open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Karel III

*Karel III van Oost-Francië, bygenoamd **Karel den Dikkn**, keunienk van Oost-Francië (882-888), keizer van 't Hillig Rôoms Ryk (881-888)
*Karel III van West-Francië, bygenoamd **Karel den Simpeln (de Eenvoudige)**, keunienk van West-Francië (893-923)
*Karel III van Vloandern, bygenoamd **Karel van Gent**, best bekend lik **keizer Karel V** van 't Hillig Rooms Ryk (1519-1556)
*Karel III van Spanje, keunienk van Spanje (1759-1788)
Karel IV

*Karel IV van Vrankryk, keunienk van Vrankryk (1322-1328)
*Keizer Karel IV, keunienk (1347-1378) en keizer (1355-1378) van et Illig Rooms Ryk
*Karel IV van Vloandern, titel vo keunienk Karel II van Spanje (1665-1700)
*Karel IV van Spanje, keunienk van Spanje (1788-1808)
Betelgeuze

thumb|Betelgeuze in 't sterrebeeld Orion

**Betelgeuze** (*alpha Orionis*) is achter Rigel de strafste sterre in 't sterrebeeld Orion.

De noame van de sterre es van oorsproung Aroabisch. In die toale noemt ze *yad al-djoeza* (and van 'n reus), moar deur e leesfoute es de sterrenoame in westerse toaln ofgeleid van *ibt al-djoeza* ('n oksel van 'n reus). De spellienge *Betelgeuze* es Iengels. In 't Vlams spreekn me wyder da meestol uut lik of dat et geschreevn stoat.

Betelgeuze es ne veranderlikken roojn superreus mè en periode van enigste ounderden doagn. Achter de zunne es datte de sterre mè de grotstn schynboarn diamèter, 0,047 boogsecondn (de zunne es 30 boogminuutn), en doardeure es Betelgeuze, oe je ze extreem vergroddert, te ziene lik e schyve. In 't echte es de sterre 750 keers zo groot lik de zunne.

Betelgeuze es an 't ende van eur leevn. Ze kut olle momente ountploffn lik supernova. "Olle momente" moe je wel nie te letterlik uppakkn want 't es en astronomische moatstoave, 't kut nog gemakkelik en poar tienduuzd joar duurn. Moar oe't et goat gebeurn, goat de sterre wekenlang byzounder straf schyngn, verzekers wel magnitude -10, zowel by doage lik by nachte. Dat es à peu près 250 keers zo straf lik de planete Venus (magnitude ca. -4) en nie zo veel zwakker lik de vulle moane (magnitude -12,5) !

## Externe koppelienge
* Bright Star Catalogue
Magnitude

De **magnitude** van en emellichoam es e getal dat de strafte van dat emellichoam beschryft.

In de klassiekn tyd deeldn ze de sterrn in in zes klassn volgens under strafte: 1m, 2m ... 6m. Die "m" stoat voor *magnitude*, dat es Latyn vo grotte. Moar let up: oe klinder 't getal, e stravver da 't es!

Die magnitude es de **schynboare magnitude**, dat es de strafte lik of da je 't emellichoam ziet vanup d'eirde en zegt dus nietn over de **absolute** strafte.

Mè de komste van telescoopn woarn d'r zwakkere sterrn en planeetn te ziene. De dwergplanete Pluto byvoorbeeld èt magnitude 13,8. Die kun je ollene moa ziene mè ne groddern telescoop, lik ne reflector van 15&nbsp;cm diamèter.
 
De magnitudeschoale es e logaritmische schoale. Da wilt zeggn da 't verschil tusschn twee upeenvolgende magnitudes ofgeround 2,512 es. Magnitude 1 es dus 2,512 keers stravver dan 2m, en 2m es 2,512 keers stravver dan 3m enz.

Sommigste emellichoamn zyn zo straf da under magnitude negatief es. De zunne èt up nen kloarn dag -26m.5. De vulle moane es -12,5. De strafte van planeetn varieert nie ollene van undern ofstand tout d'eirde moar ook van under schyngestalte (lik by de moanfoazn).
Hemellichoam

En **hemellichoam** es e natuurlik object in de ruumte da je dikkers aan den hemel kut ziene.

De soortn van hemellichoamn zyn:

* zworte goatn
* sterrn
* dwergn
* planeetn en dwergplaneetn
* de zunne, dat es de sterre van uus eigen zunnestelsel
* de moane
* komeetn
* meteoorn, ook wel *vollnde sterrn* genoemd
Sterrnhoop

thumb|Pleioadn
Ne **sterrnhoop** (in 't Iengels ook wel *cluster* genoemd) es e verzoamelienge van en poar tot vele duuzenden sterrn die deur hundern ounderliengn zwoartekracht t'hope bluuvn.

Sterrnhoopn keun j'an 'n hemel ziene lik nen nevel of lik e wolksje. G'hèit twee soortn van sterrnhoopn:
* oopn sterrnhoopn 
* geslootn of bolvormige sterrnhoopn, ook wel *bolhoopn* genoemd

Nen **oopn sterrnhoop** es nen kleen hoop van sterrn, meestol en poar tiental, die volgens astronomische normn styf dichte by mekoar stoan. De sterrn zyn deurnband toamelik jounk.

**Bolvormige sterrnhoopn** zittn heel anders in mekkoar. Ze zyn zynder meestol byzounder oud - d'r zyn nie veel hemellichoamn in 't heelal dien ouder zyn - en z'hèin veel meer sterrn dan oopn sterrnhoopn. Zo keunn d'r in nen bolhoop gemakkelik tienduusd sterrn zittn. Typisch vo bolhoopn es ook da je z'ollene moa kut vindn in de halo van sterrestelsels.

'n Meestn gekendn sterrnhoop zyn de Pleioadn of et *Zeevngesternte* in et sterrebeeld van de Stier. Dat es nen oopn sterrnhoop woavan da je de zeevn kloarste sterrn ofzounderlik mèi joun bloot oge kut ziene.
Lothier

Et **Ertogdom van Lothier** of Lotryk makte dêel uut van Ligger-Lotharingn, en den titel van dat ertogdom èt eeuwenlang gedreegn gewist deur de ertogen van Broabant. Dienen titel es nen andern dan dien van "ertog van Neder-Lotharingen" da over e veel grodder gebied gienk.

Die titels èt de keizer van et Illig Roomsche Ryk zounder gezag verkloard in 1190 moar es toch bluuvn bestoan tot an 't ende van et ancien regime.

Et ertogdom van Lothier bestound uut:
* de groafschappn Leuven en Brussel
* et markgroafschap Antwerpn
* et landgroafschap Broabant
* bezittiengn van d'abdy van Nyvel
* bezittiengn van d'abdy van Gembloers
Charolais

**Charolais** wos een historisch groafschap in Vrankryk. Da gebied ligt nu in de regio Bourgogne-Franche-Comté, departement 71 Saône et Loire. 'n Oofdstee van Charolais wos *Charolles*.
thumb|100px|left|<center>'t Woapn van Charolais
Den hertog van Bourgondië Filips de Stoutn kocht et groafschap Charolais in 1390. 

Binst de Bourgondischn tyd wierd deur de hertoogn van 't Huus Valois-Bourgondië, te begunn by Filips de Goein, den titel van *Groaf van Charolais* gebruukt vo den oudste zeune en ipvolger van de regeerndn hertog an te duudn, te vergelykn me de prins van Wales by 't Iengels keuniengshuus of de dauphin in Vrankryk.

Den officieeln titel van Karel de Stoutn binst et leevn van zyn voader Filips de Goein was Karel van Charolais.

Achter 'n dood van Karel de Stoutn kwam Charolais ounder 't gezag van 't Huus Habsburg. Vanof toun es de geschiedenisse van Charolais nauwe verboundn mè dedie van Franche-Comté, nu ne Franschn regio in 't westn van 't land. 

## Geschiedenisse
Van 973 tout 1237 was Charolais een bezit van de groaf van Chalon. In 1237 wierd et verkocht an den hertog van Bourgondië, Hugues IV, die et in 1248 an zyn twidde zeune Jean gaf. Charolais zoudt e groafschap gewordn zyn tusschn 1270 en 1316. 

### D'êeste groavn van Charolais (1237-1391)
* 1237-1248 : Hugues IV van Bourgondië 
* 1248-1267 : Jean van Bourgondië
* 1267-1310 : Beatrice van Bourgondië
* 1310-1316 : Jean van Clermont
* 1316-1364 : Bratrice van Clermont
* 1364-1384 : Jean II van Armagnac
* 1384-1391 : Bernard VII van Armagnac
Bernard VII van Armagnac verkocht et groafschap in 1390 an Filips de Stoutn.

### Huus Valois-Bourgondië (1391-1477)
Achter 'n dôod van Karel de Stoutn, in 1477, wierd et groafschap g'annexeerd deur keunienk Louis XI van Vrankryk en gieng et noa de Fransche krôone. In 1493, by et Verdrag van Senlis, most keunienk Charles VIII van Vrankryk et were geevn en kwam et langs Maximiliaan I an de Habsburgers.

### Huus Habsburg (1493-1684)
In 1684 èt Louis XIV et groafschap Charolais van de Spoansche Habsburgers toegeweezn gekreegn. Vanof toun es Charolais en ounderdeel gekommn van de provinsje (oundertusschn regio) Bourgondië. 

De streke is ook bekend voa zyn Charolaiskoein.
Karel I

*Karel de Grote, keunienk van de Vrankn (768-814)
*Karel I van Vloandern, bygenoamd **Karel de Goede**, groaf van Vloandern (1119-1127)
*Karel I van Spanje, by uus beter bekend lik **[[Karel V van et Illig Roomsche Ryk|keizer Karel V]]** (1516-1556)
Karel V

*Karel V van Vrankryk, keunienk van Vrankryk (1364-1380)
*Keizer Karel V, hertog van Bourgondië (1515-1558), keunienk van Spanje (1516-1556), keizer van et Hillig Rôoms Ryk (1519-1558)
*Karel V van Vloandern, titel vo keizer Karel VI van et HRR (1711-1740)
13 november

**13 november** is den 317stn dag van 't joar (318stn dag in e schrikkeljoar) in de gregorioansche kalender. 't Volgn nog 48 doagn toet 't ende van 't joar.
## Geboorn
*1312 - Edward III van Iengeland
*1882 - Jozef Cardijn
*1899 - Huang Xianfan
*1975 - Tom Compernolle
Nunnebier

thumb|Nunnebier: glas en flesche

**Nunnebier** is e streekbier uut Poperienge da bestoat sedert 2007.

Nunnebier is e goudblound, kloar degustoasjebier van 7,7°. D'ingrediëntn zyn mout, gist, woater en ommel. De smoake is, deur de gebruuktn ommel, bitter. Nunnebier is verkocht in fleschen van 33 santeliter en in voatn van 30 liter.

## Carnavalsstunt
Nunnebier is begun lik e kluchtje. Op e persconferensje lanceernde e brouwer (Nevejan uut Krombeke), een ommelboer (Joris Cambie), e caféboas en e reclamemoaker e nieuw bier: Poperings Nunnebier. Da bier moste concureern me 'n poater uut Westvleetern. De stunt wos elukt, want 't verhaal kwam in ol de gazettn. Moar e poar doagn loater kwam et uut: 't wos e stunt vo 't carnaval, en mêer bepoald van de groep Sint-Syfilia.
Moar intusschenwyne wos de vroage na 't Nunnebier (da ni bestoeg!) zo grôot ekommn, dat brouwer Nevejan begun is me brouwn. En 't adde van by 't begun vele succes.

## Buvrinnehop
'n Ommel in Nunnebier is redelik exclusief. Volgens ommelboer Cambie is Buvrinnehop een oude sôorte ommel die ni vele opbriengt. En adde d'r moa en plante of tiene van stoan dat 'n kwikte op biobasis.

## Bronn
Margaretha van Oostnryk (1480-1530)

**Margaretha van Oostnryk** (Brussel, 10 januoari 1480 - Mecheln, 1 december 1530) was ertoginne van Savoye, landvoogdesse van de Nederlandn, en d'enigste dochter van keizer Maximiliaan I en Maria van Bourgondië. 

## Eur jounk leevn in Frankryk
Achter den dood van eur moeder in 1482 zound eur voader eur no Lodewyk XI van Frankryk. Da was ’n deel van d’ofsproake by de Vrede van Atrecht. Je verloofdeg' eur an eur twi joar mè de ton dertienjoarign Franschn dauphin (kroonprins), loater Karel VIII van Frankryk. In 1483 stierf Lodewyk, mo Margaretha bleef in Frankryk. Omda Karel VIII ton nog minderjoarig was wierd d'oudste dochter van Lodewyk, Anna van Frankryk (bygenoamd van Beaujeu) zyn voogd. 

Den achttienstn december 1490 trouwde Maximiliaan mè d’ertoginne, Anna van Bretagne. ’t Was e trouw mè vulmacht, da was zounder dan ze persoonlik anwezig woarn. (in ’t Latyn: per procurationem). Mo Karel VIII en z’n zuster wildegn eur erfenisse, en in 1491, o Karel meerderjoarig was, vielt ’n Bretagne binnen, je liet z’n verlovienge mè Margaretha en Maximiliaans trouw oungeldig verkloarn en je trouwde zelve met Anna van Bretagne.

## Twi kêers weeuwe
In 1493 goavn ze Margaretha were an eur voader Maximiliaan. In 1497 trouwde ze met de prins van Asturië Johan van Kastilië, de troonipvolger van Spanje en zeune van Isabella I van Kastilië en Ferdinand II van Aragon. Mo vuuf moandn loater stierft ’n an tuberculose. Ze was in verwachtienge van em, mo ’t kind is dood geboorn.

Den achtntwintigstn november 1501 trouwde ze met den ertog Filibert II van Savoye, mo drie joar loater stierft ‘n deur yskoud woater te drinkn achter de jacht, en was Margaretha were weeuwe. Ze besliste ton van vo de reste van eur doagn de witte weeuwekappe te droagn.
Ze liet e prachtig mausoleum moakn ter erinnerienge an eur vint.

## Landvoogdesse
Ze keerde were no de Nederlandn, woa da keizer Maximiliaan, die regent was achter den dood van Filips den Schoonn, eur den achttienstn moarte 1507 anstelde ols landvoogdesse van de Nederlandn. Margaretha regeerdeg' in ‘t hof van Savoye in Mecheln, van ton d’oofdstad van de Nederlandn. 

In 1515, o Karel meerderjoarig verkloard was, trok z’eur were, mor in 1516, achter den dood van z’n schôonvoader Ferdinand II van Aragón, vertrok Karel no Spanje vor em ip te volgn, en z’n tante Margaretha wierd vo de twidde kêe belast mè de regerienge over de Nederlandn. 
 
Margaretha stierf in 1530 en z’is begroavn in Bourg-en-Bresse, Franche Comté, in ’t mausoleum da ze liet moakn vor eur twidde vint, Filibert. Karel V benoemde z’n zuster Maria van Ongareye ols eur ipvolgster.

[thumb|left|[Gisant van Margaretha van Oostnryk in de Ouze-Lieve-Vrouwekathedroale van Bourg-en-Bresse. De kerke et gebouwd gewist in updracht van Margaratha zelve.]]
1530

1527 - 1528 - 1529 - **1530** - 1531 - 1532 - 1533
't Joar **1530** is 't 30e joar in de 16e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gestorvn
;december
*1 - Margaretha van Oostnryk (1480-1530)
1505

1502 - 1503 - 1504 - **1505** - 1506 - 1507 - 1508
't Joar **1505** is 't 5e joar in de 16e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Geboorn
;september
* 18 - Maria van Ongareye (1505-1558)
1480

1477 - 1478 - 1479 - **1480** - 1481 - 1482 - 1483
## Geboorn
;januoari
* 10 - Margaretha van Oostnryk (1480-1530)
Emanuel Filibert van Savoye

**Emanuel Filibert** (Chambéry, 8 juli 1528 - Turyn, 30 augustus 1580), bygenoamd "d’n yskop", was van 1553 tout 1580 ertog van Savoye en van 1555 tout 1559 landvoogd van de Nederlandn.

Je was de zeune van Karel III van Savoye en Beatrix van Portugal. Z’n moeder was e schôonzuster van keizer Karel V. Je diendeg in ‘t leger van Karel V binst d’n oorlog teegn Frans I van Frankryk en in juli 1553 veroverdegt ie Hesdin. 

‘n Moand loater stierf z’n voader en wierd 'n ertog, mo ’t grotste deel van Savoye was ol van 1536 bezet deur de Fransche. 

Van 1555 tout 1559 wast ’n landvoogd van de Nederlandn ounder Filips II. Ols landvoogd leidet ie persoonlik de Spoanschn invol van Noord-Frankryk en j’oalde ’n schone overwinninge by de Slag van Saint-Quentin in augustus 1557. 

Achter ‘t Verdrag van Cateau-Cambrésis tusschn Frankryk en Spanje in 1559 kreegt 'n 't ertogdom were.

Je trouwde mè d’ertoginne van Berry, Margaretha van Frankryk, de zuster van keunink Hendrik II van Frankryk en z’aan één zeune, Karel Emanuel I van Savoye.

Je kreeg loater nog gebiedn were lik Turyn en je kocht er ook nog twêe. Je makte van Turyn d’oofdstad en van ’t Italioans d’officiële toale in plekke van ’t Latyn.
Marmotte

* een knoagdier, familie van den eekhoorn, kykt by: marmotte
* een êendoagsn wielerwedstryd in de Alpn, kykt by: marmotte
Margaretha van Oostnryk

* Margaretha van Oostnryk (1480-1530), Landvoogdesse van de Nederlandn
* Margaretha van Oostnryk (1584-1611), vrouwe van Filips III van Spanje
Kasselry

thumb|

De **Kasselry**, ook **burggroafschap**  genoemd (Frans: *châtellenie*, Middellatyn: *Castellania, castellatura*), was ‘t belangrykste gerechtelik en administratief ounderdêel van ‘t Groafschap Vloandern.

In de 11ste êeuwe wierd deur groaf Boudewyn V van Vloandern de Karolingische gouwindêlinge vervangn deur e système van kasselryen round de belangrykste burchtn. An ‘t oofd stound een burggroaf, belast met de bewoakinge van de burcht, ‘t bestier van de kasselry in noam van de groaf  en ‘t voorzitterschap van de scheepnbank (rechtbank) van de kasselry. De burggroaf ad z’n functie in erflêen, de burcht en ’t groundgebied woarn van de groaf.

Vanof ‘t ende van de 12ste êeuwe wierdn de burggroavn vervangn deur baljuws, burgerlike ambtenoars die betoald wierdn deur de groaf. 
De kasselryen blêevn vôortbestoan tout da Vloandern ingelyfd wierd by Frankryk in 1795. Met de Fransche Revolutie ontstoundn de provincies en de arrondissementn van nu.

In ’t begun installeerdege groaf Boudewyn V van Rysel moa vuuf kasselryen ounderverdêeld in ambachtn: 
*Brugse Vrye 
*Gent (mè ‘t Land van Waas)
*Sint-Omaars
*Kortryk
*Doornik 
In de loate 11e êeuwe  versplinterde de kasselry van Sint-Omaars vor e betere controle te kunn uutoefenn ip de ipstandige streke. Al de ambachtn wierdn kasselryen :
*Sint-Omaars 
*Veurne Ambacht
*Yper
*Belle Ambacht
*Sint-Winoksbergn Ambacht
*Kassel Ambacht
*Broekburg 

In ‘t begin van de 14e êeuwe is ‘t antal kasselryen nog een latste kêer uutgebreid:
*Oudenoarde (uut de kasselry Kortryk)
*Land van Waas (uut de kasselry Gent)
*Vier Ambachtn (uut de kasselry Gent)
*Bornem 
*Woastn (Warneton) 
*Dendermonde 

## Externe koppelinge
* Website over de kasselry van Yper
Albrecht en Isabella

**Albrecht en Isabella** woarn twee populaire aartshertoogn die van 1598 tout 1621 lik ounofhankelikke heersers over de Spoansche Nederlandn hèin geregeerd.

Vo meer uutleg over die personages zie d'artikels:
*Albrecht van Oostnryk
*Isabella van Spanje

thumb|left|150px|<center>Zilvern munte mèi hunder woapnschild, gesleegn in Antwerpn
1580

1577 - 1578 - 1579 - **1580** - 1581 - 1582 - 1583
't Joar **1580** is 't 80e joar in de 16e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
[thumb|[Willem van Oranje in 1580]]
thumb|Veroverienge van de stad Mecheln deur de geuzn
## Gebeurtenissn
* 26 februoari - Alexander Farnese bezet Kortryk en versloat 't Stoatse Leger, 't leger van de  Republiek van de Verênigde Nederlandn, oender leidienge van François de La Noue. Vanaf nu begunt er een heftige stryd  tusschn calvinistn en katholiekn.
* 9 april - De protestantn verovern de stad Mecheln oender leidienge van Olivier van den Tempel, here van Corbeecke, officier in 't leger van Willem van Oranje, met de steun van Iengelsche troepn. Doarachter volgt e plunderienge, d' Iengelsche furie genoemd. 
* 10 meie - Slag van Iengelmunster. E legertje van de Stoatn-Generoal oender leidienge van François de La Noue, surtout bestoande uut Fransche hugenootn, vechtn teegn de Spoansche bezetters van 't kastêel van Iengelmunster.
* In juni valt e Spoans leger Portugal binn, oender 't commando van den hertog van Alva. 
* 15 juni - Willem van Oranje wordt deur kardinoal Granvelle ip last van Filips II van Spanje in de ban gedoan en doardeure veugelvry verkloard. Der wordt e geldprys ip zyn hoofd gezet. De prins antwoordt met den *Apologie ofte verantwoordinghe van den Prince van Orangien* an de Stoatn-Generoal. Ze durvn 't antwoord nie oopnboar moakn.
* 25 ogustus - Slag van Alcantara. Spanje versloat Portugal.
* 29 september - De Nôordelike Stoatn-Generoal têeknn mè 't Verdrag van Plessis-lès-Tours de benoemienge van  François, hertog van Anjou, toet soevereine 'prince et seigneur' van de Spoansche Nederlandn. Azo hoopn ze Vrankryk te betrekkn by den ipstand teegn 't Spoans Ryk.  
## Geboorn
* Frans Hals (ca. 1580), Hollandsche kunstschilder, geboorn in Antwerpn
;juni
* 6 - Govaert Wendelen,  Limburgsche sterrekundign en paster
* 9 - Daniel Heinsius, Hollandsche toalkundign en professor geschiedenisse en pollitieke weetnschappn, geboorn in Gent
* 12 - Adriaen van Stalbemt, Vlamsche barokschilder en graveur van in den tyd van de Zuudelike Nederlandn  
;september
* 17 - Charlotte Brabantina van Nassau, dochter van Willem van Oranje, geboorn in Antwerpn

## Gestorvn
* Willem van den Broeck, Brabantsche renaissancebeeldhouwer
;ogustus
* 30 - Emanuel Filibert van Savoye (52), landvoogd van de Nederlandn
;september
* 15 - Gerard van Turnhout (~70), compositeur uut de Franco-Vlamsche Schole en kapelmêester an 't hof van keunienk Filips II van Spanje
;december
* 23 - Gerard van Groesbeek, Prinsbisschop van Luuk
Zeventien Provinciën

thumb|150px|<center>Vlagge van de Zeventien Provinciën
De **Zeventien Provinciën** woarn e personele unie tusschn de (historische) stoatn van de Lege Landn uut de 16e eeuwe, en kwam à peu près overeen met Holland, België, Luxemburg, de Fransche departementn Nauw van Kales (vroeger Artesië) en Noorderdepartement.

De "zeventien" verwyst no 't oorsprounkelik aantal groafschappn, hertogdommn, markizoatn... woaruut da de unie bestound.

In 1543 kost Keizer Karel V, met et *Verdrag van [[Venlo]]*, 't Hertogdom Gelre en 't Groafschap Zutphen by zyn gewestn voegn. Van da joar wordn de Nederlandn de Zeventien Provinciën genoemd. Den term wordt gebruukt vo de periode van 1543 tout 1581 (de Plakkaat van Verlatinghe).

Met et *Verdrag van Augsburg* van 26 juni 1548 kost ie verkrygn dan de Zeventien Provinciën as êen stoat gezien wierdn, en zovele of ounofhankelik kwoamn van 't Hillig Rôoms Ryk. 

Met de *Pragmatieke Sanctie* van 4 november 1549 wierd er bepoald dan de Nederlandn ossan mostn tegoare bluuvn ounder êen keunienk. 

## De Zeventiene
thumb|300px|<center>Genummerde koarte van de Lêge Landn
De verênigde Nederlandn, genummerd volgns de koarte:
# 20px Groafschap Artesië (1)
# 20px Groafschap Vloandern (2)
# 20px Rysels-Vloandern (Kasselry   Rysel, Dowoai en Orchies) (2)
# 20px Heerlikheid Mechelen (3)
# 20px Groafschap Noamn (4)
# 20px Groafschap Henegouwn (5)
# 20px Groafschap Zêeland (6)
# 20px Groafschap Holland (7)
# 20px Hertogdom Broabant met et markizoat Antwerpn en de groafschappn Leuven en Brussel + Nivelles en Gembloux (8)
# 20px Hertogdom Limburg + de Landn van Overmoas (Groafschappn Dalhem en Valkenburg + Heerlikheid 's Hertogenrade) (9)
# 20px Hertogdom Luxemburg (10)
# 20px Doornik en 't Doornikse (2) (van 1521)
# 20px| Heerlikheid Friesland (12) (van 1524)
# 20px  Prinsbisdom, loater Heerlikheid Utrecht (11) (van 1528)
# 20px Heerlikheid Overyssel (16) + Drenthe (15) (van 1528)
# 20px Heerlikheid Groningen (14) (van 1536)
# 20px Hertogdom Gelre (13)  en 20px Groafschap Zutphen (17) (van 1543)

## Externe koppelienge
* Geschiedenisse van de Nederlandn
1528

1525 - 1526 - 1527 - **1528** - 1529 - 1530 - 1531
thumb|Portret van den astronoom Nikolaus Kratzer deur Hans Holbein de Joungn (1528)
## Geboorn
;juli
*8 - Emanuel Filibert van Savoye, landvoogd van de Nederlandn
;augustus
*25 - Luis de Requesens y Zúñiga, landvoogd van de Nederlandn
## Gestorvn
;april
*6 - Albrecht Dürer, Duutsche kunstschilder en graveur
Landvoogdn van de Nederlandn

De **Landvoogdn van de Habsburgsche Nederlandn** regeerdn van 1507 tout 1581 over de Noordelikke Nederlandn en van 1507 tout 1794 over de Zudelikke Nederlandn.
In 1581 verkloarde de Republiek der Zeevn Verenigde Provinciën under ounofhankelik van keunienk Filips II van Spanje.
## Lyste van landvoogdn van de [[Habsburgsche Nederlandn]]
## [[Zeventien Provinciën]]
* 1507-1530: Margaretha van Oostnryk
* 1530-1555: Maria van Hongareye
* 1555-1559: Emanuel Filibert van Savoye
* 1559-1567: Margaretha van Parma
* 1567-1573: Fernando Álvarez de Toledo, hertog van Alva
1568-1648:Tachtigjoarign Oorlog 
* 1573-1576: Luis de Requesens y Zúñiga
* 1576-1578: Don Juan van Oostnryk
* 1578-1581: Matthias van Oostnryk, angesteld deur de Stoatn-Generoal van de Nederlandn, mo nie erkend deur keunienk Filips II.
* 1578-1592: Alexander Farnese
Frans van Anjou (1581-1583) en Robert Dudley, groaf van Leicester (1585-1588) woaren nog e poar joar landvoogd mor in 1588 wildn de Noordelikke Nederlandn vôort doen zounder landvoogd.
 
## [[Spoansche Nederlandn]]
thumb|<center>Francisco Antonio de Agurto
* 1592-1594: Peter Ernst von Mansfeld
* 1594-1595: Ernst van Oostnryk 
* 1595-1596: Pedro Henriquez de Acevedo 
* 1596-1598: Albrecht van Oostnryk 
Van 1598 tout 1621 regeern d'aartshertoogn Albrecht en Isabella over de Spoansche Nederlandn.
* 1621-1633: Isabella van Spanje
* 1633-1641: Ferdinand van Oostnryk 
* 1641-1644: Francisco de Melo
* 1644-1647: Manuel de Castel Rodrigo
* 1647-1656: Leopold Willem van Oostnryk
* 1656-1659: Don Juan II van Oostnryk
* 1659-1664: Luis de Benavides Carillo
* 1664-1668: Francisco de Castel Rodrigo
* 1668-1670: Iñigo Fernandez de Velasco
* 1670-1675: Juan Domingo de Zuñiga y Fonseca
* 1675-1678: Carlos de Gurrea
* 1678-1682: Alexander II Farnese
* 1682-1685: Ottone Enrico del Carretto
* 1685-1692: Francisco Antonio de Agurto
* 1691-1706: Maximiliaan II Emanuel van Beiern
1706-1714: Spoansche Successieoorlog. By de Vrede van Utrecht krêeg Karel VI van Oostnryk de Zudelikke Nederlandn.

## [[Ôostnryksche Nederlandn]]
thumb|200px|<center>Karel Alexander van Lotharingen
* 1716-1724: Eugenius van Savoye
* 1724-1741: Maria Elisabeth van Ôostnryk, zuster van keizer Karel VI
* 1741-1743: Friedrich August von Harrach-Rohrang
* 1744: Maria Anna van Ôostnryk, dochter van keizer Karel VI, getrouwd mè Karel Alexander van Lotharingen 
* 1744-1780: Karel Alexander van Lotharingen
* 1781-1793: Maria Christina van Ôostnryk, zuster van Jozef II, met heur vint Albrecht van Saksen-Teschen
* 1793-1794: Karel van Ôostnryk-Teschen
1794-1815: De Franschn tyd
2008

2005 - 2006 - 2007 - **2008** - 2009 - 2010 - 2011
't Joar **2008** is 't 8e joar in de 21e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Gebeurtenissn
[thumb|Openiengsceremonie van d' Olympische Speeln in [Peking]]
*1 januoari - Malta en Cyprus betoaln vanof nu met den Euro.
*17 februoari - Kosovo roept 'n ounofhankelikheid uut van Servië.
*8 ogustus - 24 ogustus - Olympische Zomerspeeln in Peking (China).
*22 september - De pollitieke partien CD&V en N-VA verbreekn hunder kartel. Geert Bourgeois gift zyn ountslag in de Vlamsche regerienge.
*28 september - Den bank Fortis wordt vor e dêel genationaliseerd deur België, Holland en Luxemburg die tegoare 49 percent van d' andêeln in handn hen.
*6 oktober - BNP Paribas pakt 75% van d' andêeln van Fortis Bank België over en 100% van Fortis Insurance.
*4 november - Barack Obama wint d' Amerikoansche presidentsverkieziengn. 
*30 december - Ountslag van de Regerienge Leterme I.
## Muziek
Numero 1-hits Radio 2 Top 30:
*Rihanna: *Don't Stop The Music*
*Leona Lewis: *Bleeding Love*
*Ishtar: *O Julissi Na Jalini*
*Duffy: *Mercy*
*Sandrine: *I Feel The Same Way*
*Estelle/Kanye West: *American Boy*
*Amy Macdonald: *This Is The Life* / *Mr Rock & Roll*
*Alphabeat: *Fascination*
*Gabriella Cilmi: *Sweet About Me*
*Milow: *Ayo Technology*
## Geboorn
## Gestorvn
;januoari
*3 - Herman Le Compte, Vlamschn dokteur
;moarte
*19 - Hugo Claus, West-Vlamsche schryver en dichter
;meie
*8 - François Sterchele, Woalsche voetboller
;juni
*16 - Tom Compernolle, West-Vlamschn atleet
*30 - Albert Depreitere, West-Vlamsche coureur
;augustus
*4 - Johnny Thio, West-Vlamsche voetboller
*9 - Mahmoud Darwisch, Palestynschn dichter en schryver
;december
*16 - Ria Scarphout, West-Vlamsche dichteresse
Litchi

Ne **litchi** (*Litchi chinensis*) is een tropische bôomsorte, die ol ouzes surtout gekend is omwille van zyn fruut, die ôok litchi's zyn genoemd.

## Beschryvienge
Ne litchibôom is een altydgroene boom die uut zyn eign in 't zuudn van China voornkomt.  Omwille van zyn fruut is 't ie ôok angeplant ip Madagaskar, Réunion, Zuud-Afrika, ....
De rôo vruchtn angn in troskes aan den bôom.

Den litchibôom is verre familie van ouze wilde kastanje.

## Fruut
### Beschryvienge
Ne litchi is ovoal van vorm, 3 à 4&nbsp;cm in doorsnede en eit een styf ipvollnde pelle o buutn: roze-rôo me stekkervormige bubbels ip.  Die pelle is redelik dunne en voelt an lik lêer.  't Vruchtvlees is gloazig wit, stevig van structuur, bevat veel sop en smakt zoete. O binn zit e grôte, blienkende, bruune pitte die bitter smakt en giftig is.  De pittn eet je dus best niet ip.

Litchi's kun je nie lange bewoarn of ze begunn te gistn en zyn nie mi goed.  Ge kunt ze a peu près een weke in je frigo bewoarn (moa liefst minder want ge wit nie oe lange da z'ol ongekoeld in de wienkel loagn).  Ge kunt ze ôok in 'n diepvriezer steekn.

Ge kunt litchi's ves ipeetn, gebruukn in fruutsloa, in cocktails, ... In mêer en mêer wienkels kuj oundertusschn oek litchizop koopn.

### Ol ouzes
Litchi's zyn ol tientalln joarn verkrygboar in blik, moa 't is moa sedert begun de joarn '90 da je of en toe ne ki nen verdwoaldn veschn (en diern) litchi kost vindn in de winkels.

Sedert 't ende van de joarn '90 zyn litchi's olsan gemakkerliker en gemakkeliker verkrygboar by ous.  't Grotste probleem is da je litchi's nie lange kunt bewoarn, moa me moderne koeltechniekn, door een verôgienge van de productie en zêder transport zyn ze nog redelik treffelik en goekôop ves by ous in de wienkels te vindn, surtout round de kest- en nieuwjoarscongé (omdat ton de litchibôomn in Madagaskar, vanwoar dat de mêeste van ouze litchi's komn, ol tope fruut droagn).

### Voedingswoarde
**Voedingswoarde per 100 gram:**
* Joules: 288 Kj
* Calcium: 8&nbsp;mg
* Eiwittn: 1 gr
* Vitamine B2: 0,05&nbsp;mg
* Koolhydroatn: 16 tot 20 gr
* Vitamine C: 42&nbsp;mg
* Yzer: 0,4&nbsp;mg

## Ofbeeldiengn

Image:Letchi-Réunion-1.JPG|Nog groene litchi's an 'n bôom
Image:Litchi chinensis (tree).jpg|Ne litchibôom ip Réunion
Image:Litchi chinensis fruits.JPG|Litchi's in troskes an 'n bôom
Image:Litchi root.jpg|'n Kiemnde pitte van ne litchi
Barack Obama

thumb|Barack Obama
**Barack Hussein Obama** (Honolulu (Hawaï), 4 ogustus 1961) is een Amerikoanschen polletieker, advocoat en professor uut Chicago. En is lid van de Democroatische Party. Up 5 november 2008 is 'n met en grôte vôorsproung de 44sn president van de Vêrenigde Stoatn ekommn (2009-2017). 
Ze noemn nem ouk wel *De zwortn [[John F. Kennedy|Kennedy]]*.

Barack Obama is upevolgd deur Donald Trump.

## Zyn leevn
Zyn voader wos e Kenioan, zyn moeder is een Amerikoansche. Ze zyn eschid toun dat Obama twi joar oud wos. Sedert zyn 10 joar is Obama opebrocht deur zyn grôotouders in Honolulu. Achter een ende in Jakarta gezeten t'ein, studeerdige ie vo politicoloog in New York an de Colombia University. In 1985 veruusnde na Chicago. In 1988 begostn were te lêern: e volgde Rechtn an de gerenommeerde Harvard-universiteit. Ze vrouwe, Michelle Robinson, studeerde doar ouk, moa z'en makoar moa lêern kenn op 't werk by een advocoatnbureau. In 1992 zyn ze etrouwd.

## Polletiek
thumb|Barack Obama in Houston, Texas
In 2004 dei Obama mei voun senateur te kommn. E won en azo wos 'n 'n vuufdn zwortn senateur in Amerika. In de Senaat doet Obama surtout zyn beste voor onderwys, immigroasje en e-government. Over 't feit dat 'n zwort is, wilt 'n nie te vele spil moakn; azo zei 'n eki: *D'r is gin zwort Amerika, e latino Amerika en een Aziatisch Amerika; d'r is ollêne de Verenigde Stoatn van Amerika.*

Beistn de vôorverkieziengn van de democroatn wont 'n van Hillary Clinton. In de verkieziengn zevve is zyn republikeinschn teegnstander John McCain, dat 'n up 5 november 2008 me gemak klopte (en oalde à peu près 350 kiesmann, McCain oalde der nog gin 200).

## Boekn
* *Dreams from My Father: A Story of Race and Inheritance*: otobiografie uut 1995.
* *The Audacity of Hope: Thoughts on Reclaiming the American Dream*: uut 2006 over woarom dat 'n vo president goat

## Externe koppelienge
* Zyn officieeln verkiezingssite
Chicago Bulls

thumb|<center>Michael Jordan in actie by de Chicago Bulls 
De **Chicago Bulls** is een Amerikoansche basketploeg in den NBA. De Bulls speeln in de Amerikoansche stad Chicago in de stoat Illinois. De ploeg won zes van de acht NBA-titels in de periode 1991 tout 1998. Met die zes titels stoan de Bulls ip de derde plekke achter de Boston Celtics en de Los Angeles Lakers, mè zestien en veertien titels. 
## Geschiedenisse
De Bulls is ‘t derde NBA-team dat in Chicago speelt. Vodien woarn d’r de Chicago Packers/Zephyrs (die nu in Washington D.C. speeln ounder de noame Washington Wizards) en de Chicago Stags (1946-1950).
In ‘t seizoen 1966-1967 speeldegen ze vo ‘t êerst in den NBA en woarn z’al geplatst vo de play-offs. De glorietyd van de Bulls was vanof 1984, os ze Michael Jordan koozn in de *draft*. In z’n êerste seizoen et ‘n al de teamrecords gebrookn. De beste periode was in de joarn '90, mè klassespelers lik Michael Jordan en Scottie Pippen, en de succescoach Phil Jackson. 

## Gekende spelers
De gekendste speler van de Chicago Bulls is zounder twyfel Michael Jordan. Andere gekende spelers, die tegoare mè Jordan de glorietyd meemaktegen, zyn o.a.:
* John Paxson
* Bill Cartwright
* Horace Grant 
* Steve Kerr
* Scottie Pippen
* Dennis Rodman

## Erelyste
* 6 NBA-titels (1991 (finale teegn de Los Angeles Lakers), 1992 (Portland Trail Blazers), 1993 (Phoenix Suns), 1996 (Seattle SuperSonics), 1997 (Utah Jazz) en 1998 (Utah Jazz))
* 6 Eastern Conference-titels (1991, 1992, 1993, 1996, 1997, 1998) 
* 7 Central Division-titels (1975, 1991, 1992, 1993, 1996, 1997, 1998)

## Externe koppelinge
* Officiële website
Brouwery Verhaeghe

**Brouwery Verhaeghe** is een onafankelike brouwery uut Vichte.

## Geschiedenisse
Twêe oofbroers Adolf en Paul Verhaeghe begun in 1892 met e brouwery. Ze woarn e welgestelde familie: de stêenn van de brouwery oalnde ze van e stêenbakkery in nunder bezit, de gerst kwam van ol nunder landeryen. De brouwery lei vlak an de spôorlyne Kortryk-Brussel, en azo addn ze klandizie tout in Brussel. In 'n Êestn Weireldôorlog adde 't bedryf vele te lyen. Ze wilnde nie brouwn vo 'n Duuts, en doarom wos nunder installoasje ontmanteld. Achter 'n ôorlog bouwnde ze de brouwery were op, en specialiseernde ze nunder ouk in pilsbier, e smoake die tot op dat moment nog nie styf bekend wos in nuze streke. De brouwery overleefde ouk 'n Twiddn Weireldôorlog. Moa ze blêevn nog ossan vastoudn an nunder succesrecept: typische Oud-Vlamsche rôo-brune biern.  

## Biern
thumb|right|200px|"Echt Kriekenbier" en "Vichtenaar"
*Barbe d'Or
*Barbe Rouge
*Barbe Noire
*Cambrinus
*Christmas Verhaeghe
*Duchesse de Bourgogne
*Echt Kriekenbier
*Poperings Nunnebier
*Verhaeghe Pils
*Vichtenaar

## Externe koppelienge
*Officieeln website
Westvletern

*e dorpsje in de gemêente Vletern, zie: Westvletern (Vletern)
*e trappistenbier dat gebrouwn is in Westvletern, zie: trappist Westvleteren
Chimay

* e stad en gemeente in Enegouwn, zie: Chimay
* e trappistnbier dat er gebrouw is, zie: Chimay (trappist)
Westmalle

* e dêelgemêente van Antwerpse gemêente Malle, zie Westmalle
* ne trappist die ze doar brouwn, zie: Westmalle (trappist)
FIBA

De **FIBA** of **Fédération Internationale de Basketball** is de internationale overkoepelende organisoatie van basketfederoaties. De FIBA is verantwoordelik vo de internationale basketregels, ‘t spelmaterioal en faciliteitn, transfers van spelers en de internationale arbiters. D’r zyn mêer of 200 nationale sportfederoaties die lid zyn van de FIBA. Sedert 1989 is de organisoatie verdêeld over vuuf zonecommissies: Afrika, Amerika, Azië, Europa en Oceanië.

## Geschiedenisse
De FIBA is in 1932 ipgericht in Genève (Zwitserland), twêe joar achter da de basketsport officieel erkend is deur ‘t Internationaal Olympisch Comité. De ôorsprounkelike noame was *Fédération Internationale de Basketball Amateur*. De êerste acht leedn woarn Argentinië, Tsjechoslovakeye, Grieknland, Italië, Letland, Portugal, Roemenië en Zwitserland. Binst de Olympische Speeln van 1936 in Berlyn is James Naismith (1861-1939), den uutvinder van basket, benoemd tout êrevôorzitter van de FIBA.

Sedert 1950 organiseert de FIBA om de vier joar weireldkampioenschappn vo vintn en sedert 1953 ook vo vrouwn. In 1989 zyn professionele spelers toegeloatn ip de Olympische Speeln, lik spelers van den NBA. Van da moment is ’t woord *Amateur* uut de noame van de organisoatie geschrapt, moa de ofkortinge is gebleevn.

De FIBA is sedert de iprichtinge in Genève gevestigd (van 1956 tout 2002 in München).

## Externe koppelinge
* Officiële website FIBA
Vrede van Utrecht

*Vrede van Utrecht (1474), da en ende makte an e lange periode van andelsoorloogn in Noordwest-Europa
*Vrede van Utrecht (1713), dat en ende makte an de Spoansche Successieoorlog
Unie van Atrecht

thumb|right|300px|De Unie van Atrecht (in 't gilf)

De **Unie van Atrecht** es en overeenkomste geslootn up 6 januoari 1579 in de stee Atrecht (Frans: Arras) tusschn de partyen Artesië, et Kamerykse, et Groafschap Henegouwn en Romoans-Vloandern (mè uutzounderienge van Doornik). 

De overeenkomste wos surtout ounder impuls van landvoogd Alexander Farnese up gang gezet en wos e reactie up 'n upstand in de Lege Landn. 

De gewestn kwoamn overeen:

* dat er gin plekke nie en mè wos vo buutnlandsche troepn
* da ze de Raad van State goungn organiseern lik ounder Karel V
* da ze ol under privileges van voorn 'n upstand goungn were krygn
* da de katholieke godsdienste nog d'enigste godsdienste zou zyn, andere godsdienstn woarn verboodn

Surtout da letste punt makte 't vo de noordelikke gewestn ounmeugelik vo toe te treedn. Lik reactie ierup èn ze zynder under en poar weekn loater verenigd in de Unie van Utrecht. 

't Verbound wos dus dudelik teegn de protestantn en calvinistn gericht. Da wos et gevolg van under geweld teegn katholieke priesters, kerkgebouwn en kloosters. De deelnemers van de Unie van Atrecht verweetn de protestantn dan ze de Pacificoatie van Gent geschoundn addn.

Istorici anzien die twee unies lik et begun van de schiddienge van de Zeventien Provinciën.
Spoansche Nederlandn

De **Spoansche Nederlandn** wos de noame vo de Zudelikke Nederlandn achter dan de noordelikke provinsjn under ounofankelik addn verkloard van Spanje (in 1588).

Den Spoanschn keunienk Filips II trok em et liefst van ol niet te vele an van die voor em problemoatische Lêge Landn. 't Es doamè dat 'n in 1598 et besteur  èt overgedreegn an de aartsertoogn Albrecht en Isabella, die zo goed lik ounofankelik kostn regeern. Moa deur dan ze zynder gin kinderns addn gekreegn, zyn de Lege Landn achter 'n dood van Albrecht in 1621 weregekeerd ounder de Spoansche krone. Da wos voorof zo ofgesprookn in e geheime clausule. Vanof toun stelde Filips II Spoansche gouverneurs an die ier kwoamn besteurn.

De Spoanschn tak van et Uus van Habsburg liep dood, en zo kwam d'r in Spanje et Uus van Bourbon an de macht. 't Gevolg wos da de Zudelikke Nederlandn an de Oostnryksche Habsburgers toe kwoamn. Da gebeurde officieel mè de Vrede van Utrecht in 1713. In da joar kwoamn de zudelikke stoatn ounder 't gezag van de keizer van et Illig Rôoms Ryk en spreekn me van de Ôostnryksche Nederlandn.
thumb|left|De Spoansche Nederlandn liggn ten zuudn van de roje schiddiengslyne
Stoatie van Kortryk

De **stoatie van Kortryk** is een stoatie langs de spoorlynn 66 (Brugge - Kortryk) en 75 (Gent - Moeskroen) in 't centrum van de stad Kortryk. Vroeger was't er ook nog *[[Spoorlyne 83|83]]* (Kortryk - Ronse) over Oavelgem.

Toet in 1944 waster e grôote gloazen overkappinge van de perrons, mo mè 't Ingels bombardement in 1944 was da gêel kapot.
Achter den oorloge enze de staotie erbouwd mo nie de perronkappe.
Ton woaren der 7 deurgoande sporen mè e perron en e dôodlôpend spoor A, en anden achterkant nog 3 rangeersporen.
Mè d'illetrifikoasie enze de 3 rangeersporen ofgeschaft en vervangn deur e perron mè spoor 8 en 9.
Mè d'anpassingen vu den ottobusstoatie en ze de tunnel onder de sporen deuregetrokken en spoor A ofgeschaft.
Nu (2007/2008) zin ze bezig mè en nieuw toegangsgebouw an den achterkant (Minister Tackloane) en dovoren enze spoor 9 were ofgeschaft.

In de inkomalle angt een ipvollend kunstwerk in bas-reliëf over ol meuglikke plekkn woar da je kunt noa toe reizn vanuut de stoatie van Kortryk.
Stoatie van Oarelbeke

De **stoatie van Oarelbeke** es een stoatie langs de spoorlyne 75 (Gent - Moeskroen - Franske grenze) in de stad Oarelbeke. In 1991 es de goedernkoer geslootn gewist. Ge kunt er vo nietn parkeern a je den tring pakt en der is ôok een groatis velostallienge.

## Bronn
*http://users.pandora.be/pk/lijnen.htm#75
Stoatie van Woaregem

De **stoatie van Woaregem** is een stoatie langs spoorlyne 75 (Gent – Moeskroen) in de stad Woaregem. In 1992 ein ze de goedernkoer geslootn.

Van ier kost je overtyd de spoorlyne 66A (Ingelmunstr - Anzegem) pakkn.

## Bronn

*http://users.pandora.be/brail/lijn/lijn66A.htm
*http://users.pandora.be/brail/lijn/lijn75.htm
*http://users.pandora.be/pk/lijnen.htm#75
Stoatie van Iengelmunstr

De **stoatie van Iengelmunstr** es een stoatie langs de spoorlyne 66 (Brugge - Kortryk) in de gemêente Iengelmunstr. Van ier vertrok ôok spoorlyne 66A noar Anzegem en spoorlyne 73A noar Tielt.

Der es een groatis velorek en een specioale parking (5 platsn) voo gehandicaptn.

## Bronn
*http://users.pandora.be/brail/lijn/lijn66.htm
*http://users.pandora.be/brail/lijn/lijn66A.htm
*http://users.pandora.be/brail/lijn/lijn73A.htm
Romoans-Vloandern

thumb|<center>Romoans-Vloandern reks
**Romoans-Vloandern** (Frans: *Flandre romane* of *Flandre gallicante*, Latyn: *Gallo-Flandria* of *Flandria Gallica*) wos 't Franstoalig deel van 't groafschap Vloandern. 't Bestoat uut Rysels-Vloandern en Doornik en 't Doornikse.

Romoans-Vloandern es dus e toalkundig-politiek begrip. Dat es e heel twod anders dan Frans-Vloandern da e stoatkundig begrip es. 
thumb|left|Koarte van Romoans-Vloandern uut 1696

## Territorium
* In Vrankryk :
** Rysels-Vloandern.
** 't Noordelyk dêel van de Skarpevlakte die de streke Pevelen (Pévèle) en e dêel van de streke van Dowoai (Douai) bevat.

* In België :
** Dôornik en 't Dôornikse.
** Eventueel kunn'n doa Koomn-Woastn en Moeskroen bygeteld wordn, vroeger by de kasselry van Kortryk.

u
Vrede van Utrecht (1713)

miniatuur|rechts|350px|D'eeste edisje van et Verdrag van Utrecht, 1713, gedrukt in 't Ingels, Spoans en Latyn.
De **Vrede van Utrecht** wos e vedrag tusschn Vrankryk, Spanje, Ingeland, et Illig Rôoms Ryk, de Verenigde Provinciën en Savoye. Et wos up 11 april 1713 oundertekend in d'Ollandsche stee Utrecht en makte en ende an de Spoansche Successieoorlog die begunn wos in 1702.

## Anleidienge
In 1711 gienk keizer Jozef I, aartsertog van Oostnryk, dood. Je wos upgevolgd deur zyn broere Karel VI. Vo te belettn da Karel VI ook keunienk van Spanje zou kommn en zo en enorm groot ryk zou krygn, begostn d'Ingelsche mè ounderandeliengn. Da resulteerde in de Vrede van Utrecht.

## Compromis
De partyen kwoamn overeen:

# Filips V (van Anjou) kwam keunink van Spanje, en kreeg zo de Spoansche moa nie de Fransche krone
# Karel VI van Ôostnryk kreeg Spanje nie, moa ter compensoasje kreeg ie wel de Zudelikke Nederlandn en de provinsjes Miloan, Noapels en Sardinië
# Ingeland kreeg Gibraltar en kreeg zo controle up de toegang tout de Middellandsche Zee
# de Verenigde Provinciën verloorn under overwichte up zee en moestn under ansproakn up de Zudelikke Nederlandn loatn volln. Ze mochtn wel garnizoenn placeern in acht steejn van de Zudelikke Nederlandn, vo under te verdedigen teegn de Fransche. Die barrièresteejn woarn Veurne, Yper, Mêende, Doornik, Bergen, Charleroi, Noamn en Gent. De deur oorloogn verzwakte Zudelikke Nederlandn woarn dus ne militairn buffer gekommn tusschn de keizer en de republieke.
Margaretha van Parma

**Margaretha van Parma** (Oudenoarde, 5 juli 1522 – Ortona (Itoalië), 18 januoari 1586) was landvoogdesse van de Nederlandn van 1559 tout 1567. 

In ogustus 1567 verving keunink Filips II eur deur Fernando Álvarez de Toledo, den ertog van Alva.

## Eur leevn
Margaretha was e buutnechtelik kind van keizer Karel V. Eur moeder was Johanna van der Gheynst, de dochter van e wever uut Oudenoarde. Ze wierd gedopt in de kerke van Pamele en z’is ipgebrocht in Brussel ounder toezicht van Margaretha van Oostnryk en Maria van Ongareye.

Ze trouwde twi kêers:
* 29 februoari 1536: in Napels met Alessandro de' Medici, ertog van Firenze, die vermôord wierd in 1537. 
* 4 november 1538: in Rome met Ottavio Farnese, ertog van Parma. Z’aan e twêelink: de loatern landvoogd Alexander Farnese en Carlo, die e joar loater stierf.

Binst eur regerienge gerakte Margaretha mêer en mêer gewroungn tusschn de keunink en den oadel, die in ipstand kwoamn teegn de Spoanschn inquisitie.

O Filips II in ogustus 1567 den ertog van Alva zound vo ‘t gezag t’erstelln, kêerde Margaretha were nor Itoalië. 

In 1578 makte ze nog mee dat eur zeune Alexander Farnese landvoogd van de Nederlandn wierd me vele succes.
1586

1583 - 1584 - 1585 - **1586** - 1587 - 1588 - 1589
't Joar **1586** is 't 86e joar in de 16e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge.
## Geboorn
;september
*15 - Antonius Sanderus
## Gestorvn
;januoari
*18 - Margaretha van Parma
28 december

## Geboorn
* 1522 - Margaretha van Parma
* 1930 - Fuad Rifka
## Gestorvn
* 1503 - Piero di Lorenzo de' Medici
Herman Le Compte

thumb|Herman Le Compte in 1976
**Herman Le Compte** (Oalst, 26 april 1929 – Knokke, 3 januoari 2008) wos e Vlamschen dokteur en e tv-persôonlikied. Le Compte wos etrouwd me Begga D'Haese, e kunstenoaresse.

## Leevn en werk
Herman Le Compte dei humaniora in Oalst by de jezuïetn. At 'n ofestudeerd wos als dokteur, et 'n nem verdiept in de  geriatrie. E wilde surtout achteroaln oe da je zo oud meugelik kuste komn. In zyn optiek wos dat deur e masse vitamien te pakkn, iddern dag.

Le Compte kwam in opsproake me de Orde van Geneesheren achter dat 'n beweird adde dat 'n messchiens wel 1000 joar goenk komn. De Orde e nem toen levenslang eschorst.

Toch viel 'n nôois zounder werk; ouk ol omdat 'n styf dikkers op televisie kwam. Soms lik ze zelven: azo wos 'n 'n ênigstn die 2 keirs te gast wos in 't populaire programma Schalkse Ruiters. E wos ouk bekend als typetje van Chris Van den Durpel die Le Compte imiteerde, en doaby beroep deed op zyn typische, nasoale stemme.

## Boekn
* *De toekomst van het ouder worden*
* *Hoe word ik 1000 jaar?*

## Externe koppelienge
* Zyne blog
Sven Nys

thumb|Sven Nys beistn de Nôordzêecross 2007 in Middelkerke
**Sven Nys** (Bonheiden (Antwerpn), 17 juni 1976) is e Belgischn coureur die surtout styf goed is in 't cyclocrossn, woarin dat 'n de latste 10 joar êen van de mêest dominante toppers is. Doanaasn is 'n ouk gin sukkeloare up de weug (oundermêer ol goed ereen in Parys-Roubaix) en 't mountainbiken (e muchte in die discipline no d'Olympische Speeln in Peking, woa dat 'n 'n neegnsn wos). Ze bynoame is de *Kannibaal van Baal*. 

Sven Nys is in verre olles goed (technisch surtout, en oundermêer e krak in over booksjes spriengn), ollêne me loopn et 'n e klêen bitje rôoi.  

## Palmares (cross)
Olles goat were tout 2007, mor ne got der in 2008 nermaal gezien nog e bitje by doen, want e kut nog olles winn.

### Regelmoatigeidscriteriums
*13x Superprestige: 1999, 2000, 2002, 2003, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2011, 2012, 2013, 2014 
*7x Weireldbeker: 2000, 2002, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2014
*9x Trofee Gazet van Antwerpen: 2003, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011

### Êendagscrossn
*2x Weireldkampioen (profs): 2005, 2013
*9x Belgisch Kampioen (profs): 2000, 2003, 2005, 2006, 2008, 2009, 2010, 2012, 2014
*50 Weireldbekercrossn
*64 Superprestigecrossn
*50 Trofee Gazet van Antwerpen-crossen

### Aar zoakn
*5x Belgisch kampioen MTB: 2005, 2007, 2013, 2014, 2015
*1x Sportpersôonlikeid van 't joar: 2006
*2x Kristalln Fiets: 2007, 2013
*Mêerder kêern Belgisch en Weireldkampioen byn de jeugd
*Sportman van 't joar: 2008

## In West-Vloandern
Vaneigens het Nys ouk ol crossn ewonn in West-Vloandern.

*9x in Ruddervôorde
*5x in Middelkerke
*6x in Koksyde
*2x in Wielsbeke (1x Belgisch Kampioenschap)
*2x in Otegem
*1x in Zunnebeke
*1x in Gits

## Persôonlik leevn
Sven Nys wunt in Baal (Tremelo) en was etrouwd met Isabelle, woamei dat 'n e zeuntje et. Tope zyn ze ouk begunn met 't moakn van koerseklêers (SN). 

## Externe koppelienge
* Officiële website
Begga D'Haese

**Begga D'Haese** (Oalst, 18 april 1934 - Gent, 29 juni 2023) was e Vlamsche beeldouwster. Ze was ook gekend als de vrouwe van dokteur Herman Le Compte en z’is moeder van tien joungns, woarounder één geadopteerde zeune.

Begga D'Haese kwam uut ‘n familie van kunstnoars. Eur broers Roel D'Haese en Reinhoud D'Haese woarn ook beeldouwers. Ook by eur vôorouders woarn d’r beeldouwers, muzikoal talent en andere kunstnoars actief. 

Ze ging noa de technische schole van Veurne vo te leern lassn vo sculpteurn te moakn in metoal. Vo ‘t 25-joarig bestoan van de schole makte ze, tegoare met de lêerlingn van de lasklasse, e metoaln monument van vier meter oge en duusd kilo.

Ze makte surtout abstraheernde beeldn in out of marmer, moa ze werkte ’t liefst met out. Ze werkte in eur atelier mè zicht ip den of, woa dat er vele van eur beeldn stoan. Ze makte ook collages in papier mè versnipperde foto’s van eur beeldn.

## Externe koppelinge
*Website Begga D’Haese
26 april

**26 april** is den 116stn dag van 't joar (117stn dag in e schrikkeljoar) in de Gregorioansche kalender. Der volgn nog 249 doagn toet 't ende van 't joar.

## Gebeurtenissn
*1986 - kernreactor in Tsjernobyl goat de lucht in

## Geboorn
* 1319 - Jean II van Vrankryk
* 1690 - Henri Joseph Rega, Zuud-Nederlandschn dokteur, mecenas, bibliofiel en rector 
* 1929 - Herman Le Compte
* 1979 - Rob Beenders, Vlamsche polletieker

## Gestorvn
*1444 - Robert Campin, kunstschilder
*1478 - Giuliano di Piero de' Medici