open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Đại dịch COVID-19 tại Quần đảo Turks và Caicos

Đại dịch COVID-19 đã được xác nhận đã đến Lãnh thổ hải ngoại của Anh thuộc quần đảo Turks và Caicos vào tháng 3 năm 2020.

## Dòng thời gian

### Tháng 3
Vào ngày 23 tháng 3, trường hợp đầu tiên ở Quần đảo Turks và Caicos đã được xác nhận.

Vào ngày 27 tháng 3, Lực lượng Cảnh sát Quần đảo Hoàng gia và Caicos đã ban hành lệnh bắt buộc ở nhà và lệnh giới nghiêm. Những người vi phạm trật tự đã bị phạt tiền, bỏ tù và tịch thu phương tiện.

Tính đến hết ngày 13 tháng 4 năm 2024, Quần đảo Turks và Caicos ghi nhận 6,752 trường hợp nhiễm COVID-19 và 40 trường hợp tử vong.

## Phòng ngừa
Tất cả các trường học đã bị đóng cửa trong một tháng.

Bộ Y tế cũng ban hành phần 18 của Quy định về Quyền hạn khẩn cấp (COVID-19) năm 2020, biến nó thành một tội hình sự để truyền bá hoặc phổ biến thông tin chưa được xác minh hoặc sai về virus, cho dù là nguồn thông tin trực tiếp hay không.

## Tham khảo
Đại dịch COVID-19 tại Saint Barthélemy

Đại dịch COVID-19 đã được xác nhận đã đến cộng đồng hải ngoại Saint Barthélemy vào tháng 3 năm 2020.

## Dòng thời gian

Một cư dân của đảo Saint Barthélemy của Pháp được chẩn đoán mắc COVID-19 vào ngày 1 tháng 3. Cha mẹ anh trên đảo Saint Martin lân cận cũng có kết quả dương tính.

Ba trường hợp nhiễm coronavirus (COVID-19) đã được xác nhận tại đảo St. Barthélemy (St. Barts) và Saint Martin của Pháp vào ngày 1 tháng 3 năm 2020. Các trường hợp đã được xác nhận bởi Phòng thí nghiệm Pasteur của Viện Guadeloupe đang tiến hành kiểm tra virus. Vụ án liên quan đến một cư dân của St. Barthélemy và người thân đến thăm của anh ta. Người này bị giam giữ tại nhà ở St. Barthélemy và bị giám sát hàng ngày trong khi cha mẹ anh ta bị cô lập trong Bệnh viện Louis-Constant Fleming ở Pháp Saint Martin. Cặp vợ chồng đã đến từ Paris, Pháp để thăm con trai của họ, sống ở Saint-Barthélemy.

Tính đến ngày 31 tháng 10 năm 2023, Saint Barthélemy ghi nhận 5,507 trường hợp nhiễm COVID-19 và 6 trường hợp tử vong.

## Tham khảo
Đại dịch COVID-19 tại Akrotiri và Dhekelia

Đại dịch COVID-19 đã được xác nhận đã đến Lãnh thổ hải ngoại Akrotiri và Dhekelia của Anh vào tháng 3 năm 2020.

## Dòng thời gian
Vào ngày 13 tháng 3, Síp đã thực hiện quy tắc tự cách ly trong 14 ngày đối với tất cả những người đi du lịch từ Vương quốc Anh. Biện pháp này bao gồm những người đến từ Vương quốc Anh đi đến các căn cứ có chủ quyền của Akrotiri và Dhekelia. Một số người đã tự cô lập trong căn cứ và đang được thử nghiệm. Tất cả các hoạt động thể thao, các chuyến thăm và các bài tập không cần thiết trong các căn cứ đã bị hủy bỏ, trong nỗ lực giảm số lượng du khách bên ngoài.

Vào ngày 15 tháng 3, hai trường hợp đầu tiên ở Akrotiri và Dhekelia đã được xác nhận, cả hai thành viên của Lực lượng Vũ trang Anh thường trú tại RAF Akrotiri. Họ đến sân bay Paphos vào ngày 13 tháng 3. Họ tự phân lập và được thử nghiệm dương tính sau khi phát triển các triệu chứng nhẹ. Ngay sau đó, Đơn vị Y tế Dịch vụ Chung BFC bắt đầu truy tìm dấu vết liên lạc.

Vào ngày 18 tháng 3, trường hợp thứ ba cũng được xác nhận. Cùng ngày hôm đó, các căn cứ thông báo rằng tất cả sáu trường học ở Akrotiri và Dhekelia đã đóng cửa cho đến ngày 20 tháng Tư.

## Tham khảo
Đại dịch COVID-19 tại Quần đảo Bắc Mariana

Đại dịch COVID-19 đã được xác nhận đã đến lãnh thổ Hoa Kỳ thuộc Quần đảo Bắc Mariana vào tháng 3 năm 2020.

## Dòng thời gian
Vào ngày 28 tháng 3, các đảo đã xác nhận hai trường hợp COVID-19 đầu tiên của họ.

Cái chết đầu tiên do virus corona trong CNMI xảy ra vào ngày 30 tháng 3 tại Kanoa Resort.

## Phòng ngừa
Các chuyến bay từ Trung Quốc và Hồng Kông đã bị hủy vào đầu tháng 2, dẫn đến việc khách du lịch đến đảo Saipan và sau đó là một cuộc khủng hoảng kinh tế gây ra một sự khắc khổ. Đến ngày 12 tháng 3, một đội đặc nhiệm đã có mặt để quản lý các biện pháp thắt lưng buộc bụng được đưa ra.

Như một biện pháp phòng ngừa vào ngày 17 tháng 3, Thống đốc Torres đóng cửa các trường học và văn phòng chính phủ. Việc tiếp tục hàng ngày United Airlines các chuyến bay thẳng 'từ Guam 120 dặm dẫn đến tất cả các cá nhân đến nghi ngờ của các triệu chứng coronavirus được đặt trong kiểm dịch tại Kanoa Resort. Khoảng 16 tháng 3, thống đốc Ralph Torres tạm thời đóng cửa tất cả các trường học và văn phòng chính phủ. Một lực lượng đặc nhiệm của chính phủ cũng đã được thành lập để theo dõi tình hình.

## Tham khảo
Johann Christoph von Wöllner

**Johann Christoph von Wöllner** (19 tháng 5 năm 1732, Döberitz, Margraviate of Brandenburg - 10 tháng 9 năm 1800, Grossriez gần Beeskow) là một mục sư và chính trị gia người Phổ dưới thời vua Frederick William II. Ông là người theo chủ nghĩa hữu thần, là thành viên của Hội Tam Điểm và Rosicrucian.

Khi còn trẻ, Wöllner làm gia sư cho gia đình của August Frederick von Itzenplitz, một quý tộc Margraviate của Brandenburg. Sau cái chết của Itzenplitz và vụ bê bối trong bộ máy cai trị, ông kết hôn với con gái của tướng quân, và người mẹ vợ của ông đã sắp xếp cho họ định cư tại một khu đất nhỏ. Bằng kinh nghiệm thực tế và các bài viết của mình, Wöllner đã trở thành một nhà kinh tế học có tiếng, tuy nhiên tham vọng của ông chưa dừng lại ở đó, ông đã tìm cách mở rộng ảnh hưởng của mình bằng việc tham gia Hội Tam Điểm và sau đó là Rosicrucian. Sức ảnh hưởng của Wöllner nhanh chóng lan rộng, và ông sớm tự nhận mình là lãnh đạo tối cao (Oberhauptdirektor) của một số nhóm, bao gồm các thành viên là hoàng tử, sĩ quan và quan chức cấp cao. Wöllner say mê thuật giả kim và nhiều nghệ thuật thần bí khác, nhưng ông cũng rất nhiệt thành với Cơ Đốc giáo, ông cho rằng Cơ Đốc giáo giống như phong trào Khai sáng, đều là yếu tố quan trọng trong việc duy trì trật tự cộng đồng.

Vài tháng trước cái chết của Frederick II, Wöllner đã viết cho bạn mình là Rosicrucian Johann Rudolph von Bischoffswerder (1741-1803) rằng hoài bão lớn nhất của ông là trở thành lãnh đạo tâm linh như một công cụ đáng khinh trong bàn tay của Ormesus (tên Rosicrucian của hoàng tử Phổ) "với mục đích cứu hàng triệu linh hồn khỏi sự suy đồi và đưa cả đất nước trở lại với đức tin của Chúa Jesus."

Bất chấp tuyên bố này, vua Frederick William II của Phổ, với Christoph von Wöllner là Bộ trưởng Bộ Tư pháp và người đứng đầu Văn phòng thờ cúng, đã thành lập *Ủy ban kiểm tra Königliche tại geistlichen Sachen* với mục đích công khai, quản lý và kiểm soát bất kỳ tôn giáo hay tổ chức tâm linh nào. Hoạt động được áp dụng trên toàn quốc ngày 9 tháng 7 năm 1788. Ủy ban các cấp cũng có quyền lực pháp lý cho việc tịch thu tiền và tài sản đối với những trường hợp bất tuân.

Trong số những nạn nhân nổi tiếng của sự kiểm duyệt này có Immanuel Kant, cuốn kinh thánh của ông xuất bản năm 1793 đã bị coi là vi phạm pháp luật. Ngoài ra còn có nhà thần học Karl Friedrich Bahrdt buộc phải từ chức vì những quy định mới này.

## Tham khảo

* Uta Wiggermann: *Woellner und das Religionsedikt,* Tübingen: Mohr Siebeck, 2010.
* Dirk Kemper: Obskurantismus als Mittel der Politik. Johann Christoph von Wöllners Politik der Gegenaufklärung am Vorabend der Französischen Cách mạng, trong: *Von „Obscuranten Hồi und„ Eudämonisten. Gegenaufklärerische, konservative und antirevolutionäre Publizisten im späten 18. Jahrhundert,* ed. bởi Christoph Weiß, St. Ingbert 1997, trang 193-220.
* Reinhard Markner: Woellner, Johann Christoph (1732 Từ1800), trong: *Le Monde maçonnique au XVIIIe siècle,* ed. của Charles Porset (†) và Cécile Révauger, Paris 2013, tập. 3, trang 2820 Từ 2824. (Phiên bản tiếng Đức)
## Tham khảo
Nguyễn Phúc Bửu Tủng

**Nguyễn Phúc Bửu Tủng** (còn đọc là **Tung**) (chữ Hán: 阮福寶𡾼; ? – 1900), tước phong **An Hóa Quận vương** (安化郡王), là một hoàng tử con vua Đồng Khánh nhà Nguyễn trong lịch sử Việt Nam.

## Tiểu sử
Hoàng tử Bửu Tủng là con trai thứ hai của vua Đồng Khánh, mẹ là *Nhị giai Quan phi* Trần Đăng Thị Đồng. Bửu Tủng là anh cùng mẹ với hoàng tử Bửu Quyền (mất sớm). Không rõ năm sinh của hoàng tử Bửu Tủng, ước chừng là khoảng năm 1885 - 1886.

Năm Thành Thái thứ 9 (1897), vua cho hai hoàng tử tiên triều là Bửu Đảo (vua Khải Định sau này) và Bửu Tủng ra mở phủ ở ngoài điện Ngưng Hy (nơi thờ Đồng Khánh) để học tập. Phủ An Hóa công, tức phủ đệ của hoàng tử Bửu Tủng hiện nay tọa lạc trên đường Phan Đình Phùng, thành phố Huế, cạnh cung An Định (vốn là phủ đệ của vua Khải Định khi còn là hoàng tử).

Năm Thành Thái thứ 12 (1900), hoàng tử Bửu Tủng mất khi mới chừng 14 - 15 tuổi, không con cái. Vua sai chọn đất tốt ở hành cung Vạn Tuế trong cấm thành làm nơi đặt phần mộ cho hoàng tử. Tẩm mộ của ông nằm ở phía đông nam của lăng Đồng Khánh (nay thuộc phường Thủy Xuân, Huế).

Tháng 12 (âm lịch), năm Khải Định thứ 2 (1917), vua truy tặng cho người em Bửu Tủng làm **An Hóa công** (安化公), thụy là **Đôn Chính** (敦正). Vua xuống dụ, có lời rằng: "*Cố đệ Bửu Tung, thuở nhỏ thông minh, đến tuổi thiếu niên mất sớm, như đóa hoa tràm vừa trổ, hương ngát đã tan bay*".

Năm sau (1918), tháng 6 (âm lịch), vua Khải Định cho Công tôn Bửu Diễm, con của công tử Ưng Quyền (Quyền là con của *Kiên Thái vương* Hồng Cai), tập phong làm *Huyện hầu*, sang quá kế ở phòng An Hóa công. Do Bửu Diễm về vai vế là em họ của vua Khải Định và An Hóa công Bửu Tủng nên phải đổi tên thành Vĩnh Thùy cho phù hợp với bài Đế hệ thi. Vĩnh Thùy giữ chức *Tả tôn khanh [[phủ Tôn Nhân]]*, con trai ông (không rõ tên) tập tước *Hương công*.

Dưới thời vua Bảo Đại, Bửu Tủng được truy tặng làm **An Hóa Quận vương** (安化郡王), nhưng không rõ là vào năm nào.

## Tham khảo
* Tôn Thất Cổn (1943), *Hoàng tộc lược biên*
* Hội đồng trị sự Nguyễn Phúc Tộc (1995), *[http://www.namkyluctinh.com/a-sachsuvn/Nguyen_Phuc_Toc_The_Pha.pdf Nguyễn Phúc Tộc thế phả] *, Nhà xuất bản Thuận Hóa
* Quốc sử quán triều Nguyễn (2010), *Đồng Khánh Khải Định chính yếu*, Nguyễn Văn Nguyên dịch, Nhà xuất bản Thời Đại
* Quốc sử quán triều Nguyễn (2012), *[[Đại Nam thực lục]] Chính biên Đệ lục kỷ phụ biên*, Cao Tự Thanh dịch, Nhà xuất bản Văn hóa - Văn nghệ

## Chú thích
Thành Khôi

**Thành Khôi** (; ? - ?) là thuyết khách thời kỳ Chiến Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

## Cuộc đời
Thành Khôi vốn là người nước Ngụy, không rõ xuất sĩ ở nước Ngụy hay nước Hàn. Về sau Thành Khôi ở đất nhà Chu.

Năm 323 TCN, theo kế Liên hoành của Trương Nghi, Sở Hoài vương sai Chiêu Dương đem quân tấn công nước Ngụy, đánh đến phía nam đô thành Đại Lương. Vua Hàn khi đó thừa cơ bao vây đất Tường. Thành Khôi vốn thân với tướng bang nước Ngụy là Tê Thủ, liền đến du thuyết vua Hàn:
:*[Nếu quân Hàn] mãnh công đất Tường, quân Sở sẽ thuận lợi tiến công. Nước Ngụy chống cự không nổi, sẽ chắp tay nghe lời nước Sở, [khi đó] nước Hàn nguy rồi. Vương không bằng từ bỏ, không đánh Tường. Nước Ngụy không lo lắng nước Hàn, tất cùng nước Sở quyết chiến. Nếu [Ngụy] đánh không thắng, liền Đại Lương đều giữ không được, nói gì đến đất Tường? Nếu [Ngụy] đánh thắng, binh nhung mệt mỏi, đại vương đánh Tường liền dễ dàng.*

Nước Hàn trục xuất Hướng Tấn (向晉) về Chu. Hướng Tấn vốn là người Chu, bị Chu trục xuất. Thành Khôi lúc này ở Chu, đến du thuyết Ngụy An Ly vương (277 TCN - 243 TCN) rằng:
:*Chu nhất định sẽ khoan dung mà đưa [Hướng Tấn] về [Hàn]. Vương sao không nói trước, như thế sẽ có được Hướng Tấn [làm tâm phúc] ở Chu vậy.*
Vua Ngụy đồng ý. Thành Khôi lại tới Hàn, du thuyết vua Hàn:
:*Trục xuất Hướng Tấn là nước Hàn, mà muốn [Hướng Tấn] trở về là nước Ngụy, không bằng nước Hàn sớm gọi [Hướng Tấn] trở về! Nếu không, Hướng Tấn ở Chu, lại hiệu lực nước Ngụy, mà nước Hàn, lại mất đi cơ hội này.
Vua Hàn nghe theo, gọi Hướng Tấn trở về.

Nước Hàn đuổi rồi lại vời Hướng Tấn, khiến cho Hướng Tấn trung thành với nước Hàn, không bị các nước khác lôi kéo. Mà công lớn là nhờ Thành Khôi.

== Trong văn hóa ==
Thành Khôi không xuất hiện trong tiểu thuyết *Đông Chu liệt quốc chí* của [[Phùng Mộng Long]].

Trong manga *Vương giả thiên hạ* của họa sĩ [[Hara Yasuhisa]], Thành Khôi (せいかい; *Sei Kai*) là tổng đại tướng nước Hàn trong chiến dịch [[Hợp tung]] (241 TCN). Trong tác phẩm này, Thành Khôi vốn là một mỹ nam tử, song do dành nhiều năm để nghiên cứu độc dược, nên khiến dung mạo trở nên dị dạng. Trong ngày thứ bảy của trận chiến Hàm Cốc quan, Thành Khôi xác định vị trí đứng của chỉ huy quân Tần là Trương Đường, rồi cho quân sĩ dùng nỏ bắn chất độc lên đoạn thành đó. Về sau, liên quân bại trận, Hàn Khôi bị Trương Đường chém chết khi có ý định chạy trốn.

== Tham khảo ==
* [[Lưu Hướng]], *Chiến quốc sách''.

## Chú thích
Vũ Đức Hoàng hậu

**Vũ Đức hoàng hậu** (*[[chữ Hán]]*:武德皇后) là thụy hiệu của một số vị hoàng hậu trong lịch sử các triều đại phong kiến Trung Quốc.
## Danh sách
*Hán Triệu Chiêu Vũ Đế Vũ Đức hoàng hậu (truy tặng, thực chất chỉ là Tả quý tần)
*Lương Vũ Đế Vũ Đức hoàng hậu (truy tặng, thực tế chỉ có phong hiệu Lương công phi)
*Bắc Chu Vũ Đế Vũ Đức hoàng hậu (có các thụy hiệu khác là Vũ Thành hoàng hậu hoặc Thiên Nguyên thái hậu)
## Xem thêm
*Vũ Đế
*Đức Đế
*Vũ Vương
*Đức Vương
*Văn Đức hoàng hậu
*Chiêu Đức hoàng hậu
*Minh Đức hoàng hậu
*Minh Đức thái hậu
*Minh Đức vương phi
Sông Nà Rì

**Sông Nà Rì** hay **Sông Na Rì** là phụ lưu của sông Bắc Giang bắt nguồn từ vùng núi cao 850m của xã Yên Cư (huyện Chợ Mới) chảy theo hướng Tây Nam - Đông Bắc qua các xã Đổng Xá, Xuân Dương, Dương Sơn, Trần Phú, Văn Minh (huyện Na Rì, tỉnh Bắc Kạn) và gặp sông Bắc Giang tại Pác Cáp, xã Sơn Thành, huyện Na Rì, tỉnh Bắc Kạn, Việt Nam.

Sông Nà Rì dài 75&nbsp;km, diện tích lưu vực 571&nbsp;km², *mã sông* là "01 02 27 03".

Các văn liệu thường dùng tên sông *Nà Rì*, song một số sử dụng tên sông *Na Rì*, giống như tên huyện.

## Dòng chảy
Sông Nà Rì có các phụ lưu hợp thành như suối Quang Phong, Nà Thác, Nà Tha, Khuổi Tẩy,... trong đó suối *Nậm Giàng* là lớn nhất .

Nậm Giàng chảy hướng đông nam, đến *bản Nậm Giàng* xã Đồng Xá giáp xã Xuân Dương thì đổi hướng đông bắc. 

Sông chảy uốn lượn về hướng đông bắc, đổ vào sông Bắc Giang ở thôn Pác Cáp xã Sơn Thành, huyện Na Rì.
## Thủy điện
Trên sông Nà Rì có Thủy điện Pác Cáp công suất lắp máy 6 MW, xây dựng tại xã Sơn Thành, khởi công tháng 4/2019, dự kiến hoàn thành tháng 12/2020.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Arbulag, Khövsgöl

**Arbulag** (tiếng Mông Cổ: Арбулаг, *dòng suối nhỏ phía bắc*) là một sum của tỉnh Khövsgöl tại miền bắc Mông Cổ. Vào năm 2009, dân số của sum là 3.989 người.

## Lịch sử
Sum Arbulag được thành lập, cùng với toàn bộ tỉnh Khövsgöl, vào năm 1931. Vào năm 1933, nó có khoảng 3.200 cư dân trong 911 hộ gia đình. Đến năm 1959, một số vùng của Arbulag và Alag-Erdene được nhập vào sum mới Sümber, nhưng sum này sau đó sớm bị nhập lại vào Arbulag. Negdel địa phương được thành lập vào năm 1939, dưới cái tên Sörtiin, nhưng về sau tên đổi thành Mandal.

## Địa lý
Sum Arbulag có diện tích khoảng 3.360&nbsp;km², 3.120&nbsp;km² trong đó là đồng cỏ. Trung tâm sum, Mandal (tiếng Mông Cổ: Мандал), nằm cách tỉnh lị Mörön 75&nbsp;km về phía bắc và cách thủ đô Ulaanbaatar 742&nbsp;km.

### Khí hậu
Khu vực này có khí hậu cận Bắc cực. Nhiệt độ trung bình hàng năm trong khu vực là -1&nbsp;°C. Tháng ấm nhất là tháng 7, khi nhiệt độ trung bình là 18&nbsp;°C và lạnh nhất là tháng 12, với -22&nbsp;°C. Lượng mưa trung bình hàng năm là 336&nbsp;mm. Tháng mưa nhiều nhất là tháng 6, với lượng mưa trung bình 84&nbsp;mm và khô nhất là tháng 2, với lượng mưa 2&nbsp;mm.

## Kinh tế
Năm 2004, sum có khoảng 135.000 đầu gia súc, trong đó có 58.000 con cừu, 58.000 con dê, 9.700 bò nhà và bò yak, 9.300 con ngựa và 200 con lạc đà. Có một số trữ lượng phosphor và bô xít trong khu vực.

## Tham khảo
Halicin

**Halicin (SU-3327)** là một hợp chất hóa học đóng vai trò là một chất ức chế enzyme c-Jun N-terminal kinase (JNK). Ban đầu, thuốc được nghiên cứu để điều trị bệnh tiểu đường, nhưng do kết quả thử nghiệm kém nên đã không tiếp tục phát triển ứng dụng này.

Sau đó, halicin đã được xác định bởi các nhà nghiên cứu trí tuệ nhân tạo tại MIT vào năm 2019 bằng cách sử dụng phương pháp học sâu *[[in silico]]*, như một loại kháng sinh phổ rộng. Khả năng này đã được xác minh bằng thử nghiệm nuôi cấy tế bào *in vitro*, tiếp theo là thử nghiệm *in vivo* trên chuột. Nó cho thấy hoạt động chống lại các chủng kháng thuốc của *[[Clostridiodes difficile]]*, *[[Acinetobacter baumannii]]* và *[[Mycobacterium tuberculosis]]*, với một cơ chế hoạt động bất thường liên quan đến việc cô lập sắt trong tế bào vi khuẩn, do đó cản trở khả năng điều chỉnh cân bằng pH của màng tế bào một cách hợp lý. Vì đây là một phương thức hoạt động khác với hầu hết các loại kháng sinh, halicin vẫn duy trì hoạt động chống lại các chủng vi khuẩn kháng nhiều loại thuốc thường được sử dụng.

Các nghiên cứu sơ bộ cho thấy rằng halicin giết chết vi khuẩn bằng cách phá vỡ khả năng duy trì gradient điện hóa trên màng tế bào của chúng. Trong số các chức năng, gradient này là cần thiết để tạo ATP (các phân tử mà tế bào sử dụng để lưu trữ năng lượng), vì vậy nếu gradient bị phá vỡ, các tế bào sẽ chết. Loại cơ chế tiêu diệt này có thể khiến vi khuẩn khó phát triển đề kháng.

## Tham khảo
Nguyễn Thị Ngọc Tuyền

**Nguyễn Thị Ngọc Tuyền** (chữ Hán: 阮氏玉璇, 1485 - 1590) là quý phi của Mạc Thái Tổ. Sau khi con trai bà là Mạc Thái Tông đăng cơ đã tôn phong cho mẹ mình là "hoàng thái hậu".

## Tiểu sử
Nguyễn Thị Ngọc Tuyền là con gái của Thông quốc công Nguyễn Thì Ung, bà có một người chị em được gả cho Lê Cung Hoàng; còn bà thì được gả cho tướng quân Mạc Đăng Dung. Sau khi Mạc Đăng Dung lên ngôi đã gia phong cho bà làm quý phi.

Bà sinh được một người con trai là Mạc Đăng Doanh, về sau khi ông được cha nhường ngôi đã tôn phong mẹ mình làm "hoàng hậu".

Bà qua đời tại Đông Kinh vào năm 1590, thọ 105 tuổi.

## Tham khảo
Siêu lây nhiễm

**Siêu lây nhiễm** hay **siêu lây lan** là một sinh vật truyền nhiễm bất thường bị nhiễm một căn bệnh. Trong bối cảnh bệnh tật do con người gây ra, siêu lây nhiễm là một cá nhân có khả năng lây nhiễm cho nhiều người khác, so với một người nhiễm bệnh thông thường. Những người siêu lây nhiễm như vậy là mối quan tâm đặc biệt trong dịch tễ học.

Một số trường hợp siêu lây nhiễm tuân thủ quy tắc 80/20, trong đó khoảng 20% số người nhiễm bệnh chịu trách nhiệm cho 80% của việc truyền bệnh, mặc dù siêu lây nhiễm vẫn có thể được nói là xảy ra khi siêu lây nhiễm chiếm tỷ lệ cao hơn hoặc tỷ lệ phần trăm truyền bệnh thấp hơn. Trong các dịch bệnh với siêu lây nhiễm, phần lớn các cá nhân lây nhiễm tương đối ít người tiếp xúc thứ cấp.

Các sự kiện siêu lây lan được hình thành bởi nhiều yếu tố bao gồm suy giảm miễn dịch cộng đồng, nhiễm trùng bệnh viện, độc lực, lượng virus, chẩn đoán sai, động lực dòng khí, ức chế miễn dịch và đồng nhiễm với mầm bệnh khác.

## Tham khảo
Ovamboland

**Ovamboland** (hay *Owamboland*) là một vùng của Namibia. Nó thường được định nghĩa là khu vực cực bắc của đất nước nằm trên biên giới giữa Namibia và Angola. Ovamboland là vùng có mật độ dân số cao nhất Namibia.

Thuật ngữ này ban đầu được đề cập đến các phần của miền bắc Namibia có dân tộc Ovambo sinh sống, cụ thể là khu vực được kiểm soát bởi các vương quốc Ovambo truyền thống trong thời kỳ thuộc địa trước và thuộc địa sớm, như Ondonga, Ongandjera và Oukwanyama.

## Tham khảo
Trường Trung học Hồng y Hayes

**Trường Trung học Hồng y Hayes** là một trường trung học nam sinh Công giáo trong khu phố Concourse Village thuộc The Bronx, Thành phố New York. Trường phục vụ Tổng giáo phận New York và là một thành viên của CHSAA. Trường được xây dựng theo phong cách Art Deco và được đặt theo tên của Hồng y Patrick Joseph Hayes, một tổng giám mục trước đây của tổng giáo phận.

## Lịch sử
Ngày 23 tháng 5 năm 1939, Giáo hoàng Piô XII bổ nhiệm Francis Spellman làm Tổng giám mục thứ sáu của Tổng giáo phận New York. Theo báo cáo, ngay từ lúc đó ông đã muốn xây dựng một khu tưởng niệm phù hợp và lâu dài cho vị tiền nhiệm của mình là cố Hồng y Patrick Joseph Hayes. Khu tưởng niệm ấy sau này chính là ngôi trường. Tổng giám mục Spellman đặt viên đá đầu tiên vào ngày 20 tháng 11 năm 1940, tức sinh nhật của Hồng y Hayes. Trường Hồng y Hayes được khánh thành và thánh hiến bởi tổng giám mục giáo phận vào ngày 8 tháng 9 năm 1941, đúng vào lễ kỷ niệm 49 năm thụ phong linh mục của vị cố hồng y.

Đối thủ hiện tại của ngôi trường là Học viện Núi Thánh Micae. Đội bóng bầu dục của hai trường đã gặp nhau hàng năm kể từ năm 1942 vào ngày Lễ Tạ ơn. Trường Hồng y Hayes cũng tham gia vào các cuộc tranh tài bóng bầu dục không thường niên với Trường Trung học Hồng y Spellman cho Cúp Câu lạc bộ của các Cha và Trường Trung học Tổng giám mục Stepinac cho Cúp Tưởng niệm Cha John Dubois.

## Cựu học sinh nổi bật
* George Carlin, diễn viên hài độc thoại (bị đuổi học), ông sau này theo chủ nghĩa vô thần, chống đối lại Giáo hội Công giáo Rôma và chế giễu tôn giáo
* Willie Colon, cầu thủ NFL
* Stalin Colinet, cầu thủ NFL, lớp 1992
* Don DeLillo, tác giả và nhà viết kịch
* George Dzundza, diễn viên điện ảnh và truyền hình
* John F. Good (1936 – 2016; lớp 1954), đặc vụ FBI, người tạo ra bẫy bắt tội phạm Abscam
* Jim Jones, rapper trong nhóm Dipset (không tốt nghiệp)
* Kevin Loughery, cầu thủ NBA chơi cho Detroit Pistons, Baltimore Bullets và huấn luyện viên cầu thủ cho Philadelphia 76ers
* Jamal Mashburn, cầu thủ NBA chơi cho Dallas Mavericks, Miami Heat và New Orleans Hornets
* Andrew C. McCarthy, nhà phỉnh bút và cựu Trợ lý Luật sư Hoa Kỳ
* Jack McGee, diễn viên điện ảnh và truyền hình
* Bernard McGuirk, giám đốc sản xuất của chương trình phát thanh và truyền hình *[[Imus in the Morning]]*
* George Pérez, nhà minh họa và tác giả truyện tranh
* Regis Philbin, nhân vật truyền hình
* Mario Runco, Jr., phi hành gia và cựu chuyên gia nhiệm vụ NASA
* Bobby Sanabria, nhạc công, nhà soạn nhạc, nhà biên khúc, nhà giáo dục
* Martin Scorsese, nhà làm phim đoạt Giải Oscar
* John Sweeney, Chủ tịch AFL-CIO 1995 – 2009, đoạt Huân chương Tự do Tổng thống 2010
* Gerry Ward, cầu thủ bóng rổ

## Chú thích

## Liên kết ngoài
*
Yes và no

***Yes*** và ***no***, hoặc các cặp từ có nghĩa tương tự, là biểu đạt để khẳng định và phủ định trong vài ngôn ngữ bao gồm tiếng Anh. Một số ngôn ngữ có sự khu biệt giữa câu trả lời khẳng định với câu trả lời phủ định và có thể có hệ ba dạng hoặc hệ bốn dạng.

Do sự khác biệt giữa các ngôn ngữ nên trong các ngôn ngữ khác nhau, các từ tương ứng với *yes* và *no* có nhiều cách sử dụng khác nhau, và có những ngôn ngữ không có từ tương ứng với *yes* cho mọi câu trả lời khẳng định cũng như không có từ tương ứng với *no* cho mọi câu trả lời phủ định, khiến việc phiên dịch trở nên khá khó khăn. Ví dụ trong tiếng Việt, từ "không" có thể coi là dùng được cho hầu như mọi câu trả lời phủ định, nhưng không có từ nào có thể dùng cho mọi câu trả lời khẳng định cả, trong những bản dịch kém từ ngoại ngữ thì từ "có" hay được dùng một cách tùy tiện để dịch câu khẳng định mặc dù "có" vốn không có nghĩa khẳng định và không thể dùng cho mọi trường hợp khẳng định.
## Tham khảo
Ba chị em (Alberta)

**Ba chị em** là một bộ ba đỉnh núi gần Canmore, Alberta, Canada. Chúng được biết đến với tên cá nhân là *Chị lớn*, *Chị giữa* và *Em nhỏ*.

Trong ngôn ngữ truyền thống của Îyârhe Nakoda (Stoney), các đỉnh núi này cũng được gọi là ba chị em. Tuy nhiên, cái tên đề cập đến một câu chuyện về-ktomnĩ, ông già hoặc kẻ lừa đảo, người sẽ hứa hôn với 'ba chị em' bất cứ khi nào anh ta gặp rắc rối.

## Lịch sử
## Các đỉnh núi

## Tham khảo
Thận (hải quái)

là một loài hải quái trong thần thoại Trung Quốc, có ngoại hình trông như một con hàu khổng lồ (cũng có thuyết nói là ngao mật, thủy long). Có thể phun ra sương khói, hình thành ảo tượng lâu đài, hiện tượng này được gọi là "hải thị thận lâu" (). Thận cũng được cho là một loài linh thú.

## Tổng quan

Trong thư tịch cổ của Trung Quốc *"[[Hối uyển]]"* (彙苑) ghi lại, lúc giao mùa xuân - hè, trong biển nổi sương hình thành lâu đài. Truyền thuyết này cũng được lưu truyền rộng rãi tại Nhật Bản, trong cuốn *[[Konjaku Hyakki Shūi]]* của Toriyama Sekien sáng tác vào thời kỳ Edo, có loài yêu quái gọi là , ngoại hình là con ngao mật khổng lồ phun ra sương khói hình thành lầu các, trong đó còn trích dẫn *[[Sử ký Tư Mã Thiên]]* "Thận là con ngao khổng lồ biến thành".

## Tham khảo
Nguyễn Phúc Ngọc Cầu

**Nguyễn Phúc Ngọc Cầu** (chữ Hán: 阮福玉球; 1734 – 8 tháng 7 năm 1804), là một Công nữ, đồng thời là một cung tần của Chúa Nguyễn Phúc Khoát trong lịch sử Việt Nam.

## Tiểu sử
Công nữ Ngọc Cầu là con gái của *[[Thái bảo]] Dận Quốc công* Nguyễn Phúc Điền (con trai thứ 12 của chúa Nguyễn Phúc Chu). Xét về vai vế, bà là em họ với chúa Vũ Nguyễn Phúc Khoát.

Trong những năm cuối trị vì, Chúa Vũ say mê tửu sắc, không tha thiết việc nước. Quyền thần Trương Phúc Loan, đồng thời là cậu ruột của Chúa Vũ, càng dụ dỗ ông đi vào con đường nữ sắc. Bằng chứng là việc, Trương Phúc Loan đã tạo điều kiện cho bà Ngọc Cầu thường xuyên gần gũi, quyến rũ Chúa. Đây chính là mầm mống gây cảnh điêu tàn cho vương triều sau này.

Chúa Vũ rất sủng ái bà Ngọc Cầu, và bà đã sinh hạ cho Chúa được hai người con trai, là công tử Diệu (mất sớm, được tặng chức *Thiếu bảo Quận công*) và Công tử Nguyễn Phúc Thuần, sau này kế vị Chúa Vũ.

Bà Ngọc Cầu muốn Công tử Thuần lên ngôi nên luôn dỗ dành với Chúa, nhưng đình thần biết được âm mưu này đều ra sức can ngăn. Vì thế mà Chúa Vũ không lập Công tử Thuần làm Thế tử, thay vào đó là Công tử Nguyễn Phúc Luân (cha của vua Gia Long sau này), con của cung tần Trương Thị Dung.

Năm Ất Dậu (1765), Chúa Nguyễn Phúc Khoát băng hà, để lại di chiếu nhường ngôi cho Công tử Luân. Năm đó, Công tử Luân đã 33 tuổi, lại là người thông minh, hiểu chuyện nên khó lấn quyền. Trương Phúc Loan âm mưu cùng bà Ngọc Cầu, Thái giám Chử Đức Hầu và Chưởng dinh Nguyễn Cửu Thông không cho phát tang, gọi binh sĩ núp sẵn trong Vương phủ chờ lệnh. Loan vờ cho gọi Thái phó Y Đức hầu Trương Văn Hạnh, là người giáo huấn của Công tử Luân, vào bàn việc, rồi ra hiệu cho lính giết ông Hạnh, rồi bắt giam Công tử Luân, tôn Công tử Nguyễn Phúc Thuần lên làm Chúa (sau này được truy tôn miếu hiệu Duệ Tông).

Năm Giáp Ngọ (1774), Chúa Trịnh Đàng Ngoài nhân Đàng Trong có loạn liền đem quân tiến đánh Chúa Nguyễn. Chúa Nguyễn Phúc Thuần và Vương thất phải chạy vào Gia Định lánh nạn. Bà Ngọc Cầu không theo con trai vào Nam mà cho lập chùa Phước Thành ở tại Phú Xuân để tu. Chùa Phước Thành ngày nay tọa lạc trên đường Phan Đình Phùng, phường An Cựu, Huế.

Năm Gia Long thứ 3 (1804) mùa hạ, bà Ngọc Cầu mất, thọ 71 tuổi, tặng làm **Tuệ Tĩnh Thánh Mẫu Nguyên Sư** (慧淨聖母元師), hiệu là *Thiệu Long Giáo chủ* (紹隆教主), mộ táng trong khuôn viên chùa Phước Thành. Năm Gia Long thứ 4 (1805), vua cấp cho 15 mẫu ruộng, sai Tôn Thất Sài coi việc thờ cúng cho bà.

## Tham khảo
* Hội đồng trị sự Nguyễn Phúc Tộc (1995), *[http://www.namkyluctinh.com/a-sachsuvn/Nguyen_Phuc_Toc_The_Pha.pdf Nguyễn Phúc Tộc thế phả] *, Nhà xuất bản Thuận Hóa
* Quốc sử quán triều Nguyễn (2006), *[[Đại Nam liệt truyện]] Tiền biên*, Tổ Phiên dịch Viện Sử học dịch, Nhà xuất bản Thuận Hóa

## Chú thích
Dâu tây dứa

**Dâu tây dứa** hay **dâu tây trắng** (**Pineberry**) là một giống dâu tây có màu trắng, hương vị của dứa và hạt đỏ.

## Mô tả
Dâu tây dứa là giống dâu lai từ việc nhân giống dâu tây ở Chile và Virginia. Việc canh tác cho mục đích thương mại lần đầu tiên vào năm 2010 tại Hà Lan và Bỉ.

Quả dâu tây dứa nhỏ hơn quả dâu tây thông thường, có kích thước từ . Khi chín, nó có màu trắng, nhưng với "hạt giống" màu đỏ (quả bế). Cây có khả năng kháng bệnh, giống dâu này có giá cao, mặc dù không có lợi nhuận cao do canh tác quy mô nhỏ, kích thước quả nhỏ và năng suất thấp. Cây ra trái vào mùa xuân và mùa hè.

## Lịch sử
Dâu tây dứa được bán lần đầu tiên tại Hoa Kỳ vào năm 2012. Chúng đã được bán cho các nhà hàng, tiệm bánh và chợ bán buôn ở Châu Âu và Dubai. Quả có tên là "pineberry" ở thị trường Anh, được bán vào năm 2010, có tên gọi này vì mang hương vị "dứa" trong khi vẻ ngoài là một quả dâu tây.

## Xem thêm
**[[Fragaria nilgerrensis]]*, một giống hoang dã có quả trắng, không có giá trị thương mại.

## Tham khảo
Rhacodactylus leachianus

***Rhacodactylus leachianus***, trong tiếng Anh có tên gọi "New Caledonian giant gecko" (*tắc kè khổng lồ Nouvelle-Calédonie*), "Leach's giant gecko" (*tắc kè khổng lồ Leach*), tên thông tục "Leachie", là một loài tắc kè lớn trong họ Diplodactylidae. Đây là loài đặc hữu Nouvelle-Calédonie, được Georges Cuvier mô tả năm 1829.

## Phân loại
Tên loài (*leachianus*) đặt ra nhằm vinh danh nhà động vật học Anh William Elford Leach. Trước đây, *R. leachianus* từng được chia ra làm ba phân loài (tính cả phân loài danh định): *R. l. aubrianus*, *R. l. henkeli* (do Seipp và Obst mô tả năm 1994), *R. l. leachianus*. Tuy vậy, dựa trên nghiên cứu gần đây hơn, hiện không có phân loài *R. leachianus* nào được công nhận.

## Mô tả

Với tổng chiều dài (tính cả đuôi) 360&nbsp;mm (14 inch), *R. leachianus* là loài tắc kè lớn nhất còn sinh tồn và có thể coi là ví dụ cho hiện tượng khổng lồ hoá hải đảo. Nó có thân mình béo mập, da thùng lùng, đuôi ngắn, mập. Nó có nhiều màu sắc, gồm xanh rêu, xám và nâu.

## Phân bố và môi trường sống
*R. leachianus* sống trên khắp mạn đông và nam đảo lớn Nouvelle-Calédonie, cũng như trên nhiều đảo nhỏ hơn cùng quần đảo.

## Sinh thái
*R. leachianus* là loài thằn lằn sống trên cây. Nó hoạt động chủ yếu khi trời chập choạng tối, tuy đôi lúc ra ngoài tắm ngắn vào ban ngày. Chế độ ăn của nó là côn trùng, nhện, động vật có xương sống nhỏ, trái cây, mật hoa, nhựa cây. *R. leachianus* cái trưởng thành đẻ hai trứng một lứa và một năm có thể đẻ đến 10 lứa. *R. leachianus* có tiếng kêu to; người dân bản xứ thường gọi nó là "quỷ cây".

## Văn hoá
Một số người Kanak bản xứ sợ loài thằn lằn này. Theo quan niệm mê tín ngày xưa thì con vật này bám vào người rồi rút lấy linh hồn họ.

## Tình trạng bảo tồn
Số lượng *R. leachianus* có lẽ đang giảm do sự phá huỷ môi trường. Nó cũng phải đối mặt với mối đe doạ từ những du nhập (mèo và nhiều loài gặm nhấm). Đây là loài được bảo vệ, sống trong nhiều khu bảo tồn.

## Nguồn tham khảo
Nho Hồng ngọc La Mã

**Nho Hồng ngọc La Mã** (tiếng Nhật: **ルビーロマン**, tiếng Anh: **Ruby Roman**) là một giống nho được trồng ở tỉnh Ishikawa, Nhật Bản. Nó có màu đỏ và kích thước của một quả bóng bàn. Nho Hồng ngọc La Mã lần đầu tiên đã được bán vào tháng 8 năm 2008 với giá 100.000 Yên Nhật (910 đô la Mỹ) cho mỗi chùm 700 gram, hoặc 26 đô la mỗi quả nho. Chúng được cho là giống nho đắt nhất. Vào tháng 7 năm 2016, một chùm nho Hồng ngọc La Mã, chứa 26 quả nho với trọng lượng khoảng 700 gram, được bán với giá 1,1 triệu yên (khoảng 8400 USD) trong phiên đấu giá đầu tiên của năm tại một chợ bán buôn ở Kanazawa.

## Nguồn gốc
Năm 2008, nho Hồng ngọc La Mã đã ra mắt thị trường như một giống nho cao cấp mới ở Nhật Bản. Nho được đặt tên là Hồng ngọc La Mã thông qua trưng cầu dân ý. Mỗi quả nho đều được kiểm tra nghiêm ngặt để đảm bảo chất lượng của nó, với các con dấu chứng nhận được đóng dấu trên những quả được chọn. Hồng ngọc La Mã có các quy tắc nghiêm ngặt để bán; mỗi quả nho phải trên 20g và hơn 18% đường. Ngoài ra, một "lớp cao cấp" đặc biệt của nho này đòi hỏi một quả nho phải trên 30g và toàn bộ chùm quả phải nặng ít nhất 700g. Trong năm 2010, chỉ có sáu quả nho như thế đủ điều kiện xếp hạng cao cấp trong khi vào năm 2011, không có quả nho nào.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Food of Ishikawa
* Ruby Roman Club 
* National Federation of Agricultural Cooperative Associations Ishikawa Prefecture headquarters 
* Ishikawa Prefecture Government 
* Chùm nho đỏ giá 11.000 USD ở Nhật Bản
Ulaan Taiga

**Ulaan Taiga** (tiếng Mông Cổ: Улаан Тайга, *taiga đỏ*) là một dãy núi ở tây bắc tỉnh Khövsgöl, Mông Cổ, giữa thung lũng Darkhad và biên giới Mông Cổ - Tuva, Nga. Dãy núi bao phủ các phần của sum Ulaan-Uul, Tsagaanuur và Bayanzürkh. Những đỉnh núi đáng chú ý bao gồm đỉnh Lam Taiga (2619 m) và đỉnh Belchir (3351). Sông Shishged và sông Delgermörön có nguồn của chúng ở khu vực này. Một phần của khu vực dọc biên giới với Tuva đã được bảo vệ tự nhiên.

## Tham khảo

* M. Nyamaa, *Khövsgöl aimgiin lavlakh toli*, Ulaanbaatar 2001, p.&nbsp;145
* G. Tseepil, *Hovsgol Aimag Map*, Ulaanbaatar (?) 2006 (?)
* Jens Geu, *Wanderführer Mongolei*, Köngen 2008, p.&nbsp;123 (shows a Russian topographic map)
Hang Thẩm Luông

**Thẩm Luông** là tên phổ biến của nhiều hang ở Việt Nam và bán đảo Đông Dương. Tên gọi *[[Thẩm Luông]]*, *Thẳm Luông* hay *Tham Luang* trong các tiếng Tày - Thái có nghĩa là "*hang lớn*".

## Việt Nam
* **[[Hang Thẩm Luông Ma Quai]]** ở bản Ma Quai Thàng xã Ma Quai huyện Sìn Hồ tỉnh Lai Châu
* **[[Hang Thẳm Luông Tông Lạnh]]** ở xã Tông Lạnh huyện Thuận Châu tỉnh Sơn La 
* **[[Hang Thẳm Luông Thôm Mòn]]** ở bản Chùn xã Thôm Mòn huyện Thuận Châu tỉnh Sơn La 
* **[[Hang Thẩm Luông Tràng Định]]** ở xã Hùng Sơn huyện Tràng Định tỉnh Lạng Sơn

## Thái Lan
* **[[Doi Nang Non|Tham Luang Nang Non]]** (tiếng Thái: ถ้ำ หลวง นาง นอน; *Hang lớn của Quý Bà đang ngủ*) ở tỉnh Chiang Rai, Thái Lan, nơi diễn ra *[[Cuộc giải cứu hang Tham Luang]]* tháng 7/2018. 

## Lào
* **Tham Luang** ở *[[Bản|Ban]] Nam Phao* muang Khop tỉnh Xayabury ở bắc Lào.

## Tham khảo
Dãy núi Khoridol Saridag

**Dãy núi Khoridol Saridag** (tiếng Mông Cổ: Хорьдол Сарьдагийн нуруу, *Khoridol Saridagiin nuruu*) là một dãy núi dài 150&nbsp;km ở tỉnh Khövsgöl, Mông Cổ, giữa hồ Khövsgöl và thung lũng Darkhad. Dãy núi bao phủ các phần của các sum Renchinlkhümbe, Ulaan-Uul và Alag-Erdene. Núi cao nhất là Delgerkhaan (3093 m), hai dãy núi đáng chú ý khác là Ikh-Uul (2961 m) và Uran Dösh Uul (2702 m) trên bờ hồ Khövsgöl.

Các ngọn núi dọc theo hồ rất giàu photphorit và trong những năm 1980, công việc thăm dò mở rộng đã được thực hiện để khai thác mỏ lộ thiên. Những con đường được xây dựng trong thời gian đó và những dấu tích khác, vẫn có thể nhìn thấy trên khắp khu vực. Tuy nhiên, do những thay đổi chính trị và kinh tế đầu những năm 1990 ở Mông Cổ và Nga, những dự án đó đã bị hủy bỏ. Năm 1997, một khu vực bảo vệ rộng 1886&nbsp;km² được thành lập.

## Tham khảo

* M. Nyamaa, *Khövsgöl aimgiin lavlakh toli*, Ulaanbaatar 2001, p.&nbsp;164f
* G. Tseepil, *Hovsgol Aimag Map*, Ulaanbaatar (?) 2006 (?)
Mönkh Saridag

**Mönkh Saridag** (cũng đánh vần như **Munku-Sardyk;** Mông Cổ: Мөнх сарьдаг, *nghĩa là "Saridag vĩnh cửu")* là ngọn núi cao nhất trong dãy núi Sayan của châu Á. Ngọn núi này cao  và nằm trên biên giới quốc tế giữa Mông Cổ và Nga. Đây cũng là ngọn núi cao nhất ở Buryatia và là ngọn núi cao nhất ở tỉnh Khövsgöl của Mông Cổ. Ở phía nam, đường giới hạn cây ở độ cao 2000 mét, ở phía bắc là 2200 mét.

## Xem thêm

* Danh sách núi Mông Cổ

## Nguồn

* M. Nyamaa, *Khövsgöl aimgiin lavlakh toli*, Ulaanbaatar 2001, p.&nbsp;37

## Tham khảo
Yubari King

là một giống dưa lưới trồng trong nhà kính ở Yubari, Hokkaido, một thành phố nhỏ gần Sapporo.

Vua Yubari là giống lai của hai giống dưa đỏ khác: Cantal's Favourite và Burpee's "Spicy" Cantaloupe. Tên khoa học của giống lai là *Cucumis melo* L. var. *reticulatus* Naud. cv. Yubari King.

Một quả dưa cấp cao nhất là phải tròn trịa hoàn hảo và có lớp vỏ đặc biệt mịn. Một phần của thân cây sẽ được cắt bằng kéo, được để lại phần trên đầu của trái vì mục đích thẩm mỹ. Một số người Nhật Bản mua dưa Yubari làm quà tặng trong .

Tại một cuộc đấu giá ở Nhật Bản năm 2008, hai quả dưa Yubari King được bán với giá 2,5 triệu Yên. Năm 2016, tại Konishi Seika - một chợ rau quả ở Amagasaki, một cặp dưa Yubari King đã được bán trong buổi đấu giá, với giá trúng thầu 3 triệu Yên. Năm 2019, Pokka Sapporo Food & Beverage Ltd có trụ sở tại Tokyo đã mua một cặp dưa Yubari tại cuộc đấu giá với mức giá cao nhất từng được ghi nhận là 5 triệu Yên.

## Tham khảo

## Đọc thêm
*
Cầu cạn Chester Burn

**Cầu cạn Chester Burn** là một cầu cạn đường sắt ở Chester-le-Street, County Durham, Anh. Cây cầu là một kiến trúc hùng vĩ, thống trị thị trường và đầu phía bắc của thị trấn. Nó là một phần của Tuyến đường sắt chính Bờ Đông, tuyến đường sắt chính từ Newcastle đến London. Trạm Chester-le-Street nằm ở phía nam cầu cạn. Đây là một công trình được xếp hạng II.

## Lịch sử
Một tuyến đường sắt từ Gateshead đến Durham qua thung lũng Team đã được đề xuất vào năm 1846 và được ủy quyền xây dựng vào năm 1848. Sự sụp đổ của "Vua đường sắt" George Hudson vào năm 1849 đã dẫn đến việc hoãn lại cho đến năm 1862 khi Đường sắt Đông Bắc giành lại quyền xây dựng tuyến đường sắt thung lũng Team, nơi cần xây dựng cầu cạn.

Cầu cạn được hoàn thành vào năm 1868 bởi Benjamin Carr Lawton, dưới sự giám sát của Thomas Elliot Harrison. Tuyến đường sắt cũng được khánh thành vào cùng năm, vào ngày 2 tháng 3 đối với vận chuyển hàng hóa và ngày 1 tháng 12 đối với hành khách. Cầu cạn vẫn đang được sử dụng cho đến ngày nay.

## Kiến trúc

Cầu cạn bao gồm 11 vòm hình elip, mỗi vòm rộng  và  cao , với tổng chiều dài là  . Cầu chủ yếu được gạch kỹ thuật đỏ theo dạng khung Anh, với bảy hàng lớp xung quanh các vòm bằng đá với các bệ đỡ và lan can. Đá và gạch vẫn còn nguyên vẹn, mặc dù đã có một số được làm mới ở phía tây. Lan can và nơi trú ẩn được xây thêm vào sau này không phải là một phần của cây cầu. Nó nằm trên một trục bắc-nam với một đường cong nhẹ, đi qua Chester Burn.

Cầu cạn được xây dựng để vượt qua Chester Burn (còn được gọi là Cong Burn), sau đó là một trung tâm hoạt động với tài sản công nghiệp và dân cư xung quanh các ngân hàng của nó. Vào năm 1955, để thiết lập một thị trường mới, khu vực phía đông cầu cạn đã bị xóa xổ và vết đen do cháy được bê tông hóa bên dưới cầu cạn. Gần đây, một siêu thị Tesco đã được xây dựng và bãi đậu xe của nó chiếm không gian bên dưới các vòm ngày nay.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*
Rodrigo Moreno Machado

**Rodrigo Moreno Machado** (; sinh ngày 6 tháng 3 năm 1991), được gọi đơn giản là **Rodrigo**, là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Tây Ban Nha hiện đang thi đấu ở vị trí tiền đạo cho Al Gharafa tại Qatar Stars League và đội tuyển quốc gia Tây Ban Nha.

## Thống kê sự nghiệp
### Câu lạc bộ

### Quốc tế

### Bàn thắng quốc tế
:*Tính đến ngày 3 tháng 9 năm 2020.*

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*Valencia official profile
*
*
*
*
*
*
Chit Anbeh

**Chit Anbeh** (tiếng Ba Tư: چي تمبه, cũng được La Mã hóa là Chīt Anbeh, còn được gọi là Chitamba, Chītambū, Chīt Anbūh, và Chīt Boneh) là một ngôi làng ở quận Meydavud, quận Meydavud Tỉnh, Iran. Tại cuộc điều tra dân số năm 2006, dân số của nó là 1.189, trong 253 gia đình.

Chitanbeh nổi tiếng với gạo nên được gọi là Champa. Các gia đình chính ở ngôi làng ven sông này là Kolahkaj, Davoodi, Asghari, Abdali, Choromi, Mosavi và một số người mới đến ngôi làng yên tĩnh và đang phát triển này vào năm 2009.
## Tham khảo
Bom khói

**Bom khói** là loại pháo hoa được thiết kế để tạo ra khói khi đánh lửa. Bom khói rất hữu ích cho các trò chơi airsoft, trò chơi paintball, tự vệ và những trò chơi khăm. Chúng cũng được sử dụng trong các thử nghiệm khói.

## Lịch sử
Bom khói được tạo ra lần đầu tiên vào năm 1848 bởi nhà phát minh người Anh Robert Yale. Ông đã phát triển pháo hoa kiểu Trung Quốc thế kỷ 17 và sau đó sửa đổi công thức để tạo ra nhiều khói hơn trong một khoảng thời gian dài hơn. Lịch sử ban đầu của Nhật Bản chứng kiến việc sử dụng một hình thức thô sơ hơn của bom khói. Chất nổ là phổ biến ở Nhật Bản trong cuộc xâm lược của người Mông Cổ trong thế kỷ 13. Bom cầm tay có vỏ mềm sau đó được thiết kế để giải phóng khói, khí độc và mảnh đạn làm từ sắt và gốm.

Các thiết bị khói màu sử dụng công thức bao gồm chất oxy hóa (thường là kali nitrat, KNO<sub>3</sub>), nhiên liệu (nói chung là đường), chất điều tiết (như natri bicacbonat) để giữ cho phản ứng không bị quá nóng và thuốc nhuộm hữu cơ dạng bột. Việc đốt cháy hỗn hợp này làm bay hơi thuốc nhuộm và buộc nó ra khỏi thiết bị, nơi nó ngưng tụ trong khí quyển để tạo thành một "khói" của các hạt phân tán mịn.

Bom khói tự chế, thậm chí trước phát minh năm 1848 của Yale, thường được sử dụng nhất trong các trò đùa và xung đột đường phố. Chúng thường được làm từ các vật liệu đốt cháy kém và chứa trong các tàu có lượng khí nạp hạn chế cản trở quá trình đốt cháy. Bởi vì cả hai thành phần và công dụng đều không thể đoán trước, bom khói tự chế thường được phân loại là một thiết bị gây cháy.

## Tham khảo
Velivada

**Velivada** là một ấn phẩm tin tức trực tuyến phi lợi nhuận được hỗ trợ từ sự đóng góp của các cá nhân. Theo trang web, Velivada là một từ tiếng Telugu có nghĩa là "Dalit Ghetto". Nó được bắt đầu bởi một Dalit vào năm 2017 nhân kỷ niệm ngày sinh Kanshi Ram, trong nỗ lực cung cấp một lối thoát cho những người không tìm thấy không gian trên các phương tiện truyền thông chính thống. Nó tập trung chủ yếu vào tin tức về Dalit-Bahujans trong chính trị Ấn Độ và lễ kỷ niệm các anh hùng Dalit.  Một trong những hoạt động chính của trang web là tặng sách miễn phí cho Dalit-Bahujans.

Người sáng lập-biên tập viên của Velivada là Pardeep Attri, người thường xuyên viết về các vấn đề Dalit-Bahujan cho các cổng thông tin trực tuyến và phương tiện truyền thông xã hội khác nhau.  Theo các biên tập viên của Velivada, trang web thu hút khoảng 5.000 khách truy cập hàng ngày và nội dung từ trang web đã được sử dụng và được tham khảo bởi nhiều cổng thông tin ở một số quốc gia.] Năm 2019, sau khi Velivada viết lên những gì họ nói là trích dẫn giả của B. R. Ambedkar về Điều 370 của Hiến pháp Ấn Độ,  nó đã được sử dụng và được tham khảo bởi nhiều cổng thông tin trực tuyến khác.

## Tham khảo
Chung thủy ở động vật

**Chung thủy ở động vật** hay **đơn phối ngẫu ở động vật** (*Monogamy in animals*) hay còn gọi là **kết đôi bền chặt** ở các động vật đề cập đến lịch sử tự nhiên của các hệ thống giao phối trong đó các loài kết đôi bền lâu với nhau (có thể là kết đôi trọn đời) để sinh con và nuôi dưỡng, chăm sóc cho thế hệ kế tiếp. Điều này có liên quan, thường là ám chỉ với chế độ một vợ một chồng.
## Tổng quan
Chế độ một vợ một chồng được định nghĩa là một cặp liên kết giữa hai động vật trưởng thành cùng loài-điển hình là hai cá thể khác giới. Cặp đôi này có thể sống chung trong một khu vực hoặc lãnh thổ trong một khoảng thời gian và trong một số trường hợp có thể giao phối và sinh sản với nhau. Chế độ một vợ một chồng có thể là ngắn hạn, kéo dài từ một đến vài mùa hoặc dài hạn, kéo dài nhiều mùa và trong những trường hợp cực đoan là suốt đời như một số động vật biểu tượng cho sự chung tình.

Chế độ một vợ một chồng có thể được phân chia thành hai loại, chế độ một vợ một chồng (tạm gọi là hôn nhân tính dục) và một vợ một chồng có thể xảy ra cùng nhau trong một số kết hợp hoặc hoàn toàn độc lập với nhau (tạm gọi là hôn nhân xã hội). Chế độ một vợ một chồng ở động vật có vú khá hiếm, chỉ xảy ra ở 3-9% trong số các loài này. Một tỷ lệ lớn hơn các loài chim được biết là có mối quan hệ một vợ một chồng (khoảng 90%). Chế độ một vợ một chồng khá hiếm ở cá và động vật lưỡng cư, nhưng không phải là chưa từng thấy, xuất hiện ở một số loài chọn lọc.

Trong giới động vật chỉ có 5% loài có quan hệ hôn nhân một vợ một chồng. Nhưng thậm chí là dù vậy thì trong 5% thì không phải hoàn toàn là chúng chung thủy trong tình dục, chúng có thể giao phối ngoại đôi. Tuy nhiên, là vẫn có số ít loài được đánh giá là cực kì chung thủy trong hôn nhân như loài cầy thảo nguyên, các loài chim én, đại bàng. Chúng không chỉ giao phối để tồn tại mà còn chăm sóc cho nhau và chia sẻ trách nhiệm nuôi con. Khi cả cặp đôi đều có trách nhiệm như nhau trong nuôi dưỡng và bảo vệ con non.

Ngay cả khi bạn tình chết thì chưa tới 20% những con còn lại đi tìm một đối tác mới. Trong gần 5.000 loài động vật có vú, chỉ khoảng 3% đến 5 % là có quan hệ lứa đôi chung thủy suốt đời. Nhóm này gồm hải ly, rái cá, chó sói, một số loài dơi, cáo và một số loài động vật móng guốc. Nhưng ngay cả một số loài động vật sống cặp đôi lâu dài với nhau đôi khi cũng thay lòng đổi dạ trong một vài trường hợp, đây cũng là nhu cầu đa dạng về gen và tránh khỏi việc giao phối cận huyết.

Sống chung thủy có thể là một cuộc đấu tranh của phần đông các loài động vật bởi con đực luôn cố gắng mở rộng gen di truyền của mình, còn con cái thì cố gắng tìm kiếm người cha tốt nhất cho con của nó. Hơn nữa, hôn nhân một vợ một chồng đòi hỏi mỗi cá thể phải đầu tư hết mình để phù hợp với ngưòi bạn đời, theo kiểu đặt tất cả trứng trong một rổ cũng có nghĩa là có quá nhiều áp lực cho mỗi con vật khi phải chọn một người bạn đời hoàn hảo, chế độ hôn nhân một vợ một chồng được tạo ra trong những hoàn cảnh thế hệ sau sẽ có cơ hội sống sót tốt hơn nếu cả hai bố mẹ cùng nuôi dưỡng nó.
## Tham khảo

*
Tuyên ngôn độc lập Estonia

**Tuyên ngôn độc lập của Estonia**, còn được gọi là **Tuyên ngôn cho dân của Estonia** (Tiếng Estonia: ***Manifest Eestimaa rahvastele***), là tuyên ngôn thành lập của Cộng hòa Estonia vào năm 1918. Nó được tuyên bố vào ngày 24 tháng Hai, ngày gọi là ngày Quốc khánh hoặc ngày Độc lập.

Tuyên ngôn được soạn thảo bởi Ủy ban Cứu quốc Estonia được bầu bởi những người lớn tuổi của Hội đồng liên tỉnh Estonia. Ban đầu dự định sẽ được tuyên bố vào ngày 21 tháng 2 năm 1918, nhưng bị trì hoãn cho đến tối ngày 23 tháng 2, khi bản tuyên ngôn được in ra và đọc to công khai ở Pärnu. Vào ngày hôm sau, 24 tháng 2, bản tuyên ngôn đã được in và phân phát tại thủ đô Tallinn.

## Bối cảnh lịch sử
Trong Thế chiến I, giữa việc rút lui quân Nga và tiến quân Đức, sự chiếm đóng Estonia của Đế quốc Đức gần kề, Ủy ban Cứu quốc của Hội đồng liên tỉnh Estonia, Maapäev, tuyên bố độc lập Estonia vào ngày 24 tháng 2 năm 1918. Đế quốc Đức không công nhận Cộng hòa Estonia mới tuyên bố. Tuy nhiên, sau thất bại của Liên minh Trung tâm trong Thế chiến I vào tháng 11 năm 1918, Đức đã rút quân khỏi Estonia và chính thức trao quyền lực ở Estonia cho Chính phủ lâm thời Estonia vào ngày 19 tháng 11. Cuộc xâm lược của Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Liên bang Nga và Chiến tranh giành độc lập của Estonia bắt đầu nối tiếp. Vào ngày 2 tháng 2 năm 1920, Hiệp ước hòa bình Tartu được ký kết bởi Cộng hòa Estonia và Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Liên bang Nga. Cộng hòa Estonia được quốc tế công nhận và trở thành thành viên của Hội Quốc Liên vào năm 1921.

## Tuyên bố

## Xem thêm
*Tuyên bố chủ quyền Estonia
*Đạo luật Tái thiết lập Nhà nước Litva

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Estonian Declaration of Independence, ngày 24 tháng 2 năm 1918 tại *www.president.ee*
Lover Fest

**Lover Fest** là tour diễn thứ sáu và tour diễn lễ hội âm nhạc đầu tiên của ca sĩ kiêm nhạc sĩ người Mỹ Taylor Swift để quảng bá cho album phòng thu thứ bảy của cô, *[[Lover (album)|Lover]]* (2019). Chuyến lưu diễn sẽ bắt đầu vào ngày 20 tháng 6 tại Werchter, Bỉ và kết thúc tại Foxborough, Massachusetts vào ngày 1 tháng 8 cùng năm. Chuyến lưu diễn đã bị hoãn từ năm 2020 và chính thức bị hủy vào cuối tháng 2 năm 2021

## Thông tin
Buổi biểu diễn của Swift tại sân vận động SoFi ở Inglewood, California sẽ khiến cô trở thành nghệ sĩ đầu tiên biểu diễn ở đó, cùng với người phụ nữ đầu tiên tổ chức sự kiện khai mạc tại một sân vận động NFL. Cô sẽ là nghệ sĩ nữ duy nhất đứng đầu tại Glastonbury vào năm 2020 và chỉ là nữ ca sĩ solo thứ sáu làm điều đó trong lịch sử năm mươi năm của lễ hội, nhưng chương trình đã bị hủy vào ngày 27 tháng 2 năm 2020, do lo ngại về đại dịch COVID-19.

Swift quảng bá album và các bài hát của nó thông qua một số buổi biểu diễn trực tiếp. Vào ngày 1 tháng 5 năm 2019, Swift lần đầu tiên biểu diễn trực tiếp đĩa đơn mở đường "Me!" tại Lễ trao Giải thưởng âm nhạc Billboard 2019 cùng với Brendon Urie ở Las Vegas, Nevada. Swift và Brendon cùng nhau biểu diễn bài hát một lần nữa tại đêm chung kết mùa thứ mười sáu của chương trình The Voice vào ngày 21 tháng 5. Swift sau đó đơn ca "Me!" tại đêm chung kết chương trình Germany's Next Topmodel, Mùa thi 14 vào ngày 22 tháng 5. Vào ngày 24 tháng 5, cô xuất hiện trên chương trình The Graham Norton Show với vai trò ca sĩ khách mời, trình diễn ca khúc "Me!". Vào ngày 25 tháng 5, Swift biểu diễn "Me!" tại đêm bán kết mùa thứ tám của chương trình The Voice Pháp.

Vào ngày 10 tháng 7, Swift dẫn đầu buổi hoà nhạc Amazon Prime Day Concert 2019 ở Thành phố New York, trình diễn "Me!" và lần đầu tiên, "You Need to Calm Down" cùng với những bài hát trong các album trước đó của cô. Vào ngày 22 tháng 8, một ngày trước khi album phát hành, Swift trình diễn trong một buổi hoà nhạc tại Công viên Trung tâm ở Thành phố New York trên chương trình Good Morning America. Cô sau đó biểu diễn "The Archer" trong buổi phát trực tiếp trên YouTube cùng ngày hôm đó. Swift mở màn Lễ trao Giải Video âm nhạc của MTV 2019 bằng liên khúc "You Need to Calm Down" và "Lover" vào ngày 26 tháng 8 và sau đó thắng được ba giải thưởng. Vào ngày 2 tháng 9, Swift biểu diễn "London Boy", "Lover", "The Archer" và "You Need to Calm Down" trên chương trình Live Lounge của kênh BBC Radio 1.

Để quảng bá cho album, Taylor đã dự định tổ chức tour lưu diễn thứ 6 của mình - Lover Fest vào năm 2020, nhưng chuyến lưu diễn sau đó đã bị hủy bỏ vì ảnh hưởng của đại dịch Covid-19.

## Tham khảo
### Trích dẫn

### Ghi chú