open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Heiligenschein

[phải|nhỏ|250x250px|Heiligenschein, hay điểm nóng, xuất hiện quanh cái bóng của một [khinh khí cầu đổ xuống một cánh đồng hoa màu non (tại Oxfordshire, Anh).]]
***Heiligenschein*** (tiếng Đức, mang nghĩa là "hào quang" hoặc "thánh quang", ) là một hiện tượng quang học trong đó một điểm sáng xuất hiện xung quanh cái bóng của đầu người quan sát khi có sự hiện diện của các giọt sương không khí. Trong ngành quang trắc và viễn thám, nó thường được gọi là **điểm nóng**. Và đôi khi nó còn được gọi là **hào quang của Cellini**, theo tên của nghệ sĩ và nhà văn người Ý Benvenuto Cellini (1500-1571), người đã mô tả hiện tượng này trong hồi ký của mình vào năm 1562.

Những giọt sương dạng gần hình cầu có thể đóng vai trò như một thấu kính để tập trung các ánh sáng (ví dụ, từ mặt trời) vào bề mặt phía sau của chúng. Khi các ánh sáng này tán xạ hoặc phản xạ khỏi các bề mặt đó, chính thấu kính đó sẽ hội tụ lại ánh sáng đó vào hướng mà nó đã chiếu tới. Sự sắp xếp hình học này đôi khi còn được gọi là cấu trúc dàn phản xạ ngược mắt mèo (*cat's eye retroflector*). Nơi sáng nhất trên bề mặt của bất kì dàn phản xạ ngược nào chính là vùng xung quanh điểm đối nhật.

Hiệu ứng xung đối và glory là những hiệu ứng quang tương tự, nhưng được gây ra bởi những cơ chế khác nhau đôi chút.

## Xem thêm

* Hiệu ứng aureole
* Bóng ma Brocken, là cái bóng được phóng to ra của một người quan sát, chiếu lên bề mặt trên của các đám mây ở phía đối diện với Mặt Trời.
* Gegenschein, một một điểm sáng mờ nhạt trên bầu trời đêm, xung quanh điểm đối nhật, do ánh sáng mặt trời tán xạ ngược vào đám bụi liên hành tinh.
* Dàn phản xạ ngược (retroflector)
* Vòng cung mặt trời phụ ảo
* Sylvanshine

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* A site showing examples of a Heiligenschein
* What causes heiligenschein
Tây Phi thuộc Tây Ban Nha

**Tây Phi thuộc Tây Ban Nha** (, AOE) là một nhóm thuộc địa Tây Ban Nha dọc theo bờ biển Đại Tây Dương của Tây Bắc Phi. Nó được thành lập vào năm 1946 bằng cách gia nhập khu vực phía nam của Tây Ban Nha bảo hộ Moroc, thuộc địa Ifni và thuộc địa Sahara thuộc Tây Ban Nha thành một đơn vị hành chính duy nhất. Sau Chiến tranh Ifni (1957–1958), Tây Ban Nha nhượng phía nam bảo hộ Maroc và thành lập ra các tỉnh riêng cho Ifni và Sahara vào năm 1958.

## Lịch sử
Tây Phi thuộc Tây Ban Nha được thành lập bởi một sắc lệnh ngày 20 tháng 7 năm 1946. Tổng đốc mới ngồi tại Ifni. Ông là *[[ex officio]]* đại biểu của ủy viên cao cấp Tây Ban Nha tại Maroc ở khu vực phía nam vùng bảo hộ, để tạo điều kiện cho chính phủ của họ dọc theo đường cùng với các thuộc địa khác của Tây Ban Nha trên bờ biển. Vào ngày 12 tháng 7 năm 1947, Ifni và Sahara đã được nâng lên thành các thực thể riêng biệt, nhưng vẫn thuộc thẩm quyền của thống đốc ở Ifni. Vào ngày 10 và 14 tháng 1 năm 1958, Sahara và Ifni được đưa vào các tỉnh Tây Ban Nha thường xuyên hoàn toàn độc lập với nhau.

## Ngôn ngữ
Ngôn ngữ chính thức của Tây Phi thuộc Tây Ban Nha là tiếng Tây Ban Nha, quốc gia có chủ quyền của Tây Ban Nha. Tuy nhiên, do sự cai trị địa phương của Đế quốc Ả Rập và những người kế vị Hồi giáo như các Sultan của Đế quốc Ottoman, cư dân chủ yếu là người Ả Rập và Berber, cả hai đều là những phần quan trọng của người Moor), vì vậy tiếng Ả Rập cũng là ngôn ngữ phổ biến. Tiếng Ả Rập và tiếng Tây Ban Nha vẫn được sử dụng trong khu vực.

## Tham khảo
Hiến

**Hiến** có thể là:

## Động từ

# Tự nguyện cho đi một thứ gì

## Địa danh
*Phố Hiến, một thương cảng cổ nổi tiếng của trấn Sơn Nam xưa; nay thuộc thành phố Hưng Yên, tỉnh Hưng Yên
*Huyện Hiến, địa cấp thị Thương Châu, tỉnh Hà Bắc, Trung Quốc.
Nguyễn Phúc Ngọc Ngôn

**Nguyễn Phúc Ngọc Ngôn** (chữ Hán: 阮福玉琂; 11 tháng 8 năm 1804 – 1856), phong hiệu **An Nghĩa Công chúa** (安義公主), là một công chúa con vua Gia Long nhà Nguyễn trong lịch sử Việt Nam.

## Tiểu sử
Hoàng nữ Ngọc Ngôn sinh ngày 7 tháng 7 (âm lịch) năm Giáp Tý (1804) tại kinh thành Huế (nay thuộc địa phận phường Phú Xuân, thành phố Huế), quê gốc tại làng Gia Miêu, tổng Thượng Bạn, huyện Tống Sơn, phủ Hà Trung, trấn Thanh Hoa (nay là thôn Gia Miêu, xã Hà Long, tỉnh Thanh Hóa) là con gái thứ 10 của vua Gia Long, mẹ là *Đệ tam cung Đức phi* Lê Ngọc Bình. Ngọc Ngôn là chị em cùng mẹ với *Quảng Uy công* Nguyễn Phúc Quân, *Thường Tín Quận vương* Nguyễn Phúc Cự và *Mỹ Khê Công chúa* Ngọc Khuê.

Năm Minh Mạng thứ 5 (1824), tháng giêng, công chúa Ngọc Ngôn lấy chồng là *Kiêu kỵ Đô úy* Lê Văn Yên (hoặc Yến), là con trai cả của *Đô thống chế Tả dinh quân* Lê Văn Phong, được lấy làm thừa tự cho người bác là Lê Văn Duyệt. Cả hai có với nhau được ba con trai.

Sau vụ án Lê Văn Duyệt năm 1835, con cháu của ông đều bị xử tử hoặc bị đày đi ở nơi khác, phò mã Yên cũng bị tội chết. Đến năm Minh Mạng thứ 19 (1838), phò mã Yên được chuẩn cho tự chết, còn hai người con trai của ông là Diễn và Minh được đưa đi an trí ở Cao Bằng.

Chính sử không ghi chép gì về công chúa Ngọc Ngôn khi đó. Tương truyền, có một bà công chúa là em vua Minh Mạng đến núi Ngũ Hành Sơn (Đà Nẵng) để ẩn tu, và vị công chúa đó được cho là bà Ngọc Ngôn. Vua Minh Mạng nhiều lần lên đó để khuyên công chúa về lấy chồng, nhưng bà đều từ chối và gửi một bài thơ bày tỏ ý nguyện muốn được nương nhờ chốn thiền môn. Công chúa còn nói rằng, ai hoạ được thì bà lấy, song không ai họa nổi. Thơ rằng:

: *Thế sự nhìn xem rối cuộc cờ*
: *Càng nhìn càng ngắm lại càng dơ*
: *Đánh tan tục niệm hồi chuông sớm*
: *Gõ vỡ trần tâm tiếng mõ trưa*
: *Chu tử ngán mùi nên vải ẩm*
: *Đỉnh chung lợm giọng hoá chay ưa*
: *Lên đàn cứu khổ toan quay lại*
: *Bể ái trông ra nước đục lờ.*

Tự Đức năm thứ nhất (1848), Lê Văn Duyệt và con cháu được minh oan, các con của công chúa Ngọc Ngôn từ Cao Bằng cũng được tha về. Công chúa sau đó rời Ngũ Hành Sơn về sống với các con tại phủ thờ Lê Văn Duyệt ở thôn Phú Mộng (thuộc phường Kim Long, Huế).

Năm Tự Đức thứ 7 (1854), vua sách phong cho bà Ngọc Ngôn làm **An Nghĩa Thái thái trưởng công chúa** (安義太太長公主). Năm thứ 9 (1856), **An Nghĩa Công** **chúa** qua đời, thọ 53 tuổi, thụy là **Trinh Lệ** (貞麗). Tẩm mộ của công chúa được an táng gần mộ của phò mã **Lê Văn Yến**, hiện nay tọa lạc tại phường Thủy Biều. Bài vị của công chúa và phò mã đều được đặt tại phủ thờ Tả quân Lê Văn Duyệt ở Huế.

## Tham khảo
* Hội đồng trị sự Nguyễn Phúc Tộc (1995), *[http://www.namkyluctinh.com/a-sachsuvn/Nguyen_Phuc_Toc_The_Pha.pdf Nguyễn Phúc Tộc thế phả] *, Nhà xuất bản Thuận Hóa
* Quốc sử quán triều Nguyễn (2006), *[[Đại Nam liệt truyện]] chính biên*, Tổ Phiên dịch Viện Sử học dịch, Nhà xuất bản Thuận Hóa
* Quốc sử quán triều Nguyễn (2006), *[[Đại Nam thực lục]] chính biên*, Tổ Phiên dịch Viện Sử học dịch, Nhà xuất bản Giáo dục

## Chú thích
Ifni

**Ifni** là một tỉnh của Tây Ban Nha trên bờ biển Đại Tây Dương của Maroc, phía nam Agadir và đối diện Quần đảo Canary.

## Lịch sử
Sự hiện diện của Tây Ban Nha trong khu vực có thể bắt nguồn từ một khu định cư có tên Santa Cruz de la Mar Pequeña, được thành lập vào năm 1476. Sau các cuộc tấn công của người Berber, Tây Ban Nha quyết định tập trung vào việc chiếm đóng các khu vực khác ở Bắc Phi và từ bỏ khu vực.

Vào giữa thế kỷ 19, khi các cường quốc châu Âu tìm lại châu Phi để lấy tài nguyên, Tây Ban Nha bất ngờ quan tâm đến pháo đài cuối thời trung cổ đã mất của mình để đưa ra yêu sách cho phần phía nam của Maroc. Điều này phục vụ như một cái cớ cho một cuộc chiến ngắn với Maroc vào năm 1859.

Lãnh thổ và thị trấn chính của Sidi Ifni được nhượng lại cho Tây Ban Nha bởi Vương quốc Hồi giáo Maroc vào ngày 26 tháng 4 năm 1860, nhưng có rất ít quan tâm đến việc mua lại thuộc địa này cho đến năm 1934, khi Tổng đốc của Sahara thuộc Tây Ban Nha đã lên cư trú.

Cho đến năm 1952, vùng Ifni có tư cách là vùng bảo hộ. Trong năm nay, khu vực này đã trở thành một phần của Tây Phi thuộc Tây Ban Nha (thực thể tập hợp các thuộc địa Sahara thuộc Tây Ban Nha và Cape Juby).

Sau chiến tranh Ifni (1957), phần lớn lãnh thổ đã bị Maroc chiếm đóng *de facto*. Năm 1958, thuộc địa đã được biến thành một tỉnh của Tây Ban Nha để lâm vào sự chỉ trích của Liên Hợp Quốc về việc tiếp tục thuộc địa.

Tây Ban Nha chính thức trả lại lãnh thổ cho Maroc vào ngày 30 tháng 6 năm 1969.

## Tem bưu chính

Tây Ban Nha bắt đầu phát hành tem bưu chính của Ifni vào năm 1941, ban đầu in đè lên tem Tây Ban Nha bằng chữ "TERRITORIO DE IFNI", sau đó phát hành thiết kế mới vào năm 1943. Các vấn đề tiếp theo với tốc độ khoảng mười mỗi năm với lần cuối vào ngày 23 tháng 11 năm 1968. Hầu hết là phổ biến và thường được nhìn thấy không sử dụng hơn sử dụng.

## Xem thêm
* Chiến tranh Ifni
* Sahara thuộc Tây Ban Nha
* Tây Phi thuộc Tây Ban Nha

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*  Asociación de Amigos de Ifni
*  Thư viện tem Ifni
*  El Rincón de Sidi Ifni
*  Ifni ngày nay (Liên kết du lịch tới Ifni Ifni)
*  Album ảnh Jomabase trên Picasa
*  Bản đồ Ifni
Jared Polis

**Jared Schutz Polis** (; sinh ngày 12 tháng 5 năm 1975) là một chính khách, doanh nhân người Mỹ, làm thống đốc Colorado thứ 43 kể từ tháng 1 năm 2019. Là thành viên của Đảng Dân chủ, ông đã phục vụ một nhiệm kỳ trong Ủy ban Giáo dục Bang Colorado từ năm 2001 đến 2007 và năm nhiệm kỳ với tư cách là Đại diện Hoa Kỳ từ  từ năm 2009 đến năm 2019. Trong thời gian ở Quốc hội, ông là thành viên Dân chủ duy nhất của bảo thủ tự do Liberty Caucus. Ông được bầu làm thống đốc Colorado năm 2018, đánh bại ứng cử viên đảng Cộng hòa Walker Stapleton.

Là một người đồng tính nam công khai, Polis đã nhiều lần làm nên lịch sử thông qua thành công bầu cử của mình. Năm 2008, ông trở thành phụ huynh đồng giới đầu tiên được bầu vào Quốc hội Hoa Kỳ. Năm 2018, ông trở thành người đồng tính công khai đầu tiên và người LGBT công khai thứ hai (sau Kate Brown của Oregon) được bầu làm thống đốc một tiểu bang ở Hoa Kỳ. Ông cũng là người Do Thái đầu tiên được bầu làm thống đốc Colorado.

## Tuổi thơ và giáo dục
Polis là con trai của Stephen Schutz và Susan Polis Schutz, người sáng lập thiệp chúc mừng và nhà xuất bản sách Blue Mountain Arts. Ông sinh ra tại Bệnh viện Cộng đồng Boulder ở Boulder, Colorado năm 1975. Ông sống ở San Diego, California khi còn là học sinh trung học, tốt nghiệp trường La Jolla Country Day trong ba năm với nhiều danh hiệu. Ông nhận bằng Cử nhân Khoa học Xã hội tại chính trị từ Đại học Princeton. Năm 2000, ông đã thay đổi họ của mình thành họ mẹ của mình một cách hợp pháp để nâng cao nhận thức cho một người gây quỹ và vì đơn giản là ông "thích nó hơn".

## Tham khảo
Khu vực quốc hội số 2 của Colorado

**Khu vực quốc hội số 2 của Colorado** là một khu vực quốc hội tại tiểu bang Colorado của Hoa Kỳ. Khu vực nằm ở phía bắc trung tâm của tiểu bang và bao gồm các vùng ngoại ô phía tây bắc của Denver bao gồm Boulder, Northglenn, Thornton và Westminster. Khu vực cũng bao gồm các thị trấn miền núi Vail, Grand Lake và Idaho Springs. Việc tái phân bổ vào năm 2011 đã chuyển Quận Larimer, bao gồm các thành phố Fort Collins và Loveland, đến khu vực 2 từ khu vực 4 cho cuộc bầu cử năm 2012.

## Tham khảo
Đại dịch COVID-19 tại Saint Vincent và Grenadines

Bài viết này ghi lại các tác động của Đại dịch COVID-19 tại Saint Vincent và Grenadines và có thể không bao gồm tất cả các phản ứng và biện pháp hiện thời.

## Dòng thời gian
Vào ngày 11 tháng 3, Saint Vincent và Grenadines đã xác nhận trường hợp đầu tiên. Hành khách đã đi từ Vương quốc Anh đến Saint Vincent qua Barbados. Họ đã đi trên British Airways đến Barbados và sau đó đến Saint Vincent bằng LIAT. Chính phủ không công bố số trường hợp thực sự hoặc các trường hợp nghi ngờ mắc bệnh COVID-19.

Tính đến ngày 31 tháng 12 năm 2023, Saint Vincent và Grenadines ghi nhận 9,674 trường hợp nhiễm COVID-19 và 124 trường hợp tử vong.

## Xem thêm
* Đại dịch COVID-19
* Đại dịch COVID-19 tại Bắc Mỹ
* Đại dịch COVID-19 theo quốc gia và vùng lãnh thổ

## Tham khảo
Yoon Jeonghan

**Yoon Jeong-han** (tiếng Hàn: 윤정한, sinh ngày 4 tháng 10 năm 1995) là một nam ca sĩ người Hàn Quốc, thành viên của nhóm nhạc SEVENTEEN và thuộc Vocal Team ra mắt vào 26 tháng 5 năm 2015 trực thuộc Pledis Entertainment (nay thuộc HYBE Labels)

## Tiểu sử
Yoon Jeonghan sinh ngày 4 tháng 10 năm 1995 tại Gangbuk-gu, Seoul, Hàn Quốc, là con cả và có một người em gái

Yoon Jeonghan đồng ý đến lớp học diễn xuất cùng một người bạn. Sau đó thì được staff tuyển khi đang trên tàu điện trở về nhà từ lớp học đó.

Tốt nghiệp trường Trung học Hyangnam (ban Khoa học Tự nhiên).

Vào ngày 26/9, Yoon Jeonghan đã thông báo việc nghĩa vụ quân sự, hiện đang làm nhân viên phục vụ cộng đồng.

Anh chính thức xuất ngũ và trở lại vào ngày 25/6/2026.

## Sự nghiệp

### 2013-2015: Pre-debut
Năm 2013, công ty Pledis bắt đầu phát sóng một chương trình trực tiếp có tên 17TV trên web online trực tuyến UStream. Trong suốt thời gian lên sóng, các fans đã được mời đến phòng tập của Seventeen để tận mắt theo dõi quá trình thực tập của họ. Các thực tập sinh lần được ra mắt công chúng qua các “seasons” khác nhau của chương trình, một số thực tập sinh khác lại kết thúc quá trình đào tạo của họ sau các concert “Like SEVENTEEN” và Jeonghan tham gia vào mùa thứ tư. Khi còn là thực tập sinh, anh ấy đã tham gia nhiều buổi biểu diễn để tích lũy kinh nghiệm sân khấu và sau khoảng thời gian luyện tập(2 năm 2 tháng), anh ấy đã ra mắt cùng với SEVENTEEN.

### 2015-nay: Thành viên SEVENTEEN

Vào ngày 26 tháng 5 năm 2015, Jeonghan cùng với các thành viên S.Coups, Joshua, Jun, Hoshi, Wonwoo, Woozi, The8, DK, Mingyu, Seungkwan, Vernon và Dino đã ra mắt với nhóm nhạc nam SEVENTEEN và thông qua một showcase trực tiếp kéo dài 1 tiếng của kênh truyền hình lớn MBC, do Lizzy và Raina của After School làm MC, trong tập thứ 7 của chương trình “SEVENTEEN Project": Debut Big Plan” trên kênh truyền hình MBC, đã ra mắt mini album đầu tiên "17 CARAT"

Trong những ngày đầu ra mắt, anh được biết đến như một thành viên nhóm tóc dài..Ngày 26 tháng 7 năm 2015, anh đóng vai chính trong  Jinsil hợp tác ca khúc .

## Tác phẩm âm nhạc

### Bài hát hợp tác

### Bài hát cover

### Sáng tác

Tên đăng ký theo Hiệp hội Bản quyền Âm nhạc Hàn Quốc là "윤정한" hoặc "YOON JEONG HAN", số đăng ký là 10015286

**(*) In đậm ca khúc chủ đề của album.**

## Các chương trình truyền hình

### Tham gia vào các video

### MC

## Giải thưởng

## Tham khảo
Đại dịch COVID-19 tại Jordan

Bài viết này ghi lại các tác động của Đại dịch COVID-19 tại Jordan và có thể không bao gồm tất cả các phản ứng và biện pháp hiện thời.

## Dòng thời gian

Vào ngày 2 tháng 3, Thủ tướng Jordan đã báo cáo trường hợp đầu tiên về COVID-19 ở Jordan. Công dân Jordan này đã trở về từ Ý hai tuần trước, trước khi các thủ tục kiểm dịch được đưa ra.

Vào ngày 15 tháng 3, Bộ trưởng Bộ Y tế Saad Jaber thông báo rằng có 11 trường hợp đã xét nghiệm dương tính với COVID-19, nâng tổng số trường hợp dương tính lên 12. Số trường hợp được báo cáo bao gồm 5 người Jordan gần đây đã trở về nước từ các nơi trên thế giới, 6 khách du lịch Pháp và 1 người Iraq. Cuối ngày hôm đó, 1 trường hợp nữa đã được xác nhận, nâng tổng số trường hợp dương tính lên 13.

Vào ngày 16 tháng 3, chính phủ Jordan đã xác nhận thêm 4 trường hợp - 2 trong số đó là của một người đàn ông Jordan và con gái ông đã trở lại Jordan từ Tây Ban Nha và 2 trường hợp còn lại là 2 người Jordan có liên hệ chặt chẽ với một trường hợp dương tính trước đó, nâng tổng số lên 16 ca.

Tính đến ngày 31 tháng 12 năm 2022, Jordan ghi nhận 1,746,997 trường hợp mắc COVID-19 và 14,122 trường hợp tử vong.

## Phòng ngừa
Vào ngày 24 tháng 2, Jordan tạm thời cấm người nhập cảnh người từ Trung Quốc, Hàn Quốc và Iran. Vương quốc đã sàng lọc tất cả những người đi vào các cửa khẩu và sân bay ở Jordan bằng việc bắt buộc kiểm tra ngực và cổ họng cũng như kiểm tra nhiệt độ. Công dân Jordan kiểm tra mà dương tính sẽ bị cách ly trong 2 tuần.

Vào ngày 14 tháng 3, Thủ tướng Omar Razzaz tuyên bố tất cả các chuyến bay trong và ngoài nước đến nước này sẽ bị dừng vào ngày 17 tháng 3. Các trường đại học và trường học đã đóng cửa trong 2 tuần và các địa điểm du lịch, sự kiện thể thao và rạp chiếu phim cũng đóng cửa.

## Xem thêm
* Đại dịch COVID-19
* Đại dịch COVID-19 tại châu Á
* Đại dịch COVID-19 theo quốc gia và vùng lãnh thổ

## Tham khảo
Đại dịch COVID-19 tại Trinidad và Tobago

Bài viết này ghi lại các tác động của Đại dịch COVID-19 tại Trinidad và Tobago và có thể không bao gồm tất cả các phản ứng và biện pháp hiện thời.

## Dòng thời gian

Vào ngày 12 tháng 3, Cộng hòa Trinidad và Tobago đã ghi nhận trường hợp đầu tiên của COVID-19. Đó là một người đàn ông 52 tuổi, gần đây đã đến Thụy Sĩ. Anh ta đã tự cách ly trước khi bắt đầu trải qua các triệu chứng của COVID-19. Liên lạc truy tìm hành khách của chuyến bay của bệnh nhân đang được tiến hành.

Vào ngày 13 tháng 3, một trường hợp thứ hai của COVID-19 ở Trinidad và Tobago. Bệnh nhân là một người đàn ông 66 tuổi có tiền sử du lịch không rõ đã đến cơ sở y tế và sớm bị cách ly. Những người khác có thể đã tiếp xúc với bệnh nhân cũng đang được cách ly. Thêm 2 trường hợp được xác nhận vào đêm Chủ nhật ngày 15, nâng tổng số lên 4 trường hợp.

Một trường hợp thứ 5 đã được xác nhận vào ngày 16 tháng 3.

Vào ngày 17 tháng 3, hai trường hợp khác đã được xác nhận.

Tính đến ngày 3 tháng 12 năm 2023, Trinidad và Tobago ghi nhận 191,496 trường hợp nhiễm COVID-19 và 4,390 trường hợp tử vong.

## Phòng ngừa
Bộ trưởng Y tế Terrance Deyalsingh, tuyên bố rằng Trinidad và Tobago đã quyết định thực hiện các hạn chế đối với những người đi du lịch từ Trung Quốc. Những người đang sống hoặc đã đến thăm Trung Quốc, sẽ bị cấm vào Trinidad và Tobago trừ khi họ đã rời khỏi Trung Quốc 14 ngày trước khi đi đến Trinidad & Tobago. Khách du lịch có chuyến bay xuất phát từ Ý, Hàn Quốc, Singapore, Nhật Bản, Iran, Đức, Tây Ban Nha và Pháp cũng bị hạn chế. Vào ngày 16 tháng 3, Thủ tướng Keith Rowley tuyên bố rằng nước này sẽ đóng cửa biên giới với mọi người ngoại trừ công dân và nhân viên y tế Trinidad và Tobago trong 14 ngày tới. Ngoài ra, các quán bar đã bị đóng cửa và các trường học đóng cửa kéo dài đến ngày 20 tháng 4. Việc đóng cửa sẽ có hiệu lực vào nửa đêm ngày 17 tháng 3.

Vào ngày 13 tháng 3, Rowley tuyên bố rằng các trường học và trường đại học sẽ bị đóng cửa trên toàn quốc trong một tuần do lo ngại về virus corona. Vào ngày 16 tháng 3, việc đóng cửa được kéo dài đến ngày 20 tháng 4.

Ngày 15 tháng 3, Ủy viên cảnh sát của Trinidad và Tobago Gary Griffith nói rằng ông sẽ tự cách ly.

Nhiều hiệp hội Ấn Độ giáo đã hủy bỏ lễ kỷ niệm Phagwa. Nhiều sự kiện khác cũng bị hủy bỏ hoặc hoãn lại.

Các hạn chế đã được đưa ra liên quan đến các nhà tù trên toàn quốc.

BPTT đã đóng cửa văn phòng của họ để đối phó với virus corona.

Deyalsingh cho biết có 3.000 bộ dụng cụ thử nghiệm ở Trinidad kể từ ngày 16 tháng 3 và sẽ có thêm 1000 bộ dụng cụ thử nghiệm.

Bộ trưởng Lao động Jennifer Baptiste-Primus tuyên bố rằng đại dịch sẽ được cung cấp cho những người lao động có trẻ em.

## Xem thêm
* Đại dịch COVID-19
* Đại dịch COVID-19 tại Bắc Mỹ
* Đại dịch COVID-19 theo quốc gia và vùng lãnh thổ

## Tham khảo
Đại dịch COVID-19 tại Suriname

**[[Đại dịch COVID-19]]** đã được ghi nhận lần đầu tiên tại Suriname vào ngày 13 tháng 3 năm 2020. Trường hợp này là một người đã đi từ Hà Lan vào tuần trước.

## Dòng thời gian

Vào ngày 13 tháng 3 năm 2020, Phó Tổng thống của Suriname Ashwin Adhin đã công bố trường hợp nhiễm virus corona đầu tiên ở nước này là một cá nhân đến từ Hà Lan nhiều ngày trước khi xét nghiệm dương tính. Do đó, nước này tuyên bố rằng biên giới và tất cả các sân bay sẽ đóng cửa vào nửa đêm ngày 14 tháng 3.

Tính đến ngày 31 tháng 10 năm 2023, Suriname ghi nhận 82,588 trường hợp nhiễm COVID-19 và 1,408 trường hợp tử vong.

## Xem thêm
* Đại dịch COVID-19
* Đại dịch COVID-19 tại Nam Mỹ
* Đại dịch COVID-19 theo quốc gia và vùng lãnh thổ

## Tham khảo
Cô giáo làng

**Cô giáo làng** () là một xuất phẩm điện ảnh của đạo diễn Mark Donskoy, trình chiếu lần đầu ngày 30 tháng 10 năm 1947, cũng là cuốn phim đưa tên tuổi nữ minh tinh Vera Maretskaya ra quốc tế.
## Nội dung
Trong khi nhiều bạn đồng trang lứa mơ ước về những công việc nhàn hạ và đầy tương lai rực rỡ, thì nữ sinh Varvara Martynova tình nguyện rời kinh đô Piter hoa lệ để đến làng Shatry hẻo lánh nơi biên viễn Siberia. Tại đây, cô phải đối diện sự sống u tối và nhuốm đầy hơi thở đồng tiền, nơi người ta coi học vấn là của đáng vứt. Nhưng bằng nghị lực và ý chí quyết liệt, cô đã dần buộc người dân nơi đây nhận ra giá trị của sự học và bước đầu gầy dựng những con người của tương lai tươi đẹp.
## Kĩ thuật
### Sản xuất
* Âm nhạc: Lev Shvarts
* Phục trang: Olga Kruchinina
### Diễn xuất

* Vera Maretskaya... *Varvara Vasilyevna Martynova*
* Pavel Olyonyov... *Igor Petrovich*
* Daniil Sagal... *Sergey Martinov*
* Vladimir Lepeshinsky... *Voronov* 
* Vladimir Maruta... *Voronov - phu vàng*
* Vladimir Belokurov... *Bukov - phu vàng*
* Anatoly Gonichev... *Yefim Tsygankov / Sergey Tsygankov, con Yefilm*
* Emma Balashova... *Dunya*
* Roza Makagonova... *Mashenka*
* Aleksey Konsovsky... *Kolya Sharygin*
* Mikhail Gluzsky... *Binh sĩ*
* Rostislav Plyatt... *Trung học hiệu trưởng*
* Fyodor Odinokov... *Khách nhà Bukov*

## Hậu trường
Truyện phim phỏng theo cuộc đời nữ sư phạm và chính trị gia Liên Xô Yekaterina Vasilyevna Martyanova (1877 - 1956).
## Xem thêm
* Bài ca sư phạm
* Xuân trên phố Zarechnaya
## Tham khảo

* 
* 
*
Nguyễn Phúc Ngọc Vân

**Nguyễn Phúc Ngọc Vân** (chữ Hán: 阮福玉珉; 22 tháng 6 năm 1805 – 1869), phong hiệu **An Điềm Công chúa** (安恬公主), là một công chúa con vua Gia Long nhà Nguyễn trong lịch sử Việt Nam.

## Tiểu sử
Hoàng nữ Ngọc Vân sinh ngày 25 tháng 5 (âm lịch) năm Ất Sửu (1805) tại kinh thành Huế (nay thuộc địa phận phường Phú Xuân, thành phố Huế), quê gốc tại làng Gia Miêu, tổng Thượng Bạn, huyện Tống Sơn, phủ Hà Trung, trấn Thanh Hoa (nay là thôn Gia Miêu, xã Hà Long, tỉnh Thanh Hóa) là con gái thứ 11 của vua Gia Long, mẹ là *Mỹ nhân* Cái Thị Thu.

Năm Minh Mạng thứ 5 (1824), tháng giêng, công chúa Ngọc Vân lấy chồng là *Kiêu kỵ Đô úy* Nguyễn Thường Tuân, là con trai của *Thị trung Đô thống chế*, tặng *Thiếu bảo Quận công* Nguyễn Văn Khiêm, người Phong Điền, Thừa Thiên. Cả hai có với nhau được năm con trai và ba con gái.

Năm Tự Đức thứ nhất (1848), phò mã Tuân mất. Năm thứ 7 (1854), bà Ngọc Vân được phong làm **An Điềm Công chúa** (安恬公主). Năm thứ 22 (1869), công chúa mất, thọ 65 tuổi, thụy là **Hậu Mẫn** (厚敏).

## Tham khảo
* Hội đồng trị sự Nguyễn Phúc Tộc (1995), *[http://www.namkyluctinh.com/a-sachsuvn/Nguyen_Phuc_Toc_The_Pha.pdf Nguyễn Phúc Tộc thế phả] *, Nhà xuất bản Thuận Hóa
* Quốc sử quán triều Nguyễn (2006), *[[Đại Nam liệt truyện]] chính biên*, Tổ Phiên dịch Viện Sử học dịch, Nhà xuất bản Thuận Hóa
* Quốc sử quán triều Nguyễn (2006), *[[Đại Nam thực lục]] chính biên*, Tổ Phiên dịch Viện Sử học dịch, Nhà xuất bản Giáo dục

## Chú thích
Đại dịch COVID-19 tại Togo

Bài viết này ghi lại các tác động của Đại dịch COVID-19 tại Togo và có thể không bao gồm tất cả các phản ứng và biện pháp hiện thời.

## Dòng thời gian

Vào ngày 6 tháng 3, nhà chức trách Togo đã công bố trường hợp nhiễm COVID-19 đầu tiên, một phụ nữ người Togol 42 tuổi, đi du lịch ở Đức, Pháp, Thổ Nhĩ Kỳ và Belarus trước khi trở về Togo. Vào ngày này, có thông tin rằng cô đang được điều trị cách ly và tình trạng của cô đã ổn định. Cho đến nay không có trường hợp nào khác ở đất nước này.

Vào tháng 9 năm 2021, Togo sẽ kéo dài tình trạng khẩn cấp về y tế cho đến tháng 9 năm 2022 sau sự gia tăng các ca nhiễm coronavirus mới trong những tuần gần đây. Việc tiếp cận các tòa nhà hành chính hiện phải được xuất trình thẻ tiêm vắc xin Covid-19.

Tính đến hết ngày 13 tháng 4 năm 2024, Togo ghi nhận 39,572 trường hợp nhiễm COVID-19 và 290 trường hợp tử vong.

## Xem thêm
* Đại dịch COVID-19
* Đại dịch COVID-19 tại châu Phi
* Đại dịch COVID-19 theo quốc gia và vùng lãnh thổ

## Tham khảo
Laro Setién

**Laro Gabriel Setién Lozano** (sinh ngày 8 tháng 4 năm 1995) cầu thủ bóng đá người Tây Ban Nha đang chơi cho UE Sant Andreu ở vị trí tiền vệ.

## Sự nghiệp
Sinh ra ở Santander, Cantabria, Laro là sản phẩm của lò đào tạo trẻ của CD Lugo. Anh ra mắt chính thức cho đội hình chính của Galicians vào ngày 16 tháng 10 năm 2013, anh thay thế Víctor Marco trong trận thua 0-1 trên sân khách trước Recivo del Huelva ở Copa del Rey mùa giải 2013-14.

Vào ngày 6 tháng 8 năm 2014, Laro thử việc tại Burgos CF. Tuy nhiên, không có gì xảy ra và anh chuyển đến Racing de Santander vào cuối tháng, được chỉ định vào Tercera División.

Laro đã ghi bàn thắng đầu tiên của mình cho Racing B vào ngày 29 tháng 8 năm 2014, ghi bàn thứ ba trong trận thắng 4-0 trước CD Bezana. Vào tháng 9 năm 2016, đội thăng hạng lên Segunda División B.

Vào ngày 30 tháng 12 năm 2016, Laro chuyển đến đội bóng Racing de Ferrol sau khi cắt đứt quan hệ với *Verdiblancos*. Ngày 27 tháng 5 sau đó, anh gia nhập Córdoba CF B ở Third division.

## Đời tư
Cha của Laro, Quique Setién, cũng là một cầu thủ bóng đá và một tiền vệ, và sau đó là một người quản lý. Ông ấy quản lý FC Barcelona. Ông nội của anh ấy, ông Jose Antonio Lozano cũng là một cầu thủ bóng đá, và tất cả đều từng chơi cho Racing.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* 
*
Đại dịch COVID-19 tại Mông Cổ

Đại dịch COVID-19 đã được xác nhận lan sang Mông Cổ khi trường hợp đầu tiên được xác nhận là người Pháp đi từ Pháp đến Dornogovi vào ngày 10 tháng 3 năm 2020.

Tính đến hết ngày 13 tháng 4 năm 2024, Mông Cổ ghi nhận 1,011,496 trường hợp mắc COVID-19 và 2,284 trường hợp tử vong.

## Dòng thời gian
Vào ngày 10 tháng 3 năm 2020, Phó Thủ tướng Ölziisaikhany Enkhtüvshin tuyên bố rằng một người Pháp đến Ulaanbaatar thông qua chuyến bay từ Moskva là trường hợp nhiễm COVID-19 được xác nhận đầu tiên ở nước này.

Bệnh nhân là nam giới 57 tuổi, lần đầu tiên có dấu hiệu sốt vào năm ngày 7 tháng 3 năm 2020. Các xét nghiệm ban đầu xác nhận rằng bệnh nhân dương tính với virus corona và bệnh nhân được yêu cầu tự cách ly ở Dornogovi. Bệnh nhân đã bỏ qua khuyến nghị và không tuân thủ cách ly. Tương tự, hai mối quan hệ gần gũi với bệnh nhân đã rời Dornogovi mặc dù các khuyến nghị của các quan chức y tế kêu gọi ở lại tỉnh. Ủy ban khẩn cấp nhà nước nói rằng hai người sẽ phải chịu trách nhiệm pháp lý cho hành động của họ.

Tất cả các phương tiện giao thông công cộng đã bị đình chỉ cho đến ngày 16 tháng 3 năm 2020. Hơn 120 người đã tiếp xúc gần với bệnh nhân đã được cách ly và hơn 500 người có liên hệ gián tiếp đang được theo dõi y tế.

Tất cả các chuyến bay theo lịch trình từ Moscow, Istanbul và Nur-Sultan từ ngày 11 tháng 3 năm 2020 đến ngày 28 tháng 3 năm 2020 đã bị đình chỉ. Ngoài ra, cả tuyến đường tàu giữa Ulaanbaatar và Irkutsk và tuyến đường tàu giữa Ulaanbaatar và Moscow đã bị đình chỉ cho đến ngày 28 tháng 3 năm 2020.

Vào ngày 17 tháng 3, sau khi các máy bay đặc biệt đã bắt đầu sơ tán những người được coi là "dễ bị tổn thương" từ các khu vực châu Âu, Nhật Bản và Hàn Quốc, 4 người nữa đã được báo cáo là bị nhiễm COVID-19.

## Xem thêm
* Đại dịch COVID-19
* Đại dịch COVID-19 tại châu Á
* Đại dịch COVID-19 theo quốc gia và vùng lãnh thổ

## Tham khảo
Đại dịch COVID-19 tại Mauritanie

Bài viết này ghi lại các tác động của Đại dịch COVID-19 tại Mauritanie và có thể không bao gồm tất cả các phản ứng và biện pháp hiện thời.

## Dòng thời gian

Vào ngày 13 tháng 3, trường hợp đầu tiên đã được xác nhận và đang được cách ly.

Ca bệnh là một người nước ngoài đến từ một quốc gia chưa được tiết lộ đến thủ đô Nouakchott. Sau khi kết quả thử nghiệm dương tính, các chuyến bay thường lệ đến Pháp đã bị hủy bỏ.

Tính đến hết ngày 13 tháng 4 năm 2024, Mauritanie ghi nhận 63,848 trường hợp nhiễm COVID-19 và 997 trường hợp tử vong.

## Xem thêm
* Đại dịch COVID-19
* Đại dịch COVID-19 tại châu Phi
* Đại dịch COVID-19 theo quốc gia và vùng lãnh thổ

## Tham khảo
Đại dịch COVID-19 tại Kenya

Bài viết này ghi lại các tác động của Đại dịch COVID-19 tại Kenya và có thể không bao gồm tất cả các phản ứng và biện pháp hiện thời.

## Dòng thời gian

Vào ngày 13 tháng 3, trường hợp đầu tiên ở Kenya là một phụ nữ Kenya 27 tuổi đi từ Hoa Kỳ qua Luân Đôn đã được xác nhận.

Vào ngày 15 tháng 3, Bộ trưởng Nội các vì Sức khỏe, Mutahi Kagwe, đã thông báo rằng hai người ngồi cạnh bệnh nhân ban đầu trên máy bay từ Hoa Kỳ về cũng đã cho kết quả dương tính với virus. Các trường học đã bị đóng cửa và các cuộc tụ họp công cộng bị cấm. Biên giới đất nước đã bị đóng cửa đối với tất cả mọi người ngoại trừ công dân Kenya và cư dân hợp pháp.
Vào ngày 16 tháng 3, người phát ngôn chính phủ là Col Cyrus Oguna cho biết rằng có ba người khác bị nghi ngờ là người mang virus corona và kết quả của họ sẽ sớm được công bố.

Vào ngày 17 tháng 3, Bộ trưởng Y tế đã thông báo rằng trường hợp thứ tư đã được chẩn đoán.

Vào ngày 18 tháng 3, thêm ba trường hợp đã được Bộ trưởng Y tế xác nhận, nâng tổng số ca được xác nhận ở Kenya lên bảy. Các trường học đã bị đóng cửa do căn bệnh này. Điều này là để hạn chế sự lây lan của bệnh.

Tính đến ngày 3 tháng 12 năm 2023, Kenya ghi nhận 344,130 trường hợp mắc COVID-19 và 5,689 trường hợp tử vong.

## Xem thêm
* Đại dịch COVID-19
* Đại dịch COVID-19 tại châu Phi
* Đại dịch COVID-19 theo quốc gia và vùng lãnh thổ

## Tham khảo
Mẹ hổ bố mèo

***Tiger Mom*** (Chinese: 虎妈猫爸, tựa Việt: **Mẹ hổ bố mèo**) là bộ phim truyền hình Trung Quốc phát sóng vào năm 2015 với sự tham gia của Triệu Vy và Đồng Đại Vi. Phim chiếu trên kênh Dragon TV và Tianjin TV từ ngày 3 đến 25 tháng 5 năm 2015. Đây là bộ phim đánh dấu sự trở lại của Triệu Vy sau 5 năm vắng bóng trên màn ảnh nhỏ.

## Nội dung
Phim xoay quanh câu chuyện về Tất Thắng Nam (Triệu Vy) - La Tố (Đồng Đại Vi) và đứa con gái Xuyến Xuyến lên năm.

Họ cùng trải qua một cuộc sống vui vẻ, đầy ấm cúng. Đến một ngày, Tất Thắng Nam phát hiện rằng nhiều bà mẹ xung quanh mình đã chuẩn bị đầy đủ mọi thứ cho tương lai con họ vậy mà con mình vẫn chưa có được gì hết. Để con có được tương lai tốt, cô không ngần ngại áp dụng những phương pháp dạy con cực kì hà khắc và đặt ra nhiều yêu cầu cao cho con mình. Bỗng một ngày nọ, Đường Lâm (Đổng Khiết) - mối tình đầu của La Tố, đồng thời là một chuyên gia giáo dục đã trở về nước.

Cách dạy con cùng sự mẫu thuẫn, trái ngược của hai vợ chồng khiến cuộc hôn nhân có nguy cơ đổ vỡ. Tuy nhiên, theo thời gian, cả ba cuối cùng đã có thể nhìn lại tình cảm dành cho nhau.

## Diễn viên
* Triệu Vy vai Tất Thắng Nam	
* Đồng Đại Vỹ vai La Tố
* Phan Hồng vai Tôn Nhã Nhàn (mẹ La Tố)
* Quách Khải Mẫn vai La Tam Tỉnh (bố La Tố)
* Hàn Đồng Sinh vai Tất Đại Thiên (bố Tất Thắng Nam)
* Thôi Tân Cầm vai Dương Quốc Hoa (mẹ Tất Thắng Nam)
* Kỷ Tư Hàm vai La Xuyến Xuyến (con gái Tất Thắng Nam - La Tố)	
* Đổng Khiết vai Đường Lâm
* Hàn Thanh vai Đỗ Phong (sếp Tất Thắng Nam, bố Đỗ Nhất Nặc)
* Vương Sâm vai Tất Nhiên (em trai Tất Thắng Nam)
* Lý Giai vai La Đan (chị La Tố)
* Lam Doanh Oánh vai Hoàng Lợi (thư ký cũ Đỗ Phong)
* Quách Hiểu Đình vai Triệu Gia Lạc (cô giáo lớp Xuyến Xuyến, bạn gái Tất Nhiên)
* Thôi Xán vai Đỗ Nhất Nặc (con trai Đỗ Phong)

## Ca khúc nhạc phim

## Giải thưởng và đề cử

## Phát sóng tại quốc gia
The series was picked up by Fox International Channels for global releases.
* Trung Quốc - Dragon Television & Tianjin Television — 3 May, 2015
* Hong Kong - STAR Chinese Channel & TVB (dubbed in Cantonese)
* Singapore - VV Drama & Mediacorp Channel 8
* Malaysia - Unifi & NTV7 - 2015
* Đài Loan – STAR Chinese Channel & TVBS-G — ngày 31 tháng 8 năm 2015
* Hoa Kỳ – Dish Network — 2015
* Canada – Rogers TV — 2015
* Thái Lan – TPBS - 31 May, 2018
* Việt Nam – HTV7 - ngày 17 tháng 9 năm 2015
* Indonesia – MyTV - ngày 1 tháng 2 năm 2019 (before My News Prime program)

## Phiên bản Việt hóa
Vũ Ngọc Đãng sẽ thực hiện phiên bản 'Mẹ ác ma, cha thiên sứ'. Anh cho biết thêm: "Phim gốc 45 tập, mỗi tập 45 phút, qua Việt Nam rút ngắn thành 22 tập, mỗi tập 60 phút. Kịch bản phim viết lại, được bỏ và thay đổi nhiều tuyến nhân vật cho khác với bản gốc". Mẹ "ác ma" do Minh Hằng hóa thân. Đây cũng là lần đầu tiên Minh Hằng vào vai người mẹ. Vai người cha "thiên sứ" là gương mặt mới: Huy Anh, từng đóng phim chiếu rạp Hot boy nổi loạn 2 của Vũ Ngọc Đãng. Ngoài ra, phim còn có sự tham gia của Ngân Chi, Khả Như, Jun Vũ, Hoàng Trung, Uyển Ân, Emma Le.

## Tham khảo
Đại dịch COVID-19 tại Guinée

Bài viết này ghi lại các tác động của Đại dịch COVID-19 tại Guinée và có thể không bao gồm tất cả các phản ứng và biện pháp hiện thời.

## Dòng thời gian
Vào ngày 13 tháng 3 năm 2020, báo cáo trường hợp nhiễm COVID-19 đầu tiên được xác nhận ở Guineé. Một công dân Bỉ là nhân viên của phái đoàn Liên minh Châu Âu tại Guinée đã dương tính với virus corona.

Tính đến ngày 30 tháng 12 năm 2023, Guinée ghi nhận 38,572 trường hợp nhiễm COVID-19 và 468 trường hợp tử vong.

## Xem thêm
* Đại dịch COVID-19
* Đại dịch COVID-19 tại châu Phi
* Đại dịch COVID-19 theo quốc gia và vùng lãnh thổ

## Tham khảo
Đại dịch COVID-19 tại Guatemala

Bài viết này ghi lại các tác động của Đại dịch COVID-19 tại Guatemala và có thể không bao gồm tất cả các phản ứng và biện pháp hiện thời.

## Dòng thời gian

Vào ngày 13 tháng 3, trường hợp đầu tiên ở Guatemala là một người đàn ông Guatemala đi từ Ý đến Guatemala, đã được xác nhận. Người đàn ông đến Villa Nueva, ngoại ô của Thành phố Guatemala, cùng với 2 thành viên gia đình và 5 người Salvador trên chuyến bay Aeroméxico.

Tính đến hết ngày 13 tháng 4 năm 2024, Guatemala ghi nhận 1,291,293 trường hợp nhiễm COVID-19 và 20,289 trường hợp tử vong.

## Phòng ngừa
2 ngày trước trường hợp đầu tiên của đất nước, chính phủ Guatemala đã cấm nhập cảnh vào công dân của tất cả các nước châu Âu, Iran, Trung Quốc và Hàn Quốc, đã bị ảnh hưởng vào ngày 12 tháng 3 năm 2020.

Vào ngày 13 tháng 3 năm 2020, chính phủ Guatemala đã mở rộng hạn chế đi lại đối với khách du lịch từ Hoa Kỳ và Canada. Bắt đầu từ ngày 16 tháng 3, không du khách nào đến từ các quốc gia này sẽ được phép vào Guatemala.

## Tham khảo
Đại dịch COVID-19 tại Rwanda

Đại dịch COVID-19 đã được xác nhận đã lan sang Rwanda vào ngày 14 tháng 3 năm 2020, khi trường hợp đầu tiên của COVID-19 được xác nhận.

Tính đến ngày 30 tháng 12 năm 2023, Rwanda ghi nhận 133,518 trường hợp nhiễm COVID-19 và 1,468 trường hợp tử vong.

## Xem thêm
* Đại dịch COVID-19 tại Châu Phi

## Tham khảo
Đại dịch COVID-19 tại Gabon

Bài viết này ghi lại các tác động của Đại dịch COVID-19 tại Gabon và có thể không bao gồm tất cả các phản ứng và biện pháp hiện thời.

## Dòng thời gian
Trường hợp đầu tiên của đất nước được công bố vào ngày 12 tháng 3, một người đàn ông Gabon 27 tuổi trở về Gabon từ Pháp, 4 ngày trước khi xác nhận nhiễm COVID-19.

Tính đến ngày 31 tháng 12 năm 2023, Gabon ghi nhận 49,501 trường hợp nhiễm COVID-19 và 307 trường hợp tử vong.

## Xem thêm
* Đại dịch COVID-19
* Đại dịch COVID-19 tại châu Phi
* Đại dịch COVID-19 theo quốc gia và vùng lãnh thổ

## Tham khảo
Búp bê truyền thống Nhật Bản

Những con **búp bê Nhật Bản** là một nét đặc trưng trong văn hoá nghệ thuật của đất nước Nhật Bản. Nó bao gồm nhiều loại, đặc biệt là búp bê truyền thống. Búp bê Nhật Bản có niên đại từ các bức tượng *[[:en:Dogū|Dogū]]* của Thời kỳ Jomon và các hình nhân *[[:en:Haniwa|Haniwa]]*. Các búp bê Nhật Bản thường được gọi là *** Ningyo *** (人形).

## Lịch sử
## Các loại
* ***[[Búp bê Kokeshi]]***: đây là một trong những loại búp bê nổi tiếng nhất xứ sở phù tang. Búp bê Kokeshi bao gồm nhiều loại, tính đến nay đã có 11 loại Kokeshi khác nhau. Kokeshi bao gồm nhiều hình dạng, từ hình dạng của các bé gái đến các bé trai và một số hình dáng khác như các nhân vật cổ tích,... Nhiều người nói rằng nếu trẻ em chơi với con búp bê này thì sẽ bảo vệ ngôi nhà khỏi hoả hoạn.
* ***Búp bê Hina***: đây là loại búp bê được dùng trong Hinamatsuri. Đây là loại búp bê đại diện cho các bé gái.
* ***[[teru teru bozu|Búp bê Teru Teru Bozu]]***: đây là một loại búp bê được xuất hiện từ thời kỳ Edo, trẻ em dùng nó để cầu mưa hoặc cầu nắng.
* ***Búp bê Gogatsu***: là loại búp bê dành riêng cho các bé trai. Búp bê Gogatsu của bé trai mô phỏng theo hình các nhân vật lịch sử Nhật Bản.
* ***[[Búp bê Daruma]]***: loại búp bê mô phỏng theo Bồ Đề Đạt Ma. Búp bê này là một loại bùa may mắn của người dân Nhật Bản.
* ***Búp bê Gosho***: là loại búp bê đại diện cho trẻ em. Loại búp bê này mô phỏng các bé trai đang ở trần, và các mảnh trang phục nhỏ.
* ***Búp bê Musha***: đây cũng là loại búp bê dành riêng cho các bé trai. Loại búp bê này thường được trưng bày trong ngày bé trai.
* ***Búp bê Washi Ningyo***: đây là loại búp bê làm từ giấy washi.
* ***Búp bê Karakuri***: dạng nửa búp bê, nửa người máy. Thường được dùng trong các buổi tiệc trà.
* ***Búp bê Shikishi Ningyo***: loại búp bê này làm từ các tấm bìa màu. Búp bê này được chế tác khá cầu kỳ và dày.
* ***Búp bê Anesama Ningyo***: búp bê này được chế tác với tóc giả, trang phục bằng giấy bản và không vẽ mặt.
* ***Búp bê Shiori Ningyo***: loại búp bê này được dùng để đánh dấu trang sách.
* ***Búp bê Kimekomi***: được trạm từ gỗ cây liễu và trang trí với các mảnh trang phục nhỏ.
* ***Búp bê Okiagari Koboshi***: Búp bê này làm từ giấy bồi. Nó được coi là vật mang lại may mắn
* ***Búp bê Bunraku***: loại rối (hoặc búp bê) này được dùng chủ yếu trong các sân khấu kịch nghệ hiện đại.
* ***Búp bê Hakata***: đây là loại búp bê tinh xảo nhất Nhật Bản. Hình ảnh chính để các nghệ nhân làm là các thiếu nữ.
* ***Búp bê Ichimatsu***: búp bê này có một vinh dự đặc biệt, tượng trưng cho tình hữu nghị giữa đất nước Nhật Bản và Mỹ. Búp bê này tượng trưng cho các bé trai hoặc các bé gái. Búp bê này còn gọi là **Friendship Doll** (tạm dịch: **Búp bê tình bạn**)

## Xem thêm
* Hinamatsuri
* Búp bê

## Tham khảo
Nguyễn Phúc Ngọc Khuê

**Nguyễn Phúc Ngọc Khuê** (chữ Hán: 阮福玉珪; 1807 – 1827), phong hiệu **Mỹ Khê Công chúa** (美溪公主), là một công chúa con vua Gia Long nhà Nguyễn trong lịch sử Việt Nam.

## Tiểu sử
Hoàng nữ Ngọc Khuê sinh năm Đinh Mão (1807) tại kinh thành Huế (nay thuộc địa phận phường Phú Xuân, thành phố Huế), quê gốc tại làng Gia Miêu, tổng Thượng Bạn, huyện Tống Sơn, phủ Hà Trung, trấn Thanh Hoa (nay là thôn Gia Miêu, xã Hà Long, tỉnh Thanh Hóa), là con gái thứ 12 của vua Gia Long, mẹ là *Đệ tam cung Đức phi* Lê Ngọc Bình. Ngọc Khuê là chị em cùng mẹ với *Quảng Uy công* Nguyễn Phúc Quân, *Thường Tín Quận vương* Nguyễn Phúc Cự và *An Nghĩa Công chúa* Ngọc Ngôn.

Năm Minh Mạng thứ 6 (1825), tháng 10 (âm lịch), công chúa Ngọc Khuê lấy chồng là *Vệ úy* Nguyễn Văn Thiện, là con trai thứ hai của *Kinh Môn Quận công* Nguyễn Văn Nhơn. Cả hai có với nhau được một con trai, tên là Uyển. Uyển được nhận tiền gạo chu cấp và tập ấm hàm *Cẩm y vệ Hiệu úy*.

Kinh Môn Quận công còn một người con gái là Nguyễn Thị Nhậm, được gả làm Phủ thiếp cho hoàng trưởng tử Miên Tông (vua Thiệu Trị sau này), được tấn phong đến chức *Nhất giai Lệnh phi*.

Năm Minh Mạng thứ 8 (1827), công chúa Ngọc Khuê mất, hưởng dương 21 tuổi, thụy là **Trinh Ý** (貞懿), về sau mới được truy tặng làm **Mỹ Khê Thái trưởng công chúa** (美溪太長公主).

Năm thứ 15 (1834), tháng 7 (âm lịch), phò mã Thiện đóng giữ ở Trấn Ninh rút về, bệnh rồi mất.

Năm Minh Mạng thứ 21 (1840), vua cho đúc các con thú bằng vàng để ban thưởng cho các hoàng thân anh em và các trưởng công chúa. Những người đã mất, vua dụ cho bộ Lễ sắp đủ lễ nghi đem đến giao cho người thừa tự hoặc người giám thủ để thờ. Trưởng công chúa Ngọc Khuê được ban cho một con chim trĩ bằng vàng nặng 2 lạng 9 đồng cân.

## Tham khảo
* Hội đồng trị sự Nguyễn Phúc Tộc (1995), *[http://www.namkyluctinh.com/a-sachsuvn/Nguyen_Phuc_Toc_The_Pha.pdf Nguyễn Phúc Tộc thế phả] *, Nhà xuất bản Thuận Hóa
* Quốc sử quán triều Nguyễn (2006), *[[Đại Nam liệt truyện]] chính biên*, Tổ Phiên dịch Viện Sử học dịch, Nhà xuất bản Thuận Hóa
* Quốc sử quán triều Nguyễn (2006), *[[Đại Nam thực lục]] chính biên*, Tổ Phiên dịch Viện Sử học dịch, Nhà xuất bản Giáo dục

## Chú thích
Đại dịch COVID-19 tại Ethiopia

Bài viết này ghi lại các tác động của Đại dịch COVID-19 tại Ethiopia và có thể không bao gồm tất cả các phản ứng và biện pháp hiện thời.

## Dòng thời gian

Vào ngày 13 tháng 3 năm 2020, trường hợp nhiễm virus corona đầu tiên đã được báo cáo trong quận và bệnh nhân sau đó được xác định là một công dân Nhật Bản. Quá trình truy tìm dịch tễ hiện đang diễn ra, theo Lia Tadesse, Bộ trưởng Bộ Y tế Ethiopia.

Mặc dù tình hình ở các quốc gia khác trở nên tồi tệ hơn, nhưng Ethiopia sẽ không thi hành lệnh cấm du lịch, với Tadesse tuyên bố rằng virus này có ở 134 quốc gia và việc thực thi lệnh cấm du lịch sẽ không hiệu quả.

Vào ngày 15 tháng 3 năm 2020, ba trường hợp khác của coronavirus đã được báo cáo là một người Ethiopia và hai người quốc tịch Nhật Bản, có liên lạc với cá nhân được báo cáo là bị nhiễm virus vào ngày 13 tháng 3.

Vào ngày 16 tháng 3 năm 2020, một người Ethiopia được cho là đã đến từ Dubai vào ngày 12 tháng 3 năm 2020 đã cho kết quả dương tính với virus này. Cùng ngày, văn phòng thủ tướng đã thông báo rằng các trường học, sự kiện thể thao và các cuộc tụ họp công cộng sẽ bị đình chỉ trong 15 ngày.

Vào ngày 17 tháng 3 năm 2020, một nhà ngoại giao người Anh đến từ Dubai đã thử nghiệm dương tính với virus này, khiến tổng số người nhiễm tăng lên 6.

Tính đến hết ngày 13 tháng 4 năm 2024, Ethiopia ghi nhận 501,157 trường hợp mắc COVID-19 và 7,574 trường hợp tử vong.

## Xem thêm
* Đại dịch COVID-19
* Đại dịch COVID-19 tại châu Phi
* Đại dịch COVID-19 theo quốc gia và vùng lãnh thổ

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Worldwide Coronavirus Map, confirmed Cases – Bản đồ của các trường hợp được xác nhận nhiễm virus.
Đại dịch COVID-19 tại Eswatini

Bài viết này ghi lại các tác động của Đại dịch COVID-19 tại Eswatini và có thể không bao gồm tất cả các phản ứng và biện pháp hiện thời.

## Dòng thời gian

Vào ngày 14 tháng 3, trường hợp đầu tiên đã được xác nhận. Một người phụ nữ 33 tuổi, trở về từ Hoa Kỳ vào cuối tháng Hai và sau đó đi du lịch đến Lesotho trước khi trở về nhà ở Eswatini, hiện đang bị cách ly.

Trước ngày 13 tháng 3 năm 2020, có 2 trường hợp bị nghi ngờ ở Eswatini, đó là hai phụ nữ có lịch sử du lịch nước ngoài, người đầu tiên trở về từ Đan Mạch và người kia trở về từ Đức.

Tính đến hết ngày 13 tháng 4 năm 2024, Eswatini ghi nhận 75,191 trường hợp nhiễm COVID-19 và 1,427 trường hợp tử vong.

## Xem thêm
* Đại dịch COVID-19
* Đại dịch COVID-19 tại châu Phi
* Đại dịch COVID-19 theo quốc gia và vùng lãnh thổ

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*
Thác Chênh Vênh

**Thác Chênh Vênh** là thác trên dòng Xê Samu ở vùng đất *bản Chênh Vênh* xã Hướng Phùng, tỉnh Quảng Trị, Việt Nam 

Thác Chênh Vênh ở cách Quốc lộ 9 từ *ngã ba Tân Hợp*  khoảng 24,5 km về phía tây bắc, nhưng đi theo đường Hồ Chí Minh thì khoảng 27 km. Thác ở ngay chân đèo Sa Mù bên phía tây đường. Men theo những con suối, du khách sẽ được đắm mình trong cảnh sắc thiên nhiên hoang sơ của đại ngàn.

Cùng với Thác Tà Puồng  ở xã Hướng Việt cùng huyện, cách Chênh Vênh khoảng 33 km, chúng hợp thành các điểm tham quan hấp dẫn cho dịp cuối tuần.

Là địa điểm sát biên giới, khi đến vùng cần trình báo với *Trạm Kiểm soát biên phòng A Roong* đặt tại bản Chênh Vênh cách thác 2,5 km.

## Tên suối
Suối có thác Chênh Vênh là đoạn đầu nguồn của sông Xê Samu, chảy từ đèo Sa Mù  theo hướng tây sang Lào, và đổ vào Se Banghiang ở ban Vanghai  muang Xepon tỉnh Savannakhet. Sông dài khoảng 43 km. Từ tên suối Xê Samu hình thành ra tên đèo Sa Mù trên đường Hồ Chí Minh.

Tại vùng thác có suối *A Roong* đổ vào Xê Samu phía trên thác. Nó dẫn đến đoạn của Xê Samu qua thác thường được gọi là *suối A Roong*, và *Trạm Kiểm soát biên phòng A Roong* được đặt tên theo suối này.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Đại dịch COVID-19 tại Bhutan

Bài viết này ghi lại các tác động của Đại dịch COVID-19 tại Bhutan và có thể không bao gồm tất cả các phản ứng và biện pháp hiện thời.

## Dòng thời gian

Vào ngày 6 tháng 3, Bhutan đã xác nhận trường hợp COVID-19 đầu tiên của mình, một người đàn ông 76 tuổi ở Hoa Kỳ đã đến nước này quá cảnh tại Ấn Độ. Khoảng 90 người tiếp xúc trực tiếp với ông, cùng với vợ, tài xế và hướng dẫn viên 59 tuổi của ông đã bị cách ly.

Bhutan ngay lập tức hạn chế nhập cảnh của khách du lịch nước ngoài trong hai tuần. Các trường học ở ba khối bao gồm ở thủ đô Thimphu đã bị đóng cửa.

Tính đến ngày 30 tháng 11 năm 2023, Bhutan ghi nhận 62,697 trường hợp mắc COVID-19 và 21 trường hợp tử vong.

## Xem thêm
* Đại dịch COVID-19
* Đại dịch COVID-19 tại châu Á
* Đại dịch COVID-19 theo quốc gia và vùng lãnh thổ

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Ministry of Health, COVID-19
Đại dịch COVID-19 tại Antigua và Barbuda

Bài viết này ghi lại các tác động của Đại dịch COVID-19 tại Antigua và Barbuda và có thể không bao gồm tất cả các phản ứng và biện pháp hiện thời.

## Dòng thời gian
Vào ngày 13 tháng 3 năm 2020, Thủ tướng Gaston Browne đã công bố trường hợp nhiễm COVID-19 đầu tiên được xác nhận ở Antigua và Barbuda.

Browne cho biết bệnh nhân có các triệu chứng vào ngày 11 tháng 3. Người phụ nữ đã đến một bệnh viện tư nhân nơi các quan chức y tế lấy mẫu để gửi đến phòng thí nghiệm của Cơ quan Y tế Công cộng Caribbean (CARPHA) ở Trinidad để xét nghiệm. Browne đảm bảo rằng, "sẽ cố gắng đạt được kết quả tốt" khi ông lưu ý các quan chức y tế đang theo dõi bất cứ ai mà cô [bệnh nhân] đã gặp. Ông tiết lộ cơ sở kiểm dịch duy nhất của Antigua, sẽ hoạt động vào tuần tới và thiết bị thử nghiệm sẽ đến ngay sau đó. Thủ tướng Chính phủ đã kêu gọi công dân thực hiện các biện pháp phòng ngừa như rửa tay, tránh tiếp xúc gần và tránh tụ tập đông người. "Chúng ta không bao giờ hoảng sợ mà phải làm việc chung với sự tự tin và niềm tin. Tôi vẫn tin tưởng rằng với những nỗ lực chung của chúng tôi và với sự giúp đỡ của Chúa, chúng tôi sẽ vượt qua những thách thức của COVID-19 và điều này cũng sẽ qua". Browne cũng khuyên người dân rằng một trường hợp nghi ngờ khác về COVID-19 có kết quả âm tính.

Tính đến ngày 30 tháng 11 năm 2022, Antigua và Barbuda ghi nhận 9,106 trường hợp nhiễm COVID-19 và 146 trường hợp tử vong.

## Xem thêm
* Đại dịch COVID-19 tại Bắc Mỹ

## Tham khảo
Đại dịch COVID-19 tại Andorra

Bài viết này ghi lại các tác động của Đại dịch COVID-19 tại Andorra và có thể không bao gồm tất cả các phản ứng và biện pháp hiện thời.

## Dòng thời gian

Vào ngày 2 tháng 3, Andorra đã xác nhận trường hợp nhiễm COVID-19 đầu tiên của mình là một người đàn ông 20 tuổi đã trở về từ Milan. Các xét nghiệm được tiến hành đã cho thấy ông dương tính và sẽ ở lại bệnh viện để kiểm tra thêm và mối quan hệ xã hội ngay lập tức sẽ được theo dõi, chính phủ cho biết trong một tuyên bố. Ông đã được xuất viện vào ngày 8 tháng 3.

Vào ngày 12 tháng 3, một trường hợp thứ hai đã được xác nhận, một phụ nữ 87 tuổi có con gái là giáo viên. Chính phủ tuyên bố sẽ đóng cửa tất cả các trường học từ ngày 16 tháng 3.

Tính đến ngày 21 tháng 11 năm 2023, Andorra ghi nhận 48,015 trường hợp mắc COVID-19 và 165 trường hợp tử vong.

## Tham khảo
Nguyễn Phúc Ngọc Cơ

:*Bài này viết về công chúa con vua [[Gia Long]], về công nữ có cùng tên gọi, xem [[Nguyễn Phúc Khoát#Hậu duệ|Nguyễn Phúc Khoát]].*

**Nguyễn Phúc Ngọc Cơ** (chữ Hán: 阮福玉璣; 13 tháng 9 năm 1808 – 1856), phong hiệu **Định Hòa Công chúa** (定和公主), là một công chúa con vua Gia Long nhà Nguyễn trong lịch sử Việt Nam.

## Tiểu sử
Hoàng nữ Ngọc Cơ sinh ngày 22 tháng 7 (âm lịch) năm Mậu Thìn (1808) tại kinh thành Huế (nay thuộc địa phận phường Phú Xuân, thành phố Huế), quê gốc tại làng Gia Miêu, tổng Thượng Bạn, huyện Tống Sơn, phủ Hà Trung, trấn Thanh Hoa (nay là thôn Gia Miêu, xã Hà Long, tỉnh Thanh Hóa), là con gái thứ 13 của vua Gia Long, mẹ là *Mỹ nhân* Nguyễn Đình Thị Vĩnh.

Năm Minh Mạng thứ 10 (1829), tháng 9 (âm lịch), công chúa Ngọc Cơ lấy chồng là *Vệ úy Thành Tín hầu* Nguyễn Huỳnh Thành, là con trai thứ hai của *Kiến Xương Quận công* Nguyễn Huỳnh Đức. Con trai cả của Kiến Xương Quận công là Nguyễn Huỳnh Toán được gả cho *Bảo Thuận công chúa* Ngọc Xuyến, con gái thứ năm của Gia Long, nhưng phò mã Toán mất không lâu sau đó.

Công chúa Ngọc Cơ và phò mã Thành có với nhau được hai con trai nhưng đều mất sớm. Năm thứ 13, phò mã Thành mất. Công chúa xin vua anh cho dựng am ở làng Dương Xuân để ở, nơi đó sau là chùa Đông Thuyền (nay thuộc phường Thủy Xuân, Huế). Mộ của phò mã Thành được táng trong chùa.

Năm Tự Đức thứ 9 (1856), công chúa Ngọc Cơ mất, thọ 49 tuổi, được truy tặng làm **Định Hòa Thái thái trưởng công chúa** (定和太太長公主), thụy là **Đoan Nhàn** (端嫻).

## Tham khảo
* Hội đồng trị sự Nguyễn Phúc Tộc (1995), *[http://www.namkyluctinh.com/a-sachsuvn/Nguyen_Phuc_Toc_The_Pha.pdf Nguyễn Phúc Tộc thế phả] *, Nhà xuất bản Thuận Hóa
* Quốc sử quán triều Nguyễn (2006), *[[Đại Nam liệt truyện]] chính biên*, Tổ Phiên dịch Viện Sử học dịch, Nhà xuất bản Thuận Hóa
* Quốc sử quán triều Nguyễn (2006), *[[Đại Nam thực lục]] chính biên*, Tổ Phiên dịch Viện Sử học dịch, Nhà xuất bản Giáo dục

## Chú thích