Resident Evil

***Resident Evil***, được biết đến ở Nhật Bản với tên , là một loạt trò chơi kinh dị và thương hiệu truyền thông của Nhật Bản do Capcom tạo ra. Nó bao gồm các trò chơi kinh dị sinh tồn, bắn súng góc nhìn thứ ba và góc nhìn thứ nhất, trong đó người chơi thường phải sống sót trong môi trường có đầy rẫy thây ma và các sinh vật đột biến khác. Thương hiệu này đã mở rộng sang nhiều lĩnh vực truyền thông khác, bao gồm loạt phim người đóng *Resident Evil*, phim hoạt hình, phim truyền hình, truyện tranh, tiểu thuyết, sách nói và hàng hóa. *Resident Evil* nằm trong số những thương hiệu truyền thông có doanh thu cao nhất mọi thời đại và là thương hiệu trò chơi điện tử bán chạy nhất của Capcom, với hơn 170 triệu bản được bán trên toàn thế giới tính đến tháng 3 năm 2025.

Trò chơi ''Resident Evil'' đầu tiên được Mikami Shinji và Fujiwara Tokuro tạo ra cho PlayStation và phát hành vào năm 1996. Nó được ghi nhận là đã định hình thể loại kinh dị sinh tồn và đưa thây ma trở lại văn hóa đại chúng. Với Resident Evil 4 (2005), loạt này chuyển sang lối chơi bắn súng năng động hơn, phổ biến góc nhìn "từ phía sau vai" (góc nhìn thứ ba) trong các trò chơi hành động phiêu lưu. Loạt trò chơi này đã quay trở lại thể loại kinh dị sinh tồn với *[[Resident Evil 7: Biohazard]]* (2017) và *[[Resident Evil Village]]* (2021), cả hai đều sử dụng góc nhìn thứ nhất. Capcom cũng đã phát hành bốn phiên bản làm lại của *Resident Evil*: *[[Resident Evil (trò chơi điện tử 2002)|Resident Evil]]* (2002), *[[Resident Evil 2 (trò chơi điện tử 2019)|Resident Evil 2]]* (2019), *[[Resident Evil 3 (trò chơi điện tử 2020e)|Resident Evil 3]]* (2020) và *[[Resident Evil 4 (trò chơi điện tử 2023)|Resident Evil 4]]* (2023). Tựa trò chơi chính thứ chín, *[[Resident Evil Requiem]]* phát hành vào ngày 27 tháng 2 năm 2026.

Bộ phim ''Resident Evil'' đầu tiên phát hành năm 2002, với sự tham gia của Milla Jovovich. Sau đó là năm phần tiếp theo và một phiên bản làm lại, *[[Welcome to Raccoon City]]* (2021). Các bộ phim nhận phần lớn đánh giá tiêu cực, nhưng đã thu về hơn 1,2 tỷ đô la, đưa *Resident Evil* trở thành loạt phim chuyển thể từ trò chơi điện tử có doanh thu cao thứ ba.

## Lịch sử

Quá trình phát triển trò chơi Resident Evil đầu tiên, được phát hành với tên "Biohazard" tại Nhật Bản, bắt đầu vào năm 1993 khi Fujiwara Tokuro của Capcom yêu cầu Mikami Shinji và các cộng sự khác tạo ra một trò chơi sử dụng các yếu tố từ trò chơi Sweet Home năm 1989 của Fujiwara trên hệ máy Family Computer (Famicom) tại Nhật Bản. Vào cuối năm 1994, khi các giám đốc tiếp thị chuẩn bị phát hành "Biohazard" tại Hoa Kỳ, họ nhận ra rằng việc giành được quyền sử dụng tên "Biohazard" sẽ rất khó khăn vì một trò chơi DOS đã được đăng ký dưới cái tên đó, ngoài ra còn có một ban nhạc hardcore punk ở New York cũng lấy tên là Bio Menace. Một cuộc thi đã được tổ chức giữa các nhân viên công ty để chọn một tên mới; cuộc thi này đã tìm ra "Resident Evil", tên mà trò chơi được phát hành ở phương Tây. *Resident Evil* ra mắt lần đầu trên PlayStation vào năm 1996 và sau đó được chuyển thể sang Sega Saturn.

Phần đầu tiên trong loạt này là trò chơi đầu tiên được mệnh danh là kinh dị sinh tồn, một thuật ngữ được đặt ra cho thể loại mới mà nó đã khởi xướng cũng như sự thành công về mặt phê bình và thương mại của nó dẫn đến việc sản xuất hai phần tiếp theo., *[[Resident Evil 2]]* năm 1998 và *[[Resident Evil 3: Nemesis]]* năm 1999, đều cho PlayStation. Bản port của *Resident Evil 2* phát hành cho Nintendo 64. Ngoài ra, cả ba phiên bản đều được phát hành cho Windows. Trò chơi chính tiếp theo trong loạt, *[[Resident Evil – Code: Veronica]]*, được phát triển cho Dreamcast và phát hành vào năm 2000, tiếp theo là các phiên bản chuyển thể của *Resident Evil 2* và *Resident Evil 3: Nemesis*. *Resident Evil – Code: Veronica* phát hành lại cho hệ máy Dreamcast tại Nhật Bản dưới dạng phiên bản cập nhật. *Code: Veronica Complete*, Phiên bản này bao gồm một số thay đổi nhỏ, chủ yếu xoay quanh các đoạn phim cắt cảnh trong cốt truyện. Phiên bản cập nhật này sau đó đã được chuyển sang PlayStation 2 và GameCube lấy tên *Code: Veronica X*.

Mặc dù trước đó đã có thông báo rằng phần tiếp theo trong loạt sẽ được phát hành cho PlayStation 2, nhưng điều này lại dẫn đến việc tạo ra một trò chơi không liên quan, *[[Devil May Cry]]*, Mikami quyết định phát hành loạt này độc quyền cho hệ máy GameCube. Ba trò chơi tiếp theo trong loạt là bản làm lại cùa ''Resident Evil'' và phần tiền truyện *[[Resident Evil Zero]]*, cả hai đều được phát hành vào năm 2002, cũng như *[[Resident Evil 4]]* (2005)—ban đầu, tất cả đều được phát hành độc quyền trên GameCube. *Resident Evil 4* sau đó phát hành cho Windows, PlayStation 2 và Wii.

Bộ ba trò chơi bắn súng ánh sáng tương thích với GunCon được gọi là loạt trò chơi "Gun Survivor" có lối chơi góc nhìn thứ nhất.Bản đầu tiên, *[[Resident Evil Survivor]]*, phát hành năm 2000 cho PlayStation và PC nhưng nhận được những đánh giá không mấy tích cực. Phần tiếp theo là *[[Resident Evil Survivor 2 – Code: Veronica]]* và *[[Resident Evil: Dead Aim]]*, nhận được đánh giá ổn hơn. *Dead Aim* là phần thứ tư của *Gun Survivor* ở Nhật Bản, với *Gun Survivor 3* trở thành *[[Dino Crisis]]* spin-off *[[Dino Stalker]]*. Tương tự như vậy, loạt *Chronicles* có lối chơi góc nhìn thứ nhất, mặc dù theo một lộ trình cố định. *[[Resident Evil: The Umbrella Chronicles]]* phát hành vào năm 2007 cho hệ máy Wii, với phần tiếp theo là *[[Resident Evil: The Darkside Chronicles]]* phát hành năm 2009 (cả hai phiên bản sau đó đều chuyển thể sang PlayStation 3 vào năm 2012).

*[[Resident Evil Outbreak]]* là một trò chơi trực tuyến dành cho PlayStation 2, phát hành năm 2003, mô tả một loạt các cốt truyện theo từng tập ở Thành phố Raccoon, lấy bối cảnh cùng thời kỳ với *Resident Evil 2* và *Resident Evil 3: Nemesis*. Đây là phần đầu tiên trong loạt và là trò chơi kinh dị sinh tồn đầu tiên có lối chơi hợp tác. Tiếp theo đó là phần tiếp theo, *[[Resident Evil Outbreak: File 2|Resident Evil Outbreak: File #2]]*. Raccoon City là một đô thị nằm ở dãy núi Arklay thuộc vùng Trung Tây Hoa Kỳ, nơi đã bị tàn phá bởi đại dịch virus T chết người và hậu quả là bị phá hủy bởi một cuộc tấn công tên lửa hạt nhân do chính phủ Hoa Kỳ phát động. Thành phố này đóng vai trò là một bước ngoặt quan trọng trong sự phát triển của loạt phim, là một trong những chất xúc tác chính dẫn đến sự sụp đổ của Umbrella và là điểm khởi đầu cho sự xuất hiện của một số nhân vật đáng chú ý nhất trong loạt.

*[[Resident Evil Gaiden]]* là một trò chơi phiêu lưu hành động dành cho Game Boy Color có hệ thống chiến đấu theo phong cách nhập vai. Đã có một số trò chơi di động có thể tải xuống dựa trên Resident Evil ở Nhật Bản. Một số trò chơi di động này đã phát hành ở Bắc Mỹ và Châu Âu thông qua T-Mobile. Tại cuộc họp báo của Sony trong E3 2009, họ đã thông báo *Resident Evil Portable* sẽ phát hành cho PlayStation Portable, được mô tả là một tựa hoàn toàn mới đang được phát triển với "cốt lõi của PSP Go" và "hoàn toàn khác đối với một trò chơi Resident Evil". Tuy nhiên, tính đến năm 2021, không có thông báo nào được đưa ra và trò chơi coi như đã bị hủy.

Năm 2009, *[[Resident Evil 5]]* phát hành cho PlayStation 3, Windows và Xbox 360, trở thành trò chơi bán chạy nhất của loạt này bất chấp những phản hồi trái chiều từ người hâm mộ. Capcom đã tiết lộ trò chơi bắn súng góc nhìn thứ ba *[[Resident Evil: Operation Raccoon City]]*, được phát triển bởi Slant Six Games cho PlayStation 3, Xbox 360 và Windows và phát hành tháng 3 năm 2012. Một trò chơi kinh dị sinh tồn cho Nintendo 3DS, *[[Resident Evil: Revelations]]*, phát hành vào tháng 2 năm 2012. Vào tháng 10 cùng năm, phần tiếp theo trong loạt chính, *[[Resident Evil 6]]* phát hành và nhận nhiều đánh giá trái chiều nhưng doanh số đặt hàng trước rất cao.

Năm 2013, nhà sản xuất Kawata Masachika cho biết loạt "Resident Evil" sẽ quay trở lại tập trung vào các yếu tố kinh dị và hồi hộp hơn là hành động, đồng thời nói thêm rằng "thể loại kinh dị sinh tồn sẽ không bao giờ đạt được cùng đẳng cấp về mặt tài chính với các trò chơi chính thống như bắn súng và các trò chơi phổ biến khác. Đồng thời, tôi nghĩ chúng ta cần có sự tự tin để đầu tư tiền vào những dự án này, và điều đó không có nghĩa là chúng ta không thể tập trung vào những gì cần làm với tư cách là một trò chơi kinh dị sinh tồn để đáp ứng nhu cầu của người hâm mộ." *[[Resident Evil: Revelations 2]]*, một trò chơi được chia thành nhiều tập lấy bối cảnh khoảng giữa *Resident Evil 5* và *Resident Evil 6*, phát hành tháng 3 năm 2015. Một loạt các trò chơi nhiều người chơi theo nhóm đã được phát triển, bắt đầu với *[[Umbrella Corps]]*, phát hành tháng 6 năm 2016 và nhận về những đánh giá thất bại. *[[Resident Evil: Resistance]]* phát hành tháng 4 năm 2020, tiếp theo là *Resident Evil Re:Verse.* Vào tháng 10 năm 2022, cả hai đều được cung cấp miễn phí cho những người đã mua *Resident Evil 3* và *Village*.

Được xây dựng trên công nghệ RE Engine mới phát triển, loạt này tiếp tục chuyển hướng trở lại với các yếu tố kinh dị. Tựa chính tiếp theo là *[[Resident Evil 7: Biohazard]]* phát hành cho Windows, PlayStation 4 và Xbox One vào tháng 1 năm 2017. Lấy bối cảnh trong một dinh thự đổ nát ở Louisiana, trò chơi sử dụng góc nhìn thứ nhất và quay trở lại nguồn gốc kinh dị sinh tồn của loạt. Góc nhìn người thứ nhất tiếp tục được sử dụng trong phần chính thứ tám *Resident Evil Village*. Phát hành vào tháng 5 năm 2021, trò chơi lấy bối cảnh tại một ngôi làng bí ẩn ở châu Âu, là phần tiếp theo trực tiếp của *Resident Evil 7: Biohazard* mặc dù nó kết hợp nhiều yếu tố hành động lấy cảm hứng từ *Resident Evil 4*. Trò chơi này cũng đánh dấu sự ra mắt của loạt này trên PlayStation 5 và Xbox Series X/S. Trò chơi thứ chín, *[[Resident Evil Requiem]]*, phát hành năm 2026.

Một thế hệ làm lại mới của các tựa trò chơi cũ bắt đầu vào năm 2019 với phiên bản làm lại của ''Resident Evil 2'', phát hành cho PlayStation 4, Windows và Xbox One. Phiên bản làm lại này đã bán chạy hơn bản gốc chỉ trong vòng một năm, bán được hơn năm triệu bản. Tiếp nối thành công của *Resident Evil 2* bản làm lại, Capcom đã tiết lộ bản làm lại của *Resident Evil 3: Nemesis* vào tháng 12 năm 2019, được biết đến với tên *[[Resident Evil 3 (trò chơi điện tử 2020)|Resident Evil 3]]*. Nó được phát hành vào tháng 4 năm 2020. Phiên bản làm lại của ''Resident Evil 4'' đã phát hành ngày 24 tháng 3 năm 2023 cho PlayStation 4, PlayStation 5, Xbox Series X/S và Windows. 

*Resident Evil: Survival Unit*, một trò chơi chiến lược dành cho thiết bị di động do Aniplex Inc. và JOYCITY Corporation phát hành cho các thiết bị iOS và Android vào tháng 11 năm 2025.
## Cốt truyện chung

Các trò chơi *Resident Evil* đời đầu tập trung vào Tập đoàn Umbrella, một công ty dược phẩm quốc tế bí mật phát triển các loại virus gây đột biến để phục vụ nghiên cứu "vũ khí sinh học" (BOW) của họ. Virus của công ty có thể biến con người thành những thây ma vô hồn, đồng thời biến đổi thực vật và động vật thành những quái vật kinh hoàng. Tập đoàn Umbrella sử dụng nguồn lực khổng lồ của mình để kiểm soát hiệu quả thành phố Raccoon, một thành phố hư cấu ở vùng Trung Tây Hoa Kỳ. Trong trò chơi điện tử gốc Resident Evil (1996), các thành viên của một lực lượng đặc nhiệm cảnh sát tinh nhuệ, Đội Chiến thuật và Cứu hộ Đặc biệt (Special Tactics and Rescue Service, viết tắt: STARS), bị dụ đến một dinh thự bỏ hoang ở ngoại ô thành phố Raccoon. Nhóm STARS hầu hết bị tiêu diệt bởi thây ma và các sinh vật biến đổi gen khác, chỉ còn lại một số ít người sống sót, gồm Chris Redfield, Jill Valentine, và Albert Wesker. Chris và Jill khám phá dinh thự đầy thây ma và phát hiện ra một cơ sở nghiên cứu bí mật dưới lòng đất của Umbrella. Wesker tiết lộ mình là điệp viên hai mang của Umbrella và phản bội đồng đội. Tuy nhiên, Wesker dường như bị Tyrant giết chết, một loại BOW đặc biệt, là kết quả nghiên cứu của Tập đoàn Umbrella.

Chris và Jill trốn thoát khỏi biệt thự, nhưng các quan chức thành phố Raccoon chế giễu lời khai của họ vì ảnh hưởng của Umbrella. Trong khi đó, một đợt bùng phát virus khác xảy ra tại một cơ sở nghiên cứu khác của Umbrella bên dưới thành phố Raccoon. Hầu hết cư dân thành phố bị nhiễm bệnh và biến thành thây ma. *[[Resident Evil 2]]* giới thiệu hai nhân vật chính mới, Leon S. Kennedy, một sĩ quan cảnh sát tân binh và Claire Redfield, em gái của Chris. Leon và Claire đến thành phố Raccoon giữa lúc hỗn loạn do dịch bệnh virus gây ra. Leon được Ada Wong, một điệp viên giả dạng đặc vụ FBI, hỗ trợ, trong khi Claire giải cứu Sherry Birkin, con gái của hai nhà nghiên cứu nổi tiếng của Umbrella. Cùng lúc đó, Jill trốn thoát khỏi thành phố trong *[[Resident Evil 3: Nemesis]]*. Một Tyrant mới, Nemesis, do Umbrella triển khai để tiêu diệt tất cả các thành viên STARS còn sống sót, không ngừng truy đuổi cô. Chính phủ Hoa Kỳ phá hủy thành phố Raccoon bằng một cuộc tấn công tên lửa hạt nhân để tiêu diệt sự bùng phát virus. Leon, Claire, Sherry, Ada và Jill trốn thoát khỏi thành phố trước khi nó bị xóa sổ. Claire tiếp tục tìm kiếm Chris, trong khi Leon được tuyển dụng làm việc cho Chính phủ Hoa Kỳ. *[[Resident Evil – Code: Veronica]]* theo chân Claire khi cô trốn thoát khỏi một trại tù ở Nam Đại Dương và sau đó đoàn tụ với Chris tại một cơ sở nghiên cứu của Umbrella ở Nam Cực, trong khi Wesker được tiết lộ là vẫn còn sống. *[[Resident Evil 4]]* lấy bối cảnh sáu năm sau sự kiện Raccoon City, tập trung vào Leon khi anh cố gắng giải cứu con gái của Tổng thống Mỹ khỏi một giáo phái ở Tây Ban Nha.

Một cuộc điều tra của chính phủ về Tập đoàn Umbrella tiết lộ sự liên quan của tập đoàn này đến thảm họa Raccoon City và dẫn đến việc giải thể công ty. Mặc dù Tập đoàn Umbrella đã sụp đổ, nghiên cứu và các sinh vật biến đổi gen (BOW) của họ vẫn tiếp tục lan rộng trên thị trường chợ đen, thúc đẩy sự gia tăng của chủ nghĩa khủng bố sinh học. Chris và Jill thành lập Liên minh Đánh giá An ninh Chống Khủng bố Sinh học (Bioterrorism Security Assessment Alliance, viết tắt: BSAA) để chống lại những mối đe dọa ngày càng gia tăng này trên phạm vi toàn cầu. Wesker tham gia vào việc phát triển các tác nhân virus và BOW mạnh mẽ mới. Trong *[[Resident Evil 5]]*, Wesker tìm cách giải phóng một loại virus gây đột biến cao sẽ lây nhiễm toàn bộ nhân loại. Chris và BSAA đối đầu và tiêu diệt Wesker ở Châu Phi trước khi hắn có thể hoàn thành nhiệm vụ của mình. *[[Resident Evil 6]]* mô tả lần đầu tiên Leon và Chris gặp nhau trong loạt trò chơi điện tử. Hai người làm nhiệm vụ riêng biệt để phân loại các vụ tấn công khủng bố sinh học ở Hoa Kỳ, Đông Âu và Trung Quốc. Họ được hỗ trợ bởi Sherry, con trai ngoài giá thú của Wesker là Jake Muller, Ada, nhiều thành viên của BSAA và chính phủ Hoa Kỳ.

*[[Resident Evil 7: Biohazard]]* và *[[Resident Evil Village]]* giới thiệu một nhân vật chính mới, Ethan Winters, người vô tình vướng vào một vụ khủng bố sinh học trong khi đang tìm kiếm người vợ mất tích. Anh gặp Chris và BSAA, những người giúp anh giải cứu vợ và đánh bại Eveline, một sinh vật biến đổi gen (BOW) mạnh mẽ. Ethan, Mia và con gái mới sinh của họ, Rosemary, được chuyển đến Đông Âu nhưng bị một giáo phái bắt cóc. Cuối cùng, Ethan hy sinh bản thân để phá hủy một quần thể nấm đang được bọn khủng bố sinh học sử dụng làm vũ khí và cứu gia đình mình.

## Lối chơi
Loạt *Resident Evil* có nhiều kiểu điều khiển chơi và cơ chế chơi trong suốt lịch sử của nó. Yếu tố giải đố là một phần nổi bật xuyên suốt loạt.

### Điều khiển xe tăng
Trò chơi đầu tiên đã giới thiệu một hệ thống điều khiển mà cộng đồng người chơi gọi là "điều khiển xe tăng" cho loạt này. Trong một trò chơi với điều khiển xe tăng, người chơi điều khiển chuyển động tương đối so với vị trí của nhân vật người chơi, chứ không phải tương đối so với camera ảo cố định mà người chơi đang quan sát khung cảnh hiện tại. Nhấn nút lên (ví dụ như trên D-pad, cần điều khiển hoặc phím di chuyển con trỏ) trên tay cầm chơi trò chơi sẽ di chuyển nhân vật theo hướng đang đối mặt, nhấn nút xuống sẽ lùi lại, và nhấn trái và phải sẽ xoay nhân vật. Điều này có thể gây cảm giác phản trực quan khi nhân vật đang đối mặt với camera, vì các điều khiển về cơ bản bị đảo ngược trong trạng thái này. Điều này khác với nhiều trò chơi 3D, trong đó nhân vật di chuyển theo hướng người chơi điều khiển từ góc nhìn của camera. Một số nhà phê bình cho rằng sơ đồ điều khiển được cố tình làm cho vụng về, nhằm tăng cường căng thẳng và làm trầm trọng thêm độ khó.

Trong khi ba phần đầu tiên của loạt này sử dụng sơ đồ điều khiển này, phần thứ ba, *Resident Evil 3: Nemesis*, đã có một số bổ sung hướng đến hành động. Những bổ sung này bao gồm lệnh xoay 180 độ và né tránh, theo *[[GameSpot]]*, "gợi ý về một hướng đi mới mà loạt sẽ theo đuổi." Các trò chơi sau này trong loạt, như *[[Resident Evil 4]]*, sẽ có camera góc nhìn thứ ba mượt mà hơn từ phía sau vai thay vì camera cố định cho mỗi phòng, trong khi *[[Resident Evil 7]]* và *[[Resident Evil Village]]* được chơi từ góc nhìn thứ nhất.

### Lối chơi góc nhìn thứ ba
*[[Resident Evil 4]]* đã giới thiệu góc nhìn camera cố định đến camera theo dõi, cơ chế và lối chơi thiên về hành động. Điều này được bổ sung bởi lượng đạn dồi dào và nhiều điều khiển hành động hơn. Một số nhà phê bình cho rằng sơ đồ điều khiển được đại tu này "khiến trò chơi bớt đáng sợ hơn". Hai trò chơi tiếp theo trong loạt tiếp tục tăng cường cơ chế hành động: *[[Resident Evil 5]]* có lối chơi hợp tác, trong khi *[[Resident Evil 6]]* cho phép người chơi di chuyển trong khi nhắm mục tiêu và bắn.

### Lối chơi góc nhìn thứ nhất và VR
*[[Resident Evil 7 Biohazard]]* là trò chơi Resident Evil chính đầu tiên sử dụng góc nhìn thứ nhất và sử dụng thực tế ảo. Nó thu hút sự so sánh với các trò chơi kinh dị sinh tồn hiện đại như *[[Outlast]]* và *[[P.T. (trò chơi điện tử)|PT]]*. Trò chơi chính thứ tám trong loạt, *[[Resident Evil Village]]*, cũng có góc nhìn người thứ nhất. Bản VR của *[[Resident Evil 4]]* đã được phát hành trên Oculus Quest 2 vào ngày 21 tháng 10 năm 2021.

## Sự tiếp nhận và di sản

### Hiệu suất thương mại

### Tác động văn hóa

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* 
* Undead Bootcamp - Resident Evil Apocalypse - (2007 - Documentary)