open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Boudewyn V van Henegouwn

**Boudewyn V van Henegouwn**, bygenoamd **de Stoutn** (ca. 1150 – Bergn (België), 17 december 1195) was groaf van Henegouwn van 1171 tout 1195, markgroaf van Noamn van 1189 tout 1195 als Boudewyn I, en groaf van Vloandern van 1191 tout 1194 als Boudewyn VIII. Zyn ouders woarn Boudewyn IV van Henegouwn en Alix van Noamn.

Boudewyn erfde Henegouwn van zyn voader en Noamn van zyn moeder. Deur in 1169 te trouwn mè Margaretha van den Elzas, zuster en erfgenoame van de Vlamsche groaf Filips van den Elzas, die in 1191 stierf zounder jounges, kwam Boudewyn ook groaf van Vloandern. 
Under jounges:
* Isabelle van Henegouwn, van 1180 tout 1190 keuniginne van Vrankryk deur heur huwelik mè Philippe Auguste 
* Boudewyn IX van Vloandern, êeste keizer van Constantinopel (Latyns keizerryk)
* Yolande van Henegouwn, getrouwd mè Peter van Courtenay, keizer van Constantinopel
* Philippe I, markgroaf van Noamn
* Hendrik van Vloandern, keizer van Constantinopel
* Sibylle van Henegouwn, getrouwd mè Guichard IV, hêre van Beaujeu (Rhône)
* Eustace van Henegouwn
* Godfried van Henegouwn
Achter da zyn vrouwe Margaretha gestorvn was in 1194, dêed 'n ofstand van Vloandern vor under zeune Boudewyn, die hem in 1195 ook ipvolgde in Henegouwn. In Noamn wierd 'n ipgevolgd deur zyn joungere zeune Philippe I van Noamn. Zyn dochter Isabelle was d'êeste vrouwe van de Frãnsche keunienk Philippe Auguste.
1195

1192 - 1193 - 1194 - **1195** - 1196 - 1197 - 1198
't Joar **1195** is 't 95e joar in de 12e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
*Begun van den bouw van de gotische kathedroale van Bourges in Frankryk. Sedert 1992 stoat 't gebouw ip de weirelderfgoedlyste van den UNESCO
## Geboorn
## Gestorvn
;december
*17 - Boudewyn V van Henegouwn
Marie-Christine Durieu

**Marie-Christine Durieu** (Yper, 1955) is d'êeste vrouwelike procureur des Keunienks in Vloandern.

Ze studeerde rechtn in Gent en ze wos advocoat an de balie van Yper vanof 1980. In 1989 is ze benoemd toet substituut. 

De 29stn december 2006 kwam ze d'êeste vrouwelike procureur des Keunienks in Vloandern by de rechtbank van êestn anleg in Yper. Ze volgde Jean-Marie Coppens ip, die mè pensioen gounk. Z'is benoemd voer e periode van zeevn joar.
Woals

thumb|De streektoaln in de Woaln
**Woals** (*Walon* in 't Woals, *Wallon* in 't Frans) is e Romoansche streektoale die in 't grotste dêel van de Woaln geklapt wordt deur e dêel van de bevolkienge. Volgens schattiengn zyn der 600.000 menschn die Woals klappn.
thumb|left|Overzicht van de Langues d'Oïl
't Woals makt dêel uut van de "Langues d'Oïl" (Oïl-toaln), die ountstoan zyn tusschn de 8ste en de 12ste êeuw in verschillige streekn van 't Nôord-Gallo-Romeins gebied. Die toaln kommn van 't Latyn.

't Woals hèt ook Keltische en Germoansche invloedn. Ip 100 Woalsche woordn zoun der 90 van 't Latyn kommn, 9 van 't Germoans en 1 van 't Keltisch. Moa 't Woals da nu geklapt wordt bevat ook e hêel dêel Fransche woordn die ingevoerd zyn sins de Fransche Revoluusje.

Der zyn ook nog andere klindere Belgo-Romoansche toaln of dialectn in de Woaln: 't Picardisch (Bergn-Dôornik), 't *Gaumais*, e variant van 't Lotharings of Lorreins (Virton) en 't *Champenois* (Beneen-Semois). Soms is 't woord "Woals" gebruukt vo de vier groepn t'hope, dus synoniem vo Belgo-Romoansche dialectn.

Den dag van vandoage zyn al de Woalstoalign ook Franstoalig. Ze klappn allêne moa Woals in bepoalde situoasjes, ounder goeie moatn. Round 1900 klaptege 90% van de Woaln assan Woals. 't Woals is één van de 500 toaln in de weireld die ip uutstervn stoan.

## Externe koppeliengn
* Woals, gezien deur e Vloamienk die in de Woaln leeft
* Etymologisch woordnboek van Charles Grandgagnage (geschreevn in 1860)
* Woalsche grammatica online 
* E lyste van mêer of 500 Woals-Fransche woordnboeken en lexica (Frans en Algemêen Woals)
1194

1191 - 1192 - 1193 - **1194** - 1195 - 1196 - 1197
't Joar **1194** is 't 94e joar in de 12e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
*Start van den bouw van de gotische kathedroale van Chartres 
*Achter den dôod van Margaretha van den Elzas, wordt heur zeune Boudewyn IX groaf van Vloandern
## Geboorn
## Gestorvn
;november
*15 - Margaretha van den Elzas
Zworte mêze

De **zworte mêze** (*Periparus ater*, vroegerder *Parus ater*) is e zangveugel uut de familie van de mêezn. 

## Uutzicht & noame
Zworte mêezn zyn etwoddetje klinder of koolmêezn, mo voun de reste trekkn ze der goed up, ze zyn ollêne nie zo fel van kleur. Ze zyn moelik uut makoar t'houdn, surtout de witte plekke up 'n achterkant van nundern kop volt up. Z'hen oek gin zworte striepe up nundern bost.

In de mêeste Germoansche toaln noemn ze nem *zworte mêze* (lik *sortmejse* in 't Deens), ol is 't Iengels *coal tit*, de koolmêze noemn ze doa *great tit*. In 't Fries is 't *wâldmies* (busmêze dus) en in 't Duuts *tannenmeise* (dennemêze), olletwêe e verwyzienge no nunder leefgebied. 

## Leefgebied en verspreidienge
thumb|left|250px|Verspreidienge van zworte mêezn.

't Zyn veugels die surtout zot zyn van noaldboomn, ol zittn z'oek wel in gemiengelde busschn, ol gon ze toune oek surtout zoekn achter de noaldboomn. Surtout in West- en Zuud-Europa kuj z'oek viendn in loofbusschn en in parkn en hovetjes. 

Ze leevn in verre hêel Europa (ollêne nie up Ysland, 't nôordn van Scandinavië, stikkn van Rusland, Moldavië, Roemenië en Oekraïne en e stiksje in Spanje en Portugal), ze zittn oek nog in de Kaukasus, e populoasje die deurelopt nor Iran, Turkeye, Syrië, Libanon, Jordanië en Israël. In Afrika zittn ze ollêne mor in twêe populoasjes: êen in Marokko en êen in Algereye-Tunesië. In Azië leevn der veugels in Centroal-Rusland, Kazachstan, Kirgizië, Mongolië, China, Nepal, Bhutan, India, Myanmar, Bangladesh, Taiwan en Japan. 

In West-Vloandern zyn ze surtout te viendn in 't zuudn van de provinsje (de striepe van Poperienge toet an Anzegem-Oavelgem, an de kust en e striepe van Oostende over Brugge nor Ôost-Vloandern en ezo e bitje no 't zuudn.

## Leevnswyze
Zworte mêezn eetn surtout fernient, in de wienter veraarn ze no zoadn van noaldboomn lik sperrn en denn. 

't Wuvetje legt tusschn de 7 en de 11 eiers, die wit zyn me rôo plekkn. Ze droagn nie ollêne nest in gatjes in e boom, mor oek in gerrn en goatn in de ground. Ze moakn 't van mos, strôoi, wortels en wulle. De puppe zit e dag of 16 te broedn (van meie toet juli), achter nog eki 15 doagn kunn de joungn uutvliegn. 

## Externe koppelienge
* De zworte mêze up Soortenbank.nl.
* Koarte met de verspreidienge van de zworte mêze in België.
* An 't eetn van e kôorde met oapenotjes.
Maria van Champagne

**Maria van Champagne** (1174 - Akko, 9 ogustus 1204) was e dochter van Hendrik I van Champagne en van Marie van Vrankryk, dochter van Lodewyk VII. 
Deur heur trouw mè Boudewyn IX van Vloandern in 1186, was ze gravinne van Vloandern en Henegouwn.

In 1199 hen ze tegoare de kruusvoardersgelofte ofgeleid in de Sint-Donoaskerke van Brugge, en de 14stn april 1202 is Boudewyn vertrokkn vo de vierde kruustocht.

Maria, die in verwachtienge was, is mor achter gegoan o ze genoeg hersteld was van de geboorte van under dochter Margaretha. Ze vertrok uut Marseille en landde in Akko (Israël), woa da z’hoorde van de veroverienge van Constantinopel en de benoemienge van heur vint toet keizer. Ze wilde vertrekkn no Constantinopel, mo z’is ziek gekommn en de 9stn ogustus 1204 is ze gestorvn.

Maria en Boudewyn IX haan twê dochters:
*Johanna (1199-1200 † 1244), gravinne van Vloandern en Henegouwn, getrouwd mè:
*#in 1212 Ferrand van Portugal 
*#in 1237 Thomas II van Savoye 
*Margaretha II (1202 † 1280), gravinne van Vloandern en Henegouwn, getrouwd mè:
*#in 1212 (geschid in 1221) Bouchard van Avesnes 
*#in 1223 Willem II van Dampierre
Ast

[thumb|<center>Oude moutast (1872) van [Brouwerie Rodenbach in Roeseloare]] 
Een **ast** is e droogoven vo mout of chicoreie.

Mout wordt gebruukt vo bier te brouwn. Krotte of de gebrande wortel van chicoreie was vroeger gebruukt ter vervangienge van kaffie. 
## Chicoreie
In 't vôorjoar wordt de plante gezoaid en ton uutgedind. In oktober oogst den boer de wortels die 30&nbsp;cm lank kunn kommn. Doarachter wordn ze gewasschn, gesneen, gedroogd en gebrand ip de verwarmde vloer van den ast. In 't begun van de vôrige êeuwe verliep alles nog met d'hand en da was keihard werkn en zwêetn. De temperateure in den ast mocht nie ounder de 85 groadn celsius kommn. Den dag van vandoage gebeurt da werk bykan hêlegans machinoal.

In zyn gekend werk "Het leven en den dood in den ast" beschryft Stijn Streuvels 't hard labeur in den ast.
Johanna van Constantinopel

**Johanna van Constantinopel** (Valencyn, ca. 1200 - Marquette, 5 december 1244), was gravinne van Vloandern en Henegouwn van 1205 toet 1244. Ze was d’oudste van de twê dochters van Boudewyn IX van Vloandern, groaf van Vloandern en Henegouwn, en êeste keizer van ‘t Latyns Keizerryk van Constantinopel, en van Maria van Champagne. 

## Heur leevn
In 1202 vertrok heur voader ip de vierde kruustocht. Heur moeder, die in verwachtienge was, is mor achter gegoan o ze genoeg hersteld was van de geboorte van heur zuster Margaretha. Heur noenkel Filips I, markgroaf van Noamn, was regent en zorgde vo de twê meisjes. In 1204 is heur moeder ziek gekommn in Akko (Israël), en de 9stn ogustus is ze doa gestorvn. E joar loater stierf heur voader in de kerkers van Bulgareye.

Filips van Noamn blêef regeern in heur noame, mo je brocht zyn nichtjes in e moeilikke situoasje deur hem te verloovn mè Marie, dochter van de Fransche keunienk Filips August, die under liet overbriengn no zyn hof in Parys. 

Teresa van Portugal (of Mathilde), de weeuwe van Filips van den Elzas, kost de Fransche keunienk overtuugn vo Johanna te loatn trouwn met infante Fernando (of Ferrand) van Portugal, e zeune van heur broere Sancho. Ze trouwdn in Parys in januoari 1212 en da was ’t ende van ’t regentschap van Filips van Noamn. 

Ferrand van Portugal kwam in ipstand teegn Filips August en je trok partye vo den Iengelsche keunienk Jan zoender Land en de Duutsche keizer Otto IV van et Hillig Rooms Ryk. Mo mè de Fransche overwinnienge in de Slag by Bouvines (27 juli 1214) paktn ze Ferrand gevangn en ze slootn hem ip in e torre van ’t Louvre. Johanna most dertien joar lank ollêne regeern.
thumb|left|Johanna met heur twidde vint Thomas van Savoye
Deurda ze nog minderjoarig was, haan de Fransgezinde edeln, ounder leidienge van Jan van Nesle, de burggroaf van Brugge, ol de macht en was Filips August in feite mêester van ’t groafschap. Deur heur vint gevangn t’houdn, kost ze gin jounges hen, en os ze stierf zounder jounges zou zyn zeune Lodewyk VIII Vloandern ervn. Achter da Lodewyk VIII in 1223 zyn voader ipvolgde, hèt ’n beslist van Ferrand toch vry te loatn ounder de vôorwoardn, die vaste geleid wierdn in de  Vrede van Melun in 1227.

Round 1228 wierd under ênigste kiend, Marie, geboorn. Ze was beloofd an Robert I van Artesië, e zeune van Lodewyk VIII, mo ze stierf ol in 1236. Ferrand stierf in 1233.

In 1234 stichtte Johanna ’t Begynhof van Gent en in 1238 da van Kortryk.

Z’hertrouwde nog in 1237 mè Thomas van Savoye, mo ze stierf toch zounder jounges. Ze wierd ipgevolgd deur heur zuster Margaretha van Constantinopel.
Rofl

thumb|Internettoale
**Rofl** is internettoale en zukke afkortingsje vo 'rolling on floor laughing', wa da dus 'al rollend op de grond lachn' betekent.
Frederiek Nolf

thumb|Frederiek Nolf in 2008
**Frederiek Nolf** (Kortryk, 10 februoari 1987 - Doha, 5 februoari 2009) wos ne West-Vlamsche coureur.

In 2008 wos 't ie vierdn in de 'Vlaamse Havenpijl', achtstn in 't Dernycriterium van Woaregem en dertienstn in den 'Tour de Vendée'.

Nolf is onverwacht gestorvn in zyn sloap in de nacht van 4 ip 5 februoari 2009, verzekers deur probleemn an zyn herte. Je wos ip da moment in Qatar woa dat ie mè zyn ploeg meedei an de Ronde van Qatar.

## Ploegn
*2008-2009: Topsport Vlaanderen
Willem II van Vloandern

**Willem III van Dampierre** (1224 - 6 juni 1251) was hêre van Dampierre van 1231, en groaf van Vloandern van 1246 toet 1251 ols **Willem II van Vloandern**. Je was den oudste zeune van Willem II van Dampierre.

Zyn moeder Margaretha van Constantinopel erfde Vloandern en Henegouwn in 1244, en van da moment begost  de Vlams-Henegouwse successieoorloge tusschn de jounges van heur êeste vint Burchard van Avesnes en de jounges van heur twidde vint Willem II van Dampierre. 

De Fransche keunienk Lodewyk IX kwam tussn en je besliste in 1246 dat Henegouwn noa ‘t Huus Avesnes zou goan en Vloandern noa ’t Huus Dampierre. Willem kwam groaf van Vloandern, tegoare mè zyn moeder, en Jan I van Avesnes groaf van Henegouwn.

In november 1247 trouwde Willem mè Beatrix van Broabant, dochter van Hendrik II van Broabant en weeuwe van Hendrik Raspe. Z’haan gin jounges. 

Van 1248 toet 1250 dêe Willem mee an de zeevnste kruustocht, tegoare mè Lodewijk IX. 

J’is gestorvn an zyn kwetseurn van e steekspel in Trazegnies. Zyn moeder was nog vôort gravinne van Vloandern toet da ze in 1278 ofstand dêed vor heur joungere zeune Gwyde van Dampierre. 

Achter den dôod van Jan I van Avesnes in 1257 blêef Margaretha nog gravinne van Henegouwn tout da ze stierf in 1280. Ze wierd doar ipgevolgd deur heur klêenzeune Jan II van Avesnes.
Ferrand van Portugal

**Ferrand** (of Ferdinand) **van Portugal** (Portugees: Dom Fernando), ook **Ferrand van Vloandern** genoemd, (Portugal, 24 moarte 1188 – Noyon, 27 juli 1233) was de vierde zeune van keunienk Sancho I van Portugal. Zyn voader was e broere van Teresa van Portugal, die trouwde mè Filips van den Elzas.

Ferrand was groaf van Vloandern van 1212 toet 1233 deur te trouwn mè Johanna van Constantinopel, gravinne van Vloandern. Ze trouwdn in januoari 1212 in Parys.

Ferrand kwam in ipstand teegn de Fransche keunienk Filips August en je trok partye vo den Iengelsche keunienk Jan zoender Land en de Duutsche keizer Otto IV van et Hillig Rooms Ryk. Mo mè de Fransche overwinnienge in de Slag by Bouvines (27 juli 1214) paktn ze Ferrand gevangn en ze slootn hem ip in e torre van ’t Louvre. Zyn vrouwe Johanna most dertien joar lank ollêne regeern.

In 1227 hen z'hem vry geloatn oender de vôorwoardn van de *Vrede van Melun*.
Sidney Lammens

**Sidney Lammens** (Ostende, 14 juni 1977) is e West-Vlamsche voetboller (verdediger). Lammens speelde voe KV Oostende, KVC Westerlo, RBC Roosendaal (Holland) en Helmond Sport (Holland).
## Carrière
1174

1171 - 1172 - 1173 - **1174** - 1175 - 1176 - 1177
't Joar **1174** is 't 74e joar in de 12e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Geboorn
*Maria van Champagne
## Gestorvn
Domein (taxonomie)

thumb|Fylogenetischn boom
In de biologie is 't **domein** 't hogste niveau in de taxonomie.

In 't begun was ter allêne mor een indêlienge in twe rykn: de bêestn en de plantn (Linnaeus 1735).

Da système werkte wel nie goed by microscopisch klêne organismes. Doarom is ter e derde ryk toegevoegd, de protistn (protista). Loater kregen ook de schimmels (fungi) en de bacteriën (bacteria) een eign ryk.

Den dag van vandoage is ter een indêlienge, woaby dan de rykn nie mè 't hogste niveau zyn. Al d'organismes wordn ingedêeld in drie domeinn. De bacteria en de archaea vormen t'hope de prokaryootn en al d'andere rykn d'eukaryootn.

In andere toaln gebruukn z'ook 't woord **imperium** vo domein (Iengels: empire, Latyn: imperium)
Lama

De **lama** (*Lama glama*), is e Zuud-Amerikoansche gedomesticeerde hoefbêeste uut de familie van de kemelachtign (Camelidae). 

Buutn de gedomesticeerde lama bestoan der nog drie verwante soôrtn, de vicuña (*Vicugna vicugna*), den alpaca (*Vicugna pacos*) en de guanaco (*Lama guanicoe*). E kruuschienge tusschn e lama en e kemel wordt e *cama* genoemd.
1204

1201 - 1202 - 1203 - **1204** - 1205 - 1206 - 1207
't Joar **1204** is 't 4e joar in de 13e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
*Ende van de vierde kruusvoart.
*13 april - Constantinopel, hoofdstad van den orthodoxe weireld, wordt ingepakt deur de kruusvoarders. Ze stichtn 't Latyns Keizerryk da bluuft bestoan toet 1261. De Grieksche keizer Alexius V vlucht.
*16 meie - Boudewyn IX van Vloandern wordt in den Aya Sophia gekroônd toet keizer van Constantinopel. 
## Geboorn
## Gestorvn
;ogustus
*9 - Maria van Champagne
1244

1241 - 1242 - 1243 - **1244** - 1245 - 1246 - 1247
't Joar **1244** is 't 44e joar in de 13e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
*Margaretha van Constantinopel wordt gravinne van Vloandern en Henegouwn
*De Mohamedoann verovern Jerusalem van de kruusvoarders 
## Geboorn
## Gestorvn
*5 december - Johanna van Constantinopel
Keltn

thumb|Verspreidienge van de Keltn
De **Keltn** zyn e groep Indogermoansche volkern, ofkomstig uut Centroal-Europa, die achter 900 v.C. binnvieln in Gallië, Spanje, Itoalje, Grieknland en Iengeland. 

De Griekn en de Romeinn kwoamn vanof de 4e êeuwe v.C. met hunder in contact. In de 3e êeuwe vestigdn z'hunder ook in Klêen-Azië, ounder de noame "Galoatn". 

Ze zyn bykan overol geromaniseerd en ze verloorn in de mêeste gevolln doaby ook hunder toale. 

De Keltische toaln moakn dêel uut van de Indo-Europeesche toaln.
Smurfen

De **smurfen** zyn stripfigeuren die uutgevonden zyn deur Peyo en da was nen Brusseloare.
Ze zyn vré klene, en z'en e blauw vel mè ne wittn hoêd en broek.
Gargamel is de slichtn van 't verhoal.
De leider is Grote Smurf, en den dien het e rood mutstje.

Ze weunen al tegoare in e dorptje van paddestoelkes.
Under toaltje noemt de 'Smurfentoale' en doaby wordn vele van de zelfstandige noamwoordn en werkwoordn vervangn deur het woord 'smurf' of 'smurfen'.

Der doe moar één vrouwke mee en da's Smurfin, en dedie droagt e wit klèdje en z'et blond lank hoar. Loater kwam doar Sassette by en nog loater Omasmurf.

De Smurfen hen ook e vyand: Gargamel. Tegoare me zyn katte Azraël en zyn lêerlienk Greintje probeert ie de Smurfen te vangn.

D'originele verhoaln van de smurfen woarn in 't Frans, woa dan ze 'Schtroumpf' noemn.

## Overzicht smurfn
### Smurfn
*Grôotn Smurf: burgemêester van 't Smurfndorp
*Smurfinne: ênigste originele, vrouwelikke smurf
*Brilsmurf: 'n zogezeidn slimstn van de bende, die 't ossan ol beter moe weetn.
*Potige Smurf: 'n smurf me 't mêeste macht
*Knutselsmurf: uutviender en bricoleur
*Muzieksmurf: mêestol bezig me meziek, mo je ku nog nie te wel speeln up zyn trompette
*Moppersmurf: zoagt over olles
*Lolsmurf: kulwt iederêen, surtout me paksjes die omploffn
*Babysmurf: ne klene smurf, woarvan da j' nie wit of da 't een meiske of een manneke es
*Luilaksmurf: indeliks lui, wilt ossan sloapn
*Klungelsmurf: de stuntel in 't Smurfndorp, moa j'is van goe wille
*Smulsmurf: de Smurf die ossan wilt eetn
*Koksmurf: de kok in 't dorp
*Schildersmurf: de schilder in 't dorp
*Dichtersmurf/Dichtsmurf: den dichter in 't dorp
*Kleermakersmurf: de klêermoaker in 't dorp
*De Smurfjes/Kleutersmurfen: klêne Smurftjes. Ossan tegoare
**Sassette: klêen, lief, vrouwelik Smurftje
**Driftige Smurf: kleuter die rap dul komt
**Natuursmurf: het e goein band met de nateure
**Rustige Smurf: is styf rustig
*Opasmurf: oude Smurf die den burgemêester wos vô Grôte Smurf 
*Wilde Smurf: Smurf die in de jungle leeft
*Omasmurf: oude, lieve, vrouwelikke Smurf
*Mijnwerkersmurf: de mynwerker
*Speurdersmurf: de speurder in 't dorp
*McSmurf: courageuse Smurf die al de probleemn me gemak iplost. Doet allêne moa mee in de film.

### Andere personages
*Gargamel: kwoadoardige tovenoare die de Smurfn wil vangn
*Azraël: katte van Gargamel
*Greintje: tovenoarsleerlink van Gargamel.
*Agatha: kwoaie, dikke hekse die schône wil wordn
*Chloorhydris: kwoaie tovenaresse die teegn de liefde is en 't wil vernietigen
*Balthazar: wrede, sterke, dikke voader van Gargamel
*Puppie/Puppy: hond van de Kleutersmurfn
*Omnibus: tovenoare en goeie moat van Grôotn Smurf
Aethridae

De **Aethridae** zyn e familie van de krabbn, d'eênigste van de superfamilie **Aethroidea**. Der leevn e 40-tal soôrtn. 7 van de 14 geslachtn zyn uutgestorvn. 
## Geslachtn
**Actaeomorpha*
**Aethra* 
**Drachiella* 
**Hepatella* 
**Hepatus* 
**Osachila* 
**Sakaila*
Gustave Eiffel

thumb|Gustave Eiffel
**Alexandre Gustave Eiffel** (Dijon, 15 december 1832 - Parys, 27 december 1923) wos ne Franschn bouwkundig ingenieur en entrepreneur, die meegewerkt hèit an den bouw van d'Eiffeltorre in Parys en 't vryheidsbeeld in New York.
1188

1185 - 1186 - 1187 - **1188** - 1189 - 1190 - 1191
't Joar **1188** is 't 88e joar in de 12e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
*Boudewyn V, groaf van Henegouwn verovert 't groafschap Noamn
## Geboorn
;moarte
*24 - Ferrand van Portugal
## Gestorvn
George Washington

thumb| Portrait van George Washington
**George Washington** (Westmoreland County (Virginia), 22 februoari 1732 – Mount Vernon (Virginia), 14 december 1799) was en Amerikoansche generoal, stoatsman, chef-commandant van de dertien kolonies binst d'n Amerikoanschn Oenofhankelykheidsoorloge (1775-1783) en d'n eiste president van de Vereinigde Stoat'n van Amerika van 1789 toet 1797.
1233

1230 - 1231 - 1232 - **1233** - 1234 - 1235 - 1236
't Joar **1233** is 't 33e joar in de 13e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Geboorn
## Gestorvn
;juli
*27 - Ferrand van Portugal
1224

1221 - 1222 - 1223 - **1224** - 1225 - 1226 - 1227
't Joar **1224** is 't 24e joar in de 13e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
*Floris IV, groaf van Holland, trouwt mè Mathilde, dochter van hertog Hendrik I van Brabant
## Geboorn
*Willem II van Vloandern
## Gestorvn
Belliidae

De **Belliidae** zyn e familie van de krabbn, d'eênigste van de superfamilie **Bellioidea**.
## Geslachtn
De geslachtn zyn:
* *Acanthocyclus* Lucas, in H. Milne Edwards & Lucas, 1844
* *Bellia* H. Milne Edwards, 1848
* *Corystoides* Lucas, in H. Milne Edwards & Lucas, 1844
* *Heterozius* A. Milne-Edwards, 1867
1251

1248 - 1249 - 1250 - **1251** - 1252 - 1253 - 1254
't Joar **1251** is 't 51e joar in de 13e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Geboorn
## Gestorvn
;juni
*6 - Willem II van Vloandern
Cilou Annys

thumb|Cilou Annys
**Cilou Annys** (Brugge, 20 moarte 1991) is den 10stn januoari 2010 verkoozn toet Miss België 2010, in de Casino van Knokke. Ze volgt Miss België 2009, Zeynep Sever, ip.

Cilou is de vierde Miss België sedert 1968 die uut de provinsje West-Vloandern komt, achter Françoise Bostoen (1983), Stéphanie Meire (1993) en Annelien Coorevits (2007).

Ze was idder ook ol Miss West-Vloandern.

## Externe koppelinge
* Cilou eure officiële website
* Miss België 2010
1171

1168 - 1169 - 1170 - **1171** - 1172 - 1173 - 1174
't Joar **1171** is 't 71e joar in de 12e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
*Inwydienge van de nieuwe Romoansche Onze-Lieve-Vrouwekathedroale van Dôornik 
*Keunienk Hendrik II van Iengeland begunt met de veroverienge van Ierland. 
## Geboorn
;juli
*Boudewyn IX van Vloandern
## Gestorvn
Bloedroad

[thumb|Den [Fernando Álvarez de Toledo|Hertog van Alva vo de Bloedroad]]
De **Bloedroad** is de noame die gegeevn is an de **Road van Beroertn**, e soorte rechtbank die ipgericht is deur den Hertog van Alva ter vervolgienge van de protestantn.

Binst de protestantse reformoasje in de 16e êeuwe woarn de calvinistn in ipstand gekommn teegn de katholieke kerke. 

In 1566 begostn ze de beeldn en andere religieuze kunstwerkn in de kerkn en klôosters te vernieln, de Beeldnstorm genoemd.

Filips II van Spanje was roaznd en je stelde Alva an ols landvoogd. Je mocht ip zyn maniere korte mettn moakn mè den ipstand. 

In ogustus 1567 vertrokt ie met e leger van 10.000 soldoatn van Spanje no de Nederlandn en je richtte doar in Brussel de Road van Beroertn ip, nie vo nieks de Bloedroad genoemd. ’t Was e sôorte rechtbank woa dan de ketters en ipstandige protestantn veroordêeld wierdn. Wien dat er hem verzette teegn ’t Spoans regime wierd ofgeslacht. Der woarn à peu près 1100 executies. De groavn Egmont en Horne woarn by d’êeste slachtoffers. De 5dn juni 1568 wierdn ze in Brussel publiekelik oenthoofd ols voorbeeld.

In 1574 is de Bloedroad ofgeschaft deur Alva zyn ipvolger Luis de Requesens y Zúñiga.
1832

1829 - 1830 - 1831 - **1832** - 1833 - 1834 - 1835
't Joar **1832** is 't 32e joar in de 19e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
* 5 juni - De Belgische frang, e zilvern munte van vuuf gram, wordt de nationale munteenheid.
* 9 ogustus - Keunienk Leopold I van België trouwt mè Louise-Marie van Orléans, oudste dochter van de Fransche keunienk Louis-Philippe.
## Geboorn
;december
* 15 - Gustave Eiffel
## Gestorvn
Baljuw

[thumb|Den baljuw van [Den Haag oentvangt d'officiern van de schuttery op de Sint Sebastiaansdoeln, 1618. schilderye van Jan Antonisz. van Ravesteyn]]

Den **baljuw** (Frans bailli, Iengels bailiff) was een ambtenoare die van de 12ste toet d'18ste eêuwe 't keunienklik gezag verteegnwoordigde in steedn en landelike gebiêdn, surtout in Vloandern, Holland, Zeêland, Henegouwn en Noôrd-Frankryk.

In Vloandern woarn d'eêste baljuws in Gent (1169), Veurne (1170), Yper (1172) en Sint-Omoars (1178). Teegn 't ende van de 13e eêuwe woarn der twoalve die den titel van *groôtbaljuw* of *hoogbaljuw* mochtn droagn: Brugge, Gent, Yper, Rysel, Dowoai (Douai), Veurne, Aalst, Oudenoarde, Kortryk, Kassel, Sint-Winoksbergn en Broekburg (Bourbourg).

De meêste baljuws woarn van kleêne landoadel. Ze woarn de verteegnwoordigers van de groaf en de verdedigers van zyn rechtn. Ze mostn zorgn vo d'openboare orde in hunder ambtsgebied en ze kostn overtreders van de wet vo de vierschoare trekkn.
 
Ze woarn zelve gin rechters, moa ze controleerdn d'objectiviteit van de rechtbankn, z'incasseerdn de gerechtelike boêtes vo rekenienge van de groaf en ze zorgdn vo de correcte uutvoerienge van de vonnissn.

't Rechtsgebiêd van den baljuw kwam overeên met de kasselrye. Den baljuw stoend oender toezicht van de groaf. Je wierd deur hem benoemd, ofgedankt of verplatst en je kreêg van hem ook e vaste wedde.
Vinkt

**Vienkt** (Officieel Nederlands: **Vinkt**, oude schryfwyze: **Vynckt**) is e dorp in de provinsje Oost-Vloandern en e deelgemeente van Deinze. 't Dorp ligt teegn de grenze mè West-Vloandern, ip 't kruuspunt van de boane Aalter-Deinze en  Oarsele-Nevele. 

Vinkt hèt e gotische kerke, de Sint-Bartolomeuskerke. 


Afbeelding:Kerkvinkt_20-11-2008_15-50-26.JPG|De Sint-Bartolomeuskerke
Afbeelding:Kerkvinkt_20-11-2008_15-38-57.JPG
1202

1199 - 1200 - 1201 - **1202** - 1203 - 1204 - 1205
't Joar **1202** is 't 2e joar in de 13e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
*14 april – Boudewyn IX, groaf van Vloandern, vertrekt vo de vierde kruustocht. Zyn vrouwe Maria van Champagne wordt regente.
*Begun van den oorlog tusschn de Fransche keunienk Philippe Auguste en den Iengelsche keunienk Jan zoender Land.
## Geboorn
*Margaretha van Constantinopel
## Gestorvn
1305

1302 - 1303 - 1304 - **1305** - 1306 - 1307 - 1308
't Joar **1305** is 't 5e joar in de 14e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
thumb|<div class="center">Robrecht van Béthune, Groaf van Vloandern</div>
*Robrecht van Béthune wordt groaf van Vloandern achter den dood van zyn voader Gwyde van Dampierre.
*23 juni - 't Verdrag van Athis-sur-Orge bepoalt de vredesvoorwoardn van keunienk Philippe IV van Vrankryk. 't Verdrag is desastreus vo groaf Robrecht van Béthune en Vloandern. De Vloamiengn moetn e joarlikse rente van 20 000 pond betoaln. Ook moetn ze vier ipeenvolgende joarn e somme van 100 000 pond stortn. Vo boetedoenienge vo de Brugse Mettn moetn drieduusd inweuners van de stad ip bedevoart, duusd van hunder noar e bedevoartplekke overzee. En de vestiengn van de Vlamsche steedn wordn gesloopt.
## Geboorn
## Gestorvn
;moarte
* 7 - Gwyde van Dampierre
;april
* 2 - Joanna I van Navarra
Gisela van Bourgondië

**Gisela van Bourgondië** (1075 - meie 1135) was e dochter van Willem I van Bourgondië en Stephania van Longwy-Metz.
In 1090 trouwde ze met Humbert II van Savoye. Under jounges woarn:
*Amadeus III van Savoy
*Willem, teegnbisschop van Luuk
*Adelaide van Maurienne, vrouwe van keunienk Lodewyk VI van Vrankryk  
* Agnes, getrouwd met Archimbald van Bourbon
*Humbert
*Reginald
*Guy, abt van Noamn
Heur twidde vint was Reinier I van Monferrato. Under jounges woarn:
* Johanna van Monferrato, vrouwe van  Willem Clito, groaf van Vloandern
* Matilda, vrouwe van Alberto Zueta, markgroaf van Parodi
* Adelasia, nunne
* Isabella, vrouwe van Guido van Biandrate
*Willem V van Monferrato
Westelik West-Vlams

**Westelik West-Vlams** of **Westhoeks** is de toale die eklapt is in de Westhoek, de streke van Yper-Poperienge en Veurne-Ambacht. 

't Westhoeks tegoare mè 't Noordelik West-Vlams wordt ook *Kustwestvlams* genoemd, omda vele van de toalkenmerkn bewoard zyn uut 't dialect van de Saksn, de Kustwestgermoansche voksstamme die binst de Germoansche volksverhuuziengn in de vierde en vuufde eeuwe Vloandern koloniseerde.

## Typisch westelike kenmerkn
Specifieke kenmerkn vo 't Westelik West-Vlams zyn:
*Wegval van de *g* van 't voltooid deelwoord: Typisch vo de toale van de West-Vlamsche Westhoek is da by voltooid deelwoordn de begun-*g* wegvalt: *edoan, ezien, ezeid, eleerd*, woaby dat de begunklienker zowel e doffe *e* kan zyn of e heldere *è*. Da kenmerk doet an 't Iengels peizn, woa da 't voorvoegsel zelfs helegans weggevalln is: *done, seen, said, learnt*.
*Verschil tusschn *au* en *ou* vó *w* in sommigte woordn: D'oorsproenkelike tweeklank *au* lik in *blauw* en *grauw*, die etymologisch weregoat ip de combinoasje van lange *aa* + *w*, is in de Nederlandsche spellienge nog herkenboar an de schryfwyze *au*, moar in d' uutsproake valt 'n in 't AN en in de meeste dialectn t'hope met de *ou* van *bouwn* en *touw*. In de toale van de westhoek is ter wèl e verschil tusschn de twè klankn. Doa zeggn ze nog ossan *blaauw, graauw, klaauw*, tegenover *bouwn* en *touw*.
*De *d* tusschn twè klienkers achter *y* en *uu* valt nie weg: *blyde, luuder*.
*Gèn verdoffienge van 't achtervoegsel *-ig*: De klienker van 't achtervoegsel *-ig* lik in *lastig, geweldig* en in *-achtig* is in 't westn nie verdoft en je klienkt *ie* of *i*.
*Diftongische uutsproake (tweeklank) van de *ee* in woordn lik *mee*: Deur 't wegvalln van de *d* in d'oorsproenkelike combinoasje *-ede*, lik in *mede* en *stede*, kwam ter in de meeste dialectn e lange *ee* lik in 't AN: *mede* en *stede* evolueerdn noa *mee* en *stee*. In 't Westelik West-Vlams hèt die combinoasje in 't verleedn een andere fonetische oentwikkelienge gekend: de *d* is vervangn deur *j* en de eind-*e* viel weg, wat dat e tweeklank *ei* ipleverde. D'uutsproake van *mei* vo 't woord *mee* is typisch vo d'uutsproake van de westhoekbeweuners. *Stede* wordt nu *stee* uutgesprookn moa vroeger was da *stei*. 
*Persoonlik en bezittelik voornoamwoord *nuus, nunder, neur, nem*: *nuus kiend, nunder zeune, neur voader, de stroate is na nem vernoemd*.

## Referensje
*De Vos, M. *Taal in stad en land - West-Vlaams*, Uitgeverij Terra - Lannoo, 2005, ISBN 90-209-6051-2
Homoseksualiteit

thumb|Homoseksualiteit
thumb|Blauw: Homoseksualiteit toegeloatn per wet, Oranje/brun: Homoseksualiteit verboodn per wet
**Homoseksualiteit** is e seksuele vôorkeure vo menschn van 't zelfste geslacht. (ὁμός *homos* is Grieks vo 'gelykig').

Nen homo, ofkortienge van homoseksueel, is ne vint die hem angetrokn voelt tot andre vintn. E vrouwe met e romantische of seksuele vôorkeure vor andere vrouwn wordt ook 'lesbisch' genoemd.

Seksuele vôorkeure vo 't ander geslacht wordt 'heteroseksualiteit' genoemd en antrekkienge toet de twi seksn 'biseksualiteit'. De noame 'holebi' wordt gebruukt vo homo, lesbisch of bi.

Der zyn omtrent vuve à tien percent homo's in de weireld. Vroegre zei'n ze da j' homo kost wordn, moa ondertussne weetn z'ol goed dat da ozô nie is, en da j' eigentlik ozô geboorn wordt.

In Belgje kunn homo's trouwn en kienders adopteern, moar in veel andre landn mag da nie. Ip de koarte zie je in 't blauw woa dat homo's meugn t'hopeweunn en/of trouwen en in 't oranje/rôod woa dan ze der kunn vo gestraft weirdn.
Spoansche Successieoorlog

thumb|<div class="center">De Slag van Denain</div>
200px|thumb|<div class="center">John Churchill, hertog van Marlborough</div>
De **Spoansche Successieoorlog** (1701-1713) was ’t gevolg van e belangryk Europees conflict over de Spoansche ipvolgienge van Karel II van Spanje. 

‘t Hillig Rôoms Ryk, Iengeland, d’Hollandsche Verenigde Provinciën, Portugal, en ‘t hertogdom Savoye vochtn teegn Frankryk, Spanje en Beiern. Der wierd nie ollêne gevochtn in Europa, moar ook in Amerika, doa Queen Anne's War genoemd . 

Belangryke generoals an de twi kantn woarn: Claude-Louis-Hector, hertog van Villars, James FitzJames, hertog van Berwick, John Churchill, hertog van Marlborough (vôorvoader van Winston Churchill), en Prins Eugene van Savoy. 

## Anleidienge
Iederêen wist da Karel II zwak en ziekelik was en dat ’n gin trôonipvolger haad. De rivoaln van Frankryk woarn oengerust dan de keunienkrykn Spanje en Frankryk oender êen keunienk van ’t huus Bourbon zoun kommn. 

’t Spoans Ryk was styf uutgestrekt mè Spanje, Milaan, Sicilië, Sardinië, de Zudelikke Nederlandn, Ipper-Gelre en de kolonies over zêe, woadeure dan de machtsverhoudingn in Europa styf zoun verstôord wordn. 

Willem III, prins van Oranje, stadhouder van Holland en ook keunienk van Iengeland, bemiddelde en Iengeland, Frankryk en Holland sproakn of da ’t ryk verdêeld most wordn tusschn de zeune van Lodewyk XIV, de Fransche krôonprins Lodewyk, le Grand Dauphin en aartshertog Karel, twidde zeune van de Duutsche keizer Leopold I.

Karel II stierf in november 1700, mo kort vo zyn dôod haad ‘n Filips van Anjou, klêenzeune van Lodewyk XIV, angeduud ols ipvolger.

Zowel Lodewyk XIV of Leopold I, aartshertog van Oostnryk en keizer van et Hillig Rôoms Ryk woarn familie, en voendn dan ze recht haan ip de Spoansche trône. In 1701 brak den oorloge uut.

Keizer Jozef I, die zyn voader Leopold I ipvolgde in 1705, stierf in 1711 en zyn broere Karel VI voldeg hem ip. ’t Frans leger was styf verzwakt en nu zoatn ze der mee in da de Spoansche trône noar Ôostnryk zou goan en da brocht were gevoar mee vo ’t evenwicht van Europa. 

Vo da te belettn begostn d'Iengelsche met oenderhandeliengn, die resulteerdn in de Vrede van Utrecht.

By de Vrede van Utrecht wierd Filips van Anjou erkend ols keunienk Filips V van Spanje, ip vôorwoarde dat ’n gin keunienk van Frankryk zou zyn. De Zudelikke- of Spoansche Nederlandn giengn were no den Ôostnryksn tak van ’t huus Habsburg oender keizer Karel VI, en woarn van ton d'Ôostnryksche Nederlandn.

Lodewyk XlV hield Artois, Woals-Vloandern, Koameryk en den helt van ‘t gewest Henegouwn. Je krêeg ook ‘t Prinsdom Orange.

’t Verdrag wierd in april 1713 in Utrecht geslootn en e joar loater deur de Duutsche keizer bevestigd in de Vrede van Rastatt. Nog ’n half joar loater wierd et Verdrag van Baden in Zwitserland geslootn vo d’Ôostnryksche landn. 
[700px|thumb|left|<div class="center">Stamboom van [Filips III van Spanje toet an Filips van Anjou en Karel VI van et HRR]]
1075

1072 - 1073 - 1074 - **1075** - 1076 - 1077 - 1078
't Joar **1075** is 't 75e joar in de 11e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
*Paus Gregorius VII wil ipperboas zyn. Je schryft e memorandum in Rome *Dictatus papae* woarin dat 'n uutdrukt da Rome in de kerke en 't ippergezag van de paus voorrang krygn tegenover al de vorstn. De paus kan deur niemand veroordeeld wordn.
## Geboorn
*Gisela van Bourgondië (gestorvn 1135)
*Lotharius II (of III), Rôoms-Duutsche keunienk en keizer van 't Hillig Rôoms Ryk (gestorvn 1137)
1135

1132 - 1133 - 1134 - **1135** - 1136 - 1137 - 1138
't Joar **1135** is 't 35e joar in de 12e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
*Arnold II, groaf van Loon, sticht de Norbertynnabdye van Averbode
## Geboorn
## Gestorvn
;meie
*Gisela van Bourgondië
Veurne-Ambacht

**Veurne-Ambacht** is e gebied in de Westhoek, in 't noordwestn van West-Vloandern, da begrensd wordt deur de Noordzee in 't noordn, de Fransche grenze in 't westn, den Yzer, den Yperlee en de Kemmelbeke in 't oostn en Rênienge, Oostvletern, Westvletern, Proovn en Roesbrugge-Hoarienge in 't zuudn. Vroeger was Veurne-Ambacht e kasselrye.
## Geschiedenisse
Vanof d'11ste eeuw wierd 't Groafschap Vloandern ingedeeld in kasselryen, die nog e kèer ingedeeld woarn in ambachtn. 

Veurne-Ambacht makte eest deel uut van de kasselrye van Sint-Omaars (nu in Frankryk), moar is in de loate 11ste eeuw verheevn toet zelfstandige kasselrye, vor e betere controle te kunn hèn over de streke. De kasselrye Veurne omvatte nie allene Bachten de Kupe, nu 't gebied tusschn de Noordzee, den Yzer en de Fransche grenze, moa strekte zuudwoarts zelfs uut toet teegn Poperienge en Yper. 42 parochies hiengn der rechtstreeks van of. Ze wierdn verdeeld over twèe vierschoarn.
## Landschap
In 't gebied zyn der drie verschillige landschappn:
**’t Blote*: plat en leeggeleegn polders van den Yzer die der gekommn zyn deur 't inpoldern van schorrelandn vanof de 12e eeuw. In Avekapelle en Zoutenoaie zyn der nog deeln van d'oude zeedykn te zien.
**De Moern*: moerassig gebied da 3 toet 4 m oender de zeespiegel ligt en drogegeleid is.
**’t Houtland*: hoger geleegn, zandiger en meer begroeid

## Veurne-Ambachtroute
De Veurne-Ambachtroute is e veloroute van 48&nbsp;km, die lopt deur 't karakteristiek landschap van 't Blote en d'oude kasselrye van Veurne-Ambacht. Der is zowel landschap of architecteure te zien.

Vanuut Koksyde lopt de route noa Veurne, 't polderdorp Steenkerke, de *Broekn* van Oern, Alveringem en Zoutenoaie. In 't werekeern lopt de route deur de busschn en duunn van *De Doornpanne* en *Den [[Hoogn Blekker]]*, mè zyn 33 meter d'hoogste dunetop van de Vlamsche Kust.

## Externe koppelienge
*Veurne-Ambachtroute
Ronald Vargas

thumb|right|200px|'''Ronald Vargas'''
**Ronald Alejandro Vargas Aranguren** (Guatire, 2 december 1986) is e Venezoloansche voetboller die by de Turksche ploeg
Balıkesirspor speelt. Je speelde doavoorn vo Caracas FC, Club Brugge en RSC Anderlecht.   
## Statistiekn

## Externe koppeliengn
* Supportersclub Vargas
* National-football-teams.com
* Ronald Vargas ip de site van Club Brugge
Megan Fox

thumb|Megan Fox 
**Megan Denise Fox ** (Rockwood (Tennessee), 16 meie 1986) is een Amerikoansche actrice en fotomodel.
## Filmografie
* 2001: *Holiday in the Sun*
* 2003: *Bad Boys II*
* 2004: *Confessions of a Teenage Drama Queen*
* 2004: *Crimes of Fashion* 
* 2007: *Transformers*
* 2008: *Whore*
* 2008: *How to Lose Friends & Alienate People*
* 2009: *Transformers: Revenge of the Fallen*
* 2009: *Jennifer’s Body*
Westtalent

**Westtalent** is e twi-joarlikschen muzikwedstryd. Minimom 'n elt van de muzikantn moet in West-Vloandern weunn.

Vo d'édisje van 2013 zien de finalisten indelik bekend: The Glücks, Major Clint, St. Grandson, Krazy-E, Are We Serious?, Birdman Of Alkatrash, Monami è Momma Said So.

De finale is de dertigstn november in den Entrepot in Brugge. Tiketten kost'n vuf euro!
Nog twuk weetn? www.westtalent.be

## Winnoars
*2011: Maze (Timo Bonneure, Arjen Verswijfelt en Jason Slabbynck)
*2009: Lovely Gazbaby
*2007: Steak Number Eight
*2005: Balthazar
*2003: The Johnsonz
*2001: Creams & Spices
*1999: Peter De Blieck 
*1997: Jazzylipsy (?)

## Externe koppelienge
Officieeln website
Zuudôostelik West-Vlams

**Zuudôostelik of Continentoal West-Vlams** is de toale die geklapt weirdt in de streke rond Roeseloare, Tielt en Kortryk.

't Continentoal West-Vlams èi minder Ingveoonse of Nôordzêegermoanse eignoardigheedn bewoard of 't Noordelik en Westelik West-Vlams (Kustwestvlams) en in sommigte ipzichtn doe 't mee mè 't Ôost-Vlams.

## Verschilln mè 't Kustwestvlams
Êentige verschilln mè 't Kustwestvlams van 't nôordn en 't westn zyn:
*De scherplange *ee* en *oo*, in 't Middelnederlands uutgesprookn lik *eeë* en *ooë* (*breeëd, zeeë, beeën* en *grooët, brooëd, schooëne, pooët*), is in 't zuudôostelik West-Vlams vanuut 't Brabants g'evolueerd noa *ieë* en *oeë*: *brieëd, zieë, bieën* (zelfs *brjid, zji, bjin*) en *groeët, broeëd, schoeëne, poeët* (*grwot, brwod, schwone, pwot*). Ook woordn lik *oge, boom, loopm* (kustwestvlams), weirdn in 't zuudôostn lik tweeklank uutgesprookn: *oeëge, boeëm, loeëpm*.
*Ontrondienge van korte *u* tot *i*, een oud Kustgermoans kenmerk,  (lik *stuk ==>stik, put ==>pit, kruk ==>krikke, dun ==>dinne*, schup ==>schippe, rugge ==>rik), komt minder vôorn in 't zuudôostn van West-Vloandern. Hoe mêer noa 't westn hoe mêer ontronde vormn. 't Woord *brigge* vo *brugge* is allêne nog moa bekend in 't westn van Frans-Vloandern. Dat die kenmerkn vroeger ook meer Ôostwoarts vôornkwoamn is te zien in noamn, lik *Pittem*, *Vandepitte* en de *Hille* in Zwevezêle.
*De korte *ie*, *uu* en *oe* in de dialectn in en by d'overgangszone noa 't Ôost-Vlams, weirdn mêer oopn uutgesprookn of in 't westn. De *ie* klienkt doa lik e korte *ee (i)*, de *uu* lik e korte *eu (ö)* en de *oe* lik e korte *oo (o)*: *min odders goan noa zin özeke*, kustwestvlams: *mien oeders goan noa zien uuzetje*.
*Vervoegienge van 't werkwoord èèn (AN hebben): *ik èè, gy èèt, (h)y èèt, wulder èèn, gulder èèt, zulder èèn* (kustwestvlams: *ik en, gy et/eet, (h)y et/eet, wy(n)der en, gy(n)der et/eet, zy(n)der en*.

## Referensje
* De Vos, M. *Taal in stad en land - West-Vlaams*, Uitgeverij Terra - Lannoo, 2005, ISBN 90-209-6051-2
Lodewyk, le Grand Dauphin

thumb|<center>Lodewyk, le Grand Dauphin
**Lodewyk, le Grand Dauphin** (Fontainebleau, 1 november 1661 - Meudon, 14 april 1711) was den oudste zeune van de Fransche keunienk Lodewyk XIV en van Maria-Theresia, dochter van Filips IV van Spanje. 

By zyn geboorte haan ze vorspeld dat ‘n *zeune van e keunienk, voader van e keunienk, mo nôoit zelve keunienk* zou zyn, en dat is loater uutgekommn.

Je zette de Fransche Bourbon-familie vôort via de zeune van zyn oudste zeune Lodewyk (Lodewyk XV was zyn klêenzeune), en je begost de Spoansche Bourbon dynastie via zyn twidde zeune Filips van Anjou.

Lodewyk was den ênigste wettige zeune van Lodewyk XIV die nie in zyn kienderjoarn stierf, mo Lodewyk XIV overleefde zowel hem of zyn zeune Lodewyk, le Petit Dauphin, die dus olle twêe krôonprins woarn, mo gin ipvolger.

Zyn rolle binst de Spoansche Successieoorlog was toamelik grôot, omdat ‘n recht haad ip e stik van 't Spoans ryk van Karel II. Moar uutendelik kwam zyn zeune Filips keunienk van Spanje.

## Vrouwe en joenges
Lodewyk trouwde in 1680 mè Maria Anna van Beiern. Z’haan drie zeuns:
* Lodewyk, hertog van Bourgondië en achter den dôod van zyn voader krôonprins van Frankryk, Lodewyk le Petit Dauphin genoemd. Lodewyk XV was zyn zeune.
* Filips, hertog van Anjou, van 1700 keunienk van Spanje.
* Karel, hertog van Berry 
Zyn vrouwe stierf in 1690, en in 1695 ist ’n in den duuk getrouwd mè zyn maîtresse Marie Emilie Thérèse de Joly de Choin. Ze krêeg nie den titel *Dauphine* en z’haan gin joenges.

Lodewyk haad ook nog twi oenwettige dochters mè Françoise Pitel:
* Anne Louise de Bonbour 
* Charlotte de Fleury 
Met ‘n andere maîtresse, Marie Anne Caumont de La Force, haad ‘n êen dochter:
* Louise Émilie de Vautedard
100 (getal)

**100** (hoenderd) is 't nateurlik getal dat achter 99 komt en vo 101. De Romeinn schreevn *C* vo da getal, ofkortienge van *Centum*.
## Wiskunde
* 100 is de somme van d' êeste neegn priemgetalln, 2 + 3 + 5 + 7 + 11 + 13 + 17 + 19 + 23.
* 100 is 't kwadroat van 10. 

## Ip andere gebiedn
100 is ook:
* 't antal joarn in een êeuw
* In België kun je belln noa de numero 100 vo d'ambulance of de pompiers
* 100 percent wil zeggn *hêlegans*
* Ot ter ne mins 100 joar gerakt, es da nog oalsan ne goeie reed'n voe e grôote familiefièste en ne boekee bloem'n van 't gemiènte- of 't stadsbestuur en nogal dikwils overandigd van d'n burgemièster
* D'100 mèters sprint e nog oalsan e belangrik atletieknummre
Filips V van Spanje

**Filips V van Spanje** of **Filips van Anjou** (Kastêel van Versailles, 19 december 1683 – Madrid, 9 juli 1746), was de twidde zeune van Lodewyk, le Grand Dauphin en e klêenzeune van Lodewyk XIV. Je was hertog van Anjou van zyn geboorte, en keunienk van Spanje van 1700 toet an zyn dôod.

Ip 14 januoari 1724 dêed ‘n trôonsofstand vo zyn zeune Lodewyk I, die de pokkn krêeg en nog da zelste joar stierf. Filips kwam ton were ip de Spoansche trône, want zyn joengere zeune Ferdinand was nog nie oud genoeg. Je regeerdeg in totoal 45 joar en 21 doagn, ‘t langste in de Spoansche geschiedenisse. Je was den êeste keunienk van de Spoansche Bourbon dynastie.

## De [[Spoansche Successieoorlog]]
Karel II van Spanje ha gin trôonipvolger. Je stierf in november 1700, mo kort vo zyn dôod haad ‘n  Filips van Anjou angeduud ols ipvolger. D’Europeesche grôotmachtn woarn oengerust dan de keunienkrykn Spanje en Frankryk oender êen keunienk van ’t huus Bourbon zoun kommn, woadeure dan de machtsverhoudiengn in Europa styf zoun verstôord wordn. 

In 1701 brak de stryd los.

By de Vrede van Utrecht in 1713 wierd Filips van Anjou erkend ols keunienk van Spanje, ip vôorwoarde dat ’n gin keunienk van Frankryk zou zyn. Je most Minorca en 
Gibraltar ofstoan an Iengeland.

De Zudelikke- of Spoansche Nederlandn giengn were no den Ôostnrykschn tak van ’t huus Habsburg oender keizer Karel VI, en woarn van ton d'Ôostnryksche Nederlandn. Karel VI krêeg ook Napels, Milaan en Sardinië. Sicilië en stikkn van Milaan giengn no Savoye.

## Vrouwn en joenges
Filips trouwde in november 1701 in Figueras mè Marie-Louise Gabrielle van Savoye. Z’haan vier zeuns:
*Lodewyk I van Spanje 
*Felipe (2 juli 1709 - 8 juli 1709) 
*Felipe-Pedro (7 juni 1712 - 29 december 1719) 
*Ferdinand VI van Spanje

J’hertrouwde in december 1714 in Guadalajara met Elisabetta Farnese van Parma. Z’haan zeevn joenges:

*Karel III van Spanje
*Francisco 
*Marianne Victoria van Bourbon
*Filips van Parma, Hertog van Parma, trouwde mè Louise-Elisabeth van Frankryk, dochter van Lodewyk XV 
*Maria-Theresia van Spanje (1726-1746)
*Lodewyk Anton, aartsbisschop van Toledo
*Maria Antonia van Bourbon
thumb|left|600px|<center>Familieportret van Filips V deur Louis Michel van Loo (1743)
1740

1737 - 1738 - 1739 - **1740** - 1741 - 1742 - 1743
't Joar **1740** is 't 40e joar in de 18e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
[thumb|[Maria Theresia os ze 3 joâr was]]
*In d' Ôostnryksche Nederlandn wordt er mêer en mêer Frans geklapt, surtout in kriengn van intellectueeln, burgerye en oadel. 't Geweun volk bluuft hunder moedertoale klappn.
*In Lier wordt 't stadhuus gebouwd (toet 1744) deur Jan Pieter van Baurscheidt de Joengn, e bouwmêester uut Antwerpn.
*Keizer Karel VI wordt ipgevolgd deur zyn dochter Maria Theresia.
## Geboorn
;juni
* 2 - Markies de Sade, Fransche schryver noa wien da 't sadisme vernoemd is
;oktober
* 20 - Belle van Zuylen, Hollansche Franstoalige schryfster

## Gestorvn
;ogustus
*31 - Augustin Coppens, Brabantsche landschapsschilder, têekenoare en graveur.
;oktober
*20 - Karel VI van et HRR