Phúc Khang Công chúa

**Phúc Khang Công chúa** (; 1038–1070) là một công chúa của nhà Tống. Bà là trưởng nữ của Tống Nhân Tông.

## Cuộc đời
Năm Bảo Nguyên nguyên niên (1038), trưởng nữ của Tống Nhân Tông được phong là **Phúc Khang Công chúa** (福康公主). Công chúa từ nhỏ lanh lợi thông tuệ, tính tình thuần hậu hiếu thảo. Nhân Tông rất yêu mến công chúa, từng khi long thể bất an, công chúa luôn hầu hạ bên cạnh.

Tống Nhân Tông nhớ đến sinh mẫu của mình là Lý Thần phi (李宸妃) không được hưởng phúc thiên hạ, nên để chăm lo cho gia tộc của bà, vào tháng 5 năm Khánh Lịch thứ 7 (1047), ông chọn người con trai thứ của cậu là Lý Dụng Hòa (李用和), biểu đệ của công chúa là Lý Vĩ (李瑋) làm phò mã cho Phúc Khang Công chúa. Lý Vĩ tuy vai vế lớn hơn công chúa, nhưng khi đó mới 13 tuổi (theo tuổi mụ), tuổi tác gần với công chúa.

Tháng 6 năm Gia Hựu thứ 2 (1056), Phúc Khang Công chúa được tấn phong làm **Duyện Quốc Công chúa** (兗國公主), đồng thời chuẩn bị chính thức xuất giá lấy Lý Vĩ. Nhân Tông phá lệ, sai sở ty chọn ngày, chuẩn bị lễ sách phong. Có quan viên can gián phản đối, nhưng Nhân Tông không nghe. Tháng bảy, chính thức sắc phong Duyện Quốc Công chúa. Tháng tám ngày Mậu Thân, Duyện Quốc Công chúa hạ giá gả cho Lý Vĩ.

Sau hôn nhân, phò mã Lý Vĩ dung mạo xấu xí, tính tình chất phác vụng về, hai người không hòa hợp. Công chúa xem chồng là "kẻ tầm thường". Phúc Khang Công chúa không yêu phò mã, cuộc sống buồn bực, đem tình cảm ký thác vào các hoạn quan quản sự phủ công chúa như Lương Hoài Cát (梁懷吉). Nhũ mẫu của công chúa là Hàn thị (韓氏) lại thường xuyên xúi giục mâu thuẫn giữa công chúa và phò mã.

Năm Gia Hựu thứ 5 (1060), công chúa cùng Lương Hoài Cát uống rượu ban đêm, bị sinh mẫu của Lý Vĩ là Dương thị (楊氏) rình trộm. Công chúa giận dữ, đánh Dương thị, rồi nửa đêm bỏ nhà, gõ cửa hoàng thành để tố cáo trong cung. Theo sử liệu, Nội Đô tri Nhậm Thủ Trung (任守忠) từng bị đàn hặc vì ức hiếp phò mã; Khu mật sứ (樞密使) Tống Tương (宋庠) cũng vì bị tố cáo lấy lòng công chúa, hãm hại phò mã mà bị bãi chức.

Việc mở cung môn ban đêm là sự kiện nghiêm trọng, triều dã xôn xao. Các gián thần như Tư Mã Quang (司馬光) dâng sớ chỉ trích công chúa phóng túng, khinh nhờn nhà chồng; Lương Hoài Cát "không tự giữ mình, tội ác chất chồng, đáng chịu trọng hình". Nhân Tông buộc phải giáng công chúa xuống **Nghi Quốc Công chúa** (沂國公主), cho vào cung cư trú. Lương Hoài Cát bị điều đi Tây Kinh (Lạc Dương) quét dọn hoàng lăng. Phò mã Lý Vĩ bị giáng làm tri châu Vệ Châu.

Công chúa vô cùng phẫn nộ, nhiều lần tìm chết, thậm chí đòi đốt cung điện, ép Nhân Tông phải triệu hồi Lương Hoài Cát. Cùng năm, phò mã được triệu hồi về kinh phục chức; Lương Hoài Cát cũng được gọi về, nhưng chỉ làm việc ở tiền tỉnh, không được tiếp tục hầu hạ công chúa.

Mẹ công chúa là Miêu Hiền phi cùng bạn là Du Sung nghi bày kế, sai nội thần Vương Vụ Tư (王務滋) giám sát phò mã để tìm lỗi, nhưng Lý Vĩ rất cẩn trọng, không tìm ra sai phạm. Vương Vụ Tư đề nghị trực tiếp xin thánh chỉ, ban rượu độc xử tử Lý Vĩ, nhưng Nhân Tông không chấp thuận. Tào hoàng hậu (曹皇后) cũng ra sức can gián.

Năm Gia Hựu thứ 7, mâu thuẫn giữa công chúa và phò mã không thể điều hòa, công chúa trở lại cung ở. Anh của Lý Vĩ là Lý Chương (李璋) dâng lời xin cho hai người ly tuyệt. Nhân Tông chấp thuận cho hai người ly hôn. Tháng mười một cùng năm, Nhân Tông khôi phục thân phận phò mã cho Lý Vĩ, đổi phong công chúa làm **Kỳ Quốc Công chúa** (岐國公主), trên danh nghĩa tái hợp.

Khi Tống Anh Tông (宋英宗) lên ngôi, công chúa được tấn phong **Việt Quốc Trưởng Công chúa** (越國長公主). Năm Trị Bình thứ 4 (1067), cháu là Tống Thần Tông (宋神宗) kế vị, công chúa được tấn phong **Sở Quốc Đại Trưởng Công chúa** (楚國大長公主). Ngày mồng chín tháng giêng năm Hy Ninh thứ 3 (1070), Phúc Khang Công chúa qua đời, hưởng dương 33 tuổi.

Khi công chúa mất, Tống Thần Tông đích thân đến phủ công chúa rưới rượu tế. Khi triệu kiến đại thần, Thần Tông khóc lớn, trách Lý Vĩ phụ ân Tống Nhân Tông, ngược đãi công chúa, trong ăn mặc và chữa bệnh đều hà khắc, thậm chí công chúa phải tự lấy than nhóm lửa, bị than làm bỏng mặt. Thần Tông giáng chức Lý Vĩ ra Trần Châu. Vì công chúa hiếu thuận với phụ thân Tống Nhân Tông, ban thụy hiệu **Trang Hiếu** (莊孝), truy phong Tần Quốc (秦國). Đến thời Tống Huy Tông gia phong Chu Quốc (周國), Trần Quốc (陳國). Niên hiệu Chính Hòa đổi phong **Trang Hiếu Minh Ý Đại trưởng đế cơ** (莊孝明懿大長帝姬).

## Phim ảnh

## Chú thích