open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Richilde van Henegouwn

**Richilde** (ca. 1025 - 15 moarte 1086), was van 1039 gravinne van Henegouwn en achter da ze in 1051 getrouwd was mè Boudewyn VI van Vloandern ook gravinne van Vloandern. 

Z'hen lange gepeisd da ze de dochter was van Reinier V van Bergn, moa ze was eigentlik zyn schondochter, want ze was getrouwd mè zyn zeune Herman van Bergn. Reinier V, groaf van Bergn, haad round 1024 ook et zudelik stik van Broabant gekreegn.

Richilde zoudt e nichte gewist zyn van paus Leo IX en dus ofstammn van Dagsburg-Egisheim in de regio Elzas, moar ook van de Reiniers. 

Heur huwelik met Herman van Bergn wierd betwist deur boedverwantschap, moa was wel anveird deur de bisschop van Koameryk. 

Heur voader zou Reinier van Hasnon gewist zyn, markgroaf van Valenciennes tusschn 1045-1048/1049.

## Vrouwn en jounges
Ze trouwde round 1040 mè groaf Herman van Bergn († 1051), zeune van groaf Reinier V van Bergn en Mathilde van Verdun. 

Herman en Richilde regeerdn tegoare over Bergn van 1039 tout 1051. Round 1048/1049 krêegn z'ook 't markgroafschap Valenciennes van de Duutsche keizer Hendrik III van et Hillig Rooms Ryk, en woarn Bergn en Valenciennes were verênigd.

Under jounges woarn:
* Robert, bisschop van Châlons-sur-Marne
* Gertrude, nunne
Richilde verzetteg heur teegn heur vint ot 'n hem verbound mè Godfried III van Lêger-Lothariengn en Boudewyn V van Vloandern teegn keizer Hendrik III.

Heur vint stierf in 1051 en 't zelfste joar trouwde ze mè Boudewyn VI van Vloandern.
De kerke was nie akkôord vanwege bloedverwantschap en liet et huwelik nietig verkloarn, moa loater kwam paus Leo IX doar ip were.
Richilde arrangeerde dat heur jounges van heur êeste vint under voader nie kostn ipvolgn. Heur zeune Roger kwam bisschop van Châlons-sur-Marne en heur dochter Gertrude gieng in 't klôoster.

Heur jounges mè Boudewyn VI woarn:
* Arnulf III (1055 † 1071), groaf van Vloandern en Henegouwn
* Boudewyn II van Henegouwn (1056 † 1098), groaf van Henegouwn
* Agnès, leefde in 1071

In 1071 trouwde Richilde met heur derde vint William Fitzosbern, den Iengelschn groaf van Hereford.

## De Slag by Kassel
Achter den dôod van heur twidde vint Boudewyn VI in 1070, regeerde Richilde kortn tyd over de groafschappn Vloandern en Henegouwn, als voogdesse over Arnulf III, den oudste zeune met heur twidde vint. In 1071 begost heur schonbroere, Robrecht de Fries e familieoorloge vo zyn erfrecht ip 't groafschap Vloandern. In de Slag by Kassel (22 februari 1071) verloorn Richilde en heur boundgenootn, woaby dat heur zeune Arnulf III, den Oungelukkign en heur derde vint William Fitzosbern sneuveldn.

Achter de slag erkende keunienk Philippe I van Vrankryk Robrecht I als nieuwe groaf van Vloandern. Doamee kwamt er een ende an de verêenigienge tusschn Vloandern en Henegouwn.

Richilde en heur andere zeune Boudewyn II hieldn Henegouwn.

Richilde stierf in 1086 en z'is lik heur twidde vint Boudewyn VI ook begroavn in d'abdye van Hasnon.
479 v.Chr.

482 v.Chr. - 481 v.Chr. - 480 v.Chr. - **479 v.Chr.** - 478 v.Chr. - 477 v.Chr. - 476 v.Chr. 
't Joar **479 v.Chr.** is e joar in de pre-julioansche Romeinsche kalender.
thumb|Graf van Confucius in Qufu
## Gestorvn
*Confucius, Chineesche filosoof
100 v.Chr.

103 v.Chr. - 102 v.Chr. - 101 v.Chr. - **100 v.Chr.** - 99 v.Chr. - 98 v.Chr. - 97 v.Chr. 
't Joar **100 v.Chr.** is e joar in d' 1e êeuwe v.Chr. volgenst de christelike joartellienge.
## Geboorn
* Cornelius Nepos
Ubuntu

thumb|Ubuntu 12.04 LTS desktop (''Precise Pangolin'')
thumb|E Quetzal in Costa Rica

**Ubuntu** is êen van de mêest gebruukte linuxsystèims. Ubuntu wilt een minselik syteem zyn en da doen ze deur der voor te zorgn da je der styf gemakkelik mee kan werkn. Der komt om de 6 moandn een nieuwe versie uut. Dienn is vaneigest hêlegans gratis en ge moet mo éne kêe klikkn voer et t' installeern. De latste versie is voe de moment 12.04 (uutgekommn ip 26 April 2012) en j'et ôok een noame gekreegn: *Precise Pangolin*. Iedere kêe da ze by *Cannonical* (de firma achter Ubuntu) een noame geevn, is da een bêestenoame. Nu is 't van de sôorte schubdier met een of ander kenmerk. Iedere kêe schuuvn ze mor êne letter up in 't alfabet. De noaste noame is ôok ol gerêed: de *Quantal Quetzal*, die moet den achtiensten oktober 2012 moed' uutkommn.

Ryan Paul, die voe Ars Technica schyft, zei in april 2012 otje t'ie de name annoncêrde dat e Quetzal een kleurryke veugl is die vele vorkomt in Centroal America. De best gekende sôorte is the resplendent quetzal de'er voôren gekend omdatje t'ie zo schôone is. Die name is juuste gepast voe Ubuntu, die in cloud wil groei'n, zichtboar wild antrekk'n zoender compromiterende functjie en wil vermyden in gesloten veisters te smakken.

## Externe links
*  Website van Ubuntu
* Website van Ubuntu Nederland
* Ubuntu Startpunt voor beginners
* ZDNet: "Ubuntu veruit populairste Linux-distributie"
* Desktoplinux.org 2007 Desktop Linux Market survey
Gertrude van Saksn

**Gertrude van Saksn** of **Geertrui van Holland** (Schweinfurt ca.1030 – Veurn 
4 ogustus 1113) kwam achter heur êestn trouw Gravinne van West-Friesland en achter heur twiddn trouw Gravinne van Vloandern. Ze was e dochter van Bernard II, hertog van Saksn en Eilika van Schweinfurt. 

Ze trouwde round et joar 1050 mè Floris I van Holland. 
In 1061 is heur vint vermôord en kwam ze regentesse vor heur zeune Dirk V.  Willem I, den bisschop van Utrecht, profiteerde van de situoatie vo de macht te krygn over e stik van West-Friesland, met de steun van Hendrik IV van ‘t Hillig Rooms Ryk. Gertrude trok heur were met heur jounges in Zêeland.

In 1063 is z’hertrouwd mè Robrecht I van Vloandern, die ton de bynoame 
Robrecht de Fries krêeg. In dien tyd was ter nog sproake van ’t Groafschap West-Friesland. De noame Groafschap Holland kwam moar in gebruuk round 1100.

Heur jounges mè Floris I van Holland:
*Adela van Holland (ca. 1045-1085), getrouwd mè Boudewyn I van Guînes
*Dirk V van Holland (ca. 1052-1091)
*Pieter (geb. ca. 1053), kanunnik in Luuk
*Bertha van Holland (ca. 1055-1094), trouwde in 1072 mè Filips I van Vrankryk
*Floris (geb. ca. 1055), kanunnik in Luuk
*Machteld (geb. ca. 1057)
Heur jounges mè Robrecht de Fries:
* Robrecht II van Vloandern of Robrecht II van Jeruzalem
* Adela van Vloandern, getrouwd mè Knud IV van Denemarkn, d’ouders van Karel de Goein
* Gertrude van Vloandern, getrouwd mè Diederik van Ipper-Lothariengn, d’ouders van Diederik van den Elzas
* Filips van Lo (zyn ounwettige zeune Willem van Yper (of Willem van Lo) was burggroave van Yper en Lo) 
* Ogiva, abdis van Mêesn

Gertrude van Saksn stierf den derdn ogustus 1113 in Veurn en z’is doa begroavn in de St.-Walburgakerke.
Ugly Papas

De **Ugly Papas** woarn ne rockgroep uut de streke van Mêenn die muzik moakten die evolueerde van "psychedelic bluesrock" tout "eclectic dadaïsm".

Z'èn in 1990 meegedoan an de Rock Rally, woarin da ze tot in de finale zyn gerakt.
Dazelfde joar èn ze nen EP uutgebrocht 'Facin' The Crap' en in '92 een vulledige ploate getiteld 'Papa Rules, OK?'.
Die êeste ploate wos psychedelische bluesrock. 
Under twidde ploate 'Ugly Papas' wos hêelteganst anders en veel eclectischer. Die ploate weirdt olgemêen anzien ols êen van de beste rockploaten dat er ôoit in België zyn gemakt.

De groep es in '97 gesplit moar ze zyn in 2006 kort were t'hôpe gekommn vor een poar uptredens te speeln.

Piet Goddaer (van Ozark Henry) en Mauro Pawlowski (van emzelve) zyn grôte fans van de Papas. 
De Ugly Papas weirdn (t'hôpe mè TC Matic) deur under anzien ols de godfathers van den Belgische rock.

## Bezettienge
* Luc Dufourmont (stemme)
* Dick Descamps (basgitoare)
* Dr. Dekerpel (gitoare)
* Paul Dreze (1989-93) / Rik Debruyne (1993-1997) (drums)
* Peppie Pepermans (1994-97, sax)

## Discografie
* 1990 - Facin' the crap 7"
* 1992 - Animal reservation/Saviour 7"
* 1992 - Papa, rules, ok? CD
* 1994 - Ugly Papas CD 
* 1994 - Ma guitare CDs
* 1994 - Météorite CDs

## Externe koppelienge
*De MySpace poagina
551 v.Chr.

554 v.Chr. - 553 v.Chr. - 552 v.Chr. - **551 v.Chr.** - 550 v.Chr. - 549 v.Chr. - 548 v.Chr. 
## Geboorn
* Confucius
Xbox 360

Den **Xbox 360** is ne spelcomputer gemoakt deur Microsoft en den ipvolger van den Xbox. De spelcomputer wird gelanceerd ip 22 november 2005 in de Verênigde Stoatn en Canada, 2 december 2005 in Europa en 10 december 2005 in Japan. De Playstation 3 van Sony en de Wii van Nintendo zyn de grotste concurrenten.
898

895 - 896 - 897 - **898** - 899 - 900 - 901
't Joar **898** is 't 98e joar in de 9e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
[thumb|Karel de Simpeln, keunienk van [West-Francië]]
*Conflict tusschn Zwentibold, keunienk van Lotharingen en groaf Reginar  van Henegouwn en Haspengouw. 
*Karel de Simpeln komt keunienk van West-Francië.
## Geboorn
## Gestorvn
;januoari
*1 - Odo I van West-Francië
;oktober
*15 - Lambert van Spoleto, keunienk van Italië en keizer van 't  Rôoms Ryk
1070

1067 - 1068 - 1069 - **1070** - 1071 - 1072 - 1073
't Joar **1070** is 't 70e joar in de 11e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
*Boudewyn VI wordt ipgevolgd door Arnulf den Oungelukkign os Groaf van Vloandern
## Geboorn
*Clementia van Bourgondië (gestorvn 1129)
*Koloman, keunienk van Hongarije (1095-1116) (joartal by benoaderienge) 
## Gestorvn
;juli
*17 - Boudewyn VI van Vloandern
Zoeknd leezn

[thumb|Minsn dan dingn an't ipzoekn zyn in de leeszoale van de Saksische Stoatsbibliotheeke in [Dresden.]]

**Zoeknd leezn** es 't zêre overlôopn van e tekste of e boek om rappe de juuste informoatie te vindn da j'ip da moment nôdig et.

Doarby begun je mè 't overlôopn van de verschillige beschikboare soamnvattingsbronn van dedee dan 't minst noar dedee dan 't mêest gedetailleerd zyn:
* Inhoudtoafels
* Registers
* Hôofdstikkn
* Koppn
* Ounderkoppn
* Paragroafn

't En es nie nôdig da je den tekst ol ne kêe êerder et geleezn, mo da kut vaneigns wel helpn by 't zoekn. Mè j'n ervoaringe van 't ounderwerp, goa je ôok rapper goan weetn woa da je moet begunn zoekn.
Klucht

E **klucht** is etwadde da je vertelt vor etwien te doen lachn. 

Etwien die kluchtn vertelt is e kluchtigoard.
Humo's Rock Rally

**Humo's Rock Rally** is e wedstryd vo rockgroepn, die g'organiseerd wordt deur 't Vlams weekblad Humo. De Rock Rally bestoat sedert 1978 en goat om de twêe joar deure. Vele groepn en muzikantn die loater deuregebrookn zyn, zyn begost in Humo's Rock Rally. De finale is in den Ancienne Belgique in Brussel.

Groepn die meedoen moen êest e demo inzendn en uut die inzendiengn kiest e Humo-jury d'hounderd beste groepn. Ze meugn under ton live bewyzn in tien preselecties met iedere kêe tien groepn. Twientig groepen meugn noa d'halve finales, woaruut dat er tien finalistn geselecteerd wordn. 

In de preselectie, d'halve finale en de finale moen de groepn iedere kêe drie nummers speeln.  

De finalejury bestoat uut muziekjournalistn van Humo, menschn uut de muziekweireld en bekende muzikantn, dikwils ex-winnoars van de Rock Rally.

## Êrelyste

## West-Vlamsche winnoars
*Once More
*Elisa Waut
*Goose
*The Van Jets
*Balthazar (publieksprys)
*Steak Number Eight
*Compact Disk Dummies

## Externe koppelienge
* Humo's Rockrally
Pepeyn de Kortn

[thumb|
De latste [Meroviengers|Merovienger (Évariste-Vital Luminais (1822-1896), Musée des beaux-arts, Carcassonne)]]
**Pepeyn III**, bygenoamd **de Kortn** of **de Joungern** (Jupille-sur-Meuse, 714 - Saint-Denis, 24 september 768) was e zeune van Karel Martel en Rotrude van Trier en de voader van Karel de Grôotn.

Je was:
* Hofmeier van Neustrië mè Bourgondië en de Provence  (741-751)
* Hofmeier van Austrasië (747-751)
* Keunienk van de Frankn (751-768)

## De hofmeiers
De Pepinidn woarn hofmeiers ounder de Meroviengische keuniengn, êest in Austrasië en loater in Neustrië en Bourgondië. 

In 687 veroverde den hofmeier van Austrasië, Pepeyn van Herstal, Neustrië en Bourgondië in de *Slag by Tertry*. Zyn ounwettige zeune Karel Martel (Pepeyn de Kortn ’s voader), volgde zyn voader ip en de Karoliengers zyn loater achter hem genoemd.

Achter den dôod van Karel Martel in 741, wierd zyn titel van hofmeier volgns de Frankische traditie verdêeld ounder zyn zeuns. Den oudstn, Karloman, kwam hofmeier van Austrasië en krêeg Alemannië en Thuriengn, en Pepeyn kwam hofmeier van Neustrië mè Bourgondië en de Provence. Grifo, Karels Martels zeune by zyn twidde vrouwe Swanahilde, vroeg ook zyn dêel, moa je wierd gevangn gezet deur zyn halfbroers.

In 747 trok zyn broere Karloman hem were in e klôoster in Italië en stound ’n zyn dêel of an Pepeyn, die azo leider van hêel ’t Frankisch ryk kwam, mè den titel *dux et princeps Francorum*. Dien titel kwam van zyn grôtvoader Pepeyn van Herstal.

De Meroviengische keuniengn trokkn hunder nieks mèr an van ‘t  regeern en z'haan e luxeleevn. ’t Ênigste dan ze nog mostn doen was nu en ton hunder handtêekn zettn. Ze wierdn in die periode  *Vadsige keuniengn* (*rois fainéants*) genoemd. Keunienk Childeric III wierd uutgelachn deur ’t volk en Pepeyn, die nog ounder hem stound, probeerde nu olles te doen vo van hem of te geroakn.

Round 750 schrêeft ie noa paus Zacharias vo te vroagn wien dat er eigentlik keunienk most zyn: dendeen die den titel droeg of dendeen die de feitelikke macht haad. Pepeyn krêegt de steun van den paus en in november 751 zettegt ie Childeric III of en liet ie hem uutroepn tout keunienk van de Frankn.

Achter da Childeric III ofgezet was wierd zyn lang hoar, ‘t têekn van macht by de Frankn, ofgeschoorn en wierd ’n vo de reste van zyn doagn gevangn gezet in ‘t Saint-Bertinklôoster by Saint-Omer. Je was de latste Merovienger en d’er kwam ook ’n ende an den titel van hofmeier.
 
Pepeyn de Kortn was de stichter van de Karoliengers, die de Meroviengische dynastie ipvolgdn, en zyn voader Karel Martel was de noamgever. 

Je trouwde mè Bertrada van Laon, ook wel Bertrada met de grôte voetn genoemd. 

Hunder jounges:
* Karel de Grôotn
* Karloman
* Gisela, nunne
Hunder andere jounges: Pepeyn, Chrothais, Adelais, en nog twê dochters zyn ollemolle jounk gestorvn.

Pepeyn stierf in Saint-Denis en je ligt doa begroavn neffest zyn vrouwe Bertrada van Laon. 
Je wierd ipgevolgd deur zyn zeuns Karel en Karloman. Achter Karlomans dôod in 771 kwam Karel (de Grôotn) ollêne keunienk van ‘t Frankisch Ryk.
Robert Noote

**Robert Noote** (Ghyvelde, 9 januoari 1952) is e Frans-Vlamschn historieker en schryver die sedert zyn êestn boek in 1983 assan over Vloandern geschreevn het. J'hè zyn kienderjoarn deuregebrocht in Ghyvelde en loater het 'n twientig joar in Zuydcoote geweund. Nu weunt 'n in Bergues. 

J'hèt e 15-tal werkn geschreevn over zyn streke en ook veel artikels vo regionoale tydschriftn en gazettn lik *La Voix du Nord, Journal des Flandres, Le Phare*.

J'is metallurgist van ipleidienge en je was tien joar lank één van de verantwoordelikkn van radio Europe 2 in Duunkerke.

*Mon dictionnaire illustré des Flamands de France* van 1999 is volgens Cyriel Moeyaert, één van zyn belangrykste boekn.
## Werkn
**Guido Gezelle, Gloire de la Flandre* (2012)
**[[Bergues]] de A à Z * (2011)
* * Ces Saints qui guérissent en Flandre * (2011)
* * Gedichten voor Sint Winocsbergen * (2010)
* *Romance à [[Zuydcoote]]* (2009)
* *[[Bergues]] Saint-Winoc* (2007)
* *Histoire de [[Ghyvelde]]* (2005)
* *Georges Bellanger: un saint de chez nous* (2002)
* *[[Guido Gezelle]]: le poète flamand* (2001)
* *L'abbé Charles Étienne Brasseur de Bourbourg* (2000)
* *Mon dictionnaire illustré des Flamands de France* (1999)
* *Histoire de [[Zuydcoote]]* (1998)
* *Estaminets typiques de Flandre* (1997)
* *Pèlerinages en Flandre* (1996)
* *Poèmes pour la Flandre* (1995)
* *Le Père Frédéric Janssoone à Ghyvelde* (1995)
* *Pour lire [[Michel de Swaen]]* (1994)
* *Mes rencontres* (1990)
* *Ypres-[[Ieper]]* (1988)
* *Maurice Cornette, député de Flandre* (1986)
* *Le Père Frédéric Janssoone de Ghyvelde* (1983)

## Externe koppelienge
*Persôonlikke website
1374

1371 - 1372 - 1373 - **1374** - 1375 - 1376 - 1377
## Gebeurtenissn
[thumb|<div class="center">'t [Beatrys manuscript]]
*Karel V van Valois (regerend van 1364 toet 1380) sloagt erin van d' Iengelsche bykan hêlegans van Fransche bodem te verjoagn.
*'t Ênigste bewoard gebleevn handschrift van de  Middelnederlandsche Marialegende Beatrys dateert van 1374 en wordt bewoard in de Keunienklyke Bibliotheke in Den Haag.
## Geboorn
;oktober
*8 - Margaretha van Bourgondië (1374-1441)
## Gestorvn
;juli
*19 - Francesco Petrarca, Italioansche gelêerdn, schryver en dichter
;september
*Johanna van Vloandern, vrouwe van groaf Jan van Montfort
thumb|left|<div class="center">Johanna van Vloandern</div>
Richard I van Normandië

**Richard I van Normandië** of **Richard zounder Vrêes** (Frans: *Richard Sans Peur*) (Fécamp, Normandië 28 ogustus 933 - Fécamp, 20 november 996) was hertog van Normandië van 942 tout 996. Je was de zeune van Willem I van Normandië en Sprota.

Richard I was de derdn hertog van Normandië, moa je zou wel den êestn gewist zyn die dien titel droeg. Lik zyn voader en zyn grôtvoader Rollo wierd ’n in ’t begun ook êest *jarl* (Vikingleider) genoemd. 

Richard was nog klêne on ze zyn voader vermôord hen in december 942, en je kwam ounder ’t regentschap van vier hoge pietn in ’t hertogdom Normandië: Bernard den Deen, Rudolf van Taisson, Anslech van Bricquebec en Osmond de Conteville. 

Keunienk Lodewyk van Overzêe van West-Francië liet Richard overbriengn noa ’t hof van Osmond de Conteville in Laon, zogezeid vo zyn educoatie, moa je veroverde binst Normandië en je stelde Herluin, groaf van Montreuil an ols gouverneur.

Richard zou doa gebleevn zyn van 943 tout 945. Je kost uuteindelik vluchtn mè d’hulpe van Osmond de Conteville, Bernard van Senlis (e moat van Rollo en vazal van Hugo de Grôotn), Ivo de Bellèsme en Bernard den Deen. 

In 947 kost ‘n Normandië were verovern mè d’hulpe van de Vikings en de Normandiërs, die Herluin van Montreuil vermôord hen in 945, omdan z’hem ounrechtstreeks verantwoordelik steldn vo de môord ip Richards voader Willem Langzweird.

## Vrouwn en jounges
In 960 is Richard getrouwd met Emma, dochter van Hugo de Grôotn en zuster van Hugo Capet. Met heur haad ’n gin jounges. Wel mè Gunnor, e Deensche woamee dat ‘n *more danico* (de Deensche polygoame maniere) getrouwd was. Loater zyn z’ip de christelikke maniere (more christiano) getrouwd, vo 't meugelik te moakn dat hunder zeune Robert den Deen aartsbisschop kwam.

Hunder jounges :
* Richard II van Normandië, zyn ipvolger
* Robert den Deen, groaf van Evreux en aartsbisschop van Rouen 
* Mauger, groaf van Corbeil
* Emma van Normandië is getrouwd gewist mè twê keuniengn van Iengeland: êest met Ethelred II en achter zyn dôod met de Vikingkeunienk Knut II van Denemarkn, die ook keunienk van Iengeland was 
* Havise, getrouwd mè Godfried I van Bretagne
* Mathilde, getrouwd met Odo II van Blois
Richard haad ook verschillige *more danico* concubines (*frilla*), woamee dat ’n veel ounwettige jounges haad, w.o. Godfried van Brionne en Willem I van Eu.
Nebraschyve

thumb|250px|right|Hemelschyve van Nebra

De **Nebraschyve** es e brounzn schyve uut 'n brounstyd van 30&nbsp;cm diamèiter mè ingelegde symbooln van goud. Die symbooln stelln verschillige hemellichoamn voorn.. 

De schyve es gevoundn gewist in Nebra (Saksen-Anhalt), dat es e klene gemeente in Duutsland. 
Ze zou zy gemakt hèin gewist in de 16ste eeuwe v.C. 
Da makt heur tout één van d'oudste voorstelliengn van de zunne, de moane, de sterrn en de Pleioadn ('t Zeevngesternte).

## Externe koppeliengn
*''Bronze Age Sky Disc Deciphered''
*''Germany's Sky Disk seen as key for archaeoastronomy'' van het centrum voor archaeo-astronomie
1113

1110 - 1111 - 1112 - **1113** - 1114 - 1115 - 1116
't Joar **1113** is 't 13e joar in de 12e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Geboorn
;ogustus
*24 - Godfried V, Groaf van Anjou, hertog van Normandië
## Gestorvn
;ogustus
*4 - Gertrude van Saksn
Puutn van Vloandern

In Vloandern kwaamn der 11 puutn en paddn vôorn, woavan dat der êen (de Gilvebuukvierpadde) in België is uutgestorvn. In totoal kommn der 8 puutn en paddn vôorn in West-Vloandern, alhoewel dan de mêeste (zels de dee die voa 't moment as "redelik olgemêen" beschreevn zyn) bedrêegd of in aantal an 't ofneemn zyn.

## Interne koppelienge
Puut

## Externe koppelienge
Natuurpunt Hyla - Amfibieën en reptielen
Richard II van Normandië

**Richard II van Normandië**, bygenoamd *de Goein* (Normandië, 23 ogustus 963 - Fécamp, 28 ogustus 1026 of 1027), was den oudste zeune van Richard I van Normandië en van Gunnor. 

Os zyn voader stierf in 996 was t ie nog styf jounk en je wierd ol direct geconfronteerd met e boernipstand. Zyn nounkel, Rudolf van Ivry, kost hunder versloan, en je liet van de leiders van de rebelln hunder handn en voetn ofkappn.

Richard hielp keunienk Robert II van Vrankryk teegn ’t hertogdom Bourgondië.

Je liet de Vikings hunder anvolln ip d’Iengelsche Angelsaksn organiseern vanuut ‘t westn van zyn groafschap. In ’t joar 1000 most ie hem verdedign teegn ’n anvol van keunienk Ethelred II van Iengeland, moar in 1002 sloot ’n vrede en je liet zyn zuster Emma van Normandië trouwn met Ethelred.

Je probeerdeg ook goed te stoan met Odo II van Blois, die mocht trouwn mè zyn andere zuster Margaretha. 

Richard trouwde in 996 mè Judith van Bretagne.

Hunder jounges:
* Richard III, hertog van Normandië
* Adelaide, getrouwd mè Renaud I, groaf van Bourgondië
* Robert I van Normandië, hertog van Normandië en voader van Willem de Veroveroare
* Willem, monnik in Fécamp
* Eleonora van Normandië, getrouwd mè Boudewyn IV van Vloandern
* Mathilde, nunne in Fécamp

Achter Judith 's dôod in 1017 trouwdegt ie *more danico* (de Deensche maniere) mè Poppa van Envermeu.
Hunder jounges:
* Mauger, aartsbisschop van Rouen
* Willem, groaf van Arques
Je zoudt ook nog e derde vrouwe g’hed hen: Astrid (Estritha) en verschillige *more danico* concubines (*frilla*) met ounwettige jounges.
1086

1083 - 1084 - 1085 - **1086** - 1087 - 1088 - 1089
't Joar **1086** is 't 86e joar in de 11e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Geboorn
## Gestorvn
;moarte
*15 - Richilde van Henegouwn
714

711 - 712 - 713 - **714** - 715 - 716 - 717
't Joar **714** was e geweun joar die begost ip e moandag in de Julioansche kalender.
[thumb|'t [Frankisch Ryk achter de dôod van Pepeyn van Herstal]] 
## Gebeurtenissn
* April - Grimoald II, hofmeyer van Neustrië en Keunienkryk Bourgondië, wordt vermôord deur de Fries Rangar an 't graf van Sint Lambertus by Luuk, binst dat 'n goan leezn is vo zyn zieke voader Pepeyn van Herstal. De môord is meugelyks gebeurd in ipdracht van zyn schonvoader Radboud, keunienk van de Friezn. 
* 16 december - Pepeyn van Herstal, hofmeyer van Austrasië, sterft in Jupille by Luuk. Zyn weeuwe Plectrudis oefent 't regentschap uut in noame van zyn 7-joarign ipvolger, klêenzeune Theudoald (zeune van Grimoald II) .
## Geboorn
*Pepeyn de Kortn, zeune van Karel Martel en Rotrude van Trier en voader van Karel de Grôotn
## Gestorvn
* Grimoald II, hofmeyer van Neustrië en Keunienkryk Bourgondië (vermôord)
* Achila II, keunienk van de Visigootn
* 16 december - Pepeyn van Herstal, Frankischn hofmeyer
768

765 - 766 - 767 - **768** - 769 - 770 - 771
't Joar **768** was e schrikkeljoar die begost ip e vrydag in de Julioansche kalender.
[thumb|[Gisant van Pepeyn de Kortn en zyn vrouwe Bertrada in de basilieke van Saint-Denis]]
## Gebeurtenissen
* 24 september - Keunienk Pepeyn de Kortn sterft in Saint-Denis, Neustrië. 't Frankisch Ryk wordt verdêeld oender zyn zeuns Karel ("de Grôotn") en Karloman I. Volgns de Salische Wet krygt Karel de gebiedn lanks de westelyke en nôordelyke kustn: 't westn van Aquitanië, de grotste dêeln van Neustrië en Austrasië, en Thüriengn. Karloman krygt de zuudôostelyke regio: 't zudelyk dêel van Austrasië en Neustrië, Bourgondië, de Provence, Septimanië, den Elzas, Alemannië en zudelyk Aquitanië.
## Gestorvn
* Fruela I, keunienk van Asturië.
*24 september - Pepeyn de Kortn, keunienk van de Frankn
Heirweg

thumb|right|300px|Romeinse weg in Pompeii
[thumb|left|Overbluufsels van de Via Appia in [Rome]]
Een **heirweg** of **heirboane**, is een oude Romeinse langenofstandsweg. Heir (van 't Oud-Germoans *harja*) is een Oud-Nederlands wôord vo leger. Die name duud up 't ôorsprounkelik doel van heirweegn as "snelweegn vo 't leger". De Romeinn leidn duzendn kilometers an noar olle dêeln van 't Romeins Ryk vor under legers rap te verplatsn in gevol van een upstand. commersantn maktn ôok gebruuk van de weegn. Vandoa da 't sprêekwôord "olle weegn lêen noa Rome" komt.

## Geschiedenisse

Toet an 't ende van d' 18e êeuwe woarn de vroegere heirboann de vornoamste verbiendiengsweegn in de Lêge Landn en in andere dêeln van Europa. Langs die weegn vienden me dikwils overbluufsels van Romeinse villas, grafheuvels enz.

d' Heirweegn woarn d' êeste goeie weegn die wierdn angeleid, en dien toake wierd mêestol deuer de geweune soldoatn uutgevoerd. Zo`n Romeinse weg wierd systemoatisch gemakt, mê laagn van verschillende groundstoffn. De uutgegroavn eirde wierd gebruukt vo de *agger* up te bouwn. Doarup kwaam ton een fondaotie van grôte stêenn en nog andere laagn van kiezel en zand. 't Wegdek bestoat uut platte kolsyn. In streekn woarda stêenn moeilik te viendn woarn, wierdn weegn dikwils van hout gemakt. De bedoelienge was dat de weg nie zou verzakkn en hoger laag dan d' omgevienge. Ze kostn wel 8 meters brêed zyn. An de zijdskant maktn ze ton greppels vo 't woater of te voern. langs de heirboann zyn der veel dorpn en steedn ontstoan, vo van de goeie verbiendiengn gebruuk te maakn.

thumb|center|750px|Deursnêe van een typische Romeinse weg. <br /><small>'''(A)'''. Platgemakte eirde, vantydn gecompacteerd.<br />'''(B)'''. Statumen: stêenn van omtrent handgrôotte.<br />'''(C)'''. Audits: gruus of betong van gebrookn stêenn en kalk.<br />'''(D)'''. Nucleus : 'n bedde van fyn cement gemakt van potschervn en kalk.<br />'''(E)'''. Dorsum of agger viae : de krôone van de weg (media stratae eminentia) gemkat van polygonoale blokkn van basalt of regelmoatige blokkn van saxum qitadratum (travertine, peperino, of andere stêensôortn van 't land). De boovnkant was ountworpn vo reegnwoater weg te loatn, binst dat den ounderkant, grof was vor een goe contact mè den oudnerlage te maakn.<br />'''(F)'''. Crepido, margo or semita : een sôorte stêenn plankier an iedere kant van de via.<br />'''(G)'''. Umbones of kantstêenn.</small>

## Belangrike nog t' herkennen heirweegn
thumb|right|300px|De ''Romeinse kassei'' in de beurte van Toungern

Veel stroatenaamn verwyzn nog noar under Romeinse oorsprong, gelik den Diksmuidsen Heirweg (of Brugsen Heirweg) die tusschen Sinte-Machiels en Diksmude lopt.

Een belangrike heirweg in de Lêge Landn was den heirboane tusschen Boulogne en Keuln. De *Via Belgica* is nog goed te volgn over praktisch hur hêle lengte. Azo woarn der drie ôost-west verbiendiengn die Keuln verboundn mè Boulogne via Toungern:
* Tienen - Leuven - Elewijt - Asse - Oalst - Velzeke - Kassel
* Baudecet - Bavay - Kassel
* Baudecet - Bavay - Cambrai - Atrecht
Internationoal Cartoonfestival Knokke-Heist

't **Internationoal Cartoonfestival Knokke-Heist** hèt ol een lange geschiedenisse. In 1962 wierd in de dêelgemeente Heist, in Duunbergn, 't êeste "Salon van de Humor" g'organiseerd. Vanof 1964 wierd de cartoonwedstryd joarliks ingericht. 't Cartoonfestival is nu bekend in mêer of 60 landn en jaarliks steurn mêer of 800 cartoonisten omtrent 4.000 cartoons in vo de joarlikse wedstryd. Ieder joar briengt 't Davidsfonds ook een cataloog uut: 'Het Cartoonboek'.
## Pryzn 2010
* **Gouden Hoed:** Ludo Goderis (België)
* **Zilveren Hoed:** Pawel Kuczynski (Pooln)
* **Bronzen Hoed:** Constantin Sunerberg (België)
## Pryzn 2009
* **Gouden Hoed:** Musa Gümüs (Turkye)
* **Zilveren Hoed:** Ludo Goderis (België)
* **Bronzen Hoed:** Alessandro Gatto (Itoalië)
* **Prys van 't Publiek:** Rob Verdonck (België)
* **Davidsfondsprys vo jounk talent:** Luc Vermeersch (België)

## Pryzn 2008
* **Gouden Hoed:** Pawel Kuckzynski (Pooln)
* **Zilveren Hoed:** Moacir Gutteres (Brazilië)
* **Bronzen Hoed:** Pol Leurs (Luxemburg)
* **Knack Award:** Masafumi Kikuchi (Japan)
* **Prys van 't Publiek:** Jean Uytterelst (België)
* **Davidsfondsprys vo jounk talent:** Kenny Zoutendijk (België)

## Pryzn 2007
* **Gouden Hoed:** Alessandro Gatto (Itoalië)
* **Zilveren Hoed:** Ari Plikat (Duutsland)
* **Bronzen Hoed:** Yuriy Kosobukin (Oekraïne)
* **Knack Award:** Igor Kiyko (Kazachstan)
* **Prys van 't Publiek:** Stefaan Provijn (België)
* **Davidsfondsprys vo jounk talent:** Dieter Bevers (België)

## Pryzn 2006
* **Gouden Hoed:** Yuri Ochakovsky (Israël/Rusland)
* **Zilveren Hoed:** Naroei Khodayar (Iran)
* **Bronzen Hoed:** Pol Leurs (Luxemburg)
* **Knack Award:** Michael Permyakov (Rusland)
* **Prys van 't Publiek:** Toon Beuckels (België)
* **Davidsfondsprys vo jounk talent:** Ludo Goderis (België)

## Pryzn 2005
* **Gouden Hoed:** Constantin Ciosu (Roemenië)
* **Zilveren Hoed:** Dieter Bevers (België)
* **Bronzen Hoed:** Hermann Poppe (België)
* **Knack Award:** Pawel Kuczynski (Pooln)
* **Prys van 't Publiek:** Virgil Militaru (Roemenië)

## Pryzn 2004

* **Gouden Hoed:** Yuri Ochakovsky (Israël/Rusland)
* **Zilveren Hoed:** Janusz Stefaniak (Pooln)
* **Bronzen Hoed:** Yevgeniy Samoylov (Oekraïne)
* **Prys van 't Publiek:** Ludo Goderis (België)
* **Knack Award:** Osmani Simanca (Brazilië)
* **Davidsfondsprys vo jounk talent:** Sven De Bock (België)

## Pryzn 2003

* **Gouden Hoed:** Michael Kontouris (Griekenland)
* **Zilveren Hoed:** Ross Thomson (Verenigd Koninkrijk)
* **Bronzen Hoed:** Domenico Sicolo (Itoalië)
* **Knack Award:**: Constantin Ciosu (Roemenië)
* **Prys van 't Publiek:** Liviu Stanilla (Roemenië)

## Externe koppelienge
*International Cartoon Festival
996

993 - 994 - 995 - **996** - 997 - 998 - 999
't Joar **996** is 't 96e joar in de 10e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Geboorn
## Gestorvn
;november
*20 - Richard I van Normandië
Richard III van Normandië

**Richard III van Normandië** (ca. 997- 1027) was den oudste zeune van Richard II van Normandië en van Judith van Bretagne. 

Je volgde zyn voader ip in 1026 of 1027 as hertog van Normandië, moa vo nie lange want je stierf ip e mysterieuze maniere, verzekers deur vergiftigienge. Sommigte peizn dat ’n zou vergiftigd gewist zyn deur zyn joungere broere Robert.

Richard was in 1027 verloofd met Adela van Mêesn, dochter van keunienk Robert II van Vrankryk, moa je stierf verzekers nog vo dan ze getrouwd woarn. 

Adela trouwde loater mè Boudewyn V, groaf van Vloandern.

Richard ha minstns drie jounges mè twê ounbekende frillas, more danico concubines (de Deensche maniere): 
* Alice van Normandië, trouwde mè Ranulf, burggroave van Bayeux.
* Nicolas, abt van Rouen. J’hielp zyn kozyn Willem de Veroveroare an 15 scheepn en 100 soldoatn vo de invoasie van Iengeland in 1066. 
* Papie

Zyn joungere broere Robert volgdeg hem ip.
Bergn (Nôorweegn)

**Bergn** is een stad in de Nôorse provinsje Vestland en achter Oslo de grotste stad van Nôorweegn, met omtrent 250.000 inweuners. Bergen wordt ook wel de stad tussn de zeevn bergn genoemd. Vanup êen van de bergn, Fløyen, woada je noatoe ku goan met de kabeltring, hè je een goed uutzicht over de stad.

Bryggen, 't middelêeuwse center van Bergn, ligt an de Vågenboaie, en stoa nu up den UNESCO weirelderfgoedlyste. Der zyn veel museums in Bergn, woavan dat de bekendsten 't oud huus van Edvard Grieg (Edvard Grieg Museum Troldhaugen) is. 

De stad is een populair beginpunt vo toeriestn die de Nôorse fjordn, bergn en gletsjers willn zien. De stad is 't zudelike begin en ende van de Hurtigruten, een scheepsroute vo goederen en passagiers langs de Nôorse westkust.

De stad hèt een universiteit woavan da 't Zêeounderzoeksinstituut internationoal bekend is.

Ofbeeldienge: Bergen Hanseviertel II.jpg|Bryggen 
Ofbeeldienge: Bergen - harbour.JPG|D'haavn
Ofbeeldienge: Gamlebergen.JPG|Steile stratjies in den oude stad
Ofbeeldienge: Wesselengens.jpg|Een platselike traditie: het *buekorps*

## Geschiedenisse
Bergn wierd round 1070 gesticht deur de Nôorse keunienk Olaf III. Toet an 1299 was het ook den hoofdstad van Nôorweegn. Tegen 't ende van de 13e êeuwe was Bergn êen van de belangrykste steedn van de Hanzekoopmansgilde.

## Culteure
Bergn is de gebôortestad van de beroemde componist Edvard Grieg en de Deens-Nôorse schryver Ludvig Holberg. 't Filharmonisch orkest van Bergn is in 1756 upgericht en is êen van d' oudste orkestn in de weireld. Ieder joar wordt een grôot culturêel festival g'houdn, de *Festspillene*. Ieder joar wordt der ôok de Grieg International Choir Festival in de stad g'houdn.

In 1986 was Bergn de gaststad vô 't Eurovisie Songfestival. In 1991 wierd in de stad 't Universêel Esperantocongres g'houdn. In 2000 was Bergn de culturêle hoofdstad van Europa.

## Vervoer
Bergn hèt een internationoale luchthaavn (Flesland). De *Bergensbanen*, de spôorweg tussn Bergn en Oslo, is den hôogsten spôorweg in Europa. Je goat over de Hardangervidda-hoogvlakte toet een hoogte van mêer dan 1200 meter boovn de zêe. Der zyn ferries noa Hanstholm en Hirtshals in Denemarkn, noa Tórshavn up de Faeröer en noa Seyðisfjörður in Ysland. Der was ôok een ferry noa Newcastle in 't Verênigd Keunienkryk, moa dien dienst is gestopt in augustus 2008.

## Klimoat
Bergn ligt an de westkust van Nôorweegn en kryg veel reegn (gemiddeld 2250&nbsp;mm per joar). De stad viert joarliks in oktober 't Reegnfestival, met een reegnjas- en parapluparade.

thumb|left|800px|Bryggen in Noorweegn
963

960 - 961 - 962 - **963** - 964 - 965 - 966
't Joar **963** is 't 63e joar in de 10e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Geboorn
;ogustus
*23 - Richard II van Normandië
## Gestorvn
1027

1024 - 1025 - 1026 - **1027** - 1028 - 1029 - 1030
't Joar **1027** is 't 27e joar in de 11e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Geboorn
## Gestorvn
*Richard III van Normandië
Robert I van Normandië

**Robert I van Normandië**, ook **Robert de Magnifiekn** of **Robert den Duvel** genoemd (22 juni 1000 - Nicaea (Turkeye) 2 juli 1035), was hertog van Normandië van 1027 tout 1035. Je was de twidde zeune van Richard II van Normandië en Judith van Bretagne en de voader van Willem de Veroveroare.

Zyn voader Richard II wierd achter zyn dôod ipgevolgd deur zyn oudste zeune Richard III, die nie vele loater stierf. 

’t Feit da zyn broere ip e mysterieuze maniere gestorvn was en da Robert as zyn ipvolger belang haad by zyn dôod, miek hem verdacht. Vandoar zyn bynoame *den Duvel*. 

Robert I ha minstns twê frillas, more danico concubines (de Deensche maniere), woamee dat ’n jounges had: 

Met Herleva van Falaise:
* Willem de Veroveroare 
Verzekers met ’n andere concubine:
* Adelaide van Normandië. Ze trouwde achterêenvolgns met Enguerrand II, groaf van Ponthieu, Lambert II, groaf van Lens, en met Odo II van Champagne.
Herleva van Falaise, die nie getrouwd was mè Robert, trouwde mè Herluin de Conteville, die Willem de Veroveroare twê halfbroers gaf:
* Odo van Bayeux. Willem de Veroveroare miek hem bisschop van Bayeux.
* Robert, groaf van Mortain

Achter dat ’n zyn ounwettige zeune Willem angesteld had as zyn ipvolger giengt ie ip bedevoart noa Jeruzalem, moa je stierf in ‘t werekêern in Nicaea, verzekers deur vergiftigienge.
Round 1086 zou Willem e missie gezoundn hèn noa Constantinopel en Nicaea met den ipdracht van zyn voaders lyk over te briengn, vo te loatn begroavn in Normandië. Moa binst dan ze were kêerdn, hôordn ze in Apulia (Italië) da Willem zelve zou gestorvn zyn. Z’hen Robert ton doar in Italië begroavn.

Zyn zeune Willem was acht joar oud os t ie zyn voader ipvolgde.
1567

1564 - 1565 - 1566 - **1567** - 1568 - 1569 - 1570
't Joar **1567** is 't 67e joar in de 16e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
*In ipdracht van Filips II komt den hertog van Alva mè 16.000 soldoatn, vo de Nederlandn te straffn vo de Beeldnstorm in 1566 en hunder ipstandigheid  in 't algemêen. Begun van e schrikbewiend. Margaretha van Parma gift heur ountslag en vertrekt nor Italië.

## Gestorvn
;oktober
*16 - Pieter de Corte, bisschop van Brugge
Continentoal plat

Een **continentoal plat** is 't dêel van een continent dat ounder woater stoat. Azo makt de Nôordzee in zyn gehêel dêel uut van 't continentoal plat van Europa. In d' Ystydn laag de zêe zo'n 200 meters lêger dan nu, wa da betêkent da 't mêrendêel van wa da nu 't continentoal plat is, ton droge laag.

't Punt woarup dat de zêebodem olmetêens scherp noa beneen goat is de grenze van 't continentoal plat en wordt de continentoale hellienge genoemd. Ol de continentn up d' eirde hèn een continentoal plat, moa de brêedte verschil nogol, met een gemiddelde van 75 kilometers wa da in sommigste plekkn toet 1500 kilometers loopt. Over 't olgemêen is 't continentoal plat brêed round Eurazië en nauwe round Amerika en Afrika.
Nero (software)

**Nero Burning ROM** is een populêr computerprogram vô 't bewerkn en schryvn van CDs en DVDs. 't Programma werkt up Windows- en Linux-platforms en wordt uutgegeevn deur de Duutse firma Nero AG (vroeger Ahead Software). Nero wordt dikwils t' hope verkocht mè CD-ROM- en DVD-branders, moar is ook apart verkocht.

De name van 't program is een wôordspelienge. 't Schryvn van CDs en DVDs wordt ook wel "brandn" genoemd, of in 't Iengels "burning". De beruchte Romeinse keizer Nero zoud ôois Rome (in 't Duuts "Rom") in brande gezet hèn, vandoar de wôordspelienge tusschn 't brandn van CD-ROMs en 't brandn van Rome.

Sedert versie 6 wordn by Nero veel extra programs geleverd, gelik *Nero Wave Editor* vô 't bewerkn van geluudsbestandn, *Nero ImageDrive* vô 't *mounten* van virtuêle CDs, *Nero BackItUp* vô reservekopieën van bestandssystêmn of volledige schyvn en *Nero Recode* vô back-up van nie-geëncrypteerde DVDs en MPEG-4-conversies. Nero hèt een antal CD-image-formoatn, gelik de ISO 9660-standoard en under eigen NRG-bestandsformoat.

Een Linuxversie van 't program (NeroLINUX) kwaamt in moarte 2005 uut as een gratis upgraderienge van de Windowsversie.

## Externe links
* Officiële website
* NeroLinux
1000

997 - 998 - 999 - **1000** - 1001 - 1002 - 1003
't Joar **1000** is 't 100e joar in de 10e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
* De Vikings ountdekkn Amerika.
* De weireldbevolkienge wordt geschat ip 400 miljoen menschn.
## Geboorn
;juni
*22 - Robert I van Normandië (gestorvn 1035)

## Gestorvn
## Kykt ôok by
* 1000 (getal)
Nero (FC De Kampioenen)

thumb|Nero (gespild dur Moestiek, Sloeber en Lily
**Nero** is 't houndjie van Carmen Waterslaeghers in de tv serie FC De Kampioenen. 't Is ne Yorkshireterriër en e vast personoage in de reekse sedert 1992.

Carmen Waterslaeghers hèt hem vo nietn ghed van de Kampioenen up 't moment da se deed gelik da ze depressief was en ton gerakte ze rap vrê gehecht an 't bêestje. Nero kreeg zyn name van 't Nerostripverhoal uut de gazette. Ze beschouwt hem as hur eign kiend en wien dat er kwoad klapt van hur "boeleke" kryg het hard te verdeurn. 

't Houndjie is oundertussen ol twê kêern gehercast, achter dan d' êeste twê houndjies zyn dôo gegoan.
Lithografië

[thumb|''La Goulue'', lithogroafische poster van [Henri Toulouse-Lautrec|Toulouse-Lautrec.]]
**Lithografië** (van 't Grieks *lithos*, stêen, en *grapho*, schryvn) ofwel **stêendruk** is een techniek die in 1798 deur den Beiersen tonêelspeelder en muzikant Alois Senefelder is uutgevoundn vô 't ofdrukkn van partiteurn. Zyn stêenn kwaamn van de beroemde lithogroafische stêengroevn van Solnhofen die weireldberoemd zyn voar under fyne kwaliteit.

Lithografië gebruukt een poreus sôorte stêen, mêestol kolkstêen, die hêeltegansten plat moe gepolierd wordn. De graveur gebruukt ton een up olie gebaseerde inkte of een lithogroafisch potlôod vô de têkenienge up de stêen te maakn.

De volgende stap in 't proces mak gebruuk van 't princiep da woater en olie nie miengeln: êest wordt een etssoluusje van arabische gomme in salpeterzeur met een bustel up de stêen gestreekn en doar voa vuuf menuutn te loatn. In dien tyd wordt de soluusje in de stêen g'absorbeerd met d' uutzonderienge van 't vet van de têkenienge. Derachter wordt de têkenienge ofgewassn mè lithogroafische terpentyn, wa da de têkenienge gerêed makt vô d' olieachtige inkte, die met een proper doek of met een rolle over de stêen wordt gesprêed. Up 't ende wordt de woateruplosboare gomme weggedoan en is de stêen gerêed vô de têkenienge of te drukkn.

Ot de prente mêer dan êen kleur hèt wordt het ollemolle mêer gecomplikeerd, van ieder kleur hè zyn eign têkenienge nôdig, en mè registroatielynn moet er voarn gezorgd wordn dan z' up mankoar ansluutn.

Lithografië was zô'n succes omdat het meugelik wierd van hogekwaliteitsprentn of te drukkn, wa da reproduksies van schilderyn meuglik maktige, of 't ofdrukkn van ingewikkelde schriftn gelik turks of arabisch.

Tegenwôordig wordt *offset lithographië* vrê olgemêen gebruukt vô prentn in boekn, moar da proces hèt in feite nog winnig te doen mè 't ôorsprounkelik lithogroafisch proces, angezien dat het een fotogroafisch proces is mè ploatn die van andere materioaln gelik aluminium of polyester gemakt zyn in plekke van stêen.

## Interne koppelienge
* Graveerkunste

## Externe koppelienge
* The Lithographic Printing Process
Nero

*Nero (keizer): een Romeinse keizer die regeerde van 54 AD toet an 68 AD
*Nero (strip): een stripserie van Marc Sleen
*Nero (software): een computerprogram gebruukt vô 't brandn van CDs en DVDs
*Nero (FC De Kampioenen): 't houndjie van Carmen Waterslaeghers in de tv serie FC De Kampioenen
*'t Grieks wôord voa woater
Koolstofmonoxide

**Koolstofmonoxide**, met de chemische formule CO, is een klurlôos en vrê giftig sôorte gaze da nie kan gerookn of geproefd wordn. De molecule bestoat uut êen koolstofatoom en êen zeurstofatoom, verboundn met een covalentn dubbele biendienge t' hope met een datieve covalente biendienge. Het wordt gevormd in plekke van koolstofdioxide (CO2) ot er nie genoeg zeurstoffe in de lucht zit, gelik ot een moteur lopt of een stove brandt in een ofgeslootn kamer zounder genoeg ventiloatie.

## Gebruuk
Oundanks zyn giftigheid wierd koolstofmonoxide vôr een langn tyd gebruukt in stadsgaze, woarda 't wier gebruukt vô verlichtienge, kookn en verwarmienge. In bepoald' industrieën gelik de stoalindustrië wordt koolstofmonoxide nog olsan gebruukt as een verbrandiengsgaze omda 't in sommige processn een byprodukt is da ton goekoop in andere processn kan gebruukt wordn. Tegenwôordig is stadsgaze in 't huus vervangn deur illetriek vô de verlichtienge, en deur eirdgaze vô 't kookn en de verwarmienge.

## Koolstofmonoxidevergiftigienge
Koolstofmonoxidevergiftigienge is êen van de mêest olgemêne gevalln van vergiftigienge in vele landn. Den hoofdreden doavôorn is da 't gaze nie kan gezien of gerookn wordn, en da 't omtrent de zelste dichtheid gelik lucht hèt, zoda 't nie uutzakt of wegdryft, moa bluuft hangn gelik een onzichtboare mist. Bovendien is koolstofmonoxide vrê giftig omda 't hem biendt mè 't hemoglobine in 't bloed, zodoanig da 't gin zeurstoffe mê kant upneemn. 

## Vôorkommn
Koolstofmonoxide komt in klêne concentroaties vôorn in de nateure, moa d' echt gevoarlike concentroaties wordn mêestol deur de mens verôorzakt. Typische concentroaties zyn:
* 0.1 ppm - nateurlik achtergroundniveau in d' open lucht
* 0.5 to 5 ppm - gemiddeld achtergroundniveau in een huus
* 5 to 15 ppm - niveaus teegn goed geregelde gazestoovn in een huus
* 100-200 ppm - 't center van Mexico City da veel polluusje van otto's hèt
* 5000 ppm - kave van een houtviertjie in een huus
* 7000 ppm - niveaus van een otto zyn uutloatgaazn (zounder catalytische converter)

## Polluusje
Koolstofmonoxide vormt een belangrik dêel van de polluusje in stad, voarnamelik van inwendige verbrandiengsmoteurs, woarda 't bydroagt an de vormienge van stikstofoxide NO2 in plekke van NO, en 't vôorkommn van ozon. 

In een geslootn omgevienge kan koolstofmonoxide rap toe dodelyke niveaus klemmn, ô byvôorbêeld in een huus woarda de stove of de kave nie goed ounderhoudn is.

Koolstofmonoxide komt ook in sigaretterook vôorn.

## Interne koppelienge
* Koolstofmonoxidevergiftigienge
1087

1084 - 1085 - 1086 - **1087** - 1088 - 1089 - 1090
't Joar **1087** is 't 87e joar in de 11e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
*Groaf van Vloandern Robrecht de Fries gift militaire hulpe an de Byzantynsche keizer Alexius I teegn de Turkn.

## Geboorn
## Gestorvn
;september
*9 - Willem de Veroveroare
Koolstofmonoxidevergiftigienge

**Koolstofmonoxidevergiftigienge** gebeurt achter inoasemn van Koolstofmonoxide (CO). Koolstofmonoxide is een gevoarlik giftig sôorte gaze omda 't nie zichtboar is en nie gerookn of geproefd kan wordn. Omda 't omtrent 't zelste weegt gelik de lucht round ons kan het hem concentreern in plekkn woardat er nie genoeg ventiloasjie is, gelik 't center van een stad mè veel verkêer ot er nie veel wiend is, of een kamer met een stove die nie goed werkt, of woadat de kave nie goed trekt. Concentroasjes van nie mêer dan 100 ppm kunn'n ol gevoarlik zyn vô de gezoundheid.

In lichte gevolln zyn de symptoomn een zêre kop, duzeligheid en griepachtigheid. Acute vergiftigienge kan 't centroal zenuwsstelsel en 't herte antastn en zels dôelik zyn. Koolstofmonoxide is zo gevoarlik omda 't hem biendt mè 't hemoglobine in een mens zyn bloed, woardat het *carboxyhemoglobine* (HbCO) vormt. In dien toestand kan het bloed veel minder zeurstof upneemn, en kand een mens van *hypoxia* lyen. Omdat het HbCO complex nogol stabiel is, kan het lange deurn voarda 't were uut 't bloed verdwynt.

## Toxiciteit
d' Acute gevolgn van 't inoasemn van koolstofmonoxide verschilln ofhankelik van de concentroasjie in de lucht:





## Symptoomn
### Acuut
't Problèm mè koolstofmonoxidevergiftigienge is dan d' êeste symptoomn dikwils nie specifiek zyn, en up griep of voedselvergiftigienge trekkn, en dat de volgende stappn dikwils de breinfunctie antastn, woadeure dat een mens nie in de beste condisjie is voa te beseffn wadat er met hem an 't gebeurn is. Zels een êenmoalige vergiftigienge die nie fatoal is kan neurologische condisjies verôorzoakn toet 40 daagn achter 't gebeurn, gelik geheugenverlies, moeite mè 't klappn of psychose.

### Chronisch
Chronische blôotstellienge an relatief lichte concentroasjies kan langdeurige symptoomn verôorzoakn gelik een anhoudende zêre kop, depressie, verwarrienge, geheugenverlies en spuugn of spuugachtigheid. Langdeurige blôotstellienge kan ook gevoarlik zyn vô mensn die ol een geschiedenisse van hertprobleemn hèn, of vrouwn die in verwachtienge zyn.

## Behandelienge
Den êeste actie voar een slachtoffer van koolstofmonoxidevergiftigienge is van hem weg te krygn uut de giftige omgevienge. De medische behandelienge bestoat uut 't gebruuk van een zeurstofmasker: ounder normoale omstandigheedn hêt koolstofmonoxide een dissocioasje-holfleevn van 320 menuutn, wa da mè 100% zeurstoffe vermindert toet 80 menuutn. Vantydn wordt hogedrukzeurstoffe gebruukt vô den dissocioasjietyd nog te vermindern.
Solnhofen

**Solnhofen** is een gemêente in de Duutse streke *Weißenburg-Gunzenhausen* in Beiern.

De streke is beroemd voar zyn fynkorrelig sôorte kolkstêen van de Jurassische periode die volgenst under kwaliteit gebruukt wordn as dakpann'n of as lithogroafische ploatn. 

De zelste kolkstêen hèt ook zeldzoame fossieln van hoge kwaliteit, omdan ze dikwils details toogn die anders nie te zien zyn, of omdan ze overbluufsels van bêestn gelik kwalln bevattn die anders mêestol nie fossiliseern. Da komt omdat de kolkstêen van de streke hem as een concentroatieLagerstätte in een lagune gevormd hèt woardat er te winnig zeurstoffe in zaat vô bêestn in leevn t' houdn.

't Beroemdste sôorte fossiel is *[[Archaeopteryx|Archaeopteryx lithographica]]*, azô genoemd omdat ol de bekende fossieln van die veugel uut de lithogroafische kolkstêengroevn van de streke round Solnhofen kommn. 

't *Bürgermeister Müller*museum in de stad toogt de geschiedenisse van 't lithogroafisch proces en de groevn woadan z' uutkwaamn, t' hope mè een antal van de fossieln uut de streke woarounder êen exemploar van Archaeopteryx. De stad hèt ook nog een standbêeld van Alois Senefelder, den uutviender van 't lithogroafisch proces.
1853

1850 - 1851 - 1852 - **1853** - 1854 - 1855 - 1856
't Joar **1853** is 't 53e joar in de 19e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
*Prins Leopold, den oudste zeune van Leopold I, wordt achttiene en trouwt teegn zyn gouste mè Maria Hendrika van Habsburg-Lotharingn. Je droagt den titel van hertog van Brabant. 
*Franklin Pierce wordt president van de Verênigde Stoatn (tout 1857).
## Geboorn
;moarte
*30 - Vincent van Gogh 
;april
*23 - Jules Auguste Lemire
;juli
*9 - Karel De Flou
## Gestorvn