open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
KaiOS

**KaiOS** là một hệ điều hành di động nền tảng web dựa trên Linux. Nó được chia tách từ B2G (Boot to Gecko), một bản kế thừa dựa trên cộng đồng nguồn mở của HĐH Firefox đã bị Mozilla ngừng phát triển vào năm 2016.

Các tính năng chính của KaiOS hỗ trợ 4G LTE E, GPS và Wi-Fi với các ứng dụng dựa trên HTML5 và thời lượng pin dài hơn cho các thiết bị không cảm ứng với giao diện người dùng được tối ưu hóa, ít bộ nhớ và tiêu thụ năng lượng. Nó cũng có tính năng cập nhật qua mạng. Một chợ ứng dụng chuyên dụng có tên KaiStore cho phép người dùng tải xuống ứng dụng. Một số dịch vụ được tải sẵn dưới dạng các ứng dụng HTML5, bao gồm Twitter, Facebook và YouTube. Hệ điều hành tương đối nhẹ về sử dụng tài nguyên phần cứng và có thể chạy trên các thiết bị chỉ với 256 MB bộ nhớ. Trong kết quả nghiên cứu thị phần được công bố vào tháng 5 năm 2018, KaiOS đã đánh bại iOS của Apple để giành vị trí thứ hai tại Ấn Độ, trong khi Android chiếm ưu thế với 71%, mặc dù giảm 9%. Sự tăng trưởng của KaiOS chủ yếu là do sự phổ biến của JioPhone có giá cạnh tranh.

Hệ điều hành này xuất hiện lần đầu tiên vào năm 2017 và được phát triển bởi KaiOS Technologies Inc., một công ty có trụ sở tại San Diego, California do CEO Sebastien Codeville đứng đầu có văn phòng tại các quốc gia khác. Vào tháng 6 năm 2018, Google đã đầu tư 22 triệu đô la Mỹ vào hệ điều hành.

Trong Q1 2018, 23 triệu thiết bị KaiOS đã được xuất xưởng.

Đây là hệ điều hành điện thoại phổ biến thứ hai của Ấn Độ.

## Thiết bị

Các thiết bị đi kèm với KaiOS bao gồm:

* Alcatel OneTouch Go Flip (được gọi là Cingular Flip 2 trên AT&T) và 3088X
* Reliance Jio JioPhone, JioPhone F30C, F101K, F10Q, F120B, F220B, F30C, F41T, F50Y, F61F, F81E, F90M, LF-2403N, JioPhone 2, F300B, F310B 
* Nokia 8110 4G, Nokia 2720 Flip, Nokia 800 Tough, 6300 4G, 8000 4G (chạy Smart Feature OS, nền tảng dựa trên KaiOS)
* Doro 7050/7060 
* CAT B35 
* Maxcom MK241, MK281 
* WizPhone WP006. Ra mắt tại Indonesia trong quan hệ đối tác với Google và Alfamart 
* Điện thoại MTN 3G (MTN Smart S 3G) 
* Sony MyFlip (TracFone)
* Energizer E241s

## Mã nguồn mở
Với việc phát hành của Nokia 8110 4G, một cộng đồng tích cực xung quanh cả KaiOS và điện thoại phát sinh và phát hành phiên bản đầu tiên của một Jailbreak. Điều này mang đến cho người dùng khả năng sử dụng các ứng dụng Firefox OS cũ trên các thiết bị KaiOS, cũng như flash các thiết bị của họ với ROM do cộng đồng tạo ra, chẳng hạn như GerdaOS. Nó cũng mang WhatsApp chưa được hỗ trợ cho hầu hết các thiết bị KaiOS không được hỗ trợ, như Nokia 8110 4G.

## Quan hệ đối tác
Kể từ tháng 2 năm 2018, KaiOS Technologies đã hợp tác với Airfind, Facebook, Google, X (tên cũ là Twitter), Bullitt, Doro, HMD Global, Micromax, NXP, Spreadtrum, Qualcomm, Jio, Sprint, AT & T, T-Mobile và Orange SA.

Vào tháng 3 năm 2020, KaiOS Technologies đã hợp tác với Mozilla để mang phiên bản hiện đại của trình duyệt lõi Gecko trong các bản KaiOS tương lai.

## Lịch sử phát hành

## Chú thích


## Liên kết ngoài

*  
*
Tiểu Vương quốc Transjordan

**Tiểu Vương quốc Ngoại Jordan** (tiếng Ả rập: إمارة رق الردن Imārat Sharq al-Urdun) là một xứ bảo hộ thuộc Anh được thành lập vào ngày 11 tháng 4, 1921 và tồn tại đến khi được chính thức độc lập vào năm 1946.

Vương triều Hashemite cai trị xứ bảo hộ này, cũng như lãnh thổ ủy trị Iraq láng giềng. Vào ngày 25 tháng 5, 1946, tiểu vương quốc này trở thành "Vương quốc Hashemite Transjordan", giành được độc lập hoàn toàn vào ngày 17 tháng 6, 1946 sau khi các quyết định phê chuẩn Hiệp ước London được trao đổi tại Amman. Năm 1949, Transjordan được hiến pháp đổi tên thành "Vương quốc Hashemite Jordan", thường được gọi là Jordan.

## Tham khảo
Liên bang Miến Điện (1962–1974)

**Liên bang Miến Điện** () giai đoạn 1962-1974 là chính phủ Xã hội chủ nghĩa đầu tiên ở Miến Điện, khi cuộc đảo chính năm 1962 được dẫn dắt bởi Ne Win và quân đội để loại bỏ U Nu khỏi quyền lực. Cụ thể hơn, Con đường đến chủ nghĩa xã hội của Miến Điện là một chuyên luận kinh tế được viết vào tháng 4 năm 1962 bởi Hội đồng Cách mạng, ngay sau cuộc đảo chính, như một kế hoạch chi tiết cho sự phát triển kinh tế, giảm ảnh hưởng nước ngoài ở Miến Điện và tăng vai trò của quân đội. Cuộc đảo chính quân sự do Ne Win và Hội đồng Cách mạng lãnh đạo năm 1962 được thực hiện dưới cái cớ khủng hoảng kinh tế, tôn giáo và chính trị ở nước này, đặc biệt là vấn đề liên bang và quyền của các quốc gia Miến Điện phải ly khai khỏi Liên bang.

Con đường của chủ nghĩa xã hội Miến Điện phần lớn được các học giả mô tả là bài ngoại, mê tín dị đoan và là một "thất bại" và biến một trong những quốc gia thịnh vượng nhất ở châu Á trở thành một trong những nước nghèo nhất thế giới Tuy nhiên, GDP bình quân đầu người thực tế (không đổi 2000 đô la Mỹ) ở Miến Điện đã tăng từ $ 159,18 vào năm 1962 lên $ 219,20 vào năm 1987, hoặc khoảng 1,3% mỗi năm - một trong những mức tăng trưởng yếu nhất ở Đông Nam Á trong giai đoạn này, nhưng vẫn tích cực. Chương trình cũng có thể phục vụ để tăng sự ổn định trong nước và giữ cho Miến Điện không bị vướng vào các cuộc đấu tranh trong Chiến tranh Lạnh ảnh hưởng đến các quốc gia Đông Nam Á khác.

Con đường của chủ nghĩa xã hội Miến Điện làm tăng đáng kể tình trạng nghèo đói và cô lập và được mô tả là "thảm họa".. Nỗ lực sau này của Ne Win để làm cho tiền tệ có mệnh giá chia hết cho 9, một con số mà ông cho là tốt lành, xóa sạch tiền tiết kiệm của hàng triệu người Miến Điện. Điều này dẫn đến cuộc nổi dậy dân chủ 8888, bị quân đội ngăn chặn dữ dội, thành lập Hội đồng khôi phục luật pháp và trật tự nhà nước năm 1988.

## Xem thêm

* Liên bang Miến Điện

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Nick Thompson of Stanford on Burma
* Feb 1996 report on Myanmar by the UN Commission on Human Rights
* Original article from the Revolutionary Council
ISO 15924

**ISO 15924** là mã để thể hiện tên của các hệ chữ viết, xác định hai bộ mã cho một số hệ thống chữ viết (script). Mỗi hệ thống chữ viết được cung cấp cả mã gồm bốn chữ cái và mã số. Hệ chữ viết (Script) được định nghĩa là "tập hợp các ký tự đồ họa được sử dụng cho dạng viết của một hoặc nhiều ngôn ngữ".

Trường hợp có thể các mã được lấy từ ISO 639-2 trong đó tên của hệ chữ viết và tên của ngôn ngữ sử dụng tập lệnh giống hệt nhau, ví dụ *[[Chữ Gujarātī]]* ISO 639 guj, ISO 15924 Gujr. Ưu tiên được trao cho các mã Thư mục 639-2, khác với việc sử dụng các mã thuật ngữ thường được ưu tiên khác.

Mã ISO 15924 gồm 4 chữ cái được tích hợp vào Sổ đăng ký ngôn ngữ phụ cho các thẻ ngôn ngữ IETF và do đó có thể được sử dụng trong các định dạng tệp sử dụng các thẻ ngôn ngữ đó. Ví dụ chúng có thể được sử dụng trong HTML và XML để giúp trình duyệt Web xác định kiểu chữ nào sẽ sử dụng cho văn bản nước ngoài. Bằng cách này, người ta có thể phân biệt, như giữa tiếng Serbia-Croatia được viết bằng chữ Cyrillic (`sr-Cyrl`) hoặc chữ Latin (`sr-Latn`) hoặc đánh dấu văn bản Latin hoá như vậy.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* ISO 15924:2004
* ISO 15924 Registration Authority (Unicode)
* Official ISO 15924 code lists
* Overview of changes in time
Praya Lundberg

**Nataya Lundberg** (; ; sinh ngày 28 tháng 03 năm 1989), biết đến là **Praya Lundberg** (; ) hoặc **Praya Suandokmai** (; ), nghệ danh **Pu** (; ), là diễn viên, người mẫu Thái Lan gốc Thụy Điển.

## Tiểu sử
Cô theo học trường quốc tế NIST International School tại Bangkok, và có bằng cử nhân Luật trường Đại học Oxford Brooks University (Anh).

Poo Praya Lundberg tham gia hoạt động nghệ thuật từ khá sớm, khi đó cô chỉ mới 13 tuổi và đầu quân dưới trướng nhà đài hùng mạnh CH7 với bộ phim truyền hình đầu tay Rak Dai Mai Thar Hua Jai Mai Paen. Cô còn đóng các bộ phim truyền hình như *Sao Noi Nai Takjieng Leaw, Nang Sao Som Lon, Chan Ruk Tur Na and Khon La Lok*. Ngoài công việc chính là một diễn viên, người mẫu top đầu Thái lan, Poo Praya Lundberg còn có hoạt động kinh doanh, đồng thời cô cùng bạn trai Matthew Brag còn làm nhà sản xuất cho bộ phim kinh dị sản xuất ở nước ngoài có tựa Lãnh địa ma.

Chẳng quá bất ngờ khi mỹ nhân sinh năm 1989 từng được lọt vào danh sách đề cử Top 100 gương mặt đẹp nhất thế giới năm 2017 của tạp chí danh tiếng TC Candler. Ngoài ra, Poo Praya còn là một trong những sao nữ giàu nhất Tbiz và là người mẫu hiếm hoi của Thái Lan có phim hợp tác với các nhà sản xuất Hollywood. Cô còn xuất hiện các tạp chí lên trang bìa thời trang lớn như: *[[Vogue (magazine)|Vogue]]*, *[[Cosmopolitan (magazine)|Cosmopolitan]]*, *[[Harper's Bazaar]]*, *[[L'Officiel]]* and *[[Grazia]]*. Cô còn là đại sứ thương hiệu của Lux vàMistine Cosmetics  và đại sứ cho Under Armour và Swarovski  In 2015 Praya kinh doanh Nola's Health. Cùng năm, cô thành lập mỹ phẩm Angel Kiss.

Cô còn hoạt động về Cao ủy Liên Hợp Quốc về người tị nạn (UNHCR), Praya trở thành đại sứ Đông Nam Á đầu tiên Đại sứ thiện chí của UNHCR năm 2017.  Cô còn yêu thích thể thao và là diễn viên nữ đầu tiên tham gia cuộc chạy Marathon Bangkok 2015.

## Đời tư
Vào ngày 12 tháng 11 năm 2023, Praya Lundberg kết hôn với bạn trai doanh nhân người Mỹ gốc Việt của cô là Quoc Cao, hơn cô 12 tuổi.

## Các bộ phim đã từng tham gia

### Phim truyền hình

### Phim điện ảnh

## Giải thưởng

## Đại sứ thương hiệu

## Tham khảo
Stephan Schröck

**Stephan Markus Cabizares Schröck** (sinh ngày 21 tháng 8 năm 1986) là cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Philippines gốc Đức hiện đang thi đấu cho One Taguig FC. Anh từng đại diện cho Đức ở các cấp độ trẻ khác nhau trước khi chuyển sang khoác áo đội tuyển Philippines. Là một tiền vệ đa năng, anh có thể thi đấu ở nhiều vị trí trên hàng tiền vệ cũng như có thể đá hậu vệ cánh. Ngoài ra anh còn được biết đến với khả năng tạt và chuyền bóng chính xác.

## Sự nghiệp câu lạc bộ
Schrock bắt đầu thi đấu bóng đá từ học viện của CLB quê nhà DJK Schweinfurt. Năm 2001, anh chuyển sang học viện của CLB Greuther Furth, và bắt đầu có những bước tiến đầu tiên trong sự nghiệp tại đội bóng này. Anh thi đấu chuyên nghiệp từ mùa bóng 2004/05. Vào tháng 4 năm 2008, Schröck đã ký gia hạn hợp đồng thêm 2 năm với Greuther Fürth. Tháng 3 năm 2010, Schröck lại gia hạn hợp đồng thêm 2 năm nữa. Mặc dù anh tiết lộ rằng mình có thể chuyển đến 5 CLB khác với lợi ích tài chính tốt hơn, anh đã chọn ở lại để đền đáp sự ủng hộ mà câu lạc bộ luôn dành cho anh. Anh cũng muốn đạt mục tiêu thăng hạng lên Bundesliga cùng Furth và tin rằng đó là mục tiêu có thể đạt được trước khi hết hạn hợp đồng. Trong mùa giải 2011–12, anh đã giúp đội giành chức vô địch 2. Bundesliga và giành quyền thăng hạng. Trong 9 mùa giải chuyên nghiệp, anh đã chơi 178 trận cho đội bóng áo sọc xanh trắng, ghi được 7 bàn thắng.

Ngày 28/3/2012, CLB TSG 1899 Hoffenheim tuyên bố đã chiêu mộ Schrock để thi đấu ở Bundesliga theo dạng chuyển nhượng tự do với hợp đồng có thời hạn đến mùa hè 2015. Tuy nhiên anh chỉ có vỏn vẹn 10 lần ra sân và không ghi được bàn nào. Đến tháng 6/2013, anh chuyển sang chơi cho CLB Eintracht Frankfurt với mức phí chuyển nhượng 500 nghìn euro. Tại đây anh có cho mình 12 lần ra sân, có cho mình một bàn thắng - bàn thắng vào lưới CLB APOEL Nicosia ở UEFA Europa League.

Sau những thất bại ở Hoffenheim và Frankfurt, Schrock quay trở lại Greuther Furth. Từ năm 2016, Schrock thi đấu cho các CLB ở Phillippines, bao gồm Ceres-Negros, United City, Stallion Laguna và One Taguig. 

## Sự nghiệp Đội tuyển quốc gia
Schrock từng thi đấu cho các cấp độ trẻ của Đức. Anh từng chơi 18 trận cho U19 Đức, góp công lớn giúp đội nhà lọt vào bán kết giải U19 châu Âu năm 2005.

Từ năm 2011, Schrock khoác áo ĐTQG Phillippines. Anh có trận ra mắt cho Phillippines vào ngày 29 tháng 6 năm 2011 trước Sri Lanka. Một tháng sau, anh ấy đã có được bàn thắng đầu tiên trong trận thua 2-1 trước Kuwait. Anh là người Philippines đầu tiên và duy nhất ghi bàn tại Cúp bóng đá châu Á.

Schrock được triệu tập thi đấu tại nhiều kỳ AFF Cup cũng như từng 2 lần tham dự các kỳ SEA Games: SEA Games 30 trên sân nhà Phillippines và SEA Games 31 tại Việt Nam.

## Đời tư
Mẹ của Schröck đến từ Parang, Maguindanao nhưng lớn lên ở Cebu trong khi cha của anh là người Đức. Cha mẹ của Schröck ly thân năm anh lên 10 tuổi và anh ở lại với mẹ.

Ngày 28 tháng 5 năm 2011 tại Đức, Schröck kết hôn với Pina, người mà anh quen biết từ thời thơ ấu.

## Sự nghiệp quốc tế
### Bàn thắng quốc tế
:*Tỉ số và kết quả liệt kê bàn thắng của Philippines trước.* 

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* 
* 
*
Trung Giang

**Trung Giang** là một xã cũ thuộc huyện Gio Linh, tỉnh Quảng Trị, Việt Nam.

## Lịch sử
Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1680/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Quảng Trị năm 2025. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các xã Trung Hải, xã Trung Giang, xã Trung Sơn thành xã mới có tên gọi là xã Bến Hải.
## Hành chính
Xã Trung Giang được chia thành 5 thôn: Bắc Sơn, Cang Gián, Nam Sơn, Hà Lợi Trung, Thủy Bạn.
Trung Giang được biết đến với những cồn cát, nơi đây có con sông Cửa Tùng đổ ra biển, nơi đây có miếu bà Cửa Tùng thờ mẫu Thiên Y A na.

## Chú thích

## Tham khảo
Hải Lâm

**Hải Lâm** là một xã thuộc huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị, Việt Nam. Là xã có diện tích lớn nhất huyện, có cao tốc Cam Lộ - La Sơn, quốc lộ 1A và đường sắt Bắc - Nam đi qua. Định hướng đến năm 2040, xã Hải Lâm là một xã thuộc thị xã Hải Lăng

Xã Hải Lâm có diện tích 82,714&nbsp;km², dân số năm 2021 là 4.495 người, mật độ dân số đạt 54 người/km².

## Hành chính
Xã Hải Lâm được chia thành 5 thôn: Mai Đàn, Tân Phước, Thượng Nguyên, Trường Phước, Xuân Lâm.
Lưu ý: thôn Tân Chính đã nhập vào thôn Tân Phước và thôn Thượng Nguyên

## Chú thích

## Tham khảo
Hệ thống môi trường - con người kết hợp

**Hệ thống môi trường con người kết hợp** (còn được gọi là **hệ thống con người và tự nhiên kết hợp**, hoặc **CHANS**) đặc trưng cho sự tương tác hai chiều động giữa hệ thống của con người (ví dụ: kinh tế, xã hội) và hệ thống tự nhiên (ví dụ, thủy văn, khí quyển, sinh học, địa chất). Sự ghép nối này thể hiện quan điểm rằng sự tiến hóa của con người và các hệ thống môi trường có thể không còn được coi là các hệ cô lập riêng lẻ.

Vì nghiên cứu CHANS còn khá mới, nên nó chưa được công nhận trong một lĩnh vực cụ thể. Một số chương trình nghiên cứu rút ra và xây dựng dựa trên các quan điểm được phát triển trong các lĩnh vực xuyên lĩnh vực như sinh thái nhân văn, nhân học sinh thái, địa lý môi trường, kinh tế, cũng như các quan điểm khác. Ngược lại, các chương trình nghiên cứu khác nhằm phát triển khung lý thuyết định lượng hơn, tập trung vào phát triển các mô hình phân tích và số, bằng cách xây dựng các tiến bộ lý thuyết trong các hệ thống thích ứng phức tạp, kinh tế học phức tạp, lý thuyết hệ thống động lực và khoa học trái đất. Ở một mức độ nào đó, tất cả các chương trình CHANS đều nhận thấy sự cần thiết phải vượt ra ngoài các phương pháp nghiên cứu truyền thống được phát triển trong khoa học xã hội và tự nhiên, vì những điều này không đủ để định lượng cho các động lực cao thường có trong CHANS. Một số nghiên cứu về CHANS mô phỏng các chương trình nghiên cứu truyền thống hơn có xu hướng tách xã hội khỏi khoa học sinh thái.

## Lịch sử
Cụm từ "hệ thống môi trường con người kết hợp" xuất hiện trong các tài liệu trước đó (có từ năm 1999) lưu ý rằng các hệ thống xã hội và tự nhiên không thể tách rời. "Vào năm 2007, một chương trình thường trực chính thức trong Động lực học của các hệ thống tự nhiên và con người được tạo ra bởi Quỹ khoa học quốc gia Hoa Kỳ."   Nghiên cứu về CHANS đang gia tăng tần suất trong các tài liệu khoa học liên quan đến tính bền vững và bảo tồn các hệ sinh thái và xã hội.

Diễn ra từ năm 2001-2005 và được tài trợ bởi Quỹ khoa học quốc gia để nghiên cứu "Động lực của các hệ thống tự nhiên và con người kết hợp", đây là một phần của "cuộc thi đặc biệt" trong chương trình "Sinh học phức tạp trong môi trường", và năm 2007 đã đạt được vị thế chính thức.

## Tham khảo

* WC Clark, BL Turner, RW Kates, J. Richards, JT Mathews, và W. Meyer, biên tập. *Trái đất như được biến đổi bởi hành động của con người*. (Cambridge, UK: Nhà xuất bản Đại học Cambridge, 1990). 
*  
* Eric Sheppard và Robert B. McMaster, biên tập. *Điều tra về quy mô và địa lý: Thiên nhiên, Xã hội và Phương pháp* (đặc biệt là "Vượt qua sự phân chia: Liên kết các quy mô toàn cầu và địa phương trong các hệ thống môi trường của con người" của William E. Easterling và Colin Arlingtonky) (Blackwell Publishing, ngày 1 tháng 1 năm 2004)

## Xem thêm

* Sinh thái nhân văn 
* Thuốc bảo tồn 
* Sinh thái sâu

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* CHANS-Net là một mạng lưới quốc tế dành cho các nhà nghiên cứu đang nghiên cứu hoặc những người quan tâm đến chủ đề Hệ thống tự nhiên và con người kết hợp. Tổ chức tạo điều kiện giao tiếp và hợp tác. 
* Tính tương thích sinh học trong môi trường , lĩnh vực ưu tiên năm 2006 của Quỹ khoa học quốc gia.
Pomacentrus pavo

***Pomacentrus pavo*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Pomacentrus]]* trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1787.

## Từ nguyên
Từ định danh *pavo* trong tiếng Latinh mang nghĩa là "chim công", hàm ý đề cập đến kiểu màu của loài cá này giống với loài công lam Ấn Độ.

## Phạm vi phân bố và môi trường sống
Từ vùng bờ biển Đông Phi, phạm vi của *P. pavo* trải dài về phía đông đến Tuamotu, băng qua vùng biển các nước Đông Nam Á và các đảo quốc ở châu Đại Dương, giới hạn phía bắc đến vùng biển phía nam Nhật Bản, phía nam đến Úc và đảo Lord Howe ngoài khơi.

Tại Việt Nam, loài này được ghi nhận tại Nha Trang, cù lao Câu (Bình Thuận) và quần đảo Trường Sa. *P. pavo* sống tập trung gần các rạn san hô ngoài biển khơi và trong đầm phá, nơi có nền đáy cát và đá vụn ở độ sâu đến 18 m.

## Mô tả
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở *P. pavo* là 9&nbsp;cm. Cơ thể của *P. pavo* có màu xanh lục lam, với các vệt xanh óng trên đầu. Vảy cá có các vạch màu xanh sẫm. Có đốm đen nổi bật ngay rìa nắp mang. Vây đuôi ở nhiều cá thể có màu vàng nhạt. Các vây có viền xanh ánh kim.

Số gai ở vây lưng: 13; Số tia vây ở vây lưng: 13–14; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 12–14; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.

## Sinh thái học
Thức ăn của *P. pavo* bao gồm tảo và các loài động vật phù du. Chúng thường hợp thành những nhóm nhỏ. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng.

## Tham khảo
Rumen Radev

**Rumen Georgiev Radev** (; sinh ngày 18 tháng 6 năm 1963) là một chính trị gia Bulgaria và cựu trung tướng, đã giữ chức Tổng thống Bulgaria kể từ năm 2017. Vào ngày 19 tháng 1 năm 2026, ông đã thông báo sẽ từ chức Tổng thống. Người kế nhiệm ông, Iliyana Yotova, Phó Tổng thống Bulgaria, sẽ đảm nhận chức vụ này cho đến khi có quyết định của tòa án.

Radev từng giữ chức Tư lệnh cao cấp của Lực lượng Không quân Bulgaria. Ông đã thắng cử trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2016 với tư cách là ứng cử viên độc lập được Đảng Xã hội Bulgaria ủng hộ, đánh bại ứng cử viên của đảng GERB là Tsetska Tsacheva trong vòng hai. Ông tái đắc cử nhiệm kỳ thứ hai trong cuộc bầu cử năm 2021, với 66% số phiếu trong vòng hai.

## Tiểu sử
Radev sinh ngày 18 tháng 6 năm 1963 tại Dimitrovgrad, Bulgaria. Gia đình quê gốc ở Slavyanovo ở vùng Haskovo. Năm 1982, ông tốt nghiệp trường toán học ở Haskovo với huy chương vàng. Ông tốt nghiệp Đại học Không quân Bulgaria Georgi Benkovski năm 1987 với tư cách tốt nghiệp hàng đầu. Năm 1992, anh tốt nghiệp Không quân Hoa Kỳ Phi đội sĩ quan tại Maxwell AFB. Từ 1994 đến 1996, anh học tại Rakovski Defense and Staff College, nơi anh cũng là sinh viên tốt nghiệp hàng đầu. Ông có bằng Tiến sĩ Khoa học Quân sự trong lĩnh vực cải tiến huấn luyện chiến thuật cho các phi hành đoàn bay và mô phỏng chiến đấu trên không.

Năm 2003, ông tốt nghiệp Đại học không chiến tại Maxwell AFB ở Hoa Kỳ với bằng thạc sĩ nghiên cứu chiến lược với bằng danh dự.

## Tham khảo
Pomacentrus proteus

***Pomacentrus proteus*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Pomacentrus]]* trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1991.

## Từ nguyên
Từ định danh được đặt theo tên của Proteus, vị thần của biển cả trong thần thoại Hy Lạp có nhiều hóa thân, hàm ý đề cập đến sự thay đổi màu sắc từ cá con sang cá trưởng thành.

## Phân bố và môi trường sống
*P. proteus* ban đầu chỉ được biết đến tại Sri Lanka, sau đó được ghi nhận thêm tại biển Andaman (ngoài khơi Thái Lan) và đảo St. Martin (Bangladesh). *P. proteus* sinh sống tập trung gần những rạn san hô viền bờ, nền đáy nhiều đá vụn và cát ở độ sâu đến 10 m.

## Mô tả
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở *P. proteus* là 10&nbsp;cm. Cá con có đầu và thân trên có màu xanh lam, chuyển thành màu vàng ở thân dưới. Đầu có các vệt sọc và chấm màu xanh óng (có thể kéo dài ngược ra sau lưng). Phía sau vây lưng có một đốm đen lớn viền xanh. Cá trưởng thành toàn thân có màu nâu xám; đốm đen lớn và các vệt chấm xanh ở đầu vẫn còn xuất hiện.

Số gai ở vây lưng: 13; Số tia vây ở vây lưng: 13–14; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 14–15; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.

## Sinh thái học
Thức ăn của *P. proteus* là tảo và các loài động vật phù du. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng.

## Tham khảo
Pomacentrus philippinus

***Pomacentrus philippinus*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Pomacentrus]]* trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1907.

## Từ nguyên
Tính từ định danh được đặt theo tên gọi của quốc gia Philippines, là nơi mà mẫu định danh của loài cá này được thu thập.

## Phạm vi phân bố và môi trường sống
Từ Maldives, phạm vi của *P. philippinus* trải dài về phía đông, băng qua vùng biển các nước Đông Nam Á đến Papua New Guinea và quần đảo Solomon, ngược lên phía bắc đến quần đảo Ryukyu (Nhật Bản), xa về phía nam đến các đảo san hô ngoài khơi Tây Úc.

Tại Việt Nam, *P. philippinus* được ghi nhận dọc theo vùng bờ biển Khánh Hòa–Ninh Thuận, cù lao Chàm và quần đảo Trường Sa.

*P. philippinus* sinh sống tập trung gần những rạn san hô viền bờ hoặc trong các đầm phá ở độ sâu đến 12 m.

## Mô tả
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở *P. philippinus* là 10&nbsp;cm. Cơ thể có màu xanh lam xám. Vảy cá có viền đen tạo thành kiểu hình mắt lưới trên thân của chúng. Xung quanh ổ mắt có các chấm màu xanh tím. Toàn bộ cuống và vây đuôi, phía sau vây lưng và vây hậu môn có màu vàng cam. Gốc vây ngực có đốm đen, bao quanh bởi một vệt màu vàng lớn hơn.

Số gai ở vây lưng: 13; Số tia vây ở vây lưng: 13–15; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 14–15; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.

## Phân loại học
Bốn loài được mô tả vào năm 2017, từng được xác định nhầm là những quần thể của *P. philippinus* ở các đảo quốc thuộc Tây Thái Bình Dương, bao gồm *[[Pomacentrus albiaxillaris]]*, *[[Pomacentrus flavoaxillaris]]*, *[[Pomacentrus magniseptus]]* và *[[Pomacentrus nigriradiatus]]*, được gộp vào một nhóm phức hợp loài với *P. philippinus*; ngoài ra, *[[Pomacentrus imitator]]* và *[[Pomacentrus flavioculus]]* cũng nằm trong phức hợp *philippinus* này. Cả 7 loài này có chung một kiểu hình mắt lưới trên thân, được tạo bởi các viền đen của vảy.

Ngoài ra, có ít nhất 3 loài mới chưa được mô tả ở Đông Ấn Độ Dương, hiện vẫn được xác định là *P. philippinus* cho đến khi có nghiên cứu mới trong tương lai.

## Sinh thái học
Thức ăn của *P. philippinus* là tảo và các loài động vật phù du. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng.

## Tham khảo
Pomacentrus reidi

***Pomacentrus reidi*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Pomacentrus]]* trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1928.

## Từ nguyên
Từ định danh được đặt theo tên của Earl D. Reid (1885 – 1960), Phụ tá Khoa học Cấp cao trong lĩnh vực ngư học tại Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Quốc gia Hoa Kỳ.

## Phạm vi phân bố và môi trường sống
*P. reidi* có phạm vi phân bố vùng biển các nước Đông Nam Á, mở rộng về phía đông đến Palau và các thuộc Melanesia, xa về phía nam đến các rạn san hô ngoài khơi Tây Úc cùng rạn san hô Great Barrier ở bờ đông. Tại Việt Nam, loài này được ghi nhận ở Côn Đảo và quần đảo Trường Sa.

*P. reidi* sống tập trung gần những rạn san hô viền bờ và trong các đầm phá sâu ở độ sâu khoảng 3–70 m.

## Mô tả
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở *P. reidi* là 12&nbsp;cm. Cơ thể có màu xám nhạt với các vệt đốm màu xanh lam trên đầu. Vảy cá có các vạch xanh tương tự. Mống mắt có vòng màu xanh thẫm.

Số gai ở vây lưng: 14; Số tia vây ở vây lưng: 13–15; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 15–16; Số tia vây ở vây ngực: 17–18; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số lược mang: 19–21; Số vảy đường bên: 16–17.

## Sinh thái học
Thức ăn của *P. reidi* bao gồm tảo và các loài động vật phù du. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng.

## Tham khảo
Pomacentrus rodriguesensis

***Pomacentrus rodriguesensis*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Pomacentrus]]* trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2003.

## Từ nguyên
Từ định danh được đặt theo tên gọi của đảo Rodrigues (thuộc quần đảo Mascarene), nơi mà loài cá này được biết đến đầu tiên (–*ensis*: hậu tố biểu thị nơi chốn).

## Phạm vi phân bố và môi trường sống
*P. rodriguesensis* hiện chỉ được biết đến ở ngoài khơi đảo Rodrigues (thuộc quốc đảo Mauritius). *P. rodriguesensis* được thu thập tại đầm phá ở độ sâu 9–18 m, gần các rạn san hô của chi *[[Acropora]]* ở khu vực có nhiều phù sa.

## Mô tả
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở *P. rodriguesensis* là 8&nbsp;cm. Cơ thể của *P. rodriguesensis* có màu xanh lam xám. Vây lưng có dải viền màu vàng. Vây bụng màu vàng, còn vây ngực trong suốt. Vây ngực có đốm đen ở gốc. Mống mắt màu vàng kim.

Số gai ở vây lưng: 14; Số tia vây ở vây lưng: 13–14; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 15–16; Số tia vây ở vây ngực: 17–19; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số lược mang: 19–21.

## Sinh thái học
Thức ăn của *P. rodriguesensis* bao gồm tảo và các loài động vật phù du. Chúng là loài có tính lãnh thổ, thường tỏ ra hung hăng với một số loài cá thia khác trong khu vực. Loài này ưa sống đặc biệt gần san hô sống.

Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng.

## Tham khảo
Pomacentrus polyspinus

***Pomacentrus polyspinus*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Pomacentrus]]* trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1991.

## Từ nguyên
Từ định danh *polyspinus* trong tiếng Latinh có nghĩa là "có nhiều gai", hàm ý đề cập đến số gai vây lưng của loài cá này nhiều hơn loài tương tự là *[[Pomacentrus adelus]]*.

## Phạm vi phân bố và môi trường sống
*P. polyspinus* chỉ được tìm thấy ở ngoài khơi tỉnh Phuket (Thái Lan). *P. polyspinus* sống tập trung gần những rạn san hô gần bờ và trong đầm phá ở độ sâu khoảng từ 3 đến 10 m.

## Mô tả
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở *P. polyspinus* là 7&nbsp;cm.

Số gai ở vây lưng: 14; Số tia vây ở vây lưng: 13–14; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 14; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.

## Sinh thái học
Thức ăn của *P. polyspinus* bao gồm tảo và các loài động vật phù du. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng.

## Tham khảo
Tin học y tế

**Tin học y tế** (còn gọi là **tin học chăm sóc sức khỏe**, **tin học** **điều dưỡng**, **tin học** **lâm sàng** hoặc **tin học y sinh**) là kỹ thuật thông tin áp dụng cho lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, chủ yếu là quản lý và sử dụng thông tin chăm sóc sức khỏe bệnh nhân. Đây là một lĩnh vực đa ngành  sử dụng công nghệ thông tin y tế (HIT) để cải thiện chăm sóc sức khỏe thông qua bất kỳ sự kết hợp nào của chất lượng cao hơn, hiệu quả cao hơn (thúc đẩy chi phí thấp hơn và do đó có sẵn nhiều hơn) và cơ hội mới. Các ngành liên quan bao gồm khoa học thông tin, khoa học máy tính, khoa học xã hội, khoa học hành vi, khoa học quản lý và các ngành khác. NLM định nghĩa tin học y tế là "nghiên cứu liên ngành về thiết kế, phát triển, áp dụng và ứng dụng các sáng kiến dựa trên CNTT trong cung cấp, quản lý và lập kế hoạch dịch vụ chăm sóc sức khỏe". Nó liên quan đến các tài nguyên, thiết bị và phương pháp cần thiết để tối ưu hóa việc thu thập, lưu trữ, truy xuất và sử dụng thông tin trong y tế và y học sinh học. Các công cụ tin học y tế bao gồm máy tính, hướng dẫn lâm sàng, thuật ngữ y tế chính thức, và hệ thống thông tin và truyền thông, v.v... Nó được áp dụng cho các lĩnh vực điều dưỡng, y học lâm sàng, nha khoa, dược phẩm, y tế công cộng, phục hồi chức năng, vật lý trị liệu, nghiên cứu y sinh, và y học thay thế,     tất cả đều được thiết kế để cải thiện tính hiệu quả của việc cung cấp dịch vụ chăm sóc bệnh nhân bằng cách đảm bảo rằng dữ liệu được tạo ra có chất lượng cao.

Các tiêu chuẩn quốc tế về chủ đề này được quy định trong ICS 35.240.80  trong đó ISO 27799: 2008 là một trong những thành phần cốt lõi.

## Chuyên ngành
Tin học y tế bao gồm các tiểu lĩnh vực tin học lâm sàng, ví dụ như tin học bệnh lý, tin học nghiên cứu lâm sàng (xem phần dưới đây), tin học hình ảnh, tin học y tế cộng đồng, tin học y tế công cộng, tin học sức khỏe tại nhà, tin học điều dưỡng, tin học sức khỏe người tiêu dùng, lâm sàng tin sinh học, và tin học cho giáo dục và nghiên cứu về y tế và y học, tin học dược.     
## Tham khảo
Tủy răng

**Tủy răng** là phần trung tâm của răng tạo bởi các mô liên kết và nguyên bào ngà. Tủy răng là một phần của phức hợp ngà - tủy răng. Sức sống của phức hợp ngà - tủy răng, cả khi khỏe mạnh và sau tổn thương, phụ thuộc vào hoạt động của các tế bào tủy răng và quá trình truyền tín hiệu điều hòa biểu hiện tế bào.

## Giải phẫu
Tủy răng có chứa bó mạch thần kinh ở tất cả các răng, cả răng sữa và răng vĩnh viễn. Tủy răng bao gồm một buồng tủy trung tâm, các sừng tủy và các cuống tủy. Phần lớn tủy nằm ở buồng tủy, nằm trong và có hình dạng tương tự như thân răng. Do quá trình tạo ngà răng liên tục diễn ra, càng nhiều tuổi, buồng tủy càng nhỏ hơn. Tuy nhiên hiện tượng này không xảy ra đồng đều mà ở sàng nhanh hơn ở trần và các thành bên.

## Chức năng
Chức năng chủ yếu của tủy răng là tạo ngà răng (nhờ các nguyên bào ngà).

Các chức năng khác bao gồm:

Cung cấp dinh dưỡng: tủy răng chứa các thành phần dinh dưỡng xung quanh mô khoáng giúp cung cấp độ ẩm và chất dinh dưỡng;

Bảo vệ/nhận cảm: nhiệt độ quá cao hoặc quá thấp, áp lực hoặc chấn thương lên ngà hoặc tủy đều gây đau;

Bù đắp: tạo chất thay thế hay ngà thứ ba (nhờ nguyên bào ngà);

Cấu tạo: các tế bào của tủy răng tạo ra ngà răng bao quanh và bảo vệ chính mô tủy răng.

### Tủy bình thường
Tủy răng bình thường được các lớp men răng và ngà răng bảo vệ khỏi nhiễm khuẩn.

Biểu hiện tủy bình thường:
-sống và đáp ứng bình thường với thử tủy
-không có triệu chứng và không viêm
-đáp ứng nhẹ với thử nghiệm nóng và lạnh - không kéo dài hơn 1 - 2 giây sau khi ngừng kích thích.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* An overview of the dental pulp: its functions and responses to injury, C Yu, PV Abbott, Australian Dental Journal Supplement 2007;52:(1 Suppl):S4-S16 at https://web.archive.org/web/20160304023719/http://www.ada.org.au/app_cmslib/media/lib/0704/m70470_v1_633112728503963750.pdf
* Guideline on Pulp Therapy for Primary and Immature Permanent Teeth, REFERENCE MANUAL V 34 / NO 6 12 / 13, 2009, American Academy of Pediatric Dentistry at http://www.aapd.org/media/Policies_Guidelines/G_Pulp.pdf
Viêm quanh răng

**Viêm quanh răng** là tình trạng viêm tổ chức quanh răng. Giai đoạn đầu được gọi là viêm lợi với biểu hiện lợi sưng, đỏ và có thể chảy máu. Trường hợp nặng hơn gọi là **viêm quanh răng** với biểu hiện tụt lợi, tiêu xương, răng lung lay hoặc rụng. Ngoài ra cũng có thể biểu hiện hôi miệng.

Viêm quanh răng thường do vi khuẩn trong miệng làm tổn thương tổ chức quanh răng. Các yếu tố nguy cơ bao gồm hút thuốc, tiểu đường, HIV/AIDS, yếu tố gia đình và dùng thuốc. Chẩn đoán dựa vào thăm khám quan sát lợi quanh răng bằng thám châm quanh răng và phim X quang phát hiện tiêu xương quanh răng.

Điều trị bằng vệ sinh răng miệng tốt và thường xuyên lấy cao răng. Khuyến cáo vệ sinh răng miệng bằng cách chải răng và dùng chỉ nha khoa hàng ngày. Trong một số trường hợp có thể cần sử dụng kháng sinh hoặc phẫu thuật. Ước tính khoảng 538 triệu người trên toàn thế giới bị viêm quanh răng vào năm 2015. Tại Hoa Kỳ, gần một nửa dân số trên 30 tuổi bị viêm quanh răng ở mức độ nào đó và khoảng 70% dân số trên 65 mắc viêm quanh răng. Nữ giới có tỷ lệ mắc cao hơn nam giới.

## Triệu chứng
Ở giai đoạn đầu, viêm quanh răng có rất ít triệu chứng và một số bệnh nhân bệnh đã tiến triển rất nặng mới đi khám.

Triệu chứng bao gồm:

* Lợi đỏ hoặc chảy máu khi đánh răng, sử dụng chỉ nha khoa hoặc ăn đồ ăn cứng (xảy ra cả khi viêm lợi chưa có tách lợi)
* Sưng lợi
* Khạc ra máu sau khi đánh răng
* Hôi miệng và có vị kim loại trong miệng
* Tụt rợi làm lộ chân răng (cũng xảy ra khi chải răng quá mặng hoặc bàn chải cứng)
* Túi lợi sâu (túi lợi hình thành do phần gắn giữa răng và lợi bị enzym hủy collagen - collagenases phá hủy dần dần)
* Rụng răng ở giai đoạn muộn (có thể có nguyên nhân hoặc rụng răng tự nhiên)

Bệnh nhân bị viêm lợi và có tiêu xương thường ít đau. Do đó, bệnh nhân thường cho rằng chảy máu không đau sau khi đánh răng là không nghiêm trọng mặc dù đây là một triệu chứng của viêm quanh răng tiếng triển.

## Tham khảo


## Liên kết ngoài

* Canadian Academy of Periodontology — What is periodontitis? 
* Periodontal disease in dogs and cats  — Blue Cross Animal Hospital's write up on periodontal disease.
Hiệp hội Kinh doanh Kim loại phụ

**Hiệp hội Kinh doanh Kim loại phụ** (tiếng Anh: **Minor Metals Trade Association**, viết tắt **MMTA**) là một hiệp hội công nghiệp quy mô toàn thế giới với các thành viên tham gia vào sản xuất - kinh doanh 49 kim loại không mua bán thông qua các sàn giao dịch. Số lượng hội viên của MMTA là khoảng 150 công ty từ 30 quốc gia khác nhau với doanh số mua bán trên 10 tỷ USD các kim loại phụ mỗi năm.

## Chức năng
MMTA hoạt động vì lợi ích và xúc tiến sự quan tâm của công nghiệp kim loại phụ quốc tế cũng như của các thành viên MMTA, bao gồm các công ty tích cực tham gia trong mọi khía cạnh của thương mại quốc tế đối với các kim loại phụ dưới mọi hình thức đa dạng khác nhau của chúng. MMTA không phải là chủ của nơi họp chợ kim loại phụ hay công bố thông tin giá cả.

## Lịch sử
Hiệp hội được các thương nhân kim loại tại London, như Peter Robbins thành lập năm 1973 khi các kim loại phụ (khi đó từng được coi là phụ phẩm) chỉ vừa mới bắt đầu được sử dụng trong các ứng dụng đại trà. Hiện tại trụ sở của MMTA đặt tại 33 Queen Street, London, EC4R 1BR, UK. MMTA cung cấp các quy tắc thương mại rõ ràng đối với các kim loại phụ cũng như để hướng dẫn và thông tin về ngành công nghiệp non trẻ này.

## Các hiệp hội kim loại khác
* Sàn giao dịch Kim loại Luân Đôn (LME)
* Hiệp hội Thị trường Vàng Bạc London (LBMA)
* Thị trường Platin và Palladi London (LPPM)

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Website của MMTA
Viêm lợi

**Viêm lợi** là bệnh viêm nhiễm của lợi mà chưa có phá hủy mô. Viêm lợi và viêm quanh răng thường có sự tham gia của mảng bám gắn vào bề mặt răng, được gọi là viêm lợi do mảng bám.

Không phải mọi trường hợp viêm lợi đều tiến triển thành viêm quanh răng, nhưng viêm quanh răng luôn xảy ra sau viêm lợi.

Viêm lợi có thể hồi phục nhờ vệ sinh răng miệng tốt, tuy nhiên, nếu không điều trị, viêm lợi có thể tiến triển thành viêm quanh răng, khi đó viêm nhiễm ở lợi sẽ gây phá hủy mô và tiêu xương quanh răng. Viêm quanh răng có thể gây rụng răng.

## Triệu chứng

Triệu chứng của viêm lợi thường không điển hình và biểu hiện ở lợi với các dấu hiệu viêm kinh điển:

Sưng lợi

Lợi đỏ nhạt hoặc tím

Lợi chắc hoặc đau khi chạm.

Chảy máu lợi hoặc chảy máu sau khi đánh răng hoặc/và dùng chỉ nha khoa

Hội miệng

### Biến chứng
Viêm lợi tái diễn

Viêm quanh răng

Nhiễm trùng hoặc áp xe lợi hoặc xương hàm

Viêm lợi tiến triển nhanh (nhiễm khuẩn và loét lợi)

Sưng hạch

Liên quan đến sinh non và nhẹ cân.

Alzheimer và suy giảm trí nhớ

Một nghiên cứu từ năm 2018 cho thấy bằng chứng thuyết phục rằng vi khuẩn gây viêm lợi có thể liên quan với bệnh Alzheimer. Các nhà khoa học đồng ý rằng cần có nhiều nghiên cứu hơn để chứng tỏ nhận định này. "Các nghiên cứu đã tìm ra vi khuẩn P. gingivalis – gây ra nhiều bệnh lý lợi – có thể di chuyển từ miệng đến não ở chuột. Khi vào đến não, P. gingivalis có thể gây các triệu chứng đặc trưng của bệnh Alzheimer."

## Tham khảo


## Liên kết ngoài
Aida Yu

là một tác giả manga và là họa sĩ minh họa được biết nhiều với tác phẩm của anh, *[[Gunslinger Girl]]*. Aida đã thực hiện thiết kế nhân vật cho một eroge visual novel có tên *[[Bittersweet Fools]]*. Anh mở đầu sự nghiệp tác giả manga khi đăng mẩu chuyện ngắn *FLOWERS* trên *Comic MegaFreak*.

## Công việc
### Manga
* *1518!* (**tác giả**, 2014 - nay, đăng trên Big Comic Spirits)
* *[[Gunslinger Girl]]* (**tác giả**, 2002 - 2012, đăng trên Dengeki Daioh)
### Minh họa
* *[[Bittersweet Fools]]* (**thiết kế nhân vật**)
### Sách
* *GUNSLINGER GIRL. 1* (2009)
* *Pack en 2 volumes: Tome 1, Leviathan; Tome 1, Gunsliger Girl* (2006)
* *Gunslinger Girl Tome 5: Edition collector* (2006)
* *Gunslinger girl. 10 special* (2010)
* *Coffret 4 volumes: Tome 5 à 8* (2007)
* *Gunslinger Girl Tome 1. Avec 1 DVD* (2005)
* *Gunslinger girl* (2003)
* *Coffret collector* (2006)

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Trang web chính 
*
*
*
Thám châm nha chu

**Thám châm nha chu** là một dụng cụ trong nha khoa thường được sử dụng bộ dụng cụ nha khoa.  Nó thường dài, mỏng và tù ở đầu. Thám châm nha chu chủ yếu được sử dụng để đo chiều sâu túi lợi quanh răng nhờ đó kiểm tra vùng quanh răng. Người ta thường khắc độ dài vào đầu thám châm để tính toán chính xác.

## Sử dụng

Cần sử dụng đúng cách thám châm nha chu để đảm bảo độ chính xác. Đầu dụng cụ được ấn xuống với áp ứng nhẹ tương đương khoảng10-20 gram vào túi lợi vùng nằm giữa răng và mô xung quanh. Chú ý giữ thám châm song song với  đường đi của chân răng và ấn thám châm xuống dưới đáy túi lợi. Theo đó, lợi sẽ che phủ một phần đầu thám châm. Vạch rõ đầu tiên trên túi lợi sẽ cho biết chiều sâu của túi lợi. Trung bình, túi lợi bình thường sẽ sâu khoảng 3mm và không bị chảy máu khi thăm khám. Túi lợi sâu hơn 3mm có thể liên quan đến tách lợi khỏi răng và quanh xương huyệt răng, biểu hiện ở viêm quanh răng.  Túi lợi sâu hơn 3&nbsp;mm cũng có thể là biểu hiện của lợi phì đại.

## Phân loại
Có nhiều loại thám châm khác nhau, mỗi loại lại có đơn vị đo khác nhau ở đầu mỗi dụng cụ. Ví dụ, thám châm Michigan O được đánh dấu ở các vị trí 3&nbsp;mm, 6&nbsp;mm and 8&nbsp;mm  và thám châm  Williams có đường chu vi 1&nbsp;mm, 2&nbsp;mm, 3&nbsp;mm, 5&nbsp;mm, 7&nbsp;mm, 8&nbsp;mm, 9&nbsp;mm, and 10&nbsp;mm.  Thám châm PCP12 với dấu Marquis có chiều dài mỗi đoạn tương ứng là 3&nbsp;mm.  Khác với hai loại trên, thám châm Naber cong và được dùng để đo vùng phân nhánh giữa các chân răng.

## Tham khảo

## Tham khảo thêm

* Summit, James B., J. William Robbins, and Richard S. Schwartz.  "Fundamentals of Operative Dentistry: A Contemporary Approach."  2nd edition.  Carol Stream, Illinois, Quintessence Publishing Co, Inc, 2001.  .
* Wilkins, Esther M.  "Clinical Practice of the Dental Hygienist." 8th edition.  Lippincott Williams & Wilkins, 1999.  .

## Liên kết ngoài
Trần Bội

**Trần Bội** là chính trị gia người Việt Nam. Ông từng giữ chức vụ Chủ tịch Ủy ban hành chính (này là Ủy ban nhân dân) tỉnh Quảng Bình từ năm 1959 đến năm 1967.
## Tiểu sử
Trần Bội sinh ra ở làng An Xá, xã Lộc Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình cùng quê với Đại tướng Võ Nguyên Giáp.

Cha của Trần Bội, ông Trần Hữu Trác, và cha của Võ Nguyên Giáp, ông Võ Quang Nghiêm, đều tham gia quân khởi nghĩa và bị quân Pháp giết hại.

Lúc Trần Bội làm Ủy viên Thường vụ Huyện ủy Lệ Thủy, quân Pháp bắt cụ Trần Hữu Trác tra tấn nhưng cụ không khuất phục, sau đó quân Pháp chặt đầu cụ cắm lên cọc phơi nắng ba ngày ở đầu làng.

Từ năm 1959 đến năm 1961, Trần Bội là Chủ tịch Ủy ban hành chính tỉnh Quảng Bình, các Phó Chủ tịch là Ngô Đình Văn, Lê Thanh Liêm, các ủy viên ủy ban hành chính gồm Nguyễn Hữu Duật, Võ Văn Ấp, Nguyễn Duy Xán, Nguyễn Đàm, Cát Văn Sơn, Nguyễn Thụ, và bà Hà Thị Thu Tịnh (Bình).

Từ năm 1962 đến năm 1964, Trần Bội là Chủ tịch Ủy ban hành chính tỉnh Quảng Bình. Ông phụ trách chung và phụ trách mảng sản xuất nông nghiệp kiêm chức Chủ tịch Ủy ban kế hoạch nhà nước.

Từ năm 1964 đến năm 1965, Trần Bội là Chủ tịch Ủy ban hành chính tỉnh Quảng Bình, phụ trách chung, kiêm Chủ nhiệm Ủy ban kế hoạch, phụ trách kiến trúc, thủy lợi và vận tải.

Từ năm 1965 đến năm 1967, Trần Bội giữ chức Chủ tịch Ủy ban hành chính tỉnh Quảng Bình, ba phó chủ tịch là Lê Thanh Liêm (thường trực), Trần Phố (phụ trách nông nghiệp), và Ngô Đình Văn.

Trần Bội đã qua đời.
## Tham khảo
Aihara Koji

là một tác giả manga Nhật Bản đến từ Hokkaido. Ông cùng Takekuma Kentaro đã viết lên câu chuyện *Saru demo Kakeru Manga Kyoushitsu* (*サルでも描けるまんが教室*).

## Tiểu sử
Koji lớn lên với những thời buổi đọc tác phẩm của Osamu Tezuka. Ông lần đầu xuất hiện với *Hachigatsu no Nureta Pantsu* vào năm 1983, đăng trên *[[Weekly Manga Action Magazine]]*. Aihara được biết rộng rãi với *Bunka Jinrui Gag*, *Koojien*, *Mujina* và *Manka*. Ông cũng vẽ một bản yonkoma của một cuốn từ điển Nhật. Công việc của ông đưỡ mô tả là sự khởi đầu cho thể loại hài kịch trong manga. Ông đã từng thiết kế nhân vật cho hai trò chơi điện tử nhập vai *Maka Maka* và *Idea no Hi*.

## Công việc
### Manga
* *Hachigatsu no Nureta Pantsu*
* *Katte ni Shirokuma*
* *Saru demo Kakeru Manga Kyoushitsu*
* *Bunka Jinrui Gag*
* *Koojien*
* *Mujina* 
* *Manka*
* *[[Z ~Zed~]]*

### Trò chơi điện tử
* *Maka Maka*
* *Day of the Idea*

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*
Monte-Carlo Masters 2019 - Đôi

Bob và Mike Bryan là đương kim vô địch, nhưng không chọn tham dự.

Nikola Mektić và Franko Škugor là nhà vô địch, đánh bại Robin Haase và Wesley Koolhof trong trận chung kết, 6–7(3–7), 7–6(7–3), [11–9].

## Hạt giống

## Kết quả

### Chung kết

### Nửa trên

### Nửa dưới

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Kết quả vòng đấu chính thức
Monte-Carlo Masters 2019

**[[Monte-Carlo Masters]] 2019** (còn được biết đến với **Rolex Monte-Carlo Masters** vì lý do tài trợ) là một giải quần vợt nam chuyên nghiệp thi đấu trên mặt sân đất nện ngoài trời. Đây là lần thứ 113 giải đấu Monte-Carlo Masters tổ chức, và được Rolex tài trợ lần thứ 11. Giải đấu diễn ra tại Monte Carlo Country Club ở Roquebrune-Cap-Martin, Pháp (mặc dù thường được gọi là Monte Carlo, Monaco).. Giải đấu là một phần của ATP Tour 2019.

## Điểm và tiền thưởng
### Phân phối điểm
Bởi vì Monte Carlo Masters là giải không bắt buộc Masters 1000 sự kiện đặc biệt quy tắc về điểm phân phối đang ở trong vị trí. Monte Carlo Masters được tính trong thành tích của các tay vợt là giải 500, trong khi đó điểm được phân phối như Masters 1000.

### Tiền thưởng

## Nội dung đơn
### Hạt giống

* Bảng xếp hạng vào ngày 8 tháng 4 năm 2019.

### Vận động viên khác
Đặc cách:
*  Félix Auger-Aliassime
*  Lucas Catarina
*  Thanasi Kokkinakis
*  Jaume Munar

Bảo toàn thứ hạng:
*  Jo-Wilfried Tsonga

Thay thế:
*  Malek Jaziri

Vượt qua vòng loại:
*  Guido Andreozzi
*  Aljaž Bedene
*  Federico Delbonis
*  Juan Ignacio Londero
*  Alexei Popyrin
*  Andrey Rublev
*  Lorenzo Sonego

Thua cuộc may mắn:
*  Taro Daniel

### Rút lui
;Trước giải đấu
*  Kevin Anderson → thay thế bởi  Adrian Mannarino
*  Pablo Carreño Busta → thay thế bởi  Taylor Fritz
*  Richard Gasquet → thay thế bởi  Hubert Hurkacz
*  Thanasi Kokkinakis → thay thế bởi  Taro Daniel
*  Gaël Monfils → thay thế bởi  Malek Jaziri

;Trong giải đấu
*  Gilles Simon

### Bỏ cuộc
*  Damir Džumhur
*  Jo-Wilfried Tsonga

## Nội dung đôi
### Hạt giống

* Bảng xếp hạng vào ngày 8 tháng 4 năm 2019.

### Vận động viên khác
Đặc cách:
*  Romain Arneodo /  Hugo Nys
*  Marko Djokovic /  Novak Djokovic
*  Jürgen Melzer /  Dominic Thiem

Thay thế:
*  Philipp Kohlschreiber /  Fernando Verdasco

### Rút lui
*  Félix Auger-Aliassime

## Nhà vô địch
### Đơn

*  **[[Fabio Fognini]]** đánh bại  Dušan Lajović, 6−3, 6−4

### Đôi

*  **[[Nikola Mektić]]** /  **[[Franko Škugor]]** đánh bại  Robin Haase /  Wesley Koolhof, 6–7(3–7), 7–6(7–3), [11–9]

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* 
* Thông tin giải đấu trên Hiệp hội quần vợt nhà nghề (ATP)
Tiếng Hmu

**Tiếng Hmu** (*hveb Hmub*), còn được gọi là **Miêu Kiềm Đông** (黔东 Miêu Đông Quý Châu), **Miêu Trung**, **H'Mông Đông**, hoặc (hơi mơ hồ) **Miêu Đen**, là một cụm phương ngữ trong ngữ tộc H'mông ở Trung Quốc và Đông Bắc Việt Nam. Phương ngữ đã được nghiên cứu kỹ nhất là ở làng Dưỡng Hao (养蒿), huyện Đài Giang, tỉnh Quý Châu, Trung Quốc.

Khách Nỗ 咯努, một phương ngữ Hmu, có 11.450 người nói (tính đến năm 2000), cư trú ở phía nam thành phố Khải Lý, Quý Châu. Người Khách Nỗ khác biệt về mặt dân tộc với người Hmu khác.

## Tên gọi
Các từ đồng nghĩa bao gồm **' ở [[Khải Lý]], **' ở huyện Cẩm Bình, **' ở huyện [[Thiên Trụ]], **' ở huyện Hoàng Bình, **' ở một số khu vực của [[Kiềm Đông Nam]] (theo ''Miêu Ngữ Giản Chí 苗语简志'' 1985), và **' tại huyện tự trị dân tộc Miêu Dung Thủy, Quảng Tây.

Tại Việt Nam *[[tiếng Na-Miểu]]* được nói bởi người H'Mông ở xã Cao Minh huyện Tràng Định tỉnh Lạng Sơn có thể liên quan chặt chẽ với ngôn ngữ này.

## Ngữ âm

Không có sự phân biệt giữa âm  với phụ âm đầu vắng mặt (nghĩa là, nếu chúng ta chấp nhận  là âm vị phụ âm thì có từ nào bắt đầu bằng nguyên âm trong tiếng H'mu). Âm  chỉ gặp trong từ mang thanh 1, 3, 5, 7.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*Hmu basic lexicon at the Global Lexicostatistical Database
Bão Pabuk (2019)

**Bão Pabuk - cơn bão đầu tiên của [[mùa bão Tây Bắc Thái Bình Dương 2019]], hay Bão số 1 tại [[Việt Nam]]**, Đổ bộ vào Bán đảo Malay tháng 1, 2019. Đây cũng là cơn bão hình thành sớm nhất ở cả lưu vực Tây Bắc Thái Bình Dương và Bắc Ấn Độ Dương. Hình thành vào ngày cuối cùng của năm 2018, Pabuk vẫn tồn tại vào năm 2019, kéo dài hai năm theo lịch và vượt qua lưu vực Bắc Ấn Độ Dương vài ngày sau đó.

## Cấp bão
**Cấp bão (Việt Nam)**: Cấp 9 giật cấp 12 - Bão nhiệt đới.

**Cấp bão (Nhật Bản)**: 45 kn - Bão nhiệt đới; áp suất: 994 mbar (hPa).

**Cấp bão (Hoa Kỳ)**: 50 kn - Bão nhiệt đới.

**Cấp bão (Bắc Kinh)**: 28&nbsp;m/s (Cấp 10) - Bão nhiệt đới dữ dội.

**Cấp bão (Ấn Độ)**: 85&nbsp;km/h (03 phút) - Bão xoáy nhiệt đới.

**Cấp bão (Hàn Quốc)**: 23&nbsp;m/s - Bão nhiệt đới.

**Cấp bão (Đài Loan)**: 23&nbsp;m/s - Bão nhiệt đới.

**Cấp bão (Thái Lan)**: 45 kn (85&nbsp;km/h) - Bão nhiệt đới.

**Cấp bão (Indonesia)**: Xoáy thuận nhiệt đới.

**Cấp bão (Hồng Kông)**: 85&nbsp;km/h - Bão nhiệt đới.

## Lịch sử khí tượng

* Năm thứ 2 liên tiếp có bão sớm trên biển Đông ngay trong tháng 1 (2018 - 2019); đặc biệt hơn nữa lần đầu tiên ở biển Đông bão số 1 xuất hiện ngay ngày đầu năm mới (01/01). Tuy nhiên bão vẫn được xem là bão rớt mùa bão 2018 ở nước ta và là cơn bão trái mùa.
* Hoa Kỳ đánh số cơn bão này là 36W vì họ quan trắc được nó đã đạt cấp độ ATNĐ trong ngày 31 tháng 12 năm 2018. Nhưng theo Việt Nam và Nhật Bản nó mạnh lên thành bão ngày 1/01/2019 nên được đặt tên Pabuk, số hiệu quốc tế 1901 và tính là bão số 1 trên biển Đông của mùa bão năm 2019. Bão gây mưa trái mùa ở phía Nam nước ta trong những ngày đầu tháng 1/2019.
* Theo Thái Lan, đây là cơn bão đầu tiên đổ bộ vào đất nước vào mùa khô trong vòng khoảng 30 năm trở lại đây.
* Tại Việt Nam, có một người chết, 2 người mất tích và thiệt hại ước tính là khoảng 27,87 tỷ đồng (1,2 triệu USD).Tại Thái Lan đã có bảy người chết và thiệt hại ước tính là 156 triệu USD (5 tỷ Bạt). Bão cũng giết chết một người tại Malaysia.
***Bão Pabuk** có quỹ đạo tương tự như **[[bão Gay (1989)]]**, cũng hình thành trên biển Đông, đi qua Thái Lan rồi vào Bắc Ấn Độ Dương.

## Ảnh hưởng
Tại Việt Nam, Pabuk đã dẫn đến cái chết của một người. Bão làm thiệt hại khoảng ₫27.87 billion (US$1.2 million)

## Xem thêm

* Bão Fani (2019)
*Bão Vayu (2019)

## Tham khảo
Aihara Miki

(sinh 10 tháng 6) là một tác giả manga người Nhật chuyên về thể loại ''shojo'', được nhiều với series *[[Hot Gimmick]]*. Cô lần đầu ra mắt *Lip Conscious!* trên *[[Betsucomi]]* năm 1991. Miki hoạt động trên *Betsucomi* nhưng nhiều năm trước cô cũng hoạt động trên *[[Cheese!]]*. Dù không có bất kỳ tác phẩm nào của cô chuyển thể thành anime, nhưng *Hot Gimmick* vẫn có hai đĩa CD, một light novel ngoại truyện tên *[[Hot Gimmick S]]* và một phim người đóng, trong khi đó *5-ji Kara 9-ji Made* cũng chuyển thành một phim truyền hình hài kịch có người đóng tên *[[5-ji Kara 9-ji Made: Watashi ni Koi Shita Obōsan]]*.

## Công việc

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Trang web chính về blog  (ja icon)
*