open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mười tám nước

**Mười tám nước** (十八国), còn được gọi là **Thập bát quốc**, được dùng để đề cập đến mười tám quốc gia phong kiến tạo ra bởi Hạng Vũ ở Trung Quốc vào năm 206 TCN sau sự sụp đổ của triều Tần. Chi tiết về các quốc gia này như sau:

Mười tám nước này tồn tại trong một thời gian ngắn ngủi: Điền Vinh của nước Tề chinh phục Giao Đông và Tế Bắc, thống nhất lại nước Tề cũ. Trong khi đó Hạng Vũ giết Sở Nghĩa Đế và vua Hàn Thành của nước Hàn. Tiếp đó Lưu Bang của nước Hán chinh phục lãnh thổ của Tam Tần, từ đó bắt đầu chiến tranh Hán-Sở. Sau nhiều trận chiến và thay đổi liên minh, Hán đã đánh bại Sở và chinh phục tất cả các vương quốc khác, với Lưu Bang lên làm Hoàng đế đầu tiên của nhà Hán vào năm 202 TCN.

## Ghi chú
Ung, Tắc và Địch được gọi chung là Tam Tần do các nước này nằm trên đất cũ của nước Tần, hay còn gọi là Quan Trung.

Giao Đông, Tề và Tế Bắc được gọi chung là Tam Tề do các nước này nằm trên đất cũ của nước Tề.

## Tham khảo
Aulactinia

**Bông sùa** (Danh pháp khoa học: *Aulactinia*) là một chi hải quỳ trong họ Actiniidae.
## Các loài
Chi này gồm các loài:
* *[[Aulactinia capitata]]* AG., MS. 1849 in Verrill, 1864
* *[[Aulactinia incubans]]* Dunn, Chia & Levine, 1980
* *[[Aulactinia marplatensis]]* (Zamponi, 1977)
* *[[Aulactinia stella]]* (Verrill, 1864)
* *[[Aulactinia sulcata]]* (Clubb, 1902)
* *[[Aulactinia veratra]]* (Drayton in Dana, 1846)
* *[[Aulactinia verrucosa]]* (Pennant, 1777)
## Tham khảo

* http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=100697 accessed ngày 8 tháng 6 năm 2011
Thời gian Unix

**Thời gian Unix hiện tại** ()
**Thời gian Unix** (tiếng Anh: **Unix time**, **Epoch time** hay **[[POSIX]] time**) là hệ thống mô tả một điểm trong thời gian. Thời gian Unix được định nghĩa bằng số giây kể từ 00:00:00 theo giờ Phối hợp Quốc tế (UTC) ngày 1 tháng 1 năm 1970, trừ đi giây nhuận. Mỗi ngày được xử lý như thể nó chứa chính xác 86400 giây, vì vậy số giây nhuận sẽ không được tính. Nó được sử dụng rộng rãi trong các hệ điều hành Unix-like cũng như nhiều định dạng tệp, hệ điều hành khác. Tuy nhiên, thời gian Unix không phải là một biểu diễn chính xác của UTC, chẳng hạn giây nhuận trong UTC có giá trị bằng với giây liền trước đó theo biểu diễn của thời gian Unix. Thời gian Unix có thể được kiểm tra trên hầu hết các hệ thống Unix bằng cách gõ lệnh `date +%s`.

Trên các hệ thống biểu diễn thời gian Unix bởi một số nguyên có dấu 32 bit, biểu diễn sẽ kết thúc sau khi hoàn thành 2147483647 (231 - 1) giây kể từ 00:00:00 ngày 1 tháng 1 năm 1970, tương ứng với 3:14:08 ngày 19 tháng 1 năm 2038 UTC, mặc dù chính xác bao nhiêu giây kể từ bây giờ thì không thể biết vì không tính trước được các giây nhuận. Điều này được gọi là sự cố năm 2038.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Unix Programmer's Manual, first edition 
* personal account of the POSIX decisions by Landon Curt Noll
* Programming with Unix Timestamps 
* Unix Time in C Cheat Sheet
* Time scales
*Công cụ chuyển đổi Unix Time
Đảo Weh

**Đào Weh** hay **Pulau Weh**, **Pulo Weh** là một hòn đảo núi lửa ngoài khơi bờ biển phía tây bắc Sumatra, Indonesia. Ban đầu, đảo này nối với đất liền của Sumatra, nhưng sau vụ phun trào cuối cùng của núi lửa trong thế Canh Tân thì nó bị tách khỏi. Sabang là thành phố lớn nhất trên đảo này.

Đào này nằm trên biển Andaman, khoảng 15&nbsp;km ngoài khơi mũi phía tây bắc của Sumatra. Hòn đảo có diện tích , nơi cao nhất là đỉnh của miệng núi lửa cao .

Đảo được biết với hệ sinh thái đa dạng. Chính phủ Indonesia đã tuyên bố  đất liền và biển xung quanh đảo là để bảo vệ động vật hoang dã vì đây là nơi có nhiều loài quý hiếm trên đất hoang dã các rạn san hô đang bùng nổ với lượng lớn và đa dạng của đời sống biển Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.
## Chú thích

## Liên kết ngoài
* Official site 
*  Marine Life of Pulau Weh
*  Pulau Weh  A Traveler's Guide to Pulau Weh
* Monster divers Diving centre in Pulau Weh
* Pulau Weh Diving Pulau Weh Diving
* Pulau Weh Travel Guide  Pulau Weh Travel Guide
Vườn quốc tế Thung lũng Hạ Oder

**Vườn quốc tế Thung lũng Hạ Oder** () là một khu vực bảo tồn thiên nhiên chung của Đức-Ba Lan. Nó bao gồm bờ Tây của sông Oder trong huyện Uckermark thuộc bang Đức Brandenburg cũng như bờ Đông rất dốc thuộc hạt Gryfiński và hạt Policki trong tỉnh Tây Pomeran (Zachodniopomorskie) của Ba Lan.

Khu vực chính ở Đức là *Nationalpark Unteres Odertal* (Vườn quốc gia Thung lũng Hạ Oder). Có một trung tâm thông tin tại Criewen. Phần chính ở Ba Lan là *Park Krajobrazowy Dolina Dolnej Odry* (Vườn phong cảnh Thung lũng Hạ Oder).

Diện tích của vườn quốc tế là  (ở Đức , Ba Lan ); cùng với khu bảo tồn thiên nhiên sát bên ở Đức và Ba Lan diện tích tổng cộng là . Theo quyết định của hội đồng bảo vệ môi trường Đức-Ba Lan năm 1992, bộ trưởng về môi trường thiên nhiên Đức, Ba Lan, và Brandenburg cũng như tỉnh Szczecin đã lập ra Vườn quốc tế Unter Odertal.

Bờ phía Tây phẳng thấp của sông Oder có nhiều đê, để mà điều chỉnh mực nước và ngăn ngừa nạn lụt thường được mở vào mù đông và mùa xuân. Nước chảy tự do vào những vùng bãi bồi cho tới tháng 4 khi những con đê được đóng lại và nước được dẫn đi.

## Động vật
Có một vùng bảo về đặc biệt cho chim.
Những đồng bằng ở đó là môi trường sống của những loài chim thí dụ như hạc đen, Chích nước, crex crex.
Cũng có những thú vật như rái cá thường và Hải ly châu Âu.

## Thực vật
Có những cây như loại sồi Quercus pubescens thường có ở khí hậu bán địa trung hải (submediterranean).

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Verein der Freunde des Deutsch-Polnischen Europa-Nationalparks Unteres Odertal e.V.  , English version , Polish version
Cái nôi của nhân loại

**Cái nôi của loài người** hay **Cái nôi của nhân loại** là một biệt danh của một khu vực cổ sinh vật học nằm cách  về phía tây bắc của Johannesburg, thuộc tỉnh Gauteng, Nam Phi. Nó được tuyên bố là một Di sản thế giới của UNESCO từ năm 1999, Địa điểm với diện tích 47.000 ha có chứa một quần thể các hang động đá vôi. Tên đăng ký của nó trong danh sách Di sản thế giới là *Các địa điểm hóa thạch người ở Nam Phi*.

Các hang động Sterkfontein là một địa điểm đáng chú ý, nơi có các hóa thạch 2,3 triệu năm tuổi của loài *[[Australopithecus africanus]]* (có biệt danh là "Bà Ples") được tìm thấy vào năm 1947 bởi Robert Broom và John T. Robinson. Một trong những hiện vật nổi tiếng ở đây là hộp sọ *Australopithecus africanus* chưa thành niên được phát hiện vào năm 1924 được gọi là "Em bé Taung", bởi Raymond Dart, tại Taung ở Tây Bắc của Nam Phi, nơi công tác khai quật vẫn tiếp tục.

Gần đó là một địa điểm khảo cổ nhưng không nằm trong danh sách Di sản thế giới là hang động Rising Star, nơi có chứa buồng hóa thạch Dinaledi, nơi đã phát hiện ra mười năm bộ xương của một loài trong Tông Người đã tuyệt chủng tạm đặt là *[[Homo naledi]]*.

Chỉ riêng tại Sterkfontein đã phát hiện ra hơn một phần ba hóa thạch vượn nhân hình đầu tiên từng được tìm thấy trước năm 2010. Dinaledi chứa hơn 1.500 mẫu hóa thạch của loài *[[Homo naledi]]*, là phát hiện lớn nhất về một loài vượn nhân hình duy nhất từng được tìm thấy ở Châu Phi.

## Tên nguyên
Cái tên này phản ánh thực tế rằng, đây là nơi đã phát hiện ra một lượng lớn các hóa thạch lâu đời nhất của Tông Người từng được tìm thấy, một số có niên đại khoảng 3,5 triệu năm trước.

## Tài liệu tham khảo

## Liên kết ngoài

*BBC, "Richest human fossil site found in South Africa", ngày 28 tháng 11 năm 2013
*National Geographic, Rising Star Expedition 
*Sterkfontein and Maropeng visitor attractions website
*Maropeng – The Cradle of Humankind Official Website
*UNESCO – Fossil Hominid Sites of Sterkfontein, Swartkrans, Kromdraai, and Environs
*Cradle of Humankind Map
*Palaeo Tours – Scientist-led tours to the "Cradle"
*Human Timeline (Interactive) – Smithsonian, National Museum of Natural History (August 2016).
Vương triều nhục dục

***Vương triều nhục dục*** (; Tiếng Anh: *Empire of Lust*, Hán-Việt: *Thuần tuý Thời đại*) là một phim cổ trang Hàn Quốc 2015 với sự tham gia của Shin Ha-kyun, Jang Hyuk, Kang Han-na và Kang Ha-neul.

## Cốt truyện
Kim Min-jae (Shin Ha-kyun), là một vị tướng tài giỏi, nổi bật với việc bảo vệ biên giới của triều đại Joseon mới thành lập gần đây. Ông theo dõi sát sao Yi Bang-won (Jang Hyuk), con trai thứ năm của Vua Taejo (Son Byong-ho), người mà ông tin rằng có tham vọng chiếm lấy ngai vàng. Jin (Kang Ha-neul) là con trai của Kim Min-jae và là con rể của Hoàng đế. Do là con rể của Vua, anh không thể tham gia chính trị và chỉ đi tìm thú vui. Yi Bang-won có công trong việc giúp cha mình lật đổ triều đại Goryeo và thành lập Joseon, nhưng đã qua đời khi Taejo chọn người kế vị. Trong khi đó, Kim Min-jae lần đầu tiên phải lòng một thiếu nữ tên là Ka-hee (Kang Han-na), người mà ông lấy làm vợ lẽ, không nhận ra rằng cô ấy muốn thực hiện một mối quan hệ chống lại mình.

## Phân vai
*Shin Ha-kyun vai Kim Min-jae
*Jang Hyuk vai Hoàng tử Yi Bang-won
*Kang Han-na vai Ka-hee
*Kang Ha-neul vai Jin
*Son Byung-ho vai Vua Taejo
*Lee Jae-yong vai Jeong Do-jeon
*Choi Moo-sung vai Jo Young-kyu
*Kang Kyung-heon vai Phu nhân từ nhà Jeong
*Kim Da-ye vai Công chúa Gyeongsun
*Kim Gu-taek vai Ha Ryun
*Gi Ju-bong vai Jo Jun
*Kim Seung-gi vai Yi Je
*Lee So-yoon vai Sun-bun
*Hwang Geum-hee vai Mae-hyang
*Sa-hee vai Phu nhân từ nhà Min
*Lee So-yoon vai Soon-boon
*Moon Young-dong vai Nam-eun
*Yang Young-jo vai Shim Hyo-saeng
*Kim Wang-geun vai Nội quan Sang-seon
*Jo Hee-bong vai chủ của Hwajeon (khách mời)

## Chú thích

## Liên kết ngoài
* 
* 
*
*
*
Australopithecus sediba

**Australopithecus sediba** là một loài vượn người phương nam của thời kỳ đầu Pleistocen, xác định dựa trên các phần còn lại hóa thạch có niên đại khoảng 2 triệu năm trước đây. Loài này được biết đến từ sáu bộ xương được phát hiện ở địa điểm hóa thạch Malapa tại di sản thế giới Cái nôi của loài người ở Nam Phi, một mẫu là một nam thanh thiếu niên (MH1 cũng được gọi là "Karabo", mẫu gốc), một mẫu là một phụ nữ trưởng thành (MH2, mẫu ghép), một người đàn, và ba trẻ sơ sinh. Các hóa thạch được tìm thấy cùng nhau ở dưới cùng của các hang động Malapa, nơi họ dường như rơi xuống và chết, và đã được xác định niên đại giữa 1,977 và 1,980 triệu năm trước. 
Hơn 220 mảnh vỡ từ các loài đã được thu hồi kể từ ngày đó. Các bộ xương một phần được mô tả ban đầu trong hai bài báo trên tạp chí Science của Mỹ và Nam Phi bởi nhà cổ nhân chủng học Lee R. Berger của Đại học Witwatersrand, Johannesburg và đồng nghiệp là một loài mới được phát hiện của tổ tiên loài người đầu gọi là Australopithecus sediba ("sediba" có nghĩa là "mùa xuân tự nhiên" hay "giếng" trong các ngôn ngữ Sotho). 
Australopithecus sediba có thể đã sống ở thảo nguyên nhưng đã ăn trái cây và các loại thực phẩm khác từ rừng, hành vi tương tự như tinh tinh ngày nay ở hoang mạc. Các điều kiện trong đó các cá nhân đã được chôn cất và hóa thạch là điều bất thường, cho phép khai thác các thực kết thạch khỏi các mảng bám răng.

## Chú thích
Bò Ba Lan

**Bò Ba Lan** hay **bò Ba Lan đỏ** là một giống bò đã được hình thành vào cuối thế kỷ thứ 19 sau khi bò đỏ từ Đan Mạch, Đức và Thụy Điển đã được sử dụng để cải thiện các chủng bò địa phương khác nhau của những con bò Ba Lan. Con cái nặng từ 400–500&nbsp;kg (882-1102 pound) trên mức trung bình, trong khi những con đực nặng 500–550&nbsp;kg (1102-1213 pound) trên trung bình. Thịt bò Ba Lan có chất lượng cao và đồng nhất, có quy trình kiểm soát về chất lượng, thú y và vệ sinh cao, bảo quản được phẩm chất của thịt.
## Chú thích
Utica, New York

**Utica** (phát âm / juːtɨkə /) là một thành phố trong thung lũng Mohawk và quận lỵ của quận Oneida, New York, Hoa Kỳ. Đây là thành phố đông dân thứ mười ở tiểu bang New York, dân số là 62.235 theo điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2010. Thànb phố nằm bên sông Mohawk ở chân của dãy núi Adirondack, Utica có cự khoảng 90 dặm (145&nbsp;km) về phía tây bắc của Albany và 45 dặm (72&nbsp;km) về phía đông của Syracuse.
Dù Utica và thành phố láng giềng Rome có khu vực đô thị riêng, cả hai thành phố cũng được đại diện và chịu ảnh hưởng của các đặc tính thương mại, giáo dục và văn hóa của khu vực thủ phủ và khu vực đô thị Syracuse.

Trước đây là một khu định cư bờ sông của bộ tộc người Mohawk của liên minh Iroquois, Utica trở thành nơi định cư của người da trắng từ New England trong cuộc cách mạng Mỹ. Trong thế kỷ 19, những người nhập cư tăng cường vị trí của nó như là một thành phố dừng chân giữa Albany và Syracuse trên các kênh đào Erie và Chenango và tuyến đường sắt trung tâm New York. Trong các thế kỷ 19 và 20, cơ sở hạ tầng của thành phố góp phần vào sự thành công của nó như là một trung tâm sản xuất và xác định vai trò của nó như là một trung tâm toàn cầu của ngành công nghiệp dệt may. Tham nhũng chính trị thế kỷ 20 Utica và tổ chức tội phạm đã cho nó biệt danh "Sin City" (thành phố tội ác), và sau đó, "thành phố bị Chúa lãng quên".

Cũng giống như các thành phố Rust Belt (vành đai rỉ sắt) khác, Utica có một cuộc suy thoái kinh tế bắt đầu từ giữa thế kỷ 20. Sự suy thoái bao gồm suy giảm công nghiệp do toàn cầu và đóng cửa các nhà máy dệt, giảm sút dân số do di dời các công ăn việc làm và các doanh nghiệp ngoại ô và đến Syracuse, và nghèo đói liên quan đến căng thẳng kinh tế xã hội và cơ sở thuế giảm. Với chi phí sinh hoạt thấp, thành phố đã trở thành một nơi thu hút người tị nạn từ các quốc gia bị chiến tranh tàn phá trên toàn thế giới (khuyến khích tăng trưởng cho các trường cao đẳng và các trường đại học, các tổ chức văn hóa và nền kinh tế).
Theo điều tra dân số năm 2010, đô thị Khu vực thống kê Utica-Rome (MSA) có 299.397 người trong quận Oneida và Herkimer; các quận trong thung lũng Mohawk có một dân số kết hợp 622.133 người. Trong năm 2014, dân số của Utica ước đạt 61.332 người.

## Chú thích
Útica

**Útica** là một khu tự quản thuộc tỉnh Cundinamarca, Colombia. Thủ phủ của khu tự quản Utica đóng tại Utica Khu tự quản Utica có diện tích ki lô mét vuông. Đến thời điểm ngày 28 tháng 5 năm 2005, khu tự quản Utica có dân số 4469 người.
Útica có cự ly 127&nbsp;km từ Bogotá. Útica nằm ở độ cao 506 mét so với mực nước biển và có nhiệt độ trung bình hàng ngày của 26&nbsp;°C.

Útica phát triển từ một làng chài nhỏ, với sông Negro và Quebradanegra chảy qua nó. Ngôi làng này là dễ bị ngập lụt, gây ra bởi mưa lớn tiếp tục lên Andes gây sông vỡ bờ. Đã có trận lũ lụt nghiêm trọng nhất cuốn trôi cây cầu làng và cuốn các xác chết ra khỏi nghĩa trang.
## Tham khảo
Định lý Anne

**Định lý Anne**, đặt theo tên nhà toán học Pháp Pierre-Leon Anne (1806–1850), là một định lý trong lĩnh vực hình học Euclid, nói về một tính chất diện tích bằng nhau trong một tứ giác lồi. Định lý có nội dung như sau:

*Cho tứ giác <math>ABCD</math> và một điểm L trên mặt phẳng khi đó tổng diện tích của hai tam giác <math>LAB, LCD</math> bằng tổng diện tích hai tam giác <math>LBC, LDA</math> khi và chỉ khi <math>L</math> nằm trên [[đường thẳng Newton]]*

## Tham khảo

*Claudi Alsina, Roger B. Nelsen: *Charming Proofs: A Journey Into Elegant Mathematics*. MAA, 2010, ISBN 9780883853481, pp.&nbsp;116–117 ()
*Ross Honsberger: *More Mathematical Morsels*. Cambridge University Press, 1991, ISBN 0883853140, pp.&nbsp;174–175 )

## Liên kết ngoài
*''Newton's and Léon Anne's Theorems'' at cut-the-knot.org
*Andrew Jobbings: ''The Converse of Leon Anne's Theorem'' 
*
Nói ríu

**Nói ríu** là cách nói rút ngắn của một từ hay một từ ngữ nhiều âm tiết bằng cách gạt bỏ một số âm vị.

Trong phân tích ngữ học, không nên lầm nói ríu với viết tắt. Nói ríu có thể gạt bỏ âm đầu, âm giữa hoặc âm cuối.

Tiếng Việt vì là tiếng đơn âm nên hiện tượng nói ríu không phổ thông như các ngôn ngữ đa âm. Tuy nhiên nói ríu cũng có mặt.

## Chú thích
Eo biển Wetar

**Eo biển Wetar** () chia tách phần phía đông của đảo Timor với đảo Wetar. Eo biển này nằm giữa Indonesia về phía Bắc và Đông Timor về phía nam. Phía tây là Atauro và xa hơn là eo biển Ombai, phía đông là phần phía nam của biển Banda  cực nam của quần đảo Maluku. Nơi hẹp nhất của eo biển rộng 36&nbsp;km.

## Chú thích

## Tham khảo
* http://geo-boundaries.blogspot.com/2005/06/exercising-maritime-boundaries-in.html
Đảo Atauro

**Đảo Atauro** (**Ilha de Atauro**, **Ata'uro**) là một hòn đảo nhỏ nằm cách Dili, Đông Timor khoảng 25&nbsp;km về phía bắc. Đảo dài khoảng 25&nbsp;km, rộng 9&nbsp;km, với diện tích 140&nbsp;km², là nơi sinh sống của khoảng 9.274 người (2015). Hòn đảo gần nhất là đảo Liran của Indonesia, cách 12&nbsp;km về phía đông bắc. Núi Manucoco là nơi cao nhất của đảo với độ cao khoảng 995 mét so với mực nước biển.

Hòn đảo được tách thành 5 khu, mỗi khu xung quanh 1 ngôi làng: Biqueli và Beloi ở phía bắc; Macadade (trước đây là Anartutu) ở phía tây nam; Maquili và Vila Maumeta ở phía đông nam.

## Chú thích

## Liên kết ngoài
*Australian editorial on Atauro's poverty 
*Community Run Eco Tourism on Atauro Island
*Atauro dolls project
Đảo Liran

**Đảo Liran** () (phát âm: *lee-rawn*) là một hòn đảo nhỏ ngoài nằm ngoài khơi bờ biển phía tây nam của đảo Wetar, Indonesia. Đảo Liran có diện tích 23.91&nbsp;km², nằm cách đảo Atauro khoảng 12&nbsp;km về phía tây nam, xung quanh được bao bọc bởi các rạn san hô.

Dân số nơi đây khá ít, họ nói tiếng Wetarese, sống chủ yếu ở ngôi làng nhỏ *Ustutun* trên bờ biển phía đông của hòn đảo. Ngoài ra, nơi đây còn có một ngọn hải đăng.
## Chú thích

## Liên kết ngoài
*Satellite photo of Liran, off the coast of Wetar
Plectorhinchus caeruleonothus

**Plectorhinchus caeruleonothus** hay còn gọi là **kẻ vô lại xanh** (Blue Bastard) là một loài cá trong họ Haemulidae, chúng thuộc nhóm Cá môi dày “sweetlips” với phần môi dày giống môi của con người. Tên tiếng Anh của loài cá Blue Bastard được đặt dựa theo tên gốc do người dân địa phương gọi từ xưa. Caeruleo nghĩa là blue và nothus nghĩa là bastard.

## Đặc điểm
Chúng có thể dài đến 1m khi trưởng thành và có 12 cái ngạnh khác biệt ở phần lưng, thời kỳ còn non, cá Blue Bastard sẽ có màu vàng, đen cùng những sọc viền sáng màu, khi trưởng thành, những màu sắc cũ bị nhạt dần, cuối cùng chuyển hẳn thành màu xanh bạc. 
## Tấn công
Chúng một loài cá còn được gọi là thủy quái kỳ dị bởi quá trình trưởng thành cũng nhưng phương thức tấn công kẻ thù của nó cực kỳ đặc biệt. Khi nhìn thấy kẻ thù ở đằng xa, con cá Blue Bastard sẽ lao tới với tốc độ nhanh nhất và dùng đôi môi dày hôn thật mạnh đối thủ.

Quái chiêu tấn công bằng môi, cưỡng hôn đối thủ của cá Blue Bastard được đánh giá là một trong những phương thức tấn công quái dị nhất trong thế giới động vật. Cũng vì quái chiêu cưỡng hôn đặc biệt này mà cá Blue Bastard thường bị hiểu nhầm là loài cá đa tình khi bị bắt gặp hôn môi thắm thiết những con cá khác. 
## Tình trạng
Cá đã được công nhận là một loài cá riêng biệt sau khi các nhà khoa học thu được kết quả DNA khác nhau từ cá Blue Bastard và loài cá giống nó, cá Blue Bastard được tìm thấy sinh sống nhiều ở phía Bắc Australia. Chúng thường phải cạnh tranh sinh tồn với cá sấu và cá mập trong môi trường đá ngầm. Mặc dù đặc biệt nhưng loài cá này chưa bị rơi vào tình trạng nguy cấp do đánh bắt nhiều bởi người dân không ưa vị thịt của nó.
## Chú thích

## Tham khảo
* 
* Johnson, J.W. & Worthington Wilmer, J. (2015): Plectorhinchus caeruleonothus, a new species of sweetlips (Perciformes: Haemulidae) from northern Australia and the resurrection of P. unicolor (Macleay, 1883), species previously confused with P. schotaf (Forsskål, 1775). Zootaxa, 3985 (4): 491–522.
Giải bóng đá trong nhà vô địch quốc gia Việt Nam

**Giải bóng đá trong nhà vô địch quốc gia Việt Nam** (hay còn gọi là **Giải Futsal Vô địch Quốc gia - Cúp HDBank** vì lý do tài trợ) là giải bóng đá futsal do Liên đoàn bóng đá Việt Nam tổ chức hàng năm, được tổ chức lần đầu tiên năm 2007. Câu lạc bộ Dilmah Hà Nội trở thành đội đầu tiên đoạt ngôi vô địch quốc gia Futsal sau khi giành chiến thắng 6-1 trước Báo Công an Thành phố Phường 15, Quận 11 trong trận chung kết Giải bóng đá trong nhà vô địch quốc gia 2007.

Kể từ mùa giải 2015, Giải bóng đá trong nhà vô địch quốc gia Việt Nam sẽ bắt đầu thi đấu theo thể thức League. Mục đích là nhằm đảm bảo cho các đội có thêm cơ hội được thi đấu nhiều hơn cũng như đưa futsal Việt Nam từng bước hòa nhập vào sự phát triển chung của futsal châu lục và thế giới. Mùa giải 2020 có 11 đội bóng tham dự giải.

Từ mùa giải 2023 trở đi, các câu lạc bộ sẽ thi đấu theo thể thức sân nhà - sân khách, đồng thời được đăng ký một cầu thủ ngoại và một cầu thủ Việt kiều chưa có quốc tịch Việt Nam (suất cầu thủ này không ảnh hưởng đến suất ngoại binh của các câu lạc bộ).

## Các đội bóng hiện tại (mùa giải [[Giải bóng đá trong nhà vô địch quốc gia 2025|2025]])
# Hà Nội
# Luxury Hạ Long
# Sahako
# Sài Gòn Titans
# Tân Hiệp Hưng
# Thái Sơn Bắc
# Thái Sơn Nam – Thành phố Hồ Chí Minh
# Trẻ Thành phố Hồ Chí Minh

## Các đội đoạt huy chương

## Bảng tổng sắp huy chương

## Truyền hình

## Tham khảo

## Xem thêm
*Giải bóng đá vô địch quốc gia
*Giải vô địch bóng đá nữ Việt Nam

## Liên kết ngoài
*Trang chủ Liên đoàn bóng đá Việt Nam
Giải bóng đá trong nhà vô địch quốc gia 2014

**Giải futsal Quốc gia 2014** là giải bóng đá futsal do Liên đoàn bóng đá Việt Nam tổ chức lần thứ tám. Thời gian thi đấu giải Futsal toàn quốc năm 2014 từ ngày 02/03 đến 15/03/2014. Địa điểm thi đấu: Nhà thi đấu Thái Sơn Nam Quận 8 Thành phố Hồ Chí Minh và nhà thi đấu Phú Thọ Thành phố Hồ Chí Minh.

## Phương thức thi đấu
Các đội bóng sẽ chia thành 2 bảng A, B thi đấu vòng tròn 1 lượt ở mỗi bảng tính điểm, xếp hạng. Hai đội xếp Nhất và Nhì mỗi bảng sẽ giành quyền vào chơi lượt trận bán kết của giải. Tại lượt trận bán kết, hai đội thua bán kết xếp đồng hạng 3, hai đội thắng bán kết sẽ đá trận chung kết tranh chức vô địch.

## Cách tính điểm, xếp hạng
*Chín đội thi đấu vòng tròn một lượt, tính điểm xếp hạng.
*Cách tính điểm xếp hạng:
**Đội thắng: 3 điểm
**Đội hoà: 1 điểm
**Đội thua: 0 điểm
**Tính tổng số điểm của các đội đạt được để xếp thứ hạng.
*Nếu có từ hai đội trở lên bằng điểm nhau, trước hết tính kết quả của các trận đấu giữa các đội đó với nhau theo thứ tự:
**Tổng số điểm.
**Hiệu số của tổng số bàn thắng trừ tổng số bàn thua.
Đội nào có chỉ số cao hơn sẽ xếp trên.
*Nếu các chỉ số trên bằng nhau, thì tiếp tục xét các chỉ số của toàn bộ các trận đấu trong giải theo thứ tự:
**Hiệu số của tổng số bàn thắng trừ tổng số bàn thua.
**Tổng số bàn thắng.
Đội nào có chỉ số cao hơn sẽ xếp trên, nếu vẫn bằng nhau sẽ tổ chức bốc thăm.

## Giải thưởng
Cơ cấu giải thưởng:
*Đội vô địch: Cúp, HCV, bảng danh vị và giải thưởng 30 triệu đồng
*Đội thứ Nhì: HCB, bảng danh vị và giải thưởng 20 triệu đồng
*Đồng hạng Ba: HCĐ, bảng danh vị và giải thưởng 15 triệu đồng
*Đội đoạt giải phong cách: Bảng danh vị, giải thưởng: 10 triệu đồng
*Cầu thủ xuất sắc nhất: Bảng danh vị, giải thưởng 3 triệu đồng
*Cầu thủ ghi nhiều bàn thắng nhất: Bảng danh vị, giải thưởng 5 triệu đồng
*Thủ môn xuất sắc nhất: Bảng danh vị, giải thưởng 3 triệu đồng.
*Tổ trọng tài làm nhiệm vụ trận Chung kết: 3 triệu đồng.

## Vòng Bảng

## Bảng xếp hạng
;Bảng A:

;Bảng B:

## Vòng bán kết

## Trận chung kết

## Tổng kết mùa giải
*Vô địch: Thái Sơn Nam – Huy chương vàng và 30 triệu đồng 
*Hạng Nhì: Sanatech Khánh Hòa – Huy chương bạc và 20 triệu đồng 
*Hạng Ba: Thái Sơn Bắc, Sanna Khánh Hòa – Huy chương đồng và 15 triệu đồng 
*Giải phong cách: Sanna Khánh Hòa
*Cầu thủ xuất sắc nhất giải: Nguyễn Bảo Quân (số 10- Thái Sơn Nam)
*Vua phá lưới: Phan Khắc Chí (số 10- Sanna Khánh Hòa) ghi được 9 bàn.
*Thủ môn xuất sắc: Nguyễn Văn Huy (số 1- Thái Sơn Bắc).
## Tham khảo

## Xem thêm
*Giải bóng đá vô địch quốc gia 2014
*Giải vô địch bóng đá nữ Việt Nam 2014

## Liên kết ngoài
*Trang chủ Liên đoàn bóng đá Việt Nam
Giải bóng đá trong nhà vô địch quốc gia 2007

**Giải futsal Quốc gia 2007** là giải bóng đá futsal do Liên đoàn bóng đá Việt Nam (VFF) tổ chức lần đầu tiên.

Ngày 14 tháng 1 năm 2007, VFF đã tổ chức giải vô địch Futsal toàn quốc năm 2007 với sự tham dự của 12 Câu lạc bộ Fulsal đại diện 3 miền Bắc, Trung, Nam. Giải được tổ chức tại Nhà thi đấu Nguyễn Tri Phương, thành phố Đà Nẵng từ ngày 14 tháng 1 đến 21 tháng 1 năm 2007.

Các đội bao gồm: Câu lạc bộ Thanh Niên Đà Nẵng, Dilmah Hà Nội, Công ty Cấp thoát nước Bình Dương, Duhal Tiền Giang, Thái Sơn Nam, Thanh Niên Cần Thơ, S&C Hà Nội, Công an TP Phường 15 Q11, Bình Thuận, Cà Mau, Argibank Quảng Nam và Vĩnh Phúc.

Đội Dilmah Hà Nội là câu lạc bộ futsal vô địch đầu tiên sau khi đánh bại câu lạc bộ Báo Công an Phường 15 Quận 11 (Thành phố Hồ Chí Minh) với tỷ số 6-1 trong trận chung kết.

## Phương thức thi đấu
12 đội bóng chia làm hai bảng, mỗi bảng có 6 đội. Các đội thi đấu vòng tròn một lượt chọn ra hai đội nhất nhì ở mỗi bảng vào bán kết. Tổng giá trị giải thưởng 117 triệu đồng. Giải diễn ra từ ngày 12/1 đến 21/1/2007 tại nhà thi đấu Nguyễn Tri Phương, Đà Nẵng.

## Cách tính điểm, xếp hạng
*Đội thắng: 3 điểm, Đội hoà: 1 điểm và Đội thua: 0 điểm;
Tính tổng số điểm của các Đội đạt được để xếp thứ hạng.
*Nếu có từ hai Đội trở lên bằng điểm nhau, thứ hạng các Đội sẽ được xác định như sau: trước hết sẽ tính kết quả của các trận đấu giữa các Đội đó với nhau theo thứ tự: 
**Tổng số điểm.
**Thành tích đối đầu.
**Hiệu số của tổng số bàn thắng trừ tổng số bàn thua.
**Tổng số bàn thắng.
Đội nào có chỉ số cao hơn sẽ xếp trên.

Nếu các chỉ số vẫn bằng nhau, Ban tổ chức sẽ tổ chức bốc thăm để xác định thứ hạng của các Đội (trong trường hợp chỉ có hai đội có các chỉ số trên bằng nhau và còn thi đấu trên sân thì sẽ tiếp tục thi đá luân lưu 6m để xác định đội xếp trên).

## Vòng bảng

### Bảng xếp hạng

## Vòng bán kết

## Trận chung kết

## Tổng kết mùa giải
*Vô địch: Dilmah Hà Nội – Huy chương vàng và 80 triệu đồng 
*Hạng Nhì: Báo Công an Phường 15 Quận 11 – Huy chương bạc và 50 triệu đồng 
*Hạng Ba: Dulhal Tiền Giang và Cà Mau – Huy chương đồng và 30 triệu đồng 
*Cầu thủ xuất sắc nhất giải: Cai Văn Hòa (3- Báo CA P15Q11).
*Vua phá lưới: Phạm Thế Tâm (7- Duhal Tiền Giang) với 16 bàn.
*Thủ môn xuất sắc: Trần Trung Kiên (1- Dilmah Hà Nội).

## Tham khảo

## Xem thêm
*Giải bóng đá vô địch quốc gia 2007
*Giải vô địch bóng đá nữ Việt Nam 2007

## Liên kết ngoài
*Trang chủ Liên đoàn bóng đá Việt Nam
Safranin

**Safranin** (tên khác **Safranin O** hay **đỏ cơ bản 2**) là một loại thuốc nhuộm sinh học được dùng trong Mô học và Tế bào học. Safranin được dùng như một thuốc nhuộm màu tương phản trong một vài phương thức nhuộm, làm cho tất cả nhân tế bào trở thành màu đỏ. Đây là màu nhuộm tương phản phổ biến trong cả phương pháp Nhuộm Gram và nhuộm bào tử. Nó cũng có thể được sử dụng để phát hiện sụn, mucin và các hạt dưỡng bào.

Safranin điển hình có cấu trúc hóa học được biểu diễn ở hình bên phải (đôi khi được gọi là **dimethyl safranin**). Cũng có hợp chất khác là **trimethyl safranin**, hợp chất có nhóm methyl ở vị trí *ortho* của vòng phía dưới. Cả hai hợp chất có những biểu hiện giống nhau quan trọng trong các ứng dụng nhuộm màu sinh học, và hầu hết các nhà sản xuất không phân biệt hai chất khác nhau. Safranin trong thương mại thường chứa hỗn hợp cả hai loại. 

Safranin cũng được dùng như một chất chỉ thị oxy hóa - khử trong hóa phân tích.

## Các safranine
**Safranines** là các hợp chất của 2,8-dimethyl-3,7-diamino-phenazine đối xứng. Chúng được tổng hợp khi thực hiện phản ứng oxy hóa kết nối một phân tử *para*-diamine với hai phân tử primary amine; nhờ sự kết hợp của các hợp chất *para*-aminoazo với các primary amine, và nhờ hoạt động của các *para*-nitrosodialkylaniline với các base bậc hai như diphenylmetaphenylenediamine. Chúng là các chất rắn dạng tinh thể có đặc tính phát ánh kim loại xanh lục; chúng dễ tan trong nước và thuốc nhuộm xanh hoặc tím. Chúng là các base mạnh và tạo các muối monacid bền. Dung dịch alcohol của chúng có huỳnh quang màu vàng-đỏ. Phenosafranine không bền lắm ở trạng thái tự do;chloride của nó tạo thành các mảng xanh lục. Nó có thể dễ dàng được diazo hóa, và muối diazonium khi đun sôi với alcohol sẽ cho ra aposafranine hoặc benzene induline, C18H12N3. F. Kehrmann đã cho thấy rằng aposafranine có thể được diazo hóa khi có mặt acid sulfuric đậm đặc và lạnh, và muối diazonium khi đun sôi với alcohol sẽ sinh ra các muối phenylphenazonium. Aposafranone, C18H12N2O, được tạo thành khi đun nóng aposafranine bằng axit clohydric đậm đặc. Ba hợp chất này có thể được biểu diễn dưới dạng các ortho- hoặc para-quinon. Safranine trong thương mại là một *ortho*-tolusafranine. Phẩm nhuộm aniline đầu tiên được chế xuất trên quy mô sản xuất là mauveine, có được khi Sir William Henry Perkin đun nóng aniline thô với kali bichromate và axit sulfuric. Mauveine được chuyển hóa thành *parasafranine* (1,8-dimethyl Safranine) bởi Perkin vào năm 1878 nhờ sự thiếu hụt oxy hóa/khử của nhóm 7-N-*para*-tolyl. Một loại safranin phổ biến khác là phenosafranine (C.I. 50200, 3,7-diamino-5-phenylphenazinium chloride) được sử dụng rộng rãi làm thuốc nhuộm mô, chất nhạy quang học và đầu điện cực oxy hóa-khử. 

## Tham khảo

* Bài viết có sử dụng các tư liệu từ một bài xuất bản hiện nay đã được công khai: Chisholm, Hugh, ed. (1911). "". *Encyclopædia Britannica* (11th ed.).Cambridge University Press.&nbsp;
Núi Hunter (Alaska)

Núi Hunter, hoặc Begguya, là một ngọn núi ở vườn quốc gia Denali ở Alaska. Núi có cự ly khoảng tám dặm (mười ba km) về phía nam của Denali, đỉnh cao nhất ở Bắc Mỹ. "Begguya" có nghĩa là con (của Denali) trong ngôn ngữ Dena'ina. Núi Hunter là đỉnh cao thứ ba trong dãy núi Alaska.

Núi Hunter có một cấu trúc phức tạp: chóp núi có cao nguyên sông băng lớn, thấp, góc thấp, kết nối đỉnh phía Bắc (chính) và đỉnh Nam (13.965 feet / 4257 m). 
## Chú thích

## Liên kết ngoài

* Mount Hunter in the Peakware Mountain Encyclopedia 
* Mount Hunter on bivouac.com
* PhotoMountains: High resolution aerial pictures of Mount Hunter climbing routes
Toronto City Hall

**Toronto City Hall** (còn gọi là **New City Hall**) là tòa thị chính của thành phố Toronto, Canada. Tòa nhà có tính biểu tượng cho thành phố và được thiết kế bởi kiến trúc sư Phần Lan Viljo Revell và kỹ sư người Mỹ gốc Đức Hannskarl Bandel xây dựng. Khai trương vào năm 1965, City Hall sẽ được quy về phong cách hiện đại, thay thế các chức năng của Old City Hall cũ (ở kế bên, xây dựng từ năm 1899, nay là tòa án). City Hall nằm trên Quảng trường Nathan Phillips, ở phía bắc của đường Queen Street giữa Osgoode Hall và các đường Bay Street.


Nathan Phillips square - Toronto - CN.jpg|Quảng trường Nathan Phillips. Chính giữa ảnh là Tòa thị chính mới (*Toronto City Hall*), bên phải ảnh là tòa thị chính cũ 
Torontos Old City Hall 2009.jpg|Tòa thị chính cũ (*Old City Hall*)


## Chú thích
Thân Bao Tư

**Thân Bao Tư**  () là một quan lại nước Sở, có công lớn nhất trong cuộc trung hưng Sở sau khi nước này bị người Ngô tàn phá.
## Tiểu sử
Thân Bao Tư nguyên là hảo hữu của Ngũ Viên, đã từng giúp Ngũ Viên trốn thoát trong lúc bị Sở Bình Vương và Phí Vô Cực truy sát. Ông vốn tính tình thẳng thắn, trung dũng nên bị Phí Vô Cực ghen ghét mà bị giáng chức thất sủng.

Năm 506 TCN, nhân vua hai nước Đường, Sái có hiềm khích với Nang Ngõa, Ngũ Viên và Tôn Vũ xin Hạp Lư hợp quân với hai nước đánh Sở. Quân Ngô nhanh chóng tràn vào Dĩnh đô. Sở Chiêu vương phải bỏ chạy đến đất Viên. Sau đó, nghe tin Ngũ Viên đào mộ Sở Bình Vương để trả thù, ông cố can nhưng vẫn không thể xóa đi mối hận thù với Sở Bình Vương của Ngũ Viên. Trong lúc hai người tranh cãi, ông khảng khái nói: "*Anh vì đạo hiếu mà nuôi chí diệt Sở, nhưng tôi cũng vì đạo trung mà nuôi chí hưng Sở vậy*".

Thân Bao Tư sang nước Tần cầu cứu. Tần Ai công sai quân giúp nước Sở. Cộng thêm lúc đó, em của Hạp Lư là Phu Khái trốn về tự lập làm vua. Hạp Lư buộc phải lui quân, nước Sở được khôi phục.

## Xem thêm
* Ngũ Viên
## Tham khảo
Chiến tranh Hy Lạp-Ba Tư

**Chiến tranh Hy Lạp-Ba Tư** (cũng thường được gọi là **chiến tranh Ba Tư**) là một loạt các cuộc xung đột giữa Đế chế Achaemenes của Ba Tư (Iran ngày nay) và thành bang Hy Lạp bắt đầu từ năm 499 TCN và kéo dài cho đến 449 TCN. Sự đụng độ giữa thế giới chính trị ngang bướng của người Hy Lạp và đế quốc to lớn của người Ba Tư đã bắt đầu khi Cyrus Đại đế chinh phục vùng người Hy Lạp sinh sống Ionia trong 547 TCN. Đấu tranh để loại trừ các thành phố có tư tưởng độc lập của Ionia, người Ba Tư chỉ định các bạo chúa cai trị mỗi đơn vị trong số đó. Điều này sẽ chứng minh là nguồn gốc của nhiều rắc rối cho cả những người Hy Lạp và người Ba Tư.

Trong năm 499 TCN, bạo chúa của Miletus, Aristagoras, bắt tay vào một cuộc chinh phục đảo Naxos, với sự hỗ trợ của Ba Tư; tuy nhiên, đoàn thám hiểm đã hứng chịu thất bại và, bị đánh phủ đầu, Aristagoras xúi giục tất cả các tiểu Á Hy Lạp tiến hành các cuộc nổi loạn chống lại người Ba Tư.
Đây là sự khởi đầu của cuộc nổi dậy Ionia, kéo dài đến 493 TCN, dần dần lôi kéo các vùng Tiểu Á vào cuộc xung đột. Aristagoras bảo đảm hỗ trợ quân sự từ Athens và Eretria, và trong năm 498 TCN các lực lượng này đã giúp chiếm giữ và thiêu trụi khu vực thủ phủ Ba Tư Sardis.

Vua Ba Tư Darius Đại đế tuyên bố sẽ trả thù Athens và Eretria về hành động này. Các cuộc nổi dậy tiếp tục, hai bên lâm vào cảnh bế tắc trong suốt 497-495 TCN. Trong 494 TCN, người Ba Tư tập hợp lại, và tấn công vào trung tâm của các cuộc nổi dậy ở Miletus. Trong trận Lade, các Ionia phải chịu một thất bại quyết định, và cuộc nổi loạn sụp đổ, với những thành viên cuối cùng bị đè bẹp ra một năm sau.

## Chú thích
Vườn quốc gia Beit Guvrin

**Vườn quốc gia Beit Guvrin-Maresha** là một vườn quốc gia ở miền trung Israel, nằm cách Kiryat Gat khoảng 13&nbsp;km. Vườn quốc gia bao gồm các di tích của Maresha, một trong những thành phố quan trọng của Judah trong suốt khoảng thời gian của Đền thờ Thứ nhất, và Beit Guvrin, một thị trấn quan trọng trong thời đại La Mã, khi nó được biết đến với tên gọi là Eleutheropolis.

Hiện vật khảo cổ khai quật tại địa điểm bao gồm một nghĩa trang lớn của người Do Thái, một giảng đường La Mã-Byzantine, một nhà thờ Byzantine, nhà tắm công cộng, khảm và các hang động chôn cất. 
## Lịch sử

Các ghi chép sớm viết về Maresha là một thành phố cổ xưa của Bộ tộc Judah. Kinh thánh Hebrew đề cập đến khía cạnh khác trong việc vua Rehoboam của Judah củng cố nó để chống lại cuộc tấn công của người Ai Cập. Sau sự sụp đổ của Vương quốc Judah, thành phố Maresha đã trở thành một phần của vương quốc Edom. Vào cuối thời kỳ Ba Tư, những người Sidonian đã định cư tại Maresha và thành phố được đề cập đến trong khoảng thời gian Zeno của Caunus. Khi diễn ra Cuộc khởi nghĩa Maccabee, Maresha là một cơ sở cho các cuộc tấn công chống lại Judea. Sau thời kỳ Vương quốc Hasmoneus, John Hyrcanus bị bắt và Maresha đã bị phá hủy trong năm 112 TCN. Vùng Idumea vẫn nằm dưới sự kiểm soát của Hasmoneus. Năm 40 TCN, người Parthia tàn phá hoàn toàn Maresha, và sau đó nó không bao giờ được xây dựng lại nữa.

Beit Guvrin rực rỡ hơn Maresha khi là thị trấn chính của khu vực. Bị chinh phục bởi Vespasianus trong chiến tranh Do Thái (68 SCN) và một lần nữa sau những cuộc nổi dậy của Bar Kochba (132-135 SCN), nó đã được tái thành lập như là một thuộc địa của La Mã và trong năm 200, nó đã nhận được danh hiệu của một thành phố của người La Mã (*[[Ius Italicum]]*), dưới cái tên mới là *Eleutheropolis*, "thành phố tự do". Tài liệu trong thời gian Byzantine đề cập đến việc thành phố có cả người Kitô giáo và Do Thái sinh sống.
## Khảo cổ
Maresha lần đầu tiên được khai quật vào năm 1898-1900 bởi Bliss và Macalister, người phát hiện ra bức tường bao quanh với tháp canh thời Kỳ Hellenistic. Nhiều máy ép ô liu cổ của thành phố, cấu trúc Columbarium và bể chứa nước vẫn có thể được nhìn thấy.

Cả hai Maresha và Beit Guvrin đã được khai quật vào năm 1989 và 1992 bởi nhà khảo cổ học người Israel Amos Kloner. Một giảng đường được xây dựng bởi các đơn vị quân đội La Mã đóng quân ở đó, một nhà tắm La Mã lớn, và một pháo đài từ thời Crusader lồng ghép trong các bức tường của giảng đường và nhà tắm La Mã, cũng như một nhà thờ thời kỳ này.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*http://www.jewishmag.com/35mag/betguvrin/betguvrin.htm
*http://www.parks.org.il/ParksENG/company_card.php3?CNumber=509499 
*http://whc.unesco.org/en/tentativelists/1484/
* http://www.jewishagency.org/JewishAgency/English/Jewish+Education/Compelling+Content/Eye+on+Israel/Places+in+Israel/Bet+Guvrin+National+Park.htm 
*http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Archaeology/govrin.html 
*http://www.gemsinisrael.com/e_article000012102.htm 
*Video và phân tích về những âm thanh độc đáo trong các hang động hình chuông
* Shuli Levinboim, Re-reconstruction of the Bird Mosaic, Antiquities Site  - Conservation Department
Tam Tần

**Tam Tần** () được dùng để đề cập đến ba trong số Mười tám nước hình thành từ các bộ phận của đế quốc Tần sau sự sụp đổ của nhà Tần vào năm 206 TCN. Ba vương quốc này nằm tại Quan Trung (ngày nay là trung tâm Thiểm Tây), khu vực trung tâm của đế chế Tần.

Ban đầu, theo lời hứa của Sở Nghĩa Đế, Quan Trung thuộc về Lưu Bang vì ông là người đầu tiên chiếm được Quan Trung và kết thúc Triều đại nhà Tần. Tuy nhiên, Hạng Vũ bỏ qua lời hứa này và đưa Lưu Bang đến một thái ấp khác là nước Hán tại Tứ Xuyên ngày nay. Thay vào đó, Quan Trung lại được cấp cho ba tướng cũ của Tần, những người đã đầu hàng Hạng Vũ sau trận Cự Lộc. Ba vương quốc này do đó được gọi chung là Tam Tần vì chúng nằm trên vùng đất trung tâm của nước Tần cũ.

Tam Tần là:
*Ung (雍), cai trị bởi Chương Hàm, nằm ở trung tâm Thiểm Tây và phía đông Cam Túc ngày nay.
*Tắc (塞), cai trị bởi Tư Mã Hân, nằm ở phía đông bắc Cam Túc.
*Địch (翟), cai trị bởi Đổng Ế, nằm ở phía bắc Cam Túc.

Vào mùa thu năm 206 TCN, tướng của Lưu Bang là Hàn Tín đã thực hiện một cuộc tấn công bất ngờ vào nước Đại và đánh bại Chương Hàm. Tiếp theo đó, Tư Mã Hân và Đổng Ế cũng đầu hàng Hàn Tín. Vào 205 TCN, Tam Tần đã trở thành một phần của nước Hán (sau này trở thành nhà Hán).

## Tham khảo
Lee Rogers Berger

**Lee Rogers Berger** (sinh 22 tháng 12 năm 1965) là một nhà cổ nhân loại học, nhà nhân chủng học và nhà nhân chủng học được biết tới vì phát hiện *[[Australopithecus sediba]]*, ttrong một cuộc khai quật tại hang Rising Star, công trình nghiên cứu của ông về kết câu cơ thể *[[Australopithecus africanus]]* và Thuyết con mồi chim Taung và tìm thấy di chỉ của tông Người Homo naledi.

## Tham khảo
Họ Cá gai

**Họ Cá gai** (Danh pháp khoa học: **Gasterosteidae**) là một họ cá theo truyền thống xếp trong bộ Cá gai (Gasterosteiformes), nhưng các kết quả nghiên cứu phát sinh chủng loài cho thấy nó thuộc về bộ Perciformes.

## Đặc điểm
Chúng là những loài cá nước ngọt nhỏi có gai nhọn ở lưng và có sự không tương xứng rõ rệt giữa kích thước não của cá đực và cái. Cá đực giữ vai trò trụ cột, xây dựng tổ, lãnh trách nhiệm tán tỉnh và chăm sóc cho những quả trứng nên có kích thước não nhiều hơn, trong khi những con cái chỉ phải chọn một người bạn đời và đẻ trứng nên không cần phải có nhiều não.

## Chú thích
* Những bộ não động vật "quái thai" nhất thế giới 
* Orr, James W. & Pietsch, T.W. (1998). Paxton, J.R. & Eschmeyer, W.N., ed. Encyclopedia of Fishes. San Diego: Academic Press. pp.&nbsp;171–172. ISBN 0-12-547665-5.

## Tham khảo
* 
*
Người Negrito

**Người Negrito** là những nhóm dân tộc sinh sống ở các vùng biệt lập ở Đông Nam Á. Quần thể hiện tại của họ bao gồm các dân tộc Andaman ở quần đảo Andaman, Semang ở Malaysia, Mani ở Thái Lan, và Aeta, Agta, Ati cùng chừng 30 dân tộc khác ở Philippines.

Dựa trên những điểm tương đồng về thể chất, Negritos từng được coi là một nhóm dân cư duy nhất gồm những người có quan hệ họ hàng gần. Tuy nhiên, các nghiên cứu di truyền cho thấy chúng nằm dọc theo một khe giữa các nhóm liên quan đến Đông Á và các nhóm liên quan đến Papuan, cho thấy rằng chúng bao gồm một số nhóm riêng biệt. Phần lớn họ đã bị thay thế hoặc hấp thụ vào các dân tộc Austronesian hoặc tạo thành các nhóm thiểu số ở các vùng cách biệt về địa lý.

Trong lịch sử, họ tham gia buôn bán với người dân địa phương nhưng cũng thường xuyên phải chịu các cuộc truy quét nô lệ trong khi cũng phải cống nạp cho các nhà cai trị và vương quốc Đông Nam Á địa phương kể từ năm 724 sau Công nguyên.

## Từ nguyên

"Negrito" theo tiếng Tây Ban Nha là "người da đen nhỏ bé", số nhiều là 'negritos', được các nhà thám hiểm châu Âu trước đây đặt ra để chỉ người da đen có tầm vóc nhỏ bé.

Thỉnh thoảng, một số người gọi người Negrito là *Negrillo* (người Pygmy), ghép họ chung với dân tộc của tầm vóc cơ thể tương tự như ở Trung Phi. Mặt khác Negrito thỉnh thoảng trước đây cũng được sử dụng để chỉ người Pygmy ở châu Phi.

## Nguồn gốc

Một số nghiên cứu đã gợi ý rằng mỗi nhóm nên được xem xét riêng biệt, vì bằng chứng di truyền bác bỏ khái niệm về một tổ tiên chung cụ thể giữa các nhóm "Negrito" ở Quần đảo Andaman, Bán đảo Mã Lai và Philippines. Thật vậy, tình cảm này được lặp lại trong một tác phẩm gần đây hơn từ năm 2013 kết luận rằng các nhóm được phân loại là Negrito không có chung tổ tiên với nhau.

Một số nghiên cứu gần đây, phát hiện ra rằng các nhóm khác nhau được phân loại là Negritos, tồn tại trên một khe giữa người Đông Á và người Papuans. Người Andaman được phát hiện phần lớn thuộc "tổ tiên gốc Đông Á" và gần gũi nhất với người Đông Á đương đại, bao gồm các mẫu Đông Á cổ đại, chẳng hạn như người Tianyuan ở miền bắc Trung Quốc, trong khi rõ ràng khác biệt với các nhóm có liên quan đến Papuan. Các dân số liên quan đến Đông Á và các nhóm liên quan đến Papuans được ước tính đã tách khỏi nhau vào năm 58.000 trước Công nguyên.

Một nghiên cứu di truyền gần đây cho thấy rằng không giống như nhóm khác trong *[[Malesia]]* (tức Malayo-Indonesia), Negrito Andaman thiếu phần gen DNA Hominin Denisova. Gen Denisova được tìm thấy trong các quần thể người Melanesia và Úc bản địa là 4-6%.

## Ghi chú

## Tham khảo

## Xem thêm
*Chủng tộc Negroid
*Người Pygmy

## Liên kết ngoài

*Filipiniana.net: "Negritos in the Philippines" 
*Andaman.org: The Negrito of Thailand 
*Historycooperative.org: Africans and Asians: Historiography and the Long View of Global Interaction
*The Southeast Asian Negrito
Ionia

**Ionia** (tiếng Hy Lạp cổ đại: Ἰωνία hoặc Ἰωνίη; tiếng Thổ Nhĩ Kỳ: İyonya) là một vùng cổ xưa của trung bộ ven biển Anatolia ở Thổ Nhĩ Kỳ ngày nay, khu vực gần Izmir, trong lịch sử là Smyrna. Nó bao gồm các vùng lãnh thổ cực bắc của Liên đoàn Ionia các khu định cư Hy Lạp. Chưa bao giờ là một nhà nước thống nhất, nó được đặt tên theo bộ lạc người Ionia, trong thời kỳ Archaic (600-480 TCN), định cư chủ yếu là các bờ biển và hải đảo của biển Aegea. Các bang Ionia đã được xác định bởi truyền thống và do sử dụng tiếng Hy Lạp Đông.

Nó là nơi sinh của nền văn minh Hy Lạp. Cuộc xâm lược Doria đối với Peloponnesus, gây ra sự di cư của người Hy Lạp Ionia trên biển Aegean đến Anatolia khoảng 1000-900 TCN. Các khu định cư Hy Lạp ban đầu trong khu vực là rất nhiều và nhỏ, nhưng đến thế kỷ thứ 8 TCN họ đã củng cố ở 12 thành phố lớn-Phocaea, Erythrae, Clazomenae, Teos, Lebedus, Colophon, Ephesus, Priene, Myus, và Miletus trên đất liền, với các đảo Chios và Samos. Đến cuối thế kỷ thứ 7 các thành phố Ionia đã đạt được thịnh vượng thông qua các doanh nghiệp kinh doanh của mình, nỗ lực thực dân của họ, và sản xuất của họ về gốm sứ, dệt may, và kim loại.

## Tham khảo

* Herodotos; *[[Histories (Herodotus)]]*, A. D. Godley (translator), Cambridge: Harvard University Press, 1920; ISBN 0-674-99133-8. Online version at the Perseus Digital Library.
* Jan Paul Crielaard, "The Ionians in the Archaic period: Shifting identities in a changing world," in Ton Derks, Nico Roymans (ed.), *Ethnic Constructs in Antiquity: The Role of Power and Tradition* (Amsterdam, Amsterdam University Press, 2009) (Amsterdam Archaeological Studies, 13), 37-84.
* Alan M. Greaves, *The Land of Ionia: Society and Economy in the Archaic Period* (Chichester/Malden, MA, Wiley-Blackwell, 2010).
Enrique Simonet

**Enrique Simonet Lombardo** (sinh ngày 2 tháng 2 năm 1866 - mất ngày 20 tháng 4 năm 1927) là họa sĩ Tây Ban Nha.
## Tranh và tác phẩm khác

**Xử trảm [[Sứ đồ Phao-lô]]*. Tranh sơn dầu trên vải năm 1887
* *Anatomía del corazón* o *¡Y tenía corazón!* o *La autopsia*, 1890.
* *Flevit super illam (Lloró por ella)*, 1892.
* *El [[juicio de Paris]]*, 1904.
## Chú thích

## Liên kết ngoài

* [Biography at [Museo del Prado]] 
* About Anatomy of the heart
* About Flevit super illam  
* About Judgement of Paris
Epidendrum armeniacum

***Epidendrum armeniacum*** là một loài lan trong phân họ Epidendroideae, thường được tìm thấy ở Bolivia (gồm các vùng Cochabamba và La Paz), Brasil, Ecuador, và Peru, tại độ cao 1–2&nbsp;km.

## Chú thích

## Tham khảo
* 
* 
# Dodson, C. H. & R. Vásquez Ch. 1989. Orchids of Bolivia. 3: 201–300. In Icon. Pl. Trop., ser. 2. Missouri Botanical Garden, St. Louis, MO.
# Forzza, R. C. & et al. 2010. 2010 Lista de espécies Flora do Brasil. http://floradobrasil.jbrj.gov.br/2010/ . 
# Foster, R. C. 1958. A catalogue of the ferns and flowering plants of Bolivia. Contr. Gray Herb. 184: 1–223. 
# Jørgensen, P. M. & S. León-Yánez. (eds.) 1999. Catalogue of the vascular plants of Ecuador. Monogr. Syst. Bot. Missouri Bot. Gard. 75: i–viii, 1–1181. 
# Schweinfurth, C. 1959. Orchidaceae, Orchids of Peru. Fieldiana, Bot. 30(2): 261–531.
# Vasquez C., R. & P. L. Ibisch. 2004. Orq. Bolivia Div. Est. Cons. 1–649. Editorial FAN, Santa Cruz de la Sierra.
# Zuloaga, F. O., O. Morrone, M. J. Belgrano, C. Marticorena & E. Marchesi. (eds.) 2008. Catálogo de las Plantas Vasculares del Cono Sur (Argentina, Sur de Brasil, Chile, Paraguay y Uruguay). Monogr. Syst. Bot. Missouri Bot. Gard. 107(1): i–xcvi, 1–983; 107(2): i–xx, 985–2286; 107(3): i–xxi, 2287–3348.
Epidendrum brachyglossum

***Epidendrum brachyglossum*** là một loài lan trong phân họ Epidendroideae. Chúng là loài bản địa ở các sườn tây của Andes ở Bolivia, Colombia, Ecuador và Peru, và đã được ghi nhận tại các độ cao từ 1.8&nbsp;km, gần Ocaña, Ayacucho, Peru, đến 2.8&nbsp;km, Cajamarca, Peru.

## Chú thích

## Liên kết ngoài

*
Epidendrum excisum

***Epidendrum excisum*** là một loài lan trong phân họ Epidendroideae. Chúng thường được tìm thấy ở các vùng núi Columbia, Ecuador, Peru, và Venezuela; ở cao độ từ 2.4&nbsp;km đến 2.8&nbsp;km.

## Chú thích

## Tham khảo
* 
*
Euchloe creusa

***Euchloe creusa*** là một loài bướm trong họ Pieridae, thường được tìm thấy ở vùng Bắc Mỹ.

Larvae ăn các loài thực vật *[[Draba]]* và *[[Cruciferae]]*.

## Chú thích

## Tham khảo
* 
* 
* 
* Butterflies and moths of North America
* Papillons du Canada
* Natural history of North America 
* University Alberta
Escallonia bifida

***Escallonia bifida*** là một loài thực vật nhỏ trong họ Escalloniaceae. Chúng thường xuất hiện ở Brazil và Uruguay.

## Chú thích

## Tham khảo
*
Đồng vị của franci

**[[Franci]]** (**Fr**) không có đồng vị bền. Nguyên tử khối chuẩn cũng chưa rõ ràng. Đồng vị bền nhất là 223Fr có chu kỳ bán rã là 22 phút, có mặt trong tự nhiên ở dạng vết, là một sản phẩm phân rã trung gian của <sup>235</sup>U. Đồng vị tự nhiên khác là 221Fr.

Trong số các nguyên tố có đồng vị ổn định nhất đã được xác định một cách chắc chắn, franci là không bền nhất. Tất cả các nguyên tố có số nguyên tử lớn hơn hoặc bằng 106 (Seaborgi) có các đồng vị bền nhất ngắn hơn Franci, nhưng các nguyên tố này chỉ có một số nhỏ tương đối các đồng vị được phát hiện, do vậy, có khả năng một đồng vị chưa được biết đến có chu kỳ bán rã dài hơn.

Năm 1939, nhà nữ bác học người Pháp tên là M. Perey đã phát hiện ra nguyên tố có số thứ tự 87, sau khi tách được nguyên tố này ra từ các sảm phẩm phân rã actini và đặt tên là franci để ghi danh nước Pháp tổ quốc của bà Ngoài đồng vị có chu kỳ bán rã dài nhất 223Fr (t1/2 = 22 phút), còn có 17 đồng vị khác của Franci có chu kỳ bán rã ngắn, thường điều chế nhân tạo, chủ yếu bằng phản ứng va chạm khi bắn phá trực tiếp hạt nhân thori bằng hạt α năng lượng cao. Các đồng vị ngắn ngày của Franci cũng hình thành trong sự phân rã α các đồng vị của actini.

Franci có mặt trong quặng Urani với hàm lượng vô cùng nhỏ (7,7.1014 nguyên tử 235U, tức là 3.1018 nguyên tử Urani tự nhiên mới có một nguyên tử Franci). Theo các tính toán, tổng khối lượng Franci có trong vỏ trái đất (tính đến chiều sâu 1,6&nbsp;km) là 24,5 g.

## Danh sách các đồng vị



### Chú thích

* Các trị được đánh dấu # không thực sự có nguồn gốc từ dữ liệu thí nghiệm, nhưng ít nhất một phần từ xu hướng hệ thống. Các spin với các argument yếu được đặt trong dấu ngoặc.
* Các giá trị không chắc chắn được đưa ra dạng ngắn gọn trong dấu ngoặc theo sau là các con số cuối tương ứng. Giá trị không chắc chắn biểu thị độ lệch chuẩn, ngoại trừ phần đồng vị và khối lượng nguyên tử chuẩn từ IUPAC mà sử dụng không chắc chắn mở rộng.

## Tham khảo

* Isotope masses from:
**
* Isotopic compositions and standard atomic masses from:
**
**
* Half-life, spin, and isomer data selected from the following sources. See editing notes on .
**
**
**