open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Menhet, Menwi và Merti

**Menhet**, **Menwi** và **Merti** là ba người vợ bé ngoại quốc của pharaoh Thutmose III, người được chôn cất trong một ngôi mộ cắt đá với đồ tùy táng xa hoa ở Wady Gabbanat el-Qurud. Hai trong số họ có nguồn gốc Tây-Semitic mặc dù vậy không có ai là người Hurria. Mỗi người được trao danh hiệu Vợ của Nhà Vua và có khả năng chỉ là thành viên nhỏ của hậu cung hoàng gia. Người ta không biết liệu những người phụ nữ thậm chí có liên quan hay không vì khuôn mặt trên nắp bình nội tạng của họ rất khác nhau.

## Ngôi mộ của những người vợ ngoại quốc của Thutmose III

Ngôi mộ của họ ban đầu được phát hiện vào tháng 8 năm 1916 tại các vách núi sa mạc ở thung lũng phía tây nam gần Luxor và bị dân làng Qurnawi cướp phá ngay lập tức. Khi các nhà chức trách cổ vật Ai Cập truy tìm nơi chôn cất này vào tháng 9 năm đó, tất cả những gì còn lại tại địa điểm ban đầu là những đồ vật bị những kẻ cướp ngôi mộ vứt bỏ. Người ta cho rằng ban đầu có ba phần chôn cất nguyên vẹn tại địa điểm này. Chỉ có các vật thể bằng vàng và đá đã sống sót trong khi gỗ và các xác ướp và vật liệu gỗ đã tan rã do hơi ẩm "từ nước thấm qua các vách đá bên trên". Tuy nhiên, hầu hết hài cốt còn sót lại của họ đã được truy tìm và mua trên thị trường cổ vật vào thời điểm đó và nhiều hiện vật hiện đang nằm tại Bảo tàng Metropolitan ở New York.

Một số hiện vật quý giá được tìm thấy trong ngôi mộ của họ bao gồm vương miện bằng vàng, vàng mạ vàng, ngón chân và bàn chân dép, vàng, vòng đeo tay carnelian và kính cùng với những chiếc bình khác. Mỗi chiếc vòng tay của họ được khắc với đồ hình của Thutmose III. Các đồ vật khác được tìm thấy trong lăng mộ bao gồm các chiếc gương Hathor trí bằng vàng, bạc và kính. Mặc dù bộ sưu tập rất ấn tượng, nhưng không một chiếc mũ nào của họ sử dụng họa tiết kền kền vốn được sử dụng bởi những vị hoàng hậu quan trọng.

Giống như ngôi mộ trên vách đá Hatshepsut mà Howard Carter tìm thấy ở Wady A, ngôi mộ của những người vợ ngoại quốc của Thutmose cũng bị cắt thành một kẽ hở. Tuy nhiên, lối vào của nó "đã bị cắt vào một cái bục cách sàn nhà tối tăm khoảng 10 mét, khá giống với lăng mộ của Thutmosis III trong Thung lũng các vị vua."  Ngôi mộ của Menhet, Menwi và Merti bao gồm "một buồng duy nhất chưa được trang trí - khoảng 5 X 7,5 mét, cao từ 1,5 đến hơn 2 mét." 

## Hình ảnh

Tập tin:Rosettes for wig MET DT11559.jpg|Tóc giả, một giải trí gần đúng (từ các mảnh ban đầu). Được làm bằng vàng, gesso, carnelian, thủy tinh và jasper.
Tập tin:At the Metropolitan Museum of Art, New York 2017 20 - Gold Sandals, Toe and Finger Stalls.jpg|Tấm phủ ngón tay và ngón chân bằng vàng, cùng với dép, được trưng bày tại Bảo tàng Nghệ thuật Metropolitan.
Tập tin:At the Metropolitan Museum of Art, New York 2017 19 - Gold Collars, Pectorals and amulets.jpg|Bảng vàng đeo trên ngực và các tấm phủ khác.


## Tham khảo

## Văn chương

* Aidan Dodson & Dyan Hilton, *Gia đình Hoàng gia hoàn chỉnh của Ai Cập cổ đại,* Thames & Hudson, 2004, , trang. &nbsp; 138 con139 
* Christine Lilyquist, *Người vợ ngoại quốc của Tuthmosis III*, New York 2004
Tuyệt mệnh thi

**Tuyệt mệnh thi** () hay **từ thế thi** (), theo nghĩa thuần Việt **bài thơ chết**, là một thể loại thơ phát triển theo truyền thống văn học của các nền văn hóa Đông Á, nổi bật nhất ở Nhật Bản cũng như các thời kỳ nhất định của lịch sử Trung Quốc và Joseon Hàn Quốc. Họ có xu hướng đưa ra một phản ánh về cái chết, nói chung và liên quan đến cái chết sắp xảy ra của tác giả, thường được kết hợp với một quan sát có ý nghĩa về cuộc sống. Việc thực hành viết một bài thơ chết có nguồn gốc từ Thiền tông. Đó là một khái niệm hoặc thế giới quan bắt nguồn từ giáo lý Phật giáo về , cụ thể là thế giới vật chất là nhất thời và , sự gắn bó với nó gây ra , và cuối cùng tất cả thực tế là một sự . Những bài thơ này đã trở nên gắn liền với các phân đoạn văn học, tâm linh và cai trị của xã hội, vì chúng được sáng tác theo cách thông thường của một nhà thơ, chiến binh, nhà quý tộc hoặc nhà sư Phật giáo.

Theo học giả tôn giáo so sánh Julia Ching, Phật giáo Nhật Bản "gắn liền với ký ức của người chết và giáo phái tổ tiên đến nỗi ngôi đền thờ dành riêng cho tổ tiên, và vẫn chiếm một vị trí danh dự trong nhà, được gọi phổ biến là *[[Butsudan]]*, nghĩa đen là 'bàn thờ Phật'. Ở Nhật Bản, người ta thường tổ chức đám cưới theo đạo Shinto, nhưng chuyển sang Phật giáo vào thời điểm mất người thân và làm các dịch vụ tang lễ".

Việc viết một bài thơ chết chỉ giới hạn trong tầng lớp biết chữ của xã hội, giai cấp thống trị, samurai và tu sĩ. Nó được giới thiệu tới khán giả phương Tây trong Thế chiến II khi những người lính Nhật Bản, được tôn vinh bởi di sản samurai của nền văn hóa của họ, sẽ viết những bài thơ trước các nhiệm vụ hoặc trận chiến tự sát.

## Tham khảo

## Đọc thêm
* Blackman, Sushila (1997). *Graceful Exits: How Great Beings Die: Death Stories of Tibetan, Hindu & Zen Masters*. Weatherhill, Inc.: USA, New York, New York. 
* Hoffmann, Yoel (1986). *Japanese Death Poems: Written by Zen Monks and Haiku Poets on the Verge of Death*. Charles E. Tuttle Company: USA, Rutland, Vermont. 

## Liên kết ngoài
*  Bài thơ chết của Mishima
Sobekemsaf (vương hậu)

**Sobekemsaf** là một vương hậu sống vào thời kỳ Vương triều thứ 17 của Ai Cập cổ đại.

## Tên gọi
Tên của Sobekemsaf mang ý nghĩa là "*[[Sobek]] bảo vệ ông ấy*". Về mặt ngữ nghĩa, tên của vị vương hậu này khá là nam tính. Mặc dù tính nữ của cái tên này vẫn tồn tại (được viết là *sbk-m-z3 = s*), tất cả các nguồn chứng thực về bà đều được viết là *sbk-m-z3=f*, tính nam của tên gọi này. Có thể thấy đây không phải là lỗi của người ghi chép, và có lẽ bà được đặt theo tên của một tiền nhân trong dòng họ. Một cái tên nam tính được đặt cho một người nữ không phải là chuyện hiếm gặp trong Thời kỳ Chuyển tiếp thứ Hai.

## Thân thế
Sobekemsaf được sinh ra và lớn lên tại Edfu, ở phía nam của kinh đô Thebes lúc bấy giờ. Bà kết hôn với pharaon Nubkheperre Intef, một vị vua thuộc Vương triều thứ 17. Hai trong số những danh hiệu mà vương hậu Sobekemsaf được phong tặng là "*Chị em gái của Vua*" và "*Con gái của Vua*". Có thể thấy, vương hậu Sobekemsaf xuất thân trong vương tộc và là chị em với một pharaon chưa xác định, có thể là Sekhemre-Heruhirmaat Intef.

Sobekemsaf được nhắc đến trên những chiếc vòng tay và dây chuyền (hiện đang được lưu giữ tại Bảo tàng Anh), trên đó cũng có khắc tên của chồng bà, là Nubkheperre Intef, và trên một tấm bia được tìm thấy ở nơi quê nhà của Sobekemsaf (tức Edfu) (mang mã hiệu CG 34009). Tấm bia nói trên thuộc sở hữu của một quan chức kiêm tư tế tên là Yuf có niên đại từ thời Vương triều thứ 18, đề cập đến việc xây dựng lại ngôi mộ của bà, cũng nguồn chứng thực cho danh hiệu "*Chị em gái của Vua*". Một tấm bia khác có ghi lại tên một người chị em của Sobekemsaf là Neferuni và mẹ của họ, nhưng tên của người mẹ đã bị mất. Danh hiệu "*Con gái của Vua*" của Sobekemsaf được phát hiện trên tấm bia này, và nhiều suy đoán cho rằng, bà có lẽ là con gái của pharaon Rahotep.

Các danh hiệu mà Sobekemsaf được phong là: *Vợ của Vua*, *Chánh cung Vương hậu của Pharaon*, *Hợp nhất với [[Hedjet|Vương miện Trắng]]*, *Con gái của Vua*, *Chị em gái của Vua*.

## Tham khảo
Tiaa (vợ của Amenhotep II)

**Tiaa** (hoặc **Tia'a**) là một phối ngẫu của Pharaon Amenhotep II và là mẹ của Pharaon Thutmose IV thời kỳ Vương triều thứ 18 trong lịch sử Ai Cập cổ đại. Bà cũng là người vợ duy nhất được biết đến của Amenhotep II.
 
## Thân thế
Trước đó trong một ngôi mộ ở Thebes, Tiaa chỉ mang duy nhất danh hiệu *Vương hậu* và cùng xuất hiện với Thutmose IV, nên bà từng được cho là hôn thê của vị vua này.
 
Cho đến khi phát hiện bức tượng đôi bằng đá hoa cương đen mô tả Tiaa đang ngồi cùng với Thutmose IV ở Karnak (hiện đang lưu giữ tại Bảo tàng Ai Cập), vị trí trong vương thất của bà mới được sáng tỏ. Trên tượng có đề cập đến hai danh hiệu của bà là *Vương mẫu hậu* (tạm dịch từ *Royal Mother*) và *Vương hậu Chính thất mà ngài yêu quý* (tạm dịch từ *The principal royal wife whom he loves*). Do đó, chắc chắn rằng Tiaa phải là mẹ của Thutmose IV, từ đó suy ra bà là vợ của Amenhotep II.
 
Từ sau sự kiện nữ vương Hatshepsut đồng cai trị và lấn át Thutmose III, ông và con trai Amenhotep II lo sợ ngai vàng sẽ lại rơi vào tay các nữ nhân trong vương thất nên đã chọn những phụ nữ ngoài dòng chính vương thất làm vợ. Dưới thời Amenhotep II trị vì, Tiaa chưa bao giờ được nhắc đến trên bất kỳ công trình nào của ông. Danh hiệu *Vương hậu Chính chất* (*Great Royal Wife*) của bà chỉ được gia phong bởi con trai Thutmose IV nhằm nâng cao vị thế của mẹ mình, hoàn toàn làm lu mờ hình ảnh các hậu phi khác của Thutmose.
 
Theo G. Maspero, Tiaa còn mang danh hiệu *Con gái của Đức vua*. Nếu đúng như vậy thì Tiaa là một người con của Thutmose III (và cũng là chị em với Amenhotep II), nhưng có lẽ mẹ bà chỉ là một thường dân.

Dưới thời Thutmose IV, tên của Tiaa xuất hiện nhiều tại các công trình của con trai tại Giza, Faiyum, đền Luxor và đền Karnak. Như các pharaon khác đều thần thánh hóa các phụ nữ trong vương thất, Thutmose đặt mẹ mình vào vị trí *Phối ngẫu của [[Amun]]*, tức mẫu thần Mut.

## Lăng mộ
Lăng mộ KV32 trong Thung lũng các vị Vua được cho là nơi chôn cất của Tiaa do một số mảnh vỡ từ rương đựng bình canopic có khắc tên bà được tìm thấy trong này. Ngôi mộ được phát hiện bởi Victor Loret vào năm 1898, sau đó được nhóm nghiên cứu từ Đại học Basel tái khai quật vào năm 2001. Việc xây dựng lăng mộ KV47 cho Pharaon Siptah đã thâm nhập một phần KV32 do sai sót của thợ đào hầm. 
 
## Tham khảo
Mutnedjmet (Vương triều thứ 21)

:*Đừng nhầm lẫn với [[Mutnedjmet]], vương hậu của Pharaon [[Horemheb]] thuộc [[Vương triều thứ 18]].*

**Mutnedjmet** (hay **Mutnodjmet**) là một công nương, đồng thời là một vương hậu sống vào thời kỳ Vương triều thứ 21 trong lịch sử Ai Cập cổ đại.

## Thân thế
Mutnedjmet là con gái của *[[Đại tư tế của Amun]]* Pinedjem I, người cai trị trên thực tế của Thượng Ai Cập; mẹ của bà có thể là công chúa Duathathor-Henuttawy (con gái của Pharaon Ramesses XI). Mutnedjmet kết hôn với một người anh em trai của bà, là Psusennes I, Pharaon thứ ba của Vương triều thứ 21 (chỉ cai trị Hạ Ai Cập). Ngoài Psusennes I trở thành Pharaon, 3 người anh em trai còn lại của Mutnedjmet là Masaharta, Djedkhonsuefankh và Menkheperre lần lượt kế vị Pinedjem I làm lãnh chúa cai trị cả Thượng Ai Cập.

Mutnedjmet được nghĩ là mẹ của Pharaon Amenemope, nhưng vì thiếu bằng chứng phả hệ nên điều này chỉ được suy đoán mơ hồ dựa vào việc Amenemope đã kế vị ngai vàng từ Psusennes I. Tuy nhiên, một người đã được chứng thực là con chung của Mutnedjmet và Psusennes I là thái tử Ramesses-Ankhefenmut (C), dựa vào việc Psusennes I đã cho xây thêm thêm 3 phòng mộ trong ngôi mộ NRT III của ông tại Tanis (phòng thứ 2 dành cho Mutnedjmet, phòng thứ 3 dành cho Ankhefenmut và phòng thứ 4 dành cho tướng Wendjebauendjed).

Các danh hiệu mà Mutnedjmet nhận được là: *Con gái của Lãnh chúa; Chị em gái của Pharaon, Người vợ cả của Pharaon; Nữ chúa của Hai vùng đất; Đệ nhị Tiên tri của Amun tại Tanis*...

## An táng
Như đã nói trên, nơi dự định chôn cất của vương hậu Mutnedjmet là căn phòng thứ hai trong ngôi mộ NRT III (tại Tanis) của chồng bà, vua Psusennes I. Nhưng phòng chôn cất của bà sau đó đã dành để chôn cất Pharaon Amenemope, nhưng tên và một số danh hiệu của Mutnedjmet vẫn còn trên chiếc quách đá vốn dành cho bà và trên tường phòng.

Hiện vẫn chưa rõ nơi an táng của Mutnedjmet, nhiều suy đoán cho rằng, bà đã từng được an táng tại ngôi mộ NRT IV, vốn là nơi an nghỉ dự tính của Amenemope.

Khoảng thập niên 1980, 2 tượng ushabti: một bằng đồng, một bằng đá bùn và một bình canopic của Mutnedjmet đã xuất hiện trên thị trường cổ vật. Điều này cho thấy, nơi an nghỉ của bà (hoặc ít nhất là nơi cất giữ những vật dụng tùy táng) có lẽ đã được tìm thấy. Những hiện vật kể trên hiện đang được lưu giữ tại Bảo tàng Ai Cập ở Cairo.

## Tham khảo
Marie-Sœurette Mathieu

**Marie-Sœurette Mathieu** (sinh ngày 10 tháng 8 năm 1949 tại Port-au-Prince) là một nhà xã hội học, giáo viên và nhà văn người Haiti hiện đang sống ở Quebec. Cô ấy cũng là một họa sĩ.

Cô rời quê hương vào năm 1970 và đầu tiên đến Hoa Kỳ và sau đó đến Quebec. Cô học xã hội học và giáo dục tại UQAM, và cô là thành viên của UNEQ và *Société littéraire de Laval*, tổ chức của Pháp tại Laval, Québec.

## Tham khảo

* *Bài* thơ *Lueurs* Port-au-prince 1971 
* *Poèmes d'autrefois* et *Fêlures* Montréal: Schindler Press 1976 
* *Lueurs*; et, *Quinze poèmes d'éveil*, Montréal: Giới thiệu Lagomatik 1991 
* *Pagaille dans la ville*, Montréal: Humanitas 1995 
* Ardémée poèmes Montréal: Nhân sự 1997 
* *L'amour en exil*, Montréal: Éditions du CIDIHCA 2000 
* *Đôi choc đổ Mélanie* Montréal: Éditions du CIDIHCA 2002  
* *Retrouvailles Laval*: Cuộc thi Teichtner 2004 
* *Un pas Vers la Matrice*, Montreal: Éditions Grenier 2009 
* *Mặt tự do des Étoiles*, Poèmes et Haïkus *, Lorraine: Éditions Le grand fleuve 2012* 
* *Châteaux de sucre*, roman, Lorraine: Éditions Le grand fleuve 2015 () Phiên bản numérique ()

## Ghi chú
Emmelie Prophète

**Emmelie Prophète** (sinh ngày 5 tháng 6 năm 1971) là một nhà văn và nhà ngoại giao người Haiti.

Cô sinh ra ở Port-au-Prince và học luật và văn học hiện đại tại Đại học Port-au-Prince và truyền thông tại Đại học bang Jackson. Cô đã phục vụ như một tùy viên tại đại sứ quán ở Haiti và Geneva. Prophète cũng đã tổ chức một chương trình nhạc jazz trên Radio-Haïti. Cô đã từng là giám đốc của Haiti Direction Nationale du Livre  và Cục haïtien du droit d'auteur. Năm 2014, cô được bổ nhiệm làm người đứng đầu Thư viện Quốc gia Haiti.

Cô đã đóng góp cho các tạp chí định kỳ khác nhau như *Phê bình hóa học*, *Boutures*, *Cultura*, *La [[Nouvelle Revue Française]]* và *[[Le Nouvelliste (Haiti)|Le Nouvelliste]]*.

## Tác phẩm được chọn

* *Des marges à remplir*, thơ (2000) 
* *Sur parure d'ombre*, thơ (2004) 
* *Le Testament des solitudes*, tiểu thuyết (2007), đã nhận được giải thưởng Prix littéraire des Caraïbes từ   
* *Le reste du temps*, tiểu thuyết (2010) 
* *Impasse Dignité*, tiểu thuyết (2012) 
* *Le désir est un visiteur silencieux*, tiểu thuyết (2014) 
* *Le bout du monde est une fenêtre*, tiểu thuyết (2015)

## Tham khảo
Janine Tavernier

**Janine Tavernier** (23 tháng 3 năm 1935, Port-au-Prince – 27 tháng 2 năm 2019) là một nhà thơ, tiểu thuyết gia và học giả người Haiti.

## Tham khảo
Marie-Alice Théard

**Marie-Alice Théard** (sinh ngày 3 tháng 8 năm 1948) là một nhà văn người Haiti.

Con gái của Dumont Théard, một dược sĩ, cô được sinh ra ở Port-au-Prince. Cha cô bị cầm tù trong chế độ Duvalier và không bao giờ hồi phục; những người thân khác bị cầm tù hoặc bị xử tử. Cô học tại trường tiểu học École Saint-François-d'sssise và Lycée Philippe Guerrier, cả hai đều ở Cayes. Cô tiếp tục việc học của mình tại Trường thư ký Christ the King, tiếp tục học quản lý khách sạn tại Đại học La Salle Extension ở Chicago và lịch sử nghệ thuật và thẩm mỹ tại   tại Port-au-Prince. Théard cũng nghiên cứu quan hệ công chúng và nghi thức.

Từ năm 1983, cô là người dẫn chương trình và người quản lý cho Liên hoan nghệ thuật tại Port-au-Prince, nơi cô đã giúp thành lập. Cô cũng dẫn dắt các cuộc hội thảo về quan hệ công chúng và nghi thức. Cô là người dẫn chương trình truyền hình văn hóa hàng tuần *Kiskeya, là một bí ẩn*.

Théard đã hoàn thành năm trong bảy tập của loạt *Petites histoires xấc xược*, bao gồm những suy nghĩ, bài tiểu luận, bài thơ và truyện ngắn.

Bà đã nhận được giải thưởng Biên tập viên của năm 1999 từ Hiệp hội Nhà văn Quốc tế. Năm 2000, cô được Viện tiểu sử Hoa Kỳ bầu chọn là Người phụ nữ của năm.

Cô kết hôn với Dr.Jacques Ravix, cũng là một nhà văn. Hai vợ chồng có ba đứa con.

## Tác phẩm được chọn

* *Cri du Coeur.*, thơ (1987) 
* *Au pay duolesil bleu*, thơ (1997) 
* *Au trả des đôi, poèmes et réflexions*, thơ và suy nghĩ (2000) 
* *Le temps, paroles à dire, récits, essais critiques et poèmes*, thơ và tiểu luận (2007) 
* *Ngôi sao*, tiểu sử tiểu sử (2016)

## Tham khảo
Jacqueline Beaugé-Rosier

**Jacqueline Beaugé-Rosier** (sinh ngày 7 tháng 2 năm 1932) là một nhà giáo dục và nhà văn người Haiti sống ở Ontario, Canada.

## Tiểu sử
bà được sinh ra **Jacqueline Beaugé** tại Jérémie và được giáo dục tại Viện Notre-Dame-de-Lộdes ở đó. Bà bước vào một tu viện tại Kenscoff nhưng rời đi vì lý do sức khỏe. Sau đó, bà được đào tạo như một giáo viên tại Notre-Dame-de-Lộdes, tốt nghiệp năm 1952. Bà dạy tại trường Édmée-Rey cho đến năm 1953, sau đó tại Lycée Pétion ở Port-au-Prince cho đến năm 1969 và tại Collège Roger Anglade từ năm 1971 đến năm 1975. Sau khi kết hôn với Jacques V. Rosier, bà rời Haiti và định cư tại Canada. Bà tiếp tục học tại Algonquin College, tại Đại học Québec à Hull và tại Đại học Ottawa, lấy bằng thạc sĩ văn học Pháp. Sau đó, bà dạy học ở Ottawa cho đến khi nghỉ hưu vào năm 2004.

Từ 1957 đến 1962, Beaugé-Rosier đã liên kết với các nhà thơ "Haïti littéraire" và, từ 1964 đến 1966, bà là thành viên của nhóm văn học Houghenikon. Tại Canada, bà trở thành thành viên của Hiệp hội des Auteures et auteurs francophones d'Ontario.

Năm 1991, bà nhận được Trophée de la Tonnelle Haïtienne de l'Ouataouais. Năm 1993, bà được trao giải nhì trong một cuộc thi văn học được tài trợ bởi Société des écrivains canadiens de Toronto. Năm 2000, bà đã nhận được Plaque d'Honneur từ cộng đồng Haiti của Canada vì những đóng góp của bà cho văn học Pháp-Ái và phát triển văn hóa Haiti-Canada.

## Tác phẩm được chọn

* *Climats en marche*, thơ (1962) 
* *À Vol d'ombre*, thơ (1966) 
* *Les Cahiers de la mouette*, thơ và truyện (1983) 
* *D'vif et de đau*, thơ (1992) 
* *Les Yeux de l'anse du Clair*, tiểu thuyết (2001)
Maggy de Coster

**Maggy de Coster** (sinh ngày 23 tháng 4 năm 1966) là một nhà văn người Haiti từng đoạt giải thưởng sống ở Pháp. Cho đến năm 1987 (hoặc có thể hơi muộn hơn), cô đã viết dưới tên khai sinh **Margareth Lizaire** và còn được gọi là *Margareth Lizaire de Coster*.

Cô sinh ra ở Jérémie  và chuyển đến Paris, nơi cô được đào tạo như một nhà báo tại Học viện Báo chí Pháp và tại    và lấy bằng thạc sĩ nghiên cứu nâng cao (Diplôme d'études approfondies) về các quyền và quan hệ xã hội từ Đại học Panthéon-Assas. Cô là thành viên của các  Pháp. Cô đã làm việc như một nhà báo ở Haiti, ở Pháp, ở Thụy Sĩ, ở Anh và ở Barbados.

Năm 2000, cô thành lập tạp chí văn học *Manoir des Poètes* và làm giám đốc. De Coster là một thành viên của Société des gens de lettres của Pháp và đã phục vụ trong ủy ban điều hành của Société des poètes français. Tác phẩm của cô đã được đưa vào một số tuyển tập và đã được dịch sang tiếng Tây Ban Nha, tiếng Ý, tiếng Anh, tiếng Rumani và tiếng Ả Rập.

De Coster đã nhận được Prix Jean-Cocteau vào năm 2004 và Prix de la chanson poétique vào năm 2007 từ Grand concours International de Poésie Richelieu.

## Tác phẩm được chọn

* *Nuits d'assaut*, thơ (1981) 
* *Ondes Vives*, thơ (1987) 
* *Rêves et Folie*, thơ (1994) 
* *Mémoires inachevés d'une île moribonde*, thơ (1995), đã nhận giải nhất về thơ từ Académie Internationale Il Convivio 
* , tiểu luận (1996) 
* *Itinéraire interrompu d'une jeune lady nhà báo*, tự truyện (1998), đã nhận được huy chương hồng ngọc từ   
* *La Tramontane des Soupirs ou le siège des marées*, thơ (2002), đã nhận được huy chương hồng ngọc từ Académie Internationale de Lutèce 
* *Petites histoires pour des nuits merveilleuses*, truyện thiếu nhi (2004) 
* *Le Chant de Soledad*, tiểu thuyết (2007), đã nhận được huy chương bạc từ Académie Internationale de Lutèce 
* *Le Journalisme expliqué aux non-inités*, non-hư cấu (2007) 
* *Au gué des quà lưu niệm*, truyện (2008) 
* *La sémaphore du temps*, thơ (2010) 
* *Doux ramages đổ diablotin petit*, thơ cho trẻ em (2010)

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*
Ida Faubert

**Ida Faubert** (tên Kitô giáo Gertrude Florentine Félicitée Ida) (14 tháng 2 năm 1882, tại Port-au-Prince &ndash; 1969, ở Joinville-le-Pont) là một nhà văn người Haiti, con gái của cựu tổng thống Haïti, Lysius Salomon.

Bà sống ở Pháp từ năm 1914 đến 1969, nơi bà kết hôn; bà đã tham gia vào các phong trào nữ quyền và nghệ thuật. Các tác phẩm nổi tiếng của bà bao gồm *Cœur des Îles,* *Histoires d'Haïti et d'ailleurs* và *Œuvres*.

## Tham khảo

* 1939: *Cœur des Îles*, lời tựa của Jean Vignaud, do René Debresse biên soạn, tiên tri Jacques Normand 1939 
* 1959: *Histoires d'Haïti et d'ailleurs*, lời tựa "Sous le ciel Caraïbe" của Pierre Dominique 
* 2005: *Œuvres được* chỉnh sửa bởi Mémoire d'encrier

## Tham khảo

* Ida Faubert của Natasha Tinsley] 
* Ida Faubert bởi cháu trai của bà Jean Faubert
Marlène Rigaud Apollon

**Marlène Rigaud Apollon** (sinh ngày 23 tháng 5 năm 1945) là một nhà giáo dục và nhà văn người Haiti sống ở Hoa Kỳ từ năm 1964.

Cô sinh ra ở Cap-Haïtien và được đào tạo tại Học viện du Sacré-Cœur de Turgeau ở Port-au-Prince, sẽ lấy bằng cử nhân từ Đại học Maryland và bằng Thạc sĩ tại Đại học Towson. Cô đã dạy văn học Pháp và Pháp ở cấp tiểu học, trung học và đại học.

Tác phẩm của cô đã xuất hiện trên tạp chí *Sapriphage* định kỳ, *Tạp chí Ngoại ngữ Utah* và *[[Pinch|River City]]*. Câu chuyện của cô "Manman pas kite yo koupe janm mwen, Mẹ ơi, đừng để họ cắt chân tôi" đã được đưa vào tuyển tập *Haïti Rising* (2010).

## Tác phẩm được chọn

* *Tôi muốn nhảy*, thơ (1996) 
* *Si je n'avais que des hối tiếc*, thơ (1997) 
* *Mặt trăng là chuối, tôi là tôi* (1998) 
* *Haiti Trivia*, thanh niên phi hư cấu (1998), bằng tiếng Anh, tiếng Pháp và Creole 
* *Haiti Art Trivia*, thanh niên phi hư cấu (2002), bằng tiếng Anh và Creole 
* *Elle s'appelait Elizabeth: L'histoire de Mère Marie Lange*, tiểu sử được dịch sang tiếng Anh với *tên của cô là Elizabeth: Câu chuyện về Mẹ Mary Lange* (2002) 
* *Cris de Colère, Chants d'espoir*, thơ (2007) 
* *Louis Mercier, À la Reconquête de l'Idéal Haitien: Une voix d'hier pour aujourd'hui et bâu,* tiểu sử được dịch sang tiếng Anh là *Louis Mercier, để chiếm lại lãnh sự Haiti lý tưởng: Một giọng nói từ hôm qua cho hôm nay và ngày mai* (2008)

## Tham khảo
Elsie Suréna

**Elsie Suréna** (sinh ngày 9 tháng 6 năm 1956) là một nhà văn và nghệ sĩ thị giác người Haiti.

Cô sinh ra ở Port-au-Prince và lớn lên ở miền nam Haiti. Suréna học nghệ thuật thị giác tại École Nationale des Arts. Cô tiếp tục nghiên cứu về nghệ thuật thị giác tại trường của Bảo tàng Nghệ thuật Boca Raton và tại Trung tâm Nghệ thuật Armory ở West Palm Beach, Florida. Cô cũng học Viết sáng tạo, Giáo dục tại Trung tâm Giáo dục Người lớn Cambridge và cũng tại Trung tâm Giáo dục Người lớn Boston. Cô sống hơn hai mươi năm tại Cap-Haïtien ở phía bắc trước khi trở về phần phía nam của hòn đảo. Từ năm 2010, cô sống ở Canada.

Suréna thể hiện bản thân qua thơ ca, bao gồm thơ haiku, nhiếp ảnh, ảnh ghép. Cô viết bằng tiếng Haiti Creole, tiếng Pháp, tiếng Anh và tiếng Tây Ban Nha. Bài viết của cô đã xuất hiện trong nhiều tuyển tập và ấn phẩm khác nhau, bao gồm *[[Lê Matin (Haiti)|Le Matin]]* và *[[Le Nouvelliste (Haiti)|Le Nouvelliste]]*. Các tác phẩm trực quan của cô đã được đưa vào triển lãm nhóm tại Haiti, Hoa Kỳ, Nhật Bản, Cộng hòa Dominica và Canada.

Năm 1999, cô đã giành chiến thắng trong cuộc thi Les Belles Provincees do Bộ Văn hóa và Hợp tác Pháp tài trợ. Năm 2009, cô đã nhận được giải thưởng Prix Belleville Galaxie tại Cuộc thi Marco Polo quốc tế lần thứ 5 cho Haïku. Trong cả hai năm 2009 và 2014, cô đã nhận được một đề cử danh dự tại cuộc thi Haiku của Mainichi Daily News (Osaka, Nhật Bản). Giải thưởng của Thẩm phán cho "Những bậc thang đá", *Nhiếp ảnh* triển lãm, Bãi biển Delray, FL, Hoa Kỳ, 2005.

## Tác phẩm được chọn

* *Mélody pour Soirs de Fine Pluie*, thơ (2002) 
* *Confidences des Nuits de la Treizième Lune*, thơ (2003) 
* *Ann al jwe*, văn học trẻ (2007) 
* *Haïkus d'un soir*, thơ (2009) 
* *Tardives et sauvages*, thơ (2009) 
* *Từ điển tiếng Anh*, văn học tuổi trẻ (2009) 
* *Lanmou se flè sezon*, thơ (2011) 
* *Retour à Camp-Perrin*, truyện ngắn (2013) 
* *Le Temps d'am amour*, thơ (2013) 
* *Dis aykou ak twa chante pou wou*, thơ (2013) 
* *Tankou fèy bannann sèch*, văn học trẻ (2014) 
* *Reflets d'automne dans la Mattawishkwia*, thơ (2017)

## Tham khảo
Michèle Montas

**Michèle Montas** (sinh năm 1946) là một nhà báo từ Haiti và là cựu phát ngôn viên của Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Ban Ki-moon (1 tháng 1 năm 2007 - 1 tháng 1 năm 2010). Trước khi được bổ nhiệm, Montas đứng đầu đơn vị của Đài phát thanh LHQ. Từ 2003 đến 2004, bà là Phát ngôn viên của Chủ tịch Đại hội đồng Liên Hợp Quốc Julian Robert Hunte ngay sau khi bà trốn sang New York từ Haiti.

Montas bắt đầu sự nghiệp báo chí của mình ở Haiti vào đầu những năm 1970 cùng với chồng, Jean Dominique, cũng là một nhà báo người Haiti. Đài phát thanh của Dominique, Radio Haiti-Inter, đã bị tấn công nhiều lần trong những năm 1980 và 1990, và cặp vợ chồng đã buộc phải trốn khỏi đất nước hai lần để sống lưu vong một thời gian ngắn. Dominique đã bị ám sát vào tháng 4 năm 2000 sau khi phát đi những lời chỉ trích ngày càng gay gắt về đảng của Jean-Bertrand Aristide trong chương trình của mình. (Aristide không nắm quyền lúc đó.) Montas tiếp quản đài phát thanh, nhưng đóng cửa vào tháng 2 năm 2003 và trốn sang New York sau khi vệ sĩ của cô bị bắn chết trong một cuộc tấn công vào nhà của cô và cô đã nhận được một số lời đe dọa tử vong. Montas trở lại Haiti trong vai trò của mình với MINUSTAH.

## Tham khảo
Marie-Thérèse Colimon-Hall

**Marie-Thérèse Colimon-Hall** (nhũ danh Colimon, ngày 11 tháng 4 năm 1918 - tháng 4 năm 1997), là một nhà văn người Haiti.

Sinh ra ở Port-au-Prince, Colimon bắt đầu sự nghiệp viết lách của mình và xuất bản năm vở kịch từ năm 1949 đến 1960. Năm 1974, cô xuất bản cuốn tiểu thuyết đầu tiên và nổi tiếng nhất của mình, *Fils de Misère*. Cô cũng viết tiểu luận, truyện ngắn và văn học thiếu nhi. Những quan sát sắc sảo của Colimon về cuộc đấu tranh chống đói nghèo của người dân Haiti đã mang đến sự đặc biệt sâu sắc cho tác phẩm của cô, như *Fils de Misère đã thể hiện*. Trong *Les Chants des sirenes*, tập truyện ngắn của cô, cô đã khám phá tác động đau đớn của cộng đồng người Haiti đối với cả những cá nhân lưu vong và cộng đồng Haiti. Cô là một trong những thành viên ban đầu của Liên minh nữ quyền vì hành động xã hội.

## Ghi âm từ Thư viện Quốc hội
Marie-Thérèse Colimon Hall đọc từ tác phẩm của chính mình (1980). https://www.loc.gov/item/93842550/

## Tham khảo

*      
*
Mona Guérin

**Mona Guérin** (9 tháng 10 năm 1934 &ndash; 30 tháng 12 năm 2011) là một nhà giáo dục và nhà văn người Haiti.

## Đời sống
Con gái của Gontran Rouzier và Camille Duplessy, cô được sinh ra **Mona Rouzier** tại Port-au-Prince. Cô học với Sœurs de Saint-Joseph de Cluny và tại Pensionnat Sainte-Rose de Lima ở Port-au-Prince. Cô đã nhận được một khoản tiền từ Hội đồng Nghệ thuật Canada cho phép cô học văn học đương đại tại Đại học Saint Paul ở Ottawa. Khi trở về Haiti, cô kết hôn với Joseph Guérin, một kỹ sư; Hai vợ chồng có hai cô con gái. Cô dạy trường từ năm 1965 đến năm 1980.

Từ năm 1961 đến năm 1965, bà đã viết một chuyên mục hàng tuần cho *[[Le Nouvelliste (Haiti)|Le Nouvelliste]]*. Guérin cũng đã viết kịch bản cho loạt phim truyền hình *Gala de Galerie* xuất hiện trên Télé-Haïti từ năm 1977 đến 1981 và cho loạt phim phát thanh *Roye! Les Voilà* được phát sóng từ năm 1982 đến 1994. Bà là người dẫn chương trình phát thanh *Dieu à tout khoảnh khắc* (1992–1994) và cũng đã viết về sáu mươi tập cho loạt phim phát thanh *Petit théâtre de Magik-Stéréo*.

Năm 1983, cô được đặt tên là một chiếc xe đua ở Pháp Ordre des Palmes Académiques.

Guérin qua đời tại Port-au-Prince ở tuổi 77 sau khi mắc bệnh viêm phổi.

## Tác phẩm được chọn

### Rạp hát

* *<nowiki/>'Oiseau de Caes dames* (1966) 
* *Les Cinq Chéris* (1969) 
* *La Pieuvre* (1971) 
* *Chambre 26* (1973) 
* *Sylvia* (1974) 
* *La Pension Vacher* (1976)

### Những công việc khác

* *Sur les vieux thèmes*, thơ (1958) 
* *Mi-figue, mi-raisin*, truyện (1998), đã nhận được giải thưởng Prix littéraire des Caraïbes từ 

## Tham khảo
Évelyne Trouillot

**Évelyne Trouillot** (sinh ngày 2 tháng 1 năm 1954) là một tác giả người Haiti từng đoạt giải thưởng, viết bằng tiếng Pháp và Creole.

## Tiểu sử
Con gái của Ernst Trouillot  và Anne-Marie Morisset, cô được sinh ra ở Port-au-Prince, Haiti. Sau khi học xong trung học, cô rời Hoa Kỳ, nơi cô học ngôn ngữ và giáo dục ở cấp đại học. Năm 1987, Trouillot trở lại Haiti, nơi cô dạy tiếng Pháp tại Đại học Bang. Năm 2002, Évelyne, con gái Nadève Ménard và anh trai Lyonel đã thành lập Pré-Texte, một tổ chức của nhà văn tài trợ cho các hội thảo đọc và viết.

Lyonel anh trai cô cũng là một nhà văn; chị gái Jocelyne là một nhà văn và học thuật. Anh trai của cô Michel-Rolph là một nhà nhân chủng học và học thuật. Nhà sử học người Haiti Henock Trouillot là chú của cô.

Năm 2012, Trouillot đã nhận được giải thưởng Canute A. Brodhurst cho tiểu thuyết ngắn từ tạp chí *[[Nhà văn Caribbean|The Caribbean Writer]]*. Tác phẩm của cô đã được dịch sang tiếng Đức, tiếng Anh, tiếng Tây Ban Nha và tiếng Ý và đã được xuất bản trên các tạp chí ở Cuba, Pháp, Mexico và Canada.

Tracy Denean Sharpley-Whiting gọi là *Rosalie l'infâme* "Một đóng góp tuyệt vời cho thi thể của các nhà văn nữ Pháp ngữ ở vùng biển Caribbean".

## Tác phẩm được chọn

* *La chambre interdite*, tuyển tập truyện ngắn (1996)  
* *Sans parapluie de retour*, thơ (2001) 
* *Parlez-moi d'amour*, truyện (2002) 
* *Rosalie l'infâme*, tiểu thuyết (2003), đã nhận được giải thưởng Pháp ngữ Prix de la romancière do Câu lạc bộ Soroptimist của Grenoble trao tặng, xuất bản bằng tiếng Anh với tên *[[Rosalie khét tiếng|The Infamous Rosalie]]* (2013)  
* *L'ile De Ti Jean*, cuốn sách thiếu nhi (2003)  
* *Plidetwal*, thơ (2005), ở Creole 
* *Le Bleu de l'île*, play (2005), đã nhận được Prix Beaumarchais từ Ecritures Théâtrale Contemporaines en Caraïbe  
* *e Mirador aux étoiles*, tiểu thuyết (2007) 
* *La mémoire aux abois*, tiểu thuyết (2010), đã nhận được giải thưởng Prix Carbet de la Caraïbe et du Tout-Monde, được dịch sang tiếng Anh là *Memory at Bay* (2015) 
* *La fille à la guitare / Yon fi, yon gita, yon vwa*, children children (2012), bằng tiếng Pháp và Creole 
* *Vắng mặt sans frontières*, tiểu thuyết (2013) 
* "Par la fissure de mes mots", thơ (2014) 
* *Le Rond Point*, tiểu thuyết (2015), đã nhận được giải thưởng Prix Barbancourt  
* Je m'appelle Fridhomme, truyện ngắn, C3Editions, (2017)
* *Les Jumelles de la rue Nicolas*, édition Project îles (2022)

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* " Detour " (truyện ngắn) được dịch bởi Paul Curtis Daw được xuất bản trong Words Without Borders, tháng 11/2013. 
* Phỏng vấn: Évelyne Trouillot của Edwidge Danticat xuất bản trên *BOMB*, tháng 1 năm 2005.
Ahlem Belhadj

**Ahlem Belhadj** (1964 – 11 tháng 3 năm 2023) là một bác sĩ tâm thần người Tunisia và nhà vận động cho quyền phụ nữ. Phục vụ tại nhiều thời điểm với tư cách là chủ tịch, chủ tịch và giám đốc của Hiệp hội Phụ nữ Dân chủ Tunisia (ATFD), các chiến dịch của Belhadj nhmđ yêu cầu một sự đối xử tốt hơn với phụ nữ ở Tunisia. Cô đã đấu tranh thành công cho quyền của phụ nữ và trẻ em để xin hộ chiếu mà không cần sự cho phép của chồng / cha của họ. Belhadj đã dẫn đầu một cuộc diễu hành của hàng ngàn phụ nữ chống lại Tổng thống Zine El Abidine Ben Ali trong cuộc Cách mạng Tunisia năm 2011. Cô là người chiến thắng năm 2012 của Giải thưởng Simone de Beauvoir và xếp thứ 18 trong danh sách các nhà tư tưởng toàn cầu năm 2012 của Foreign Policy

## Đời sống

Belhadj lớn lên ở Korba, là một trong năm anh chị em của gia đình. Cha cô là một giáo viên và thị trưởng của thị trấn trong vòng 20 năm. Là một vận động viên sắc sảo, cô đã giành được nhiều giải thưởng của trường và thi đấu cho các đội Korba và Stade Nabeulien cũng như đội tuyển quốc gia trong môn nhảy xa và 100m. Belhadj học ngành y tại Trường Y ở Tunis, nơi cô bắt đầu quan tâm đến chính trị. Cô tham gia cuộc tuần hành chính trị đầu tiên vào ngày 8 tháng 3 năm 1983 (Ngày Quốc tế Phụ nữ) và gặp người chồng tương lai Brik Zoghlami, một luật sư trong một nhóm cách mạng Marxist.

Belhadj kết hôn năm 1993 và có hai con. Chồng cô bị buộc phải làm việc ở Pháp do chế độ ban hành lệnh bắt giữ đối với anh ta, sau đó anh ta đã ngồi tù 8 tháng. Năm 2004 Belhadj trở thành chủ tịch Hiệp hội Phụ nữ Dân chủ Tunisia (ATFD). Belhadj tiếp tục hành nghề y và chuyên về tâm thần học trẻ em.

Belhadj là chủ tịch của ATFD từ năm 2011 đến 2013 và các chiến dịch vì bình đẳng giới và xã hội. Trong cuộc Cách mạng Jasmine năm 2011, bà đã lãnh đạo hàng ngàn phụ nữ chống lại Tổng thống Zine El Abidine Ben Ali, cuộc cách mạng sau đó đã dẫn đến sự sụp đổ của cuộc bầu cử dân chủ đầu tiên của Ali và Tunisia. Cô vận động cho các luật mới được đưa ra để chống lại bạo lực gia đình. Vào năm 2015, những sửa đổi mà cô đã vận động đã mang lại tự do cho phụ nữ và trẻ em để xin hộ chiếu của chính họ, trước đây họ phải có sự cho phép của chồng/cha của họ. Belhadj là giám đốc của ATFD vào năm 2014. Kể từ cuộc bầu cử, đưa các đảng Hồi giáo lên nắm quyền, Belhadj đã lo ngại về sự hồi sinh của các chính sách Hồi giáo bảo thủ. Cô cũng đã phàn nàn về sự gián đoạn các cuộc họp ATFD của các quan chức chính phủ dưới danh nghĩa bảo tồn "các giá trị đạo đức".

Được mô tả là "Nữ anh hùng Tunisia của mùa xuân Ả Rập", cô đã giành giải thưởng Simone de Beauvoir và xếp thứ 18 trong danh sách các nhà tư tưởng toàn cầu năm 2012 của Foreign Policy.

## Tham khảo
Jumoke Verissimo

**Jumoke Verissimo** (sinh ngày 26 tháng 12 năm 1979 tại Lagos) là một nhà thơ và nhà văn người Nigeria. Cuốn sách đầu tiên của cô, với tên gọi *I Am Memory*, đã giành được một số giải thưởng văn học ở Nigeria. Một số bài thơ của cô được dịch sang tiếng Ý, tiếng Na Uy, tiếng Pháp, tiếng Nhật, tiếng Trung và tiếng Macedonia.

## Cuộc sống
Jumoke được sinh ra ở Lagos. Cô có bằng thạc sĩ về nghiên cứu châu Phi (hiệu suất) từ Đại học Ibadan và bằng cử nhân văn học Anh tại Đại học bang Lagos. Cô đã làm việc như một biên tập viên, biên tập viên phụ, nghề sao chép văn bản và một nhà báo tự do cho các tờ báo lớn như *Guardian* và *NEXT*. Jumoke hiện đang sống ở Canada với con gái, nơi cô đang học tiến sĩ.

## Viết lách
*Nhật báo Nhân dân*  mô tả bộ sưu tập các tác phẩm của cô là "một lập trường táo bạo của nỗi đau và những cảm xúc khác nhau, được trải nghiệm qua sự thờ ơ thô thiển và đạt được tiếng nói chung chung của sự phản kháng của xã hội." *The Punch* cũng mô tả cô như "một trong những người sẽ thay đổi bộ mặt văn học ở Nigeria", sau cuốn sách đầu tiên của cô, được đón nhận tại quốc gia châu Phi này. Tác phẩm của cô đã xuất hiện trong *Migrations* (Afro-Ý), Wole Soyinka ed., *Voldposten 2010* (Na Uy), *Livre d'or de Struga* (Poetes du monde, sous le bảo trợ de l'UNESCO) và nhiều tạp chí in ấn và trực tuyến khác nhau. Một số bài thơ của cô được dịch sang tiếng Ý, Na Uy, Pháp, Nhật Bản, Trung Quốc và tiếng Macedonia.

## Phần thưởng va Công nhận

* 2009: Giải thưởng Carlos Idzia Ahmad, Giải nhất cho một tập thơ đầu tiên  
* 2009: Giải thưởng Anthony Agbo cho Thơ, Giải nhì cho một tập thơ đầu tiên  
* 2009: Hiệp hội đề cập danh dự của Nigeria (Thơ), 2009 
* 2012: Người nhận, Học bổng Trung tâm Chinua Achebe, 2012 
* 2012: Giải thưởng Mẹ trống xuất sắc, dành cho thơ

## Tác phẩm

* *Tôi là ký ức (Thơ)* Sách DADA, Lagos, 2008 Mã số: 980-978-088-065-1 
* *Sự ra đời của ảo ảnh (Thơ ca)* FULLPOINT, Nigeria, 2015 Mã số: 97-9-978-946-697-9

## Tham khảo

* http://www.nationaldailyngr.com/index.php?option=com_content&view=article&id=428:arts-arena&catid=45:shop&Itemid=404/ 
* http://234next.com/csp/cms/sites/Next/ArtsandCARM/Books/5691416-147/jumoke_verissimo_on_the_joy_of.csp  
* http://www.dailytrust.com.ng/news/bookshelf/the-world-is-meeting-us-on-our-own-stage-jumoke-verissimo/117198.html. 
* Sách và tác giả Dada.
Wana Udobang

**Wana Udobang**, còn có tên gọi là **Wana Wana**, là một nhà văn, nhà thơ, nhà báo, nhà làm phim và nhân vật truyền hình người Nigeria. Tác phẩm của cô đã xuất hiện trên BBC, Al Jazeera, *Huffington Post*, *BellaNaija* và *The Guardian*, Cô đã được mệnh danh là "một trong những người ảnh hưởng lớn nhất của thời kỳ phục hưng bằng tư tưởng mới của chúng tôi đang nhảy vào khoảng trống của truyền thống. " 

## Tiểu sử và Sự nghiệp
Udobang tốt nghiệp loại xuất sắc chuyên ngành báo chí của trường Đại học Nghệ thuật Sáng tạo. Sau khi tốt nghiệp, cô làm việc cho BBC World Service với tư cách là nhà sản xuất các tính năng tự do của Tập đoàn truyền thông này. Cô cũng làm việc như một nhà nghiên cứu tại Wise Buddah Productions, Trên các sản phẩm tiêu đề và Else.

Khi trở về Lagos, cô làm việc tại 92.3 Insp FM ở Lagos, Nigeria, trong sáu năm với tư cách là người dẫn chương trình và nhà sản xuất radio cho đài này.

Tiểu thuyết và thơ của cô đã được xuất bản trên Brittle Paper và các nơi khác trực tuyến và in. Cô là cựu thành viên của Hội thảo Nhà văn Sáng tạo Farafina được tổ chức hàng năm bởi một tổ chức, có tên Chimamanda Ngozi Adichie.

Là một nhà thơ tiêu biểu, cô đã có tầm ảnh hưởng trên khắp Nigeria. Album lời nói đầu tiên của cô, phát hành năm 2013, có tựa đề *Dirty Laundry*.

Năm 2017, cô phát hành album thứ hai, mang tên *Trong ký ức quên lãng.* Album được mô tả là "vô cùng dũng cảm", một "tiếng còi cho nữ quyền"  xoay quanh "gần như hoàn toàn xoay quanh những người phụ nữ kiên cường, chiến thắng và đấu tranh, tổn thương và quá trình biểu tình của họ để phản kháng lại bất công. Udobang mô tả nó là "một tập hợp các ký ức điều hướng các trải nghiệm trải dài từ những nơi đổ vỡ và đặt câu hỏi cho đến sự tự đổi mới của phụ nữ." 

## Tham khảo
Titilope Sonuga

**Titilope Sonuga**, còn được gọi là **Titi Sonuga**, là một nhà thơ, kỹ sư xây dựng và nữ diễn viên người gốc Nigeria, người đã dành phần lớn sự nghiệp của mình để cống hiến ở Lagos và Edmonton, Canada.

## Thời Niên thiếu
Sinh ra ở Lagos, Nigeria, Titilope Sonuga có thời niên thiếu bắt đầu chuyển đến Edmonton, Canada, khi cô vừa tròn 13 tuổi. Sonuga làm việc trong 5 năm với tư cách là một kỹ sư, nhưng thỉng thoảng cô có sở thích sử dụng thời gian rảnh rỗi để theo đuổi tham vọng diễn xuất và thi vị của mình.

## Thơ phú
Sonuga đã giành được giải thưởng Nhà văn mới nổi của Hiệp hội tác giả Canada năm 2011 và Cuộc thi thơ Maya Angelou 2012. Cô thành lập Rouge Po Thơ tại Edmonton, một sê-ri thơ của cô, với ảnh hưởng nhất định. Vào tháng 5 năm 2015, cô đã trở thành nhà thơ đầu tiên xuất hiện tại lễ nhậm chức tổng thống Nigeria. Cô đã xuất bản một tập thơ vào năm 2016. Sonuga đã biểu diễn các tác phẩm thơ của mình tại Liên hoan thơ quốc tế Lagos  ở đất nước quê hương của quê hương

## Những công việc khác
Bên cạnh thơ, Sonuga đã say mê diễn xuất, và miêu tả Eki trong loạt phim thứ hai của NdaniTV *Gidi Up* với OC Ukeje, Deyemi Okanlawon, Somkele Iyamah và Ikechukwu Onunakuhttps. Cô cũng làm việc với tư cách là đại sứ của Intel cho Chương trình She Will Connect trên khắp quốc gia Nigeria.

## Cuộc sống cá nhân
Năm 2015 cô tuyên bố đính hôn với nhiếp ảnh gia Seun Williams. và có cuộc sống hôn nhân đầm ấm với anh ta.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Macsuzy Mondon

**Macsuzy Mondon** là một chính trị gia Seychelles, từng phục vụ trong Nội các Seychelles với tư cách là Bộ trưởng được chỉ định và Bộ trưởng của Chính quyền địa phương kể từ tháng 10 năm 2016.

## Sự nghiệp
Mondon, một giáo viên cũ, được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Bộ Y tế năm 2006 và sau đó giữ chức Bộ trưởng Bộ Giáo dục từ năm 2010 đến 2016. Trong nội các của Tổng thống Danny Faure, được bổ nhiệm vào tháng 10 năm 2016, bà trở thành người phụ nữ đầu tiên giữ chức Bộ trưởng được chỉ định; cô đã tuyên thệ vào ngày 28 tháng 10, và cô cũng được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Chính quyền địa phương vào ngày 29 tháng 10, trong khi rời khỏi vị trí Bộ trưởng Bộ Giáo dục. Trong tháng 4 năm 2018, cải tổ Thanh niên, Thể thao, Văn hóa và Thảm họa đã được thêm vào các bộ của bà.

## Tham khảo
Thelma Cabrera

**Thelma Cabrera** (sinh ngày 21 tháng 9 năm 1970) là một nhà bảo vệ nhân quyền và chính trị gia bản địa (Maya Mam). Cabrera ra tranh cử tổng thống Guatemala vào năm 2019 như một phần của đảng chính trị, Phong trào giải phóng nhân dân.

## Tuổi thơ
Sinh ra trong một gia đình campesino nông dân, Cabrera lớn lên ở El Asintal trên bờ biển phía tây Guatemala và kết hôn ở tuổi 15. Cô đã kể lại việc cô đã trải qua thời thơ ấu làm việc chân trần thu hoạch cà phê với mẹ và các chị gái, chỉ để bị lừa bởi những người trả tiền cho họ cho lao động của họ.

## Chính trị
Cabrera là một thành viên tích cực của Ủy ban Phát triển Nông dân (; CODECA), một tổ chức nhân quyền cơ sở hoạt động để cải thiện tình hình của người nghèo ở nông thôn Guatemala. Cabrera đã được chọn để đại diện cho đảng chính trị mới thành lập của CODECA, Phong trào giải phóng nhân dân (; MLP), để tham gia cuộc tổng tuyển cử Guatemala 2019 vào ngày 16 tháng 6 năm 2019.

Vào ngày 15 tháng 6 năm 2019, Cabrera đã bỏ phiếu thứ năm trong một cuộc đua với 20 ứng cử viên. Với một nửa số phiếu được tính, Cabrera đang đứng ở vị trí thứ tư với 10,3% phiếu bầu. Vào thời điểm đa số phiếu bầu được tính, chỉ có hai ứng cử viên hàng đầu, Sandra Torres với 26% phiếu bầu và Alejandro Giammattei với 15% phiếu bầu, được bỏ lại để tranh cử trong cuộc bầu cử vào tháng 8 năm 2019, bỏ Cabrera ra của cuộc đua.

## Tham khảo
Stella Oyedepo

**Stella Moroundia Oyedepo** (đôi khi còn được gọi với tên là **Stella Dia Oyedepo**), sinh năm 1954, là một nhà viết kịch người Nigeria. Cô qua đời vào ngày 22 tháng 4 năm 2019. Cho đến lúc đó, cô là Tổng Giám đốc / Giám đốc điều hành của Nhà hát Quốc gia, Iganmu, Lagos của quốc gia châu Phi này.

Oyedepo đã viết hơn 300 vở trong suốt sự nghiệp của mình; trong số này, chỉ có khoảng 30 tác phẩm của cô đã được xuất bản. Cô lấy chủ đề cho các tác phẩm của mình là cuộc sống hàng ngày và các vấn đề của mình, và công việc của cô thường đề cập đến các chủ đề như hôn nhân, tham nhũng, chính trị và cuộc sống gia đình. Một ví dụ điển hình là vở kịch *The Greatest Gift* năm 1988 của cô, tương phản cuộc sống của một gia đình bị hủy hoại bởi sự say xỉn của người cha với cuộc sống của một gia đình thành công khác. (sự tương phản đem đến sự thú vị của vở kịch). Còn Vở kịch *Brain Brain No No Giới tính* năm 2001 của cô được viết cho Bộ Giáo dục Khoa học Phụ nữ Kwara. Vở kịch đầu tiên của cô, *Vợ chúng ta không phải là phụ nữ*, được viết vào năm 1979. Nguồn gốc của Oyedepo đến từ bang Ondo. Cô được đào tạo như một nhà ngôn ngữ học, và trong một thời gian vào những năm 1980, cô là Giảng viên chính của Trường Cao đẳng Giáo dục Kwara ở Ilorin. Cô cũng từng là giám đốc của Hội đồng Nghệ thuật và Văn hóa Nhà nước Kwara. Nhiều vở kịch của cô đã được đưa vào những dịp công bố về sân khấu kịch đặc biệt ở quốc gia này.

## Tham khảo
Blanca Vischer

**Blanca Vischer** (5 tháng 1 năm 1915 - 24 tháng 11 năm 1969) là một nữ diễn viên điện ảnh người Guatemala đã chuyển đến Hoa Kỳ nơi cô thực hiện hầu hết các bộ phim của mình. Vischer thường đóng các vai phụ hoặc phụ, nhưng đôi khi đóng các nhân vật nổi bật hơn, đặc biệt là trong các bộ phim nói tiếng Tây Ban Nha được thực hiện bởi các hãng phim Mỹ như *[[Tango trên sân khấu|The Tango on Broadway]]* (1934), trong đó cô được trả quảng cáo thứ ba. Vischer cũng xuất hiện trong một số bộ phim México. Năm 1936, cô góp mặt trong bộ phim chiến tranh Hollywood *[[Thông điệp cho Garcia (phim năm 1936)|A Message to Garcia]]* (1936).

## Phim được chọn

* *[[Tango trên sân khấu|The Tango on Broadway]]* (1934) 
* *[[Vàng hoang dã|Wild Gold]]* (1934) 
* *[[Dưới ánh trăng Pampas]]* (1935) 
* *[[Cô gái Bohemian (phim năm 1936)|Cô gái Bohemian]]* (1936) 
* *[[Ác quỷ trên lưng ngựa]]* (1936) 
* *[[Thông điệp cho Garcia (phim năm 1936)|Thông điệp gửi đến Garcia]]* (1936) 
* *[[Bạn và tôi (phim 1938)|Bạn và tôi]]* (1938) 
* *[[Quái thú đen|The Black Beast]]* (1939) 
* *[[Một người đàn ông gầy khác]]* (1939) 
* *[[Sự giận dữ của Congo]]* (1951)

## Tham khảo

## Tham khảo

* Wilson, Victoria. *Một cuộc đời của Barbara Stanwyck: Thép-Đúng 1907-1940*. Simon và Schuster, 2013.

## Liên kết ngoài

*
Georgina Pontaza

**Georgina Pontaza** (sinh năm 1976) là một nữ diễn viên, ca sĩ, biên đạo múa, giám đốc nhà hát và nhà sản xuất người Guatemala. Cô đã làm việc trên truyền hình và đài phát thanh ngoài nhà hát trực tiếp và làm giám đốc nghệ thuật của cả Teatro Abril và Teatro Fantasía IRTRA tại Thành phố Guatemala.

## Tiểu sử

Karla  Georgina Pontaza Ávila  sinh ngày 15 tháng 1 năm 1976 tại Guatemala. Ở độ tuổi rất trẻ, cô được khuyến khích giải trí trong dàn hợp xướng thiếu nhi do bà ngoại của cô, soprano Carmen Morales Ávila sáng lập. Từ năm 5 tuổi, cô đã biểu diễn và đến năm 9 tuổi, Pontaza và em gái Silvia, 8 tuổi, đã thành lập một bộ đôi ca hát và nhảy múa, được gọi là "Chị em Pontaza". Họ đã biểu diễn với Tập đoàn Kodaly dưới sự chỉ đạo của Alma Monsanto trong quá trình sản xuất *[[Cô bé mồ côi Annie|Little Orphan Annie]]*, năm 1985, tiếp theo là "José el Soñador", "La Novicia Rebelde" (*[[Âm thanh của âm nhạc]]*), " Gatos "(*[[Cats (nhạc kịch)|Cats]]*)," Brillantina "Long lanh," El violinista en el Tejado "(*[[Fiddler trên mái nhà]]*), *[[Evita (âm nhạc)|Evita]]*, và nhiều người khác.

Cô có bằng về cả Quảng cáo và Nghệ thuật Sân khấu, đã tốt nghiệp với danh hiệu thứ hai vào năm 2009. Từ giữa những năm 1990, cô đã dạy cho nhà hát thiếu nhi. Ngoài việc giảng dạy, cô đã thu âm nhiều giọng nói cho cả truyền hình và đài phát thanh, và là Giám đốc nghệ thuật của "Câu lạc bộ truyền hình Chiquirrines".

Pontaza có tác phẩm đầu tay vào năm 1994, trong tác phẩm "El reino de Bom Bom" (Vương quốc Bom Bom), với ca sĩ người Argentina Luis Aguilé. Năm 1995, cô bắt đầu biên đạo và chỉ đạo nhà hát thiếu nhi và đầu những năm 2000, cô bắt đầu chỉ đạo với nhà sản xuất Pedro Luis Soto tại Teatro Abril. Đến năm 2006 với tư cách là giám đốc nghệ thuật, Pontaza đã dàn dựng nhiều màn trình diễn sân khấu cho trẻ em cổ điển. Năm 2012, cô trở thành giám đốc nghệ thuật của Teatro Fantasía (Nhà hát Ảo) mới khai trương tại Học viện Recutoción de los Trabajadores (IRTRA) (Viện Giải trí Công nhân) tại Thành phố Guatemala. 

Mặc dù nổi tiếng với các màn trình diễn của trẻ em, Pontaza cũng đã làm việc với các tác phẩm kinh điển như "Entremees de Cervantes" của Miguel de Cervantes và "Cuadros de Costumbres" của Guatemala Milla y Vidaurre.

## Giải thưởng
1994, Thành tựu trọn đời cho Nhà hát thiếu nhi, từ *Tạp chí Quốc gia* cho Sociedad Dante Aliguieri 

## Sản xuất

* *Peter Pan* (1994, 1997, 2000)  
* *Pinocchio*  
* *Nhật ký của Anne Frank*  
* *Phù thủy xứ Oz* 

### Chỉ đạo

* *Nàng tiên cá nhỏ* 
* *Người đẹp và quái vật* 
* *Bạch Tuyết* 
* *Aladdin* 
* *Fuenteovejuna* 
* *Los árboles mueren de pie* 
* *Leyendas de Guatemala*

## Tham khảo