open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lưu hoàng hậu (Kỳ)

**Lưu Hoàng hậu** (劉皇后; 877 – 8 tháng 11 năm 943), thụy hiệu **Tần Quốc Hiền Đức Thái phu nhân** (秦國賢德太夫人), là chính thất của Lý Mậu Trinh, người cai trị duy nhất của nước Kỳ trong thời kỳ Ngũ Đại Thập Quốc.

Trong thời gian Lý Mậu Trinh xưng Kỳ vương và cai trị độc lập, bà được lập làm hoàng hậu, dù Lý Mậu Trinh chưa từng chính thức xưng hoàng đế. Sau khi nước Kỳ quy phục Hậu Đường, bà được gọi là **Tần Quốc phu nhân**, và sau khi chồng mất thì được tôn là **Tần Quốc Thái phu nhân**.

## Ghi chép hạn chế trong chính sử
Các chính sử như *[[Cựu Ngũ Đại Sử]]* và *[[Tân Ngũ Đại Sử]]* hầu như không ghi chép chi tiết về thân thế của Lưu Hoàng hậu. Chỉ biết rằng sau khi nhà Đường diệt vong, Lý Mậu Trinh vẫn tiếp tục sử dụng niên hiệu nhà Đường, không thần phục Hậu Lương, đồng thời thiết lập bộ máy triều chính theo mô hình hoàng triều và lập vợ làm hoàng hậu.

## Thân thế và gia đình
Thông tin chi tiết về Lưu Hoàng hậu chủ yếu đến từ việc khai quật mộ hợp táng của bà và Lý Mậu Trinh vào năm 2001.

Theo văn bia:
* Bà sinh năm 877, mất ngày 8 tháng 11 năm 943, hưởng thọ 66 tuổi
* Sinh cho Lý Mậu Trinh **bốn con trai và ba con gái**

Các con trai gồm:
* Lý Tòng Nghiễm – con trưởng
* Lý Tòng Sướng (李從昶)
* Lý Tòng Chiêu (李從昭)
* Lý Kế Vĩ (李繼暐)

Ba công chúa không rõ tên:
* Công chúa trưởng gả cho họ Lư (盧), mất sớm
* Hai công chúa sau gả cho các tướng của Phượng Tường trấn là **Hàn Phương** (韓昉) và **Trương Cư Tốn** (張居遜)

Gia tộc của bà:
* Cụ tổ: Lưu Tư Xung (劉思沖)
* Ông nội: Lưu Ngao (劉翱)
* Cha: Lưu Nhạc Hoàng (劉岳皇)
* Quê quán: Kỳ châu (tức Phượng Tường, Thiểm Tây)

## Tước vị

## Tham khảo
* *[[Cựu Ngũ Đại Sử]]*, quyển 132
* *[[Tân Ngũ Đại Sử]]*, quyển 40
* Văn bia mộ Lý Mậu Trinh và Lưu phu nhân, khai quật năm 2001
* Academia Sinica – Chinese-Western Calendar Converter
Danh sách Hoàng hậu giai đoạn Ngũ đại thập quốc (Trung Quốc)

**Thời kỳ Ngũ Đại Thập Quốc** (五代十國, 907–979) là một giai đoạn chia cắt và biến động sâu sắc trong lịch sử Trung Quốc sau khi nhà Đường sụp đổ. Trong bối cảnh quyền lực trung ương suy yếu, các triều đại và chính quyền cát cứ lần lượt hình thành, dẫn đến những thay đổi nhanh chóng về hoàng quyền, quân sự và chính trị.

Trong giai đoạn này, bên cạnh vai trò của các hoàng đế và quân phiệt, nhiều **phụ nữ hoàng tộc** – đặc biệt là **hoàng hậu, hoàng thái hậu và thái phi** – đã có ảnh hưởng đáng kể đến triều chính. Một số người trực tiếp tham gia điều hành triều đình, can thiệp vào việc lập – phế hoàng đế, kiểm soát hậu cung và liên minh quyền lực; số khác giữ vai trò then chốt trong việc duy trì tính chính danh của vương triều giữa thời loạn.

Danh sách dưới đây tổng hợp các **hoàng hậu và chính thất** của các quốc gia trong thời Ngũ Đại Thập Quốc, được sắp xếp theo từng triều đại, bao gồm thời gian tại vị, phối ngẫu và những ghi chú cơ bản. Bảng nhằm phục vụ mục đích tra cứu lịch sử, không đánh giá giá trị cá nhân, và phản ánh mức độ ghi nhận của họ trong chính sử hiện còn.
## Danh sách

## Ghi chú
* Thông tin về niên đại và danh hiệu hoàng hậu chủ yếu dựa trên các bộ chính sử như *Cựu Ngũ Đại sử* và *Tân Ngũ Đại sử*.
* Một số hoàng hậu và thái hậu không rõ tên thật, chỉ được ghi lại bằng tước hiệu, phù hợp với tập quán ghi chép của sử Trung Quốc thời trung đại.
## Tham khảo
* Cựu Ngũ Đại sử (舊五代史), biên soạn thời Nhà Tống – chính sử ghi chép về các triều đại Ngũ Đại.
* Tân Ngũ Đại sử (新五代史), do Âu Dương Tu biên soạn – nguồn chính sử quan trọng, được sử dụng phổ biến trong nghiên cứu hiện đại.
* Tư trị thông giám (資治通鑑), do Tư Mã Quang chủ biên – biên niên sử kinh điển, cung cấp nhiều thông tin về hoàng hậu, thái hậu và hậu cung thời loạn.
* Ngũ Đại hội yếu (五代會要) – ghi chép về chế độ, chức danh và nhân sự hoàng thất thời Ngũ Đại.
* Thập Quốc xuân thu (十國春秋), của Ngô Nhân Tác – tư liệu quan trọng về các nước Thập Quốc.
* Trung Quốc lịch đại hậu phi truyện (中國歷代后妃傳), nhiều tác giả – sách nghiên cứu chuyên về hoàng hậu và phi tần.
* Endymion Wilkinson, *Chinese History: A New Manual*, Harvard University Asia Center – tài liệu học thuật tổng hợp, được dùng rộng rãi trong giới nghiên cứu quốc tế.
* Denis Twitchett & Herbert Franke (eds.), *The Cambridge History of China*, Vol. 5: *The Five Dynasties and Ten Kingdoms* – Cambridge University Press.
Kim Phi Sơn hoàng hậu

Kim Phi Sơn (金飛山, tên thật không rõ, mất năm 926) là hoàng hậu của nước Tiền Thục trong thời kỳ Ngũ Đại Thập Quốc. Bà là hoàng hậu thứ hai và cũng là hoàng hậu cuối cùng của vị hoàng đế cuối triều Tiền Thục là Vương Diễn (tên khai sinh Vương Tông Diễn).

## Thân thế
Kim Phi Sơn sinh tại kinh đô Thành Đô của Tiền Thục. Cha bà là Kim Nghiệp (金業), một nông dân giàu có nhưng không có con trai, nổi tiếng là người hết mực yêu thương vợ.

Khi Kim Phi Sơn khoảng 15 tuổi, bà được mô tả là vô cùng xinh đẹp và có tài hội họa. Vào đầu niên hiệu Càn Đức (918–924) của Vương Diễn, bà được tuyển nhập cung và trở thành phi tần.

Sau khi Vương Diễn phế truất và trả Hoàng hậu đầu tiên là Cao hoàng hậu (Tiền Thục) về nhà cha vào khoảng năm 921, ông lập Kim phi làm Hoàng hậu để thay thế.

## Thời kỳ làm hoàng hậu
Mặc dù mang tước vị hoàng hậu, Kim Phi Sơn không phải người được Vương Diễn sủng ái nhất. Ông đặc biệt thiên vị Ngụy phi, là người em họ của mình. Có thời điểm, Kim Hoàng hậu cũng bị phế truất, nhưng nhờ sự can gián của Tiền phi, bà được phục vị hoàng hậu.

Năm 925, Tiền Thục bị nước Hậu Đường tiêu diệt. Vương Diễn đầu hàng và tìm cách giao phó hoàng hậu (nhiều khả năng chính là Kim Hoàng hậu) cùng mẹ mình là Từ Thái hậu cho quan Hậu Đường là Lý Nghiêm (李嚴) bảo hộ.

Tuy nhiên, năm 926, trong bối cảnh Hậu Đường rơi vào loạn binh biến, hoàng đế Lý Tồn Úc hạ lệnh xử tử Vương Diễn cùng toàn bộ hoàng tộc Tiền Thục. Kim Hoàng hậu cũng bị giết trong biến cố này.

## Tước vị

|-

## Tham khảo
* Thập Quốc Xuân Thu, quyển 38
* Tư Trị Thông Giám, quyển 271, 273
Phan Cung Việt

**Phan Cung Việt** (sinh ngày 25 tháng 2 năm 1945) là một nhà thơ, nhà văn và nhà báo người Việt Nam. Ông là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam từ năm 1993 và từng làm việc tại Báo Tiền Phong từ năm 1967.

## Tiểu sử
Phan Cung Việt sinh tại Đức Thọ, Hà Tĩnh. Ông tốt nghiệp khoa Ngữ văn tại Đại học Tổng hợp Hà Nội năm 1967, thuộc khóa 1963-1967, cùng lớp với Nguyễn Phú Trọng và Nguyễn Huy Thông. Ông từng tham gia làm phóng viên chiến tranh tại Quảng Trị và miền Nam Việt Nam, gửi bài vở về tòa soạn qua các chuyến xe quân sự. Sau chiến tranh, ông làm việc tại Báo Tiền Phong, giữ chức Bí thư Đoàn Thanh niên cơ quan trong nhiều năm. Ông sống một mình tại Hà Nội sau khi nghỉ hưu.

## Sự nghiệp
Phan Cung Việt bắt đầu sự nghiệp báo chí tại Báo Tiền Phong từ năm 1967, làm phóng viên ban Văn nghệ. Ông tham gia đưa tin từ chiến trường, viết bài dưới điều kiện bom đạn tại Quảng Trị năm 1972 và vượt sông Bến Hải vào miền Nam năm 1977. Ông viết hàng trăm bài báo, bài thơ và truyện ngắn đăng trên các tờ báo liên quan đến tuổi trẻ. Ông cũng thử nghiệm thể loại thơ văn xuôi, kết hợp giữa thơ và văn xuôi, với các tác phẩm chân dung và về Hà Tĩnh. Ông được mô tả là có trách nhiệm với văn học, tập trung vào việc tìm tòi ý tứ và đổi mới hình thức. Một số nhận xét đánh giá thơ ông kết hợp trữ tình và triết lý, hướng tới các chủ đề quê hương, chia ly và lạc quan về tương lai. Ông từng nằm viện điều trị vết thương, từ đó lấy cảm hứng sáng tác.

## Tác phẩm
Phan Cung Việt đã xuất bản nhiều tập thơ và truyện ngắn. Các tác phẩm của ông thường đề cập đến vùng Nghệ-Tĩnh, biển đảo, mẹ, và cuộc sống con người.

### Thơ

* *Gió giữa hai người* (1990)
* *Trăng khuya*
* *Lượng thứ mùa đông*
* *Tiều phu thơ* (2006)
* *Trường ca Phan Cung Việt*

### Truyện ngắn

* *Lên chùa* (1993)
* *Toà thánh* (1994)
* *Vàng thương mến*
* *Xe đạp*
* *Nhớ thương tu hú*
* *Sóng trước vỗ đau*
* *Sương khói đàn ông*
* *Bến heo may*
* *Vườn trăng*
* *Người đẹp xuống ga Thạch Gia Trang*
* *Truyện chọn lọc*
* *Biển trinh nguyên* (tuyển truyện ngắn)
* *Mẹ tôi và trần gian* (truyện vừa)
* *Mẹ. Em và…*
* *Lệ biển* (2011, gồm 18 truyện về biển đảo) 
* *Thương nhớ heo may*
* *Em lên xe hoa*
* *Quẫy lên mà sống*
* *Chiếc điện thoại di động của nhà chùa* (2016)

## Tham khảo
Đội tuyển bóng đá nữ quốc gia Moldova

**Đội tuyển bóng đá nữ quốc gia Moldova** () đại diện cho Moldova tại các giải đấu bóng đá nữ quốc tế và do Liên đoàn bóng đá Moldova điều hành. Họ chưa từng vượt qua vòng loại của một kỳ World Cup hay Euro nào.

## Thành tích thi đấu

### Giải vô địch bóng đá nữ thế giới

### Giải vô địch bóng đá nữ châu Âu

### UEFA Women's Nations League

## Ghi chú

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Trang chủ chính thức 
*Hồ sơ FIFA
Cao hoàng hậu (Tiền Thục)

Cao Hoàng hậu (高皇后, tên thật không rõ) là hoàng hậu của nước Tiền Thục trong thời kỳ Ngũ Đại Thập Quốc. Bà là chính thất đầu tiên của vị hoàng đế cuối cùng của Tiền Thục là Vương Diễn (tên khai sinh **Vương Tông Diễn**).

## Thân thế
Cha của Cao Hoàng hậu là Cao Tri Ngôn (高知言), một đại thần của Tiền Thục, từng giữ chức Binh bộ Thượng thư (兵部尚書). Bà nhiều khả năng kết hôn với Vương Tông Diễn khi ông còn là thái tử, bởi khi đó phụ hoàng của ông là Vương Kiến đã chính thức lập bà làm Thái tử phi.

Vương Tông Diễn được lập làm thái tử vào năm 913 và kế vị hoàng đế vào năm 918 sau khi Vương Kiến qua đời, do đó cuộc hôn nhân của họ diễn ra trong khoảng thời gian này.

## Thời kỳ làm hoàng hậu
Sau khi lên ngôi, Vương Tông Diễn đổi tên thành Vương Diễn và lập Cao Thái tử phi làm Hoàng hậu. Tuy nhiên, bà không được sủng ái, đặc biệt từ sau khi Vương Diễn thu nạp người em họ của mình là Ngụy phi làm sủng phi.

Năm 921, Vương Diễn phế truất Cao Hoàng hậu và đưa bà trở về nhà cha mẹ, trên thực tế là ly hôn. Sự việc này khiến cha bà là Cao Tri Ngôn vô cùng chấn động, ông tuyệt thực và qua đời không lâu sau đó.

Kể từ thời điểm này, sử sách không ghi chép thêm bất kỳ thông tin nào về Cao Hoàng hậu, bao gồm năm mất và cuộc sống hậu phế truất của bà.

## Tước vị

## Tham khảo
* Thập Quốc Xuân Thu, quyển 37–38
* Tư Trị Thông Giám, quyển 271
Giải thưởng Âm nhạc Việt Nam

**Giải thưởng Âm nhạc Việt Nam**, tên chính thức là **Giải thưởng Âm nhạc Hội Nhạc sĩ Việt Nam**, là một giải thưởng âm nhạc thường niên được tổ chức bởi Hội Nhạc sĩ Việt Nam. Ra mắt lần đầu vào năm 1993, giải thưởng vinh danh các nghệ sĩ, nhà nghiên cứu có những sáng tạo âm nhạc được đánh giá là xuất sắc nhất trong năm, trải dài trên các lĩnh vực sáng tác, biểu diễn, lý luận phê bình và đào tạo. Từ năm 2024, hệ thống hạng mục giải Sol vàng được đưa vào giải thưởng, mở rộng đối tượng tham dự cho tất cả các nghệ sĩ âm nhạc Việt Nam đang hoạt động trong nước. 

## Lịch sử
Giải thưởng được Hội Nhạc sĩ Việt Nam khởi xướng vào năm 1993, chủ yếu trao cho các tác phẩm âm nhạc của các nghệ sĩ là thành viên của hội. Năm 2024, nhằm tiếp cận và theo dõi sâu sát hơn thị trường âm nhạc trong nước, Hội Nhạc sĩ đã bổ sung hệ thống giải "Sol vàng" nằm trong khuôn khổ giải thưởng chính thức hằng năm, dành cho các tác giả chưa là hội viên nhưng có tài năng và mong muốn đóng góp giá trị bền vững cho nền âm nhạc Việt Nam.

## Quy chế
Theo quy định ban đầu, các tác phẩm tham dự không bắt buộc phải được in ấn, thu âm, biểu diễn hoặc lưu hành từ trước mà có thể được gửi trực tiếp cho hội đồng giám kháo xét duyệt và chấm giải. Vì lý do này, nhiều ca khúc đã giành giải thưởng nhưng không thực sự phổ biến với khán giả đại chúng. Hiện nay, mỗi tác giả hoặc nhóm tác giả chỉ được phép gửi một tác phẩm duy nhất, là tác phẩm mới được công bố trong vòng hai năm tính đến thời điểm xét giải.

Với giải Sol vàng, tất cả các nghệ sĩ Việt Nam đang sinh sống và làm việc trong nước (không phân biệt trong hay ngoài hội), có sản phẩm âm nhạc được công bố rộng rãi trong vòng một năm đều được quyền tranh giải.

## Danh sách đoạt giải Sol vàng

Dưới đây là những nghệ sĩ, tác phẩm đã từng giành giải Sol vàng từ năm 2024 đến nay.

### Năm 2024

### Năm 2025

## Tham khảo
Quốc lộ 34B

**Quốc lộ 34B** là một trong những các quốc lộ thứ yếu (nhóm quốc lộ phụ, cấp IV) tại Cao Bằng theo quy hoạch 2021-2030, đóng vai trò kết nối liên xã và cửa khẩu.

## Lộ trình
Quốc lộ 34B dài 65&nbsp;km, chạy theo hướng đông nam - tây bắc. Điểm đầu của quốc lộ bắt đầu từ cửa khẩu Đức Long, xã Đức Long rồi lần lượt đi qua các xã và phường trong tỉnh: xã Đông Khê, xã Thạch An, xã Kim Đồng, phường Tân Giang, phường Nùng Trí Cao rồi đi đến điểm cuối tại đường giao nhau với quốc lộ 3 và quốc lộ 34 ở xã Nguyễn Huệ.

Một số đoạn đường trong quốc lộ cũng trùng với quốc lộ 4A.

Trên tuyến quốc lộ này cũng đi qua một số đèo và cầu như: đèo Khau Múc, cầu Nà Cạn, cầu Hoàng Ngà.

## Sửa chữa đường
Dự án sửa chữa Quốc lộ 34B tại Cao Bằng đang được triển khai với các gói thầu lớn, tập trung vào việc gia cố nền, mặt đường và xử lý sạt lở tại các đoạn xung yếu. Tổng mức đầu tư cho đoạn Km0-Km17 là 75 tỷ đồng, trong khi đoạn Km46+500-Km50 đang được thi công từ tháng 10/2025 nhằm nâng cao an toàn giao thông.

* Dự án đoạn Km0 - Km17: Đang trong quá trình lựa chọn nhà thầu với giá trị gói thầu thi công xây dựng hơn 68 tỷ đồng.
* Dự án đoạn Km46+500-Km50: Thi công từ 01/10/2025, dự kiến hoàn thành sau 120 ngày bởi liên danh Công ty TNHH xây dựng Thiên Ân - Công ty TNHH Tuần Thái Lai.
* Mục tiêu: Khắc phục hậu quả mưa lũ, sạt lở, đảm bảo giao thông an toàn và bền vững cho tuyến đường.

Các cơ quan chức năng yêu cầu nhà thầu thực hiện nghiêm việc rào chắn, lắp biển cảnh báo và đảm bảo an toàn giao thông trong quá trình thi công.

## Tham khảo
Lê Hồng Yêu

**Lê Hồng Yêu** (sinh năm 2007 tại Thanh Hóa) là một nữ cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Việt Nam. Cô hiện thi đấu ở vị trí Trung vệ và Tiền vệ trung tâm cho câu lạc bộ Phong Phú Hà Nam và các đội tuyển trẻ quốc gia như U19 và U20 Việt Nam.

Năm 2025, Lê Hồng Yêu là nhân tố chủ chốt giúp U19 Phong Phú Hà Nam giành chức vô địch Giải bóng đá nữ vô địch U19 Quốc gia lần thứ 4 liên tiếp với thành tích bất bại.

## Sự nghiệp Câu lạc bộ

### Phong Phú Hà Nam (Đội trẻ)
Tại các giải đấu trẻ, Lê Hồng Yêu nhanh chóng khẳng định vị trí của mình nhờ lợi thế thể hình và tư duy chơi bóng hiện đại.

Giải U16 Quốc gia: Năm 2023, cô cùng lứa cầu thủ tài năng như Lưu Hoàng Vân, Ngân Thị Thanh Hiếu giúp U16 Phong Phú Hà Nam thi đấu ấn tượng.

Giải U19 Quốc gia 2024: Hồng Yêu đóng vai trò quan trọng trong hệ thống phòng ngự, giúp đội bóng bảo vệ thành công chức vô địch

## Sự nghiệp Quốc tế

### U17 Việt Nam
Năm 2023, Hồng Yêu là trụ cột nơi hàng phòng ngự của U17 nữ Việt Nam tại Vòng loại giải vô địch bóng đá nữ U17 châu Á. Mặc dù đội không giành được vé dự vòng chung kết, màn trình diễn của cô đã thuyết phục ban huấn luyện đôn cô lên đội U20.

### U20 Việt Nam và Vòng chung kết Châu Á 2024
Năm 2024, Lê Hồng Yêu được triệu tập vào U20 nữ Việt Nam tham dự Vòng chung kết U20 nữ châu Á 2024 tổ chức tại Uzbekistan.

## Tham khảo
Hymenopterida

**Hymenopterida** là một liên bộ côn trùng biến thái hoàn toàn. Theo phạm vi phân loại ban đầu, nhóm này bao gồm bộ Cánh màng và các bộ thuộc liên bộ Panorpida (bộ Cánh dài, bộ Bọ chét, bộ Ruồi, bộ Cánh lông và bộ Cánh vẩy). Tuy nhiên, các nghiên cứu gần đây cho thấy bộ Cánh màng là nhóm chị em với các đơn vị phân loại khác thuộc nhánh Holometabola, và do đó liên bộ này hiện được giới hạn chỉ bao gồm Hymenoptera.

## Tiến hóa

Cây phát sinh chủng loại sau đây cho thấy các mối quan hệ nội bộ của liên bộ này như một nhánh của Hymenoptera; tuy nhiên, các phân tích phân tử gần đây hơn lại cho thấy một cách sắp xếp khác trong nhánh Holometabola, trong đó Hymenoptera là nhóm phân nhánh sớm nhất.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*
Vương Linh (họa sĩ)

**Vương Linh** (sinh ngày 17 tháng 12 năm 1988) là một họa sĩ Việt Nam hoạt động trong lĩnh vực hội họa đương đại.

## Tiểu sử
Vương Linh sinh năm 1988 trong một gia đình có truyền thống nghệ thuật; ông nội là biên kịch, cha là đạo diễn điện ảnh và mẹ là diễn viên sân khấu.

Cô tốt nghiệp Học viện Sân khấu và Điện ảnh Hà Nội.

## Sự nghiệp
Vương Linh sáng tác chủ yếu bằng chất liệu sơn dầu trên toan, với đề tài thiên nhiên và phong cảnh. Một số cơ quan báo chí trong nước đã giới thiệu cô như một gương mặt hoạt động trong mỹ thuật đương đại Việt Nam.

## Triển lãm
Một số triển lãm được truyền thông ghi nhận:

* “Bond Voyage 3.0” – Indonesia (2023)
* “Voice of Art II” – Singapore (2023)
* “Vietnam Sparkling” – Vienna, Áo (2025)
* “Hồn Việt” – Dubai, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (2025)

## Tham khảo
Vệ binh Quốc gia (México)

**Vệ binh Quốc gia** () là lực lượng hiến binh quốc gia của México, được thành lập vào năm 2019 bằng cách sáp nhập các đơn vị và sĩ quan từ Cảnh sát Liên bang, Cảnh sát Quân sự và Cảnh sát Hải quân.

Năm 2022, một đợt cải cách được Quốc hội México thông qua đã chuyển giao quyền chỉ huy Vệ binh Quốc gia cho Bộ Quốc phòng.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*
Lý hoàng hậu (Yên)

**Lý hoàng hậu** (李皇后; mất ngày 12 tháng 2 năm 914), tên thật không rõ, là một trong hai chính thất của Lưu Thủ Quang, người cai trị duy nhất của Yên trong thời kỳ Ngũ Đại Thập Quốc của lịch sử Trung Quốc.

## Thân thế
Tư liệu lịch sử ghi chép rất ít về thân thế của Lý hoàng hậu. Bà mang họ Lý, trùng với họ của hoàng tộc nhà Đường, tuy nhiên trong giai đoạn cuối Đường – Ngũ Đại, họ Lý cũng thường được ban hoặc ép sử dụng đối với các thủ lĩnh và bộ tộc phương Bắc quy thuận triều đình.

Không rõ bà có sinh con cho Lưu Thủ Quang hay không, và cũng không chắc chắn bà có được chính thức sách lập làm hoàng hậu khi Lưu Thủ Quang xưng hoàng đế vào năm 911 hay không. Tuy nhiên, sử gia hiện đại Bá Dương cho rằng bà thực sự được tôn làm hoàng hậu, giống như người vợ còn lại của Lưu Thủ Quang là Chu hoàng hậu.

## Cuộc đời và cái chết
Cuối năm 913, Lý Tồn Úc – khi đó là vương công nước Tấn và sau này là Hậu Đường Trang Tông – đem quân vây hãm kinh đô U Châu của nước Yên. Lưu Thủ Quang cùng hai hoàng hậu và ba con trai là Lưu Kế Tuân, Lưu Kế Phương và Lưu Kế Tộ bỏ chạy khỏi U Châu nhưng cuối cùng bị bắt tại Yên Lạc, thuộc khu vực Bắc Kinh ngày nay.

Nhóm tù binh bị giải qua các vùng đất chư hầu của nước Tấn, sau đó bị đưa về Thái Nguyên và xử tử. Theo ghi chép trong sử sách, cả Lý hoàng hậu và Chu hoàng hậu đều bình thản đón nhận cái chết, đồng thời trách mắng Lưu Thủ Quang vì đã cầu xin tha mạng, cho rằng hành động đó không xứng với tư cách một hoàng đế.

## Tham khảo

* *[[Tư trị thông giám]]*, quyển 268–269  
* *[[Tân Ngũ Đại sử]]*, quyển 39  
* Bá Dương, chú giải *Tư trị thông giám*, quyển 66
Chu hoàng hậu (Yên)

**Chu hoàng hậu** (祝皇后; tên thật không rõ, mất ngày 12 tháng 2 năm 914) là một trong hai chính thất của Lưu Thủ Quang, vị hoàng đế duy nhất của Yên trong thời kỳ Ngũ Đại Thập Quốc của lịch sử Trung Quốc.

## Thân thế
Sử liệu ghi chép rất ít về cuộc đời Chu hoàng hậu, và cũng không rõ bà có sinh con cho Lưu Thủ Quang hay không. Trên thực tế, việc bà có được chính thức sách lập làm hoàng hậu khi Lưu Thủ Quang xưng hoàng đế vào năm 911 vẫn còn chưa hoàn toàn chắc chắn. Tuy nhiên, sử gia hiện đại Bá Dương khẳng định rằng cả Chu hoàng hậu và người vợ còn lại của Lưu Thủ Quang là Lý hoàng hậu (Yên) đều đã được tôn làm hoàng hậu.

## Cuộc đời và cái chết
Cuối năm 913, kinh đô U Châu (幽州, nay thuộc Bắc Kinh) của nước Yên bị Lý Tồn Úc – khi đó là vương công nước Tấn và sau này là Hậu Đường Trang Tông – đem quân vây hãm. Lưu Thủ Quang cùng Chu hoàng hậu, Lý hoàng hậu và ba con trai là Lưu Kế Tuân (劉繼珣), Lưu Kế Phương (劉繼方) và Lưu Kế Tộ (劉繼祚) phải bỏ chạy khỏi U Châu.

Nhóm người này sau đó bị bắt tại Yên Lạc (燕樂, nay thuộc Bắc Kinh). Theo ghi chép, trong lúc lẩn trốn, Lưu Thủ Quang sai Chu hoàng hậu ra ngoài xin lương thực. Một nông dân tên Trương Sư Tạo (張師造) nhận ra thân phận của bà, buộc bà phải tiết lộ nơi ẩn náu của Lưu Thủ Quang và giao nộp cả gia đình cho quân Tấn.

Lý Tồn Úc giải họ đi thị uy qua lãnh địa của các đồng minh như Vương Xử Trực – tiết độ sứ Nghĩa Vũ (đóng tại khu vực Bảo Định, Hà Bắc) – và Vương Dung, vương công nước Triệu (Ngũ Đại), sau đó áp giải tất cả về Thái Nguyên và xử tử.

Khi bị hành hình, Lưu Thủ Quang cầu xin tha mạng, trong khi Chu hoàng hậu và Lý hoàng hậu đều bình thản chấp nhận cái chết và trách mắng ông vì hành vi hèn nhát, cho rằng không xứng với tư cách một hoàng đế.

## Tham khảo

* *[[Tư trị thông giám]]*, quyển 268–269  
* *[[Tân Ngũ Đại sử]]*, quyển 39  
* Bá Dương, chú giải *Tư trị thông giám*, quyển 66
Trương hoàng hậu (Hậu Lương)

**Trương hoàng hậu** (張皇后; tên thật không rõ, mất ngày 27 tháng 3 năm 913) là vợ và được xem là hoàng hậu của Chu Hữu Khuê, vị hoàng đế trị vì trong thời gian ngắn (912–913) của Hậu Lương trong thời kỳ Ngũ Đại Thập Quốc của lịch sử Trung Quốc.

## Trước khi Chu Hữu Khuê lên ngôi
Hầu như không có ghi chép về xuất thân gia đình của Trương hoàng hậu. Bà đã là vợ của Chu Hữu Khuê từ khi ông còn mang tước vương dưới triều vua cha là Hậu Lương Thái Tổ. Về cuối đời, Thái Tổ nổi tiếng dâm loạn; khi các nàng dâu vào hầu, ông thường tư thông với họ, trong đó có cả Trương thị. Tuy nhiên, Thái Tổ đặc biệt sủng ái Vương thị, vợ của con nuôi ông là Chu Hữu Văn, Bác vương, người trấn giữ Đông Kinh Khai Phong (trong khi kinh đô chính đặt tại Lạc Dương). Do đó, Thái Tổ dần coi Chu Hữu Văn là người kế vị hợp pháp, khiến Chu Hữu Khuê – con trai ruột lớn tuổi nhất còn sống – sinh lòng ghen ghét.

Mùa hè năm 912, sau khi trở về Lạc Dương từ chiến dịch chống nước Tấn, Thái Tổ lâm trọng bệnh và sai Vương thị đến Đại Lương triệu Chu Hữu Văn, với ý định phó thác giang sơn cho ông ta. Trương thị đang ở trong cung và biết được việc này, liền bí mật nói với Chu Hữu Khuê rằng: “Hoàng đế đã giao ngọc tỷ cho Vương thị mang đến Đông Kinh, e rằng chúng ta sắp không còn đường sống.”

Ngày 17 tháng 7 năm 912, Thái Tổ còn ra lệnh cho Kính Tường tuyên chỉ bổ nhiệm Chu Hữu Khuê làm thứ sử Lai Châu và yêu cầu ông lập tức lên đường. Trong bối cảnh đương thời, việc bị điều đi xa thường là bước đệm trước khi bị xử tử, càng khiến Chu Hữu Khuê tin rằng mình sắp bị giết.

Ngày 18 tháng 7, Chu Hữu Khuê bí mật gặp tướng cấm vệ Hàn Khánh (韓勍), người cũng lo sợ vì Thái Tổ thường xuyên hành quyết công thần, và cùng nhau mưu phản. Đêm đó, họ dẫn quân vào cung ám sát Thái Tổ. Chu Hữu Khuê trực tiếp đối mặt với vua cha, rồi sai gia nhân Phùng Đình Ngạc (馮廷諤) đâm chết ông. Sau đó, Chu Hữu Khuê giả danh chiếu chỉ của Thái Tổ, sai thái giám Đinh Chiêu Phổ (丁昭溥) truyền lệnh cho em trai là Chu Hữu Trinh, Quân vương, đang chỉ huy cấm quân tại Đại Lương, buộc Chu Hữu Trinh giết Chu Hữu Văn. Chu Hữu Trinh làm theo, và Chu Hữu Khuê lên ngôi hoàng đế.

## Thời kỳ làm hoàng hậu
Các sử liệu truyền thống không ghi chép rõ việc Chu Hữu Khuê chính thức sách lập Trương thị làm hoàng hậu. Tuy nhiên, sử gia hiện đại Bá Dương đã gọi bà là hoàng hậu trong phần chú giải của mình.

Mùa xuân năm 913, cháu của Thái Tổ là tướng cấm vệ Viên Tượng Tiên, liên kết với Chu Hữu Trinh và anh rể của ông ta là Triệu Nham, phát động binh biến tại Lạc Dương và tấn công hoàng cung. Chu Hữu Khuê, Trương hoàng hậu và Phùng Đình Ngạc tìm cách chạy trốn nhưng không thành. Trong tuyệt vọng, Chu Hữu Khuê ra lệnh cho Phùng Đình Ngạc giết Trương hoàng hậu trước, rồi giết chính ông, sau đó tự sát.

Sau khi chiếm được kinh thành, Viên Tượng Tiên và Triệu Nham tôn Chu Hữu Trinh lên ngôi. Chu Hữu Trinh chấp thuận và truy giáng Chu Hữu Khuê xuống thân phận thứ dân sau khi chết.

## Tham khảo
Mã hoàng hậu (Nam Hán)

**Mã hoàng hậu** (馬皇后; tên thật không rõ, mất ngày 22 tháng 1 năm 935) là hoàng hậu duy nhất được ghi nhận của nước Nam Hán trong thời kỳ Ngũ Đại Thập Quốc của lịch sử Trung Quốc. Bà là vợ của Lưu Nham (Nam Hán Cao Tổ), vị hoàng đế khai quốc của Nam Hán, đồng thời là con gái của Mã Ân, Vũ Mục vương của nước Sở, quốc gia láng giềng phía bắc của Nam Hán.

## Xuất thân
Không rõ Mã hoàng hậu sinh năm nào. Sử sách chỉ ghi nhận bà là con gái của Mã Ân, nhưng không ghi chép mẹ bà là ai.

Năm 913, Lưu Nham, khi đó trên danh nghĩa là chư hầu của Hậu Lương với chức tiết độ sứ trấn Thanh Hải (清海, trị sở tại Quảng Châu, Quảng Đông), đã phái sứ giả đến cầu hôn một người con gái của Mã Ân. Mã Ân chấp thuận.

Năm 915, Lưu Nham tiếp tục phái sứ giả sang nước Sở nghênh đón tân nương. Mã Ân cử em trai mình là Mã Tồn (馬存), cũng là cậu của Mã thị, hộ tống bà đến Quảng Châu để cử hành hôn lễ.

## Hôn nhân với Lưu Nham
Năm 917, Lưu Nham xưng đế, lập quốc hiệu là Việt, thoát ly sự kiểm soát của Hậu Lương. Tuy nhiên, ông không lập Mã thị làm hoàng hậu ngay, mà chỉ phong bà làm Việt quốc phu nhân.

Đến năm 919, khi Lưu Nham đổi quốc hiệu từ Việt sang Hán (tức Nam Hán), ông chính thức lập Mã thị làm hoàng hậu.

Sử sách không ghi nhận Mã hoàng hậu sinh được người con trai nào cho Lưu Nham. Những người kế vị Nam Hán đều không phải do bà sinh ra.

Mã hoàng hậu qua đời năm 935, khi Lưu Nham vẫn còn tại vị.

## Tham khảo

* *[[Thập quốc xuân thu]]* (十國春秋), quyển 61.
* *[[Tư trị thông giám]]*, quyển 268, 269, 270, 279.
Hồ Văn Ninh

**Hồ Văn Ninh** (1904 – ?) là một chính khách người Việt Nam. Ông từng giữ chức vụ Trưởng ty Công an tỉnh Hà Tĩnh, Vụ trưởng Vụ An toàn xã hội, Phó Văn phòng Bộ Nội vụ, Phó Giám đốc Vụ Dân chính và Giám đốc Bộ Nội vụ.

## Cuộc đời và sự nghiệp
Hồ Văn Ninh sinh ngày 5 tháng 2 năm 1904 tại xã Trung Lễ, huyện Đức Thọ, (nay là xã Đức Thịnh) tỉnh Hà Tĩnh.

Cuối năm 1927, ông tham gia Hội nghị ở đình Hoa Vân Hải, Nghệ An và trở thành thành viên sáng lập tổ Tân Việt huyện Nghi Xuân Năm 1930, cũng tại đình Hoa Vân Hải, ông tham gia thành lập Đảng bộ lâm thời huyện Nghi Xuân.

Hồ Văn Ninh tham gia ứng cử Đại biểu Quốc hội của hai tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh và trúng cử làm Đại biểu Hà Tĩnh tại Quốc hội khóa I.

Ông từng là Ủy viên Thường trực Ban Việt kiều trung ương (Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài), Giám đốc Bộ Nội vụ.

## Xem thêm
* Danh sách Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa I

## Tham khảo
Hoàng Trung Anh

**Hoàng Trung Anh** (sinh ngày 12 tháng 1 năm 2004) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Việt Nam hiện đang thi đấu ở vị trí hậu vệ cánh trái cho Câu lạc bộ Xuân Thiện Phú Thọ tại giải Hạng Nhất Quốc gia Bia Sao Vàng 2025–26 theo dạng cho mượn từ Công an Hà Nội (CAHN).

## Sự nghiệp câu lạc bộ

### Xuân Thiện Phú Thọ
Để tích lũy kinh nghiệm thi đấu, tháng 8 năm 2025, Hoàng Trung Anh chuyển đến thi đấu cho Câu lạc bộ Xuân Thiện Phú Thọ theo dạng cho mượn. Đội bóng Đất Tổ, dưới sự dẫn dắt của huấn luyện viên Lê Quốc Vượng, đang thi đấu tại giải Hạng Nhất Quốc gia và đặt mục tiêu thăng hạng.

Tại Phú Thọ, Hoàng Trung Anh nhanh chóng chiếm được suất đá chính. Trong trận đấu thuộc vòng 8 giải Hạng Nhất Quốc gia 2025–26 gặp CLB Quảng Ninh trên sân vận động Việt Trì, anh đã ghi bàn thắng mở tỷ số ở phút 38, góp công lớn vào chiến thắng 3-0 của đội nhà.

## Tham Khảo
Lê Thanh Phong (cầu thủ bóng đá)

**Lê Thanh Phong** (sinh ngày 20 tháng 5 năm 1996) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Việt Nam hiện đang thi đấu ở vị trí tiền đạo cắm cho câu lạc bộ Quy Nhơn United tại V.League 2.

## Sự nghiệp câu lạc bộ
Sinh ra tại Bình Định, Thanh Phong gia nhập câu lạc bộ quê hương Bình Định vào năm 12 tuổi. Anh được đôn lên đội một vào năm 2015, và góp mặt trong hành trình thăng hạng của câu lạc bộ từ Giải Hạng Ba lên V.League 1 trong giai đoạn từ năm 2015 đến năm 2020. Năm 2022, Thanh Phong được cho mượn tại Khánh Hòa ở Giải Hạng Nhất và cùng câu lạc bộ giành chức vô địch dù có ít thời gian thi đấu.

Năm 2023, Thanh Phong tiếp tục thi đấu tại Giải Hạng Nhất sau khi chuyển sang Long An. Trong mùa giải 2023–24, anh đã ghi được 10 bàn thắng và kết thúc ở vị trí thứ hai trong danh sách vua phá lưới của giải đấu.

Vào tháng 7 năm 2024, Thanh Phong trở lại câu lạc bộ quê hương Quy Nhơn Bình Định.

## Danh hiệu
**Bình Định**
* V.League 2: 2020

**Khánh Hòa**
* V.League 2: 2022

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*
Bùi Đình Đổng

**Bùi Đình Đổng** (1911 – 1973) là một chính khách người Việt Nam. Ông từng giữ chức vụ Giám đốc nhà máy Xi măng Hải Phòng, Thứ trưởng Bộ Xây dựng và Bộ Công nghiệp nặng, đại sứ Việt Nam tại Triều Tiên; cùng với vai trò tương đương Giám đốc Công an cấp tỉnh như Chủ sự Ty Liêm phóng Hải Phòng, Trưởng ty Công an tỉnh Hà Nam.

## Cuộc đời và sự nghiệp

### Những năm đầu đời
Bùi Đình Đổng sinh năm 1911 tại xóm Đình Hạ, làng Hạ Lý, (nay là phường Hồng Bàng) thành phố Hải Phòng. Mẹ ông tên là Mai Thị Khai, bố ông là Bùi Đình Cương, quê Nam Định, từng tham gia khởi nghĩa Yên Thế.

Năm 1930, ông xin vào học nghề và làm thợ nguội tại nhà máy Xi măng Hải Phòng, được kết nạp vào Đảng cộng sản Đông Dương năm 1936.

### Hoạt động cách mạng và an ninh
Từ năm 1936 đến 1939, Bùi Đình Đổng được bầu làm Bí thư Chi bộ Nhà máy Xi măng Hải Phòng. Tháng 11 năm 1939, ông cùng với vợ là Lý Thị Nhung và các đồng chí Tô Hiệu, Ngô Minh Loan, bị chính quyền Pháp tại Hải Phòng bắt. Bùi Đình Đổng bị Tòa án Hải Phòng kết án 2 năm tù, sau khi Tòa án Đề hình Hà Nội xử lại dã tăng án của ông lên 3 năm tù tại nhà tù Sơn La. Vợ chồng Bùi Đình Đổng và Tô Hiệu, sau này được nhà văn Nguyên Hồng dùng làm nguyên mẫu cho một số nhân vật trong tiểu thuyết *Cửa biển*.

Tháng 3 năm 1945, Bùi Đình Đổng vượt ngục trở về tham gia chỉ đạo phong trào công nhân nhà máy Xi măng Hải Phòng và được bổ nhiệm làm Trưởng ban Kiểm soát kỹ nghệ thành phố. Tháng 11 năm 1945, ông tiếp tục được bầu làm Bí thư Chi bộ Nhà máy. Tháng 4 năm 1946, Bùi Đình Đổng được bổ nhiệm là Chủ sự Ty Liêm phóng thành phố Hải Phòng. Từ tháng 7 năm 1946 đến tháng 7 năm 1947, ông làm Trưởng ty công an tỉnh Hà Nam, sau đó làm Chánh thư ký Liên hiệp Công đoàn Liên khu 3, Trưởng ban dân công Trung ương. Tháng 10 năm 1954, ông về làm Phó giám đốc nhà máy Xi măng Hải Phòng, thuộc Bộ Lao động.

### Hoạt động chính trị - Giám đốc nhà máy Xi măng Hải Phòng
Từ năm 1955 đến 1958, Bùi Đình Đổng được bầu làm Giám đốc nhà máy Xi măng Hải Phòng, các ông Nguyễn Vinh, Lê Văn Phong làm Phó Giám đốc. Tháng 12 năm 1959, được bầu vào Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố Hải Phòng. 

Tháng 7 năm 1964, ông được giữ chức Vụ trưởng Vụ tổ chức cán bộ của Bộ Xây dựng sau đó được đề bạt làm Thứ trưởng Bộ Công nghiệp nặng  và Thứ trưởng Bộ Xây dựng từ 1966 đến 1973.  Năm 1970, ông được cử làm Đại sứ của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tại Triều Tiên trong vài tháng.

Năm 1971, ông được bổ nhiệm trở lại làm Giám đốc nhà máy Xi măng Hải Phòng. Năm 1973, được bầu làm Bí thư Đảng ủy - Đảng bộ Nhà máy đến khi qua đời vì bệnh hiểm nghèo vào tháng 5 năm 1973, tại bệnh viện Việt Xô.

## Xem thêm
* Danh sách Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa I
* Đại sứ quán Việt Nam tại Triều Tiên

## Tham khảo
Phongvu.vn

**Công ty Cổ phần Thương mại – Dịch vụ Phong Vũ** (thường được biết đến với tên gọi **Phong Vũ**) là một doanh nghiệp bán lẻ thiết bị công nghệ và điện tử tại Việt Nam. Công ty chuyên kinh doanh máy tính, linh kiện máy tính, thiết bị công nghệ và các sản phẩm điện tử tiêu dùng.

## Lịch sử

Phong Vũ được thành lập vào năm 1997 tại Thành phố Hồ Chí Minh, khởi đầu từ một cửa hàng nhỏ chuyên lắp ráp và kinh doanh máy tính cá nhân., khởi đầu từ một cửa hàng nhỏ chuyên lắp ráp và kinh doanh máy tính cá nhân. Trong những năm đầu hoạt động, doanh nghiệp tập trung vào thị trường linh kiện và thiết bị máy tính phục vụ khách hàng cá nhân tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Năm 2000, Phong Vũ khai trương trung tâm dịch vụ và bảo hành đầu tiên tại Thành phố Hồ Chí Minh., đánh dấu bước chuyển sang mô hình bán lẻ kết hợp dịch vụ hậu mãi. Đến năm 2007, công ty chính thức hoạt động dưới tên Công ty Thương mại và Dịch vụ Phong Vũ.

Giai đoạn 2013–2015, doanh nghiệp bắt đầu mở rộng hệ thống showroom ra ngoài TP. Hồ Chí Minh, trong đó có cửa hàng tại Bình Dương và các tỉnh phía Nam. Năm 2017, công ty tiếp tục mở thêm 5 phòng trưng bày mới tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Cuối năm 2017, Phong Vũ công bố sáp nhập với Teko Việt Nam nhằm đẩy mạnh phát triển chuỗi bán lẻ.. Sau hợp tác này, hệ thống được mở rộng lên hơn 30 cửa hàng. Năm 2019, doanh nghiệp tập trung tái cấu trúc và tối ưu hệ thống vận hành nhằm chuẩn bị cho giai đoạn phát triển tiếp theo.

Đến năm 2020, Phong Vũ hoàn thiện nền tảng phát triển chuỗi bán lẻ đa kênh, kết hợp hệ thống cửa hàng vật lý với kênh thương mại điện tử.

## Hoạt động kinh doanh

Phong Vũ hoạt động trong lĩnh vực bán lẻ thiết bị công nghệ thông tin ICT và điện tử tiêu dùng tại Việt Nam. Danh mục sản phẩm bao gồm máy tính để bàn, máy tính xách tay, linh kiện máy tính, thiết bị mạng, thiết bị văn phòng, thiết bị ngoại vi và phụ kiện công nghệ.

Giai đoạn 2018–2020, sau khi hợp tác chiến lược với Teko, doanh nghiệp mở rộng hệ thống lên hơn 30 cửa hàng trên toàn quốc.. Song song với hệ thống showroom, Phong Vũ phát triển kênh thương mại điện tử thông qua website phongvu.vn, với lượng truy cập hàng năm được công bố khoảng 25 triệu lượt. Doanh nghiệp cũng ghi nhận hơn 8.000 sản phẩm được phân phối và phục vụ hơn 50.000 khách hàng doanh nghiệp.

Về kết quả kinh doanh, theo số liệu được công bố trên báo chí kinh tế, doanh thu năm 2024 của Công ty Phong Vũ đạt hơn 2.590 tỷ đồng, tăng khoảng 21% so với năm 2023.

Ngoài khách hàng cá nhân, Phong Vũ còn phát triển mảng khách hàng doanh nghiệp B2B, cung cấp giải pháp công nghệ và thiết bị số lượng lớn cho tổ chức và doanh nghiệp. Doanh nghiệp hợp tác với nhiều thương hiệu công nghệ quốc tế như Dell, HP, Asus, Acer, Lenovo, MSI,  Intel, AMD và một số thương hiệu công nghệ khác trong hoạt động phân phối sản phẩm.

Ngoài hoạt động bán lẻ, công ty còn cung cấp các dịch vụ bảo hành và hỗ trợ kỹ thuật cho khách hàng.

## Chú thích

## Liên kết ngoài

* Website chính thức
Đội tuyển bóng đá nữ quốc gia Phần Lan

**Đội tuyển bóng đá nữ quốc gia Phần Lan** (, ) đại diện cho Phần Lan tại các giải đấu bóng đá nữ quốc tế và do Hiệp hội bóng đá Phần Lan điều hành. Họ đã lọt vào vòng bán kết của Giải vô địch bóng đá nữ châu Âu 2005, tạo ra bất ngờ lớn khi hòa Thụy Điển và đánh bại Đan Mạch trước khi để thua Đức tại vòng bán kết. Phần Lan từng là chủ nhà của Giải vô địch bóng đá nữ châu Âu 2009.

## Thành tích thi đấu
### Giải vô địch bóng đá nữ thế giới

### Thế vận hội Mùa hè

### Giải vô địch bóng đá nữ châu Âu

### UEFA Women's Nations League

## Ghi chú

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Trang chủ chính thức
*Hồ sơ FIFA
Bệnh thận đa nang

**Bệnh thận đa nang** (**PKD**, **PCKD**) là một rối loạn di truyền khiến nhiều nang hình thành và phát triển trong thận. Các nang này có thể được hình thành trước khi sinh, trong thời thơ ấu hoặc khi trưởng thành. Nếu nang phát triển trước khi sinh, có thể gây chậm phát triển hoặc các vấn đề về hô hấp. Trong các trường hợp khác, triệu chứng có thể bao gồm đau mạn sườn, tiểu máu và đau đầu. Biến chứng có thể là suy thận, tăng huyết áp, nang gan, phình động mạch chủ và phình động mạch não.

Bệnh xảy ra do đột biến gen. Thông thường, bệnh được di truyền từ cha mẹ, nhưng hiếm khi có thể xuất hiện tự phát trong giai đoạn phát triển sớm. Các nang hình thành từ các ống thận không không còn chức năng và bị tích tụ dịch. Có hai thể bệnh: bệnh thận đa nang di truyền trội trên nhiễm sắc thể thường (ADPKD) và bệnh thận đa nang di truyền lặn trên nhiễm sắc thể thường (ARPKD). Chẩn đoán có thể được xác nhận bằng chẩn đoán hình ảnh hoặc xét nghiệm di truyền.

Hiện chưa có phương pháp chữa khỏi hoàn toàn. Điều trị có thể bao gồm thay đổi lối sống và dùng thuốc hạ huyết áp như thuốc ức chế men chuyển (ACEI). Suy thận có thể được kiểm soát bằng chạy thận nhân tạo hoặc ghép thận. Khoảng 30% trẻ mắc ARPKD tử vong trong vài tuần đầu sau sinh. Hơn một nửa số người mắc ADPKD sẽ phát triển suy thận trước 70 tuổi.

Bệnh thận đa nang ảnh hưởng đến khoảng nửa triệu người tại Hoa Kỳ. ADPKD gặp ở khoảng 1 trên 700 người, còn ARPKD gặp ở khoảng 1 trên 20.000 trẻ em. Nam và nữ mắc bệnh với tần suất tương đương nhau. Bệnh thận đa nang được mô tả lần đầu tiên vào thế kỷ 16 và 17.

## Tài liệu tham khảo
Nghị quyết 91 của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc

**[[Nghị quyết 91 của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc]]**, được thông qua vào ngày 30 tháng 3 năm 1951. Hội đồng ghi nhận một báo cáo của Ngài Owen Dixon, Đại diện Liên Hợp Quốc tại Ấn Độ và Pakistan, trong đó nêu rõ rằng những điểm khác biệt chính trong việc chuẩn bị cho bang Jammu và Kashmir tiến hành trưng cầu dân ý như sau: quy trình và mức độ phi quân sự hóa, cũng như mức độ kiểm soát đối với việc thực thi các chức năng của chính quyền nhằm đảm bảo một cuộc trưng cầu dân ý tự do và công bằng.

Hội đồng đã chấp nhận việc từ chức của Ngài Dixon và bày tỏ lòng biết ơn đối với năng lực và sự tận tụy to lớn của ông. Hội đồng sau đó chỉ thị cho người thay thế Ngài Dixon đi đến tiểu lục địa và, sau khi tham vấn với chính phủ Ấn Độ và Pakistan, tiến hành phi quân sự hóa Bang Jammu và Kashmir dựa trên nền tảng của Ủy ban Liên Hợp Quốc về Ấn Độ và Pakistan, đồng thời kêu gọi các bên hợp tác tối đa với Đại diện LHQ trong việc thực hiện phi quân sự hóa.

Hội đồng cũng chỉ thị cho Đại diện mới của LHQ báo cáo cho họ trong vòng ba tháng, nếu ông chưa thực hiện được việc phi quân sự hóa hoặc chưa có kế hoạch để thực hiện việc đó, Đại diện sẽ báo cáo cho Hội đồng những điểm khác biệt cần phải giải quyết để quá trình phi quân sự hóa có thể được tiến hành. Hội đồng sau đó kêu gọi các bên chấp nhận phân xử bằng trọng tài đối với tất cả những điểm khác biệt còn tồn đọng, trong trường hợp Đại diện LHQ không đạt được thỏa thuận toàn diện, bởi một trọng tài hoặc một ban trọng tài do chủ tịch Tòa án Công lý Quốc tế bổ nhiệm. Nghị quyết cũng quyết định rằng Nhóm Quan sát viên Quân sự sẽ tiếp tục giám sát lệnh ngừng bắn trong bang.

Nghị quyết được thông qua với tám phiếu thuận và không có phiếu chống, cùng ba phiếu trắng từ Ấn Độ, Liên Xô và Nam Tư.

## Xem thêm
* Danh sách Nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc 1 đến 100 (1946–1953)

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*
IP di động

**IP di động** (tiếng Anh: **Mobile IP** hay **MIP**) là một giao thức truyền thông tiêu chuẩn của lực lượng chuyên trách về kỹ thuật liên mạng (IETF). Giao thức này được thiết kế nhằm cho phép người dùng thiết bị di động di chuyển từ mạng này sang mạng khác mà vẫn duy trì được một địa chỉ IP cố định duy nhất. 

Việc duy trì địa chỉ không đổi giúp đảm bảo các kết nối dữ liệu và dòng thông tin đang diễn ra không bị gián đoạn khi thiết bị thay đổi điểm truy cập mạng. IP di động cho IPv4 được mô tả chi tiết trong tài liệu  (cập nhật từ RFC 3344), với các phần mở rộng được định nghĩa trong .

Biến thể dành cho thế hệ giao thức Internet tiếp theo là **Mobile IPv6** (MIPv6) được mô tả trong tài liệu . MIPv6 tích hợp các tính năng di động trực tiếp vào cấu trúc của IPv6, giúp quá trình chuyển giao mạng diễn ra hiệu quả hơn so với phiên bản tiền nhiệm.

## Ứng dụng
Đối với nhiều dịch vụ và ứng dụng đặc thù như VPN hay VoIP, việc thay đổi kết nối mạng hoặc thay đổi địa chỉ IP đột ngột thường dẫn đến tình trạng gián đoạn hoặc lỗi hệ thống. Để khắc phục vấn đề này, IP di động đã được ra đời nhằm đảm bảo khả năng duy trì kết nối Internet một cách thông suốt và liên tục.

Giao thức này được ứng dụng phổ biến nhất trong các môi trường mạng hỗn hợp (cả có dây và không dây), nơi người dùng có nhu cầu di chuyển thiết bị cá nhân qua lại giữa nhiều mạng con (subnet) LAN khác nhau. Một số ví dụ tiêu biểu là việc chuyển vùng giữa các hệ thống không dây có vùng phủ sóng chồng lấn, chẳng hạn như truyền dữ liệu IP qua DVB, WLAN, WiMAX hay các hệ thống truy cập không dây băng thông rộng (BWA).

Trong các hệ thống mạng di động như 3G, IP di động không phải là thành phần bắt buộc để đảm bảo tính minh bạch khi người dùng di chuyển giữa các trạm phát sóng (cell tower). Lý do là vì các hệ thống này vốn đã tích hợp sẵn cơ chế chuyển giao và chuyển vùng ở lớp liên kết dữ liệu. Tuy nhiên, Mobile IP vẫn thường được triển khai trong hạ tầng 3G để hỗ trợ khả năng di động IP liền mạch khi thiết bị đi xuyên qua các vùng quản lý của các nút phục vụ dữ liệu gói (packet data serving node - PDSN) khác nhau.
## Chú thích
Xi'an Aircraft Industrial Corporation

**Xi'an Aircraft Industrial Corporation**- **Tập đoàn Công nghiệp Máy bay Tây An** là một nhà sản xuất và phát triển máy bay cỡ lớn và trung bình của Trung Quốc. Công ty có trụ sở tại Diêm Lương, Tây An, Thiểm Tây. Năm 2020, theo một cuộc cải cách, công ty đã trở thành công ty con thuộc sở hữu hoàn toàn của công ty niêm yết công khai, Tập đoàn Công nghiệp Máy bay Tây An AVIC (), cho mục đích giao dịch chứng khoán.

Các khách hàng chính của công ty bao gồm Không quân Hải quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc và Không quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc. Công ty chịu trách nhiệm sản xuất máy bay quân sự lớn nhất do Trung Quốc tự sản xuất, Xi'an Y-20.

## Các loại máy bay

### Turboprops
* Máy bay phản lực cánh quạt Xi'an MA60
* Máy bay phản lực cánh quạt Xi'an MA600
* Máy bay chở khách tuốc bin phản lực cánh quạt Xi'an MA700 (Đang phát triển)

### Máy bay ném bom
* Máy bay ném bom hai động cơ Xi'an H-6 - Phiên bản cải tiến từ Tupolev Tu-16 Badger
* Máy bay ném bom chiến lược hạng nặng Xi'an H-8
* Máy bay chiến đấu/ném bom hai động cơ Xi'an JH-7 Flying Leopard. 
* Máy bay ném bom tàng hình chiến lược hạng nặng Xi'an H-20.

### Máy bay huấn luyện
* Y-7H dựa trên máy bay Y-7-100

### Chế tạo các bộ phận
* ACAC ARJ21 Xiangfeng -Cánh và thân máy bay
*Boeing 737 - cánh đuôi đứng, cánh ổn định ngang, cửa ra vào phía trước.
*Boeing 737NG - cánh đuôi đứng (quan hệ đối tác hơn 30 năm)
*Boeing 747 - các gân mép sau, các chi tiết rèn từ nhôm và titan.
*Boeing 747-8 - cánh tà trong, bộ phận cấu trúc máy bay lớn nhất mà Boeing mua từ Trung Quốc.
*Boeing 787

### Vận tải
* Yun-7 (Y-7) twin-engine turboprop transport 
* Yun-14 (Y-14) twin-engine turboprop transport
* Xi'an Y-20 four-engine turbofan transport
* Xi'an KJ-600 AE&C - using Y-7 based Xi'an JZY-01 as testbed

## Đối tác
* Safran

## Xem thêm

* Xi'an Aero-Engine Corporation
* ACAC consortium
* Aviation Industry Corporation of China
* Changhe Aircraft Industries Corporation
* Chengdu Aircraft Industry Group
* Guizhou Aircraft Industry Co.
* Harbin Aircraft Industry Group
* Hongdu Aviation Industry Corporation
* Shanghai Aviation Industrial Company
* Shaanxi Aircraft Company
* Shenyang Aircraft Corporation

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Thất điều

**Thất điều** là một dấu hiệu thần kinh đặc trưng bởi sự mất phối hợp vận động cơ. Tình trạng này có thể gây khó khăn khi đi lại, nói chuyện và gây ra các cử động mắt bất thường. Các biến chứng có thể bao gồm sặc (nghẹn), loét tỳ đè hoặc trầm cảm.

Thất điều có thể xảy ra do rượu, u não, đột quỵ, đa xơ cứng, suy giáp, chấn thương đầu, một số loại thuốc và một số bệnh lý di truyền. Các bệnh di truyền bao gồm thất điều Friedreich và bệnh Wilson. Cơ chế bệnh sinh liên quan đến rối loạn ở các phần của hệ thần kinh chịu trách nhiệm phối hợp vận động. Thất điều được chia thành ba loại: thất điều tiểu não, thất điều cảm giác và thất điều tiền đình.

Điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân nền. Không có phương pháp chữa khỏi đối với các trường hợp di truyền. Việc kiểm soát tình trạng bệnh có thể bao gồm sử dụng dụng cụ hỗ trợ đi lại và vật lý trị liệu. Thất điều ảnh hưởng đến khoảng 26 trên 100.000 trẻ em. Từ "ataxia" có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp: α- [tiền tố phủ định] + -τάξις [trật tự] = "thiếu trật tự".

## Tham khảo
Máy cắt bê tông

nhỏ|Chiếc máy cắt bê tông đang được chuẩn bị sẵn sàng để đưa vào vận hành.
**Máy cắt bê tông** (tiếng Anh: *concrete saw*) là một thiết bị cơ khí chuyên dụng được sử dụng để cắt bê tông, gạch, đá, nhựa đường, gạch lát và các vật liệu rắn khác. Thiết bị này có nhiều chủng loại đa dạng, từ các mẫu máy cầm tay nhỏ gọn, máy cắt đĩa để bàn cho đến các loại máy cắt tự hành cỡ lớn. Về nguồn động lực, máy có thể vận hành bằng động cơ xăng, hệ thống thủy lực, khí nén hoặc động cơ điện.

Lưỡi cắt sử dụng cho máy cắt bê tông thường là loại lưỡi cắt kim cương để có thể cắt xuyên qua các vật liệu cứng như bê tông, nhựa đường và đá. Ngoài ra, các loại đĩa cắt nhám cũng có thể được lắp vào máy cắt để xử lý đá và thép. Do lực ma sát cực lớn phát sinh trong quá trình cắt các bề mặt cứng, lưỡi cắt thường cần được làm mát bằng nước để kéo dài tuổi thọ và giảm thiểu lượng bụi phát tán ra môi trường.

## Chú thích
Lê Văn Hà (định hướng)

**Lê Văn Hà** có thể đề cập đến:

*Lê Văn Hà, thiếu tướng Công an nhân dân Việt Nam, nguyên là Phó Tư lệnh Cảnh sát Cơ động Việt Nam
*Lê Văn Hà (cầu thủ bóng đá)
*Sơn Hạ (nhạc sĩ), tên thật Lê Văn Hà
Dụng cụ cầm tay

**Dụng cụ cầm tay** (tiếng Anh: *hand tool*) là tên gọi chung của các loại công cụ vận hành hoàn toàn bằng sức người thay vì dựa vào động cơ hay nguồn năng lượng điện. Đặc điểm nổi bật của dòng thiết bị này là thiết kế nhỏ gọn, cơ động, cho phép người dùng thực hiện các thao tác sửa chữa, lắp ráp hoặc chế tác thủ công một cách linh hoạt tại nhiều vị trí khác nhau.

Phạm vi của dụng cụ cầm tay rất đa dạng, bao quát từ các thiết bị cơ khí cơ bản như cờ lê, tua vít, kìm, búa cho đến các dụng cụ cắt gọt, đo đạc và cố định vật liệu. Bên cạnh các thiết bị chuyên dụng trong xưởng sản xuất, khái niệm này còn bao hàm cả các công cụ làm vườn hay chăm sóc cây cảnh ngoài trời. Một điểm cần lưu ý trong phân loại kỹ thuật là các loại máy móc cầm tay có sử dụng động cơ (dụng cụ điện cầm tay) không được xếp vào nhóm này, do chúng vận hành dựa trên nguồn năng lượng bổ trợ thay vì chỉ dùng lực cơ học từ bàn tay con người.
## Lịch sử

Dụng cụ cầm tay đã đồng hành cùng con người từ thời đồ đá, với những công cụ thô sơ bằng đá được dùng để đập và cắt. Bước sang thời đồ đồng, việc đúc các hợp kim giữa đồng và thiếc đã tạo ra những bước tiến mới, giúp công cụ trở nên sắc bén và cứng cáp hơn hẳn so với chất liệu đá trước đó. Đến thời Đồ sắt, sắt dần thay thế đồng, mang lại độ bền và sức mạnh vượt trội cho các loại khí cụ. Đặc biệt, ngay từ thời La Mã cổ đại, con người đã phát triển được những mẫu dụng cụ có hình dáng và chức năng tương đồng kinh ngạc với các loại đang được sản xuất hiện nay. Kể từ sau cuộc Cách mạng Công nghiệp, quy trình chế tác thủ công dần nhường chỗ cho dây chuyền sản xuất hàng loạt tại các nhà máy.

Tại Bảo tàng St Albans, một bộ sưu tập khổng lồ các dụng cụ cầm tay của Anh từ giai đoạn 1700–1950 đang được lưu giữ. Phần lớn hiện vật trong số này do Raphael Salaman (1906–1993) sưu tầm – ông cũng là tác giả của hai tác phẩm nghiên cứu kinh điển: Từ điển công cụ ngành mộc và Từ điển công cụ ngành da. Ngoài ra, David Russell cũng sở hữu một bộ sưu tập đồ sộ các dụng cụ cầm tay phương Tây trải dài từ thời Đồ đá đến thế kỷ 20, vốn là nền tảng để ông xuất bản cuốn sách Công cụ chế biến gỗ cổ đại (Antique Woodworking Tools).

## Chú thích
Tào hoàng hậu

**Tào hoàng hậu** có thể đề cập đến:

*Tào hoàng hậu (Đậu Kiến Đức): vợ của Đậu Kiến Đức- một thủ lĩnh nổi dậy vào thời Tùy mạt Đường sơ
*Tào hoàng hậu (Hậu Đường)
*Tào Tiết (Hán Hiến Đế) hay Hiến Mục Tào hoàng hậu
*Từ Thánh Quang Hiến Hoàng hậu hay Từ Thánh Quang Hiến Tào Hoàng hậu
Lý hoàng hậu

**Lý hoàng hậu** có thể đề cập đến:

*Lý hoàng hậu (Hậu Hán), hoàng hậu của hoàng đế khai quốc triều Hậu Hán là Lưu Trí Viễn (Hán Cao Tổ)
*Lý hoàng hậu (Hậu Tấn Cao Tổ)
*Lý hoàng hậu (Mân)
*Lý hoàng hậu (Yên)