Chu Cứ

**Chu Cứ** (; 194 – 250), tự **Tử Phạm** (子範) hay **Tử Cứ** (子據), là tướng lĩnh Đông Ngô thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

## Thân thế
Chu Cứ quê ở huyện Ngô, quận Ngô, Dương Châu. Theo lời Tôn Quyền, Đại đô đốc Chu Dị phải gọi Chu Cứ bằng bác, đồng nghĩa với việc Chu Cứ là em họ của Tiền tướng quân Chu Hoàn của Ngô.

## Cuộc đời
Chu Cứ có ngoại hình tốt, có sức khỏe, tính cách trọng nghĩa khinh tài, lại giỏi về biện luận nên trong thời niên hiệu Hoàng Vũ (222–229) được cất nhắc làm Ngũ quan Lang trung, Thị ngự sử. Năm 223, Kỵ Diễm làm Tuyển tào Thượng thư, thấy triều đình có nhiều kẻ không có tài năng lẫn phẩm chất đạo đức nhưng nhờ gia thế mà được bổ nhiệm, liền sát hạch quan viên vô cùng nghiêm khắc, dẫn tới nhiều sự phản đối. Chu Cứ từng khuyên bảo Kỵ Diễm: "*Thiên hạ chưa định, thêm trong loãng đục, đủ để khuyên răn; nếu bây giờ biếm truất, e rằng có vạ sau này.*" Diễm không nghe, bị vu cáo hãm hại mà chết (224). Về sau, Tôn Quyền nhớ tới Lã Mông, Trương Ôn, cảm thấy Chu Cứ có tài văn võ, liền đề bạt làm Kiến Nghĩa Hiệu úy, đóng quân ở Hồ Thục (湖孰).

Năm 229, Tôn Quyền xưng đế, dời đô về Kiến Nghiệp, thăng chức Chu Cứ làm Tả tướng quân, tước Vân Dương hầu (雲陽侯), lại gả con gái Tôn Lỗ Dục. Năm 230, danh sĩ , thực chất là gián điệp của Tào Phi, trốn từ Ngụy sang Ngô, khá được Tôn Quyền thưởng thức, phong làm Đình úy giám. Ẩn Phồn liền kết giao với nhiều quan viên trong triều đình, trong đó Chu Cứ, Hác Phổ, Toàn Tông,... khen ngợi. Năm 231, Tôn Quyền phái Tôn Bố bày kế trá hàng, đánh bại tướng Ngụy là Vương Lăng, Ẩn Phồn biết tin liền phát động phản loạn nên bại lộ. Chu Cứ vì thế mà bị cấm vào triều gặp mặt vua trong nhiều năm. Năm 236, Tôn Quyền cho đúc đại tiền (đồng tiền được định giá cao) để giải quyết vấn đề tài chính. Ba vạn quan tiền ban cho bộ khúc của Chu Cứ bị một người thợ tên Vương Toại (王遂) ăn trộm. Điển hiệu lang Lã Nhất hoài nghi Chu Cứ chiếm làm của riêng, vì bình thường Cứ hay chiêu đãi kẻ sĩ, không tiếc dùng tiền mà thường thu không đủ chi, dù bổng lộc rất nhiều cũng không đủ. Người phụ trách việc này bị Lã Nhất tra khảo đến chết, Chu Cứ vô cùng đau lòng liền hậu táng người này. Không ngờ hành động đó bị  cho là chột dạ, liền báo cho Tôn Quyền. Chu Cứ không có cách nào chứng minh, bèn chấp nhận ngồi tù chờ kết tội. Mấy tháng sau, Điển quân lại Lưu Trợ (劉助) phát hiện chân tướng báo lên, Chu Cứ được rửa oan còn Lã Nhất bị chém đầu.

Năm 246, Thừa tướng Lục Tốn bị bức tử, Bộ Chất thay làm Thừa tướng, Chu Cứ lại thay Bộ Chất làm Phiêu kỵ tướng quân. Năm 249, Chu Cứ kiêm lĩnh chức Thừa tướng, thay Tôn Quyền đi tế chim thước. Từ năm 242, triều đình Đông Ngô lâm vào cuộc tranh đấu giữa Thái tử Tôn Hòa và Lỗ vương Tôn Bá (Nam Lỗ đảng tranh), Chu Cứ kiên định ủng hộ Thái tử, thậm chí nhiều lần dâng thư khuyên Tôn Quyền. Năm 250, Tôn Hòa bị phế, Chu Cứ cùng Thượng thư bộc dạ  kéo người tự trói, dập đầu đến đổ máu để can gián. Tôn Quyền nổi giận, đem hai người đánh một trăm trường, chém đầu Vô Nan đốc Trần Chính (陳正), Ngũ doanh đốc Trần Tượng (陳象), cách chức Khuất Hoảng, giáng Chu Cứ làm Quận thừa Tân Đô. Khi Chu Cứ còn chưa kịp xuất phát thì Tôn Quyền nghe theo lời gièm của Trung thư lệnh Tôn Hoằng, hạ chiếu ban chết.

## Gia đình
Chu Cứ có hai con trai là Chu Hùng và Chu Tổn, không rõ mẹ có phải là Tôn Lỗ Dục hay không. Cả hai đều nhận chức quan võ cầm quân: Chu Hùng là Hổ Lâm đốc, Chu Tổn là Ngoại bộ đốc, đồng thời là em rể quyền thần Tôn Tuấn. Năm 255, Tôn Nghi mưu đồ tru diệt Tôn Tuấn thất bại, Tôn Lỗ Dục bị Tôn Lỗ Ban vu cáo tham gia nên bị ban chết. Năm 257, Tôn Lượng truy cứu cái chết của Tôn Lỗ Dục, Tôn Lỗ Ban lại nói là do Chu Hùng, Chu Tổn mật báo cho Tôn Tuấn, khiến cả hai bị Tôn Lượng phái Đinh Phụng xử tử.

Chu Cứ với Tôn Lỗ Dục có một con gái là Chu Bội Lan, được Tôn Quyền ban cho cậu ruột Lang Gia vương Tôn Hưu làm vương phi. Sau khi Tôn Hưu lên làm vua, Chu phi được phong làm Hoàng hậu. Trong năm Vĩnh An (258–264), Tôn Hưu khôi phục công lao cho các công thần, phong con của Chu Hùng là Chu Tuyên (朱宣) tước Vân Dương hầu, về sau làm quan đến chức Phiêu kỵ tướng quân thời Tôn Hạo.

## Trong văn hóa
Chu Cứ không xuất hiện trong tiểu thuyết *[[Tam quốc diễn nghĩa]]* của La Quán Trung.

## Tham khảo
* Trần Thọ, Bùi Tùng Chi chú, *[[Tam quốc chí]]*.

## Ghi chú

## Chú thích