open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tienpootign

**Tienpootign** (Decapoda) zyn 'n orde van krêeftachtign in de klasse Malacostraca, woaroender vele gekende soortn lyk de krabbn, krêeftn en geirnoars. De meeste zyn oaseters. D' orde bevat noa schattienge bykans 15.000 soortn in oengeveer 2.700 geslachtn, met oengeveer 3.300 fossiele soortn. Bykan den helt van de soortn zyn krabbn. De geirnoars (3.000 soortn) en Anomura, woaroender heremietkrêeftn en porseleinekrabbn (2.500 soortn), moakn 't grotste deel uut van de reste. 

Tienpootign kunn wel 38 anhangsels hèn. Vuuf poar van die anhangsels zyn looppootn (pereopoodn) ip de latste vuuf segmentn van de thorax. By vele tienpootign droagt één poar van die looppootn schoarn. An de voorkant van de pereopoodn zyn der drie poar anhangsels die zorgn vo de voedienge. An de kop zyn der vuuf poar anhangsels, woaroender moenddeeln en antennes. An 't achterlyf zyn der vuuf poar zwempootn, de pleopoodn. Nog e latste poar, die uropoodn genoemd wordn, vormn de steirt t'hope met de telson. 
## Taxonomie
D' orde Decapoda telt recent 14.756 soortn. 
*Oenderorde: Dendrobranchiata 
**Superfamilie: Penaeoidea
**Superfamilie: Sergestoidea 
*Oenderorde: Pleocyemata 
**Infraorde: Stenopodidea 
**Infraorde: Caridea (geirnoars)	
**Infraorde: Astacidea (krêeftn)
**Infraorde: Glypheidea 
**Infraorde: Axiidea
**Infraorde: Gebiidea 
**Infraorde: Achelata 
**Infraorde: Polychelida 
**Infraorde: Anomura 
**Infraorde: Brachyura (krabbn)

Ofbeeldienge:Lysmata debelius.JPG|Viergeirnoare (*Lysmata debelius*)
Ofbeeldienge:Sally lightfoot crab.jpg|Sally-lichtpootkrabbe (*Grapsus grapsus*) 
Ofbeeldienge:CoenobitaVariabilis2.jpg|Austroalische heremietkrêefte (*Coenobita variabilis*)
Tourmignies

**Tourmignies** es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern, mêer bepoald in't zuud'n van Rysels-Vloandern. Tourmignies grenst an de gemêentn Avelin, Mérignies, Pevelenberg en Attiches. Tweis deur 't center strôomt de Marke.

## Beziensweirdigeedn
* De Sinte-Pieter-in-Antiochiëkerke
* In tydde stound ier ôok 't *Château d'Assignies*, wa gebouwd wierd tusschn 1870 en 1876 in ipdracht van de gelyknoamige familje, mor die platgesmeetn es gewist in 1917 bist den Êestn Weireldoorloge

thumb|left|250px|De Sinte-Pieter-in-Antiochiëkerke
Pevelenberg

**Pevelenberg** (Frans: *Mons-en-Pévèle*) es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern, hil o de zuudkantn van Rysels-Vloandern teegn de schreeve mè 't arroundissement Dowoai. Pevelenberg grenst an de gemêentn Tourmignies, Mérignies, Bersée, Faumont, Moncheaux, Thumeries, La Neuville en Attiches. 

De gemêente Pevelenberg ligt an de voet van de gelynoamign getuugnheuvel van 107 mèiters ôoge. Ip de westelykn flank van dien'n euvel ligt de brounne van de riviere de Marke ip en ôogte van 55 mèiters. 

## Geschiedenisse
In tydde lag Pevelenberg an de belangrykste boane tusschn Rysel en Dowoai. In 673 goaf de Frankische keuniek Theuderik III 't dorpke an d'abdeye van Sint-Vaast in Atrecht die em zelve gesticht adde. Pevelenberg wierd loatr en ounderdêel van't Groafschap Vloandern.

Ip 18 ogustus 1304 wierd ier de gekend'n Slag by Pevelenberg uutgevochtn tusschn 't Vloamsche leeger en de Fransche ounder Filips de Schôonn. De Vloamiengn kreegn ier serieus ip ulder dooze en ezo koestn de Fransche ulder wreekn vo de Guldnspoornslag die ze twêe joar êerder verloorn ad'n.

## Sport
De finoale van de koerseklassieker Parys-Roubei passeert traditionêel olangsn Pevelenberg. Ip't groundgebied van Pevelenberg ligter e kasseystrooke: de *Secteur pavé de Mons-en-Pévèle*, ôok wel de *Pavé du Blocus* enoemd (secteur 11, e vrêe moeilyke strooke van 5 ster'n die drie kilomèiters lank es).


Ofbeeldienge:Mons_pavé_(1).JPG|'t Begun van de kasseystroke van secteur 11
Ofbeeldienge:Mons_pavé_(7).JPG|'t Ende van de kasseystroke

thumb|left|200px|De Sint-Jan-d'n-Doopr-kerke in Pevelenberg
## Beziensweirdigeedn
* De Sint-Jan-d'n-Doopr-kerke
* Sedert 1 februoari 2014 es *La salle des batailles* ier g'oop'nd, e museum oover de Slag by Pevelenberg en de Slag by Boviengn
Bersée

**Bersée** es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern, hil o de zuudkantn van Rysels-Vloandern teegn de schreeve mè 't arroundissement Dowoai. Bersée grenst an de gemêentn Pevelenkapelle, Auchy by Ôorschie, Koutys, Faumont, Pevelenberg en Mérignies.

## Sport
De finoale van de koerseklassieker Parys-Roubei passeert traditionêel olangsn Bersée. Ip't groundgebied van Bersée ligter e kasseystrooke: 't ende van de *Secteur pavé d'Auchy-lez-Orchies à Bersée* (secteur 12, e redelyk moeilyke strooke van 4 ster'n die 2,7 kilomèiters lank es).


Ofbeeldienge:Auchy_bersée4.JPG|Secteur 12
Ofbeeldienge:Auchy_bersée7.JPG|'t Ende van de kasseystroke


## Beziensweirdigeedn
* De Sent-Étiennekerke
thumb|left|280px|Zicht ip Bersée en de Sent-Étiennekerke
Intespugers

**Intespugers** of **sepia's** (Sepiida) zyn 'n orde van intevissn of koppootign (Cephalopoda). E bekende soorte is de geweunn intespuger (*Sepia  officinalis*).

Intespugers hèn e kort, breed lyf met acht korte oarms en twêe veel langere tentoakels. Z' hèn gêen beenders, moar e platte inwendige schelpe, zeeschuum genoamd, die in de zomer vele anspoelt ip 't strange an de Vlamsche kust.  

Sepia's kunn hunder styf goed camoufleern. Z' hèn pigmentcelln in hunder vel, woamee dan ze van kleur kunn verandern. Ze kunn ook de vorm van hunder vel verandern deur stekkers en tentoakels te vormn. De sifong is 'n orgoan die dient vor hunder voort te beweegn. Doamee wordt 't woater ipgezoogn in de mantelholte en met e krachtige stroale noa buutn gespootn. On z' hunder bedreygd foeln, speytn z' e zwarte vloeistoffe, vandoar de noame intespugers.

Intespugers vangn hunder prooie met hunder vangtentoakels en bytn 't deure met e snoavelvormige bek die tusschn hunder oarms ligt. Ze joagn surtout by nachte ip  krabbn en geirnoars, moar ook ip vissn. De vintjes wordn nie ouder of 2 toet 3 joar. 't Wuuvetje leeft moar één joar.  
## Families
*Sepiadariidae
*Sepiidae, woaroender *[[Sepia officinalis]]* (de geweunn intespuger) 
*Sepiolidae

Ofbeeldienge:Striped pyjama squid.jpg|*Sepioloidea lineolata* (Sepiadariidae)
Ofbeeldienge:Sepia apama 2.jpg|*Sepia apama* (Sepiidae)
Ofbeeldienge:Sepiola atlantica.jpg|*Sepiola atlantica* (Sepiolidae)


Sepia is ook de noame van e kleurstoffe die gewonn wordt uut 't vel van de beeste.
La Neuville

**La Neuville** es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern, mêer bepoald in't zuud'n van Rysels-Vloandern. La Neuville grenst an de gemêentn Attiches, Pevelenberg, Thumeries, Wahagnies en Falempin. 

## Beziensweirdigeedn
* De Sint-Blasiuskerke, gebouwd in 1869 deur Charles Leroy, die ôok de katheedroale van Rysel eit ountworpn.
* 't *Château de l'Ermitage*
* 't Dorpke es bikkans illegansn oumgeevn deur 't bus van Falempin

thumb|left|250px|De Sint-Blasiuskerke in La Neuville
Sambuca di Sicilia

**Sambuca di Sicilia** (*Sammuca* in't Sicilioans) es e gemêente in d'Italioansche provinsje Agrigento in de regio Sicilië.

## Liggienge
Sambuca di Sicilia grenst an de gemêentn Bisacquino (in de provinsje Palermo), Caltabellotta, Contessa Entellina (ôok in de provinsje Palermo), Giuliana (ôok in de provinsje Palermo), Menfi, Santa Margherita di Belice en Sciacca.

Sambuca di Sicilia ligt tusschn 't Arancio-meer en de Monte Genuardo, ip 'n ôogte van 364 mèiters.

thumb|left|330px|Zicht ip Sambuca di Sicilia vanip 't Arancio-meer

thumb|right|250px|Liggienge van de provinsje Agrigento ip Sicilië
Accipiter

***Accipiter*** is e geslacht van roofveugels in de familie van de hoavikachtign (Accipitridae). Der zyn 51 erkende soortn, woaroender hoaviks en sperwers.
## Soortn
**Accipiter albogularis* (Boentn hoavik)
**Accipiter badius* (Shikra)
**Accipiter bicolor* (Twêekleurige sperwer)
**Accipiter brachyurus* (Nieuw-Brittanniësperwer)
**Accipiter brevipes* (Balkansperwer)
**Accipiter butleri* (Nicobarhoavik)
**Accipiter castanilius* (Kameroenhoavik)
**Accipiter chilensis* (Chileensche sperwer)
**Accipiter chionogaster* (Witbostsperwer)
**Accipiter cirrocephalus* (Grysdekopsperwer)
**Accipiter collaris* (Kolsperwer)
**Accipiter cooperii* (Coopers sperwer)
**Accipiter erythrauchen* (Molukknsperwer)
**Accipiter erythronemius* (Roodbillesperwer)
**Accipiter erythropus* (West-Afrikoansche dwergsperwer)
**Accipiter fasciatus* (Austroalischn hoavik)
**Accipiter francesiae* (Frances sperwer)
**Accipiter gentilis* (Hoavik)
**Accipiter griseiceps* (Grysdekophoavik)
**Accipiter gularis* (Japaneesche sperwer)
**Accipiter gundlachi* (Gundlach sperwer)
**Accipiter haplochrous* (Nieuw-Caledonischn hoavik)
**Accipiter henicogrammus* (Halmaherahoavik)
**Accipiter henstii* (Hoavik van Henst)
**Accipiter hiogaster* (Variabeln hoavik)
**Accipiter imitator* (Imitateursperwer)
**Accipiter luteoschistaceus* (Grauwe sperwer)
**Accipiter madagascariensis* (Madagaskarsperwer)
**Accipiter melanochlamys* (Zwartrikhoavik)
**Accipiter melanoleucus* (Zwartn hoavik)
**Accipiter meyerianus* (Meyers hoavik)
**Accipiter minullus* (Afrikoansche dwergsperwer)
**Accipiter nanus* (Celebesdwergsperwer)
**[[Accipiter nisus]]* (Sperwer)
**Accipiter novaehollandiae* (Grysdn hoavik)
**Accipiter ovampensis* (Ovambosperwer)
**Accipiter poliocephalus* (Grysdekopsperwer)
**Accipiter poliogaster* (Grysdebuukhoavik)
**Accipiter princeps* (Hoavik van Nieuw-Brittannië)
**Accipiter rhodogaster* (Wynbostsperwer)
**Accipiter rufitorques* (Fijihoavik)
**Accipiter rufiventris* (Rostbostsperwer)
**Accipiter soloensis* (Chineesche sperwer)
**Accipiter striatus* (Amerikoansche sperwer)
**Accipiter superciliosus* (Dwergsperwer)
**Accipiter tachiro* (Afrikoanschn hoavik)
**Accipiter toussenelii* (Roodbosthoavik)
**Accipiter trinotatus* (Vleksteirtsperwer)
**Accipiter trivirgatus* (Kamhoavik)
**Accipiter ventralis* (Andessperwer)
**Accipiter virgatus* (Besrasperwer)


Ofbeeldienge: Accipiter trivirgatus PA273291.jpg|Kamhoavik *(Accipiter trivirgatus)*
Ofbeeldienge:Accipiter striatus, Canet Road, San Luis Obispo 1.jpg|Amerikoansche sperwer *(Accipiter striatus)*
Ofbeeldienge:Accipiter erythronemius Horto Florestal de Sao Paulo, Brazil 1.jpg|Roodbillesperwer *(Accipiter erythronemius)*
Wahagnies

**Wahagnies** es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern, hil o de zuudkantn van Rysels-Vloandern. Wahagnies ligt teegn de schreve mè 't departement Nauw van Kales, wa in tydde 't schee'n wos tusschn Romoans-Vloandern en Artesië. 't Grenst an de gemêentn Falempin, La Neuville, Thumeries, Ostricourt, Oignies en Libercourt.

O de nôordwestkantn van 't groundgebied van Wahagnies lôopt d'A1-ottostroade tusschn Rysel en Parys, die 'n ounderdêel es van d'E17. O die cotée ligt ôok d'yzerboane tusschn Rysel en Parys.

## Beziensweirdigeedn
* De Sent-Barthelemykerke
* O de nôordkantn van Wahagnies ligt et bus van Falempin.

thumb|left|230px|De Sent-Barthelemykerke van Wahagnies
Thumeries

**Thumeries** es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern, hil o de zuudkantn van Rysels-Vloandern. Thumeries ligt teegn de schreve mè 't departement Nauw van Kales, wa in tydde 't schee'n wos tusschn Romoans-Vloandern en Artesië. 't Grenst an de gemêentn La Neuville, Attiches, Pevelenberg, Moncheaux, Leforest, Ostricourt en Wahagnies.

O d'ôostkantn van Thumeries lôopt de Marke, die ier nie verre van eur brounne eit by de Pevelenberg.

## Beziensweirdigeedn
* De Sent-Andrékerke, gebouwd in 1841
* 't Wit Kastêel (*Château Blanc*), ôorsprounkelyk van 1541
* Ip't groundgebied van Thumeries ligter ôok e beschermd nateurpark van 123 ectoarn vo veugels, wa sedert 2001 erkend es in't koader van't projekt Natura 2000.


Ofbeeldienge:Thumeries_(Nord,_Fr)_église.JPG|De Sent-Andrékerke
Ofbeeldienge:Thumeries_(Nord,_Fr)_le_château_blanc_01.JPG|'t Wit Kastêel
Somerset

**Somerset** (historisch ook: *Somersetshire*) is e ''shire''-groafschap (''non-metropolitan county'') in 't zuudwestn van Iengeland, met hoofdstad Taunton. 't Ligt an 't Bristolkanoal, en 't grenst an de groafschappn Devon en Dorset in 't zuudn, Wiltshire in 't oostn, en Bristol en Gloucestershire in 't noordn. Somerset bestoat surtout uut landelyk, heuvelachtig gebied.

Somerset is e toeristische regio die bekend stoat vo zyn landbouw, cheddarkoas, appels en cider.

Ofbeeldienge:Glastonbury (part of) from the tor arp.jpg|Zicht ip Glastonbury
Ofbeeldienge:Somerset.dunster.arp.750pix.jpg|Goarnmarkt in Dunster, gebouwd in 1609 
Ofbeeldienge:Cider apple orchards at Over Stratton - geograph.org.uk - 10970.jpg|Appelboomgoard vo cider te moakn in Over Stratton

## Districtn
Vesder

thumb|Koarte van de Vesder
De **Vesder** (Frans: *Vesdre*, Duuts: *Weser*, Woals: *Aiwe di Vesse*) is e riviere van 64 km lengte in 't oostn van België, in de provinsje Luuk. De riviere stroomt ook e poar kilometer deur de Duutsche gemeente Roetgen.

't Is e zyriviere van de Ourthe. De bronne ligt in d' Hoge Veenn, dichte by de grenze met Duutsland by Monschau. 't Stroomt deur e kunstmoatig meer, 't Eupnmeer of Vesderstuwdam, en ton deur de steedn Eupn, Limburg, Verviers, Pepinster en  Chaudfontaine. De Vesder stroomt in Chênée, e poar kilometer van Luuk, de Ourthe in die verder uutmoendt in de Moas.

't Woater van de Vesder hèt 'n hoge zeurtegroad vanwege de veengroend van d' Hoge Veenn, woardeure da 't styf geschikt was vo de textielindustrie roend Verviers. Teegnwoordig wordt 't woater van de Vesder surtout gebruukt vo drienkwoater.


Limbourg JPG03.jpg|De Vesder in de stad Limburg
Chaudfontaine JPG01.jpg|Chaudfontaine
Aiguabarreig-Ourthe-Weser.jpg|Chênée, moendienge van de Vesder in de Ourthe
Ourthe (departement)

thumb|350px|<center>Departement Ourthe
't **Departement Ourthe** (Frans *Département de l' Ourthe*) was e Frans departement in de Nederlandn. 't Is genoemd noa de riviere de Ourthe. 't Omvatte oengeveer de Belgische provinsje Luuk van nu en eenigte stiksjes die nu in Duutsland liggn.   

't Departement wierd gevormd in 1795 achter d' annexoasje van de Zuudelyke  Nederlandn by Vrankryk, deur soamnvoegienge van 't kernstik van 't prinsbisdom Luuk, 't abdeyevorstndom Stavelot-Malmedy, 't hertogdom Limburg en stiksjes van 't hertogdom Luxemburg, 't groafschap Noamn en 't hertogdom Broabant.

Hoofdstad van 't departement was Luuk. 't Was ingedeeld in de volgnde arroendissementn en kantongs: 
*Arroendissement Luuk: 
**kantongs: Borgworm (Waremme), Dalhem, Fléron, Gloaien (Glons), Herve, Hollogne, Luuk, Louveigné en Seraing.
*Arroendissement Hoei:
**kantongs: Avennes, Bodegnée, Ferrières, Héron, Hoei (Huy), Landen en Nandrin.
*Arroendissement Malmedy:
**kantongs: Aubel, Eupn, Kronenburg, Limburg, Malmedy, Sankt Vith, Schleiden, Spa, Stavelot, Verviers en Vielsalm.

Achter de val van Napoleong by Woaterloo in 1814 wierd 't grotste deel van 't  departement krachtns de Nederlansche groendwet ommegezet in de Nederlansche provinsje Luuk. 't Oostelyk deel (Eupn, Malmedy, Sankt Vith, Kronenburg, Schleiden) kwam e deel van de Pruussische Reynprovinsje.

Eupn, Malmedy en Sankt Vith wierdn in 1919 by België gevoegd.
Käthe Kollwitz

**Käthe Kollwitz** (Keuningsberg, 8 juli 1867 – Moritzburg (Saksn), 22 april 1945), meysjesnoame Käthe Schmidt, was e Duutsche groafisch kunstnaresse en beeldhouwster.
## Werk
Bekende werkn zyn:
* Den ipstand van de  wevers (1895-1898), 6 groote etsn
* De boerenoorloge (1902-1908)
* De carmagnole (1901)
* 't Wachtn (1914), Litho
* Oorloge (1920-1924)
* Proletarioat (1925) 
* 't Treurnd ouderpoar (1915-1931) (Duuts: das traurende Elternpaar)
[thumb|left|'t Treurend ouderpoar ip 't [Duuts militair kerkof Vlazêle|Duuts militair kerkhof in Vlazeele]]
Tom Van Grieken

thumb|Tom Van Grieken

**Tom Jozef Irène Van Grieken** (Antwerpn, 7 oktober 1986) es nen Antwerpschn Vlams-nationalistieschn polletieker van't Vlaams Belang.

## Biogroafie
Van Grieken weundigde tout an zyn tien joar in Antwerpn, derachter veruusde ie noa Mortsel. In 2018 besliste ie em van te veruuzn noa Schootn. Ne studeerde communikoasje-management an de Plantyn Ôogeschoole en 'n eit e tydje gewerkt by e reklamme-bureau.

Ton da 't em nog in't middelboar zat, eit ie 't Nationalistisch JongStudentenVerbond (NJSV) nen nieuwn oasem gegeevn en bouwde ie en werkienge uut in hil Vloandern. Ôok bist zyn voddere studies bleeft 'm polletiek actief en wostie van 2009 tout 2011 nationoal vôorzittre van de Nationalistische Studentenvereniging (NSV!). Ounder zyn leydienge geraktn teffrente ofdêeliengn dervan erkend an olle grôote universiteytn van Vloandern.

Tom Van Grieken wierd in 2003 lid van't Vlaams Blok, wa 't joar derachter veranderde noa 't Vlaams Belang. In 2006 wierd ie by de gemêenteroadsverkiezingn vanip de vuuftiende plekke ip de liste verkooz'n tout gemeenteroadslid in Mortsel. In 2012 wierd ie doar van ip de latste plekke van de liste erkooz'n. By de gemeenteroadsverkieziengn van 2018 wos Van Grieken lysttrekker in Schootn en ne wierd doa ôok verkoozn.

Ip 25 moarte 2012 wierd ie ounder et motto "De winter es verby" verkoozn tout nationoal vôorzittre van de Vlaams Belang Jongeren (VBJ). Nen ield die funksje tout 2014, ton em ipgevolgd wierd deur Reccino Van Lommel.

By de kiezinge vo't Vlams Parlement in meie 2014 stound Van Grieken ip de twidde plekke ip de lyste van de kieskring Antwerpen. Ne wierd verkoozen tout Vlams Parlementslid, wad em bleef tout 2019.
In september 2014 steldigde ie zyn eign kandidoat vo Gerolf Annemans ip te volgn lyk party-vôorzittre van't Vlaams Belang. Zyn verkiezingsmotto wos "Gin toekomst zounder wortels". Ne wos den êenigstn kandidoat en ne kreeg 93 percent van de stemm'n.

By de verkiezingn van 2019 wostie lysttrekker van de federoale Antwerpsche lyste van't Vlaams Belang. De party wos de grotste winnoare van de kiezienge en Van Grieken wierd verkooz'n in de federoale Koamer. Derachter wierd ie by d'êeste regeeriengsounderandeliengn ountvangn deur keunienk Filip ip't paleys in Brussel; Da wos den êeste kêe in de geschiedenisse datter e polletieker van't Vlaams Belang deur de keunienk wierd ountvangn.

Ip 16 november 2019 wierd Van Grieken mè 97,4 percent van de stemm'n erkoozn lyk Vlaams Belang-vôorzittre, ipnief zounder teegnkandidoatn.

## Referensjes
Eupn

**Eupn** is e stad en faciliteitngemêente in Ôost-België, in 't ôosten van de provinsje Luuk (arroendissement Verviers), dichte by de Duutsche grenze. 't Is e Duutstoalige stad en hoofdstad van de Duutstoalige Gemeenschap.  

Eupn bestoat uut e boovn- en e beneednstad (*Oberstadt en Unterstadt*). De beneednstad ligt an de Vesder. De stoasje van Eupn ligt in de boovnstad en is de terminus van 'n intercityverbiendienge met Ostende, via oender andere Brussel.
thumb|left|Zicht ip Eupn (Unterstadt)

## Geschiedenisse
Eupn is vo den eeste kèe schriftelyk vermeld in 1014 in de *Annales Rodenses*. 't Makte ton deel uut van de parochie Baelen in 't Hertogdom Limburg en wierd in 1178 deur hertog Hendrik III van Limburg geschoenkn an d' Abdie Rolduc (*Abdie van  Rode of Kloosterrade*). Sedert de 13e eeuwe vormde Eupn 'n heerlykheyd, t'hope mè 't stadsdeel *Stockem* van nu. 't Hertogdom Limburg kwam in 1288 an Broabant, dat in 1387 Bourgondisch wierd. By de stryd teegn Gelre wierd Eupn in brande gestookn deur de Geldersn. In 1544 verkreeg Eupn 't recht vo joarlyks twèe joarmarktn t' houdn.

In 1565 begost de reformoasje in Eupn. In 1582 kreeg Eupn met de miserie van de Tachtigjoarign Oorloge te moakn: 't wierd vo den helt deur brand verwoest deur toedoen van Hollansche troepn. In 1634 roasde e pestepidemie deur de streke. In 1672 wierdn an Eupn stadsrechten verleend. In 1680 wierd e loaknmanufacteure ipgericht en brakt er e bloeityd an vor e groot deel van de bevolkienge.

Van 1707 toet 1714 was Eupn oenderdeel van de Republiek van de Vereenigde Nederlandn moa wierd by de Vrede van Utrecht were an d' Oostnryksche Nederlandn toegeweezn.

Lyk de reste van 't Hertogdom Limburg wierd Eupn by d' annexoasje van de Zuudelyke Nederlandn deur de Fransche republiek in 1795 ingedeeld by 't departement Ourthe. In 1815 wierd Eupn binst 't Congres van Wenen toegevoegd an 't Keunienkryk Pruussn. 

Achter den Eeste Weireldoorloge kwam Eupn in 1919 deur 't Verdrag van Versailles an België, toet 1925 nog General-Gouvernement Eupen-Malmedy. An 't begun van de  Twèede Weireldoorloge, ip 18 meye 1940, wierd 't gebied were by Duutsland ingelyfd. In september 1944 wierd 't deur 't Amerikoans leger bevryd en kwam Eupn were Belgisch.

In 1970 wierd de Duutstoalige Gemeenschap gevestigd woardeure dat er meer autonomie kwam van 't gebied. In 1977 kwam Kettenis by Eupn.
## Toale
90% van de bevolkienge sprèekt Duuts, de resteernde 10% sprèekt Frans en andre toaln. 't Oorsproenkelyk dialect van Eupn is 't platdiets, dat e Limburgs dialect is. De meerderheyd van de bevolkienge is twèetoalig (Duuts-Frans) of drietoalig (Duuts-Frans-Iengels of andere toaln). 
Eupn is lyk al de gemeentn van de Duutstoalige Gemeenschap e faciliteytngemeente woarby dan der voorzieniengn moetn gegeevn wordn an de Franstoalige minderheyd.


Ofbeeldienge:Haus Grand Ry (Eupen) (1).jpg|Haus Grand Ry,  zetel van de Regerienge van de Duutstoalige Gemeenschap van België
Ofbeeldienge:Eupen Church.jpg|Sint-Nikloaikerke
Ofbeeldienge:Werthkapelle - Westfront.JPG| Sint-Lambertuskapelle
Prefecteurn van Japan

thumb|400px|Regio's en prefecteurn van Japan
E **prefecteure** is 'n administratief oenderdeel in Japan, te vergelykn met e provinsje. Japan is verdeeld in 47 prefecteurn.

Der bestoan 4 verschillige soortn:
* *to* (都) woarmee dat d' hoofdstedelyke prefecteure Tokio wordt angeduud
* *dō* (道) vo d' eylandprefecteure Hokkaido
* *fu* (府) vo de stadsprefecteurn Kioto en Osaka
* *ken* (県) vo d' overige 43 prefecteurn

Gezoamelyk noemn ze: *todōfuken* (都道府県). An 't hoofd van elke prefecteure stoat e gouverneur (知事, *chiji*).
Tokio

**Tokio** (東京, *Tōkyō*), officieel **Metropool Tokio** (東京都, *Tōkyō-to*), is een van de 47 prefecteurn van Japan. Tokio is sedert 1868 de facto hoofdstad van Japan omdat de regerienge der zetelt en de keyzerlyke familie der weunt.
Mouchin

**Mouchin** es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern, illegansn o de zuudôostkant van Rysels-Vloandern teegn 't schee'n mè 't arroundissement Dowoai. Mouchin ligt ôok teegn de schreeve mè Enegouwn en grenst an de Fransche gemêentn Aix by Ôorschie, Nomain, Genst, Cobrieux en Bachy en an de Woalsche gemêentn Rumes (mêer bepoald de dêelgemêente La Glanerie) en Brunehaut (dêelgemêente Howardries).

Mouchin ligt ip de boane van Rysel richtienge Sint-Amands an de Skarpe (mêer o 't zuudwestn teegn Frans-Enegouwn). In tydde van de Romein'n lag de plekke an de heirboane tusschn Atrecht en Dôornik.

In't westn van de gemêente stound er in tydde e stoasje an d'yzerboane tusschn Dôornik en Ôorschie die ol sedert de joarn 1960 ipgebrookn es. Mouchin wos in tydde ôok e stopplekke vo trams an de lynne van Sint-Amands an de Skarpe oover Mouchin richtienge Rysel, die in 't joar 1932 wierd stopgezet en ipgebrookn. 

## Beziensweirdigeedn
* De Sinte-Pieterskerke

thumb|left|De Sinte-Pieterskerke van Mouchin
Spiere (anatomie)

thumb|Spierstelsel van de mens
E **spiere** is weefsel by menschn en beestn die bestoat uut celln die kunn t'hopetrekkn en oentspann, woadeure da bewegienge meugelyk is. 

Der zyn drie verschillige soortn spierweefsel:
* Dwarsgestrèept spierweefsel, te vienden in de skeletspiern. Dwarsgestrèepte spiern zittn mè peezn vaste an de beenders. Ze kunn bewust angesteurd wordn woardeure da zelve kan bepoald wordn hoe da 't lichoam beweegt.
* Gleddig spierweefsel, te viendn in de wandn van bloedvoatn, luchtweegn en  't spysverteiriengskanoal. Gleddige spiern kunn nie bewust angesteurd wordn, moa reageern ip prikkels uut 't zenuwstelsel of eign celln.  
* Hertespierweefsel, 't eygn spierweefsel van 't herte. Deur 't ritmisch anspann van d' hertespiere wordt bloed deur 't lichoam gepompt. 't Hertespierweefsel kan ook nie bewust angesteurd wordn, moa trekt qua structeure meer ip de dwarsgestrèepte spiere  of ip de gleddige spiere.
Spiere

*Spiere (anatomie), weefsel woadeure da menschn en beestn kunn beweegn
*Spiere (dorp), deelgemeente van Spiere-Helking
Vlees

thumb|Verschillige soortn vlees
**Vlees** is 't spierweefsel van gewervelde beestn, inclusief orgoann lyk lever of niern. 
## Soortn
* Rood vlees: 't spiervlees van zoogbeestn lyk runders, zwyns, schoapn, geetn, peirdn, hoazn en hertachtign. Ook 't vlees van sommigte veugels lyk eendn, duuvn, struusveugels en ganzn wordn somtyds oender rood vlees geklasseerd.
* Wit vlees: 't spiervlees van hoenderveugels lyk kiekns, kalkoenn, kwakkels, fazantn en patryzn.
* Orgoanvlees: orgoann van beestn lyk lever en niern.
* Verwerkt vlees: bacong, hespe, cornedbeef, charcuterie, wost, sosisong, patee en salami.
Nomain

**Nomain** es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern, mêer bepoald in't arroundissement Dowoai teegn 't schee'n mè Rysels-Vloandern. Nomain grenst an de gemêentn Genst, Mouchin, Aix by Ôorschie, Landast, Ôorschie, Auchy by Ôorschie, Pevelenkapelle en Templeuve.

Olangsn de westkantn van't groundgebied van de gemêente lôopt d'A23-ottostroade tusschn Villeneuve-d'Ascq en Valencyn. In Nomain zynder twêe stoasjes:
* De stoasje van Nomain ligt illegansn o de westkantn van Nomain, teegn de schreeve mè de gemêente Pevelenkapelle in't gehucht *la Coquerie*, an d'yzerboane tusschn Rysel, Ôorschie en ezo vodder richtienge Valencyn.
* De stoasje van Nomain-Ouvignies ligt in't gelyknoamige gehucht, ôok o de westkantn van Nomain, mo wa dichter teegn 't center, an d'yzerboane tusschn Villeneuve-d'Ascq en Ôorschie.

## Noame
De noame van de plekke wierd in tydde egeschreevn lyk *Nomaing* wa komt van't Germoansche *Naminghem*, wa "weunplekke van Namo" wilt zegg'n.

## Beziensweirdigeedn
* De Sint-Moart'nskerke
* In't gehucht Lannay, hil o d'ôostkantn van Nomain, ligt sedert 1820 e protestantse baptist'nkerke
* In Nomain ligg'n der teffrente oude boerdery'n en ofsteed'n die in tydde van't Ancien Régime eigndoum woarn van belangryke abdy'n in't gebeurte.

thumb|left|250px|De Sint-Moart'nskerke van Nomain
Auchy by Ôorschie

**Auchy by Ôorschie** (Frans: *Auchy-lez-Orchies*) es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern, mêer bepoald in't arroundissement Dowoai teegn 't schee'n mè Rysels-Vloandern. Auchy grenst an de gemêentn Nomain, Ôorschie, Koutys, Bersée en Pevelenkapelle.

Olangsn d'ôostkantn van't groundgebied van de gemêente lôopt d'A23-ottostroade tusschn Villeneuve-d'Ascq en Valencyn.

## Sport
De finoale van de koerseklassieker Parys-Roubei passeert traditionêel olangsn Auchy by Ôorschie. Ip't groundgebied van Auchy ligter e kasseystrooke: 't begun van de *Secteur pavé d'Auchy-lez-Orchies à Bersée* (secteur 12, e redelyk moeilyke strooke van 4 ster'n die 2,7 kilomèiters lank es).


Ofbeeldienge:Auchy_bersée4.JPG|
Ofbeeldienge:Auchy_bersée6.JPG|


## Beziensweirdigeedn
* De Sint-Berthakerke, geweyd an d'illige Bertha van Avenay, gebouwd in 1851 deur Charles Leroy in neogotischn styl

thumb|left|200px|De Sint-Berthakerke van Auchy
Brunehaut

thumb|left|180px|De Brunhildesteen
**Brunehaut** (Woals: *Bruniau*) is e gemeente in de Woaln in de provinsje Henegouwn. De gemeente ligt te zuudn van de stad Doornik, teegn de Fransche grenze. Deur de gemeente stroomt de Schelde België binn.

De noame komt van de chaussée Brunehaut, de Romeynschn heirweg van Koameryk noa Doornik die de gemeente deurkruust. An et tracêe van die heirboane stoat de Brunhildesteen (Frans: *Pierre de Brunehaut*), e megaliet in de deelgemeente Hollain.

## Geografie
De gemeente is soamngesteld uut neegn kleene deelgemeentes. 't Gemeenthuus stoat in de deelgemeente Bléharies. D' andere deelgemeentes zyn Guignies, Hollain, Jollain-Merlin, Wez-Velvain, Leusd'n, Laplaigne, Rongy en Howardries. Alleene Laplaigne ligt ip de rechteroever van de Schelde.

thumb|400px|left|Brunehaut, dêelgemêentn en beurgemêentn. De gilwe gebied'n zyn bebouwde stikkn
De gemêente Brunehaut grenst aan de volg'nde plekk'n:
Ostricourt

**Ostricourt** es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern, hil o de zuudkantn van Rysels-Vloandern. Ostricourt ligt teegn de schreve mè 't departement Nauw van Kales, wa in tydde 't schee'n wos tusschn Romoans-Vloandern en Artesië. 't Grenst an de gemêentn Wahagnies, Thumeries, Leforest, Évin-Malmaison, Dourges en Oignies.

Deur 't groundgebied van Ostricourt lôopt d'A1-ottostroade tusschn Rysel en Parys, die 'n ounderdêel es van d'E17. In Ostricourt ester ôok 'n stoasje an d'yzerboane tusschn Rysel en Parys. In tydde van de Romein'n lag de plekke an de heirboane tusschn Atrecht en Dôornik.

O de nôord- en ôostkantn van de plekke ligt et bus van Offlarde, wa in tydde dêel uutmakte van't bus van Falempin da ton nog vele grôoter wos of nu.

Ostricourt ligt in't charbonbekk'n van't Noorderdepartement. Sedert de stopzettienge van d'ountginnienge van kôoln zyn teffrente van de mynterrings oumgevormd tout groene zones. Vele van de myncitées ein ze wel g'oud'n; Verschilligte uuzetjes en and're myngebouwn zyn gerenoveerd gewist of ein en nieuwe funksje gekreegn. 

## Beziensweirdigeedn
* De Sint-Vaastkerke, gebouwd in 1868 deur Charles Maillard in neogotischn styl
* 't *Château de Beauprès* in't bus van Offlarde
* Mynterril numero 108

thumb|left|230px|De Sint-Vaastkerke van Ostricourt
Bütgenbach

**Bütgenbach** (Frans: *Butgenbach*) is e plekke en gemeente in de provinsje Luuk in d' Ôostkantongs. De gemeente makt deel uut van de Duutstoalige Gemeenschap van België.

Elsenborn is e deelgemeente van Bütgenbach. In de deelgemeente Bütgenbach zelve liggn de dorpn Weywertz en Berg. In Elsenborn ligt nog 't dorp Nidrum. Heelegans in 't noordn van Elsenborn, teegn de grenze met Duutsland, liggn de gehuchtjes Küchelscheid en Leykaul.
## Geschiedenisse
D' eeste vermeldienge van Bütgenbach dateert van de Karoliengers in de 9e eeuwe. Van 1200-1214 was 't gebied eygndom van de groavn van Luxemburg en loater van 't hertogdom Limburg.

In 1237 wierd de burcht gebouwd ip e rotse boovn 't dal van de Warche. Da wierd 't middelpunt van 'n heerlykheyd, *Hof Bütgenbach* genoamd, die ook de dorpn Berg, Elsenborn, Faymonville, Nidrum, Sourbrodt en Weywertz omvatte.

In de loop van tyd gieng dien heerlykheyd over noa de groavn van Viandn en 't Huus Nassau. In 1503 kreeg de familie Von Rolshausen den heerlykheyd in leen van de Nassau's en da bleef azo toet 1786. In 1575 wierd de burcht deur brand getroffn moar in 1624 were hersteld. In 1689 wierd de burcht verwoest deur de troepn van Lodewyk XIV van Vrankryk.

In 1795 wierd Bütgenbach deur de Fransche g'annexeerd en in 1815 kwam 't Pruussisch. Binst de Fransche bezettienge wierd de burcht definitief verwoest en 't bleef e ruïne. 

In 1920 wierd Bütgenbach conform 't Verdrag van Versailles an België ofgestoan. 
 
In 1932 wierd e stuwdam in de Warche gebouwd en oentstoend 't Meer van Bütgenbach.

Binst de Twèede Weireldoorloge wierd 't groendgebied van Bütgenbach t'hope met Eupen-Malmedy an 't Duuts Ryk gehecht. In 1945 kwam Bütgenbach were oender bestier van België.

In 1977 fusioneerde Bütgenbach met eenigte omliggnde gemeentes toet de fusiegemeente van nu.
## Beziensweirdigheedn
*Hof Bütchenbach
*Sint-Stefanuskerke
*Hof Lindenstrasse 12 (Weywertz)

Ofbeeldienge:Bütgenbach-Hof Bütgenbach (5).jpg|Hof Bütchenbach
Ofbeeldienge:Eglise Bütgenbach 1.jpg|Sint-Stefanuskerke
Ofbeeldienge:Weywertz-Hof Lindenstraße 12 (4).jpg|Hof Lindenstrasse 12 (Weywertz)
Ofbeeldienge:Vennquerbahn bridge buetgenbach.jpg|Viaduct van de Vennquerbahn by Bütgenbach

## Nateure en landschap
Bütgenbach ligt in de Belgischn Eyfel. Te noordn van Bütgenbach stroomt de Warche. Sedert 1932 ist er e stuwdam gebouwd en is 't Meer van Bütgenbach oentstoan van 120 ha.
thumb|left|Meer van Bütgenbach
Wouter Vermeersch

**Wouter Vermeersch** (Kortryk, 8 november 1984) es nen West-Vlamschn Vlams-nationalistieschn polletieker van't Vlaams Belang. Dervôorn zat ie by Lijst Dedecker.

## Biogroafie
Vermeersch studeerdigde vo andelsingenieur an d'n unief van Antwerpn. Derachter wierd em commerçant in bedryvn die nulder specializeern in groen'n energie, lyk zunnepanêeln.

In 2007 gienk tie by Lijst Dedecker, woar dat 'm êen van d'iprichters wierd en ôok de polletiek secretoaris van *Joung Gezond Verstand*, de joungernofdêelienge van de partye. By de Vlamsche verkiezienge van 2009 stound ie ip de vierde plekke van de West-Vlamsche LDD-lyste, mo ne wierd nie verkoozn.

Achter dat 'n teffrente joarn niet'n mêe dee in de polletiek, begoest ie in 2017 te werkn lyk commerciël adviezeur vo de fraksje van *Europa van Noasjes en Vry-ied*, de fraksje in't Europees parlement woa da ôok Vlaams Belang by ôordigde.

By de gemêentelyke kiezienge van 2018 wostie lysttrekker van't Vlaams Belang in Kortryk en ne wierd verkoozn mè 2209 vôorkeurstemm'n. Sedert januoari 2019 zit ie in de Kortrykse gemêenteroad en estem doa fraksjeleyder van't Vlaams Belang. Ne wierd by de provincioale kiezienge van 2018 vanip de latste plekke mè 4574 vôorkeursstemm'n ôok verkoozn tout West-Vlams provinsjeroadslid, wa tie bleef tout in juni 2019.

By de kieziengn van meie 2019 wos Vermeersch lysttrekker van de West-Vlamsche federoale VB-lyste en ne wierd verkoozn in de federoale Koamer mè 31.127 vôorkeurstemm'n. In't parlement oud ie em surtout bezig mè de begrôotienge, ekonomie en asiel en migroasje.

Ne ligt antinsn ne kêe in spel mè Vincent Van Quickenborne, d'n burgemêester van Kortryk. In de gemêenteroad ein ze teffrente kêe ol straffe diskusjes g'ed.

## Referensjes
Aix by Ôorschie

**Aix by Ôorschie** (Frans: *Aix-en-Pévèle*, ofte somstekêe ôok wel *Aix-lez-Orchies* of in't kort *Aix* enoemd) es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt in Frans-Vloandern, mêer bepoald in't arroundissement Dowoai teegn 't schee'n mè Rysels-Vloandern, Enegouwn en 't arroundissement Valencyn. Aix grenst an de Fransche gemêentn Rumegies, Saméon, Landast, Nomain en Mouchin en an de Woalsche gemêente Brunehaut (mêer bepoald de dêelgemêente Howardries).

Vôorn 2018 noemdigde de gemêente officiël geweun "Aix", mo vo nie te verwarr'n mè and're plekk'n in Vrankryk die ôok ezo noem'n, ein ze der 't achtervoegsel "en-Pévèle" by gezet in d'officiëlle Fransche noame.

## Beziensweirdigeedn
* De Sent-Laurentkerke

thumb|left|500px|De Sent-Laurentkerke van Aix by Ôorschie
Chimay (plekke)

**Chimay** (Woals: *Chimai*) is e stad en gemeente in 't zuudn van de provinsje Henegouwn in de Woaln.  

Buutn 't stadscenter van Chimay zyn der nog 13 deelgemeentes: Bailièvre, Robechies, Saint-Remy, Salles, Villers-la-Tour, Virelles, Vaulx, Lompret, Baileux, Bourlers, Forges, L'Escaillère en Rièzes. 

Chimay is bekend vo de trappistnabdeye Notre-Dame de Scourmont in de deelgemeente Forges, woar da 't bier Chimay gebrouwn wordt. Der wordt ook koas gemakt.
## Beschermd erfgoed
*Theoater van 't kasteel van Chimay
*Eeke genoamd *Chêne des Quatres Frères*' ip de plekke *Les Fagnes* in 't bus van Rance, *Bois Massart*
*Kerke Saint-Pierre en Saint-Paul
*Oude torre van Chimay
*Kapelle Notre-Dame de Miséricorde
*Ensemble van 't gebouw rue des Forges n°2 en 't omliggend land
*Kerke Notre-Dame en de kerkhofmeur van Boutonville in Baileux, en 't ensemble van de kerke, 't kerkhof, 't pleing en de weegn der roend
*Kerke Saint-Martin in Baileux
*Lindeboom vo 't pand van M. Masuy in Forges
*Dorp Lompret
*Kapelle Notre-Dame del Pilar (of Notre-Dame de l'Arbrisseau) en omgevienge in Salles 
*Site van Franc Bois in Lompret
*Kasteel van Chimay

Ofbeeldienge:Chimay.jpg|Markt van Chimay
Ofbeeldienge:Chimay CH1aJPG.jpg|Kasteel van Chimay
Ofbeeldienge:0 Lompret - Village (3).JPG|Dorp Lompret
Ofbeeldienge: Baileux JPG01.jpg|Dorp Baileux
Ôorschie

**Ôorschie** (Frans: *Orchies*, Nederlands: *Oorschie*) es 'n stee en gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt hil o de zuudkantn van Frans-Vloandern, mêer bepoald in't arroundissement Dowoai. Ôorschie grenst an de gemêentn Nomain, Landast, Beuvry, Bouvignies, Koutys en Auchy by Ôorschie.

## Geschiedenisse
thumb|left|'t Platgesmeetn center van Ôorschie in 1914
Ôorschie wos e zelfstandige êerlykeyd van't groafschap Vloandern an d'oude boane tusschn Atrecht en Dôornik. 't Stee ôordigde by Rysels-Vloandern, e streke in de Zuudelyke Nederlandn die achter Tachtigjoarign Oorlog in and'n van de Spanjoard'n bleef en by de Spoansche Nederlandn zat. In de zeevntiende êeuwe, ton da Lodewyk XIV Vrankryk serieus vergrôotte deur teffrente gebied'n van de Nederland'n te verôover'n, kwam Ôorschie Frans bezit achter de Vrede van Oakn in 1668 (tôope mè Rysel, Dowoai en 't groafschap Artesië).

Byst den Êestn Weireldoorloge kwam Ôorschie in and'n van de Duutsche en wierd 't stee in 1914 bikkans illegansn platgesmeetn. In oktober 1918 wierd Ôorschie bevryd.

## Verkêer
thumb|230px|left|'t Stoasje van Ôorschie
Ôorschie es ol van vanods e kruuspunt van teffrente boan'n tusschn d'oumligg'nde grôotere stee'n in Nôord-Vrankryk en Enegouwn. 't Ligt ip't snypunt van de boane tusschn Dowoai en Dôornik en de boane tusschn 't Ryselsche (mêer bepoald Sikelin) en Sint-Amands an de Skarpe. Olangsn de zuudwestkantn van't groundgebied van de gemêente lôopt d'A23-ottostroade tusschn Villeneuve-d'Ascq en Valencyn. 

In Ôorschie ester ôok e stoasje, woa der teffrente lynn'n tôopekomm'n:
* d'yzerboane tusschn Rysel en Valencyn
* d'yzerboane tusschn Villeneuve-d'Ascq en Ôorschie
* in tydde woster ôok e lynne die van Dôornik oover de schreeve by Mouchin noar Ôorschie liep, en ezo vodder gienk richtienge Dowoai, mo die es ol sedert de joarn 1960 ipgebrookn.

## Sport
thumb|left|Secteur 13
De finoale van de koerseklassieker Parys-Roubei passeert traditionêel olangsn Ôorschie. Ip't groundgebied van Ôorschie ligg'n der twêe kasseystrookn:
* De *Secteur pavé d'Orchies*, ôok wel de *Pavé du chemin des abattoirs* enoemd (secteur 13, e redelyk moeilyke strooke van 3 ster'n die 1,7 kilomèiters lank es) 
* 't Ende van de *Secteur pavé de Beuvry-la-Forêt à Orchies*, ôok wel de *Pavé Marc Madiot* enoemd (secteur 14, ôok e strooke van 3 ster'n die 1,4 kilomèiters lank es).

thumb|right|350px|Zicht ip't staduus en de kerke van Ôorschie
## Beziensweirdigeedn
* D'Ouze-Lieve-Vrouwe-ten-Hemelipneemiengekerke (*Notre-Dame de l'Assomption* in't Frans) die byst de twêe weireldôorloogn illegansn platgesmeetn es gewist, mo derachter olle kêe erbouwd es.
* De Grôote Mart die in 2007 illegansn gerenoveerd es
* 't Staduus van Ôorschie, wa in 1610 gebouwd es in Vlamsche renaissance-styl in bakstêen. Byst den Êestn Weireldoorloge ein ze dedie ôok zwoar g'abimeerd, mor derachter es't were eripgebouwd en teegn 1927 eroop'nd.
* In Ôorschie ester ôok vêel industrieel erfgoed, oude fabrikk'n van in tydde.
Rumes

**Rumes** es e gemêente in de Woaln in de provinsje Enegouwn. De gemeente ligt o de zuudwestkantn van 't stee Dôornik, teegn de schreeve mè Vrankryk, olangsn de boane richtienge Ôorschie en Dowoai.

## Geografie
Buutn d'ôofdgemêente Rumes zelve bestoat de gemêente vodder van de reste nog uut de dêelgemêent'n La Glanerie en Taintignies.
thumb|300px|left|Rumes mè dêelgemêentn en beurgemêentn. De gilwe gebied'n zyn bebouwde stikk'n

De gemêente Rumes grenst an de volg'nde plekk'n:
Esplechin

**Esplechin** (*Épèrchin* in't lokoale dialekt) es 'n dorp en dêelgemêente van 't stee Dôornik in de provinsje Enegouwn. Esplechin ligt hil o de zuudwestkant van Dôornik zelve, teeg'n 't schee'n mè de gemêente Rumes en teegn de schreeve mè Vrankryk. 't Grenst an de Fransche gemêentn Camphin-en-Pévèle, Wanhem en Bachy en an d'and're Dôorniksche dêelgemêentn Lamain, Marquain en Froidmont.

Juuste o de zuudkantn van Esplechin lôopt d'ôogesneleydslynne vo TGV's, Thalys en Eurostar-trings tusschn Brussel en Rysel.

Esplechin wos vroeger e zelfstandige gemêente, totda 't by de gemêentelyke erindêelienge van 1977 by de gemêente Dôornik wierd gesmeetn.

## Beziensweirdigeedn
* De Sinte-Moart'nskerke

thumb|left|300px|De Sinte-Moart'nskerke van Esplechin
Blandain

**Blandain** (*Blandan* in't lokoale dialekt) es 'n dorp en dêelgemêente van 't stee Dôornik in de provinsje Enegouwn. Blandain ligt hil o de westkantn van Dôornik zelve, teegn de schreeve mè Vrankryk. 't Grenst an de Fransche gemêente Baisieux en an d'and're Dôorniksche dêelgemêentn Templeuve, Ramegnies-Chin, Froaiem, Marquain en Hertain.

O d'ôostkantn van Blandain lôopt d'E403-ottostroade die Dôornik mè Brugge verbindt. Juuste o de zuudkantn van't center ligt d'yzerboane tusschn Dôornik en Villeneuve d'Ascq en ezo vodder richtienge Rysel, die en ounderdêel es van de belgische spoorlynne 94. In tydde woster in Blandain e stoasje, die de latste alte wos vôorn de Schreeve mè Vrankryk, mor der stopp'n teegnwôordig ol nen ill'n tyd gin trings niemêe.
thumb|left|200px|De Sint-Eleutheriuskerke van Blandain
Blandain wos vroeger e zelfstandige gemêente, totda 't by de gemêentelyke erindêelienge van 1977 by de gemêente Dôornik wierd gesmeetn. By Blandain ôorn ôok nog de gehuchtn *Fourcroix*, *Houilly*, *Honnevain* en *Mont Garni* (die olleviere o d'ôostelyke kant van d'E403 ligg'n) en ôok *Cornet* (da hil o 't westn teegn de Fransche schreeve ligt).

## Beziensweirdigeedn
* De Sint-Eleutheriuskerke
Hertain

**Hertain** es 'n dorp en dêelgemêente van 't stee Dôornik in de provinsje Enegouwn. Hertain ligt hil o de westkantn van Dôornik zelve, teegn de schreeve mè Vrankryk. 't Grenst an de Fransche gemêentn Baisieux en Camphin-en-Pévèle en an d'and're Dôorniksche dêelgemêentn Blandain, Marquain en Lamain.

O d'ôostkantn van Hertain lôopt d'E403-ottostroade die Dôornik mè Brugge verbindt en o de zuudkantn ligt d'E42-ottostroade tusschn Dôornik en Villeneuve d'Ascq. O de nôordkantn van't center ligt d'yzerboane tusschn Dôornik en Villeneuve d'Ascq en ezo vodder richtienge Rysel, die en ounderdêel es van de belgische spoorlynne 94.

Hertain wos vroeger e zelfstandige gemêente, totda 't by de gemêentelyke erindêelienge van 1977 by de gemêente Dôornik wierd gesmeetn.

Ip 3 september 1944 wos Hertain byst de Twidde Weireldoorloge 't êeste belgische dorp da bevryd wierd deur de Britse troepn (mêer bepoald deur 't *Inns of Court Regiment*, en ounderdêel van de Britse 11e Pantserdivizje). D'Amerikoan'n van de 2de Pantserdivizje woarn den dag dervôorn ol binn'ngevollen olangsn de mêer zuudelyk geleegn plekkn La Glanerie (e dêelgemêente van Rumes) en Rongy (e dêelgemêente van Brunehaut).

thumb|left|280px|Zicht ip de Sint-Amandskerke van Hertain
## Beziensweirdigeedn
* De Sint-Amandskerke
* 't Monument ter êere van de Bevrydienge

## Referensjes
Lompret (België)

**Lompret** (Woals: *Lompré-el-Fagne*, uutsproake Lomprè) is e dorp in de Woalsche provinsje Henegouwn en e deelgemeente van Chimay. 't Was  e zelfstandige gemeente vo de gemeentelyke herindeelienge van 1977. 't Dorp ligt in e valleye an d'oevers van de riviere Eau Blanche.

Lompret is in 1997 verkoozn toet een van de schonste dorpn van de Woaln (Les Plus Beaux Villages de Wallonie).

Ofbeeldienge:0 Lompret - Village (2).JPG|Lompret
Ofbeeldienge:Lompret JPG01.jpg|Eau Blanche
Ofbeeldienge:0 Lompret - Village (1).JPG|Eau Blanche en de Sint-Nikloaikerke
Lompret

*Lompret (België), e dorp en deelgemeente van Chimay in de Belgische provinsje Henegouwn
*Lompret (Vrankryk), e gemeente in Vrankryk in 't Noorderdepartement
Baileux

**Baileux** (Woals: *Baileu*) is e dorp en deelgemeente van Chimay in de Woalsche provinsje Henegouwn. 't Was  e zelfstandige gemeente vo de fuuzje van gemeentes in 1977.
## Bouwkundig erfgoed

Ofbeeldienge:Baileux E1aJPG.jpg|Saint-Martinkerke
Ofbeeldienge:Baileux - pompe - 02.jpg|Woaterpompe
Ofbeeldienge:Baileux - monument aux morts - 03.jpg|Oorlogsmonument
Froidmont

**Froidmont** es 'n dorp en dêelgemêente van 't stee Dôornik in de provinsje Enegouwn. 't Ligt o de zuudwestkantn van Dôornik zelve, teeg'n 't schee'n mè de gemêente Rumes (an Rumes zelve en de dêelgemêente Taintignies), juuste o de westkant van d'oude boane richtienge Dowoai. Froidmont grenst vo de reste ôok an d'and're Dôorniksche dêelgemêentn Esplechin, Marquain, Orcq en Willemeau.

Froidmont wos vroeger e zelfstandige gemêente, totda 't by de gemêentelyke erindêelienge van 1977 by de gemêente Dôornik wierd gesmeetn.

thumb|left|200px|De Sint-Piatuskerke van Froidmont
## Beziensweirdigeedn
* De Sint-Piatuskerke
Marquain

**Marquain** es 'n dorp en dêelgemêente van 't stee Dôornik in de provinsje Enegouwn. Marquain ligt o de westkantn van Dôornik zelve en grenst an d'and're Dôorniksche dêelgemêentn Blandain, Froaiem, Orcq, Froidmont, Esplechin, Lamain en Hertain.

Juuste de nôordkantn van 't center van Marquain ligt de kruuschienge van d'E403-ottostroade die Dôornik mè Brugge verbindt en d'E42-ottostroade tusschn Dôornik en Villeneuve d'Ascq, wa 't zuudelyke endpunt vormt van d'E403.

Marquain wos vroeger e zelfstandige gemêente, totda 't by de gemêentelyke erindêelienge van 1977 by de gemêente Dôornik wierd gesmeetn.

In tydde van de Fransche Revoluusje wierd ier ip 29 april 1792, an't begun van d'Êeste Coalisje-ôorloge, den Slag by Marquain uutgevochtn tusschn de Fransche en d'Ôostnryksche legers, die endigde in en ooverwinnienge vo d'Ôostnrykers.

## Beziensweirdigeedn
* De Sint-Amandskerke

thumb|left|280px|De Sint-Amandskerke van Marquain
Forges (België)

**Forges** (Woals: *Foidjes*) is e dorp en deelgemeente van Chimay in de Woalsche provinsje Henegouwn. 't Was  e zelfstandige gemeente vo de fuuzje van gemeentes in 1977. In Forges oentspriengt de Oise, e zyriviere van de Seine.

Ip 't groendgebied van Forges ligt d' Abdeye Notre-Dame de Scourmont, woar da 't bier Chimay gebrouwn wordt.
thumb|left|500px|Zicht ip Forges
Remi Ghesquiere

**Alphonse Remi Aloïse Ghesquiere** (Gilwe, 9 december 1866 - Brugge, 10 ogustus 1964) wos nen West-Vlamschn organist en componist.

Ghesquiere es geboorn in 1866 op d'oeve "Ter Peperstraete" in 't gehucht Ter And in Gelwe. Ne wos de zeune van boer Victor Josephus Ghesquiere en Sophia Octavia Cardoen. Achter êenigte joarn middelboar oenderwys in Mjinde, hoaldeg' ie in 1884 zynn'n diplom van oenderwyzer en koster-organist an de normoalschole in Torout, zyne lêeroare wos Alfons Mervillie, ne vrêe liefebber van de muuzik van Bach. Ne wierd organist van de Kortrykse Onze-Lieve-Vrouwekerke woar da Guido Gezelle kapeloan wos. Gezelle lêerde 'nem de Vlamsche folklore kenn'n en op zyn anroad'n verzoamelde Ghesquiere ollerande oude Vlamsche volksliedjes, die wierd'n uutgegeevn in 1905 en bekrôond deur de Keunienklyke Vlamsche Academie vo Toal- en Letterkunde (*300 Spelen met zang verzameld in Vlaamsch Belgenland en voornamelijk in West-Vlaanderen*). In Kortrik wostie de medestichter van de Groeninghegilde. 

Buutn orgelmuuzik en pianowerk makte ie ôok nog vocoale muuzik in't thema van de (katholikke) Vlamsche Beweegienge en die mêestol e pedagogische, strydende of religieuze dimensje ad'n: liturgische werkn, gêestelyke liedern (ip tekste van Gezelle, lyk *O Maria die daar staat*), koor'n, strydliedern (vb. 't populaire *De trommel slaat*), gezoungen kindertonêelkes, cantates en zangspêeln. Ne publiceerde ôok e vierdêelige pianomethode. Zyn *Vlaamse kinderspelen* wierd'n bekrôond deur de Keunienklyke Vlamsche Academie.
Forges

## België
*Forges (België), e deelgemeente van Chimay in Henegouwn
## Vrankryk
*Forges (Charente-Maritime) in 't departement Charente-Maritime
*Forges (Maine-et-Loire) in 't departement Maine-et-Loire
*Forges (Orne) in 't departement Orne
*Forges (Seine-et-Marne) in 't departement Seine-et-Marne
Bailleul (Enegouwn)

:15px*Dat artikel goat over de Woalse dêelgemêente Bailleul. Vo de [[Frans-Vloandern|Frans-Vlamsche]] gemêente Bailleul, kykt noa [[Belle]]*.
**Bailleul** es e dorp en dêelgemêente van de Woalse gemêente Stêenpit in de provinsje Enegouwn. 't Ligt hil o de zuudôostkantn van Stêenpit zelve, teegn de schreeve mè de gemêente Pecq en 't stee Dôornik (mêer bepoald de dêelgemêentn Ramegnies-Chin en Templeuve).

D'oudste vermeldiengn van de plekke goan were tout an de neeg'nde êeuwe, geschreevn lyk *Baliolo*, wa komt van't Latynsche "baliolum", wa duudt ip e poale en by uutbriedienge en omheynde plekke.

Bailleul wos vroeger e zelfstandige gemêente, totda 't by de gemêentelyke erindêelienge van 1977 by de gemêente Stêenpit wierd gesmeetn. Bailleul ôordigde lange gelee'n by 't Nederlandstoalige toalgebied mor es mè de lôop der joarn zwoar verfranst.

## Beziensweirdigeedn
* De Sint-Amandskerke

thumb|230px|left|De Sint-Amandskerke van Bailleul