Tiếng Tamang

**Tiếng Tamang** (Devanagari: तामाङ; *tāmāṅ)* là một thuật ngữ dùng để chỉ chung một cụm phương ngữ nói bởi người Tamang sống chủ yếu ở Nepal, Sikkim, Tây Bengal (chủ yếu là huyện Darjeeling - पश्चिम बङ्गाल राज्यको दार्जीलिङ जिल्लाको बिभिन्न भूभाग), một số bộ phận của Assam và miền Đông Bắc. Nó bao gồm **Tamang Đông**, **Tamang Tây Bắc**, **Tamang Tây Nam**, **Tamang Gorkha Đông** và **Tamang Tây**. Sự tương đồng về mặt ngôn ngữ giữa Tamang Đông (được coi là nổi bật nhất) và các phương ngữ Tamang khác thay đổi từ 81% đến 63%. Để so sánh, sự tương đồng từ vựng giữa tiếng Tây Ban Nha và tiếng Bồ Đào Nha, ước tính khoảng 89%.

## Phương ngữ
*[[Ethnologue]]* chia tiếng Tamang thành các phương ngữ không hiểu được lẫn nhau như sau:

* **Tamang Đông**: 759.000 người ở Nepal (2000 WCD). Tổng dân số tất cả các nước: 773.000, có các phương ngữ con sau. 
** Tamang ngoài Đông (Tamang Sailung) 
** Tamang Trung Tâm-Đông (Tamang Temal) 
** Tamang Tây Nam (Kath-Bhotiya, Lama Bhote, Murmi, Rongba, Sain, Tamang Gyoi, Tamang Gyot, Tamang Lengmo, Tamang Tam) 
* **Tamang** **Tây**: 323.000 người (2000 WCD), có các phương ngữ con sau. 
** Trisuli (Nuwakot)
** Rasuwa 
** Phương ngữ Tây Bắc của Tamang Tây (Dhading) - mã ISO riêng. Dân số 55.000 (điều tra dân số năm 1991), nói tại dải núi trung tâm của huyện Nuwakot, <ins>Bagmati</ins> <ins>Pradesh</ins>.
** Phương ngữ Tây Nam của Tamang Tây 
* **Tamang** **Đông Gorkha**: 4.000 người (2000 WCD), có các phương ngữ con như sau. 
** Kasigaon
** Kerounja

Tiếng Tamang là ngôn ngữ Hán-Tạng được sử dụng rộng rãi nhất Nepal.

## Phân bố
*[[Ethnologue]]* cung cấp thông tin vị trí sau đây cho các phương ngữ Tamang.

**Tamang Đông**

* <ins>Bagmati</ins> <ins>Pradesh</ins>: Huyện Bhaktapur, huyện Chitwan, huyện Dolkha, huyện Kathmandu, huyện Kavrepalanchok, huyện Lalitpur, huyện Makwanpur, mạn đông huyện Nuwakot, huyện Ramechhap, huyện Sindhuli và huyện Sindhupalchowk
* Tỉnh số 1: huyện Okhaldhunga, mạn tây huyện Khotang và huyện Udayapur

**Tamang Tây Nam**

* <ins>Bagmati</ins> <ins>Pradesh</ins>: Huyện Chitwan, mạn nam huyện Dhading, mạn tây và tây bắc của huyện Kathmandu và mạn tây bắc huyện Makwanpur
* Tỉnh số 2: huyện Bara, huyện Parsa và huyện Rautahat

**Tamang Tây**

* <ins>Bagmati</ins> <ins>Pradesh</ins>: Mạn tây huyện Nuwakot, huyện Rasuwa và huyện Dhading
* Dải núi trung tâm huyện Nuwakot, tỉnh số 3 (*Tamang* *Tây Bắc*) 
* Mạn đông bắc huyện Sindhupalchok, tỉnh số 3: Bhote Namlan và Bhote Chaur, trên bờ sông Trishuli phía tây về phía sông Budhi Gandaki
* Mạn tây bắc huyện Makwanpur, tỉnh số 3: Phakel, Chakhel, Khulekhani, Markhu, Tistung và Palung
* Mạn bắc huyện Kathmandu, tỉnh số 3: Jhor, Thoka và Gagal Phedi

**Tamang Đông Gorkha**

* Mạn nam và mạn đông của Jagat, mạn bắc huyện Gorkha, Gandaki Pradesh

## Ngữ pháp
Một số đặc điểm ngữ pháp tiếng Tamang là:
*Thứ tự từ SOV
*Giới từ đứng sau từ nó bổ nghĩa (*nhà trong* chứ không phải *trong nhà*);
*Từ sở hữu đứng sau danh từ;
*Từ hỏi đứng giữa mệnh đề;
*Đây là ngôn ngữ khiến cách–tuyệt cách;
*Cấu trúc âm tiết CV, CVC, CCV, V, CCVC;

Tiếng Tamang là ngôn ngữ thanh điệu.

## Âm vị học
 
### Phụ âm

### Nguyên âm

Có khi nguyên âm mũi hoá xuất hiện (thể hiện bằng dấu "ngã" như trong ).

### Thanh điệu
Có bốn thanh: cao giáng , vừa lên cao , vừa xuống thấp , rất thấp .

## Hệ thống chữ viết
Tiếng Tamang sử dụng Tam-Yig. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, tiếng Tamang được viết bằng chữ Devanāgarī nhiều hơn.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Số đếm Tamang 
* Lưu trữ ELAR của Tamang 
* http://www.censusindia.gov.in/2011-documents/lsi/ling_survey_india.html