open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Phan Văn Sử

**Phan Văn Sử** (1910 – 1982) là một chính trị gia, nhà ngoại giao người Việt Nam. Ông từng là Chủ tịch tỉnh Vĩnh Long và Long Châu Sa. nguyên Đại sứ  Việt Nam tại Tiệp Khắc.

## Tiểu sử
Phan Văn Sử sinh năm 1910 trong một gia đình khá giả tại làng Trung Thành, huyện Vũng Liêm, (nay là xã Trung Thành) tỉnh Vĩnh Long. Học xong bậc tiểu học ở Vĩnh Long, ông qua Mỹ Tho học trung học (Collège de Mỹ Tho) và đỗ bằng Thành chung (diplôme). Ông được gia đình đưa sang Pháp học tại Bordeau và đỗ bằng tú tài và về nước năm 1933.

## Sự nghiệp

### Hoạt động chính trị
Năm 1934, Phan Văn Sử mở một trường học có tên của trường là Trung Thành ở bên cầu Thiềng Đức, cách tỉnh lỵ Vĩnh Long bởi con rạch Long Hồ. Tháng 3 năm 1945, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản và sau đó trở thành Ủy viên của Ban Chấp hành Tỉnh ủy lâm thời, sau đó làm Thường vụ Tỉnh ủy, Tổng Thư ký Ủy ban Nhân dân tỉnh. Cũng trong thời gian này, ông là Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa I. Năm 1946, Phan Văn Sử giữ chức Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến Hành chánh (tương đương Chủ tịch tỉnh) tỉnh Vĩnh Long.

Khi thực dân Pháp đem quân trở lại Việt Nam, Phan Văn Sử cùng nhiều giáo viên và học sinh của trường thoát ly theo kháng chiến. Từ năm 1951 đến 1953, ông được điều chuyển về công tác ở Long Châu Sa, giữ chức Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến. Năm 1954, thực hiện Hiệp định Genève, ông làm Ủy viên phụ trách khối tập kết Dân chính Đảng Nam bộ rồi tập kết ra Bắc.

### Hoạt động ngoại giao
Từ năm 1956 đến 1958, ông được cử làm Tham tán của Đại sứ quán tại Rumani.

Từ năm 1962 đến 1964, Phan Văn Sử làm Vụ trưởng Vụ Liên Xô – Đông Âu kiêm Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ Bộ Ngoại giao thay Hoàng Văn Tiến. 

Từ năm 1964 đến 1969, ông được bổ nhiệm làm Đại sứ Việt Nam tại Tiệp Khắc.

Từ năm 1970, ông kế nhiệm Đinh Nho Liêm làm Vụ trưởng Vụ Đông Nam Á– Nam Á – Thái Bình Dương đến khi nghỉ hưu vào tháng 7 năm 1973. Phan Văn Sử cùng gia đình chuyển vào thành phố Hồ Chí Minh từ sau năm 1975 cho đến khi qua đời ngày 6 tháng 5 năm 1982.

## Khen thưởng
* Huân chương Kháng chiến chống Pháp– Hạng I
* Huân chương Kháng chiến chống Mỹ – Hạng II
* Huy hiệu Thành đồng Tổ quốc
* Tên ông được đặt cho một con đường ở quận Tân Bình – Thành phố Hồ Chí Minh

## Xem thêm

* Đại sứ quán Việt Nam tại Séc
* Đại sứ quán Việt Nam tại Slovakia

## Tham khảo
Nguyễn Đức Lợi (tướng)

**Nguyễn Đức Lợi** (sinh năm 1970) là một sĩ quan tình báo, tướng lĩnh Quân đội nhân dân Việt Nam, quân hàm Trung tướng. Ông hiện là Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Tổng cục Tình báo Quốc phòng Việt Nam (Tổng cục II).

## Khen thưởng
*Huân chương Chiến công (hạng Nhì, Ba)
*Huân chương Chiến sĩ vẻ vang
*Huân chương Hữu nghị của Nước Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào (03/2026)
*Huân chương Hữu nghị của Nhà nước Vương quốc Campuchia (03/2026).

## Lịch sử thụ phong quân hàm
}

|}

## Tham khảo
Journal of Contemporary China

***Journal of Contemporary China*** là một tạp chí học thuật đa ngành được kiểm duyệt bởi chuyên gia về các vấn đề Trung Quốc đương đại. Tạp chí được xuất bản năm lần mỗi năm bởi Routledge và bao quát các vấn đề như chính trị, luật pháp, kinh tế, văn hóa và chính sách đối ngoại của Trung Quốc, cùng nhiều lĩnh vực khác. Tạp chí được cho là tạp chí tiếng Anh duy nhất được biên tập tại Bắc Mỹ cung cấp thông tin độc quyền về các vấn đề Trung Quốc đương đại cho các học giả, giới doanh nhân và các nhà hoạch định chính sách chính phủ.

Tính đến năm 2025, chủ biên của tạp chí là Suisheng Zhao (Trường Nghiên cứu Quốc tế Josef Korbel, Đại học Denver). Một số học giả liên kết với tạp chí cũng đã đóng góp cho các bài báo được xuất bản bởi Brookings và Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế.

## Tóm tắt và lập danh mục
Tạp chí được tóm tắt và lập danh mục trong Social Sciences Citation Index và được liệt kê trong *[[Journal Citation Reports]]* với hệ số ảnh hưởng là 0,953 trong danh mục "Nghiên cứu khu vực" vào năm 2013. Tạp chí cũng được lập danh mục trong **, *[[British Humanities Index]]*, *[[CSA (database company)|CSA Abstracts]],* *[[GEOBASE]],* *[[Historical Abstracts]]*, *[[International Political Science Abstracts]]*, *[[International Development Abstracts]]*, và *[[MLA International Bibliography]]*.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*
Hiệp hội các trường đại học nghiên cứu Đông Á

**Hiệp hội các Đại học Nghiên cứu Đông Á** (**AEARU**) là một tổ chức tại Đông Á bao gồm 19 đại học nghiên cứu. Tổ chức được thành lập vào tháng 1 năm 1996 theo đề xuất của Đại học Khoa học và Công nghệ Hồng Kông. Mục đích của tổ chức là thúc đẩy trao đổi và hợp tác khu vực giữa các tổ chức thành viên, đồng thời tạo ra một diễn đàn nơi các trường đại học hàng đầu Đông Á có thể chia sẻ kết quả nghiên cứu.

## Các đại học thành viên

## Xem thêm
* Danh sách các hiệp hội và liên minh giáo dục đại học
* Liên minh các Đại học Nghiên cứu Châu Âu

## Ghi chú




## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trang web chính thức
Ngô Mậu

**Ngô Mậu** (1904 – 1980) là một chính trị gia, nhà ngoại giao người Việt Nam, nguyên Chủ tịch Ủy ban kháng chiến Hà Tĩnh, Đại sứ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tại Cuba và Mông Cổ.

## Cuộc đời và sự nghiệp
Ngô Mậu sinh năm 1904, tại xã Thạch Mỹ, huyện Lộc Hà (nay là xã Mai Phụ) tỉnh Hà Tĩnh. Ngô Mậu tham gia phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh ở Phú Xá, năm 1931 gia nhập Đảng Cộng sản Đông Dương. Năm 1941, ông bị thực dân Pháp bắt kết án 15 năm tù khổ sai đày đi Buôn Ma Thuột.

Sau khi Nhật đảo chính Pháp, Ngô Mậu trở về quê Hưng Nguyên hoạt động, tham gia lãnh đạo khởi nghĩa ở huyện, làm Chủ tịch Uỷ ban huyện Hưng Nguyên, Tỉnh uỷ viên Tỉnh đảng bộ Nghệ An.

Năm 1951 làm Chủ tịch Uỷ ban kháng chiến tỉnh Hà Tĩnh. Năm 1955, làm Chủ tịch tỉnh Hà Tĩnh.

Năm 1960, Ngô Mậu được tuyển về Bộ Ngoại giao, đi làm Đại sứ đầu tiên tại Mông Cổ từ năm 1962, rồi Đại sứ tại Cuba từ năm 1965 đến 1970, sau về làm Thường vụ Ban cán sự Đảng ngoài nước.

Ngô Mậu qua đời năm 1980.

## Xem thêm

* Đại sứ quán Việt Nam tại Cuba
* Đại sứ quán Việt Nam tại Mông Cổ

## Tham khảo
Giải bóng đá nữ Vô địch Quốc gia 2025

**Giải bóng đá nữ Vô địch Quốc gia 2025** (tên gọi chính thức: **Giải bóng đá nữ Vô địch Quốc gia - Cúp Thái Sơn Bắc 2025**) là mùa thứ 28 của Giải bóng đá nữ vô địch quốc gia do VFF tổ chức. Mùa giải khởi tranh vào ngày 4 tháng 9 và kết thúc vào ngày 13 tháng 10 năm 2025. Thành phố Hồ Chí Minh I lên ngôi vô địch sau khi cầm hòa Hà Nội ở vòng đấu thứ 10, đây là lần vô địch thứ 7 liên tiếp của câu lạc bộ này.

## Thể thức
Sáu đội bóng thi đấu vòng tròn hai lượt (lượt đi và lượt về) tập trung tại Hà Nội để tính điểm, xếp hạng. Lượt đi diễn ra từ ngày 4 đến ngày 22 tháng 9, lượt về diễn ra từ ngày 25 tháng 9 đến 13 tháng 10.

Các trận đấu được tổ chức tại Sân vận động Thanh Trì và Trung tâm đào tạo bóng đá trẻ PVF.

## Các đội bóng
Giải có 6 đội bóng tham dự gồm: Hà Nội, Phong Phú Hà Nam, Thành phố Hồ Chí Minh I, Thành phố Hồ Chí Minh II, Than Khoáng Sản Việt Nam, và Thái Nguyên T&T.

## Bảng xếp hạng

## Giải thưởng
Các giải thưởng được trao vào ngày 13 tháng 10 năm 2025:

* Đội đoạt giải phong cách: Thành phố Hồ Chí Minh I
* Cầu thủ xuất sắc nhất: Trần Thị Thùy Trang (Thành phố Hồ Chí Minh I)
* Cầu thủ ghi nhiều bàn thắng nhất giải: Phạm Hải Yến (Hà Nội I, 6 bàn)
* Thủ môn xuất sắc nhất giải: Khổng Thị Hằng (Than Khoáng Sản Việt Nam)

## Xem thêm
*Giải bóng đá nữ Cúp Quốc gia 2025

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Bãi Bụt

**Bãi Bụt** là một bãi biển thuộc bán đảo Sơn Trà ở Đà Nẵng. Khu vực bãi nằm gần chùa Linh Ứng Sơn Trà (còn gọi Linh Ứng Bãi Bụt). Bãi Bụt nằm trong vùng biển có rạn san hô quanh bán đảo Sơn Trà; các khu vực rạn san hô và thảm cỏ biển được phân vùng bảo vệ gồm Hòn Sụp, Bãi Bụt, Hục Lỡ - Vũng Đá, Bãi Bắc và Bãi Nồm.

## Vị trí và tiếp cận
Bãi Bụt thuộc dải bờ biển phía đông của bán đảo Sơn Trà, khu vực phường Thọ Quang (quận Sơn Trà). Tuyến đường Hoàng Sa là trục đường bộ kết nối các điểm trên bán đảo, gồm chùa Linh Ứng và Bãi Bụt.

## Tên gọi
Tên gọi "Bãi Bụt" gắn với truyền thuyết địa phương về tượng Phật xuất hiện ở khu vực bãi biển, từ đó hình thành địa danh gắn với ý niệm cầu bình an cho người đi biển.

## Hệ sinh thái biển và quản lý
Vùng biển từ Hòn Chảo - Nam Hải Vân đến quanh bán đảo Sơn Trà được nêu có 104,6 ha rạn san hô, 26,2 ha thảm rong biển, 10 ha thảm cỏ biển và các số liệu đa dạng loài liên quan (gồm 191 loài san hô cứng tạo rạn).

UBND thành phố Đà Nẵng ban hành Quyết định số 54/2007/QĐ-UBND ngày 13 tháng 9 năm 2007 về quản lý, bảo tồn rạn san hô và các hệ sinh thái liên quan đến vùng biển từ Hòn Chảo đến Nam Hải Vân và bán đảo Sơn Trà. Từ tháng 6 năm 2009, Đà Nẵng thực hiện bảo vệ nghiêm ngặt gần 100 ha tại các điểm Hòn Sụp, Bãi Bụt, Hục Lỡ, Vũng Đá và Đông Bãi Bắc, tính từ bờ ra khoảng 300 m ở độ sâu trung bình khoảng 12 m. Thành phố cũng phân vùng 5 khu vực có rạn san hô và thảm cỏ biển cần bảo vệ, gồm 4 khu vực thuộc vùng bảo vệ nghiêm ngặt (Hòn Sụp, Bãi Bụt, Hục Lỡ - Vũng Đá, Bãi Bắc) và Bãi Nồm thuộc vùng phục hồi sinh thái; các khu vực này được thả phao khoanh vùng và tổ chức quản lý theo từng khu vực mặt nước.

## Hoạt động du lịch và tác động lên rạn san hô
Hoạt động lặn ngắm san hô tại vùng biển Sơn Trà gắn với yêu cầu hạn chế tác động lên rạn san hô và tuân thủ phân vùng bảo vệ. Năm 2015, Ban quản lý bán đảo Sơn Trà và các bãi biển du lịch Đà Nẵng đưa "thúng đáy kính" vào hoạt động để quan sát san hô từ mặt nước.

Các bài viết về quản lý du lịch đường thủy và lặn biển tại bán đảo Sơn Trà ghi nhận tình trạng tour lặn ngắm san hô không phép, hoạt động tại các điểm như Hòn Sụp và Bãi Bụt, gây rủi ro an toàn và tác động bất lợi đến san hô; cơ quan chức năng tổ chức tuần tra, xử phạt và phối hợp quản lý.

## Gắn với chùa Linh Ứng Sơn Trà
Chùa Linh Ứng Sơn Trà nằm tại khu vực Bãi Bụt; thời điểm khởi công và khánh thành được nêu là ngày 4 tháng 7 năm 2004 và ngày 30 tháng 7 năm 2010. Quần thể chùa được nêu có diện tích 20 ha; trong khuôn viên có tượng Quan Thế Âm cao 67 m với đường kính tòa sen 35 m. Một bài viết ảnh về chùa Linh Ứng Bãi Bụt nêu vị trí chùa cách trung tâm Đà Nẵng 10 km và nêu mốc độ cao 693 m so với mực nước biển.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Chùa Linh Ứng Sơn Trà (Cơ sở dữ liệu du lịch Việt Nam)
Hoàng Văn Tiến (định hướng)

**Hoàng Văn Tiến** có thể là:
* Hoàng Văn Tiến, nhà ngoại giao Việt Nam.
* Hoàng Văn Tiến, công nhân ngành mỏ, Anh hùng Lao động.
Núi Xuân Mãi

**Pôl Gơlê Zang** (còn gọi là **núi Xuân Mãi**) là một ngọn núi thuộc huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam. Các nghiên cứu về điều kiện tự nhiên và phát triển du lịch ở Quảng Nam xếp Pôl Gơlê Zang (núi Xuân Mãi) trong nhóm các đỉnh núi cao của tỉnh, với số liệu độ cao khác nhau giữa các nguồn.

## Tên gọi
Tên gọi **Pôl Gơlê Zang** được ghi kèm chú giải là **núi Xuân Mãi** trong một số tài liệu chuyên môn về điều kiện tự nhiên và du lịch của tỉnh. Tên **núi Xuân Mãi** xuất hiện phổ biến trong các bài giới thiệu điểm đến và tuyến tham quan của khu vực thị trấn Khâm Đức.

## Vị trí và tiếp cận
Núi nằm trong vùng địa hình núi cao phía tây Quảng Nam; Phước Sơn là một trong các huyện miền núi, địa hình phân hóa theo độ cao và gắn với hệ sinh thái rừng ở dải phía tây tỉnh. Thị trấn Khâm Đức nằm trên trục Đường Hồ Chí Minh và là điểm tập trung dịch vụ lưu trú của huyện. Một số mô tả tuyến đường Hồ Chí Minh qua Quảng Nam đặt hồ Mùa Thu và núi Xuân Mãi trong nhóm mốc cảnh quan gắn với không gian Khâm Đức.

## Độ cao
Các nguồn hiện có ghi nhận độ cao Pôl Gơlê Zang (núi Xuân Mãi) theo các mức khác nhau. Một tham luận tại Hội nghị Địa lý toàn quốc nêu độ cao 1.834 m. Một bài nghiên cứu đăng trên *Tạp chí Khoa học ĐHSP TPHCM* nêu độ cao 1.855 m. Một bài giới thiệu điểm đến tại Phước Sơn nêu "đỉnh núi Xuân Mãi" cao 1.863 m.

## Môi trường tự nhiên
Dải núi phía tây Quảng Nam có độ che phủ rừng lớn và là khu vực bắt nguồn nhiều sông suối; các phân tích về điều kiện tự nhiên coi đây là nền tảng cho các loại hình du lịch sinh thái, nghiên cứu thiên nhiên và hoạt động ngoài trời theo tuyến. Trong nhóm đỉnh núi cao được sử dụng để minh họa cho tiềm năng leo núi và du lịch sinh thái của vùng miền núi phía tây, Pôl Gơlê Zang (núi Xuân Mãi) được liệt kê cùng một số đỉnh cao khác trong tỉnh.

## Cư dân và sinh kế quanh chân núi
Khu vực xã Phước Đức có cộng đồng Bh'noong và gắn với các thực hành sinh kế nông lâm nghiệp tại vùng chân núi Xuân Mãi. Việc bảo tồn giống lúa rẫy "baton" được mô tả gồm cách treo lúa giống trên giàn bếp để hạn chế mối mọt và giữ chất lượng giống cho vụ sau. Hoạt động này gắn với chương trình bảo tồn nguồn giống do cơ quan chuyên môn cấp huyện đặt hàng phục vụ đề án tại địa phương.

Làng Lao Đu thuộc xã Phước Xuân, huyện Phước Sơn; từ "plây" trong ngôn ngữ Giẻ Triêng được giải thích mang nghĩa "làng".

## Du lịch
Nhóm điểm tham quan tự nhiên của Phước Sơn được mô tả gồm núi Xuân Mãi, suối Nước Lang, suối Đắc Gà và hồ Mùa Thu, cùng các địa danh gắn với lịch sử địa phương như sân bay Khâm Đức, di tích chiến thắng Khâm Đức, cứ điểm Ngok Ta Vat và đồi E. Hệ thống cơ sở lưu trú của huyện được nêu gồm 3 khách sạn với tổng số 235 phòng, cùng các nhà khách tập trung chủ yếu ở Khâm Đức và dọc tuyến đường Hồ Chí Minh.

Định hướng phát triển du lịch giai đoạn 2019–2025 tại Phước Sơn nêu các hạng mục như du lịch cộng đồng tại thôn Lao Đu (xã Phước Xuân), khu du lịch sinh thái Nước Lang, lòng hồ thủy điện Đăk Mi 4 và du lịch mạo hiểm gắn với núi Xuân Mãi.

## Xem thêm
* Ngọc Linh
* Hồ Mùa Thu
* Thủy điện Đăk Mi 4

## Tham khảo


## Liên kết ngoài
* Phước Sơn gọi mời… trên Báo Đà Nẵng
* Tiềm năng du lịch ở "thủ phủ vàng Phước Sơn" trên Dân trí
Trúc Quỳnh

**Trúc Quỳnh** (1922 – ?) là một nữ diễn viên kịch nói và điện ảnh Việt Nam. Bà là một trong những nghệ sĩ thế hệ đầu tiên của nền kịch nói cách mạng Việt Nam, đã được Nhà nước Việt Nam phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân (đợt 2) năm 1988.

## Tiểu sử
Trúc Quỳnh lần đầu được biết đến vào năm 1946 với vai diễn Phồn Y trong vở *[[Lôi vũ]]* của Tào Ngu. Mặc dù vở diễn chỉ có hai buổi, nhưng đã giúp bà ghi dấu ấn với khán giả cho đến nhiều năm sau đó.

Trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, Trúc Quỳnh đã tham gia biểu diễn, làm kịch kháng chiến ở nhiều nơi. Sau Hiệp định Geneve năm 1954, bà tham gia Đoàn Kịch nói Trung ương (nay là Nhà hát Kịch Việt Nam) và đã có nhiều vai diễn thành công.

Các vai diễn tiêu biểu của bà bao gồm:
*Phồn Y trong *Lôi Vũ* (1946)
*Mụ Chánh Tôn trong vở *Chị Hoà* (1954) (tác giả Học Phi, đạo diễn Thế Lữ) - cùng với Đào Mộng Long (vai Chánh Tôn), Thuý Thuý (vai chị Hoà), Quang Huy (vai Sơn), Lại Phú Cương (vai ông Hoà), Dương Viết Bát (vai em Hiệp).
*Panova trong *Liuba* (1958) - Kịch Liên Xô, cùng với Hữu Hạnh (vai Liuba), Minh Trị (vai Iravôi), Hoàng Uẩn (vai Sêvangia), Mạnh Linh (vai Chính uỷ Côtxkin), Thu Hà và Thu Lê (vai nữ thư ký Panova), Bạch Lan và Lệ Thanh (vai Dunka), Đào Mộng Long (vai tên chỉ điểm Shirơ). Vở diễn do đạo diễn Liên Xô Vasiliev chỉ đạo.
*Lida trong vở *Platôn Krêtret* (1960)
*Má Năm trong vở *Anh Trỗi* (1965) (đồng sáng tác Lưu Trọng Lư, Đình Quang, Vũ Khiêu, đạo diễn Ngọc Phương).
**Đất ngọt* (1967) (sáng tác Tất Đạt, đạo diễn Đình Quang).
*Bà Pho trong vở *Sang sông* (1970) (sáng tác Hà Văn Cầu, đạo diễn Trần Hoạt).
**Âm mưu và hậu quả* (1972) (sáng tác Bửu Tiến, đạo diễn Nguyễn Đình Nghi).
**Những người bóc đá* (1975) (sáng tác Hồng Phi, đạo diễn Dương Ngọc Đức).
*Ngọc Cầm trong vở *Những người ở lại* (tác giả Nguyễn Huy Tưởng).
*Lâm Nhĩ Nhàn trong vở *Đứng gác dưới ánh đèn nê-ông* (1964) (kịch Trung Quốc).
*Vợ giáo sư Hoàng trong vở *Giáo sư Hoàng*.
*Bà mẹ trong vở *Tay súng dân quân*.
*Bà giáo trong vở *Mẹ và những người con*.
*Maria Jlitrina trong vở *'Khúc thứ ba bi tráng*.

Ngoài ra bà còn tham gia đóng phim điện ảnh với vai mẹ Núi trong *[[Đường về quê mẹ]]* (1971, đạo diễn Bùi Đình Hạc), bà cô Thị Nở trong *[[Làng Vũ Đại ngày ấy]]* (1982, đạo diễn Trần Văn Khoa).

Trúc Quỳnh nhân danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân trong đợt 2 năm 1993.

Chưa rõ Trúc Quỳnh qua đời năm nào. NSND Đào Mộng Long, một người bạn diễn thân thiết của bà, đã viết thơ viếng trong sổ tang:

## Gia đình
Một người con trai của Trúc Quỳnh là diễn viên Hoàng Thắng (1954-2017), người nổi tiếng với vai "Cậu Trời" Đặng Lân trong phim điện ảnh *[[Đêm hội Long Trì (phim)|Đêm hội Long Trì]]* (1989). Ông là người con duy nhất của Trúc Quỳnh theo nghiệp diễn xuất, còn những người con khác làm giáo viên, kỹ sư, bác sĩ.

## Tham khảo
Chu hoàng hậu (Vương Kiến)

**Chu Hoàng hậu** (chữ Hán: **周皇后**; tên riêng không rõ; mất ngày 1 tháng 10 năm 918), thụy hiệu **Thuận Đức Hoàng hậu** (順德皇后), khi còn sống được tôn xưng là **Chiêu Thánh Hoàng hậu** (昭聖皇后), là hoàng hậu của nước Tiền Thục thời Ngũ Đại Thập Quốc, vợ của Vương Kiến, vị hoàng đế khai quốc của Tiền Thục.

## Xuất thân
Không rõ năm sinh của Chu Hoàng hậu. Gia tộc bà xuất thân từ **Hứa Châu** (許州, nay là Hứa Xương, Hà Nam), thủ phủ Trung Vũ quân của nhà Đường. Đây cũng là nơi Vương Kiến khởi đầu sự nghiệp quân sự với tư cách một võ quan triều Đường.

Không rõ thời điểm Chu thị kết hôn với Vương Kiến, song nhiều khả năng cuộc hôn nhân diễn ra khi ông còn phục vụ tại Trung Vũ quân. Bà có ít nhất một em trai là **Chu Đức Quyền** (周德權), người sau này trở thành quan viên của Tiền Thục.

## Khi là Hoàng hậu
Năm 907, sau khi Chu Toàn Trung phế truất Đường Ai Đế và lập ra nhà Hậu Lương, Vương Kiến – lúc này kiểm soát vùng Tứ Xuyên và Trùng Khánh với tước hiệu Thục vương – cũng xưng đế, lập nước **Tiền Thục**.

Năm 908, Vương Kiến lập Chu thị làm **Hoàng hậu** và ban tôn hiệu **Chiêu Thánh Hoàng hậu**. Sử sách không ghi nhận bà sinh con trai nào cho Vương Kiến.

## Qua đời
Năm 918, Vương Kiến qua đời, người kế vị là con trai út **[[Vương Diễn]]** (sinh bởi Từ phi – về sau là **Từ Thái hậu**). Vương Tông Diễn tôn mẹ ruột làm Thái hậu và tôn một người cô (cũng là phi tần của Vương Kiến) làm Thái phi.

Sử liệu không ghi nhận việc Vương Tông Diễn gia tôn thêm danh hiệu nào cho Chu Hoàng hậu ngoài ngôi vị hoàng hậu vốn có. Chu Hoàng hậu vô cùng thương tiếc trước cái chết của Vương Kiến, để tang rất nặng, và vài tháng sau thì qua đời. Bà được hợp táng cùng lăng mộ của Vương Kiến.

## Tham khảo
* *Thập quốc xuân thu*, quyển 38
* *Tư trị thông giám*, quyển 267, 270
Thuận Thánh thái hậu

**Từ Hoàng thái hậu** (徐太后; tên riêng không rõ, mất năm 926), thụy hiệu **Thuận Thánh Hoàng thái hậu** (順聖太后), là hoàng thái hậu của nước Tiền Thục thời Ngũ Đại Thập Quốc. Bà là sủng phi của khai quốc hoàng đế Vương Kiến (Tiền Thục Cao Tổ) và là mẹ ruột của hoàng đế cuối cùng của Tiền Thục là Vương Diễn (tên cũ: Vương Tông Diễn).

Trong thời gian Vương Kiến tại vị, bà mang tước hiệu **Hiền phi** (賢妃), thường được gọi là **Từ phi**. Sau khi con trai lên ngôi, bà được tôn làm hoàng thái hậu.

## Thân thế
Sử sách không ghi rõ năm sinh cũng như xuất thân của Từ Hoàng thái hậu. Bà được mô tả là dung mạo xinh đẹp, có học thức và biết làm thơ. Trong hậu cung của Vương Kiến, bà là một trong những phi tần được sủng ái nhất.

## Can dự vào việc lập thái tử
Từ phi sinh ra Vương Tông Diễn. Nhờ sự sủng ái của Vương Kiến, bà nhiều lần can dự vào việc lập người kế vị, tìm cách loại bỏ các hoàng tử khác có thế lực và tuổi tác lớn hơn. Cuối cùng, Vương Kiến phế bỏ các hoàng tử còn lại và lập Vương Tông Diễn làm thái tử.

Các sử gia đời sau thường phê phán vai trò của Từ phi, cho rằng việc bà thao túng việc kế vị đã làm suy yếu nền tảng chính trị của Tiền Thục.

## Thời kỳ làm hoàng thái hậu
Năm 918, Vương Kiến qua đời, Vương Tông Diễn lên ngôi, đổi tên thành Vương Diễn, và tôn mẹ là Từ Hoàng thái hậu, ban thụy hiệu Thuận Thánh. Trong thời gian này, triều Tiền Thục nổi tiếng với sự xa hoa, tham nhũng và suy đồi.

Từ Hoàng thái hậu bị ghi nhận là có ảnh hưởng lớn trong triều đình, dung túng hoạn quan và gian thần, gián tiếp góp phần làm quốc lực Tiền Thục suy yếu nhanh chóng.

## Bị xử tử
Năm 925, quân Hậu Đường do Lý Tồn Úc (Đường Trang Tông) chỉ huy tiến đánh Tiền Thục. Vương Diễn đầu hàng nhưng vẫn bị áp giải về Lạc Dương.

Năm 926, theo lệnh của Đường Trang Tông, Từ Hoàng thái hậu cùng Vương Diễn và các thành viên hoàng tộc Tiền Thục bị xử tử. Nước Tiền Thục chính thức diệt vong.

## Đánh giá
Từ Hoàng thái hậu là một trong những phụ nữ có ảnh hưởng chính trị lớn nhất trong lịch sử Tiền Thục. Dù không trực tiếp nhiếp chính, bà thông qua hậu cung và việc thao túng người kế vị đã để lại dấu ấn sâu sắc. Trong chính sử, bà thường bị đánh giá tiêu cực vì góp phần đưa một vị hoàng đế bất tài lên ngôi, gián tiếp dẫn đến sự sụp đổ nhanh chóng của Tiền Thục.

## Tư liệu
* *Tư Trị Thông Giám* (資治通鑑)
* *Thập Quốc Xuân Thu* (十國春秋)
* *Cựu Ngũ Đại Sử* (舊五代史)
* *Tân Ngũ Đại Sử* (新五代史)
Bạch Khánh Hòa

**Bạch Khánh Hòa** (sinh năm 1955) là nữ phó giáo sư, tiến sĩ y học Việt Nam. Bà được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Khoa học Công nghệ (lĩnh vực y học) năm 2017 và Giải thưởng Kovalevskaia năm 2012.    

## Tiểu sử và học vấn
Bạch Khánh Hòa sinh năm 1955. Bố của bà là người Nghệ An, mẹ bà là người Hà Nội gốc. 

Năm 1978, sau khi tốt nghiệp Trường Đại học Y Hà Nội, Bạch Khánh Hòa về làm việc tại Khoa Huyết học - Truyền máu Bệnh viện Bạch Mai (sau đó khoa này tách thành Viện Huyết học và Truyền máu Trung ương).

Bà từng làm Trưởng khoa Xét nghiệm sàng lọc, Viện Huyết học và truyền máu Trung ương.

Bà có bằng Tiến sĩ y khoa và học hàm Phó Giáo sư.

Năm 2010, bà được Nhà nước phong tặng danh hiệu Thầy thuốc Ưu tú.

## Sự nghiệp

Bạch Khánh Hòa là người nghiên cứu trong lĩnh vực chuyên khoa sâu miễn dịch huyết học. Bà là một trong những người đầu tiên ở Việt Nam nghiên cứu về HLA (kháng nguyên bạch cầu người). Bằng các nghiên cứu về kháng nguyên bạch cầu, hồng cầu, tiểu cầu, bà đã góp phần tạo ra kỹ thuật mới trong sàng lọc bệnh lây qua đường truyền máu để có được máu sạch phục vụ điều trị, đồng thời có nhiều ứng dụng trong ghép tạng. Bà cũng là người nghiên cứu về rối loạn di truyền tế bào ở cựu chiến binh chiến trường B và con cái họ; đồng thời là người sản xuất bộ sinh phẩm định lượng alpha phetoprotein để phát hiện rất sớm hiện tượng bất thường của thai nhi. Với những đóng góp này, Bạch Khánh Hòa được nhận Giải thưởng Kovalevskaia năm 2012.

Sau đó, Bạch Khánh Hòa quyết định rẽ sang một lĩnh vực mới mẻ: ứng dụng xét nghiệm chuyên sâu hỗ trợ sinh sản và xét nghiệm chẩn đoán ung thư.

Năm 2017, bà là đồng tác giả được trao Giải thưởng Hồ Chí Minh với đề tài “*Nghiên cứu ứng dụng khoa học công nghệ nhằm đảm bảo an toàn truyền máu, phục vụ cho cấp cứu và đảm bảo đủ máu dự trữ cho điều trị*”.

## Vinh danh

* Giải thưởng Hồ Chí Minh (đồng tác giả) năm 2017
* Thầy thuốc Ưu tú (2010)

### Giải thưởng khoa học
* Giải thưởng Kovalevskaia (2012)

## Gia đình
Bạch Khánh Hòa là con gái thứ hai của cố Giáo sư Bác sĩ Bạch Quốc Tuyên (nguyên Viện trưởng Viện Huyết học và Truyền máu Trung ương). Thi đại học ban đầu, bà không chọn trường y mà lại thi vào Khoa Chế tạo máy của Trường Đại học Bách khoa Hà Nội. Học Trường Đại học Bách khoa một thời gian, nghe theo lời khuyên của bố, bà chuyển sang học ngành y để nối tiếp truyền thống gia đình. Bà có một người em là Bạch Quốc Khánh (sinh năm 1964) là phó giáo sư, tiến sỹ y học, từng giữ chức Viện trưởng Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương. Một người con của bà đã bị mất trong một tai nạn tại thành phố Hồ Chí Minh.

## Tham khảo

## Xem thêm

* Giải thưởng Hồ Chí Minh

* Giải thưởng Kovalevskaia
Miếng dán tránh thai

**Miếng dán tránh thai**, hay **miếng dán ngừa thai**, là một miếng dán được đặt lên da để ngăn ngừa mang thai. Hiệu quả của phương pháp này tương tự như thuốc tránh thai kết hợp dạng uống. Các lợi ích khác bao gồm xác định được thời điểm có kinh nguyệt, cải thiện mụn trứng cá và giảm triệu chứng tiền kinh nguyệt. Miếng dán thường được sử dụng mỗi tuần một miếng trong ba tuần liên tiếp, sau đó nghỉ một tuần; tuy nhiên có thể dùng kéo dài hơn. Sau khi ngừng sử dụng, khả năng sinh sản thường trở lại bình thường trong khoảng 4 tháng.

Tác dụng phụ thường gặp bao gồm đau đầu, đau vú và buồn nôn. Không khuyến cáo sử dụng miếng dán cho những người có bệnh gan, đau nửa đầu kèm aura hoặc có nguy cơ hình thành cục máu đông. Nhóm có nguy cơ hình thành huyết khối bao gồm người trên 35 tuổi có hút thuốc lá. Phương pháp này kém hiệu quả hơn ở người nặng trên  hoặc có BMI ≥ 30 kg/m2. Miếng dán hoạt động bằng cách giải phóng các dạng hormone estrogen và progestogen, giúp ngăn ngừa rụng trứng và làm thay đổi chất nhầy cổ tử cung.

Miếng dán tránh thai được chấp thuận sử dụng trong y khoa tại Hoa Kỳ vào năm 2001 và tại Châu Âu vào năm 2002. Các loại bao gồm norelgestromin/ethinyl estradiol (Ortho Evra, Evra, Xulane) và levonorgestrel/ethinyl estradiol (Twirla). Phiên bản thuốc generic đã có mặt từ năm 2014. Tại Hoa Kỳ, khoảng 0,4% phụ nữ không muốn mang thai sử dụng phương pháp này. Tính đến năm 2024, chi phí tại Hoa Kỳ khoảng 35 USD mỗi tháng.

## Tài liệu tham khảo
Rò dịch não tủy

**Rò dịch não tủy** là tình trạng dịch não tủy (CSF) bao quanh não và tủy sống thoát ra ngoài qua một lỗ thủng ở màng cứng. Do chấn thương, các triệu chứng thường bao gồm chảy dịch trong suốt từ mũi hoặc tai. Triệu chứng điển hình của các trường hợp tự phát là đau đầu tăng lên khi đứng và giảm khi nằm. Các triệu chứng khác có thể có gồm cứng cổ, buồn nôn, ù tai và nhạy cảm với ánh sáng. Biến chứng có thể bao gồm viêm màng não.

Nguyên nhân bao gồm chấn thương (80%), can thiệp y tế (16%) và tự phát (4%). Các can thiệp y tế có thể gây ra tình trạng này gồm có chọc dò tủy sống và phẫu thuật cột sống. Các trường hợp tự phát thường liên quan đến rối loạn mô liên kết. Cơ chế bệnh sinh có thể liên quan đến giảm áp lực nội sọ hoặc thiếu hụt dịch não tủy. Rò rỉ có thể xảy ra quanh não hoặc tủy sống. Chụp CT tủy cản quang hoặc MRI có thể giúp xác nhận chẩn đoán.

Vết rò rỉ có thể tự lành khi nghỉ ngơi tại giường và uống đủ dịch. Các phương pháp điều trị khác bao gồm vá máu ngoài màng cứng, tiêm máu tự thân của người bệnh vào vị trí rò; tiêm keo fibrin; hoặc phẫu thuật. Tiên lượng nhìn chung tốt, với khoảng 98% người bệnh hồi phục.

Rò dịch não tủy xảy ra ở khoảng 20% người bị vỡ nền sọ. Các trường hợp tự phát hiếm gặp hơn, ảnh hưởng khoảng 1 trên 20.000 người mỗi năm. Trường hợp tự phát thường gặp nhất ở phụ nữ trong độ tuổi 40. Tình trạng được August Bier mô tả lần đầu tiên vào năm 1899. Các trường hợp tự phát được mô tả lần đầu vào những năm 1930.

## Tài liệu tham khảo
Giấy phép xuất nhập cảnh (Trung Quốc)

**Giấy phép Xuất nhập cảnh Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa** là một loại giấy thông hành do Cục Quản lý Di trú Quốc gia Trung Quốc cấp cho công dân Trung Quốc để phục vụ các hoạt động thương mại biên giới, dịch vụ du lịch biên giới và du lịch biên giới.

Đối với công dân Trung Quốc tham gia vào các dịch vụ du lịch biên giới và thương mại biên giới, họ có thể được cấp Giấy phép Xuất nhập cảnh có thời hạn một năm cho nhiều lần nhập cảnh hoặc ba tháng cho một lần nhập cảnh. Đối với công dân Trung Quốc tham gia các tuyến du lịch biên giới, họ có thể được cấp Giấy phép Xuất nhập cảnh có thời hạn ba tháng cho một lần nhập cảnh.

## Xem thêm
* Hộ chiếu Trung Quốc
* Giấy thông hành Trung Quốc
* Giấy thông hành Đài Loan
* Giấy thông hành Hồng Kông và Ma Cao
* Giấy phép một chiều, đi Hồng Kông và Ma Cao
* Giấy phép ra vào Trung Quốc đại lục cho cư dân Đài Loan
* Giấy phép ra vào Trung Quốc đại lục cho cư dân Hồng Kông và Ma Cao
* Thẻ phép viếng thăm dành cho cư dân Ma Cao đến Đặc khu hành chính Hồng Kông

## Tham khảo
Giấy thông hành Trung Quốc

**Giấy thông hành Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa** () là một loại giấy thông hành được các đại sứ quán, lãnh sự quán và các cơ quan ngoại giao khác của Trung Quốc cấp cho công dân Trung Quốc để đi du lịch quốc tế đến Trung Quốc và các quốc gia khác. Người mang Giấy thông hành về mặt pháp lý là công dân Trung Quốc theo Luật quốc tịch Trung Quốc.

## Đối tượng được cấp
Giấy thông hành Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa được các cơ quan đại diện ngoại giao, cơ quan lãnh sự và các cơ quan ngoại giao khác của Trung Quốc cấp cho các đối tượng sau:

* Cư dân Hồng Kông, Ma Cao và Đài Loan có quốc tịch Trung Quốc không có *[[Giấy phép ra vào Trung Quốc đại lục cho cư dân Hồng Kông và Ma Cao]]* hoặc *[[Giấy phép ra vào Trung Quốc đại lục cho cư dân Đài Loan]]* và cần trở về Đại lục; 
* Cư dân Đài Loan, có quốc tịch Trung Quốc, những người không thể xin thị thực nước ngoài bằng giấy tờ du lịch Đài Loan;
* Công dân Trung Quốc không kịp xin hộ chiếu do các tình huống khẩn cấp.
Công dân Trung Quốc sinh ra ở nước ngoài có quốc tịch theo nguyên tắc quyền nơi sinh (jus soli) có thể xin cấp Giấy thông hành. Thay vào đó, họ có thể trực tiếp xin cấp Hộ chiếu Trung Quốc nếu quốc gia nơi họ sinh ra không áp dụng chế độ quốc tịch theo nơi sinh.

## Phân loại
Giấy thông hành có hai định dạng: nhập cảnh một lần có giá trị trong một năm, và nhập cảnh nhiều lần có giá trị trong hai năm. Loại đầu tiên chỉ cho phép người sở hữu nhập cảnh và xuất cảnh Trung Quốc một lần; loại sau có thể đi và về từ Trung Quốc nhiều lần trong vòng hai năm. Nếu người sở hữu có thị thực của nước thứ ba, họ có thể đi du lịch đến nước thứ ba đó. Nếu Giấy thông hành nhập cảnh một lần được đánh dấu "Chỉ có giá trị để về nước" (), Giấy thông hành sẽ hết hiệu lực sau khi người sở hữu trở về. Chúng không được phép gia hạn.

## Yêu cầu nộp đơn
Người nộp đơn phải trực tiếp đến bất kỳ đại sứ quán, lãnh sự quán hoặc cơ quan ngoại giao nào của Trung Quốc để nộp đơn. Lệ phí nộp đơn đã được giảm xuống còn 18 USD hoặc tương đương bằng nội tệ bắt đầu từ ngày 1 tháng 7 năm 2019, theo tiêu chuẩn lệ phí mới do Bộ Tài chính phê duyệt. Trước đó, bắt đầu từ ngày 8 tháng 10 năm 2013, lệ phí nộp đơn là 35 USD hoặc tương đương bằng nội tệ.

## Sự kiện
Sau khi Iraq xâm lược Kuwait vào năm 1990, Đại sứ quán Trung Quốc tại Iraq đã tổ chức một cuộc sơ tán khẩn cấp cho các nhân viên từ Trung Quốc đại lục, Đài Loan, Hồng Kông và Ma Cao bị kẹt tại Iraq và Kuwait. Chính phủ Iraq yêu cầu đại sứ quán Trung Quốc xác nhận danh tính của những nhân viên này. Vì đại sứ quán Trung Quốc không thể đóng dấu vào hộ chiếu do Đài Loan cấp để xác nhận, đại sứ quán Trung Quốc đã cấp Giấy thông hành Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa sử dụng một lần cho các cư dân Đài Loan này và sơ tán họ đến Jordan bằng đường bộ.

## Yêu cầu thị thực đối với người mang Giấy thông hành Trung Quốc

## Tham khảo

## Xem thêm
* Hộ chiếu Trung Quốc
* Hộ chiếu Đặc khu hành chính Hồng Kông
* Hộ chiếu Đặc khu hành chính Ma Cao
* Giấy thông hành
* Hộ chiếu Đài Loan
Giấy phép đi lại Đài Loan

**Giấy thông hành Đài Loan** là một loại giấy thông hành do Cục Quản lý Di nhập cảnh của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa cấp. Tài liệu sinh trắc học có kích thước bằng thẻ này được cấp cho những người sở hữu là công dân Trung Quốc cư trú tại đại lục để đi từ đại lục đến Khu vực Đài Loan vì mục đích cá nhân, kinh doanh hoặc các mục đích khác.

Khi những người sở hữu đi đến Khu vực Đài Loan từ các cảng ở Trung Quốc đại lục (ngoại trừ Trùng Khánh, Nam Xương hoặc Côn Minh), họ cần phải có một xác nhận (tương tự như thị thực xuất cảnh) trên thẻ Giấy thông hành Đài Loan của họ. Ngoài ra, công dân Trung Quốc đại lục, bất kể họ có tài liệu như vậy hay không, đều cần có Giấy phép Nhập cảnh Đài Loan để vào Khu vực Đài Loan. Công dân Trung Quốc đại lục không cần phải có Giấy thông hành Đài Loan nếu họ đi du lịch đến Đài Loan trực tiếp từ nước ngoài, Hồng Kông, Ma Cao hoặc các cảng đại lục Trùng Khánh, Nam Xương hoặc Côn Minh.

Hiệp hội Giao lưu Du lịch qua Eo biển Đài Loan đã tạm dừng chương trình thí điểm du lịch cá nhân đến Đài Loan đối với cư dân đại lục từ 47 thành phố vào ngày 1 tháng 8 năm 2019. Cư dân Trung Quốc đại lục ở Phúc Kiến có thể nộp đơn xin xác nhận để đi du lịch đến Mã Tổ từ tháng 8 năm 2024. Vào tháng 8 năm 2024, chính trị gia Đài Loan Trác Vinh Đài tuyên bố rằng chính phủ đại lục vẫn chưa phê duyệt các đoàn du lịch hoặc khách du lịch đại lục đến thăm Đài Loan.

## Ghi chú

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*
Khang Đức (Mãn Châu Quốc)

**Khang Đức** (;  phiên âm: elhe erdemungge) là niên hiệu thứ hai được Phổ Nghi sử dụng trong thời gian làm Hoàng đế Mãn Châu Quốc tính từ ngày 1 tháng 3 năm 1934 đến ngày 17 tháng 8 năm 1945. 

## Bối cảnh
Dưới thời Đại Đồng, Phổ Nghi chỉ mang tước hiệu là Chấp chính, thì ngay khi đổi sang niên hiệu **Khang Đức** vào đầu năm 1934, ông chính thức lên ngôi Hoàng đế. Đây là giai đoạn Mãn Châu Quốc được gọi là Đại Mãn Châu Đế quốc. Niên hiệu này kết thúc vào cuối năm 1945, khi ông đọc chiếu thoái vị tại Đại Lật Tử sau khi Nhật Bản đầu hàng. 

## Ý nghĩa
Niên hiệu này mang ý nghĩa là "Khang ninh" (an lạc) và "Đức chính" (cai trị bằng đức). Đây là cách chọn chữ nhằm tạo dựng hình ảnh một vị minh quân trị vì một đế quốc ổn định. Cũng có thuyết cho rằng Chữ **Khang** là để chỉ vua Khang Hi, còn chữ **Đức** là để chỉ Thanh Đức Tông tức vua Quang Tự. Niên hiệu Khang Đức chính là dụng ý của Phổ Nghi nhằm khẳng định bản thân là vị hoàng đế kế thừa chính thống của triều đại nhà Thanh. Qua hai chữ này, Phổ Nghi muốn tuyên bố với thế giới và đặc biệt là với người dân Trung Quốc lúc đó rằng: Mãn Châu Quốc không phải là một quốc gia mới hoàn toàn, mà là sự tiếp nối của nhà Thanh đã bị sụp đổ năm 1912. Dù tên gọi mang đầy tham vọng về sự chính thống và tự tôn dân tộc, nhưng trên thực tế, mọi quyết định dưới niên hiệu Khang Đức đều phải thông qua quân đội Nhật Bản. 

## Sự kiện

*Ngày 1 tháng 3 năm Khang Đức nguyên niên: Phổ Nghi tổ chức đại lễ đăng quang tại thôn Hạnh Hoa, ngoại ô phía Nam thủ đô Tân Kinh. Đổi tên nước từ "Mãn Châu Quốc" thành "Đại Mãn Châu Đế quốc", chính thức cải nguyên sang niên hiệu **Khang Đức**.
*Ngày 22 tháng 5 năm Khang Đức thứ 2: Trương Cảnh Huệ thay thế Trịnh Hiếu Tư, trở thành Thủ tướng thứ hai của Mãn Châu Quốc.
*Ngày 6 tháng 4 năm Khang Đức thứ 2: Hoàng đế Phổ Nghi lần đầu tiên tới thăm Tokyo, Nhật Bản.
*Ngày 26 tháng 6 năm Khang Đức thứ 7: Hoàng đế Phổ Nghi thăm Nhật lần thứ hai, đích thân Thiên hoàng Shōwa ra đón tiếp. 
*Ngày 1 tháng 4 năm Khang Đức thứ 10: Thủ tướng Nhật Bản Tōjō Hideki tới thăm Mãn Châu Quốc.
*Ngày 10 tháng 8 năm Khang Đức thứ 12: Hồng quân Liên Xô bắt đầu mở cuộc tấn công vào Mãn Châu Quốc.
*Ngày 17 tháng 8 năm Khang Đức thứ 12: Phổ Nghi tuyên đọc chiếu thoái vị, Mãn Châu Quốc chính thức diệt vong.
*Ngày 20 tháng 8 năm Khang Đức thứ 12: Hồng quân Liên Xô đánh chiếm Tân Kinh, thủ đô của Mãn Châu Quốc.

## Niên đại

## Xem thêm
*Niên hiệu của các chính quyền khác tồn tại cùng thời kỳ
**Trung Hoa Dân Quốc (từ ngày 01/01/1912): Sử dụng Kỷ nguyên Dân Quốc.
**Shōwa (1926 – 1989): Niên hiệu của Thiên hoàng Shōwa tại Nhật Bản.
**Bảo Đại (1926 – 1945): Niên hiệu của Nguyễn Phúc Vĩnh Thụy thuộc triều Nguyễn, Việt Nam.

## Ghi chú
Đại Đồng (Mãn Châu Quốc)

**Đại Đồng** (; ; phiên âm: amba uhetun) là niên hiệu đầu tiên được Phổ Nghi sử dụng trong thời gian giữ chức Chấp chính tại Mãn Châu Quốc tính từ ngày 1 tháng 3 năm 1932 đến ngày 28 tháng 2 năm 1934. Niên hiệu này lấy ý tưởng từ khái niệm "thế giới đại đồng" trong Nho giáo, thể hiện tham vọng về một xã hội hòa bình, bình đẳng mà chính quyền lúc bấy giờ muốn rêu rao.

## Bối cảnh
Trong giai đoạn đầu (1932–1934), Nhật Bản chưa cho Phổ Nghi lên làm Hoàng đế ngay mà chỉ đặt ông vào vị trí Chấp chính tức là người đứng đầu nhà nước mà thôi. Vì vậy, niên hiệu Đại Đồng gắn liền với tước vị này. Sau thời kỳ Đại Đồng, khi Phổ Nghi chính thức lên ngôi Hoàng đế vào năm 1934, ông mới đổi niên hiệu sang Khang Đức (1934–1945).

## Sự kiện
*Ngày 1 tháng 3 năm Đại Đồng nguyên niên: Thành lập Mãn Châu Quốc, chính thức đổi niên hiệu sang **Đại Đồng**.
*Ngày 9 tháng 3 năm Đại Đồng nguyên niên: Phổ Nghi chính thức nhậm chức Chấp chính của Mãn Châu Quốc.
*Ngày 15 tháng 9 năm Đại Đồng nguyên niên: Nhật Bản chính thức công nhận Mãn Châu Quốc; hai bên ký kết *[[Nghị định thư Nhật – Mãn]]*.
*Ngày 1 tháng 3 năm Đại Đồng thứ 3: Phổ Nghi tổ chức đại lễ đăng quang tại thôn Hạnh Hoa, ngoại ô phía Nam thủ đô Tân Kinh. Đổi tên nước từ "Mãn Châu Quốc" thành "Đại Mãn Châu Đế quốc", đồng thời cải nguyên sang niên hiệu **[[Khang Đức (Mãn Châu Quốc)|Khang Đức]]**.

## Niên đại

## Xem thêm
*Niên hiệu của các chính quyền khác tồn tại cùng thời kỳ
**Trung Hoa Dân Quốc (từ ngày 01/01/1912): Sử dụng Kỷ nguyên Dân Quốc.
**Shōwa (1926 – 1989): Niên hiệu của Thiên hoàng Shōwa tại Nhật Bản.
**Bảo Đại (1926 – 1945): Niên hiệu của Nguyễn Phúc Vĩnh Thụy thuộc triều Nguyễn, Việt Nam.

## Ghi chú
Giấy phép một chiều

**Giấy phép đi đến Hồng Kông và Ma Cao**, tên gọi thông tục là **Giấy phép một chiều**, là một giấy thông hành do Cục Quản lý Di nhập cảnh Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa cấp. Tài liệu có kích thước bằng hộ chiếu này được cấp cho những người sở hữu là công dân Trung Quốc cư trú tại đại lục có người thân ở Hồng Kông hoặc Ma Cao, để đến các đặc khu hành chính này cư trú.

## Lịch sử
Chính quyền Hồng Kông thuộc Anh từng thực hiện Chính sách Chạm đất, theo đó cấp tư cách cư dân Hồng Kông hợp pháp cho tất cả cư dân đại lục đã đến Hồng Kông. Khi số lượng người nhập cư tăng lên, chính quyền Hồng Kông thuộc Anh đã quyết định thay đổi chính sách và kiểm soát nhập cư.

Năm 1982, để kiểm soát biên giới, chính quyền Hồng Kông thuộc Anh đã đạt được một thỏa thuận với chính phủ Trung Quốc, quy định rằng cư dân đại lục đến Hồng Kông để cư trú phải có giấy phép một chiều do chính phủ Trung Quốc cấp, với hạn ngạch 75 người mỗi ngày. Năm 1995, hạn ngạch giấy phép một chiều hàng ngày đã được tăng lên 150 người. Tính đến năm 2024, mức trần hạn ngạch này vẫn còn hiệu lực.

## Thống kê chọn lọc

Tính đến cuối năm 2016, khoảng 950.000 người di cư đại lục đã đến thông qua chương trình này, chiếm khoảng 12,8% tổng dân số Hồng Kông.

## Tranh luận
Mặc dù giấy phép được cấp riêng cho mục đích đoàn tụ gia đình, không phải để nhập cư thông thường, chương trình này vẫn gây tranh cãi. Hồng Kông hiện có hạn ngạch 150 người mỗi ngày và thời gian chờ đợi đối với vợ/chồng hiện là 4 năm. Nhà báo Trình Tường cáo buộc rằng chương trình này, với những người thụ hưởng hoàn toàn do chính phủ CHND Trung Hoa quyết định và nằm ngoài quy trình kiểm tra của Cục Di trú Hồng Kông, là một cơ chế xâm nhập nhằm tạo ra một khối cử tri trung thành tại Hồng Kông; những suất không được lấp đầy bởi cán bộ sẽ trở thành cơ chế trục lợi cho các quan chức. Lý Trụ Minh cho biết chính sách này là một phần trong chiến lược "Tây Tạng hóa" Hồng Kông lâu dài của Đảng Cộng sản Trung Quốc, nhằm gạt bỏ người dân Hồng Kông và các giá trị cốt lõi của họ theo thời gian.

## Xem thêm

* Giấy phép Xuất Nhập cảnh để đi lại giữa Hồng Kông và Ma Cao: Giấy phép cấp cho cư dân Trung Quốc đại lục thăm Hồng Kông và Ma Cao tạm thời.
*Giấy phép Hồi hương
*Giấy phép Nhập cảnh Đồng bào Đài Loan

## Tham khảo
Đại học Phenikaa

**Đại học Phenikaa** (tiếng Anh: Phenikaa University) là một đại học tư thục đào tạo đa ngành tại Hà Nội. Đây là đại học thuộc Tập đoàn Phenikaa và là đại học thứ 10 của Việt Nam.

## Lịch sử
Trường được thành lập ngày 10 tháng 10 năm 2007 theo Quyết định số 1368/QĐ-TTg do Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng ký với tên gọi Trường Đại học Thành Tây.

Năm 2017 trường được Tập đoàn Phenikaa của GS.TS Hồ Xuân Năng mua lại, đổi tên năm 2018.

Ngày 26 tháng 11 năm 2019, Công ty Cổ phần Tập đoàn Phượng Hoàng Xanh A&A (Tập đoàn Phenikaa) chính thức ra mắt Trường Đại học Phenikaa.

Ngày 15 tháng 4 năm 2025 theo Quyết định số 775/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, trường được chuyển đổi mô hình trở thành Đại học Phenikaa, đại học thứ 10 của Việt Nam và đại học tư thục đầu tiên của miền Bắc.

## Cơ cấu tổ chức
Chủ tịch hội đồng đại học, Tổng Giám đốc Đại học hiện nay là GS.TS Hồ Xuân Năng.

### Trường trực thuộc:

* Trường Kỹ thuật Phenikaa
* Trường Kinh tế Phenikaa
* Trường Y - Dược Phenikaa
* Trường Công nghệ thông tin Phenikaa
* Trường Ngoại ngữ – Khoa học Xã hội Phenikaa.

### Khối đào tạo

* Khoa công nghệ số liên ngành
* Khoa luật
* Khoa khoa học cơ bản

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trang web chính thức
Upeneus alama

***Upeneus alama*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Upeneus]]* trong họ Cá phèn. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2025. 

## Từ nguyên
Từ định danh *alama* được đặt theo tên của Ulysses Banga Alama (1959–2023), cố quản lý bộ sưu tập cá tại Cao đẳng Ngư nghiệp và Khoa học Đại dương, Đại học Philippines Visayas, nhằm tri ân những đóng góp của ông cho ngành ngư học.

## Phân bố
*U. alama* hiện được biết đến duy nhất tại đảo Luzon (Philippines), được thu thập ở độ sâu 22 m.

## Mô tả
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở *U. alama* là 12,5 cm (chiều dài chuẩn: *standard length*). Màu sắc khi còn sống của mẫu vật không được ghi chép lại.

*U. alama* là loài có râu dài trong số các loài cá phèn *Upeneus*.

Gai vây lưng: 8; Tia vây lưng: 9; Gai vây hậu môn: 1; Tia vây hậu môn: 7; Gai vây bụng: 1; Tia vây bụng: 5; Tia vây ngực: 16; Vảy đường bên: 33.

## Tham khảo
Tiếu Thái Cực

***Tiếu Thái Cực*** (笑太极), tựa tiếng Anh: ***Drunken Tai Chi***, là một bộ phim hành động võ thuật Hồng Kông năm 1984 do Viên Hòa Bình làm đạo diễn. Bộ phim đáng chú ý vì là tác phẩm đầu tay của tài tử Chân Tử Đan (*Donnie Yen*, người trước đó chỉ tham gia với vai trò một diễn viên đóng thế. Bộ phim thể hiện kỹ năng võ thuật của Chân cũng như khả năng b-boying của anh, bao gồm một cảnh Chân thực hiện điệu nhảy moonwalk.

## Tóm tắt nội dung
Nhân vật chính là một chàng công tử ham chơi, bất ngờ rơi vào hoàn cảnh bị truy sát bởi một sát thủ. May mắn thay, chàng được một  một người điều khiển rối và người vợ mập mạp của ông ta, đã cưu mang. Tình cờ, cặp vợ chồng này cũng là những cao thủ Thái cực quyền. Nhờ những chiêu thức mà vợ chồng này truyền thụ, chàng đã hạ sát được sát thủ, báo thù cho gia đình.

## Dàn diễn viên
Nguồn: 

* Chân Tử Đan
* Yuen Cheung Yan
* Yuen Shun-yi
* Mandy Chan
* Lydia Shum
* Don Wong Tao
* Yuen Hsin Yee

## Đón nhận
Nhà phê bình Simon Rigg của kungfukingdom.com viết rằng mặc dù bộ phim không bao giờ đạt được sự nổi tiếng như bộ phim Túy quyền 1978 trước đó, "tuy nhiên, nó vẫn là một tác phẩm võ thuật tuyệt vời theo đúng nghĩa của nó. Đó là sự kết hợp không theo lối mòn, với những trào lưu của Mỹ (trượt ván) và một sát thủ có khía cạnh rất con người cùng với rất nhiều trò hề và sự hài hước tục tĩu, nhưng không thể không bị cuốn hút bởi những màn trình diễn của Donnie và nhóm. Nó giữ một vị trí đặc biệt trong lịch sử điện ảnh Hồng Kông vì đã đưa Donnie Yen lên hàng đầu và là một trong những bộ phim cuối cùng có những màn vũ đạo phức tạp từng bước một." 

## Tham khảo


## Liên kết ngoài
*
Nguyễn Cửu Thống

**Nguyễn Cửu Thống** là võ quan của chúa Nguyễn tại Đàng Trong vào giai đoạn Tây Sơn nổi dậy ở miền Trung. Ông mang chức Chưởng cơ và được nêu trong danh sách chỉ huy tham gia một đợt xuất quân hướng về địa bàn Quảng Ngãi và Quảng Nam trong niên hiệu Duệ Tông. Nguyễn Cửu Thống kết hôn với hoàng nữ Ngọc Tuyên, con của Nguyễn Phúc Khoát, và chết trong biến động năm 1774.

## Bối cảnh
Các cuộc giao tranh từ đầu thập niên 1770 tại Nam Hà đặt quân vụ chúa Nguyễn vào thế đối phó đồng thời với lực lượng Tây Sơn và các biến động chính trị trong khu vực Thuận Hóa. Trong cấu trúc quân sự của Đàng Trong, chức chưởng cơ thường gắn với vai trò chỉ huy một bộ phận quân, tham gia điều động và tác chiến theo lệnh của triều đình chúa Nguyễn.

## Quân vụ
Trong ghi chép về giai đoạn Tây Sơn khởi loạn, danh sách lực lượng xuất quân gồm nhiều chỉ huy thuộc các cấp bậc khác nhau, trong đó có Chưởng cơ Nguyễn Cửu Thống, Nguyễn Cửu Sách, Cai cơ Phan Tiến, Cai đội Nguyễn Vệ và Tổng nhung Nguyễn Sùng. Đạo quân tiến đến địa đầu Quảng Ngãi và bị đánh úp; phần chỉ huy tiên phong trong đoạn chép đó chịu tổn thất nhân sự, dẫn tới việc cuộc tiến công không đạt mục tiêu kiểm soát địa bàn đang biến động.

## Hôn nhân với hoàng nữ Ngọc Tuyên
Hoàng nữ Ngọc Tuyên là con của Nguyễn Phúc Khoát, mẹ là Tả Cung tần Tống thị, và kết hôn với Nguyễn Cửu Thống khi ông đang mang chức tiết chế chưởng doanh. Năm 1774, Nguyễn Cửu Thống chết; sau đó Ngọc Tuyên ở lại xã Thủy Vân thuộc huyện Hương Thủy (nay thuộc Thừa Thiên Huế), cắt tóc đi tu và gắn với tên gọi “sư cô Vân Dương”.

Trong các bài viết báo chí về dòng họ Nguyễn Cửu và sự kiện “giả vương nhập cận”, hoàng nữ Ngọc Tuyên được nhắc bằng tên gọi “bà vãi Vân Dương” và được nêu là vợ của Nguyễn Cửu Thống.

## Tham khảo
Lê Văn Tuấn (chính khách)

**Lê Văn Tuấn** (18 tháng 12 năm 1917 – ?) là luật sư và chính khách người Việt Nam, cựu Tổng trưởng Bộ Thông tin Việt Nam Cộng hòa trong thời kỳ Quân quản (1963–1967).

## Tiểu sử
Lê Văn Tuấn sinh ngày 18 tháng 12 năm 1917 tại tỉnh Hà Đông, Bắc Kỳ, Liên bang Đông Dương.

Hồi trẻ ông học ngành luật và đỗ bằng Cử nhân Luật khoa. Ra trường ông hành nghề luật sư và làm thẩm phán từ năm 1949, sau đó đảm nhiệm chức Phó Biện lý Tòa Thượng thẩm Sài Gòn cho đến năm 1964.

Dưới thời kỳ Quân quản, Lê Văn Tuấn từng giữ chức Tổng trưởng Bộ Thông tin trong chính phủ Trần Văn Hương vào cuối năm 1964. Đầu năm 1965, Thủ tướng Hương cải tổ nội các, tướng Linh Quang Viên lên thay ông làm Tổng trưởng tiếp theo. 

Không rõ cuối đời ông ra sao và mất vào lúc nào.

## Tham khảo
Lê Văn Ngọ (chính khách)

**Lê Văn Ngọ** (1909 – ?) là kỹ sư và chính khách người Việt Nam, cựu Bộ trưởng Bộ Xã hội và Lao động Quốc gia Việt Nam.

## Tiểu sử
Lê Văn Ngọ sinh năm 1909 tại Nam Kỳ, Liên bang Đông Dương, từng theo học tại Việt Nam và Pháp. Trong thời gian ở Paris, ông từng có mối liên hệ với Đệ Tứ Quốc tế.

Năm 1938, ông được nhận vào làm tại nhà máy của hãng Renault. Cùng năm đó, ông trở về Việt Nam và làm việc cho nhiều doanh nghiệp công nghiệp khác nhau. Năm 1949, ông là thành viên ủy ban của Việt Nam Dân chúng Liên đoàn (Việt Đoàn).

Dưới thời Quốc gia Việt Nam, ông giữ chức Bộ trưởng Bộ Xã hội và Lao động trong nội các Nguyễn Phan Long vào năm 1950.

Không rõ cuối đời ông ra sao và mất vào lúc nào.

## Đời tư
Lê Văn Ngọ lấy vợ là người Pháp. Ông có người con rể là bác sĩ Trần Lữ Y.  

## Tham khảo
Đội tuyển bóng chày quốc gia Thái Lan

**Đội tuyển bóng chày quốc gia Thái Lan** là đội tuyển bóng chày quốc gia của Thái Lan. Đội tuyển đã tham gia nhiều giải đấu quốc tế, bao gồm Đại hội Thể thao Đông Nam Á, Đại hội Thể thao châu Á và vòng loại Giải vô địch bóng chày thế giới (WBC). Đội tuyển nằm sự sự quản lý bởi Hiệp hội Bóng chày Thái Lan (BBAT).

Năm 2007, đội tuyển bóng chày Thái Lan đã giành chiến thắng tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á và đã giành vị trí thứ ba tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á năm 2011.  Đội tuyển quốc gia Thái Lan đã tham dự vòng loại World Baseball Classic 2013 vào mùa thu năm 2012.

Johnny Damon là cầu thủ duy nhất thi đấu tại Major League Baseball (MLB) từng chơi cho đội tuyển Thái Lan, tại vòng loại World Baseball Classic 2013. 

Tính đến tháng 7 năm 2025, đội tuyển nam Thái Lan được Liên đoàn Bóng chày và Bóng mềm Thế giới xếp hạng thứ 31. Trong môn bóng chày nữ, Thái Lan xếp hạng thứ 17. 

## Thành tích thi đấu

### World Baseball Classic

### Đại hội thể thao châu Á

### Đại hội thể thao Đông Nam Á

### Cúp bóng chày châu Á

### Cúp bóng chày Đông Á

## Danh sách hiện tại

## Tham khảo
Thẻ cư trú cho cư dân Hồng Kông, Ma Cao và Đài Loan

**Giấy phép cư trú cho cư dân Hồng Kông, Ma Cao và Đài Loan** là một giấy tờ tùy thân tại Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Nó được cấp cho các công dân Trung Quốc có quyền cư trú vĩnh viễn tại Hồng Kông, Ma Cao và Đài Loan. Về mặt pháp lý, công dân Trung Quốc có quyền cư trú vĩnh viễn tại ba khu vực này có thể cư trú vô thời hạn tại Trung Quốc đại lục vì bất kỳ mục đích nào mà không bị hạn chế. Họ có thể nộp đơn xin thẻ này để thuận tiện cho việc sinh sống tại Trung Quốc đại lục, miễn là họ đã sống ở đại lục hơn sáu tháng và đáp ứng một trong các điều kiện sau: có việc làm hợp pháp và ổn định, có nơi cư trú hợp pháp và ổn định, hoặc đang theo học liên tục.

Việc nộp đơn xin thẻ này lần đầu tiên được mở vào ngày 1 tháng 9 năm 2018.

## Bối cảnh
Cho đến trước khi giấy phép cư trú được giới thiệu, cư dân của những nơi này chỉ có thể sử dụng giấy phép đi lại đại lục của họ làm giấy tờ tùy thân tại Trung Quốc đại lục. Do giấy phép đi lại đại lục có định dạng khác với thẻ căn cước cư dân dành cho cư dân Trung Quốc đại lục, điều này đã gây ra rắc rối trong các tình huống mà chỉ có thẻ căn cước cư dân mới có thể sử dụng được. Giấy phép cư trú được thiết kế tương tự như thẻ căn cước cư dân để giúp người sở hữu được hưởng các dịch vụ công cơ bản và sự tiện lợi tương tự như cư dân Trung Quốc đại lục.

## Nội dung
Giấy phép cư trú có mã số định danh công dân theo cùng định dạng với thẻ căn cước cư dân. Đây là lần đầu tiên chính phủ Trung Quốc cấp một mã số cho cư dân của những khu vực này. Mã địa chỉ của Hồng Kông, Ma Cao và Đài Loan cho mã số định danh lần lượt là 810000, 820000 và 830000. Nội dung trên giấy phép hầu hết giống với nội dung trên thẻ căn cước cư dân; sự khác biệt là có số lần cấp và số giấy phép đi lại đại lục ở mặt trước, và không có mục dân tộc ở mặt sau.

## Tham khảo