Graphium (bướm)

***Graphium*** là một chi bướm phượng chủ yếu sống ở vùng nhiệt đới, thường được gọi là **bướm đuôi kiếm**. Có nguồn gốc từ Á-Âu, Châu Phi và Châu Đại Dương, chi này có hơn 100 loài. Màu sắc của chúng đa dạng tùy theo môi trường sống; từ rừng mưa nhiệt đới đến thảo nguyên. Một số loài có đuôi dài như lưỡi kiếm, trong khi những loài khác không có. Các loài *Graphium* thường được nhìn thấy ở các vũng bùn.

Những loài có màu sắc sặc sỡ hơn được các nhà sưu tập ưa chuộng và thường được đóng khung để bán. Các loài nổi tiếng bao gồm *[[Graphium agamemnon]]*, *[[Graphium sarpedon|G. sarpedon]]*, và *[[Graphium weiskei|G. weiskei]]*. Trong số các loài này có *[[Graphium idaeoides]],* nổi bật vì bắt chước hoàn hảo loài *[[Idea leuconoe]]*.

Ấu trùng ăn nhiều loại cây thuộc họ Annonaceae (phổ biến nhất), Magnoliaceae (phổ biến), Lauraceae (phổ biến), Rutaceae, Dioscoreaceae, Bombacaceae, Piperaceae, Anacardiaceae, Apocynaceae, Malpighiaceae, Hernandiaceae, Guttiferae, Monimiaceae, Pandanaceae, Winteraceae và Euphorbiaceae.

## Các loài

Sắp xếp theo bảng chữ cái:

**Phân chi**: *Idaides*
:**[[nhóm loài]]**: *codrus*
::* *[[Graphium anthedon]]* (C. Felder & R. Felder, 1864)
::* *[[Graphium cloanthus]]* (Westwood, 1841)
::* *[[Graphium codrus]]* (Cramer, [1777])
::* *[[Graphium empedocles]]* (Fabricius, 1787), 
::* *[[Graphium empedovana]]* (Corbet, 1941)
::* *[[Graphium gelon]]* (Boisduval, 1859)
::* *[[Graphium macleayanus]]* (Leach, 1814)
::* *[[Graphium mendana]]* (Godman & Salvin, 1888)
::* *[[Graphium monticolus]]* (Fruhstorfer, 1896)
::* ?*[[Graphium protensor]]* (Gistel,1857)
::* *[[Graphium sarpedon]]* (Linnaeus, 1758)
::* *[[Graphium stresemanni]]* (Rothschild, 1916)
::* *[[Graphium weiskei]]* (Ribbe, 1900)

:**nhóm loài**: *eurypylus*
::* *[[Graphium agamemnon]]* (Linnaeus, 1758)
::* *[[Graphium arycles]]* (Boisduval, 1836)
::* *[[Graphium bathycles]]* (Zinken, 1831)
::* *[[Graphium chironides]]* (Honrath, 1884)
::* *[[Graphium doson]]* (C. Felder & R. Felder, 1864)
::* *[[Graphium eurypylus]]* (Linnaeus, 1758)
::* *[[Graphium evemon]]* (Boisduval, 1836)
::* *[[Graphium leechi]]* (Rothschild, 1895)
::* *[[Graphium macfarlanei]]* (Butler, 1877)
::* *[[Graphium meeki]]* (Rothschild & Jordan, 1901)
::* *[[Graphium meyeri]]* (Hopffer, 1874)
::* *[[Graphium procles]]* (Grose-Smith, 1887)

:**nhóm loài**: *wallacei*
::* *[[Graphium browni]]* (Godman & Salvin, 1879)
::* *[[Graphium hicetaon]]* (Mathew, 1886)
::* *[[Graphium sandawanum]]* Yamamoto, 1977
::* *[[Graphium wallacei]]* (Hewitson, 1858)

**Phân chi**: *Arisbe* Hübner, [1819]
:**nhóm loài**: *antheus*
::* *[[Graphium antheus]]* (Cramer, [1779])
::* *[[Graphium evombar]]* (Boisduval, 1836)

:**nhóm loài**: *policenes*
::* *[[Graphium biokoensis]]* Gauthier, 1984
::* *[[Graphium colonna]]* (Ward, 1873)
::* *[[Graphium gudenusi]]* (Rebel, 1911)
::* *[[Graphium illyris]]* (Hewitson, 1872)
::* *[[Graphium junodi]]* (Trimen, 1893)
::* *[[Graphium kirbyi]]* (Hewitson, 1872)
::* *[[Graphium liponesco]]* (Suffert, 1904)
::* *[[Graphium policenes]]* (Cramer, [1775])
::* *[[Graphium policenoides]]* (Holland, 1892)
::* *[[Graphium polistratus]]* (Grose-Smith, 1889)
::* *[[Graphium porthaon]]* (Hewitson, 1865)

:**nhóm loài**: *angolanus*
::* *[[Graphium angolanus]]* (Goeze, 1779)
::* *[[Graphium endochus]]* (Boisduval, 1836)
::* *[[Graphium morania]]* (Angas, 1849)
::* *[[Graphium ridleyanus]]* (White, 1843)
::* *[[Graphium schaffgotschi]]* (Niepelt, 1927)
::* *[[Graphium taboranus]]* (Oberthür, 1886)

:**nhóm loài**: *leonidas*
::* *[[Graphium cyrnus]]* (Boisduval, 1836)
::* *[[Graphium leonidas]]* (Fabricius, 1793)
::* *[[Graphium levassori]]* Charles Oberthür, 1890

:**nhóm loài**: *tynderaeus*
::* *[[Graphium tynderaeus]]* (Fabricius, 1793)
::* *[[Graphium latreillianus]]* (Godart, 1819)

:**nhóm loài**: *philonoe*
::* *[[Graphium philonoe]]* (Ward, 1873)

:**species group**: *adamastor*
::* *[[Graphium abri]]* Smith & Vane-Wright, 2001
::* *[[Graphium adamastor]]* (Boisduval, 1836)
::* *[[Graphium agamedes]]* (Westwood, 1842)
::* *[[Graphium almansor]]* (Honrath, 1884) 
::* *[[Graphium auriger]]* (Butler, 1876)
::* *[[Graphium aurivilliusi]]* (Seeldrayers, 1896)
::* *[[Graphium fulleri]]* (Grose-Smith, 1883)
::* *[[Graphium hachei]]* (Dewitz, 1881)
::* *[[Graphium kigoma]]* Carcasson, 1964
::* *[[Graphium olbrechtsi]]* Berger, 1950
::* *[[Graphium poggianus]]* (Honrath, 1884)
::* *[[Graphium rileyi]]* Berger, 1950
::* *[[Graphium schubotzi]]* (Schultze, 1913)
::* *[[Graphium simoni]]* (Aurivillius, 1899)
::* *[[Graphium ucalegon]]* (Hewitson, 1865)
::* *[[Graphium ucalegonides]]* (Staudinger, 1884)

**Phân chi**: *Pathysa* 
:**nhóm loài**: *antiphates*
::* *[[Graphium agetes]]* (Westwood, 1841)
::* *[[Graphium androcles]]* (Boisduval, 1836)
::* *[[Graphium antiphates]]* (Cramer, [1775])
::* *[[Graphium aristeus]]* (Stoll, [1780])
::* *[[Graphium decolor]]* (Staudinger, 1888)
::* *[[Graphium dorcus]]* (de Haan, 1840)
::* *[[Graphium epaminondas]]* (Oberthür, 1879)
::* *[[Graphium euphrates]]* (C. Felder & R. Felder, 1862)
::* *[[Graphium euphratoides]]* (Eimer, 1889)
::* *[[Graphium nomius]]* (Esper, 1799)
::* *[[Graphium rhesus]]* (Boisduval, 1836)
::* *[[Graphium stratiotes]]* (Grose-Smith, 1887)

**Phân chi**: *Paranticopsis* Wood-Mason & de Nicéville, 1887
::* *[[Graphium delessertii]]* (Guérin-Méneville, 1839) – Malayan zebra
::* *[[Graphium deucalion]]* (Boisduval, 1836)
::* *[[Graphium encelades]]* (Boisduval, 1836)
::* *[[Graphium idaeoides]]* (Hewitson, 1853)
::* *[[Graphium macareus]]* (Godart, 1819)
::* *[[Graphium megaera]]* (Staudinger, 1888)
::* *[[Graphium megarus]]* (Westwood, 1844)
::* *[[Graphium ramaceus]]* (Westwood, 1872)
::* *[[Graphium phidias]]* (Oberthür, 1906)
::* *[[Graphium stratocles]]* (C. Felder & R. Felder, 1861)
::* *[[Graphium thule]]* (Wallace, 1865)
::* *[[Graphium xenocles]]* (Doubleday, 1842)

**Phân chi**: *Pazala* Moore, 1888
::* *[[Graphium alebion]]* (Gray, [1853])
::* *[[Graphium eurous]]* (Leech, [1893]) – sixbar swordtail
::* *[[Graphium glycerion]]* (Gray, 1831) – spectacle swordtail
::* *[[Graphium incerta]]* Bang-Haas, 1927
::* *[[Graphium mandarinus]]* (Oberthür, 1879) – spectacle swordtail
::* *[[Graphium mullah]]* (Alphéraky 1897)::* *[[Graphium tamerlana]]* (Oberthür, 1876)
::* *[[Graphium timur]]* (Ney, 1911) synonymised with *[[Graphium mullah]]* by Cotton and Racheli, T., 2007 
::* *[[Graphium wenlingae]]* Hu, Condamine, Monastyrskii & Cotton, 2019
## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*"Distribution of Afrotropical Kite Swallowtails" (broadly subgenera *Pazala* and *Arisbe*) Natural History Museum.
*"Genus ''Graphium''". *Insecta.pro*.