open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bơi lội tại giải vô địch bơi lội thế giới 2015 - Bơi ngửa 100m nam

Phần thi **bơi ngửa 100m nam** trong hạng mục bơi của Giải vô địch bơi lội thế giới 2015 được tổ chức vào ngày 3 tháng 8 năm 2015 với vòng loại và bán kết, và vào ngày 4 tháng 8 năm 2015 với vòng chung kết.

## Kỉ lục
Trước cuộc thi, các kỉ lục thế giới và kỉ lục của giải được trình bày ở bảng dưới đây.

## Kết quả
### Vòng loại
Vòng loại bắt đầu lúc 09:49, ngày 3 tháng 8.

### Bán kết
Bán kết bắt đầu lúc 17:48 ngày 3 tháng 8.

#### Bán kết 1

#### Bán kết 2

### Chung kết

Chung kết bắt đầu lúc 18:36, ngày 4 tháng 8.

## Tham khảo
Trùng trục Trung Quốc

**Trùng trục Trung Quốc** hay **trùng trục Agemaki** (Danh pháp khoa học: ***Sinonovacula constricta***) là một loài trùng trục trong chi *[[Sinonovacula]]* thuộc họ Pharidae.

## Phân bố
Trùng trục phân bố ở vùng biển phía Tây Thái Bình Dương từ Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc đến Việt Nam. Ở Việt Nam, trùng trục phân bố tự nhiên ở các bãi triều cửa sông, rừng ngập mặn, các vịnh có nước ngọt chảy vào, nơi ít sóng gió có nền đáy cát bùn, bùn cát, bùn nhuyễn dọc theo các tỉnh ven biển từ Quảng Ninh, Hải Phòng, Thái Bình, Nam Định, Thanh Hóa, Nghệ An, Bình Thuận, Vung Tàu, Cà Mau.

Trùng trục là một đối tượng nuôi tại các bãi triều ở Trung Quốc từ 500 năm trước và chủ yếu được nuôi ở khu vực phía Đông Nam. Trong những năm gần đây, ngư dân từ tỉnh Sơn Đông quan tâm đến loài hai mảnh vỏ này và đã thiết lập các hình thức nuôi. Hiện nay có hơn 21.000 ha phục vụ cho nghề nuôi trùng trục ở Trung Quốc. Năm 1988, sản lượng trùng trục thu hoạch được hơn 140.000 tấn đến năm 2003 thu được 672.402 tấn.

## Đặc điểm
Trùng trục có cơ thể dẹp, hai bên và đối xứng. Phần đầu tiêu giảm, chân hình lưỡi rìu, khi di chuyển chân thò ra ngoài. Xoang màng áo phát triển. Vỏ gồm có 2 mảnh, chứa toàn bộ cơ thể. Chân có thể thò ra ngoài nhờ hoạt động phối hợp của duỗi cơ chân và áp suất của dịch trong chân, chân thụt vào nhờ hoạt động của cơ co chân.

Trùng trục Trung Quốc là loài có giá trị dinh dưỡng cao. Thành phần các chất chính trong phần thân mềm được xác định theo khối lượng khô gồm protein 60%, lipid 9,1%, glucid 25%, tro 10,8%, calci 1,1% và các loại amino acid không thay thế. Chúng có tốc độ tăng trưởng nhanh, thời gian nuôi ngắn 8 - 10 tháng. Tỷ lệ phần thịt cao đạt từ 50 - 70% khối lượng cơ thể. 
## Vòng đời

Sức sinh sản của trùng trục bố mẹ lớn, ấu trùng sinh trưởng và phát triển tốt trong điều kiện nhiệt độ từ 10 - 32oC và độ mặn từ 4 - 28‰. Vòng đời phát triển của trùng trục cũng giống như đa số các loài động vật thân mềm khác, vòng đời của chúng được chia thành hai giai đoạn sống rõ rệt: giai đoạn sống trôi nổi (giai đoạn ấu trùng phù du) và giai đoạn sống đáy (giai đoạn con giống và giai đoạn con trưởng thành). Giai đoạn ấu trùng được bắt đầu từ ấu trùng Trochophora (8 giờ 50 phút sau khi thụ tinh) đến tiền Spat, ở giai đoạn này ấu trùng sống trôi nổi, bơi lội tự do trong nước.
## Chú thích

## Tham khảo

* Rudo von Cosel (2010). "Sinonovacula constricta (Lamarck, 1818)". World Register of Marine Species. Truy cập ngày 17 tháng 10 năm 2011.
* "World aquaculture production of fish, crustaceans, molluscs, etc., by principal species in 2008" (PDF). Fisheries Global Information System. Food and Agriculture Organization. Truy cập ngày 25 tháng 11 năm 2010.
Trùng trục có khía

**Trùng trục có khía** hay còn gọi là **trùng trục** (Danh pháp khoa học: *Lanceolaria fruhstorferi*) là một động vật thân mềm hai mãnh vỏ trong họ Unionidae. Chúng là một loài động vật đặc hữu của Việt Nam.
## Đặc điểm
Trùng trục có cỡ trung bình, vỏ tương đối ngắn, rộng bản vuốt nhọn đột ngột. Vỏ dày vừa, vùng đỉnh vỏ thấp. Cạnh trước tròn đều, cạnh bụng thẳng hơi lõm ở khoảng giữa, cạnh lưng hơi cong xuống. Mặt ngoài vỏ nhẵn ở vùng đầu trước, ở đỉnh vỏ thấy các gờ dọc ngắn song song và các dãy nốt sần chữ chi. Phần đuôi vỏ có những khía dọc lớn song song chạy ra tới đầu mút. Vỏ màu nâu đen, xà cừ màu trắng, ánh ngũ sắc.

Kết cấu của thịt trùng trục chắc, màu của vỏ đều, gốc vỏ màu vàng, đường viền màu hồng ánh xanh, toàn bộ số giống có kích cỡ đều nhau, không ngậm tạp chất, không có mùi hôi, trùng trục khỏe có biểu hiện khi xếp trong sọt không bị mở miệng, nhưng khi tiếp xúc với nước biển hay mặt bùn, lập tức thò chân ra ngoài và di chuyển rất linh hoạt.
## Tập tính
Sống trong sông vùng núi, đáy mềm bùn, cát. Trùng trục thường sống ở vùng bùn lầy ven biển, đặc biệt là những nơi có sự phân tầng rõ rệt, tầng mặt là lớp bùn mỏng, mịn, dày khoảng 3–5&nbsp;cm, tầng giữa là lớp bùn pha cát, dày từ 20–30&nbsp;cm, tầng đáy là lớp cát mịn. Chọn những vùng thủy triều vừa và thấp, vì hàng ngày, khi thủy triều rút, sẽ để lộ bãi sình lầy trong vòng 3 đến 5 tiếng. Vùng vịnh và cửa sông là những nơi có rất nhiều bùn và bằng phẳng, rất thích hợp với sự sinh trưởng của trùng trục. Khu vực nuôi trùng trục phải lặng gió, sóng yếu, thủy triều lên xuống đều đặn với tốc độ dòng chảy ổn định.
## Trong ẩm thực
Trùng trục dùng để chế biến những món ăn ngon như: Canh trùng trục nấu chua, Nguyên liệu gồm trùng trục cả vỏ 1&nbsp;kg, Trùng trục mua về ngâm nước rồi rửa nhiều lần cho sạch bùn đất còn đang bám trên vỏ, khi đã rửa sạch, bỏ vào nồi rồi luộc lên. Cách luộc trùng trục giống như luộc ốc, đổ xâm xấp nước, thêm 2 quả cà chua, 1 quả sấu, gia vị, đậy vung và đun sôi. Khi trùng trục đã há hết miệng là đã chín, thêm hành mùi và mì chính. Gỡ lấy ruột trùng trục. Bóc phần ruột đen bỏ đi, xả qua với nước để loại bỏ hết những cát bẩn ở ruột. Ở một số địa phương nghề nuôi trùng trục phát triển mạnh mẽ, khiến nguồn cung cấp giống trong tỉnh không đáp ứng đủ nhu cầu nên phải nhập từ các địa phương khác.
## Tham khảo

* TRÙNG TRỤC CÓ KHÍA
* Kỹ thuật nuôi trùng trục
* Canh ngon giải nhiệt ngày hè
Homo georgicus

**Homo erectus georgicus**  là một chủng người với hóa thạch sọ và hàm được tìm thấy ở Dmanisi, Gruzia. Lần đầu tiên được đề xuất như một loài riêng biệt, Homo Georgicus được xếp thuộc chủng H.Erectus.Địa điểm hóa thạch đã được phát hiện vào năm 1991 bởi nhà khoa học người Gruzia, David Lordkipanidze. Năm hộp sọ đã được khai quật từ năm 1991 tới nay, trong đó có một hộp sọ "rất đầy đủ" vào năm 2005. Các cuộc khai quật tại Dmanisi đã khám phá thêm 73 công cụ đá để cắt và chặt và 34 mảnh xương từ những loài động vật không rõ nguồn gốc. Những hóa thạch này có tuổi thọ khoảng 1,8 triệu năm.

Sau lần đánh giá đầu tiên, một số nhà khoa học đã bị thuyết phục trong việc đặt tên cho chủng người tìm thấy ở Dmanisi như một loài mới, Homo georgicus, được thừa nhận như là một hậu duệ của chủng Homo habilis châu Phi và là tổ tiên của chủng Homo erectus châu Á. Cách phân loại này, tuy nhiên, không được đồng tình, và hóa thạch của chủng này thay vào đó đã được xếp làm một nhóm nhỏ của Homo Erectus.

Các bộ xương hóa thạch cho thấy yếu tố nguyên thủy trong hộp sọ và trên cơ thể của loài nhưng cột sống và chi dưới lại tương đối tiến bộ, thể hiện khả năng hoạt động tốt hơn so với tổ tiên.  Hiện nay ai cũng nghĩ đó không phải là một loài riêng biệt, nhưng lại đại diện cho giai đoạn chuyển đổi từ H. habilis thành H. erectus; có niên đại 1,8 mya. Các hóa thạch đã khai quật bao gồm một trong các hàm dưới lớn nhất của Pleistocene Homo(D2600), một trong những hàm dưới nhỏ nhất của Lower Pleistocene (D211), một người gần trưởng thành (D2735), và một mẫu vật không răng D3444 / D3900.

Hai trong số các hộp sọ - D2700, với dung tích não 600&nbsp;cm (37 cu in), và D4500 hay "sọ Dmanisi số 5", với dung tích não khoảng 546&nbsp;cm - đại diện cho hai hộp sọ Hominina nhỏ nhất và nguyên thủy nhất từ thế Pleistocene. Các biến thể trong những hộp sọ này được so sánh với các biến thể trong sọ của người hiện đại và của một nhóm tinh tinh thí nghiệm. Các nhà nghiên cứu thấy rằng, dù có xuất hiện, các biến thể trong  sọ Dmanisi không lớn hơn so với biến thể tìm thấy trong sọ người hiện đại và tinh tinh. Những phát hiện này cho thấy rằng hóa thạch được tìm thấy trước đây vốn được coi là của những loài khác nhau trên cơ sở của sự biến đổi hình thái lớn trong số đó - bao gồm cả Homo Rudolfensis, Homo gautengensis, H. ergaster, và thậm chí có khả năng cả H. habilis - có lẽ nên được tái phân loại vào cùng một dòng như Homo erectus.

## Chú thích

## Tham khảo
* 
*
Homo gautengensis

***Homo gautengensis*** là một chủng người Hominin được nhà nhân sinh học Darren Curnoe đề xuất năm 2010. Loài này gồm hóa thạch của Hominin Nam Phi là một loài Hominin đề xuất bởi nhà nhân loại học sinh học Darren Curnoe trong năm 2010. Các loài gồm trước đây từng được gán với chủng Homo habilis,Homo ergaster, hoặc trong một số trường hợp Australopithecus và được Curnoe tin là loài đầu tiên trong chi Homo.

Những phân tích được công bố vào tháng 5 năm 2010 về một hộp sọ được tìm thấy vài thập kỷ trước đó trong hang động Sterkfontein của Nam Phi ở Gauteng, gần Johannesburg đã xác định được loài,với cái tên Homo gautengensis đặt bởi nhà nhân chủng học, tiến sĩ Darren Curnoe của Trường Sinh học, Môi trường học và Trái đất học UNSW. Loài này đã được Lee Berger và các đồng nghiệp coi là một chủng loài không hợp lệ vì nó mâu thuẫn với cách giải thích của họ về Australopithecus sediba. Hóa thạch đầu tiên của loài được phát hiện vào những năm 1930 bởi Broom và Robinson, và hộp sọ hoàn chỉnh nhất (loài holotype Stw 53) đã được phục hồi vào năm 1977 và đã được cho là thuộc về loài Homo habilis. Các mẫu vật đã được bàn luận trong nhiều tài liệu tham khảo như một loài nhỏ thuộc A. africanus, nhưng hầu hết các phân tích coi nó thuộc về Homo, và một số đã cho rằng đó là một giống loài mới dựa trên mô tả của Curnoe.
## Chú thích

## Tham khảo
*
Ramesses VIII

**Usermare Akhenamun Ramesses VIII** (cũng còn được viết là **Ramses** và **Rameses**) hoặc **Ramesses Sethherkhepshef Meryamun** (Seth là sức mạnh của ngài, tình yêu của Amun') (từ 1.130-1.129 trước Công nguyên, hoặc chỉ đơn giản là 1130 TCN như Krauss và Warburton xác định niên đại cho vương triều của ông ), là vị pharaon thứ bảy của Vương triều thứ hai muơi thuộc thời kì Tân Vương Quốc của Ai Cập cổ đại, ông còn là một trong những người con trai còn sống cuối cùng của Ramesses III.

## Cai trị
Ramesses VIII là một trong những vị vua ít được biết đến nhất của vương triều này và các thông tin ngày nay về vương triều ngắn ngủi của ông cho thấy ông chỉ ngự trị trên ngai vàng trong một năm là nhiều nhất. Một số học giả cho rằng ông có một vương triều tối đa là hai năm. Thực tế là ông đã lên nắm quyền sau cái chết của Ramesses VII-một con trai của Ramesses VI-mà có thể dẫn đến một sự gián đoạn trong việc kế vị ngai vàng. Vương hiệu của Ramesses VIII, Usermaatre Akhenamun, có nghĩa là "Sự hùng cường là công lý của Re, sự hữu ích của Amun. " Những tượng đài dưới vương triều của ông rất hiếm và chủ yếu bao gồm một văn bia tại Medinet Habu, một sự đề cập đến một vị vua này trong một văn kiện - tấm bia Berlin 2081 của Hori tại Abydos -và một đồ trang sức bọ hung. Niên đại duy nhất được biết đến của ông là một tranh tường **năm 1, I Peret ngày 2** trong lăng mộ của Kyenebu ở Thebes. Theo Erik Hornung trong một cuốn sách năm 2006, thời điểm Ramesses VIII lên ngôi đã được Amin Amer xác định là vào khoảng thời gian 8 tháng giữa I Peret ngày 2 và I Akhet ngày 13.

Những dòng chữ trong ngôi mộ nói rằng họ mất 3,5 tháng từ năm 1, I Akhet ngày 13 của Ramesses VIII để bắt đầu làm việc và vẽ các cảnh trong phòng nguyện ở ngôi mộ Kyenebu cho đến năm một, I Peret ngày 2 để hoàn thành công việc. Vì không có sự thay đổi xảy ra trong khoảng thời gian này, cho nên thời điểm Ramesses VIII lên ngôi phải nằm ngoài khoảng thời gian này của văn bản này, "tức là. từ I Peret 3 tới I Akhet 12." 
## An táng
Ông là vị vua duy nhất của vương triều thứ hai muơi mà lăng mộ chưa được xác định rõ ràng trong Thung lũng của các vị vua, mặc dù một số học giả cho rằng những ngôi mộ của hoàng tử Mentuherkhepshef, KV19, con trai của Ramesses IX, ban đầu được bắt đầu cho Ramesses VIII nhưng lại được chứng minh là không phù hợp khi ông trở thành một vị vua.
## Chú thích

## Liên kết ngoài
*
Ốc gai trắng

**Ốc gai trắng** (Danh pháp khoa học: ***Chicoreus ramosus***) là một loài ốc biển trong họ Muricidae. 
## Đặc điểm
Chúng có vỏ lớn chắc, nhìn dạng ngoài như một cục xương có nhiều gai. Số tầng xoắn ốc 7. Miệng vỏ tròn, mép ngoài miệng dạng răng cưa, mép trong miệng láng mỏng, mương trước miệng sâu, dài, không thẳng, mương sau miệng không rõ ràng chỉ là một lõm đơn giản.

Ốc thường phân bố nhiều ở vùng biển nhiệt đới ấn Độ - Thái Bình Dương, ở Việt Nam thường gặp nhất là ven biển miền Trung và các đảo, nơi có các rạn đáy đá ngầm. Vỏ có hình thù kỳ lạ, là hàng mỹ nghệ được ưa thích.

## Chú thích

## Tham khảo

* Kilburn, R.N. & Rippey, E. (1982) Sea Shells of Southern Africa. Macmillan South Africa, Johannesburg, xi + 249 pp.
* Steyn, D.G & Lussi, M. (2005). Offshore Shells of Southern Africa: A pictorial guide to more than 750 Gastropods. Published by the authors. pp. i–vi, 1–289
* Houart R., Kilburn R.N. & Marais A.P. (2010) Muricidae. pp. 176–270, in: Marais A.P. & Seccombe A.D. (eds), Identification guide to the seashells of South Africa. Volume 1. Groenkloof: Centre for Molluscan Studies. 376 pp.
* [Linnaeus, C. (1758). Systema Naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Editio decima, reformata 10th revised edition, vol. 1: 824 pp. Laurentius Salvius: Holmiae. , available online at https://biodiversitylibrary.org/page/726886
page(s): 747]
* Branch, G. M. (2002). Two Oceans. 5th impression. David Philip, Cate Town & Johannesburg
Bẹ hồng

**Bẹ hồng** (Danh pháp khoa học: ***Aliger gigas***) là một loài ốc biển trong họ Strombidae. Chúng được ưa chuộng sưu tập vì có vỏ ốc đẹp với một số cá thể có màu hồng bóng nhạt.
## Đặc điểm
Bẹ hồng màu sắc lộng lẫy rất hiếm. Chúng sống riêng rẽ từng cá thể. Chúng có kích thước lớn nhất trong họ Mặt trăng, dài 180mm, vỏ dày và nặng. Mặt ngoài vỏ ốc màu xanh, có những sọc trắng chạy theo đường gân xoắn ốc, sọc trắng bị ngắt đoạn bởi những vân màu nâu đen. Miệng ốc có 3 u lồi ở 3 góc của tam giác đều, mặt trong có xà cừ ánh màu xanh. 
## Tập tính
Chúng thường sống riêng rẽ từng cá thể, nơi có rong bám. Hiện là loài ốc hiếm, nằm trong Sách Đỏ Việt Nam, có nguy cơ bị tuyệt chủng vì ngư dân khai thác và bắn mìn phá hủy các rặng san hô. Trên thế giới, ốc xà cừ có mặt phía đông Ấn Độ, Úc còn ở Việt Nam, ốc bẹ hồng tập trung ở vịnh Vân Phong (Vũng Rô, Hòn Tre, Khánh Hòa).
## Chú thích

## Tham khảo

* Coomans H.E. (1965). "Shells and shell objects from an Indian site on Magueyes Island, Puerto Rico". *[[Caribbean Journal of Science]]* **5**(1–2): 15–23. PDF.
* 
* 

## Liên kết ngoài
*  
*ARKive – images and movies of the queen conch ''(Strombus gigas)'' 
* Animal Diversity Web: ''Strombus gigas''
* 
* Microdocs : Life cycle of the conch 
* Bermuda Department of Conservation Services (includes Queen Conch Recovery Plan)
Ốc xà cừ xanh

**Ốc xà cừ xanh** (Danh pháp khoa học: *Turbo marmoratus*) là một loại ốc xà cừ trong họ Turbinidae.
## Đặc điểm
Là loài có kích thước lớn nhất trong họ Mặt trăng, dài 180&nbsp;mm, vỏ dày và nặng. Mặt ngoài màu xanh, có những sọc trắng chạy theo đường gân xoắn ốc, sọc trắng bị ngắt đoạn bởi những vân màu nâu đen. Miệng ốc có 3 u lồi ở 3 góc của tam giác đều, mặt trong có xà cừa ánh màu xanh.

Chúng sống ở dưới triều, đáy cứng, nơi có rong bám. Thường sống riêng rẽ từng cá thể. Chúng phân bố ở phía Đông Ấn Độ, Australia, phía Tây các đảo Fiji. Ở Việt Nam thì ở Khánh Hòa (vịnh Văn Phong, Vũng Rô, Hòn Tre).

## Tham khảo

* Oostingh, C.H., 1925. *Report on a collection of recent shells from Obi and Halmahera, Molluccas*. Mededeelingen van de Landbouwhoogeschool Wageningen, 29(1):1-362.
* Allan, J., 1950. *Australian Shells: with related animals living in the sea, in freshwater and on the land.* Georgian House, Melbourne. xix 470 pp..
* Drivas, J. & M. Jay (1988). *Coquillages de La Réunion et de l'île Maurice*
* Wilson, B., 1993. *Australian Marine Shells. Prosobranch Gastropods*. Odyssey Publishing, Kallaroo, WA
* Alf A. & Kreipl K. (2003). *A Conchological Iconography: The Family Turbinidae, Subfamily Turbininae, Genus Turbo*. Conchbooks, Hackenheim Germany.

## Liên kết ngoài
* Coastal Fisheries Program info
* Gastropodscom: ''Turbo (Lunatica) marmoratus''
Yoon Bo-ra

**Yoon Bo-ra**, thường được biết đến với nghệ danh **Bora**, là một nữ ca sĩ, diễn viên người Hàn Quốc, thành viên của nhóm nhạc nữ Hàn Quốc Sistar do công ty Starship Entertainment thành lập và quản lý.

## Tiểu sử
Bora sinh ngày 30 tháng 12 năm 1989 ở Seoul, Hàn Quốc. Cô theo học chuyên ngành âm nhạc tại trường Đại học Myongji, và tốt nghiệp vào tháng 2 năm 2015.

## Sự nghiệp

### Thành viên Sistar
Tháng 6 năm 2010, Bora ra mắt chính thức với tư cách là một thành viên Sistar trên KBS Music Bank với đĩa đơn đầu tay của họ, Push Push.

Đầu năm 2011, cô cùng thành viên Hyorin hình thành nhóm nhỏ SISTAR19 với single "Ma Boy".

### Solo
Ngày 17 Tháng 10 năm 2011, Bora tiết lộ sẽ tham gia chương trình truyền hình Invincible Youth. Tập đầu tiên của 'Invincible Youth 2' phát sóng vào ngày 11 tháng 11.

Vào ngày 03 tháng 10 năm 2012 Bora xuất hiện trong MV "Because I Like You" của Lee Seok Hun.

Ngày 21 tháng 10 năm 2012, live show âm nhạc Inkigayo tiết lộ rằng Bora sẽ tham gia một trong bốn nhóm sẽ thực hiện một bài hát mới cho âm nhạc SBS Gayo Daejun. Là một phần của Mystic White, Bora phát hành các bài hát từ thiện "Mermaid Princess" vào ngày 26 tháng 12 năm 2012. Các nhóm sẽ tiếp tục thực hiện các bài hát trong một off thực hiện trong cuối năm SBS Gayo Daejun show.

### Các ca khúc cho phim

## Truyền hình

### Điện ảnh

### Chương trình truyền hình thực tế

### Dẫn chương trình

### Các ca khúc góp mặt

## Tham khảo
Sistar19

**Sistar19** là gồm 2 thành viên của Sistar quản lý bởi Starship Entertainment.
SISTAR19 đã được tạo ra vào năm 2011, với giọng ca chính của rapper Bora và Hyolyn trưởng nhóm. Họ đã tổ chức biểu diễn đầu tiên của họ là SISTAR19 trên 05 Tháng năm 2011 trên M! Đếm ngược với single "Ma Boy", phát hành vào tháng đó, album mini đầu tiên của họ mang tên gone not around any longer được phát hành vào ngày 31 tháng 1, năm 2013.

Các đĩa đơn đầu tiên của tên cùng lên tới đỉnh Billboard Hàn Quốc K-Pop Hot 100 biểu đồ. Năm 2013, SISTAR19 đã được đề cử trong năm 2013 World Music Awards.

Ngày 16 tháng 1 năm 2023, ra mắt m/v NO MORE(MA BOY)  VÀ SAUCY

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trang chủ chính thức
Tridacna crocea

**Trai tai nghé** hay **sò tai nhé** (Danh pháp khoa học: ***Tridacna crocea***) là một động vật thân mềm hai mảnh vỏ trong họ Cardiidae. Chúng là một trong những loài có kích thước lớn trong họ này.
## Đặc điểm
Là một trong những loài trai lớn và nặng trong ngành thân mềm. Trên thế giới có con dài tới 1,35 m, nặng trên 260&nbsp;kg. Mẫu vật thu tại cơ sở đảo Sinh Tồn (quần đảo Trường Sa, dài 0,95 m, rộng 0,51 m, vết màng áo 24 X 26&nbsp;cm, vết cơ khép mở vỏ đường kính 10&nbsp;cm. Mặt trong trơn có màu trắng ngà. Mặt ngoài nổi 6 gờ lớn và có màu trắng hơi xám. Hình dạng cũng giống như Tai bò (Tridacna squwmosa nhưng trai Tai nghé có vảy ở mặt ngoài chỉ còn lại mất tích. 
## Tập tính
Là loài sống cố định ăn lọc, thức ăn là sinh vật phù du. Sống cố định, dùng chân tơ bám vào bờ đá hay các rạn san hô dưới triều. Mẫu thu được ở độ sâu 6 m.Chúng phân bố: Thái Bình Dương: phía Tây đảo Xumatơra và Philippin đến Micronêsia, Melannesia và Australia. Phía Tây các đảo Fiji và Marshall. Ở Việt Nam thì mới phát hiện được ở quần đảo Trường Sa (đảo Sinh Tồn).
## Chú thích

## Tham khảo

* Dautzenberg P. (1929). Contribution à l'étude de la faune de Madagascar: Mollusca marina testacea. Faune des colonies françaises, 3(4): 321-636, pls 4-7. Société d'Editions géographiques, maritimes et coloniales, Paris.
* Liu, J.Y. [Ruiyu] (ed.). (2008). Checklist of marine biota of China seas. China Science Press. 1267 pp.
* Mollusc Specialist Group (1996). "Tridacna crocea". IUCN Red List of Threatened Species. Version 2013.2. International Union for Conservation of Nature. Truy cập 2014-04-09.
* Bouchet, P.; Rosenberg, G.; ter Poorten, J. (2013). "Tridacna crocea Lamarck, 1819". World Register of Marine Species. Truy cập 2014-04-09.
* Huelsken, T., Keyse, J., Liggins, L., Penny, S., Treml, E.A., Riginos, C. (2013) A Novel Widespread Cryptic Species and Phylogeographic Patterns within Several Giant Clam Species (Cardiidae: Tridacna) from the Indo-Pacific Ocean. PLoS ONE, DOI: 10.1371/journal.pone.0080858.
* 
* Lamarck (J.-B. M.) de. (1819). Histoire naturelle des animaux sans vertèbres. Tome 6(1): vi + 343 pp. Paris: published by the author.
* Reeve, L. A. (1862). Monograph of the genus Tridacna. In: Conchologia Iconica, or, illustrations of the shells of molluscous animals, vol. 14, pl. 1-8 and unpaginated text. L. Reeve & Co., London.
* Poorten, J.J. ter, 2009. The Cardiidae of the Panglao Marine Biodiversity Project 2004 and the Panglao 2005 Deep-Sea Cruise with descriptions of four new species (Bivalvia). Vita Malacologica 8: 9-96
* Iredale, T. (1937). Mollusca. In: Whitley, G. P. (ed). Middleton and Elizabeth Reefs, South Pacific Ocean. Australian Zoologist. 8(4): 232-261, pls 15-17
Mauritia arabica

**Ốc sứ Ả rập** (Danh pháp khoa học: ***Mauritia arabica***; trước đây là *Cypraea arabica*) là một loài ốc biển trong họ Cypraeidae.
## Đặc điểm
Ốc có vỏ hình ống, dài 46&nbsp;mm. Kich cỡ: 24–105&nbsp;mm. Mặt lưng màu xám mang nhiều đốm tròn trắng bặc, có một đường trắng bạc từ đáy đến đỉnh vỏ. Hai bờ bụng màu vàng, có nhiều đốm màu đen. Mặt bụng tương đối phẳng, răng dày, mịn, lỗ mở hẹp. 
## Phân loài
* *Mauritia arabica arabica* (Linnaeus, 1758)
* *Mauritia arabica grayana* Schilder, 1930
* *Mauritia arabica immanis* Schilder & Schilder, 1938
* *Mauritia arabica merguina* Lorenz & Huber, 1993
## Tập tính
Sống trên các rạn san hô vùng triều, có khi xuống đến dươi triều. Chúng phân bổ ở Đông châu Phi, Polynesia, Thái Bình Dương. Việt Nam: Đà Nẵng (Cù Lao Chàm), Khánh Hòa (Vịnh Vân Phong - Bến Gỏi), Trường Sa, Vũng Tàu. Là loài qúy hiếm, có giá trị mỹ nghệ và sưu tập. 
## Chú thích

## Tham khảo
* 
* Poutiers, J. M. (1998). Gastropods in: FAO Species Identification Guide for Fishery Purposes: The living marine resources of the Western Central Pacific Volume 1. 
* Seaweeds, corals, bivalves and gastropods. Rome, FAO, 1998. page 491.
* Burgess, C.M. (1970). The Living Cowries. AS Barnes and Co, Ltd. Cranbury, New Jersey
Ốc giấm thon

**Ốc giấm thon** (Danh pháp khoa học: *Tonna perdix*) là một loài ốc biển trong họ Tonnidae. Chúng Sống ở biển nơi có nền đáy cát ở độ sâu hơn 5000 m. Thức ăn của ốc rất đa dạng từ động vật không xương sống đến cá bằng cách chích vào con mồi như acid sulfuric hoặc chất gây tê liệt do chúng tiết ra.

## Chú thích

## Tham khảo
* 
* Powell A. W. B., William Collins Publishers Ltd, Auckland 1979 ISBN 0-00-216906-1
* Dautzenberg, Ph. (1929). *Mollusques testacés marins de Madagascar*. Faune des Colonies Francaises, Tome III
* Drivas, J. & M. Jay (1988). *Coquillages de La Réunion et de l'île Maurice*
* Vos, C. (2007). A conchological Iconography (No. 13) - *The family Tonnidae.* 123 pp., 30 numb. plus 41 (1 col.) un-numb. text-figs, 33 maps., 63 col. pls, Conchbooks, Germany
* Spencer, H.; Marshall. B. (2009). *All Mollusca except Opisthobranchia*. In: Gordon, D. (Ed.) (2009). New Zealand Inventory of Biodiversity. Volume One: Kingdom Animalia. 584 pp
Điệp quạt

**Điệp quạt** hay **sò điệp quạt** (Danh pháp khoa học: ***Mimachlamys***) là một chi động vật thân mềm hai mảnh vỏ trong họ Pectinidae. Chúng phân bố ở Việt nam, điệp được phân bố tập trung ở khu vực biển Trung Bộ, đặc biệt nhiều nhất là vùng biển Bình Thuận và nhiều nơi khác trên thế giới
## Đặc điểm
Các loài trong chi này có vỏ dạng gần hình tròn, chiều dài và chiều cao xấp xỉ bằng nhau, trên dưới 100mm, vỏ trái hơi lõm sâu hơn vỏ phải, màu sắc vỏ rất đa dạng, vàng nâu, tím, đỏ nhạt. Mặt vỏ có khoảng 23 gờ phóng xạ lớn có 3 gờ phóng xạ nhỏ, các phiến sinh trưởng sắp xếp khít nhau thành dạng vảy. Ở vỏ phải, tai trước và sau chênh lệch rất lớn. Tai trước hình tam giác, trên có 4 gờ phóng xạ thô, phần dưới hình gợn sóng, lỗ tơ chân lớn mép có răng cưa.

Tai sau vỏ phải hình tam giác trên đó gờ phóng xạ mịn hơn. Mặt trong của vỏ màu vàng nâu. Vết cơ khép vỏ tròn nằm ở giữa vỏ lệch về phía sau phần lưng. Bản lề màu nâu sẫm nằm trong lòng bản lề hình tam giác. Kích thước thông thường là 50-60mm, cá thể lớn có kích thưứoc 70mm không nhiều. 
## Các loài
Chi này gồm các loài:
**[[Mimachlamys albolineata]]*
**[[Mimachlamys asperrima]]*
**[[Mimachlamys australis]]*
**[[Mimachlamys cloacata]]*
**[[Mimachlamys crassicostata]]*: 
**[[Mimachlamys gloriosa]]*
**[[Mimachlamys nobilis]]*: Sò điệp hay sò quạt
**[[Mimachlamys sanguinea]]*
**[[Mimachlamys senatoria]]*
**[[Mimachlamys townsendi]]*
**[[Mimachlamys varia]]*
## Chú thích

## Tham khảo
* 
* Lazo, D. (2007). Early Cretaceous bivalves of the Neuquén Basin, west-central Argentina: notes on taxonomy, palaeobiogeography and palaeoecology. Geological Journal, 42(2), pp.&nbsp;127–142.
Chelycypraea testudinaria

**Ốc heo** hay **ốc rùa** (Danh pháp khoa học: ***Chelycypraea testudinaria***) là loài ốc biển thuộc họ Cypraeidae, chúng là một loài ốc có bề ngoài bắt mắt.
## Đặc điểm
Vỏ hình trụ, dài 125&nbsp;mm, nặng, chắc. Mặt lưng màu nâu sẫm, gần bụng màu nâu nhạt có những ốm tròn màu nâu sẫm. Mặt bụng màu vàng, răng thô, ngắn, không lan ra hai bên bờ bụng. Sống trên cá rạn san hô vùng dưới triều.

Thường gặp trên các rạn san hô sống, xa cửa sông nước trong. Là loài ốc qúy hiếm đối với Việt Nam cũng như trên thế giới. Hình dáng và màu sắc đẹp, có giá trị mỹ nghệ và sưu tập. Sống tập trung ở Quảng Ngãi (đảo Lý Sơn), Khánh Hòa.
## Chú thích

## Tham khảo

* Drivas, J. & M. Jay (1988). Coquillages de La Réunion et de l'île Maurice 
* Verdcourt, B. (1954). The cowries of the East African Coast (Kenya, Tanganyika, Zanzibar and Pemba). Journal of the East Africa Natural History Society 22(4) 96: 129-144, 17 pls
* Gastropods
* Underwater 
* Clade
Pugilina morio

**Ốc đùi gà** (Danh pháp khoa học: ***Pugilina morio***) là một loài ốc biển trong họ Melongenidae. 
## Đặc điểm
Vỏ lớn, dày với miệng dài. Có một màu nâu, bên trong miệng có màu trắng đục. Ốc có đường xoắn ốc, trên mỗi tầng xoắn có các ụ nhô, càng về tầng thân các ụ nhô càng thô. Khi còn sống ốc có nhiều rong riêu như những sợi tóc bám vào để ngụy trang. Chúng sống ở vùng nước nông, đáy bùn cát và những bụi san hô dưới đá. Ốc đùi gà dùng làm trang trí, sưu tầm rất đẹp. Kích cỡ chúng từ 60–150&nbsp;mm.
## Chú thích

## Tham khảo
* 
* Bernard, P.A. (Ed.) (1984). *Coquillages du Gabon [Shells of Gabon].* Pierre A. Bernard: Libreville, Gabon. 140, 75 plates
* Rolán E., 2005. *Malacological Fauna From The Cape Verde Archipelago*. Part 1, Polyplacophora and Gastropoda
* Gofas, S.; Afonso, J.P.; Brandào, M. (Ed.). (S.a.). *Conchas e Moluscos de Angola = Coquillages et Mollusques d'Angola. [Shells and molluscs of Angola]*. Universidade Agostinho / Elf Aquitaine Angola: Angola. 140 pp
Pugilina

**Ốc đùi gà** (Danh pháp khoa học: *Pugilina*) là một chi ốc biển trong họ Melongenidae

## Các loài
Chi này gồm các loài sau:
* *[[Pugilina carnaria]]*
* *[[Pugilina cochlidium]]*
* *[[Pugilina colosseus]]*
* *[[Pugilina dirki]]* Nolf, 2007
* *[[Pugilina kawamurai]]*
* *[[Pugilina morio]]* (Linnaeus, 1758)
* *[[Pugilina crassicaudus]]*
* *[[Pugilina ternatanus]]*
* *[[Pugilina tuba]]*
## Tham khảo

* Gastropods.com images
Ốc đỏ

**Ốc đỏ** (Danh pháp khoa học: ***Melongena patula***) là một loài ốc biển trong họ Melongenidae. Chúng có màu đỏ thẩm.
## Đặc điểm
Kích cỡ của chúng từ 50-120mm. Ốc đỏ có đường xoắn ốc nhọn, vỏ dày và nặng. Trên mỗi tầng xoắn ốc gốc vai có các ụ nhô, càng về tầng thân các ụ nhô càng thô. Trên tầng thân có hai hàng mỗi hàng có những ụ nhô rất thô, nhô cao thẳng góc với vỏ. Trên lưng còn có những hàng sọc quay tròn màu vàng nhạt. Mặt trong miệng vỏ màu trắng. Mặt ngoài vỏ màu nâu đậm. Chiều cao khoảng 90mm, rộng 60mm. Ở Việt Nam chúng ít gặp, ở độ sâu 10 - 20 mét, đáy cứng đá sạn, rạn san hô. 
## Chú thích

## Tham khảo
* 
* C. Bayer Catalogue of the genera Melanogena and Semifusus
* WoRMS
* Gasteropods
* Discover Life
* Image of a live snail of this species
Ốc cối vàng chanh

**Ốc cối vàng chanh** (Danh pháp khoa học: ***Turbinella pyrum***) là một loài ốc biển trong họ Turbinellidae.

## Đặc điểm

Kích cỡ từ 60–130&nbsp;mm. Chúng có vỏ lớn, dày với miệng dài và rộng. Có một màu vàng chanh, bên trong miệng có màu vàng. Ốc có đường xoắn ốc. Khi còn sống ốc có nhiều rong riêu như những sợi tóc bám vào để ngụy trang. Chúng sống ở vùng nước nông, đáy bùn cát và những bụi san hô dưới đá. Ốc dùng làm trang trí, sưu tầm.

## Chú thích

## Tham khảo
* 
* 
* The Religious Use of *Turbinella pyrum* (Linnaeus), The Indian Chank, by Kenneth D. Rose, The Nautilus, 88(1):1-5, 1974.
* Bouchet, P. (2010). Turbinella pyrum. Truy cập through: World Register of Marine Species at http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=208609 on 2011-03-10
* Photo of a shell with periostracum and operculum: Turbinella pyrum &#91; シャンクガイ &#93;
* A dextral and a sinistral shell of the species: Sinistral Turbinella pyrum (Linné, 1767)
Ốc mặt trời

**Ốc mặt trời** (Danh pháp khoa học: *Architectonica maxima*) là một loài ốc biển trong họ Architectonicidae. Chúng là loài ốc lớn có vỏ cuộn tròn, mỏng và dễ vỡ. Ốc có thể thu mình hoàn toàn trong vỏ. Mắt to và vòi nằm ở phía đầu. Thức ăn ưa thích của chúng là các loài động vật chân bụng sống trôi nổi (Pteropoda). Sống ở độ sâu 10-100 mét nước, đáy cát. Kích cỡ chúng từ 19–82&nbsp;mm.
## Tham khảo
Fusinus nicobaricus

**Ốc mỏ chim Nicobar** (Danh pháp khoa học: *Fusinus nicobaricus*) là một loại ốc biển trong họ Fasciolariidae)
## Đặc điểm
Chúng là loại ốc có vỏ trung bình, thon dài, và đặc trưng bởi những dường xoắn ốc dài và có hình xi phông dài. Miệng dạng trứng, màu trắng, môi lớn có nhiều răng cưa. Bên ngoài vỏ có màu trắng với những đóm đen và có nhiều đường gân dọc theo những vòng xoắn. Sống ở vùng xa bờ, đáy cát. Vùng phân bổ ở Vũng Tàu, Khánh Hòa, Phan Thiết, Đảo Côn Sơn. Kích cỡ khoảng từ 75–200&nbsp;mm.
## Chú thích

## Tham khảo
* 
* Fusinus nicobaricus (Röding, 1798). Retrieved through: World Register of Marine Species on ngày 25 tháng 11 năm 2010.
* Gastropods.com: Fusinus (Fusinus) nicobaricus; accessed: ngày 25 tháng 11 năm 2010
Ốc ngòi bút

**Ốc ngòi bút** (Danh pháp khoa học: ***Tibia***) là một chi ốc trong họ Rostellariidae.

## Các loài
**[[Tibia bidigitata]]* 
*†*[[Tibia butaciana]]* 
**[[Tibia curta]]*  -Nam Ấn Độ
*†*[[Tibia dentata]]* 
**[[Tibia fusus]]*  - Philippines
*†*[[Tibia indica]]* 
**[[Tibia insulaechorab]]*   - Hồng Hải
*†*[[Tibia katoi]]* 
**[[Tibia melanocheilus]]*  - Philippines; Brunei
*†*[[Tibia verbeeki]]* 

; Đồng nghĩa:
**Tibia delicatula* Nevill, 1881 syn.  *[[Rostellariella delicatula]]* (G. Nevill, 1881)
**Tibia deliculata* syn.  *[[Rostellariella delicatula]]* (G. Nevill, 1881)
**Tibia indiarum* Röding, 1798 syn.  *[[Tibia fusus]]* (Linnaeus, 1758)
**Tibia laurenti* Duchamps, 1992 syn.  *[[Rimellopsis powisii]]* (Petit de la Saussaye, 1840)
**Tibia luteostoma* Angas, 1878 syn.  *[[Tibia insulaechorab]]* Röding, 1798
**Tibia martinii* Marrat, 1877 syn.  *[[Rostellariella martinii]]* (Marrat, 1877)
**Tibia powisii* (Petit de la Saussaye, 1840) syn.  *[[Rimellopsis powisii]]* (Petit de la Saussaye, 1840)
**Tibia serrata* (Perry, 1811) syn.  *[[Tibia curta]]* (G. B. Sowerby II, 1842)

## Gallery

Image:Strombidae - Tibia insulaechorab.jpg|*[[Tibia insulaechorab]]* 
Image:Tibia fusus 01.JPG|*[[Tibia fusus]]*
Image:Tibia insulaechorab curta 01.JPG|*[[Tibia curta]]*
Image:Tibia curta.jpg|*[[Tibia curta]]*


## Chú thích

## Tham khảo
Ốc sứ bản đồ

**Ốc sứ bản đồ** (Danh pháp khoa học: *Leporicypraea mappa*) là một loài ốc biển trong họ Cypraeidae, chúng là một loài ốc trơn bóng và đẹp.
## Đặc điểm
Vỏ có dạng hình trứng, chắc nặng. Mặt vỏ trơn láng màu nâu nhạt và xen vào đó có những phiến vân hình tròn màu trắng, lớn nhỏ không đều. Đặc điểm rõ nét của loài là mặt lưng vỏ lệch về bên phải có một phiến vân màu trắng kéo dài từ trước ra sau và phân nhánh hai bên. Chiều cao chúng từ 70 – 80&nbsp;mm.

Chúng phân bố ở vùng biển Ấn Độ - Thái Bình Dương. Ở Việt Nam phân bố nhiều ven biển miền Trung và quần đảo Phú Quốc, nơi có đáy cứng sỏi cát, đá, san hô, thường ở độ sâu 5 - 20 mét. Đây là một loài ốc đẹp.
## Phân loài
Loài này có các phân loài sau
* *Leporicypraea mappa admirabilis* Lorenz, 2002
* *Leporicypraea mappa aliwalensis* Lorenz, 2002
* *Leporicypraea mappa mappa* (Linnaeus, 1758)
* *Leporicypraea mappa rosea* (Gray, 1824)
* *Leporicypraea mappa panerythra* (Melvill, 1888)
* *Leporicypraea mappa viridis* (Kenyon, 1902)
* *Leporicypraea mappa geographica* (Schilder & Schilder, 1933)
## Tham khảo
Ốc sứ vân hổ

**Ốc sứ vân hổ** (Danh pháp khoa học: *Cypraea tigris*) là một loài ốc biển trong họ ốc Cypraeidae, chúng là loài có vân hình chấm và có nét giống như sọc của con hổ vì vậy danh pháp mới có thuật ngữ *tigris*.

## Đặc điểm
Vỏ chúng có dạng hình tròn trứng giống mõ nhà chùa, tháp vỏ vùi lấp trong tầng thân, da vỏ màu vàng trơn, bóng, trên đó có nhiều chấm vân tròn màu đen. Mép vỏ hẹp, dài, mép ngoài có 24 - 30 răng, mép trong có 22 - 26 răng. Cá thể lớn chiều dài đạt 100mm, chiều rộng 67mm,là loài có vỏ lớn nhất trong chi ốc sứ Cyprea ở Việt Nam.

Chúng phân bổ ở vùng biển nhiệt đới Ấn Độ Dương, Thái Bình Dương như ven biển Nam Nhật Bản, Biển Đông, Philippin, Inđônêxia, Ấn Độ. Ở Việt Nam phân bố khắp nơi, ở độ sâu từ tuyến hạ triều đến 2 - 3 mét, chất đáy đá sỏi, san hô. Tại Trường Sa cuối tháng 3 đầu tháng 4 cá thể mẹ có tuyến sinh dục thành thục. Vỏ đẹp,làm đồ mỹ nghệ. Sản lượng khai thác tương đối nhiều.
## Chú thích

## Tham khảo
* 
* Linnaeus, C. (1758). Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Tomus I. Editio decima, reformata. Holmiae. (Laurentii Salvii). p.&nbsp;211.
* Foin, T. C. (1972). "Ecological influence on the size of Cypraea tigris L., 1758, in the Pacific". Journal of Molluscan Studies 40 (3): 211.
* Kay E. A. 1961. On Cypraea tigris schilderiana Cate. The Veliger 4: 36–40
* Poutiers, J. M. (1998). "Gastropods". In Carpenter, K. E. FAO Species Identification Guide for Fishery Purposes: The living marine resources of the Western Central Pacific Volume 1. "Seaweeds, corals, bivalves and gastropods" (PDF). Rome: United Nations FAO. pp.&nbsp;494–495. ISBN 92-5-104051-6.
* Jashemski, W. M. F.; Meyer, Frederick Gustav (2002). The Natural History of Pompeii. Cambridge: Cambridge University Press. pp.&nbsp;306–07. ISBN 0-521-80054-4.
Homo antecessor

***Homo antecessor*** là một chủng người có niên đại từ 800.000 đến 1,2 triệu năm trước, đã được phát hiện bởi Eudald Carbonell, Juan Luis Arsuaga và JM Bermudez de Castro. H. antecessor là một trong những chủng người được biết đến sớm nhất ở châu Âu.

## Quan hệ
Nhiều nhà khảo cổ và nhân chủng học đã tranh luận việc H. antecessor có liên quan đến các loài Homo châu Âu khác như thế nào, với ý kiến cho rằng đó là một giai đoạn tiến hóa giữa *[[Homo ergaster|H. ergaster]]* và *[[Homo heidelbergensis|H. heidelbergensis]]*, mặc dù Richard Klein cho rằng đó là một loài riêng biệt đã tiến hóa từ *H. ergaster*.

Một số nhà khoa học cho rằng *H. antecessor* là loài tương tự như *H. heidelbergensis*, chủng người sống ở châu Âu từ 250.000 đến 600.000 năm trước trong thế Pleistocene.

## Khai quật
Hóa thạch được bảo quản tốt nhất là hàm trên thuộc về một cá thể mười năm tuổi được tìm thấy ở Tây Ban Nha. Dựa trên các phép đo cổ từ trường, nó được cho là già hơn từ 780-857 ka. Năm 1994 và 1995, 80 mẫu hóa thạch của sáu cá nhân có thể thuộc về loài này được tìm thấy ở Atapuerca, Tây Ban Nha. Tại điểm khai đã khai thác rất nhiều mẫu với vết cắt ở những chỗ mà thịt đã bị lột khỏi xương, chỉ ra rằng *H. antecessor* có thể đã thực hiện hành vi ăn thịt đồng loại. 

Những dấu chân được coi là của *H. antecessor* có niên đại hơn 800.000 năm trước đã được tìm thấy tại Happisburgh trên bờ biển Norfolk, Anh.

## Sinh lý học
*H. antecessor* có chiều cao khoảng từ 1,6 đến 1,8 m (5 ½-6 feet), và đàn ông nặng tầm 90&nbsp;kg (200 pound). Kích thước bộ não của họ khoảng 1.000-1.150&nbsp;cm³, nhỏ hơn so với kích thước trung bình 1.350&nbsp;cm³ của người hiện đại. Do khan hiếm hóa thạch nên rất ít chi tiết có thể biết được về sinh lý học của *H. antecessor*, tuy vậy họ có vẻ khỏe khoắn hơn *H. heidelbergensis*.

Theo Juan Luis Arsuaga, một trong những đồng giám đốc khai quật ở Burgos, *H. antecessor* rất có thể thuận tay phải, một đặc điểm làm cho loài này khác với các loài người khác. Giả thuyết này được dựa trên các kỹ thuật chụp cắt lớp. Arsuaga cũng tuyên bố rằng tần số nghe được của *H. antecessor* tương tự như *[[Homo sapiens|H. sapiens]]*, điều khiến cho ông nghi ngờ rằng *H. antecessor* đã sử dụng một loại ngôn ngữ biểu tượng và có khả năng lý luận. Đội Arsuaga hiện đang nghiên cứu sơ đồ DNA của *H. antecessor*.

Dựa trên mô hình mọc răng, các nhà nghiên cứu cho rằng *H. antecessor* có các giai đoạn phát triển tương tự như *H. sapiens*, mặc dù có lẽ với tốc độ nhanh hơn. Các chi tiết nổi bật khác được mô tả về loài này là một cụm thùy chẩm lồi ra, trán thấp, và cằm thiếu độ khỏe. Vài chi tiết nêu trên gần như không thể phân biệt với hóa thạch thuộc về cậu bé Turkana 1,5 triệu năm tuổi, thuộc chủng *[[Homo ergaster|H. ergaster]]*.

## Thư viện ảnh

## Tham khảo
Pleuroploca trapezium

**Ốc tra-pe** (Danh pháp khoa học: *Pleuroploca trapezium*) là một loài ốc biển trong họ Fasciolariidae. 
## Đặc điểm
Kích cỡ chúng từ 85–250&nbsp;mm Vỏ ốc tra-pe là một loại vỏ có đường xoắn cao và có hình dạng xi phông dáng chú ý. Nó là một loại vỏ được tìm thất mới nhất so với các loại vỏ thông thường khác. Ốc tra-pe dùng để cắt trang trí và sưu tầm Sống ở vùng nước nông, đáy đá. 
## Phân loài
* *Pleuroploca trapezium audouini* (Jonas, 1846)
* *Pleuroploca trapezium* f. *intermedia* (Kobelt, 1875)
* *Pleuroploca trapezium* f. *paeteli* (Strebel, 1911)
## Chú thích

## Tham khảo
* 
* Dautzenberg, Ph. (1929). *Mollusques testaces marins de Madagascar*. Faune des Colonies Francaises, Tome III
* Richmond, M. (Ed.) (1997). *A guide to the seashores of Eastern Africa and the Western Indian Ocean islands*. Sida/Department for Research Cooperation, SAREC: Stockholm, Sweden. ISBN 91-630-4594-X. 448 pp.
Smendes

**Hedjkheperre Setepenre Smendes** là vị vua sáng lập Vương triều thứ 21 của Ai Cập và đã lên ngôi sau khi an táng vua Ramesses XI ở Hạ Ai Cập - vùng lãnh thổ mà ông kiểm soát. Tên gọi ban đầu của ông khi sinh ra là **Nesbanebdjed**  có nghĩa "Ngài thuộc chòm sao Bạch Dương, Chúa tể của Mendes"  nhưng đã được dịch sang tiếng Hy Lạp là Smendes bởi các tác giả cổ đại sau này như Josephus và Sextus Africanus. Trong khi nguồn gốc chính xác của Smendes vẫn là một bí ẩn, ông được cho là đã được một thống đốc đầy quyền lực ở Hạ Ai Cập trong kỷ nguyên phục hưng của Ramesses XI và trung tâm quyền lực của ông đặt tại Tanis.
## Gia đình
Nesibanebdjedet (Smendes) có thể là một người con của công nương tên là Hrere. Hrere là một chính cung của Amun-Re và nhiều khả năng là vợ một vị đại tư tế của Amun. Nếu Hrere là mẹ của Nesibanebdjedet, thì ông là một người anh em của Nodjmet và là anh vợ của các Đại tư tế Herihor và Piankh.

Nesibanebdjedet (Smendes) đã cưới Tentamun B, rất có thể bà là con gái của Ramesses IX. Họ có thể là cha mẹ của vị vua kế vị Amenemnisu.
## Cai trị
Thẩm quyền trên danh nghĩa của Smendes ở vùng Thượng Ai Cập đã được chứng thực bởi một tấm bia duy nhất được tìm thấy trong một mỏ đá tại Ed-Dibabiya, đối diện Gebelein bên bờ phải của sông Nile cũng như một dòng chữ vẽ trên tường nằm riêng biệt trên một bức tường bao quanh đền thờ của Monthu tại Karnak có niên đại từ thời cai trị của Thutmose III. Tấm bia tại mỏ đá đã mô tả cách Smendes "trong khi đang ngự trị tại Memphis, nghe nói về mối nguy hiểm bởi lũ lụt đối với ngôi đền của Luxor, đã ra lệnh sửa chữa, và nhận được tin về sự thành công của nhiệm vụ. " Smendes được Manetho ấn định một vương triều kéo dài 26 năm và là chồng của Tentamun. Con số này được hỗ trợ bởi niên đại năm 25 trên *Tấm bia đá Lưu đày* thuật lại rằng Đại Tư Tế Menkheperre đã đàn áp một cuộc khởi nghĩa ở Thebes vào năm 25 của một vị vua -người chỉ có thể là Smendes- bởi vì không có bằng chứng nào cho thấy rằng vị Đại Tư Tế đã tính năm cai trị của ông ta, ngay cả khi họ đã lấy tước hiệu hoàng gia như Pinedjem I đã làm. Menkheperre sau đó đã lưu đày các lãnh tụ của cuộc khởi nghĩa đến những ốc đảo sa mạc ở phía Tây. Những người này được ân xá vài năm sau đó dưới vương triều của vị vua kế vị Smendes, Amenemnisu.

Smendes đã cai trị một Ai Cập bị chia cắt và chỉ có thể kiểm soát được vùng Hạ Ai Cập suốt vương triều của ông trong khi miền Trung và Thượng Ai Cập hoàn toàn nằm dưới quyền bá chủ của các Đại Tư Tế Amun như Pinedjem I, Masaharta, và Menkheperre. Vương hiệu của ông là *Hedjkheperre Setepenre / Setepenamun*-có nghĩa là "Sáng ngời là sự hiện diện của Rê, Sự lựa chọn của Rê / Amun"  -vốn rất phổ biến dưới vương triều thứ 22 và vương triều thứ 23 sau này. Tất cả năm vị vua: Shoshenq I, Shoshenq IV, Takelot I, II và Harsiese Takelot A đều chấp nhận vương hiệu này. Khi mà Smendes qua đời vào năm 1051 TCN, ông đã được kế vị bởi Neferkare Amenemnisu, vị vua có thể là con trai của ông.

## Chú thích

## Đọc thêm
*Nicolas Grimal, *A History of Ancient Egypt,* Blackwell Books (1992)
Trai lưỡi búa

**Trai lưỡi búa** hay **trai cánh đen** (Danh pháp khoa học: ***Pteria penguin***) là một loài trai biển trong họ Pteriidae. Vỏ của chúng có hình lưỡi búa màu đen tuyền.
## Đặc điểm
Trai cánh đen có kích thước trưởng thành khá lớn, chiều cao vỏ đạt 25 – 30&nbsp;cm, nặng 1.500 - 2.000 g/con. Tơ chân rất lớn bám chắc vào các vật rắn trong nước biển. Chúng phân bố ở nhiều thủy vực ven biển trong nước, từ Hạ Long đến Thanh Hóa, Nghệ An, nơi có độ mặn khá cao 29 - 30%o, ở độ sâu 5 – 10 m, tương đối xa bờ, ít thấy phân bố ở vùng gần bờ. Ở Việt Nam hiện nay, số lượng trai cánh đen ngoài tự nhiên không còn nhiều và được đưa vào danh mục các loài cần được bảo vệ.

## Hình ảnh

File:Pteria penguin 01 by Line1.JPG |Intetrior valve with pearls
File:Naturalis Biodiversity Center - RMNH.MOL.318322 - Pteria penguin (Röding, 1798) - Pteriidae - Mollusc shell.jpeg|mẫu vật bảo tàng
File:Pteria penguin Maldives.JPG|Two specimens live


## Chú thích

## Tham khảo
* 
*
Phố Do Thái tại Třebíč

**Phố Do Thái tại Třebíč** nằm ở thị trấn Třebíč, Morava, Cộng hòa Séc. Đây là một trong những khu Ghetto bảo tồn của người Do Thái tốt nhất châu Âu. Chính vì vậy, nó cùng với Vương cung thánh đường Thánh Procopius tại Třebíč đã được UNESCO công nhận là Di sản thế giới vào năm 2003. Đây cũng chính là tàn tích đặc biệt về một công trình kỷ niệm Do Thái ngoài Israel duy nhất có được danh hiệu này.

Khu vực này nằm trên bờ phía bắc của sông Jihlava, được bao quanh là đá và dòng sông. Khu phố bao gồm 123 ngôi nhà, hai Hội đường Do Thái giáo và một nghĩa trang Do Thái không nằm trong khu vực thị trấn.

Tất cả các cư dân Do Thái chính gốc (năm 1890 có gần 1.500 người Do Thái, nhưng trong thập niên 1930 chỉ có 300 trong số đó là còn theo Do Thái giáo)  đã bị trục xuất và bị sát hại trong các trại tập trung của Đức Quốc Xã trong Thế Chiến II. Chỉ có 10 người trong số họ đã trở về sau chiến tranh. Do đó, nhiều tòa nhà của thị trấn (ví dụ như tòa thị chính, văn phòng thầy đạo, bệnh viện, hoặc trường học) sau đó đã không còn phục vụ cho mục đích ban đầu nữa và những ngôi nhà hiện nay đang thuộc sở hữu của những người không theo Do Thái giáo.

## Hình ảnh

File:New (Rear) synagogue in Zámostí, Třebíč, Třebíč District.jpg
File:Interior of Jewish Synagogue (2) in Třebíč, Třebíč District.jpg|Bên trong một Hội đường Do Thái giáo tại Třebíč
File:Jewish Cemetery, Třebíč, Czech Republic.JPG|Nghĩa trang Do Thái, Třebíč
File:Blahoslavova street, photo taken from Subakova cross in Třebíč, Třebíč District.jpg|Các con đường trong Phố Do Thái

## Tham khảo
Ranularia pyrum

**Ốc mỏ két đỏ** (Danh pháp khoa học: *Ranularia pyrum*) là một loài ốc biển trong họ Ranellidae. Ốc Mỏ két đỏ rất đẹp nó dùng để trang trí, làm cảnh sưu tầm,…Sống trên các rạn san hô vùng nước nông. Kích cỡ chúng từ 60–130&nbsp;mm. Chúng phân bố ở vùng biển đỏ và vùng biển Ấn Độ Dương.

## Chú thích

## Tham khảo
* 
* Ranularia pyrum (Linnaeus, 1758). WoRMS (2010). Ranularia pyrum (Linnaeus, 1758). In: Bouchet, P.; Gofas, S.; Rosenberg, G. (2010) World Marine Mollusca database. Truy cập through: World Register of Marine Species at http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=476557 on ngày 9 tháng 11 năm 2010.
* Gastropods.com: Cymatium (Ranularia) pyrum; accessed: ngày 9 tháng 11 năm 2010
* Drivas, J. & M. Jay (1988). Coquillages de La Réunion et de l'île Maurice
Amenemnisu

**Neferkare Amenemnisu** là vị pharaoh thuộc vương triều thứ Hai mươi mốt của Ai Cập
## Cai trị
Sự tồn tại của Amenemnisu chỉ được khẳng định vào năm 1940 khi ngôi mộ Tanit của vị vua kế vị ông là Psusennes I được phát hiện bởi Pierre Montet: một nắp cung bằng vàng có ghi cả vương hiệu của Amenemnisu, Neferkare, và của vị vua kế vị ông là Psusennes I, đã được tìm thấy trong ngôi mộ Trước đây, sự tồn tại ông đã bị nghi ngờ do không có bức tượng nào mang tên ông đã được phát hiện. Tuy nhiên, ký ức về thời gian cai ngắn ngủi của ông khi là vị pharaoh thứ hai của Triều đại thứ 21 đã được Manetho ghi lại với tên vua **Nephercheres** và được ấn định một Triều đại ngắn chỉ 4 năm.

Trong khi Triều đại của ông ít được biết đến, thì vào lúc đó Đại Tư Tế Amun ở Thebes, Menkheperre, được biết đến là đã ân xá cho một số lãnh tụ của một cuộc nổi dậy chống lại quyền lực của Đại Tư Tế trong suốt Triều đại của Amenemnisu. Những người nổi loạn trước đó đã bị lưu đày đến các ốc đảo phía Tây Ai Cập vào năm thứ 25 của Smendes. Sự kiện này được ghi lại trên cái gọi là *Bia Đá Lưu đày* (Louvre C. 256), có khả năng được tạo nên dưới Triều đại ngắn ngủi của Amenemnisu.
## Chú thích
Trai ngọc môi đen

**Trai ngọc môi đen** (Danh pháp khoa học: ***Pinctada margaritifera***) là một loài trai ngọc trong họ Pteriidae.
## Đặc điểm
Bề ngoài chúng có hình đĩa, tròn dẹt, con lớn đường kính hơn 20&nbsp;cm. Mặt ngoài thường sần sùi, nhiều vân và vảy nhỏ, có các sinh vật bám như: giun nhiều tơ (Sedentery), hàu (Dendropoma). Bản lề của chúng thẳng, răng biến mất thay vào đó là một khối keo đàn hồi màu đen. Mặt trong trơn và sáng, nổi lên xà cừ ánh nhiều màu (7 sắc cầu vồng). Mép viền quanh vỏ màu nâu vàng, ở con nhỏ có nhiều tia màu đen, tia này biến mất ở con lớn trên 150&nbsp;mm. 
## Tập tính
Sống ở vùng triều, những con lớn thường sống ở dưới triều, có khi sâu 20 m nước. Có chân tơ bám vào bờ đá, rạn san hô hay những giá bám cứng khác. Thường sống tập trung 5 - 10 cá thể trên một vật bám. Chúng phân bố ở Phía Nam đảo Kii, Penisula, Honshu. Ở Việt Nam chúng có ở Đà Nẵng, Khánh Hòa, Bình Thuận, đảo Hoàng Sa, Phú Quốc, Côn Đảo.
## Chú thích

## Tham khảo

* Yukihara, H., et al. (1999). “Feeding Adaptations of the Pearl Oysters Pinctada margaritifera and P. maxima to variations in particulates.” Marine Ecological Progress Series. Truy cập 2014-2-19. http://www.int-res.com/articles/meps/182/m182p161.pdf
* Ciesm (2002). “Pinctada margaritifera.” Retrieved 2014-2-19. http://www.ciesm.org/atlas/Pinctadamargaritifera.html
* Tëmkin, I. (2013). “Pinctada margaritifera (Linnaeus, 1758)”. World Register of Marine Species. Truy cập 2014-2-19. http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=207899
* Fishing and Aquaculture Department (1991). “Pearl Oyster Farming and Pearl Culture.” FAO Corporate Document Respository. Truy cập 2014-2-19 http://www.fao.org/docrep/field/003/ab726e/ab726e02.htm
* Richmond, Matthew D. (1997). A Guide to the Seashore of Eastern Africa and the Western Indian Ocean Islands.
*
Bão Goni (2015)

**Bão Goni**, hay còn được biết đến ở Philippines với cái tên **Ineng**, là 1 cơn bão hoạt động song song với một siêu bão mạnh khác trong tháng 8 năm 2015 và là cơn bão thứ 15 của Mùa bão Tây Bắc Thái Bình Dương 2015. 

## Cấp bão
**Cấp bão (Việt Nam):** Cấp 15 - Bão cuồng phong.

**Cấp bão (Nhật Bản):** 95 hải lý/giờ - Bão cuồng phong; Áp suất: 935 mbar (hPa).

**Cấp bão (Hoa Kỳ):** 115 hải lý/giờ - Bão cuồng phong cấp 4.

## Lịch sử khí tượng
Goni hình thành từ một vùng thấp cách Guam không xa và đã tấn công Quần đảo Mariana. Từ đó, bão mạnh lên nhanh chóng và trở thành cơn cuồng phong thứ 9 trong năm. Cơn bão đã đe dọa Đài Loan, Trung Quốc và Philippines trong bối cảnh siêu bão Soudelor vừa tấn công ba nước này vào tuần trước đó

## Tác động và ảnh hưởng
## Tham khảo

## Liên kết ngoài