Họ Cua xanh

**Họ Cua xanh** (danh pháp khoa học: *** Carcinidae***) là một họ nhỏ chứa các loài cua trong bộ giáp xác mười chân (Decapoda). Trong họ này có loài xâm lấn khét tiếng là cua xanh châu Âu (*[[Carcinus maenas]]*).

## Đặc điểm
Mai gần giống hình lục giác tới hình quả lê, với chiều rộng xấp xỉ bằng hoặc hơn chiều dài. Mép sau lồi. Có 4-5 răng cưa ở mỗi bên phía trước. Có thể có các gờ dạng hạt mờ trên mặt mai. Các rãnh trên hốc mắt suy giảm. Các rãnh dưới hốc mắt suy giảm hoặc không có. Mép trước với 3 thùy, nhưng các thùy bên có thể không phân biệt được. Các thùy hốc mắt bên trong mờ nhạt. Cuống mắt ngắn. Chân hàm 1, thùy của mép trong (thùy cua bơi) nếu có thì không rõ nét. Chân kìm (càng) dài, to, nhưng ít nhất là ngắn hơn một chân bò. Chân bò cuối cùng có ngón hình trâm, hình kiếm hay hình mác chứ không dẹt. Ở cua đực thì giáp bụng dao động từ hình tam giác tới hẹp và gần như đồng nhất về bề rộng. Các đốt thân 3-5 hợp nhất. Chân giao cấu 1 hơi cong tới thẳng. Chân giao cấu 2 hơi ngắn hơn chân giao cấu 1. Âm hộ có chỗ hé mở rộng hơn dài. 
 
## Lịch sử phân loại
Carcininae từng được coi là một phân họ trong họ Portunidae, như trong Ingle (1980), Davie (2002b), Poore (2004) và Ng *et al.* (2008). Trong Ng *et al.* (2008) nó bao gồm 5 chi là *Carcinus*, *Portumnus*, *Xaiva*, *Echinolatus* và *Nectocarcinus*.

Họ Carcinidae được công nhận trong Karasawa *et al.* (2008), De Grave *et al.* (2009), Schubart & Reuchel (2009),, Spiridonov *et al.* (2014), Davie *et al.* (2015b) và Evans (2018). Tuy nhiên, định nghĩa và giới hạn của họ này thì thay đổi tùy theo từng tác giả.

Trong Karasawa *et al.* (2008) thì nó bao gồm 2 phân họ là Carcininae và Polybiinae của họ Portunidae theo định nghĩa của Ng *et al.* (2008), trừ đi hai chi *[[Echinolatus]]* và *[[Nectocarcinus]]* từ phân họ Carcininae và các chi *[[Bathynectes]]*, *[[Macropipus]]*, *[[Necora]]*, *[[Parathranites]]* và *[[Raymanninus]]* từ phân họ Polybiinae. Các chi này được Karasawa *et al.* (2008) chuyển thành họ Macropipidae.

Schubart & Reuchel (2009) tách hai phân họ của Carcinidae theo định nghĩa của Karasawa *et al.* (2008) tương ứng thành 2 họ Carcinidae và Polybiidae. Họ Polybiidae sáp nhập và bao gồm cả họ Macropipidae.

Spiridonov *et al.* (2014) công nhận cả Carcinidae và Polybiidae, nhưng tách 2 chi *Echinolatus* và *Nectocarcinus* từ Polybiidae để xếp ở vị trí không xác định (*incertae sedis*) trong Portunoidea. Các tác giả cũng chia họ Carcinidae thành 2 phân họ là Carcininae và Portumninae. Davie *et al.* (2015b) không thay đổi gì trong phân loại của Spiridonov *et al.* (2014), trừ việc đổi phân họ Portumninae thành Platyonichinae theo nguyên tắc ưu tiên tên có trước và xếp *Echinolatus* cùng *Nectocarcinus* trong họ Ovalipidae.

Evans (2018) chỉ công nhận họ Carcinidae mà không công nhận họ Polybiidae. Theo định nghĩa của tác giả này thì Carcinidae được mở rộng để bao gồm cả Carcinidae lẫn Polybiidae theo nghĩa Spiridonov *et al.* (2014), đồng thời sáp nhập thêm các họ Thiidae, Pirimelidae và chi *[[Coelocarcinus]]* từ phân họ Caphyrinae họ Portunidae chuyển sang.

## Phân họ và chi
Phân loại dưới đây lấy theo Evan (2018). Khi đó họ này bao gồm 15 chi với 50 loài còn sinh tồn đã biết.
* Phân họ Cacininae MacLay, 1838 *[[sensu stricto]]*
** *[[Carcinus]]*: 2 loài.
* Phân họ Platyonichinae Dana, 1851 = Portumninae Ortman, 1898
** *[[Portumnus]]*: 2 loài
** *[[Xaiva]]*: 3 loài.
* Phân họ Polybiinae Ortmann, 1893 = Polybiidae
** *[[Necora puber|Necora]]*: 1 loài.
** *[[Bathynectes]]*: 5 loài
** *[[Coenophthalmus tridentatus|Coenophthalmus]]*: 1 loài.
** *[[Macropipus]]*: 4 loài.
** *[[Polybius henslowii|Polybius]]*: 1 loài.
** *[[Liocarcinus]]*: 13 loài.
** *[[Parathranites]]*: 8 loài.
* Phân họ Pirimelinae Alcock, 1899 = Pirimelidae
** *[[Sirpus]]*: 4 loài.
** *[[Pirimela denticulata|Pirimela]]*: 1 loài.
* Phân họ Thiinae Dana, 1852 = Thiidae
** *[[Thia scutellata|Thia]]*: 1 loài.
** *[[Nautilocorystes]]*: 2 loài.
* Phân họ Coelocarcininae Števčić, 2005
** *[[Coelocarcinus]]*: 2 loài.

## Hóa thạch
Hai chi hóa thạch dưới đây được coi là thuộc phân họ Carcininae.
* *[[Miopipus]]*: *[[Miopipus pygmeus]]* được mô tả từ địa tầng kỷ Đệ Tam ở Hungary.
* *[[Cicarnus]]*: *[[Cicarnus fumiae]]* được mô tả từ địa tầng Paleogen ở Nhật Bản.

## Hình ảnh

Tập tin:Broadstairs - Carcinus maenas 2.jpg|*[[Carcinus maenas]]*
Tập tin:Portumnus latipes 1.jpg|*[[Portumnus latipes]]*


## Chú thích

## Tham khảo
* 
*