Trường Ninh công chúa

**Trường Ninh công chúa** (chữ Hán: 長寧公主, 680 - ?) là một công chúa nhà Đường, con gái Đường Trung Tông Lý Hiển.

## Tiểu sử
Trường Ninh công chúa không rõ tên thật cũng như năm sinh, dựa vào năm sinh của em trai cùng mẹ là Lý Trọng Nhuận là 682 thì công chúa có thể sinh năm 680. Công chúa là con đầu lòng của Trung Tông với Vi hoàng hậu, là con gái thứ tư của Trung Tông; ngoài bà ra thì Vi hoàng hậu còn sinh Lý Trọng Nhuận, Vĩnh Thọ công chúa, Vĩnh Thái công chúa và An Lạc công chúa, ngoài Vĩnh Thọ công chúa chết yểu thì ba người còn lại đều có ảnh hưởng rất lớn dưới thời trung Đường. Vào thời điểm bà sinh ra, cha bà Lý Hiển chỉ lên ngôi được hai tháng rồi bị Võ Tắc Thiên phế truất rồi lưu đày đến Phong Châu và Quân Châu. Năm Thánh Lịch thứ hai (699), cha bà được phong làm Thái tử, bà cũng được nhận tước hiệu Quận chúa và được sủng ái hết mực bởi Vi hoàng hậu nhờ nhan sắc xinh đẹp. 

Trong những năm Thánh Lịch, bà cùng An Lạc công chúa và Thái Bình công chúa thiết lập phủ vệ, cứ mười bước lại có một người canh gác, có kỵ binh tuần tra, nghi thức vượt quá quy định, mô phỏng theo cung đình. Những năm Thần Long, tấn phong Công chúa, được phép mở phủ với đãi ngộ ngang với Thân vương, tuy vậy theo Cựu Đường thư ghi lại thực ấp của bà lên tới 2500 hộ, vượt quá ba lần so với Thân vương thông thường. 

Ban đầu, Công chúa gả cho Dương Thận Giao (楊慎交). Giao là hậu duệ hoàng thất nhà Tùy, thừa kế tước vị *Quan Quốc công* (观国公), sau lại thêm chức Ngưu vệ tướng quân, Thượng trụ quốc, xuất thân không thể xem thường. Sau khi kết hôn, bà xây dựng phủ đệ ở phía đông Lạc Dương vô cùng tốn kém, hợp nhất phủ đệ của Cao Sĩ Liêm và doanh trại của Tả kim ngô vệ để cư ngụ, lại sau khi Ngụy vương Lý Thái qua đời liền muốn chiếm đoạt phủ cũ hơn 300 mẫu làm biệt uyển riêng. Dựa vào sự sủng ái của mẹ, bà cùng An Lạc công chúa sẽ để chiếu phong được bọc kín một cách rất đặc biệt, như là *ám hiệu* để Môn hạ tỉnh không cần phải duyệt, do vậy thiên hạ đều gọi họ là *Tà phong quan* (斜封官), ra sức mua quan bán chức để chuộc lợi, xem thường luật pháp.

Sau Chính biến Thần Long, Vi hoàng hậu và An Lạc công chúa đều bị xử tử, Đường Huyền Tông đăng cơ, Trường Ninh công chúa tuy được tha chết nhưng phải theo chồng đến Giáng Châu, khi này Dương Thận Giao đã bị giáng làm Biệt giá tại đây. Phủ đệ của bà ở Lạc Dương khi ấy vừa được xây xong, chưa kịp sử dụng đã phải giao ra để làm Cảnh Vân từ (景云祠), đồng thời công chúa cũng phải bán đi phủ đệ ở Trường An. Chỉ riêng giá trị của các vật liệu cũng đã lên đến "nhị thập ức vạn", vô cùng khổng lồ. 

Năm Khai Nguyên thứ 16 (728), Dương Thận Giao qua đời, Công chúa tái giá với Tô Ngạn Bá (蘇彥伯), hậu duệ của Tô Thế Trường (蘇世長), khi ấy đang nhậm Quang lộ khanh, sau liền được phong làm Phò mã Đô úy. Không rõ thời gian Công chúa qua đời, Tô Ngạn Bá qua đời năm 745. 

## Hậu duệ
Trường Ninh công chúa với Dương Thận Giao có với nhau hai con trai và một con gái. Trong cuộc hôn nhân với Tô Ngạn Bá, công chúa không sinh thêm người con nào.

# Dương Hồi (杨洄, ? - 760), lấy Hàm Nghi công chúa (咸宜公主) - con gái Đường Huyền Tông với Võ Huệ phi. Nhằm lấy lòng mẹ vợ, Hồi lấy thân phận Phò mã Đô úy chủ động tiếp cận các vị vương gia để dò xét lỗi lầm của họ sau đó rêu rao ra ngoài, năm Khai Nguyên thứ 25 (737) tâu lên Thái tử Lý Anh, Ngạc vương Lý Dao, Quang vương Lý Cư cùng với anh trai của Thái tử phi là Phò mã Tiết Tú đang ngầm cấu kết mưu đồ bất chính, muốn làm hại Thọ vương Lý Mạo, kết quả tất cả đều bị xử chết. Năm Thượng Nguyên thứ 2 (761), con trai của Kỳ vương Lý Nghiệp là Tự Kỳ vương Lý Trân mưu phản, do có tham gia nên bị ép tự sát. Có với công chúa một con trai là Dương Thuyết (杨说) sau lấy một con gái khác của Minh Hoàng là Kiến Bình công chúa (建平公主). 
# Dương Mộc (杨沐), chết yểu.
# Nghi Phương công chúa, được Huyền Tông gả làm vợ cho Hề vương Lý Diên Sủng. Lý Diên Sủng và Lý Diên Tú quyết tâm phản Đường, đem giết công chúa để tế cờ. 

## Tham khảo