open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tiếng Beary

**Tiếng Beary** hoặc **Byari** (ಬ್ಯಾರಿ ಬಾಸೆ *Byāri Base)* là một ngôn ngữ Ấn Độ nói bởi cộng đồng người Hồi giáo chủ yếu tại Karnataka (Dakshina Kannada và Udupi) và một số khu vực ở Bắc Kerala *(Byaris).* Ngôn ngữ này theo truyền thống được gọi là *Mappila Bashe* vì liên hệ chặt chẽ với Mappila, người Hồi giáo Malayali. Beary Bashe được nói bởi hơn 1.500.000 người trên khắp thế giới. Lịch sử của phương ngữ này chí ít có 1200 năm tuổi.

Ngôn ngữ này sử dụng chữ Ả Rập và chữ Kannada để viết. Là anh em họ hàng xa của các ngôn ngữ Malayalam và được bao quanh bởi các nhóm ngôn ngữ khác trong nhiều thế kỷ, ngôn ngữ này thể hiện các đặc điểm cổ xưa cũng như những thay đổi hiện đại không tìm thấy trong các ngôn ngữ nổi tiếng khác của Malayalam. Giáo sư BM Ichlangod bằng công trình nghiên cứu gần đây về ngôn ngữ Beary đã chứng minh rằng, nó là một trong những ngôn ngữ Dravidia Nam Ấn Độc lập có nguồn gốc từ ngôn ngữ Tamil nguyên thủy và cũng hiếm khi người Beary sử dụng thứ chữ viết gọi là chữ Vatteluthu.

## Xem thêm

* 
* Tiếng Tulu 
* Ahmed Noori 
* Mygurudu ngôn ngữ bí mật từ người Hồi giáo Malabar ở Bắc Kerala

## Chú thích

## Tham khảo

*
Khánh Vĩnh Yên

**Khánh Vĩnh Yên** là một xã thuộc huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam.

## Địa lý
Xã Khánh Vĩnh Yên nằm ở phía tây huyện Can Lộc, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp thị trấn Nghèn
*Phía tây giáp xã Gia Hanh và xã Kim Song Trường
*Phía nam giáp các xã Trung Lộc, Thượng Lộc, Xuân Lộc
*Phía bắc giáp xã Thanh Lộc và xã Vượng Lộc.

Xã Khánh Vĩnh Yên có diện tích 18,63&nbsp;km², dân số năm 2018 là 10.244 người, mật độ dân số đạt 550 người/km².

## Lịch sử
Ngày 13 tháng 12 năm 2018, HĐND tỉnh Hà Tĩnh ban hành Nghị quyết số 126/NQ-HĐND về việc thành lập thôn Đại Bản trên cơ sở thôn Thanh Phúc và thôn Vĩnh Phúc.

Trước khi sáp nhập, xã Khánh Lộc có diện tích 6,43&nbsp;km², dân số là 3.790 người, mật độ dân số đạt 589 người/km². Xã Vĩnh Lộc có diện tích 6,33&nbsp;km², dân số là 2.866 người, mật độ dân số đạt 453 người/km². Xã Yên Lộc có diện tích 5,87&nbsp;km², dân số là 3.588 người, mật độ dân số đạt 611 người/km², có 6 xóm: Yên Sơn, Phong Sơn, Đình Sơn, Tràng Sơn, Thạch Ngọc, Đông Lĩnh.

Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 819/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Hà Tĩnh (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của ba xã: Khánh Lộc, Vĩnh Lộc và Yên Lộc thành xã Khánh Vĩnh Yên.

Ngày 16 tháng 12 năm 2021, HĐND tỉnh Hà Tĩnh ban hành Nghị quyết số 58/NQ-HĐND về việc:
* Thành lập thôn Hòa Bình trên cơ sở thôn Đông Hòa và thôn Nam Hòa.
* Thành lập thôn Thăng Bình trên cơ sở thôn Thuận Thăng và thôn Thượng Thăng.
* Thành lập thôn Thượng Phúc trên cơ sở thôn Thượng Triều và thôn Phúc Giang.

## Chú thích

## Tham khảo
Thanh Bình Thịnh

**Thanh Bình Thịnh** là một xã thuộc huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam.

## Địa lý
Xã Thanh Bình Thịnh nằm ở phía đông huyện Đức Thọ, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp thị xã Hồng Lĩnh và huyện Can Lộc
*Phía tây giáp xã An Dũng và xã Lâm Trung Thủy
*Phía nam giáp huyện Can Lộc
*Phía bắc giáp thị xã Hồng Lĩnh và các xã Bùi La Nhân, Yên Hồ.

Xã Thanh Bình Thịnh có diện tích 13,64&nbsp;km², dân số năm 2018 là 14.061 người, mật độ dân số đạt 1.031 người/km².

## Lịch sử
Từ xa xưa trên địa bàn xã này có tuyến kênh Nhà Lê nối từ kinh đô Hoa Lư đến Đèo Ngang đi qua, là tuyến đường thủy đầu tiên trong lịch sử Việt Nam và được coi là tuyến đường Hồ Chí Minh trên sông vì những đóng góp cho các cuộc chiến tranh của người Việt.

Địa bàn xã Thanh Bình Thịnh hiện nay trước đây vốn là ba xã Đức Thanh, Đức Thịnh và Thái Yên.

Xã Thái Yên được đổi tên từ xã Đức Bình vào năm 1976.

Trước khi sáp nhập, xã Đức Thanh có diện tích 5,74&nbsp;km², dân số là 3.584 người, mật độ dân số đạt 624 người/km². Xã Đức Thịnh có diện tích 3,72&nbsp;km², dân số là 3.927 người, mật độ dân số đạt 1.056 người/km². Xã Thái Yên có diện tích 4,18&nbsp;km², dân số là 6.550 người, mật độ dân số đạt 1.567 người/km².

Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 819/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Hà Tĩnh (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của ba xã Đức Thanh, Đức Thịnh và Thái Yên thành xã Thanh Bình Thịnh.

## Chú thích

## Tham khảo
Arequipa

**Arequipa** () là một thành phố trực thuộc tỉnh và khu hành chính cùng tên ở Peru. Đây là trụ sở của Tòa án Hiến pháp Peru và thường được mệnh danh là "thủ đô pháp lý của Peru". Đây là thành phố đông dân thứ hai ở Peru chỉ sau thủ đô Lima, với dân số đô thị là 1.008.290 người theo điều tra dân số năm 2017.

Khu vực của nó bao gồm 21 quận bao gồm khu vực nền tảng trung tâm, nơi có trụ sở chính quyền thành phố. Thành phố có GDP danh nghĩa là 9.445 triệu USD và GDP danh nghĩa trên đầu người là 10.277 USD. Giai đoạn 2015 nó từng có GDP đầu người là 18.610 USD khiến nó trở thành thành phố có hoạt động kinh tế lớn thứ hai ở Peru.

Arequipa cũng là một trung tâm công nghiệp và thương mại quan trọng của Peru, được coi là thành phố công nghiệp thứ hai của đất nước. Trong lĩnh vực công nghiệp của mình, các sản phẩm sản xuất và dệt len từ lạc đà đóng vai trò quan trọng. Nó cũng duy trì các mối liên kết thương mại với Chile, Bolivia và Brazil, với thành phố trên tuyến đường sắt phía Nam Peru và thành phố cảng Matarani.

Thành phố được thành lập vào ngày 15 tháng 8 năm 1540, với tên gọi "Biệt thự tuyệt đẹp của Đức Mẹ Mông Triệu" dưới tên của Hầu tước Francisco Pizarro. Ngày 22 tháng 9 năm 1541, quốc vương Carlos V ra lệnh gọi nó là "Thành phố Arequipa". Trong suốt thời kỳ phi pháp luật, thành phố có được tầm quan trọng nhờ vai trò kinh tế nổi bật, và được đặc trưng bởi sự trung thành đối với Hoàng gia Tây Ban Nha. Trong lịch sử Cộng hòa của Peru, thành phố từng là tâm điểm của các cuộc nổi dậy dân chủ, dân chủ và dân chủ. Thành phố này cũng là cái nôi của những nhân vật trí thức, chính trị và tôn giáo đáng nổi bật. Vào thời Cộng hòa, thanh phố này đã được trao tặng danh hiệu "Thành phố anh hùng của những người dân tự do Arequipa".

Trung tâm lịch sử của nó trải dài trên diện tích 332 ha và đã được UNESCO công nhận là di sản thế giới. Di sản lịch sử và sự hoành tráng mà nó sở hữu cùng với những không gian văn hóa và danh lam thắng cảnh đa dạng của nó đã biến nó thành một thành phố chủ nhà của du lịch quốc gia và quốc tế, ở trung tâm lịch sử của nó làm nổi bật kiến trúc tôn giáo là sản phẩm cộng hòa và phó vương có sự pha trộn giữa đặc điểm Tây Ban Nha và tự tôn, điều đó đã tạo thành một trường phái phong cách riêng gọi là "Trường phái Arequipeña"  mà ảnh hưởng của nó đến Potosí (Bolivia).
## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Essalud y sus beneficios que brinda
* Municipality of Arequipa
* Arequipa Region 
*
* General facts and travel information about Arequipa
* Travel Information about Arequipa
* Local government of Arequipa
* Peru Cultural Society – Arequipa
Tiếng Hindustan Caribe

**Tiếng Hindustan Caribe** là một ngôn ngữ Ấn-Arya được sử dụng bởi người Ấn-Caribe và cộng đồng Ấn-Caribe nhập cư. Nó dựa trên tiếng Bhojpur cùng với những ảnh hưởng từ tiếng Awadh. Những điều này được nói bởi những người lao động theo hợp đồng di cư đến vùng Caribe từ tiểu lục địa Ấn Độ. Nó có liên quan chặt chẽ với tiếng Hindi Fijivà tiếng Hindustan được nói ở Mauritius và Nam Phi.

Bởi vì phần lớn mọi người đến từ khu vực Awadh ở Uttar Pradesh và khu vực Bhojpur ở Bihar, Jharkhand và Uttar Pradesh, tiếng Hindustan Caribe chịu ảnh hưởng nhiều nhất từ tiếng tiếng Bhojpur, tiếng Awadh và các phương ngữ Đông Hindi - Bihar khác. Nó chịu một ảnh hưởng rất ít từ tiếng Tamil, tiếng Telugu và các ngôn ngữ Dravida khác. Nó cũng đã mượn nhiều từ của tiếng Hà Lan ở Suriname và các thuộc địa khác của Hà Lan, tiếng Anh và tiếng Pháp ở các thuộc địa vương thất cũ của Anh và thuộc địa Pháp. Nhiều từ duy nhất của Hindustan Caribe đã được tạo ra để phục vụ cho môi trường mới nơi mà người Ấn-Caribe hiện đang sống.

Giống như tiếng Hindustan được nói ở tiểu lục địa Ấn Độ, tiếng Hindustan Caribe cũng được chia thành hai ngữ vực tiếng Hindi Caribe và tiếng Urdu Caribe. Tiếng Hindustan dùng để chỉ cả tiếng Hindi và tiếng Urdu. Tiếng Hindi Caribe được nói bởi người Hindu và người gốc Ấn Độ giáo, trong khi tiếng Urdu Caribe được nói bởi người Hồi giáo và người gốc Hồi giáo. Hindi Caribe chịu nhiều ảnh hưởng từ tiếng Phạn và Prakrit, trong khi Urdu Caribe chịu nhiều ảnh hưởng hơn từ tiếng Ả Rập, tiếng Sát Hợp Đài và tiếng Ba Tư. Tiếng Hindi được viết bằng chữ Devanagari, chữ nổi Devanagari và chữ Kaithi, trong khi tiếng Urdu được viết bằng chữ chữ Ba Tư-Ả Rập và chữ nổi tiếng Urdu, mặc dù trong thời gian gần đây cả hai đều được viết bằng chữ Latinh và chữ nổi tiếng Anh.

Nhạc chutney, chutney soca, chutney parang, baithak gana, nhạc dân gian, nhạc cổ điển, một số bài hát Hindu giáo, một số bài hát Hồi giáo và thậm chí một số bài hát Kitô giáo Ấn Độ được hát bằng tiếng Hindustan Caribe, đôi khi được hòa trộn với tiếng Anh Caribe ở khu vực nói tiếng Anh Caribe hoặc tiếng Hà Lan ở Suriname và vùng Caribe thuộc Hà Lan.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*
Điền Mỹ

**Điền Mỹ** là một xã thuộc huyện Hương Khê, tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam.

## Địa lý
Xã Điền Mỹ nằm ở phía bắc huyện Hương Khê, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp xã Hà Linh
*Phía tây giáp xã Hòa Hải và huyện Vũ Quang
*Phía nam giáp xã Phúc Đồng
*Phía bắc giáp các huyện Can Lộc, Đức Thọ, Vũ Quang.

Xã Điền Mỹ có diện tích 63,80&nbsp;km², dân số năm 2018 là 4.763 người, mật độ dân số đạt 75 người/km².

## Lịch sử
Năm 1971, xã Hương Phương chia thành xã Phương Điền và xã Phương Mỹ.

Ngày 17 tháng 7 năm 2019, HĐND tỉnh Hà Tĩnh ban hành Nghị quyết số 157/NQ-HĐND về việc:
* Xã Phương Điền: Sáp nhập Thôn 6 vào Thôn 5.
* Xã Phương Mỹ: Thành lập thôn Trung Thành trên cơ sở thôn Tân Trung và thôn Tân Thành.

Trước khi sáp nhập, xã Phương Mỹ có diện tích 49,80&nbsp;km², dân số là 2.732 người, mật độ dân số đạt 55 người/km². Xã Phương Điền có diện tích 14,00&nbsp;km², dân số là 2.031 người, mật độ dân số đạt 145 người/km².

Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 819/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Hà Tĩnh (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của hai xã Phương Điền và Phương Mỹ thành xã Điền Mỹ.

Ngày 15 tháng 12 năm 2019, HĐND tỉnh Hà Tĩnh ban hành Nghị quyết số 185/NQ-HĐND về việc thành lập thôn Trung Tiến trên cơ sở thôn Trung Thượng và thôn Ấp Tiến.

## Chú thích

## Tham khảo
An Hòa Thịnh

**An Hòa Thịnh** là một xã thuộc huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam.

## Địa lý
Xã An Hòa Thịnh nằm ở phía đông huyện Hương Sơn, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp tỉnh Nghệ An
*Phía tây giáp xã Sơn Lễ
*Phía nam giáp các xã Sơn Châu, Sơn Ninh, Tân Mỹ Hà
*Phía bắc giáp xã Sơn Tiến.

Xã An Hòa Thịnh có diện tích 14,04&nbsp;km², dân số năm 2018 là 6.233 người, mật độ dân số đạt 444 người/km².

## Lịch sử
Ngày 13 tháng 12 năm 2018, HĐND tỉnh Hà Tĩnh ban hành Nghị quyết số 126/NQ-HĐND về việc thành lập thôn Sâm Cồn trên cơ sở Thôn Sâm và Thôn Cồn.

Trước khi sáp nhập, xã Sơn An có diện tích 4,30&nbsp;km², dân số là 1.996 người, mật độ dân số đạt 464 người/km². Xã Sơn Hòa có diện tích 3,86&nbsp;km², dân số là 2.057 người, mật độ dân số đạt 533 người/km². Xã Sơn Thịnh có diện tích 5,88&nbsp;km², dân số là 2.180 người, mật độ dân số đạt 371 người/km².

Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 819/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Hà Tĩnh (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của ba xã Sơn An, Sơn Hòa và Sơn Thịnh thành xã An Hòa Thịnh.

## Chú thích

## Tham khảo
Tân Mỹ Hà

**Tân Mỹ Hà** là một xã thuộc huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam.

Tên của xã được ghép từ tên của ba xã cũ là Sơn Tân, Sơn Mỹ và Sơn Hà.

## Địa lý
Xã Tân Mỹ Hà nằm ở phía đông huyện Hương Sơn, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp huyện Đức Thọ
*Phía tây giáp xã Sơn Châu
*Phía nam giáp các xã Sơn Bình, Sơn Long, Sơn Trà
*Phía bắc giáp xã An Hòa Thịnh và tỉnh Nghệ An.

Xã Tân Mỹ Hà có diện tích 13,98&nbsp;km², dân số năm 2018 là 5.384 người, mật độ dân số đạt 385 người/km².

## Lịch sử
Địa bàn xã Tân Mỹ Hà hiện nay trước đây vốn là ba xã Sơn Tân, Sơn Mỹ và Sơn Hà thuộc huyện Hương Sơn.

Trước khi sáp nhập, xã Sơn Tân có diện tích 7,21&nbsp;km², dân số là 1.593 người, mật độ dân số đạt 221 người/km². Xã Sơn Mỹ có diện tích 3,27&nbsp;km², dân số là 1.708 người, mật độ dân số đạt 522 người/km². Xã Sơn Hà có diện tích 3,50&nbsp;km², dân số là 2.083 người, mật độ dân số đạt 595 người/km².

Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 819/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Hà Tĩnh (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của ba xã Sơn Tân, Sơn Mỹ và Sơn Hà thành xã Tân Mỹ Hà.

## Chú thích

## Tham khảo
Kim Hoa (xã)

**Kim Hoa** là một xã thuộc tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam.

## Địa lý
Xã Kim Hoa có vị trí địa lý:
*Phía bắc giáp xã Sơn Giang và xã Hương Sơn.
*Phía nam giáp xã Vũ Quang.
*Phía đông giáp xã Tứ Mỹ và xã Mai Hoa.
*Phía tây giáp xã Sơn Tây.

## Lịch sử
Ngày 13 tháng 12 năm 2018, HĐND tỉnh Hà Tĩnh ban hành Nghị quyết số 126/NQ-HĐND về việc:
* Thành lập thôn Cao Trà trên cơ sở thôn Cao Sơn và thôn Trà Sơn.
* Thành lập thôn Châu Lâm trên cơ sở thôn Châu Sơn và thôn Sơn Lâm.

Trước khi sáp nhập, xã Sơn Phúc có diện tích 6,22&nbsp;km², dân số là 2.060 người, mật độ dân số đạt 331 người/km². Xã Sơn Mai có diện tích 19,16&nbsp;km², dân số là 1.937 người, mật độ dân số đạt 101 người/km², có 5 xóm: Minh Giang, Hội Sơn, Kim Lộc, Tân Hoa, Kim Lĩnh. Xã Sơn Thủy có diện tích 21,11&nbsp;km², dân số là 3.701 người, mật độ dân số đạt 175 người/km².

Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 819/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Hà Tĩnh (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của ba xã Sơn Mai, Sơn Phúc và Sơn Thủy thành xã Kim Hoa.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1665/NQ-UBTVQH15. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của xã Hàm Trường và xã Kim Hoa thành xã mới có tên gọi là **xã Kim Hoa**.

## Chú thích

## Tham khảo
Quang Diệm

**Quang Diệm** là một xã thuộc huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam.

## Địa lý
Xã Quang Diệm nằm ở trung tâm huyện Hương Sơn, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp thị trấn Phố Châu và xã Sơn Giang
*Phía tây giáp xã Sơn Lĩnh và xã Sơn Tây
*Phía nam giáp xã Hàm Trường
*Phía bắc giáp xã Sơn Lâm.

Xã Quang Diệm có diện tích 34,32&nbsp;km², dân số năm 2018 là 6.566 người, mật độ dân số đạt 191 người/km².

## Lịch sử
Trước năm 1945, gọi là xã Tình Diệm.

Sau năm 1945, xã Tình Diệm tách thành xã Sơn Diệm và xã Sơn Quang.

Ngày 13 tháng 12 năm 2018, HĐND tỉnh Hà Tĩnh ban hành Nghị quyết số 126/NQ-HĐND về việc thành lập thôn Hà Sơn trên cơ sở thôn Đông Hà và thôn Bảo Sơn.

Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 819/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Hà Tĩnh (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của hai xã Sơn Quang và Sơn Diệm thành xã Quang Diệm.

## Danh nhân
Quê ngoại của Đại danh y Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác.

## Chú thích

## Tham khảo
Đan Trường (xã)

**Đan Trường** là một xã ven biển thuộc huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam.

## Địa lý
Xã Đan Trường nằm ở phía bắc huyện Nghi Xuân, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp Biển Đông
*Phía tây giáp tỉnh Nghệ An với ranh giới là sông Lam
*Phía nam giáp xã Xuân Phổ
*Phía bắc giáp xã Xuân Hội.

Xã Đan Trường có diện tích 13,68&nbsp;km², dân số năm 2018 là 7.301 người, mật độ dân số đạt 534 người/km².

## Lịch sử
Địa bàn xã Đan Trường hiện nay trước đây vốn là hai xã Xuân Đan và Xuân Trường thuộc huyện Nghi Xuân.

Ngày 5 tháng 9 năm 1975, xóm Hội Phúc thuộc xã Xuân Hội được sáp nhập vào xã Xuân Trường.

Trước khi sáp nhập, xã Xuân Đan có diện tích 6,48&nbsp;km², dân số là 2.639 người, mật độ dân số đạt 407 người/km². Xã Xuân Trường có diện tích 7,20&nbsp;km², dân số là 4.662 người, mật độ dân số đạt 648 người/km².

Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 819/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Hà Tĩnh (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của hai xã Xuân Đan và Xuân Trường thành xã Đan Trường.

Ngày 18 tháng 7 năm 2024, HĐND tỉnh Hà Tĩnh ban hành Nghị quyết số 188/NQ-HĐND về việc:
* Thành lập thôn Long Thủy trên cơ sở thôn Trường Vịnh và thôn Trường Thủy.
* Thành lập thôn Thanh Văn Hải trên cơ sở thôn Trường Thanh và thôn Trường Hải.
* Thành lập thôn Quý Du Châu trên cơ sở thôn Trường Quý và thôn Trường Châu.
* Thành lập thôn Tỉnh Phú Hoa trên cơ sở thôn Trường Tỉnh và thôn Trường Hoa.

## Chú thích

## Tham khảo
Đỉnh Bàn

**Đỉnh Bàn** là một xã thuộc thành phố Hà Tĩnh, tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam.

## Địa lý
Xã Đỉnh Bàn nằm ở phía đông bắc huyện Thạch Hà, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp xã Thạch Hải
*Phía tây giáp huyện Lộc Hà
*Phía nam giáp thành phố Hà Tĩnh và xã Thạch Khê
*Phía bắc giáp Biển Đông.

Xã Đỉnh Bàn có diện tích 22,46&nbsp;km², dân số năm 2018 là 6.895 người, mật độ dân số đạt 307 người/km².

## Lịch sử
Địa bàn xã Đỉnh Bàn hiện nay trước đây vốn là hai xã Thạch Đỉnh và Thạch Bàn thuộc huyện Thạch Hà.

Xã Thạch Bàn được thành lập vào ngày 1 tháng 10 năm 1965 trên cơ sở phần diện tích khai hoang và một số xóm của xã Thạch Đỉnh.

Trước khi sáp nhập, xã Thạch Đỉnh có diện tích 8,84&nbsp;km², dân số là 3.563 người, mật độ dân số đạt 403 người/km². Xã Thạch Bàn có diện tích 13,62&nbsp;km², dân số là 3.332 người, mật độ dân số đạt 245 người/km².

Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 819/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Hà Tĩnh (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của hai xã Thạch Đỉnh và Thạch Bàn thành xã Đỉnh Bàn.

Ngày 14 tháng 11 năm 2024, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1283/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 2023–2025 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2025). Theo đó, xã Đỉnh Bàn sáp nhập vào thành phố Hà Tĩnh.

## Chú thích

## Tham khảo
Lâm Hợp

**Lâm Hợp** là một xã thuộc huyện Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam.

Tên của xã được ghép từ tên của hai xã cũ là Kỳ Lâm và Kỳ Hợp.

## Địa lý
Xã Lâm Hợp nằm ở phía nam huyện Kỳ Anh, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp thị xã Kỳ Anh và xã Kỳ Tân
*Phía tây giáp xã Kỳ Tây và xã Kỳ Thượng
*Phía nam giáp xã Kỳ Lạc và xã Kỳ Sơn
*Phía bắc giáp xã Kỳ Tây và xã Kỳ Văn.

Xã Lâm Hợp có diện tích 61,65&nbsp;km², dân số năm 2018 là 7.207 người, mật độ dân số đạt 117 người/km².

Sông Rào Trổ là ranh giới tự nhiên của hai xã Lâm Hợp và Kỳ Sơn. Tỉnh lộ 22 chạy qua địa bàn xã.

## Lịch sử
Địa bàn xã Lâm Hợp hiện nay trước đây vốn là hai xã Kỳ Lâm và Kỳ Hợp thuộc huyện Kỳ Anh.

Năm 1977, xã Kỳ Lâm sáp nhập với xã Kỳ Sơn thành xã Vọng Sơn.

Năm 1980, xã Vọng Sơn lại được chia thành hai xã Kỳ Lâm và Kỳ Sơn. Xã Kỳ Lâm sau khi tái lập gồm có các xóm Minh Châu, Hà Thành, Mỹ Thành.

Xã Kỳ Hợp được thành lập vào ngày 8 tháng 9 năm 1986 trên cơ sở 230 ha diện tích tự nhiên với 308 người của xã Kỳ Tân, 1.566 ha diện tích tự nhiên với 580 người của xã Kỳ Lâm và 1.379 ha diện tích tự nhiên với 399 người của xã Kỳ Tây.

Khi mới thành lập, xã Kỳ Hợp có tổng diện tích tự nhiên 3.175 ha với 1.287 người.

Trước khi sáp nhập, xã Kỳ Lâm có diện tích 36,32&nbsp;km², dân số là 4.905 người, mật độ dân số đạt 135 người/km². Xã Kỳ Hợp có diện tích 25,33&nbsp;km², dân số là 2.302 người, mật độ dân số đạt 91 người/km².

Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 819/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Hà Tĩnh (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của hai xã Kỳ Lâm và Kỳ Hợp thành xã Lâm Hợp.

## Chú thích

## Xem thêm
Toàn Lưu

**Toàn Lưu** là một xã thuộc tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam.

## Địa lý
Xã Toàn Lưu có vị trí địa lý:
*Phía bắc giáp xã Việt Xuyên và xã Thạch Hà.
*Phía nam giáp xã Hương Phố.
*Phía đông giáp phường Hà Huy Tập và xã Thạch Xuân.
*Phía tây giáp xã Xuân Lộc và xã Hà Linh.

## Lịch sử
Địa bàn xã Lưu Vĩnh Sơn trước đây vốn là ba xã: Thạch Lưu, Thạch Vĩnh, Bắc Sơn.

Xã Bắc Sơn được thành lập vào ngày 19 tháng 11 năm 1985 trên cơ sở điều chỉnh 159 ha diện tích tự nhiên của xã Thạch Vĩnh và 2.201 ha diện tích tự nhiên của xã Thạch Lưu.

Ngày 13 tháng 12 năm 2018, HĐND tỉnh Hà Tĩnh ban hành Nghị quyết số 126/NQ-HĐND về việc:
;Xã Bắc Sơn
* Sáp nhập thôn Phú Sơn vào thôn Tây Sơn.
* Sáp nhập một phần của thôn Trung Sơn vào thôn Đồng Vĩnh.
* Sáp nhập thôn Tân Sơn và phần còn lại của thôn Trung Sơn vào thôn Xuân Sơn.

Trước khi sáp nhập, xã Thạch Lưu có diện tích 6,64&nbsp;km², dân số là 3.492 người, mật độ dân số đạt 526 người/km². Xã Thạch Vĩnh có diện tích 11,77&nbsp;km², dân số là 6.092 người, mật độ dân số đạt 518 người/km². Xã Bắc Sơn có diện tích 22,59&nbsp;km², dân số là 3.176 người, mật độ dân số đạt 141 người/km², có 7 thôn: Phú Sơn, Tây Sơn, Kim Sơn, Đồng Vĩnh, Trung Sơn, Tân Sơn, Xuân Sơn.

Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 819/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Hà Tĩnh (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của ba xã Thạch Lưu, Thạch Vĩnh và Bắc Sơn thành xã Lưu Vĩnh Sơn.

Ngày 8 tháng 12 năm 2020, HĐND tỉnh Hà Tĩnh ban hành Nghị quyết số 266/NQ-HĐND về việc sáp nhập thôn Hương Xá vào thôn Bàu Am và thôn Tân Hương.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1665/NQ-UBTVQH15. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của xã Ngọc Sơn và xã Lưu Vĩnh Sơn thành xã mới có tên gọi là **xã Toàn Lưu**.

## Chú thích

## Tham khảo
Nam Điền, Thạch Hà

**Nam Điền** là một xã thuộc huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam.

## Địa lý
Xã Nam Điền nằm ở phía nam huyện Thạch Hà, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp huyện Cẩm Xuyên
*Phía tây giáp huyện Hương Khê
*Phía nam giáp huyện Cẩm Xuyên và huyện Hương Khê
*Phía bắc giáp xã Tân Lâm Hương và xã Thạch Xuân.

Xã Nam Điền có diện tích 47,18&nbsp;km², dân số năm 2018 là 7.221 người, mật độ dân số đạt 153 người/km².

## Lịch sử
Địa bàn xã Nam Điền hiện nay trước đây vốn là hai xã Nam Hương và Thạch Điền thuộc huyện Thạch Hà.

Xã Nam Hương được thành lập vào ngày 9 tháng 11 năm 1983 trên cơ sở tách một phần diện tích và dân số của xã Thạch Hương.

Trước khi sáp nhập, xã Nam Hương có diện tích 21,05&nbsp;km², dân số là 1.959 người, mật độ dân số đạt 93 người/km², có 8 thôn: Vòng, Lâm Hưng, Tân Hòa, Hòa Bình, Tiên Yên, Yên Thượng, Việt Hương, Tây Hương. Xã Thạch Điền có diện tích 26,13&nbsp;km², dân số là 5.262 người, mật độ dân số đạt 201 người/km².

Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 819/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Hà Tĩnh (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của hai xã Nam Hương và Thạch Điền thành xã Nam Điền.

## Tham khảo

## Xem thêm
Tân Lâm Hương

**Tân Lâm Hương** là một xã thuộc thành phố Hà Tĩnh, tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam.

Tên của xã được ghép từ tên của ba xã cũ là Thạch Tân, Thạch Lâm và Thạch Hương.

## Địa lý
Xã Tân Lâm Hương nằm ở phía nam huyện Thạch Hà, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp huyện Cẩm Xuyên
*Phía tây giáp xã Thạch Đài và xã Thạch Xuân
*Phía nam giáp xã Nam Điền
*Phía bắc giáp thành phố Hà Tĩnh.

Xã Tân Lâm Hương có diện tích 20,59&nbsp;km², dân số năm 2018 là 14.214 người, mật độ dân số đạt 690 người/km².

Từ xa xưa trên địa bàn xã này có tuyến kênh Nhà Lê nối từ kinh đô Hoa Lư đến Đèo Ngang đi qua, là tuyến đường thủy đầu tiên trong lịch sử Việt Nam và được coi là tuyến đường Hồ Chí Minh trên sông vì những đóng góp cho các cuộc chiến tranh của người Việt.

## Lịch sử
Địa bàn xã Tân Lâm Hương hiện bay trước đây vốn là ba xã: Thạch Tân, Thạch Lâm, Thạch Hương.

Xã Thạch Lâm là một vùng đất nằm trong khúc quanh của sông Ngàn Mọ. Nằm giữa xã có ngọn núi thấp gọi là Rú Trò, trên núi có ngôi chùa khá lớn gọi là Tịnh Lâm Tự. Trước năm 1945 xã này được gọi là Đức Lâm, thuộc tổng Thượng Nhị, huyện Thạch Hà.

Về lịch sử, các di chỉ khảo cổ ở Rú Trò do Le Blaunte thực hiện năm 1932 và Nhóm của Bộ Văn hóa năm 1962 cho thấy người tiền sử đã tồn tại ở xung quanh chân Rú Trò.

Năm 1983, xã Thạch Hương được chia thành 2 xã Thạch Hương và Nam Hương.

Trước khi sáp nhập, xã Thạch Lâm có diện tích 5,06&nbsp;km², dân số là 2.845 người, mật độ dân số đạt 562 người/km², có 6 thôn: Kỉ Các, Tiền Ngoại, La Xá, Phái Thượng, Phái Đông, Sơn Trình. Xã Thạch Tân có diện tích 9,40&nbsp;km², dân số là 7.203 người, mật độ dân số đạt 766 người/km², có 12 xóm: Văn Minh, Mỹ Triều, Tân Hòa, Tiến Bộ, Bình Tiến, Trung Hòa, Tân Tiến, Đông Tân, Nhân Hòa, Thắng Hòa, 17, 18. Xã Thạch Hương có diện tích 6,13&nbsp;km², dân số là 4.166 người, mật độ dân số đạt 680 người/km², có 7 thôn: Tân Hòa, Yên Trung, Trung Thành, Tân Tiến, Minh Đình, Hương Long, Hương Mỹ.

Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 819/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Hà Tĩnh (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của ba xã Thạch Tân, Thạch Lâm, Thạch Hương thành xã Tân Lâm Hương.

Ngày 14 tháng 11 năm 2024, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1283/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 2023–2025 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2025). Theo đó, xã Tân Lâm Hương sáp nhập vào thành phố Hà Tĩnh

## Chú thích

## Tham khảo
Việt Tiến, Thạch Hà

**Việt Tiến** là một xã thuộc huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam.

## Địa lý
Xã Việt Tiến nằm ở phía tây bắc huyện Thạch Hà, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp thị trấn Thạch Hà và các xã Thạch Long, Thạch Sơn
*Phía tây giáp xã Thạch Ngọc và huyện Can Lộc
*Phía nam giáp xã Lưu Vĩnh Sơn
*Phía bắc giáp xã Thạch Kênh và xã Thạch Liên.

Xã Việt Tiến có diện tích 20,01&nbsp;km², dân số năm 2018 là 9.226 người, mật độ dân số đạt 461 người/km².

## Lịch sử
Địa bàn xã Việt Tiến hiện nay trước đây vốn là ba xã: Phù Việt, Việt Xuyên và Thạch Tiến.

Trước khi sáp nhập, xã Thạch Tiến có diện tích 7,26&nbsp;km², dân số là 2.065 người, mật độ dân số đạt 284 người/km². Xã Phù Việt có diện tích 6,68&nbsp;km², dân số là 3.767 người, mật độ dân số đạt 564 người/km², có 5 thôn: Ba Giang, Hòa Bình, Bùi Xá, Trung Tiến, Thống Nhất. Xã Việt Xuyên có diện tích 6,07&nbsp;km², dân số là 3.394 người, mật độ dân số đạt 559 người/km², có 5 thôn: Tân Long, Hưng Giang, Tùng Lang, Việt Yên, Trung Trinh.

Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 819/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Hà Tĩnh (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của ba xã Phù Việt, Việt Xuyên và Thạch Tiến thành xã Việt Tiến.

Ngày 16 tháng 12 năm 2021, HĐND tỉnh Hà Tĩnh ban hành Nghị quyết số 58/NQ-HĐND về việc thành lập thôn Phúc Lộc trên cơ sở Thôn Phúc và thôn Lộc Thọ.

## Giao thông
Quốc lộ 1 và Quốc lộ 15B đi qua địa bàn xã, tỉnh lộ 2 giao với Quốc lộ 1 tại Ngã ba Giang.
## Danh nhân
* Lý Tự Trọng.

## Chú thích

## Tham khảo
Thọ Điền

**Thọ Điền** là một xã thuộc huyện Vũ Quang, tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam.

Tên của xã được ghép từ tên của hai xã cũ là Hương Điền và Sơn Thọ.

## Địa lý
Xã Thọ Điền nằm ở phía tây huyện Vũ Quang, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp thị trấn Vũ Quang và xã Đức Lĩnh
*Phía tây và phía bắc giáp huyện Hương Sơn
*Phía nam giáp xã Quang Thọ và Lào.

Xã Thọ Điền có diện tích 198,29&nbsp;km², dân số năm 2018 là 3.279 người, mật độ dân số đạt 17 người/km².

## Lịch sử
Địa bàn xã Thọ Điền hiện nay trước đây là hai xã Hương Điền, Sơn Thọ và một phần xã Vũ Quang thuộc huyện Vũ Quang.

Trước năm 2000, xã Sơn Thọ thuộc huyện Hương Sơn, còn các xã Hương Điền và Vũ Quang thuộc huyện Hương Khê.

Ngày 4 tháng 8 năm 2000, Chính phủ ban hành Nghị định số 27/2000/NĐ-CP. Theo đó, các xã Hương Điền, Sơn Thọ và Vũ Quang chuyển sang trực thuộc huyện Vũ Quang mới thành lập.

Ngày 3 tháng 10 năm 2003, Chính phủ ban hành Nghị định số 112/2003/NĐ-CP. Theo đó, đổi tên xã Vũ Quang thành xã Hương Quang.

Đến năm 2018, xã Hương Điền có diện tích 30,64&nbsp;km², dân số là 369 người; xã Hương Quang có diện tích 325,78&nbsp;km², dân số là 594 người; xã Sơn Thọ có diện tích 45,91&nbsp;km², dân số là 2.910 người.

Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 819/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Hà Tĩnh (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó:
*Điều chỉnh 121,74&nbsp;km² diện tích tự nhiên của xã Hương Quang về xã Hương Điền. Sau khi điều chỉnh, xã Hương Điền có diện tích 152,38&nbsp;km², dân số là 369 người.
*Thành lập xã Thọ Điền trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của hai xã Hương Điền và Sơn Thọ.

Sau khi thành lập, xã Thọ Điền có diện tích 198,29&nbsp;km², dân số là 3.279 người.

Ngày 18 tháng 7 năm 2024, HĐND tỉnh Hà Tĩnh ban hành Nghị quyết số 188/NQ-HĐND về việc:
* Thành lập thôn Ngân Kiều trên cơ sở thôn Ngân Móc và Thôn Kiều.
* Thành lập thôn Đăng Thị trên cơ sở Thôn Đãng và thôn Hoa Thị.

## Chú thích

## Tham khảo
Đường tỉnh 706B

**Đường tỉnh 706B** hay **tỉnh lộ 706B** hay còn có tên gọi là **đường Võ Nguyên Giáp (Phan Thiết)**, là một con đường huyết mạch tại thành phố Phan Thiết, tỉnh Bình Thuận, Việt Nam. Đường tỉnh 706B khởi đầu tại vòng xoay Nguyễn Thông, giáp với đường tỉnh 706 thuộc phường Phú Hài và kết thúc tại vòng xoay Nguyễn Hữu Thọ, giáp với đường tỉnh 716 thuộc phường Mũi Né. Đường này được dân địa phương gọi tắt là đường ven biển hay đường 706B, đường dẫn từ Phan Thiết ra Mũi Né. Đường tỉnh 706B qua các địa phương: Phú Hài, Hàm Tiến, Thiện Nghiệp và Mũi Né. Đường tỉnh 706B dài 16&nbsp;km. Đường tỉnh 706B hiện nay 2 bên đường đã xuất hiện nhiều khu đô thị mới, trong tương lai chúng sẽ sớm được triển khai. Đường tỉnh 706B đi qua một số địa danh, như Đại học Phan Thiết, Đồi cát hồng, Lâu đài rượu vang. Từ đường 706B nhìn về hướng Đông chúng ta sẽ thấy bãi biển Mũi Né ở xa xa.

## Tham khảo
## Chú thích

## Liên kết ngoài
Hypoplectrus aberrans

***Hypoplectrus aberrans***, thường được gọi là **cá mú bụng vàng**, là một loài cá biển thuộc chi *[[Hypoplectrus]]* trong họ Cá mú. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1868.

## Phân bố và môi trường sống
*H. aberrans* có phạm vi phân bố ở Tây Bắc Đại Tây Dương. Loài này được tìm thấy từ mũi Canaveral, bang Florida, dọc theo bờ biển đông nam Hoa Kỳ, bao gồm Bahamas, trải rộng xuống phía nam và phía đông vịnh Mexico và khắp vùng biển Caribe (xuất hiện khắp Antilles). *H. aberrans* sống đơn độc xung quanh các rạn san hô ở độ sâu khoảng từ 3 đến 15 m.

## Mô tả
*H. aberrans* trưởng thành có kích thước tối đa được ghi nhận là khoảng 13&nbsp;cm. Cũng như những thành viên khác trong chi *Hypoplectrus*, *H. aberrans* là một loài lưỡng tính. Đỉnh đầu, thân trên và gai vây lưng có màu xanh thẫm đến nâu xám; phần cơ thể còn lại và các vây có màu vàng. Vùng tiếp giáp giữa màu nâu và màu vàng trên cơ thể khác nhau, và đôi khi toàn bộ vây lưng có màu xám đen.

Số gai ở vây lưng: 10; Số tia vây mềm ở vây lưng: 14 - 17; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 7; Số tia vây mềm ở vây ngực: 18 - 19; Số vảy đường bên: 48 - 53; Số lược mang: 17 - 23.

Thức ăn của *H. aberrans* là các loài động vật giáp xác (chủ yếu là tôm). Loài này hiếm khi được thu thập trong buôn bán cá cảnh.

## Chú thích
Hypoplectrus atlahua

***Hypoplectrus atlahua***, thường được gọi là **cá mú Jarocho**, là một loài cá biển thuộc chi *[[Hypoplectrus]]* trong họ Cá mú. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2013.

## Từ nguyên
Loài cá này được đặt theo tên của thần nước Atlahua, một vị thần trong thần thoại Aztec, người bảo trợ các ngư dân và cung thủ.

## Phân bố và môi trường sống
*H. atlahua* có phạm vi phân bố ở Tây Bắc Đại Tây Dương. Loài này được tìm thấy trong vịnh Mexico, đã được quan sát tại Bajo de Tuxpan và đảo Lobos. Môi trường sống của *H. atlahua* chưa được khảo sát. Hai mẫu vật của loài cá này được thu thập ở độ sâu khoảng 20 m.

## Mô tả
Mẫu vật có chiều dài cơ thể lớn nhất ở *H. atlahua* với kích thước được ghi nhận là 10,4&nbsp;cm. Cơ thể và đầu đều có màu nâu sẫm. Một vòng màu tím quanh mắt, bên dưới mắt có một hàng chấm. Nhiều đốm màu tím trên má và hai bên mõm. Trên nắp mang có 4 đường sọc màu tím, trải dài xuống ngực. Các vây tiệp màu với cơ thể, ngoại trừ vây ngực trong suốt. Vây lưng mềm và vây hậu môn hầu hết không có vảy.

Số gai ở vây lưng: 10; Số tia vây mềm ở vây lưng: 14 - 15; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 7; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây mềm ở vây bụng: 5; Số tia vây mềm ở vây ngực: 13; Số vảy đường bên: 55 - 57; Số lược mang: 17 - 23.

## Tham khảo
Jose Tavera & Arturo P. Acero (2013), [Description of a new species of ''Hypoplectrus'' (Perciformes: Serranidae) from the Southern Gulf of Mexico](http://www.aqua-aquapress.com/pdf/19(1)-Hypoplectrus.pdf) , *aqua, International Journal of Ichthyology* **19** (1): 29 - 38.

## Chú thích
Hypoplectrus chlorurus

***Hypoplectrus chlorurus***, thường được gọi là **cá mú đuôi vàng**, là một loài cá biển thuộc chi *[[Hypoplectrus]]* trong họ Cá mú. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1828.

## Phân bố và môi trường sống
*H. chlorurus* có phạm vi phân bố ở Tây Bắc Đại Tây Dương. Ở vịnh Mexico, loài cá này được tìm thấy từ vịnh Mexico, Florida Keys và từ Veracruz dọc theo phía bắc Yucatan đến tây bắc Cuba. Ở biển Caribe, từ Cuba, đảo Grand Cayman, phía bắc Hispaniola, tây nam Cộng hòa Dominica, băng qua Tiểu Antilles đến Tobago, và dọc theo bờ biển Trung và Nam Mỹ, trải dài từ Quintana Roo đến Honduras và các hòn đảo ngoài khơi Venezuela. *H. chlorurus* sống xung quanh các rạn san hô gần bờ, được thu thập ở độ sâu khoảng từ 3 đến 23 m.

## Mô tả
Mẫu vật có chiều dài cơ thể lớn nhất ở *H. chlorurus* với kích thước được ghi nhận là 13&nbsp;cm. Cơ thể và đầu có màu nâu sẫm đến màu xanh đen. Các vây tiệp màu với thân, ngoại trừ đuôi màu vàng tươi. Vây ngực đôi khi có màu vàng.

Số gai ở vây lưng: 10; Số tia vây mềm ở vây lưng: 14 - 17; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 7; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây mềm ở vây bụng: 5; Số tia vây mềm ở vây ngực: 13; Số vảy đường bên: 48 - 53; Số lược mang: 17 - 23.

Thức ăn của *H. chlorurus* là các loài động vật giáp xác và cá.

## Chú thích
Hypoplectrus ecosur

***Hypoplectrus ecosur*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Hypoplectrus]]* trong họ Cá mú. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2012.

## Phân bố và môi trường sống
*H. ecosur* có phạm vi phân bố ở Tây Bắc Đại Tây Dương. Loài cá này chỉ được tìm thấy tại 2 vị trí tại vịnh Mexico: ngoài khơi đảo Isla Contoy (phía bắc của bán đảo Yucatan) và rạn san hô Madagascar trên bãi Campeche. Phạm vi phân bố của *H. ecosur* có thể trải rộng khắp vịnh Mexico và xung quanh Cuba. *H. ecosur* sống xung quanh các rạn san hô ở độ sâu khoảng từ 3 đến 20 m.

## Mô tả
Mẫu vật có chiều dài cơ thể lớn nhất ở *H. ecosur* với kích thước được ghi nhận là 10&nbsp;cm. Cơ thể và đầu của *H. ecosur* có màu nâu nhạt. Đầu có nhiều đốm xanh ở hai bên mõm; 2 dải màu đỏ sẫm đến nâu xám: một băng qua mắt, một nằm ngang gáy. Có các đường sọc màu xanh lam ở hai bên đầu và ngực. Một khoảng màu nâu sẫm ở giữa thân, dưới các gai vây lưng; phía sau có các đốm tròn dọc theo lưng và cuống đuôi. Vây bụng màu nâu sẫm, có rìa ngoài màu xanh lam. Các vây còn lại vàng nhạt.

Số gai ở vây lưng: 10; Số tia vây mềm ở vây lưng: 14 - 15; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 7; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây mềm ở vây bụng: 5; Số tia vây mềm ở vây ngực: 13; Số vảy đường bên: 52; Số lược mang: 17 - 19.

## Xem thêm
B. C. Victor (2012), ''Hypoplectrus floridae'' n. sp. and ''Hypoplectrus ecosur'' n. sp., two new barred hamlets from the Gulf of Mexico (Pisces: Serranidae): more than 3% different in COI mtDNA sequence from the Caribbean ''Hypoplectrus'' species flock, *Journal of the Ocean Science Foundation* **5**: 1 – 19.

## Chú thích
Hypoplectrus castroaguirrei

***Hypoplectrus castroaguirrei***, thường được gọi là **cá mú trắng Veracruz**, là một loài cá biển thuộc chi *[[Hypoplectrus]]* trong họ Cá mú. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2012.

## Phân bố và môi trường sống
*H. castroaguirrei* có phạm vi phân bố ở Tây Bắc Đại Tây Dương. Loài cá này chỉ được tìm thấy duy nhất tại một rạn san hô nhỏ nằm ngoài khơi Veracruz trong vịnh Campeche (Mexico). *H. castroaguirrei* được thu thập ở độ sâu khoảng 12 m trở lại.

## Bị đe dọa
*H. castroaguirrei* đang đối mặt với nguy cơ mất môi trường sống rạn san hô. Trong khoảng thời gian từ năm 1965 đến 1999, độ che phủ của san hô ngoài khơi Veracruz đã mất đi 17% do các tác động từ con người như sự cố tràn nhiên liệu, hoạt động vận chuyển thương mại qua vùng biển được bảo vệ và ô nhiễm dòng nước. Chính phủ Mexico cũng đang tìm cách mở rộng cảng Veracruz, điều này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường sống của các rạn san hô nơi đây

## Từ nguyên
Loài cá này được đặt theo tên của nhà ngư học người Mexico, tiến sĩ José Luis Castro-Aguirre.

## Mô tả
Mẫu vật có chiều dài cơ thể lớn nhất ở *H. castroaguirrei* với kích thước được ghi nhận là 15&nbsp;cm. Cơ thể và đầu đều có màu trắng kem với nhiều đường sọc mảnh màu xanh lơ trên đầu và quanh mắt. Bên dưới mắt có một đốm đen hình tam giác. Vây hậu môn, vây đuôi và vây bụng có màu vàng sáng; vây ngực có màu vàng rất nhạt; vây lưng có màu vàng nhạt với các vân sọc màu xanh lam. Cuống đuôi có một đốm đen rất lớn.

Số gai ở vây lưng: 10; Số tia vây mềm ở vây lưng: 15; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 7; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây mềm ở vây bụng: 5; Số tia vây mềm ở vây ngực: 13; Số vảy đường bên: 55 - 57; Số lược mang: 17 - 23.

Thức ăn của *H. castroaguirrei* chủ yếu là tôm và cá.

## Chú thích
Hypoplectrus gemma

***Hypoplectrus gemma***, thường được gọi là **cá mú lam**, là một loài cá biển thuộc chi *[[Hypoplectrus]]* trong họ Cá mú. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1882.

## Phân bố và môi trường sống
*H. gemma* có phạm vi phân bố ở Tây Bắc Đại Tây Dương. Loài cá này được tìm thấy tại phía đông nam bang Florida (Hoa Kỳ) và phía bắc Bahamas; trong vịnh Mexico từ Florida Keys và từ Campeche (Mexico) dọc theo phía bắc Yucatan đến phía bắc Cuba; ở biển Caribe, từ phía tây nam Cuba đến Cancun (Mexico). Chúng rất hiếm gặp ở Bahamas. *H. gemma* sống xung quanh các rạn san hô ở độ sâu khoảng từ 3 đến 20 m.

## Mô tả
Mẫu vật có chiều dài cơ thể lớn nhất ở *H. gemma* với kích thước được ghi nhận là 13&nbsp;cm. Toàn cơ thể có màu xanh lam sáng, rất giống với loài cá thia *[[Chromis cyanea]]*. Vây lưng và vây hậu môn có màu xanh nhạt hơn. Vây đuôi trong suốt, rìa trên và dưới màu đen. Vây lưng mềm và vây hậu môn hầu hết không có vảy.

Số gai ở vây lưng: 10; Số tia vây mềm ở vây lưng: 14 - 17; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 7; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây mềm ở vây bụng: 5; Số tia vây mềm ở vây ngực: 13; Số vảy đường bên: 48 - 53; Số lược mang: 17 - 23.

Loài này hiếm khi được đánh bắt trong buôn bán cá cảnh, mặc dù nó có màu sắc hấp dẫn hơn những loài *Hypoplectrus* khác.

## Chú thích
Hypoplectrus

***Hypoplectrus*** là một chi cá biển thuộc phân họ Serraninae nằm trong họ Cá mú. Tất cả các loài trong chi này đều được tìm thấy ở biển Caribe và vịnh Mexico (phía tây bắc Đại Tây Dương). Tên gọi chung của các loài cá thuộc chi *Hypoplectrus* trong tiếng Anh là **hamlet**.

## Các loài
Có tất cả 18 loài được ghi nhận trong chi này:

* *[[Hypoplectrus aberrans]]* Poey, 1868
* *[[Hypoplectrus atlahua]]* Tavera & Acero, 2013
* *[[Hypoplectrus castroaguirrei]]* Del Moral Flores, Tello-Musi & Martínez-Pérez, 2012
* *[[Hypoplectrus chlorurus]]* (Cuvier, 1828)
* *[[Hypoplectrus ecosur]]* Victor, 2012
* *[[Hypoplectrus floridae]]* Victor, 2012
* *[[Hypoplectrus gemma]]* Goode & Bean, 1882
* *[[Hypoplectrus gummigutta]]* (Poey, 1851)
* *[[Hypoplectrus guttavarius]]* (Poey, 1852)
* *[[Hypoplectrus indigo]]* (Poey, 1851)
* *[[Hypoplectrus liberte]]* Victor & Marks, 2018
* *[[Hypoplectrus maculiferus]]* Poey, 1871
* *[[Hypoplectrus maya]]* Lobel, 2011
* *[[Hypoplectrus nigricans]]* (Poey, 1852)
* *[[Hypoplectrus providencianus]]* Acero & Garzón-Ferreira, 1994
* *[[Hypoplectrus puella]]* (Cuvier, 1828)
* *[[Hypoplectrus randallorum]]* Lobel, 2011
* *[[Hypoplectrus unicolor]]* (Walbaum, 1792)

## Chú thích
Khánh Ân

**Khánh Ân** (; 1844 – 1881) là một hoàng thân của nhà Thanh trong lịch sử Trung Quốc, người thừa kế 1 trong 12 tước vị Thiết mạo tử vương.

## Cuộc đời
Khánh Ân được sinh ra vào giờ Mùi, ngày 3 tháng 5 (âm lịch) năm Đạo Quang thứ 24 (1844), trong gia tộc Ái Tân Giác La. Ông là con trai thứ năm của Thuận Thừa Cần Quận vương Xuân Sơn, mẹ ông là Trắc Phúc tấn Tha Tháp Lạp thị (他塔拉氏). Năm Hàm Phong thứ 4 (1854), tháng 4, phụ thân ông qua đời, ông được thế tập tước vị Thuận Thừa Quận vương đời thứ 14. Năm Quang Tự thứ 7 (1881), ngày 17 tháng 4 (âm lịch), giờ Mùi, ông qua đời, thọ 38 tuổi, được truy thụy **Thuận Thừa Mẫn Quận vương** (順承敏郡王).

## Gia quyến

* Nguyên phối: Bác Nhĩ Tế Cát Đặc thị (博爾濟吉特氏), con gái của Lễ bộ Lang trung *Phúc Thụy* (福瑞).
* Kế thất: Y Nhĩ Căn Giác La thị (伊爾根覺羅氏), con gái của Thị lang *Hằng Kỳ* (恆祺).
* Trắc Phúc tấn:
** Tha Tháp Lạp thị (他他拉氏), con gái của Hộ vệ *Chí Phúc* (志福).
**Dương Giai thị (楊佳氏), con gái của *Đa Minh A* (多明阿). Nguyên là Thứ Phúc tấn, được phong làm Trắc Phúc tấn năm 1894.
*Con trai: Nột Lặc Hách (訥勒赫; 1881 – 1917), mẹ là Thứ Phúc tấn Dương Giai thị. Năm 1881 được thế tập tước vị Thuận Thừa Quận vương. Sau khi qua đời được truy thụy *Thuận Thừa Chất Quận vương* (順承質郡王). Có một con thừa tự.

## Tham khảo

* Ái Tân Giác La Tông phổ
HGTV (định hướng)

**HGTV** có thể là:
*Đài Phát thanh - Truyền hình Hà Giang
*Đài Phát thanh - Truyền hình Hậu Giang
* Home and Garden Television, một đài truyền hình của Mỹ
Thể thao đối kháng

**Thể thao đối kháng** là nhóm những môn thể thao mang tính chiến đấu trực tiếp bằng các bộ phận cơ thể như tay, chân, đầu hoặc thân mình mà không dùng hoặc dùng rất ít thiết bị và phụ kiện hỗ trợ. Thể thao đối kháng mang hình thức "một chọi một" (một vận động viên thi đấu với một vận động viên), họ phải tìm cách ghi nhiều điểm số hơn đối thủ hoặc vô hiệu hóa đối thủ để giành lấy chiến thắng. Các môn thể thao đối kháng phổ biến ngày nay thường là các môn võ thuật như judo, taekwondo, karate, vật, đấu kiếm, quyền Anh, kickboxing, Muay Thái, sumo. Các môn như quần vợt, cầu lông, bóng bàn dù mang hình thức "một chọi một" (song đấu) nhưng lại thuộc về thể thao dùng vợt.

## Tham khảo
Thể thao nước

**Thể thao nước** là nhóm các môn thể thao mà vận động viên phải thi đấu tại vùng có nước. Thể thao vùng nước có thể chia thành ba nhánh nhỏ hơn là thể thao trên mặt nước, thể thao trong vùng nước và thể thao dưới mặt nước.

## Thể thao trên mặt nước
Thể thao trên mặt nước là nhóm các môn thể thao mà vận động viên thi đấu bằng các phương tiện, thiết bị lướt trên mặt nước mà họ không tiếp xúc trực tiếp với nước. Có thể kể đến các môn như đua thuyền, chèo thuyền, lướt ván (lướt ván tự thân, lướt ván dù, lướt ván buồm)...
## Thể thao trong vùng nước
Thể thao trong vùng nước là nhóm các môn thể thao mà cơ thể của vận động viên tiếp xúc trực tiếp với nước trong phần lớn thời lượng thi đấu. Ở nhóm này, vận động viên lấy hơi và thở một cách tự nhiên mà không có thiết bị hỗ trợ hay bình dưỡng khí. Bơi lội, bóng nước, nhảy cầu là ba môn điển hình nhất trong nhóm này.

## Thể thao dưới mặt nước
Thể thao dưới mặt nước là nhóm các môn thể thao mà khi thi đấu thì mọi bộ phận cơ thể của vận động viên buộc phải dìm trong nước. Do đó, vận động viên được sử dụng thiết bị thở hoặc bình dưỡng khí, mặt nạ, kính bơi, vây, chân vịt... Một số môn thuộc nhóm này như lặn, vật dưới nước, khúc côn cầu dưới nước...

## Tham khảo
Diêm Vũ

**Diêm Vũ** (; ? - 263?), tự **Văn Bình** (文平), là tướng lĩnh nhà Quý Hán thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

## Cuộc đời
Diêm Vũ quê ở quận Nam, Kinh châu, có tài cán cùng công lao. Cuối những năm Diên Hi (238 - 257), Diêm Vũ thay Trương Biểu giữ chức Lai Hàng đô đốc. Diêm Vũ làm người cần cù, xử sự tinh tế, noi theo phép cũ của Mã Trung mà cai trị Nam Trung, đạt được nhiều uy vọng cùng chính tích, nhưng chung quy không bằng được Mã Trung. Hoắc Dặc lúc này giữ chức Tòng quân dưới trướng Vũ.

Năm 257, Diêm Vũ được thăng làm Hữu đại tướng quân, Hoắc Dặc thay thế Vũ làm giám quân, An nam tướng quân. Năm 258, Vĩnh An đô đốc Tông Dự bị bệnh, phải trở về Thành Đô. Đúng thời điểm đó, bên Đông Ngô, Tôn Lâm cầm quyền, bài trừ dị kỷ, Phiêu kỵ tướng quân của Ngô là Thi Tích lo sợ nước Ngô xảy ra nội loạn, bí mật viết thư cho triều đình Quý Hán. Nhân cơ hội đó, Hậu chủ phong Diêm Vũ thay Tông Dự làm Vĩnh An đô đốc, dẫn 5.000 quân đóng giữ Ba Đông để quan sát, nhưng sau đó Tôn Lâm bị diệt, việc không tới đâu. Cùng năm, Thượng thư lệnh Trần Chi chết, Hoàng Hạo bắt đầu chuyên quyền. Tuyên tín hiệu úy La Hiến vì không hùa theo Hạo mà bị biếm làm thái thú quận Ba Đông. Diêm Vũ tuy rằng nịnh bợ Hoàng Hạo nhưng lại coi trọng tài năng của Hiến, bổ nhiệm Hiến làm Lĩnh quân, làm cấp phó của mình.

Năm 262, Hoàng Hạo, Gia Cát Chiêm cho rằng Khương Duy nhiều lần cầm quân nhưng không lập được chiến công nào, định dùng Diêm Vũ thay thế Khương Duy. Khương Duy ban đầu tức giận, muốn giết Hoàng Hạo, nhưng sau đó thấy Hoàng Hạo nhiều vây cánh nên lui về Đạp Trung làm đồn điền. Năm 263, quân Ngụy xâm nhập, Hậu chủ lệnh cho Diêm Vũ đem quân đến phía tây cứu viện. Diêm Vũ lưu lại 2.000 quân cho La Hiến phòng ngự Vĩnh An, còn bản thân đem số quân còn lại đến Thành Đô. Không lâu sau, Gia Cát Chiêm làm mất Miên Trúc, Hậu chủ đầu hàng, Quý Hán mất nước, không rõ kết cục của Diêm Vũ ra sao, khả năng là đã tử trận.

## Trong ''Tam quốc diễn nghĩa''
Trong tiểu thuyết *[[Tam quốc diễn nghĩa]]*, Diêm Vũ xuất hiện ở hồi 115, được mô tả là một kẻ vô năng, không có công lao gì, có được địa vị cao nhờ nịnh bợ Hoàng Hạo. Hoàng Hạo đề nghị dùng Diêm Vũ thay Khương Duy đánh Ngụy, Hậu chủ bèn ép Khương Duy rút quân về, làm lỡ mất thời cơ. Sau đó Diêm Vũ nghe nói tướng Ngụy Đặng Ngải binh pháp lợi hại, liền khiếp đảm, không dám ra đánh.

## Tham khảo
* Trần Thọ, Bùi Tùng Chi chú, *[[Tam quốc chí]]*.
* Thường Cừ, *[[Hoa Dương quốc chí]]*.

## Chú thích
Chris Dierker

**Chris Dierker** (tiếng Việt: Đặng Quý Kiệt; sinh ngày 11 tháng 8 năm 1994) là một vận động viên bóng rổ chuyên nghiệp người Mỹ gốc Việt hiện đang thi đấu cho câu lạc bộ bóng rổ Danang Dragons tại Giải bóng rổ chuyên nghiệp Việt Nam.
## Sự nghiệp
Mẹ của anh là bà Lien Dierker sinh ra và lớn lên tại Đà Nẵng. Anh học trường trung học Salem và Đại học Madonna. Tại đây anh đã thường xuyên tham gia thi đấu cho đội bóng rổ của trường và giành được những thành tích đáng chú ý.

Năm 2018, anh bắt đầu thi đấu chuyên nghiệp trong màu áo của câu lạc bộ Danang Dragons.
## Tham khảo