USS Odax (SS-484)

**USS ''Odax'' (SS-484)** là một  được Hải quân Hoa Kỳ chế tạo vào giai đoạn cuối Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nó là chiếc tàu chiến duy nhất của Hải quân Hoa Kỳ được đặt cái tên này, theo tên một loài trong họ Odacidae thuộc một bộ cá vây tia. Nhập biên chế năm 1945, nó hoàn tất quá trễ để có thể phục vụ trong Thế Chiến II, nhưng đã phục vụ trong giai đoạn Chiến tranh Lạnh và lần lượt được hiện đại hóa trong khuôn khổ các dự án GUPPY I vào năm 1947 và GUPPY II vào năm 1951. Nó xuất biên chế vào năm 1972, rồi được chuyển cho Brazil và tiếp tục hoạt động cùng Hải quân Brazil như là chiếc ***Rio de Jainero'' (S-13)''' cho đến khi ngừng hoạt động năm [[1978]] và bị tháo dỡ vào năm [[1981]].

== Thiết kế và chế tạo ==
=== Thiết kế ===

Lớp tàu ngầm ''Tench'' là sự cải tiến tiếp theo của các lớp [[tàu ngầm hạm đội]]  và , vốn đã chứng minh thành công trong hoạt động chống [[Đế quốc Nhật Bản|Nhật Bản]] tại [[Mặt trận Thái Bình Dương trong Thế chiến thứ hai|Mặt trận Thái Bình Dương]]. Lớp tàu này, tích lũy những kinh nghiệm trong giai đoạn đầu của cuộc xung đột, là lớp tàu ngầm cuối cùng được Hải quân Hoa Kỳ chế tạo trong chiến tranh.

Những chiếc lớp ''Tench'' có chiều dài , mạn tàu rộng  và [[mớn nước]] tối đa , có [[trọng lượng choán nước]]  khi nổi và  khi lặn. Chúng trang bị bốn [[động cơ diesel]] [[Fairbanks-Morse]] 38D8-⅛ 10-xy lanh chuyển động đối xứng, dẫn động [[máy phát điện]] để cung cấp điện năng cho hai [[động cơ điện]], đạt được công suất  cho phép di chuyển với tốc độ tối đa  khi nổi. Khi hoạt động ngầm dưới nước, chúng được cung cấp điện từ hai dàn [[ắc-quy]]  126-cell để vận hành hai [[động cơ điện]] [[Elliott company|Elliott]] lõi kép tốc độ chậm, có công suất  và đạt tốc độ tối đa . Tầm xa hoạt động là  khi đi trên mặt nước ở tốc độ  và có thể hoạt động kéo dài đến 75 ngày; tuy nhiên khả năng hoạt động ngầm bị giới hạn bởi dung lượng điện ắc-quy, sẽ cạn trong 48 giờ khi di chuyển với tốc độ . Chiếc tàu ngầm mang theo tiếp liệu đủ cho mười sĩ quan và 71 thủy thủ trong 75 ngày.

Lớp ''Tench'' được trang bị mười [[ống phóng ngư lôi]] , gồm sáu ống trước mũi và bốn ống phía đuôi tàu, và mang theo tổng cộng 28 quả [[ngư lôi]]. Vũ khí trên boong tàu gồm một [[hải pháo 5 inch/25 caliber]], một khẩu pháo phòng không [[pháo tự động Bofors 40 mm L/60|Bofors 40 mm]] nòng đơn và một khẩu đội [[Oerlikon 20 mm]] nòng đôi, kèm theo hai [[súng máy]] [[Browning M2|.50 caliber]].

=== Chế tạo ===
''Odax'' được đặt lườn tại [[Xưởng hải quân Portsmouth]] ở [[Kittery, Maine| Kittery]], [[Maine]] vào ngày [[4 tháng 12]], [[1944]]. Nó được hạ thủy vào ngày [[10 tháng 4]], [[1945]], được đỡ đầu bởi bà Luise Fogarty, phu nhân [[Hạ viện Hoa Kỳ|Dân biểu]] [[John E. Fogarty]] của tiểu bang [[Rhode Island]], và được cho nhập biên chế cùng Hải quân Hoa Kỳ vào ngày [[14 tháng 5]], [[1945]] dưới quyền chỉ huy của Hạm trưởng, [[Trung tá Hải quân]] F. D. Walker, Jr. 

== Lịch sử hoạt động ==
=== USS ''Odax'' ===
==== 1940 - 1950 ====
Sau khi hoàn tất việc chạy thử máy ngoài khơi [[Portsmouth, New Hampshire|Portsmouth]], [[New Hampshire]], ''Odax'' lên đường vào ngày [[19 tháng 9]], [[1945]] để đi sang [[vịnh Guantánamo, Cuba]], nơi nó phục vụ cùng Đội Huấn luyện Hạm đội. Nó khởi hành vào ngày [[30 tháng 10]] để đi sang [[Key West, Florida|Key West]], [[Florida]], nơi nó phục vụ cùng Trường Sonar Hạm đội và hoạt động huấn luyện. Đến [[tháng 9]], [[1946]], trong khuôn khổ khảo sát của Văn phòng Tàu chiến về tàu ngầm tốc độ cao, ''Odax'' được chọn để cải biến trong khuôn khổ dự án [[Chương trình Công suất đẩy dưới nước lớn hơn|GUPPY I]], và đã quay trở lại Xưởng hải quân Portsmouth để được nâng cấp. Công việc hoàn tất vào [[tháng 8]], [[1947]], và ''Odax'' trở thành tàu ngầm GUPPY đầu tiên đi vào hoạt động. Nó quay trở lại Key West để tiến hành các hoạt động thử nghiệm phát triển.

==== 1950 - 1960 ====
Vào [[tháng 8]], [[1951]], một lần nữa ''Odax'' đi đến Xưởng hải quân Portsmouth để tiếp tục được nâng cấp lên tiêu chuẩn [[Chương trình Công suất đẩy dưới nước lớn hơn|GUPPY II]]. Việc hiện đại hóa bao gồm bổ sung [[ống hơi (tàu ngầm)|ống hơi]] để nâng cao khả năng đi ngầm dưới nước. Chiếc tàu ngầm đã lần đầu tiên sử dụng ống hơi trong thực hành chiến thuật vào mùa Xuân năm [[1952]]. 

Từ năm [[1952]] đến năm [[1955]], ''Odax'' phục vụ cùng Lực lượng Phát triển Tác chiến và Trường Sonar Hải quân tại Key West, cũng như cùng Đội Huấn luyện Hạm đội tại căn cứ vịnh Guantánamo, Cuba. Trong năm [[1956]], nó nâng cấp trang bị theo thiết kế mới tại [[Xưởng hải quân Charleston]], rồi lên đường đi sang vùng biển [[Bắc Đại Tây Dương]] vào [[tháng 12]] để hoạt động cùng hạm đội Anh. Sang năm [[1957]], chiếc tàu ngầm tiếp tục hoạt động cùng Lực lượng Phát triển Tác chiến, và tham gia huấn luyện chiến thuật tàu ngầm cho học viên sĩ quan. 

Vào [[tháng 9]], [[1958]], ''Odax'' được phái sang hoạt động cùng [[Đệ Lục hạm đội Hoa Kỳ|Đệ Lục hạm đội]] tại khu vực [[Địa Trung Hải]]. Trong chuyến đi này nó băng qua [[kênh đào Suez]] để tham gia cuộc tập trận của [[Khối CENTO]] trong [[biển Ả Rập]]. Sau khi quay trở về Hoa Kỳ, nó chuyển cảng nhà đến [[Charleston, South Carolina]] trong [[tháng 2]], [[1959]], và trong năm [[1960]] đã hoạt động tuần tra tại Bắc Đại Tây Dương. 

==== 1960 - 1972 ====
Vào [[tháng 8]], [[1960]], ''Odax'' khởi hành từ Charleston cho một chuyến đi sang [[Nam Mỹ]], và đã thực hành cùng nhiều đơn vị hải quân các nước Nam Mỹ trong khuôn khổ cuộc tập trận UNITAS. Nó quay trở về vào [[tháng 12]] để tiếp tục các hoạt động thường lệ tại chỗ. Từ năm [[1961]] đến năm [[1964]], nó tiến hành huấn luyện từ căn cứ Charleston, xen kẻ với những đợt đại tu và hiện đại hóa. Đến [[tháng 8]], [[1964]], chiếc tàu ngầm lại được phái sang Nam Mỹ, đi vòng qua bán đảo lục địa này để tham gia các cuộc tập trận phối hợp với hải quân các nước Nam Mỹ trước khi quay trở về vào [[tháng 12]]. Từ năm [[1965]] đến năm [[1967]], nó hoạt động tại chỗ từ căn cứ Charleston.

Vào [[tháng 5]], [[1967]], ''Odax'' được phái sang hoạt động tại vùng biển [[Bắc Âu]]. Sau khi quay trở về Charleston nó tiếp tục hoạt động thường lệ tại chỗ. Trong [[tháng 10]] và [[tháng 11]], nó phục vụ cùng Đội Huấn luyện Hạm đội tại căn cứ vịnh Guantánamo, Cuba trong tám tuần lễ. Đến [[tháng 2]], [[1968]], con tàu đi vào Xưởng hải hải quân Charleston để được đại tu, và sau khi hoàn tất vào [[tháng 9]], nó tiếp tục hoạt động tại khu vực Charleston. Vào [[tháng 1]], [[1969]], nó tham gia các cuộc tập trận của hạm đội tại vùng [[biển Caribe]], rồi sang [[tháng 3]] lại được phái sang vùng biển Địa Trung Hải để tham gia các hoạt động của Khối NATO. Đến [[tháng 8]], nó trở lại hoạt động tại chỗ trong khu vực Charleston.

''Odax'' đã xuất phát từ Charleston trong [[tháng 5]], [[1970]] để tham gia một cuộc tập trận trong Khối NATO, kéo dài trong năm tháng. Đang khi nó hoạt động trong [[biển Na Uy]], cảng nhà của con tàu được chuyển đến [[Key West, Florida]]. Sang năm [[1971]], nó tham gia thử nghiệm đánh giá hệ thống [[sonar]] mới SQS-26; cùng trong năm này chiếc tàu ngầm tham gia lễ hội [[Mardi Gras]] tại [[New Orleans]], cũng như lặn để biểu diễn trước công chúng trong [[sông Mississippi]]. Nó đi đến căn cứ vịnh Guantánamo, Cuba vào [[tháng 8]], [[1971]] để phục vụ thực hành huấn luyện cho các đơn vị Hoa Kỳ và khối NATO. Đến [[tháng 2]], [[1972]], một lần nữa con tàu lặn biểu diễn trong sông Mississippi ở trung tâm New Orleans trong dịp lễ hội Mardi Gras. Sau đó trong [[tháng 3]] và [[tháng 4]], nó hỗ trợ cho hoạt động huấn luyện của các đơn vị NATO tại vùng biển Đông Đại Tây Dương.

=== ''Rio de Janeiro'' (S-13) ===
''Odax'' được cho xuất biên chế đồng thời rút tên khỏi danh sách Đăng bạ Hải quân Hoa Kỳ vào ngày [[8 tháng 7]], [[1972]]. Con tàu được chuyển giao cho [[Brazil]] cùng ngày hôm đó, và tiếp tục hoạt động cùng [[Hải quân Brazil]] như là chiếc ***Rio de Janeiro* (S-13)*'. Chiếc tàu ngầm xuất biên chế năm 1978 và bị bán để tháo dỡ năm 1981.

## Tham khảo
### Chú thích

### Thư mục
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
## Liên kết ngoài
*  NavSource Online: Submarine Photo Archive - SS-484