open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Alphonse Six

thumb|right|Alphonse Six
**Alphonse Léopold Bauduin Six** (1 januoari 1890, Brugge - 19 ogustus 1914, Boutersem) wos e Belgische voetboller. Ie kende als aanvoller in België succes by Cercle Brugge en in Frankriek by Olympique Lillois. Ie speelde ook vo international.

## Carrière
Six werd ipgeleid by de jeugd va Cercle Brugge. In't sezoen 1909-1910 kreeg Alphonse vo 't êest e boasisplekke in 't A-team van de Cercle. Alphonse kost da joar 27 goals makn. In maart 1910 spildie tie vo t êest vo't national elftal, wo dat ie gelyk scoorde. In 't sezoen derip wist ie 38 kis de goal te vienden en pakteg tie me Cercle d'êeste lanstitel uut de geschiedenisse van de verênigienge. In februoari 1912 zette 't ie e record nere da nog assan stand oudt: je scoorde 5 kis in nen match, by de 0-6 winninge teegn Excelsior SC de Bruxelles.

In 't sezoen 1912/1913 kreegt ie e job by de succesvulle club Union Saint-Gilloise. De club belôofde em nie allene e plekke in de ploeg, mo ôok nen job. Toen da ze die latste belofte introkken, weigerde 't ie na Union te gon. Six werd uiteindliek zels geschorst deur de Belgische Voetbolbound. Je zocht zyn eil toen in Riesel, womee dat ie tekende voor Olympique Lillois voor het seizoen 1913/14. Hij won dat seizoen de Franse kampioenstitel, d'êeste Belgische speler die e butelandse kampioenstitel pakte.

D'Europese competices werden ounderbroken deur d'Êestn Weireldoorloge e Alphonse, die lansier wa, moest were ounder de wapens in ogustus 1914. Je sneuvelde ol achter 4 dagen in Boutersem.
1890

1887 - 1888 - 1889 - **1890** - 1891 - 1892 - 1893
't Joar **1890** is 't 90e joar in de 19e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Geboorn
;januoari
*1 - Alphonse Six
;oktober
*16 - Michael Collins, Iersche revolutionair
## Gestorvn
;juli
*6 - Ferdinand Marinus, Vlamsche kunstschilder
1522

1519 - 1520 - 1521 - **1522** - 1523 - 1524 - 1525
't Joar **1522** is 't 22e joar in de 16e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Geboorn
;november
* 18 - Lamoral, groaf van Egmont
;december
* 28 - Margaretha van Parma
Salam

**Salam** (Arabisch: سلام *salam*) is en Arabisch wôord die letterlik *vrede* wult zeggn, mo dan ze ouk gebruukn voun makoar te begroetn. Da gebeurt in Arabische lann, mor ouk in lann woa dat 'n Islam belangryk is.

't Gebeurt ouk dat er 'salaam' eschreevn is omdat dadde dichter byn de juuste uutsproake ligt.  E langern variant is *assalamoe `alaykum* (ٱلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ), woarup daj 't antwôord *wa`alaykum assalam* ku geevn. Vodder is *As-Salam* êen van de *99 Schône Noamn van Allah*.

De Hebreeuwsche versche is *sjalom* en in Israël gebruukn ze dadde voun 't zeste lik *salaam* in Arabische lann.
19 ogustus

**19 ogustus** is den 231stn dag van 't joar (232stn dag in e schrikkeljoar) in de Gregorioansche kalender. Der volgn nog 134 doagn toet 't ende van 't joar.

## Gestorvn
*14 - Augustus, Romeinsche keizer
*1493 - Frederik III van et Hillig Rôoms Ryk
*1914 - Alphonse Six, West-Vlamsche voetboller
*1936 - Federico García Lorca, Spoanschn dichter en tonêelschryver
Grootmoeders koffie

thumb|'t Ôofdgebouw in Gullegem
thumb|'t Logo op e zatte

**Grootmoeders koffie** es e merk va kaffie uut Gullegem. 't Bedryf es in 1935 ipgericht deur de familie Hanssens. Bie Grootmoeders Koffie weirkn d'r neegn minsn. Ze levern udder kaffie an winkels, bakkerien, 'n oreca en bedryvn. 

## Streekproduct
De kaffie noemn kenners *medium roast*, wuk da wil zeggn dat 'n intenser gebrand es dan normoal. De variëteitn **Grootmoeders Koffie Extra Dessert** en **Special Mokka** zyn deur de VLAM (Vlaamse Agro- en Visserijmarketing) in 2006 erkend als streekproduct..

## Bronn


## Externe koppelinge
* Officieeln website
Fernando Álvarez de Toledo

**Fernando Álvarez de Toledo**, bygenoamd den *Yzern hertog*, (Piedrahita (Avila), 29 oktober 1507 - Lissabon, 11 december 1582), was de derdn hertog van Alva (Spoans Alba), de belangrykstn generoal van Spanje en landvoogd van de Nederlandn in ‘t begun van de Tachtigjoarign Oorlog. Zyn Bloedroad en keihard wrêed besteur verergerde nog den ipstand in de Nederlandn, en leidde uutendelik toet de Republiek der Zeevn Verenigde Provinciën.

## Ofkomste
Fernando Álvarez de Toledo stamt uut ’t huus Alba en was de zeune van Don Garcia Álvarez de Toledo en Beatriz de Pimentel. Ols kiend krêegt ‘n ol lesse in militaire krygskunde en politiek van zyn grotvoader Fadrique, de twiddn hertog van Alva. 

## Veldhêre
Keizer Karel V steldeg' hem in 1535 an ols bevelhebber van zyn Spoansche veldtochtn. En loater kwamt ’n ôok in dienst van Filips II.

## Landvoogd
Achter de Beeldnstorm stelde Filips II Alva an ols landvoogd. Je mocht ip zyn maniere korte mettn moakn mè den ipstand. In ogustus 1567 vertrokt ie met e leger van 10.000 soldoatn van Spanje no de Nederlandn en je richtte doar in Brussel de *Road van Beroertn* ip, nie vo nieks de *Bloedroad* genoemd. ’t Was e sôorte rechtbank woa dan de ketters en ipstandige protestantn veroordêeld wierdn. Wien dat er hem verzette teegn ’t Spoans regime wierd ofgeslacht. Der woarn à peu près 1100 executies. De groavn Egmont en Horne woarn by d’êeste slachtoffers. De 5dn juni 1568 wierdn ze in Brussel publiekelik oenthoofd ols voorbeeld.

Olgauwe gerakte de schatkist uutgeput en Alva riep de Stoatn Generoal byêen vo drie nieuwe belastiengn in te voern, w.o. de *Tienstn Pennink*, vo de bezettienge te betoaln. Da verôorzakte ’n enorm volksprotest.
[thumb|250px|den hertog van Alva deur [Titiaan]]
De geuzn verweirdn under mè vele succes en d’harde lyne van Alva haad achter zes joar oavereks gewerkt. Achter veel teegnsloagn wierd ’n in 1573 were g’hoald no Spanje.

De 17stn oktober wierd ’n ipgevolgd deur Luis de Requesens y Zúñiga, die loater de *Road van Beroertn* en de *Tienstn Pennink* ofschafte.

O Portugal in ipstand kwam teegn de Spanjoardn wierd Alva were angesteld deur Filips II en benoemd toet ipperbevelhebber. In 1580 veroverdeg't ie Lissabon en je zette de leider van den ipstand uut ’t land. Filips II kost azo keunienk van Portugal wordn.

Kort achter ’t neresloan van dien ipstand is Alva gestorvn.
Oudenoarde

**Oudenoarde** (officieel: *Oudenaarde*) is e stad in de provinsje Ôost-Vloandern ten zuudn van Gent, geleegn langs de Schelde en an de rand van de Vlamsche Ardenn. De stad telt à peu près 31.000 inweuners. 

Vroeger was de stad over hêel Europa gekend vo de produucsje van wandtapytn, surtout in de zestienste êeuwe, moa de bloeiperiode blêef nog deurn tout in de achttienste êeuwe. 

## Beziensweirdigheedn
*Stadhuus in Brabantse loatgotiek en loaknhalle gebouwd tusschn 1525 en 1536 deur de Brusselsche bouwmêester Hendrik van Pede. Ip de spits van 't stadhuus stoat e beeld in brons van de platselike volksheld *Hanske de Krijger*. Binn in 't gebouw ist er e museum mè wandtapytn en zilverwerk.
* De gotische Sint-Walburgakerke, herbouwd round 't joar 1150 achter da de vroegere kerke in 1126 dêels verwoest is deur brand. In de kerke zyn der vele beeldhouwwerkn en schilderyen.
*De stadsbibliotheke, e classicistisch bouwwerk uut de achttienste êeuwe. Da gebouw wordt ook 't *Vleeshuis* genoemd, omdat de Oudenoardse bêenhouwersgilde doa vroeger oundergebrocht was. 
*D' Onze-Lieve-Vrouwekerke van Pamele, tusschn 1234 en 1300 gebouwd deur Arnulf van Binche in Scheldegotiek. 
*'t Geboortehuus van Margaretha van Parma en der neffest de Boudewynstorre uut de neegnde êeuwe.
*'t Middelêeuws begynhof
*De stoasje in belle-époquestyl.
*'t Rounde van Vloandern-museum

## Bril
Ip 't woapnschild van Oudenoarde stoat er een ofbeeldienge van e bril. Volgens e legende uut de 16e êeuwe  zou Keizer Karel gezeid hen van die bril der ip te zettn. thumb|left|125px|Bril van Oudenoarde
De keizer zou Oudenoarde bezocht hen, moa de stadswachter, *Hanske de Krijger* had hem nie  zien ankommn. Je zoudt in sloape gevalln zyn, omdat 'n te vele gedrounkn haad. Moar eigntlik  is 't embleem in 't woapnschild gêen bril moa de gotische letter *A* van *Audenaerde*.

## Toale
't Oudenoards is een Ôost-Vlams dialect moa der lopt een isoglosse tusschn 't "zuver" Ôost-Vlams  en de overgangsdialectn tusschn Ôost- en West-Vlams. 't Oudenoards trekt mêer ip 't West-Vlams of ip 't Gents. 

De Broakelse schryver Isidoor Teirlinck (1851-1934) schrêef vele Oudenoardse dialectwoordn ip in z'n *Zuid-Oostvlaandersch Idioticon* (1908-1924).

## Gekende inweuners
* Margaretha van Parma, landvoogdesse van de Nederlandn.
* Adriaen Brouwer, kunstschilder.
* Frank De Bleeckere, arbiter.

## Externe koppelingn
* Stad Oudenoarde
* Centrum Rounde van Vloandern
* Vauban fortificoaties
thumb|left|Stadhuus (1525-1536)
thumb|left|Onze-Lieve-Vrouwekerke van Pamele
1507

1504 - 1505 - 1506 - **1507** - 1508 - 1509 - 1510
't Joar **1507** is 't 7e joar in de 16e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Geboorn
thumb|Johanna kost den dôod van heur vint Filips de Schôonn nie verwerkn
;oktober
*29 - Fernando Álvarez de Toledo
1582

1579 - 1580 - 1581 - **1582** - 1583 - 1584 - 1585
't Joar **1582** is 't 82e joar in de 16e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gestorvn
;december
* 11 - Fernando Álvarez de Toledo
Unie van Utrecht

[thumb|right|De [Spoansche Nederlandn mè de Unie van Utrecht en de Unie van Atrecht.]]

De **Unie van Utrecht** es e verdrag oundertekend up 23 januoari 1579 in de stee Utrecht en verenigde enigste van de Zeventien Provinciën, die toun nog ounder Spoans besteur stoundn. De Unie van Utrecht wos nen belangrykn stap vo de stichtienge van de Republiek der Verenigde Provinciën. De Republiek wos nie direct internationoal erkend. Da gebeurde moar in 1648 mè d'oundertekenienge van et Verdrag van Münster.

## Ofsproakn
De deelnemende stoatn kwoamn o.a. overeen:
*na buutn toe goungn ze opereern lik één gewest; in 't binnland ieldn de gewestn under eigen privileges
*d'r kwam e gemeenschappelik leger
*oe één gewest angevolln wos, goan d'andere byspriengn vo 't elpn
*ofsproakn round de kostn vo de verdedigienge van de grenssteejn
*vrye keuze van godsdienst

Die letste ofsproake gift an dat de unie em ofzet tegen de Unie van Atrecht die ollene zweirt by de katholieke godsdienste.

## Deelnemers
De overeenkomste wos up 23 januoari oundertekend deur Holland, Zêeland, Utrecht en Groningn. Die protestantsche provincies reageerdn doamè up de Unie van Atrecht die e poar weekn idder deur en poar zudelikke provincies (de meeste liggn nu in Noord-Vrankryk en Wallonië) ofgeslootn wos en woarin dan ze zynder under steun an de Spoanschn keunienk dudelik makten.

Up 4 februoari oundertekende ook Gent et verdrag. In moarte sloot Friesland em an, en e groot deel van Gelre. In de zomer volgdn toun Amersfoort (deel van Utrecht), Yper, Antwerpn, Breda en Brussel. In februoari 1580 ook Lier, Brugge en et Brugsche Vrye. Nog loater, in april 1580, volgdn Zutphen en Overyssel.

Uutendelik slootn dizze provincies under an by et verdrag:
# Groafschap Holland
# Groafschap Zêeland
# Heerlikheid Utrecht
# Heerlikheid Groningn
# Heerlikheid Friesland
# Hertogdom Gelre en Groafschap Zutphen
# Heerlikheid Overyssel (incl. Drente) 
# Hertogdom Broabant
# Groafschap Vloandern

Omdat Vloandern en 'n èlt van Broabant bykan helegansn deur Spoansche troepn bezet woarn, trokkn ze zynder uut de unie were. De Verenigde Provincies bleevn achter de Unie van Utrecht nog osan et Spoansche besteur erkenn. De Unie zorgde voor e voddere polariserienge van de Nederlandsche provincies. In 1581 verkloardn ze under gezoamenlik ounofankelik mè de Plakkaat van Verlatinghe.

## Externe koppelienge
*De tekst (dutchrevolt.leidenuniv.nl)
*Ofbeeldienge van et oorsprounkelik document Bronne: Nationoal Archief van Nederland
1579

1576 - 1577 - 1578 - **1579** - 1580 - 1583 - 1584
't Joar **1579** is 't 79e joar in de 16e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
*6 januoari: Unie van Atrecht
*23 januoari: Unie van Utrecht
Plakkaat van Verlatinghe

thumb|right|'t Eeste blad van et ''Plakkaat van Verlatinghe''

De *Plakkaat van Verlatinghe* (ook wel *Acte van Verlatinghe* genoemd) wos d'officiële verkloarienge van en deel van de Zeventien Provinciën woarin dan ze zynder de Spoanschn keunienk Filips II nie ne mè erkendn lik hunder vorst. De verkloarienge wos up 26 juli 1581 in Den Haag oundertekend.

## Plakkaat van Verlatinghe
De plakkoate wos gebaseerd up middeleeuwsche charters die rechtn goavn an de steejn, lik et Charter van Kortenberg van 1312 en de Blyde Inkomste van 1356. De stoatn verkloarn in die plakkoate da hundern vorst Filips II hunder rechtn en vryheedn hèt geschoundn en verkloarn zynen troon lik *verloatn*.

## Gebiedn
In d'acte stoan de gebiedn upgesomd dan d'acte oundertekend hèn: 
* Hertogdom Broabant
* Hertogdom Gelre en groafschap Zutphen
* Groafschap Vloandern
* Groafschap Holland
* Groafschap Zêeland
* Heerlykheid Friesland
* Heerlykheid Mecheln
* Heerlykheid Utrecht
* Heerlykheid Overyssel

De meeste van die stoatn han hunder kort doavoorn verboundn in de Unie van Utrecht (1579).

## Belang
Feitelik wos datte en eenzydige ounofhankelikheidsverkloarienge van de deelnemende stoatn an de Unie van Utrecht da geresulteerd hèt in 't ountstoan van de Republiek. Die verkloarienge kadert binn ne breedn context van de rebellie in de Nederlandn tegen de Spoansche troepn dan hier gelegerd woarn achter 'n desastreuzn beeldnstorm van 1566. In die periode hèn de Spanjoardn 't grotste deel van Vloandern en Broabant heroverd up 't Stoats leger van de Unie van Utrecht. Eén van de gevolgn hiervan wos 't ountstoan van de generaliteitslandn Stoats-Vloandern en Stoats-Broabant (de stikkn dan stoats zyn gebleevn).

Den tekst van de plakkoate hèt de loatere ounofhankelikheidsverkloariengn g'inspireerd van de Broabantsche Omwentelienge (1789-1790) van de Zudelikke Nederlandn, en van de Verenigde Stoatn van Amerika van 1776.

## Externe koppeliengn
*'n Heeln tekst van de ''Plakkaat van Verlatinghe'' up Wikisource 
* Over de ''Plakkaat van Verlatinghe''
*Den Nederlandschn tekst mè d'Iengelsche vertoalienge
1581

1578 - 1579 - 1580 - **1581** - 1582 - 1583 - 1584
't Joar **1581** is 't 81e joar in de 16e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
* 26 juli: Plakkaat van Verlatinghe
## Gestorvn
;september
* 19 - Frans Pourbus den Oudern, Vlamsche kunstschilder
11 december

**11 december** is den 345stn dag van 't joar (346stn dag in e schrikkeljoar) in de gregorioansche kalender. 't Volgn nog 20 doagn toet 't ende van 't joar.
## Geboorn
* 1742 - Hendrik de Cort, Vlamsche landschapsschilder en têeknoare
## Gestorvn
* 1582 - Fernando Álvarez de Toledo
Lieven Verstraete

**Lieven Verstraete** (Brugge, 19 oktober 1962) is e West-Vlamsche journalist en nieuwslezer by de VRT.

## Carrière
Lieven Verstraete et d' interesse vo polletiek van z'n ouders meegekreegn. Je lêerde geschiedenisse in Gent. Je werkteg' êerst in e schoolbibliotheke en loater an de KU Leuven en by e verzekeriengsbedryf.

In 1987 is 't ie gesloagd vo 't latste grôot journalistnexoamn van de BRT. Den 1e januoari 1988 begost ie by de radionieuwsdienst, êerst by 't nieuws 's nuchtends tegoare mè Johny Vansevenant en loater kwam 't ie Europees verslaggever. 

Ook by zyn overstap noa de televiezje in 1999 dêed ie Europa en loater kwam 't ie verslaggever van de Wetstroate. Vanof 2004 presenteerde Lieven Verstraete *Het journaal* en sedert september 2006 *Terzake* ip Canvas.

## Varia
*Lieven Verstraete kan nie leevn zounder muziek. Da kan klassiek zyn, jazz, of alternatieve rock, moa ze grôte passie is Brazilioansche muziek. En deur te luustern noa die tekstn et ie ook interesse gekreegn vo de Portugeesche toale.
*Een andere passie van hem is basket. J' e zelve nog gebasket by Racing Brugge tout an ze 35 joar.
*Lieven Verstraete helpt mee in de nieuwe kaffie- en theebar van zyn vriendinne in de Dweerstroate in Brugge.

## Referensjes
Luis de Requesens y Zúñiga

**Luis de Requesens y Zúñiga** (Barcelona, 25 ogustus 1528 – Brussel, 5 moarte 1576), was e Spoansche legeranvoerder en landvoogd van de Nederlandn binst de Tachtigjoarign Oorloge. 

## Zyn leevn
Don Luis de Requesens is geboorn in Barcelona. Je stamdeg uut ’n oadellyke Catalonische familie en was de zeune van Juan de Zúñiga y Avellaneda en  Estefanía de Requesens.  
Filips II aad e grôot vertrouwn in em en doarom steldegt ie em an vor em te verteegnwoordign  in Rome. Filips liet em ook z’n olfbroere Don Juan by stoan in verschillige oorloogn w.o. de Slag by Lepanto in 1571. 

Van 1572-1573 wast ’n landvoogd van Milaan en in november 1573 kreegt ’n de moeilikkn ipdracht vo d’n ertog van Alva ip te volgn ols landvoogd van de Nederlandn en ’n gemoatigdern politiek te voern. J’Arriveerde d’n zeevntienstn november 1573 in Brussel en j’è van ’t begun tou an z’n dood enorm vele probleemn g’ed. 

In 1574 schaftet ie de *Tienstn Pennink* en de *Road van Beroertn* of, vo  de bevolkinge te poaien.
Binst zyn periode wast er ’t beleg en ’t ountzet van Leidn en ook de slag ip de Mookerheide. Je startte vredesounderandelingn mè Breda die misluktn en je veroverde de steedn Oudewoater en Zierikzee. 

Je stierf ounverwachts in Brussel. Achter z’n dood kwoamn de Stoatn-Generoal  byeen en  slootn  de zogenoamde Pacificoatie van Gent in 1576. Ollene entwien die akkoord was mè de Pacificoatie mocht  Requesens ipvolgn. Don Juan van Oostnryk wierd angesteld.
Orval (trappist)

thumb|220px|E flosje Orval en by-ôor'nd glas
thumb|200px|E kartoun'n ounderleggerke van Orval

**Orval** es nen trappist die sedert 1932 gebrouwn wierd in d'abdeye Abdy Notre-Dame d'Orval in de plekke Villers-devant-Orval in de provinsje Luxemburg. Orval es êen van de twoalf erkende trappistn.

Olle joare wierd er apeupri 38.000 ectoliters bier gebrouwn.

Under logo es e forelle mè ne goudn'n rink in zyn mound. 't Es e verwyzienge noa d'ountstoanslegende van d'abdy; Groavinne Mathilde van Toscoane, de weef van d'ertoge van Neder-Lothariengn, a per abuus oarnen trouwrink in de bronne van't dal loatn volln. Ze biddigde tout God vo oar t'elpn vor em were te kriegn en ommetekêe kwamter e forelle boovn woater mè oarnen rink in zyn mound. Mathilde zo ton gezeid ein: "Dad es ier woarlyks e goudnen dal" ("Orval" ofte "val d'or" wa "goudnen dal" wilt zeggn) en ze besloot ierip vo oar dank te toogn ip die plekke e klôoster te stichtn.

## Sôortn
* **Orval** (33 cl, 6,2% alcool) es d'n trappist die verkocht wordt en in de mêeste winkels oliere te vind'n es.
* **Orval Vert**, ôok *Petit Orval* enoemd (33 cl, gin etiket) es ollêene mo te krygn in d'abdeye en in de café van d'abdeye. Tout 2013 wos't e bier van 3,5 groad'n alcool, mo tersedert èit et 4,2 groad'n.
* In d'abdy zelve moakn ze ôok nog e toafelbier van 3,5% alcool die niet te kôpe es moa da de poaters voor eign gebruuk brouwn.

## Externe koppelienge
*Site van den abdeye van Orval
Ôogn Blekker

thumb|Den Ôogn Blekker (29 dec 2004)
Den **Ôogn Blekker** is e natuurreservoat in Koksyde, genoemd achter de dune 'n Ôogn Blekker, d'ôogste dune van de Vlamsche Kust. 'n Ôogn Blekker noemt azoa omdat ie in de zunne redelik blekt omdat de zunne der ip weerkatst (der groeit noamelik nie veel helmgras ip lik ip ander plekkn).

't Natuurreservoat is hêel 't joar open vo wanderleirs. Vo de peirdn is 't er een aparte boane.
Pacificoatie van Gent

De **Pacificoatie van Gent** (of *Bevrediginge van Gent*) is ‘n ip 8 november 1576 geslootn overeenkomste tusschn de gewestn Olland en Zêeland, Willem van Oranje en under boundgenootn van de reste van de Nederlandn. 

‘t Vredesverdrag was bekrachtigd ip 7 januoari 1577 in Brussel mè de Unie van Brussel, woa da de Stoatn-Generoal van de Nederlandn verteegnwoordigd woarn. 
## Ofsproakn
*De Spoansche troepn moen de Nederlandn verloatn;
*De Stoatn-Generoal van de Nederlandn meugn ip eign initiatief tegoare kommn en nie ollene ip initiatief van de keunink;
*D’r moet ‘n amnestieregelinge kommn vo d’ipstandelingn;
*D’oude privileges van de weireldlikke en kerkelikke instanties moetn ersteld wordn;
*Nederlandsche edeln zoun moetn instoan vo ‘t besteur van de Nederlandn in plekke van Spanjoards;
*Willem van Oranje zoudt ols regeringsleider in de Nederlandn fungeern neffest de landvoogd;

Deur de interne verdeeldeid (de gewestn Olland en Zêeland bestoundn grootndeels uut calvinistn en d’andere gewestn uut katholiekn) was de godsdienstkwestie nie ipgelost, mo verschoovn no d’eeste vergoaringe van de Stoatn-Generoal. D’r was wel ofgesprookn da tou ton de twêe geloovn neffest makoar mostn bestoan.

De Pacificoatie van Gent was ‘t groot ideoal van Willem van Oranje. Je streefde nor êeneid in de zeevntien gewestn mè vrydom van godsdienst vor iederêen. Uuteindelik was dat ideoal niet oalbaar in de 16e eeuwe.

De Pacificoatie leidde tout de Unie van Brussel.

## Externe koppelinge
*Tekst van de pacificoatie van Gent
*De correspondentie van Willem van Oranje
Rôzebeke

* de volksnoame van de gemêente Ôostrôzebeke
* e dêelgemêente van Stoan, zie: Rôzebeke (Stoan)
Juan van Oostnryk

**Don Juan van Oostnryk** (Regensburg, 24 februoari 1547 - Bouge, 1 oktober 1578) was ‘n Spoans legerleider en landvoogd van de Nederlandn binst de Tachtigjoarign Oorlog.
## Ofkomste
Don Juan was ‘n ounwettige zeune van keizer Karel V en Barbara Blomberg. J’is ipgebrocht an ‘t of van z’n olfbroere keunink Filips II. 
Ols legeranvoerder, tegoare mè Don Luis de Requesens, versloegt ’n de Turkn in de Slag by Lepanto in 1571. 
## Landvoogd van de Nederlandn
In 1576 zound Filips II Don Juan no de Nederlandn vo Don Luis de Requesens, die ounverwachts gestorvn was, te vervangn ols landvoogd. J’arriveerde d’n derdn november, juste te loate vo de Spoansche troepn te kalmeern, die de vierdn november Antwerpn binn vieln en de stad vernieldn. (Spoansche Furie)

De zeevnstn januoari 1577 wierd de Unie van Brussel geslootn. De Stoatn-Generoal probeerdn iermee mè Don Juan tout ’n overeenkomste te kommn: Je most de Pacificoatie van Gent erkenn en zynder mostn g’oorzoameid beloovn an Filips II en de landvoogd, en zorgn vo ’t in stand oudn van ‘t katholiek geloof in de provincies. De Spoansche troepn zoun vertrekkn mits betoalinge. D’n zesdn april è Filips II d’overeenkomste geteeknd, mo teegn z’n gouste.

De Spoansche troepn begostn under end april 1577 were te trekkn, mor achter ’n poar moandn, d’n vierentwintigstn juli, veroverde Don Juan mè geweld de citadel van Naamn. Achter dien anvol liep ‘t helegans verkeerd en d’n eenendertigstn augustus gaf Filips II ’t bevel da de Spoansche troepn mostn were keern no de Nederlandn. In januoari 1578 kwam Alexander Farnese, zeune van Margaretha van Parma en de loatern ertog van Parma, mè nieuwe troepn vo Don Juan t’oundersteunn, wa da tout ’n geweldige overwinninge leidde in de Slag by Gembloux. 

Mo Willem van Oranje arriveerde d’n drieëntwintigstn september 1578 in Brussel. De gewesten erkendn Don Juan nie me ols under landvoogd en vroegn aartshertog Matthias van Oostnryk, zeune van keizer Maximiliaan II en loater zelve keizer, in zyn plekke, mo da wierd nie anveird deur Filips II.

D’n eestn oktober 1578 stierf Don Juan an tyfus in z’n legerkamp in Bouge (by Naamn). Je wierd ipgevolgd deur Alexander Farnese.
Vuufweegn (Stoan)

De **Vuufweegn** is e parochie die grôotndêels up 't groundgebied van Stoan ligt. 't Weunn ougeveer 600 menschn.

Lik of dat de noame zegt, kommn der 5 boann toe up de Vuufweegn: van Rôzebeke, van Stoan, van Outulst (Stoanreke), van de Madône en nog e binneboane die no de boane tusschn Outulst en Poelkapelle lopt.

## Interessant
*De parochie et dus en eign kerke, ter êre van Sient-Elôoi.
*Up de Vuufweegn is er en oude stoasche, die lei up den yzerweug van Oostende nor Yper (spôorweug 63). Van die spôorweug is er nu e villoroute emakt.

## Externe koppelienge
*E fotto van de kerke van de Vuufweegn.
5 moarte

**5 moarte** is de 64stn dag van 't joar (65stn dag in e schrikkeljoar) in de Gregorioansche kalender. Nog 301 doagn toet 't ende van 't joar.
## Geboorn
* 1133 - Hendrik II van Iengeland
* 1326 - Lodewyk I van Hongareye, keunienk van Hongareye en Krowoasje
* 1364 - Willem van Gelre en Gulik
* 1512 - Gerardus Mercator
* 1929 - Patricia Carson
* 1933 - Jef Eygel, Antwerpschn basketter
* 1941 - Aimé Desimpel

## Gestorvn
* 1576 - Luis de Requesens y Zúñiga
1576

1573 - 1574 - 1575 - **1576** - 1577 - 1578 - 1579
't Joar **1576** is 't 76e joar in de 16e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
;november
* 8 - Pacificoatie van Gent
## Gestorvn
;moarte
* 5 - Luis de Requesens y Zúñiga
;augustus
* 27 - Titiaan
;oktober
* 12 - Maximiliaan II
Computer

thumb|right|Nen computer.
Nen **computer** es een machine wamee da gegevens kunn verwerkt zyn volgens ol sôortn van algoritmn en procedeurn. Mêestol bedoeln ze me nen computer een digitoal apparoat, mo der bestoan ôok nog analoge computers.

Ôorspronkelik werd et Iengelsche woord computer gebrukt vo een twiene da moeilikke bereekningn koste moaken, me of zonder een twa vo em te helpn. Den Duitsn en de Zud-Afrikoansn term vo computer tôont da nog door geweun een vertoalinge van rekeneire te zyn. Loater werd computer ôok gebrukt voun de machinen te noamn.

Computers keun nu ol mêer dan olêne mo reeknen. Veel toakn ep den buro zin ôok ol vo de computer. 't Franse woord vo de computer wa êest calculateur of reeknmachine en es nu ordinateur of een machine die olles in orde zet.

Sinds da de computer ôok in de uuskoamr gekoomn es, wordt die ôok gebrukt vo info deure te zendn (met et internet) en ôok vo te amuseern (spelletjes, muziek, filmtjes). Veel machienn in fabriekn zyn aangedreevn deur computers voun bevôorbeeld robots an te stuurn. T'uus è je mêestol nen pc. De weetnschappe van computers noemt informatica.

## Hardware
Binn in de computer zit der hardware, lik 't moederbord. Wuk dat diene hardware inoudt, angt mêestol of van de computer zelve. De hardware verwerkt olle gegevens in êentjes en nulletjes (binair reeknn).
Moederbord

thumb|Een moederbord
Een **moederbord** is een onderdêel van nen computer. Ol d'andere onderdêeln van een systeemêeneid zittn ip et moederbord. De rolle van een moederbord es et verzorgn van de communicoatie tussn de verschillige dêeln van nen computer. Mêestol weird de rolle van een moederbord onderschat, moar een troag moederbord kan zorgn voo een belangryke verslichterienge van de prestoaties van nen computer.

## Types
Tegenwoordig bestoan der ol verschillige types van moederbordn. De mêest courante zyn van vorme ATX, ma g'ét ôok nog ATX, BTX, extended ATX, ITX, mini-ITX, en nog vêel mêer.

## Onderdêeln
Ip een moederbord zittn der ol verschillige slootn. Ten êeste é je de socket vo de processor, mêestol een twuk met oftwel (by intel lga socket) met ol pinnekes, ofwel met ol puttekes. Ôok é je nog Dimm of variantn vo et werkgeheugn, vodder van de reste é je nog AGP, de oude standaard vo groafische koartn, of PCI-express vo nieuwere groafische koartn. Nefenst PCI-express é je ôok geweune PCI-slootn, die vo van olle soôrtn koartn gebruukt kunn wordn, pakt nu een geluudskoarte.Vodr van de reste eej wok nog sloten voej RAMlatn in te droain enzwovoors.
Broek van 't gat

**Broek van 't gat** is een koartspel. 

## Regels
De koartn zyn verdêeld over ol de dêelnemers. Ge legt ol joun koartn ondersteboven ip een stoapeltje. Ton pakt iederêen tegelyk de bovenste koarte van zyne boek en smyt em ip toafel. Deen met de oogste koarte wint en mag olle kaortn die open ip toafel liggn, pakkn en onderan zyne boek steekn. A je met 2 tegoare de oogste koarte eet, ton moetn gie en em de bovenste koartn van joune boek der geweun bovensmytn en deen die ton wint, krygt ol de koartn ip toafel. Aa je gin koartn mêer over eet, ton moe je joun broek van 't gat doen.

De belangrykeid van de koartn van links de slichtste tot rechts de bestn: 2-3-4-5-6-7-8-9-zot, vrouwe, vint, de manille, den aas.
1578

1575 - 1576 - 1577 - **1578** - 1579 - 1580 - 1581
't Joar **1578** is 't 78e joar in de 16e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
## Geboorn
;april
* 14 - Filips III van Spanje
;juli
* 9 - Ferdinand II van 't Heilig Rooms Ryk
## Gestorvn
;oktober
* 1 - Juan van Oostnryk
1545

1542 - 1543 - 1544 - **1545** - 1546 - 1547 - 1548
't Joar **1545** is 't 45e joar in de 16e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Geboorn
* Frans Pourbus den Oudern, Vlamsche kunstschilder
;augustus
* 27 - Alexander Farnese
1547

't Joar **1547** is 't 47e joar in de 16e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Geboorn
;februoari
* 24 - Juan van Oostnryk
## Gestorvn
;januoari
* 11 of 18 - Pietro Bembo
* 28 - Hendrik VIII van Iengeland
1592

1589 - 1590 - 1591 - **1592** - 1593 - 1594 - 1595
't Joar **1592** is 't 92e joar in de 16e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gestorvn
;december
*3 - Alexander Farnese
Schelpe

thumb|Schelpn
Een **schelpe** is ‘t uutwendig skelet van een schelpbêeste. E grôte groep wêekbêestn (a-peu-près 124 000 sôortn) droagt ‘n schelpe. Die kalkachtige substantie wordt deur de bêeste zelve gevormd deur ’n kliere en dient vo bescherminge.

Schelpdroagers leevn in de zêe, in zoet woater en ip ’t land. Schelpn bestoan soms uut één gehêel en soms uut twêe kleppn. De mêeste schelpn en een loagsje peirelmoer an de binnkant.

An de kust spoeln d’r styf vele sôortn schelpn an lik:
*messcheedn en zwoardscheedn met e lange en smalle vorm.
*grôte strandschelpe: grysgeel mè lichtgekleurde striepn.
*witte boormussel, die gangn groaft.
*kokkel: gekendst en mêest gezien an de Nôordzêe: wit regelmoatig geribbeld en tout 5&nbsp;cm grôot.
*nunnetje: familie van de platschelpn : wit, geel, roze of rôod gekleurd en tout 3&nbsp;cm grôot.
*zoagsjes: bruunachtig geel, gekerfde ounderrand.
*mussel: in ’t zuudn van Europa rauw g’eetn.
*geweune wenteltrap: zeeslekke, 4&nbsp;cm, vuulwit tout bruunachtig rôod.
*tolhoren: kegelvormige schelpe, schône kleurn en peirelmoerige glans van binn.
*penhoren: slekke: rôodachtig, geelbruun.
*kreukeltjes
*wullok
*olifantstandje: tout 5&nbsp;cm lank.
*muiltjes: rozige schelpkes met ne buidel

## Malacologie en conchologie
miniatuur
De weetnschap die al de aspectn van wêekbêestn bestudeert, wordt malacologie genoemd. Een tak van de malacologie die em allêne moa met de schelpe bezig oudt, wordt conchologie genoemd. 

Deur dat er zovele sôortn bestoan in vorm en kleur wordn schelpn styf vele verzoameld. Ze wordn ook gebruukt als groundstoffe vo peirelmoer en vo de verwerkinge tout oungebluste kalk en grit (voedinge vo kiekns).
## Externe koppelinge
*Conchology
Geweune wenteltrap

E **geweune wenteltrap** (*Epitonium clathrus*) is een vlêesetende roofslekke die by ous voornkoumnt in de Nôordzêe.

## Beschryvienge
De schelpe van een wenteltrapke is ôge en eit ne scherpe punt, met 10-12 windingn die geleidelik an grodder komn. De schelpe eit ipvollende, uutstekende ribbels. De wenteltrap is beist zyn leevn rôod, maar op het strand meestal helder wit tot blauw.

De wenteltrap komt voorn in de Nôordzee, aan de Atlantische kusten en in de Middellandsche Zêe.

De schelpkes zyn geirn geziene by de liefhebbers en verzoameleirs van schelpn.

## Noamgevienge
Met dat een wenteltrapschelpe trekt ip een echte wenteltrap, is de sôorte azoa genoemd.  Den Iengelsn noame is rechtstreeks uut 't Nederlands overgenoomn: *wentletrap*.
Genteleroute

thumb|<center>Genteleroute
De **Genteleroute** is e lusvormige, uutgestippelde veloroute van 33&nbsp;km lank, die deur 't landelik Poldergebied lopt tusschn Blanknberge en Brugge. 
## Routebeschryvienge
De route begunt an 't VVV-bureêl (dienst vo tourisme) teegnover de stoatie van Blanknberge en lopt langs de êeuwenoude Blanknbergschn dyk in 't typisch Polderlandschap. Dien dyk, die vroeger *Gentele* noemde, makte dêel uut van e dyksystème, die 't achterliggend gebied most beschermn teegn de zêe. De route is hêlegans bewegwyzerd en lopt via de polderdorpn Uutkerke, Zuunkerke, Meetkerke, Houtave en Nieuwmunster.
## Beziensweirdigheedn
*De St-Michielskerke in Zuunkerke. 't Kerksje is heripgebouwd in 1609. Allêne de torre is een overbluufsel van de Romoansche kerke uut de 12e êeuwe.
*De *Grôte Poldermeuln* over de Blanknbergsche voart in Meetkerke. In 't gebied  de *Meetkerksche Moere* wierd er vroeger turf gestookn tout da 't ounder de zêespegel kwam te liggn en ounder woater liep. De Grôte Poldermeuln zorgde vo 't wegpompn van 't woater noa de Blanknbergsche voart. De *Moere* is e gekend gebied vo woater-en weideveugels.
*De kerke van Meetkerke mè 't "miraculeus" Mariabeeldje.
*De kerke van Houtave mè volkskunst uut de 17e-18e êeuwe.

Ofbeeldienge:Meetkerke - Blankenbergs Vaartje 2.jpg|Blanknbergs Varretje in Meetkerke
Ofbeeldienge:Nieuwmunster - Skyline.jpg|Polderlandschap in Nieuwmunster

## Externe koppelienge
*Genteleroute
Outryve

**Outryve** is e dêelgemêente van Oavelgem, die der deur lintbebouwienge bykan hêle teegn ligt. 
## Beziensweirdigheedn
:15px *Kykt noa [[Bouwkundig erfgoed in Outryve]]*
thumb|left|Sient-Pieterskerke
Personal computer

Nen **personal computer** is nen computer die mêestens gebruukt wordt deur gezinn. Personal computer es mêestol gebruukt under zyn afkortinge PC. 't Gebruuk van nen PC verschilt van gebruker noa gebruker, mêestol goa 't over surfn ip 't internet, digitoale foto's beheern, tekstn verwerkn of spellekes.

## Hardware
De hardware van nen computer zyn olle onderdêeln in of rond dien computer. De hardware van nen computer verschilln vele van computer tot computer, moa normoal kun je volgende hardware onderscheidn:
### Binn de computer
* De kasse, das de butenkant van de pc woarin da olle hardware zit.
* 't Moederbord, is een ploate woarip dat ol de binnenste hardware gemonteerd es.
* De processor, kunn we zien lik 't erte van de computer, een andere noame is CPU, wuk da stoat vo Central Processing Unit. De Processor moakt olle berekeniengn in de computer.
* De arte ploate is de schyve in de computer woarip dat olle software ipgeslagn is.
* 't Werkgeheugn is de plekke woar da olle dingn die ip da moment in gebruuk zyn, ipgesloagn zin.
* De groafische koarte makt da 't gêen de computer doet ip et scherm kan kommn
* Der kunn wok nog ander diengn in de computer zittn, mo de lyste is styf lank.

### Rond de computer
* Et scherm, vo beeld te een
* De muze, is een besteuringsapparoat vo de computer
* Et toetsnbord of keyboard in 't Ingels, is wok een besteuringsapparoat.
* Dikwylsn zyn der wok nog boksn.
* Glyk binnenin zyn der wok nog styf veel andere meugelikeedn.

## Software
Ip nen pc stoat der veel software. Êen van de belangrykste davan is et besteuringssysteem da eindelyk olles ip de computer regelt. De bekenstn is Microsoft Windows, moa der bestoan wok andere besteuringssysteemn: Mac OS, Linux in ol zyn varianten en ol zuks.
Gyverienkove

**Gyverienkove** (Officieel: *Gijverinkhove*) is e klêne parochie en sedert 1977 e dêelgemêente van Oavergem. Doavôorn wos 't ol e stik van Leisel.
## Beziensweirdigheedn
:15px *Kykt noa [[Bouwkundig erfgoed in Gyverienkhove]]*
Brian Lynch

**Brian Lynch** (Great Falls, Montana, 12 juni 1978) is een Amerikoanschn basketter die tusschn 2004 en 2009 in België gebasket het. Lynch is 1.98 m grôot en ie speelde ip de forwardposiesje. In de media ist 'n best gekend deur dat 'n in juli 2007 getrouwd is mè tennisster Kim Clijsters. In februoari 2008 is under dochter Jada geboorn.

In 2000 kwam Lynch noar Europa met een Italioans pasport. Sedert moarte 2008 het 'n de Belgische nationaliteit.

In moarte 2009 ist 'n gestopt mè baskettn by Antwerp Giants vo zyn vrouwe Kim by te stoan in heur twidde tennisleevn.

In 2010 zou Lynch assistent-coach wordn by de nieuwe Limburgsche basketploeg in êerste klasse, BBC Limburg. 

## Ploegn
* 1996-2000: Wildcats / Villanova College 20px USA
* 2000-2001: Spojnia Stargard 
* 2001-2002: Bnei Herzeliya 20px Israël
* 2002: Aveiro Basket  
* 2002-2003: Panionios Athens BC 
* 2003: Reggio Calabria  
* 2003-2004: Racing Basket Paris  
* 2004: Giessen 46ers 
* 2004-2008: Euphony Basket Bree 
* 2008-2009: Antwerp Giants 

## Pryzn
*2005: Belgisch kampioenschap
*2005: Beker van België

## Deelnoame
*2003: FIBA Europe Champions Cup
*2004: FIBA Europe League
*2006: ULEB Cup
12 juni

**12 juni** is den 163stn dag van 't joar (164stn dag in e schrikkeljoar) in de gregorioansche kalender. 't Volgn nog 202 doagn toet 't ende van 't joar.
## Geboorn
* 1580 - Adriaen van Stalbemt, Vlamsche barokschilder en graveur van in den tyd van de Zuudelike Nederlandn
* 1859 - Leopold, krôonprins van België, zeune van Leopold II, gestorvn in 1869
* 1890 - Egon Schiele, Ôostnryksche kunstschilder
* 1929 - Anne Frank, Duuts Joods meisje, bekend deur heur dagboek 
* 1941 - Reg Presley, Iengelsche zanger
* 1978 - Brian Lynch, Amerikoanschn basketter
## Gestorvn
* 1899 - Joseph Hoste (66), West-Vlamschn architect
* 1932 - René De Clercq (54), West-Vlamsche schryver, dichter en componist
* 2003 - Gregory Peck (87), Amerikoanschn acteur
Vaste stoffe

**Vast** es een van de vier toestandn woarin da materie kut voorkommn. Veel vaste stoffn bestoan uut kristalln. 

De molecuuln in e vaste stoffe keunn nie goed beweegn. Doadeure kut etwod da vaste es nie gemakkelik van vorm of volume verandern. Oe je genoeg force gift, goat de stoffe permanent van vorm verandern.

Et proces dat e vaste stoffe ommezet in etwod etvloeiboars, noemt smeltn.

Et proces dat e vaste stoffe ommezet in goaze, noemt sublimoatie.

## Interne koppeliengn
* Goaze
* Vloeistoffe
* Plasma
Goaze

**Goaze** es een van de vier toestandn van materie. 

Goazn zyn vloeiend, ze keunn vry beweegn en zettn under uut tout da de ruumte woarin da ze zittn, gevuld gerakt. Goazn keunn je t'ope duwn in e klinder volume, of loatn uutzettn in e grodder volume. Goazn èn e styf lege densiteit, da komt omda de molecuuln of atoomn in goaze verre van mekkoar stoan (vodder dan by vaste stoffn). 

't Volume van e goaze angt of van twee grooteedn: temperateure en druk.
* oe de temperateure omoge goat en den druk bluuft 't zelste, goat de goaze in volume toeneemn
* oe 'n druk omoge goat moa de temperateure bluuft gelykig, goat 't volume van de goaze klinder zyn

Materie, vaste of vloeibaar, verandert in goaze oe de temperateure oge genoeg es. Die temperateure es eigen an de stoffe zelve. Zo komt woater gasvormig by 100&nbsp;°C, et metoal yzer moar by 2750&nbsp;°C, en zeurstoffe es ol gasvormig by -183&nbsp;°C.

## Interne koppeliengn
* Vloeistoffe
* Plasma
* Vaste stoffe
Oogstoade

**Oogstoade** of Hoogstade is e landelik dorptje in de provinsje West-Vloandern. 't Is sedert 1971 e dêelgemêente van Oavergem.
## Beziensweirdigheedn
:15px *Kykt noa [[Bouwkundig erfgoed in Hoogstoade]]*
Plasma

thumb|right|E plasmalampe
thumb|right|De centroale elektrode van e plasmalampe, woar dat er blauwe plasma omoge lopt.
thumb|right|Poolluchtn (ier in Alaska) zyn e voorbeeld van nateurlik plasma.
In de nateurkunde es **plasma** e foaze woarin da deeltjes van e stoffe tout up zeker' ogte g'ioniseerd geroakn. Plasma es een van de vier aggregoatietoestandn van materie.

## Wuk es plasma juste?
In e goaze èn atoomn e gelykig antal positief en negatief geloadn deeltjes. De positieve loadienge vind je were in de kern en de negatief geloadn elektroonn moakn 't geheel neutroal. By plasma èn sommigste atoomn één of meer elektroonn kwytgespeeld, byv. deur e verogienge van de temperateure. De losgesleegn elektroonn beweegn under vry deur de ruumte. Me zeggn da de kern die overbluuft mè de rèste van de elektroonn, g'ioniseerd es.

De meeste plasma's zyn styf warm.

E stoffe es plasma gekommn vanof 't moment dan d'r genoeg atoomn zyn die g'ioniseerd zyn vo 't elektrisch karakter van de goaze te verandern. Den toestand plasma vind je styf vele were in de nateure. De dounkere materie in 't heelal es plasma. In totoal bestoat 99% van de massa in 't heelal uut plasma.

Plasma geleidt elektriek, reageert up veranderiengn in elektrische en magnetische veldn, en kut chemische reacties rapper doen goane. Doadeure zyn d'r veel toepassiengsmeugelikeedn. 'n Tak van de nateurkunde die em bezigoudt mè de studie van et dynoamisch gedrag van plasma's, noemt plasmafysica.

## Voorbeeldn van plasma
*vier en 'n bliksem zyn natuurlikke plasma's. Ook de zunne - juste lik olle andere sterrn - es één styve grote plasmabolle.
*tl-lampn zyn e voorbeeld van kunstmoatige plasma's
*Plasma's loatn under beïnvloedn deur magnetische veldn. Da kun je goed ziene an de poolluchtn dien 't magnetisch veld van d'eirde volgn.

## Interne koppeliengn
*Goaze
*Vloeistoffe
*Vaste stoffe
Nederduuts

**Nederduuts** es de verzoamelnoame vo olle Nederfrankische en Nedersaksische toaln en streektoaln t'ope.

Binn et West-Germoans liggn et Nederfrankisch en et Nedersaksisch *(Platduuts)* et dichtst van ol by mekoar. Da komt omdan ze zynder de Oogduutsche klankverschuvienge in veel mindere moate èn oundergoan dan 't Oogduuts. Da makt da under klankstelsel meer conservatief es gebleevn dan da van et Duuts. Nederduuts èt dus nietn mè et Duuts *an sich* te moakn.

De Benrather linie es de toalkundige schiddiengslyne tusschn de Nederduutsche (noordelik) en de Middel- en Oogduutsche toaln (zudelik van de lyne).
Zunne

thumb|De zunne lik of da me wynder ze ziene
[thumb|De zunne deur nen [telescoop. De zunnevlekkn zyn schone te ziene.]]
De **zunne** (symbool: ) es de sterre die in 't middn van uus zunnestelsel stoat. 

Vanuut d'eirde geziene, ziet de zunne d'ruut lik e geive schyve die styf straf schynkt. Zounder de zunne wos d'r up d'eirde gin energie voe leevn meugelik te moakn.

## De zunne lik energiebronne
De zunne genereert kloarte, warmte en zunnewind. Dienen zunnewind komt tout by d'eirde woa dat 'n tegeng'oudn es deur 'n atmosfeer van d'eirde. Zunnewind bestoat uut klene deeltjes die de zunne roundomround uutstroalt tout diepe in et zunnestelsel.

Olle leevn up d'eirde es moar meugelik deur de warmte die de zunne uutstroalt. Mienschn en beestn keunn nie leevn zounder de zunnewarmte. Ook de plantn oaln under energie uut zunnestroaln via e proces da me fotosynthese noemn.

De zunne es 't kloarste object da j'an 'n emel kut ziene. Z'oalt magnitude -26,5.

## Zunnestelsel
Olle emellichoamn in uus zunnestelsel doorloopn e boane mè de zunne in 't middn. De grotste zyn de planeetn. De planeetn beschryvn ellipsvormige boann up verschillige ofstandn. Oe dichter e planete by de zunne stoat, oe warmer da z'es en oe rapper da ze rounddroait (omlooptyd van Mercurius es 88 doagn). De buutnste planeetn zyn yskoud, droain stryf troage, en doen d'r vree lange over voe ene keer round de zunne te droain (Neptunus bykan 165 joar).

## Structeure van de zunne
In de kern van de zunne es 't ounvoorstelboar heet (round 15 500 000 K) en 'n druk es d'r gigantisch. Die twee factoorn t'ope zettn e proces in gank da kernfusie noemt. By da proces, da woaterstof ommezet in helium, komt d'r gigantisch veel energie vry. Ge kut et vergelykn mè woaterstofbommn die under energie ook uut kernfusie oaln (deur e proces dan ze zelve in gank steekn). Die extreme toestandn in de zunne zorgn d'r voorn dat olle materie plasma es.

De zunne kun j'observeern mè 't bloot oge (mits beschermienge !) of mè angepaste telescoopn. Zels mè 't bloot oge keun je dounkere plekkn ziene up de zunneschyve: de zunnevlekkn. Eén zunnevlekke kut grodder kommn dan 'n diamèter van d'eirde. Zunnevlekkn zyn plekkn up de zunne woa dat minder heet es dan elders, doadeure kommn ze dounker over. Ze kommn en goane zynder in nen cyclus van elf joarn. Zunnevlekkn veroorzoakn veel energie die ne merkboarn invloed èt up uus were, up elektronicamaterioal en communicoatieapparateure.

## Levenscyclus
thumb|upright=2|Levenscyclus van de zunne

Volgens astrofysici, da zyn weetnschappers die de zunne ounderzoekn, es de zunne ne geivn dwerg die in 't middn van eur leevn es. Ze zoudt à peu près vuuf miljaar joar geleedn ountstoan zyn uut ne koudn oernevel. Binn vier miljaar joar zoudt ze ne roojn reus kommn. In die latste foase van eur leevn goat ze begunn uut te zettn en eur uppervlak goat tout an d'eirdboane kommn. Uutendelik goat ze ountploffn, en bluuft er ne wittn dwerg over (de vroegere zunnekern) en ne planetairn nevel (de ofgestootn buutnloagn).
Iengeland

**Iengeland** is êen van de 4 ounderdêeln van de stoat Verênigd Keunienkryk. D'ander stikkn zyn Nôord-Ierland, Schotland en Wales. Iengeland is dus gin land in de strikte betêkenisse van 't wôord (onafankelikkn stoat). D'r weunn mêer of 51 miljoen menschen.

De noame *Iengeland* wordt dikkers verkêerdelik gebruukt voe hêel Grôot-Brittannië of heel 't Verênigd Keunienkryk mei an te duudn.

## Bevolkieng en toale
Iengeland is vernoemd na d'Angeln (vergelykt mi de Fransche noame vor Iengeland: *Angle-terre*), êen van de Germoansche stammn die 't eiland ekoloniseerd en, ton da de Romeinn weg woarn. T'ope mi de Saksn, Juutn en Friezn kwaamn ze mi bôotn uut de gebiedn die nu overêenkomn mi 't nôordn van Duutsland, 't nôordn van Holland en 't westn van Denemarkn. 

't Iengels is sedert 't begun van 'n 20sn êeuw de mêest verspreide toale ter weireld. Dat komt deur ol de gebiedn dan d'Iengelsn kustn koloniseern in 'n 19sn êeuw en deur 'n overmacht loater van Amerika.
ULEB Cup

Den **ULEB Cup** is achter den Euroliga, den hoogstn Europeesche bekercompetitië vo basketclubs. De beker is te vergelykn met den UEFA Cup in 't voetbol. 

Den ULEB Cup is vo 't êest g'organiseerd in 't seizoen 2002/2003 en is den ipvolger van de Korac Cup en de Saporta Cup. De noame ULEB Cup komt van de inrichtnde organisoatië, *Union des Ligues Européennes de Basket-ball* (Verêniginge van Europeesche basketliga's). 

Den absolute top van Europa speelt in den Euroliga die te vergelykn is met den UEFA Champions League in 't voetbol.
## Vôrige finales

## Seizoen 2007-2008
't Seizoen is begost in november 2007. Vo 't êest in de korte geschiedenisse van de ULEB Cup speeldn der 54 ploegn mee, verdêeld in neegn groepn van zesse.

Group A:
*  ALBA Berlin
* 20px  KK Bosna
*  Šiauliai 
*  DKV Joventut
*  Türk Telekom
*  Guildford Heat

Group B:
*  Ovarense Aerosoles
*  BK Ventspils
*  Elan Chalon  
*  Köln 99ers
* 20px FMP
*  Beşiktaş Cola Turka

Group C:
* 20px  Hemofarm 
*  Akasvayu Girona
*  Spirou Charleroi  
*  Galatasaray Cafe Crown
*  Hanzevast Capitals
*  CSU Asesoft 

Group D:
*  Nancy
*  Deutsche Bank Skyliners
*  Anwil Wloclawek  
*  Pamesa Valencia 
* 20px  Azovmash Mariupol
* 20px  Khimki Regio Moskou

Group E:
* 20px  Budućnost Podgorica
* 20px Triumph Lyubertsy
*  Antwerp Giants  
* 20px Hapoel Galil Elyon 
* 20px  Allianz Swans Gmunden
* 20px   Benetton Fribourg  

Group F:
* 20px  MBC Dynamo Moscow
* 20px Red Star Belgrado
*  CEZ Nymburk  
*  Telindus BC Oostende
*  Panellinios GS
*  Climamio Bologna

Group G:
*  Adecco ASVEL Villeurbanne
*  Ludwigsburg
*  Panionios Forthnet   
*  BC Kalev/Cramo 
*  Gran Canaria Grupo Dunas
*  Asco Śląsk Wrocław  

Group H:
*  ASK Riga
*  Lukoil Academic
*  Pau-Orthez 
*  Benetton Treviso
* 20px  BC Kyiv
*  Artland Dragons 

Group I:
* 20px  UNICS Kazan 
*  Turów Zgorzelec
* 20px  Hapoel Jerusalem  
*  EiffelTowers
*  Strasbourg
* 20px Zadar

De drie best gerangschikte ploegn van iedere poule gingn deure noa de 1/16 finales. Ook de vuuf beste vierdes kwalificeerdn hunder. Telindus Ostende is twiddn g'endigd in poule F en was den ênigstn Belgische ploeg die deure gink.

## Externe link
* Officiële site
Vloeistoffe

thumb|Woater es vloeiboar
E **vloeistoffe** es een van de toestandn van materie. Me zeggn toun da de stoffe **vloeiboar** es. 

't Volume van vloeistoffn es à peu près vaste, moa vloeistoffn èn gin vaste vorm. Vloeistoffn zyn nat en neemn de vorm an woarin da ze zittn. 't Es styf moeilyk vo vloeistoffn t'ope te duwn.

Vloeiboar es een van de drie toestandn van materie die vele voorkomt. Voorbeeldn van vloeistoffn by koamertemperateur zyn woater en olië. Ook mienschelik bloed es vloeiboar.

## Interne koppeliengn
*Goaze
*Plasma
*Vaste stoffe