Luxo Jr.

***Luxo Jr.*** (còn được gọi là ***Luxo Junior***) là một phim ngắn hoạt hình Mỹ năm 1986 do Pixar sản xuất và phát hành. Được viết và đạo diễn bởi John Lasseter, bộ phim dài hai phút xoay quanh hai chiếc đèn bàn – một lớn và một nhỏ. Chiếc lớn, tên là Luxo Sr., quan sát khi chiếc nhỏ, Luxo Jr., vui vẻ chơi với một quả bóng đến mức vô tình làm nó xì hơi. *Luxo Jr.* là phim hoạt hình đầu tiên của Pixar sau khi Ed Catmull và John Lasseter rời bộ phận Máy tính của Lucasfilm. Bộ phim cũng là nguồn gốc của nhân vật Luxo Jr., linh vật của Pixar.

Lasseter hướng tới việc hoàn thành bộ phim để kịp trình chiếu tại hội nghị SIGGRAPH năm 1986 – nơi quy tụ hàng nghìn chuyên gia đồ họa máy tính. Bộ phim ra đời từ những thử nghiệm của ông trong việc mô hình hóa chiếc đèn bàn Luxo của mình. Lasseter cố gắng hoàn thiện câu chuyện trong giới hạn hai phút. Trên phương diện kỹ thuật, phim trình diễn việc sử dụng bản đồ bóng trong phần mềm kết xuất hình ảnh. Lasseter áp dụng mười hai nguyên lý cơ bản của hoạt hình được phổ biến bởi Disney's Nine Old Men để truyền tải cảm xúc của các chiếc đèn. Catmull và Lasseter làm việc suốt ngày đêm, thậm chí Lasseter mang túi ngủ đến văn phòng để ngủ dưới bàn và dậy sớm làm việc. Tổng cộng bộ phim được hoàn thiện trong bốn tháng rưỡi.

Phim ngắn ra mắt tại SIGGRAPH 1986 ở Dallas, Texas. Khi phim chưa chiếu hết, khán giả đã đứng dậy vỗ tay. *Luxo Jr.* được xem là một bước ngoặt lớn trong ngành hoạt hình, làm thay đổi cách nhìn truyền thống về hoạt hình máy tính. Đây là tác phẩm đầu tiên sử dụng procedural animation, do Eben Ostby lập trình. Bộ phim được đề cử Giải Oscar cho phim hoạt hình ngắn hay nhất, trở thành phim CGI đầu tiên được đề cử cho một giải Oscar.

Phần nhạc nền là bản biên tập không ghi công của ba tác phẩm trong album *Counterpoint In Rhythm* của Brian Bennett: “Finesse”, “Quicksilver” và “Chateau Latour”.

Năm 2014, *Luxo Jr.* được Thư viện Quốc hội Hoa Kỳ công nhận là “có ý nghĩa văn hóa, lịch sử hoặc thẩm mỹ quan trọng” và được chọn vào Danh mục Lưu trữ phim Quốc gia Hoa Kỳ.

## Cốt truyện
Trong một căn phòng tối, chiếc đèn bàn lớn có tay đỡ linh hoạt tên là Luxo Sr. nhìn thấy một quả bóng màu vàng với sọc xanh và ngôi sao đỏ lăn tới gần. Ông đẩy quả bóng ra, nhưng nó lại quay lại. Ông đẩy tiếp, quả bóng lăn qua một bên thì Luxo Jr., đứa con nhỏ vui tính, nhảy tới và bắt đầu chơi đùa. Luxo Jr. nhảy lên trên quả bóng và bật liên tục đến khi nó xì hơi. Luxo Jr. nhìn quả bóng xẹp rồi nhìn lên cha mình, người chỉ khẽ lắc đầu. Cậu nhảy đi trong buồn bã, nhưng sau đó trở lại với một quả bóng bãi biển mới. Luxo Sr. nhìn vào camera và lắc đầu ngán ngẩm.

## Bối cảnh
Bộ phận Đồ họa Máy tính của Lucasfilm từng hợp tác với Industrial Light & Magic về hiệu ứng đồ họa đầu thập niên 1980. Năm 1984, nhóm này sản xuất phim ngắn *[[The Adventures of André & Wally B.]]*, được trình chiếu tại SIGGRAPH và nhận phản hồi tích cực. Tháng 2 năm 1986, nhóm tách ra thành công ty độc lập với khoản đầu tư của Steve Jobs sau khi ông rời Apple Computer. Jobs trả 5&nbsp;triệu USD cho George Lucas để mua quyền công nghệ và thêm 5&nbsp;triệu USD tiền vốn. Một phần lý do Lucas bán là do khó khăn tài chính sau vụ ly hôn năm 1983 và doanh thu giảm sau *[[Return of the Jedi]]*. Công ty mới được dẫn dắt bởi Tiến sĩ Edwin Catmull làm chủ tịch và Alvy Ray Smith làm phó chủ tịch điều hành, còn Jobs là chủ tịch hội đồng.

Phòng hoạt hình nhỏ của Pixar – gồm Lasseter và vài nhà khoa học đồ họa hỗ trợ bán thời gian – ban đầu không có mục tiêu lợi nhuận. Catmull và Smith biện minh cho sự tồn tại của nhóm bằng cách cho rằng các phim trình chiếu tại SIGGRAPH như *The Adventures of André & Wally B.* sẽ quảng bá máy tính của công ty. Họ quyết định sẽ có phim mới cho SIGGRAPH đầu tiên của Pixar độc lập vào tháng 8 năm 1986. *Luxo Jr.* do John Lasseter thực hiện để trình diễn khả năng của máy tính hình ảnh Pixar.

Hai phim ngắn khác cũng được phát triển cùng thời là *[[Flags and Waves]]* của Bill Reeves và *[[Beach Chair (film test)|Beach Chair]]* của Eben Ostby – cả hai cũng hỗ trợ Lasseter trong khâu dựng mô hình và kết xuất.

## Sản xuất

Phim học viên của Lasseter tại CalArts, *The Lady and the Lamp*, đã thể hiện quan điểm của Walt Disney rằng việc nhân hóa đồ vật vô tri mang lại tiềm năng hài hước. *Luxo Jr.* tiến xa hơn: chứng minh rằng các vật vô tri có thể mang giá trị cảm xúc và kịch tính. Ý tưởng xuất phát khi đồng nghiệp Tom Porter mang con trai nhỏ đến công ty, khiến Lasseter nhận ra sự khác biệt tỉ lệ cơ thể trẻ em – và tưởng tượng một “đứa bé đèn” trông ra sao. Ông tạo ra Luxo Jr. bằng cách thay đổi tỉ lệ của chiếc đèn Luxo gốc, trừ bóng đèn vì “bóng đèn không lớn lên được”.

Ban đầu Lasseter định làm phim không cốt truyện, chỉ để nghiên cứu nhân vật, nhưng sau lời khuyên của nhà làm phim Raoul Servais, ông thêm cấu trúc đầu–giữa–cuối. Câu chuyện đơn giản: hai chiếc đèn chơi bóng, quả bóng xì hơi, Luxo Jr. buồn bã rồi tìm thấy quả mới. Phim được dùng để thử nghiệm khả năng “tự đổ bóng” của phần mềm kết xuất, và toàn bộ ánh sáng cùng màu sắc được tính toán bằng shader thay vì bản đồ bề mặt. Lasseter chọn nền đen và không di chuyển máy quay để tập trung vào diễn xuất và cảm xúc của các nhân vật.

## Phát hành

*Luxo Jr.* cùng *Flags and Waves* và *Beach Chair* ra mắt tại SIGGRAPH ở Dallas, Texas, và được khán giả sáu nghìn người hoan nghênh nhiệt liệt. Trước khi phim kết thúc, đám đông đã đứng dậy vỗ tay. Phim được khen ngợi không chỉ vì hình ảnh chân thực mà còn bởi cảm xúc chân thực của nhân vật.

*Luxo Jr.* được đề cử Giải Oscar cho phim hoạt hình ngắn hay nhất năm 1987 tại Lễ trao Giải Oscar lần thứ 59, trở thành phim CGI đầu tiên được đề cử. Phim cũng giành giải Golden Nica tại Liên hoan Ars Electronica ở Linz năm 1987.

Phim được chiếu lại cùng *[[Toy Story 2]]* năm 1999, xuất hiện trên VHS và DVD năm 2000, với đoạn giới thiệu: “Năm 1986, Pixar Animation Studios sản xuất bộ phim đầu tiên của mình. Đây là lý do vì sao logo của chúng tôi có một chiếc đèn nhảy.” Phim cũng có mặt trong bộ sưu tập *[[Tiny Toy Stories]]* (1996) và *[[Pixar Short Films Collection, Volume 1]]* (2007).

## Tham khảo

### Nguồn chính
*  Ấn bản Vintage Books năm 2009: , Trích đoạn trên Google Books.

## Liên kết ngoài
* 
* 
*