open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Monaco

**Monaco** (Monegaskisch: *Principatu de Munegu*; Frans: *Principauté de Monaco*) is e klêene stoat in Zuud-Europa. D'r weunn mêer of 30.000 menschn en met een ippervlakte van 2,02&nbsp;km² is 't doamee de dichtst bevolkte onafhanklyke stoat ter weireld. Den hoofdstad en grotste stad is Monaco-Ville of Monaco-Stad. D'officiële toale is Frans, moa der wordt ôok Italioans, Iengels en 't lokoal Monegaskisch (dat ofstamt van 't Genuees dialect) gesprookn. Alhoewel da Monaco an de landkant hêlegans begrensd wordt deur d' Europeesche Unie, is 't land der gin lid van.

## Geschiedenisse
De noame Monaco stamt of van 't Grieks Monoikos, van μόνοικος "ienkel huus", van μόνος "allêne, ienkel" + οίκος "huus". In de 6e êeuwe v.Chr. èn Phocaeërs der e kolonie gesticht, die deur Liguriërs bevolkt wierd. 

Monaco van nu begost lyk e kolonie van Genua in 1228. Up 8 januoari 1297 grypt de Grimaldi-familie vo den êeste kêe de macht in Monaco. François Grimaldi veroverde, verklid lyk e franciscoansche monnik (toevallig *monaco* in  't Italioans) 't fort, die de beroemde *Rotse van Monaco* beschermde in 1297. Sedertdien is de familie Grimaldi deur erfipvolgienge olsan an 't bewiend gewist.

## Geografie
Monaco ligt in 't zuudn van Vrankryk an de Middellandsche Zêe, 18 kilometer ten ôostn van Nice en vlak by d' Italioansche grenze. An de landkant is 't hêlegans ingeslootn deur 't Frans departement Alpes-Maritimes. Monaco bestoat uut e smalle stroke land langst de kust an de voet van d' heuvels die 't begun vormn van d' Alpn.
thumb|left|Koarte van Monaco

thumb|left|800px|Zicht ip Monaco

## Steednband
*Ostende, België, sinds 1958
**In 2008 bezocht Z.D.H. Prins Albert II Ostende in 't koader va 't 50-joarig bestoan van de steednband.

## Bekende Monegaskn
*Prins Albert van Monaco
*Prinsesse Caroline van Monaco
*Prinsesse Stephanie van Monaco
*Olivier Beretta, Formule 1-coureur
*Louis Chiron, autocoureur
*Manuel Vallaurio, foetbollist

## Trivia
De Grand Prix Formule 1 van Monaco is êen van de bekendste koersn uut d' autosport, en buutn de nachtkoers in Singapore d' ênigste Formule 1-wedstryd die hêlegans up e stroatcircuit gereedn wordt. De Grand Prix goat ieder joar deure in de moand meie.

## Externe koppelienge
*Geschiedenisse Monaco  - take-a-trip.eu

## Referensjes
Indonesië

**Indonesië**, officieel de **Republiek Indonesië** (Indonesisch: *Republik Indonesia*), is e land in Zuudôost-Azië. 

't Is 'n archipel die bestoat uut 17.508 eilandn, woavan dan der 6.000 beweund zyn. 't Is doamee de grotste eilandstoat ter weireld. 't Land grenst direct an Papoea-Nieuw-Guinea, Ôost-Timor en Maleisië. Andere landn in 'n omtrek zyn Singapore, Brunei, de Filipynn en Australië. 
thumb|left|400px|Koarte van Indonesië 
 
Indonesië is e republiek met e gekoozn parlement en e president. D' hoofdstad en grotste stad is Jakarta ip 't eiland Java. Andere grôte steedn zyn Medan, Padang (Sumatra), Soerabaja, Bandung, Semarang (Java), Denpasar (Bali).

De vuuf grotste eilandn zyn Java, Sumatra, Kalimantan (ip Borneo, gedêeld mè Maleisië), Nieuw-Guinea (gedêeld mè Papoea-Nieuw-Guinea) en Celebes.
## Geschiedenisse
Indonesië is 350 joar 'n Hollandsche kolonie gewist. Achter de Twidde Weireldoorloge is 't land oenofhankelik gekommn.
## Cultuur
### Weirelderfgoed
In Indonesië stoan der acht plekkn ip de lyste van UNESCO Weirelderfgoed:
*Tempelcomplex van Borobudur
*Nationaal park Ujung Kulon
*Nationaal park Komodo
*Tempelcomplex van Prambanan
*Sangiran, viendplekke van de vroege mens
*Nationaal park Lorentz
*Tropisch reegnbus van Sumatra
*Cultuurlandschap van de provinsje Bali: Subak, irrigoasjesystème vo rysveldn

Ofbeeldienge: Borobudur Temple.jpg|Tempelcomplex van Borobudur
Ofbeeldienge: Ujung kulon - indonesie.jpg|Nationaal park Ujung Kulon
Ofbeeldienge: Komodo dragon at Komodo National Park.jpg|Nationaal park Komodo
Ofbeeldienge: Prambanan Trimurti.jpg|Tempelcomplex van Prambanan
Ofbeeldienge: Bali panorama.jpg| Balineesche rysterrassn, oenderdêel van 't Subak irrigoasjesystème
Zuudôost-Azië

thumb|400px|Liggienge van Zuudôost-Azië
**Zuudôost-Azië** is e subregio van Azië in 't ôostn van Indië, in 't zuudn van China, in 't westn van Nieuw-Guinea en in 't nôordn van Australië.

In 't gebied liggn elf oenofhankelyke stoatn:
Bevergem

**Bevergem** is e televisjereekse, eregisseerd deur Gilles Coulier. De reekse droait round Freddy De Vadder die olmettekè zyn entree doet in e fictif West-Vlams dorptje. Bygevolg klappn ol d'acteurs ton ouk West-Vlams. D'êeste afleverienge begost op 30 september 2015. 't Zyn in 't hêle neegn afleveriengn.  

## Ofleveriengn

# **Loft met hof:** Freddy De Vadder, die in Gent wunt, veruust na Bevergem in West-Vloandern. Claude Delvoye vereurt nem e 'loft'. Moa dat is eigentlik e boovnverdiep van de kringloopwinkel. Amar, de schôonbroere van Claude, ziet dat nie zitt'n. Bovendien komt Amar in kwestje met zijn vrouwe die an joungs wil begunn'n. 
# **Parmehespe:** Freddy is in tusschenwyne conciërge van de loft, en e verbuuscht ol 't geld dat'n van Claude ekreegn et. Kenny en Lorenzo, die in de kringloopwinkel werk'n, komn benauwd nu da ze weet'n da ze e nieuwe boazinne goan krygn: Hilde, e socioal assistente. Me kom'n mêer en mêer te weet'n over Claude; nie ollêne nu, maar ouk in 't verleed'n wost'n nie zuver op de groat.     
#**Harajamar**: Danny is depressif: z'en thus wel de Lotto ewonn'n, moa dat makt nem ni gelukkiger. De Bende van de Roste trekt Amar e klôot of. En intusschenwyne elpt olleman mei an de Zeugefêest'n.  
#**Vierwerk**: Martine is in blyde verwachtieng, moar Amar is lyk minder content. Anja inviteert 'n elft van Bevergem voor e fêestje in neur chique, nieuwe doening. Kurt van de gazettewinkel is te gast by Roste Luc en de Bende van de Roste: e lêert *riengel'n* e *nurfen*.  
#**Voaderkesdag**: Hilde is preus lik vêertig: z'et geld ekreegn van de provinsche om de Zeugefêest'n t'organiseer'n. Moa de reiste van 'n troep ziet dat lik niet zitt'n. We zien nu ouk wuk da Claude ollemoale foefelt by Service Invest: e stikt de ground vul met versleet'n frigo's en ander smeirlapry. Amar peist da zyn klêen'n nie va nem is. En Kurt et een oogsje op Hilde.    
#**Ufoots**: Journalist Michel van De Weekbode komt Freddy teegn, en nem wèt mêer van Freddy. Kurt wilt an Hilde zegg'n wuk dat er op zyn erte legt, moa dat lukt ni zo goed.
#**De Beireslikker**: 't Zyn Zeugefêest'n! Op de fêest'n kiezen ze de keuning: *de Beir van Bevergem*. Dat is e verrassende winnoare. 
#**Werelderfgoed**: Lorenzo et e filmpje over de Zeugefêest'n op YouTube ezet. En nu meugt Claude dat expliqueern an e masse journalist'n. Deur ol die andacht wèt Freddy da zyn anonym leventje in Bevergem na de wuppe is. 
#**Blinde vlekken**: Deze episode is e sôorte van *making of*: idder personage meugt zyn zeg doen over d'opnames.

## Oofdrolln

## Varia
* Bevergem bestoat nie echt. D’opnames vo de reekse gebeurnde op verschillige plekk'n: Zwevegem, Koeigem,...
* De kykcyfers woarn van in 't begun styf goed. D'êeste twêe ofleveriengn oalnde op Canvas mêer of 600.000 kykers.
* De burgemêesters van de streke kwaam'n in kwestje over de noame Bevergem. Burgemêester Doutreluingne van Zwevegem zei dat ollêne Zwevegem de noame Bevergem muchte gebruuk'n.

## Bronn


## Externe koppelienge
* Officiële Facebookpagina van Bevergem
Eiland

[thumb|St. Martin's, [Scilly-eilandn]]
thumb|Atafu, atol van Tokelau, archipel in de Stilln Oceoan
'n **Eiland** is e stik land die an al de kantn omriengd is deur woater, moa die kleinder is of e continent en grotter of e rotse of e zandbank. E groep van geogroafisch of geologisch verwante eilandn is 'n archipel.

Groenland is 't grotste eiland ter weireld met 'n ippervlak van 2.166.086&nbsp;km². 
## Sôortn eilandn
### Continentoal eiland
E continentoal eiland is e landmassa die ip 't continentoal plat ligt van e continent.  Vôorbeeldn zyn Borneo, Java en Sumatra (Azië), Nieuw-Guinea, Tasmanië en Kangaroo Island (Australië), Grôot-Brittannië, Ierland en Sicilië (Europa), Groenland, Newfoundland, Long Island en Sable-eiland (Nôord-Amerika) en Barbados, Falklands en Trinidad (Zuud-Amerika).
### Oceoanisch eiland
'n Oceoanisch eiland zit nie ip e continentoal plat. De mêeste zyn van vulkoanischn ôorsproeng, lyk  Sint-Helena in de Zuud-Atlantischn Oceoan. E vulkoanisch eiland wordt gevormd deur ipêenvolgnde uutbarstiengn van e vulkoan, woadeur dat de kroater boovn de zêespegel stygt en 'n eiland vormt. Vele van die eilandn zyn nie stabiel en kunn verdwynn binn ênigte moandn of joarn. D' andere oceoanische eilandn zyn tektonisch van ôorsproeng en oentstoan deur ploatbewegiengn die den diepn oceoanbodem ipheffn toet boovn 't ippervlak.

'n Atol is 'n eiland, gevormd uut e koroalrif die gegroeid is ip e g'erodeerd en verzoenkn vulkoanisch eiland. 't Rif komt an d' ippervlakte van 't woater en vormt e nieuw eiland. Atols zyn typisch rienkvormig met e centroale lagune. Vôorbeeldn zyn de Line-eilandn in de Stilln Oceoan en de Maldiven in den Indischn Oceoan.
Tadzjikistan

thumb|<center>Liggienge van Tadzjikistan in de weireld 
**Tadzjikistan** (Tadzjieks: Тоҷикистон, Tojikiston), officieel de **Republiek Tadzjikistan**, is e land in Centroal-Azië. 't Grenst ten nôordwestn an Oezbekistan en ten nôordn an Kirgizië. Ten ôost'n grenst 't an China en ten zuudn an Afghanistan. Toet 1991 moakte 't dêel uut van de Sovjet-Unie. D'n oofdstad is Doesjanbe. Der weunn oungeveer 8 miljoen menschn en 't land èt 'n ippervlak van 142.600&nbsp;km²

[thumb|left|<center>Koarte van Tadzjikistan in [Azië]]
Mergui Archipel

thumb|Koarte van de Mergui Archipel
De **Mergui Archipel** is 'n archipel in 't mêest zuudelyk dêel van Myanmar (Birma) in d' Andamansche Zêe (Indischn Oceoan). 't Bestoat uut mêer of 800 tropische eilandn. De mêeste zyn oenbeweund en begroeid mè tropisch reegnbus die overgoat in wit zandstrange. Ip sommigte eilandn stroomn riviern en liggn der grottn. Der leevn verschillige sôortn zeldzoame wilde bêestn en felgekleurde tropische veugels. Ook zyn der vele koroalriffn met allerhande sôortn vissn.  

D' ôorsproenkelyke bevolkienge is bykan uutgestorvn moa toch zyn der nog ênigte Moken of Salone overgebleevn. Ze wordn ook wel "sea gypsies" (zêezigeuners) genoemd omdan ze  mêestal ip under bôotn weunn en lyk nomoadn langst de verschillige eilandn trekkn.
thumb|left|Bôot van de Moken

## Referensje
Myanmar

**Myanmar** of **Birma** (Birmoans: 40px; officieel **Republiek van de Unie van Myanmar**; 200px) is e land in Zuudôost-Azië. Sedert 18 juni 1989 is Myanmar de nieuwe officiële noame  vo 'Birma'. 

Myanmar grenst in 't nôordwestn an Bangladesh en 't nôordôostn van Indië, in 't nôordn an China, en in 't ôostn an Laos en Thailand. In 't zuudwestn èt 't land e lange kustlyne met de Golf van Bengalen en d' Andamansche Zêe (dêeln van den Indischn Oceoan). In d' Andamansche Zêe ligt de Mergui Archipel.
thumb|left|Koarte van Myanmar
 
D' hoofdstad is sinds 7 november 2005 officieel 't centroal geleegn Naypyidaw. D' oude hoofdstad Rangoon (platselyk Yangon), de grotste stad van 't land, wordt deur oender andere België, d' Europeesche Unie en de Verênigde Stoatn nog alsan anzien lyk d' hoofdstad. 
## Bevolkienge
De bevolkienge van Myanmar bestoat uut vele etnische groepn, woaroender Bamar (68%), Shan (9%), Karen (6%), Rakhine (5%), Chineesche Birmeezn (3%), Mon (2%) en de Kachin (1%). 

't Birmoans is d' officiële toale en der wordt ook e bitje Iengels geklapt. De verschillige etnische groepn èn under eign toaln.
## Cultuur
### Weirelderfgoed
In Myanmar stoat er êen plekke ip de lyste van UNESCO Weirelderfgoed:
*Oude Pyu-steedn

Ofbeeldienge: Pyu sites.png|Liggienge van de Pyu-steedn
Ofbeeldienge: BawbawgyiPaya.jpg|Bawbawgyi Paya stoepa, boeddhistisch bouwwerk in Sri Ksetra
Ofbeeldienge: Pyu Inscription.JPG|Pyu-inscriptie van Halim


## Bekende menschn
*Aung San (1915-1947), revolutionair
*Aung San Suu Kyi (1945), politica en winnaresse van de Nobelprys vo de Vrede 1991
Heybeke

[thumb|D' Heybeke in [Stêenvôorde]]
D'  **Heybeke** of **Heydebeke** (uutsproake: *Eybeke*, Frans: *Ey Becque*, Nederlands: *Heidebeek*) is e beke in Frans-Vloandern en West-Vloandern in 't stroomgebied van den Yzer.  De beke oentspriengt ip de Kasselberg in Sint-Silvesterkapelle, passeert langst  Terdegem en Stêenvôorde en vormt zes kilometer lank de Schreve tusschn Winnezêele en Houtkerke in Frans-Vloandern en Woatou (Poperienge) in de West-Vlamsche Westhoek, vo da 't uutmoendt in den Yzer by Hoarienge.  
## Trivia
*In Hoarienge is't er e café die noa de beke vernoemd is: café d' Heybeke
## Referensje
Archipel

[thumb|[Mergui Archipel in 't zuudn van Myanmar]] 
'n **Archipel** of **eilandngroep** is e keetn, cluster of verzoamelienge van eilandn die relatief dichte by mekoar liggn. 't Zyn dikwyls vulkoanische eilandn.

't Woord archipel komt van 't  Grieks *Archipelagos*, letterlyk *hoofdzêe* (ἄρχι archi: "leider" en πέλαγος pelagos: "zêe"). Vroeger was in 't Italioans *Arcipelago* (van 't Oud Grieks ἀρχιπέλαγος en 't Latyn archipelagus) de noame vo d' Egeïsche Zêe en loater vo d' Egeïsche Eilandn. 

De vuuf belangrykste archipels zyn Indonesië, Japan, de Filipynn, Nieuw-Zêeland en de Britsche Eilandn. De Finschn Archipel èt de mêeste eilandn.
## Overzicht van archipels
*Åland
*Antilln
*Azoorn
*Bahama's 
*Baleoarn
*Canarische Eilandn 
*Caraïbn 
*Caymaneilandn 
*Comoorn
*Cookeilandn 
*Eolische Eilandn
*Faeröereilandn 
*Falklandeilandn
*Fiji-eilandn 
*Finschn Archipel
*Grôte Antilln
*Hebriedn 
*Hawaï
*Ionische Eilandn 
*Koapverdië 
*Kanoaleilandn 
*Klêene Antilln 
*Moagdneilandn 
*Maldievn 
*Melanesië 
*Mergui Archipel
*Micronesië 
*Molukkn
*Orkney-eilandn 
*Polynesië 
*Salomonseilandn 
*Scilly-eilandn
*Seychelln 
*Shetlandeilandn 
*Spitsbergn 
*Toscoanschn Archipel 
*Turks- en Caicoseilandn
*Waddneilandn
Adriatische Zêe

thumb|Liggienge van d' Adriatische Zêe
D' **Adriatische Zêe**  is e woatermassa tusschn d' Apennynn ip 't Italioans Schiereiland en de Dinarische Alpn ip 't Balkanschiereiland. 't Is de mêest nôordelykn oarm van de Middellandsche Zêe en strekt hem uut van de Povlakte toet an de Stroate van Otranto, woa dat 'n ansluut ip d' Ionische Zêe.

De landn met e kust an d' Adriatische Zêe zyn Italië, Krowoasje, Albanië, Montenegro, Bosnië-Herzegovina en Slovenië. Der zyn mêer of 1.300 eilandn, de mêeste an de kust van Krowoasje.

D' Adriatische kust is beweund deur 3,5 miljoen menschn. De grotste steedn zyn Bari, Venetië, Triëste en Split.
Bradley Cooper

miniatuur|Bradley Cooper in 2014
**Bradley Cooper** (Philadelphia, 5 januoari 1975) is een Amerikoanschn tv en filmacteur.

## Filmografie

* ''Joker'' (2019) - (Producent)
* **' (2019) - Rocket Raccoon (stem)
* ''[[The Mule]]'' (2018) - Colin Bates
* ''[[A Star Is Born]]'' (2018) - Jackson Maine (tevens regie, scenario en producent)
* **' (2018) - Rocket Raccoon (stem)
* *[[Guardians of the Galaxy Vol. 2]]* (2017) - Rocket Raccoon (stem)
* *[[War Dogs]]* (2016) - Henry Girard
* *[[10 Cloverfield Lane]]* (2016) - Ben
* *[[Joy (2015)|Joy]]* (2015) - afgevaardigde *Home Shopping Network*
* *[[Burnt]]* (2015) - Adam Jones
* *[[Aloha]]* (2015) - Brian Gilcrest
* *[[American Sniper]]* (2014) - Chris Kyle
* *[[Serena]]* (2014) - George Pemberton
* *[[Guardians of the Galaxy]]* (2014) - Rocket Raccoon (stem)
* *[[American Hustle]]* (2013) - Richie DiMaso
* *[[The Hangover Part III]]* (2013) - Phil
* *[[Silver Linings Playbook]]* (2012) - Pat
* *[[The Place Beyond the Pines]]* (2012) - Avery
* *[[Hit and Run]]* (2012) - Alex Dmitri
* *[[The Words]]* (2012) - Rory Jansen
* *[[The Hangover Part II]]* (2011) - Phil
* *[[Limitless]]* (2011) - Eddie Morra
* *[[The A-Team]]* (2010) - Templeton 'Face' Peck
* *[[Valentine's Day]]* (2010) - Holden
* *[[All About Steve]]* (2009) - Steve
* *[[Case 39]]* (2009) - Doug
* *[[The Hangover]]* (2009) - Phil
* *[[He's Just Not That Into You]]* (2009) - Ben
* *[[Yes Man]]* (2008) - Peter
* *[[New York, I Love You]]* (2008) - Gus
* *[[The Midnight Meat Train]]* (2008) - Leon
* *[[The Rocker]]* (2008) - Trash
* *[[Older Than America]]* (2008) - Luke
* *[[The Comebacks]]* (2007) - Cowboy
* *[[Failure to Launch]]* (2006) - Demo
* *[[Wedding Crashers]]* (2005) - Sack Lodge
* *[[Bending All the Rules]]* (2002) - Jeff
* *[[My Little Eye]]* (2002) - Travis Patterson
* *[[Wet Hot American Summer]]* (2001) - Ben
Bouwkundig erfgoed in Booitshoeke

**Lyste van bouwkundig erfgoed in Booitshoeke**:
 
## Externe koppelienge
*Erfgoed Booitshoeke 
## Kykt ook noa
* Bouwkundig erfgoed in Veurne
Schie

thumb|De vier Schieën<br />1. Delftsche Schie<br />2. Schiedamsche Schie<br />3. Delfshoavnsche Schie<br />4. Rotterdamsche Schie (nu grôotndêels gedempt)
De **Schie** is de noame die gebruukt wordt vo vier woaterloopn in d' omgevienge van Overschie, e wyk en stadsdêel van de gemêente Rotterdam in Holland. 't Bestoan van vier Schieën, noamelyk de **Delfshoavnsche Schie**, de **Delftsche Schie**, de **Rotterdamsche Schie** en de **Schiedamsche Schie**, is 't gevolg van de middelêeuwsche rivaliteit tusschn de steedn Delft, Rotterdam en Schiedam over tolrechtn.
thumb|left|Overschie van vôorn, lienks Rotterdam en reks Delfshoavn. Schiedam ligt reks buutn de koarte (1512)
 
Sinds 1893 makt de Delftsche Schie dêel uut van 't Reyn-Schiekanoal, e woaterverbiendienge tusschen de Schie en d' Oude Reyn by Leidn.

Van de Rotterdamsche Schie is't er den dag van vandoage nie vele mêer over. Achter 't bombardement van Rotterdam van 1940 is de Schie grôotndêels toegesmeetn met de restantn stêengruus. 

De Schiedamsche Schie moendt teegnwoordig uut in de Nieuwe Moas.
thumb|left|600px|Delftsche Schie in Overschie vanof d' ansluutienge met de Rotterdamsche Schie reks juste vo 't gebouw
Sinte-Pietersabdy (Oednburg)

thumb|Tôorn in den 'of van d' abdy.

De **Sinte-Pietersabdy** in Oednburg was 'n abdy van benediktynn die bestoan êt van 1084 toe an 1797. In de Fransche tyd wierd d' abdy ip 16 februoari 1797 ofgeschaft en al d' eigndommn wierdn verkocht. De gebown wierdn vo 't grotste stik ofgebrookn.

## Geschiednisse
D' abdy wierd ipgericht deur den illign Arnoldus, biskop van 't bisdom Soissons, die ip vredesmisje was in Vloandern. Gervinus van Oednburg was abt van 1095 toe 1105, woanoa datn kluuznoare wierd. De Benediktynn zorgdn vor undr eign inkommn en oendroed en z' addn 'n eigen ofstee. 

D' abdy wierd binst de Fransche oovrêerschienge ip 't ende van den 18ste êewe ofgeschaft. Achtrnoa wierden de mêeste gebown mê de groend glykgemakt. Allêene mo 't abtsgebow en de abdy-oeve blêevn bestoan. De latste monnik was Veremundus (doopnoame) of Norbertus Daghelet (1770-1852) die, achtre veele roenddôolienge en bedieniengn, in 1821 pastre van Oednburg wierd en dadde blêef toe an zyn dôod.

't Domein wierd verkocht en kwam in privé-andn. Drie geslachtn landbowrs êndr ier geboerd. In 1989 zyn de gebown nog e kêe verkocht en is d' abdy-oeve hêelegans gerestoreerd. Nu ist 'n otêl, restorang en *wellnesscenter* met de toepasslikke noame ‘De Abdijhoeve’.

In 1934 krêeg d' abdy van Stêenbrugge 't ipvolgiengsrecht van de Sinte-Pietersabdy en ze mocht ook die noame voddr droagn. 

## Teegnwôordige situoasje
't Abtsgebow an de Martstroate 28 is van 't joar 1756. 't Wierd gebowd in ipdracht van abt Maurus Eloy. Ierin is nu 't Romeins Archeologisch Museum te vienn, dat ook e poar oovrbluufsls van d' abdy bezit, lik e *bas-reliëf* dat Arnoldus en Sinte-Jakob vôornstelt. Dat is verzeekrs gemakt in ipdracht van abt Jaak Jacobs, die dôodgienk in 1500.

D' abdy-oeve an de Martstroate 1 êt e toegankspôorte die 't joartol 1671 droagt. De boerdery wierd gebowd in ipdracht van abt Karel Geleyns.

De middelêewsche vierkante duuvetorre die ook by d' abdy-oeve ôorde, stoatr nog oltyd en bewyst de macht van d' abdy. Binst de Twidde Weirldôorlooge ên de Duutsche van die tôorn 'n uutkykpost gemakt mê schietgoatn, wa vandoage nog oltyd te ziene is.

In 2008 wierd de klôostre-tuun ipniew ingericht.

De browery ist nie mêe. Da was e hêel belangryk dêel van d' abdy, den Illige Arnoldus is de patrôonillige van de browers. E dêel van de grôote scheure gienk in de 19e êewe in de vlammn ip.

## E bitje voddr kykn
*  Hoste Anselm 1984 : De geschiedenis van de Sint-Pietersabdij te Oudenburg, Oudenburg.
*  Van de Putte F. 1843 : Chronique du monastère d'Oudenbourg de l'Ordre de S. Benoit. Publiée pour la première fois d'après un manuscrit du XV-e siècle, Gand, *C. Annoot-Braeckman*, xii-134 p.

## Eksterne koppliengn
* [Thesis Universiteit Groningen.](https://www.rug.nl/research/portal/publications/pub(cbbfcbc2-8450-4304-b8e9-d035a3aa66a9).html)
* Over de Sint-Petersabdij.
* Abtsgebouw van de Sint-Petersabdij.
* Foto’s abdij Oudenburg.
* Arnold van Tiegem.
Bouwkundig erfgoed in Brieln

**Lyste van bouwkundig erfgoed in [[Brieln]]**:

## Externe koppelienge
*Erfgoed Brieln 
## Kykt ook noa
* Bouwkundig erfgoed in Yper
Gervinus van Oednburg

**Gervinus** ( - Kosfort, 17 april 1107 of  1117) trok lik beedevoardr twi kêe no 't Illig Land en wierd nodien monnik in Sint-Winoksbergen, kluuzenoare in Münster en abt in Oednburg. In 1095 trad hij af en wierd monnik in Kosfort. Gervinus is zoaligverkloard.

Zyn fêestdag is 17 april.

## Zied ook noa
*Sinte-Pietersabdy (Oednburg)

## Eksterne kopplienge
* Gerwinus van Oudenburg (Heiligen-3s)
* Gerwin von Oudenburg (Catholic Online)
Indië

**Indië** of **India**, officieel de **Republiek India** (Hindi: भारत गणराज्य, *Bhārat Gaṇarājya*, Iengels: *Republic of India*), is e land in Zuud-Azië. 

't Grenst in 't zuudn an den Indischn Oceoan, in 't zuud-westn an d' Arabische Zêe en in 't zuud-ôostn an de Golf van Bengalen. In 't nôord-westn grenst 't land an Pakistan, in 't nôord-ôostn an China (Tibet), Nepal, Bhutan en in 't ôostn an  Myanmar (Birma) en Bangladesh. In 't zuudôostn van Indië, in den Indischn Oceoan, ligt eylandstoat Sri Lanka en in 't zuudwestn liggn de Maldievn.
thumb|left|Koarte van Indië
 
D' hoofdstad is New Delhi, moa de grotste stad van 't land is Bombay (*Mumbai*). Andere grôte steedn zyn: Bangalore (*Bengaluru*), Haiderabad (*Hyderabad*), Ahmedabad, Madras (*Chennai*), Calcutta (*Kolkata*) en Poona. Achter China is Indië 't dichtst bevolkt land ter weireld. 't Is e federoale republiek oenderverdêeld in 29 stoatn, 6 unieterritoria en 1 nationaal hoofdstedelyk territorium (Delhi).

## Cultuur
UNESCO weirelderfgoed:
* Grottn van Ajanta
* Grottn van Ellora
* Fort van Agra
* Taj Mahal
* Zunnetempel van Konarak
* Monumentngroep by Mahabalipuram
* Nationaal park Kaziranga
* Wildpark Manas
* Nationaal park Keoladeo
* Kerkn en klôosters van Goa
* Monumentngroep by Khajuraho
* Monumentngroep by Hampi
* Fatehpur Sikri
* Monumentngroep by Pattadakal
* Grottn van Elephanta
* Chola-tempels
* Nationaal park Sundarbans
* Nationale parkn Nanda Devi en Blommevalleie
* Boeddhistische monumentn by Sanchi
* Humayun's tombe, Delhi
* Qutb Minar en zyn monumentn, Delhi
* Bergspoorweegn van Indië
* Mahabodi tempelcomplex, Bodh Gaya
* Rotsn van Bhimbetka
* Archeologisch park Champaner-Pavagadh
* Chhatrapati Shivaji Terminus (vroeger Victoria Station)
* Rôod Fortcomplex
* Jantar Mantar
* West-Ghats
* Heuvelfortn van Rajasthan
* Rani ki vav (*the Queen's Stepwell*) in Patan, Gujarat
* Nationaal park Great Himalayan

Ofbeeldienge:AgraFort.jpg|Fort van Agra
Ofbeeldienge: Taj Mahal in March 2004.jpg|Taj Mahal
Ofbeeldienge:Konark Sun Temple Front view.jpg|Zunnetempel van Konarak
Ofbeeldienge: Qutab Minar mausoleum.jpg|Qutb Minar mausoleum
Ofbeeldienge: Mahabodhitemple.jpg|Mahabodhi tempel
Piermario Morosini

thumb|Piermario Morosini
**Piermario Morosini** (Bergamo, Itoalië, 5 juli 1986 - Pescara, Itoalië, 14 april 2012) was e voetboller uut Itoalië.

## Voetbolcarrière

*2005 - 2007:  Udinese Calcio (5 matchn, 0 gols)
*2006 - 2007: →  Bologna F.C. (16 matchn, 0 gols)
*2007 - 2009:  Vicenza Calcio (66 matchn, 1 gols)
*2009 - 2012:  Udinese Calcio (0 matchn, 0 gols)
*2009 - 2010: →  Reggina Calcio (17 matchn, 0 gols)
*2010: →  Calcio Padova (14 matchn, 0 gols)
*2011: →  Vicenza Calcio (15 matchn, 0 gols)
*2012: →  Livorno (8 matchn, 0 gols)
Ôost-Timor

**Ôost-Timor** of **Timor-Leste** (Tetun: *Timór Lorosa'e*; Portugees: *Timor-Leste*), officieel de **Democratische Republiek Timor-Leste** is e land in Zuudôost-Azië of, ofhankelyk van de definiesje, in Oceanië.
thumb|left|Koarte van Ôost-Timor
 
't Land bestoat uut den ôostelykn helft van 't eyland Timor, d' eylandn Atauro en Jaco, en Oecussi (hoofdstad Pante Makasar), e polletieke exclave van Ôost-Timor, an de westelyke kant van 't eyland, omslootn deur West-Timor die dêel uutmakt van Indonesië.

Vó da 't oenofhankelyk kwam, den 20ste meie 2002, was Ôost-Timor 24 joar bezet deur Indonesië. In 2002 kwam 't lid van de Verênigde Noaties en  koos 't de Portugeesche noame *Timor-Leste*.

De noame *Timor* is e verbasterienge van 't Maleis *timur* dat "ôost" wil zeggn. D' Indonesische noame vo Ôost-Timor, *Timor Timur*, wil letterlyk zeggn "ôostelyk ôostn".

Ôost-Timor is verdêeld in 13 districtn die were verdêeld zyn in sub-districtn. De districtn zyn: Lautém, Baucau, Viqueque, Manatuto, Dili, Aileu, Manufahi, Liquiçá, Ermera, Ainaro, Bobonaro, Cova Lima en Oecusse.

Ofbeeldienge: Dili and Atauro Island.jpg|Hoofdstad Dili en 't eyland Atauro
Ofbeeldienge: Palacio do Governo 2011.jpg|Paleis van 't gouvernement in Dili
Ofbeeldienge: Mountain village.jpg|Bergdorp in 't district Aileu
Stadsprys Geraardsbergen

De **Stadsprys Geraardsbergen** is een êendoagse wielerklassieker die in en round de Ôost-Vloandern stad Geraardsbergen wordt gereden. De wielerwedstryd moakt gêen dêel uut van de officiële UCI (d'Internationoale Wielerunie) wedstrydn. Den êerste koers wier g'oudn in 1912.

## Lyst van winnoars sinds 1912

### Mêervoudige winnoars

### Overwinningn per land

## Externe koppelienge
*De officieeln website van de koerse
*Stadsprys Geraardsbergen (02-09-2015) - nieuwsblad.be
Eevnoare

right|thumb|E bolle woarip da den eevnoare blow is gekleurd. Die verdêelt de bolle in twêe glykige êftn en kruust de meriedioann (gilwe) oendr 'n oek van 90°. Zjuuste glyk al d' andre deurgetrokkn lynn is den eevnoare e grôote sirkle.
Den **eevnoare** is 'n ingebeelde lyne ip 't eirdippervlak in de vorm van e grôote sirkle roendom d' eirde oafweege de pooln. Den eevnoare verdêelt d' eirde in e nôordlik en e zuudlik oafroend. Den eeml-eevnoare verdêelt de sterrn-eemle in e nôordlikke en e zuudlikke sterrn-eemle.

Den eevnoar dient lik referênsje (nul graden NB/ZB) vo 't angeevn van de geogroafiesche bridte van e poziesje. De pooln liggn doaby ip 90° NB/ZB. Den eevnoare is 40 076,592 kielomeetrs lank.
Zuud-Korea

**Zuud-Korea**, officieel de **Republiek Korea** (Hangul: 대한민국, Hanja: 大韓民國; *Daehan Minguk*), is e land in Ôost-Azië ip 't zuudelyk dêel van 't Koreoans schiereyland. De noame *Korea* komt van 't keunienkryk Goryeo, ook *Koryŏ* geschreevn.

't Land grenst in 't nôordn an de gedemilitariseerde zone (DMZ) mè Nôord-Korea. Over de Japaneesche Zêe in 't ôostn ligt Japan en over de Gilwe Zêe in 't westn ligt China.
thumb|left|Koarte van Zuud-Korea
 
D' hoofdstad van Zuud-Korea is Seoul. Andere grôote steedn zyn Busan, Daegu, Incheon, Gwangju, Daejeon en Ulsan. Buutn die steedn is 't land nog ingedêeld in neegn provinsjes, de *do* (도).

## Cultuur
UNESCO weirelderfgoed:
*Seokguramgrotte en Bulguksatempel
*Haeinsatempel Janggyeong Panjeon, bewoarplekke van de *Tripitaka Koreana* houtblokkn
*Jongmyo heiligdom
*Changdeokgung-paleiscomplex
*Hwaseong-vestienge
*Dolmens Gochang, Hwasun en Ganghwa
*Historische gebiedn van Gyeongju
*Vulkoanisch eyland Jeju mè lavagrottn
*Keunienklyke tombes van de Joseon-dynastie
*Historische dorpn van Korea: Hahoe en Yangdong
*Namhansanseong
*Historische gebiedn van Paekche

Ofbeeldienge:Bulguk Tempel.jpg |Bulguksatempel
Ofbeeldienge:Changdeokgung-Injeongjeon.jpg|Changdeokgung-paleis
Ofbeeldienge:Bifyu 8.jpg |Hwaseong-vestienge
Ofbeeldienge:Namhansanseong.JPG|Namhansanseong
Barentszzêe

[thumb|Liggienge van de Barentszzêe ten nôordn van [Rusland en Nôorweegn]]
thumb|Grenze van Rusland en Nôorweegn in de Barentszzêe
De **Barentszzêe** (Noors: *Barentshavet*; Russisch: Баренцево море, *Barentsevo More*) is e zêe ten nôordn van Rusland en Nôorweegn. De twêe landn betwistn de liggienge van de zêegrenze, woarby dan de Noorn de vôorkeure geevn an de medioan en de Russn an de meridioan.  In 2010 ist er 'n overêenkomst tusschn de twêe landn ofgeslootn.

De zêe wordt in 't zuudn begrensd deur Lapland mè 't Kola-schiereiland en 't verdere vasteland van Rusland. In 't westn ligt de zêe teegn de nôordôostgrenze van de Nôorsche Zêe. An den ôostkant wordt de zêe begrensd deur den archipel Nova Zembla (Joezjny-eiland en Severny-eiland), in 't nôordwestn deur Spitsbergn en in 't nôordôostn deur Frans Jozefland. 

## Geschiedenisse
De Barentszzêe is genoamd noa den Hollandsche zêevoarder (en  oentdekkingsreiziger) Willem Barentsz die in 1596 strandde up Nova Zembla. Moa lange tyd wierd de zêe Moermanskzêe (Russisch: *Moermanskoje more*) genoamd. 't Zuudôostelyk dêel tusschn d' eilandn Kolgoejev en Vajgatsj, ten nôordn van de Petsjoraboaie en ten zuudn van Nova Zembla wordt Petsjorazêe genoamd. D' êerste volledige bathymetrische koarte van de zêe wierd in 1933 gepubliceerd deur zêegeologe Maria Klenova. 

## Referensjes
*Akkoord Russn en Norn over Barentszzêe - trouw.nl
Libanon

**Libanon** (Arabisch: لبنان; *Libnān* of *Lubnān*), officieel de **Republiek Libanon** (الجمهورية اللبنانية‎; Al-Jumhūriyyah al-Lubnāniyyah), is e land in Zuudwest-Azië an d' ôostkust van de Middellandsche Zêe. 't Grenst in 't nôordn en ôostn an Syrië en in 't zuudn an Israël. 't Land is lid van d' Arabische Liga.
thumb|left|Koarte van Libanon
 
D' hoofdstad is Beiroet. Andere grôote steedn zyn Tripoli, Sidon, Tyrus, Nabatiye, Zahleh, Jounieh en Batroun. 

Libanon is oenderverdêeld in zes gouvernementn die were zyn oenderverdêeld in 25 districtn. De districtn zelve zyn ook oenderverdêeld in verschillige gemêentn met e groep steedn of dorpn. 
## Cultuur
UNESCO weirelderfgoed:
*Anjar
*Baalbek
*Byblos
*Tyrus
*Qadisha-valleie en 't Bus van de ceders van God (Heilige Valleie en Horsh Arz el-Rab)

Ofbeeldienge: Anjar - Cardo vu du nord 2.jpg |Ruïnes in Anjar
Ofbeeldienge: Baalbek-Bacchus.jpg|Tempel van Bacchus in Baalbek
Ofbeeldienge: Byblos Libanon 2003.JPG|Byblos
Ofbeeldienge: Tyre Triumphal Arch.jpg|Triomfboge in Tyrus
Ofbeeldienge: Qadisha.jpg|Qadisha-valleie
Bouwkundig erfgoed in De Moern

**Lyste van bouwkundig erfgoed in [[De Moern (België)|De Moern]]**:

## Externe koppelienge
*Erfgoed De Moern
Filipynn

De **Filipynn** (Filipyns: *Pilipinas*), officieel de **Republiek van de Filipynn** (Filipyns: *Republika ng Pilipinas*, Iengels: *Republic of the Philippines*), is 'n eylandstoat in Zuudôost-Azië. Den archipel bestoat uut 7.107 eylandn, verdêeld over drie belangryke groepn: Luzon, Visayas en Mindanao. 

In 't nôordn van de Filipynn over de Stroate Luzon ligt Taiwan, in 't westn over de Zuud-Chineesche Zêe ligt Vietnam, in 't zuudwestn over de Suluzêe ligt Maleisië ip 't eyland Borneo, in 't zuudn over de Celebeszêe ligt Indonesië en in 't ôostn ligt de Filipynsche Zêe en Palau. 
thumb|left|Koarte van de Filipynn
 
D' hoofdstad van de Filipynn is Manilla. Quezon City, Cebu en Davao zyn ander grote steedn. 't Land is oenderverdêeld in 18 regio's (achte in Luzon, viere in de Visayas en zesse in Mindanao). De regio's zyn oenderverdêeld in provinsjes mè gemêentn en steedn die were oenderverdêeld zyn in *barangays*. 

De Filipynn woarn 300 joar lank e Spoansche kolonie, toet dan z' in 1898 an 't ende van de Spoans-Amerikoanschn oorloge in Amerikoansche handn kwoamn. Ip 12 juni 1898 riep de Filipynsche revolutionaire bewegienge d' oenofhankelykheid uut, moa 't deurde nog toet 4 juli 1946 êer da 't zoverre was.   
## Cultuur
UNESCO weirelderfgoed:
*Maritiem park van de Tubbataha-riffn
*Barokkerkn van de Filipynn
*Rysterrassn van de Filipynsche Cordilleras
*Historische stad Vigan
*Nationaal park St. Paul's Subterranean River
*Mount Hamiguitan Range Wildlife Sanctuary

Ofbeeldienge:Tubbataha Shark.jpg |Tubbataha-riffn
Ofbeeldienge: Paoay Church Ilocos Norte.jpg|Kerke San Agustín in Paoay
Ofbeeldienge: Rice Terraces Banaue.jpg|Rysterrassn van de Filipynsche Cordilleras by Banaue
Ofbeeldienge: Vigan, Heritage City of the Philippines.jpg|Historische stad Vigan
Ofbeeldienge: Puerto Princesa Underground River.jpg|Ingank van de Puerto Princesa Underground River
Bouwkundig erfgoed in Eernegem

**Lyste van bouwkundig erfgoed in [[Eernegem]]**:

## Externe koppelienge
*Erfgoed Eernegem
## Kykt ook noa
*Bouwkundig erfgoed in Ichtegem
Thailand

**Thailand**, officieel 't **Keunienkryk Thailand** (Thai: ราชอาณาจักรไทย, RTGS: *Ratcha Anachak Thai*), vo 1939 **Siam** genoamd, is e land in Zuudôost-Azië. 

't Wordt in 't westn begrensd deur Myanmar en d' Andamansche Zêe, in 't nôordôostn deur Laos, in 't ôostn deur Cambodja, in 't zuudôostn deur de Golf van Thailand en in 't uuterste zuudn deur Maleisië.
thumb|left|Koarte van Thailand 
 
D' hoofdstad van Thailand is Bangkok. Ênigte andere grôote steedn zyn Hat Yai, Chiang Mai, Nakhon Ratchasima, Phitsanulok, Pattani en Surat Thani. Belangryke kustplekkn zyn Hua Hin, Cha-am, Pattaya en Phuket. 

Administratief is Thailand oenderverdêeld in 76 *changwats* (provinsjes) die oenderverdêeld zyn in 642 *amphoe* (districtn) en 78 *King amphoe* (subdistrictn). De subdistrictn zyn were oenderverdêeld in 7236 *tambon* (gemêentes) die were oenderverdêeld zyn in 55.746 *moo baan* (dorpn) en 123 *tesaban* (steedn).

## Cultuur
UNESCO weirelderfgoed:
*Historische stad Sukhothai en dermee verboendn historische steedn
*Historische stad Ayutthaya
*Wildpark Thungyai Huai Kha Khaeng
*Archeologisch Ban Chiang
*Dong Phayayen-Khao Yai busschn

Ofbeeldienge:Wat Sa Si EastView.jpg | Wat Sa Si, Boeddhistische tempel (wat) in 't historisch park Sukhothai 
Ofbeeldienge: Wat Phra Phai Luang.jpg|Wat Si Sawan, Sukhothai
Ofbeeldienge: Ayutthaya Thailand 2004.jpg|Wat Chaiwatthanaram, Ayutthaya
Ofbeeldienge: B570119-A-0431.JPG| Archeologisch Ban Chiang
Pakistan

**Pakistan** (Urdu: پاكستان‎: *Pākistān*), officieel d' **Islamitische Republiek Pakistan** (Urdu: اسلامی جمہوریۂ پاكستان‎: *Islāmī Jumhūriyah-yi Pākistān*), is e land in Zuud-Azië.

Pakistan èt e kustlyne van 1.046 kilometer in 't zuudn langst d' Arabische Zêe en de Golf van Oman en 't grenst in 't ôostn an Indië, in 't westn an Afghanistan, in 't zuudwestn an Iran en in 't nôordoôostn an China. 
thumb|left|Koarte van Pakistan
 
D' hoofdstad is Islamabad. Pakistan bestoat uut 4 provinsjes (Beloetsjistan, Khyber-Pakhtunkhwa, Punjab en Sindh),  2 territoria (Hoofdstedelyk Territorium Islamabad en Federoal territorium) en twêe omstreedn gebiedn in Kasjmir (Azad Kasjmir en Gilgit-Baltistan).

Pakistan makte vroeger t' hope met Indië en Bangladesh dêel uut van Brits-Indië.
## Cultuur
UNESCO weirelderfgoed:
*Archeologische ruïnes van Mohenjo-daro
*Taxila
*Boeddhistische ruïnes van Takht-i-Bahi en angrenznde stadsrestn van Sahr-i-Bahlol
*Historische monumentn in Makli, Thatta
*Fort en Shalimar-hoovn in Lahore
*Fort Rohtas

Ofbeeldienge: Mohenjodaro Sindh.jpeg|Archeologische ruïnes van Mohenjo-daro in Sindh
Ofbeeldienge: Double-Headed Eagle Stupa at Sirkap 08.jpg|Taxila site in Punjab
Ofbeeldienge: Tomb 1 Thatta.jpg|Graftombe in Thatta
Ofbeeldienge: Shalamar Garden July 14 2005-First pavilion on first level.jpg | Shalimar-hoovn in Lahore
Ofbeeldienge: Rohtas fort main gate with blue sky.JPG | Fort Rohtas
Pompeschyter

thumb|''De Pompeschyter''' in 't wandelpark van Daisel
De **Pompeschitter** is e bêeld da in 't gemêentelik park 't Torreke van Daisel stoat. 't Verhoal behunt mèt den avondmarkt de 15 augustus wanjeer dat de prumn geplukt wordn en der pruimtoarte gegetn wordt. [moet nog vertaalt worden vanaf hier] Ons hoofdpersonage had er beetje te veel van op met een combinatie van te veel pintjes waardoor zijn stoelgang iets te vlot ging. De weg naar huis was te lang waardoor hij een pomp heeft moeten gebruiken
Limiet

In de wiskunde is e **limiet** e weirde die deur e functie in 't oneindige kan wordn benoaderd. De Griekn gebruuktn da begrip al vo 't uppervlak van e cirkelschyve te berekenn. 't Is e vrêed belangryk begrip vo d' analyse van functies. Nen oop andere begripn, lik differentieern en integreern, zyn gedefinieerd volgens 't limietbegrip.

In formules wordt e limiet geweunlyk geschreevn lyk:
: \lim_{n \to c}f(n) = L 

G'et verschillende sôortn limietn, lik de limiet na links of na reks, de limiet na oneindig of min oneindig en nog nen oop andere.  

## Limietn na links en na reks
### Limiet na links

Definitie: Stel da je nen 'a' et (e reëel getal) en e reële functie 'f' me ma êen veranderlykn. 
E reëel getal 'L' is de linkse limiet van 'f' vo x noar 'a' alleen ma als er vo elk reëel getal boovn nul ε een reëel getal boovn nul δ besta zoda elken x (deel van de definitie van f) da kleiner is of 'a', f(x)-L in absolute weirde minder is of ε als jen x groter is of a-δ.

### Limiet na reks

Definitie: Stel da je nen 'a' et (e reëel getal) en e reële functie 'f' me ma êen veranderlykn. 
E reëel getal 'L' is de rekse limiet van 'f' vo x noar 'a' alleen ma als er vo elk reëel getal boovn nul ε een reëel getal boovn nul δ besta zoda elken x (deel van de definitie van f) da groter is of 'a', f(x)-L in absolute weirde minder is of ε als jen x groter is of a+δ.
Lege verzoamelienge

upright=0.6|thumb|Symbool vo de lege verzoamelienge
De **lege verzoamelienge** is e wiskundige verzoamelienge die gin elementn bevat.
Cartesisch product

Et **cartesisch product** A x B van twi verzoameliengen is de verzoamelienge van olle koppels (*a*,*b*) woavan da *a* uut de verzoamelienge A komt en *b* uut de verzoamelienge B.

;Vôorbeeld
Vo A =\{a_1, a_2\} en B =\{b_1, b_2, b_3\}, is:
:A \times B = \{(a_1,b_1),(a_1,b_2),(a_1,b_3),(a_2,b_1),(a_2,b_2),(a_2,b_3)\}.

't Cartesisch product is genoemd noa de Fransche filosoof en wiskundign René Descartes.
Verzoameliengeleer

thumb|E venndiagram illustreert de deursnee van twêe verzoameliengn
De **verzoameliengeleer** is e leer binnen de wiskunde die em bezighoudt met verzoameliengn.
Wiskunde

thumb|Wiskunde uutgeleid ip e bord
**Wiskunde** is e formele weetnschap die oender mêer getalln, patrôonn en structeurn bestudeert. Wiskunde komt vôort vanuut telln en rekenn moar is vandoage vele mêer of dat allêne.
Weetnschap

[thumb|De schole van Athene deur [Rafaël]]
**Weetnschap** is in feite olle geordende menschelyke kennisse die  me bezittn ip e bepoald gebied en de systemoatische maniere woarip da me mêer kennisse kunn verkrygn. Vôorbeeldn noa bestudeerd gebied zyn de gêestesweetnschappn, nateurweetnschappn, cultuurweetnschappn en  formele weetnschappn.
Taiwan

**Taiwan**, officieel de **Republiek China** (Chinees: 中華民國; pinyin: Zhōnghuá Minguo), is e soevereine stoat in Ôost-Azië. 't Bestoat uut 't eyland Taiwan, 't grotste eyland van 't land die 99% van 't groendgebied besloat en kleindere eylandjes lyk de Penghu-eylandn, de Kinmen en de  Matsu-archipel.

Toet 't ende van de Twidde Weireldoorloge was Taiwan e Japaneesche kolonie,  internationaal *Formosa* genoemd. Achter den oorloge is Taiwan overgedreegn an China. Alhoewel da Taiwan al in 1895 d' oenofhankelykheid ipeiste en een eign constitutionele democratie vormt, wordt da deur China toet ip den dag van vandoage betwist. De communistische  regerienge noemt Taiwan een ofvallige provinsje van de Volksrepubliek China.

Taiwan ligt in d' Ôost-Chineesche Zêe, ten ôostn van 't Chinees vasteland, ten zuudwestn van Japan en ten nôordôostn van de Filipynn. 
thumb|left|Koarte van Taiwan
 
D' hoofdstad is Taipei. Andere grôte steedn in Taiwan zyn: Kaohsiung, Xindian, Xinzhuang, Zhongli, Hsinchu, Hualian, Taichung, Zhanghua, Jiayi, Tainan,  Pingdong en Taitung.

Ofbeeldienge: Taipei,_Taiwan_CBD_Skyline.jpg |Zicht ip Taipei
Ofbeeldienge: Lungshan temple taipei taiwan.jpg|Mengjia Longshan tempel in Taipei
Ofbeeldienge:Ddm 2004 027 Kaohsiung Harbor.jpg| Hoave van Kaohsiung
Dêelverzoamelienge

thumb|E venndiagram van verzoamelienge A die e dêelverzoamelienge is van B.
E **dêelverzoamelienge** van e bepoalde verzoamelienge is e verzoamelienge die e dêel is van die verzoamelienge.

At olle elementn van e verzoamelienge A dêel uutmoakn van e verzoamelienge B, ton noemn we A e dêelverzoamelienge van B. Twi dêelverzoameliengn A en B zyn moa gelykig ot A en B dezeste elementn een.
Fruut

thumb|280px|Fruut
thumb|280px|Fruutkroam in Barcelona
**Fruut** is de noame vor e dêel eetboare vruchtn van plantesôortn. 't Groeit over 't algemêen an e bôom. Sommigste sôortn groein ook an e struuke (broambeiers, tomattn) of e plante (banann).
Citroen

De **citroen** (*Citrus limon*) is e gilwe citrusvrucht met e zeure smoake die groeit an e boom. 
## Uutzicht
Citroens zyn langwerpig van vorm,  8 à 12&nbsp;cm lank met e puntig uutende. Êest zyn ze groen moa ze kommn geel on ze rype zyn. Z' èn e dikke, zeure peele die olie bevat met e styf stravve reuke. Ze groein an e boom die hêel 't joar deure groen bluuft en 80 joar oed kan kommn.
## Verspreidienge
Citroens kommn van ôorsproeng uut de moessongebiedn in Zuudôost-Azië moar ook 't gebied roend de Middellandsche Zêe èt e perfect klimoat vo citrusvruchtn.
## Gebruuk
De citroen bevat vele vitamine C. Citroensap wordt gebruukt vo limonade, frisdrank en cocktails te moakn en vo smoake te geevn in gerechtn, in marinades moar ook in patisserie lyk cake. Ook de geraspte citroenpeele wordt doavôorn gebruukt. 

Uut de peele wordt een etherische olie geperst die gebruukt wordt in parfum, cosmetica, kortndrank en spekkn.

De voediengsweirde van 100 gram citroen is:

In fruutsalade is citroen styf geschikt vo bruunverkleurienge van d' andere vruchtn, lyk appels en banann, teegn te goan.

Ofbeeldienge:Zitronen abends.jpg|Citroenboom
Ofbeeldienge: VM 0197 Stratford - lemon tree flower.jpg|Blomme van de citroenboom
Sesam

**Sesam** (*Sesamum indicum*) is e plante van de familie Pedaliaceae die gekwêekt wordt vor eur eetboar zoad.
## Verspreidienge
Sesam is êen van d' oudste cultuurplantn ter weireld. 't Wordt al duuzende joarn gekwêekt in 't twêestroomnland tusschn den Eufroat en de Tigris, in Indië en in Afrika. Loater kwam de plante ook in China, Japan en 't Middellãnds-Zêegebied terechte. Den dag van vandoage zyn de belangrykste productielandn Turkeye, Indië, China, Ecuador, Honduras, Nicaragua en Mexico.
## Uutzicht en kwêek
Sesamplantn èn e lange, rechte stiengel die 2 m hoge kan kommn en z' èn lange, ovoale bloarn. Ze krygn witte of wynrôoie blommetjes. Oengeveer twoalf weekn  achter 't uutzoain zyn de zoadn rype. Ze zyn à peu près 2&nbsp;mm grôot en ze zittn in  lange zoadcapsules. De plantn wordn ofgesneen en in bundels gedroogd. Styf troage goan de capsules oopn en valt 't sesamzoad deruut.

Sesamzoad bevat 50% olie die bykan allêene bestoat uut mêervoudig oenverzoadigde vetzeurn, 20-40% eiwit en vele vitamine E, calcium, yzer,  magnesium,  lecithine en niacine. 
## Gebruuk
Sesam wordt zowel in de geneeskunde of in de keukn gebruukt. Sesamzoad èt e neutachtige, zoête smoake. 't Wordt in Europa surtout gebruukt in brôod, pistolets, muesli en groanreepn. In d' Azioatische en ôostersche keukn wordn vlêes en vis in e knapperige sesamkaste gebakkn, groênsels ip smoake gebrocht mè gomasio (gerôosterd sesamzoad gemiengeld mè zêezout), soepe gekruud mè tahin (e pate van gemoaln sesamzoad) en allerhande zoête gerechtn gerêed gedoan mè  sesamzoad. 

Ofbeeldienge:Sesamum indicum fructus.jpg |Zoadcapsules
Ofbeeldienge:Sesame(zbior).jpg|Gedroogde bundels
Ofbeeldienge:Sesame-Seeds.jpg |Sesamzoad
Eufroat

thumb|Koarte van den Eufroat en de Tigris
Den **Eufroat** (Arabisch: الفرات, *Al Foerat*, Turks: *Fırat*, Oudgrieks: Εὐφράτης) is de belangrykste riviere in 't Middn-Ôostn.

De riviere èt e lengte van 2735 kilometer. Eur stroomgebiêd is 673.000&nbsp;km². De riviere begunt in nôordôost-Turkeye en stroomt via Syrië noar Irak, woar da ze te nôordn van Basra t'hopevloeit met de Tigris en vanof doar noemn de t'hopegevloeide riviern *Sjatt al-Arab*. De verênigde riviere moendt ton uut deur moerasachtig gebiêd via Abadan in de Perzische Golf.  De riviere is slicht bevoarboar. Tusschn december en moarte is ze somtyds moa 60&nbsp;cm diêpe. In den Eufroat zyn verschillige  stuwdammn angeleid. 

't Gebiêd tusschn den Eufroat en de Tigris, Mesopotamië genoamd  of *Twêestroomnland*, was den ôorsproeng van verschillige oude beschoaviengn, lyk de Sumerische, de Babylonische en d' Assyrische. 

Ofbeeldienge:Footbridge in Halfeti.jpg|Den Eufroat in Turkeye
Ofbeeldienge:ArRaqqahEuphrates.jpg|Den Eufroat in Syrië
Ofbeeldienge: The Euphrates River-Iraq.jpg|Den Eufroat in Irak
Busschn van d' ooglandn van Newfoundland

[thumb|Liggienge van d' ekostreeke in [Noord-Amerika.]]
[thumb|Liggienge van boreoale busschn in de [Weireld|weirld.]]
thumb|Bergn Long Range in ‘t Nasjonoal Park Gros Morne in westlik Newfoundland, gezien vanof de Vyvre Western Brook.

De **busschn van d' ooglandn van Newfoundland**, geleegn in Kanada, zyn 'n ekostreeke uut d' ekozôone *[[Nearctis]]* vôgnst de Weirld Nateur-Stichtienge (WWF) . D' ippervlakte van d' ekostreeke besloa 1 631 692 êktoarn . Ze maakn dêel uut van 't bioom de boreoale busschn of de tajga.

## Beschryvienge
De busschn van die streeke liggn mêesta tusschn 300 en 700 meetrs boovn de zêespêegle . Ze zyn omriengd deur d' ekostreeke Boreoale busschn in ôostlik Kanada. De groend is gekenmerkt deur rechte, ruuwe Palaeozoiesche en Prekambriesche rotsn, in 't algemêen oenbegruujd of mê spleetn .

## Kliemoat
De wientrs zyn koed en dr is veele snêew, en de zoomrs zyn fris. De streeke oentvangt joarliksch gemiddeld tusschn 1 000 en 1 400 millimeetrs neerslag .

Gemiddelde joarliksche temprateure: 4&nbsp;°C;
Spreidienge van de gemiddelde zoomre temprateure: 11,5&nbsp;°C toe 12&nbsp;°C;
Spreidienge van de gemiddelde wientre temprateure: -3,5&nbsp;°C to -4&nbsp;°C.

.

## Plantn en bêestn
thumb|Snêewschoe-oaze in de zoomre.
thumb|Snêewschoe-oaze in de wientre.
De streeke bevat boreoale busschn mê dwergvormn van zwarte sparre (*Picea mariana*) en boalsm-denne (*Abies balsamea*), dwerg-kalmia (*Kalmia polifolia*), en verschillnde sôortn mossn. Verschillnde gemienglde altydgroene en bladverlieznde struukn zyn te vienn in blootgestelde platsn.

De pool-oaze (*Lepus arcticus*) wordt in die streeke gevoenn. 't Is de zuudlikste grenze van undre leefgebied .

Andre sôortn die vôornkommn :
* Kanadeesche ganze (*Branta canadensis*)
* Ameriekoansche oehoe (*Bubo virginianus*)
* Bruunkoppige koeveugl (*Molothrus ater*)
* Snêewschoe-oaze (*Lepus americanus*)
* Karieboe (*Rangifer tarandus*)
* Rôo vos (*Vulpes vulpes*)
* Martre van Newfoundland (*Martes americana atrata*)

## Beschermienge
De streeke wordt bedreigd deur e toenoame van oetkappery vo werk-oet en vo de pulp- en papier-nyvereid. Ip oogre liggiengn zyn dr mêesta bedreigiengn deur myne-uutboatienge en uutgroavienge van graniet. Andre bedreigiengn zyn teweegegebrocht deur de veele verplatsiengn mê terring-woagns, die in sommigte streekn e ploage zyn .

80 toe 90 ten oenderd van de streeke wordt vor oengerept anziene. Grôote gebiedn zyn beschermd. Dedeeze zyn:
**Gros Morne National Park*: Bevat ooge liggiengn, is te vienn in 't Westn van Newfoundland, en besloat 1 942&nbsp;km2 beschermd gebied.
**King George IV Ecological Reserve*: Ook in 't Westn geleegn, besloat die streeke 19&nbsp;km2 beschermd gebied.
**Barachois Pond Provincial Park*: Geleegn in zuudwestlik Newfoundland, is da gebied 34,97&nbsp;km2 grôot .

## Zied ook noa

## Eksterne koppliengn
* Newfoundland Highland forests (''The Encyclopedia of Earth''). 
* Map

## Verwyziengn
Maleisië

**Maleisië** (Maleis: *Malaysia*) is e land in 't zuudôostn van Azië. 't Wordt gescheid deur de Zuud-Chineesche Zêe in twêe aparte dêeln, West-Maleisië of 't Maleisisch schiereiland en Ôost-Maleisië of Maleisisch Borneo. 't Maleisisch schiereiland grenst in 't nôordn an Thailand. Ôost-Maleisië ligt ip 't eiland Borneo en grenst an Brunei in 't nôordn en Indonesië in 't zuudn.
thumb|left|Koarte van Maleisië
 
D' hoofdstad is Kuala Lumpur moa 't administratief center is de nieuwe stad Putrajaya. Andere steedn zyn George Town, Ipoh, Kota Kinabalu, Kuantan, Kuching en Tanah Rata. Maleisië bestoat uut dertiên dêelstoatn (*Negeri*) en drie federoale territoria (*Wilayah Persekutuan*).

## Cultuur
UNESCO weirelderfgoed:
*Park Gunung Mulu
*Park Kinabalu
*Melaka en George Town, twêe historische steedn van de Stroate van Melaka
*Archeologische erfenisse van de Lenggongvalleie

Ofbeeldienge: Mulu.JPG |Gunung Mulu
Ofbeeldienge: Kinabalu Sabah Borneo Kampong Kundasang 2.jpg |Berg Kinabalu
Ofbeeldienge: Malacca Dutch Christ Church.jpeg|Kerke van Melaka
Ofbeeldienge: Khoo Kongsi Clan House, Georgetown, Penang.jpg|Leong San Tong Khoo Kongsi of Khoo Kongsi Clan House in George Town, Penang