open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tàu điện München

**Tàu điện München** () là xe điện ở thành phố München. Nó được điều hành bởi Công ty vận tải hành khách München (MVG) và là một thành viên của Hiệp hội Vận tải hành khách và Giá vé München (MVV).

Tàu điện München bắt đầu hoạt động vào ngày 21 tháng 10 năm 1876 trên đoạn đường từ Promenadeplatz đến Burgfrieden-Maillingerstraße. Ban đầu nó được kéo bởi những con ngựa, hoạt động được điện hóa dần dần từ 1895 cho tới 1918, các con ngựa được thay bằng các đầu tàu điện. Mạng lưới đường từ từ được mở rộng, rộng nhất là vào năm 1966 với 134&nbsp;km. Tàu điện ngầm München (U-Bahn) được khai mạc 1971 dần dần thay thế các tuyến Tàu điện München trong những năm sau đó. Năm 1986, Hội đồng thành phố München quyết định giữ tàu điện, do đó mạng lưới xe điện một lần nữa lại được mở rộng kể từ 1996.

Trên một mạng lưới đường có chiều dài 79&nbsp;km Tàu điện München, có mười ba tuyến, dự kiến tối đa 91 chiếc chạy cùng lúc trong tổng cộng 108 xe điện (tính đến tháng 5 năm 2014). Trong năm 2013, 105 triệu được vận chuyển từ tổng số 544 triệu hành khách MVG bằng xe điện, tương đương với 19 phần trăm. Với bốn tuyến đêm, 108 trong tổng số 166 trạm hoạt động suốt ngày đêm.

## Chú thích
Hosseusia

**Hosseusia** có thể là:

* Chi bướm *[[Hosseusia (Geometridae)|Hosseusia]]* thuộc họ Geometridae.
* Chi nấm *[[Hosseusia (Lecanoromycetes)|Hosseusia]]* thuộc họ Lecanoromycetes.
David J. Thouless

**David J. Thouless** (21 tháng 9 năm 1934 – 6 tháng 4 năm 2019) là một nhà vật lý vật chất ngưng tụ người Anh.

Tháng 10 năm 2016, ông đã được Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển đã trao giải Nobel Vật lý cùng với hai khoa học người Anh khác: Duncan Haldane và John M. Kosterlitz. Giải Nobel Vật lý năm 2016 vinh danh bộ ba nhà khoa học cho khám phá của họ từ những thập niên 80 của thế kỷ trước. Những khám phá này đã giúp nhân loại mở ra cánh cửa của một thế giới vật chất bí ẩn. Trong đó, mọi thứ có thể tồn tại ở những trạng thái kì lạ, khác hẳn với những gì chúng ta thấy thường ngày.

## Tác phẩm nổi bật
*J. M. Kosterlitz & D. J. Thouless, "Ordering, metastability and phase transitions in two-dimensional systems", Journal of Physics C: Solid State Physics, Vol. 6 pages 1181-1203 (1973)
* D. Thouless, M. Kohmoto, M. Nightingale & M. den Nijs, "Quantized Hall Conductance in a Two-Dimensional Periodic Potential", Phys. Rev. Lett. 49, 405 (1982).
* Topological Quantum Numbers in Nonrelativistic Physics, World Scientific Publishing Co. Pte Ltd, 1998
* The quantum mechanics of many-body systems (Pure and applied physics series), Academic Press, 1972

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Professor David Thouless MA, PhD, FRS  trên trang Trinity Hall Cambridge
* David J. Thouless – Facts Nobelprize.org. Nobel Media AB 2014. Web. 5 Oct 2016
John M. Kosterlitz

**John M. Kosterlitz** là một nhà vật lý học người Anh. Ông là giáo sư vật lý tại Đại học Brown và con trai của nhà hóa sinh học Hans Kosterlitz.

Tháng 10 năm 2016, ông đã được Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển đã trao giải Nobel Vật lý cùng với hai khoa học người Mỹ gốc Anh khác là Duncan Haldane và David Thouless trong lĩnh vực vật lý vật chất ngưng tụ. Giải Nobel Vật lý năm 2016 vinh danh bộ ba nhà khoa học cho các lý thuyết giải thích của họ từ những thập niên 80 của thế kỷ trước về trạng thái kỳ lạ của vật chất ở vật liệu 2 chiều (bên trong những lớp phim màng cực mỏng hay trên bề mặt vật liệu) và hiện tượng pha tô pô (như các chất cách điện tô pô).

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Lars Onsager recipient 2000
*Launch of Kosterlitz Centre in Aberdeen 2010
*Research profile at Brown University
Xe buýt ngựa kéo

**Xe buýt ngựa kéo** (, ) là một chiếc xe lớn, được ngựa kéo dùng để vận chuyển hành khách trước khi có các loại xe cơ giới. Nó được sử dụng chủ yếu trong những năm cuối thế kỷ 19 ở cả Hoa Kỳ và Châu Âu, và là một trong những phương tiện giao thông phổ biến nhất ở các thành phố. Trong thời đại chính của **xe buýt ngựa kéo**, nhiều xe trong số đó là xe buýt hai tầng. Trên tầng trên, không có mái che, các băng ghế dọc được bố trí quay lưng vào nhau.

Xe buýt ngựa kéo nếu nhỏ hơn, được duy trì thường hơn tại những ngôi nhà lớn ở miền quê (và bởi một số khách sạn và các công ty đường sắt) để chuyên chở nhân viên và hành lý đến và đi từ các ga đường sắt. Đặc biệt phổ biến khoảng 1870-1900, những chiếc xe này được biết đến như một *[[xe buýt]] [[Tư nhân hóa|tư nhân]]* (*private omnibus*) hoặc *[[xe buýt]] [[nhà ga]]* (*Station Bus*); những chiếc xe này thường chứa 4-6 hành khách bên trong, có chỗ cho hành lý (và đôi khi có thêm chỗ ngồi) trên nóc.

## Tham khảo
Duncan Haldane

**Frederick Duncan Michael Haldane** FRS (sinh 14 tháng 9 năm 1951) là một nhà vật lý người Scotland-Slovenia là giáo sư Eugene Higgins vật lý tại khoa vật lý của Đại học Princeton ở Hoa Kỳ, và một giáo sư thỉnh giảng tại Viện vật lý lý thuyết Perimeter. Ông đã giành được trao giải Nobel vật lý năm 2016 cùng với David J. Thouless và John Michael Kosterlitz.

Giải Nobel vật lý được trao cho ba vị này cho khám phá về mặt lý thuyết của họ của hiện tượng chuyển pha tô pô và pha tô pô ở vật chất.
## Tham khảo
Paragonia (Geometridae)

***Paragonia*** là một chi bướm trong họ Geometridae.

## Các loài
* *[[Paragonia arbocala]]*
* *[[Paragonia comiciata]]*
* *[[Paragonia cruraria]]*
* *[[Paragonia densicornis]]*
* *[[Paragonia inornata]]*
* *[[Paragonia lanuginosa]]*
* *[[Paragonia nummularia]]*
* *[[Paragonia oedipodaria]]*
* *[[Paragonia pardipennaria]]*
* *[[Paragonia planimargo]]*
* *[[Paragonia procidaria]]*
* *[[Paragonia pubicornis]]*

## Chú thích

## Tham khảo
*
Chung kết UEFA Europa League 2013

**Chung kết UEFA Europa League 2013** là trận đấu cuối cùng của UEFA Europa League 2012–13, mùa giải thứ 42 của giải bóng đá cấp câu lạc bộ cao thứ hai châu Âu được tổ chức bởi UEFA, và là mùa thứ 4 kể từ khi đổi tên từ UEFA Cup sang UEFA Europa League. Trận đấu được diễn ra trên sân vận động Amsterdam Arena ở Amsterdam, Hà Lan, vào ngày 15 tháng 5 năm 2013, between Portuguese side Benfica and English side Chelsea. Chelsea giành chiến thắng 2–1 qua đó lần đầu vô địch giải đấu.

Chelsea là đương kim vô địch UEFA Champions League đầu tiên thi đấu tại UEFA Europa League ở mùa giải kế tiếp, sau khi trở thành đương kim vô địch Champions League đầu tiên bị loại từ vòng bảng. Với việc giành chiến thắng, họ trở thành đội đầu tiên vô địch Champions League rồi vô địch Europa League ở mùa giải kế tiếp. Chelsea trở thành câu lạc bộ thứ tư, sau Juventus, Ajax và Bayern Munich, giành được cả ba danh hiệu cấp câu lạc bộ của UEFA, trước đó họ giành UEFA Champions League năm 2012, và Cúp C2 châu Âu năm 1971 và 1998. Chelsea cũng là câu lạc bộ đầu tiên kể từ sau Manchester United tại Chung kết Cúp C2 châu Âu 1991 giành một danh chức vô địch một giải đấu châu Âu mà không sử dụng quyền thay người.

Với việc giành chức vô địch giải đấu, Chelsea giành một suất tham dư Siêu cúp châu Âu 2013 gặp đội vô địch UEFA Champions League 2012–13, Bayern Munich.

## Đường tới chung kết

*Ghi chú: Tất cả các kết quả dưới đây, hai đội lọt vào chung kết được tính trước.*

|bgcolor=#c1e0ff|Xếp hạngchung cuộc
|colspan=4 valign=top|**Xếp thứ ba Bảng E Champions League**

|}
|-bgcolor=#c1e0ff
|Đối thủ
|Tổng tỉ số
|Lượt đi
|Lượt về
|Vòng loại trực tiếpEuropa League
|Đối thủ
|Tổng tỉ số
|Lượt đi
|Lượt về
|-
|align=left| Bayer Leverkusen
|3–1
|1–0 (K)
|2–1 (N)
|bgcolor=#c1e0ff|Vòng 32 đội
|align=left| Sparta Prague
|2–1
|1–0 (K)
|1–1 (N)
|-
|align=left| Bordeaux
|4–2
|1–0 (N)
|3–2 (K)
|bgcolor=#c1e0ff|Vòng 16 đội
|align=left| Steaua București
|3–2
|0–1 (K)
|3–1 (N)
|-
|align=left| Newcastle United
|4–2
|3–1 (N)
|1–1 (K)
|bgcolor=#c1e0ff|Tứ kết
|align=left| Rubin Kazan
|5–4
|3–1 (N)
|2–3 (K)
|-
|align=left| Fenerbahçe
|3–2
|0–1 (K)
|3–1 (N)
|bgcolor=#c1e0ff|Bán kết
|align=left| Basel
|5–2
|2–1 (K)
|3–1 (N)
|}

## Trận đấu
### Đội hình
Eden Hazard của Chelsea không thể tham gia trận chung kết do không kịp bình phục chấn thương gân kheo mà anh gặp phải trong trận thắng 2–1 của Chelsea trước Aston Villa tại Premier League ngày 11 tháng Năm.
Ba cầu thủ đối mặt với đội bóng cũ: Nemanja Matić của Benfica, người chuyển đến từ Chelsea, David Luiz và Ramires, chuyển đến từ Benfica.

### Chi tiết

### Số liệu thống kê



## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*2012–13 UEFA Europa League, UEFA.com
*2013 final: Amsterdam Arena, UEFA.com
Celonoptera mirificaria

***Celonoptera mirificaria*** là một loài bướm trong họ Geometridae. Chúng được mô tả lần đầu vào năm 1862 bởi Lederer. Loài này thường xuất hiện ở châu Âu.
## Chú thích

## Tham khảo
*
António Guterres

**António Manuel de Oliveira Guterres** ( , ; sinh ngày 30 tháng 4 năm 1949) là một chính khách người Bồ Đào Nha, cựu Thủ tướng Bồ Đào Nha, hiện là Tổng thư ký Liên Hợp Quốc thứ 9 từ ngày 1 tháng 1 năm 2017.

## Tiểu sử
Guterres sinh năm 1949 ở Lisbon. Ông có bằng kỹ sư và cử nhân vật lý, ngoài tiếng mẹ đẻ, ông còn nói lưu loát tiếng Anh, Pháp và Tây Ban Nha. Sau khi tốt nghiệp năm 1971, thì theo nghề giảng dạy. Đến năm 1974, ông gia nhập Đảng Xã hội Bồ Đào Nha và trở thành chính trị gia chuyên nghiệp. Năm 1995, sau khi được bầu làm Tổng thư ký Đảng Xã hội, trở thành Thủ tướng Bồ Đào Nha cho đến năm 2002. Năm 2005, Guterres trở thành Cao ủy của Liên Hiệp quốc về người tị nạn và đảm nhiệm vị trí này trong 10 năm.

Tuy Guterres là một Đảng viên của Đảng Xã Hội Bồ Đào Nha và là chính khách với nhiều vị trí quan trọng khác nhau, nhưng ông vẫn giữ tôn giáo của mình là đạo Công giáo. Ông là một trong các sáng lập viên của Grupo da Lux (Nhóm Ánh Sáng) do Dòng Phanxicô yểm trợ. Nhóm Grupo da Lux được thành lập đầu thập niên 1970, khi Guterres là sinh viên Đại học Lisboa. Nhóm này giúp đỡ cho các người nghèo tại thủ đô của Bồ Đào Nha. Trong số các thành viên bạn ông cùng làm việc trong nhóm này, có Marcelo Rebelo de Sousa, hiện là Tổng thống Bồ Đào Nha.

Guterres ngoài ra là thành viên Câu lạc bộ Madrid, một liên minh hàng đầu của các cựu tổng thống và cựu thủ tướng trên toàn thế giới, mục đích chính là để làm việc chung và thúc đẩy tiến trình dân chủ.

Ông Guterres cũng là quan chức đứng đầu Chính phủ một quốc gia thứ hai trở thành Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc - chức vụ vốn chủ yếu được dành cho cựu Ngoại trưởng các nước và cũng là người theo Chủ nghĩa xã hội thứ hai giữ chức vụ này.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Alrababa'h, Ala'; Jarrar, Ghazi (ngày 18 tháng 8 năm 2013). "Syrian Refugees: Time To Do The Right Thing". Sharnoff's Global Views. Truy cập ngày 2 tháng 9 năm 2013.
Tiếng Thượng Arrernte

**Tiếng Arrernte** hay **Aranda** (), chính xác hơn là **tiếng Thượng Arrernte**, là một dãy phương ngữ được nói tại và quanh Alice Springs (*Mparntwe* trong tiếng Arrernte) tại Lãnh thổ Bắc Úc, Úc. Tên ngôn ngữ này đôi khi cũng được viết là *Arunta* hoặc *Arrarnta*.

## Các dạng

Các dạng tiếng Thượng Arrernte được liệt kê dưới đây:

*Alyawarr (Alyawarra), được nói bởi người Alyawarre
*Anmatjirra (Anmatyerre)
*Antekerrepenhe (Andegerebinha)
*Ayerrerenge (Ayerreyenge)
*Đông Arrernte (Ikngerripenhe) và Trung Arrernte (Mparntwe Arrernte; đông của Alice Springs)
*Tây Arrernte (Akarre, Tyuretye Arrernte, Arrernte Alturlerenj; tây của Alice Springs)

Có những tranh luận giữa các nhà ngôn ngữ học và giữa chính những người Aranda, rằng liệu những dạng này là phương ngữ tiếng Arrernte, hay là những ngôn ngữ riêng biệt. Tuy vây, tiếng Hạ Arrernte rõ ràng là ngôn ngữ riêng biệt.

## Ngữ âm

### Phụ âm

 được mô tả là âm ngạc mềm () bởi , trong khi  xem nó là âm lưỡi gà ().

Âm tắc không bật hơi. Âm tắc tiền mũi hóa đều hữu âm; âm mũi tiền tắc vô thanh khi tắc.

### Nguyên âm

Mọi phương ngữ hay dạng đều có .

### Chính tả
Phép chính tả tiếng Arrernte không viết  đầu từ, và thêm *e* vào cuối mọi từ.

## Ngữ pháp

Tiếng Arrernte có cấu trúc từ tương đối tự do nhưng thiên về SOV (chủ-tân-động).

### Đại từ

Những phần cơ thể chỉ cần đại từ phi sở hữu, dù những người nói còn trẻ thường vẫn cho cách sở hữu vào (e.g. *akaperte ayenge* hay *akaperte atyinhe* 'đầu tôi').

## Ngôn ngữ
Tiếng Arrernte có một hệ thống ngôn ngữ ký hiệu phát triển.

## Trong trường học và xã hội

Trong hầu hết trường tiểu học tại Alice Springs, học sinh (bất kể sắc tộc) được dạy tiếng Arrernte như một môn học bắt buộc, song song với tiếng Pháp hoặc tiếng Indonesia. Thêm vào đó, trường trung học Alice Springs cho phép học sinh chọn học môn tiếng Arrernte, ngôn ngữ này cũng được dạy tại Đại học Centralian.

Nhiều nơi làm việc ở Alice Springs cũng yêu cầu người xin việc biết ít nhất là tiếng Arrernte cơ bản để có thể giao tiếp hiệu quả với người Arrernte bản địa.

## Ví dụ

## Chú thích

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Liên kết ngoài
*Omniglot.com
*Ngôn ngữ
*Keeping The Aboriginal Language Strong
An Kỳ

:*Đây là bài viết về một diễn viên Trung Hoa sinh năm 1932. Về ca sĩ Trung Quốc thế kỷ 21 sinh năm 1996, xem [[An Kỳ (ca sĩ)]].*

**An Kỳ** (, 1 tháng 4 năm 1932 - 4 tháng 9 năm 2021) là một nữ diễn viên thoại kịch và điện ảnh Trung Hoa.
## Tiểu sử
An Kỳ có nguyên danh là **An Tú Châu** (安秀珠), sinh ngày 1 tháng 4 năm 1932 tại huyện Ỷ Lan, tỉnh Hắc Long Giang, bấy giờ thuộc Trung Hoa Dân Quốc. Năm 1945, sau khi Chiến tranh Hoa Nhật kết thúc, bà gia nhập đoàn kịch thành phố Ỷ Lan, đã diễn các vở *Thiếu phóng niên* (小放牛), *Phóng hạ nễ đích tiên tử* (放下你的鞭子). Năm 1947 lại tham gia Đoàn Văn công Đông Bắc II. Đến tháng 7 năm 1948 thì được nhận vào khóa huấn luyện điện ảnh III của xưởng phim Chế Phiến, tháng 10 cùng năm được đưa sang khoa diễn viên. Bà bắt đầu được sắm vai phụ trong các phim *Bạch y chiến sĩ* (白衣戰士), *Triệu Nhất Mạn* (趙一曼), *Vệ quốc bảo gia* (衛國保家), *Quỷ thoại* (鬼話)... Lối biểu diễn của bà chân thật và tự nhiên nên được đánh giá là một diễn viên đầy triển vọng.

Năm 1949, sau khi nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa thành lập, An Kỳ trở thành một trong những diễn viên thế hệ tiên phong của Xưởng phim Bát Nhất. Vào năm 1951, bà được tuyển thẳng vào Học viện Điện ảnh Bắc Kinh, rồi được giữ lại làm giảng viên sau tốt nghiệp. Mặc dù bận rộn với việc giảng dạy nhưng bà vẫn đều đặn tham gia đóng phim. Xuất phẩm *Hòe thụ trang* (槐樹莊) có bà tham gia đã đoạt hai giải thưởng của tạp chí Điện ảnh Đại Chúng và Giải Bách Hoa cho phim truyện hay nhất.

Trong thời kỳ Văn Cách, cũng như số phận của nhiều nghệ sĩ trứ danh khác, An Kỳ bị buộc nghỉ việc và không được tham gia bất kỳ hoạt động nghệ thuật nào. Vào năm 1969, bà bị điều sang nhiệm sở huyện Tùng Giang thuộc Cục Cơ điện II thành phố Thượng Hải để làm bảo quản viên thương khố.

Năm 1978, sau khi phong trào Văn Cách kết thúc, An Kỳ được phục hồi công việc giảng viên Học viện Điện ảnh Bắc Kinh và trở lại đóng phim. Thời kỳ này, bà bắt đầu xuất hiện trong các bộ phim truyền hình.

Năm 2014, An Kỳ nhận giải thưởng danh dự đặc biệt Kim Phụng Hoàng của Đại hội Điện ảnh Trung Quốc XIV. 

Bà qua đời ngày 4 tháng 9 năm 2021, hưởng thọ 89 tuổi.
## Kịch
* *Thiếu phóng niên* (小放牛)
* *Phóng hạ nễ đích tiên tử* (放下你的鞭子)
* *Phương Trân Châu* (方珍珠)
* *Lạc quan đích bi kịch* (樂觀的悲劇)
## Phim

## Tham khảo

* 安秀珠
* 安琪
Sailor Moon (định hướng)

**Thủy thủ Mặt Trăng** hay **Sailor Moon** có thể đề cập đến:

## Truyện tranh
* Sailor Moon, bộ manga của Naoko Takeuchi
* Sailor Moon, nhân vật của bộ truyện.

## Phim
**[[Thủy thủ Mặt Trăng (phim)|Sailor Moon]] 90s*, bộ phim hoạt hình gồm 200 tập được chia làm 5 phần được phát sóng vào năm 1993.
**[[Sailor Moon Crystal]]*, bộ phim phát sóng vào năm 2014 với nội dung bám sát vào bộ truyện của tác giả Naoko.
Vargula hilgendorfii

**Tôm biển phát quang** hay **đom đóm biển** (Danh pháp khoa học: *Vargula hilgendorfii*) là một loài giáp xác biển trong họ Cypridinidae. Nhiều cư dân địa phương Nhật Bản lại thích gọi chúng là "umihotaru" tức đom đóm biển. Với kích thước nhỏ bé vào khoảng 3mm, những con tôm này trông giống hệt như những viên kim cương màu xanh.

## Đặc điểm
Chúng sống trong cát ở vùng nước nông, dài 3mm, có lớp giáp hình tròn trơn nhẵn và trong suốt. Tôm biển phát quang nhờ phản ứng giữa enzym luciferase, chất đạm luciferin và phân tử oxy, loài sinh vật này phát sáng màu xanh dương trong khoảng 20-30 phút để đáp lại kích thích vật lý. Quá trình phát quang sinh học này có thể lặp lại khi tiếp xúc với nước biển. Tôm biển phát quang bơi xung quanh bờ biển mỗi khi thủy triều lên hoặc rút để tìm kiếm thức ăn là cá chết và sâu bọ. 
## Tham khảo

* Morin, James G. (2010). "Based on a review of the data, use of the term cypridinid solves the Cypridina/Vargula dilemma for naming the constituents of the luminescent system of ostracods in the family Cypridinidae". Luminescence. 26: in press.
Tiếng Slav Giáo hội cổ

**Tiếng Slav Giáo hội cổ** (còn được rút gọn thành **OCS**, từ tên tiếng Anh **Old Church Slavonic**, trong tiếng Slav Giáo hội cổ: , *slověnĭskŭ językŭ*), là ngôn ngữ Slav đầu tiên có nền văn học. Các thánh Kyrillô và Mêthôđiô (những nhà truyền giáo thể kỷ 9) của Byzantine được xem là những người đầu tiên chuẩn hóa tiếng Slav Giáo hội cổ và đã dịch Kinh Thánh, cũng như các văn bản tiếng tiếng Hy Lạp cổ, ra ngôn ngữ này, như một phần của quá trình Kitô giáo hóa người Slav. Nó có lẽ chủ yếu dựa trên phương ngữ của người Slav Byzantine sống tại Thessalonica (nay là Hy Lạp). Tiếng Slav Giáo hội cổ có vai trò quan trọng trong lịch sử ngôn ngữ Slav, và là cơ sở và kiểu mẫu cho tiếng Slav Giáo hội mà một vài nhà thờ Chính thống giáo Đông phương và Công giáo Đông phương vẫn dùng như một ngôn ngữ nghi thức cho tới ngày nay. Vì là ngôn ngữ Slav cổ nhất được ghi nhận, tiếng Slav Giáo hội cổ cho thấy những đặc điểm quan trọng của ngôn ngữ Slav nguyên thủy, tổ tiên chung của tất cả ngôn ngữ Slav.

## Lịch sử

Tiếng Slav Giáo hội cổ được chuẩn hóa trong quá trình truyền giáo. Vì mục đích này, Kyrillô và Mêthôđiô (Cyril và Methodius) bắt đầu dịch những tác phẩm văn học tôn giáo ra OCS, có lẽ dựa trên những phương ngữ Slav được nói tại quê hương của họ, Thessalonica, nay là Thessaloniki, Hy Lạp.

Năm 885, để phổ biến tiếng Latinh, việc sử dụng tiếng Slav Giáo hội cổ tại Đại Moravia bị cấm đoán bởi Giáo hoàng Stêphanô V. Học trò của Kyrillô và Mêthôđiô bị trục xuất khỏi Đại Moravia năm 886, họ mang bảng chữ cái Glagolit và tiếng Slav Giáo hội cổ tới Đế quốc Bulgaria thứ nhất. Tại đây, ngôn ngữ này được giảng dạy tại hai trường văn học: trường văn học Preslav và trường văn học Ohrid. Bảng chữ cái Glagolit ban đầu được sử dụng ở cả hai trường, dù việc dùng bảng chữ cái Kirin, mà sẽ thay thế Glagolit, cũng bắt đầu sớm tại trường văn học Preslav. Tiếng Slav Giáo hội cổ lan rộng ra những vùng người Slav khác ở Đông và Đông Nam Âu, đáng chú ý nhất là Bosnia và Herzegovina, Croatia, Serbia, Bohemia, Tiểu Ba Lan, và các công quốc Rus Kiev. Sau đó, tiếng Slav Giáo hội cổ tại mỗi vùng bắt đầu xuất hiện những đặc điểm của ngôn ngữ Slav địa phương tại vùng đó, và tới thế kỷ 11, tiếng Slav Giáo hội cổ phát triển thành nhiều dạng khác nhau. Những dạng này được gọi chung là tiếng Slav Giáo hội.

## Chú thích
Amarante

**Amarante** có thể đề cập đến:

* Amarante, Bồ Đào Nha
* Amarante, Piauí, Brasil
* Amarante do Maranhão, Brasil
Thang điểm xuất huyết Glasgow-Blatchford

**Thang điểm xuất huyết Glasgow-Blatchford** (GBS) là một công cụ sàng lọc để đánh giá khả năng một bệnh nhân xuất huyết tiêu hoá trên cấp tính (UGIB) có cần đến các can thiệp nội khoa hay không (Ví dụ: truyền máu hoặc can thiệp nội soi).

= Thang điểm Glasgow-Blatchford trong xuất huyết tiêu hoá trên =
Một nghiên cứu đăng tải trên tờ Lancet cho thấy có thể xác định được những bệnh nhân nào chưa cần nhập viện sau xuất huyết tiêu hoá trên cấp (UGIB).

**H3 - Ổ loét tiêu hoá có khả năng gây xuất huyết**

Các ưu điểm của&nbsp; GBS so với thang điểm Rockall, thường được dùng để đánh giá nguy cơ tử vong ở những bệnh nhân UGIB, bao gồm việc không có các biến số chủ quan (vd. độ trầm trọng của các bệnh hệ thống) và không cần thiết phải nội soi thực quản dạ dày tá tràng (OGD) để hoàn tất việc tính điểm – một đặc trưng duy nhất của GBS.

**H4 - Hình ảnh loét và nguy cơ xuất huyết tiêu hoá do thuốc NSAID**

Trong một nghiên cứu đăng tải trên tạp chí&nbsp;*[[The Lancet|Lancet]]*&nbsp;ngày 3 tháng 1 năm 2009, 16% bệnh nhân đến với xuất huyết tiêu hoá trên cấp tính (UGIB) có điểm số GBS là "0", được xem là thấp. Không có trường hợp nào tử vong hoặc cần đến can thiệp trong số các bệnh nhân này, và họ đều có thể được điều trị hiệu quả tại khoa điều trị ngoại trú.

## Các Tiêu chuẩn
Điểm số được tính toán theo bảng dưới đây:

Trong nhóm được thừa nhận (validation group), điểm số từ 6 trở lên đi kèm với tăng trên 50% nguy cơ cần thiết phải can thiệp

**Điểm số bằng "0" nếu có tất cả các yếu tố sau đây:**

1. Hemoglobin >12.9 g/dL (nam) hoặc >11.9 g/dL (nữ)

2. Huyết áp tâm thu >109&nbsp;mm Hg

3. Mạch 
## Tham khảo
Mendoza

**Mendoza** có thể đề cập đến:

## Địa danh
* Mendoza, Argentina, thủ phủ tỉnh Mendoza, đặt theo tên của Pedro de Mendoza, người lập nên Buenos Aires
* Tỉnh Mendoza
* Rodríguez de Mendoza, Peru

## Khác
* *[[Mendoza (nhện)]]*
* 3868 Mendoza, tiểu hành tinh vành đai chính
Tiêu Quân

**Tiêu Quân** (, 1907 - 1988) là bút hiệu của một văn sĩ Trung Hoa.
## Tiểu sử
Tiêu Quân sinh ngày 3 tháng 7 năm 1907 tại thôn Hạ Triển Bàn Câu, thị trấn Nghĩa Châu Thẩm Gia, phủ Cẩm Châu, tỉnh Liêu Ninh. Ông có nguyên danh là **Lưu Hồng Lâm** (劉鴻霖), tăng dụng danh **Lưu Ngâm Phi** (劉吟飛), **Lưu Vũ Tiệp** (劉羽捷), **Lưu Úy Thiên** (劉蔚天), **Lưu Vũ Lâm** (劉雨竹), bút danh **Điền Quân** (田軍), **Tiêu Quân** (蕭軍), **Đà Nhan Tam Lang** (酡顏三郎), **Tam Lang Đẳng** (三郎等). Ông được coi là một tay bút cánh tả và lãnh tụ Đông Bắc tác gia quần (東北作家群).

Cậu bé Lưu Hồng Lâm mới chào đời được 7 tháng thì mồ côi mẹ vì bà tự tử sau một trận đòn tàn nhẫn của chồng. Lên 8 tuổi thì gia đình phải long đong đi trốn nợ. Năm cậu được 10 tuổi thì theo cha đến Trường Xuân, nơi cậu bắt đầu được học trường lớp chính quy. Nhưng chẳng bao lâu thì Lưu Hồng Lâm bị đuổi học vì có những hành vi bất mãn.

Tháng 6 năm 1925, Lưu Hồng Lâm gia nhập quân lực; trong thời gian quân ngũ thì bắt đầu đọc cổ văn và sáng tác thơ. Tháng 6 năm 1928, Lưu Hồng Lâm đến Thẩm Dương nhập học Đông Bắc Lục quân Giảng võ Viện.
## Tác phẩm
* *Bạt thiệp* (跋涉)（短篇小說合集）與蕭紅合著，1933年10月，自費於哈爾濱"五日畫報社"出版
* *Bát nguyệt đích hương thôn* (八月的鄉村)（長篇小說）1935年7月，自費印於上海容光書局
*《羊》（短篇小說選）1936年1月，上海文化生或出版社；1981年，廣東人民出版社
*《江上》(短篇小說選)1936年8月，上海文化生或出版社
*《綠葉底故事》（詩、散文合集）1936年12月，上海文化生或出版社
*《第三代》(1～2部，長篇小說)1937年12月，上海文化生或出版社；1947～1948，哈爾濱魯迅文化出版社
*《十月十五日》（小說、散文集）1937年，上海文化生或出版社
*《涓涓》（中篇小說）1937年9月，上海燎原出版社
*《側面》(報告文學)1938年11月，成都跋涉書店；續集《從臨汾到延安》，1941，香港海燕書店
*《幸福之家》(四幕話劇)1940年5月，重慶上海雜誌公司
*《蕭軍傑作選》(綜合集)1947年，上海新象書店
*《五月的礦山》(長篇小說)1954年11月，北京作家出版社
*《過去的年代》(上下冊，長篇小說)，1957年6月，北京作家出版社
*《吳越春秋史話》(上下冊，長篇小說)1980年7月，黑龍江人民出版社
*《蕭軍近作》(詩文選輯)1981年1月，四川人民出版社
*《蕭軍五十年文集》(綜合集)1981年，黑龍江人民出版社
*《我的童年》(自傳)1982年，黑龍江人民出版社
*《從臨汾到延安》（散文集）1983年，山西人民出版社
*《蕭軍戲劇集》（戲劇）1984年，黑龍江人民出版社
* *Tiêu Quân nhật ký* (蕭軍日記)
## Ảnh hưởng

### Tưởng niệm
* 蕭軍故居 (凌海市)：位於遼寧省凌海市沈家台鎮下碾盤溝村，距錦州約45公里。故居修繕工作於2007年7月3日竣工。
* 蕭軍故居：位於北京市西城區鴉兒胡同6號院。
* 蕭軍文化廣場：位於遼寧省凌海市沈家台鎮下碾盤溝村。 2007年7月3日落成。該廣場以"八月的鄉村"為主體建築，造型獨特。正面有蕭軍雕像，上面還有他的代表作《八月的鄉村》。裡面有展現《八月的鄉村》背景的"半景畫"，還有展覽室、陳列室、學術廳和多功能廳等。
### Nghệ thuật hóa
* *Tiêu Hồng* (蕭紅), phim truyền hình, 2013.
* *Hoàng kim thời đại* (黄金时代), phim điện ảnh, 2014.
## Gia thất
* Vợ: Vương Đức Phân (sinh được 8 người con)
* Bạn tình: Tiêu Hồng (được một con trai, mất sau khi sinh), Đinh Linh
## Xem thêm

## Tham khảo

* 《我和蕭軍風雨50年》張德芬著,中國工人出版社,2004年出版。
Sử Lâm

**Sử Lâm** (, 1921 -) là một nữ diễn viên thoại kịch và điện ảnh Trung Hoa.
## Tiểu sử
Sử Lâm có nguyên danh là **Sử Thụy Lâm** (史瑞林), sinh tháng 11 năm 1921 tại thị trấn Lạc Lăng, tỉnh Sơn Đông.

Bà từng theo học chuyên khoa điêu khắc của Bắc Bình Quốc lập Nghệ thuật Viện. Năm 1941, bà gia nhập Bắc Bình kịch xã và tham gia vở kịch đầu tiên *Quần oanh loạn phi* (群鶯亂飛). Đến năm 1944 thì chuyển sang làm diễn viên của Trùng Khánh Nộ Hống kịch xã, Thượng Hải Côn Luân Ảnh nghiệp Công ty, Thượng Hải Quan chúng Huy kịch Diễn xuất Công ty, Trung Ảnh tam xưởng.

Năm 1949, sau khi nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa thành lập, bà gia nhập đội ngũ diễn viên của Bắc Kinh Điện ảnh Chế phiến Xưởng và được mời làm giảng viên hệ thoại kịch của Bắc Kinh Huy kịch Chuyên khoa Học viện.
## Sự nghiệp

### Kịch
* *Quần oanh loạn phi* (群鶯亂飛)
### Phim

## Tham khảo

* HKmdb
Nhân giống vật nuôi

**Nhân giống vật nuôi** *(Animal breeding)* là quá trình sinh sản và chọn lọc nhằm giữ lại và gây nuôi những vật nuôi giống là những động vật được con người nuôi nhốt.

## Nhân giống thuần chủng
Nhân giống thuần chủng *(Pure breeding)* là cho các cá thể thuần chủng, có cùng kiểu di truyền, giao phối với nhau để tạo ra các cá thể đời con có cùng kiểu di truyền ấy. Trong công tác giống, đây là phương pháp nhân giống, chỉ cho giao phối những cá thể đực cái cùng giống nhằm củng cố tính đồng nhất về các tính trạng của giống.

Ví dụ, lợn đực Landrace lai với lợn cái Landrace, gà trống Ri thuần chủng lai với gà mái Ri thuần chủng, Trâu đực Murahh lai với trâu cái Murahh sinh ra thế hệ đời con thuần chủng là nhân giống thuần chủng.

## Nhân giống tạp giao

## Tham khảo
Dòng vật nuôi

**Dòng vật nuôi** (line, tông) là tập hợp những vật nuôi cùng một giống, đã được chọn lọc theo những chỉ tiêu mong muốn, mang huyết thống của một con đực hoặc con cái đầu dòng. Những dòng xuất phát từ một đực giống cao sản được gọi là dòng đực và phát sinh từ một cái giống cao sản được gọi là dòng cái.

## Một số dòng vật nuôi

### Dòng nhánh
Còn gọi là dòng bên, được phát sinh từ một dòng chính.

### Dòng thuần
Dòng thuần được gọi chung cho cả dòng đực và dòng cái; bao gồm những cá thể thuần chủng, có cùng kiểu gien của những tính trạng chủ yếu.

### Dòng lai
Dòng lai bao gồm những cá thể lai, được tạo nên do phối hai dòng thuần của cùng một giống.

### Dòng họ gần
Dòng họ gần *([[Inbred line]])* còn gọi là dòng cận huyết hay tông cận giao, bao gồm những cá thể được tạo nên do chọn phối gần (những cá thể được chọn có quan hệ huyết thống gần) nhằm củng cố những tính trạng mong muốn.

## Chú thích
Du thuyền xa xỉ

**Du thuyền xa xỉ** () là tên gọi cho những du thuyền tư nhân đắt tiền có buồm hay động cơ, có hành đoàn riêng, chạy được ra ngoài biển khơi. Những chỗ neo thuyền nổi tiếng của các du thuyền này ở châu Âu là cảng du thuyền ở Monaco và Antibes tại biển Côte d’Azur, Puerto Portals ở Mallorca, Porto Cervo tại biển Costa Smeralda hay Dubrovnik ở Croatia.

## Lịch sử
Những từ này bắt đầu xuất hiện kể từ đầu thế kỷ 20, khi những người giàu có cho đóng những du thuyền tư nhân lớn để giải trí, như chiếc *Jemima F. III* của Charles Henry Fletcher, dài , là chiếc du thuyền có động cơ lớn nhất thế giới vào năm 1908.

Những thí dụ khác của các du thuyền xa xỉ có động cơ vào thuở ban đầu gồm có du thuyền Cox & King, du thuyền của Charles L. Seabury and Company, *[[Christina O]]*, và *[[MV Savarona|Savarona]]*.

## Định nghĩa

Không có tiêu chuẩn công nghệ để phân biệt các loại du thuyền. Chỉ sự phân biệt theo luật lệ giữa các du thuyền trên và dưới , bởi vì tại một số quốc gia du thuyền trên 24 m phải có hành đoàn thường trực trên thuyền. Thường thì các du thuyền dài hơn 24 m được gọi là *luxury yacht*. Dài tới 60 m được gọi là *Superyacht*, trên 60 m là Megayacht, và trên 100 m 
*Gigayacht*.

## Du thuyền lớn nhất
Hiện tại 2 du thuyền lớn nhất là chiếc  M/Y ''Eclipse'', của doanh nhân Nga Roman Abramovich được đóng bởi Blohm + Voss và chiếc  *[[Azzam (du thuyền)|Azzam]]*, đóng bởi Lürssen, chủ nhân là tộc trưởng (Sheikh) Khalifa bin Zayed Al Nahyan, tổng thống của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. xuống nước vào năm 2013. 

## Chú thích
Danh sách cuộc viếng thăm Việt Nam của tổng thống Iran

**Tổng thống Iran thăm Việt Nam** là các chuyến thăm hoặc làm việc của các Tổng thống Iran đến Việt Nam vào những thời điểm và những chuyến đi đó cũng có những tác động khác nhau đến quan hệ Việt Nam - Iran. Tính đến nay đã có 3 vị Tổng thống Iran đến thăm Việt Nam.

## Tổng quan

## Chi tiết
### [[Akbar Hashemi Rafsanjani]]
### [[Mahmud Ahmadinezhad]]
Sau khi kết thúc Hội nghị Bali tại Indonesia. Ông đã đến Việt Nam và bắt đầu chuyến thăm từ ngày 9 tháng 11 năm 2012.

Sau lễ đón chính thức, Mahmud Ahmadinezhad đã có cuộc hội đàm với Chủ tịch nước Trương Tấn Sang. Ông đã đến chào xã giao và hội kiến với Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Tấn Dũng và Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng.

Cũng trong thời gian chuyến thăm, ông đã đặt vòng hoa tại Đài tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ, đặt vòng hoa vào Lăng viếng Chủ tịch Hồ Chí Minh.

### [[Hassan Rouhani]]
Tổng thống Hassan Rouhani thăm Việt Nam từ ngày 5 đến ngày 7 tháng 10 năm 2016, theo lời mời của Chủ tịch nước Trần Đại Quang.

Lễ đón chính thức diễn ra tại Phủ chủ tịch, sau lễ đón đã có cuộc hội đàm chính thức giữa Chủ tịch nước Trần Đại Quang và Tổng thống Hassan Rouhani. Sau hội đàm có lễ ký kết một số văn kiện và có buổi họp báo chung.

Trong chuyến thăm này, Hassan Rouhani cũng đã hội kiến với Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc và chào xã giao Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng.

***Quan chức đi theo:**
Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Iran; Chủ nhiệm Văn phòng Tổng thống Iran; Bộ trưởng Bộ Công nghiệp, Mỏ và Thương mại; Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp; Thống đốc Ngân hàng Trung ương; Cố vấn văn hóa của Tổng thống; Giám đốc Trung tâm nghiên cứu chiến lược; Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Iran tại Việt Nam.

## Xem thêm
*Tổng thống Iran
*Quan hệ Việt Nam - Iran

## Tham khảo
Điền Hoa

**Điền Hoa** (, sinh ngày 3 tháng 8 năm 1928) là một nữ diễn viên điện ảnh Trung Hoa.
## Tiểu sử
Điền Hoa có nguyên danh là **Lưu Thiên Hoa** (劉天花), sinh ngày 3 tháng 8 năm 1928 tại huyện Đường, tỉnh Hà Bắc. Cha mẹ của bà vốn là nông dân nghèo nên đã đặt tên con gái mình là Thiên Hoa hằng mong bệnh đậu mùa sẽ biết mà tránh xa.

Năm 1940, Lưu Thiên Hoa gia nhập đội kịch thiếu niên của Tấn Sát Ký biên khu và bắt đầu dùng nghệ danh **Điền Hoa**.

Năm 1949, sau khi nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa thành lập, Điền Hoa trở thành một trong những diễn viên thế hệ tiên phong của Xưởng phim Bát Nhất.

Vào năm 1950, bà được giao vai chính trong bộ phim *[[Bạch mao nữ]]*, xuất phẩm điện ảnh này gây tiếng vang lớn, không chỉ khiến cái tên Điền Hoa được chú ý mà còn giúp bà giành được nhiều giải thưởng lớn ở cả hải nội và hải ngoại.

Từ 1957 trở đi, Điền Hoa liên tục xuất hiện trong các xuất phẩm của Xưởng phim Bát Nhất và luôn được chỉ định sắm vai những nữ quân nhân - một hình tượng nghệ thuật phổ biến đương thời.

Sau thời gian bị gián đoạn bởi cuộc Cách mạng Văn hóa, Điền Hoa trở lại nghề diễn xuất.

Năm 1981, bà đoạt Giải Kim Kê cho nữ diễn viên xuất sắc nhất nhờ phim *[[Pháp đình nội ngoại]]*.

Vào năm 2005, Điền Hoa là một trong những diễn viên được trao kỷ niệm chương nhân dịp 100 năm Điện ảnh Trung Quốc.
## Phim

## Vinh danh
* 1981年，中華人民共和國二十二大電影明星
* 1981年，獲提名第一屆中國電影金雞獎：最佳女主角（《法庭內外》）
* 1993年，中國電影金鳳凰獎：榮譽獎
* 2009年，中國電影金鳳凰獎：終身成就獎
* 2010年，第19屆金雞百花電影節：金雞獎終身成就獎
## Tham khảo

* 故事片《白毛女》造就了田華 ，作者：劉澍
* 87歲田華瘋狂接活養家 因家中4人患癌
Hình nhân Olmec

**Hình nhân Olmec** mô tả một số các hình nhân nguyên mẫu được các cư dân thời kỳ hình thành của Trung Bộ châu Mỹ sáng tạo ra. Trong khi rất nhiều những bức tượng hình nhân này có thể hoặc không do người dân của vùng đất trung tâm Olmec làm ra, chúng đều mang điểm nổi bật và họa tiết của văn minh Olmec. Trong khi mức độ kiểm soát Olmec ở những khu vực xa khu trung tâm của họ vẫn chưa được biết tới, các hình nhân làm ra trong Thời gian hình thành Olmec với các họa tiết Olmec đã phổ biến rộng rãi từ 1000-500 TCN, cho thấy một sự nhất quán về phong cách và chủ đề trong tất cả các vùng Trung Bộ châu Mỹ.

Những bức tượng này thường được tìm thấy trong các hộ gia đình, trong khu xây dựng cổ đại, và (bên ngoài khu trung tâm Olmec) trong những ngôi mộ, mặc dù nhiều bức tượng hình nhân mang phong cách Olmec, đặc biệt là những hình nhân được gắn nhãn như Las Bocas hoặc Xochipala, đã bị ăn cắp và do đó không có xuất xứ.

Phần lớn các bức tượng này được thiết kế đơn giản, thường khỏa thân hoặc với quần áo tối thiểu, và được làm bằng đất nung địa phương. Hầu hết các khai quật đều chỉ thu được những mảnh vỡ không đầy đủ: một đầu, cánh tay, thân, hoặc một chân.  Dựa trên tượng bán thân bằng gỗ thu hồi từ các khu khảo cổ ngập úng El Manati, người ta cho rằng các hình nhân này cũng được khắc từ gỗ, nhưng chưa có hình nhân gỗ nào được tìm thấy.

Các hình nhân bền hơn và tốt hơn được công chúng biết đến nói chung là những bức tượng nhỏ chạm khắc, thường là với kỹ năng nhất định, từ ngọc bích, serpentin, greenstone, bazan, và các loại đá khác.

## Ghi chú

## Sách tham khảo
 
: 
:  
:  
: 
: 
: 
:
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 

## Liên kết ngoài
* Comprehensive catalogue of Olmec figurines (and figurine fragments)  — *fine photos of artifacts recovered at the Olmec heartland site of San Andrés.*— *This collection details the entire range of figurines & figurine fragments — while other books and articles focus on the more artistic and complete figurines.*
Eclipse (du thuyền)

**Eclipse** là một chiếc du thuyền máy sang trọng được đóng bởi Blohm + Voss ở Hamburg, Đức. Nội thất và ngoại thất được thiết kế bởi Terence Disdale, thiết kế và kiến trúc sư của du thuyền là Francis Design. Du thuyền này được giao cho doanh nhân người Nga Roman Abramovich vào 09 tháng 12 năm 2010. Dài , Eclipse là du thuyền tư nhân lớn nhất trên thế giới, cho đến khi chiếc Azzam, dài hơn , hạ thủy vào tháng Tư, năm 2013. Chi phí của du thuyền được ước tính khoảng 340 triệu €. Thêm những phần khác như tàu ngầm và hệ thống chống hỏa tiễn nó có thể tốn tới 850 triệu Euro.

## Chú thích
Đường Võ Văn Kiệt, Hà Nội

**Đường [[Võ Văn Kiệt]]** là một trong những tuyến đường giao thông lớn. Tuyến đường đi qua 3 huyện là Mê Linh, Đông Anh và Sóc Sơn. Chiều dài toàn tuyến đường là 11&nbsp;km, rộng 23m; kéo dài từ phía bắc cầu Thăng Long đến Sân bay quốc tế Nội Bài trên đường xuyên Á AH14.

## Quá trình hình thành tuyến đường
Đường Võ Văn Kiệt trước đây là đường cao tốc Bắc Thăng Long, được gắn biển ngày 7 tháng 2 năm 2015 dựa theo tên của vị danh nhân cùng tên. Tuyến đường này đi song song với đường Võ Nguyên Giáp (Hà Nội), khi đến Sân bay quốc tế Nội Bài thì gặp nhau.

## Lộ trình chi tiết

## Tham khảo

## Xem thêm
* Võ Văn Kiệt
* Võ Nguyên Giáp (đường Hà Nội)
* Võ Chí Công (đường Hà Nội)
Cút nhà

**Chim cút nhà**, **chim cút thuần** hay **cút nuôi** là chim cút đã được con người thuần hóa và chăn nuôi để lấy thịt và trứng. Ngoài ra, chim cút có thể được nuôi giữ như là một con vật cưng. Chim cút thuần thường được giữ trong lồng dây dài và được cho ăn thức ăn chim. Các giống thuần phổ biến nhất là chim cút Coturnix (còn được gọi là chim cút Nhật Bản).

## Chăn nuôi
Một số loài chim cút được nuôi với số lượng lớn trong các trang trại. Chúng bao gồm chim cút Nhật Bản, cũng được biết đến như là chim cút coturnix, được nuôi giữ chủ yếu để sản xuất trứng cút và thịt chim cút được bán rộng khắp thế giới. Tại Trung Quốc, người ta đã có lịch sử nuôi chim cút hàng ngàn năm vì sớm phát hiện ra lợi ích về dinh dưỡng và trị bệnh trong đông y nên còn gọi là sâm động vật và được coi trọng. Trong y văn đã xếp chim cút vào thương phẩm mệnh danh là Sâm động vật. Thịt chim cút được nuôi và bán nhiều trên thị trường, với hình thức chim cút làm sẵn, trong đó có Việt Nam, Campuchia.

Nuôi chim cút lấy trứng và bán thương phẩm tương đối dễ, ít tốn công chăm sóc. Thức ăn của chim cút chủ yếu là cám. Để nuôi chim cút đạt hiệu quả cao, người nuôi cần vệ sinh chuồng trại thật kỹ, đảm bảo khô ráo, thông thoáng thì cút ít bị bệnh, cần chọn con giống khỏe. Đối với cút đẻ trứng cần chọn con mái khỏe, đảm bảo thức ăn đầy đủ, thường xuyên, Cần tiêm phòng vắc-xin và các loại thuốc phòng chống dịch bệnh.

Thời gian để một con chim cút trưởng thành và đẻ trứng là khoảng 40 ngày (chim bói), từ lúc xuất chuồng thành chim giống đến khi đẻ trứng gần 2 tháng. Cứ một mẻ chim bói khoảng 2.000 con, số lượng chim đẻ trứng khoảng 85-90%. Nó sẽ liên tục cho trứng trong vòng 7 tháng và mỗi lứa chim cút cho khai thác trứng trong vòng 5-6 tháng. Sau khoảng thời gian trên thì năng suất trứng sụt giảm hoặc vào mùa đông thời tiết lạnh, chúng cũng sinh sản chậm. Mỗi ngày, một con chim cút sẽ đẻ một quả trứng có trọng lượng bằng 10% trọng lượng cơ thể, nếu chăm sóc tốt hơn, chim sẽ đẻ trứng liên tục tới khoảng 9 tháng với tỷ lệ cho trứng khoảng 80%. Hết thời gian thu trứng, tiếp tục nuôi bán chim thịt.

## Ở [[Việt Nam]]
Các giống chim cút đang được nuôi ở Việt Nam chủ yếu bắt nguồn từ Nhật Bản và Trung Quốc và ngày nay bị pha tạp nhiều, do ít chú trọng đến công tác chọn lọc, chọn phối. Chim cút có màu lông nâu xám và giống màu lông chim sẻ. Con trống có lông ngực và 2 bên má nâu đỏ. Con mái có lông ức màu vàng rơm, lông cổ có đốm đen trắng như vàng cườm. Con trống thường bé hơn con mái. Khối lượng cơ thể lúc trưởng thành của con mái là 120-170 gam, của con trống là 110-130 gam và vào lúc 25 ngày tuổi cả trống mái trung bình là 90-100 gam. Chim mái bắt đau đẻ vào lúc 40-46 ngày tuổi. Sản lượng trứng của mái trong năm đẻ đạt 250-340 quả. Khối tượng trứng trung bình 12-16 gam. Vỏ trứng màu trắng đục hay xanh lơ nhạt có đốm nâu sẫm hay xanh nhạt. Tỉ lệ trứng có phôi và ấp nở đạt 95-98%.

## Tham khảo
Chăn nuôi thả vườn

**Chăn nuôi thả vườn** hay còn gọi là **thả vườn**, **quảng canh** là một phương pháp chăn nuôi mà các con vật nuôi có thể tự do dạo chơi ngoài trời, ít nhất là một phần trong ngày chứ không phải bị giới hạn trong một chuồng nuôi nhốt trong 24 giờ mỗi ngày nuôi. Trên nhiều trang trại ngoài trời và khu vực khác nhau được bao quanh bởi hàng rào, do đó về mặt kỹ thuật làm cho những nơi này thành một bãi quây, tuy nhiên, hệ thống này thường cung cấp cơ hội cho các con vật có thể vận động và có ánh sáng mặt trời không bị ngăn cản bởi các hệ thống nhà ở trong nhà. Chăn nuôi thả vườn có thể áp dụng đối với các loại gia cầm như gà, vịt, ngan, ngỗng hoặc vật nuôi, gia súc như nuôi lợn, chăn nuôi bò sữa. Mặc dù vậy hình thức này khá phổ biến trong chăn nuôi gà với thuật ngữ gà thả vườn.

## Đặc điểm

Trong chăn nuôi, thả vườn trong chăn nuôi cho những con vật được phép đi lang thang mà không bị rào trái ngược với đồng cỏ rào. Trong rất nhiều các nền kinh tế dựa vào nông nghiệp, chăn nuôi thả vườn là khá phổ biến. Bãi thả nên có cây bóng mát (trồng cây ăn quả hoặc cây lâm nghiệp), có trồng cỏ xanh là nguồn thức ăn có chứa nhiều vitamin, khoáng, là nguồn dinh dưỡng cho vật nuôi. Có thể làm lán tạm để treo thêm máng ăn (chú ý tránh mưa ướt) và máng uống trong thời gian chăn thả. Cây bóng mát trồng cách hiên chuồng nuôi 4–5 m, tán cây che nắng phải cao hơn chiều cao mái hiên chuồng nuôi để tăng cường thông thoáng.

Có bãi thả tự do, vận động. Vườn thả phải đủ diện tích cho vật nuôi vận động và kiếm thêm thức ăn. Yêu cầu diện tích bãi chăn thả tối thiểu tùy vào từng loại, bãi chăn bố trí cả hai phía (trước và sau) của chuồng nuôi và thực hiện chăn thả luân phiên, sẽ tốt hơn là sử dụng bãi chăn thả một phía.Bao xung quanh bãi chăn nên sử dụng lưới mắt cáo hoặc rào bằng phên tre,... Sao cho thông thoáng nhưng chắc chắn, chống người, thú hoang, hoặc thú nuôi xâm nhập và vật nuôi không thể vượt qua. – Bãi chăn phải thường xuyên vệ sinh và định kỳ phụ tiêu độc.

Một ví dụ là giống gà thả vườn "Label Rouge" có đặc điểm gồm:
* Màu lông: Gà bố mẹ được tạo ra từ dòng trống ông bà GGK thuộc giống Cornish đỏ mọc lông nhanh, có gien ánh sáng vàng và dòng mái ông bà K27 thuộc giống Plymút trắng, mọc lông chậm (gien lặn) có gien ánh sáng vàng.Gà thương phẩm "Label Rouge" là tổ hợp lai 4 dòng có lông màu vàng hoặc nâu vàng, có thể phân biệt bằng màu lông do con mái có ba vệt nâu xám ở lưng, hoặc phân biệt bằng tốc độ mọc lông (con trống mọclông chậm, con mái mọc lông nhanh). Chân và da đen màu vàng.
* Khả năng thích nghi: Gà Bố mẹ và thương phẩm đều rất dễ nuôi, có sức kháng bệnh cao, có khả năng chịu đựng cao với các Strees môi trường, đặcbiệt với điêu kiện nóng -ẩm độ cao, lạnh -ẩm độ cao. Phân gà và chất độnchuồng không khi nào bịẩm, bết (dù vào mùa mưa -độ ẩm trong chuồng gần như bão hòa).
* Nhu cầu dinh dưỡng không cao như gà bố mẹ và gà thịt lông trắng (Tỷ lệ Protein thấp hơn 1 - 3%. ME cũng thấp hơn). Gà bố mẹ có khả năng sinh sản tốt.

## Xem thêm
* Chăn thả
## Tham khảo

* Jull, Morley A. (1938). Poultry Husbandry. McGraw Hill. pp.&nbsp;346–347.
* Heuser, G. F: "Feeding Poultry", page 11. Norton Creek Press, 2003.
Mary Lynn Rajskub

**Mary Lynn Rajskub** (phát âm là /ˈraɪskəb/; sinh ngày 22 tháng 6 năm 1971) là một nữ diễn viên hài người Mỹ, nổi tiếng nhất với vai diễn Chloe O'Brian trong loạt phim truyền hình *[[24 (phim truyền hình)|24]]* của Fox

## Cuộc sống
Rajskub được sinh ra tại Detroit, Michigan và lớn lên ở Trenton, là con gái của Betty và Tony Rajskub. Cô mang trong mình 3 dòng máu Ireland, Ba Lan và Tiệp Khắc. Cha cô là thợ sửa ống dầu người Cộng hòa Séc, còn mẹ cô làm trợ lý cho một dược sĩ. Rajskub từng chơi kèn Clarinet trong một ban nhạc của trường và đóng vai Frenchie trong vở nhạc kịch *Grease*. Một trong những nguồn cảm hứng thời thơ ấu của cô là bộ phim truyền hình *Moonlighting*. Sau đó, cô chuyển đến Los Angeles, California, nơi cô làm một nữ hầu bàn trong một quán cafe Hard Rock và là một người thu vé tại rạp chiếu phim Beverly Center.

## Sự nghiệp
### Điện ảnh

### Truyền hình

## Tham khảo
Côte d'Azur

**Côte d'Azur** [] ("bờ biển xanh da trời") là một phần bờ biển Địa Trung Hải của Pháp. Tên này được nhà thơ Stéphen Liégeard tạo ra, ông đã cho xuất bản 1887 một cuốn sách với tựa là *La Côte d'Azur*.

## Địa lý
Theo sách bách khoa Pháp ("Petit Robert", "Petit Larousse") thì Côte d'Azur trải dài từ Cassis (gần Marseille) đến Menton ở biên giới với Ý. Tuy nhiên, một số nguồn khác thì cho là Toulon, Hyères hoặc Saint-Tropez là điểm khởi đầu ở phía Tây. Một số nguồn khác lại giới hạn Côte d'Azur trong vùng biển của tỉnh Alpes-Maritimes.

Riviera của Pháp là một phần của vùng Provence-Alpes-Côte d'Azur với biên giới biển của tỉnh Bouches-du-Rhône, Var và Alpes-Maritimes và công quốc Monaco và do đó là một phần lớn của bờ biển Địa Trung Hải Provence. Địa danh được biết đến nhiều là Saint-Tropez, Cannes, Antibes, Nice, Monaco và Menton.
Nội địa có rất nhiều núi, dãy núi Alpes maritimes, vùng cao nguyên Provence-Nizza và dãy núi Massif des Maures. Đặc trưng của phia Tây Côte d'Azur là đồi đá màu đỏ ở bờ biển, mà mở rộng từ vùng núi Esterel đến biên giới với vùng Calanques. Ở phía đông dãy núi Alpen kéo dài tới sát biển tại Monaco và Menton và là biên giới Côte d'Azur với Riviera của Ý (Liguria).

Đặc biệt ở vùng Côte d'Azur còn tồn tại rất nhiều những ngôi làng được xây dựng trên những đỉnh núi cao như Èze, Saorge, Saint-Paul, Peillon, Gourdon...

## Hình ảnh

File:Calanque du Petit Canereit-Massif de l'Esterel.jpg|dãy núi Massif de l'Esterel, Alpes-Maritimes, Provence
Tập tin:Baie des Anges Nice plage.jpg|Baie des Anges, bãi biển công cộng Ponchettes ở Nice
Antibes - Promenade Courtine - View North on Fort Carré & Port Vauban Antibes.jpg|Antibes
Saint-Tropez - Vue aérienne (3).jpg|Saint-Tropez 
hình:Eze viewed from Grand Corniche.JPG|Èze 
hình:French riviera2.jpg|Cassis (Bouches-du-Rhône) tại Côte d'Azur
hình:French riviera.jpg|Vịnh tại Cap Camarat gần Ramatuelle Côte d'Azur
hình:Cap taillat.jpg|Cap Taillat gần Ramatuelle
hình:CapFerrat.JPG|Cap Ferrat gần Nice


## Chú thích
Đại lý tự

**Đại lý tự** (大理寺) là một trong quan chế Lục tự. Đại lý tự là cơ quan có nhiệm vụ xét lại những án nặng đã xử rồi, như án về tử tội hay tội lưu rồi gởi kết quả cuộc điều tra qua bộ Hình để đệ tâu lên vua xin quyết định.

Được áp dụng từ thời Hồng Đức, Đại lý tự giữ vai trò quan trọng về tư pháp. Trong lúc xét những tù hiện giam, phải có quan chức của Đại lý tự.  Nếu người có tội kêu là xét oan, thì quan chức của Đại lý tự phải cùng người có tội biện bách bẻ bác với nhau.  Xong Đại lý tự sẽ cho ý kiến và lập án văn, đưa lên vua xét lần cuối cùng.  Nếu có sự kêu ca về bản án đã xử và nếu được sự chấp thuận của bộ Hình, thì án văn sẽ được Ngũ phủ Đô đốc cùng Ngự sử đài hợp với Đại lý tự duyệt lại.  Trong tất cả mọi trường hợp, trừ trường hợp án tử hình, bản án xử lại được trao trở xuống theo thứ bực để trừng phạt.  Nếu Đại lý tự thấy bản án vô lý một cách hiển nhiên thì sẽ gửi ngay bản án đó cho bản quan khác, hoặc xin quan trong triều định nghị, hoặc sau hết, có thể xin quyết định của vua.

Cũng như các tự khác trong Lục tự, Đại lý tự do quan Tự khanh đứng đầu, Tự thiếu khanh thứ nhì và có các thuộc cấp Chủ sự, Tư vụ, Thư lại giúp việc.

Thời Nguyễn Minh Mạng 8 (1827), triều đình chuẩn định quan chế Đại lý tự khanh trật Chánh tam phẩm, Đại lý tự thiếu khanh trật Chánh tứ phẩm, Viên ngoại lang 1 viên, Chủ sự 2 viên, Tư vụ 2 viên, Bát phẩm thư lại và Cửu phẩm thư lại đều 4 viên. Vị nhập lưu thư lại 20 người (năm Thiệu Trị 2 (1842), định lại ngạch là 12 người).

Bắt đầu từ thời Nguyễn Minh Mạng, Đô sát viện, Đại lý tự, Bộ Hình là 3 cơ quan trong Tam pháp ty tạo thành hệ thống tư pháp thời Nguyễn. Các quan Thông chính sứ, Đại lý tự khanh, Đô sát viện Hữu đô ngự sử, và 6 vị Thượng thư Lục Bộ, hợp thành Cửu khanh của triều đình nhà Nguyễn.

Thời Nguyễn, riêng Hồng lô tự (lo việc tiếp đón sứ đoàn các nước) và Thượng bảo tự (lo việc văn phòng, ấn tín giúp vua) có chức trách thường trực, các chức điều hành trong những tự khác như chức Tự khanh, Tự thiếu khanh thường trao cho các quan trong Lục bộ điều hành tạm thời trong một thời gian, không có chức vụ nhất định.

## Chú thích
Hồng lô tự

**Hồng lô tự** hay **Hồng lư tự** (鴻臚寺, Court of State Ceremonial) tên cũ là **Đại hồng lư**, **Điển khách** là một cơ quan nhà nước trong quan chế phương Đông thời phong kiến.

Ở Việt Nam, Hồng lô tự là trong 6 tự trong quan chế Lục tự. Hồng lô tự là cơ quan phụ trách việc tiếp đón và thể thức lễ nghi với những sứ đoàn từ các triều hoặc nước khác đến. Hồng lô tự gồm có 2 thự (quan nha) là:
* Điển khách thự (典客署, Office of Receptions) - cơ quan phụ trách việc tiếp đón và lo cho các sứ đoàn đến từ các nước
* Ti nghi thự (司儀署, Office of Ceremonials) - cơ quan phụ trách việc an táng dành cho các vị đại thần trong triều đình
Tên Hồng lô tự lấy từ tích đời vua Hán Minh đế mời hai vị sư bên Thiên Trúc sang, vì chưa có chỗ ở riêng, mới đón vào ở sở "*Hồng Lô Tự*", vì thế về sau các chỗ sư ở đều gọi là "tự", như "*Thiếu Lâm tự*" (chùa Thiếu Lâm)  và cơ quan phụ trách tiếp đón và lo cho các sứ đoàn được gọi là Hồng lô tự.

Ngoài ra, Hồng lô tự còn phụ trách việc xướng danh các vị tân khoa tiến sĩ đậu kỳ thi Đình.

Cũng như các tự khác trong Lục tự, Quang lộc tự do quan Tự khanh đứng đầu, Tự thiếu khanh thứ nhì và có các thuộc cấp Chủ sự, Tư vụ, Thư lại giúp việc.

Thời Nguyễn Minh Mạng 8 (1827), triều đình chuẩn định quan chế Hồng lô tự Khanh trật Chánh tứ phẩm, Hồng lô tự Thiếu khanh trật Chánh ngũ phẩm. Chuyên lo việc nghi lễ trong các khoa thi như xướng danh, yết bảng.

Thời Nguyễn, riêng Hồng lô tự (lo việc tiếp đón sứ đoàn các nước) và Thượng bảo tự (lo việc văn phòng, ấn tín giúp vua) có chức trách thường trực, các chức điều hành trong những tự khác như chức Tự khanh, Tự thiếu khanh, thường trao cho các quan trong Lục bộ điều hành tạm thời trong một thời gian, không có chức vụ nhất định.

## Chú thích