Sân bay vũ trụ Vostochny

**Sân bay vũ trụ Vostochny** () là một cơ sở phóng vũ trụ của Nga nằm tại tỉnh Amur, ở vùng Viễn Đông Nga, phía trên vĩ tuyến 51 độ Bắc. Nó được xây dựng nhằm giảm sự phụ thuộc của Nga vào sân bay vũ trụ Baikonur, vốn nằm trên lãnh thổ Kazakhstan và được Nga thuê lại. Cơ sở phóng dân sự này do Roscosmos, tập đoàn nhà nước phụ trách các hoạt động bay vào vũ trụ, vận hành. Cơ sở được thành lập vào tháng 8 năm 2011 và thực hiện vụ phóng đầu tiên vào ngày 28 tháng 4 năm 2016.

## Location
Vostochny nằm trong các huyện Svobodny và Shimanovsk của tỉnh Amur, vùng Viễn Đông Nga, trên đường phân thủy giữa hai sông Zeya và Bolshaya Pyora cách Thái Bình Dương khoảng  tùy theo góc phương vị phóng. Diện tích quy hoạch tổng thể có đường kính khoảng  tương đương khoảng . Ga tàu hỏa gần nhất là Ledyanaya, còn thành phố gần nhất là Tsiolkovsky. 

Vĩ độ này cho phép tên lửa mang được tải trọng gần như tương đương so với khi phóng từ sân bay vũ trụ Baikonur ở vĩ độ 46° Bắc. Các ưu điểm khác gồm: khu vực xung quanh dân cư thưa thớt và có nhiều vùng nước, thuận lợi cho việc rơi tầng tên lửa; vị trí gần các tuyến giao thông quan trọng như tuyến đường sắt Baikal–Amur và quốc lộ Chita–Khabarovsk; nguồn điện dồi dào tại chỗ (phục vụ điện phân và hóa lỏng nhiên liệu hydro cho tên lửa); cùng cơ sở hạ tầng sẵn có từ sân bay vũ trụ Svobodny trước đây, vốn đóng vai trò như nguyên mẫu cho Vostochny 

Vị trí này có nguồn cung vật liệu xây dựng phong phú và cho phép các tầng thấp của tên lửa rơi xuống đại dương. Khu vực cũng được mở rộng như một phần trong kế hoạch hiện đại hóa cơ sở hạ tầng hỗ trợ. Tổng thống Nga Vladimir Putin xác nhận rằng một số địa điểm khác được đề xuất nằm ở ven bờ Thái Bình Dương, gần Vladivostok, nhưng các chuyên gia không ủng hộ vì khí hậu hải dương, dễ gây trì hoãn cho những lần phóng đòi hỏi chính xác về thời gian.
## Lịch sử

Dự án Sân bay vũ trụ Vostochny được khởi động năm 2011 như một phần trong nỗ lực của Nga nhằm giảm phụ thuộc vào Sân bay vũ trụ Baikonur tại Kazakhstan, nơi Nga thuê sử dụng sau khi Liên Xô tan rã. Tổng thống Vladimir Putin trực tiếp tham gia lựa chọn địa điểm; một đề xuất ban đầu là xây gần Vladivostok trên bờ Thái Bình Dương, nhưng bị bỏ dở do điều kiện thời tiết bất lợi, và dự án được chuyển sâu vào nội địa, tới tỉnh Amur ở vùng Viễn Đông Nga.

ịa điểm được chọn là Sân bay vũ trụ Svobodny trước đây, một căn cứ tên lửa được thành lập theo sắc lệnh của Tổng thống Boris Yeltsin vào tháng 3 năm 1996. Chỉ có 5 tàu vũ trụ được phóng từ Svobodny trước khi địa điểm này bị đóng cửa vào tháng 3 năm 2007. Năm 2007, Putin ký sắc lệnh chính thức cho phép phát triển một sân bay vũ trụ mới trên cùng khu vực, và Roscosmos phê duyệt thiết kế vào ngày 11 tháng 7 năm 2008. Các kỹ sư đã rút kinh nghiệm từ việc xây dựng tổ hợp phóng Soyuz ở Guiana thuộc Pháp và bệ phóng Angara tại Trung tâm Vũ trụ Naro của Hàn Quốc. 

Việc xây dựng bắt đầu vào tháng 1 năm 2011, với Viện Thiết kế Cơ khí (Ipromashprom) là đơn vị thiết kế tổng thể và Cơ quan Xây dựng Đặc biệt Liên bang (Spetstroy) là nhà thầu chính. Quy hoạch tổng thể dự kiến bảy bệ phóng, trong đó có hai bệ dành cho các sứ mệnh có người lái, cùng hơn 400 công trình hạ tầng, 115 km đường bộ và 125 km đường sắt. Dự án ban đầu được lên kế hoạch hoàn thành vào năm 2018.

### Xây dựng

Ngày 1 tháng 9 năm 2009, Tổng thống Dmitry Medvedev chỉ định Spetstroy là nhà thầu xây dựng chính. Ngay từ đầu, công tác xây dựng đã bị cản trở bởi chậm tiến độ, đội chi phí và các bê bối tham nhũng. Những báo cáo về việc nợ lương, công nhân tuyệt thực và tham ô ngân sách đã dẫn đến nhiều cuộc điều tra hình sự và việc bãi nhiệm một số quan chức cấp cao. Đến năm 2013, đã có hơn 5.000 công nhân làm việc tại công trường, và việc xây dựng nhà ở tại thị trấn Uglegorsk gần đó – sau này được đổi tên thành Tsiolkovsky – cũng đang được triển khai. Khu vực này được kết nối với lưới điện quốc gia của Nga vào năm 2014, và tên lửa Soyuz-2.1a đầu tiên đến nơi vào năm sau đó để phục vụ chuyến phóng khai trương Vostochny ngày 28 tháng 4 năm 2016.

Việc xây dựng tổ hợp phóng thứ hai, bệ 1A dành cho tên lửa Angara, bắt đầu năm 2018. Công tác này bị chậm lại vì các lỗi kết cấu, bao gồm cả các khoang rỗng bên dưới bệ phóng do đổ bê tông không đúng kỹ thuật, sau đó phải được sửa chữa. Roscosmos chấm dứt hợp đồng với nhà thầu PSO Kazan năm 2019 vì chậm tiến độ và đội chi phí, nhưng sau đó lại tái ký với đơn vị này sau khi các nhà thầu tiềm năng khác rút lui với lý do thiếu kinh phí từ phía chính phủ. Bệ phóng Angara hoàn thành năm 2024 và hỗ trợ vụ phóng đầu tiên của mình trong cùng năm đó.

Tháng 11 năm 2025, Công ty Năng lượng Viễn Đông (Far Eastern Energy Company) đã cắt điện đối với các khu vực vẫn đang xây dựng trong sân bay vũ trụ, sau khi PSO Kazan tích lũy khoản nợ tiền điện khoảng 627.000 USD, dẫn đến thủ tục phá sản. Các quan chức khẳng định hoạt động tại hai bệ phóng đang hoạt động không bị ảnh hưởng, và nhà thầu đã cam kết thanh toán nợ trước cuối tháng.

Ngày 13 tháng 9 năm 2023, nhà lãnh đạo Bắc Triều Tiên Kim Jong Un đã gặp Putin tại đây trong hội nghị thượng đỉnh Nga – Triều Tiên 2023.

## Tham khảo