open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Truyền hình mặt đất

**Truyền hình mặt đất** là phương thức phát sóng ti vi mà trong đó tín hiệu được truyền bằng sóng radio từ một trạm phát của đài truyền hình trên mặt đất đến thiết bị thu qua ăng-ten.

## Tham khảo
Lợn Celtic

**Lợn Celtic** (tiếng Galicia: **Porco celta**) là một giống lợn bản địa có nguồn gốc từ cộng đồng tự trị của Galicia ở tây bắc Tây Ban Nha. Về lịch sử giống, mặc dù chúng tương đối phổ biến cho đến đầu thế kỷ 20, những con lợn Celtic đã gần như biến mất vào những năm 1980. Loài này đang hồi phục và hiện có hơn 2 500 lợn nái thuần chủng. Đặc điểm của lợn Celtic phát triển chậm hơn và phát triển nhiều chất béo hơn các giống hiện đại như lợn trắng lớn (Large White), khiến chúng kém phù hợp hơn với sản xuất thịt thương mại theo kiểu chăn nuôi thâm canh (chăn nuôi công nghiệp), nhưng lý tưởng cho việc tạo ra các sản phẩm thịt lợn đã được bảo quản.
## Sản lượng

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* http://www.porcocelta.info .
* Sistema Nacional de Información, Aplicación ARCA , Ministry of Agriculture, Food and Environment .
* Galician legislation ''ORDE do 27 de setembro de 2000 pola que se aproba a regulamentación específica do Libro Xenealóxico da Raza Porcina Celta'' DOG nº 205 .
Lợn trắng xanh Yorkshire

**Lợn trắng xanh Yorkshire**, còn được gọi là Lợn Bilsdale, hoặc là "Lợn Máu xanh", là một giống lợn nhà có nguồn gốc ở Vương quốc Anh. Giống lợn này hiện nay được coi là tuyệt chủng.

## Đặc điểm và lịch sử
Lợn trắng xanh Yorkshire là một giống lợn nhỏ có nguồn gốc ở North Riding of Yorkshire, nơi nó có một số mối quan hệ với Lợn trắng Lớn được phát triển trong cùng một quốc gia. Như tên gọi của nó cho thấy nó đã giữ lại những đốm màu xanh nổi bật trên da do đã dần dần được lai tạo từ những con lợn trắng khác. Cho đến giữa thế kỷ 20, Lợn trắng xanh Yorkshire vẫn phổ biến với các nông dân nhỏ lẻ do đặc điểm mạnh mẽ của nó và thực tế là lợn nái đã đóng vai trò là một người mẹ tuyệt vời. Tuy nhiên, giống lợn này ít được biết đến bên ngoài Bắc Riding và là một giống hiếm của quốc gia.

Đến năm 1954 chỉ có ba con lợn được cấp phép, và đến năm 1963 chỉ có một con. Loài này dường như đã tuyệt chủng trước khi tổ chức Trách nhiệm các Giống hiếm còn sống sót thành lập năm 1973.

Một con lợn nái Lợn trắng xanh Yorkshire là một trong những loài động vật được nhắc đến trong bộ phim tài liệu Anh Transport Farms năm 1952, miêu tả cảnh một nông dân vận chuyển hàng từ kho Stokesley.

## Tham khảo
Mạng truyền hình

**Mạng truyền hình** là mạng viễn thông sử dụng cho mục đích phát sóng các chương trình truyền hình. Đến giữa những năm 1980, các mạng truyền hình trên thế giới vẫn được sở hữu bởi một lượng nhỏ các đài truyền hình. Nhiều mạng lưới hiện nay như BBC, NBC hay CBC đều phát triển từ các đài phát thanh (radio).

## Tham khảo
Lợn Casertana

**Lợn Casertana** là một giống lợn nội địa từ Campania, ở miền nam Italy. Nó chủ yếu gắn liền với tỉnh Caserta, từ đó tên của giống lợn này xuất phát, nhưng trong quá khứ cũng được nuôi dưỡng ở các tỉnh Campobasso, Naples, Rome và Salerno. Diện tích lưu vực thấp hơn của các sông Garigliano và Volturno, bao gồm các vùng chung của Carinola, Mondragone, Minturno, Sessa Aurunca và Teano, đặc biệt được biết đến để sản xuất giống, mà còn có thể được gọi là Teanese đặt theo tên thị trấn Teano.

Casertana có hai đặc điểm thể chất khác thường: nó hầu như hoàn toàn không có lông, khiến cho tên gọi của nó là Pelatella, có nghĩa là "không có lông" và nó có hai nọng cằm có hình dáng như hình trụ treo ở phần dưới của cổ họng.

Nó là một trong sáu giống lợn bản địa được công nhận bởi Ministero delle Politiche Agricole Alimentari e Forestali - Bộ Nông nghiệp và Lâm nghiệp Italia. 

## Lịch sử
Lợn Casertana đã được nuôi trong quá khứ và phân phối rộng rãi ở Ý. Theo một cuộc điều tra số lượng lợn năm 1942, đã có hơn 50.000 con chỉ duy nhất trong tỉnh Caserta. Cũng giống như các giống lợn bản địa khác của Ý, số lượng giảm mạnh trong nửa sau của thế kỷ XX và Casertana gần như tuyệt chủng.

Một cuốn sách về giống được thành lập năm 2001 và được lưu giữ bởi Associazione Nazionale Allevatori Suini, hiệp hội chăn nuôi lợn quốc gia Ý. Số lượng giống lợn này hiện vẫn còn thấp: vào cuối năm 2007 là 594 và tình trạng bảo tồn của giống được FAO liệt kê là "quan trọng". Vào cuối năm 2012 đã có 403 con lợn được đăng ký.

## Tham khảo
Telemundo

**Telemundo** () là mạng truyền hình mặt đất tiếng Tây Ban Nha trực thuộc công ty Comcast, Mỹ. Đây là đài đứng thứ hai về mức độ phổ biến các chương trình bằng tiếng Tây Ban Nha, chỉ sau Univision.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* 
* Crossover - Telemundo's bilingual website
* Telemundo International
* Telemundo  (from the Museum of Broadcast Communications website)
* Club De Noveleras (Bilingual)
* lo mejor de lo mejor (Bilingual)
Lợn Sarda

**Lợn Sarda** hay *Lợn Suino Sardo* (Porcu Sardu ở Sardinia) là một giống lợn nhà có nguồn gốc từ Sardinia thuộc Địa Trung Hải, Ý. Giống lợn này được nuôi dưỡng chủ yếu ở các tỉnh Ogliastra và Nuoro, nhưng cũng có mặt ở Medio Campidano và Sassari và trong tiểu vùng Sarrabus-Gerrei. Giống Sarda đã được chính thức công nhận theo sắc lệnh của Bộ vào ngày 8 tháng 6 năm 2006 và trở thành giống lợn thứ sáu được công nhận bởi Bộ trưởng nông nghiệp và lâm nghiệp của Bộ Nông nghiệp Italia.

## Lịch sử
Mô tả chi tiết sớm nhất về những con lợn Sardinia được viết bởi Francesco Cetti vào năm 1774, trong cuốn Sardegna quad quadedi của ông. Cả mô tả và hình minh họa đi kèm đều có thể so sánh với lợn Sarda ngày nay và theo tiêu chuẩn giống hiện đại.

Quản lý lợn Sarda hầu như luôn được thả lỏng: những con lợn được phép thả tự do trong các khu vực rừng núi, thường bao gồm cả đất công cộng, nơi chúng ăn những quả sồi, hạt dẻ và rễ. Thức ăn bổ sung chỉ được cho vào mùa hè, khi nguồn thức ăn tự nhiên khan hiếm. Người chăn lợn huấn luyện những con lợn đến theo tiếng gọi của họ đến nơi ăn uống thông thường; thức ăn thường được đưa trực tiếp trên mặt đất hoặc ở bên đường.

Cuốn sách về giống lợn giống này được thành lập vào năm 2006 và được lưu giữ bởi Hiệp hội các nhà chăn nuôi lợn quốc gia Associazione Nazionale Allevatori Suini. Vào cuối năm 2012 đã có 575 con lợn giống này được đăng ký.

## Tham khảo


}}
Dê Lamancha Mỹ

**Dê Lamancha Mỹ** (*American Lamancha*) hay phổ biến hơn, chỉ đơn giản là **Lamancha** hoặc **LaMancha** là giống dê được chính thức công nhận là giống dê lấy sữa, được nuôi dưỡng đầu tiên ở California bởi bà Eula Fay Frey vào năm 1927. Sau đó, nó chuyển đàn đến Glide, Oregon để phát triển hơn nữa. Dê Lamancha là một thành viên của chi Capra, đặc biệt là dê nhà-Capra aegagrus hircus (đôi khi được gọi là Capra hircus), giống như tất cả dê nhà. Giống dê Lamancha có lẽ là giống dê đặc biệt nhất dễ dàng nhận biết được bởi những chiếc dái tai pinnae tai rất ngắn của chúng. Chúng cũng được biết đến với sản lượng sữa cao, và hàm lượng bơ béo tương đối cao trong sữa của chúng, và những người yêu thích tính khí của nó.

Giống Lamanchas đầu tay của Mỹ lần đầu tiên được công nhận là giống đặc biệt vào đầu những năm 1950, và giống này được đăng ký chính thức vào ngày 27 tháng 1 năm 1958 dưới dạng nòi dê "Lamancha hoặc American Lamancha". Khoảng 200 động vật giống này đã được chấp nhận khi đăng ký làm đàn giống ban đầu. Con dê Lamancha đầu tiên của Mỹ đăng ký tên là Faynie của Fay, L-1. LaMancha dê là giống dê duy nhất được phát triển ở Hoa Kỳ. Mặc dù đó là truyền thuyết dân gian thú vị và những con dê tai ngắn chạy trong suốt lịch sử, không có, cũng chưa từng có, một giống được gọi là LaMancha Tây Ban Nha. Thuật ngữ "American Lamancha" là một thuật ngữ ADGA biểu thị một con dê chủ yếu là Lamancha nhưng có di truyền chưa biết hoặc di truyền đa dạng của những con dê thuần chủng khác, tuy nhiên giống này hiện có số lượng lớn các động vật thuần chủng đã đăng ký.
## Liên kết ngoài
*American Lamancha Club
*How To Raise Goats
*http://www.adga.org/
*http://www.adgagenetics.org/
Dê Cashmere Úc

**Dê Cashmere** của Úc là một giống dê nội địa thuộc nhó dê Cashmere có nguồn gốc từ Úc. Trong khi giữ lại khả năng sinh sản và sự cứng rắn của con dê cây bụi, dê Cashmere của Úc khá khác biệt về ngoại hình và tính khí. Dê Cashmere đã được tái khám phá một cách hiệu quả trên dê Úc năm 1972 khi hai nhà nghiên cứu thuộc Tổ chức nghiên cứu công nghiệp và khoa học khối thịnh vượng chung (CSIRO), Tiến sĩ Ian Smith và ông Wal Clarke xác định cashmere trên một số dê hoang dã đang được kiểm tra tại tài sản của Công ty Mohair của Úc tại Brewarrina.

Trong một số năm, CSIRO đã duy trì một đàn nghiên cứu nhỏ về các loài động vật được chọn tại phòng thí nghiệm Prospect của họ cho đến khi hạn chế ngân sách buộc họ phải phân tán. Một số công việc mô học ban đầu quan trọng đã được thực hiện trong giai đoạn này. Vào cuối những năm 1970, một số nhà lai tạo đang đùa giỡn với khái niệm phát triển và sinh sản một con dê Cashmere của Úc. Phần lớn sự sinh sản sớm này đã bị cản trở bởi sự thiếu hiểu biết về các vấn đề liên quan và thiếu thị trường sợi vải lông thú.
## Tham khảo
Dê bản địa Anh Quốc

**Dê bản địa Anh Quốc** (*British Primitive goat*) hay giống dê nguyên thủy của Anh là một giống địa phương của những con dê nhà bản địa có nguồn gốc từ Vương quốc Anh và Ireland và là những con dê ban đầu của khu vực. Nó được coi là một giống hiếm, tồn tại như một số đàn dê hoang dã bị cô lập, như một số quần thể bị giam giữ trong các khu động vật và khu bảo tồn thiên nhiên, và trại giống trên một số trang trại tư nhân do các nhóm hiếm-những người đam mê. Chỉ có 1.200 con dê nguyên thủy gốc Anh có thể còn lại.

Sự đa dạng về các dòng, nòi cũng được gọi là dê bản địa của Anh, hay dê già của Anh, hoặc dê sống trên đất Anh, trong số các tên cụ thể hơn (Dê nước Anh, Ailen, Scotland hoặc Scotch, và dê nguyên thủy hoặc dê đất xứ Wales, và dê Anh cổ xưa). Nó xuất phát từ những con dê sớm nhất được mang đến vùng trong thời đại đồ đá mới, khoảng 3.000 TCN. Nó được phân loại ở nhóm giống dê phương Bắc. Một quần thể ở Northumbria đôi khi được gọi là dê Cheviot. Dê nguyên thủy của Anh là một trong số các giống được tiêu chuẩn hóa hiện đại, bao gồm cả giống dê Anglo-Nubian. Giống này tương đối nhỏ, với sản lượng sữa tương đối thấp. Nó cứng và có lông, thích nghi với địa hình gồ ghề và thời tiết, và có thể tự nuôi dưỡng và sinh sản mà không có sự can thiệp của con người.
## Chú thích
Endonuclease

**Endonuclease** là các enzyme cắt liên kết phosphodiester trong một chuỗi polynucleotide. Một số, chẳng hạn như Deoxyribonuclease I, cắt DNA tương đối không đặc hiệu (không

liên quan đến trình tự), trong khi nhiều, thường được gọi là các endonuclease giới hạn hoặc các enzyme giới hạn, chỉ cắt ở các trình tự nucleotide rất cụ thể hay đặc hiệu. Endonuclease khác với exonuclease, trong khi exonuclease sẽ cắt các phần *đầu mút* của chuỗi thì endonuclease lại phần ở *giữa*. Tuy nhiên, một số enzyme không giới hạn hoạt tính nuclease của chúng, có thể biểu hiện những đặc tính vừa endo- vừa giống như exo-. Bằng chứng cho thấy rằng, hoạt động endonuclease có độ trễ so với hoạt động của exonuclease.

Các enzyme hạn chế là các endonuclease từ vi khuẩn thật và vi sinh vật cổ có nhận thể nhận diện một trình tự DNA đặc hiệu. Trình tự nucleotide được nhận ra để một enzyme giới hạn cắt thì được gọi là *vị trí giới hạn*. Thông thường, một vị trí giới hạn sẽ là một trình tự đối xứng (chẳng hạn như ATGAT) dài khoảng bốn đến sáu nucleotide. Hầu hết các endonuclease hạn chế cắt sợi DNA không đồng đều, để lại các đầu sợi đơn bổ sung. Những đầu này có thể kết nối lại với nhau và được gọi là "đầu dính". Sau khi ghép nối, liên kết phosphodiester của các đoạn DNA có thể được nối với nhau bởi enzyme DNA ligase. Có hàng trăm endonuclease hạn chế đã được biết cho đến nay, mỗi loại tấn công một vị trí hạn chế khác nhau. Các đoạn DNA được phân tách bởi cùng một endonuclease có thể được kết hợp với nhau bất kể nguồn gốc của DNA. DNA như vậy được gọi là DNA tái tổ hợp; DNA được hình thành bởi sự tham gia của các gen vào các kết hợp mới. Endonuclease giới hạn (enzyme giới hạn) được chia thành ba loại, loại I, loại II và loại III, theo cơ chế hoạt động của chúng. Các enzyme này thường được sử dụng trong kỹ thuật di truyền để tạo ra DNA tái tổ hợp để đưa vào tế bào vi khuẩn, thực vật hoặc động vật, cũng như sử dụng trong sinh học tổng hợp.

## Chú thích
Lợn Dorset Gold Tip

**Lợn Dorset Gold Tip** là một giống lợn có nguồn gốc từ Vương quốc Anh. Giống lợn này hiện nay được xem là đã lâm vào tình trạng tuyệt chủng.

## Đặc điểm
Lợn Dorset Gold Tip có nguồn gốc với việc lai giống Lợn Tamworth với một giống lợn khác, có khả năng là với Lợn Berkshire và có thể bổ sung thêm với một giống lợn số tổ tiên Lợn Gloucester Old Spot bổ sung. Loài này có đôi tai hơi gập (lop) và một bộ lông với màu cơ bản màu đỏ, giống như Lợn Tamworth và những đốm đen: những sợi lông có đầu vàng, như cái tên của giống của nó.

Lợn Dorset Gold Tip được tạo ra với mục đích tăng trưởng nhanh, trưởng thành sớm và kích thước lớn nhằm đúng thời điểm sản xuất thịt xông khói nhiều mỡ được mong muốn nhiều hơn ngày hôm nay; một số cá thể quá lớn nên chúng không thể di chuyển ra khỏi chuồng.

## Lịch sử
Lợn Dorset Gold Tip ban đầu được phát triển trong thế kỷ 19. Giống lợn này, kể từ khi được sản sinh luôn luôn là một giống lợn tương đối hiếm, với vài con lợn được cấp phép xuất hiện trên hồ sơ, mặc dù nó đã được thường xuyên được dùng trưng bày trong những năm 1920 và 1930. Đến năm 1955, chỉ có một con lợn rừng được đăng ký, mặc dù giống lợn Dorset Gold Tip Pig Society vẫn còn tồn tại vào năm 1961. Loài này có thể đã tuyệt chủng vào những năm 1960 hoặc 1970.

## Tham khảo
Dê Landrace Hà Lan

**Dê Landrace Hà Lan** là một trong những giống dê có nguồn gốc được tìm thấy ở Hà Lan. Nó có liên quan đến các giống dê cái tên "Landrace" (dòng địa phương) có nguồn gốc từ tây bắc châu Âu. Có một đàn khoảng 1000 con dê được sử dụng trên khu vực dự trữ quốc gia để nuôi giữ cho các khu vực tự nhiên mở không có cây cối. Giống dê Landrace của Hà Lan đã chết dần vào giữa thế kỷ 20 và chỉ còn lại một số ít trên thế giới vào năm 1958. Một chương trình nhân giống được thiết kế để cứu giống và kể từ đó đã xây dựng giống trở lại năm 2000 được đăng ký trong Cuốn sổ phả hệ đàn LFNL (Hiệp hội quốc gia của các nhà lai tạo dê hoang dã Hà Lan).
## Đặc điểm
Giống dê này chủ yếu là giống vắt sữa nhưng có thể được sử dụng để sản xuất thịt hoặc lấy len. Vì có rất ít những con trong giống nó không được sử dụng thương mại. Đó là một con dê cỡ trung bình với lớp lông tóc dài có thể có một vài màu nâu khác nhau. Giống này này có chi ngắn đặc trưng và phát triển đến tối đa là 65 cm, với những con cái có trọng lượng lên đến 60lbs và con đực lên đến 80lbs. Sừng có nhiều cấu trúc sừng khác nhau mà Dutch Landrace có thể cho thấy hình dáng này. Loại sừng này hình thành nhiều hơn hoặc ít hơn một vòng tròn hoàn chỉnh, khi chúng mọc lên từ trán và phát triển theo hình tròn từ đó. Sự tăng trưởng sừng này không phải là điển hình của dê châu Âu nói chung và là điển hình của cừu. Một kiểu sừng mác (Scimitar) cũng được ghi nhận, loại sừng này là điển hình của một con dê hoang dã, các sừng phân kỳ từ nhau với một lõi không xoắn. 

Sừng xoắn Dorcas có thể được coi là điển hình của Dutch Landrace. Các sừng tăng theo chiều dọc từ trán ở một góc dốc với sự phân kỳ nhỏ trong sự tăng trưởng ban đầu sau đó xoắn và phân ra bên ngoài ở các góc bên phải cho cơ thể. Sự tăng trưởng theo chiều ngang không giảm xuống dưới mặt phẳng của trán với những lời khuyên có thể được biến một chút để thậm chí theo chiều dọc lên trên. Cốt lõi của những chiếc sừng này không hề giống với lõi của sừng gầy. Dê Alpine với sừng xoắn vừa phải, sừng phong cách này dường như có liên quan đến phong cách dorcas và tương tự trong hầu hết các khía cạnh tuy nhiên điều này cho thấy nhiều hơn một phong cách "kỳ lạ". Loại sừng này được kết hợp với dê trung tâm và Bắc Âu nói chung và nhiều hơn nữa nên các giống dê phía Bắc nói riêng. Sừng kiểu Corkscrew góc xuất hiện trong phong cách sừng này là ban đầu cao sau đó nhanh chóng xoắn ra phía sau với những lời khuyên cong ra ngoài và lên trên. Loại sừng này thường không liên quan đến giống dê châu Âu thông thường.
## Tham khảo
*Dutch Landrace
*Horn form of the Dutch Landrace Goat
*Dutch Landrace Goat
*Goat breeds
*Dutch Goat Breed
*http://www.landgeit.nl/
*Traditional Inspection of Dutch Landrace Goats
Họ protein

**Họ protein** hay **protein family** là một nhóm các protein liên quan với nhau về mặt tiến hóa. Trong nhiều trường hợp, một họ protein có một họ gen tương ứng, trong đó mỗi gen mã hóa một protein tương ứng với mối quan hệ 1:1. Chúng ta không nên nhầm lẫn *họ protein* với *[[Họ (sinh học)|họ]]* được sử dụng trong phân loại các loài.

Protein trong một họ xuất phát từ một tổ tiên chung (xem tương đồng sinh học) và thường có cấu trúc ba chiều cũng như chức năng tương tự nhau, và trình tự cũng giống nhau đáng kể. Điều quan trọng nhất trong số này là sự giống nhau về *trình tự* (thường là trình tự của các amino acid) vì đây là chỉ số nghiêm ngặt nhất của tương đồng sinh học và do đó chỉ ra bằng chứng rõ ràng nhất về tổ tiên chung. Có một khuôn khổ khá phát triển để đánh giá tầm quan trọng của sự giống nhau giữa một nhóm các trình tự bằng cách sử dụng các phương pháp bắt cặp trình tự. Protein không có cùng một tổ tiên chung rất khó thể hiện sự tương đồng về trình tự có ý nghĩa thống kê, điều này khiến bắt cặp trình tự là một công cụ mạnh mẽ để xác định các thành viên của một họ protein.

Các họ protein đôi khi được nhóm lại với nhau thành những tập hợp lớn hơn được gọi là siêu họ (*superfamily*) dựa trên sự tương đồng về cấu trúc và cơ chế, ngay cả khi không có sự tương đồng về trình tự có thể nhận dạng được.

Hiện nay, đã có hơn 60.000 họ protein đã được xác định, mặc dù sự mơ hồ trong định nghĩa của *họ protein* dẫn tới các nhà nghiên cứu khác nhau đưa ra các con số khác nhau và cách biệt nhau vô cùng lớn.

## Chú thích
Luna 10

**Luna 10** (series E-6S), còn được gọi là Lunik 10, là một tàu vũ trụ robot thuộc chương trình Luna của Liên Xô, phóng lên năm 1966. Đây là vệ tinh nhân tạo đầu tiên của Mặt Trăng.

## Tàu vũ trụ
Dụng cụ khoa học bao gồm quang phổ tia gamma cho năng lượng từ 0,3-3 MeV (50–500 pJ), từ kế ba trục, thiết bị phát hiện thiên thạch, dụng cụ nghiên cứu plasma mặt trời và thiết bị đo phát xạ hồng ngoại từ mặt trăng và điều kiện bức xạ môi trường Mặt Trăng. Các nghiên cứu hấp dẫn cũng được tiến hành.

Luna 10 đã tiến hành nghiên cứu sâu rộng về quỹ đạo mặt trăng, thu thập dữ liệu quan trọng về cường độ từ trường của Mặt trăng, vành đai phóng xạ và bản chất của đá mặt trăng (có thể so sánh với đá bazan trên cạn), bức xạ vũ trụ và mật độ micrometeoroid. Có lẽ phát hiện quan trọng nhất của nó là bằng chứng đầu tiên về nồng độ khối lượng (gọi là "mascons") - các khu vực có mật độ cao bên dưới lưu vực hố Mặt Trăng mà làm nhiễu quỹ đạo của Mặt Trăng. Phát hiện của tàu này thường được ghi nhận cho chương trình Lunar Orbiter của Mỹ.

## Chuyến bay
Tàu vũ trụ Luna 10 được phóng lên Mặt Trăng từ quỹ đạo Trái Đất vào ngày 31 tháng 3 năm 1966. Tàu vũ trụ tiến vào quỹ đạo mặt trăng vào ngày 3 tháng 4 năm 1966 và hoàn thành quỹ đạo đầu tiên 3 giờ sau đó (vào ngày 4 tháng 4, Moskva). Sau khi chỉnh sửa vào ngày 1 tháng 4, Luna 10, chiếc thứ hai trong hai thiết bị đầu dò Ye-6S của Liên Xô, đã đi thành công vào quỹ đạo Mặt Trăng hai ngày sau đó vào lúc 18:44 UT. Một khoang dụng cụ 245 kilogram tách ra khỏi tàu chính, nằm trong quỹ đạo 350 x 1.000&nbsp;km nghiêng 71,9 ° đến đường xích đạo mặt trăng.

Luna 10 được cấp nguồn pin và hoạt động cho bay quanh mặt trăng 460 lần và 219 lần truyền dữ liệu hoạt động trước khi tín hiệu vô tuyến bị ngừng hoạt động vào ngày 30 tháng 5 năm 1966.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Zarya - Luna 10 chronology
Dê Pygora

**Dê Pygora** là một giống dê có nguồn gốc từ việc lai lạo giữa con dê lùn NPGA đã đăng ký và con dê trắng AAGBA thuộc giống dê Angora. Dê Pygora là giống dê cho ra ba loại lông cừu khác nhau. Len của Pygora là dê chất xơ cùng loại với dê Angora và dê Cashmere.
## Lịch sử
Dê Pygora là giống dê lai tạp có mục đích, được nuôi dưỡng bởi Katharine Jorgensen thuộc thành phố Oregon, Oregon. Năm 1987, Hiệp hội nhân giống Pygora được thành lập tại Hoa Kỳ, và kể từ đó đã đăng ký và quảng bá dê Pygora. Ngày nay, con dê Pygora đã đăng ký có thể không quá 75% con dê Angora đăng ký AAGBA hoặc 75% con Pygmy đã đăng ký NPGA. Về tiêu chuẩn giống, con lai đầu tiên (F1) Pygmy-Angora không được coi là đúng loài dê Pygoras, tuy nhiên, chúng có thể được lai tạo với các loài Pygora khác, lai F1 hoặc quay trở lại dê lùn Pygmy hoặc Angora thuần để sản xuất dê Pygora. Điều này có thể được tiếp tục trong khi duy trì tính toàn vẹn của giống miễn là chúng không có hơn 75% tổ tiên Pygmy hoặc Angora.
## Đặc điểm
Dê Pygora sống trong vòng đời từ 12 đến 14 năm, và thường được sử dụng cho lên dê, cùng với việc được chăn nuôi cho trình diễn, chăn nuôi, và động vật sản xuất sợi. Trọng lượng của một con Pygora khỏe mạnh phụ thuộc vào việc đó là một con dê đực, dê cái hay dê non. Hầu hết dê con vào khoảng 5 cân Anh lúc sinh, phạm vi trọng lượng từ 65 đến 75 pounds và con dê đực thuần thục và dê nái dao động từ 75 đến 95 pounds. Sợi lông của Pygora thường được các nghệ sĩ sử dụng để kéo sợi, xe tơ, đan, đan móc, dệt, thảm trang trí và các loại sợi khác. Nó cũng thường được sử dụng trong quần áo. Dê Pygoras cũng có thể được nuôi để vắt sữa, chúng sản xuất khoảng một lít mỗi ngày. Lông Pygora thường có chất lượng sợi cao hơn so với dê đực bởi vì chúng không dành tất cả năng lượng của chúng cho việc sinh nở. Dê Pygora chủ yếu là để lấy lông len, nhưng một số con dê cũng được cũng cho thấy chúng là một động vật kiểng, trong hội chợ, chương trình quảng bá len, và trong 4H. Một số nhà lai tạo pygora và các câu lạc bộ 4-H cho thấy dê ở Oregon Flock và Fiber Festival (OFFF). Angoras cũng có thể được tìm thấy ở đó.

Những con dê Pygora đã đăng ký sẽ tạo ra lông cừu giống dê Cashmere (Phân loại như Type-C), một lông cừu kiểu mohair (Type-A), hoặc một sự kết hợp của hai lông cừu (Type-B). Lông cừu loại A bao gồm các sợi có chiều dài trung bình từ 6 inch trở lên đổ vào các vòng đệm. Nó có thể coi như một chiếc lớp lônng khoác duy nhất, nhưng một sợi lông tóc bảo vệ mượt mà thường có mặt. Các sợi thường có đường kính dưới 28 micromet. Sợi lông cừu loại B trung bình từ 3 đến 6 inch (150&nbsp;mm) chiều dài với một hoặc có thể là hai để bảo vệ lông. Các sợi thường có đường kính dưới 24&nbsp;µm. Lông cừu loại C rất tốt, thường dài từ 1 đến 3 inch (76&nbsp;mm) và đường kính dưới 18,5&nbsp;µm. Lông dê Pygora có nhiều màu khác nhau: trắng, đỏ, nâu, đen, xám hoặc hỗn hợp màu sắc.
## Tham khảo

* Janet Dohner (2001), The Encyclopedia of Historic and Endangered Livestock and Poultry Breeds, Yale University Press, pp.&nbsp;40–41, ISBN 978-0-300-13813-9
* Cheryl Kimball (ngày 15 tháng 12 năm 2009), The Field Guide to Goats, Voyageur Press, p.&nbsp;96, ISBN 978-1-61673-218-9
Système universitaire de documentation

**Système universitaire de documentation** (tạm dịch: Hệ thống tài liệu đại học; viết tắt: **Sudoc**) là một hệ thống biên mục được dùng bởi các cơ sở đào tạo đại học của Pháp nhằm định danh, theo dõi và quản trị tài liệu thuộc sở hữu các cơ sở này. Cơ sở dữ liệu này gồm hơn 10 triệu mục tham chiếu, tạo điều kiện cho học viên và nhà nghiên cứu tìm kiếm nguồn tài liệu tham khảo ở hơn 3.400 trung tâm lưu trữ. Cơ quan chủ quản là Cơ quan Tài liệu tham khảo đại học của Pháp (*Agence Bibliographique de l’Enseignement Supérieur* - Abes).

## Lịch sử
Từ tháng 4 năm 1992 đến tháng 1 năm 1993, cơ quan thư viện thuộc Bộ Đại học Pháp lập kế hoạch thành lập một mạng liên kết các thư viện đại học. Trong năm 1994, Pháp lập Cơ quan Tài liệu tham khảo đại học của Pháp (Abes) có nhiệm quản lý mạng lưới này, đến năm 1999 thì lập thêm cơ quan CINES có nhiệm vụ khai thác dữ liệu. Năm 1995, mạng Sudoc bắt đầu hoạt động.

## Tham khảo
Ngựa Sarcidano

**Ngựa Sarcidano** (tiếng Ý: *Cavallo del Sarcidano*) là một giống ngựa bán hoang dã quý hiếm có nguồn gốc từ Altopiano del Sarcidano ("cao nguyên Sarcidano") trong quần đảo Laconi thuộc tỉnh Oristano của Sardinia, Ý. Nó là một trong mười lăm con ngựa bản xứ "giống phân bố hạn chế" được công nhận bởi AIA, hiệp hội các nhà lai tạo người Ý. Mặc dù nó không bao giờ cao vượt quá 148&nbsp;cm (14,2 tay) tại vai, nó được chính thức gọi là một giống ngựa, và không phải là pony.

## Nguồn gốc
Ngựa Sarcidano dường như có tổ tiên cổ đại gốc Tây Ban Nha chung với ngựa Andalucia. Các nghiên cứu của Valiati (1997) và Bell (1999) báo cáo để xác nhận nó có tổ tiên chung với ngựa Iberia 25.000 năm trước. Một nghiên cứu năm 1996 về đa hình của chất ức chế protease kết luận rằng "một mối tương quan di truyền có thể có mặt giữa ngựa Sarcidano và ngựa Tây Ban Nha cổ đại được báo cáo bởi các tài liệu lịch sử về chăn nuôi ngựa ở Sardinia". Sự hiện diện "liên tục" của răng thứ bảy ở hàm trên được trích dẫn là bằng chứng về nguồn gốc cổ xưa của Baccino, người lưu ý rằng đặc điểm này chỉ được chia sẻ bởi một vài giống ngựa cổ như ngựa Exmoor và ngựa Caspian; Baccino cũng lưu ý sự hiện diện trong con ngựa Sarcidano của một alen vốn chỉ thấy trong giống ngựa Przewalski.

Năm 1999, một nhóm 15 con ngựa Sarcidano đã được cộng đồng Laconi mua lại từ một chủ sở hữu tư nhân đàn này sống trong rừng Funtanamela thuộc sở hữu nhà nước, trên cao nguyên Sarcidano, và năm 2006 có khoảng 100 con. Đàn thứ hai, thuộc sở hữu tư nhân, cũng sống trong cùng khu vực, trong khi nhóm ngựa thứ ba được tổ chức bởi Istituto di Incremento Ippico della Sardegna (tổ chức lai tạo ngựa Sardinia) của Ozieri, sinh sống tại Foresta Burgos ở miền bắc miền bắc Sardinia. Trong năm 2007, tổng số cá thể ngựa Sarcidano là khoảng 190, trong đó 78 là ngựa cái.

## Ghi chú
Luna 7

**Luna 7** (E-6 series) là một phi vụ không người lái của chương trình Luna của Liên Xô, còn được gọi là Lunik 7. Tàu vũ trụ Luna 7 được dự định để hạ cánh mềm xuống Mặt Trăng. Tuy nhiên, do bật tên lửa đẩy sớm và ngừng liên lạc đột ngột, khiến các tên lửa khác không khởi động, tàu vũ trụ này đã đâm thẳng vào bề mặt mặt trăng ở Oceanus Procellarum.

Không giống như những tàu tiền nhiệm của nó, Luna 7 đã thực hiện thành công việc điều chỉnh hướng đi vào ngày 5 tháng 10 trên đường đến Mặt Trăng, với dự đoán sẽ hạ cánh hai ngày sau đó. Tuy nhiên, ngay lập tức trước khi lên kế hoạch bật tên lửa hãm tốc độ trong quá trình tiếp cận mặt trăng, tàu vũ trụ đột nhiên mất kiểm soát độ cao và không lấy lại được điều khiển. Các hệ thống được lập trình tự động sau đó ngăn không cho động cơ chính kích hoạt. Ban điều khiển tại Trái Đất bất lực quan sát Luna 7 lao xuống Mặt Trăng với tốc độ rất cao, chạm đất vào lúc 22:08:24 UT ngày 7 tháng 10 năm 1965, phía tây miệng núi lửa Kepler, tương đối gần mục tiêu dự định thực tế. Tọa độ Luna 7 rơi xuống là 9 ° N 49 ° W. Sau đó cuộc điều tra cho thấy rằng cảm biến quang học của hệ thống điều khiển vũ trụ đã được thiết lập ở góc sai và đã không thấy Trái Đất trong quá trình điều khiển độ cao quan trọng. Đây là thất bại thứ mười liên tiếp trong chương trình Ye-6.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Zarya - Luna programme chronology
Dê Bagot

**Dê Bagot** (phát âm tiếng Anh: /bæɡət/) là một giống dê đã từng tồn tại trong vài trăm năm đã sống hoang dã tại vùng đồi Blithfield Hall, trong hạt Staffordshire, của nước Anh. Vào năm 2010, nó được coi là "cực kỳ nguy cấp" bởi Quỹ Tín thác Sinh tồn, vì có ít hơn 100 giống cái đã đăng ký ở Vương quốc Anh, nhưng đến năm 2012 đã được nâng cấp thành "dễ bị tổn thương". Dê Bagot là giống dê tuyệt vời, dê nái là các bà mẹ chu đáo, cũng có khả năng bảo vệ con cái của chúng. Chúng thường đẻ mỗi lứa một con (giống như nhiều giống bản địa) và hiếm khi cần sự can thiệp trong quá trình sinh nở.

Động vật nuôi được duy trì trong môi trường nuôi nhốt ở điều kiện cao hơn so với tự nhiên sẽ quản lý, thường sinh sản. Đã có hai trường hợp được ghi lại của việc sinh ba, một trong năm 1994 (Undercliff Faith, Hope and Charity) và một trường hợp khác vào năm 2017. Dê Bagot không có mục đích thương mại quá nhỏ so với dê Boer để có khả năng sống như một giống dê cho thịt, chúng sản xuất sữa chất lượng cao nhưng ít (nhất quán với việc chỉ sinh một con) bằng cách so sánh với các giống dê sữa của Thụy Sĩ, và sản xuất quá ít lông lên cashmere để cạnh tranh với dê Angora. Tuy nhiên, gần đây chúng đã tìm được một nơi thích hợp trong lĩnh vực chăn thả bảo tồn tại RSPB dự trữ ở xứ Wales, Kent và Canterbury, nơi hoạt động bứt lá của chúng thúc đẩy sự đa dạng trong điều kiện đất có lợi cho động vật hoang dã khác.
## Chú thích
Copadichromis borleyi

***Copadichromis borleyi*** là một loài cá hoàng đế đặc hữu ở hồ Malawi của khu vực Đông Phi. Đây là cá cảnh phổ biến thường được nhiều người nuôi cá lựa chọn Nó có nhiều lên gọi phổ biến như **redemptions** và **goldfinches**... Chúng ăn các sinh vật phù du.

## Mô tả
C. Borleyi là một loài cá hoàng đế tương đối khá nhỏ. Con đực trưởng thành đạt chiều dài từ 13–16&nbsp;cm(5–6&nbsp;in) trong khi con cái hiếm có cá thể nào đạt đến 13&nbsp;cm. Ngoài những điểm khác biệt về kích thước, con đực còn có những điểm khác với con cái. Vây phía sau vây ngực thì to hơn. Toàn bộ vây đều có viền xanh nhạt, đầu có màu xanh dương của kim loại, bên sườn thì có màu đỏ hoặc vàng. Còn con cái thì chỉ có màu bạc-nâu và hai bên thân chỉ có ba đốm đen dọc theo chiều dài cơ thể. Với những cá thể gần trưởng thành thì cũng có màu sắc giống với con cái trưởng thành. Tuy nhiên còn có những cá thể khác với mô tả trên, đó là do vị trí sống của chúng khác nhau ở hồ Malawi.

C. borleyi phân bố rộng rãi ở hồ Malawi, xuất hiện dọc theo bờ biển Malawi, Mazambique và Tanzania. Địa điểm ưa thích của chúng là ở những khu vực ven biển có những tảng lớn. Đặc điểm vùng nước phát hiện ra chúng có nhiệt độ ấm từ 24 - 29&nbsp;°C hay 75 - 84&nbsp;°F, độ cứng của nước khá cao, có tính kiềm. Đó là đặc điểm điển hình của nước trong hồ Malawi.

## Chú thích

## Tham khảo
*
Michaël Jeremiasz

**Michaël Jeremiasz** (sinh ngày 15 tháng 10 năm 1981) là một vận động viên quần vợt xe lăn chuyên nghiệp đến từ Pháp. Anh giành được huy chương vàng ở nội dung đôi nam tại Thế vận hội dành cho người khuyết tật ở Bắc Kinh 2008. Jeremiasz đã lên ngôi số 1 thế giới ở cả đơn và đôi trong wheelchair circuit. Jeremiasz, vào ngày 19 tháng 5 năm 2007, đứng vị trí thứ 4 ở đơn và thứ 1 ở đôi. Jeremiasz thuận tay phải và sở trường sân cứng. Anh được huấn luyện bởi Jerome Delbert.

## Danh hiệu Grand Slam
### Đôi
* Giải quần vợt Úc Mở rộng 2003 (v/ Hall)
* Giải quần vợt Mỹ Mở rộng 2005 (v/ Ammerlaan
* Giải quần vợt Mỹ Mở rộng 2006 (v/ Ammerlaan)
* Giải quần vợt Pháp Mở rộng 2009 (v/ Houdet)
* Giải quần vợt Wimbledon 2009 (v/ Houdet)
* Giải quần vợt Wimbledon 2012 (v/ Egberink)

## Thống kê sự nghiệp đơn

## Thống kê sự nghiệp đôi

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*
Solanum ptychanthum

**Solanum ptychanthum**, tên thông dụng là **cà Tây Ấn** hay **cà đen phương đông**, là một loài thực vật có hoa thuộc chi Cà. Loài này chủ yếu được tìm thấy ở miền Đông Hoa Kỳ.

## Mô tả
S. ptychanthum là cây thân thảo hằng năm, cao từ 30&nbsp;cm đến gần 1 m, phân nhánh. Thân cây có lông khá thưa, nhưng không phải là gai. Lá mọc xen kẽ, dài khoảng 8&nbsp;cm và rộng khoảng 5&nbsp;cm, hình ô-van, mép lá hơi gợn sóng hoặc có răng cưa khá cùn; lá có màu xanh sậm hoặc vừa, có một lớp lông ngắn ở hai mặt, thường là mặt dưới; cuống lá dài và mảnh. Học mọc thành cụm từ 3 đến 10 hoa, mỗi cuống hoa dài khoảng 2&nbsp;cm; hoa có đường kính hơn 8&nbsp;mm, có 5 cánh trắng muốt xếp thành hình ngôi sao, đôi khi có màu tím hoặc xanh lá ở gốc, nhị màu vàng tươi. Hoa thường nở vào mùa hè và trễ nhất là đầu thu. Quả mọng hình cầu, đường kính khoảng 6 – 8&nbsp;mm, ban đầu có màu xanh bóng khi còn non, chuyển sang màu xanh đen bóng mịn khi chín, có nhiều hạt vàng hoặc nâu; quả ăn được nếu chín hoàn toàn, có vị ngọt, đôi khi hơi đắng.

S. ptychanthum ưa nắng mặt trời (có thể bóng râm) và đất ẩm, đặc biệt là đất màu mỡ với lượng nitơ dồi dào. Kích thước của cây phụ thuộc rất nhiều vào độ ẩm và độ phì nhiêu của đất. S. ptychanthum thường mọc ở các trảng cỏ, rừng thưa,những nơi quang đãng, đất trống và ngay cả trên ruộng đồng hay ở những ngõ hẻm. Vì thế nó được xem là loài cỏ dại độc hại.

Quả chín của S. ptychanthum rất được ưa thích bởi các loài chim và động vật có vú. S. ptychanthum có nhiều nét tương đồng với *[[Solanum americanum]]* và ''Solanum nigrum''.

## Tham khảo

* Jones, Ronald Lee (2005). *[https://books.google.com/books?id=Bsngx7s0OI4C&lpg=PA556&dq=Solanum%20ptychanthum%20%22green%20fruit%22%20toxic&pg=PA553#v=onepage&q&f=false Plant life of Kentucky: an illustrated guide to the vascular flora]*. University Press of Kentucky. tr.553 ISBN 978-0-8131-2331-8
* Augustin Pyramus de Candolle, *[https://www.biodiversitylibrary.org/item/7162#page/60/mode/1uphttps://www.biodiversitylibrary.org/item/7162#page/60/mode/1up Prodromus systematis naturalis regni vegetabilis, sive, Enumeratio contracta ordinum generum specierumque plantarum huc usque cognitarium, juxta methodi naturalis, normas digesta]*, **13** (1): 54

## Chú thích
Vaccinium praestans

**Vaccinium praestans**, hay **việt quất Kamchatka**, là một loài thuộc chi Việt quất. Loài này có nguồn gốc từ bán đảo Kamchatka (Nga) nhưng có thể được tìm thấy ở khắp Bắc Mỹ đến vùng Đông Á. Ở Nga, V. praestans được gọi là "Klopovka" hay "quả mọng của loài bọ" do mùi hương đặc biệt của nó, giống như mùi của bọ rệp.

## Phạm vi
Từ vùng bản địa của nó, bán đảo Kamchatka, V. praestans đã lan sang Bắc Mỹ đến vùng Đông Á, trong các khu rừng lá kim và rừng rụng lá. V. praestans mọc ở những nơi khá cao trên các sườn dốc, các bãi lầy phủ đầy rêu hoặc đầm lầy, thường là trên những thân cây mục rữa. Đây là loài đặc hữu của vùng Primorye, Kamchatka, Khabarovsk, Sakhalin, quần đảo Kuril, Honshu và Hokkaido.

## Mô tả
V. praestans là một loại cây bụi lâu năm có thân thảo, phát triển chậm, chỉ cao tới 20 – 30&nbsp;cm. Vỏ của thân cây có màu xám hơi ngả vàng, bò lan trên mặt đất. Cây có các nhánh nhỏ, dài khoảng 6 – 10&nbsp;cm, thường vươn xa khỏi thân cây. Lá có hình giọt nước hoặc gần như tròn, khá mỏng nhưng rất cứng, dài khoảng 2 – 6&nbsp;cm, có răng cưa nhỏ xung quanh mép lá. Lá có thể thay đổi màu sắc nhiều lần trong một mùa, từ màu xanh lá tươi đến màu đỏ tía. Hoa lưỡng tính, có màu trắng hồng hoặc hồng có pha chút màu vàng, dài 5 – 6&nbsp;mm, nở vào tháng 6 - 7. Sau đó vào cuối hè, cây sẽ kết trái, đó là một quả mọng màu đỏ tươi, đường kính 8 – 12&nbsp;mm, ăn được, vị ngọt.

Cây ưa đất ẩm nhiều axit, dễ thoát nước nhưng không thể chịu được hạn hán. Cây có thể bị úa vàng nếu vôi hiện diện trong đất, nghĩa là cây sẽ không sản xuất đủ chất diệp lục và lá sẽ có màu vàng nhạt.

## Sử dụng
Quả mọng của V. praestans được chế biến thành nhiều loại mứt, nước ép và các loại bánh ngọt. Quả chứa nhiều vitamin C và flavonoid, một chất chống oxy hóa mạnh. Cây và quả là những vị thuốc dân gian, trị các bệnh như phì đại tuyến tiền liệt, sốt, tê liệt, phù nề, gút, và thậm chí là cao huyết áp. Tuy nhiên, quả mọng cũng có thể gây dị ứng rất nghiêm trọng.

## Chú thích
Vaccinium stamineum

**Vaccinium stamineum**, còn được biết đến qua nhiều cái tên như **việt quất bụi cao**, **việt quất phương nam**, **deerberry**, là một loài thực vật có hoa thuộc chi Việt quất. Đây là loài bản địa của Bắc Mỹ, bao gồm Ontario, miền đông và trung Hoa Kỳ, và một phần của Mexico; phổ biến nhất là ở đông nam Hoa Kỳ.

## Mô tả
V. stamineum là một loại cây bụi rụng lá, cao khoảng 1,5 m, đôi khi lên đến 3 m, các thân cây có lớp vỏ màu đỏ và phân nhiều nhánh mỏng, đường kính chỉ vài mm. Lá được xếp xen kẽ, phiến lá mỏng, màu xanh hơi vàng, có lông hoặc sáp trên bề mặt (nhất là ở mặt dưới), hình bầu dục thuôn dài trông như các mũi giáo, không có răng cưa. Lá dài tới 7 cm và rộng gần 2 cm. Hoa mọc thành từng cụm, treo trên các cuống dài. Hoa lưỡng tính, có hình chuông với 5 cánh màu trắng, dài khoảng 5 mm, có 5 lá đài màu xanh lá, nhị hoa dài màu vàng nhô ra ngoài, nhụy dài hơn nhị, nở vào tháng 5 - 6. Quả mọng hình cầu, đường kính khoảng 1 cm, có màu vàng xanh khi còn non và tím sậm khi chín, có mùi "nước hoa của phụ nữ".

Cây con phát triển từ bộ rễ của cây mẹ, hình thành một bụi cây với nhiều thân. Nó cũng nảy mầm từ hạt giống. V. stamineum có thể mọc trên đất ẩm hoặc đất khô, thoát nước tốt, nhưng phải nhiều axit; cây phát triển mạnh mẽ trong vùng có nhiều nắng mặt trời hơn là trong bóng râm. V. stamineum thường sinh trưởng trong những trảng cỏ khô ráo, thoáng đãng hoặc ở những vùng ẩm ướt như đầm lầy.

## Sử dụng
Quả mọng của V. stamineum là nguồn thực phẩm quan trọng cho nhiều loại động vật hoang dã, kể cả con người, mặc dù vị hơi chua và đắng, thường để làm bánh mứt. Loài ong *Melitta americana* là loài thụ phấn chính cho V. stamineum, trong khi ruồi *Rhagoletis mendax* lại là loài gây hại cho cây này.

## Liên kết ngoài

* *[http://www.missouriplants.com/Whitealt/Vaccinium_stamineum_page.html Vaccinium stamineum] *. Flora of Missouri
* Mẫu cây V. stamineum tại Vườn bách thảo Missouri

## Chú thích
Vaccinium parvifolium

**Vaccinium parvifolium**, hay **huckleberry đỏ**, là một loài thuộc chi Việt quất bản địa của Bắc Mỹ, bắt đầu từ đông nam Alaska và British Columbia, qua phía tây Washington và Oregon, kéo dài đến trung tâm California. Tại dãy núi Coast thuộc bang Oregon thì đây là loài việt quất phổ biến nhất.

## Mô tả
V. parvifolium là một cây bụi rụng lá cao khoảng 1 – 4 m, có khi đạt tới 6 m, thường mọc trên các gốc cây mục rữa trong các khu rừng lá kim ẩm ướt, ở độ cao 1.820 mét so với mực nước biển. Cây rất ưa bóng, đất nhiều axit, hiếm khi xuất hiện ở các khu rừng khô. Thân cây nhẵn không lông, màu xanh tươi, các cành mảnh mai. Lá hình elip, màu xanh đậm, mỏng, dài khoảng 1 – 3&nbsp;cm, rộng khoảng 0,4 - 1,6&nbsp;cm, có lông mịn, thường không có răng cưa. Hoa mọc đơn độc, có màu vàng hồng hoặc màu hồng, có thể pha chút trắng, hình chuông, có sáp, dài 4 – 5&nbsp;mm. Quả mọng có màu đỏ tươi, đường kính 6 – 10&nbsp;mm, ăn được nhưng có vị chát. Hoa nở vào tháng 5 - 6.

## Công dụng
Quả mọng là nguồn thực phẩm của người bản địa Bắc Mỹ, dùng làm mứt, thêm vào các món bánh nướng hoặc phơi khô dự trữ, có khi được sử dụng để làm mồi câu cá. Tuy quả có vị chua nhưng rất ngon. Quả khô được hầm và chế biến thành nước sốt, hoặc trộn với trứng cá hồi và dầu ăn trong các món ăn vào mùa đông. Quả và lá khô cũng được dùng làm trà thảo mộc. Cành cây được dùng làm chổi hoặc dây buộc.

## Chú thích
Luna 8

**Luna 8** (E-6 series), còn được gọi là Lunik 8, là tàu vũ trụ thăm dò Mặt Trăng của chương trình Luna của Liên Xô. Nó được phóng lên vào ngày 3 tháng 12 năm 1965 với mục tiêu hạ cánh mềm thành công trên Mặt Trăng. Tuy nhiên, tên lửa hãm của nó khởi động quá muộn và Luna 8 đâm thẳng xuống bề mặt mặt trăng trên Oceanus Procellarum (Ocean of Storms). Tuy vậy nó đã hoàn thành việc thử nghiệm thử nghiệm hệ thống hướng dẫn và kiểm soát mặt đất của thiết bị đo từ xa vô tuyến, quỹ đạo bay và thiết bị đo đạc khác.

Đây là nỗ lực thứ 11 của Liên Xô để hạ cánh xuống Mặt Trăng, lần này gần như thành công. Sau khi điều chỉnh hướng đi giữa chừng thành công vào ngày 4 tháng 12, Luna 8 đã tiến về Mặt trăng mà không có bất kỳ vấn đề rõ ràng nào. Ngay trước khi bắn theo lịch trình phóng tên lửa hãm retrorocket của nó, một lệnh đã được gửi để thổi phồng túi đệm đệm xung quanh tàu hạ cánh. Tuy nhiên, một cái giá đỡ bằng nhựa dường như xuyên qua một trong hai túi khí. Kết quả không khí tràn vào và đẩy tàu vũ trụ vào một vòng quay khoảng 12 độ mỗi giây. Tàu vũ trụ trong giây lát lấy lại độ cao thích hợp của nó, thời gian vẫn còn đủ để khởi động một tên lửa hãm thời gian dài chín giây, nhưng Luna 8 trở nên không ổn định trở lại. Do không có một tên lửa hãm retrorocket đốt cháy đủ lâu để giảm tốc độ của nó, quá trình đổ bộ này có tốc độ quá cao, và Luna 8 đập mạnh xuống bề mặt Mặt Trăng lúc 21:51:30 UT vào ngày 6 tháng 12 ở phía tây của Oceanus Procellarum. Các tọa độ của vị trí tiếp đất là 9,1° N 63,3°W.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Zarya - Luna programme chronology
Dê Trung Vệ

**Dê Trung Vệ** (tiếng Anh: *Zhongwei goat* hoặc *Chung-wei goat*) là một giống dê từ khu tự trị Ninh Hạ và tỉnh Cam Túc của Trung Quốc. Nó sống trên các thảo nguyên sa mạc khô cằn, và thích nghi với chế độ ăn của thực vật sa mạc và các cây bụi. Nó được sử dụng chủ yếu cho việc sản xuất da dê non, và công dụng thứ hai là cho sợi len casơmia. Loài này có sự biến đổi di truyền thấp, có thể do sự lựa chọn lịch sử của các đặc điểm sản xuất nỉ. Nó có liên quan chặt chẽ với các giống Dê trắng Funiu, Dê Hexi Cashmere, Dê đen Luliang và Dê Taihang.

Dê đực nặng trung bình 39&nbsp;kg và dê cái nặng trung bình 24,5&nbsp;kg. Cả con đực và cái đều mọc sừng xoắn ốc. Màu lông màu trắng và thỉnh thoảng có màu đen.

## Công dụng
### Da dê non
Dê con bị giết khi chúng được 35 ngày tuổi nhằm mục đích tạo các tấm da trắng, xoăn. Dê Trung Vệ đạt đến sự trưởng thành về tình dục lúc 5 đến 6 tháng tuổi và thường được giao phối lúc 18 tháng tuổi với tỷ lệ sản sinh dê con và tăng đàn 104-106%.

### Sợi len casơmia
Mặc dù chúng chủ yếu được sử dụng với mục đích giết lấy tấm da dê non, Dê Trung Vệ còn có thể được sử dụng cho sản xuất sợi len casơmia. Con đực sản sinh trung bình 140 g casơmia và con cái tăng trung bình 120 g, với tỷ lệ phần trăm casơmia là 25%, chiều dài 7,0&nbsp;cm và 12,5 micron. Chất lượng lông được sản xuất đã giảm, tuy nhiên, nguyên nhân là do sự suy thoái của vùng đất chúng ăn cỏ.

## Tham khảo
Dê cổ đen Valais

**Dê cổ đen Valais** (tiếng Anh:*Valais Blackneck*, tiếng Đức: *Walliser Schwarzhalsziege* hoặc *Gletschergeiss*; Tiếng Pháp: *Col Noir du Valais*, *Chèvre des Glaciers* hoặc *Race de Viège* và tiếng Ý: *Vallesana* hoặc *Vallese*) là một giống dê nhà có nguồn gốc từ bang Valais, ở miền nam Thụy Sĩ và các khu vực lân cận của miền bắc Italy. Khu vực có nhiều dê giống này nhất là ở khu vực Visp (Viège). Giống dê hiện diện với số lượng khiêm tốn ở Áo và Đức.

Dê cổ đen Valais có màu sắc đặc biệt, màu đen từ mũi đến sau vai và màu trắng từ đó đến đuôi. Giống dê Bagot Anh có màu tương tự, được cho là có nguồn gốc từ giống dê này, được lấy từ giống được dâng lên cho vua Richard II của Anh thưởng lãm vào năm 1380. Trong khi nó thường được xem là dê Bagot có nguồn gốc từ Dê cổ đen Valais đã được mua lại ở Thụy Sĩ bởi những người thập tự chinh trở về Anh, lý thuyết này đã được khai thác triệt để bởi Werner năm 1978.

Ở Ý, Dê cổ đen Valais được nuôi dưỡng ở các tỉnh Verbania và Vercelli. Nó là một trong bốn mươi ba giống dê gốc Ý phân bố hạn chế được công bố trong đó một cuốn sổ cái đăng ký giống được lưu giữ bởi Associazione Nazionale della Pastorizia, hiệp hội chăn nuôi cừu và dê quốc gia Ý. Vào cuối năm 2013, tổng số con giống dê này là từ 3000 đến 3400 con ở Thụy Sĩ và 191 hoặc 446 con ở Ý. Vào năm 2012 Áo báo cáo có khoảng 100 đến 300 con dê giống này và Đức là 429 con.

## Tham khảo
May ô

**May ô** tức **áo may ô** hay **áo thun lót** hay **áo ba lỗ** là loại áo lót có từ thế kỷ 20, mặc bên trong cùng, dùng để thấm mồ hôi hoặc tránh cảm giác khó chịu khi cơ thể bị cọ xát vì áo bên ngoài là vải cứng. Danh từ "*may ô*" hay "*mi ô*" trong tiếng Việt là phiên âm từ tiếng Pháp, vốn gọi là *maillot de corps*. May ô thường dệt bằng vải bông màu trắng có chất thun để co giãn ép vào thân người. Áo may ô có mấy loại như áo ba lỗ hay áo thun ngắn tay. Một thời ở Việt Nam may ô là một thứ áo của người khá giả, không như những người chỉ mặc mỗi một manh áo mà không có áo lót. Khi mới có, áo may ô là áo lót, không mặc ra ngoài nơi công cộng nhưng thời thế thay đổi nên áo may ô vì thoáng mát nên sau xuất hiện ngoài đường phố. Dù vậy loại áo này vẫn bị coi là trang phục kém nghiêm trang nên cần tránh mặc ở những nơi thờ tự.

## Tham khảo
Hemichromis lifalili

***Hemichromis lifalili*** là một loài cá hoàng đế. Chúng có thể dài đến 8,2–10&nbsp;cm (3,2–3,9 in) và có màu đỏ cam hoặc đỏ tươi với các hàng đốm nhỏ màu xanh trên khắp cơ thể, kể cả đầu và vây. Hai đốm đen có mặt ở hai bên, cái đầu tiên thì ở gần mang, cái còn lại thì ở giữa cơ thể.

Trong mùa sinh sản, gần như toàn bộ cơ thể của chúng có màu đỏ. Khi kết thúc mùa sinh sản, con đực và con cái trưởng thành có thể được phân biệt chủ yếu bởi hình dạng cơ thể của chúng. Những con cái thì gầy hơn và có màu đỏ sáng hơn. Con đực thì to và có đầu lớn hơn con cái.

Thức ăn của loài cá này chủ yếu là sâu, giáp xác, côn trùng, cá nhỏ, nhưng cũng có thể ăn thực vật.

## Sinh sản
Loài này giống với cá kim cương đỏ đều là một loài cá cảnh phổ biến. Sinh sản của chúng là khá đơn giản và nó được thực hiện dễ dàng trong điều kiện nuôi nhốt.

Thông thường, con cái đẻ khoảng 400 quả trứng trên một hòn đá và con đực ngay lập tức thụ tinh cho chúng. Ở nhiệt độ 25,5&nbsp;°C, sau 48 giờ thì trứng nở. Sau năm ngày rưỡi, cá con bơi tự do và chủ yếu là do con cái chăm sóc và dẫn dắt, trong khi con đực chủ yếu tham gia vào việc bảo vệ lãnh thổ.

## Phân phối và môi trường sống
Loài này có mặt ở Cộng hòa Dân chủ Congo, thượng và hạ lưu sông Congo, ngoại trừ vùng Shaba (Katanga) và Kasaï.Những loài cá này ưa thích vùng nước có nhiều đá ngầm và ấm (22-24&nbsp;°C)).

## Chú thích

## Tham khảo
* Loiselle, P. V. 1979. A revision of the genus Hemichromis Peters 1858 (Teleostei: Cichlidae). 1. – The Hemichromis fasciatus species group 2. – The Hemichromis bimaculatus species group 3. – The Hemichromis guttatus species group. 4 – The Hemichromis letourneaux species group. Annales du Musee Royal de l'Afrique Centrale Serie 8 Zoologie No. 228: 1–124.
* Daget, J. and G.G. Teugels, 1991. Hemichromis. p.&nbsp;187-194. In J. Daget, J.-P. Gosse, G.G. Teugels and D.F.E. Thys van den Audenaerde (eds.) Check-list of the freshwater fishes of Africa, CLOFFA, ISNB, Brussels; MRAC, Tervuren; and ORSTOM, Paris. Vol. 4.
* Hans A. Baensch, Rüdiger Riehl: Aquarien Atlas. 1. Band, 15. Auflage. Mergus, Melle 2006, .
* Axelrod, H. R., 1993. The most complete colored lexicon of cichlids. T.F.H. Publications, Neptune City (USA).
* Goldstein, R.J.: Cichlids of the world.T.F.H. Publications Inc. Neptune City, New Jersey, USA.
* Helfman, G., B. Collette i D. Facey: The diversity of fishes. Blackwell Science, Malden, Massachusetts USA, 1997.
* Moyle, P. i J. Cech.: Fishes: An Introduction to Ichthyology, 4th ed., Upper Saddle River, NewJersey, USA: Prentice-Hall. 2000.
* Nelson, J.: Fishes of the World, 3rd. ed.. New York, USA: John Wiley and Sons. Any 1994.

Römer U.: Cichliden Atlas, Bd. 1. Melle. 1311 p.&nbsp;1998.

* Teugels, G.G. i D.F.E. Thys van den Audenaerde, 1992. Cichlidae. p.&nbsp;714-779. A: C. Levêque, * D. Paugy, G.G. Teugels (eds.) Faune des poissons d'eaux douces et saumâtres d'Afrique de l'Ouest. Vol. 2. Coll. Faune Tropicale núm 28. Musée Royal de l'Afrique Centrale, Tervuren, – O.R.S.T.O.M., Paris, 902 p.
* Wheeler, A.: The World Encyclopedia of Fishes, 2nd. Ed., London: Macdonald. 985
Hypsophrys nematopus

***Hypsophrys nematopus*** (trước đây là *Nematroplus nematopus*) là một loài cá trong họ cá hoàng đế. Trước đây, nó là loài duy nhất trong chi Neetroplus, nhưng vào năm 2007 đã được phân loại lại thành chi Hypsophrys. Nó là một loài cá hoàng đế có kích cỡ trung bình với chiều dài 12&nbsp;cm. Nó xuất hiện ở hồ Xiloá, hồ Managua, hồ Masaya và hồ Nicaragua ở Trung Mĩ và trong môi trường sống ven sông trên bờ biển Đại Tây Dương của Costa Rica và Nicaragua.

Giống như hầu hết các loài cá hoàng đế Trung Mỹ, loài này thường được tìm thấy trong nước cứng, kiềm (pH 7.5). Chế độ ăn uống của nó bao gồm tảo và thực vật bám trên đá và các bề mặt cứng khác tương tự như các loài cá hoàng đế ăn tảo của hồ Malawi ở châu Phi. Ngoài ra, nó cũng được cho là có liên quan đến việc làm sạch các loài ký sinh trùng cho các loài cá khác. Bên cạnh đó, nó còn ăn cả lăng quăng.

Nó sử dụng các kỹ năng tương tự với nhiều loài cá hoàng đế khác khi đào một cái lỗ để làm tổ. Bằng cách sử dụng miệng để đào một lượng cát lớn rồi dùng vây và đuôi để quét cát đi. Việc này dễ dàng hơn rất nhiều khi chúng thực hiện trên lớp trầm tích mềm ở đáy sông. Việc chăm sóc con non đều do cả cá bố mẹ tham gia. Màu sắc của chúng thay đổi đáng kể trong mùa sinh sản (xem hình).

## Chú thích

## Tham khảo
* 
* 
*
Phùng Quang Hùng (định hướng)

**Phùng Quang Hùng** có thể là một trong những nhân vật sau:

* Phùng Quang Hùng, quan viên nhà Thanh trong lịch sử Trung Quốc
* Phùng Quang Hùng, chính khách người Việt Nam