HMS Clyde (N12)

**HMS ''Clyde'' (N12)** là một tàu ngầm hạm đội  được Hải quân Hoàng gia Anh chế tạo vào giữa thập niên 1930, và là một trong những tàu ngầm nhanh nhất vào lúc đó với tốc độ đi trên mặt nước lên đến . *Clyde* đã tham gia hoạt động trong Chiến tranh Thế giới thứ hai, lần lượt phục vụ tại các khu vực Địa Trung Hải, Tây Phi, Bắc Hải và Viễn Đông, thực hiện tổng cộng 34 chuyến tuần tra và sáu chuyến đi tiếp liệu cho Malta bị đối phương phong tỏa, đánh chìm năm tàu buôn và tàu chiến với tổng tải trọng . *Clyde* đã sống sót qua cuộc xung đột, được cho xuất biên chế vào tháng 7, 1945 và cuối cùng bị bán để tháo dỡ vào năm 1946.

## Thiết kế và chế tạo
### Thiết kế

Lớp tàu ngầm River là một kiểu tàu ngầm hạm đội cần có tốc độ đủ nhanh để có thể hoạt động cùng các đơn vị hạm tàu nổi trong thành phần hạm đội, nên đã đánh đổi khả năng lặn sâu nhằm giữ cho trọng lượng choán nước nhẹ hơn và tốc độ nhanh hơn. *Clyde* có trọng lượng choán nước  khi nổi và  khi lặn, lườn tàu dài , mạn tàu rộng  và mớn nước sâu . Thủy thủ đoàn đầy đủ bao gồm 61 sĩ quan và thủy thủ, Do được cấu trúc bằng đinh tán, con tàu chỉ có thể lặn sâu đến .

Lớp River trang bị hai động cơ diesel siêu tăng áp có tổng công suất , cùng hai động cơ điện công suất , cho phép chúng đạt tốc độ tối đa  khi nổi và  khi đi ngầm dưới nước. Lớp River có tầm xa hoạt động đến . Chúng trang bị sáu ống phóng ngư lôi  ở phía mũi tàu. Vũ khí trên boong tàu là một khẩu hải pháo QF Mk XII cùng hai súng máy. 

### Chế tạo
*Clyde* được đặt hàng vào ngày 20 tháng 12, 1932, và được đặt lườn tại xưởng tàu của hãng Vickers-Armstrongs ở Barrow-in-Furness 
vào ngày 15 tháng 5, 1933. Nó được hạ thủy vào ngày 15 tháng 3, 1934, và nhập biên chế cùng Hải quân Hoàng gia vào ngày 12 tháng 4, 1935. Nó là chiếc tàu chiến thứ bảy của Hải quân Hoàng gia Anh được đặt cái tên này, được đặt theo sông Clyde.

## Lịch sử hoạt động
### Trước chiến tranh
Sau khi nhập biên chế, *Clyde* được phái sang phục vụ tại khu vực Địa Trung Hải, đặt căn cứ tại Malta. Vào tháng 11, 1938, nó cùng các tàu ngầm chị em  và  cùng thuộc biên chế Chi hạm đội Tàu ngầm 1 tại Malta. 

### 1939
Khi Chiến tranh Thế giới thứ hai bắt đầu vào tháng 9, 1939, *Clyde* cùng với *Severn* được điều sang vùng biển Tây Phi, đặt căn cứ tại Freetown, Sierra Leone, để bảo vệ các đoàn tàu vận tải trong hành trình ngang qua Nam Đại Tây Dương và Ấn Độ Dương.

#### Các chuyến tuần tra từ thứ nhất đến thứ năm
Tại đây *Clyde* đã thực hiện hai chuyến tuần tra đầu tiên trong chiến tranh: tại khu vực vịnh Guinea từ ngày 8 tháng 9 đến ngày 2 tháng 10, và tại khu vực quần đảo Cabo Verde từ ngày 17 đến ngày 30 tháng 10.

Sau đó chiếc tàu ngầm tiếp tục thực hiện thêm ba chuyến tuần tra để hoạt động tại vùng biển phụ cận Freetown: từ ngày 8 tháng 11 đến ngày 13 tháng 11, từ ngày 20 tháng 11 đến ngày 2 tháng 12, và từ ngày 7 tháng 12 đến ngày 15 tháng 12.

*Clyde* cũng đã từng được huy động vào việc truy tìm ''Admiral Graf Spee'' đang hoạt động đánh phá tàu buôn tại Nam Đại Tây Dương, nhưng bị hủy bỏ sau khi chiếc tàu tuần dương Đức đã tự đánh đắm sau khi bị hư hại trong trận River Plate.

### 1940
Sau khi được đại tu và sửa chữa bánh lái ngang tại Portsmouth từ tháng 2 đến giữa tháng 3, 1940, *Clyde* được điều về vùng biển Nhà để hoạt động tuần tra tại Bắc Hải, đối phó với hoạt động của tàu ngầm U-boat Đức Quốc xã.

#### Chuyến tuần tra thứ sáu và thứ bảy
*Clyde* thực hiện chuyến tuần tra thứ sáu từ ngày 8 đến ngày 16 tháng 4, và đã hoạt động ngoài khơi bờ biển Tây Nam của Na Uy. 

Chuyến tuần tra ngắn tiếp theo được chiếc tàu ngầm thực hiện từ ngày 14 tháng 4 đến ngày 16 tháng 4 để hoạt động trong Bắc Hải về phía Tây Bắc bán đảo Jutland. 

#### Chuyến tuần tra thứ tám và thứ chín
*Clyde* xuất phát từ Rosyth vào ngày 27 tháng 4 cho chuyến tuần tra thứ tám, dự định sẽ hoạt động tiếp liệu cho lực lượng Na Uy, nhưng trục trặc động cơ buộc con tàu phải quay trở lại Rosyth vào ngày hôm sau. 

Nó lại khởi hành từ Dundee vào ngày 2 tháng 5 cho chuyến tuần tra thứ chín để hoạt động ngoài khơi bờ biển Na Uy. Tại đây vào ngày 13 tháng 5, nó đụng độ với chiếc tàu tuần dương phụ trợ Đức ''Widder''. Cả hai đã đấu pháo với nhau trong hơn một giờ mà không thể gây hư hại cho đối phương. Chiếc tàu ngầm kết thúc chuyến tuần tra tại cảng Dundee vào ngày 17 tháng 5. 
### 1945
Với tình trạng vật chất rất kém và thường xuyên gặp trục trặc, *Clyde* được cho là không còn phù hợp để hoạt động trên tuyến đầu. Nó rời Tricomalee vào ngày 5 tháng 6 và đi đến Mombasa, Kenya. Tại đây nó được cho xuất biên chế vào ngày 19 tháng 7, 1945, và bắt đầu được sử dụng như nguồn phụ tùng thay thế cho các tàu ngầm còn hoạt động.

Sau khi Đế quốc Nhật Bản chấp nhận đầu hàng vào ngày 15 tháng 8, giúp kết thúc cuộc xung đột, con tàu vẫn ở lại Mombasa cho đến ngày 30 tháng 7, 1946, khi nó bị bán cho hãng Joubert tại Durban, Nam Phi để tháo dỡ.

### Tóm tắt chiến công
*Clyde* đã đánh chìm được bốn tàu buôn với tổng tải trọng  và một tàu chiến phụ trợ tải trọng , đồng thời gây hư hại cho một thiết giáp hạm Đức.

## Tham khảo
### Ghi chú

### Chú thích

### Thư mục

* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Liên kết ngoài
* 
* 
*