open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Koas

**Koas** is e zuuvelproduct die geproduceerd wordt van melk in verschillige soortn smoakn, texteurn en vormn. Deur toevoegn van stremsel en zeursel wordn de vaste stoffn in de melk (eywittn, vettn en mineroaln) gescheid van 't vocht (de melkwey) en wordt zout en eventueel schimmels toegevoegd. 't Woord koas komt van 't Latyn *caseus*.

Koas wordt surtout gemakt van de melk van koein, geetn en schoapn, moar ook van buffels, peirdn, kemels en rendiern. 
## Verschillige soortn

File:Wikicheese - Brie de Melun - 20150515 - 015.jpg|Brie
File:Mozzarella cheese.jpg|Mozzarella
File:Camembert (Cheese).jpg|Camembert
File:SmallEdamCheese.jpg|Edammer koas
File:Ricotta salata e zucchina.jpg|Ricotta
File:Blue Stilton 02.jpg|Stilton koas
File:Emmental (fromage) 01.jpg|Emmental koas
File:Gruyere alpage th wa.jpg|Gruyère

## Belgische koazn
* Brigand
* Brugse Blomme
* Damse Mokke
* Hervekoas
* Maredsous koas
* Oude Chimay
* Passchndoale koas
* Rubenskoas
Stêenburg

**Stêenburg** (Frans: *Estaimbourg*) es e dorp en dêelgemêente van de Woalse gemêente Stêenpit in de provinsje Enegouwn. 't Ligt o de zuudôostkant van Stêenpit zelve, teegn de schreeve mè de gemêente Pecq.

En oude vermeldienge van de plekke goat were tout an de twoalfde êeuwe, eschreevn lyk *Stenuurt*, e tôopesmittienge van de Germoansche woordvorm'n voor "stêen" en "-vôorde". 't Achtervoegsel "bourg" ofte "burg" ip zyn Vlams in d'uudige noame es mor e loatere vervormienge. 

Stêenburg wos vroeger e zelfstandige gemêente, totda 't by de gemêentelyke erindêelienge van 1977 by de gemêente Stêenpit wierd gesmeetn. Stêenburg ôordigde lange gelee'n by 't Nederlandstoalige toalgebied mor es mè de lôop der joarn zwoar verfranst.

## Beziensweirdigeedn
* De Sent-Denis-en-Sent-Ghislainkerke
* 't Kastêel van Stêenburg uut de neegntiende êeuwe med' e schôon by-ôor'nd park wa nu oopn es vo 't publik

thumb|230px|left|'t Kastêel van Stêenburg
Melk

thumb|E glas melk 
**Melk** is e witte vloeistoffe die geproduceerd wordt deur de borstkliern van zoogbeestn, inclusief van menschn. 't Is de belangrykste voediengsbronne vor under joengn vo dan z' ander eetn kunn verteirn. Colostrum, de melk die d' eeste poar doagn achter de bevallienge geproduceerd wordt, zorgt vor antistoffn woardeure da 't risico ip vele ziektes vermindert. Melk bestoat uut woater, vettn, eywittn, lactose en zoutn. 

Menschn consumeern ook melk van andere zoogbeestn, surtout van koein. Uut melk kunn verschillige zuuvelproductn gemakt wordn, lyk kerremelk, plattekoas, yoghurt, crème, koas en beuter.
[thumb|left|[Echte gêetn|Geete die melk drienkt by zyn moeder]]
Pecq

**Pecq** es en gemêente in de provinsje Enegouwn mè mêer of 5500 inweuners. De landelyke gemêente ligt in 't westn van de provinsje, o de nôordkantn van 't stee Dôornik. Tweirs deur de gemêente Pecq strôomt de Schelde van zuud noa nôord. 

## Dêelgemêentn
De gemêente telt neffest Pecq zelve nog de dêelgemêentn Warkonje, Erinne, Esquelmes en Obigies. Obigies en Erinne liggn an de rechterkant van de Schelde, d'and're drie plekkn liggn o de linkerkantn.


De gemêente Pecq grenst an de volgende gemêentn en dorpn:

### Koarte
thumb|300px|left|Pecq, dêelgemêentn en gebeurs. De gilwe gebiedn zyn bebouwd.
Esquelmes

**Esquelmes** es e dorp en dêelgemêente van de Woalse gemêente Pecq in de provinsje Enegouwn. 't Ligt o de zuudkantn van Pecq zelve, teegn de schreeve mè Ramegnies-Chin (stee Dôornik) en Bailleul (gemêente Stêenpit). O den ôostkant van Esquelmes strôomt de Schelde. 't Es vrêe landelyk en der weunn'n mo letter mienschn.

Esquelmes wos vroeger e zelfstandige gemêente, totda 't by de gemêentelyke erindêelienge van 1977 by de gemêente Pecq wierd gesmeetn.

## Beziensweirdigeedn
* De Sint-Eleutheriuskerke es ôorsprounkelyk van d'elfde êeuwe en es gebouwd in Romoanschn styl.
* 't *Esquelmes War Cemetery*, en Iengelsch soldoatekerkof uut de Twidde Weireldoorloge


Ofbeeldienge:Eglise_d'Esquelmes.jpg|De Sint-Eleutheriuskerke
Ofbeeldienge:Cimetière_militaire_d'Esquelmes_J1b.jpg|'t *Esquelmes War Cemetery*
Ramegnies-Chin

**Ramegnies-Chin** es 'n dorp en dêelgemêente van 't stee Dôornik in de provinsje Enegouwn. Ramegnies-Chin ligt hil o de nôordkantn van Dôornik zelve, teeg'n 't schee'n mè de gemêentn Stêenpit (mêer bepoald de dêelgemêente Bailleul) en Pecq (an de dêelgemêentn Esquelmes en Obigies). 't Grenst vo de reste ôok an d'and're Dôorniksche dêelgemêentn Kain, Froaiem, Blandain en Templeuve.

O den ôostkant van Ramegnies-Chin strôomt de Schelde. O de westkantn van de gemêente lôopt d'yzerboane die Dôornik mè Kortryk verbindt.

Ramegnies-Chin wos vroeger e zelfstandige gemêente, totda 't by de gemêentelyke erindêelienge van 1977 by de gemêente Dôornik wierd gesmeetn.
thumb|left|250px|De Sent-Urbainkerke van Ramegnies-Chin
## Beziensweirdigeedn
* De Sent-Urbainkerke
* Ip't kerkof liggn'n der êenigte groavn van Iengelsche soldoatn uut de Twidde Weireldoorloge
* 't Kastêel van Villers uut de neegntiende êeuwe
Willemeau

**Willemeau** es 'n dorp en dêelgemêente van 't stee Dôornik in de provinsje Enegouwn. 't Ligt o de zuudwestkantn van Dôornik zelve, teeg'n 't schee'n mè de gemêente Rumes (mêer bepoald de dêelgemêente Taintignies), juuste o d'ôostkant van d'oude boane richtienge Dowoai. Willemeau grenst vo de reste ôok an d'and're Dôorniksche dêelgemêentn Froidmont en Ere.

Willemeau wos vroeger e zelfstandige gemêente, totda 't by de gemêentelyke erindêelienge van 1977 by de gemêente Dôornik wierd gesmeetn.

thumb|left|200px|De Sent-Gérykerke van Willemeau
## Beziensweirdigeedn
* De Sent-Gérykerke, gebouwd tusschn 1859 en 1863 in neo-romoanschn styl
Nigelle

**Nigelle** of **zwarte komyn** (Latyn: *Nigella sativa*), is 'n eenjoarige, kruudachtige plante en bekende soorte van de ranoenkelfamilie. Oendanks de noame "zwarte komyn" èt de plante nieks te moakn met de geweune komyn (*Cuminum cyminum*).

Nigelle is ofkomstig van 't Middn-Oostn en Zuud-Europa. Den dag van vandoage wordt 't surtout in Indië, Egypte en Turkeye geteeld. 
## Kenmerkn
De plante groeit à peu près 60 cm hoge en z' è pluumachtige bloarn en witblauwe blommetjes. Uut de blommn oentstoan zoaddoozn, woarin dan der doenkerbruune toet zwarte zoadn zittn die e bèetje trekkn ip sesamzoadjes. De zoadn bevattn linolzeur, oliezeur en saponine.
## Geschiedenisse
Den dokteur van Toetanchamon verhielp hoestn al mè nigelle. Cleopatra deed nigelle-olie in 't woater van eur baing en Nefertete gebruukte de olie vor e schoone teint. Ook in 't oude Grieknland was de werkienge van nigelle bekend. Hippocrates gebruukte 't nateurlyk geneesmiddel ter versterkienge by algemeene zwakte van lichoam en geest. Ook in 't Oud Testament wordt nigelle vermeld. Volgens Mohammed hielp nigelle teegn alles. 
## Geneeskunde
De vele essentiële oenverzoadigde vetzeurn in nigelle èn e gunstig effect ip verschillige biochemische processn in 't lichoam. Vetzeurn kunn immuunreacsjes lyk polln-en stofallergien, astma, acne en eczema teegngoan. Nigelle zoudt ook slym iplossn en galle verdryvn. 
## Keukn
Nigelle wordt surtout in de Turksche, oostersche en Indische keukn gebruukt, vb. ip brood. 't Wordt ook gebruukt vo groenselgerechtn, salades, ingemakte groensels, chutney, lams-en geveugeltegerechtn ip smoak te briengn. 

Nigelle is in zoadn of gemoaln te verkrygn. 't Is te combineern mè chilipepers, look, laos, gember, mente, koriander en kurkuma. 

Ofbeeldienge:Nigella sativa MHNT.BOT.2015.34.22.jpg|Nigelle
Ofbeeldienge: Black cumin seed.png|Zoad
Ranoenkelfamilie

De **ranoenkelfamilie** (Ranunculaceae) is e plantefamilie in d' orde Ranunculales mè meer of 2.000 bekende blommeplantn in 43 geslachtn, verdeeld over heel de weireld. De noame komt van 't latyn *ranunculus* "kleene puut", van *rana* "puut". Ranunculaceae zyn over 't algemeen kruudachtige eenjoarige of vaste plantn, moa sommigte zyn houtige klemplantn (Clematis) of struukn (Xanthorhiza).

De grotste geslachtn zyn *Ranunculus* (600 soortn), *Delphinium* (365), *Thalictrum* (330), *Clematis* (325), en *Aconitum* (300).

In België kommn de volgnde geslachtn voorn:
* *Aconitum*, *Actaea*, *Adonis*, *Aquilegia*, *Anemone*, *Caltha*, *Clematis*, *Consolida*, *Eranthis*, *Helleborus*, *Hepatica*, *Myosurus*, *[[Nigella]]*, *Pulsatilla*, *Ranunculus* (beuterblomme), *Thalictrum*.

Ofbeeldienge:Clematis vitalba (2007 07 05).jpg|*Clematis vitalba* 
Ofbeeldienge: AquilegiaVulgaris-closeup-hr.jpg|*Aquilegia vulgaris*
Ofbeeldienge:Anemones5.jpg|*Anemone coronaria*
Ofbeeldienge:2007-10-25Nigella damascena 09.jpg|*Nigella damascena*
Nigella

***Nigella*** is e geslacht van 18 soortn eenjoarige plantn in de ranoenkelfamilie (*Ranunculaceae*), ofkomstig van Zuud-Europa, Noord-Afrika, Zuud- en Zuudwest-Azië.

De plante wordt 20-90 cm lank, mè fyntig gesneen bloarn. De blommn zyn wit, gelwe, roze, bleekblow of bleekpurper, mè vuuf toet tien blommebloarn. Uut de blommn oentstoan zoaddoozn, woarin dan der doenkerbruune toet zwarte zoadn zittn.
## Soortn
* *Nigella arvensis* 		
* *Nigella carpatha* 			
* *Nigella damascena* 	
* *Nigella degenii* 		
* *Nigella deserti* 			
* *Nigella doerfleri*		
* *Nigella elata* 			
* *Nigella fumariifola* 			
* *Nigella hispanica*			
* *Nigella latisecta* 			
* *Nigella nigellastrum* 		
* *Nigella orientalis*		
* *Nigella oxypetala* 		
* *Nigella papillosa* 		
* *[[Nigella sativa]]*, nigelle of zwarte komyn 	
* *Nigella segetalis* 		
* *Nigella stricta* 			
* *Nigella unguicularis*
La Glanerie

**La Glanerie** es 'n dorp en dêelgemêente van de Woalsche gemêente Rumes in de provinsje Enegouwn. 't Ligt o de zuudkantn van Rumes zelve, teegn de schreeve mè Vrankryk, o de zuudkantn van de grôote boane van Dôornik richtienge Ôorschie en Dowoai. 

La Glanerie grenst an Rumes zelve, Taintignies (ôok e dêelgemêente van Rumes), Howardries (e dêelgemêente van Brunehaut) en an de Fransche gemêentn Mouchin en Bachy. O de zuudgrenze van de plekke lôopt et riviertje d'Elnon, die der De Schreve vormt mè Vrankryk. By La Glanerie ôorn ôok nog de gehuchtn *Crinquet* en *Bas-Préau*.

thumb|left|200px|De Sent-Josefkerke van La Glanerie
La Glanerie (wa ôorsprounkelyk "Glanderie" noemde) wos in tydde en ounderdêel van d'eerlykeyd Rumes en wos tout 1888 en gehuchtje van de gemêente Rumes. Derachter wierd et e zelfstandige gemêente, totda 't by de gemêentelyke erindêelienge van 1977 were by de gemêente Rumes wierd gesmeetn.

Ip 2 september 1944 wos 't gehucht *Bas-Préau* byst de Twidde Weireldoorloge êen van d'êeste belgische plekkn die bevryd wierd'n deur d'Amerikoansche troepn (mêer bepoald deur d'Amerikoansche 2e Pantserdivizje), tôope mè 't mêer ôostelyk geleegn Rongy, e dêelgemêente van Brunehaut.
thumb|left|200px|De Bevrydiengsbrugge
## Beziensweirdigeedn
* De Sent-Josefkerke
* De Bevrydiengsbrugge (*Pont de la Libération*), de brugge over d'Elnon woar da den êestn Amerikoanschn soldoat voet zettigde ip belgisch groundgebied byst de Bevrydienge in de Twidde Weireldoorloge

## Referensjes
Rongy

**Rongy** es 'n dorp en dêelgemêente van de Woalsche gemêente Brunehaut in de provinsje Enegouwn. 't Ligt o de zuudkantn van de gemêente, teegn de schreeve mè Vrankryk. 

Rongy grenst an d'and're Brunehautse dêelgemêentn Howardries, Leusd'n, Jollain-Merlin, Hollain en Bléharies en an de Fransche gemêentn Lecelles en Rumegies. O de westgrenze van Rongy lôopt et riviertje d'Elnon, die der De Schreve vormt mè Vrankryk. 

Rongy wos vroeger e zelfstandige gemêente, totda 't by de gemêentelyke erindêelienge van 1977 by Brunehaut wierd gesmeetn. 't Dorp es redelyk landelyk en e grôo stik van't groundgebied wierd ingenoom'n deur 't Bus van Rongy.

Ip 2 september 1944 wos Rongy byst de Twidde Weireldoorloge êen van d'êeste belgische plekkn die bevryd wierd'n deur d'Amerikoansche troepn (mêer bepoald deur d'Amerikoansche 2e Pantserdivizje), tôope mè 't mêer westelyk geleegn gehucht *Bas-Préau* in La Glanerie (e dêelgemêente van Rumes).
Ip 3 september 1944 trok de Belgische 1e Infanteriebrigoade (ôok wel de Brigoade Piron genoemd) om 16u36 by Rongy België binn'n. De brigoade was't êeste belgische leegerounderdêel da byst de Bevrydienge voet zettigde ip belgisch groundgebierd. In Rongy stoat er e monument ter êere van die gebeurtenisse en der es ôok e stroate noa genoemd: de *Rue de Brigade Piron*.

## Beziensweirdigeedn
* De Sinte-Moart'nkerke
* 't Monument ter êere van de Bevrydienge en de Brigoade Piron


Image:Rongy JPG1E.jpg|De Sinte-Moart'nkerke van Rongy
Image:Monument Brigade Piron, Rongy.jpg|'t Monument van de Brigoade Piron


## Referensjes
Komyn

**Komyn** (*Cuminum cyminum*) is e bloeinde plante van de familie schermblommign (*Apiaceae*), verzekers ofkomstig van 't oostn van 't Middellansche-Zeegebied of van Egypte. Den dag van vandoage wordn de plantn surtout gekwèekt in de Noord-Afrikoansche landn, 't Middn-Oostn en Indië, moar ook in Mexico.
## Kenmerkn
De kruupnde, eenjoarige plante komt toet 30 cm hoge en z' èt doenkergroene bloarn en witte toet purperachtige blommetjes woaruut dan der loater vruchtn oentstoan. 
## Geschiedenisse
D' Egyptenoarn goavn under gestorvn farao's al komyn mee in de piramiedn. In 't oude Egypte wierd komyn gebruukt vo 't geneezn van loengziektes. De Romeynn gebruuktn komyn in de plekke van peper. Ze moaldn 't kruud ook fyn toet e pasta en smeirdn 't ip under brood. Ten tyde  van Karel de Grootn wierd komyn bykans in al de kloosterhoovn angeplant. 
## Geneeskunde
Deur 't eetn van komyn zoudt de verteirienge bevorderd wordn. Komyn helpt teegn krampn in de buuk, koliekn en diarree. Komyn zuuvert 't bloed en werkt kalmeernd.    
## Keukn
Komyn smakt fris en scherp. 't Wordt surtout gebruukt in d' Arabische, oostersche en Zuud-Amerikoansche keukn. 't Is ook één van de kruudn vor Indonesische rysgerechtn en vo verschillige Indische chutneys. 't Wordt ook dikwyls toegevoegd an vleesgerechtn in d' Arabische en Mexicoansche keukn, lyk chili con carne. Moa 't smakt ook goed ip brood, koas en likeur. 

Komyn is te krygn in zoadn of gemoaln. 
thumb|left|Komynzoad en komynpoeier
Cuminum

***Cuminum*** is e geslacht van vier bloeinde plantn in de familie van de schermblommign (Apiaceae). De bekendste soorte is *[[Cuminum cyminum]]*, woar dan de komynzoadjes van kommn, e populaire specerie. 
## Soortn
**Cuminum borszczowii*
**[[Cuminum cyminum]]* (komyn)
**Cuminum setifolium*
**Cuminum sudanense*
Syzygium

***Syzygium*** is e geslacht van bloeinde plantn in de myrtefamilie (*Myrtaceae*). 't Geslacht omvat 1200 toet 1800 soortn en 't verspreydiengsgebied strekt uut van Afrika en Madagaskar over Zuud-Azië toet de Stilln Oceoan. 

De meeste soortn zyn groenbluuvnde boomn en struukn. Verschillige soortn wordn gekwèekt lyk sierplantn vanwege under schoone glanznde bloarn, en e poar produceern eetboar fruut dat ook gebruukt wordt in confiteure. D' economisch belangrykste soorte is kruudnoagel (*Syzygium aromaticum*) woarvan dan de blommeknoppn e populaire  specerie zyn. 

Ofbeeldienge:Syzygium cumini.jpg|*Syzygium cumini*
Ofbeeldienge:Starr 050107-2980 Syzygium jambos.jpg|*Syzygium jambos*
Ofbeeldienge:Syzygium oleosum.jpg|*Syzygium oleosum*
 

Eenigte soortn zyn:
**Syzygium aqueum* 
**[[Syzygium aromaticum]]* (kruudnoagel)
**Syzygium buxifolium*
**Syzygium cumini* 
**Syzygium eucalyptoides*
**Syzygium grandis*
**Syzygium jambos* 
**Syzygium malaccense* 
**Syzygium nervosum*
**Syzygium oblatum*
**Syzygium oleosum*
**Syzygium paniculatum*
**Syzygium polycephaloides*
**Syzygium polycephalum*
**Syzygium pycnanthum*
**Syzygium samarangense*
Hollain

**Hollain** (*Ôlin* in't lokoal dialekt) es 'n dorp en dêelgemêente van de Woalsche gemêente Brunehaut in de provinsje Enegouwn. 't Ligt o de nôordôostkantn van de gemêente, teegn 't schee'n mè de gemêente Antoing (mêer bepoald de dêelgemêentn Péronnes en Bruyelle) en 't stee Dôornik (dêelgemêente Saint-Maur).

Hollain grenst vo de reste ôok an d'and're Brunehautse dêelgemêentn Jollain-Merlin, Leusd'n, Rongy, Bléharies en Laplaigne. Hollain wos vroeger e zelfstandige gemêente, totda 't by de gemêentelyke erindêelienge van 1977 by Brunehaut wierd gesmeetn.

O d'ôostkantn van de dêelgemêente lôopt de Schelde, 't center van't dorp ligt ip de lienkeroever. Hollain wordt deurkruust deur de N507 van Dôornik richtienge 't Fransche Sint-Amands an de Skarpe en Valencyn. In tydde van de Romein'n lag de plekke an de heirboane tusschn Dôornik en Koameryk. An et tracêe van die heirboane stoat in Hollain de Brunhildestêen (*Pierre de Brunehaut* in't Frans), êen van de grôotste megalietn van't land.

## Beziensweirdigeedn
* De Sinte-Moart'nkerke
* De Brunhildestêen (*Pierre de Brunehaut*)
* Ip't kerkof van Hollain ligg'n der 41 groavn van Iengelsche soldoat'n uut de Twidde Weireldoorloge


Image:Hollain_E1_JPG.jpg|De Sinte-Moart'nkerke van Hollain
Image:Hollain la Pierre Brunehault.jpg|De Brunhildestêen
Image:Hollain Churchyard -7.jpg|'t Kerkof van Hollain
Leusd'n (Enegouwn)

**Leusd'n** (Frans: *Lesdain*, Woals: *Lédin*, Nederlands: *Leusden*) es 'n dorp en dêelgemêente van de Woalsche gemêente Brunehaut in de provinsje Enegouwn. 't Ligt in't midd'n van de gemêente en grenst an d'and're Brunehautse dêelgemêentn Jollain-Merlin, Wez-Velvain, Howardries, Rongy en Hollain. 

Leusd'n wos vroeger e zelfstandige gemêente, totda 't by de gemêentelyke erindêelienge van 1977 by Brunehaut wierd gesmeetn. 't Es e vrêe landelyke plekke, gekend vo zyn tuunbouw en 't kwêek'n van freezn.

## Beziensweirdigeedn
* De Sint-Eleutheriuskerke

thumb|250px|left|De Sint-Eleutheriuskerke van Leusd'n
Taintignies

**Taintignies** es 'n dorp en dêelgemêente van de Woalsche gemêente Rumes in de provinsje Enegouwn. 't Ligt o d'ôostkantn van Rumes zelve, teegn 't schee'n mè de gemêente Brunehaut. 

Taintignies grenst an Rumes zelve, La Glanerie (ôok e dêelgemêente van Rumes), Howardries en Guignies (dêelgemêentn van Brunehaut) en an de Dôornikse dêelgemêentn Ere, Willemeau en Froidmont. Juuste o de nôordkantn van de plekke lôopt d'ôogesneleydslynne vo TGV's, Thalys en Eurostar-trings tusschn Brussel en Rysel.

Taintignies wos vroeger e zelfstandige gemêente, totda 't by de gemêentelyke erindêelienge van 1977 by de gemêente Rumes wierd gesmeetn.

## Beziensweirdigeedn
* De Sint-Amandskerke
* Ip't kerkof liggn'n der êenigte groavn van Iengelsche soldoatn uut d'Êeste Weireldoorloge
thumb|left|250px|'t Kerkof van Taintignies
Howardries

**Howardries** (*Ôwardrie* ofte *A Wardie* in't lokoale dialekt) es 'n dorp en dêelgemêente van de Woalsche gemêente Brunehaut in de provinsje Enegouwn. 't Ligt hil o de westkantn van de gemêente, teegn de schreeve mè Vrankryk. 

Howardries grenst an d'and're Brunehautse dêelgemêentn Rongy, Leusd'n, Wez-Velvain en Guignies. Vo de reste ligt et ôok teegn Taintignies en La Glanerie (olletwêe dêelgemêentn van Rumes) en an de Fransche gemêentn Mouchin, Aix by Ôorschie en Rumegies. O de zuudgrenze van Howardries lôopt et riviertje d'Elnon, die der De Schreve vormt mè Vrankryk. 

thumb|left|200px|De Maria-Magdalenakerke van Howardries
Howardries wos vroeger e zelfstandige gemêente, totda 't by de gemêentelyke erindêelienge van 1977 by Brunehaut wierd gesmeetn. 't Es eigntlyk mor e vrêe klêen dorptje en 't grotste gedêelte van't groundgebied wierd ingenoom'n deur 't Bus van Howardries. In tydde, en surtout byst et Interbellum, wos de plekke en't bus gekend vo 't blauwn. Surtout toebak wierd ier de grenze over gesmokkeld.

## Beziensweirdigeedn
* De Maria-Magdalenakerke
Leusd'n

* Leusd'n (Olland), e gemêente in d'Ollandsche provinsje Utrecht 
* Leusd'n (Enegouwn), e dêelgemêente van Brunehaut in de Woalsche provinsje Enegouwn
* Leusd'n (Vrankryk), e Fransche gemêente in't Nôorderdepartement, juuste o de zuudkantn van Koameryk
Guignies

**Guignies** es 'n dorp en dêelgemêente van de Woalsche gemêente Brunehaut in de provinsje Enegouwn. 't Ligt o de nôordwestkantn van de gemêente, teegn 't schee'n mè de gemêente Rumes (mêer bepoald de dêelgemêente Taintignies) en 't stee Dôornik (dêelgemêente Ere).

Guignies grenst vo de reste ôok an d'and're Brunehautse dêelgemêentn Wez-Velvain en Howardries. Juuste o de nôordkantn van de plekke lôopt d'ôogesneleydslynne vo TGV's, Thalys en Eurostar-trings tusschn Brussel en Rysel.

Guignies es vrêe landelyk en wos vroeger e zelfstandige gemêente, totda 't by de gemêentelyke erindêelienge van 1977 by Brunehaut wierd gesmeetn.

## Beziensweirdigeedn
* De Sint-Piatuskerke
* Ip't kerkof liggn'n der êenigte groavn van Iengelsche soldoatn uut d'Êeste Weireldoorloge

thumb|left|750px|Zicht ip Guignies
Indischn Oceoan

thumb|Liggienge van den Indischn Oceoan in de weireld
Den **Indischn Oceoan** is qua grotte den derdn oceoan ter weireld en besloat 70.560.000 km² of 19,8% van 't woater ip 't eirdippervlak. 't Wordt begrensd deur Azië in 't noordn, Afrika in 't westn en Australië in 't oostn. In 't zuudn goat den oceoan over in de Zuudelykn Oceoan of Antarctischn Oceoan. 

't Noordelykste gedeelte van den Indischn Oceoan wordt deur 't Indisch Schiereyland in twèe zeeën gesplitst: de Golf van Bengoaln in 't oostn en d' Arabische Zee in 't westn. De Golf van Bengoaln wordt door d' Andaman- en Nicobareylandn  gescheid van d' Andamansche Zee, die langst de kust van Zuudoost-Azië ligt. Tusschn 't vasteland van Afrika en 't eyland Madagaskar ligt de Stroate van Mozambique.
Froaiem

**Froaiem** (Frans: *Froyennes*, Nederlands: *Fraaihem*, Picardisch: *Froyène*) es 'n dorp en dêelgemêente van 't stee Dôornik in de provinsje Enegouwn. Froaiem ligt juuste o de nôordkantn van Dôornik zelve en grenst ôok an d'and're Dôorniksche dêelgemêentn Orcq, Marquain, Blandain, Ramegnies-Chin en Kain. O den ôostkant van de plekke strôomt de Schelde.

In Froaiem ligter e stoasje an d'ôostkantn van 't center an d'yzerboane die Dôornik mè Kortryk verbindt. Vanuut 't stoasje van Froaiem vertrekt er ôok en aftakkienge van't spôor richtienge Rysel. Twèis deur de dêelgemêente lôopt d'E42-ottostroade tusschn Dôornik en Villeneuve d'Ascq. Froaiem ligt ôok vrêe dichte by de kruuschienge van Marquain woar d'E403-ottostroade tusschn Dôornik en Brugge ansluut ip d'E42.

Froaiem wos vroeger e zelfstandige gemêente, totda 't by de gemêentelyke erindêelienge van 1977 by de gemêente Dôornik wierd gesmeetn.

## Beziensweirdigeedn
* De Sint-Elôoikerke
* Ip't kerkof liggn'n der êenigte groavn van Iengelsche soldoatn uut de Twidde Weireldoorloge
* 't Kastêel van Beauregard
* De woatermeuln van Froaiem


Image:0_Froyennes_-_Église_Saint-Éloi_(2).JPG|De Sint-Elôoikerke van Froaiem
Image:Froyennes Communal Cemetery -11.jpg|'t Kerkof van Froaiem
Image:FROYENNES_—Château_de_Beauregard.jpg|'t Kastêel van Beauregard
Oregano

**Oregano** (*Origanum vulgare*), ook wilde marjoleine of poaliengkruud genoemd, is e kruudachtige vaste plante van de lipblommefamilie (Lamiaceae).

't Is ofkomstig van 't Middellansche-Zeegebied. Hoe meer zunne de plante krygt, hoe meer aroma.
## Kenmerkn
Oregano is e struukvormig kruud die 60 cm hoge kan kommn en styf vele bloarn droagt. De vele eyvormige, spitse bloarn wordn 1-4 cm lank. De klokvormige blommekelkn zyn bleekroze toet wit. 
## Mythologie
Oregano zou deur de Grieksche godinne Aphrodite toet symbool gemakt zyn vo de vrede. Trouwers kreegn e kranse van oregano en loater wierd 't kruud gebruukt vo te verzeekern dat de liefde zou bluuvn bestoan.
## Geneeskunde
Oregano helpt teegn diarree en moagzeer. 't Bevordert den hoenger en 't zoudt helpn by moend-en keeloentsteekiengn. Oregano hèt oentsmettnde en antibacteriële eygnschappn  die surtout by hoestn en andoeniengn van de luchtweegn van passe kommn.
## Keukn
Oregano smakt kruudig, e bèetje zoete en fris. 't Is 't klassiek kruud vo pizza's en pasta mè fruutige en kruudige sausn. 't Past ook goed by groensels lyk aubergines, courgettes en paprika's, moar ook by petattegerechtn en vlees van zwyns en runders.

Oregano is gedroogd of ves te krygn. Gedroogde oregano hèt e styf sterke geure. 't Goa styf goed t'hope mè rozemareyn en tym. In Mexico wordt oregano gemiengeld mè chilipoeier vo chili con carne te kruudn.  

Ofbeeldienge: Oregano 1.jpg|Bloarn
Ofbeeldienge:Bombus lucorum - Origanum vulgare - Keila.jpg|Veldhommel ip oregano
Ofbeeldienge:Oregano-spice.jpg| Gedroogde oregano
Lipblommefamilie

De **lipblommefamilie** (Lamiaceae of Labiatae) is e familie van bloeinde plantn. Vele van die plantn zyn aromatisch en bevattn veelgebruukte culinaire  
kruudn lyk basilicum, mente, rozemareyn, salie, boonekruud, marjoleine, oregano, tym en lavendel. Sommigte soortn zyn struukn, boomn of klemplantn. 

De Lamiaceae bevattn oengeveer 230 geslachtn en meer of 7.000 soortn. De grotste geslachtn zyn *Salvia* (900), *Scutellaria* (360), *Stachys* (300), *Plectranthus* (300), *Hyptis* (280), *Teucrium* (250), *Vitex* (250), *Thymus* (220) en *Nepeta* (200). 

D' alternatieve familienoame Labiatae verwyst noa 't feyt dan de blommn meestal  kroonbladjes hèn die versmoltn zyn in e boovnlippe en 'n oenderlippe (*labia* in 't  Latyn). De blommn zijn bilateroal symmetrisch mè vuuf vereenigde kroonbloarn en vuuf vereenigde kelkbladjes. De meeste botanici gebruukn nu wel de noame Lamiaceae vo noa de familie te verwyzn.
## Geslachtn in Europa
* *Acinos*	
* *Ajuga* 
* *Ballota*
* *Prunella*
* *Calamintha*
* *Clinopodium*
* *Galeopsis*
* *Glechoma*
* *Hyssopus*
* *Lamiastrum* 
* *Lamium* (Dovenetel)
* *[[Lavandula]]* (Lavendel)
* *Leonurus*
* *Lycopus*  
* *Melissa*
* *Melittis*
* *Mentha* (Mente)
* *Nepeta* (Kattekruud)
* *[[Ocimum]]* (Basilicum)
* *[[Origanum]]* (Marjoleine, oregano)
* *Phlomis*
* *Plectranthus* 
* *Prunella*
* *[[Rosmarinus]]* (Rozemareyn)
* *[[Salvia]]* (Salie)
* *[[Satureja]]* (Boonekruud of sarriette)
* *Scutellaria*
* *Stachys* 
* *Teucrium* 
* *[[Thymus]]* (Tym)
Origanum

***Origanum*** is e geslacht van kruudachtige vaste plantn in de lipblommefamilie (Lamiaceae), ofkomstig van 't Middellansche Zeegebied. 't Geslacht omvat e stik of 50 soortn. De twèe bekendste zyn oregano (*Origanum vulgare*) en marjoleine (*Origanum majorana*).
## Eenigte soortn
**Origanum acutidens*
**Origanum amanum*
**Origanum calcaratum*
**Origanum cordifolium*
**Origanum dictamnus*
**Origanum laevigatum*
**Origanum leptocladum*
**Origanum libanoticum*
**[[Origanum majorana]]* (marjoleine)
**Origanum microphyllum*
**Origanum onites*
**Origanum rotundifolium*
**Origanum scabrum*
**Origanum sipyleum*
**Origanum syriacum*
**[[Origanum vulgare]]* (oregano)
Valkachtign

De **valkachtign** (Falconidae) zyn e familie van roofveugels in d' orde Falconiformes. Der bestoan roend de 60 soortn in 11 geslachtn. De familie omvat de valkn en de caracara's die ip 't Amerikoans continent leevn. 

De valkachtign zyn kleene toet middelgroote roofveugels (14 toet 65 cm) mè lange spitse vlerkn. 't Boovnste deel van under pootn is mè losse pluumn bedekt. Z' eetn andere veugels en kleene zoogbeestn.

Ze zyn overal ter weireld te viendn, uutgezoenderd ip Antarctica. In Vloandern kommn surtout de boomvalke en de toornvalke voorn.
	
Valkn wierdn vroeger vo de jacht gebruukt, nu nog lyk hobby deur valkeniers.

Ofbeeldienge:Falco rusticolus white cropped.jpg|Giervalke (*Falco rusticolus*)  
Ofbeeldienge:Crested Caracara JCB.jpg|Noordelyke kamcaracara  (*Caracara cheriway*) 
Ofbeeldienge:Falco peregrinus tethered.jpg |Zwerfvalke (*Falco peregrinus*) 

## Geslachtn
*Subfamilie Polyborinae
***Daptrius*  (zwarte caracara)
***Ibycter* (roodkelecaracara)
***Phalcoboenus* (4 soortn caracara's)
***Caracara* (2 soortn kamcaracara's)
***Milvago*  (2 soortn bruune caracara's)
***Micrastur* (7 soortn busvalkn) 
*Subfamilie Falconinae
***Herpetotheres* (Lachvalke)
***Spiziapteryx* (vlekvlerkvalke)
***Polihierax*  (2 soortn dwergvalkn)
***Microhierax* (5 soortn typische dwergvalkn)
***[[Falco]]* (roend de 37 soortn echte valkn)
Verzoamelienge

E **verzoamelienge** is nen hôop verschillige dingn da we elementn noemen. Zukke elementn zin up under eign ôok wiskundige objectn. De mêeste wiskundige vindn verzoameliengn de basisdingn vo de wiskunde. De studie dervan wordt verzoameliengeleer genoemd.
Ere

**Ere** es 'n dorp en dêelgemêente van 't stee Dôornik in de provinsje Enegouwn. 't Ligt juuste o de zuudwestkantn van Dôornik zelve, teeg'n 't schee'n mè de gemêentn Rumes (mêer bepoald de dêelgemêente Taintignies) en Brunehaut (dêelgemêentn Guignies, Wez-Velvain en Jollain-Merlin). Ere grenst vo de reste ôok an d'and're Dôorniksche dêelgemêentn Willemeau en Saint-Maur.

Ere wos vroeger e zelfstandige gemêente, totda 't by de gemêentelyke erindêelienge van 1977 by de gemêente Dôornik wierd gesmeetn.

## Beziensweirdigeedn
* De Sint-Amandskerke

thumb|left|300px|De Sint-Amandskerke van Ere
Orcq

**Orcq** es 'n dorp en dêelgemêente van 't stee Dôornik in de provinsje Enegouwn. 't Ligt juuste o de westkantn van Dôornik zelve, an d'oude boane noa Rysel (die nu en ounderdêel es van de N7). Orcq grenst vo de reste ôok an d'and're Dôorniksche dêelgemêentn Froidmont, Marquain en Froaiem. O de nôordkantn van't dorpke lôopt d'E42-ottostroade tusschn Dôornik en Villeneuve d'Ascq.

Orcq wos vroeger e zelfstandige gemêente, totda 't by de gemêentelyke erindêelienge van 1977 by de gemêente Dôornik wierd gesmeetn.

## Beziensweirdigeedn
* De Sint-Agathakerke
* D'Ouze-Lieve-Vrouwe-van-Vredekapelle
* De Sint-Lazaruskapelle

thumb|left|300px|De Sint-Agathakerke van Orcq
Jollain-Merlin

**Jollain-Merlin** es 'n dorp en dêelgemêente van de Woalsche gemêente Brunehaut in de provinsje Enegouwn. 't Ligt o de nôordkantn van de gemêente, teegn 't schee'n mè 't stee Dôornik (mêer bepoald de dêelgemêentn Ere en Saint-Maur).

Jollain-Merlin grenst vo de reste ôok an d'and're Brunehautse dêelgemêentn Hollain, Rongy, Leusd'n en Wez-Velvain. Juuste o de nôordkantn van de plekke lôopt d'ôogesneleydslynne vo TGV's, Thalys en Eurostar-trings tusschn Brussel en Rysel.

Jollain-Merlin es vrêe landelyk en wos vroeger e zelfstandige gemêente, totda 't by de gemêentelyke erindêelienge van 1977 by Brunehaut wierd gesmeetn.

## Beziensweirdigeedn
* De Sent-Saulvekerke
Falco

***Falco*** is e geslacht van roofveugels en 't typegeslacht van de familie valkachtign (Falconidae). 't Geslacht telt 39 recente soortn.

In de Leege Landn komt de boomvalke (*Falco subbuteo*), de toornvalke (*Falco tinnunculus*), de dwergvalke (*Falco columbarius*)  en de zwerfvalke  (*Falco peregrinus*) voorn. 
## Soortn
**Falco alopex* (vosvalke)
**Falco amurensis* (amoervalke)
**Falco araeus* (Seychellnvalke)
**Falco ardosiaceus* (grysde valke)
**Falco berigora* (bruune valke)
**Falco biarmicus* (lannervalke)
**Falco cenchroides* (Australische toornvalke)
**Falco cherrug* (sakervalke)
**Falco chicquera* (roodnekvalke)
**Falco columbarius* (dwergvalke)
**Falco concolor* (woestynvalke)
**Falco cuvierii* (Afrikoansche boomvalke)
**Falco deiroleucus* (oranjeborstvalke)
**Falco dickinsoni* (Dickinsons valke)
**Falco eleonorae* (Eleonoravalke)
**Falco fasciinucha* (Taitavalke)
**Falco femoralis* (aplomadovalke)
**Falco hypoleucos* (grysde valke)
**Falco jugger* (laggarvalke)
**Falco longipennis* (Australische boomvalke)
**Falco mexicanus* (prairievalke)
**Falco moluccensis* (Indonesische toornvalke)
**Falco naumanni* (kleene toornvalke)
**Falco newtoni* (Madagaskarvalke)
**Falco novaeseelandiae* (Nieuw-Zeelandsche valke)
**Falco pelegrinoides* (Berbervalke)
**Falco peregrinus* (zwerfvalke)
**Falco punctatus* (Mauritiusvalke)
**Falco rufigularis* (vleermuusvalke)
**Falco rupicoloides* (groote toornvalke)
**Falco rupicolus* (rotsvalke)
**Falco rusticolus* (giervalke)
**Falco severus* (oriëntoalsche boomvalke)
**Falco sparverius* (Amerikoansche toornvalke)
**[[Falco subbuteo]]* (boomvalke)
**Falco subniger* (zwarte valke)
**[[Falco tinnunculus]]* (toornvalke)
**Falco vespertinus* (roodpootvalke)
**Falco zoniventris* (gestrèepte toornvalke)
Somalië

**Somalië** (Somalisch: *Soomaaliya*, Arabisch: الصومال, *As-Soemal*), officieel de **Federoale Republiek Somalië** (Somalisch: *Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya*, Arabisch: جمهورية الصومال الفيدرالية, *Jumhūriyyat aṣ-Ṣūmāl al-Fideraaliya*) is e land in Afrika die grenst an Ethiopië in 't westn, Djibouti en de Golf van Aden in 't noordn, den Indischn Oceoan in 't oostn en Kenia in 't zuudwesten. Den hoofdstad is Mogadishu. Somalië hèt de langste kustlyne van 't Afrikoans vasteland en 't bestoat surtout uut plateaus, vlaktes en hooglandn.
 
't Land is cultureel, historisch, etnisch, toalkundig, geografisch en religieus styf verboendn met d' Arabische weireld. 
thumb|left|Koarte van Somalië
Centroal-Amerika

thumb|Liggienge van Centroal-Amerika
**Centroal-Amerika** (Spoans: *Centroamérica*, Iengels: *Central America*) is e stroke land die Noord-Amerika en Zuud-Amerika mè mekoar verbiendt. 't Grenst an Mexico in 't noordn, Colombia in 't zuudoostn, de Caraïbische Zee in 't oostn en de Stilln Oceoan in 't westn.

't Gebied omvat zeevn landn: Belize, Guatemala, El Salvador, Honduras, Nicaragua, Costa Rica en Panama. 
thumb|left|Koarte van Centroal-Amerika
Myrtus

***Myrtus*** is e geslacht van de Myrtefamilie (Myrtaceae). De plante is ofkomstig van Zuud-Europa en Noord-Afrika.
## Soortn
**[[Myrtus communis]]* (Geweune myrte, ofkomstig van 't Middellansche Zeegebied in Zuud-Europa)
**Myrtus nivellei* (myrte uut de Sahara, ofkomstig van Noord-Afrika)
Rubus

*Rubus* is e geslacht van bloeinde plantn in de roozefamilie (Rosaceae) mè 250-700 soortn. In 't geslacht kommn vele broambeyers en framboozn voorn. De meeste van die plantn hèn houtachtige stengels mè stekkers lyk by de roozn.
## Soortn
Eenigte soortn zyn:
**Rubus caesius* (duunebroambeyer)
**Rubus chamaemorus* (bergbroambeyer)
**[[Rubus fruticosus]]* (geweune broambeyer)
**Rubus idaeus* (framboze)
**Rubus laciniatus* (peterseliebroambeyer) 
**Rubus odoratus* (roodbloeinde framboze)
**Rubus phoenicolasius* (Japaneesche wynbeyer)
**Rubus saxatilis* (steenbeyer)
**Rubus spectabilis* (prachtframboze)
**Rubus ulmifolius* (olmbladbroambeyer)


Rubus caesius RF.jpg|*Rubus caesius*
Rubus idaeus RF.jpg|*Rubus idaeus*
Rubus odoratus G4.JPG|*Rubus odoratus*
Japanse wijnbessen.jpg|*Rubus phoenicolasius*
Rubus saxatilis RF.jpg|*Rubus saxatilis*
Rubus spectabilis 4 RF.jpg|*Rubus spectablilis*
Struthio

***Struthio*** is e geslacht van loopveugels in de familie van de struusveugels (Struthionidae), orde Struthioniformes. Der leevn nog moa twèe soortn, de geweune struusveugel  en de Somalische struusveugel. Der zyn neegn gekende soortn woarvan dan der zeevn uutgestorvn zyn.

De ventjes zyn zwart mè wit en de wuuvetjes zyn bruun. Struusveugels hèn twèe teens, woarvan dat er één uutgegroeid is toet e soorte hoeve. 't Zyn de grotste en zwoarste veugels ip eirde. Van al de loopveugels kunn ze 't rapste loopn en ze leggn de grotste eyers. Ze kunn toet 280 cm hoge kommn en 160 kg weegn.
## Taxonomie
*Orde: Struthioniformes
**Familie: Struthionidae
***Geslacht: *[[Struthio]]*
*****[[Struthio camelus]]* (geweune struusveugel)
*****Struthio molybdophanes* (Somalische struusveugel)
Calonne (Enegouwn)

**Calonne** (*Caloen* in wa odder Vlams) es 'n dorp en dêelgemêente van de Woalsche gemêente Antoing in de provinsje Enegouwn. 't Ligt o de nôordwestkantn van de gemêente, teegn 't schee'n mè 't stee Dôornik (mêer bepoald de dêelgemêente Saint-Maur, Chercq en Vaulx).

Calonne grenst vo de reste ôok an Antoing zelve en an d'and're Antoingse dêelgemêente Bruyelle. 't Wos vroeger e zelfstandige gemêente, totda 't by de gemêentelyke erindêelienge van 1977 by Antoing wierd gesmeetn.

O d'ôostkantn van de dêelgemêente lôopt de Schelde, 't center van't dorp ligt ip de lienkeroever. Calonne wordt deurkruust deur de N502 van Dôornik richtienge 't Fransche Sint-Amands an de Skarpe en Valencyn.
thumb|left|200px|De Sint-Elôoikerke van Calonne
## Beziensweirdigeedn
* De Sint-Elôoikerke
Antoing

thumb|left|250px|Zicht ip Antoing
**Antoing** es 'n Woalsche stad en gemêente in de provinsje Enegouwn. De gemêente ligt o de zuudkantn van 't stee Dôornik, teegn de Schreve mè Vrankryk. Deur Antoing strôomt de Schelde van zuud noar nôord.

## Geografie
Buutn d'ôofdgemêente Antoing zelve bestoat de gemêente vodder van de reste nog uut de dêelgemêent'n Maubray, Péronnes by Antoing, Bruyelle, Calonne en Fontenoy. Antoing zelve, Maubray, Péronnes en Fontenoy ligg'n ip de rechteroever van de Schelde, Bruyelle en Calonne ip de lienkerkant.

thumb|400px|left|Antoing mè zyn dêelgemêentn en beurgemêentn. De gilwe gebied'n zyn bebouwde stikkn
De gemêente Antoing grenst aan de volg'nde plekk'n:
Enya

**Enya**, geboorn: *Eithne Pádraigín Ní Bhraonáin*, veriengelst: *Enya Patricia Brennan* (Gaoth Dobhair,  County Donegal, 17 meie 1961) is 'n Iersche zangeresse.

## Albums
* Enya (1987)
* Watermark (1988)
* Shepherd Moons (1991)
* The Memory of Trees (1995)
* A Day Without Rain (2000)
* Amarantine (2005)
* And Winter Came... (2008)
* Dark Sky Island (2015)
Butstekkers

**Butstekkers** of **aalscholvers** (Phalacrocoracidae) zyn e familie van 41 soortn woaterveugels van d' orde Suliformes.

't Zyn redelyk groote veugels die 0,35 toet 5 kg weegn met e spanwydte van 45 toet 100  cm. De meeste soortn hèn doenkere pluumn. Z' hèn zwemvliezn tusschn under teens en e langn bek met an de boovnkant 'n hoakvormige punt die uutstèekt over den oenderkant. 

Butstekkers zyn viseters en ze vangn under prooie deur te duukn vanof 't woaterippervlak. 't Zyn styf goeie duukers en oender woater dryvn z' under zelvn voort met under pootn en vlerkn. Sommigte butstekkersoortn duukn toet 45 meter diepe. 

Butstekkers nesteln under in kolonies roend de zeekust, ip boomn, eylandjes en zeerotsn. Ze zyn te viendn over heel de weireld, uutgezoenderd in deeln van noordelyk Canada, noordelyk Azië en sommigte eylandn in de Stilln Oceoan.
## Geslachtn
* *Microcarbo* (5 soortn)
* *[[Phalacrocorax]]* (22 soortn, woarvan één uutgestorvn)
* *Leucocarbo* (15 soortn)

Ofbeeldienge: Microcarbo melanoleucos Austins Ferry 3.jpg|Australische dwergbutstekker (*Microcarbo melanoleucos*) 
Ofbeeldienge:Pied Cormorant. Phalacrocorax various - Flickr - gailhampshire.jpg|Boente butstekker (*Phalacrocorax varius*)
Ofbeeldienge:Phalacrocorax atriceps.jpg|Keyzerbutstekkers (*Leucocarbo atriceps*)
Pinales

**Pinales** is 'n orde in de diviezje  Pinophyta, klasse Pinopsida en omvat al de bestoande conifeern, lyk ceder, cypresse, denne, lorke, pynboom, sparre en venynboom. D' orde stoend vroeger bekend lyk de Coniferales. 
## Families
D' orde Pinales omvat 545 soortn in zes families:
*Araucariaceae
*Cupressaceae (cypresachtign)
*Pinaceae (pynboomachtign)
*Podocarpaceae
*Sciadopityaceae
*Taxaceae (venynboomachtign)
Comoorn

De **Comoorn** officieel **Unie van de Comoorn** (Comorees: *Komori* en *Udzima wa Komori*, Arabisch: جزر القمر *Djuzur al qamar* en الاتّحاد القُمُريّ *al-Ittiḥād al-Qumuriyy*, Frans: Les *Comores* en *Union des Comores*) vormn 'n eylandstoat in den Indischn Oceoan vo d' oostkust van Afrika tusschn 't noordoostn van Mozambique, de Fransche regio Mayotte en 't noordwestn van Madagaskar. Den hoofdstad en grotste stad is Moroni. Den islam (soennisme) vormt de stoatsgodsdienst van de Comoorn.

De stoat is 'n archipel die bestoat uut drie groote eylandn en nog eenigte styf kleene eylandjes. De groote eylandn zyn algemeen bekend oender under Fransche noame: Grande Comore (Ngazidja), Mohéli (Mwali) en Anjouan (Ndzuani). Boovndien makt 't land ook ansproake ip e vierde groot eyland, 't meest zuudoostelyke Mayotte (Maore) die nog alsan bestierd wordt deur Vrankryk lyk overzeese regio.
## Geschiedenisse
An 't begun van de 16e eeuwe dateern d' eeste directe reloasjes met Europeesche volkern, eest van Portugeesche zeevoarders, moar ook van Ottomoansche.
 
De zeevntienste en achttienste eeuwe woarn e styf welvoarnde periode vo de Comoorn, ideoal geleegn ip e bloeiende handelsroute tusschn Europa en wat da 't Ottomoans ryk kwam. Moa die rykdom gieng al gauwe gepoard mè pollitieke rivaliteit tusschn de vier eylandn, die anleydienge woarn van vele invalln en oorloogn. De sultans sloagdn der nie in vo de vier eylandn te vereenign en deur die rivaliteit gerakte den archipel styf verzwakt. Van 1795 toet 1820 kwoamn z' in e serieuze economische crisis terechte in combinoasje met e pollitieke crisis, gekenmerkt deur vele moordn ip sultans en  machtsgreepn deur buutnlansche vorstn.

Vanof halverwege de 19e eeuwe kreegn zowel Groot-Brittannië of Vrankryk meer en meer belangstellienge vo de groep eylandn. De Fransche probeerdn surtout de lokoale leyders teegn malkoar ip te zettn. De 25e moarte 1841 kochtn ze 't eyland Mayotte en goavn 't de stoatus van kolonie. In 1886 kreegn d' eylanden Anjouan, Grande Comore en Mohéli de stoatus van Frans protectoroat.
 
In 1946, achter de Twèede Weireldoorloge, kreegn de Comoorn, los van Madagaskar, de stoatus van e Frans overzees gebied. In 1973 kwam 't toet 'n akkoord mè Vrankryk over oenofhankelykheid in 1978. De 6e juli 1975 verkloarde 't Comorees parlement under zelvn oenofhankelyk. In twèe referendums, in december 1974 en februoari 1976, keerde de  bevolkienge van Mayotte under teegn oenofhankelykheid. Doardeure bleevn z' oender Frans bestier stoan, binst da Grande Comore, Anjouan en Mohéli de nieuwe stoat vormdn.
thumb|left|Koarte van de Comoorn
Landast

**Landast** (Frans: *Landas*) es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt hil o de zuudkantn van Frans-Vloandern, mêer bepoald in't arroundissement Dowoai, nie verre van't schee'n mè Enegouwn en 't arroundissement Valencyn. Landast grenst an de gemêentn Aix by Ôorschie, Saméon, Rosult, Sars-et-Rosières, Beuvry, Ôorschie en Nomain.

O de zuudkantn van de gemêente lôopt d'A23-ottostroade tusschn Villeneuve d'Ascq en Valencyn. In Landast ester ôok e stoasje an d'yzerboane die lôopt van Rysel oover Ôorschie richtienge Valencyn.

Landast es êen van de gemêentn die liggn in't Regionoal Nateurpark in't bekkn van de Skarpe en de Schelde (*Parc naturel régional Scarpe-Escaut*), zynde 't gebied round Sint-Amands an de Skarpe die beschermd es deur zyn uutgebreyde biodiversityt.

## Beziensweirdigeedn
* De Sint-Vaastkerke

thumb|left|300px|De Sint-Vaastkerke van Landast
Phalacrocorax

***Phalacrocorax*** is e geslacht van veugels uut de familie van de butstekkers (Phalacrocoracidae). 't Geslacht omvat 22 soortn woarvan dat er één uutgestorvn is in de 19e eeuwe.  
## Soortn
**Phalacrocorax aristotelis* (kambutstekker)
**Phalacrocorax auritus* (oorbutstekker)
**Phalacrocorax brasilianus* (neotropische butstekker)
**Phalacrocorax capensis* (Koapse butstekker)
**Phalacrocorax capillatus* (Japaneesche butstekker)
**[[Phalacrocorax carbo]]* (geweune butstekker)
**Phalacrocorax featherstoni* (butstekker van Featherston)
**Phalacrocorax fuscescens* (zwartmascherbutstekker)
**Phalacrocorax fuscicollis* (Indische butstekker)
**Phalacrocorax gaimardi* (roodpootbutstekker)
**Phalacrocorax harrisi* (galapagosbutstekker)
**Phalacrocorax lucidus* (witborstbutstekker)
**Phalacrocorax magellanicus* (magellaanbutstekker)
**Phalacrocorax neglectus* (kustbutstekker)
**Phalacrocorax nigrogularis* (Arabische butstekker)
**Phalacrocorax pelagicus*  (pelagische butstekker)
**Phalacrocorax penicillatus* (butstekker van Brandt)
**Phalacrocorax punctatus* (gevlekte butstekker)
**Phalacrocorax sulcirostris* (zwarte butstekker)
**Phalacrocorax urile* (roodmascherbutstekker)
**Phalacrocorax varius* (boente butstekker)
County Donegal

thumb|Liggienge van 't Groafschap Donegal in Ierland
**County Donegal** (Iers: *Contae Dún na nGall*) is e groafschap in 't noordwesten van Ierland, geleegn in d' historische provinsje Ulster. T'hope met de groafschappn Cavan en Monaghant is 't één van de drie groafschappn in Ulster die gèen deel uutmoakn van Noord-Ierland. Historisch  stoat 't gebied ook bekend oender de noame *Tyrconnell*. 

Donegal hèt 'n ippervlak van 4.841 vierkante kilometer en telt 159.192 (2016) inweuners. Den hoofdstad is Lifford (Leifear) en de grotste stad is Letterkenny (Leitir Ceanainn). 

Specioal is da County Donegal moa met één ander groafschap in de Republiek Ierland e styf kleene grenze deelt: Leitrim. 't Grotste deel van de grenze wordt gedeeld met drie groafschappn van Noord-Ierland: Derry, Tyrone en Fermanagh. 

't Groafschap is 't meest bergachtig gebied van Ulster en 't bestoat hoofdzoakelyk uut twèe bergkeetns mè leege bergn, 't Derryveagh-gebergte in 't noordn en 't Blue Stack-gebergte in 't zuudn, met Errigal (749 meter) den hoogste top. 't Hèt e diep uutgesleetn kustlyne die nateurlyke loughs (zeeoarms) vormt, waarvan Lough Swilly en Lough Foyle  de belangrykste zyn. 

Der is e gemoatigd klimoat die gedomineerd wordt deur de Golfstroom, mè warme, vochtige zomers en milde natte wienters. Vo de kust liggn twèe permanent beweunde eylandn, Arranmore en Tory Island, t'hope mè nog e groot deel eylandn met alleene moa tydelyke beweuners. De twèede langste riviere van Ierland, de Erne, komt Donegal Bay binn dichte by de stad Ballyshannon (Béal Átha Seanaidh).

Ofbeeldienge:Poisoned Glen.jpg|Valleye Poisoned Glen en Derryveagh-gebergte
Ofbeeldienge:Loughswilly.JPG|Lough Swilly
Ofbeeldienge:Arranmore.jpg| Eyland Arranmore

## Plekkn
Plekkn met under Iersche noame (Iengels tusschn haksjes):
*An Fál Carrach (Falcarragh)
*Baile an tSratha (Ballintra)
*Bealach Féich (Ballybofey)
*Béal Átha Seanaidh (Ballyshannon)
*Bun Cranncha (Buncrana)
*Bun Dobhráin (Bundoran)
*Dún na nGall, (Donegal stad)
*Gaoth Dobhair (Gweedore)
*Leifear (Lifford)
*Leitir Ceanainn (Letterkenny)
*Na Cealla Beaga (Killybegs)
Sequoiadendron

***Sequoiadendron*** is e geslacht van de Cypresachtign (Cupressaceae). D' eenigste leevnde soorte is de mammoetboom (*Sequoiadendron giganteum*). *Sequoiadendron chaneyi* is e soorte die uutgestorvn is.
Rumegies

**Rumegies** es e gemêente in Vrankryk in't Noorderdepartement. 't Ligt hil o de ôostzuudkantn van Frans-Vloandern, mêer bepoald in't nôordwestn van't arroundissement Valencyn. 't Ligt ezo eigntlyk ip de kruusschienge van 't arroundissement Valencyn mè 't arroundissement Dowoai en de provinsje Enegouwn, nie ol te vet verre van't schee'n mè Rysels-Vloandern. Rumegies grenst an de Woalsche gemêente Brunehaut (mêer bepoald de dêelgemêentn Howardries en Rongy) en an de Fransche gemêentn Lecelles, Saméon en Aix by Ôorschie.

O de nôord- en ôostkantn van Rumegies strôomt et rivierke d'Elnon, die der de Schreeve mè de Woaln vormt. In de gemêente stound er in tydde e stoasje vo trams an de lynne van Sint-Amands an de Skarpe oover Mouchin richtienge Rysel die in't joar 1932 wierd stopgezet en ipgebrookn.

Rumegies es êen van de gemêentn die liggn in't Regionoal Nateurpark in't bekkn van de Skarpe en de Schelde (*Parc naturel régional Scarpe-Escaut*), zynde 't gebied round Sint-Amands an de Skarpe die beschermd es deur zyn uutgebreyde biodiversityt.

## Beziensweirdigeedn
* De Sent-Bricekerke

thumb|left|250px|De Sent-Bricekerke van Rumegies
Kerkuuls

**Kerkuuls** (Tytonidae) zyn één van de twèe families binn d' orde van de uuls (Strigiformes). D' andere zyn d' echte uuls (Strigidae).

't Zyn middelgroote toet groote  veugels met e toamelyk groote kop en 'n oanzichte in de vorm van 'n herte. Kerkuuls hèn redelyk lange sterke pootn mè krachtige stevige klauwers. Z' hèn e specioale soorte vaste pluumn die dienn vo de geluudsbronne binst 't joagn te versterkn. Ze zyn an den achterkant doenkerder van kleur of an de voorkant, meestal oranjebruun. 't Zyn nachtveugels, gèen trekveugels en ze leevn in koppels of solitair.

Kerkuuls kommn voorn over heel de weireld, uutgezoenderd in 't noordn van Noord-Amerika, de Sahara in Afrika en uutgestrekte deeln van Azië. Ze leevn in verschillige biotoopn, van woestyne toet busschn en van gemoatigde streekn toet de troopn. Van de meerderheid van de twientig leevnde kerkuuls ist er styf weinig bekend.  

De familie wordt ingedeeld in twèe oenderfamilies: de Phodilinae of bruune uuls en de Tytoninae of typische kerkuuls met oender andere de geweune kerkuul (*Tyto alba*) lyk typische soorte.
## Geslachtn
**[[Tyto]]*, echte kerkuuls (17 soortn)
**Phodilus*, bruune uuls (3 soortn)
Beuvry

* Beuvry (Nauw van Kales), e Fransche gemêente in't Nauw van Kales, juuste o d'ôostkantn van Bethune
* Beuvry (Nôorderdepartement), e Fransche gemêente in't Nôorderdepartement, o de zuudôostkantn van Ôorschie
Piper

***Piper*** is e geslacht van de Peperfamilie (Piperaceae). 't Geslacht bevat roend de 1.000 toet 2.000 soortn struukn, kruudn en lioann. De bekendste soorte is de peper (*Piper nigrum*). De zwarte, witte en groene peper is ofkomstig van dezelfste plante.

Peperplantn moakn deel uut van de magnoliidn. Da zyn angiospermn (blommeplantn) moa gèen monocotyln en ook gèen eudicotyln.

De soortn zyn verre overal te viendn in de troopn. Z' hèn e warm klimoat noodig,  vochtige humusryke groend en ze verdroagn gèen vorst.

Ofbeeldienge:Piper colubrinum 11.JPG| *Piper colubrinum*
Ofbeeldienge:Piper kadsura (fruits s9).jpg |*Piper kadsura*
Ofbeeldienge:Piper magnificum0.jpg|*Piper magnificum*