Élisabeth Marguerite của Orléans

**Élisabeth Marguerite của Orléans** (26 tháng 12 năm 1646 – 17 tháng 3 năm 1696), hay được gọi là **Isabelle của Orléans**, là Công tước xứ Alençon và Angoulême. Élisabeth Marguerite là em họ của Louis XIV của Pháp, là con gái của Gaston của Pháp và Marguerite xứ Lothringen.

## Tiểu sử
Élisabeth xứ Orléans sinh tại Paris trong Cung điện Luxembourg, khi đó được gọi là *Palais d’Orléans* và hiện là trụ sở của Thượng viện Pháp. Cung điện này được trao cho cha bà sau khi mẹ ông, Marie de' Medici, qua đời năm 1642. Élisabeth được biết đến bằng tên gọi đầu *Élisabeth*, nhưng bà luôn ký tên là *Isabelle*. Là một trong năm người con, bà không được nuôi dưỡng cùng các anh chị em mà được gửi vào tu viện, vì bà được định sẵn trở thành nữ viện trưởng Remiremont và được gọi bằng tước hiệu đó.

### Hôn nhân
Được gọi là *Mademoiselle d'Alençon* cho đến khi kết hôn, *Isabelle* (Élisabeth Marguerite) quen biết Louise Françoise de La Baume Le Blanc, người sau này trở thành nữ công tước de La Vallière, tình nhân của Louis XIV, lớn lên tại Blois trong đoàn tùy tùng của chị gái Isabelle là Marguerite Louise xứ Orléans. Người ta cho rằng chị gái xinh đẹp Marguerite Louise của bà sẽ kết hôn với Louis, và Françoise Madeleine sẽ kết hôn với một vương tử châu Âu khác. Một khả năng là cuộc hôn nhân với Carlo Emanuele II, Công tước xứ Savoia, người sau này kết hôn với em gái Isabelle vào ngày 4 tháng 3 năm 1663.

Một ứng viên khác là anh họ của bà, Henri Jules de Bourbon, người sau này trở thành Thân vương xứ Condé và Prince du Sang. Kế hoạch này bị hủy bỏ vì Henri Jules thích Anne Henriette xứ Bayern, cháu gái của Vương hậu Bohemia.

Cuối cùng, người được chọn cho Isabelle (người bị gù lưng) là một “hoàng thân ngoại quốc nhập tịch Pháp” (prince étranger) là Louis Joseph de Guise. Công tước xứ Guise là người đứng đầu trên danh nghĩa của Nhà Guise, một nhánh thứ của Nhà Lorraine, mà mẹ Isabelle cũng thuộc về.

Isabelle và Công tước kết hôn tại Lâu đài Saint-Germain-en-Laye vào ngày 15 tháng 5 năm 1667 trước sự chứng kiến của triều đình và các hoàng thân huyết thống. Người chồng trẻ hơn bà bốn tuổi, không chỉ chịu sự giám hộ pháp lý của cô ruột mình *Mademoiselle de Guise* (Marie de Lorraine de Guise) – mà trong nghi lễ hằng ngày, ông còn bị Isabelle đối xử như người dưới tầm xã hội của bà. Từ khi kết hôn đến lúc qua đời, Isabelle được người Pháp gọi là *Madame de Guise*. Cuộc hôn nhân ngắn ngủi của bà với Công tước Guise sinh được một người con:

* François Joseph xứ Lorraine, Công tước Guise ( Hôtel de Guise, Cung điện Luxembourg, Paris, 28 tháng 8 năm 1670 – 16 tháng 3 năm 1675).

### Góa phụ
Chồng của Isabelle qua đời năm 1671 vì bệnh đậu mùa, mắc phải trên đường trở về sau chuyến thăm triều đình của Charles II, Vua nước Anh. Con trai bà thừa hưởng các tước hiệu của cha: Công tước xứ Guise và Joyeuse, và Thân vương xứ Joinville.

Sau cái chết của mẹ bà vào năm 1672, Isabelle chuyển vào sống tại Cung điện Luxembourg cùng với con trai François Joseph. Đến năm bốn tuổi, đứa trẻ vẫn chưa tự đi lại được; cậu bé bị bị ngã do bảo mẫu làm rơi và qua đời vì chấn thương ở đầu năm 1675. Cậu chết tại Cung điện Luxembourg. Sau cái chết của con trai, Isabelle trở thành Nữ công tước xứ Alençon và Angoulême theo quyền riêng của mình. Sau khi mất con, Isabelle dành mỗi mùa hè tại công quốc Alençon của bà và phần lớn mùa đông tại triều đình hoàng gia. Khi ở Paris, bà thường ở Cung điện Luxembourg, nơi đã được chuyển nhượng cho bà sau cái chết của mẹ vào năm 1672. (Do bị ám ảnh bởi cảnh hấp hối của con trai tại đó, bà khó có thể ở lại Luxembourg lâu). Năm 1672 bà tạo cho mình một căn hộ riêng trong tu viện Saint Pierre de Montmartre, nơi bà thường xuyên gặp Mlle de Guise và chị gái bà này, nữ viện trưởng. Sau năm 1675, nhóm nhỏ này mở rộng thêm khi chị gái của Isabelle là Marguerite Louise, Đại Công tước phu nhân xứ Tuscany, rời bỏ chồng, dọn vào một căn hộ trong tường tu viện và bị quản thúc tại gia. Luôn rất sùng đạo, Isabelle đặt hàng các tác phẩm tôn giáo từ Marc-Antoine Charpentier, nhạc sĩ của Mlle de Guise. Bà cũng đặt hàng các tác phẩm thế tục (opera và mục đồng ca) từ ông, và một số được trình diễn tại triều đình hoàng gia.

Isabelle là người ủng hộ nhiệt thành các chính sách của người anh họ Louis XIV nhằm đưa người Kháng Cách trở lại Công giáo. Ngay từ tháng 11 năm 1676, khi bà giám sát việc cải đạo của một phụ nữ Tin Lành, Isabelle đã đặt Charpentier sáng tác bản oratorio đầu tiên trong chuỗi tác phẩm kể lại việc Thánh Cecilia cải hóa phu quân của bà và em trai ông sang Kitô giáo. Tác giả có khả năng nhất của phần lời là Philippe Goibaut, người được hai phụ nữ nhà Guise bảo trợ. Sau Sắc lệnh Nantes bị thu hồi vào tháng 10 năm 1685, Isabelle lập một nhà dành cho “Tân Tín Hữu” trong công quốc Alençon của bà và tích cực cải đạo những người Huguenot địa phương.

Năm 1694, bà trao Cung điện Luxembourg cho Louis XIV. Bà qua đời năm 1696 tại Cung điện Versailles và được chôn cất tại Carmel Lớn ở Paris, giữa các nữ tu.

Khối tài sản mà bà tích lũy được được để lại cho người chị cả và cũng là người duy nhất còn sống của bà, Marguerite Louise, Đại Công tước phu nhân xứ Toscana.

## Tham khảo