Dầu và Máu

***"Dầu và Máu"***  (tên đầy đủ: *"*'Dầu và Máu: Mohammed bin Salman và tham vọng tái thiết kinh tế Ả** **Rập"***, [[tiếng Anh]] (gốc): "***Blood and Oil: Mohammed Bin Salman's Ruthless Quest for Global Power"**') là một cuốn sách báo chí điều tra phi hư cấu của hai tác giả Bradley Hope và Justin Scheck, đều là phóng viên của tờ *[[The Wall Street Journal|Wall Street Journal]]*. Cuốn sách xuất bản lần đầu tiên vào tháng 9 năm 2020 bởi Hachette Books. Tập trung ghi chép lại *"quá trình vươn tới quyền lực"* của Mohammed bin Salman (MBS), Thái tử và hiện là Thủ tướng Ả Rập Xê Út, đồng thời phân tích *"những nỗ lực của ông trong việc hiện đại hóa vương quốc và củng cố ảnh hưởng quốc tế".*  

## Tác giả
Bradley Hope là phóng viên làm việc tại London, đồng tác giả cuốn sách *Billion Dollar Whale*. Ông là người đạt giải Pulitzer và giải Gerald Loeb. 

Justin Scheck là phóng viên tại New York, chuyên gia viết về hành vi vi phạm kinh tế cho tờ *Wall Street Journal* từ năm 2007 và theo dõi các sự kiện tại Ả Rập Xê Út từ năm 2016. Ông cũng đạt giải Pulitzer.  

## Nội dung
Cuốn sách nêu thông tin về Mohammed bin Salman qua hai khía cạnh chính: *"một nhà cải cách kinh tế táo bạo"* và *"một nhà lãnh đạo sử dụng các biện pháp cứng rắn để duy trì quyền lực"*. Các tác giả chủ yếu viết về kế hoạch Tầm nhìn 2030 (Vision 2030) của MBS, một lộ trình nhằm *"đa dạng hóa nền kinh tế Ả Rập Xê Út để thoát khỏi sự phụ thuộc vào dầu mỏ"*. MBS thúc đẩy việc niêm yết cổ phiếu ra công chúng (IPO) của tập đoàn dầu khí Saudi Aramco và sử dụng Quỹ Đầu tư Công (PIF) để đầu tư hàng tỷ đô la vào các công ty công nghệ như Uber và SoftBank. Cuốn sách ghi nhận *"các bước đi nhằm nới lỏng các quy định tôn giáo khắt khe"*, bao gồm việc cho phép phụ nữ lái xe, mở cửa lại rạp chiếu phim và *"hạn chế quyền lực của cảnh sát tôn giáo"*. Tác phẩm còn ghi về dự án NEOM, một *[[Thành phố thông minh|"thành phố thông minh"]]* trị giá 500 tỷ USD bên Biển Đỏ, được *"kỳ vọng trở thành trung tâm công nghệ và đổi mới toàn cầu"*. 

Song song với cải cách, cuốn sách còn điều tra các phương pháp mà MBS đã sử dụng để *"thâu tóm quyền lực và đối phó"* với những người bất đồng chính kiến. Năm 2017, hàng trăm hoàng tộc, bộ trưởng và doanh nhân đã bị giữ tại khách sạn Ritz-Carlton ở Riyadh cho đến khi họ đồng ý bàn giao tài sản và tiền mặt trị giá hàng chục tỷ USD cho Chính phủ. Cuốn sách phân tích các quyết định mang tính *"quyết liệt"* như can thiệp quân sự vào Yemen, phong tỏa ngoại giao đối với Qatar và giam giữ Thủ tướng Lebanon Saad Hariri. Chương cuối của cuốn sách tường thuật vụ sát hại nhà báo Jamal Khashoggi tại lãnh sự quán Ả Rập Xê Út ở Istanbul năm 2018. Trích dẫn các báo cáo tình báo và ghi âm cho thấy sự liên quan của đội ngũ an ninh với *Thái tử* trong vụ việc này. 

## Đánh giá
Tác phẩm nhận được đánh giá từ các nhà phê bình và xếp vào danh sách đề cử cho giải *Financial Times & McKinsey Business Book of the Year*.  Tờ *[[The New York Times]]* nhận xét cuốn sách được *"viết sinh động và cung cấp một chân dung sắc nét về nhân vật trung tâm thông qua quá trình đào sâu nghiên cứu"*. Tạp chí *[[:en:Kirkus_Reviews|Kirkus Reviews]]* gọi đây là một *"công trình nghiên cứu ấn tượng"* và mô tả chi tiết *"các kế hoạch kinh tế đầy tham vọng của vương quốc"*. Một số chuyên gia về Trung Đông đánh giá khả năng của các tác giả trong việc tiếp cận các nguồn tin *"độc quyền và hồ sơ tài chính bảo mật"* để giải mã *"các cơ chế quyền lực bên trong [[Nhà Saud|Hoàng gia]] [[Nhà Saud|Saudi]]"*. 

Một số nhận xét lưu ý rằng cuốn sách phơi bày *"một thực tế đáng quan ngại"* về sự kết hợp giữa các *"chiến thuật hiện đại hóa với các biện pháp trấn áp mạnh tay"*. Các nhà phân tích chỉ ra rằng mặc dù các cải cách của MBS nhận được *"nhiều lời khen ngợi"*, nhưng *"sự thiếu chắc chắn"* về tính bền vững và khả năng thực thi của các dự án như NEOM vẫn là *"một dấu hỏi lớn"*. Cuốn sách cũng *"nêu bật sự quan ngại của cộng đồng quốc tế"* đối với phong cách lãnh đạo đôi khi được coi là *"thiếu nhất quán và đầy rủi ro của Thái tử"*.   

## Tại Việt Nam
Ở Việt Nam, cuốn sách do Alpha Books phối hợp cùng NXB Thế giới phát hành vào tháng 6 năm 2024 dưới tiêu đề *"Dầu và Máu: Mohammed bin Salman và tham vọng tái thiết kinh tế Ả Rập"*. Bản dịch này được đánh giá là nguồn tài liệu giúp *"độc giả trong nước hiểu rõ hơn về địa chính trị Trung Đông và vai trò của Ả Rập Xê Út trong thị trường năng lượng toàn cầu".*  

## Tham khảo