Ma thuật sư

**Ma thuật sư** (tiếng Anh: magician) hay **pháp sư, phù thủy** là danh từ chỉ chung cho những người học tập, rèn luyện và sử dụng ma thuật (magic) có nguồn gốc huyền bí, siêu nhiên tùy vào các nền văn hóa, tôn giáo hoặc thế giới quan của tác phẩm giả tưởng.

Ma thuật sư có lịch sử phong phú về thần thoại, truyền thuyết, tiểu thuyết và văn hóa dân gian và là những nhân vật phổ biến trong các tác phẩm giả tưởng, chẳng hạn như văn học giả tưởng và trò chơi nhập vai.

## Nguyên mẫu nhân vật
### Từ nguyên

Trong tiếng Anh, ma thuật sư được gọi bằng nhiều cái tên và thuật ngữ khác biệt giữa các thế giới giả tưởng. Magician, mage, wizard, sorcerer, witch, arcanist, thaumaturge,.. tùy thuộc vào ngữ cảnh và câu chuyện được đề cập.

Trong tiếng Việt, ma thuật (魔術) là từ Hán-Việt có nghĩa là những phép lạ huyền bí, còn ma thuật sư là những người thực hiện các phép lạ ấy. Trong tiếng Trung, ma thuật được viết là ma pháp (魔法) và người thực hiện chúng là những ma pháp sư (魔法術). Ngược lại, ma thuật sư (魔术师) tiếng Trung có nghĩa là "ảo thuật gia" trong tiếng Việt. Chuyện nhầm lẫn hai khái niệm thuộc hai ngôn ngữ này, chỉ vì chúng đồng âm, khá phổ biến trong cộng đồng dịch thuật.

Ngoài ma thuật, khái niệm yêu thuật (妖術) cũng được sử dụng với nghĩa tương đương. Tại một số tác phẩm giả tưởng, cả ba khái niệm ma thuật, yêu thuật và ma pháp đều tồn tại, khi đó yêu thuật là một dạng ma thuật của các chủng tộc yêu tinh.

### Phân loại
Ma thuật sư và pháp sư đều chỉ chung cho những người sử dụng ma thuật, những người thực hiện ma thuật để tìm kiếm kiến thức và nghiên cứu ma thuật thông qua các phương tiện siêu nhiên như sách vở, các sinh vật và dụng cụ ma thuật.Họ xem ma thuật như một môn học, đam mê khám phá quy luật vận hành của thế giới và trí tuệ thần bí. Họ thường được miêu tả là những ông bà lão râu tóc bạc phơ, gắn liền với các quyển ma đạo thư hoặc quyền trượng ma thuật. Bên cạnh đó, tồn tại những vị pháp sư có sức mạnh ma thuật to lớn bẩm sinh và thực hiện chúng một cách tự nhiên.

Phù thủy (witch) vốn là danh từ trung tính chỉ những người luyện tập thuật phù thủy (witchcarft) nhằm đạt được năng lực tiên tri, chữa bệnh, mê hoặc và gọi hồn, vân vân. Phù thủy, tương tự pháp sư, có thể là bẩm sinh hoặc trau dồi kiến thức và kỹ năng thành tài. Trong tiếng Anh, các phù thủy nam đôi khi được gọi là warlock. Thuật ngữ này vốn bắt nguồn từ wærloga ("kẻ bội ước và kẻ phản bội") trong tiếng Anh Cổ, phản ánh một quan niệm phổ biến thời Trung Cổ rằng, phù thủy là những kẻ phản bội giao ước thiêng liêng với Chúa để giao kèo với quỷ dữ.

### Trong trò chơi nhập vai
Các ma thuật sư trong game nhập vai thường sử dụng những cái tên mượn từ tiểu thuyết, thần thoại, truyền thuyết. Họ thường được mô tả và đặt tên để người chơi và người quản lý trò chơi có thể biết quy tắc nào được áp dụng. Gary Gygax và Dave Arneson đã giới thiệu Thuật sĩ (magic-user) trong *Dungeons & Dragons* ban đầu như một thuật ngữ chung để chỉ người thực hành phép thuật (để tránh chỉ đích danh đến Ma thuật sư hay Ma đạo sư, Ma pháp sư; điều này kéo dài đến phiên bản thứ hai của *Advanced Dungeons & Dragons*, nơi nó được thay thế bằng Thuật sĩ (sau này trở thành Ma pháp sư). Các quy tắc chính xác khác nhau tùy theo từng trò chơi. Ma pháp sư hoặc Thuật sĩ, với tư cách là một lớp nhân vật, được phân biệt bởi khả năng sử dụng một số loại ma thuật nhưng yếu trong chiến đấu; các lớp phụ được phân biệt bởi điểm mạnh trong một số lĩnh vực ma thuật và điểm yếu ở những lĩnh vực khác.

## Ngoại hình
Do hình ảnh truyền thống của họ là một ông già hoặc một bà già thông thái, các ma thuật sư có thể được miêu tả là già, tóc trắng và trong một số trường hợp có mái tóc, có râu đủ dài và uy nghiêm. để thỉnh thoảng lưu trữ những sinh vật rừng ẩn nấp. Mô tả này có trước thể loại giả tưởng hiện đại, bắt nguồn từ hình ảnh truyền thống của các ma thuật sư như Merlin.

Trong giả tưởng, một ma thuật sư có thể đội một chiếc mũ nhọn, áo choàng. Trong những câu chuyện hiện đại hơn, ma thuật sư có thể ăn mặc tương tự như ảo thuật gia trên sân khấu, đội mũ chóp và đeo đuôi, với áo choàng tùy chọn .

Một số chiếc mũ vàng có trang trí các chuỗi thiên văn đã được tìm thấy ở châu Âu. Các nhà khảo cổ và sử học suy đoán rằng chúng được các ma thuật sư cổ đại đeo. Những điểm tương đồng với hình dạng chiếc mũ của một ma thuật sư tưởng tượng có thể có nghĩa là nó cuối cùng cũng bắt nguồn từ họ.

Terry Pratchett mô tả áo choàng như một cách của ma thuật sư để chứng minh cho những người họ gặp rằng họ có khả năng thực hành ma thuật.

Trong bối cảnh chiến dịch Dragonlance của trò chơi nhập vai *Dungeons & Dragons*, các ma thuật sư thể hiện sự đồng nhất về mặt đạo đức của họ qua màu sắc áo choàng của họ.

### Sách ma thuật
Sách ma thuật (grimoire) thường là những quyển sách giáo khoa về ma thuật, bao gồm các hướng dẫn thực hành ma thuật, chế tạo  bùa chú, bói toán, cũng như một số cách triệu hồi hoặc cầu khẩn các thế lực siêu nhiên như là thiên sứ, tinh linh, ác quỷ.

### Dụng cụ ma thuật
Dụng cụ ma thuật của ma thuật sư thường là quả cầu pha lê, gắn liền với khả năng thấu thị, bói toán hoặc tiên tri.

Đũa phép và gậy phép từ lâu đã được sử dụng làm vật dụng cần thiết cho các ma thuật sư. Có thể bắt nguồn từ những dụng cụ giống như cây đũa phép được sử dụng trong các nghi lễ sinh sản, chẳng hạn như cây đũa phép apotropaic.

Trong *Enchanted Forest Chronicles* của Patricia Wrede mô tả *các ma thuật sư* sử dụng ma thuật dựa trên cây gậy của họ và thực hành một số loại ma thuật, bao gồm cả thuật phù thủy; trong tưởng tượng *về Nhiếp chính*, cô và Caroline Stevermer miêu tả các ma thuật sư giống hệt các ma pháp sư, mặc dù kém hơn về kỹ năng và quá thế giới của *Regency* cô và Caroline Stevermer miêu tả các ma thuật sư giống hệt các ma pháp sư, mặc dù kém hơn về kỹ năng và quá trình đào tạo.

## Tham khảo