HMS Splendid (P228)

**HMS ''Splendid'' (P228)** là một tàu ngầm lớp S (1931) thuộc Nhóm III, được Hải quân Hoàng gia Anh chế tạo trong Chương trình Chế tạo 1940 trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nhập biên chế năm 1942, con tàu đã thực hiện được tám chuyến tuần tra, chủ yếu tại vùng biển Địa Trung Hải, đánh chìm được tám tàu buôn với tổng tải trọng  và một tàu khu trục Ý 2.550 tấn. Nó là chiếc tàu ngầm Anh có thành tích cao nhất về tải trọng đánh chìm trong giai đoạn từ tháng 11, 1942 đến tháng 5, 1943. Trong chuyến tuần tra cuối cùng ngoài khơi Naples, *Splendid* bị tàu khu trục Đức ''ZG-3/Hermes'' thả mìn sâu tấn công, và bị hư hại nặng đến mức phải tự đánh đắm vào ngày 21 tháng 4, 1943.

## Thiết kế và chế tạo
### Thiết kế

Lớp tàu ngầm S Nhóm III được đặt hàng trong Chương trình Chế tạo 1940 như là một kiểu tàu ngầm nhỏ để tuần tra tại vùng biển bị giới hạn như Bắc Hải, Baltic và Địa Trung Hải. Chúng có kích thước lớn hơn và có nhiều cải tiến so với các nhóm trước. Chúng có trọng lượng choán nước  khi nổi và  khi lặn, lườn tàu có chiều dài chung , mạn tàu rộng  và mớn nước sâu . Con tàu có thể lặn sâu đến , và có một thủy thủ đoàn đầy đủ bao gồm 48 sĩ quan và thủy thủ.

Lớp S trang bị hai động cơ diesel công suất , mỗi chiếc vận hành một trục chân vịt. Khi lặn, mỗi trục được vận hành bởi một động cơ điện công suất . Khi di chuyển trên mặt nước nó đạt tốc độ tối đa  và  khi lặn dưới nước. Tầm xa hoạt động của Nhóm III là  ở tốc độ , và có thể lặn xa  ở tốc độ .

*Splendid* nằm trong số các tàu có bảy ống phóng ngư lôi , gồm sáu ống phía mũi và một phía đuôi bên ngoài, và mang theo tổng cộng 13 quả ngư lôi, hoặc 12 quả thủy lôi thay cho các quả ngư lôi bên trong tàu. Vũ khí trên boong tàu là một khẩu hải pháo  cùng một pháo phòng không Oerlikon 20 mm. Ngoài ra Nhóm III còn được trang bị sonar ASDIC Type 129AR hoặc 138 và một bộ radar cảnh báo sớm Type 291 hoặc 291W. 

### Chế tạo
*Splendid* được đặt hàng vào ngày 14 tháng 10, 1940 trong khuôn khổ Chương trình Chế tạo 1940, và được đặt lườn tại Xưởng tàu Chatham của Hải quân Hoàng gia vào ngày 7 tháng 3, 1941. Nó được hạ thủy vào ngày 19 tháng 1, 1942, và nhập biên chế cùng Hải quân Hoàng gia vào ngày 8 tháng 8, 1942, dưới quyền chỉ huy của Hạm trưởng, Đại úy Hải quân Ian McGeoch. Nó là chiếc tàu chiến thứ ba của Hải quân Hoàng gia Anh được đặt cái tên này.

## Lịch sử hoạt động
### 1942
#### Chuyến tuần tra thứ nhất
Sau khi thực hành huấn luyện tại các vùng biển Scotland, *Splendid* được điều sang phục vụ tại khu vực Địa Trung Hải. Nó rời cảng Holy Loch vào ngày 3 tháng 10, 1942 cho chuyến tuần tra đầu tiên trong chiến tranh, và đã hoạt động trong vịnh Biscay. Vào ngày 13 tháng 10, *Splendid* bắt gặp một tàu U-boat ở khoảng cách , nhiều khả năng là ''U-461'', một tàu ngầm tiếp liệu biệt danh "*Milchkuh*" (bò sữa) đang trên đường quay trở về căn cứ. Tuy nhiên khi *Splendid* lặn xuống và truy đuổi, nó mất dấu mục tiêu. *Splendid* kết thúc chuyến tuần tra khi đi đến Gibraltar vào ngày 16 tháng 10.
#### Chuyến tuần tra thứ hai
*Splendid* xuất phát từ Gibraltar vào ngày 31 tháng 10 cho chuyến tuần tra thứ hai, dự định sẽ hoạt động trong vùng biển Địa Trung Hải ngoài khơi Toulon ở miền Nam nước Pháp. Tuy nhiên chiếc tàu ngầm gặp trục trặc bánh lái ngang phía đuôi, nên phải kết thúc chuyến tuần tra ngay vào ngày hôm sau và quay trở về Gibraltar.

#### Chuyến tuần tra thứ ba
*Splendid* khởi hành từ Gibraltar vào ngày 7 tháng 11 cho chuyến tuần tra thứ ba, và hoạt động tại vùng biển ngoài khơi Toulon trước khi chuyển sang hoạt động trong biển Tyrrhenum ngoài khơi Naples. Vào ngày 16 tháng 11, nó phóng một loạt sáu quả ngư lôi tấn công một tàu ngầ, có thể là ''U-593'' ở vị trí khoảng  về phía Tây Nam La Spezia, nhưng không trúng đích. Cùng ngày hôm đó nó đánh chìm tàu schooner chống ngầm Ý *V 277 / San Paolo*  ở vị trí khoảng  về phía Tây Bắc Gorgona.  

Đến ngày 20 tháng 11, nó phóng sáu quả ngư lôi tấn công chiếc tàu ngầm Ý ''Aradam'', nhưng tất cả đều bị trượt, rồi sang ngày hôm sau đã sử dụng quả ngư lôi cuối cùng phía đuôi tấn công tàu khu trục Ý ''Velite'' (1.850 tấn), nhưng chỉ gây hư hại cho mục tiêu ở vị trí khoảng  về phía Tây Nam đảo Ischia. Trên đường quay trở về căn cứ vào ngày 23 tháng 11, nó dùng hải pháo đánh chìm chiếc tàu buôn Ý *Favorita* , vốn đã bị hư hại do không kích, ở vị trí  ngoài khơi mũi Carbonara, Sardegna. *Splendid* về đến Gibraltar vào ngày 28 tháng 11.

#### Chuyến tuần tra thứ tư
*Splendid* xuất phát từ Gibraltar vào ngày 8 tháng 12 cho chuyến tuần tra thứ tư, và hoạt động trong vùng biển giữa Tunisia và đảo Sicilia. Vào ngày 14 tháng 12, nó phóng bốn quả ngư lôi tấn công một đoàn tàu vận tải Ý ở vị trí về phía Tây Bắc vịnh Tunis, nhưng không thành công. Ba ngày sau đó, *Splendid* phát hiện một đoàn tàu, nên phóng sáu quả ngư lôi nhắm vào chiếc tàu vận tải Đức *Ankara*; tuy nhiên ngư lôi trượt khỏi *Ankara* và hai quả đã đánh trúng chiếc tàu khu trục Ý ''Aviere'' (1.850 tấn), khiến nó đắm trong vòng mười giây ở vị trí khoảng  về phía Đông Bắc Bizerte, Tunisia, và 220 thành viên thủy thủ đoàn đã tử trận. Đến ngày 20 tháng 12, *Splendid* bắn quả ngư lôi cuối cùng của nó nhắm vào chiếc tàu ngầm Ý ''Galatea'' ở vị trí ngoài khơi Cagliari, Sardegna, nhưng không trúng đích. *Splendid* kết thúc chuyến tuần tra khi đi đến Algiers vào ngày 25 tháng 12. 

### 1943
#### Chuyến tuần tra thứ năm

*Splendid* xuất phát từ Algiers vào ngày 5 tháng 1, 1943 cho chuyến tuần tra thứ năm, và hoạt động tại các vùng biển ngoài khơi Naples và Sardegna. Vào ngày 19 tháng 1, trong khuôn khổ Chiến dịch Converse, nó cho đổ bộ hai đặc vụ lên bờ biển phía Đông Sardegna cách Arbatax . Đến ngày 15 tháng 1, nó phóng ngư lôi tấn công chiếc tàu buôn Ý *Emma*, thoạt tiên chỉ gây hư hại cho mục tiêu, nhưng một quả ngư lôi phóng bồi thêm vào ngày hôm sau đã đánh chìm *Emma*  ở vị trí khoảng  về phía Tây Nam đảo Capri. Sau đó chỉ trong ngày 19 tháng 1, *Splendid* liên tiếp đánh chìm tàu quét mìn *Cleopatra*  bằng hải pháo về phía Đông Nam mũi Sferracavallo, Sardegna, gây hư hại cho chiếc tàu đánh cá vũ trang *Violette*  bằng hải pháo, và đánh chìm chiếc tàu buôn *Commercio*  bằng ngư lôi. *Splendid* quay trở về Algiers vào ngày 22 tháng 1.

#### Chuyến tuần tra thứ sáu
*Splendid* khởi hành từ Algiers vào ngày 13 tháng 2 cho chuyến tuần tra thứ sáu, và hoạt động trong biển Tyrrhenum về phía Bắc đảo Sicilia. Vào ngày 17 tháng 2, nó phát hiện một đoàn tàu vận tải, và đã đánh chìm chiếc tàu buôn Ý *XXI Aprile*  ở vị trí khoảng  về phía Bắc mũi San Vito, Sicilia. Đến ngày 24 tháng 2, nó phóng hết số ngư lôi còn lại tấn công hai mục tiêu, nhưng không đánh chìm được chiếc nào. *Splendid* kết thúc chuyến tuần tra tại Algiers vào ngày 28 tháng 2.

#### Chuyến tuần tra thứ bảy
Tiếp tục xuất phát từ Algiers vào ngày 11 tháng 3 cho chuyến tuần tra thứ bảy, *Splendid* quay trở lại hoạt động trong vùng biển Tyrrhenum ở phía Bắc Sicilia. Vào ngày 17 tháng 3, nó phóng ngư lôi đánh chìm chiếc tàu chở dầy Ý *Devoli*  ở vị trí khoảng  ngoài khơi mũi San Vito, Sicily, rồi chỉ bốn ngày sau đó lại phóng ngư lôi đánh chìm chiếc tàu chở dầy Ý *Giorgio*  ở vị trí khoảng  về phía Đông Bắc Cefalù, Sicily. *Splendid* kết thúc chuyến tuần tra và đi đến Malta vào ngày 28 tháng 3.

#### Chuyến tuần tra thứ tám – Bị mất
*Splendid* xuất phát từ Malta vào ngày 18 tháng 4 cho chuyến tuần tra thứ tám, cũng là chuyến cuối cùng, để hoạt động trong biển Tyrrhenum ngoài khơi Naples. Đến ngày 21 tháng 4, kính tiềm vọng của *Splendid* bị tàu khu trục Đức ''ZG-3/Hermes'' phát hiện, và sonar của *Hermes* cũng dò thấy tín hiệu của chiếc tàu ngầm. *Hermes*, nguyên là tàu khu trục ''Vasilefs Georgios'' của Hải quân Hoàng gia Hy Lạp bị Đức chiếm, là chiếc tàu chiến lớn nhất của Đức tại Địa Trung Hải vào lúc đó, ngoại trừ các tàu quét mìn phụ trợ. 

*Hermes* đã thả ba lượt mìn sâu với tổng cộng 41 quả tấn công chiếc tàu ngầm, và *Splendid* tìm cách ẩn nấp bằng cách lặn sâu cho đến . Tuy nhiên loạt 11 quả mìn sâu sau cùng kích nổ gần tàu đã làm rò rỉ lườn áp lực, buộc chiếc tàu ngầm phải trồi lên mặt nước. Hỏa lực hải pháo và súng máy sau đó đã gây hư hại nặng cho *Splendid*, đồng thời khiến 18 thủy thủ tử trận và hạm trưởng bị thương. *Splendid* buộc phải tự đánh đắm tại tọa độ  để tránh bị lọt vào tay đối phương, và những người sống sót bị bắt làm tù binh chiến tranh.

Hạm trưởng của *Splendid*, Đại úy Hải quân Ian McGeoch, cho dù bị mất một mắt trong cuộc đụng độ, đã hai lần tìm cách đào thoát khỏi trại tù binh Ý. Lần thứ hai đã thành công, khi ông lần lượt băng qua Thụy Sĩ, Pháp và Tây Ban Nha để quay trở về Anh. Ông tiếp tục phục vụ cùng Hải quân Hoàng gia và thăng lên đến hàm Phó đô đốc.

### Tóm tắt chiến công
*Splendid* đã đánh chìm được tám tàu buôn với tổng tải trọng  và một tàu khu trục Ý 2.550 tấn.

## Tham khảo
### Ghi chú

### Chú thích

### Thư mục

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Liên kết ngoài
* 
* IWM Interview with Ian McGeoch, who commanded HMS Splendid from 1942 to 1943