open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ges

thumb|E stik ges
**Ges**, **gas** of **gras** is e plante die vele vôornkomt. 
De famielje van de grassn is vree succesvul. Der zyn oungeveer 8000 sôortn, verspreid over hêel de weireld, zelfs ip Antarctica groeit er e sôorte gas. 

## Toepassiengn
De plante e vele bestemmingn gekreegn: je kan 't er openluchtsportn op organiseern (lik voetbol, rugby of tennis). Moa ze dient oek voe teetn voe vele bêestn lik koein e schoapn. E pulke hes me wortels noemt e "hesvodde".

Vele menschn zoain oek ges by nunder uus (voe te zittn of de kinders te loatn speeln). Dat noemt toene e **peloeze**. Je kut da ton ofrien met e "hesmasjiene".
Pierre Lano

**Pierre Lano**, gebôortenoame: **Pierre Lanneau**, (Woaregem, 23 ogustus 1944 - Oarelbeke 9 december 2009) was een industrieel e politieker uut Oarelbeke.
Pierre Lano was gedelegeerd bestuurder va 'Lano Carpets', e tapytefabrieke.

## Polletiek
* In de gemêenteroadsverkiezieng'n va 1976 wos 'n verkozen in Oarelbeke op e lyste van de CVP (nu CD&V). 
* Achter de verkiezingn van 1988 wos 'n burgemêester van de stad.
* In 1992 liep 'n over na de Open Vld. E moeste toun ontslag geven als burgemêester.
* Achter de verkiezingn van 1995 wos 'n volksvertegenwôordiger in de kring Kortryk - Roeseloare - Tielt.
* In 2000 moeste Lano ontslag geven als roadslid van Oarelbeke omdat 'n na Kortryk veruusde.
* De veruus wos onder andere met de hope op mêer stemmen; moa zynen oarink ei nie gebrad.
Tallore

thumb|E lege tallore
E **tallore** of en **assiette** is ne plateau wo da j' by ne moaltyd jen eetn in legt. De mêest gebruukte talloorn zyn van keramiek met e glazuurloagske ip, moa der zyn d'r ook uut tin, plastiek, hout en gehard glas. Talloorn wordn ol van in de middelêeuwen in Europa gebruukt.

't Woord 'tallôre' is meugeliks ofkomstig van 't Frans 'tailloir' (vertoalynge: 'snee brôod'). E brôod in sneen snyen noemde ton 'tailler le pain'. Ip die snee brôod wierd 't vlêes geleid. Loater wierd ounder de snee e tallôre in metoal of hout geleid, ook 'tailloir' genoemd. Achter verloop van tyd krêeg die tallôre e bôord.
:15px: *Kykt ook noa: [https://www.cnrtl.fr/definition/tailloir Definiesje tailloir] (fr)*
Dirk Demol

thumb|Dirk Demol in 2008
**Dirk Demol** (°4 november 1959) es geboorn in Boavekove (Oarelbeke). Ie es een poar joar assistent-ploegleider by de wielerploeg Discovery Channel (het vroegere US-Postal van Lance Armstrong) gewist, nu est ie ploegleider by Quick-Step. 

Demol is 't best bekend van zyn carrière als coureur. Alhoewel, ie was nen typischen elper en was dus redelik ounbekend. Da veranderde toen dat ie Paris-Roubaix woun in 1988, ast ie by ADR rêed.

## Ploegn
*1982: DAF Trucks
*1983: Aernoudt-Rossin
*1984: Splendor-Mondial Moquette
*1985: Verandalux-Dries
*1986: Fangio-AD Renting
*1987-1988: AD Renting-I.O.C.
*1989: Lotto
*1990-1991: Lotto-Super Club
*1992: Lotto
*1993: GB-MG
*1994: Palmans-Inco Coating
*1995: Palmans-Ipso
Schosneere

E **sesnêle** of **schossenêle** is e groensel da in den êesten elft van 'n vôrige eeuw redelik algemêen wos. De bynoame is winterasperge of armeluzeasperge. 

't Trekt ip een asperge moa der zit e zwarte schelle round. Die pele makt da j' der zwart' and'n van krygt. 't Is vele werk voe da der of te doen. 

A ze gescheld zyn, moe je z'in stikskes snyen van 2 toe 4 centimeter. Toen kok je ze met e scheutje azyn omda ze schône blêek zoen bluuvn en ton moe je z'ofwerk'n met e bechamelsause.

Vô de verskillende noamen van de schossenêle in de Vlamse streekdialecten, zie in Typische_West-Vlamsche_woordn. In Vrankryk klappn ze van salsifis.
## Inhoudstoffn

De voediengsweirde van 100 gram vesche schossenêeln is:
	

## Têelt
Schossenêeln word'n ip zandground ter plekke gezoaid tussn olf april en begun meie. A ze te vroeg gezoaid zyn, kunn'n de plantn goan bloein, moa de wortels bluuvn wel eetboar. Den afstand tussn de reek'n is 20 toe 25&nbsp;cm, en in de reke tussn 7 toet 8&nbsp;cm. Ze kunn'n uutgedoan word'n vanaf 't ende van oktober. De wortels kunn'n teegn de winter, en kunn'n hêel de winter uutgedoan word'n, voe zolange of dat de ground nie bevroorn es. De wortels kunn'n toe 50&nbsp;cm lange word'n. Voe z'uut te doen met d'and, moe j' met e spa langs de wortels e diepe gerre delven, en ton kun je z'uut de ground oalen.

Schossenêeln zyn dus êen van de zeldzoame groensels da je deur de winter kud eetn.
Derm (tuun)

thumb|Nen ipgerolden derm
De **derm** of de **lanse** (Nederlands: *tuinslang*) es 'n twadde da je keunt bezigen vo de ounder andere de blomn in jen of woater te geevn, uw zwembad te vulln of unen auto te kuusn.

## Uutzicht
Nen derm bestoat meestol uut drie stikkn:
*den derm zelve, uut materioal gemakt da flexibel es, kwestje da j'em gemakkelik kut uprolln, mo toch stevig, kwestie dat 'n derm nie olle fefoetn gatte es.
*an 't een uutende es d'r en ansluutstik da je via e kliksysteem up e woaterkroane kut aansluutn
*an 't ander uutende komt et woater d'ruut.

De derms zyn meestol in vaste standoardlengtes te krygn: 10 m, 15 m, 20 m of 50 m.

## Accessoires

Weegns zyn polyvalent gebruuk, zyn der in de lôop van de tyd verschillige bystikkn ountwikkeld voo den derm:
*In veel gevolln es den derm gemonteerd up e mobiel' asse up wieltjes woar da je den derm handig lanks kut uprolln. Zo pakt y styf letter plekke in oe j'em nie direct nodig eit.
*Ip et uutende stoat er dikwyls een specioal sproeistik. Da kut ne simpeln sproeimound of ne meer geavanceerdn pistoolmound zyn. Dat uutende es ook voorziene van nen droaiboarn debietregeloare, zo bepoal je oeveel woater dat er d'ruut moe kommn of ôok in wuk vo vorme (lik êen dikke stroale, of mêer in nen brêedn nevel). Sommeste sproeistikkn zyn vôorzien van een reservoir woarin da je kuusproduct keunt doen.
*Der bestoan ôok specioale bustels die je keunt ansluutn als sproeistik. Ze zyn vôorol bedoeld om unen auto te kuusn.
*Soms es nen derm angeslootn ip een specioal meulentje, da de woaterstroale in een aantol verschillige stroaln verdêelt. 't Droait doarby round, zodoanig da hêel 'n of gelykmoatig gesproeid es.
Derm

E **derm** is e soarte flexibele buuze voar gassen (lucht, goaze) of vloeistoffen te vervoeren.
't Woord wordt in verschillende contextn gebruukt:

* **[[Derm (tuun)|Derm]]** of **[[Lanse]]**, e tuunslange, die ôok dikwyls derm genoemd wordt omda da et mêest zichtboare dêel es.
* **[[Derm (orgoan)|Derm]]**, e deel van 't spiesverteriengsstelsel.
Niko Eeckhout

thumb|right|Niko Eeckhout in 2007
**Niko Eeckhout** (°Izegem, 16 december 1970) es ne West-Vlamse coureur. Prof sins 1993. Iès surtout sterk in kleindere, lokale wedstrid'n, maor eit toch wok ol een aantal groatere koersn gewoonn. Iès in 2006 Belgisch kampioen geword'n, iet dat em ipluchtte omdat ie van dat imago van *kermiscoureur* ofwilde.

## Palmares (ôogtepuntn)
* 2006: Kampioenschap van Vloandern
* 2006: Memorial Rik van Steenbergen
* 2006: Belhisch kampioen ip de weg
* 2005: Tweis deur Vloandern
* 2005: etappe in de Driedoagse van De Panne
* 2001: Tweis deur Vloandern
* 2001: Etappe in de Ronde Van Denemarken.
* 2001: Ster van Bessèges

## Ploegn
* 2006: Chocolade Jacques-Topsport Vlaanderen
* 2005: Chocolade Jacques-T Interim
* 2001-2004: Lotto
* 1999-2000: Palmans
* 1997-1998: Lotto
* 1995-1996: Collstrop
* 1994: Varta
* 1992-1993: Collstrop

## Varia
De bienoame van Niko Eeckhout es Rambo.

## Externe koppelienge
* Zinnen website
Chris Lomme

**Chris Lomme ** (° 5 december 1938 in Kortryk) es e West-Vlamse actrice, moa weunt nu in Brussel.
Z'ès getrouwd met Nand Buyl, ôok nen akteur.
thumb|250px|Chris Lomme
## Carrière
Z'ès mêest bekend van eur rolle in *Skipper noast Mathilde* ut 1955, woar da ze Marieke in speelde. 
Moa Chris Lomme eit ôok verskillige andere rollen gespeeld: 
* ip tv: Hard Labeur, Moeder, waarom leven wij, Veel geluk professor, Matroesjka's,...
* in 't theater: êest surtout ant KVS, later een bitje overal zoals in 't Raomtheather bivôorbeeld in Chocoladetongen 
* in de film: De witte van Zichem, Het meisje met het rode haar, Het Sacrament, Blueberry hill, Confituur,...

## Varia
Chris Lomme is ôok gekend van het liedje van De Kreuners "Verliefd op Chris Lomme", woarin da Walter Grôotaers zyn liefde a neur verklaarde (in eur rolle als Marieke).

## Externe koppeliengn
*IMDB
*www.chrislomme.be
Martine Tanghe

**Martine Tanghe** (Bellem (Aalter), 23 november 1955 - Lubbeek, 23 juli 2023) was een journaliste en presentatrice van het nieuws op één (van de VRT) en was doar de *leading lady*.

In grôte verkiezingsshows dêe ze dikwils de presentoatie. Ze las 'het Grôot Dictee der Nederlandse Taal' vôorn. Ze presenteerde programma's rond goe doelen, gelik 'Kom op tegen kanker' vanof 1995 en de show ten vôordêle van de Tsunamislachtoffers in 2005, Tsunami 12-12.

In 1999 eit ze de Mediaprys gekregen voor eur bydroage an de (Nederlandse) toale. Z'es beroemd vôor eur simpel en verstoanboar Nederlands toalgebreuk.

## Persôonlikeid
* Martine Tanghe las et Journoal olsan met een zekere inlevienge vôorn. By nieuws over oorloogn zag je bevôorbild olsan nen bezorgden blik. Sommigsten geevn eur een etiket 'rôoie rakker' mee (surtout uut extreemreksen oek). In de joaren '80 es ze ooit angevollen vô die vermêende lienkse sympathieën. 
* Z'eit ooit ne bôottocht gedoan van e joar rond de weireld met eurn vint, Jos Van Hemelrijck, in de zeilbôot "Miss Musette". 't Verslag kost je leezn in Humo.

## Referensjes
Beuze

E **beuze** is e dêel van e klêdiengstik. 't Is e sôte zakske dat mêestal derip genoaid is of derin verwerkt is en woa daj verschillnde klêne diengn in ku steekn. Typisch zittn der in e broek azo broeksbeuzn.
Zwevegem

**Zwevegem** is e Belgische gemêente in de provincie West-Vloandern. Buutn Zwevegem zelve liggn der nog de dêelgemêentn Êestert, Moen, Ôtegem en Sen-Nis in. Ip de grenze van Zwevegem en Moen e je nog de parochie Knokke. In 't hêle weunn der mêer dan 23.500 minsn in de gemêente.
thumb|left|<center>Zicht ip Zwevegem

## Beziensweirdigheedn
:*Kyk noa [[Bouwkundig erfgoed in Zwevegem]]*
Zwevegem is deursneen van de voart Bossuut-Kortryk. Vroeger gink de voart tussn Zwevegem en Moen ounder de ground: de soutring. Me de verbrêdinge vu skeepn van 1350 ton is olles uutgegroaven. D'eirde en z'ip de kant gesmeetn en ip die ôogte is nu 't Orveytbos.

Vroeger passerde de tringroute Kortryk-Ronse deur Zwevegem. 't Grôotste dêel dervan is nu e schône veloboane.

Zwevegem is vôoroal bekend deur de femilie Bekaert, ounder mêer Leo Leander, de stichter van het Bekaert concern da begoste me de fabrikoasie van stekkerdroad. Ip sommigste plekkn in Zwevegem weet je nie oa je in de fabrieke of in de gemêente stoat.

Ofbeeldienge:Zwevegem Villa Bekaert.jpeg |Villa Bekaert
Ofbeeldienge:Zwevegem Gemeentehuis.JPG|'t Oud gemêenthuus


Zwevegem eit drie geklasseerde meulns:
* De *Stêenn Meuln* of *Klockemeuln* wier gebouwd in 1798. Sins 1974 ist'ie eigendom van de gemêente.  Het wos ne kôornmeuln.  Êest ne groundzeiler, loater wierd ie verôogd en kreeg'tn alounder ne cirkelvormige ommegank.  Zin zetelkapconstructie van 1890 es uniek.  Allêne de butekant es gerestaureerd. 't Binnewerk bestoa nie mêer. 
**Mortiers Meuln* of *Outie Meuln*, ne stoakmeulen op vier teirliengn, met een loater bygemetseld teirlienkkot, wier verzekers round 1794 gebouwd. Et wos een groanmeulen. Het es den allerlatsten outen meulen me volledig verdekkerde wiekn (verdekkerd in 1935).  De meuln es moalvoardig gerestaureerd. Dee twêe meulns liggn dicht byêen, verbonn deur de Twêemeulnstroate.
*De *Meulen ter Claere*, een groundzeiler, is gelegen in de dêelgemeente Sen-Nis en ligt op 't ôogste punt van de gemêente (76 meter).  Ôok diene meuln marsjeert nog. Ziye noame dukt vôo 't êest ip in 1415. Den outen meulen is ofgebrand in 1848.  Rond 1854 en ze op die platse de stênen meuln gebouwd.

Ofbeeldienge: Onroerenderfgoed 80841 ZwevegemKlockemolen.jpg|Klockemeuln
Ofbeeldienge:ZwevegemMolen2.JPG|Mortiers Meuln
Ofbeeldienge:Sint-Denijs, Zwevegem Molen ter Claere.JPG|Meuln ter Claere


D'oude elletriek- en stôomcentralle droai ni me, mo onder andere de turbinezoale is geklasseerd. Ze zyn bezig om hêel de site e nieuwe bestemminge te geevn onder de noame Transfo.

In 't joar 2015 is Zwevegem 't Dorp Van de Ronde. Ti ton exact 80 joar geleen da Marcel Kint de Ronde van Vlaanderen et gewonnen.
## Bekende (ex-)inweuners
* Marcel Kint, voormoalig coureur
* Gella Vandecaveye, judoka
* Leon A. Bekaert, industrieel
* Ann Tuts, actrice (*Doortje* in FC De Kampioenen)
* Michiel Devlieger
* Gerard Vanhuysse,  Kunstschilder
* Familie Dewitte:
** Jozef De Witte, vôormoalig directur van 11.11.11 en nu directur van 't "Centrum voor Gelijkheid van Kansen en voor Racismebestrijding"
** Lodewijk De Witte, gouverneur van Vlams-Broabant
Buze

**Buze** ka willn zeggn:

* Buze, een lang vast hol voorwerp, woa dat er vloeistoffn of gassen in vervoerd ku wordn
* Buze, e slicht cyfer voer een exoamn, a je der nie deure zyt
Schryver

Ne **schryver** of nen **auteur** (Latyn: *auctor*) is den ôorsprounkelikke eigenoare en moaker van e creatief stik. Mêestoal goat et over de schryver van e boek, artikel in de letterkunde, kunste, weetnschap of andre non-fictie. De term kan ôok gebruukt wordn in bevôorbeeld de muziek, 't goat dan over ne componist of arrangeur; en in de film kan 't goan over den filmschryver.

## Overzichten
* Schryvers die in 't Vlams schryven
* Vlamsche schryvers in den Wikipedia
* Nederlandstoalige schryvers
* Schryvers in den Wikipedia
Kunstschilder

Ne **kunstschilder** is e schilder of schilderoare die met verve schilderyen makt voe de kunste. Meestal makt em ofbeeldiengn ip e vlakkn ounderground.

## Stromienge
Bekende kunstschilders wordn meestol ingedeeld volgens ulder maniere van schildern en e bepoalde kunststromienge. Ne schilder kan ôok in meerdre stromiengn zittn, en dat è dikkers ook te moakn met de periode woa datn in leefde.

De kunstweireld kykt een bitje nere ip modernere en vergangkelikke vormen, die letterlik en figuurlik nie in 't klasssieke koader passen, lik de kryttêkeniengen ip stroate, de graffitiestn en taggers me ulder speitbusse, de bodypainters en de airbrushers ip voituren en camioengs.

## Techniek
Der zyn verschillnde schildertechniekn, en der kunn verschillnde schildermaterioalen wordn gebruukt. De klassieke vôorbeeldn zyn olieverve, aquarel en gouache. Der wordt recentelik ook vele met acryl of alkyd geverfd. Alloam voe te schildern zyn byvoorbeeld schilderbustels en paletmessen. Sommigste smytn der letterlik noar.

Schilders teekn ook dikkers, als voorbereidienge voe 't schildery, of in 't schildery zelve.

## Overzicht
* Lyste van Vlamsche kunstschilders
Schole

[thumb|De gemeenteschole van [Ramskapelle (Knokke-Heist)|Ramskapelle is gebouwd in 1876]]

E **schole** is e plekke woa da'j lesse kut krygn. Meestal goat over schole voe kienders, moar ook voe grote menschn bestoan d'r byscholiengn. 't Woord sloat ip 't ounderwys in 't olgemeen, moa ôok ip de plekke zelve woa daj lesse krygt, 't schoolgebouw.

In Vloandern zyn der twêe grôte schoolnettn:
* et **vry ounderwys**: et katholiek ounderwys ('t grotste net in Vloandern), moar ook de Steinerschooln, Freinetschooln, Joodsche schooln e.a.
* et **officieel ounderwys**: 't gemêenschapsounderwys (de *stoatschole* lik dan ze overtyd zein), 't provincioal ounderwys en 't gemêentelik ounderwys.
Schoolgebouw

E **schoolgebouw** is e plekke woa dat er e schole gevestigd es, en woa dat er dus lesse gegeevn weirdt. 

E schole is specioal ountworpn voe uutleg te kunn geevn en vo te lêern. Der zyn meestal grôte kloare rume lokoaln, klassn genoemd, woa dat er e grôotn oop menschn binn kunn.
Dopienge

**Dopienge** es et gebruk van en stoffoasje woadeure da je een betere sportieve prestoatie keunt leveren. Het es en verboodn praktyk. Illustere dopiengproducten zin: EPO, Testosteron, Groeihormoon, Anabole Steroiden... Dopienggebruuk es vôorol een ploage in de koerse, moa andre sporten ein der ôok evenveel miezerie van.

## Bekende dopienggevalln in de koers
* De dood van coureur Tom Simpson ip de Mont Ventoux bijst de Rounde van Vrankryk, te wytn an dopienge
* De peire van Michel Pollentier in 1978
* De Festina-tour in 1998, met Richard Virenque
* De "wespen" (Aranesp) van Johan Museeuw
* Mountenbiker Filip Meirhaeghe
* Roberto Heras, die zijn eindoverwinnienge verliest in de Rounde van Spanje van 2005
* Het afoaken van Ivan Basso en Jan Ullrich doags vô den Tour van 2006
* De ountdekkienge van testosteron by Floyd Landis achter zyn overwinnienge in de Tour van 2006; op 11 mei 2007 verkloart Christian Prudhomme, 'n directeur van 'n Tour de France da Landis eschrapt is van de lyste me winnoars.
* Erik Zabel (6 keirs groen boaj in de Rounde van Vrankryk) en Bjarne Riis (winnoare van de Rounde van Vrankryk in 1996) bekenn in mei 2007 da ze in tyde EPO enoomn addn.

## Dopienggevallen in andre sporttakken
* 100-metersprinter Ben Johnson in de Olympiske Speeln van Seoul in 1988
* 100-metersprinter Eric Wijmeersch, die n'bitje d'ervôor in vôorhechtenis gezetn eit in 2006
* 100-meterloper Justin Gatlin, goud op de OS 2004 e weireldrecord-ouder
* Lange-afstandloper Mohamed Mourhit
Schilder

E **schilder** is etwien die verve ip etwa anbriengt. Da kan zien:

* **[[kunstschilder]]**, die schilderyn makt voe de kunste
* **[[recloameschilder]]**, die reclame ip voorwerpn en gebouwn anbriengt
Beeldouwer

Ne **beeldouwer** is etwien die de beeldouwkunste uutoefent. Etymologisch gezien gieng 't over **stêenkappers**, die met nen oamer en e bêtel e groundstoffe (meestol stêen) bewerktn voe der e beeld uut te moakn. Loater is 't woord ook gon gebruukt wordn voe menschn die ip andre maniern beeldn maktn uut ploaster, brons, terracotta of zelfs ofvol. In teegnstellienge toe vele andre beeldende kunstn werkt ne beeldouwer in drie dimensies.
Michel Pollentier

[thumb|Michel Pollentier binst den [Tour de France in 1976]]

**Michel Pollentier** (Diksmude, 13 februoari 1951) was ne Belgiese coureur. Je was surtout gekend deurdat 'n nogol oekig rêed en schêef ip z'n vélo zat. Ze grotste zeges woarn de Rounde van Itoalje, de Rounde van Vloandern en twee kêern 't Belgisch kampioenschap. J'is echter ôok beruchte gewordn voe ze "père", toun dat 'n dopingfraude wilde pleegn.

## De père
In 1978 a *Pollentierke* 't geel gepakt ip Alpe d'Huez in de Rounde van Vrankryk. Je moest achter ze winste wel noa de dopiengcontrole. Oender z'n oksel ad 'n e poemptje (in de vorme van e père) verdookn mè doarin "zuvere" urine. Moa z'en nem gestekt en z'en nem uut de koers gesmeetn.

## Loater
Achter dat 'n uutgeschid was met koersn, ist 'n em gon bezigoun met jounge coureurs. J'is azo voorzitter gewordn van zyne koerseploeg, de *Lombarden* (doavôoorn at 'n oek e ploeg in Izenberge), voe beloftn en voe elite zounder contract. J'is toun ôok e bandencentroale begunn in Nieuwpôorte.

## Êrelyste
* Rounde van Vrankryk: 7de 1974 en 1976
** etappes (1974, 1975, 1976)
* Rounde van Itoalië (1ste 1977)
** etappe (1977)
* Rounde van Spanje (2de 1982, 3de 1979, 6de 1977)
** etappes (1977, 1984)
* Kampioen van België (1977, 1978)
* Rounde van Vloandern (1980)
* Rounde van Zwitserland (1ste 1977)
** etappes (3x 1976, 4x 1977, 2x 1978)
** puntenklassement (1977)
* Rounde van België (1978)
* Dauphiné Libéré (1ste 1978)
* Brabantse Piele (1980)
* Belgisch Sportman van 't joar (1977).
A19

De **A19** es een nationoale autostrade die lopt van Kortryk noar Yper. J'es angeleid tussn 1975 en 1982. 

't Es een autostrade die surtout door West-Vloamingen gebruukt weirdt, en deur Fransmans die noar de Vlamse Kust goan. 't Es ôok de autostrade die Bellewaerde andoet.

## Traject in [[West-Vloandern]]
* Kortryk, anslutinge ip de R8
* ofrit 1: Gullegem (Wevelgem), mè anslutinge ip de E403 Dôornik-Brugge
* ofrit 2: Mêenn
* ofrit 2a: Wervik-Gilwe
* ofrit 3: Zunnebeke-Beseloare
* ofrit 4: Yper-Zuud
* ofrit 5: Yper-Centrum

An ofrit 5 moe je d'r van, d'n A19 endigt doa.

## Varia
De autostrade stopt nogal vrats in Yper. Da komt deurdat er veel verzet es van de platselyke bevolkienge om em deure te trekkn tot an den E40 round Veurne. Ie zoudt doaby een natuurgebied en een soldoatnkerkof uut '14 - '18 (Pilkem Ridge) kruusn. Vôorstanders van de deurtrekkinge, gegroepeerd in et aktiecomité 'JA19', wyzn vôoral ip de ounmeugelike verkêerssituatie ip de N8, het logische vervolgtraject vanaf Yper noar de Kust. De vôorlopige beslissinge die genoomn es, es dat de deurtrekkinge der nie komt, moar dat de dorpskernen gespoard zulln worden deur een ringboane te moakn.

## Externe koppelienge
*website over de Belgische snelweegn
*Traject A19
E17

De **E17** is een autostrade die over 't West-Vlams groundgebied lôopt. In België volt ie soamn met de A14. De 'E' noame komt van de Europese maniere van noamgevienge voor internationoale autostrades. Vroeger noemde ie *E3*, moar in 1986 ein ze de noame veranderd. Z'ein em begunn anleggn in 1966, en opengesteld in 1974. 

De E17 es een belangryke verkêersoader, omdat ie de oavn van Antwerpn verbindt met Vrankryk. 't Es belangryk vô de vele West-Vlamiengen uut 't zuudn van de provincie die in Gent weirkn. 't Es ôok een geliefde weug vôor drugstoerisme uut Vrankryk noar Olland.

Omda de E17 de rapste maniere is om van Olland en de Scandinoavische landn in 't zuudn te groakn passeren er nie allêne vrêed veel camiongs, moar ôok veel Ollandse toeristn met caravans die zôdoanig overloadn zyn da uldern beuk sleept.

Soms gebeurn der zwoare accidentn, moar de zwoarste was zounder ênige twyfel dedé in Kruisoutem ip 27 februoari 1996, toen da een 200-tal auto's in de smôor ip elkoar gebotst ein. Der zyn ton tien dôodn gevolln en ieder joar es't er nog een specioale actie van de politie om 't verkêer te controleren ip overdreevn sneleid ter 'noagedachtenisse' van da oungeluk.

## Traject in West-Vloandern
De E17 komt West-Vloandern vanuut Vrankryk binn in Rekkem. Ie verloat de provincie were in Woaregem. Ie doet de volgende gemêentn an:
* Rekkem (Mêenn) (Ênen ofrit noa Oalbeke en Moeskroen)
* Kortryk (Twêe ofritten: Kortyk Zuud en Kortryk Ôost)
* Oarelbeke (Ênen ofrit: Deirlyk)
* Woaregem (Ênen ofrit: Woaregem)

## Traject in Europa
thumb|right
De E17 es nen belangrykn verkêersoader deur hêel Europa. Ie verbindt Beaune (Vrankryk) met Antwerpn. Belangrykste steedn:
* Antwerpen 
* Gent
* Kortryk
* Rysel
* Arras 
* Cambrai 
* Laon 
* Reims 
* Châlons-sur-Marne 
* Troyes 
* Langres 
* Beaune

## Varia
In Oarelbeke ein ze der en natuur/recreoatiepark van 80 ectaren met en grôot meer an overg'oudn: De Goavers, omdat ze vier miljoen kubieke meitrs zand nodig oan vô de talud van de autostrade.

Den E3 eit ôok de noame gegeevn an alle sôortn E3 loanen en stroatn, et E3 advertentieweekblad van Roularta en an de wielerkoerse E3 Prys Vloandern.
E403

right
thumb
[thumb|Den E403 an de wisseloare met den E40/A10 by [Brugge]]
De **E403**, ôok gekend als de *A17*, is een autostrade die Dôornik me Brugge verbindt. Een belangryk stik dervan lôopt tweis deur West-Vloandern. De autostrade wordt als alternatief gezien om Rysel te vermydn o je van Parys komt. De E403 es angeleid tussen '74 en begun de joarn '90.

## Traject in West-Vloandern
De E403/A17 komt in Kortryk West-Vloandern binn, mêer bepoald in Oalbeke. J'eindigt in Brugge. Ip z'n deurgang deur de provinsje doet ie verschillnde gemêentn an:

* wisseloare  in Oalbeke (Kortryk) mei E17/A14
* ofrit 5: Wevelgem
* wisseloare in Môoslee mei A19 na Yper
* ofrit 6: Yzegem & Rumbeke
* ofrit 7: Roeseloare-Oavn
* ofrit 8: Roeseloare-Bevern
* ofrit 9: Lichtervelde
* ofrit 10: Toeroet (sinsn begun 2004)
* ofrit 11: Ruddervoorde
* wisseloare  in Brugge met den E40/A10

En vanof ier goat den E403/A17 over in den Expresweg E403/N31 Brugge-Zeebrugge.

## Volledig traject
De E403 is redelik kort, der is nog een kort stikske van Kortryk noa Dôornik

## Varia
* In Wevelgem is't er nen tunnil ounder 't vliegpling.
* In Dottenys ei den toenmaligen burgemêester lang verzet angetêkend tegen de deurtrekkinge van de toen nog A17. Doardeure eit er joarn een onbereedn stik geleegn tussen Kortryk en Dôornik.
* Vô West-Vloamingen is de situoatie round Rysel vrêe verwarrend omdat de Fransmans u hêelsan langs Dôornik (E403) willn stuurn vô 't centrum van Rysel t'ontzien. Dat is nen grôotn ommetoer woarda ter em al vele an loatn vangn ein. D'iplossienge is de richtienge Rysel (Lille) en Terkoeje (Tourcoing) volgn tot da je de wyzers noa Gent ziet zounder dat er Brussel ôok by stoat. Dus nôoit de richtienge noa Brussel volgn oa je noa Kortryk of Brugge moet.
Spiere-Elkyng

**Spiere-Elkyng** (Nederlands: *Spiere-Helkijn*, Frans: *Espierres-Helchin*) is e gemêente in West-Vloandern, teegn de grêze mè Enegouwn. D'r weun mêer of 2000 menschn. 

## Toale
Spiere-Elking en Mêesn zyn d'ênige gemêentn in West-Vloandern mè faciliteitn voe franstoalign.

## Externe koppelienge
*De site van de gemêente
Schuttel

*Schuttel (tallore), den ofwas
*Schelle van de schuttel, e stik spek
*Schuttel, ne pla eetn
*scheutel Oofdvlees, preskop, ... of potjesvlêes ? (help Poperinge)
Schuttel (tallore)

De **schuttels** zien de vule talloorn, gloazn en alloam. *De schuttels doen* is 't proper makn van da eetgerief.

Schuttels kuj up twèè maniern doen:
* met d'and in e woaterstêen of in e têle met schuttelsop, da's woater met ofwasmiddel, e sôorte zepe.
* automatisch met e voatwasser

Ofwassn met dn and ei vele voordeln:
*jet gin diere machine nodig
*je moe nie olle vuuf voetn voatwasmiddel en glansmiddels kopn
*'t verbrukt veel minder woater
*'t is dus stikkn goedkoper
*'t is veel beter vo 't milieu
*up de koop toe is 't ook veel socioaler en gezoender vo de reloasje. Koppels die tope d'n ofwos doen, pakkn meer de tied vo mekkoar en zien oendertussn an 't babbeln me mekoar.

't Enigste voordeel van de twidde maniere is da je minder werk et. Surtout vo joenge menoazjn woar dan z'olle twee goan goan werkn en jounges en, is de voatwasser dikkers e toestel da ze nie mi kunn missn.
Kachtelgat

thumb|<center>Belgisch Witblauw
E **kachtelgat** is e sôorte koe of ne stier me vrêe zwoare bilspiern, in 't schôon Vlams e "dikbil". 't Is dus e sôorte me vele vlêes da g'oudn wordt voe te slachtn.

Soms is 't wok wel ne kêe gebruukt vôor en dik vrommens ne noame te geevn.
Eierdorre

thumb|Dorre van een ei
Een **eierdorre** is de gele binnkant van een ei. In de dorre zittn eigntlik de voediengsstoffn voe 't embryo dat in dat ei moe groein. In d'eierdorre zit 'r vele vet, in 't eiwit nie.
Errewete

D' **errewete** (*Pisum sativum*) is e plante uut de vlinderblommefamilie. Der is indertyd vele genetisch ounderzoek van Gregor Mendel ip die plantn gedoan.

De noame erreweten wordt surtout gebruukt voe de zoaden van die plante. Dat zyn klêne groene bolletjes (6 tot 12&nbsp;mm diameter), die voe groensel g'eetn wordn.

Achter da ze getrokken zyn wirden de bôonn geprôost om d'erreweten uut de schokken t'oalen. Ze wirden geblancheerd ('n poar minuten gekokt) en ton gestoofd in beuter me 'n bitje andjoen of sjalotten. Sommigste minsen doen d'er ôok 'n bitje suker by.

Er bestoat ôok n'oantal courante variëteitn:
* de kapucyner of siererrewete: wit-purperen blommn en 'n blauwe peule
* de klênere en plattere variëteit die jounk me schokke en ol ipgeetn wird: de mangetout
* de grôtere sôorten vô 't bêesteteetn

D'erreweten wirden ôok gedrôogd vô ze beter te kunn bewoaren. Oas ze gedrôogd zyn goat ulder velleke gemakkelikker of en klappen we dikwils van spliterreweten.
* de witte en groene variëteit wordt gebruukt voe in de soepe en puree te mixen
* de pois chiche es 'n Indische variant in 't wit of in 't zwart, klêner en en mêer uutgesproken notesmoake

Verwant an de erreweteplante is de plante *Glycyrrhiza glabra*, woavan dat stikkn van de wortel kalissiestokskes noemn.


Ofbeeldienge:Pisum sativum MHNT.BOT.2010.12.9.jpg|Gedroogde *Pisum sativum*
Ofbeeldienge:Peas in pods - Studio.jpg|Erreweten in de peule
Ofbeeldienge:Friske ærter (4739134511).jpg|Vessche uutgedoane erreweten
Ofbeeldienge:Erwtensoep met roggebrood en katenspek.jpg|Errewetesoepe mè roggebrôod en spek
Muzestrountjes

thumb|Nen oop muzestroentjes
**Muzestroentjes** zyn klêne korrelkes van chocla. Muzestroentjes wordn gebruukt voe'r ip etwoa te strooin, gelik ip stuutn, pannekoekn of ip crème.
Sosisong

thumb|Sosisong
thumb|Fantasie sosisong
Ne **sosisong** of een **secitse** (van 't Fransche Saucisson) is e sôorte dikke worst mêestol in e fel oranje-rô plastikvel en gevuld met een reedlik omogêen mingsel van fyn gemoalen ingrediëntn. **Secitse** weird ôok gebruukt voe de geweune broadworst (derms gevuld met gekapt) an te duudn.

De dierdere sortn zyn gemakt van kolfsvlêes of zwynevlêes, met kruudn, e bindmiddel en zetmêel lik blomme, amidon, enz... De goekôpe sortn zyn gebaseerd ip overscheutn van de vlêesverwerkienge, mêestol de overscheutn van kiekns en kalkoenn woavan dat 't diere borstvlêes en de billen geschêed zyn. Die karkassn wirdn gemoaln en bewerkt zôda je zo peizn dat 't kolf es.

Mêestol wordt da in fyne scheljes gesneen, en tonne voe toespyze ip e stute gegeetn.

Ne vriendelikkn bêenouwer goat olsan vroagn an zyn jounge klantjes oan ze gêen skelleke of schelletje moen ein. Tiene-neegne dat ie sosisong geeft.

Oewel da in Vloandern de Sosisong een simple en goekôop restproduct wa, eit er, ounder andre deur den buutnlandsn invloed lik de Franske "Saucissons", een hêle reke veredelde en fantasie varioaties ip soamenstellienge en uutzicht ountstoane, lik sosisong van kiekn, me champignongs of pepers, met figuurkes, ...
Zoetekoeke

**Zoetekoeke** is e sôorte gebak. Omdat 't gemakt es ip boasis van sirope van brune suker en ruggeblomme is 't dounker va kleur. Der is dikkersn ôok sterk smoakende zêem in verwerkt.

De boasiskruudn die de noame en ôok 't grôotste dêel van de smoake geevn,  zyn: kanêle, gembre, kruudnoagel (kreudnoagle en knuffienoagle in ZO WVL) en notemuskoat. Eventueel kant'er nog en klêen bitje corianderzoad, kardemoen, foelie, anys, calissieout en al de sortn zochte dounkere pepers (Jamaica) by.

't Wordt mêestal in schyvjes vôorgesneedn en der kunn sukerkorrelkes ip gestrôoid liggn.

Mêestal vind je zoetekoeke in bakskesvorme moar in fêestelikke sezoenen lik Kestdag, Nieuwjoare, Valenting en 't Poasn vind je z'ôok in de vorme van en herte; ideoal vô en amoureuze attentie an je "zoetekoeke".

Qua smoake (en ingrediënten) trekt pennepisse straf noa speculoasiekoekn.

Vele vlêesgerechtn uut het Middn-Ôostn en Turkeye kommn beter uut me 'n poar schelln krudekoeke d'rin. Probeer moa ne kêe in 't Vlams gerecht kenyn met bruun bier, da ol redelik zoete es, 'n poar schellen pennepisse by te doen: ge goat peizen da je in Libanon zit.

De AN-uutdrukkienge *een hart van peperkoek* es nie gebruukt in West-Vloandern; ier zeggn me: *j'ei 'n erte van koeke[[brôod]]* of *j'es koekegoed*. Let ip da je nie verwart met *J'is koekeround*, want da's nie zo vleiend. Koekeround wil zeggen dat de persoon in kwestie in 't heêl nie snugger is. 

Bekende Vlamsche merken van zoetekoeke zyn Lotus, Meli en Vondelmolen. Intusschen faillit, moa vroeger e grôte noame wos De Werkende Bie.
Krotte

**Krotte** (N WVL), **frut** (Roeseloare) of  **prut** (Westhoek) (*Cichorium intybus* var. *sativum*) is de gebrande wortel van chicoreie woa dat er overtyd e drankske gelik kaffie mee werd gemakt, en dat er soms by gedoan wordt ôok. Surtout in de 19sten eeuw en beist den oorlog werd da gebruukt voer e drankske mee te moaken zounder caffeïne da e bitje de kaffie vervangdige.

Vroeger wierdn de wortels van de plante gebrand in den ast, e droogoven vo chicoreie.
## Chicongs
Krotte komt van dezelste plante gelik chicongs. Toet 1830 woarn allêne moa de wortels gebruukt. Chicongs zyn per toeval ontdekt. Binst de Belgische Revoluusje teegn d'Hollanders in 1830 zou boer Jan Lammers uut Schoarbeek weggevlucht zyn en zyn chicoreiwortels weggestookn hèn ounder e loage zand in zyn dounkere kelder. E poar weekn loater, os alles were rustig was in Brussel, kêerde-t-ie were en je zag dat er uut zyn wortels witte bladjes gekommn woarn. Je kwam ip 't gedacht van ze te verkoopn vo wientergroensel. De chicong was geboorn.
Toespyze

**Toespyze** bestoat uut etenswoarn die mêestal by brôod wordn g'eetn. Ge krygt doadeure mêer smoake dan juste je brôod, en g'et ook mêer verschillnde voediengsstoffn noa binn. Der zyn verschillnde populaire soortn toespyze, surtout koas, charcuterie en vlêes zyn populair.

Vô de zoetemeuln zyn d'r and're vôorbeeldn: confiture, choco, muzestroentjes, gelei, spekloaskoekskes, zêem, brune suker en pennepisse.
Perselle

**Perselle** of **Persyn** (*Petroselinum crispum*) is e zocht, twêejoarig kruud. 't Kan soms de winter overleevn, moa nie oltnd. 't Wordt vele gebruukt in de keukn. 't Wordt klêne gesneedn en kan tonne ip vlêes of andere groensel wordn gestrooid. 't Smakt fris.
Spekke

thumb|E hêel rek vul me spekkn
E **spekke** is e klêene sôorte sneukelienge. Ze zyn surtout gemakt van suker, mêestol redelik zoete en populair by de klêene jounges. Ze zyn slicht vo de tandn en de lyne.

Bekende sôortn spekkn zyn: chocotoffs, babeluttn of beuterspekkn, muuletrekkers, schuum van scheetn, nunnebilln, karamelln, neuzekes, mentn, zeure tapytn, ...

## Externe koppelienge

*'k Verkopen spekken deur Willy Lustenhouwer
Mente

thumb|Mentebolln
E **mente** is e sôorte spekke. Mentn smoak'n vree straf en fris deur de pepermuntolie dat drin zit. Vele sôortn tandpasta en moendwoater smoak'n no mentn, en ook styf vele sôortn sjeklitten èn e mentesmoake.

In sommigste streek'n zeggen ze: me goan em un mente geven, etgêen da wil zeggen: ne droai of ne slag geven.

E mente (of een bolle) kan wok verwizn na nsorte drugs, mêer specifik xtc/speed. De jounge gastn zegn van tid tot tid nog wel ne kêer 'jet een mente gestekt'. Da wilt ton zegn danze een mente geslikt ein. Van die sorte drugs, gebeuret nog wel ne kêer da je controle verliest over je weezn. In da geval eje een mentefarre.
Sjeklitte

miniatuur|rechts|Sjeklitte
E **chiclette**, **sjeklitte** of **spir(re)ment** is e klêne twad da gelykt ip e spekke. Chiclettn meug je nie ipeetn, ze dienn juste voer ip te sjiekn. 

De noame "chiclette" komt van "chicle". Dat is de nateurlikke gomme van de Sapodillaboom, die gebruukt wordt vo chiclettn van te moakn.

Vroeger zein d'oude menschn an de kiendjes da chiclettn gemakt woarn va kattederms. Ze zein ôok da je ze nie mochte ipeetn, omda jen derms ton gingn toeplakkn. Moa dat is ol gè woa.
Prume (fruut)

E **prume** of **preume** is e soorte fruut. Pruumn en e stêen in 't middn. Ze groein an de prumeboom.

J'èt twee soortn pruumn: de mauve en de geive.

Pruumn keun je up verschillige maniern nuttign:
* je kut ze zo upeetn; sommigste eetn ze mè de schelle, andere doen ze der eerst of
* je kut er e prumetoarte mè bakkn
* je kut er prumegeleie mè moakn vor ip je stuutn
't  Wordt ôok wel gezeid da je van veel pruumn 't eetn goe noa 't wc kunt goan.

't woord *prume* (MNed. *prume*) es ofkomstig uut et Latynsche *prunum* (mè n vo de m).
Meli (bedryf)

thumb|<center>Apirama, Meli Park
**Meli** is e Vlamsche fabrikant van zêem. Meli is ipgericht in 1935 deur Alberic Joseph Florizoone. Buutn allêne zêem, zyn ze loater ook andre productn met zêem goan moakn, lik choco met zêem in en pennepisse.
 
De Meli was ôok e pretpark van under in De Panne, Adinkerke. Êest was da gericht ip 't verkoopn van de zêem, moa da's loater toet e hêel pretpark uutgegroeid. In de joaren 90 gerocht et oltnd moa minder populair, en in 1999 èn ze 't ton an Studio 100 verkocht, en is 't Plopsaland gewordn.

Rond de êeuwwisselienge kreeg Meli ne nieuwn élan en kwoamn ze in Veurne het grôotste zêemafvulbedryf in België. Sedertdien koomn ze geregeld in de gazette me goe nieuws: uutbreidiengen, groene energie en zunnepanêeln, nieuwe logo's, ...

## Externe koppelienge
*Officieeln site Meli
2 (getal)

**Twêe** is 't cyfer **2**, e natuurlik getal achter een en voorn drie. 
't Es ôok 't êeste priemgetal, en e Fibonacci-getal.
3 (getal)

**Drie** is 't cyfer **3**, e natuurlik getal achter twêe en voorn viere.

## Getalsymboliek
Drie es een belangryk getal in 't Christndom: d'eilige drievuldigheid es een centroal begrip in 't gelôof.

## Bekykt ok
* Drieoek
* Driedoagse van De Panne
Lucy Loes

thumb|Lucy Loes (april 2005)

**Lucy Loes** (Ostende, 24 januoari 1928 - Brèinienge, 17 juni 2010), eur echte noame is **Lucienne Vanbesien**, was e West-Vlamsche zangeresse. Ze noemn eur de keuniginne van 't visscherslied. Z'is gebrakt e gespoogn in Ostende e z'hè heel eur leven liedjes gezoungn in 't Ostends.

't Was alle joarn vette feeste a ze op de Paulusfeesten most optreedn. E poar joar geleden was ter zelfs tévele volk voun eur te zien. Eur bekenste liedje is: *M'n Zeekapiting*.  Andere meeziengers van Lucy Loes zyn *By uus an 't zeetje* en *t Is gedoan met de dikke madam*.

Op 11 ogustus 2005 es 't er e standbeeld van Lucy Loes gezet by den gernoastrap of den vistrap an de Visserskoai in Ostende, gin hêel ounlogische keuze, want doar is ze geboorn en z'eit olsan 't lief en 't leed van de Ostendsche vissers bezoungn.

Op 17 juni 2010 is Lucy Loes op 82-joarige leeftyd doôdgegoan.
## Discografie
### Ploatn
*De beste van Lucy Loes
*Het allerbeste
*Ambi met Lucy Loes

### Singles
*De tsjoeke-tsjoeke-tring
*Lucy van de staminee / Kom, zet je bie!
*'n Visscherslief / In de goeien oeden tied
*De majoretjes / Ikke en m'n zeune
*We zitten weer in d'ambiance / Onk' s' avonds noar me bedje goan
*De Vlaamse hukkelbuk / De bierbuuk
*M'n eerste lief / Je moe kunnen vergeven (1982)
*M'n zeekapiting (2000)
*'t Is gedaan met de dikke madam!! (2003)

### DVD's
*Voe junder (2006)
Prume

E **prume** of **preume** is in d' êeste plekke e soorte fruut. 't Ed ook e paar andere afgeleide betekenissen:

* e prume, e soorte fruut
* e prume, e toebaksjieke
* e prume wordt gezeid van iemand die by de minste ipmerkinge of vroage en prumemound trekt. Da wordt mêest gezeid van vrouwen en kan in sommige regio's styf vulgair overkomn.
* e styf vulgair woord voe e **prume**, as andudienge van 't vrowwelik geslachtsorgaan
4 (getal)

**Viere** is 't cyfer **4**, e natuurlik getal achter drie en voorn vuve.

Viere es het twidde cyfer woarvan da de vierkantswortel ipnieuw een natuurlik cyfer geeft, of 4 = 2 x 2. Veel geometrische vormn ein 4 zydn: de zogenoamde vieroekn.
7 (getal)

**Zeevne** of **zeven** is 't cyfer **7**, e natuurlik getal achter zesse en voorn achte. 't Is ôok een priemgetal.

## Getalsymbolyk
't getal 7 weird algemêen anzien als het geluksgetal.
8 (getal)

**Achte** is 't cyfer **8**, e natuurlik getal achter zeevne en voorn neegn.

Achte is e Fibonacci-getal.

## Binair stelsel
Achte es een belangryk cyfer in de computerweetnschappn en den boasis vôo 't achtdêlig of octoal stelsel.

Omda in de mêeste computers de klêenste adresseerboare gegevens êenied acht bits brêed es, wat da ne **byte** es, zie je de achte en sommigste veelvoudn (16, 24, 32, 40, 64, 128, 256) overol ipdeuken in ol wa digitale electronica es. In ol de programmeertoaln es het data type **byte** ipgebouwd uut 8 bits. Me binaire getalln kundje ôok Binair reeknn.

De ASCII tabelle, en internationoale standardlyste van ofdrukboare karakters, es ipgebouwd met olle 8-bits gehêle getallen: twêe tot de achtste meugelikeedn gift 256 têekns.
9 (getal)

**Neegn** is 't cyfer **9**, e natuurlik getal achter achte en voorn tiene.

Neegn es het derde getal da een kwadraat vormt (3 x 3). Olle getalln woarvan dat de somme van de aparte cyfers ipgeteld dêelboar zyn deur 9, es zelve dêelboar deur 9. Da noemt de neegnproef.
10 (getal)

**Tiene** is 't getal **10**, e natuurlik getal achter neegn en voorn elve.

Tiene legt de boasis vo het decimoal stelsel dat in de mêeste landn weirdt gebruukt vo te telln: in da stelsel zyn olle getalln ipgebouwd ut 10 cyfers: van 0 tot 9. Ip die maniere weirdn getalln ipgebouwd als tientalln (2 cyfers), ounderdtalln (3 cyfers), duusdtalln (4 cyfers),...
E40

right
thumb|<center>Den E40
thumb|<center> Den E40 in België
thumb|<center>Den E40 in Jabbeke
Den **E40** is een otostrade die over het West-Vlams groundgebied lôopt. De 'E' in de noame wyst ip het feit dat het om een otostrade goat die ipgenomen is in het Europese système van otostraden. Vôor 1986 werd ie de *E5* genoamd, na de rationalisaotie van noamn van Europeese otostrades E40. 't Is êen van de belangrykste West-Vlamse verkêersassn, tegoare met den E17 en den E403. J'is angeleid in verschillende faasn: 't stik tussen Luuk en Jabbeke is angeleid tussn '37 en '40 en tussn '50 en 56', 't stik tussn Veurne en Jabbeke is't er vele loater gekoomn: tussn '73 en '85 ein ze't angeleid. De E40 is de oedste otostrade van België.

De E40 is een lange otostrade, wel 8000&nbsp;km lang. In België volt ie tôpe met de Oôst-West asse, die Luuk, Brussel en de Vlamse Kust verbindt. 't Es een hêel drukke otostrade, in de weeke zit ie vul me pendelairs noa Brussel toe (de files tussn Affligem en Ternat zyn structureel, wa wil zegg'n dat ze bykans iedern dag vôorkoomn), ip warme doagn zit de E40 vul in de richtienge van de kust omda ol de menschen van't binnland noa de zêe willn. Dad is logisch, omdat ie deur z'n liggienge (hêelegans parallel an de kust) een ideole maniere is om de mêeste kuststeed'n te bereik'n.

## West-Vlams traject
De E40 komt de provincie van West-Vloandern binn'n in Beirnem (vanut Brussel gezien), lôopt hêelegans via Brugge noar de Franse grenze in Adinkerke (De Panne). Ie volgt grôtendêels het traject van de A10 en de A18. De belangrykste gemêentn langst z'n (West-Vlams) traject zyn:
* Beirnem (1 ofrit)
* Ôostkamp (1 ofrit)
* Brugge (4 ofritten)
* Jabbeke (1 ofrit)
* Oedeburg (1 ofrit)
* Zandvôorde (Ostende) (1 ofrit)
* Ostende (1 ofrit)
* Gistel (1 ofrit)
* Middelkerke (1 ofrit)
* Nieuwpôort (1 ofrit)
* Ôostduunkerke (Koksyde) (1 ofrit)
* Veurne (1 ofrit)
* Oadinkerke (De Panne) (1 ofrit)
* Franske grenze

Der wordt dikkers gepeisd dat de E40 d'autostrade van Oostende noa Brussel is, mo da's nie 100 procent juuste. Gelik da j' ierboovn ku zien, buugt de E40 uut binneland ter ôogte van Jabbeke of noa 't zuud'n noa Vrankryk. 't Stikske autostrade da in 't verlengde in Jabbeke deurelopt nor Ostende zelve, is gin E40 mi, moar èt allêene 't Belgisch nummer A10.

## Europees traject
Zoals gezeid es de E40 êen van de langere Europese otostraad'n. Ie lôopt hêelegans van't Oôsten van Europa (Ridder in Kazachstan) en lôopt ozô via Kazachstan, Rusland, Oekraïne, Pooln, Duutsland via België noa Vrankryk (eindpunt Calais). 't Es een typische Oôst-Westverbindienge.

## Varia
De winkelkeetn E5-mode eit zinne noame gekreegn van de E5 otostrade.
Koave

thumb|E koave
E **koave** is en ofvoerkanoal voor rookgassen. Da voert gassen of dampn van boilers, stoven, ovens, erdviern of noa buutn. Ze wordn meestol verticoal gemakt, zodoanig da d'ete gassen gemakkelik noa buutn kunn stygn.

Er bestoan ôok een poar uutdrukkiengn met koave:
* de koave rechtouden: vôor het doageliks inkommen zorgen
* n'es moa de rôok die doar deur de koave goat: doar wordt er gêne frang te vele uutgegeevn; 't zyn gierigoards
* j'es zo zwart lik de koave: j'es pekzwart of styf veul
5 (getal)

**Vuve** of **veuve** is 't cyfer **5**, e natuurlik getal achter viere en voorn zesse.

## Wiskunde
* Vuve is 't derde priemgetal.
* 't Romeinsche cyfer vo vuve is V.
* Vuve is e Fibonaccigetal.

## Gebruuk
* Vuuf joar is ouk e lustrum.
6 (getal)

**Zesse** is 't cyfer **6**, e natuurlik getal achter vuve en voorn zeevne.

## Symbolik
* Zesse is 't cyfer van 'n duvel. In de Bybel stoat er da "666" 't nummer is van de Bêeste. Da komt verzekers omda zesse êentje miender is da zeevne. En zeevne stoa bekend als een illig getal.
Puppe

thumb|Puppe
E **puppe** is e sôorte speelgoed. Puppn zyn menschn of levende weezns die achtergemakt zyn, teegnwoordig mêestol van plastiek of stoffe.

Soms gebruken we puppe in de figuurlyke of omgekêerde zyn vo vrouwen die lik speelgoed zyn: schône moa zô delicoat da j' der bykans nie zoe durven ankommn.

D'r bestoat ôok een afgeleid werkwoord: ge moe nie pupp'n; ge moe nie memmn over zulke klêne details.

"De puppe" kan ook de (best mogelijke) oplossing zijn.
Tring

thumb|Tring
[thumb|Twêe trings van den [NMBS in Antwerpn-Centroal]]
E **tring** is e reke voertuugn die a mekoar gekoppeld zyn. Mêestol zyn da voertuugn die ip spôorn ryen. Ze kunn gebruukt wordn voe menschn en vracht te vervoern. In de stoatie ku j'ipstappn ip den tring. Nen tring wordt vôortgetrokkn deur ne locomotief. De mêeste trings ryen teegnwoordig ip mazout of ip illetriek die geleverd wordt deur koabels boovn de spôorn. Vroeger reen de trings ip stoom (en dus kooln). 

## Uutdrukkiengen
* 't goa lik ne tring:'t goa styf goe vôoruut,
* 't droait lik ne tring: 't marsjeert styf goe
* myne tring es doar: 'k volle in sloape, tyd voa te goan sloapen
* y zit op tring (of tram) zesse: j'es nu by de zestigjoarigen
Kykt ôok noa NMBS.
Vliegpling

E **vliegpling** of de **vliegpleine** (*Kortryk*) is e plekke woa da vliegers kunn ipstygn en landn. E vliegpling è minstens een startboane, moa je kut er mêestol ôok hangars en terminals viendn. Der is dikkers ook nog e luchtverkeersleidienge voe 't vliegverkêer te regeln.

## Vliegplings in West-Vloandern
In West-Vloandern liggn der vliegplings in Ostende en Wevelgem.

## Vliegplings elders in België
* Brussels Airport
Stoatie

[thumb|<center>Perrong mè tring in [Ostende (stad)|Ostende]]
De **stoatie** (ZW) of de **stoasje** (NO) es een gebouw woar da je den tring pakt. Typische zoakn die je vindt in een stoatie zyn lokettn (vo tickettn te kôopn), perrongs (de platse woar dat de spôorn liggen woarip dat de trings ryen), tunnels ounder de spôorn, een cafetaria, ne gezettemesjang en klêne winkelkes. An de stoatie vind je ôok dikwyls een taxiplekke en 'n bushalte, vanwoaruut da je ip dichterbygeleegn bestemmingn kunt groakn. De Belgische stoaties wordn uutgeboat deur den NMBS.

## Stoaties in West-Vloandern
Der zyn verschillige stoaties in West-Vloandern, ounder andre: Woaregem, Oarelbeke, Kortryk, Iengelmunstr, Yzegem, Roeseloare, Lichtervelde, Tielt, Toeroet, Brugge, Ostende, Blanknberge, Knokke, Heist, De Panne, Yper, Poperienge, ...

## Uutdrukkiengn

* 't es veel volk in de stoatie: 't es ier veel volk
* 't es zyne latste stoatie: j'eit bykans gedoan of j'es bykans dôod
KULAK

De **KULAK**, of **De KU Leuven Campus Kortrijk**, es de ofdêlienge van de Leuvense Universiteit die geleegn es ip 't Ôoge in Kortryk. De 'A' in de noame wyst ip de vorige noame, in plekke van 'Campus' wos't ton 'Afdêlienge'. Moar omda ze da nie gèern ôord'n omda da de zelfstandigheid van de unief in vroage stelde, ein ze der ton 'Campus' van gemakt. Omdat KULCK nie echt goe klienkt, en niemand da dus gebrukte, es de afkortienge KULAK wel gebleevn. 

## Geskiedenisse
De KULAK es van start gegoan in 1965, als antwoord ip de vroage om het universitair onderwys dichter by het volk te bringn (zo es ook de universiteit in Limburg ontstoan, gekend als 'Diepenbeek'). Z'es sterk verbond'n met de unief van Leuven, want in Kortryk keun je ollêene moar Bachelor-joarn volgn, woarnoa daje verondersteld weird om noar Leuven te goan. De KULAK eit ol verskillende nieuwe richtingn gekreegn, en zi ongevjer duuzd vierhonder studentn.
Deurêen de joarn eit de KULAK ol verskillige rectors gehad:
* 1971 - 1991: Guido Maertens
* 1991 - 1992: Frans Van Cauwelaert (overleedn achter de openienge van zyn êeste academiejoar als rector)
* 1992 - 1996: Vic Nachtergaele
* 1996 - 2001: Marcel Joniau
* 2001 - 2009: Piet Vanden Abeele
* 2009 - 2013: Jan Beirlant
* 2013 - 2017: Marc Depaepe
* 2017 - : Piet Desmet

## Ipleidiengn
Bachelorjoarn in de economische wetenskappn (ôok handelsingenieur), Toal- en Letterkunde, Geskiedenisse, Rechten, , Informatica en geneeskunde.

## Externe Koppeliengn
* Website van de KULAK
* Studentnwebsite KU Leuven Kulak
11 (getal)

**Elve** is 't getal **11**, e natuurlik getal achter tiene en voorn twolve. Elve es een priemgetal.

Elve gebruukn ze in de volksmound ouk in *elvndertig*, e wôord voun en ounbestoand getal uut te drukkn.
16 (getal)

**Zestiene** is 't getal **16**, e natuurlik getal achter viftiene en voorn zeevntiene.

Zestiene is 't kwadroat van viere.
17 (getal)

**Zeevntiene** is 't getal **17**, e natuurlik getal achter zestiene en voorn achttiene.

Zeevntiene is e priemgetal.
19 (getal)

**Neegntiene** is 't getal **19**, e natuurlik getal achter achttiene en voorn twientig.

Neegntiene is e priemgetal.