Sideroxylon

***Sideroxylon*** là một chi cây gỗ trong họ Sapotaceae, được Carl Linnaeus mô tả năm 1753. Trong tiếng Việt, chúng được gọi là **mai lai**, **sến đất**, **mạy lai**. Tên khoa học của chi có nguồn gốc từ các từ trong tiếng Hy Lạp σιδηρος (*sideros*) – nghĩa là "sắt", và ξύλον (*xylon*) – nghĩa là "gỗ".

## Phân bố
Chi này có sự phân bố chủ yếu tại Bắc Mỹ và Nam Mỹ, nhưng cũng có tại châu Phi, Madagascar, miền nam châu Á và một số đảo trên đại dương. Một số loài, như *[[Sideroxylon lanuginosum|S. lanuginosum]]*, *[[Sideroxylon tenax|S. tenax]]* và *[[Sideroxylon lycioides|S. lycioides]]*, được tìm thấy trong các khu vực cận nhiệt đới ở Bắc Mỹ. Loài duy nhất ở Nam Phi là *[[Sideroxylon inerme|S. inerme]]* gắn với 3 di tích lịch sử và vì thế 3 cây này cũng được tuyên bố là vật kỷ niệm quốc gia do tuổi thọ cao bất thường của chúng.

## Sinh thái học
Một vài loài đã trở thành hiếm thấy do đốn hạ cũng như do các dạng phá hủy môi trường sống khác. *[[Sideroxylon grandiflorum|S. grandiflorum]]* (đồng nghĩa: *Calvaria major*) ở Mauritius chịu ảnh hưởng của sự tuyệt chủng của các loài chim phát tán hạt của nó; người ta từng cho rằng loài này phụ thuộc hoàn toàn vào dodo (*Raphus cucullatus*) trong phát tán hạt và gần như đã trở thành nạn nhân của sự cùng tuyệt chủng, nhưng điều này là không chính xác. Các loài của chi này cung cấp nguồn thức ăn cho ấu trùng của một số loài cánh vẩy (Lepidoptera), như *[[Urodus parvula]]* cũng như một vài loài bọ cánh cứng (Coleoptera) thuộc chi *[[Plinthocoelium]]*.

## Các loài
;Được công nhận
# *[[Sideroxylon acunae]]* (Borhidi) T.D.Penn., 1990 - Cuba
# *[[Sideroxylon alachuense]]* L.C.Anderson, 1997 - Florida
# *[[Sideroxylon altamiranoi]]* (Rose & Standl.) T.D.Penn., 1990 - Hidalgo, Querétaro
# *[[Sideroxylon americanum]]* (Mill.) T.D.Penn., 1990 - Yucatan, Tây Ấn
# *[[Sideroxylon anomalum]]* (Urb.) T.D.Penn., 1990 - Barahona
# *[[Sideroxylon beguei]]* Capuron ex Aubrév., 1974 - Madagascar
# *[[Sideroxylon bequaertii]]* De Wild., 1926 - Cộng hòa Dân chủ Congo
# *[[Sideroxylon betsimisarakum]]* Lecomte, 1920 - Madagascar
# *[[Sideroxylon borbonicum]]* A.DC., 1844 - Réunion
# *[[Sideroxylon boutonianum]]* A.DC., 1844 - Mauritius
# *[[Sideroxylon bullatum]]* (R.A.Howard & Proctor) T.D.Penn., 1990 - Jamaica
# *[[Sideroxylon canariense]]* Leyens, Lobin & A.Santos, 2005 - Quần đảo Canary
# *[[Sideroxylon cantoniense]]* Lour., 1790 - Đông nam Trung Quốc
# *[[Sideroxylon capiri]]* (A.DC.) Pittier, 1912 - Trung Mỹ, Tây Ấn
# *[[Sideroxylon capuronii]]* Aubrév., 1974 - Madagascar
# *[[Sideroxylon cartilagineum]]* (Cronquist) T.D.Penn., 1990 - Sinaloa, Jalisco, Guerrero
# *[[Sideroxylon celastrinum]]* (Kunth) T.D.Penn., 1990 - Texas, Trung Mỹ, Colombia, Venezuela, Cuba, Bahamas
# *[[Sideroxylon cinereum]]* Lam., 1783 - Mauritius
# *[[Sideroxylon contrerasii]]* (Lundell) T.D.Penn., 1990 - Trung Mỹ
# *[[Sideroxylon cubense]]* (Griseb.) T.D.Penn., 1990 - Tây Ấn
# *[[Sideroxylon dominicanum]]* (Whetstone & T.A.Atk.) T.D.Penn., 1990 - Cộng hòa Dominica
# *[[Sideroxylon durifolium]]* (Standl.) T.D.Penn., 1990 - Chiapas, Belize
# *[[Sideroxylon ekmanianum]]*  (Urb.) Bisse, J.E.Gut. & Iglesias, 2000 - Cuba
# *[[Sideroxylon eriocarpum]]*  (Greenm. & Conz.) T.D.Penn., 1990 - Oaxaca
# *[[Sideroxylon eucoriaceum]]* (Lundell) T.D.Penn., 1990 - Veracruz, Guatemala
# *[[Sideroxylon eucuneifolium]]* (Lundell) T.D.Penn., 1990 - Guatemala
# *[[Sideroxylon excavatum]]* T.D.Penn., 1990 - Guerrero, Oaxaca
# *[[Sideroxylon fimbriatum]]* Balf.f., 1884 - Socotra
# *[[Sideroxylon floribundum]]* Griseb., 1861 - Belize, Guatemala, Jamaica
# *[[Sideroxylon foetidissimum]]* Jacq., 1760 - Tây Ấn, nam Mexico, Guatemala, Belize, Florida
# *[[Sideroxylon galeatum]]* (A.W.Hill) Baehni, 1965 - Rodrigues
# *[[Sideroxylon gerrardianum]]* (Hook.f.) Aubrév., 1963 - Madagascar
# *[[Sideroxylon grandiflorum]]* A.DC., 1844 - Mauritius
# *[[Sideroxylon hirtiantherum]]* T.D.Penn., 1990 - Guatemala, Honduras
# *[[Sideroxylon horridum]]* (Griseb.) T.D.Penn., 1990 - Cuba, Quần đảo Cayman
# *[[Sideroxylon ibarrae]]* (Lundell) T.D.Penn., 1990 - Baja Verapaz
# *[[Sideroxylon inerme]]* L., 1753 - Châu Phi (từ Somalia đến tỉnh Cape), Aldabra, Juan de Nova
# *[[Sideroxylon jubilla]]* (Ekman ex Urb.) T.D.Penn., 1990 - Cuba
# *[[Sideroxylon lanuginosum]]* Michx., 1803 - Hoa Kỳ (Arizona đến South Carolina + Kentucky), đông bắc Mexico
# *[[Sideroxylon leucophyllum]]* S.Wats., 1889 - Baja California, Sonora
# *[[Sideroxylon lycioides]]* L., 1762 - Hoa Kỳ (Texas đến Delaware)
# *[[Sideroxylon macrocarpum]]* (Nutt.) J.R.Allison, 2006 - Georgia
# *[[Sideroxylon majus]]* (Gaertn.f.) Baehni, 1965 Réunion
# *[[Sideroxylon marginatum]]* (Decne. ex Webb) Cout., 1915 - Cape Verde
# *[[Sideroxylon mascatense]]* (A. DC.) T.D. Penn., 1985 - Từ Ethiopia đến Pakistan
# *[[Sideroxylon mirmulans]]* R.Br., 1825 - Madeira
# *[[Sideroxylon moaense]]* (Bisse & J.E.Gut.) J.E.Gut., 2002 - Cuba
# *[[Sideroxylon montanum]]* (Sw.) T.D.Penn., 1990 - Jamaica
# *[[Sideroxylon nadeaudii]]* (Drake) Smedmark & Anderb., 2007 - Tahiti
# *[[Sideroxylon nervosum]]* Wall. ex G.Don, 1837 - Myanmar
# *[[Sideroxylon obovatum]]* Lam., 1794 - Tây Ấn, Venezuela
# *[[Sideroxylon obtusifolium]]* (Roem. & Schult.) T.D.Penn., 1990 - Từ Veracruz đến Paraguay
# *[[Sideroxylon occidentale]]* (Hemsl.) T.D.Penn., 1990 - Baja California, Sonora
# *[[Sideroxylon octosepalum]]*  (Urb.) T.D.Penn., 1990 - Clarendon
# *[[Sideroxylon palmeri]]*  (Rose) T.D.Penn., 1990 - Mexico
# *[[Sideroxylon peninsulare]]* (Brandegee) T.D.Penn., 1990 - Baja California
# *[[Sideroxylon persimile]]* (Hemsl.) T.D.Penn., 1990 - Trung Mỹ, Colombia, Venezuela, Trinidad
# *[[Sideroxylon picardae]]* (Urb.) T.D.Penn., 1990 - Hispaniola
# *[[Sideroxylon polynesicum]]* (Hillebr.) Smedmark & Anderb., 2007 - Hawaii, Rapa-Iti
# *[[Sideroxylon portoricense]]* Urb., 1904 - Trung Mỹ, Đại Antilles
# *[[Sideroxylon puberulum]]* A.DC., 1844 - Mauritius
# *[[Sideroxylon reclinatum]]* Michx., 1803 - Hoa Kỳ (Louisiana, Mississippi, Alabama, Georgia, Florida, South Carolina)
# *[[Sideroxylon repens]]* (Urb. & Ekman) T.D.Penn., 1990 - Hispaniola
# *[[Sideroxylon retinerve]]* T.D.Penn., 1990 - Honduras
# *[[Sideroxylon rotundifolium]]* (Sw.) T.D.Penn., 1990 - Jamaica
# *[[Sideroxylon rubiginosum]]* T.D.Penn., 1990 - Cộng hòa Dominica
# *[[Sideroxylon rufohirtum]]* Herring & Judd, 1996 - Florida.
# *[[Sideroxylon salicifolium]]* (L.) Lam., 1794 - Tây Ấn, Trung Mỹ, Florida
# *[[Sideroxylon saxorum]]* Lecomte, 1919 - Madagascar
# *[[Sideroxylon sessiliflorum]]* (Poir.) Capuron ex Aubrév., 1973 - Mauritius
# *[[Sideroxylon socorrense]]* (Brandegee) T.D.Penn., 1990 - Socorro
# *[[Sideroxylon spinosum]]* L., 1753 - Nam Morocco, tây Algeria, bắc Tây Sahara, bắc Mauritania.
# *[[Sideroxylon st-johnianum]]* (H.J.Lam & B.Meeuse) Smedmark & Anderb., 2007 - Đảo Henderson
# *[[Sideroxylon stenospermum]]* (Standl.) T.D.Penn., 1990 - Trung Mỹ
# *[[Sideroxylon stevensonii]]* (Standl.) Standl. & Steyerm., 1990 - Chiapas, Belize, Guatemala
# *[[Sideroxylon tambolokoko]]* Aubrév., 1974 - Madagascar
# *[[Sideroxylon tenax]]* L., 1767 - Hoa Kỳ (Florida, Georgia, South Carolina, North Carolina)
# *[[Sideroxylon tepicense]]* (Standl.) T.D.Penn., 1990 - Trung Mỹ
# *[[Sideroxylon thornei]]* (Cronquist) T.D.Penn., 1990 – Hoa Kỳ (Florida, Georgia, Alabama)
# *[[Sideroxylon verruculosum]]* (Cronquist) T.D.Penn., 1990 - Mexico
# *[[Sideroxylon wightianum]]* Hook. & Arn., 1837 - Trung Quốc (Quý Châu, Vân Nam, Quảng Đông), Việt Nam

## Tham khảo
* 
* 

## Liên kết ngoài
*