open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1833

1830 - 1831 - 1832 - **1833** - 1834 - 1835 - 1836
't Joar **1833** is 't 33e joar in de 19e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
[thumb|Anhoudienge van de broers Geelhand ip de Meir in Antwerpn, 21 meie 1833, deur [Jacob Verreyt]]
*21 meie - Uutbarstienge van geweld in Antwerpn deur anti-Hollandsche gevoelns. De broers Geelhand wordn zwoar mishandeld.
## Geboorn
;februoari
*3 - Joseph Hoste, West-Vlamschn architect
## Gestorvn
Jacob Verreyt

thumb|<center>Portreit van e vrouwe me kantn mutse
**Jacob Verreyt**, ook **Jacob Johan(n)** of **Jacques Verreyt** (Antwerpn, 1807 - Bonn, 1872) was e Vlamsche kunstschilder. 

Je weunde in Antwerpn toet in 1840 en je kreêg doa zyn ipleidienge an den academie. In 1841 vertrok 't ie noa Duutsland. Je weunde eêst in Keuln en vanof 1853 in Bonn.

Je schilderde portreitn, figeurn, genretafereêln en landschappn. 
thumb|left|<center>'Visschn by nacht' deur Jacob Verreyt
Angers

**Angers** is e stad in 't westn van Frankryk in 't departement Maine-et-Loire, regio Pays de la Loire, à peu près 300&nbsp;km ten zuudwestn van Parys. Angers is hoofdstad van 't departement. 't Gebied roend Angers stoat bekend oender de provinciale noame Anjou. 

Angers is een industriestad met e goeie 150.000 inweuners ip een ippervlak van 42,7&nbsp;km². D' inweuners wordn *Angevins* genoemd. De stad stamt uut de Romeinsn tyd en is gebouwd langst riviere de Maine.
thumb|left|<center>Zicht ip Angers langst de Maine

## Beziensweirdigheedn
* Château d'Angers, e 13e-eêuws kasteêl langst de Maine 
* Kathedroale van Angers
* D' abdie *Saint-Aubin* met een oude torre
* *Maison d'Adam*, 't oudste huus van de stad
* Vele andere kerkn

File:Loire Maine Angers2 tango7174.jpg|Kasteêl van Angers
File:Angers cathedrale.jpg|Kathedroale
File:Angers tour saint aubin.jpg|Torre Saint-Aubin
File:Maison Adam Angers.jpg|Maison d'Adam
Slangesterrn

**Slangesterrn** (Ophiuroidea) zyn stekkervelbêestn (Echinodermata) die verwant zyn an de zeêsterrn. Ze kruupn over de zeêbodem met under flexibele, slangachtige oarms. Z' hen gin zuugnapvoetjes lik echte zeêsterrn en kunn veel zidder beweegn. Slangesterrn hen over 't algemeên vuuf lange oarmdrendels, die toet 60&nbsp;cm lank kunn kommn by de grotste soôrtn. D' oarms van e slangesterre breekn gemakkelik of, moa groein doarachter ook were an.

In Europa kommn der 184 soôrtn slangesterrn voôrn.
## Taxonomie
* Superorde Euryophiurida
** Orde Euryalida
** Orde Ophiurida 
* Superorde Ophintegrida 
** Orde Amphilepidida
** Orde Ophiacanthida 
** Orde Ophioleucida 
** Orde Ophioscolecida 
[left|thumb|<center>E slangesterre, met ip den achtergroend e [zeesterre.]]
Blue Cats Ieper

thumb|<center>Lotto Young Cats, Euro Cup Women 2011-2012
**Blue Cats Ieper** was e West-Vlamsche basketclub uut Yper die in 1e klasse speelde. Teegnwoordig bestoat z' ounder de noame **Basket SKT Ieper** mè damesploegn (Cats): voortzettienge van Blue Cats Ieper, heernploegn (Lions) en jeugdploegn (Cubs).
## Speelsters
De speelsters van 't seizoen 2011-2012 woarn:

Coach: Philip Mestdagh
## Palmares
* Seizoen 2011-2012: Kampioen van België + winnoare Beker van België
* 2018: Beker van Vloandern
## Bekende oud-spelers
* Kim Mestdagh
* Hanne Mestdagh 
* Emma Meesseman
* Julie Vanloo
* Elise Ramette
Haute-Normandie

thumb|100px|<center>Woapn
thumb|<center>Liggienge van Haute-Normandie in Frankryk
**Haute-Normandie** ofte **Ôog-Normandië** (Normandisch: *Ĥâote-Normaundie*) wos tout 't ende van 2015 e regio in 't noôrdwestn van Vrankryk mè twi departementn: Eure en Seine-Maritime med ôofdstad Rouen. De regio kwam overeên me 't oôstelik deêl van de vroegere provinsje Normandië. Den 1e januoari 2016 fusioneerde 't mè Basse-Normandie toet de nieuwe regio Normandie.
## Geografie
D' oude regio grenst in 't oôstn an Picardië, in 't zuudoôstn an Île-de-France, in 't zuudn an de regio Centre-Val de Loire en in 't westn an Basse-Normandie. In 't noôrdn ligt 't Kanoal tusschn Groot-Brittannië en Vrankryk.

Belangryke steedn zyn Le Havre, Rouen, Dieppe en Évreux.
Êeste nationale basket (vintn)

**Êeste nationale** was d' hoogste ofdêlienge van basket vo vintn in België. Den inrichtende macht was de Basketball League Belgium (BLB) die tegoare werkte met de Belgische Basketboend (KBBB). De sponsornoame van de competiesje was sedert 2016 **Euromillions Basketball League**. Vodien was da Scooore! League en Ethias League.
Sedert 't sizoen 2021-2022 is de competiesje vervangn deur de Belgisch-Hollandsche BNXT League.
## Geschiedenisse
De reekse bestoend uut tien ploegn, moa Basket Bree krêeg in 2008 gin licensje en speelde ton in twidde klasse. Doadeure kost vo 't twidde joar tereke gin êen ploeg degradeern noa twidde klasse. Wel kost er e ploeg uut de twidde diviezje promoveern. 

In 't sizoen 2012-2013 woarn der moar acht ploegn in êeste omdat Optima Gent besliste van vrywillig te zakkn noa Twidde Nationale. Ip 't ende van april 2013 gerakte bekend da Kangoeroes Basket Willebroek en Excelsior Brussel e licensje krêegn vor over te goan noar êeste nationale.

De latste joarn speeldn de ploegn vier kêers teegn mekoar, 2 kêers thuus, 2 kêers ip verplatsienge. Doarachter giengn de zes êest geklasseerdn noa de play-offs, e knock-out systhème. 
## Competiesje
Vanof 't sizoen 2014-2015 wierd er gepeeld met elf ploegn en was 't er e nieuwe competiesjeformule. In d' êeste rounde speeldn al de ploegn teegn mekoar en iedere speeldag was 't er e ploeg bye (vry). Achter 22 speeldoagn volgde e twidde competiesjerounde woarin dat elf clubs ipgesplitst wierdn in twêe poules. In den êeste groep speeldn d' êeste zesse teegn  mekoar vor under startposiesje te bepoaln in de play-offs. De latste vuuf clubs speeldn teegn mekoar vo de latste twêe plekken vo de play-offs. De play-offs met acht ploegn brocht e kwartfinale (best of three en 1-8, 2-7, 3-6, 4-5), een halve finale (best of five) en de finale (best of five). 

## Kampioenn van België
Pools

**Pools** (*język polski* of *polszczyzna*) is e West-Sloavische toale met à peu près 40 miljoen sprekers. De meêste weunn in Pooln (38,6 miljoen inweuners). Andere grôte groepn sprekers weunn in de Verênigde Stoatn en in de landn van de vroegere Sovjet-Unie (surtout Wit-Rusland, Oekraïne en Litouwn).
## Alfabet
thumb|'t Pools alfabet
Pools wordt geschreevn me 't Latyns alfabet. 't Pools alfabet telt 32 letters, omdat er e poar me diakritische teêkens, lik *ą*, *ć*, *ę*, *ł*, *ź*, anziên wordn lik aparte letters. Der wordn ook medeklienkercombinoasjes gebruukt, lik *ch*, *dz*, *cz* en *sz*.

Pools alfabet:
:Aa, Ąą, Bb, Cc, Ćć, Dd, Ee, Ęę, Ff, Gg, Hh, Ii, Jj, Kk, Ll, Łł, Mm, Nn, Ńń, Oo, Óó, Pp, Rr, Ss, Śś, Tt, Uu, Ww, Yy, Zz, Źź, Żż

De letters *q*, *v* en *x* kommn nie voôrn in 't Pools alfabet, allêene moar in sommigte lêenwoordn. 't Diakritisch teêkn ´ noemt *kreska* ('striptje'), de ˛ wordt *ogonek* ('steirtje') genoemd, en 't puntje op de *ż* *kropka* ('puntje').

## Uutsproake
De klemtoôn van de Poolsche woordn ligt bykan alsan ip de voôrlatste lettergrepe.
### Klienkers
*a: lik de *a* in *bak*: IPA [a]
*ą: in zuvere vorm lik e nasale *o*, lik in 't Frans *bon*: [ɔ̃]
*e: lik de de Nederlandsche *e* in *lek*: [ɛ]
*ę: in zuvere vorm lik e nasale *e*, lik in 't Frans *vin*: [ɛ̃]
*i:  lik de *ie* in *die*: [i]
*o: lik de *o* in *dok*: [ɔ]
*ó: lik de *oe* in *toe*: [u]
*u: lik de *ó*: [u]
*y: lik de Nederlandsche *i* in *ik*: [ɨ]

Achter de letters *b*, *f*, *g*, *k*, *m*, *n*, *p* en *w* drukt de *i* gin eign klank uut, moa je gift an dat de voôrofgoande klank palataal ('zochte') is. De lettercombinoasje *ni* bvb. wordt dus uutgesprookn lik *nj*.

### Medeklienkers
**w*:  *v* : IPA  [v]
**r*:  rollnde toengpunt-*r*: [r]
**c*: *ts* lik in *tsaar*: [t͡s]
**dz*: *dz*  lik in *pizza*: [d͡z]
**ś*: *sj*:  [ɕ]
**ź*: *zj*:  [ʑ].
**ć*: *tsj* lik in *Tsjechië*: [t͡ɕ]
**dź*: *dzj* lik in *jeans*: [d͡ʑ]
**sz*: *sj* lik in *sjette*: [ʃ] 
**ż* en *rz*: *zj* lik in *juste*: [ʒ]
**cz*: *tsj* lik in *Tsjechië*:  [t͡ʃ]
**dż*: stemhebbende teegnhanger van *cz*: [d͡ʒ]
**ń*:  lik de *gn* in *champagne* of de *ñ* in 't Spoans *España*: [ɲ]
**ł*: *w*: [w]
**g*: de Fransche *g* van *gamin*: [g]
**h* en *ch*: stemloze zochte g: [x]

## Telwoordn
Gelderland

**Gelderland** (Nedersaksisch: *Gelderlaand*) is de grotste provinsje van Holland met oungeveer 2.161.000 inweuners (2025) ip een totoal ippervlak van 5.136 km². De provinsje ligt in 't middn en 't oostn van Holland en 't wordt in 't noordoostn begrensd deur Overyssel, in 't oostn deur de Duutsche deelstoat Noordreyn-Westfalen, in 't zuudn deur Hollands Limburg en Noord-Brabant, in 't zuudwestn deur Zuud-Holland, in 't westn door de provinsje Utrecht en in 't noordwestn deur 't Veluwemeer, met an den overkant Flevoland.
Den hoofdstad is Arnhem.

## Bevolkienge
Bevolkiengsontwikkelienge:
* 1850 — 365.000
* 1900 — 567.000
* 1950 — 1.078.000
* 2000 — 1.919.000
* 2025 — 2.161.000

## Gemêentn
Gelderland is ipgedeeld in 51 gemêentn sinds 2019. D' officiële noamn zyn:

## Referensjes


## Externe koppeliengn
* Plaatsengids
* AlleCijfers
Netsky

thumb|<center>Netsky
**Netsky** oftewel **Boris Daenen** (5 april 1989) weunt in Edegem in Antwerpn. Zyn noame is afkomstig van e computervirus met dezelfste noame. E makt drum-and-bass en liquid funk, e poar soortn dubstep. En is dj sedert 2009. En è nu wok 2 albums ut, den iêstn noemt *Netsky* en den tweedn is *2*. 

By de Music Industry Awards 2012 (MIA's) et 'n e belangryke prys gewonn, noamelik dien van beste mannelike soloartiest en ton wok van beste dance.
Kosovo

**Kosovo** (Albanees: *Kosovë*, *Kosova*; Servisch: Косово, *Kosovo*) is e de facto oenofhankelikke stoat ip 't Balkanschiereiland. 't Grenst an Montenegro, Albanië, Noord-Macedonië en an Servië. D'n hoofdstad is Pristina. Kosovo telt 1.733.872 inweuners (2011), à peu près 92% etnische Albaneezn, 5,3% Serviërs en 2,7% andere minderheedn.

Volgens Servië en veel andere landn is Kosovo e dêel van Servië ounder de noame **Autonome Provincie Kosovo en Metohija** (Servisch: Аутономна Покрајина Косово и Метохија, *Autonomna Pokrajina Kosovo i Metohija*). De 17ste februoari 2008 riep d' Albaneesche mêerderheid êenzydig d' oenofhankelikheid uut van de **Republiek Kosovo** (Albanees: *Republika e Kosovës*; Servisch: Република Косово, *Republika Kosovo*). Die oenofhankelikheid wordt vo 't moment moa deur 90 van de 193 leedn van de Verênigde Noaties erkend.
thumb|left|<center>Koarte van Kosovo
Alexandre Borges

**Alexandre Borges Corrêa** (Santos, 23 februoari 1966) is een Brazilioanschn acteur.

J' is getrouwd met de Brazilioansche actrice Júlia Lemmertz in 1993 en z' hen e zeune Miguel. Zy had al e dochter Luíza met heur eêste vint. Z' hen tegoare gespeeld in verschillige feuilletongs, tv-series, films en theoater.
Rafael Correa

thumb|Rafael Correa

**Rafael Vicente Correa Delgado** (Guayaquil (Ecuador), 6 april 1963) is een Ecuadorioanschn econoom en polletieker. En is lid van de polletieke partie Alianza PAIS. Up 26 november 2006 is 'n president van Ecuador ekommn. In de verkieziengn was zyn teegnstander Álvaro Noboa.

Correa studeerde economie an den universiteit van Guayaquil (Ecuador), den Université catholique de Louvain (België) en de University of Illinois at Urbana-Champaign (Verênigde Stoatn).

Rafael Correa is getrouwd met de Belgische Anne Malherbe en z' hen twi dochters en e zeune.

## Externe koppelienge
* Zyn officieeln verkieziengssite
Josh Duhamel

miniatuur|Josh Duhamel
**Josh Duhamel** (North Dakota, 14 november 1972) is een Amerikoanschn acteur.

## Filmografie
* 2004	*[[The Picture of Dorian Gray]]* - Dorian Gray
* 2004	*[[Win a Date with Tad Hamilton!]]* - Tad Hamilton	
* 2006	*[[Turistas]]* - Alex	
* 2007	*[[Transformers]]* - Capt. William Lennox	
* 2009	*[[Transformers: Revenge of the Fallen]]* - Maj. William Lennox	
* 2010	*[[The Romantics]]* - Tom	
* 2010	*[[When in Rome]]* - Nick Beamon	
* 2010	*[[Ramona and Beezus]]* - Hobart	
* 2010	*[[Life as We Know It]]* - Eric Messer	
* 2011	*[[Transformers: Dark of the Moon]]* - Lt. Col. William Lennox	
* 2011	*[[New Year's Eve]]* - Sam Ricker
* 2012	*[[Fire with Fire]]* - Jeremy Coleman
Jeremy Renner

miniatuur|Jeremy Renner
**Jeremy Renner** (California, 7 januoari 1971) is een Amerikoanschn acteur.

## Filmografie
* 1995 *[[National Lampoon's Senior Trip]]* - Dags
* 1996 *[[Paper Dragons]]* - Uncredited	
* 2001 *[[Fish in a Barrel]]* - Remy
* 2002 *[[Dahmer]]* - Jeffrey Dahmer
* 2002 *[[Monkey Love]]* - Dil	
* 2003 *[[S.W.A.T.]]* - Brian Gamble	
* 2004 *[[The Heart Is Deceitful Above All Things]]* - Emerson	
* 2005 *[[A Little Trip to Heaven]]* - Fred	
* 2005 *[[North Country]]* - Bobby Sharp	
* 2005 *[[12 and Holding]]* - Gus Maitland	
* 2005 *[[Neo Ned]]* - Ned
* 2005 *[[Lords of Dogtown]]* - Jay Adams Manager
* 2006 *[[Love Comes to the Executioner]]* - Chick Prigusivac	
* 2007 *[[The Assassination of Jesse]]* - James
* 2007 *[[28 Weeks Later]]* - Sergeant Doyle	
* 2007 *[[The Assassination of Jesse James by the Coward Robert Ford]]* - Saul
* 2009 *[[Ingenious]]* - Sam
* 2009 *[[The Hurt Locker]]* - Sergeant First Class William James
* 2009 *[[The Town]]* - Jem Coughlin
* 2011 *[[Thor]]* - Clint Barton/Hawkeye
* 2011 ** - William Brandt	
* 2012 *[[Avengers]]* - Clint Barton/Hawkeye
* 2012 *[[The Bourne Legacy]]* - Aaron Cross/Kenneth Gidson
* 2012 *[[Low Life]]* - Orlando the Magician
* 2013 *[[Hansel and Gretel: Witch Hunters]]* - Hansel
Willem I van de Nederlandn

thumb|<center>Willem I, keunienk van de Nederlandn
thumb|<center>Verênigd Keunienkryk van de Nederlandn (1815-1830)
**Willem Frederik van Oranje-Nassau** (Den Haag, 24 ogustus 1772 - Berlyn, 12 december 1843) was, oender de noame Willem VI, prins van Oranje-Nassau (1795-1813), vorst van Fulda en groaf van Corvey, Weingarten en Dortmund (1802-1806). Oender de noame **Willem I** was 't ie soeverein vorst van de Nederlandn (1813-1815), keunienk van de Nederlandn en grôothertog van Luxemburg (1815-1840). Je was ook hertog van Limburg (1839-1840). 

Tusschn 1815 en 1830 vormdn de Noôrdelikke en de Zudelikke Nederlandn één stoat, 't Verênigd Keunienkryk der Nederlandn. Achter de Belgische Revoluusje van 1830 is België oenofhankelik gekommn.
## Jeugd, trouw en joenges
Willem Frederik was de derde zeune van stadhouder Willem V van Oranje-Nassau en prinsesse Wilhelmina van Pruuschn (1751-1820), e nichte van keunienk Frederik II van Pruuschn.

Willem Frederik zelve trouwde in 1791 me zyn nichte Wilhelmina van Pruuschn (1774-1837), zuster van Frederik Willem III, keunienk van Pruuschn. Ze kreêgn vier joenges:
*Willem Frederik George Lodewijk, de loatere keunienk Willem II
*Willem Frederik Karel (Frederik van Oranje-Nassau)
*Wilhelmina Frederika Louise Paulina Charlotte (Paulina van Oranje-Nassau), gestorvn an heur zes joar
*Wilhelmina Frederica Louisa Charlotte Marianne (Marianne van Oranje-Nassau)
## Verênigd Keunienkryk  van de Nederlandn
De belangstellienge van Willem I gieng surtout noa handel en economie in zyn Verênigd keunienkryk. Je wilde der e grôotmacht van moakn, toegespitst ip handel in 't noôrdn en industrie in 't zuudn. Oender zyn bewiend kwam 't er een uniform belastiengstelsel en is 't bankweezn uutgebouwd. Je zorgde ook vo verbeterienge van infrastructuur, industrie en stoômvoart.

J' had ook andere ambiesjes. Je wilde van 't Verênigd keunienkryk van de Nederlandn een eênheidsstoat moakn. Moa deur zyn hervormiengn ip godsdiênstig en toalkundig vlak kwam 't er vele teegnkantienge, surtout in 't zuudn. De verfranste burgerie in Vloandern was 't er nie mee gediênd da 't Nederlands d' officiële toale kwam en de katholiekn wildegn hunder nie loatn doên deur e protestantsche keunienk. De spanniengn kwoamn zo grôot da 't endigde in de Belgische Revoluusje van 1830.

## Troônsofstand
Willem I wierd oender grôote diplomatieke druk verplicht van d' oenofhankelikheid van 't keunienkryk België t' anveirdn. In 1840 deêd ie troônsofstand in 't voôrdeêl van zyn zeune Willem II.
 
In november vertrok Willem noa Berlyn oender de noame groaf van Nassau. J' hertrouwde in februoari 1841 met de katholieke Henriette d'Oultremont, die an voaderskant stamde uut e Woalsche oadellikke familie.
Luuk (stad)

**Luuk** (Frans: *Liège*, vo 1949: *Liége*; Woals: *Lîdje*; Nederlands: *Luik*; Duuts: *Lüttich*) is d'n hoofdstad van de Belgische provinsje Luuk. De stad ligt an de Moas. Luuk het e goeie 190.000 inweuners. Heêl 't stedelik gebiêd van Luuk, me voôrsteedn lik Seraing, Saint Nicolas, Ans, Herstal en Flémalle, telt à peu près 600.000 inweuners.
thumb|left|<center>Zicht ip Luuk

Den Universiteit van Luuk (Université de Liège, ofkortienge ULg) is gesticht ten tyde van 't Verênigd Keunienkryk der Nederlandn oender Willem I en officieel ing'huldigd in 1817.
## Geografie
Deêlgemeêntes:

## Beziênsweirdigheedn
* Prinsbisschoppelik paleis
* Perrong, piloare met e fonteine ip de markt
* De romoansche Sint-Bartolomeüskerke met de doopvoente van Reinier van Hoei
* De Sint-Moartensbasilieke
* De Sint-Pauluskathedroale
* Montagne de Bueren, trap met 374 treedn
* De nieuwe stoasje Luuk-Guillemins, vernieuwd tusschn 2000 en 2009 

Ofbeeldienge: Liège JPG01.jpg|Prinsbisschoppelik paleis
Ofbeeldienge: Liège JPG03.jpg|Perrong, piloare met e fonteine ip de markt
Ofbeeldienge: Liège JPG00c.jpg|Sint-Bartolomeüskerke
Ofbeeldienge: Coeurstmartinliège.jpg|Sint-Moartensbasilieke

## Bekende Luukenoars
* César Franck, componist
* Justine Henin, tennisspeelster
* Axel Hervelle, basketter
* Didier Reynders, polletieker
* Georges Simenon, schryver
* François Sterchele, foetbollist

## Externe koppelienge
* Website van de gemeênte Luuk
New York (stoat)

thumb|300px|Stoat New York
**New York** is een van de stoatn van de Verênigde Stoatn van Amerika. Der zyn bykan 19.500.000 inweuners.

Ofbeeldienge:Flag of New York.svg|Vlagge
Ofbeeldienge:Seal of New York.svg|Zegel


New York grenst in 't zuudn an de stoatn New Jersey en Pennsylvania en in 't oostn an Connecticut, Massachusetts en Vermont. De stoat het ook e maritieme grenze me Rhode Island. Verder grenst 't ook an de Canadeesche provinsjes Ontario in 't westn en Québec in 't noordn. D'n hoofdstad is Albany.

Der wordt dikwils verweezn noa de stoat met de noame 'New York State' vor e verschil te moakn met de stad 'New York City'.

## Geografie
De stoat New York besloat 141.205&nbsp;km², woavan 122.409&nbsp;km² land.

Der zyn styf vele meern en riviern. New York ligt an 't Eriemeer en 't Ontariomeer. 't Champlainmeer vormt e deel van de grenze me Vermont. De belangrykste riviere is de Hudson. Styf gekend zyn de Niagarawoatervalln ip de grenze me Canada. De belangrykste eilandn zyn Manhattan, Long Island, en Staten Island.


Ofbeeldienge: Dtalbany.jpg|Hoofdstad Albany
Ofbeeldienge: Liberty-statue-from-front.jpg|Vryheidsbeeld van New York
Ofbeeldienge: Hudson river from bear mountain bridge.jpg|Hudsonriviere
Ofbeeldienge: 3Falls Niagara.jpg|Niagarawoatervalln
Universele Grammoatica

In de theoretische toalkunde is d' **universele grammôatica** (**UG**) e v'roundersteld angeboorn toalvermeugn, dad olle meinschn (mor warschynlik gin êen ander bêestesoôrte) bezittn. De theorie v'roundersteld e gemêenschappelik mechanizme dad olle toaln van de weireld gemeên en. Zounder da bôazispatrôon wôare 't proces van toalverwervynge nie meugelik.

De theorie van d'universele grammôatica wierd vôorol uutgewerkt deur den Amerikôanschen toalkundigen Noam Chomsky. Diene zyn publicôaties verôorzaktn e revolutie in de toalkunde. Chomsky formuleerde zyn theorie ip ground van een antal observôaties:
* olle kynders (en toud ip zeker ôogte ôok de mêeste vulwassene) kunn olle toaln lêern; adoptiekynders lêern geweunlik vloeiend de toale van under nieuw vôaderland spreekn.
* olle toaln bevattn vergelykbôare grammaticoale constructies; werkwôordn (*verba*) en zelfstandige noamwôordn (*nomina*) kommn byvôorbild universeel voôrn.
* toaln bevattn recursieve constructies, die nie angelêerd kunn weirdn zounder e "recursiemodule" in de meinschelike eirsns; ander bêestn en gin recursievermeugn.

E centroal doel van de toalkunde, zeggn Chomsky en andere in ’t generatieve paradigma, is vou de psychobiologische groundslag van den UG blôot te leggn, t.t.z. et toalorgôan in de meinschelike eirsns die de meins van bêestn lat verschilln. Dôarmei is toalkunde in da paradigma e cognitieve weetnschap.
## Referenties
Thierry Debels

**Thierry Debels** (Brugge, 1968) is e West-Vlamsche schryver van wel twientig boekn over finansjes en 't Belgisch keuniengshuus.
Zen latste boekn giengn over keunieng Boedewyn, prins Laurent en de centjes van de Vloamsche zangers.
## Boekn
*De ondergang van Fortis, 2009
*De kredietcrisis doorgelicht, 2009
*Mijn jaar bij Jean-Marie Dedecker, 2009
*Het verloren geld van de Coburgs, 2010
*Koning Boudewijn. Een biografie, 2010
*De rinkelende kassa van de Vlaamse popmuziek, 2011
*Prins Laurent. Rebel met een reden, 2012
*Kroongeheimen, 2013

## Externe koppelienge
*Houtekiet
Griekse goodn

thumb|Stamboom van de Griekse Goodn
Der zyn vele **Griekse goodn**, mo de bekendste zyn dedie va den Olympusberg (in 't nôordn va Grieknland). De meeste van ier oendr zyn va den Olympusberg, mo de oenderste nie ollemale.

* Zeus is den opprgod, 'n is de zeune va Kronos. Zeus is de god van de dunder en de bliksem en zyn bienaamn zyn Wolknverzamelaere en Bliksemslingeraere.
* Hera is de vrouwe en de zustr va Zeus, z' is dus ook e dochtr va Kronos. Zy is de beschermster van de vrouwe en de godinne van 't huwelik.
* Poseidon is e broere va Zeus en dus ook were de zeune va Kronos. 'n Is de zeegod met de drietand en zyn biename is de aardschokkr.
* Demeter is de godinne van de landbouw en de vruchtboarheid. Zy zorgde voe 't voedsel voe de Griekn.
* Dionysos es de zeune va Zeus en Semele. Je droenk tie al ne ké geirn e glazetje, want jis tie de god va de wien en de feestn.
* Hermes is de zeune va Zeus en Maia (da 's e dochter van Atlas) en 'n is de bode va de goodn. 'n Is de god va de list en de handel(-oars) en de dievn. 'n Is ook de begeleidr van de schimmn no 't huus va Haides.
* Athena is de dochtr va Zeus. Ze was ut vulle waapnutrusting ut Zeus zyn hoofd gekomn, en Hera voend da nie zo geestig. Athena is de godinne van de wysheid en eur bienaamn zyn Pallas en Tritogeneia.
* Ares is de zeune va Zeus en Hera en niemand et em geirn omdat 'n de god va den orlooge is.
* Afrodite is de dochtr va Zeus en Dione, of ze is uut 't schuum va de zee geboorn. Zy is de godinne va de schoonheid en va de liefde.
* Apollo is de zeune va Zeus en Leto, zen tweelinkzuster is Artemis. Apollo is de god va 't licht, d'harmonie, de kunsten en de weetnschappn.
* Artemis is de dochtr va Zeus en Leto, en eur tweelinkbroere is dus Apollo. Zy is de godinne va de jacht. Zy brinkt e pynloze dood me eur zachte pyln.
* Hefaistos is de zeune va Zeus en Hera, mo Hera moest em eest nie en, en dus e ze zy em va e berg gesmeetn. Doarom stoat 'n em bekend als de kreupele god. Mo 'n e wel twee rechtrhandn, wan 'n is de god va 't vier en de smeedkunstn.
* Haides is de god va den oenderweireld, 'n is e zeune va Kronos en e broere va Zeus.
* Eris is de godinne va de ruzje en de twist. Volgens de mythe is 't deur eur dat'n Trojoansen orloge is begost.
* Helios is de zeune va Hyperion en 'n is de god va de zunne. Em rydt iedrn dag me ze zunnewaagn roend.
1772

1769 - 1770 - 1771 - **1772** - 1773 - 1774 - 1775
't Joar **1772** is 't 72e joar in de 18e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Geboorn
;ogustus
*24 - Willem I, keunienk van de Nederlandn
## Gestorvn
*Bernard de Wilde, Vlamschn architect
Kangoeroes

**Kangoeroes** (Macropodidae) zyn e familie van buudelbeestn (Marsupialia). De noame 'kangoeroe' wordt gebruukt vo de vier grotste soort'n, moa der bestoan nog e kêe 50 klindere soort'n lyk wallabies, boomkangoeroes, wallaroes en pademelongs. Ze leevn in Australië moa ze zyn ook te viendn  in Nieuw-Guinea. D' Australiërs anzien de kangoeroe lik hunder nationaal symbool.

De noame Macropodidae wil zeggn "grootpootign", wat da verwyst noar hunder enorme achterpoot'n. Kangoeroes spriengn on z' under zeere willn verplatsn, en ze loop'n ip vier poot'n vo troage te goan. Ze kunn'n nie achteruut loop'n, moa ze kunn'n wel drie kêes zo verre spriengn of under eign lengte. Ze kunn'n ook zwemmn os 't noodig is. De kangoeroe is e plantneter. Z' eet'n gas, moa sommigte eet'n ook struuk'n.

Kangoeroes zyn buudelbeest'n omdan de wuvetjes under joengn droagn in e speciaal zaksje an hunder lyf.

Der bestoan vier soort'n 'echte' kangoeroes:
*De roste reuzekangoeroe (*Macropus rufus*), de grotste buudelbeeste ter weireld. 
*De grysde reuzekangoeroe (*Macropus giganteus*) 
*De westelik grysde reuzekangoeroe (*Macropus fuliginosus*), e bitje klinder
*D' antilopekangoeroe (*Macropus antilopinus*)
Ouwdurp

[thumb|right|275px|Ouwdurps landschap mit d'n [Vuurtoren Ouwdurp|vuurtoren op de achtergrond]]
**Ouwdurp** (Hollans *Ouddorp*) is 't meêst westelijke durp op 't Hollanse eiland Goeree-Overflakkee. Per januaori 2023 hao 't durp 6.295 inweuners en d'rmee is 't nae Sommerdiek 't groôste durp van 't eiland. Saeme mit Goeree en Stellendam vurmt et sind 1966 de gemeênte Goeree. De belangriekste middels van bestoan binne de visserieje, et toerisme en de landbouw. 

## Landbouw
De landbouw is 't ouwste van de drieje. 't Landleven op Ouwdurp was altied nogal kleinschaelig in das noe relatief nog zôô. Vroeger wier d'r veel bloomzaed in sjelott'n eteelt. De leste jaeren worre d'r aok steeds meer blomen ekweekt. Ouwdurp lig op de grens van zand - in kluigrond in veur sommige gewassen is dat ideaal. An de aore kant is zand niejt zôô vruchtbaer vandeer dat veel percelen een stik ofegrave binne, uutmiene hietende dat. De grond wier in wallen langs de percelen egooit. Je kriegt hiermee een apart beslote lanschap wat een schurveliengenlanschap enoemd wordt. Op Ouwdurp zelf worre deze schurveliengen trouwes; 'hoagten' enoemd.

## Visserieje
De visserieje op Ouwdurp is opebloeit sind dat 't durp een eige haevene heit. Die haevene is in de jaeren 1860-1861 egraeve. Vroeger hao Ouwdurp veural gornetvissers mar nae de ofsluuting van de Grevelingen bin 't aok zêêvissers eworre. Zêêvissers visse veural op tonge in scholle. Sind de ofsluuting in 1972 leit de Ouwdurpse vloot op Delta in Stellendam. De vloot bestoat nog uut zo'n vuuftien kotters weervan d'r twêê paelink visse op de Grevelingen vanuut de ouwe haevene. Veur de rest word de ouwe Ouwdurpse haevene noe veural veur jachen gebruukt.

## Recreaosie
't Toerisme is opekomme nae den Twêêde Wereldoorlog. Ouwdurp wier antrekkelijk vanwege 't strange in de natuur. In de beginjaeren bin d'r ontzett'nd veel zeumerhuusies in campings uut de grond estampt. Soms slechte van kwaliteit. Gelokkig is ter noe wel andacht veur kwaliteit. 't bin noe veural luxe vekantieparken as Port Zélande, Noordzeêpark in De Klepperstee. Ouwdurp stoat tot vaorde in Duusland bekend as femilie badplekke.

## Durpsstructuur
Oorspronkelek bestieng Ouwdurp uut lintbebouwing langs een antal wegen. De ienige concentraotie was rond de kaereke in de rienk. Vanof 1960 binne d'r een paer vrie grôte stikken bie ebouwd an de noordkant van 't durp, 'Plan ôôst' in 'Plan zuud'. De leste jaeren is dat veranderd in noe wordt d'r haest niejt meer nieuw ebouwd vanwege regels vanuut de provincie. D'r spele in de durpsgemêênschap dichte discussies omdat Ouwdurpse starters op de weuningmart gin huus kunne kaope omdat et te diere is in omdat er weinig geschikte huuzen te kaop binne. 

## Externe koppeliengn
* Plaatsengids
* AlleCijfers
Zeus

thumb|'t Oofd van Zeus in 't Nationoal Archeologisch Museum van Athene (Grieks: Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο / Ethnikó Archaiologikó Mouseío)

**Zeus** is den oppergod van de Griekn. 'n Is de grotstn van al d' Olympische goodn. Zyn paleis stoat dus ip den Olymposberg. Zeus is de god van de dunder en de bliksem. Zyn bynaamn zyn Wolknverzamelare en Bliksemslingerare.
 
'n Is de zeune va Kronos. 'n Et zyn vaadr oenderworpn en ezo is 't hy de machtigsten gewordn. Poseidon (God va de zee) en Haides (God va den oenderweireld) zyn zyn broers. Ze zustr, Hera, is ook zyn vrouwe. 'n Et kinders by Hera (lik Ares) mo 'n et ook kinders bij meerdere godinnen en sterflikke vrouwen.

Ze zeggn dat, ot Zeus zyn hoofd schudt, da de bergn doe beevn.
Trojoansen orloge

thumb|<center>Brand in Troje deur J.G. Trautmann
Den **Trojoansen orloge** is volgens de mythe begunn deur de godinne Eris. Zy was nie uutgenodigd ip een trouwfeeste va Peleus en Thetis, woar dan al d' andere goden wel anwezig woarn. Doarom wilde ze ruzjie stookn (z'is de godinne van den twist). Ze smeet een goudn appel in de zale en doarip stoend er *voe de schoonste*. En, lik da Eris gepeisd had, begostn al de godinnen ruzjie te maakn over wien dat er de schoonste was. Uutendelik goenk et tussen drie godinnen:
* Athene (Godinne van de wysheid en de slimme oorlogvoeringe)
* Hera (Godinne van het huwelik)
* Aphrodite (Godinne van de liefde)
Eigntlik moest Zeus kiezn tussen under, moa je peisde dat er ruzjie gieng va komn. Doarom moest Paris kiezn. Ze probeerden em alledrie omme te koopn. Athene beloofde hem succes in de stryd, Hera goenk em vele macht geevn en Aphrodite beloofde hem de schoonste vrouwe van de weireld. Paris koos direct voe Aphrodite, mo de schoonste vrouwe was Helena, die getrouwd was me Menelaos (keunienk va Sparta). Mo Aphrodite voend da geen probleem en dus zorgde ze dervoorn da Priamus ( = Paris voader) en  Paris me nog een hoop volk no Sparta moest goan. Je was doa gastvry ontvangn. Mo Menelaos moest weg, omdat het de begroavienge va zyn grootvoader was. Paris waagde zyn kans en uutendelik is Paris tope me Helena en een poar schatten va Menelaos weregekeerd no Troje. Menelaos wilde nateurlik zyn vrouwe were en je gienk achter heur no Troje. Omdat, dankzy een list va Odysseus, al de vintn die een oogsje han ip Helena een eed han ofgeleid, gienk Menelaos met e groot leger no Troje. Die eed hield in dat ot de vint va Helena ooit in probleemn komt, d' andere hem goan helpn. Z' hen die eed ofgeleid voorda ze wisten dat Menelaos heur vint zou worden.

## Ende van den orloge
Achter tien joar vechten, komt Odysseus met e list: 't Trojoans peird. Da 's een houtn peird die groter is of de stadspoôrte va Troje. De dapperste Griekn kruupn in da peird en ol d' andere goan weg met de scheepn en ol. Het kamp brandn ze plat. Da is ollemale 's nachts gebeurd. 's Nuchtends zien de Trojanen niks, buuten dat houtn peird. Ze peizn da de Griekn zyn weggeloopn en dat da peird e cadeau is voe de goodn. Ze beginnen me da peird binnen te trekkn in de stad en do voorn moetn ze e stik va de meur ommeleggn. Laocoön zegt dan ze da nie moetn doen, mo der komt e zeeslange uut de zee en ne verslindt Laocoön en zyn 2 zeuns. 's Nachts, on de Trojanen droenke zyn van 't feesten, toen sluupn de Griekn uut het peird en zetten ze de stadspoôrte oopn. Ze zeggn teegn d' andere Griekn dan ze were meugn kommn va da eiland woa dan z' under en weggedookn. De Griekn valln binnen in Troje en zo winnen de Griekn den oorloge. Mo tzien wel e poar Trojaanen die kun ontsnappn, woaroender Aeneas. Zieder vluchtten weg no Italië, e afstammelinge va Aeneas, Romulus, sticht gunter Rome.
Iedereen West-Vlaams

"**Iedereen West-Vlaams**" is 'n app (kort vor *application*) die deur de provinse van West-Vloanderen is oentwikkeld vo tabletcomputers. 't Is in 'n iPadversie beschikboar up *iTunes*, en in 'n Androidversie up *Google-play*. 't Schynt dat dienen app vor een poar daagn up nummer êen van den *Apple-apps* top tiene gestoan het achter dat het up de radio gepromovèrd is. Roend dien tyd is der ook een reekse programs met de zelste name up Focus & WTV uutgezoendn.

## Externe koppeliengn

* Iedereen West-Vlaams (provinse van West-Vloanderen)
* Iedereen West-Vlaams (Focus & WTV)
* Mo gow zeg! Lessen West-Vlaams voor voor wie er gaat roendtjolen (De Standaard)
Taylor Lautner

miniatuur|Taylor Lautner
**Taylor Lautner** (Grand Rapids, 11 februoari 1992) is een Amerikoanschn acteur.
In Flanders Fields (museum)

't **In Flanders' Fields Museum** is 'n modern en interactief oorlogsmuseum over den Êestn Weireldorloge da gevestigd is in de loaknolln van Yper. 't Gebouw was prakties hêeltegansten vernield in den Slag vor Yper mor is sinsdien deftig gerestaurèrd. 't Museum hè se name gekreegn van een gedicht van den Canadees John McCrae: In Flanders Fields.

## Thema

De tentôonstellienge toogt den anlôop toet den Êestn Weireldorloge, de verwoestienge binst den orloge en den herupbouw achter den orloge. 't Museum stoad in 't tèekn van de menschn die den orloog' èn meegemakt, en toogd under verhoaln met under stemmn en gezichtn.

't Museum is in juni 2012 heroopnd achter 'n slutieng vo renovoasjes, woavan da 't de bedoelienge was dat de bezoeker 'n mêer persôonlikke belevienge van een oantal menschn van dien tyd zoen deuremoakn. D'er is ook informoasje over roetn roend Yper die met den orloge te moakn hên, zodan de menschn angemoedigd wordn d'echte loopgroavn en kerkhoovn te goan bekykn.

## Externe koppelienge
* Site van 't museum

## Referensjes
*Tobias Arand: *Zwischen Emotion und Distanz – Zwei museale Wege der Annäherung an den Ersten Welt-krieg.* *Das 'In Flanders Fields-Museum' Ypern/Belgien und das 'Historial de la Grande Guerre' Péronne/Frankreich*. In: Geschichte, Politik und ihre Didaktik Heft 31, 2003, Heft 1/2, S. 74- 83.
* Holt, Major & Mrs; *Holt's Battlefield Guide to Ypres Salient* (England: Pen & Sword Books 1997) ISBN 978-0-85052-551-9
John McCrae

Lutenant-kolonel **John Alexander McCrae** (Guelph (Ontario), 30 november 1872 - Boulogne-sur-Mer, 28 januoari 1918) was 'n Canadeeschn dichter, dokteur, schryver, kunstenoare en militêr binst den Êestn Wêrldorloge en 'n chirurg binst den Twidden Slag vor Yper. J'is 't mêeste gekend vo z'n gedicht "In Flanders Fields". 

John McCrae was angesteld as veldchirurg van de Canadeeschn artillerie en was 't hoofd van 't veldhuspitol binst de Twidden Slag vor Yper in 1915. Den dôod van z'n vriend, lutenant Alexis Helmer was den inspiroasje vo 't gedicht "In Flanders Fields", da was geschreevn up den derden meie 1915 en was êest uutgegeevn in 't magazine *[[Punch]]*.

Van den êestn juni 1915 was McCrae overgebrocht van d'artillerie no 't olgemêen huspitol in Dannes-Camiers teegn Boulogne-sur-Mer in 't nôordn van Vrankryk. "In Flanders Fields" wierd in 't begin anoniem in *Punch*, in d' uutgoave van den achtsten december 1915 uutgegeevn, moar in den index stoat je vermeld as den auteur. 't Gedicht wierd rap êen van de mêest populaire gedichtn van den orloge.

Up 28 januoari 1918 stierft je an 'n loengontstekienge die nog gecomplikèrd wierd deur 'n hessenvliesontstekienge, en wierd begroavn in 't *Commonwealth War Graves* (seksie Wimereux Cemetery), 'n poar kilometers inland van Boulogne.
Slag vor Yper

In den loop van den Êestn Wêrldorloge zyn d'er vuuf **Sloagn vor Yper** gewist:

*Êestn Slag vor Yper (19 oktober - 22 november 1914)
*Twidden Slag vor Yper (22 april - 15 meie 1915)
*Slag om Passchendoale (31 juli - 6 november 1917), ook gekend as den Derden Slag vor Yper
*Slag van de Leie (9 - 29 april 1918), ook gekend as den Vierden Slag vor Yper
*Vuufden Slag vor Yper (28 september - 2 oktober 1918)
Palazzo Pitti

'T **Palazzo Pitti** es e palys en e museum in den Italioanschn stad Firenze woarda 't an de zuudkant van de riviere Arno ligt.

## Geschiedenisse
De rykkn bankier en commerçant Lucca Pitti wildigde round 1440 voor emzelve een palys lattn bouwn da grôoter en schoonder wos dan ol de andere palyzn in't stad. Iermee ad ie surtout de familie de' Medici ip't oge die ip die moment êen van de belangrykste families wos van Firenze. 't Palazzo Pitti werd uutendelyk in 1458 gebouwd achter e tèkenienge van Brunelleschi, moar achter een tydje wos de familie Pitti kapot geconcurreerd en ze gingn falliet. 'T hêele palys werd verkocht in 1549 an Eleonora van Toledo wordeur da't in andn kwam van de familie de' Medici die der vo de volgende êeuwn in gingn weunn (tot et uutstervn van't geslacht in 1737). 'T palys ei pertank de noame van zyn êerstn eigenoare bluuvn oud'n, oewel dat de familie Pitti der dus mo kort in eit verbleevn. Wel ein de Medici uit nyd vo de Pitti ol ulder woapnschildn deruut verwyderd, op êentje na da nu nog te zien es in de oogte links op den oek van de Sdrucciolo dei Pitti, 't smolle stratje tegenover 't palys. Cosimo I de' Medici verbound als grôotertog ôok 't Palazzo Pitti me 't Palazzo Vecchio deur de constructie van de Corridoio Vasariano. 

Achter de Medici wos't palys van't uus Habsburg Lotharingen moar ol de kunstschatn die de Medici der verzoameld ad'n kwoamn nie in ulder bezit mo wiern eigndom van 't stad Firenze.
Achter d'êerste fase van d'Italioansche êenmoakienge wos Firenze efkes (van 1859 tot 1870) de ôofdstad van't land en werd 't palys de residentie van d'Italioansche keunienklyke familie. E grôot dêel van d'indeelienge komt uut deezn tyd.

## Indeelienge
An't ende van de 16de en bist de 17de êeuwe wos ter gin êen vorstelyk palys grôoter lyk 't Palazzo Pitti. In de loop van de tyd es ter ôok nog an bygebouwd. De gevel es 205 meter lank en 36 meter oge. 't palys eit e grôote *cortile* of koer, die ontworpn es gewist deur Bartolomeo Ammanati. De *cortile* dient als e soorte van toegang tot de Bobili-hoovn die hoger geleegn zyn achter 't palys. Ip die koer stoat e grotte, de Mozesgrotte, met nen ovoaln woaterreservoir. De *cortile* koest ôok ounder woater gezet wordn vo der e zêeslag t'ensceneern (e gedacht dat ginspireerd es deur de *naumachia* in de Oudheyd. 

In't gebouw zyn der nu zes museums:
* Galleria Palatina me verschillige zoaln vul schilderyn van bekende kunstschilders
* Galleria d’Arte Moderna
* Museo degli Argenti (zilvermuseum)
* Galleria del Costume (kostuummuseum)
* Appartementi Monumentali
* Museo delle Porcellane (porselynmuseum)

In de Galleria Palatina, 't museum me schilderkunst, angn werken van vele Italiaanse kunstschilders lyk:
* Titiaan
* Rafaël (*Madonna del Granduca*)
* Tintoretto
* Caravaggio
* Botticelli
* Andrea del Sarto
* Fra Filippo Lippi
* Perugino
* Antonio Canova

Der angn ôok buutnlandsche schilders, ounder andere Diego Velázquez, Antoon van Dyck en Rubens.
Groot-Filipsfort

**Groot-Filipsfort** (Nederlands: *Groot-Fort-Filips* of *Groot Fort Filips*, Frans: *Grand-Fort-Philippe*) is e gemêente in't Fransche Noorderdepartement in't arroundissement Duunkerke. 't Ligt an de Opoalkust, woarda de Aa in de Nôordzee uutkomt, ip de grenze van Frans-Vloandern en Artesië. Groot-Filisfort grenst an de gemêentn Grevelingn en Ooie.

Groot-Filipsfort ligt an de westelyke kant van de gekanaliseerde Aa, an de oovrkant van Klêen-Filipsfort, e stadsdêel van Grevelingn. De twêe gemêentes zyn vernoemd na't fort da ter gebouwd werd deur de Spanjoardn in de zestiende êeuwe en da de noame kreeg van de Spoansche keunink Filips II.
Zuudpeëne

**Zuudpeëne** (/zy.pi.ən/) of **Zuydpene** (Nederlands: *Zuidpene*, Frans: *Zuytpeene*) is e gemêente in de Fransche Westhoek in 't Fransche Noorderdepartement. 

## Geografie

't Durp is enoemd na de Peënebeeke, e klêen reviertje dat doa passeert en da ôok zun noame i gegeevn an de bygeleegn gemêente Nôordpene.

## Histoorie

## Bezienswoardigeedn

* De Sint-Voastkerke
* 't Kerkhof van Zuudpene woarda acht Britse oorlogsgroavn lign

## Bekende inweuners
* Mathieu Elias: schilder (1658-1741)

## Referensjes
Wormhout

**Wormhout** (/wµrmut/) es een gemêente in 't Fransche Noorderdepartement, mêer bepoald in de Fransche Westhoek. In 1962 veranderde de gemêente officiël d'oude schryfwyze *Wormhoudt* in Wormhout deur de veranderde spellienge van Nederlandsche plekkenoamn.

## Geografie
Wormhout ligt in 't Fransche Houtland en der passeern twêe woaterlôopn deure, den Yzer en de Penebeke.

## Geschiedenisse
thumb|left|250px|Kerke van Wormhout

Wormhout es vo den êerste kêe vermeld gewist ip 't ende va de zevende êeuwe as *Woromhold* in 't cartularium van d'abdy van Sithiu, 't teegnwôordige Sint-Omaars. Ierin ester e meldienge da ter e schenkienge wos van't domeyn genoamd *Woromhold* va ne zekere Heremarus an Sint-Winok. 't Verhoal goa da de Bretoense keuningszeune Winok, die an d'ôosprounge ligt vande stichtienge van d'abdy van Sint-Winoksbergn, ipnieuwe de stilte ipzochte in 't zuudelyker geleegn Wormhout. Winok bouwde der round 695 ouk e klôoster an de bôord'n van de Penebeke. 't Klôoster wierd loatr wel verwoest deur de Vikings, mo derachter heripgebouwd in Sint-Winoksbergn. Na't schynt es Winok in 717 ôok begroavn gewist in Wormhout mo kwam zyn gebêente loatr in d'heropgebouwde abdy van Sint-Winoksbergn terecht.

't Groafschap Wormhout wierd gesticht in 1067 en makte dêel uut van't Groafschap Vloandern.

By de Beeldnstorm van 1566, die gestart wos in Steenvoorde, wierd de kerke vernield deur de Geuzn. In 1578 wierd ze were heripgebouwd.

Wormhout wos (lyk olle Nôord-Fransche plekkn) in 1940 bezet deur de Duutschers in de Twidde Weireldoorloge. De gemêente werd bevryd in 1944 oewel da d'officiële kapituloatie van de streke round Duunkerke pas getekend werd ip 9 meie 1945, nen dag achter de kapituloatie van Duutsland, in Wormhout deur de Duutsche vice-admiroal Friedrich Frisius.
Massagetal

thumb
't **Massagetal** van een atoom is de somme van 't antal protoonn en neutroonn in de atoomkern.

De meêste atoomn kunn meêrdere massagetalln hen. Da komt  deur 't feit da 't antal neutroonn in de kern kan varieern. 't Antal protoonn in e bepoald atoom ('t  atoomnummer) is wel assan 't zelfste. 

Vôorbeeld: 't atoomnummer van Helium (He) is 2. Da wil zeggn da helium 2 protoonn het. Vo 't antal neutroonn te weetn van helium, moet er gekeekn wordn noa 't massagetal. (massagetal 3: 1 neutron, massagetal 4: 2 neutroonn, massagetal 6: 4 neutroonn).

Atoomn me 't zelfste atoomnummer moa verschillige massagetalln wordn isotoopn genoemd.

't Massagetal wordt lik e superscript (boovnschrift) vo 't symbool genoteerd, byvoôrbeeld 206Pb, moa 't mag ook lik Pb-206 geschreevn wordn.
Andrew Garfield

miniatuur|Andrew Garfield
**Andrew Garfield** (California, 20 ogustus 1983) is een Amerikoanschn acteur.
Radio Studio 54 Network

**Radio Studio 54 Network** is en Italioansche radiozender in Locri (Calabria).

Under slogan is: *il Bello della musica è che quando ti colpisce non senti dolore (One good thing about music, when it hits you, you feel no pain, Bob Marley)* 
thumb|Studio 54 Network logo
## Presentateurs
* *Luciano Procopio*
* *Rossella Laface*
* *Enzo DiChiera*
* *Marika Torcivia*
* *Demetrio Malgeri*
* *Franco Siciliano*
* *Paolo Sia*
* *Mara Rechichi*

## Dj
* *Francesco D'Augello*

## Externe koppeliengn

* Radio Studio 54 Network
* Live luustern
1658

1655 - 1656 - 1657 - **1658** - 1659 - 1660 - 1661
't Joar **1658** is 't 58e joar in de 17e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
;februoari
*26 - Vrede van Roskilde die en ende makte an de Zweeds-Deense oorloge.
;juni
*14 - Slag by Duunkerke (1658) woarby de vlôotn van Vrankryk en Ingeland ounder Henri Turenne de Spoansche vlôot ounder Juan II van Ôostnryk, landvôogd van de Zuudelyke Nederlandn, versloegn.
;ogustus
*5 - Leopold I van et Illig Roomsche Ryk wierd in Frankfurt tout nieuwe keyzer gekrôond

## Geboorn
;ounbekend
*Mathieu Elias, Frans-Vlamsch schilder
## Gestorvn
;september
*3 - Oliver Cromwell, *Lord Protector* van Ingeland
Mathieu Elias

**Mathieu Elias** (Zuudpeene, 1658 - Duunkerke, 22 april 1741) wos e Frans-Vlamsche schilder.

Elias wos geboorn in e vrêe arme familje, toen em klêen wos moeste em kykn achter 't vee totda tie wierd ipgemerkt deur de Duunkerksche schilder Philippe De Corbehem en Elias by em in de lêer mochte. Achter êenigte joarn in zyn dienste, gienk Elias round 1678 na Parys, verzeker wierd em er lêerling an de *Académie de Saint-Luc*. Achter doctor te zyn gewist an de Sorbonne, klemde Elias ip en kwam mêester in 1684. In 1709 trouwde ie in Parys, mo achter de dôod va zyn vrouwe kêerde em were na Duunkerke. Ondertusschen ad ie d'ôogste groade behoald an de *Académie* en ad ie e goede reputoasje. Je kreeg surtout vele commandn vo religieuze gebouwn te versiern. Je stierf ip 22 april 1741 by em thuus in Duunkerke.

Van zyn werkn bevindt *L'Ascension du Seigneur* em in de kerke van Noordpeene. De Sint-Elooiskerke in Duunkerke en't *musée du Mont de Piété* in Bergn bezittn ôok tableaus van Elias.
1843

1840 - 1841 - 1842 - **1843** - 1844 - 1845 - 1846
't Joar **1843** is 't 43e joar in de 19e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
*Openienge van de Zoo van Antwerpn, één van d' oudste en belangykste ter weireld
*Eêste rit van de spoorlyne Antwerpn - Keuln, achter dat den "Yzern Reyn" ofgewerkt is. De Belgische stoat he nu 559 km spoor aangeleid
## Geboorn
;juni
*15 - Edvard Grieg, Noorsche componist
## Gestorvn
;ogustus
*12 - Willem I, keunienk van de Nederlandn
Artus Quellinus II

thumb|<center>Artus Quellinus II
**Artus Quellinus II** ook *Arnold Quellin* of *Quellijn* (Sint-Truudn, 1625 - Antwerpn, 22 november 1700) was e Vlamschn beeldhouwer. Je wordt ook wel *Artus Quellinus de Joengn* of *Artus Quellinus de Joungern* genoemd. 

Achter een ipleidienge by zyn noenkel, Artus Quellinus den Oudn, kwam't ie in 1650-1651 vrymeêster in de Sint-Lucasgilde van Antwerpn.

Lik vele van zyn collega's trok't ie noar Italië. Je werkte doar in Rome, Firenze en Turyn.

Eênigte van zyn werkn zyn 't graf van bisschop Capello in d' Onze-Lieve-Vrouwekathedroale in Antwerpn, de communiebank van de priorie Leliëndaal in Mecheln, de biechtstoel in de Sint-Lambertuskerke in Ekeren en 't witmarmern beeld van God de Voader in de Sint-Salvatorskathedroale in Brugge.
thumb|left|<center>Graf van bisschop Capello in de kathedroale van Antwerpn
Rooien appel van Beneixama

De **Roon appel van Beneixama** is een appelsôorte die van verre uut Beneixama, een dorptje in 't land Valencia, een zelstandig stik va Spanje komt.

't Is een kleenen roenden rooien appel, die gemakkelik een joar kan bewoaren. J'heed een stieve sterke reuke en e goeie zoet-zeure smake. Je wierd vroeger ook vele gebruukt vo't parfumeren van kleerkassen. 't Grotste stik van de produksche wordt no Astuurje uut'evoerd, oemdat dien appel veel suker heet en da  s'em kun'n 'ebruuk'n vo cider van te maak'n. 

Aloewel dat'n stief goen appel is, etje vil concurrensje 'ekreeg'n van modirnere sôort'n  die gemakkeliker te kweek'n zien en die sterker zien tegen olle soort'n van fruutziekt'n, die 't fruut in gin tied no den ols briengen. Een microbe, met de sjchoone name van Candidatus Phytoplasma mali stikt zien stam an. Zoender tusschenkomste van'n mensch kunnen de boom'n stief zere doodgoan, mô met genoeg zuuste mest kunn'n z'oewverleven.. Die sjchoon'n appel ed ook nog last van 'n ander virus, dasse MLO-virus noemen, mor in vergliekinge met de cultivars, ka t' j'em vil sterker do teeg'n besjcherm'n.

## Riferensjes
Cornelis Weus

**Cornelis Weus** ofte in Franstoalige tekstn **Cornil Weus** (round 1535 - 1587) wos e Duunkerksche koapr.

In 1569 wos tem kapiting ip't ôorlogsschip *de Windhond* da deur de scheepen'n van Duunkerke wierd bewoapend om de visschers te beschermn teegn anvalln van de Woatergeuzn in de contexte van't begun van de Tachtigjoarign Oorlog. Duunkerke wos in dien tyd Spoanschgezind en wos e vôorpost van de katholieke weireld teegn d'ipstandige protenstantsche provincies. E poar kilomèters ten nôordn van de stad begoest 't gebied van de toekomstige Republiek der Zeevn Verenigde Provinciën, die vêel invloed adn ip zêe deur de Woatergeuzn. Deur ulder controle ip de Nôordzêe wierd de bevoorroadienge en de commerce vo 't katholieke Duunkerke vrêe bedreigd.

In meie 1576 viel vice-admiroal Weus d'Ollanders an en ne sloagde derin van nen grôotn ôop woapens en muuniesje an land te bringn in Brouwesaeven in Zêeland da ip da moment geblokkeerd wierd deur Willem van Oranje. 't Lukte Weus ôok om an bôord van *de Windhond* en an't ôofd van en eskoader van tien scheepn ip 20 september van da joar binn'n te voarn in Duunkerke oundanks de blokkoage van de protestantsche ipstandeliengn.

Ip *de Windhond* ad Cornelis Weus as schipper Antoine Bart, die loatr oovergrôovoadr zo kommn van Jan Bart. Weus es ôok rechtstreeks familje van Jan Bart in vrouwelyke lyne deurda zyn dochter Laurence Weus trouwde me Michiel Jacobsen.