Lưu Văn Liệt

**Lưu Văn Liệt** (1945 - 1966), sinh tại Vĩnh Long, là Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, người hy sinh trong trận đánh diệt Mỹ đầu tiên ở Vĩnh Long và Tây Nam Bộ trong Kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, đồng thời mở đầu cho phong trào đánh biệt động ở đô thị sau này.

## Xuất thân
Ông Lưu Văn Liệt sinh ngày 10 tháng 4 năm 1945 tại xã Tường Lộc, huyện Tam Bình, tỉnh Vĩnh Long, là con trai út trong gia đình đông anh em.

Cha của ông là ông Lưu Văn Thanh, mẹ là bà Võ Thị Cẩm, sống bằng nghề nông dân.

## Hoạt động ban đầu
Năm 1960, khi mới 15 tuổi, ông tham gia lực lượng du kích địa phương, làm nhiệm vụ bảo vệ xóm làng.

Năm 1961, với sự hỗ trợ của người dì ruột, ông lên thị xã Vĩnh Long theo học tại Trường Trung học tư thục Nguyễn Trường Tộ. Trong thời gian này, ông tham gia các hoạt động đấu tranh của học sinh, bao gồm việc phát truyền đơn phản đối chính quyền Mỹ – Diệm, đồng thời tích cực tuyên truyền và xây dựng cơ sở trong lực lượng thanh niên, học sinh.

Ngày 17 tháng 7 năm 1964, ông được kết nạp vào Đoàn Thanh niên cách mạng và được huấn luyện để tham gia tổ biệt động vũ trang tại thị xã Vĩnh Long, tiếp tục hoạt động trong phong trào đấu tranh chống địch.

## Chiến công
Cuối năm 1965 đến đầu năm 1966, trong bối cảnh chiến sự diễn biến phức tạp, quân đội Sài Gòn liên tiếp thất bại trên chiến trường tại miền Nam, buộc Mỹ phải tăng cường hoạt động quân sự tại nhiều địa phương. Trước tình hình đó, lực lượng biệt động tại thị xã Vĩnh Long đẩy mạnh các hoạt động tác chiến nhằm vào những mục tiêu được xác định.

Sau khi khảo sát, tổ của ông lựa chọn quán Lệ Hoa (nay thuộc phường Long Châu) – nơi một số sĩ quan Mỹ và Việt Nam Cộng hòa thường lui tới giải trí để làm mục tiêu tác chiến. Vào tối ngày 6 tháng 2 năm 1966, tổ biệt động tiến hành cải trang và thực hiện một cuộc tấn công bằng chất nổ vào địa điểm này, gây thiệt hại và tạo tác động lớn tại khu vực thị xã Vĩnh Long.

Trong quá trình rút lui, nhằm hỗ trợ đồng đội thoát khỏi sự truy đuổi, ông bị thương nặng nhưng vẫn cố gắng di chuyển theo hướng khác để đánh lạc hướng đối phương. Khi bị lực lượng truy kích áp sát và gặp trở ngại trên đường rút, cầu bị sập gây trở ngại, phần bọn cảnh sát, quân biệt động ngụy truy nã “kêu gọi đầu hàng”, bất ngờ ông rút chốt lựu đạn đấu tay đôi với tên cảnh sát Ngọc và cất tiếng hô dõng dạc: *“Hồ Chí Minh muôn năm!”* trước khi hy sinh.

Đây là trận đánh diệt Mỹ đầu tiên ở Đồng bằng sông Cửu Long của đội Biệt động Vĩnh Long mới thành lập; trận đánh đã mở đầu phong trào diệt Mỹ ở Tây Nam Bộ và cũng mở ra lối đánh biệt động táo bạo vào các cơ quan đầu não sau này.

## Truy tặng
Ngày 17/9/1967, ông được tuyên dương công trạng, truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân và Huân chương Quân công giải phóng hạng Ba.

Hai người anh của ông là Lưu Văn Thao, Lưu Hoàng Oanh đi bộ đội hy sinh trong thời kỳ chống Pháp và chống Mỹ. Ông đã viết tiếp trang sử truyền thống của quê hương và gia đình.

Mẹ của ông là cụ bà Võ Thị Cẩm được tặng danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam anh hùng.

## Vinh danh
Hiện nay, thành phố Vĩnh Long có con đường và ngôi trường Trung học phổ thông mang tên Lưu Văn Liệt để tỏ lòng ghi nhớ người liệt sĩ anh hùng.

***Bia lưu niệm nơi Anh hùng liệt sĩ Lưu Văn Liệt hy sinh*** (Tổ 23, khóm Nguyễn Du, phường 1): Bia lưu niệm sự kiện anh Lưu Văn Liệt hy sinh được xây dựng 1989. Năm 2022, chính quyền thành phố Vĩnh Long xây dựng con đường ven sông Kinh Cụt đã xây dựng lại bia lưu niệm bằng bê tông, cốt thép, bia có kích thước cao 265 cm, rộng 110 cm, dày 45 cm, văn bia khắc trên đá granite.

***Tượng Anh hùng liệt sĩ Lưu Văn Liệt*** (Số 66, đường Lê Thái Tổ, khóm 1, phường 1): Tượng đài Anh hùng liệt sĩ Lưu Văn Liệt xây dựng năm 1988. Tượng bán thân anh hùng Lưu Văn Liệt do nhà điêu khắc Nguyễn Thái Bình thực hiện bằng đá granite, cao 90 cm, đặt trên đài cao 120 cm, trong khuôn viên rộng 8 m2.

## Tham khảo
Ban Chấp hành, Đảng bộ tỉnh Vĩnh Long (2017). *Nhân vật lịch sử tỉnh Vĩnh Long*. Hà Nội: Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật. tr.193–194. ISBN: <bdi>978-604-57-3017-1</bdi>.

## Chú thích