Trần Xuân Độ

**Trần Xuân Độ** có tên đầy đủ là **Trần Hữu Tộ** (sinh 1894 – mất 1997) là một nhà ngoại giao Việt Nam. Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền đầu tiên của Việt Nam tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên.

## Cuộc đời

### Thiếu thời
Trần Xuân Độ sinh năm 1894 tại làng Văn Ấp, tổng Ngọc Lũ (nay là xã Bình Giang, tỉnh Ninh Bình). Xuất thân từ một gia đình Nho giáo nhưng phải mồ côi cha mẹ từ năm 8 tuổi, ông tự nhận mình là người không được học hành đầy đủ. Từ năm 12 tuổi, ông làm công nhân ở Hải Phòng và tham gia các hoạt động cách mạng, chống Thực dân Pháp tại một số tỉnh Bắc Bộ.

### Hoạt động cách mạng
Bị Thực dân Pháp truy lùng, Trần Xuân Độ phải trốn sang Lào rồi Thái Lan làm công nhân. Năm 1926, ông trở về nước làm công nhân tại hãng CARIC Hải Phòng sau khi gia nhập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên tại Thái Lan. Ngày 17 tháng 6 năm 1929, ông được kết nạp Đảng Cộng sản Đông Dương, ông được Nguyễn Đức Cảnh phần công nằm vùng trong Việt Nam Quốc dân Đảng khi Đảng này đang phát triển mạnh ở Hải Phòng. Trần Xuân Độ có nhiệm vụ chọn lựa và tuyên truyền để người tài giỏi của Quốc dân Đảng gia nhập Đảng Cộng sản, ông cũng được Hoàng Quốc Việt - lúc này cũng làm việc tại CARIC - tuyên truyền sang Đảng Cộng sản nhưng phải từ chối để không bị lộ. Năm 1929, Quốc dân đảng tỏ chức một cuộc bạo động ở Yên Bái, Trần Xuân Độ lúc này đang được hãng CARIC Hải Phòng cử di công tác tại Lào; khi về nước, ông bị Sở Mật thám Hà Nội bắt. Ông bị Thực dân Pháp giam lần lượt ở Nhà tù Hỏa Lò, Nhà tù Sơn La, cuối cùng là Côn Đảo từ năm 1930 cùng với Trần Huy Liệu và Nguyễn Bình.

### Hoạt động chính trị – quân sự
Sau Cách mạng Tháng Tám, tháng 9 năm 1945, Trần Xuân Độ cùng với hơn 1.700 tù nhân khác được đón về Sóc Trăng và được phân công phụ trách công tác Đảng ở tỉnh Bà Rịa (tương đương Bí thư Tỉnh ủy). Tháng 12 năm 1945, ông được chỉ định làm Chủ nhiệm chính trị bộ của Khu 7 (tương đương Chính ủy kiêm Phó Tư lệnh về Chính trị). Năm 1949, ông được cử tham gia đoàn đại biểu Xứ Đảng bộ Nam Bộ ra Việt Bắc dự Đại hội Đại biểu toàn quốc của Đảng lần thứ II. Sau này, ông trở lại Nam Bộ, làm Trưởng tiểu ban Công vận thuộc Ban Dân vận Trung ương Cục miền Nam, Bí thư Liên hiệp Công đoàn miền Tây Nam Bộ.

### Hoạt động ngoại giao
Năm 1954, Trần Xuân Độ tập kết ra miền Bắc và đến năm 1956 được cử làm Đại sứ đặc mệnh toàn quyền tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên. Năm 1962, ông về nước, làm Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ thuộc Bộ Ngoại giao đến năm 1972 thì nghỉ hưu.

Trần Xuân Độ qua đời ngày 3 tháng 12 năm 1997, tại Thành phố Hồ Chí Minh.

## Đời tư
Giữa năm 1950, ông lập gia đình với bà Đặng Thị Thiềm tại Việt Bắc. Với bí danh là Hà Giang, bà Thiềm được phân công theo chồng sang Triều Tiên với vai trò Bí thư thứ hai kiêm thư ký riêng của Đại sứ, đồng thời phụ trách công tác nghiên cứu của sứ quán, phụ trách Văn phòng sứ quán và làm Bí thư chi bộ. Sau khi về nước bà làm việc tại Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam và từng giữ chức Phó chủ tịch của Hội.

## Vinh danh
Tên của ông được đặt cho hai con đường:

Đường Trần Xuân Độ tại phường Thắng Nhì, thành phố Vũng Tàu nay là phường Vũng Tàu, Thành phố Hồ Chí Minh.

Đường Trần Xuân Độ tại thị trấn Long Điền nay là xã Long Điền, Thành phố Hồ Chí Minh.

## Xem thêm

* Đại sứ quán Việt Nam tại Triều Tiên
* Quân khu 7, Quân đội nhân dân Việt Nam

## Tham khảo