e lange tradiesje van inteelt by d' Habsburgers binst de 16e en 17e êeuwe. Heur voader Leopold was de noenkel van heur moeder. Ook heur grôotouders langs moederskant keunienk Filips IV van Spanje en keuniginne Maria Anna woarn noenkel en nichte. Sedert heur jeugd was Maria Antonia een intelligent en gecultiveerd meisje die de passie van heur ouders voor muziek dêelde.

Deur bemiddelienge van heur voader trouwde ze de 15ste juli 1685 mè keurvorst Maximilian II Emanuel van Beyern. Ze woarn styf  oengelukkig getrouwd. 

## Joengers
* Leopold Ferdinand (22 meie 1689-25 meie 1689), prins van Beyern, stierf drie doagn achter de geboorte
* Anton (dôodgeboorn 28 november 1690), prins van Beyern
* Joseph Ferdinand (27 oktober 1692-6 februoari 1699), prins van Beyern, prins van Asturië, stierf ost 'n zes joar was

Maria Antonia wierd achter heur dôod bygezet in de Kapucyner Grafkelder (Kapuzinergruft) in Wenen, neffest heur vroeggestorvn moeder.
Hallennes by Arrebodem

**Hallennes by Arrebodem** ofte kortweugs **Hallennes** (Frans: *Hallennes-lez-Haubourdin*) es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern, mêer bepoald in Rysels-Vloandern. Hallennes grenst an de gemêentn Engelo, Sequedin, Arrebodem, Santn, Beaucamps-Ligny, Erkegem en Schobeke.

## Beziensweirdigeedn
* De Sint-Vaastkerke
* 't Kastêel van Hallennes, eignlyk nen manoir, e gebouw da't middn oudt tusschn e kastêel en e boerderye

thumb|left|De Sint-Vaastkerke van Hallennes
Trio VierN xl

**Trio VierN xl ** is ontstaen in 2003 nar aanleidinge van de tienste jubilé van **Trio VierN** di drie mafkezen blev'n da mo vul on om overal rond ambiance te goan moken op olle feestjes, sterfgevaln ,echtscheidingen en oak in van di culturele zoal da ze zegn. Zen zinder toen te goare mé  16 groepn van olle soortn genres, é zo é doze gemakt mé twee schivn in, getiteld ** 'Volksliedjes van onder 't stof' **.

Iederen wilde die schivn en in ge'n tid kust je geen mee krigen é.

In 2016 é **Trio VierN xl** to mo é en nieuwe schive gemakt getiteld ** “Van nu tot vroeger” **, 'tis intje vo mee te zing mè ulder klassiekers é ook under nieuwe liekes.
## Externe link
*ambiancefolk.com
Willem Ogier

thumb|Willem Ogier
thumb|Verzoameldruk ''De seven hooft-sonde'' (1682)
**Willem Ogier**, ook **Guilliam Ogier**, (Antwerpn, gedopt 17 juli 1618 - Antwerpn, 22 februoari 1689) was e Brabantsche schoolmêester, rederyker en dichter. Zyn tonêelwerk is geschreevn in e kleurryke moa toamelik platte volkstoale. 

Ogier is geboorn in e simpele familie. Zyn ouders Frans Ogier en Anna de Potter woarn protestantn. Kort achter zyn geboorte mosten ze de stad Antwerpn verloatn, verzekers vanwege under overtuugienge. Ze verhuusdn noar Amsterdam moa zyn voader stierf in 1628 en je kêerde mè zyn moeder were noar Antwerpn. Je kwam loater schoolmêester en in 1644 wierd 'n ingeschreevn in d' oenderwyzersgilde. 

An zyn zeevntien joar (sommigte bronn klappn zelfs van viftien joar) schrêef Ogier zyn êeste blyspel, êest met den titel *Droncken-Heyn* moa loater wierd 't *De Gulsigheydt* genoamd. 't Deurde nog toet 1639 vo da 't stik ipgevoerd wierd deur den Antwerpsche Rederykerskoamer *De Olyftak*.
## Werk
;De zeevn hoofdzoendn
* *Droncken Heyn / De Gulsigheydt* (1639), ipgevoerd deur De Olyftak
* *De hooveerdigheydt* (1644), ipgevoerd deur de Violieren, de rederykerskoamer van d' Antwerpsche Sint-Lucasgilde
* *De gramschap* (1645), deur de Violieren
* *De onkuysheydt* (1646), deur de Violieren
* *Den haet en nydt* (1647), deur de Violieren
* *De traegheydt* (1677), deur De Olyftak (gefusioneerd met de Violieren) 
* *De gierigheydt* (1678), deur De Olyftak (gefusioneerd met de Violieren)

In 1682 zyn ze verscheenn ols verzoamelienge oender den titel *De seven hooft-sonde*.  
;Ander werk 
* *De  Turcksche Historie van Mahomet ende Erene*, vo den êeste kê  ipgevoerd in 1661
* *Belachelyck Misverstant ofte Boere Geck* in 1680
Renier Roidkin

thumb|Kastêel Passarts-Nieuwenhagen
**Renier Roidkin**, ook wel **René Roidkin** genoamd, (Spa, 2 december 1684 - Dreiborn (Noordreyn-Westfalen), 13 moarte 1741), was e Woalsche kunstschilder en têeknoare.

Je voyageerde vele en je schilderde ton kastêeln, kerkn, paleizn en stadszichtn binst zyn reizn. Je gebruukte pensêel, ganzepluume, potlôod en inte. Je kleurde zyn têekniengn mêestal loater in. In de periode 1733-1737 makte Roidkin oengeveer twêehoenderd *vedute* (gedetailleerde stadszichtn en landschappn) in ipdracht van keurvorst Clemens August I van Beyern, ter versierienge van 't indertyd gebouwd Slot Augustusburg in Brühl.

Ofbeeldienge: SchlossDreiborn1722Roidkin-2.jpg|Kastêel van Dreiborn
Ofbeeldienge: Gibbermühle(Roidkin1727)-small.jpg|Gibbermühle, woatermeuln by Willich-Neersen
Ofbeeldienge: BurgHerrnsteinRoidkinAusschnitt.jpg|Burcht Herrnstein