Moritz xứ Sachsen

**Moritz xứ Sachsen** (21 tháng 3 năm 1521 – 9 tháng 7 năm 1553) là Công tước xứ Sachsen từ năm 1541 đến 1547, và sau là Tuyển hầu xứ Sachsen từ năm 1547 cho đến khi qua đời vào năm 1553. Ông là tuyển đế hầu đầu tiên của dòng Albertine, nhánh dưới của Nhà Wettin. Sau khi qua đời vào năm 1553, không có con trai thừa tự, Tuyển hầu xứ Sachsen đã được thừa kế bởi em trai út của ông là Công tước August.

Sau Hiệp ước Leipzig năm 1485, ông nội của Moritz là Công tước Albrecht được người anh trưởng là Ernst, Tuyển hầu xứ Sachsen chia cho Bá quốc Meissen và các quận xung quanh, và chính thức sáng lập ra dòng Albertine. Trong khi đó, nhánh trưởng là dòng Ernestine thì cai trị Tuyển hầu xứ Sachsen. Đến đời của ông, nhờ thao túng các liên minh và tranh chấp thông minh của mình, Moritz đã giành được Tuyển hầu xứ Sachsen từ tay của người anh họ đời thứ 3 là Johann Friedrich của dòng Ernestine vào năm 1547, kể từ đó, dòng Albertine của ông đã nắm quyền đứng đầu Triều đại Wettin và nắm 1/8 phiếu tuyển đế hầu để bầu ra Hoàng đế La Mã Thần thánh cho đến khi đế chế này xụp đổ vào năm 1806. Chính dòng Albertine của ông cũng sở hữu Vương quốc Sachsen và nâng triều đại Wettin lên hàng vương tộc ở châu Âu. Tuy không có ảnh hưởng quốc tế nhiều như dòng Ernestine, nhưng dòng Albertine cũng đã ảnh hưởng lâu dài trong Đế chế La Mã Thần Thánh và lịch sử Ba Lan.

Ông là cha của Anna, Vương phi xứ Oranje, vợ thứ 2 của Willem Trầm lặng, vì thế ông là ông ngoại của Maurits xứ Oranje, stadtholder của tất cả các tỉnh thuộc Cộng hòa Hà Lan—trừ Friesland. 

= Thiếu thời và tuổi trẻ =
Moritz là người con thứ tư nhưng là trưởng nam của Heinrich IV (tương lai là Công tước Sachsen), khi ấy còn theo Công giáo, và phu nhân là Katharina xứ Mecklenburg-Schwerin, một tín đồ Tin Lành. Cha ông là em trai của Geor, Công tước Sachsen.

Tháng 12 năm 1532, Maurice khi mới 11 tuổi được gửi đến sống tại lâu đài của cha đỡ đầu, Hồng y Albert xứ Brandenburg, Tổng Giám mục Magdeburg và Mainz. Trong hai năm, ông sống cuộc đời tương đối trầm mặc, cho đến khi Công tước George, bác ruột của ông, yêu cầu đưa Maurice trở về Sachsen. George trực tiếp đào tạo người kế vị tương lai và giáo dục ông theo Công giáo.

Năm 1536, thân phụ Maurice cải sang Tin Lành, và khi kế vị Công tước George năm 1539, ông chính thức đưa Sachsen theo Tin Lành. Từ đó, Henry và Catherine tự đảm nhiệm việc giáo dục con trai.

Năm 1539, Maurice khi ấy 18 tuổi đến sống tại Torgau với người anh họ lớn tuổi hơn là John Frederick I, Tuyển hầu xứ Sachsen—người mà ông vô cùng căm ghét. Mối quan hệ này nhanh chóng biến thành thù địch sâu sắc. Trái lại, với một người anh họ khác là Philip I, Bá tước xứ Hesse, gặp tại Dresden, Maurice đã xây dựng nên tình bằng hữu suốt đời.

Khi Maurice đến tuổi trưởng thành, phụ mẫu bắt đầu tìm hôn phối cho ông. Người được ưu ái nhất là Agnes, trưởng nữ của Philip. Tuy nhiên, kế hoạch hôn nhân suýt đổ vỡ do cuộc hôn nhân song trùng trái giáo luật của Bá tước Hesse. Dù không có sự đồng thuận của phụ mẫu, Maurice vẫn kiên quyết giữ lời đính ước với Agnes. Đám cưới—đặc biệt bị mẫu thân phản đối—được cử hành tại Marburg ngày 9 tháng 1 năm 1541. Thư từ đương thời cho thấy tình cảm sâu đậm giữa hai người.

Hai phu thê có hai người con:

* Anna (sinh tại Dresden, 23.12.1544 – mất tại Dresden, 18.12.1577), kết hôn ngày 24.8.1561 với William I xứ Orange-Nassau; hai người ly dị năm 1574.
* Albert (sinh tại Dresden, 28.11.1545 – mất tại Dresden, 12.4.1546), qua đời khi còn thơ ấu.

## Tham khảo

## Literature
*Georg Voigt, Moritz von Sachsen, Leipzig 1876.
*Erich Brandenburg, Moritz von Sachsen, Bd. I, Leipzig 1899.
*Günther, Wartenberg, Landesherrschaft und Reformation. Moritz von Sachsen und die albertinische Kirchenpolitik bis 1546. Weimar 1988.
*Karlheinz Blaschke, Moritz von Sachsen. Ein Reformationsfürst der zweiten Generation. Göttingen 1983.
*Johannes Herrmann, Moritz von Sachsen. Beucha 2003.
*Hans Baumgarten, Moritz von Sachsen, Berlin 1941.
* Hof und Hofkultur unter Moritz von Sachsen (1521–1553), hrsg. von André Thieme und Jochen Vötsch, unter Mitarbeit von Ingolf Gräßler im Auftrag des Vereins für sächsische Landesgeschichte, Beucha 2004.
*
* Hans-Joachim Böttcher, *Anna Prinzessin von Sachsen (1544-1577) - Eine Lebenstragödie*, Dresden 2013, .