open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Don Quixote (Strauss)

**Don Quixote, Op. 35** là bản giao hưởng thơ của nhà soạn nhạc người Đức Richard Strauss. Tác phẩm được viết dành cho cello, viola và dàn nhạc giao hưởng. Bản giao hưởng thơ này có tựa đề là **Phantastische Variationen über ein Thema ritterlichen Charakters** (tiếng Việt: **Những [[biến tấu]] không tưởng dựa trên chủ đề của nhân vật [[hiệp sĩ]]**), có nội dung dựa trên cuốn tiểu thuyết nổi tiếng Don Quixote của Miguel de Cervantes. Strauss sáng tác bản giao hưởng thơ vào năm 1887 tại Munich. Tác phẩm được trình diễn lần đầu tiên tại Cologne vào ngày 8 tháng 3 năm 1898 với sự biểu diễn của Friedrich Grützmacher (cello solo) và Franz Wüllner (nhạc trưởng).
## Chú thích
Die schweigsame Frau

**Die schweigsame Frau, Op. 80** (tiếng Việt: **Người phụ nữ câm lặng**) là vở opera 3 màn của nhà soạn nhạc người Đức Richard Strauss. Nó được sáng tác vào năm 1935. Người viết lời cho tác phẩm là Stefan Zweig. Zweig đã dựa vào tác phẩm Epicoene, còn có tên là Người phụ nữ câm lặng của Ben Jonson để viết lời cho tác phẩm. Điều đáng nói là chính tác phẩm này khiến cho Strauss phải thôi chức vụ điều hành ở Reichsmusikkammer vì ông quyết định giữ nguyên tên của Zweig trong áp phích quảng cáo vở opera này. Zweig vốn là người Do Thái, mà vở opera này lại ra đời trong hoàn cảnh Đức Quốc xã đang nắm quyền vốn có tư tưởng bài Do Thái, nên mới dẫn đến chuyện trên.
## Chú thích
Học thuyết Brezhnev

**Học thuyết Brezhnev** là một chính sách đối ngoại của Liên Xô, nói về việc giới hạn quyền chủ quyết tại các nước xã hội chủ nghĩa và quyền can thiệp, nếu trong những nước này hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa bị đe dọa. Học thuyết này được nêu ra rõ ràng lần đầu tiên bởi S. Kovalev trong một bài viết đăng ngày 26 tháng 9 1968 trên báo *[[Pravda]]*, Với tựa là "Chủ quyền và nghĩa vụ quốc tế của các nước xã hội chủ nghĩa." Học thuyết này đã được Tổng bí thư Đảng Cộng sản Liên Xô Leonid Brezhnev lập lại vào ngày 13 tháng 11 năm 1968 tại Đại hội Đảng thứ năm của Đảng Công nhân Thống nhất Ba Lan:

Học thuyết này được tuyên bố để bào chữa chuyện trong quá khứ, việc Khối Warszawa tấn công Tiệp Khắc vào tháng 8 năm 1968 mà đã kết thúc Mùa xuân Praha, cũng như những can thiệp trước đó bởi quân đội Liên Xô, ví dụ như Cuộc nổi dậy Hungary năm 1956. Những cuộc can thiệp này có mục đích là để đập tan những nỗ lực tự do hóa và những cuộc nổi dậy mà có thể làm hại đến quyền bá chủ của Liên Xô trong khối phía Đông.

Trên thực tế, chính sách này có nghĩa là nó cho phép giới hạn sự độc lập của các Đảng Cộng sản tại các nước vệ tinh của Liên Xô. Nó có nghĩa, không có nước nào được phép rời Khối Warszawa hay cản trở sự độc quyền của Đảng Cộng sản lãnh đạo. Học thuyết này ngầm cho thấy quyền lãnh đạo của Liên Xô, chỉ có nó có quyền định nghĩa thế nào là "chủ nghĩa xã hội" và thế nào là "chủ nghĩa tư bản".

Theo sau lời tuyên bố của Liên Xô, một loạt các hiệp định được ký kết giữa Liên Xô và các nước vệ tinh để xác nhận lại những điểm này và bảo đảm những quan hệ đôi bên. Những nguyên tắc này được diễn rộng đến nỗi Liên Xô dùng nó để biện minh cho sự can thiệp quân sự của họ vào nước không thuộc Khối Warszawa như cuộc Chiến tranh Afghanistan (1978–1992). Học thuyết Brezhnev có hiệu lực cho tới khi nó chấm dứt qua phản ứng của Liên Xô trong cuộc khủng hoảng Ba Lan 1980-81, và sau đó việc Mikhail Gorbachev không muốn dùng võ lực để can thiệp, khi Ba Lan cho bầu cử tự do và dân chủ tại 1989 và Công đoàn Đoàn kết đã đánh bại đảng Cộng sản.

Nó được thay thế với một cái tên khôi hài học thuyết Sinatra vào tháng 10 năm 1989, được tuyên bố bởi phát ngôn viên bộ Ngoại giao Liên Xô Gennadi Gerasimov tại Phần Lan, ám chỉ bài hát của Frank Sinatra "My Way", với ý là các quốc gia thuộc Khối Warszawa (có nhắc tên Ba Lan và Hungary), bây giờ có thể tự cải tổ nội bộ, khỏi phải sợ là sẽ bị nước ngoài nhảy vào can thiệp.

## Chú thích
Evan Daugherty

**Evan Daugherty** là một nhà biên kịch người Mỹ. Anh viết kịch bản cho bộ phim *[[Killing Season (phim)|Killing Season]]*, *[[Snow White and the Huntsman]]*, và bộ phim chuyển thể từ tiểu thuyết *[[Divergent (tiểu thuyết)|Divergent]]*.

## Sự nghiệp
Evan Daugherty viết kịch bản cho bộ phim *Shrapnel* vào năm 2008, bộ phim sau đó đã được sản xuất dưới cái tên *Killing Season*, sau khi nhận được khá nhiều lời khen ngợi. Phần kịch bản này đã đứng đầu cuộc thi Script Pipeline năm 2008 và xuất hiện trong *Black List* của năm 2008, một danh sách các kịch bản đã sẵn sàng để sản xuất bởi các cá nhân nhưng chưa được thực hiện. Anh cũng biên kịch, đạo diễn, và biên tập cho bộ phim ngắn *Rusty Forkblade*.

## Danh sách phim điện ảnh

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*
Linh dương đồng cỏ Upemba

**Linh dương đồng cỏ Upemba** (Danh pháp khoa học: *Kobus anselli*) là một loài linh dương Lechwe (Kobus anselli) được tìm thấy ở Cộng hòa Dân chủ Conggo. Đây là phân loài linh dương cực kỳ nguy cấp và gần như là đã đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng trong tự nhiên.

## Phân loài
Đây là một loài linh dương chỉ tìm thấy trong các vùng đất ngập nước Upemba tại Cộng hòa Dân chủ Congo. Nó được mô tả vào năm 2005, sau khi phân tích 35 mẫu vật bảo tàng thu được trong năm 1926 và 1947-8. Trước đây người ta đã bỏ qua nó do sự tương đồng so với linh dương lechwe Kobus leche, đặc biệt là các phân loài Lechwe đen K. l. smithemani. Một số cơ quan chức năng xử lý lechwe Upemba như là một phân loài, K. l. anselli, của linh dương lechwe.

## Đặc điểm
Chúng sống ở vùng đồng bằng và đất nước mở với khí hậu phù hợp. Nó đòi hỏi gặm cỏ tươi và thức uống hàng ngày. Trong những cơn mưa, chúng gặm cỏ ngắn thường xuyên. Vì nó là phụ thuộc vào nước, việc linh dương này không đi lang thang xa vào khu vực khô cằn. Trong khu vực bị ngập lụt, chúng có thể đi hàng trăm cây số, và mùa khô đi để nước có thể mất 10&nbsp;km trở lên.

Những con linh dương này có vài liên kết xã hội mạnh mẽ, nhưng những con cái có thể sống theo bầy đàn đánh số trong hàng ngàn. Chúng di chuyển nhiều hơn. Con đực cũng có mặt trong các đàn gia súc di cư và sẽ theo con cái. Các tổ chức xã hội và sinh sản của chúng có thể khác nhau. Khi ở mật độ dân số trung bình hay thấp, những con đực lập vùng lãnh thổ thông thường và không đi lang thang nhiều. Những con đực dành cho người lớn cố gắng thiết lập lãnh thổ của chúng trong môi trường sống tốt nhất có sẵn
## Tham khảo

* UCN SSC Antelope Specialist Group (2008). Kobus leche anselli. In: IUCN 2008. IUCN Red List of Threatened Species. Truy cập ngày 5 tháng 4 năm 2009. Database entry includes a brief justification of why this species is of critically endangered.
* Cotterill, F.P.D. 2005. The Upemba lechwe, Kobus anselli: an antelope new to science emphasizes the conservation importance of Katanga, Democratic Republic of Congo. Journal of Zoology (London) 265:113-132
* IUCN SSC Antelope Specialist Group (2008). Kobus leche ssp. anselli. En: UICN 2008. Lista Roja de Especies Amenazadas UICN. Consultado el 22 de mayo de 2011..
* F. P. D. Cotterill (febrero de 2005). «The Upemba lechwe, Kobus anselli: an antelope new to science emphasizes the conservation importance of Katanga, Democratic Republic of Congo (abstract)». Journal of Zoology (en inglés) 265 (2): 113–13. doi:10.1017/S0952836904006193.
## Liên kết ngoài
* The Upemba lechwe, ''Kobus anselli'': an antelope new to science emphasizes the conservation importance of Katanga, Democratic Republic of Congo (abstract)
*
Nhà thờ San Agustin, Manila

**Nhà thờ San Augustin** (tiếng Tây Ban Nha: Iglesia de la Inmaculada Concepción de María de San Agustín) là một nhà thờ Công giáo La Mã dưới sự bảo trợ của Hội Thánh Augustine, nằm bên trong tường thành phố lịch sử của Intramuros ở Manila. Nhà thờ này cùng với hai nhà thờ khác trong quần thể các nhà thờ kiểu Baroque của Philippines là di sản thế giới năm 1993. Nhà thờ được đưa vào danh mục công trình nổi bật quốc gia Philippines năm 1976.
## Lịch sử

Công trình hiện nay thực sự là nhà thờ Augustin thứ ba được dựng lên trên các trang địa điểm này. Nhà thờ San Agustin đầu tiên là công trình tôn giáo đầu tiên được xây dựng bởi người Tây Ban Nha trên đảo Luzon. Được làm bằng tre và dừa nước, nó được hoàn thành vào 1571, nhưng bị phá hủy bởi lửa trong tháng 12 năm 1574 trong cuộc xâm lược của Manila cố gắng của các lực lượng của Limahong. Một nhà thờ thứ hai làm bằng gỗ được xây dựng trên địa điểm này. Công trình đã bị phá hủy trong tháng 2 năm 1583, trong một trận hỏa hoạn được bắt đầu khi một cây nến đốt cháy màn cửa của bier tang lễ trong việc táng Toàn quyền Tây Ban Nha Gonzalo Ronquillo de Peñalosa.

Những người thuộc hội Augustin đã quyết định xây dựng lại nhà thờ bằng đá, và để xây dựng một tu viện lân cận. Công tác xây dựng bắt đầu vào năm 1586, dựa trên một thiết kế bởi Juan Macías. Công trình được xây dựng bằng đá đẽo hộp khai thác vật liệu không nung từ Meycauayan, Binangonan và San Mateo, Rizal. Công việc tiến hành chậm do thiếu quỹ và các tài liệu, cũng như sự khan hiếm tương đối của các nghệ nhân chế tác đá. Tu viện đã hoạt động năm 1604, và nhà thờ đã chính thức tuyên bố đầy đủ vào ngày 19 tháng 1 năm 1607, và được đặt tên St. Paul của Manila. Macías, người đã qua đời trước khi hoàn thành nhà thờ, đã được chính thức công nhận bởi các Augustinô là người xây dựng nhà thờ này.

## Chú thích
Giao hưởng số 5 (Sibelius)

**[[Giao hưởng]] số 5, cung [[Mi giáng trưởng]], Op. 82** là bản giao hưởng của nhà soạn nhạc người Phần Lan Jean Sibelius. Bản giao hưởng được sáng tác vào năm 1915, sau đó sửa lại vào năm 1916 và 1919. Tác phẩm này chỉ có 3 chương, khác với cấu trúc 4 chương như thông thường của nhạc cổ điển châu Âu. 
## Chú thích
Học thuyết Sinatra

**Học thuyết Sinatra** mô tả chính sách của Liên Xô dưới thời Mikhail Gorbachyov, mà đã cho phép các nước Khối Warszawa, tự giải quyết những chuyện nội bộ của mình.

Vào ngày 25 tháng 10 năm 1989 Gorbachyov đến gặp tổng thống Phần Lan Mauno Koivisto tại Helsinki. Cả hai cùng tuyên bố vào ngày đó, sẽ không dùng vũ khí trước để chống lại một liên minh đối nghịch, một nước trung lập hay một nước trong liên minh của mình. 

Đó là một lời tuyên bố rõ ràng, không chỉ riêng cho Phần Lan. Phát ngôn viên báo chí của ngoại trưởng Liên Xô thời đó, Eduard Shevardnadze, và là thành đoàn của cuộc gặp mặt đó ở Helsinki, Gennadi Gerassimow, đã thông báo với giới báo chí, Gorbachyov đã cho ban hành „Học thuyết Sinatra". Ông ta đã giải thích từ này cho các phóng viên có mặt ở đó:

Việc đặt tên học thuyết theo tên Frank Sinatra là muốn nhắc tới bài hát *[[My Way]]*, nổi tiếng thế giới qua ông ta, lấy đó làm tượng trưng là các quốc gia thuộc Khối Warszawa (có nhắc tên Ba Lan và Hungary), bây giờ có thể tự cải tổ nội bộ, khỏi phải sợ là sẽ bị nước ngoài nhảy vào can thiệp, như trong trường hợp Khối Warszawa tấn công Tiệp Khắc, mà được bào chữa bằng Học thuyết Brezhnev. Kết quả là các nước thuộc khối phía Đông đã bắt đầu cải tổ dân chủ, đưa tới việc sụp đổ bức tường Berlin, kết thúc cuộc chiến tranh lạnh.

## Trường hợp các nước Cộng hòa Liên Xô
Học thuyết Sinatra chỉ có giá trị cho các nước Khối Warszawa, chứ không được áp dụng cho các nước cộng hòa Liên Xô, một phần vì Điện Kremli sợ là nếu cho họ tự do quyết định sẽ đưa tới việc Liên Xô sụp đổ.
Mặc dù vậy, ngày 11 tháng 3 năm 1990, nước Cộng hòa Litva tuyên bố độc lập. Ngày 15 tháng 3 năm 1990, Liên Xô bắt đầu ban hành cấm vận và tiến hành những hoạt động quân sự chống lại Litva. Quân đội Xô viết đánh chiếm các tòa nhà công cộng và đưa xe tăng vào thủ đô Vilnius, sau đó lập nên Ủy ban Bảo vệ Quốc gia nhằm đàn áp chính phủ dân chủ của nước này. Vào ngày 13 tháng 1 năm 1991, quân đội Xô viết tấn công tháp truyền hình Vilnius, giết chết 14 dân thường và làm bị thương 700 người. Tuy nhiên, chính phủ dân chủ của Litva vẫn hoạt động. Trong cuộc trưng cầu dân ý ngày 9 tháng 2 năm 1991, đại đa số người dân Litva đã bỏ phiếu tách khỏi Liên Xô, thành lập một nước Litva độc lập và dân chủ.

## Thư mục
* *Sovetsko-finljandskaja Deklaracija: Novoe myšlenie v dejstvii*. Iswestija, 26. Oktober 1989

## Chú thích
Diogenes pugilator

***Diogenes pugilator*** là một loài cua ẩn sĩ với chiều dài mai tối đa . Loài này được tìm thấy ở bờ biển Angola xa về phía bắc Biển Bắc, và về phía đông qua biển Địa Trung Hải, Biển Đen và Biển Đỏ. Số lượng *D. pugilator* có thể được giữ kiểm soát bằng loài cua ăn thịt *[[Liocarcinus depurator]]*.
## Chú thích

## Tham khảo
* 
*
Jai Courtney

**Jai Stephen Courtney** (sinh ngày 15 tháng 1986) là một nam diễn viên người Úc được biết đến với vai diễn Varro trong ** (2010), và các vai diễn trong các bộ phim nổi bật như *[[Jack Reacher (phim)|Jack Reacher]]* (2012), *[[A Good Day to Die Hard]]* (2013), *[[I, Frankenstein]]* (2014) và *[[Divergent (phim)|Divergent]]* (2014).

## Tiểu sử
Courtney được sinh ra tại Sydney, New South Wales, và lớn lên ở Cherrybrook, một vùng ngoại ô của Sydney. Cha của anh, Chris, làm việc cho một công ty điện lực, và mẹ của anh, Karen, là một giáo viên tại trường Galston Public School, nơi Courtney và chị của anh theo học. Sau đó anh theo học tại trường trung học Cherrybrook Technology High School và học viện Western Australian Academy of Performing Arts.

## Cuộc sống riêng
Tính tới tháng 11 năm 2012, Courtney cư trú tại Los Angeles. Anh ở trong mối quan hệ với nữ diễn viên người Úc gốc Thái Gemma Pranita từ năm 2006 tới năm 2014.

## Danh sách phim

### Phim điện ảnh

### Phim truyền hình

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*
Liocarcinus depurator

***Liocarcinus depurator***, đôi khi được gọi là **cua bến cảng** (tiếng Anh: harbour crab), **cua bơi cát** (tiếng Anh: sandy swimming crab), là một loài cua trong họ Cua xanh, được tìm thấy tại Biển Bắc, Đại Tây Dương, Địa Trung Hải, Biển Đen.

Loài cua này có mai có chiều rộng lên đến  và dài , và có thể được phân biệt với cua khác, chẳng hạn như cua bờ biển *[[Carcinus maenas]]*, bởi các hàng cong của các đốm trắng trên mai của chúng

Loài này đã được Carl Linnaeus mô tả lần đầu tiên năm 1758, trong lần tái bản thứ 10 Systema Naturae của ông. Loài này có một tên đồng nghĩa, *Portunus plicatus*, được Antoine Risso đặt năm 1816.

Cua cái đạt thuần thục sinh dục trong năm đầu tiên của cuộc đời. Đỉnh cao sinh sản đạt được trong mùa đông tại khu vực Địa Trung Hải.

## Chú thích

## Tham khảo
* 
*
Trịnh Thị Tuyên

**Trịnh Thị Tuyên** (chữ Hán: 鄭氏瑄; 1471 - 13 tháng 11, 1509), còn gọi là **Huy Từ Kiến hoàng hậu** (徽慈建皇后), là chính phi của Kiến vương Lê Tân nhà Hậu Lê. Bà là mẹ ruột của vua Lê Tương Dực là bà nội của vua Lê Chiêu Tông.

## Tiểu sử
Trịnh Thị Tuyên quê ở người làng Thủy Chú, huyện Lôi Dương, là con gái thứ tư của Đô đốc thiêm sự kiêm Tả công chính Trịnh Trọng Phong (鄭仲峯), ông nội là công thần Trịnh Khắc Phục.

Năm 1484, lúc đó bà được 13 tuổi, tuyển vào làm chính phi cho Kiến vương Lê Tân. Bà sinh ra 4 người con trai: con cả Lê Sùng, con thứ Lê Oanh, con thứ ba Lê Vinh và con út Lê Quyên.

Năm 1509) Lê Uy Mục giết hại tông thất, nghi kỵ hoàng thúc và các hoành huynh, hoàng đệ. Khi Giản Tu công dựng cờ nổi dậy ở Tây Đô, Uy Mục bèn giết chết Lê Sùng, Lê Vinh, Lê Quyên cùng với bà. Lúc đó bà được 38 tuổi. Khi Giản Tu công về kinh sư, nghe tin mà đau xót lắm, lòng căm phẫn, sai người lo việc mai táng chu đáo.

Giản Tu công lên ngôi hoàng đế, sử gọi là Lê Tương Dực. Ngày 17 tháng 12, năm ấy, truy tôn Kiến vương Tân làm hoàng đế, truy tôn Trịnh phu nhân thụy hiệu ***Huy Từ Trang Huệ Kiến hoàng hậu*** (徽慈荘惠建皇后). Ngày 19, dời về chôn ở làng Mỹ Xá, huyện Ngự Thiên.

Về sau, lại truy tôn thêm thụy cho bà thành: ***Huy Từ Trang Huệ Gia Lượng Nhu Thánh Hòa Mục Tín Khiêm Minh Chính Ý Thuần Phúc Khánh Kiến hoàng hậu*** (徽慈荘惠嘉亮柔聖和穆信謙明正懿淳福慶建皇后).

## Tham khảo
* Lê Quý Đôn, *[[Đại Việt thông sử]]*, *Hậu phi truyện*.
* *[[Đại Việt sử ký toàn thư]]*.

## Chú thích
Stevens Model 77E

**Stevens Model 77E** là loại súng shotgun nòng ngắn được sử dung rộng rãi nhất trong chiến tranh Việt Nam. Còn được biết đến với tên "súng hào" hay "súng bạo động".

Stevens Model 77E là mẫu súng shotgun đầu tiên có tấm chống giật làm bằng cao su, tích hợp them day đeo và báng gỗ. Nhìn chung Model 77E có chất lượng tốt và ổn định, nhưng không bền bằng súng shotgun cùng loại là Ithaca Model 37. Ngoài ra điểm nối giữa báng súng với thân súng hay bị vỡ là điểm yếu bị phàn nàn nhiều nhất của Model 77E

Model 77E bắn phát một. Dùng chủ yếu bởi quân lực Hoa Kỳ, thủy quân lục chiến Hoa Kỳ và quân lực VNCH. Có tổng cộng 66700 khẩu Stevens Model 77E được sản xuất trong suốt chiến tranh Việt Nam.

## Đặc tính kỹ thuật
* Nòng dài 51&nbsp;cm
* Cỡ đạn: đạn ghém 12 gauge

#photos_snowlift > div._n9 > div > div.fbPhotoSnowliftContainer.uiContextualLayerParent > div > div.stageWrapper.lfloat._ohe > div.stage > img


## Quốc gia sử dụng

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Tham khảo
Trung Jura

**Trung Jura** là thế thứ hai của kỷ Jura, kéo dài từ 176 đến 161 triệu năm trước.  Trong thang phân vị thạch địa tầng châu Âu, đá có niên đại ở Trung Jura được gọi là Dogger.
Tên này trong quá khứ cũng đã được sử dụng để chỉ Trung Jura, nhưng nó không được khuyến khích bởi IUGS nhằm để phân biệt giữa các đơn vị địa chất và thang phân vị địa tầng.
## Địa chất
Trong Trung Jura, Pangaea bắt đầu chia tách thành Laurasia và Gondwana, Đại Tây Dương bắt đầu hình thành. Những hoạt động kiến tạo trên Laurasia khá dữ dội do  mảng Cimmeria tiếp tục va chạm vào bờ biển phía nam của Laurasia, khép kín đại dương Paleo-Tethys. Một đới hút chìm ở bờ biển phía tây Bắc Mỹ tiếp tục tạo ra những kiến tạo đầu tiên của dãy Rocky.

## Hệ sinh thái

### Dưới đại dương
Trong thời gian này, sinh vật biển (bao gồm cúc và động vật thân mềm có 2 mảnh vỏ) phát triển mạnh mẽ. Ichthyosaurs mặc dù phổ biến nhưng bắt đầu suy giảm sự đa dạng; trong khi những bò sát biển săn mồi hàng đầu-pliosaur phát triển đến kích thước của cá voi sát thủ và lớn hơn (ví dụ như Pliosaurus, Liopleurodon). Plesiosaur trở nên phổ biến tại thời điểm này, metriorhynchid và cá sấu đầu tiên xuất hiện.

### Trên đất liền
Những loài khủng long mới xuất hiện như cetiosaur, brachiosaur, megalosauridae và hypsilophodonts.

Hậu duệ của therapsids-cynodonts vẫn còn hưng thịnh cùng với những con khủng long mặc dù chúng có kích thước không vượt quá một con lửng. Một nhóm cynodonts-trithelodonts bị suy giảm số lượng và cuối cùng bị tuyệt chủng vào cuối thế này. Tritylodont vẫn còn phổ biến. Mammaliformes, một nhóm khác tiến hóa từ cynodonts cũng trở nên hiếm và ít quan trọng vào thời điểm này. Đây là thời đại mà các động vật có vú bắt đầu tiến hóa.

### Thực vật
Ngành thông chiếm áp đảo ở Trung Jura. Một số loài thực vật khác như bạch quả, tuế và dương xỉ cũng trở nên phổ biến

## Tham khảo
Jura Muộn

**Jura Muộn** là thế thứ ba trong kỷ Jura, ứng với niên đai địa chất từ  161.2 ± 4.0 to 145.5 ± 4.0 triệu năm trước (Ma),được lưu giữ trong các địa tầng **Thượng Jura**.  Trong thang phân vị địa tầng châu Âu, từ "Malm" dùng để chỉ đá ở thế này. Trong quá khứ, tên này cũng thường được sử dụng để chỉ một đơn vị trong niên biểu địa chất,  nhưng việc sử dụng này hiện nay không được khuyến khích nhằm tao sự phân biệt rõ ràng giữa thang phân vị thạch địa tầng, địa chất và địa tầng.

## Phân chia
Jura muộn được chia thành ba kỳ tương đương với ba tầng trong phân loại địa tầng:

## Địa chất

Trong Jura muộn, Pangaea bị tách thành hai siêu lục địa, Laurasia ở phía bắc và Gondwana  ở phía nam. Két quả của sự chia tách này là sự hình thành của Đại Tây Dương. Nhưng trong khoảng thới gian này Đại Tây Dương còn tương đối hẹp.

## Hệ sinh thái
Thế này được biết đến nhờ những loài khủng long như sauropod,  theropod, thyreophorans, và ornithopods. Một số loài động vật khác như cá sấu, những loài chim đầu tiên đã xuất hiện ở thế này. Danh sách dưới đây kể tên một số loài trong đó:

**[[Camarasaurus]]*, một chi sauropod ăn cỏ lớn ở Bắc Mỹ.
**[[Apatosaurus]]*, một chi sauropod ăn cỏ lớn ở Bắc Mỹ.
**[[Brachiosaurus]]*, một chi sauropod ăn cỏ lớn ở Bắc Mỹ.
**[[Diplodocus]]*, một chi sauropod ăn cỏ lớn ở Bắc Mỹ.
**[[Barosaurus]]*, một chi sauropod ăn cỏ lớn ở Bắc Mỹ.
**[[Europasaurus]]*, một chi sauropod ăn cỏ nhỏ từ châu Âu.
**[[Supersaurus]]*, có thể là một chi sauropod ăn cỏ lớn ở Bắc Mỹ.
**[[Dicraeosaurus]]*, một chi sauropod ăn cỏ lớn ở châu Phi.
**[[Giraffatitan]]*,  một  sauropod ăn cỏ lớn ở châu Phi (thường được công nhận là một loài của  *Brachiosaurus*).
**[[Allosaurus]]*, một loài theropod phổ biến ở cuối kỷ Jura sinh sống ở Bắc Mỹ cũng có thể ở cả châu Âu.
**[[Epanterias]]*, một chi theropod lớn ở Bắc Mỹ (có thể chính là *Allosaurus*).
**[[Torvosaurus]]*, có thể là loài ăn thịt lớn nhấ kỷ Jura, sinh sống ở Bắc Mỹ và châu Âu.
**[[Ceratosaurus]]*, một chi khủng long ăn thịt trung bình sống ở Bắc Mỹ, châu Âu và cả châu Phi.
**[[Compsognathus]]*, một chi theropod nhỏ ở châu Âu.
**[[Yangchuanosaurus]]*, một chi theropod lớn ở châu Á.
**[[Tuojiangosaurus]]*, một chi thyreophoran ở châu Á.
**[[Stegosaurus]]*, một chi thyreophoran ở Bắc Mỹ và châu Âu.
**[[Dryosaurus]]*, một chi khủng long hông chim Bắc Mĩ.
**[[Camptosaurus]]*, một chi  ornithopod từ Bắc Mỹ cũng có thể ở cả châu Âu.
**[[Gargoyleosaurus]]*, một chi thyreophoran Bắc Mỹ.
**[[Archaeopteryx]]*, loài chim đàu tiên được phát hiện(châu Âu).
**[[Rhamphorhynchus (pterosaur)|Rhamphorhynchus]]* một chi pterosaur đuôi dài ở châu Âu from Europe.
**[[Pterodactylus]]*, một chi pterosaur đuôi ngắn ở châu Âu.
**[[Ophthalmosaurus]]*, một chi bò sát biển ichthyosaur phổ biến ở Bắc Mỹ và châu Âu.
**[[Liopleurodon]]*, một chi pliosaur tồn tại ở châu Âu.
**[[Perisphinctes]]*, một loài cúc đá.
## Tham khảo

*  
*
Coenobita clypeatus

**Cua ẩn sĩ Caribbea**, ***Coenobita clypeatus*** là một loài cua ẩn sĩ.
Đây là loài bản địa từ phía tây Đại Tây Dương, Bahamas, Belize, phía nam Florida, Venezuela, quần đảo Virgin, Tây Ấn. Cua trưởng thành đào hang và ẩn dưới gốc cây lớn, và có thể được tìm thấy một khoảng cách đáng kể sâu trong nội địa.

Cua ẩn sĩ Caribbea là động vật ăn cỏ và ăn xác thối. Trong tự nhiên, C. clypeatus ăn động vật và xác thực vật, trái cây chín, và phân của động vật khác, bao gồm của kỳ nhông đất Mona, Cyclura stejnegeri. Vỏ ốc Tây Ấn (Cittarium pica) thường được chúng sử dụng làm nơi ở, và những con cua ẩn sĩ có thể sử dụng móng vuốt của nó lớn hơn để che miệng vỏ bảo vệ chống lại kẻ thù.
## Chú thích

*
E. W. Hornung

**Ernest William Hornung** (sinh ngày 7 tháng 6 năm 1866 - mất ngày 22 tháng 3 năm 1921) là một tác giả và nhà thơ Anh nổi tiếng với tác loạt AJ Raffles câu chuyện về một tên trộm quý ông vào cuối thế kỷ 19 tại London. Hornung đã học tại trường Uppingham; do của sức khỏe kém, ông rời trường vào tháng 12 năm 1883 để đi đến Sydney và ở đó hai năm. Ông đã dựa trên trải nghiệm ở Úc làm bối cảnh khi ông bắt đầu viết những câu chuyện ngắn đầu tiên và tiểu thuyết sau này.

Năm 1898, ông đã viết "In the Chains of Crime", trong đó giới thiệu Raffles và người bạn nối khố của anh ta, Bunny Manders; các nhân vật được dựa một phần vào những người bạn của ông Oscar Wilde và người yêu của mình, Lord Alfred Douglas, và cũng về Sherlock Holmes và bác sĩ Watson. Một loạt các truyện ngắn Raffles đã được tập hợp lại thành sách vào năm 1899, và hai cuốn sách truyện ngắn Raffles tiếp theo, cũng như một cuốn tiểu thuyết ít được độc giả đón nhận. Bên cạnh câu chuyện Raffles của ông, Hornung là một nhà văn tiểu thuyết đồ sộ, xuất bản nhiều tác phẩm từ năm 1890, với *A Bride from Bush* tới cuốn tiểu thuyết năm 1911 *The Crime Doctor*.

## Tham khảo
Viện Công nghệ Tokyo

**Đại học Công nghiệp Tokyo** , thường gọi tắt là **Tokyo Tech** hay **Tōkōdai**, là trường chuyên đào tạo công nghệ và khoa học lớn nhất ở Nhật Bản. Trường thường được gọi nhầm là **Viện Công nghệ Tokyo.**

Trường được thành lập năm 1881 ở Tokyo với tên gọi là Trường Dạy nghề Tokyo. Năm 1929, trường được nân cấp thành đại học và từ năm 2004 trường trở thành trường bán công theo luật mới http://www.mext.go.jp/english/news/2003/07/03120301.htm  áp dụng cho tất cả các trường đại học quốc lập tại Nhật Bản.

Trường này là một thành viên của LAOTSE, một hệ thống các trường đại học hàng đầu ở châu Âu và châu Á trao đổi sinh viên và học giả cao cấp.

## Các viện và phòng thí nghiệm
### Các viện đào tạo đại học
*Viện Khoa học
*Viện Kỹ thuật
*Viện Khoa học sinh vật và Công nghệ sinh học

### Các viện nghiên cứu sinh
*Viện Khoa học và Kỹ thuật
*Viện Khoa học sinh vật và Công nghệ sinh học
*Viện Khoa học và Kỹ thuật đa ngành
*Viện Khoa học và Kỹ thuật thông tin
*Viện Khoa học và Công nghệ chính xác
*Viện Quản lý Sáng kiến

### Các phòng thí nghiệm Nghiên cứu
*Phòng thí nghiệm Tài nguyên hóa chất
*Phòng thí nghiệm Thông minh và Chính xác
*Phòng thí nghiệm Kết cấu và Vật liệu
*Phòng Thí nghiệm các lò phản ứng hạt nhân

## Các cựu sinh viên nổi tiếng
*Shirakawa Hideki - người đoạt giải Nobel (Hóa học, 2000)
*Kenichi Ohmae - leading business and corporate strategists
*Toshio Dokou
*Shoji Hamada
*Kanjiro Kawai
*Kinsuke Serizawa
*Toshio Ikeda
*Kan Naoto - Thủ tướng thứ 94 của Nhật Bản
*Satoru Iwata - CEO of Nintendo
*Shigeo Hirose - pioneer of Robotics technology

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Wesite chính thức
MacKenzie Mauzy

**MacKenzie Grace Mauzy** (sinh ngày 14 tháng 10 năm 1988) là một nữ diễn viên người Mỹ.

## Cuộc đời và sự nghiệp
Mauzy sinh tại Greensboro, Bắc Carolina. Cô đóng vai Phoebe Forrester trong bộ phim truyền hình dài tập *[[The Bold and the Beautiful]]* của đài CBS từ ngày 11 tháng 7 năm đến tháng 12 năm 2008.

Cô cũng đóng vai Lizzie Spaulding trong một bộ phim truyền hình dài tập khác của CBS là *[[Guiding Light]]* từ tháng 10 năm 2000 đến tháng 8 năm 2002. Ngoài ra cô cũng có một số vai diễn khách mời trong một số bộ phim khác của CBS bao gồm **', **' and NBC's *[[Law & Order: SVU]]*.

Trước khi bước vào sự nghiệp diễn xuất, Mauzy từng làm việc ở New York, Virginia, và Bắc Carolina trong các vở kịch sân khấu cổ điển như A Christmas Carol, Snow White và Macbeth. Năm 1998, Mauzy giành giải Anna Wentworth cho "nữ diễn viên thiếu nhi xuất sắc nhất" cho vai diễn Annie Warbucks trong vở nhạc kịch *[[Annie (nhạc kịch)|Annie]]* tại Nhà hát Showtimers ở Roanoke, Virginia.

Vào tháng 7 năm 2008, MacKenzie từng được chọn vào vai diễn Ilse trong tour diễn trên toàn nước Mỹ đầu tiên của vở nhạc kịch Broadway đình đám Spring Awakening. Tuy nhiên vai diễn này sau đó thuộc về Steffi D (một trong những thí sinh vào vòng chung kết của Canadian Idol) bởi MacKenzie từ chối để tham gia một vở nhạc kịch Broadway khác là *[[A Tale of Two Cities]]*. Dựa trên một trong những tiểu thuyết nổi tiếng nhất của Charles Dickens, *A Tale of Two Cities* lấy bối cảnh những sự việc xảy ra đằng sau Cách mạng Pháp và tập trung vào các đề tài: sự bất công, báo thù và sức mạnh cứu vãn của tình yêu. Mauzy đóng vai cô thợ may trong vở nhạc kịch sản xuất bởi Barbara Russell và Ron Sharpe. Vở kịch tốn 16 triệu USD kinh phí sản xuất, kết thúc công chiếu vào ngày 16 tháng 11 năm 2009 sau 33 buổi diễn thử và 68 buổi diễn chính thức.

Gần đây hơn, Mauzy tham gia diễn xuất trong vở nhạc kịch Broadway *[[Next to Normal]]*, là diễn viên tạm thời thay thế Jennifer Damiano trong vai Natalie Goodman. Cô tiếp tục kế nhiệm Meghann Fahy trong vai trò diễn viên dự phòng cho vai Natalie, còn Fahy thay Jennifer Damiano trở thành diễn viên trong vai Natalie toàn thời gian. Mauzy tham gia vở diễn này cho tới khi nó ngừng công chiếu ở Broadway vào chủ nhật, ngày 16 tháng 1 năm 2011 sau 21 buổi diễn thử và 733 buổi diễn chính thức.

Mackenzie Mauzy đóng vai chính trong vở nhạc kịch gây tranh cãi, *White Noise*, vốn một phần dựa trên cuộc đời của cặp đôi nghệ sĩ pop da trắng ủng hộ sự độc tôn của người da trắng, Prussian Blue. *White Noise* được công chiếu hạn chế ở nhà hát Royal George tại Chicago, IL. Vở kịch bắt đầu diễn từ 9 tháng 4 năm 2011 và nhận được những phản hồi trái chiều từ cả giới chuyên môn và khán giả. Vở kịch kết thúc sớm hơn thời hạn vào ngày 15 tháng 5 năm 2011.

Kể từ 26 tháng 12 năm 2012, Mauzy diễn vai chính trong vở nhạc kịch Giant của Michael John LaChiusa tại Nhà hát The Public, thủ vai Claire "Luz" Benedict.

Năm 2014, Mauzy tham gia diễn xuất trong phim Into the Woods với vai Rapunzel.

## Sự nghiệp điện ảnh

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* 
* Tiểu sử của MacKenzie Mauzy  at SoapCentral.com
Ngày xửa ngày xưa

**"Ngày xửa ngày xưa"** () là một cụm từ phổ thông, được sử dụng trong nhiều loại hình phương tiện giao tiếp ít nhất là từ năm 1380 (theo cuốn *[[Oxford English Dictionary]]*). Cụm từ này sử dụng trong quá trình kể chuyện bằng ngôn ngữ tiếng Anh kể từ năm 1600 để mở đầu cho rất nhiều truyện kể truyền miệng. Những câu chuyện như vậy thường kết thúc bằng câu "và họ sống hạnh phúc mãi mãi về sau," hoặc theo đúng nguyên tác ban đầu là "họ sống hạnh phúc cho tới khi qua đời." Đây là một số ví dụ của thể loại tự sự thường xuất hiện trong các tác phẩm văn học dành cho trẻ em.

Cụm từ này đặc biệt phù hợp với ngữ cảnh của truyện cổ tích cho thiếu nhi, hầu như truyện nào cũng mở đầu bằng câu này. Nó thường được sử dụng trong các bản dịch nguyên gốc các truyện của Charles Perrault (dịch từ cụm từ tiếng Pháp ""), của Hans Christian Andersen (dịch từ cụm từ tiếng Đan Mạch "", nghĩa gốc là "Đã từng có"), của anh em Grimm (dịch từ cụm từ tiếng Đức "", nghĩa gốc là "Từng có") và của Joseph Jacobs trong các bản dịch tiếng Anh và truyện cổ tích của ông. Cụm từ này cũng rất được sử dụng rất phổ biến trong các truyện truyền miệng như thần thoại, truyện ngụ ngôn, văn học dân gian và văn học cho thiếu nhi. Cụm từ này hầu như luôn được sử dụng ở thì quá khứ.

## Các ngôn ngữ khác
"Cụm từ mở đầu truyện cổ tích" này cũng được sử dụng ở nhiều ngôn ngữ khác trên thế giới.

## Tham khảo

## Tham khảo

* Madden, David. 2006. *A Pocketful of Prose. Vintage Short Fiction. Volume Two*. Boston: Thomson, tr. 117
* Pop M. Die Funktion der Anfangs- und Schlufiformeln im rumaenischen Maerchen // *Volksueberlieferung*. Hrsg. F. Harkort, K.C. Peeters, R. Wildhaber. Goettingen: Otto Schwartz & Co, 1968. tr. 321–326.
* Рошияну Н. *Традиционные формулы сказки*. М.: ГРВЛ–Наука, 1974.
* Герасимова Н.М. Пространственно-временные формулы русской волшебной сказки // *Русский фольклор*. Т. 18. Славянскне литературы и фольклор: Л.: Наука, 1978. С. 173–180.
* Герасимова Н.М. Формулы русской волшебной сказки // *Советская этнография*. 1978. № 5. С. 18–28.
* Разумова И.А. *Стилистическая обрядность русской волшебной сказки*. Петрозаводск: Карелия, 1991.

## Liên kết ngoài

*Các cách mở đầu trong truyện cổ
Trần Hạ

**Trần Hạ** (chữ Hán: 陳賀, ? – ?) là tướng lĩnh và khai quốc công thần đầu thời Tây Hán, phong Phí hầu, người đời gọi là Phí tướng quân, thụy là Ngữ hầu.

Năm đầu thời Tần Nhị Thế (209 TCN) ông cùng với Khổng Tụ theo chân Lưu Bang khởi nghĩa ở Nãng Sơn chống lại nhà Tần, ban đầu làm xá nhân, rồi sau nhậm chức Tả tư mã, tướng quân, đô úy. Năm thứ năm nhà Hán (202 TCN), Trần Hạ làm thuộc cấp cho Tề vương Hàn Tín, thống lĩnh hữu quân đánh bại Hạng Vũ trong trận chiến ở Cai Hạ.

Nhân dịp Hán Cao Tổ luận công ban thưởng ở Cối Kê, Chiết Giang, Hồ Lăng, ông được phong làm Phí hầu. Bài thơ Hoài Âm hầu nói rằng: "*Tiếng tăm lừng lẫy bắt Hạng Vũ, nào ai bằng hai tướng Khổng Phí*". Không rõ Trần Hạ mất vào lúc nào.

## Tham khảo
*Sử ký **quyển 8 – Cao Tổ bản kỷ**
*Hán thư **quyển 4 – Cao Huệ Cao Hậu văn công thần biểu**

## Chú thích
Bồ lao

**Bồ lao** (蒲牢), còn được biết đến trong một số tài liệu như là **Đồ lao** (徒劳), là một loại rồng Trung Quốc, và là một trong số chín con của rồng (Long sinh cửu tử). Theo truyền thuyết, bồ lao thích âm thanh lớn và thích "gầm rống", và vì thế theo truyền thống được đúc trên quai chuông đặt ở nhiều nơi, như tại Trung Quốc, Việt Nam, và nó được sử dụng như là một cái giá đỡ móc treo chuông.

*Bồ lao* xuất hiện trong văn chương Trung Quốc từ thời nhà Đường. Học giả thời Đường là Lý Thiện (李善, 630－689), trong lời bình tác phẩm Đông Đô phú (东都赋) của Ban Cố (32–92), đã viết:

Giữa biển có cá lớn gọi là cá kình, trên bờ biển lại có loài thú gọi là *bồ lao*. Bồ lao vốn rất sợ cá kình. Khi cá kình đánh bồ lao thì [bồ lao] kêu rất to. Vì thế muốn làm chuông kêu to thì người ta đặt bồ lao ở trên đỉnh chuông và chày đánh chuông được chạm hình cá kình. 


Trong thời nhà Minh, *bồ lao* (với tên gọi khi đó là *đồ lao*) đã xuất hiện trong danh sách các linh vật có ảnh hưởng xuất hiện trong kiến trúc và mỹ thuật ứng dụng, được Lục Dung (陆容, 1436-1494) biên soạn trong tác phẩm *Thục viên tạp ký* (椒园杂记). 

Đồ lao hình dáng giống như rồng, nhưng nhỏ, bản tính thích kêu rống, có thần lực, vì thế treo ở trên chuông. 

Sau này, *bồ lao*, với các mô tả tương tự, được một số học giả cuối thời Minh như Lý Đông Dương (李東陽, 1447-1516) và Dương Thận (楊慎, 1488-1559) đưa vào một số danh sách Long sinh cửu tử.

## Ghi chú

## Tham khảo

*  (Phần 1, Phần 2, Phần 3).
PSR J0737-3039

|- style="vertical-align: top;"
| **[[thang khoảng cách vũ trụ học|Khoảng cách]] **
| 3200 - 4500 Ly (1150 parsec)

**PSR J0737-3039** là hệ hai pulsar quay quanh nhau duy nhất được biết cho tới nay, hệ này chứa hai sao neutron phát ra sóng điện từ trong bước sóng vô tuyến trong hệ đôi tương đối tính. Hai pulsar có ký hiệu lần lượt là PSR J0737-3039A và PSR J0737-3039B. Hệ sao xung đôi được phát hiện vào năm 2003 tại Đài quan sát Parkes ở Australia do một đội các nhà thiên văn quốc tế đứng đầu bởi Marta Burgay trong một cuộc khảo sát các sao xung nằm trong vĩ độ cao.

## Tham khảo
Macropinna microstoma

**Macropinna microstoma** cũng còn gọi là **[[cá mắt trống]]** là một loài cá trong Họ Cá mắt thùng, loài này được ghi nhận vào năm 1939 nhưng những hình ảnh của nó được biết đến vào năm 2004. Chúng sống dưới đại dương sâu thẳm sở hữu cho mình chiếc đầu trong suốt với đôi mắt là hai khối cầu hình ống màu xanh lục nằm trên đỉnh đầu. Đôi mắt được bao quanh bởi bộ phận hình khiên trong suốt chứa đầy dịch lỏng. Sắc tố xanh lá cây trong đôi mắt của cá mắt trống có thể lọc ánh sáng đến trực tiếp từ mặt biển, giúp cá xác định điểm phát sáng sinh học của sứa hay các loài động vật khác ở ngay trên đầu chúng.

## Chú thích

## Tham khảo
* 
* 
*
*
*
*
*

## Liên kết ngoài
*Photos
*MBARI Article with ROV Video footage
*ROV Video footage from above article
Phronima

**Phronima** là một chi động vật trong Họ Phronimidae, chúng có hình dạng giống tôm này rất nhỏ, dài không quá 2,5&nbsp;cm và trong suốt, vẻ ngoài trong suốt mà chúng có thể ngụy trang tài tình, hòa lẫn với môi trường nước xung quanh tại không gian tối dưới biển sâu. Chúng được tìm thấy trong một cuộc thám hiểm ở vùng biển sâu tại Bắc Đại Tây Dương.

## Các loài
Chi này gồm các loài sau đây:
**[[Phronima atlantica]]* 
**[[Phronima bowmani]]*  
**[[Phronima bucephala]]*  
**[[Phronima colletti]]* Bovallius, 1887
**[[Phronima curvipes]]* Vosseler, 1901
**[[Phronima dunbari]]*  
**[[Phronima pacifica]]* Streets, 1887
**[[Phronima sedentaria]]* (Forsskål, 1775)
**[[Phronima solitaria]]* Guérin-Méneville, 1836
**[[Phronima stebbingi]]* Vosseler, 1901

## Chú thích
Cyanogaster noctivaga

**Cá Cyanogaster** (Danh pháp khoa học: ***Cyanogaster noctivaga***) là một loài cá nước ngọt trong họ Characidae thuộc Bộ Cá chép mỡ, đây là loài động vật đặc hữu của vùng Rio Negro, Brazil. Chúng có ngoại hình trong suốt với chiếc bụng màu xanh này rất nhỏ, chỉ dài có vài mm. Chúng thường sống tại một nhánh sông ở Amazon và chỉ có một chiếc răng hình nón duy nhất trong miệng. Chúng được Được phát hiện vài năm gần đây. Loài này thuộc về chi Cyanogaster trong đó chỉ có duy nhất loài này

## Chú thích

## Tham khảo
* 
.
Microstomatidae

**Microstomatidae** là một họ cá biển bản địa Đại Tây Dương, Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương. Họ này có 3 chi với 19 loài còn sinh tồn đã biết.

## Từ nguyên
Từ tiếng Hy Lạp *mikros* = nhỏ và tiếng Hy Lạp *stoma* = miệng.

## Đặc điểm
Các loài cá trong họ này có mắt to, trên hai lần chiều dài mõm; miệng nhỏ; không có gai vây; vây lưng nằm xa về phía sau điểm chia đôi cơ thể; gốc vây ức nằm ở hai mặt bên của cơ thể; có thể có hoặc không có vây béo; đường bên kéo dài tới vây đuôi ở *Microstoma*.

## Các chi
* *[[Microstoma microstoma|Microstoma]]* Cuvier, 1816: 1 loài (*Microstoma microstoma*)
* *[[Nansenia]]* Jordan và Evermann, 1896: 17 loài
* *[[Xenophthalmichthys danae|Xenophthalmichthys]]* Regan, 1925: 1 loài (*Xenophthalmichthys danae*)

## Chú thích

## Tham khảo
* 
* 
* 
* 
*
Sên hồng

**Sên hồng khổng lồ** (Danh pháp khoa học: *Triboniophorus aff. graeffei* hay *Triboniophorus graeffi*) là một loài sên trần kích thước lớn, có màu hồng và trông đỏ như máu có nguồn gốc ở Úc.

## Đặc điểm
Loài sên hồng có thể có chiều dài lên tới 20&nbsp;cm. Loài sên hồng, thường trốn dưới lớp lá dưới đất trong thời gian ban ngày, nhưng thỉnh thoảng vào buổi tối chúng thường xuất hiện thành đàn hàng trăm con để ăn đất và rên trên thân cây, khi trưởng thành chúng có thể dài tới 20&nbsp;cm. Vào mỗi buổi sáng, có thể nhìn thấy hàng trăm con sên hồng nhưng chỉ trong một khu vực nhất định.

## Phân bố
Sên hồng khổng lồ đã được phát hiện tại một khu vực hẻo lánh ở Australia, sống tại khu vực núi Kaputar gần thành phố Narrabri thuộc bang New South Wales của Úc, chúng sống trong khu rừng tại một đỉnh núi cao hơn 1.500 m và bị cô lập, Chúng chỉ sống trên khu vực đỉnh núi Kaputar. Một số loài sên cùng họ với chúng cũng được tìm thấy ở New Zealand và Nam Phi. Những người dân địa phương từ lâu đã thấy sên hồng đặc biệt sau những trận mưa lớn, nhưng các nhà phân loại học mới xác nhận loài động vật này cùng loài với loài sên tam giác đỏ (Danh pháp khoa học: *[[Triboniophorus graeffi]]*).

Loài sên hồng ở xuất hiện từ thời kỳ siêu lục địa Gondwana chưa phân tách cách đây 180 triệu năm, chúng được cho là có nguồn gốc ở phía đông Úc từng được bao phủ phần lớn bởi các khu rừng nhiệt đới. Sau khi một núi lửa phun trào cách đây khoảng 17 triệu năm, khu vực này trở nên khô cằn chỉ còn lại một số vùng nhỏ có điều kiện giống rừng nhiệt đới. Đây là những khu vực loài động vật không xương sống có thể tồn tại. Bởi vì sên hồng là những động vật hiếm và đặc trưng của vùng núi Kaputar, nên ủy ban khoa học bang New South Wales gần đây đã quyết định đưa khu vực này vào danh sách *cộng đồng sinh thái bị nguy hiểm*.

## Chú thích

## Tham khảo
* 
* Coleman, Chris (ngày 29 tháng 5 năm 2013). Statewide Afternoons with Chris Coleman. ABC Illawarra (Radio broadcast) (Australian Broadcasting Corporation). Archived from the original on ngày 3 tháng 6 năm 2013. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
* Cubby, Ben (ngày 29 tháng 5 năm 2013). "One will really amaze you, the other just eats his mates". Sydney Morning Herald. Fairfax Media. Archived from the original on ngày 3 tháng 6 năm 2013. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
* Phát hiện loài sên đỏ như máu ở Australia
* Sên khổng lồ màu hồng ở Australia
Hô hấp lần thứ hai

**Hô hấp lần thứ hai** là một hiện tượng xảy ra ở các môn thể thao chu kì với cường độ lớn (vd. chạy marathon, bơi, đua xe đạp, v.v...), nhờ đó mà một vận động viên đã hết hơi và kiệt sức đột nhiên tìm thấy sức mạnh để tiếp tục với hiệu suất cao với ít nỗ lực hơn. Cảm giác này tương tự như của một "nỗ lực cuối cùng", nhưng có khác biệt vì nỗ lực cuối cùng xảy ra chỉ sau khi cuộc đua kết thúc. Một số nhà khoa học tin rằng hô hấp lần thứ hai là kết quả của việc cơ thể tìm kiếm sự cân bằng oxy để chống lại sự tích tụ axit lactic trong cơ bắp. Một số khác cho rằng hô hấp thứ hai là do sản xuất endorphin, trong khi những người khác vẫn tin đó chỉ là hiệu ứng tâm lý.

Kinh nghiệm ghi lại của hô hấp lần thứ hai đã có ít nhất cách đây 100 năm, khi nó đã được coi là một thực tế phổ biến của việc tập thể dục.. Hiện tượng này được sử dụng như một phép ẩn dụ để nói về việc năng lượng có được vượt qua các mốc thời điểm cực đại của con người, áp dụng trong các môn thể thao khác, nghề nghiệp, hay cuộc sống nói chung.

## Tham khảo
Bánh cá

**Bánh cá [[hải sản]]** là món ăn truyền thống của người Anh thường được làm từ các loại cá trắng hun khói. Món ăn được chế biến cùng với xốt béchamel hoặc xốt pho mát Cheddar còn cá thì được luộc qua sữa. Tôm thương phẩm và trứng luộc cũng là những nguyên liệu phổ biến được thêm vào.

## Món bánh cá hoàng gia
Món hải sản truyền thống này đã có từ thời vua Henry I lên ngôi năm 1100. Khi đó các đầu bếp đã cán tròn vỏ chiếc bánh cá mút đá vào dịp lễ Giáng sinh hàng năm. Một truyền thống riêng vào Mùa Chay là yêu cầu các đầu bếp vùng Yarmouth gửi tới nhà vua 2 tá bánh chứa 100 con cá trích.

Những món quà theo phong tục thường có cá trong vỏ bánh rất thịnh hành vào năm 1530. Trước đây ở Llanthony, Gloucester, có lươn nướng và cá chép trong món bánh cho Henry VIII. Cách trình bày của món bánh lươn hoàng gia vẫn giữ nguyên đến năm 1752, khi những người thợ làm bánh gửi tới Hoàng tử xứ Wales và một lần nữa dưới thời Victoria của Anh trị vì.

## Thư viện ảnh

File:Baked stargazy pie.jpg|Bánh stargazy là món bánh truyền thống ở Cornwall có các đầu cá mòi nhô lên khỏi lớp vỏ bánh
File:Fish pie.JPG|Bánh cá cũng phổ biến tại một số nơi ở Nga
File:Fish Pie with Sweet Potato Topping.jpg|Bánh cá có thêm khoai lang


## Ghi chú

## Tham khảo
* Murdoch (2004) ''Essential Seafood Cookbook'' Pies, casseroles and bakes, pp.&nbsp;254–295. Murdoch Books. ISBN 9781740454124.

## Liên kết ngoài
* Cách nấu món bánh cá hoàn hảo *The Guardian*, ngày 27 tháng 1 năm 2011.
* Công thức của bánh cá thượng hạng và fisherman's pie  từ trang web BBC Food.
Tân Vũ Hiền

**Tân Vũ Hiền** (chữ Hán phồn thể: 辛武賢; chữ Hán giản thể: 辛武贤, ? – ?) là tướng lĩnh thời Tây Hán, người Địch Đạo quận Lũng Tây, thời Hán Tuyên Đế ông là thái thú quận Tửu Tuyền, sau bổ nhiệm làm Phá Khương tướng quân. Ông cùng con trai của Triệu Sung Quốc là Triệu Mão tiến đánh Tây Khương đại thắng lập công. Nhưng trong lòng vẫn muốn quay trở về nhậm chức thái thú quận Tửu Tuyền như xưa, ông bắt đầu căm giận Triệu Sung Quốc, bèn dâng thư tố cáo Triệu Mão tiết lộ việc cơ mật, triều đình sai người tra xét, Triệu Mão sợ tội nên tự sát. Bảy năm sau, Tân Vũ Hiền đến quận Đôn Hoàng chuẩn bị việc chinh phạt Ô Tôn, không may mắc bệnh qua đời, con trai Tân Khánh Kỵ cũng là một tướng soái trứ danh.

## Tham khảo
***[[Hán thư]], quyển 69, liệt truyện 39 – Triệu Sung Quốc Tân Khánh Kỵ truyện**

## Chú thích
Tân Khánh Kỵ

**Tân Khánh Kỵ** (chữ Hán phồn thể: 辛慶忌; chữ Hán giản thể: 辛庆忌, ? – 12 TCN) tên tự là **Tử Chân**, đại thần và tướng lĩnh thời Tây Hán, người Địch Đạo.

## Tiểu sử
Thời trẻ, nhờ vào chức vụ của cha là Phá Khương tướng quân Tân Vũ Hiền, Tân Khánh Kỵ được bổ nhiệm là Hữu hiệu thừa. Ông từng theo chân Trường La hầu Thường Huệ lập đồn điền phòng thủ ở Xích Cốc thành, giao chiến với Hấp hầu, Ô Tôn, lập được không ít chiến công. Tân Khánh Kỵ thường xông pha hiểm trận đánh tan quân địch. Thường Huệ tấu báo công lao của Khánh Kỵ về triều nên ông được phong là Thị lang, hiệu úy, đưa quân đồn trú ở nước Yên Kỳ. Sau khi mãn hạn ông về lại triều đình và được bổ nhiệm là Yết giả.

Sau khi Hán Nguyên Đế lên ngôi (49 TCN), Tân Khánh Kỵ được phong là trưởng sử Kim Thành, cử mậu tài và bổ nhiệm làm Lang trung, Xa kỵ tướng quân. Tân Khánh Kỵ chân thành, giỏi giang nên được các quan viên trong triều trân trọng. Ít lâu sau, ông được thăng thành thái thú Trương Dịch rồi thái thú Tửu Tuyền. Ông đi tới đâu là nức tiếng tới đấy. Năm 32 TCN thời Hán Thành Đế, Tân Khánh Kỵ được phong là Quang lộc đại phu, Tả tào trung lang tướng, rồi đến Chấp kim ngô.

Cha của Tân Khánh Kỵ vốn có bất hòa với bên Hậu tướng quân Triệu Sung Quốc. Hai nhà đều là tướng môn, thù hận tới độ họ Tân giết chết một người bên họ Triệu. Việc đó làm liên lụy tới Tân Khánh Kỵ, ông bị tước bớt quan chức, chỉ còn là thái thú Tửu Tuyền. Hơn một năm sau, Đại tướng quân Vương Phượng lại tiến cử Tân Khánh Kỵ với triều đình, kể ràng ông có nhiều công trạng ở hai quận Trương Dịch, Tửu Tuyền; lại là người chính trực, nhân nghĩa dũng cảm, mưu lược và thấu hiểu việc quân, dân tình mến mộ, xứng đáng là trụ cột của nước nhà. Thành Đế nghe xong liền khôi phục tước vị Quang lộc đại phu, Chấp kim ngô cho Khánh Kỵ. Mấy năm sau, Tân Khánh Kỵ lại liên quan tới việc phạm pháp nên bị điều làm thái thú Vân Trung, không may lại giữ chức Quang lộc huân.

Về sau thừa tướng tư trực Hà Vũ mới dâng sớ ca ngợi Tân Khánh Kỵ: *Cương nghị, đôn hậu, nhìn xa trông rộng, nhiều lần phá địch ở biên cương, các di, rợ đều tỏ*, xin triều đình nghĩ tới an nguy để bổ nhiệm Tân Khánh Kỵ coi sóc về việc quân. Thế là vào năm năm 20 TCN, triều đình phong ông là Hữu tướng quân chư lại tán kỵ Cấp sự trung, đến năm 18 TCN kiêm nhiệm thêm chức Quang lộc huân. Năm năm 15 TCN ông được bổ nhiệm là Tả tướng quân.

Năm 12 TCN, ông mất khi đang tại chức, ba người con cũng đều là tướng soái. Con trưởng Tân Thông là Hộ Khương hiệu úy, con thứ Tân Tuân là Hàm Cốc quan đô úy, con út Tân Mậu là Thủy Hành đô úy, ra ngoài làm quận thú.

## Tính cách
Tân Khánh Kỵ là người giản dị, từ ăn mặc đến chỗ ở đâu đâu cũng tiết kiệm. Duy chỉ có thú vui là trang hoàng xe, ngựa, yên cương, mái che rèm cửa, cái gì cũng tươi mới, xinh đẹp, khiến ai ai cũng phải nhìn. Thế là tự hào sảng khoái. Tân Khánh Kỵ là hổ thần của đất nước. Khi sống ở Thừa Bình, từ Hung Nô đến các bộ lạc Tây Vực đều tâm phục khẩu phục, vì thế mà không có chiến sự.

## Tham khảo
***[[Hán thư]], quyển 69, liệt truyện 39 – Triệu Sung Quốc Tân Khánh Kỵ truyện**.

## Chú thích
Tetracme

**Tetracme** có thể là

* Chi bướm Tetracme trong họ Erebidae.
* Chi thực vật Tetracme trong họ Cải.
Nhà thờ chính tòa Maillezais

**Nhà thờ Maillezais** (tiếng Pháp: Cathédrale Saint-Pierre de Maillezais) là một nhà thờ Công giáo La Mã đổ nát ở xã Maillezais ở Vendée, Pháp. Tiền thân là Nhà thờ Saint-Pierre, các di tích bao gồm một nhà thờ, nhà ăn, ký túc xá, nhà bếp, hầm, tháp pháo và thành lũy. Nhà thờ đã được tuyên bố là di tích di sản phản ánh hình thức Romanesque, Gothic và Phục hưng của nó. Công trình này được vào danh mục tượng đài lịch sử nước Pháp vào ngày 30 tháng năm 1924. Nhà thờ thuộc Giáo phận Luçon với nghi lễ của La Mã (Latin) với St. Peter là Patron Saint. 
## Chú thích
Ngân hàng Trung ương Thụy Sĩ

**Ngân hàng Quốc gia Thụy Sĩ** (SNB) là ngân hàng trung ương Thụy Sĩ. Cơ quan này chịu trách nhiệm đối với chính sách tiền tệ của Thụy Sĩ và cho phát hành tiền franc Thụy Sĩ.

Tên của các tổ chức trong bốn ngôn ngữ chính thức của quốc gia là: tiếng Đức: Schweizerische Nationalbank; tiếng Pháp: Banque Nationale Suisse; tiếng Ý: Banca Nazionale Svizzera; tiếng Romansh: Banca Naziunala Svizra.

SNB là một Aktiengesellschaft theo quy định đặc biệt. Khoảng 55% cổ phần thuộc sở hữu của các tổ chức công cộng như bang và ngân hàng bang. Các cổ phiếu còn lại được giao dịch trên thị trường chứng khoán. Họ chủ yếu là thuộc sở hữu của cá nhân riêng. Ngân hàng Nhà nước Thụy Sĩ có hai văn phòng chính, một là ở Bern và một ở Zurich.
## Chức năng nhiệm vụ
### Chính sách tiền tệ
Ngân hàng Quốc gia Thụy Sĩ thi hành chính sách tiền tệ của đất nước như một ngân hàng trung ương độc lập. Đó là nghĩa vụ quy định trong hiến pháp Thụy Sĩ và quy chế hành động phù hợp với lợi ích của đất nước nói chung. Mục tiêu chính của ngân hàng này là để đảm bảo ổn định giá cả, trong xem xét thích đáng đến sự phát triển kinh tế. Khi làm như vậy, nó tạo ra một môi trường thích hợp cho sự tăng trưởng kinh tế.
### Cung cấp và phân phối tiền
Ngân hàng quốc gia được giao phó đặc quyền phát hành tiền. Nó cung cấp tiền cho nền kinh tế để đáp ứng các tiêu chuẩn cao về chất lượng và an ninh. Cơ quan này cũng được Liên bang giao nhiệm vụ phân phối tiền.
### Giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt
Trong lĩnh vực giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt, Ngân hàng Quốc gia cung cấp dịch vụ thanh toán giữa các ngân hàng. Đây được giải quyết trong hệ thống Swiss Interbank Clearing (SIC) thông qua tài khoản tiền gửi được giữ với Ngân hàng Nhà nước.

## Chú thích

## Liên kết ngoài

*
Tommy Caldwell

**Tommy Caldwell** (sinh ngày 11/8/1978) là một vận động viên leo núi đá người Mỹ. 
Anh đã hoàn thành một số thể loại leo núi, bao gồm leo núi thể thao, leo cứng truyền thống, leo tường lớn tốc độ và lớn leo tường tự do. Anh đã thực hiện một số lần leo đầu tiên một số tuyến thể thao khó khăn nhất của Hoa Kỳ (đến thời điểm năm 2008) bao gồm Kryptonite (5.14c/d) và Flex Luthor (có thể 5.15a) tại Fortress of Solitude, Colorado. Ngày 14 tháng 1/2015, Tommy Caldwell và Kevin Jorgeson trở thành những người đầu tiên leo núi thành công mà không cần thiết bị hỗ trợ khi leo tuyến Dawn Wall (được xem là tuyến bigwall khó nhất thế giới) chinh phục đỉnh El Capitan (900 m) ở vườn quốc gia Yosemite, bang California, Hoa Kỳ
Kevin Jorgeson và Tommy Caldwell đã bắt đầu leo lên El Capitan cao 914m từ ngày 27/12/2014 mà không có dụng cụ hỗ trợ, ngoại trừ dây thừng và đồ bảo hộ để đề phòng rủi ro khi bị ngã.
## Chú thích