Wervik-Zuud

**Wervik-Zeud** (Standoardvlams: *Wervik-Zuud*, Frans: *Wervicq-Sud*) es e Fransjke gemeente geleegn in et Noorderdepartement.

## Liggienge
Wervik-Zeud ligt langs de Leie, in 't arroundissement van Rysel.

Wervik-Zeud grenst an 't Belgsjke Wervik, over de Leie, en an de Fransjke gemeentn Busbeke (Frans: *Bousbecque*), Komen-Frans (*Comines-Sud*), Oalewyne (*Halluin*), Linsele (*Linselles*) en Ronk (*Roncq*).

't Ogste punt es 58 meiters boovn de zeespegel (in Wervik *den Franschn Berg* genoemd). 't Ligste punt es moar 12 meiters oge.

## Gesjkiedenisse
Jeuste lik de nabeurige Vlamsche stee Wervik es ook Wervik-Zeud styf oud. Eigentlik es de gesjkiedenisse van Wervik-Zeud tot an de 17ste eeuwe ook die van Belgs Wervik. Want in 1713 es de stee kunstmoatig, deur e verdrag tusschn de Spoansche Nederlandn en Lodewyk XIV, in tweejn gesjkid gewist. 't Es moar in 1790 da de Constituante van de Fransche Revoluusje en eigen besteur eit upgericht vo 't gemeentje.

Ol in de zestienste eeuwe wos Wervik-Zeud bekend lik toebakscentrum. Olle joare mei Onzn-Lievn-Ere-Emelvoarte es 't er toebaksfeeste en viern ze **Jehan Van d'Helle**. Volgens de legende wos't 'n em 'n eerstn vo toebak in te voern vaneut Amerika.
right|thumb|De kerke van Wervik-Zeud
## Demogroafische evoleusje
De gemeente eit osan veel klinder gewist dan Wervik. Ier es e grafiktje van de bevolkiengsevoleusje binst de latste twee eeuwn:


Colors=
  id:a value:gray(0.9)
  id:b value:gray(0.7)
  id:c value:rgb(1,1,1)
  id:d value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize  = width:400 height:373
PlotArea   = left:50 bottom:30 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:4800
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:b increment:300 start:0
ScaleMinor = gridcolor:a increment:60 start:0
BackgroundColors = canvas:c

BarData=
  bar:1804 text:1804
  bar:1874 text:1874
  bar:1962 text:1962
  bar:1975 text:1975
  bar:1999 text:1999
  bar:2006 text:2006

PlotData=
  color:d width:20 align:left

  bar:1804 from:0 till: 1262
  bar:1874 from:0 till: 3065
  bar:1962 from:0 till: 2593
  bar:1975 from:0 till: 3991
  bar:1999 from:0 till: 4288
  bar:2006 from:0 till: 4683

PlotData=
  bar:1804 at: 1262 fontsize:s text: 1.262 shift:(-10,5)
  bar:1874 at: 3065 fontsize:S text: 3.065 shift:(-10,5)
  bar:1962 at: 2593 fontsize:S text: 2.593 shift:(-10,5)
  bar:1975 at: 3991 fontsize:S text: 3.991 shift:(-10,5)
  bar:1999 at: 4288 fontsize:S text: 4.288 shift:(-10,5)
  bar:2006 at: 4683 fontsize:S text: 4.683 shift:(-10,5)



## Economie
Wervik-Zeud ligt langs de Leiestreke die economisch belangrik wos vo de vlasindustrie in 't begun van de 20ste eeuwe. Tot an 't ende van die eeuwe zorgden textielbedryvn vo werk in de streke. Ook giengn d'r veel grensarbeiders eut België in 't Fransjke goan werkn.

Ondertusschn zyn d'r veel van die bedryvn gedelocaliseerd na legeloonlandn. Sinsdien eit de grensarbeid em ommegekeerd en kommn d'r nu veel Fransjke werkn in Belgsjke bedryvn.

De cyfers vo de hele grensarbeid in 2006 zyn:
* 25 000 Fransjke die in België werkn (surtout arbeiders)
* 5 000 Belgen die in 't Fransjke werkn (surtout ooggeschoolde)

## Beziensweirdigeedn
thumb|right|Oorlogsmonument vo de kerke
* de neoromoansche **kerke** van Onze-Lieve-Vrouw Onbevlekt Ontvangenisse eut 1875
* 't **Wit Kasteel** (nu es *Inspection de l'Education Nationale* ondergebrocht), geleegn up "den Franschn Berg" (*Parc Dalle Dumont*)
* **Landbouwmuseum** (*Musée des petits métiers de la ferme*)
* **Oorlogsmonument** WO I en WO II mei treurende Marianne
* **Standbeeld** van Jehan d'Helle

## Toaltoestand
Wervik-Zeud ligt moar up twintig kilomeiter van Rysel moar es langer Vlamstoalig gebleevn. Binst da Rysel tegen 1750 ol helegansn Franstoalig wos, wos Wervik-Zeud volgens Prof. Dr. W. Pée round 1800 nog grootndeels Vlamssprekend. In 1845 wos de bevolkienge ol tweetoalig mèi overwicht van et Frans. Volgens Pée zyn d'r twee redens voor die loate verfransjkienge:
# lik grensstee kwom Wervik-Zeud meer in contact mèi Vlamsche gemeentn over de grenze
# lik klindere stee woarn d'r minder Franstoalige officiële instansjes die grootndeels verantwoordelik woarn vo de verfransjkienge in de streke

Roar genoeg eit die situoasje em were ommegekeerd. Da komt omdat er achter 1830 in België d'r e grote crisis van d'economie en de landbouw ontstound, surtout de periode 1846-1849 woarn rampjoarn. Tienduzenden Vloamiengn goungn goan werkn in Noord-Fransjke fabriekn van de textielindustrie die round Rysel in vulle ountwikkelienge kwom. Die demogroafische evoleusje a lik gevolg da in de Fransjke fabriekn er vertoalers moestn angesteld zyn vo de Vloamiengn te verstoane. 't Andeel van de Vloamiengn wos zodoanig gegruuid da J. Dewachter in 1907 Wervik-Zeud e vervlamschte gemeente noemde.

Volgens dezelstn Dewachter kwom Wervik-Zeud achter 'n Eestn Weireldoorloge were grootndeels Franstoalig.

Achter 1960 oor je gin Vlams nie mee spreekn. Da geteugn d'ouders van 'n auteur van dat artikel () die in de joarn '60-'70 in Wervik-Zeud gewund en gewrocht ein.

## Varia
In Wervik noemn ze Wervik-Zeud de *Fransjke stroate*.
In Linsele noemn ze 't *Wervik Frans*.

## Referensjn