open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rhodi(III) chloride

**Rhodi(III) chloride** là một cách gọi chung cho các hợp chất vô cơ có công thức hóa học **RhCl<sub>3</sub>([[Nước|H<sub>2</sub>O]])<sub>n</sub>**, với giá trị n thay đổi từ 0 đến 3. Tùy thuộc vào giá trị của n, chất này có thể là chất rắn màu nâu đậm hoặc có màu đỏ. Muối ngậm nước của nó được sử dụng rộng rãi để pha chế các hợp chất được sử dụng trong quá trình xúc tác đồng nhất, đặc biệt là đối với sản xuất acid acetic và phản ứng hydroformyl hóa.

## Cấu trúc
Rhodi(III) chloride dạng ngậm nước thường được biết đến dưới dạng trihydrat có công thức gần đúng là RhCl3(H2O)3. 103Rh NMR cho thấy rằng dung dịch của hợp chất này thực ra gồm một số loại khác biệt, và tỷ lệ của từng chất lại thay đổi theo thời gian và phụ thuộc vào nồng độ chloride trong dung dịch. Sự phân bố tương đối của các loại góp phần xác định nên màu sắc của dung dịch, có thể từ màu vàng đến màu quả mâm xôi đỏ.

## Phức hợp
RhCl3(H2O)3 là tiền chất của nhiều phức hợp khác nhau, một số trong đó là có tính thương mại rất lớn. Hợp chất này phản ứng với acetylaceton để tạo ra rhodi(III) acetylacetonat.

## Hợp chất khác
RhCl3 còn tạo một số hợp chất với NH<sub>3</sub>, như:
*RhCl3·3NH3 là chất rắn màu vàng, D = 2,41 g/cm³;
*RhCl3·4NH3 là chất rắn màu vàng kim loại, D = 2,07 g/cm³;
*RhCl3·5NH3 khan và 2 nước đều là tinh thể vàng nhạt-trắng, D = 2,08 g/cm³;
*RhCl3·6NH3 là tinh thể không màu, D = 1,92 g/cm³.
RhCl3 còn tạo một số hợp chất với CS(NH<sub>2</sub>)<sub>2</sub>, như:
*RhCl3·3CS(NH2)2 – tinh thể màu đỏ garnet;
*RhCl3·5CS(NH2)2 – tinh thể vàng;
*RhCl3·6CS(NH2)2 – tinh thể vàng.
RhCl3 còn tạo một số hợp chất với CSN<sub>3</sub>H<sub>5</sub>, như:
*RhCl3·CSN3H5·2H2O – chất rắn màu nâu;
*RhCl3·2CSN3H5·xH2O – với x = 1: chất rắn màu vàng, với x = 2: tinh thể vàng cam;
*RhCl3·3CSN3H5·xH2O – với x = 3: tinh thể màu vàng chanh, với x = 4: tinh thể nâu. Dạng khan có D = 2 g/cm³.
Rh(CSN3H4)2Cl·2H2O chứa ion CSN3H4−, là chất rắn màu vàng nâu. Phức hợp hai phối tử RhCl3·2CSN3H5·NH3·2H2O có màu nâu sáng.

## Tham khảo
Kim Il-chol

**Kim Il-chol** (1933 &ndash; 15 tháng 9 năm 2023) là một sĩ quan cấp cao trong Quân đội Nhân dân Triều Tiên, mang quân hàm Phó Nguyên soái. Ông từng giữ chức vụ Ủy viên Ủy ban Quân sự Trung ương Đảng Lao động Triều Tiên, Phó Chủ tịch Ủy ban Quốc phòng Triều Tiên và Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Triều Tiên.

Ông được cho là đã qua đời vào ngày 15 tháng 9 năm 2023, hưởng thọ 90 tuổi.

## Tiểu sử
Ông sinh năm 1933 ở Bình Nhưỡng. Năm 1947, Kim Il-chol gia nhập Quân đội Nhân dân Triều Tiên. Năm 1958, ông tốt nghiệp Đại học Hải quân. Từ năm 1962 đến 1965, ông du học tại Đại học Hải quân Đại Liên. Năm 1962 đến 1968, ông tiếp tục du học tại Học viện Chỉ huy Hải quân Kliment Voroshilov ở Liên Xô.

Năm 1968, trở về nước Kim Il-chol được phân công làm Phó Tham mưu trưởng Hải quân Quân đội Nhân dân Triều Tiên. Năm 1971, nhậm chức Tham mưu trưởng Hải quân Quân đội Nhân dân Triều Tiên. Năm 1974, Kim Il-chol được thăng chức Phó Tư lệnh Hải quân Quân đội Nhân dân Triều Tiên.

Tháng 10 năm 1980, tại Đại hội Đảng Lao động Triều Tiên lần thứ 6, Kim Il-chol được bầu làm Ủy viên Ủy ban Trung ương Đảng Lao động Triều Tiên, Ủy viên Ủy ban Quân sự Trung ương Đảng Lao động Triều Tiên. Tháng 6 năm 1982, Kim Il-chol được bổ nhiệm giữ chức vụ Tư lệnh Hải quân Quân đội Nhân dân Triều Tiên, cùng tháng, ông được phong quân hàm Trung tướng. Tháng 5 năm 1985, Kim Il-chol được phong quân hàm Thượng tướng. Tháng 4 năm 1992, Kim Il-chol thụ phong quân hàm Đại tướng.

Tháng 4 năm 1997, Kim Il-chol được bổ nhiệm làm Thứ trưởng thứ nhất Bộ Quốc phòng Triều Tiên, đồng thời thụ phong quân hàm Thứ soái, tức Phó Nguyên soái Quân đội Nhân dân Triều Tiên. Tháng 9 năm 1998 đến tháng 9 năm 2003, Kim Il-chol đảm nhiệm chức vụ Phó Chủ tịch Ủy ban Quốc phòng Triều Tiên.

Từ ngày 9 tháng 9 năm 2000 đến ngày 11 tháng 2 năm 2009, Kim Il-chol đảm nhiệm chức vụ Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Triều Tiên. Tháng 9 năm 2003, ông được bầu làm Ủy viên Ủy ban Quốc phòng Triều Tiên.

Ngày 11 tháng 2 năm 2009 đến ngày 13 tháng 5 năm 2010, Kim Il-chol nhậm chức Thứ trưởng thứ Nhất Bộ CQuốc phòng Triều Tiên.

Ngày 14 tháng 5 năm 2010, Kim Il-chol, Thứ trưởng thứ Nhất Bộ Quốc phòng Triều Tiên kiêm Ủy viên Ủy ban Quốc phòng nhận quyết định thôi giữ mọi chức vụ về nghỉ hưu do tuổi cao.

## Tham khảo
Märkischer Kreis

**Märkischer Kreis** là một (*[[Huyện của Đức|huyện]]*) nằm ở miền trung của bang Nordrhein-Westfalen, Đức. Những huyện bên cạnh là Unna, Soest, Hochsauerland, Olpe, Oberbergischer Kreis, Ennepe-Ruhr, và thành phố Hagen.

## Lịch sử
Huyện này được thành lập vào năm 1975 như là một phần của việc tái tổ chức các huyện của Nordrhein-Westfalen. Các huyện cũ Lüdenscheid và Iserlohn cùng với Thành phố Iserlohn, trước đây là một huyện thành thị, cộng với khu vực xung quanh Balve (trước đây thuộc huyện Arnsberg được hợp nhất thành huyện mới. Chính huyện Lüdenscheid cũng chỉ được tạo ra vài năm trước đó, vào năm 1968, khi thành phố Lüdenscheid được sáp nhập với huyện Altena (ban đầu được tạo ra vào năm 1753). Cái tên Märkischer Kreis đã được chọn để thừa nhận thực tế rằng một phần lãnh thổ trước đây thuộc về huyện Mark.

## Chú thích
Hán Thiếu Đế (định hướng)

**Hán Thiếu Đế** (*[[chữ Hán]]*:漢少帝)  có thể là những vị hoàng đế nhà Hán sau:
## Danh sách
*Hán Thiếu Đế Lưu Cung, sử gọi là Tiền Thiếu Đế nhà Tây Hán
*Hán Thiếu Đế Lưu Hồng, sử gọi là Hậu Thiếu Đế nhà Tây Hán
*Hán Thiếu Đế Lưu Ý, sử gọi là Tiền Thiếu Đế nhà Đông Hán
*Hán Thiếu Đế Lưu Biện, sử gọi là Hậu Thiếu Đế nhà Đông Hán, cũng có sách gọi là Phế Đế, sau bị nhà Tào Ngụy giáng xuống làm Hoằng Nông Hoài Vương
## Xem thêm
*Thiếu Đế
*Tống Thiếu Đế
*Hán Hoài Đế
*Hán Thủy Tổ
*Hán Cao Tổ
*Hán Văn Đế
*Hán Nguyên Đế
*Hán Thương Đế
*Hán Ẩn Đế
*Hán Đại Đế
*Hán Chiêu Vũ Đế
*Hán Mẫn Đế
*Hán Hiến Đế
*Hán Hiếu Nguyên Đế
*Hán Huệ Đế
Hán Thương Đế (định hướng)

**Hán Thương Đế** (*[[chữ Hán]]*:漢殤帝)  có thể là những vị hoàng đế nhà Hán yểu mệnh sau:
## Danh sách
*Hán Thương Đế Lưu Long, vua nhà Đông Hán, đúng ra thụy hiệu là Hiếu Thương Đế
*Hán Thương Đế Lưu Phần, vua nhà Nam Hán

## Xem thêm
*Thương Đế
*Hán Thủy Tổ
*Hán Cao Tổ
*Hán Văn Đế
*Hán Nguyên Đế
*Hán Hoài Đế
*Hán Ẩn Đế
*Hán Đại Đế
*Hán Chiêu Vũ Đế
*Hán Mẫn Đế
*Hán Hiến Đế
*Hán Hiếu Nguyên Đế
*Hán Huệ Đế
*Hán Thiếu Đế
Thali(I) iodide

**Thali(I) iodide** là một hợp chất vô cơ với công thức hóa học **TlI**. Nó là một trong số ít các iodide kim loại không tan trong nước, cùng với AgI*,* SnI<sub>2</sub>*,* SnI<sub>4</sub>*,* PbI<sub>2</sub> và HgI<sub>2</sub>.

## Điều chế
TlI có thể được hình thành trong dung dịch nước khi cho bất cứ muối thali(I) nào hòa tan với muối iodide. Nó cũng được hình thành như là một sản phẩm phụ khi cho phenol tác dụng với thali(I) acetat.

## Tính chất vật lý
Ở nhiệt độ phòng, TlI có màu vàng và có cấu trúc thuộc hệ tinh thể trực thoi có thể được coi là cấu trúc NaCl bị méo mó. Hình dạng méo mó được cho là do tương tác liên kết Tl–Tl, khoảng cách Tl–Tl gần nhất là 383 pm. Ở 175 ℃, dạng màu vàng biến đổi thành dạng màu đỏ. Quá trình chuyển đổi giai đoạn này được đi kèm với khoảng hai bậc tăng cường độ dẫn điện. Cấu trúc CsI có thể ổn định đến nhiệt độ phòng bằng cách pha tạp TlI với các iodide khác như RbI, CsI, KI, AgI, TlBr và TlCl. Do đó, sự có mặt của các tạp chất có thể giúp cho sự tồn tại của các khối TlI và hình thoi ở xung quanh. Dưới áp lực cao, 160 kbar, TlI trở thành một chất dẫn điện. Các màng mỏng TlI nanomet phát triển trên các chất nền LiF, NaCl hoặc KBr thể hiện cấu trúc đá khối.

## Ứng dụng
Thali(I) iodide được thêm vào bóng đèn hồ quang thủy ngân để cải thiện hiệu suất của chúng. Ánh sáng được tạo ra nằm chủ yếu trong vùng xanh lá cây của ánh sáng nhìn thấy được và ít bị hấp thụ bởi nước, do đó chúng được sử dụng để chiếu sáng dưới nước.

Thali(I) iodide cũng được dùng để pha tạp trong các tinh thể nháp nháy NaI hoặc CsI với hàm lượng rất nhỏ để tạo ra các thiết bị ghi đo bức xạ.

## An toàn
Giống như tất cả các hợp chất tali khác, tali(I) iodide là chất rất độc.

## Hợp chất khác
TlI còn tạo một số hợp chất với CS(NH<sub>2</sub>)<sub>2</sub>, như TlI·6CS(NH2)2 là tinh thể không màu, nóng chảy ở .

## Tham khảo
Carbon tetraiodide

**Carbon tetraiodide** là một tetrahalomethan với công thức hóa học **[[Carbon|C]][[Iod|I]]<sub>4</sub>**. Nó có màu đỏ tươi, là một ví dụ tương đối hiếm của một dẫn xuất methan có màu sắc đậm. Nó chỉ có 2,31% tính theo trọng lượng carbon, mặc dù các dẫn xuất methan khác được biết đến với lượng carbon thấp hơn.

## Cấu trúc
Phân tử tứ diện có khoảng cách liên kết C–I là 2,12 ± 0,02 Å. Các phân tử được hơi dày đặc với các liên lạc ngắn giữa các nguyên tử iod là 3,459 ± 0,03 Å và có thể vì lý do này, nó có nhiệt và quang hóa không ổn định.

Carbon tetraiodide kết tinh trong cấu trúc tinh thể tứ diện (a = 6,409, c = 9,558 (×10−1 nm)).

## Tính chất, điều chế, sử dụng
Carbon tetraiodide hơi phản ứng với nước, tạo ra iodoform và I2. Nó hòa tan trong dung môi hữu cơ không phân cực. Nó phân hủy bởi nhiệt và ánh sáng thành tetraiodoethylen, C<sub>2</sub>I<sub>4</sub>. Sự tổng hợp của nó đòi hỏi việc trao đổi halogen của AlCl<sub>3</sub>, được tiến hành ở nhiệt độ phòng:

CCl<sub>4</sub> + 4EtI → CI4 + 4EtCl

Sản phẩm kết tinh từ dung dịch phản ứng.

Carbon tetraiodide được sử dụng làm chất phản ứng iod, thường khi phản ứng với các base. Xeton được chuyển đổi thành 1,1-diiodoalken khi xử lý bằng triphenylphosphin (PPh3) và carbon tetraiodide. Alcohol được chuyển đổi thành iodide, bằng một cơ chế tương tự như phản ứng của Appel. Trong một phản ứng Appel, carbon tetrachloride được sử dụng để tạo ra alkyl chloride từ alcohol.

## An toàn
Các nhà sản xuất khuyên rằng nên bảo quản carbon tetraiodide ở nhiệt độ gần 0 ℃ (32 ℉). Đây là một chất kích thích. LD50 của nó là 178&nbsp;mg.kg−1. Nói chung, hợp chất hữu cơ perhalogen hóa nên được coi là độc hại, trừ các perfluoroalkan (chủ yếu là trơ do độ bền của liên kết C–F).

## Tham khảo
Carl Perkins

**Carl Lee Perkins** (sinh ngày 9 tháng 4 năm 1932, mất ngày 19 tháng 1 năm 1998) là ca sĩ, nhạc sĩ người Mỹ, nổi tiếng với các sản phẩm cho Sun Studio tại Memphis, Tennessee từ năm 1954. Ca khúc được biết tới nhiều nhất của ông là "Blue Suede Shoes".

Theo nhạc sĩ Charlie Daniels, "*âm nhạc của Carl Perkins nổi bật trong thời kỳ rockabilly, và âm thanh của Carl Perkins khác biệt với mọi cá nhân khác trong thời kỳ này, có lẽ vì bản thân ông luôn nhất quán*". Các ca khúc của Perkins được hát lại và ảnh hưởng tới nhiều nghệ sĩ đương thời, như Elvis Presley, The Beatles, Jimi Hendrix hay Johnny Cash, góp phần gây dựng nên hình ảnh của ông trong lịch sử nhạc rock. Paul McCartney từng nói "*nếu không có Carl Perkins, chắc chắn sẽ không có The Beatles*".

Với danh hiệu "Ông hoàng nhạc rockabilly", Perkins được vinh danh tại Đại sảnh Danh vọng Rock and Roll, Đại sảnh Danh vọng Rockabilly, Đại sảnh Danh vọng âm nhạc Memphis, Đại sảnh Danh vọng nhạc sĩ Nashville. Ông cũng từng được trao giải Grammy.

## Danh sách đĩa nhạc

### Album phòng thu
* *Dance Album* (1957)
* *Whole Lotta Shakin*' (1958)
* *On Top* (1969)
* *My Kind of Country* (1973)
* *Ol' Blue Suede's Back* (1978)
* *Country Soul* (1979)
* *Disciple in Blue Suede Shoes* (1984)
* *Born to Rock* (1989)

### Album hợp tác
* *Boppin' the Blues* (1970, cùng NRBQ)
* *The Survivors* (1982, cùng Jerry Lee Lewis, và Johnny Cash)
* *[[Class of '55]]* (1986, cùng Roy Orbison, Jerry Lee Lewis, và Johnny Cash)
* *The Million Dollar Quartet* (1990, cùng Elvis Presley, Jerry Lee Lewis, và Johnny Cash)
* *706 Re-Union* (1990, cùng Scotty Moore)
* *Carl Perkins & Sons* (1993, cùng con trai Greg và Stan)
* *[[Go Cat Go!]]* (1996, cùng nhiều nghệ sĩ)

### Khách mời
* *Judds: Greatest Hits Volume II* (1991)
* *Philip Claypool: Perfect World* (1999)

### Album nhạc tôn giáo
* *Cane Creek Glory Church* (1979)
* *Gospel* (1984)

### Album tuyển tập
* *Country Boy Dreams* (1967)
* *Carl Perkins' Greatest Hits* (1969, thu âm lại)
* *Original Golden Hits* (1969)
* *That Rockin' Guitar Man* (1981)
* *Presenting Carl Perkins* (1982)
* *Boppin' the New Bleus* (1982)
* *Born to Boogie* (1982)
* *The Heart and Soul of Carl Perkins* (1983)
* *Carl Perkins* (1985)
* *Original Sun Greatest Hits* (1986)
* *Up Through the Years 1954–57* (1986)
* *Friends, Family & Legends* (1992)

### Album trực tiếp
* *The Carl Perkins Show* (1976)
* *Live at Austin City Limits* (1981)
* *The Silver Eagle Cross Country: Carl Perkins Live* (1997)
* *Live* (2000)
* *[[Blue Suede Shoes: A Rockabilly Session]]* (2006)

## Xếp hạng
### Album

### Đĩa đơn

## Tham khảo

## Thư mục
* Guterman, Jimmy. (1998.) "Carl Perkins". *The Encyclopedia of Country Music.* Paul Kingsbury, ed. New York: Oxford University Press. pp.&nbsp;412–413.
* 
* 
* .

## Liên kết ngoài

* 
* Carl Perkins biography 
* Perkins' page at the Rockabilly Hall of Fame
* Carl Perkins bio at Rolling Stone 
* Carl Perkins Biography at The History of Rock
Đỗ Tấn Minh

**Đỗ Tấn Minh** là một chính trị gia người Việt Nam. Ông từng là Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh Tiền Giang khóa VII nhiệm kỳ 2004-2011, Phó Bí thư Tỉnh ủy Tiền Giang (2005-2010).

## Xuất thân

## Giáo dục

## Sự nghiệp
Tháng 5 năm 2004, ông được bầu làm Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh Tiền Giang khóa 7 nhiệm kỳ 2004-2011. Trước đó ông là trưởng Ban Dân vận tỉnh ủy, chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ Quốc Việt Nam tỉnh Tiền Giang.

Ngày 22 tháng 12 năm 2005, tại Đại hội Đảng bộ tỉnh Tiền Giang, ông được bầu làm Phó Bí thư Tỉnh ủy Tiền Giang nhiệm kỳ 2006-2010, Bí thư Tỉnh ủy là bà Trần Thị Kim Cúc, nguyên Phó Bí thư Thường trực.

Chiều ngày 23 tháng 7 năm 2010, tại kỳ họp thứ 21 Hội đồng nhân dân tỉnh Tiền Giang khóa 7, ông được miễn nhiệm chức vụ Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh Tiền Giang khóa 7 nhiệm kỳ 2004-2011 và nghỉ hưu. Kế nhiệm ông là ông Nguyễn Văn Danh.

Ngày 27 tháng 3 năm 2014, ông được bầu làm Chủ tịch Hội Người cao tuổi tỉnh Tiền Giang.

## Tham khảo
Sinh cảnh đại dương

Môi trường đại dương cung cấp rất nhiều dạng sinh cảnh giúp nuôi sống sự sống dưới đại dương. Sự sống dưới đại dương phụ thuộc một phần vào nguồn nước mặn dưới biển. Một sinh cảnh là một khu vực sinh thái học hoặc môi trường tự nhiên có một hoặc nhiều sinh vật sinh sống.

**Sinh cảnh đại dương** có thể được chia thành sinh cảnh ven bờ và sinh cảnh dưới lòng đại dương. Sinh cảnh ven bờ nằm ở các khu vực kéo dài từ nơi xa nhất mà thủy triều đi vào trên bờ biển ra tới rìa của thềm lục địa. Hầu hết sự sống dưới đại dương được tìm thấy ở sinh cảnh ven bờ, mặc dù khu vực thềm lục địa chỉ chiếm khoảng bảy phần trăm tổng số diện tích đại dương. Sinh cảnh trong lòng đại dường được tính từ ngoài rìa thềm lục địa trở ra.

Đồng thời, sinh cảnh đại dương cũng có thể được chia thành tầng nước mặt và tầng nước đáy. Tầng nước mặt nằm gần bề mặt hoặc ở những cột nước mở, cách xa đáy đại dương. Tầng nước đáy nằm gần hoặc trên đáy đại dương. Một tổ chức sống ở tầng nước mặt thì được gọi là sinh vật tầng mặt, ví dụ như cá biển khơi. Tương tự như vậy, một tổ chức sống ở sinh cảnh tầng đáy thì được gọi là sinh vật tầng đáy, ví dụ như cá tầng đáy. Sinh cảnh tầng mặt thực chất dễ thay đổi và phù du, phụ thuộc vào việc dòng hải lưu đang làm gì.

Sinh cảnh đại dương có thể bị những sinh vật sống ở đó làm biến đổi. Một vài sinh vật đại dương như san hô, tảo bẹ, đước và cỏ biển là các kỹ sư hệ sinh thái,  thứ định hình lại các môi trường đại dương tới mức chúng tạo ra thêm sinh cảnh cho các sinh vật khác.

## Hình ảnh

File:Mushroom corals.jpg|San hô nấm dưới đáy biển phát triển trên một hố phun thủy nhiệt
File:Gandalfus yunohana by OpenCage.jpg|Một con cua đáy biển được tìm thấy trên hố phun thủy nhiệt ở Biển Philippines
File:Deepsea anemone.jpg|Hải quỳ dưới biển sâu tại Blake Ridge
File:Wreckdiver 300.jpg|Tàu đắm tạo nên sinh cảnh rạn giả
File:Otter in kelp field.jpg|Sự sống đại dương bên trong sinh cảnh rừng tảo bẹ và rạn đá
File:Monterey Bay STS090-705-5.jpg|Vịnh Monterey, khu bảo tồn biển lớn nhất nước Mỹ là nhà của nhóm viện nghiên cứu hải dương lớn nhất thế giới
File:Orcas off Santa Rosa island.jpg|Cá voi sát thủ, động vật săn mồi đầu bảng của biển cả, tuần tra trên nhiều sinh cảnh đại dương khác nhau


## Chú thích

## Tham khảo
* Kritzer JP and Sale PF (2006) ''Marine metapopulations'' Academic Press. .
* Moyle, PB and Cech, JJ (2004) *Fishes, An Introduction to Ichthyology.* 5th Ed, Benjamin Cummings. 
* Nybakken JW and Bertness MD (2005) ''Marine biology: an ecological approach'' Sixth edition, Pearson/Benjamin Cummings.  – organized by habitat, not classification
* 

## Liên kết ngoài
* Missouri Botanical Garden: Marine ecosystems
Nitơ triiodide

**Nitrogen triiodide** là một hợp chất vô cơ, có công thức hóa học **NI<sub>3</sub>**. Đây là một chất nổ cực kỳ mạnh: số lượng nhỏ phát nổ với tiếng ồn lớn, khi chạm nhẹ, tạo ra một đám mây đen của iod; nó thậm chí có thể được kích nổ bởi những va chạm nhỏ nhất như tia laser, bức xạ alpha. NI3 có một cấu trúc phức tạp hóa học rất khó nghiên cứu do sự không ổn định của các dẫn xuất.

## Cấu trúc của NI<sub>3</sub> và dẫn xuất của nó
Nitơ triiodide được mô tả lần đầu tiên bằng quang phổ Raman vào năm 1990 khi nó được chuẩn bị bằng khí amonia. Bo nitride phản ứng với iod monoflorua trong tricloflomethane ở -30 ℃ để tạo ra NI3 tinh khiết với năng suất thấp:
:BN + 3IF → NI3 + BF3
NI3 là kim tự tháp (đối xứng phân tử C3v), cũng như các trihalogen nitơ khác và amonia.

Vật liệu thường được gọi là "nitơ triiodide" được điều chế bởi phản ứng của iod với amonia. Khi phản ứng này được tiến hành ở nhiệt độ thấp trong amonia khan, sản phẩm ban đầu là NI3·(NH3)5, nhưng phức này sẽ làm mất một số amonia khi ấm để tạo ra phức NI3·NH3. Phức này lần đầu tiên được công bố bởi Bernard Courtois vào năm 1812, và công thức của nó cuối cùng được xác định vào năm 1905 bởi Oswald Silberrad. Cấu trúc trạng thái rắn của nó bao gồm các chuỗi –NI2–I–NI2–I–NI2–I–… Các phân tử amonia nằm giữa các chuỗi. Khi giữ lạnh trong bóng tối và ẩm ướt với amonia, NI3·NH3 ổn định.

## Phân hủy và nổ
Sự không ổn định của NI3 và NI3·NH3 có thể được quy cho sự căng thẳng steric do ba nguyên tử iodine lớn được giữ trong khoảng cách giữa các nguyên tử nitơ tương đối nhỏ. Điều này dẫn đến một năng lượng kích hoạt rất thấp cho sự phân hủy của nó, một phản ứng tạo ra thậm chí còn thuận lợi hơn do sự ổn định của N<sub>2</sub>. Nitơ triiodide không có giá trị thương mại do độ nhạy sốc cực lớn, làm cho nó không thể lưu trữ, vận chuyển và sử dụng cho các vụ nổ có kiểm soát. Trong khi nitroglycerin tinh khiết cũng nhạy cảm sốc và mạnh mẽ, nó chỉ là do thuốc phlegmatizers có độ nhạy sốc của nó đã được giảm và nó sẽ an toàn hơn để xử lý và vận chuyển dưới dạng thuốc nổ.

Sự phân hủy của NI3 tiến hành như sau để cung cấp khí nitơ và iod:
:2NI3 (s) → N2 (g) + 3I2 (g)  (-290 kJ/mol)
Tuy nhiên, vật liệu khô là một chất nổ tiếp xúc, phân hủy xấp xỉ như sau:
:8NI3·NH3 → 5N2 + 6NH<sub>4</sub>I + 9 I2
Với phương trình này, những vụ nổ này để lại các vết bẩn do iodide màu cam-tím có thể được loại bỏ bằng dung dịch natri thiosunfat. Để làm nổi bật độ nhạy của hợp chất, nó thường được kích nổ bằng cách chạm vào nó bằng lông vũ, nhưng ngay cả dòng không khí nhỏ nhất, ánh sáng laze hoặc các chuyển động khác có thể gây ra sự nổ. Chất nitơ triiodide cũng đáng chú ý là chất nổ hóa học duy nhất phát nổ khi tiếp xúc với các hạt alpha và các sản phẩm phân hạch hạt nhân.

## Tham khảo
Kỹ sư hệ sinh thái

Một **kỹ sư hệ sinh thái** là bất kỳ sinh vật nào tạo ra, làm thay đổi một cách quan trọng, duy trì hoặc phá hủy một sinh cảnh. Những sinh vật này có thể có một tác động to lớn lên sự giàu về loài và tính không đồng nhất ở mức độ phong cảnh của một khu vực. Do đó, kỹ sự hệ sinh thái đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sự khỏe mạnh và bền vững của môi trường mà chúng sống. Vì tất cả sinh vật đều tác động lên môi trường sống của chúng bằng cách này hay cách khác, đã có đề xuất là thuật ngữ "kỹ sư hệ sinh thái" chỉ được sử dụng cho các loài chủ chốt, những loài mà hành vi của chúng ảnh hưởng mạnh mẽ tới các sinh vật khác.

## Loại
Jones và các đồng nghiệp chia kỹ sư hệ sinh thái thành hai loại:

### Kỹ sư ngoại sinh
Kỹ sư ngoại sinh biến đổi môi sinh bằng cách thay đổi về mặt cơ học các vật chất vô tri vô giác hoặc sinh vật sống từ dạng này sang dạng khác. Hải ly là hình mẫu nguyên gốc cho một kỹ sư hệ sinh thái; trong quá trình xây đập, hải lý làm thay đổi hệ sinh thái của chúng một cách rộng khắp. Thêm một cái đập sẽ thay đổi cả phân bố lẫn sự phong phú của nhiều sinh vật ở khu vực đó.

### Kỹ sư nội sinh
Kỹ sư nội sinh biến đổi môi trường bằng cách biến đổi chính bản thân chúng. Cây cối là một ví dụ tốt, bởi vì khi chúng lớn lên, thân và cành cây của chúng tạo nên sinh cảnh cho các sinh vật sống khác, có thể bao gồm sóc, chim, côn trùng, v...v.. Ở vùng nhiệt đới, các cây dây leo kết nối cây lớn, cho phép nhiều loài động vật di chuyển giữa các tán rừng.

## Đọc thêm
* 
* 
* 
* 

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* A lecture by Moshe Shachak, the developer of the concept of ecosystem engineers (together with CG.Jones and JH. Lawton) during the 90's.
Pioneer 11

***Pioneer 11*** (còn được biết đến là ***Pioneer G***) là một tàu robot thăm dò không gian nặng  được phóng đi bởi NASA vào ngày 6 tháng 4 năm 1973 để nghiên cứu vành đai tiểu hành tinh, môi trường xung quanh Sao Mộc và Sao Thổ, gió Mặt Trời và bức xạ vũ trụ. Nó là tàu thăm dò đầu tiên tới được Sao Thổ và là con tàu thứ hai bay xuyên qua vành đai tiểu hành tinh và qua Sao Mộc. Sau đó, *Pioneer 11* trở thành vật thể nhân tạo thứ hai trong số năm vật thể đạt được vận tốc thoát ly cho phép nó rời khỏi Hệ Mặt trời. Do sự hạn chế và năng lượng và khoảng cách lớn tới tàu thăm dò, lần liên lạc cuối cùng với con tàu diễn ra vào ngày 30 tháng 9 năm 1995.

## Hồ sơ nhiệm vụ

### Phóng và quỹ đạo phóng
Tàu thăm dò *Pioneer 11* được phóng vào ngày 6 tháng 4 năm 1973 lúc 02:11:00 UTC, bởi Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Hoa Kỳ từ Space Launch Complex 36A tại Mũi Canaveral, Florida trên một phương tiện phóng Atlas-Centaur. Tàu thăm dò sinh đôi của nó, *[[Pioneer 10]]*, đã được phóng trước đó một năm vào ngày 3 tháng 3 năm 1972. *Pioneer 11* được phóng trên một quỹ đạo nhắm thẳng tới Sao Mộc mà không có một sự trợ giúp về mặt lực hấp dẫn nào trước đó.

### Gặp Sao Mộc

*Pioneer 11* bay ngang qua Sao Mộc vào tháng 11 và tháng 12 năm 1974. Trong lần tiếp cận gần nhất, vào ngày 2 tháng 12, nó đã đi qua  bên trên tầng mây trên cùng. Tàu thăm dò đã có được những bức ảnh chi tiết của Vết Đỏ Lớn, truyền những hình ảnh đầu tiên của vùng cực rộng lớn, và quyết định khối lượng của vệ tinh Callisto của Sao Mộc. Sử dụng lực kéo hấp dẫn của Sao Mộc, một sự hỗ trợ hấp dẫn đã được sử dụng để thay đổi quỹ đạo của tàu thăm dò, hướng tới Sao Thổ.

## Xem thêm
* *[[Cassini–Huygens]]*
* *[[New Horizons]]*
* *[[Pioneer 10]]*
* *[[Voyager 1]]*
* *[[Voyager 2]]*
* Voyager program

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Pioneer Project Home Page 
* ''Pioneer 11'' Profile  by NASA's Solar System Exploration
* Ted Stryk's ''Pioneer 11'' at Saturn page 
* NSSDC ''Pioneer 11'' page
* ''Pioneer Odyssey,'' NASA SP-396, 1977 - This is an *entire book* about the *Pioneer 10* with all pictures and diagrams, on-line.  Scroll down to click on the "Table of Contents" link.
* https://fr.scribd.com/document/45913430/Pioneer-First-to-Jupiter-Saturn-and-Beyond | , about Pioneer projet but specially the Pioneer 11 mission.
Nguyễn Hữu Đức (Đồng Tháp)

**Nguyễn Hữu Đức** (sinh ngày 20 tháng 2 năm 1966) là một chính trị gia người Việt Nam. Ông từng là đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 13 nhiệm kì 2011-2016, thuộc đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Tháp. Ông lần đầu trúng cử đại biểu Quốc hội năm 2011 ở đơn vị bầu cử số 3, tỉnh Đồng Tháp gồm có Huyện Lấp Vò, huyện Lai Vung, huyện Châu Thành và thị xã Sa Ðéc.

## Xuất thân
Nguyễn Hữu Đức quê quán ở Xã Long Hậu, huyện Lai Vung, Đồng Tháp, người dân tộc Kinh, không theo tôn giáo nào..

Ông hiện cư trú ở.
## Giáo dục
*Cử nhân xã hội học
*Cao cấp lí luận chính trị
## Sự nghiệp
Ông gia nhập Đảng Cộng sản Việt Nam vào ngày 5/12/1989.

Tháng 5 năm 2011, ông đã trúng cử đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 13 nhiệm kì 2011-2016 ở đơn vị bầu cử số 3, tỉnh Đồng Tháp gồm có Huyện Lấp Vò, huyện Lai Vung, huyện Châu Thành và thị xã Sa Ðéc, tỉ lệ 60,30% số phiếu hợp lệ.

Từ 2011-2016 ông là Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Tháp, Ủy viên Uỷ ban Đối ngoại của Quốc hội (Đại biểu chuyên trách Địa phương).

Ông hiện là.

Ông đang làm việc ở.

## Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 13 nhiệm kì 2011-2016
## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Đặng Xuân Huy

**Đặng Xuân Huy** (sinh ngày 12 tháng 3 năm 1979) là một chính trị gia người Việt Nam. Ông từng là đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 13 nhiệm kì 2011-2016, thuộc đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Tháp. Ông lần đầu trúng cử đại biểu Quốc hội năm 2011 ở đơn vị bầu cử số 1, tỉnh Đồng Tháp gồm có Huyện Tân Hồng, huyện Hồng Ngự, huyện Tam Nông và thị xã Hồng Ngự.

## Xuất thân
Đặng Xuân Huy quê quán ở Thị trấn Tràm Chim, huyện Tam Nông, Đồng Tháp, người dân tộc Kinh, không theo tôn giáo nào.

Ông hiện cư trú ở.
## Giáo dục
*Thạc sỹ quản trị kinh doanh
## Sự nghiệp
Ông từng là đại biểu hội đồng nhân dân tỉnh Đồng Tháp khóa VIII (2011-2016).

Tháng 5 năm 2011, ông đã trúng cử đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 13 nhiệm kì 2011-2016 ở đơn vị bầu cử số 1, tỉnh Đồng Tháp gồm có Huyện Tân Hồng, huyện Hồng Ngự, huyện Tam Nông và thị xã Hồng Ngự với tỉ lệ 61,19% số phiếu hợp lệ.

Từ 2011-2016 ông là Ủy viên Trung ương Hội doanh nhân trẻ Việt Nam, Chủ tịch Hội doanh nghiệp trẻ tỉnh Đồng Tháp, Chủ tịch hội đồng thành viên công ty vàng bạc đá quý Kim Long Đồng Tháp, Phó Tổng Giám đốc ngân hàng TMCP Việt Á, làm việc ở Hội doanh nghiệp trẻ tỉnh Đồng Tháp, Số 107 Nguyễn Đình Chiểu, phường 2, thành phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp.

Ông hiện là.

Ông đang làm việc ở.

## Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 13 nhiệm kì 2011-2016

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Nguyễn Hữu Đức

**Nguyễn Hữu Đức** có thể là:
*Nguyễn Hữu Đức (Hà Nội), sinh năm 1971, chính trị gia quê Hà Nội, Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 13 và khóa 14 tỉnh Bình Định
*Nguyễn Hữu Đức (Đồng Tháp), sinh năm 1966, quê Đồng Tháp, Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 13 tỉnh Đồng Tháp
* Nguyễn Hữu Đức (nhà khoa học), sinh năm 1958 tại Quảng Bình
Mycotoxin

**Mycotoxin** (từ tiếng Hy Lạp μύκης *mykes*, "nấm mốc" và τοξικόν *toxikon*, "độc tố") hay còn gọi là **độc tố nấm mốc** là một chất độc chuyển hóa thứ cấp do các sinh vật thuộc giới nấm tạo ra và có khả năng gây bệnh hoặc giết chết người lẫn động vật. Thuật ngữ 'mycotoxin' thường được dùng để chỉ các độc chất hóa học được tạo ra bởi nấm. Một loài nấm mốc có thể sản sinh nhiều mycotoxin khác nhau, và một số loài có thể sản sinh cùng 1 loại mycotoxin.

## Sản sinh
Hầu hết các loại nấm đều hiếu khí (dùng oxi) và có mặt ở hầu hết ở khắp mọi nơi do kích thước rất nhỏ của bào tử của chúng. Chúng tiêu thụ chất hữu cơ ở bất kì nơi nào mà độ ẩm và nhiệt độ thích hợp. Khi những điều kiện được thỏa mãn, nấm sinh sôi nảy nở thành những tập đoàn và lượng mycotoxin trở nên cao hơn. Lý do của việc tạo ra các mycotoxin vẫn chưa được biết; chúng không cần thiết cho sự phát triển và sinh trưởng của nấm. Bởi vì mycotoxin làm suy yếu vật chủ bị nhiễm, nấm có thể sử dụng chúng như một chiến lược để cải thiện môi trường cho sự phát triển lan rộng hơn. Việc sản sinh độc chất phụ thuộc vào bên trong và bên ngoài môi trường bao bọc và những chất này khác nhau rất lớn về độc tính của chúng, phụ thuộc vào sinh vật bị nhiễm, và sự mẫn cảm, sự trao đổi chất, và cơ chế tự vệ của vật chủ.

## Phổ biến
Mặc dù các loại nấm dại khác cũng chứa một loại độc tố do nấm chuyển hóa tạo ra, có thể gây ra những vấn đề về sức khỏe đáng kể cho con người, nhưng chúng lại bị loại ra khỏi những cuộc thảo luận về độc tố nấm. Trong những trường hợp như vậy, sự phân biệt dựa trên kích cỡ nấm và mục đích của con người. Sự phơi nhiễm mycotoxin hầu hết thường là ngẫu nhiên, trong khi đó đối với các loại nấm lớn thì phổ biến là do việc nhận biết và ăn chúng không chính xác dẫn đến ngộ độc nấm. Ăn nhầm những nấm lớn có chứa các mycotoxin có thể gây ra những ảo giác. Loài *[[Amanita phalloides]]* tạo ra cyclopeptide nổi tiếng vì độc tính và là nguyên nhân gây ra khoảng 90% các ca tử vong do nấm. Các nhóm mycotoxin chính khác được tìm thấy trong nấm lớn bao gồm: orellanin, monomethylhydrazin, disulfiram-like, các indole gây ảo giác, muscarinic, isoxazole, và các chất đặc hiệu kích thích đường tiêu hóa (GI). Phần lớn bài viết này là về mycotoxin được tìm thấy trong vi nấm chứ không phải độc tố trong nấm lớn hoặc nấm mộc đại thể.

## Chú thích

## Liên kết ngoài

*Detailed listing and information on all ''Aspergillus'' mycotoxins
*Microbiology of Animal Feeds
Áp suất riêng phần

Trong một hỗn hợp các chất khí, mỗi khí có một **áp suất riêng phần** hay **áp suất từng phần** là áp suất của khí đó nếu giả thiết rằng một mình nó chiếm toàn bộ thể tích của hỗn hợp ban đầu ở cùng một nhiệt độ. Áp suất tổng của một hỗn hợp khí lý tưởng là tổng của các áp suất riêng phần của những khí trong hỗn hợp.

Nó dựa trên quan hệ đẳng nhiệt sau:
\frac{V_x}{V_{tot}} = \frac{p_x}{p_{tot}} = \frac{n_x}{n_{tot}}
:* *V<sub>x</sub>* là thể tích riêng phần của từng khí cấu thành riêng lẻ (X)
:* *V<sub>tot</sub>* là tổng thể tích của hỗn hợp khí
:* *p<sub>x</sub>* là **áp suất riêng phần** của khí X
:* *p<sub>tot</sub>* là áp suất tổng của hỗn hợp khí
:* *n<sub>x</sub>* là lượng chất của khí (X)
:* *n<sub>tot</sub>* là tổng lượng chất của hỗn hợp khí

Áp suất riêng phần của một khí là một tiêu chuẩn để đo độ hoạt động nhiệt động học của các phân tử khí. Các phân tử khí hòa tan, khuếch tán, và phản ứng theo áp suất riêng phần, và không phụ thuộc vào nồng độ của chúng trong hỗn hợp khí hoặc chất lỏng.

## Ký hiệu
Ký hiệu của áp suất thường là *P* hoặc *p*, có thể sử dụng thêm chữ nhỏ ở dưới để xác định áp suất, và các loại khí cũng được chỉ rõ ở chữ dưới.

Ví dụ:
:{P_1} hoặc {p_1} = á́p suất tại thời điểm 1
:{P_{H_2}}  hoặc {p_{H_2}} = áp suất riêng phần của hydro
:{P_{v_{O_2}}} hoặc {p_{v_{O_2}}} = áp suất riêng phần của oxi trong tĩnh mạch

## Định luật Dalton về áp suất riêng phần

Định luật Dalton phát biểu rằng áp suất tổng của một hỗn hợp khí bằng tổng của các áp suất riêng phần của từng khí riêng lẻ trong hỗn hợp. Phương trình này bắt nguồn từ cơ sở lập luận cho rằng trong khí lý tưởng các phân tử cách xa nhau nên chứng không tương tác với nhau. Hầu hết các khí trong thực tế cũng khá tương tự ở điều kiện lý tưởng. Ví dụ, cho một hỗn hợp khí gồm nitơ (N2), hydro (H2) và  amonia (NH3):

:p = p_\ce{N2} + p_\ce{H2} + p_\ce{NH3}

## Trong y tế
Các áp suất riêng phần của oxy (p__2}) và cacbon dioxide (p__2}) là những thông số rất quan trong trong việc đo lường khí máu động mạch, nhưng cũng có thể được đo trong, ví dụ như dịch tủy não.

## Chú thích
Cobalt(II) iodide

**Cobalt(II) iodide** là các hợp chất vô cơ với công thức **CoI<sub>2</sub>** và hexahydrat **CoI<sub>2</sub>(H<sub>2</sub>O)<sub>6</sub>**. Những muối này là những iodide chính của cobalt.

## Điều chế
Cobalt(II) iodide được điều chế bằng cách xử lý bột cobalt vào khí HI. Muối hydrat hóa (CoI2(H2O)6) có thể được điều chế bằng phản ứng của cobalt(II) oxide (hoặc các hợp chất liên quan với cobalt) với acid hydroiodic.

Cobalt(II) iodide kết tinh trong hai dạng, các dạng α và β. Dạng α bao gồm các tinh thể lục giác đen, chuyển màu xanh đậm khi tiếp xúc với không khí. Dưới chân không ở , mẫu các mẫu tinh thể α-CoI2, tạo ra dạng β như một tinh thể màu vàng. β-CoI2 cũng dễ dàng hấp thụ độ ẩm từ không khí, chuyển thành hydrate xanh lục. Ở , β-CoI2 quay trở lại dạng α.

## Cấu trúc
Các muối khan ở các dạng cấu trúc cadmi halide.

Muối hexaquo gồm có các ion Co(H2O)62+ và ion iodide đã được chứng minh bằng tinh thể học.

## Phản ứng và ứng dụng
Cobalt(II) iodide khan đôi khi được sử dụng để kiểm tra sự có mặt của nước trong các dung môi khác nhau. Cobalt(II) iodide được sử dụng làm chất xúc tác, ví dụ: trong các phản ứng cacbonyl hóa. Nó xúc tác phản ứng của điketen với thuốc thử Grignard, hữu ích cho việc tổng hợp các terpenoid.

## Hợp chất khác
Cobalt(II) iodide còn tạo ra hợp chất với amonia, như CoI2·2NH3 – chất rắn màu dương, CoI2·4NH3 – chất rắn màu hoa hồng hay CoI2·6NH3 – chất rắn màu hồng. Hỗn hợp phức (CoI2·6NH3)(CoI2·2NH3)1,15, hay CoI2·166⁄43NH3 cũng được biết đến, dưới dạng tinh thể màu đỏ tím.

Với hydrazin, muối phức CoI2·2N2H4 sẽ xuất hiện, là bột hoặc tinh thể màu hoa hồng-đỏ hay CoI2·3N2H4 là tinh thể màu hồng cam.

Với urê, nó tạo CoI2·CO(NH2)2·2,5H<sub>2</sub>O (tinh thể lục), CoI2·4CO(NH2)2·2H2O (tinh thể hồng) hay CoI2·10CO(NH2)2 (tinh thể cam, dung dịch màu xanh dương).

Với thiourê, nó tạo CoI2·2CS(NH2)2 (chất rắn dương) hay CoI2·4CS(NH2)2 (chất rắn lục nhạt).

## Tham khảo
Dị ứng đậu phụng

**Dị ứng đậu phụng**, **dị ứng đậu phộng** hoặc **dị ứng lạc** là một loại dị ứng thực phẩm với đậu phụng. Nó khác với các dị ứng hạt. Triệu chứng thể chất của phản ứng dị ứng có thể bao gồm ngứa, mề đay, phù, chàm, hắt hơi, hen suyễn, đau bụng, hạ huyết áp, tiêu chảy, và ngừng tim. Phản vệ có thể xảy ra.

Nó do một phản ứng quá mẫn type I của hệ miễn dịch ở những người mẫn cảm. Dị ứng được công nhận "là một trong những loại dị ứng thực phẩm nghiêm trọng nhất do sự phổ biến, tính dai dẳng, và mức độ trầm trọng của phản ứng dị ứng."

Việc phòng ngừa có thể thực hiện từng phần bằng cách sớm đưa đậu phụng và khẩu phần ăn của phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ. Phương pháp điều trị chính trong phản vệ là tiêm một liều epinephrine.

Tại Hoa Kỳ, có 0.6% dân số bị dị ứng đậu phụng. Nó là một nguyên nhân phổ biến của tử vong do thực phẩm và những phản ứng dị ứng gần tử vong.

## Dấu hiệu và triệu chứng
Các triệu chứng của dị ứng đậu phụng có liên quan tới phản ứng của Immunoglobulin E (IgE) và các độc tố phản vệ tác động để giải phóng histamin và các chất trung gian (mediator) khác từ những tế bào mast (sự mất hạt nhỏ của bạch cầu). Ngoài các tác dụng khác, histamin gây giãn tiểu động mạch và co thắt tiểu phế quản trong phổi, còn được gọi là co thắt phế quản. Có ít nhất 11 dị ứng nguyên trong đậu phụng đã được mô tả.

Các triệu chứng có thể bao gồm ngứa nhẹ, nổi mề đay, phù mạch, sưng mặt, viêm mũi, nôn mửa, tiêu chảy, đau bụng cấp, viêm da cơ địa (atopic eczema) trầm trọng, hen suyễn và ngừng tim. Phản vệ có thể xảy ra.

## Chú thích
Siphon

**Siphon** ( ; từ  "ống", cũng có khi viết là **syphon** hoặc phiên âm thành **xi-phông**) được dùng để chỉ nhiều thiết bị khác nhau có liên quan đền dòng chảy chất lỏng qua ống. Trong một ngữ nghĩa hẹp, từ này để chỉ rõ một ống có hình dạng chữ 'U' ngược, làm cho chất lỏng chảy lên cao hơn bề mặt của bình chứa mà không cần bơm, nhưng được cấp lực bằng sự rơi xuống của chất lỏng khi nó chảy xuống dưới lực kéo của trọng lực, sau đó xả ra ở một mực chất lỏng thấp hơn bề mặt của bình chứa mà từ đó nó đã chảy xuống.

Có 2 lý thuyết chính về làm thế nào mà các siphon có thể làm chất lỏng chảy ngược lên, chống lại trọng lực mà không cần bơm, và được cấp lực chỉ bởi trọng lực. Lý thuyết truyền thống trong nhiều thế kỷ cho rằng trọng lực đã kéo chất lỏng xuống ở ngã ra của siphon đẫn đến sự giảm áp suất ở đỉnh của siphon. Do đó, áp suất khí quyển có thể đẩy chất lỏng từ bình chứa cao hơn, chảy lên chỗ giảm áp ở đỉnh của siphon, giống như trong một áp kế hoặc ống hút, và cứ thế. Tuy nhiên, nó đã được chứng minh rằng siphon có thể hoạt động trong chân không và đến được những độ cao vượt qua độ cao khí áp kế của chất lỏng. Vì vậy, lý thuyết về ứng suất liên kết của hoạt động siphon đã được ủng hộ, cho rằng chất lỏng bị kéo trong siphon tương tự như mô hình dây xích. Không cần phải một trong hai lý thuyết phải đúng, nhưng cả hai lý thuyết đều đúng trong các trường hợp áp suất môi trường khác nhau. Lý thuyết về áp suất khí quyển với trọng lực rõ ràng không thể giải thích trường hợp siphon trong chân không, nơi mà không có áp suất khí quyển đáng kể. Nhưng lý thuyết về ứng suất liên kết với trọng lực lại không thể giải thích trong trường hợp siphon khí CO2, siphon tạo ra những bong bóng, và những siphon phun từng giọt, vì các chất khí không gây ra lực kéo đáng kể và các chất lỏng không gắn kết nên không thể tạo ra ứng suất liên kết cố định.

Tất cả các lý thuyết đã công bố trong thời hiện đại đều công nhận phương trình Bernoulli là một phương trình gần đúng trong trường hợp hệ thống siphon lý tưởng không ma sát.

## Lịch sử
Những bức phù điêu của người Ai Cập từ 1500 TCN mô tả những siphon được sử dụng để chiết xuất chất lỏng từ những bình chứa lớn.

Có bằng chứng vật lý của việc sử dụng ống siphon của các kỹ sư Hy Lạp trong thế kỷ thứ 3 TCN ở Pergamon.

Hero xứ Alexandria đã viết rất nhiều về siphon trong bài luận *Pneumatica*.

Anh em Banu Musa trong thế kỷ thứ 9 ở Baghdad đã phát minh ra một siphon đôi-đồng tâm, mà họ đã mô tả trong cuốn *[[Sách của Những thiết bị Tinh xảo]]* của mình. Phiên bản do Hill biên soạn bao gồm một phân tích về siphon đôi-đồng tâm.

## Chú thích

* 

## Liên kết ngoài

*
Thân vương Kakukai

, tục danh **Viên Tánh**, là vị Hoàng tộc Nhật Bản sau thời đại Bình An (Heian) và là nhà sư của Thiên Đài Tông, cha mẹ là Thiên hoàng Toba cùng Hoàng hậu Ji Jiaszi; ngài cũng là tượng đài của Thiên Thai tông và Thanh Liên Viện.

Lúc năm 13 tuổi ngài đến núi Tỉ Duệ Sơn (núi Hieizan) học thầy Hành Huyền đại tăng đồng thời xuất gia, học tập Hiển giáo và Mật giáo, cho đến năm Cửu An thứ 7 (1151) Hành Huyền truyền pháp quán đảnh, nhậm pháp ấn cho ngài. Vĩnh Lịch nguyên niên (năm 1160) vì nhật thực nên trong cung cầu nguyện, Gia Ứng năm thứ hai (năm 1170) Tấn Vô Phẩm Thân Vương, đến Trị Thừa nguyên niên (năm 1177) bởi Diên Lịch Tự tòa chủ Minh Vân bị lưu vong nên ngài nhậm chức tòa chủ, đồng thời kiêm nhậm luôn Pháp Tánh Tự tòa chủ, Trị Thừa năm thứ tư (năm 1180) bởi bệnh nên từ chức, ẩn cư Thanh Liên Viện.

Chôn tại thành phố Kyoto, tỉnh Kyoto trong Thiện Phong Tự của Thanh Liên Viện Cung Miếu (Mộ địa).

## Tham khảo
Rubidi hydroxide

**Rubidi(I) hydroxide** là một hợp chất hoá học với công thức là **RbOH** là loại hóa chất mạnh và kiềm được tạo thành bởi một ion rubidi và một ion hydroxide.

Rubidi hydroxide không xuất hiện trong tự nhiên. Tuy nhiên, nó có thể điều chế bằng cách tổng hợp từ rubidi oxide. Ngoài ra, rubidi hydroxide còn có thể được bán thương mại dưới dạng dung dịch.

Rubidi hydroxide có tính ăn mòn cao, do đó cần phải có quần áo bảo hộ, găng tay và mặt nạ bảo hộ thích hợp khi sử dụng, tiếp xúc với chất này.

## Điều chế
Rubidi hydroxide có thể được tổng hợp từ rubidi oxide bằng cách cho Rb2O (s) vào nước:
:Rb2O + H2O → 2 RbOH
Rubidi hydroxide cũng có sẵn trên thị trường với một số lượng nhất định từ các nhà cung cấp hoá chất dưới dạng dung dịch khoảng 50% hoặc 99% với khối lượng mỗi gói 5 g.
## Sử dụng
Rubidi hydroxide hiếm khi được sử dụng trong các quy trình công nghiệp bởi vì kali hydroxide và natri hydroxide có thể thay thế hầu hết tất cả các loại rubidi hydroxide dùng trong công nghiệp vì kali hydroxide và natri hydroxide an toàn hơn.

Rubidi hydroxide được sử dụng trong các nghiên cứu khoa học. Nó thường ít được sử dụng để tránh lãng phí vì nguyên liệu điều chế ra là rubidi rất đắt tiền. Nó được sử dụng để làm cho pháo hoa có màu tím thay cho rubidi nguyên chất.

Mặc dù rubidi hydroxide hiếm khi được sử dụng trong các quy trình công nghiệp thông thường, điều đáng chú ý là nó tổng hợp gần như tất cả các hợp chất rubidi mà rubidi hydroxide làm chất trung gian.
## Nguy hiểm
Rubidi hydroxide là một hợp chất ăn mòn gây ra các vết bỏng ngay lập tức trên da khi tiếp xúc. Phải thật cẩn thận khi tiến hành xử lý hóa chất này.

Trong phòng thí nghiệm, những người xử lí nên mặc quần áo bảo vệ, găng tay và mặt nạ bảo vệ mắt được làm từ vật liệu chịu kiềm để tránh gây tổn thương do vô tình rò rỉ của rubidi hydroxide có thể dính trên da người.

Sự pha loãng dung dịch kiềm mạnh này phải được thực hiện bằng cách thêm hoá chất một cách từ từ vào cốc nước.

Ngoài ra, các thí nghiệm hóa học có sử dụng hợp chất này phải được thực hiện thật cẩn thận để ngăn chặn lượng nhiệt lớn được giải phóng trong các phản ứng tỏa nhiệt.
## Xem thêm
*Natri hydroxide
*Kali hydroxide
*Rubidi
## Tham khảo

* 
*
Antimon trisulfide

**Antimon trisulfide** (Sb2S3) là là một hợp chất vô cơ được tìm thấy trong tự nhiên dưới dạng khoáng tinh thể stibnit và khoáng chất có màu đỏ vô định hình được gọi là metastibnite. Hợp chất này được sản xuất để sử dụng trong các trận chiến giả, trong ngành quân sự đạn dược, chất nổ và pháo hoa. Ngoài ra, nó còn được sử dụng để sản xuất kính màu ruby và làm chất dẻo có tác dụng chống cháy. Trong lịch sử, dạng khoáng stibnite được sử dụng làm một chất nhuộm nên màu xám trong các bức tranh được thực hiện trong thế kỷ XVI.

## Điều chế và phản ứng
Sb2S3 có thể được điều chế trực tiếp từ các nguyên tố thành phần, với điều kiện được nung nóng ở nhiệt độ từ 500 đến 900&nbsp;°C:

:2Sb + 3S → Sb2S3

Sb2S3 là một chất kết tủa, được tạo ra khi cho khí hydro sulfide H2S đi qua dung dịch có chứa ion Sb3+. Phản ứng này là một phương pháp, dùng phương pháp trọng lượng để tính ra antimon, tạo bọt khí H2S qua dung dịch của hợp chất Sb (III) với xúc tác là HCl nóng, dạng Sb2S3 màu da cam biến thành màu đen tùy thuộc vào điều kiện phản ứng.

Sb2S3 dễ bị oxy hóa, nên nó phản ứng rất mạnh mẽ khi tác dụng với các chất oxy hóa. Hợp chất này cũng cháy trong không khí, với hiện tượng là một ngọn lửa màu xanh. Ngoài ra, nó cũng bốc cháy khi tiếp xúc với Cadmi, Magnesi và kẽm clorat. Hỗn hợp của Sb2S3 và Chlorat có thể phát nổ.

## Tham khảo
Chu Vũ công

**Chu Vũ Công** trong Tiếng Việt có thể là những vị quân chủ nước Chu sau:
## Danh sách Chu Vũ Công (邾武公)
*Chu Vũ công Tào Di Phủ, quân chủ nước Chu Lâu thời Tây Chu, còn có phiên âm khác là Trâu Vũ Công

## Danh sách Chu Vũ Công (周武公)
*Tây Chu Vũ công Cơ Cộng Chi, quân chủ nước Tây Chu thời Chiến Quốc
*Đông Chu Vũ công, quân chủ nước Đông Chu thời Chiến Quốc
## Xem thêm
* Vũ công
* Lỗ Vũ công
* Tề Vũ Công
* Triệu Vũ Công
* Ngụy Vũ Công
* Trinh Vũ công
* Trung Vũ công
* Túc Vũ công
* Hiến Vũ công
* Cảnh Vũ công
* Chu Định công
* Chu Văn công
* Chu Huệ Công
* Chu Hoàn Công
* Chu Mục Công
Bismuth(III) iodide

**Bismuth(III) iodide** là một hợp chất vô cơ có công thức hóa học **BiI<sub>3</sub>**. Chất rắn màu xám đen này là sản phẩm của phản ứng hóa học giữa bismuth và iod, có một lần đã được quan tâm phân tích định tính vô cơ.

Bismuth(III) iodide có một cấu trúc tinh thể đặc biệt, với iodide ở trung tâm chiếm một lưới tinh thể gần nhau nhất, và ở trung tâm bismuth không có hoặc chiếm hai phần ba các lỗ hình bát diện (xen kẽ theo lớp), do đó nó chiếm ⅓ của tổng số lỗ bát diện.

## Điều chế
Bismuth(III) iodide được tạo thành sau khi nung nóng một hỗn hợp đồng nhất của iod và bột bismuth:
:2Bi + 3I2 → 2BiI3
Bismuth(III) iodide cũng có thể được tạo ra bởi phản ứng hóa học của bismuth(III) oxit với axit iodhydric:
:Bi2O3 (r) + 6HI (dd) → 2BiI3 (r) + 3H2O (l)

## Phản ứng
Vì bismuth(III) iodide không hòa tan trong nước nên nước có thể được kiểm tra sự có mặt của ion Bi3+ trong dung dịch bằng cách thêm một gốc iodide dư như kali iodide. Khi đó sẽ có một kết tủa đen của bismuth(III) iodide tạo ra.

Bismuth(III) iodide tạo thành các anion pentaiodobismuthat(III) khi nung nóng với các muối halogen khác:
:2NaI + BiI3 → Na<sub>2</sub>BiI<sub>5</sub>

## An toàn khi sử dụng
Bismuth(III) iodide có tính phóng xạ nhưng rất yếu.

## Hợp chất khác
BiI3 còn tạo một số hợp chất với NH<sub>3</sub>, như BiI3·3NH3 là chất rắn màu đỏ gạch.

BiI3 còn tạo một số hợp chất với CS(NH<sub>2</sub>)<sub>2</sub>, như BiI3·3CS(NH2)2 là bột màu đỏ.

## Tham khảo
Căn bậc hai của 5

**Căn bậc hai của 5**, hoặc (1/2) thứ luỹ thừa của 5, được viết trong toán học là  hoặc , là số dương, khi nhân với chính nó ta được kết quả là 5. Chính xác hơn, nó được gọi là **căn bậc hai số học của 5**, để phân biệt nó với số âm là -  với cùng một thuộc tính. Số này được biễu diễn trong biểu thức phân số cho tỷ lệ vàng.

Nó là một số vô tỉ. Sáu mươi chữ số phần thập phân của  là:
: .
có thể được làm tròn thành 2,236 với độ chính xác là 99,99%. Xấp xỉ  (≈ 2.23611) có thể được sử dụng để thay cho căn bậc hai của 5. Mặc dù chỉ có mẫu số là 72, nhưng nó gần với giá trị chính xác ít hơn  (khoảng 4.3 × 10 −5). Tính đến tháng 12 năm 2013, số chữ số của phần thập phân đã được tính đến ít nhất mười tỷ chữ số. 
## Phân số liên tục
Căn bậc hai của 5 có thể được biểu diễn dưới dạng phân số liên tục:
:  [2; 4, 4, 4, 4, 4,\ldots] = 2 + \cfrac 1 {4 + \cfrac 1 {4 + \cfrac 1 {4 + \cfrac 1 {4 + \ddots}}}}.  
## Biểu thức
Các biểu thức lồng nhau được lồng nhau dưới đây có kết quả cuối cùng là .
:
\begin{align}
\sqrt{5} & = 3 - 10 \left( \frac{1}{5}+ \left( \frac{1}{5}+\left( \frac{1}{5}+ \left( \frac{1}{5}+ \cdots \right)^2 \right)^2 \right)^2 \right)^2 \\
& = \frac{9}{4} - 4 \left( \frac{1}{16}- \left( \frac{1}{16}-\left( \frac{1}{16}- \left( \frac{1}{16}- \cdots \right)^2 \right)^2 \right)^2 \right)^2 \\
& = \frac{9}{4} - 5 \left( \frac{1}{20}+ \left( \frac{1}{20}+\left( \frac{1}{20}+ \left( \frac{1}{20}+ \cdots \right)^2 \right)^2 \right)^2 \right)^2
\end{align}

## Tham khảo
Diarsenic pentoxide

**Điasen pentoxide** là một hợp chất vô cơ có công thức hóa học **As<sub>2</sub>O<sub>5</sub>**. Hợp chất này có trạng thái giống thủy tinh, có màu trắng, dễ vỡ và tương đối không ổn định, phù hợp với trạng thái số oxy hóa của As(V), hiếm khi xảy ra. Phổ biến hơn hợp chất này và có giá trị về kinh tế là hợp chất điasen triOxide (As2O3). Tất cả các hợp chất asen đều có tính độc hại cao và do đó chỉ có những lợi ích về kinh tế ít ỏi.

## Lịch sử
Paracelsus Macquer đã tìm thấy một hợp chất muối có tinh thể, và ông quyết định gọi nó là 'sel neutre asenical'. Hợp chất này được ông phát hiện trong dư lượng sau khi chưng cất axit nitric từ một hỗn hợp kali nitrat và điasen triOxide. Trước đó, Paracelsus đã đốt nóng hỗn hợp điasen triOxide và kali nitrat. Ông đã dùng thuật ngữ 'arsenicum fixum' vào cho hợp chất mới này. Khác với Macquer, A. Libavius gọi nó là 'butyrum arsenici' (bơ asen), mặc dù thuật ngữ này đã được sử dụng cho asen triclorua. Các hợp chất mới mà cả Paracelsus và Libavius tìm thấy, đều là các hợp chất kiềm của kim loại asen, không tinh khiết.

## Độc tính
Giống như tất cả các hợp chất của asen, điasen pentOxide rất độc.

Hợp chất này được phân vào loại có tính độc hại cao tại Hoa Kỳ theo quy định tại Mục 302 của Đạo luật Hoa Kỳ về Kế hoạch Khẩn cấp và Luật Công dân Cần biết (42 USC 11002) và phải tuân theo các yêu cầu báo cáo nghiêm ngặt của các cơ sở sản xuất, hoặc khi sử dụng nó với số lượng đáng kể.

## Tham khảo
Lỗ Vũ Công (định hướng)

**Lỗ Vũ Công** (*[[chữ Hán]]*:魯武公) có thể là:
## Danh sách
*Lỗ Vũ công Cơ Ngao, quân chủ thứ 9  nước Lỗ thời Tây Chu
*Lỗ Vũ công Giả Sung, quan đại thần nhà Tào Ngụy thời Tam Quốc và Tây Tấn
## Xem thêm
*Vũ công
*Trung Vũ công
*Trinh Vũ công
* Túc Vũ công
* Hiến Vũ công
* Cảnh Vũ công
* Ngụy Vũ Công
* Chu Vũ công 
* Triệu Vũ Công
* Tề Vũ Công
*Lỗ Văn Công
*Lỗ Văn Trung Công
* Lỗ Điệu Vương
*Lỗ Cung Vương
*Lỗ An Vương
*Lỗ Hiếu Vương
Ngụy Vũ Vương

**Ngụy Vũ Vương** (*[[chữ Hán]]*:魏武王) có thể là:
## Danh sách
*Ngụy Vũ Vương Tào Tháo, quyền thần nhà Đông Hán, trước từng làm Vũ Bình Vũ hầu và Ngụy Vũ Công, sau được Ngụy Văn Đế Tào Phi truy tôn là Vũ Đế
*Ngụy Vũ Vương Thạch Hổ nhà Hậu Triệu, sau đăng cơ trở thành Triệu Vũ Đế.
*Diêu Tương, thủ lĩnh người Khương thời kỳ Ngũ Hồ thập lục quốc, sau được em trai là Tần Chiêu Vũ Đế Diêu Trường truy tôn là Ngụy Vũ Vương

## Xem thêm
*Vũ vương
* Tuyên Vũ Vương
* Thần Vũ Vương
* Văn Vũ Vương
* Mục Vũ Vương
* Duệ Vũ vương
* Huệ Vũ vương
* Chiêu Vũ vương
* Hiếu Vũ vương
* Hưng Vũ vương
* Trung Vũ Vương
* Hiến Vũ vương
* Tấn Vũ Vương
*Lương Vũ Vương 
*Ngụy Văn Đế
*Ngụy Cao Đế
*Ngụy Minh Đế
*Ngụy An Hy Vương
*Ngụy Nguyên Đế
*Ngụy Bình Đế
*Ngụy Tuyên Vũ Đế
*Ngụy Quận Trung Hiến Vương
*Ngụy Vũ Ý Vương
*Ngụy Văn Chính Công