open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Zêem

right|thumb
**Zêem** (in 't Nederlands: *honing*) is en voediengsmiddel da gemakt wordt deur biejn. 

## Oe is 't gemakt?
De biejn vergoarn nectar. Nectar komt van de blommn en da bevat verschillnde sukers, mineroalen en sporenelementn. De biejn verandern de nectar in zêem deurda ze d'er enzymn an toevoegn en deur 't vocht dat er tevele is te loatn verdampn. De smoake, de reuke, en 't kleur van de zêem angt of van de sôorte blommn woaruut dat de nectar g'hoald is, lik lindezêem, lavendelzêem, rozezêem en kloaverzêem.

E bedryf uut West-Vloandern da grôot ekomn is mè zêem is Meli.
Noene

De **noene** es den tyd tusschn de nuchtend en den oavend. A we zegn *teegn de noene*, ton verwyzn we noa den tyd, die volgt ip de nuchtnd. Anders gezeid, de *middag*.

Dikwyls klappn we van den *achternoene* omme bedoeln: 'vôor den oavend'. Omme viendn dat de nuchtend tot ten twoalvn deurt, tons begint de noene ten twoalvn. Der zit doarôver vil varioasje tusschn de landn; nie iederêen beschouwt de noene ols de zelstn tyd van 'n dag. Wor dat de noene endigt, dat es afhankelik van 'n tyd van 't joar: 's wienters komt den oavend vroeger ols in de zomer.

In de noene moe 't licht van de zunne dur 'n klêender stiksje atmosfeer driengn ols in de nuchtend en den oavend; dus ton es 't warmer.
Bêesten (ryk)

Et **bêestnryk**, wok gekend lik de **Animalia**, is de taxonomische ounderverdêlienge die al de bêestn omvat. 't Makt dêel uut van 't doming Eukaryootn. E bêeste wordt gedefinieerd volgens zes criteria. De mêeste bêestn voldoen an e combinoatie van die kenmerkn:
* mobiel
* heterotroof
* mêercellig
* z'en e sôorte van zênuwstelsel
* de lichoamsbouw is georganiseerd, d'r bestoan celln met e gespecialiseerde functie
* de mêeste doen an seksuele vôortplantienge

Vo uutsluutsel te verkrygn, wordn organismn den dag van vandage geclassificeerd ip basis van moleculair-genetische kenmerkn.

Et ryk Animalia bestoat uut 38 stammn https://web.archive.org/web/20070805234751/http://www.abdn.ac.uk/~nhi708/classify/animalia/index.html, oewel da d'r doar discuusje over is omda de wetenschappers ni al d'akkoord zyn vo sommige klassn under eigen stamme te geevn.
't Wordt ounderverdêeld in 3 ounderrykn:
* Parazoa 
* Mesozoa
* Eumetazoa

Ounder de Metazoa e j'ounder andere ôok de bêestn met e ruggegroate: de visschn, d'amfibien, de reptieln, de veugels en de zoogbêestn.

D'r zyn ôok bêestjes zounder ruggegroate, lik de tettingn, de krabbn en de geirnoars, d'oarebêestn, de futtn en de slekkn. De Mesozoa omvattn vôornoamelik wurmachtige bêestn. Sommigte peizn da Mesozoa Annelida, Planaria, en Nemertea omvattn, andere viendn da ze vôornoamelik ip de Trematoda trekkn.
Bier

[thumb|E glas [pale ale]]
**Bier** is e drank me alcool, die in een brouwery wordt gemakt deur 't fermenteern van groan en hoppe.

Bier ku je krygn in flasselkes (van bv 25cl of 33cl) of in voatn (van bv. 30 liters of 50 liters).

Gekende biern in West-Vloandern zyn Trappist van Westvleteren, Rodenbach uut Roeseloare, Piro en La Blonde des Flandres uut Lichtervelde, Brugse Tripel en Straffe Hendrik uut Brugge, Hommelbier uut Poperienge en Kasteelbier uut Iengelmunster.

## Zie ôok
* Brouwery
Sluus (stad)

**Sluus** of **Sluys** (*[[Nederlands]]*: *Sluis*) is e stad in d'Hollandsche provinsje Zêeland, in Zêeuws-Vloandern. 't Makt dêel uut van de gemêente Sluus. Der weunn oungeveer 2.400 menschn (2023).

De toale da ze doa klappn is in feite e West-Vlams dialect, moa 't wordt ook Zêeuws-Vlams genoemd.

Sluus wos in de joarn '60 en '70 surtout gekend voe ze seksboetieksjes, moa dat toerisme is styf verminderd hoewel dat er nog alsan van die wienkeltjes zyn. Nu is 't e rustig stadje mè wienkelstratjes en vele groen.

Veel West-Vloamiengn goan nu en ton noa Sluus achter homeopatische en andere nateurproductn.

Den Damsche Voart, die begunt in Brugge, komt toe in Sluus.

Ofbeeldienge: 0 Sluis - Stenen Kade (1).JPG|De koaie
Ofbeeldienge: Sluisinzeeland.jpg |'t Belfort
Ofbeeldienge: 0 Sluis - Brandweerkazerne (1).JPG|Kazerne van de pompiers
Ofbeeldienge: JantjevanSluus.JPG|*[[Jantje van Sluus]]*: vroeger een held, nu e bier

## De legende va Jantje van Sluus
Jantje van Sluus wos in tyde (round 1600) de klokkeluder va Sluus. Op e nacht, op de kop of 'n driejn, giengn de Spanjoardn Sluus binnvoln. Moa Jantje adde tevele efêest, en e wos in sloape evolln. De Spanjoardn vertrouwdn 't boeltje ni (z'ôorndn gèn klokkn) en z'en ton ni anevolln. De legende leeft nog ossan vors: Jantje va Sluus is nu verêeuwigd in e biertje me zyn noame.

## Bekende inweuners va Sluus
*Johan Hendrik van Dale, woordenboekenmoakre
*Emile Buysse, schryver, loater uutgeweken noa Brugge

## Externe koppeliengn
* Plaatsengids
* AlleCijfers
Wyn

200px|thumb|Glas witte wyn
200px|thumb|Glas rôo wyn
**Wyn** is e drank met alcohol, die wor gemakt deur 't fermenteren van druuvn en druvesap. Wynachtige drankn kunn ôok gemakt wordn deur 't fermenteren van andere vruchtn of blommn (fruutwyn), gest, rys, zeem en zelfs kruudn. De noame wyn zelve mag wettelik wel allene moa gebruukt wordn voe wyn van druuvn. Wyn die van zeem gemakt wordt is ook gekend as mede.

## Externe koppeliengn
* FrenchScout.com
Google

**Google** es 'n Amerikoansche firma, surtout gekend van zyn zoekmachien voo bloadn te zoekn op 't internet. Dat algoritme is in 1998 ountwikkeld deur twêe gastn van de Stanford University (Amerika): Larry Page en Sergey Brin. Under zoekmachien gift ieder website een *PageRank* die gebasêrd is up 't antol andere sites die noa de website verwyzn. Vandoage den dag eit Google zyn activiteitn ol styf uutgebreid en is êen van de grotste bedryvn ter weireld gekommn:
* Google Earth: groatis 3D-model van ouze weireld
* Google Adsense en Google Adwords: reclameboodschappn platsn (grotste brounne van inkomstn vo Google)
* Google Calender: groatis kalender
* Gmail: groatis emaildienst met ne mailbox van mêer of 7 GB
* Google Analytics: groatis statistiekn vo websites
* Google Video: tegenhanger van Youtube
* Google Maps: Koartn van hêel de wêreld me meugelikheid vo routebescrivingn te moakn
* Google Chrome: en internet browser (gelik Internet Explorer en Firefox)
* Google Translater: programma da tekstn vertoald
* Google News: programma da verschillende nieuws sites scant achter nieuwkes, bestoat ôok in 't Nederlands
* ...
thumb|'t Loho von Hoehel

Toch is 't imago van Google, in tegenstellienge tot da van Microsoft, nog olsan da van een sympatiek, joeng bedryf. Misschien is da omdat under informêel motto is *Don't be evil* (doe gin kwoad). 't Bedryf is oal zo ryke dat et oal Youtube en verschillnde andre bedryvn êd overgepakt. Ze briedn ôok underne markt vrêe uut. Nu ên ze zelvs ol een altirnatief vo Microsoft's Messenger en Microsoft Office.

Van de zoekmachien est er ôok e West-Vlamsche versie, woavan dat de noame geschreven wordt lik da ze da in 't West-Vlams uutspreekn: *Hoehel*.

## Referensjes


## Externe koppeliengn
* Google.com
Oavelgem

**Oavelgem** (officieel Nederlands: *Avelgem*) ès 'n gemêente in 't uterste zudoostn van West-Vloandern. Z'é oungeveer 9.600 ènwoners.

Oavelgem ligt an de Schelde en grenst an Ôost-Vloandern. De dêelgemêentn zijn Outryve, Kerkove, Bossuut en Woarmoarde. Den burgemêester ès sedert 2019 Lut Deseyn (Gemeentebelangen), dervôorn wos't Lieven Vantieghem van de CD&V.

Oavelgem es ôok en centrumgemêente in en relatief ofgelegen gebied en is doardeure bekend vô zyn college en atheneum.
thumb|left|<center>Kerke van Oavelgem

## Attraksies
:15px *Kykt noa [[Bouwkundig erfgoed in Oavelgem]]*
Èn de gemêente zijn der vil meugelijk'eden vur te fietsn en te sportn. Vur de rest is ter nog 't Kastêel van Bossuut en een poar andere monumentn lik de Tombêelmeuln in Outryve. Ieder joar vèndt er in Oavelgem *Krakrock* ploatse, een muziekfestival.
## Economie
Tussen 't centrum en de brugge no Schalafie ligt er e ferme industriezone mé onder andere e grwoate tapietfabrieke en 2 vu vinylvloeren en ook een koaje langst de Skelde wo danze containers kunnen overloan van bwoaten.

## Bekende Oavelgemneirs
*Bert De Graeve: (oudn) boas van de VRT.

## Varia
*De noame Oavelgem ès surtout gekend van Gerard Vermeersch, mee zyne sketch *Oavelgem* en de weug noa de Kwoaremongberg in d'angrenzende gemêente Kluusbergen.
*Stijn Streuvels, die lange in Oavelgem geweund è als bakker, èt den boek *De teleurgang van de Waterhoek* geschreven over 't leven en de reacties in ne wyk van Oavelgem by de Schelde, genoamd den woateroek, ip den bouw van e nieuwe brugge. In 't echt noemt die wyk: Rugge. In 1971 es da boek ton ôok nog verfilmd gewist me Jan Decleir en Willeke Van Ammelrooy.

## Externe koppelienge
* Officiële website van de gemêente
Christndom

thumb|upright|'n Kruusje
't **Christndom** is 't geloof da gebaseerd is ip 't leevn va Jezus van Nazareth lik oe da 't beschreevn is in 't Nieuw Testament. 

Centroal stoan zyn predikienge, kruusdôod en verriezenisse. 't Christndom is e monotheïstische godsdienst; de christn'n gelôovn in êen God, of drie persôon'n lik God de Voader, God de Zeune en God den illigen Gêest en da noemn ze den illige Drievuldigeid. Die drie Persôonn (personae) kuj wel *ounderschêedn*, moa je meug ze nie *schêedn*. 
Christnn gelôovn da Jezus de zeune va God is, mor ook de Messias die vorspeld en angekoendigd is in 't Oud Testament.

## Christndom over de weireld
't Christndom èit 2 miljard gelovign in de weireld, de mêeste in Amerika, Europa, 't zuudn van Afrika en Australië. 
thumb|center|upright=2|<center>'t Christndom in de weireld, blauw en purper is vele christnn, oranje en geel verre ginne
Sysêle

**Sysêle** (Nederlands: *Sijsele*) is e dêelgemeente van Damme, in 't oostn van Brugge. Vo 't moment et 't etwa van 6000 inweuners, wa da mêer of den elft is van hêel de gemêente. 't Is ton ook grôter of Damme zelve. 't Grenst an Moerkerke (in 't nôordn), Sint-Kruus (in 't westn), Moaldegem (in 't ôostn) en Oelem (in 't zuudn).

Sysêle et e goe gevulde geschiedenisse en is tegoare me Rostune êen van d'oudste 'heerlijkheden' in Vloandern. E schôon vôorbeeld dovan is de kapelle van Spermalie.

## Bezienswoardigeedn
:15px *Kyk noa [[Bouwkundig erfgoed in Sysêle]]*
Bekende gelegeneedn en bezienswoardigeedn in Sysêle zyn oendr andre:
* Golfclub Damme Golf
* Countryclub en tennisclub T.C. Vijverhof
* Otel 'Het Vredehof'
* E kazerne van 't leger
* E poar meulns die feitlik nie mêer actief zyn
* 't Europees Centrum, gevestigd in 't bus va Ryckevelde
* Basket Sysêle 
* Badmintonclub Damme

Ofbeeldienge: Sijsele - Sint-Martinuskerk 1.jpg |Sint-Martinuskerke
Ofbeeldienge: Sijsele - War memorial 1.jpg|Oorlogsmonument


## Externe koppeliengn
*'n Bitje geschiedenisse
*Website van Badmintonclub Damme
*Website van Basket Sijsele
Damme

**Damme** is e stad in de provinsje West-Vloandern in België. De stad zelve is reedlik toeristisch uutgebouwd me veel oude gebouwn. In de gemêente weunn dr bykan 11.000 mensn.

Damme is sedert ênigte joarn ôok bekend vô zyn boeknwienkels - byvôorbeeld D'oude Schole. Iedre twède zundag van de moand is't er specioale boeknverkoop. Damme is volgens 't boek van Charles de Coster ôok de geboortestad van Tijl Uilenspiegel. 

Deur Damme lopt den Damsche Voart. Damme grenst ook an 't nateurreservoat van 't Zwin.

## Kernen
De gemêente telt buutn Damme-centrum nog de dêelgemêentes Hoeke, Lapscheure, Moerkerke, Oostkerke, Sysêle en Vivenkapelle. Verder is 't er nog de kern Den Hoorn (Sint-Rita) in Moerkerke.

De gemeênte Damme grenst an:
thumb|300px|left|Damme, dêelgemeentn en buurgemeentn. De gele gebiedn zyn bebouwde kernn.

## Beziensweirdigheed'n
:15px *Kyk noa [[Bouwkundig erfgoed in Damme]]*
thumb|left|Onze-Lieve-Vrouwekerke

Ofbeeldienge:Damme_R02.jpg|Uutzicht over de stad van up de torre van de kerke
Ofbeeldienge:Damme - City Hall 1.jpg|Stadhuus
Ofbeeldienge:Damme - Kerkstraat.jpg|Kerkstroate
Ofbeeldienge:Damme - Market square.jpg|Markt
Ofbeeldienge:Damse_Vaart_Winter_R02.jpg|Den Damsche Voart en de meuln in de wienter
Flip Kowlier

thumb|Flip Kowlier
**Flip Kowlier** (zynen echte noame es eigentlik **Filip Cauwelier**), geboorn in Yzegem in 1976, es ne West-Vlamsche zanger. J'es zyn carrière begunn as zanger by den hiphopgroep 't Hof Van Commerce, woa dat ie ne rapper wos en es. Doarachter is 't 'n solo begunn ziengn, beist dat ne ôok nog rapper wos by 't Hof van Commerce. 

Ie zingt in West-Vlams nie omdat ie damee 'n twadde wilt zeggn ma omdat da de toale es wo dat em mee ipgegroeid es en woa dat ie hem 't best in kan uutdrukkn.

Ie es me zyne muzzik nie allêne succesvul in de Vloanders moa ôok in Olland.
Ie eit ôok twêe kinderboekn geskreevn: *Conflicten over etensresten* en *Over kabouters*.

## Ploatn met [['t Hof Van Commerce]]
**[[En in Izzegem]]* (1998)
**[[Herman ('t Hof Van Commerce)|Herman]]* (1999)
**[[Rocky 7]]* (2002)
**[[Ezoa en niet anders]]* (2005)
*Stuntman (2012)
*Colaboraciones Espectaculares (EP) (2013)
*Niemand Grodder (compilatie) (2018)
*LP6 (2025)

## [[:categorie:Ploate van Flip Kowlier|Ploatn solo]]
**[[Ocharme ik (ploate)|Ocharme ik]]* (2001)
**[[In de fik (ploate)|In de fik]]* (2004)
* Soundtrack van de film Ex-drummer (2007)
**[[De man van 31 (ploate)|De man van 31]]* (2007)
**[[Otoradio (ploate)|Otoradio]]* (2010)
**Cirque* – De avonturen van W.M. Warlop (2013)

## [[:categorie:Lied van Flip Kowlier|Liedjes solo]]
* Klikt iere voe de teksten van de liedjes ip oezn Wikipedia 

## Externe koppelienge
*Zyne website
50 Cent

thumb|50 cent in zyne typischen tenue
**50 Cent**, echte noame **Curtis Jackson** (6 juli 1975), es e rapper uut Amerika. 

Van at 'n e jounk ventje wos, sukkelnde ol in de criminaliteit: e verkochte drugs. 50 Cent ed ook e kêe chance g'ed, achter dat 'n neegn kêe wa beschootn mè e geweire. Toen da ze zeune ebôorn wos, lietn de drugs voe wuk da ze woarn.

J'è grôte hits g'ed me nummers lik "In da club", "Just a lil' bit" en "Hate it or love it", woavo dat 'n medewerkienge è g'ed van The Game. 

## Externe koppeliengn
*Officiëeln 50 Cent site
*Muziekteksten
* 50 Cent Official Twitter
* 50 Cent Song Lyrics
* 50 Cent Official Facebook
Lendlee

**Lendlee** (Nederlands: *Lendelede*) is e plekke en gemêente in de provincie West-Vloandern. Der weun e goe 5800 mensn. De burgemêester Carine Dewaele i van de CD&V. Lendlee ligt nevenst Yzegem en Kuurne.
thumb|left|<center>Kerke van Lendlee

### Dingn van vroegre
Lendlee is 'n oude nederzettinge: d'oude kroniekn klappn van e Romeinse heirweg van Nôord noa Zuud deur de gemêente.

n' Êeste kêe da ze klappn van Lendlee is geleen van 1078, ton volt de noame *Lethae* en 't goa zekers over Lendlee. Der wa in diene tyd e vrommins Folkswinde en eur zeuns die twêe bundergoed voe niet geevn an *Lethae* voe de dô voadr en vint Rudolf ip zyn gemak te moakn. Êen zinneke is vrêe de moeite: *Villa videlecit Lethae nomine*. *Villa Lethae* zinspeelt ip e dorp, meskiens datter ol e kappelle of e kerke stound.

Lendlee èt intyde ofgezien van d'oorloogn, skachtbèrn en ziektes:

* In 1658 ein de Franske ier binngestekt en zwoar skêefgegoan.
* In 1694 woarn 't er zeevn kêe mêer dôo dan geboortes en in 1707 gingn der 231 dôod an de ploage.
* Nog zukke dingn deur den oorloge me de Spanjooln.

In den êesten weireldoorloge es Roland Garros zyne vlieger neergeschootn gewist boven Lendlee.
Ie es ton neregestort in Iengelmunster.
## Beziensweirdigheedn
:15px *Kykt noa [[Bouwkundig erfgoed in Lendlee]]*
## Attraksies
* Jeugduus 't Skalul
* Sportalle
* Den Tap
## Geboorn in Lendlee
* Lodewijk Baekelandt, beruchte bendeleider en strukroovre.
Kortwoagn

E **kortwoagn**, **korrewoagn**, **pupegoale** of **bakwoagn** is e sôorte karre met êen of twêe wieln, die deur en twien geduuwd wordt an d'andoavn an den achterkant. Kortwoagns wordn gebruukt voe 't vervoern va zwoare losse loadienge en weirdn vele gebruukt by 't werkn in 'n 'of of in de bouw. E type me twêe wieln es stabieler; met e type me êen wiel ku'j makkelikker manoeuvreern.

E **pupegoale** of **puypegoale** trekt ip e bakwoagn, moar is lank en plat en et gin zykantn.
God

thumb|right|<div class="center">Klassiek Godsbild in de Sixtynse kapelle - "Scheppienge van de zunne en de moane" deur Michelangelo</div>
 
**God** is in 't Christndom de noame van 't oofdpersonage ut de Bybel. En stoat oek bekend lik de Schepper, den Olmachtige, of Êre.

God is, voe wa dat de Bybel letterlik interpreteert, 't weezn dat d'eirde en 't eelal emoakt et in zes doagen. Vogens 't christelik geloof et ie zyn ênigstn zeune na d'eirde gezon: Jezus van Nazareth, de Messias. Jezus ad nen innigen band mee God, je noemde em 'Myn Voader'.

* De noame 'God' wordt oek gebruukt voe 't opperwezen van de Joden (Jahweh) en de Moslims (Allah) an te duudn.
* Vo sommige menschen is God ook een doel en e maniere van leevn.
Fransmans

De **Fransmans** of "bêtemann" woaren Vlamsche sizoenswerkers die in de 19ste en begun 20ste êeuwe olle joare noa Vrankryk trokkn voe te goan werkn in de bêetn of in de chicoreie-astn. In Vrankryk noemdn ze under "Les Godverdommes". 

In de gemêente Kookloare is ter e museum over de Fransmans en ook in Oalbeke, Klerkn en Madône stoan d'r monumentn.

## Externe koppelienge
*Van Franschmans en Walenmannen
Kurów

**Kurów** [kuruf] is e dorp in 't zuudoôstn van Pooln in 't Woiwodschap Lubin, geleegn tusschn Puławy en Lublin an de Kurówka riviere. 

Generoal Wojciech Jaruzelski is ter geboorn. 
thumb|left|Kerke in Kurów
Kaffie

thumb|E zatte kaffie
**Kaffie** of **[[kafje]]** (Nederlands: koffie) is e drankske da ze moakn van de gemoaln e gerôosterde kaffiebôonn van de kaffieplante en woater da juste gekookt ei.

De plante komt ôorsprounkelik uut Ôost-Afrika, moa 't zyn de Arabiern die 't populair emakt en ("kaffie" is ofeleid van 't Arabische "qahwa al bunna" ('wyn van de bône')). 
Dankzy d'Ollanders is kaffie oek in Europa bekend erocht. 

In hêel veel landn wordt de kaffie goe deuregekokt, soms zelfs gemingeld me 'n ilft gedrôogde cardemomzoadn.

Vroegr oa je in praktisch iedren stad minstns êenn kaffiebrandery. De reuke van die branderyen was machtig voe kaffieliefhebbers. Sinds de joarn '80 zyn de klêne kaffiebranders verdweenn, ipgeslorpt of overgepakt lik Bruynooghe.

In 't middenôosten kenn ze ôok de witte kaffie: de gedroogde zoadn van cardemom wordn twintig minuutn goe deuregekokt met veel suker. De smoake ei niks te moakn van 't gêne da wulder kaffie noemn.

Ep't portret stoat *een zatte kaffie*, mô 't zyn der ouk die *ne spoelkom kaffie* zeggn.

## Interne koppelienge
* Tee
* Yerba matt
Toebak

**Toebak** wordt gemakt van de bloarn van de toebaksplante *Nicotinia tabacum*. De gedrôogde bloarn ku je rolln in sigarn of versnippern vo sigrettn. Vroeger wierd toebak ook nog gepruumd of as snuuf gesnoovn. De bestn toebak uut West-Vloandern komt van Wervik.

## Toebaksverwerkienge
thumb|left|Toebaksplantn
De toebaksplante is een êenjoarige plante, die over 't olgemêen up grôte plantages wordt verbouwd, en ôorsprounkelik van Amerika komt. Gedeurende 't groeiproces wordn de plantn getopt, de blommn wordn deruut gesneen, woadeure dan ol de voediengsstoffn noa de bloarn goan. Omdan niet ol de bloarn terzeldertyd rype zyn wordn ze ê vor ên geplukt. Achterof wordn the bloarn gedroogd, wa dat up drie maniern kan gedoan wordn: in de zunne loatn liggn, in ovens of ounder een ofdak hangn. 't Droogn deurt omtrent 3 toe 4 weekn. 

De toebaksbloarn wordn nu gebundeld en up een stoapel geleid. Doadeure begint de teobak te fermenteern, wa dat omtrent tien weekn deurt. In dien stage van 't proces is den toebak een bitje bitter, moa de smake wordt ton verbeterd met de toevoegienge van geur- en smakeverbeteroars gelik sukersirope, zêem of chocola.

## Toebakskwêekn

Toebak wordt mêestol gemakt in de landn woar da de toebaksplant e gekwêekt wordt, gelik China, Indië, Turkye, Japan, Indonesië, de Verênigde Stoatn, Brazilië, Canada, Argentinië en Mexico. In Europa wordt der in Vrankryk en in West-Vloandern (Wervik) nog wel toebak gekwêekt. 

't Land met de grotste productie is China met 1700 miljaar sigrettn per joar.

## Nationaal Tabaksmuseum

't *Nationaal Tabaksmuseum* is een museum in Wervik, woardan verschillende aspektn van den toebakindustrie en 't rookn in 't olgemêen wordn belicht. België hèt nog zes andere toebaksmuseums in Oarelbeke, Geraardsbergen, Sint-Niklaas, Vresse-sur-Semois, Nimy en Andenelle, die t' hope mè Wervik de "Vereniging van Tabaksmusea" vormn.

## Gezoundheid
't Gebruik van toebak is een socioal g'acceptêrde vorm van verslavienge. 't Is voarol de gewennienge an nicotine in den toebak da 't moeilik makt vo dermee te stoppn. 

Voarol 't rookn van toebak is een ôorzake van gezoundheidsprobleemn. Rokers hèn een 5 toet 10 jaar kortere levensverwachtienge dan nie-rokers, en rookn lêedt toe ziektn gelik loungkanker, hêrtanvolln, hessenbloediengn en verschillende andere sôortn kanker.

In de mêeste Westerse landn kommn toebaksproduktn mè gezoundheidswoarschuwiengn, en rookn in openboare gebouwn is dikwils verboon.

## Gezegdn
Ter is een gezegde da zegt: *da's straffn toebak*.

Een ander gezegde da zegt: *Int joar toebak,* zijnde 2016. 

## Externe link
*Toebaksmuseum Wervik
Klyte

thumb|Kneden van klyte
**Klyte** (Nederlands: *klei*) is nen algemêen term voe e woaterige soamstellienge van aluminiumsilikoate dêeltjes van minder dan 2&nbsp;µm (micrometers) diamèter. Klyte en lêem zyn dikkers e kêe deur mekoar gebruukt, olhoewel da lêem eigentlik moa 20% klyte bevat (de reste is zand en silt). 't Is de sôorte ground da j' vindt ounder de bovenste loage eirde en et e gilve, lichtbrune toet zefs grys-blauwe kleur. Klyte wird vele gebruukt, gelik ounder andre vo bakstêenn van te moakn ,lik in Êgem met de klytepittn van Ampe met et geliknoamig merk van bakstêenn.
Frans-Vloandern

**Frans-Vloandern** of **Fransch-Vlaenderen** (*Flandre française* , *Flande franchoèse* (picard), *Frans-Vlaanderen* ) is e gebied in 't noordn van Vrankryk.
thumb|200px|left|Pars Flandriæ Teutonicæ occidentalior - koarte van 1645
thumb|200px|center|Blaeu 1645 - Galloflandria in qua Castellaniæ Lilana Duacena & Orchiesia cum dependentibus necnon Tornacum & Tornacesium - koarte van 1645

## Liggienge
Vroeger wos 't gebied e dêel van 't Groafschap Vloandern, mo sichtent 't Verdrag van Nymegen in 1678 is 't e stik van Vrankryk. Frans-Vloandern es dus et stik van Vloandern da nu in Vrankryk ligt.

Die regio makt nu dêel uut van 't Fransche Noorderdepartement en bestoat uut d'arroundissement Duunkerke (den Franschn Westoek) en van d'arroundissement Rysel (Rysels-Vlaenderen).

De mêeste menschn klappn der teegnwôordig wel Frans, moa der zyn nog menschn, surtout d'oude, die nog *[[Frans-Vlams|Vlamsch]]* klappn.

## Geografie
**[[Franschn Westoek]]**
* *Kustvlakte* (*Plaine maritime* of *Côte Flamande*): de streke round Duunkerke en Bergn.
:Ook wel *[[Blootland]]* (Frans: *pays nu*) of *Zeekantig Vloandern* genoemd.
thumb|150px|center|Blootland.
* *[[Houtland (Vrankryk)|Houtland]]* (*Pays du Bois*): de streke van Kassel en Haezebroek
thumb|150px|center|Houtland.
* *de Leiedaele* (*Plaine de la Lys*): streke round Belle
thumb|150px|center|Leiedaele.

De latste twee noemn de Fransche soms ook *Cœur de Flandre*.

**[[Romoans-Vlaenderen]]**
thumb|250px|center|De twee provincies van Frans-Vlaanderen.

## Steedn en gemêentn
Zie de Lyste van Fransche gemeentn en under Vlamsche noame.

## Interne koppeliengn
*Nauw van Kales (departement)
*Fransche Nederlandn

## Externe koppeliengn
*Michiel de Swaenkring
*Yser Houck
*De Katjebei
*Het Komitee voor Frans-Vlaanderen in Waregem/Roeseloare
*Frans-Vloandern in 't AN
*https://anvt.org/vl/
Tettienk

Ne **tettienk** (*Lumbricus terrestris*), lokoal ook **teirienk** of **wurme** genoemd, es e soorte va wurm die uut de ground kruupt at reint.

Wordt ôok gebruukt in d'uutdrukkienge: *gy moagern tettienk* = etwien die vree moager es.

## Nut
Tettienks zyn styf goed voe ground te verluchtn. Ze moakn gangn en moakn d'eirde los. 

't Zyn oek styf vele bêestn die tettienks eetn, lik de meireloars en aar veugels en mols.

Tettienks zyn (of zeker woarn) vele gebruukt deur visschers om an nundern oak te doen. E goeie plekke voe tettienks te viendn, is vanounder in e messienk.

## Uutdrukkiengn
*E moagern tettienk: etwien die styf moager en fyntig is.
Lectrr

thumb|Lectrr
**Lectrr**, eigentlik *Steven Degryse* (Roeseloare, 27 meie 1979), is ne West-Vlamsche cartoonist. 

Lectrr eit hêel zyne jeugd deuregebrocht in Rumbeke, etwoaschn tussen Roeseloare en Yzegem. Je wos doar in Rumbeke lid van de KAJ. J'is zyn carrière begunn as cartoonist ip't internet, moa j'eet ol vree zêre den overstap noar de boekskes gemakt, als cartoonist voe Maxim, Menzo en P-Magazine. Voe de moment stoat y in ounderandere de Vacature en in Mo. Je têkent wok nen doageliksen strip (Lars) voe de *Gazet van Antwerpen*, * 't Belang van Limburg* en *Het Algemeen Dagblad* in Holland.
Lectrr weunt nu in Gent, den ôofdstad van Ôost-Vloandern, woar dat em in 2004 ne strip makte met Luc De Vos, de zanger van Gorki.

Sommigte strips schryft y in 't Vlams mo je weird ôok vertoald in 't Ollands, 't Frans, 't Ingels en in 't Duuts. In 2005 kwam zynen êesten boek uut, Hara Kiwi, en in 2006 zynen twêedn, die gelik ôok ol in 't Duuts verscheenn es.

## Uutgoavn
**Hara Kiwi* (Silvesterstrips, NL 2005) in twêe verschillende versjes (Vlamsche en Hollandsche)
**Hara Kiwi 2* (Silvesterstrips, NL 2006)
**Voll Krass* (Carlsen Verlag, D 2006)
**Hara Kiwi 3' (Silvesterstrips, NL 2007)
**Hara Kiwi 4' (Silvesterstrips, NL 2008)
*''Lars 1: Lars Attacks' (Silvesterstrips, NL 2008)

## Andere Links
* De website van Lectrr
* Franstalige Lectrr-site
* Iengelstalige Lectrr-site
* Duutsen Lectrr-site
Legem

**Legem** (Nederlands: *Ledegem*) es een gemêente in West-Vloandern. Legem ligt in 't zuden van de provincie tussn Roeseloare en Kortryk. De gemêente telt mêer of 9000 inweuners.

Legem bestoat ut drie gemêentn: Wienkel, Rollegem-Kapelle en Legem zelve.
thumb|left|<center>Kerke van Legem

De gemêente Legem ligt teegn:
thumb|300px|left|Legem, dêelgemêentn en gemêentn derround. De gilve plekkn zyn bebouwde kerns.

## Beziensweirdigheedn
:15px *Kykt noa [[Bouwkundig erfgoed in Leegem]]*
CD&V

thumb|150px|Het logo van de CD&V
**Christen Democratisch en Vlaams**, ofgekort als **CD&V**, es e Belgische polletieke party. 't Es een polletieke party die redelik sterk stoat in West-Vloandern. Vroeger was 't de CVP (Christelijke Volkspartij). 't Es een centrumparty, vroeger ollêne katholiek, moar nu brêedr moatschappelik. Z'houdn wel nog an de christelikke woardn voe uutgangspunt. 

In veel gemêenten, voorol ip den buten, hein ze de absolute mêerderheid of zittn ze minstens in de gemêenteroad. In Kortryk, êen van de grôtere steedn, hein ze 't ol joarn en joarn voo te zeggn. E poar bekende West-Vlamse CD&V'ers zyn: Patrick Moenaert, Yves Leterme, Stefaan De Clerck. Ôok Jean-Luc Dehaene, êen van de vôrige êeste menisters van 't land, wos e West-Vloamienk van ofkomste.
## Vôorzitters


* In 1961 wierd 't algemêen besteur van CVP-PSC ounderverdêeld in e Vlamsche en e Woalsche vleugel.




## Polletieke mandoatn
### Europees niveau
In 't Europees parlement makt de CD&V dêel uut van d' Europeesche Volkspartie. CD&V het twè Europarlementsleedn:
* Wouter Beke
* Liesbet Sommen

### Federoal niveau

### Vlams niveau

### Brussels niveau

### Zusterpartyen
In België zyn de Franstoalige Les Engagés (LE) en de Duutstoalige Christlich Soziale Partei (CSP) de zusterpartyen van de CD&V. In 't Europees Parlement makt de CD&V dêel uut van d' Europeesche Volkspartye. Grôte democratische zusterpartyen zyn der ook in Holland: Christen-Democratisch Appèl (CDA) en Duutsland: Christlich Demokratische Union (CDU).
Mêenn

**Mêenn** of **Mêende** (officieel Nederlands: *Menen*) is een Belgische stad en gemêente in de provinsje West-Vloandern. Buutn Mêende zelve liggn der nog de dêelgemêentn Lauwe en Rekkem.
thumb|left|<center>Stadhuus en belfort ip de markt

In de streke zelve wordt de stad typisch *Mjinde* genoemd, verder in de provinsje wordt d' uutsproake *Mjeenn* gebruukt.

In Mêende ligt den arbeiderswyk De Barakken.

## Bezienswoardigheedn
:15px *Kykt noa [[Bouwkundig erfgoed in Mêende]]*
* Het Magic Jukeboxmuseum
* Restantn van de vestn van Vauban

## Toale
E bekende uutdrukkinge in 't West-Vlams is "Mêenn ligt dichte by Kortryk, mo verre va Woaregem". Da wil zeggn da ost ieman zegt dat je 't echt mêent te goa doen, tons goat da veurneemn nie lange nie deurn nie, en dikkels is 't ook niet uprecht.
## Bekende Mêenneirs
* Ingeborg: zangeresse en TV-presentatrice
* Ingrid Seynhaeve: topmodel
* Lorenzo Staelens: ex-voetboller, trainer
* Bart Vanneste, alias Freddy De Vadder: kluchtigoard
Iengelmunstr

**Iengelmunstr** (officieel Nederlands: *Ingelmunster*) is e gemêente in West-Vloandern. Z'is ôok gekend als de "briganksprochie". In Iengelmunstr weun der e grôte 10 000 minsn.

Der is in Iengelmunstr ôok nen brouwer met de noame Van Honsebrouck die ounder andere Kastêelbier en Brigand makt.

Der is ne statie in Iengelmunstr.

In Iengelmunstr ister wok ne scouts en 2 chiros, ti alsan vulle leute in Iengelmunstre. Aj ôois kè passeert kuj oalsan binn springn in den bas dast jeugdhûs van Iengelmunstr.

## Vanwoa komt de noame ?
Sanderus beweirt in 1641 in zyn Flandria Illustrata dat Iengelmunstr komt van Anglo Monasterium, wat Latyns is vo Engels klôoster. Da klôoster wos geleegn ip den hoek van de Bruggestroate en de Gravinnestroate. 'n Andre meuglikeid, die mêer anangers èt, zegt da 't komt van Angle Monastère, dus klôoster up den oek.
In 1075 bouwde groaf van Vloandern Ro­brecht de Fries e ver­sterkt kastêel up de ruïnn van 'n klôoster dat in 640 be­weund wos deur Iengelse poaters. 

## Geschiedenisse

Iengelmunstr lag (en lig) in 't centrum van de provinsje West-Vloandren. Ze noemn et daordeure de sleutle van Vloandren. 

In 1297 eit den Franske keunienk Filips de Schwon en ende up et kasteel gelogeerd. 

En in 1580 wos ter den Slag by Iengelmunstr. In diene slag bie de Mandel vochtn de legers van de Staten-Generaal teegn den keunienk van Spanje. De Staten troepn èn doar verloorn, en de Spanjoarn ein toun Iengelmunster (en et kasteel) verwoest. Da gevecht es ofgebeeld up e wandtapyt uut 1878.
## Beziensweirdigheedn
:15px *Kykt noa [[Bouwkundig erfgoed in Iengelmunster]]*

Ofbeeldienge:Ingelmunster St-Amandus 01.jpg|De sint-Amanduskirke ip platse en nevenst 't kastêel
Ofbeeldienge:Ingelmunster Kasteel 10.JPG|'t Kastêel van Ingelmunstr

## Bekende Iengelmunsterneirs
* Jean-Pierre Coopman (1942), bokser
* Emiel Lauwers (1858-1921), arts, vertoaler en Vlamsche Beweger
* Jozef Verhaeghe (1919-1940), militair
* Betty Owczarek (1976), fenomeen, zangeresse (en mediafiguur), z'is bekend gekomn van Big Brother
* Leif Hoste (1977), Belgisch coureur
* Nico Mattan (17 juli 1971), Belgisch ex-coureur, is uutgeweekn no Winkle-Sint-Elôois
* Yves Lampaert (10 april 1991), West-Vlamsche coureur
Laura Lynn

thumb|right|Laura Lynn
**Laura Lynn** (18 juni 1976) es een West-Vlamsche zangeresse afkomstig va Ardôoie. Eure 'n echte noame es *Sabrina Tack* en euren bynoame is de *schlagerkeuninginne*.

## Leevn
Asse klêne wos, goenk ze na de Showbizzschole in et Koninklijk Technisch Atheneum of Hotech in Ostende. In 't begun marsjeerde eur carrière met Ingelse liedjes under euren echte noame Sabrina Tack nie goe.

In 2005 makte ze as Laura Lynn de schloager were populair in Vloandern. Neur eerste hit wos: *Je hebt me 1000 maal belogen*. Da liedje stoen twintig weken lank in de toptiene van de Belgische Ultratop singles Top 50. Oek bekend is: *Jij doet de wolken verdwijnen*.

## Discografie
### Albums

### Singles

## Tracklist informatie
### Albums

## Externe koppeliengn
* Website van Laura Lynn
* Fansite van Laura Lynn
Plopsaland

thumb|right|De Splash in Plopsaland 2006, gebouwd in 1989
thumb|Plop's Hamburger Restaurang
**Plopsaland** is e pretpark in Adinkerke (De Panne) an de West-Vlamsche kust, voe de klêne pagadders. 't Begost ols 't Melipark van de familie Florizoone, en werd loater Plopsaland, gekocht en openghoudn deur Studio 100. 

't Succes van 't park angt grôtendêels of van de tv-figuurtjes van Studio 100. Da park is ipgedêeld in mêerdere gedêeltes woa da je ton iedre kêe ander dingn kunt zien. Azo ist er e zone voe Samson en Gert, voe Wizzy en Woppy, voe Big en Betsy en voe Kabouter Plop en zyn moatn. Der stoan do styf vele verschillige attracties en noaste joare komt der een roetsjboane by die drie kirs overkop goat.

## Geschiedenisse
Vroegre wos Plopsaland de Meli, woa dat olles in 't teekn stoeg van de by en de zêem. Ge kunt doa nog alsan e poar dingn van zien gelik et vertelselkesbos, de slêerboane, de Splash en den Panoramic.

## Externe koppelienge
*Officieeln site
Ozark Henry

thumb|Ozark Henry
**Ozark Henry** (29 april 1970, Kortryk), echte noame: Piet Goddaer, is ne West-Vlamske zanger/componist.  Goddaer zyn liedjes keunn geklasseerd weirdn onder pop en rock en zyn nogol melodieus van oard. Doarom keund'j em ôren ip verskillige sôortn radio's, lik Studio Brussel, Één en MNM.  Je weunt in en gerenoveerd êern'eus teegn de Mêenpôorte in Kortryk (2006) woadat'ie en studio ingebouwd eit.

't Es êen van de lettre West-Vloamiengn die ip MTV te ziene woarn. J'ei zyn deurbroake noar et grôte publiek gemakt met *Birthmarks*, woavan der ton veelgedroaide singles zyn vôortgebrocht. E poar vôorbeeldn zyn 'Word up', 'Sweet instigator', 'Rescue' en 'Intersexual'. J'eit ôok ol ip veel festivols gestoan, Werchter was miskiens wel 't grotste. 

## Leevn
Piet Goddaer es de zeune van Norbert Goddaer, ne belgischen componist en arrangeur van vocoale, instrumentoale en digitoale muziek. Norbert Goddaer es êrelêroare van harmonie, contrapunt en fuga an 't Keuninklik Muziekconservatorium in Gent en arrangeur en gastdirigent van het vroegre BRTN-kôor en bekend als zwoarn jazz-fanoat.

Piet Goddaer produceert ôok ploatn: j'eit byvôorbeeld meegeweirk an de ploate van Novastar: 'Another Lonely Soul' in 2004. Ge ôort em ôok meeziengn ip die ploate. Van zyn geïsoleerd studiowirk evolueert'ie langkst'om mêe noa mêer naturelle life-ipnoamn.

Ozark Henry eit live gespeeld ip Rock Werchter in 2002, 2003 en 2005, in 2007 eit ie Vorst Nationoal uutverkocht. Deur ol die joarn es't ie 15 kêers genomineer gewis vô nen Zamu-award, woarvan da't ie der zesse gewonnn eit: beste componist-arrangeur, beste producer, bestn artist en bestn cd.

## Discografie
* 1996 - I'm Seeking Something That Has Already Found Me
* 1998 - This Last Warm Solitude
* 2001 - To All Our Escapes
* 2001 - Birthmarks 
* 2004 - The Sailor Not The Sea
* 2006 - The soft machine
* 2007 - A decade Ozark Henry: mè dienen cd sluut Ozark Henry zyn 'Belgische periode' of. Ie eit ier een bitje gezien en veruust noa Parys om een aantal projectn uut te weirkn.

## Filmmuziek
* 2002 Sedes & Belli - The Music
* 2006 Crusade in jeans - The soundtrack
* 2007 To walk again original soundtrack

## Varia
* In 2007 wos't ie tôpe mè Goose de vertegenwoordiger van België ip het Eurosonicfestival, een sôort alternatief Songfestival da van 11 tot 13 januoari deureging in Groningen (Olland).

## Externe koppelienge
*Officiëlen website
Spaghetti

thumb|Spaghetti zounder sause
**Spaghetti** is e sôorte droadn van dêegwoarn. Spagetti wos êest populair in Itoalië ("spaghetti" wil 't eigentlik zeggn "touwtjes"), moa nu kent hêel de weireld da. 

By nuus in Vloandern eetn we da dikkers mè bolonaise sause (tomatte, andjoens, karoten, seldery en gekapt) en geraspte koas derip, moa die combinoasje kenn ze nie in Itoalië. Je kunt er oek e vegetarische sause by eetn.

Macaroni, de dikkere variant van spagetti es ol langer bekend in Vloandren. Rond den oorloge oatn de minsn macaroni me brune suker, goekôop dus. Loater kwam de macaroni me stikses espe en een bechamelkoassause populair. Da wird dikkers gegratineerd in den oovn om der een schôon bruun kostje ip te krygn.

't Roare me spagetti es datter niemand goe weet oe da je die lange slekkn me maniern moe ipeetn en zounder da je die slekkn moe ipzuugn zôdat nie round jen ôorn spyt. Er zyn de volgende methoodn:
* Ne praktischn Vloaming pakt zyn mes en snydt zêre 'n poar kêern deur zyn assiete zôda de slekkn niet le lange mêe zyn. Ton eet y vôder met zyn ferchette allêne.
* En chiquere maniere es met ne lepel en ferchette: met de ferchette pak je wa spagetti, droait de ferchette met de kop in de lepel totdat er gêen lange slekkn mêe losangn, en ton steek je 't in je mond.
* D'Italioan'n eetn et lik de vôrige maniere, moa zounder lepel: de ferchette wird ipgedroaid tegen d'assiette.

In Roeseloare ei je Soubry, noast Anco, êen van de twee grôte Belgische dêegwoarnfabrikanten.
Historie van West-Vloandern

right|thumb|120px|De Vlamsche lêeuw. E bêestje ip oeze vlagge **West-Vloandern**, da was overtyd e dêeltje van het Groafschap Vloandern. Da ountstoun in de 9de êeuw achter Christus achter de dôod van Karel de Grote en 't Verdrag van Verdun (843). 

't Groafschap wier machtiger oewel dat et afienk van de Fransche krôon. In de 12de en 13de êeuw wier Vloandern ôok ip economisch vlak machtig ounder Diederik en Filips van den Elzas. Surtout dankzy de loaknandel wierden steedn gelik Brugge, Gent en Yper grôot en belangryk.

Vanaf den 13de eeuw wier de Fransche keunink meer è meer jaloes. Je wild' ie em machtiger werden over Vloandern. Toe' was wullehandel vree belangryk. Vloandern oalde wulle vanuut Iengeland vo laken va' te maken. Dus zochten zynder beschermienk by d'Iengelschen. De Iengelschgezinde politiek van Gwijde van Dampierre bracht j'em i' boelle me zyn leenheer Filips den Schoonn. Oundertusschen werden d'oude geslachten en elites binnen de grôte steden ôok machtiger. Da bracht spannienk me de lagere klassen gelik d'ambachters en d'armen. En de steden wildigen ôok meer autonomie van ulder groaf.

Tusschen 1297 en 1305 wier er de Fransch-Vloamsche oorlog tusschen Vrankryk e Vloandern gevoerd. In 1302 was 't er de Guldnspoornslag. Tusschendoor wier d'er gevochten tusschen sociale klassen in de steedn. Moa in 1305 wor die oorlog gedoan en wier alles relatief rustig.

Vanaf ton wier er af en toe ipstanden gelik me Jacob van Artevelde ounder Lodewijk van Nevers. 't Es moa ounder Lodewijk van Male en Filips den Stoutn da Vloandern 'ne dêeltje wier van Bourgondië. Mè de vrede van Madrid (1526) en Kamerrike (1529) gaven de Franschen ulder leenrechterlikke band mè Vloandern ip.

Achter de Bourgondiërs kwamen d'Habsburgers (1482 - 1555) e de Spoanschen (1555 - 1713). Mè de Tachtigjoarige Oorlog (1568 - 1648) wier Vloandern e dêel van Spanje, mo da wor mo tydelik. 
Vloandern wier in 1648 e dêeltje van de Verenigde Nederlanden. Mo loater verloor Vloandern Frans-Vloandern mè Rysel e Duunkerke an de Fransche. Vanaf 1713 wier Vloandern e dêeltje va Ôostnryk e van 1797 toe 1815 wier Vloandern in twêe departement van Vrankryk gedoan. In 1815 wieren die twee stikken Ôost- e West-Vloandern gegeven oan et Keuninkriek voa de Verenigde Nederlanden. Achter 1830 zyn wyder ton a stiksje van België gekommen.

Va 1914 toet 1918 wor er die Grôte Oorlog 'i West-Vloanderen me loopgrachten en al. Da wor round den Yzer e Bachten de Kupe. 't Wor nie te doen schynd'et.

## Externe koppelienge
* Loage landen

## Bibliografie
* Algemene geschiedenis der Nederlanden. O.r.v. J.A. van Houtte e.a. 12 dln. Utrecht enz., 1949-1958.
* Algemene geschiedenis der Nederlanden. O.r.v. D.P. Blok e.a. 15 dln. Haarlem, 1978-....
Juli

**Juli** es den zêvende moand van 't joar. Twa vernoem naar Julius Caesar. Ie èt et zelve vernoemd achter zyn eigen.

Juli es een typische zomermoand en soamen me ogustus normoal gezien de warmste van 't joar. In die periode van 't joar goan veel minsn in verlof. 't Es ôok de moand van de nationoale fêestdoagn.

## Specioale doagn
* 11 juli: de Vlamse fêestdag, noar anleidienge van de Guldnspoornslag in Kortryk
* 21 juli: de nationoale (Belgische) fêestdag 

In ander landn zyn der ôok nationoale fêestdoagn in juli: 
* 4 juli: nationoale fêestdag in Amerika 
* 14 juli: nationoale fêestdagn in Vrankryk (*Quatorze Juillet*).
Kamagurka

[thumb|Kamagurka met achter hem [Herr Seele (foto Michiel Hendryckx 1982)]]
thumb|Kama werkt an zyn ''Kamalmanak''
**Kamagurka**  (Nieuwpôort, 5 meie 1956), eigentlik **Luc Zeebroek**, es ne West-Vlamsche cartoonist, standip-komiek, zanger en schildre. J' es ipgetoogn in Ostende, moa je veruust ol zêre noa Gent, woa dat ie nu nog oltyd weunt en werkt. Je têkent vorol voe de Humo en hier en doa vor e gazette.

Ie werkt vele t'hôpe mè Herr Seele, mè wien dat ie Cowboy Henk uutgevounden eet. Doarnoast zyn der nog vee andere typekes, gelyk Kamiel Kafka, Bert en Bobje, Raketman,... deur em uutgepeisd.

## Duuzndpôot
Kamagurka es 't mêest bekend van zyn absurde cartoons in de Humo. Ie wint er ieder joar de prys van beste têkeneire mee in da weekblad. Ie publiceert ôok in andere tydschriftn, zowel in 't binnenland of 't buutnland (Holland, Duutsland, Vrankryk, USA,...) Moar doarnoast doe't ie nog vee andre dingn, moar de rôon droad es toch oltyd humor:
*Schildern
*Striptêeknen
*TV-programma's moakn: *Lava*, *Man bijt Hond*, woarin da't ie hêel de Belgische grenze ofging mé nen lyntrekker
*Radio-programmas: *Studio Kafka* ip Studio Brussel
*Stand-up comedy en iptreedns: o.a. *Kama Solo*, *Kamagurkistan*, *Kamagurka en de Ridders van den Apocalyps*, *Ontoerekeningsvatbaar* en *Kamagurka zingt*  
*Muziek
*Theoater
*Exposities

## Andere links
* De website van Kama
West-Vlamsche cartoonisten

## De West-Vloanders en cartoons
De West-Vloanders ein een lange tradisje in spotprent'n en cartoons. Doarom zyn ôok zôvele goeie cartoonisten West-Vloamingn van afkomste. Vele zyn ier geboren en ipgegroeid vô dan ze de weireld veroverd ein met under cartoons.
## West-Vlamsche cartoonisten
* Ludo Goderis
* Herr Seele
* Kamagurka
* Lectrr
* Marec
* Nix
* Nesten
* Zaza
West-Vlamsche zangers, muzikanten en groepkes

West-Vloandern eit veel zangers en muzikantn vôortgebrocht in olle genres.

Voor zoverre we weetn es Willem Vermandere den êesten die West-Vlams ip radio en televisie kreeg.

Arno ôorn ze geirne ip de radio me z'n gêestige vertellingskes in 't Vlams, Revenge88 ôok.

Vôorol 't Hof Van Commerce en Flip Kowlier verdienn een specioale vermeldienge omda ze de êeste moderne zangers zyn die gedurfd ein om in 't West-Vlams te zingn. Doarmee ein ze aangetôond dat West-Vlams ôok een sexy toale es om in te rappen.

## Buutn categorie
*Willem Vermandere (West-Vlams)

## 't Lichte genre
*Benny Scott West-Vlams
*Jimmy Frey: Nederlands
*Johny Turbo West-Vlams
*Laura Lynn Nederlands
*Lucy Loes West-Vlams
*Marva Nederlands
*Preuteleute vetzakkerie in 't West-Vlams
*Trio VierN xl , muzikale ambiance in 't West-Vlams
*Wendy Van Wanten: Nederlands
*Will Tura (Moa vent toh) en Nederlands
*'t Westvlams Gemiengeld Vintekoor West-Vlams

## Rock en pop
### Zangers en zangeressn
*Arno (Ingels & Frans)
*Flip Kowlier West-Vlams 
*Ozark Henry (Ingels)
*Wim Opbrouck (Van alles en nog woa)
*Geike Arnaert: zangeresse van Hooverphonic (Ingels)

### Groepn
* Balthazar (Ingels)
* Goose (Ingels)
* Gèsman West-Vlams ?
* Revenge88 (Ingels)
* 't Hof Van Commerce West-Vlams 
* Red Zebra (Ingels)
* Vive la Fête (Frans)
* Yevgueni (Nederlands)
Ruuslee

**Ruuslee** (officieel Nederlands: *Ruiselede*) is een vôormoalige gemêente in 't ôosten van de provinsje West-Vloandern in België. Sedert 1 januoari 2025 is Ruuslee e dêelgemêente van de gemêente Wiengne. Ze ligt an de grenze van de provinsje met ols gebeurs Beirnem, Wiengne, Tielt en Oalter (Ôost-Vloandern). De gemêente is oungeveer 3.020 ectoaren grôot en ze telt mêer dan 5000 inweuners.
## Kernn
In Ruuslee liggn der nog twêe weunkernn, Doomkerke en Kruuskerke, die nôoit een ounafankelikke gemêente gevormd ein. Der is ôok nog et ge'uchtje Axpoele wo da ip 21 juni 1128 de Slag by Axpoele gestreen wer. Et waap'nschild van Ruuslee is overgepakt van d'Èren van Axpoele.

Ruuslee grenst an:
thumb|300px|left|Ruuslee, parochies en gebeurs. De gilwe gebiedn zyn bebouwde kernn.

Ruuslee eet ols byname 'et meulendorp' met de Hostensmeulen en de Knokmeulen vo under reputoasie te bewyzen.  De dorpskern is in 2006 erangeleid.

De voetbolploeg van Ruuslee is de 'Voetbalvereniging De Groene Leeuwen'. Ze speeln in 4de provinsjale. Ôok et volleybol bloeit er: der is zowel een èren- ols een damesploeg, die olletwèè in twêede provinsjale spelen.

Ruuslee is styf gekend by de muziekliefebbers: 
*de jazz- en bluesfans kennen de wèreldberoemde **[[Banana Peel]] Jazz & Blues Club**, gesticht in 1966.
*d'andere vienden ol mèèr of 60 joar under goeste by den pianolabouwer met een wèreldreputoasie en exclusieven invoerder van Steinway Piano's Maene  
## Beziensweirdigheedn
:*Kyk noa [[Bouwkundig erfgoed in Ruuslee]]*
thumb|left|'t Gemêentuus en dorachtr de kerke van Ruuslee
thumb|left|Erdenkingskruus van de Slag by Axpoele

## Externe koppeliengn
*Website van de gemeente
*De Ruuslese Vollybolploeg
*Banana Peel Jazz & Blues Club
*Piano's Maene
Boavekove

**Boavekove** (Nederlands: *Bavikhove*) es 'n dêelgemêente van Oarelbeke en ligt tussn Oarelbeke centrum en d' andre dêelgemêente Ulste. Een spotnaame voor 'n boavekovenoar is ne *bruieter.*

## Geschiedenisse
Volgens de legende zout dorp zyn gesticht deur Sint-Bavo, dien leefde echter in de 7e eeuw. Men veronderstelt da Boavekove zeker tusschen 1000 en 1200 moet ontstoan zyn als ne afzonderlyke parochie van bisdom Doornik. Geschiedkundige E. Huys beweert da Boavekove precies in 1037 ontstoan is. 

Traditioneel was Boavekove lange tyd e vlassersdorp. Vanaf 1860 tot 1943 was 't toegestoane om vlas in de Leie te roten.

Ip 24 meie 1940 vond de Leieslag ploats, waarby 'n aantal uuzn en gebouwn zwaar beschoadigd raakten.

Ip 1 januoari 1977 wèrd Boavekove upgenomen in de fusiegemêente Oarelbeke. Omstreeks 2000 kwam de N36 greed, mê ne nieuwe brug over de Leie.

## Beziensweirdigeedn
:*Kyk noa [[Bouwkundig erfgoed in Boaviekove|Bouwkundig erfgoed in Boavekove]]*

In Boavekove vind je de brouwery Bavik bekend vo ze pils en Wittekerkebier.

In Boavekove ei je ôok ne creatieven vélomoaker (fabrikant), vélo's Indian, die gespecialiseerd is in alle sôortn ligvélo's met en zounder cabine d'r ip. Der ès doa ôok ne ligfietsclub.

Ofbeeldienge:Bavikhove Sint-Amanduskerk - 10.JPG|Sint-Amanduskerke
Ofbeeldienge:Bavikhove rond punt.JPG|A 't roend punt in Boavekhove, e kunstwerk van de brouwery Bavik  

## Bekende inweuners
*Wim Opbrouck, bekend van In De Gloria, afkomstig van Oarelbeke moa weunt in Boavekove.
* De coureurs Stijn Devolder en Leif Hoste zyn der ipgegroeid.
*Dirk Demol, oud-coureur en nu ploegleider van RadioShack es ter geboorn.
*Eli Iserbyt, coureur en ipgegroeid in Boavekove.
*Gerrit Callewaert
## Externe koppelienge
*Gemêente Oarelbeke

## Referensies
Outulst

**Outulst** (Nederlands: *Houthulst*) is e Belgische gemêente in de provinsje West-Vloandern. Outulst is vrêe landelik geleegn. Der weunn e bitje meer dan 9.000 menschn in de gemêente.

Outulst is eigntlik surtout gekend van Baekelandt, van de grotte, en van 't Bus van Outulst. In Outulst is 't er ôok e basis van d'oentmyniengsdienst DOVO van 't Belgisch leger.

## Kernen
Buutn d'oofdgemêente Outulst zelve zyn der nog e poar deelgemêentn: Klerkn en Merkem. Tjoenkesove is ook een klêne prochie in de gemêente en up de grenze va Klerkn en Outulst ligt er ôok nog Sint-Kristoffel.

De gemêente Outulst grenst an tefrente prochies en gemêentn:

## Beziensweirdigheedn
:15px *Kykt noa [[Bouwkundig erfgoed in Houthulst]]*