open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tâm lý học thần kinh

**Tâm lý học thần kinh** hay **tâm lý thần kinh học** là nghiên cứu và mô tả đặc điểm của các sửa đổi hành vi sau một chấn thương hoặc hội chứng thần kinh. Đây là cả một lĩnh vực tâm lý học thực nghiệm và lâm sàng nhằm mục đích hiểu hành vi và nhận thức bị hoạt động của não ảnh hưởng như thế nào và liên quan đến chẩn đoán và điều trị các tác động hành vi và nhận thức của rối loạn thần kinh. Trong khi thần kinh học cổ điển tập trung vào bệnh lý của hệ thần kinh và tâm lý học cổ điển phần lớn đã tách ra khỏi nó, khoa tâm lý thần kinh tìm cách khám phá cách não bộ tương quan với tâm trí thông qua nghiên cứu bệnh nhân thần kinh. Do đó, nó chia sẻ các khái niệm và mối quan tâm với tâm thần thần kinh và với thần kinh học hành vi nói chung. Thuật ngữ *tâm lý thần kinh* đã được áp dụng cho các nghiên cứu tổn thương ở người và động vật. Nó cũng đã được áp dụng trong nỗ lực ghi lại hoạt động điện từ các tế bào riêng lẻ (hoặc nhóm tế bào) ở các loài linh trưởng cao hơn (bao gồm cả một số nghiên cứu về bệnh nhân ở người).

Trong thực tế, bác sĩ tâm lý thần kinh có xu hướng làm việc trong các cơ sở nghiên cứu (trường đại học, phòng thí nghiệm hoặc cơ sở nghiên cứu), cơ sở lâm sàng (bệnh viện y tế hoặc cơ sở phục hồi chức năng, thường tham gia vào việc đánh giá hoặc điều trị bệnh nhân có vấn đề về tâm thần kinh), hoặc cơ sở pháp y (thường là lâm sàng- tư vấn thử nghiệm trong đó chức năng CNS là một mối quan tâm).

## Lịch sử
Tâm lý thần kinh học là một môn tương đối mới trong lĩnh vực tâm lý học. Cuốn sách giáo khoa đầu tiên xác định lĩnh vực, *Nguyên tắc cơ bản về thần kinh học của con người*, ban đầu được Kolb và Whishaw xuất bản năm 1980. Tuy nhiên, lịch sử phát triển của nó có thể được truy nguyên từ triều đại thứ ba ở Ai Cập cổ đại, thậm chí có thể sớm hơn. Có nhiều tranh luận về việc khi nào xã hội bắt đầu xem xét chức năng của các cơ quan khác nhau. Trong nhiều thế kỷ, bộ não được cho là vô dụng và thường bị loại bỏ trong quá trình chôn cất và khám nghiệm tử thi. Khi lĩnh vực y học phát triển sự hiểu biết về giải phẫu và sinh lý của con người, các lý thuyết khác nhau đã được phát triển về lý do tại sao cơ thể hoạt động theo cách nó đã làm. Nhiều lần, các chức năng cơ thể đã được tiếp cận từ quan điểm tôn giáo và sự bất thường của tâm lý thần kinh được đổ lỗi cho các linh hồn xấu xa và các vị thần. Bộ não không phải lúc nào cũng được coi là trung tâm của cơ thể hoạt động. Phải mất hàng trăm năm để sự hiểu biết của chúng ta về bộ não và cách nó ảnh hưởng đến hành vi của chúng ta có thể phát triển thêm.

## Tham khảo
Tâm thần học thần kinh

**Tâm thần học thần kinh** hay **tâm thần thần kinh học** là một nhánh của y học liên quan đến các rối loạn tâm thần do các bệnh của hệ thống thần kinh. Nó đi trước các ngành khoa học tâm thần học và thần kinh học hiện nay, mà đang được đào tạo chung, tuy nhiên, tâm thần học và thần kinh học sau đó đã tách ra và thường được thực hành riêng biệt. Tuy nhiên, phẫu thuật thần kinh đã trở thành một chuyên ngành tâm thần học đang phát triển và nó cũng liên quan chặt chẽ đến các lĩnh vực tâm thần kinh và thần kinh học hành vi.

## Các trường hợp cho sự tái cấu trúc của thần kinh học và tâm thần học
Do sự chồng chéo đáng kể giữa các chuyên ngành này, đã có sự hồi sinh của mối quan tâm và tranh luận liên quan đến phẫu thuật thần kinh trong học thuật trong thập kỷ qua. Hầu hết các công trình này lập luận cho một mối quan hệ của thần kinh học và tâm thần học, tạo thành một chuyên ngành ở trên và vượt ra ngoài một chuyên ngành tâm thần học. Ví dụ, Giáo sư Joseph B. Martin, cựu Hiệu trưởng Trường Y Harvard và là một nhà thần kinh học được đào tạo, đã tóm tắt lập luận cho sự đoàn tụ của hai ngành này:"sự tách biệt của hai lĩnh vực là tùy ý, thường bị ảnh hưởng bởi niềm tin thay vì quan sát khoa học đã được chứng minh. Và thực tế là bộ não và tâm trí chỉ là một trong những sự phân tách mang tính nhân tạo." Những điểm này và một số tranh luận chủ yếu khác sẽ được trình bày chi tiết dưới đây.

### Đơn thể tâm trí / não
Các nhà thần kinh học đã tập trung khách quan vào bệnh lý hệ thần kinh hữu cơ, đặc biệt là não, trong khi các bác sĩ tâm thần đã đưa ra công bố về các bệnh của tâm trí. Sự phân biệt  giữa não và tâm như hai thực thể khác nhau đã mô tả nhiều điểm khác biệt giữa hai đặc sản. Tuy nhiên, người ta đã lập luận rằng sự phân chia này là hư cấu; bằng chứng từ thế kỷ nghiên cứu cuối cùng đã chỉ ra rằng đời sống tinh thần của chúng ta có nguồn gốc từ não. Não và tâm trí đã được tranh luận không phải là những thực thể rời rạc mà chỉ là những cách nhìn khác nhau trong cùng một hệ thống (Marr, 1982). Người ta đã lập luận rằng việc chấp nhận chủ nghĩa tâm trí / não bộ này có thể hữu ích vì nhiều lý do. Đầu tiên, bác bỏ thuyết nhị nguyên ngụ ý rằng tất cả các đề cập đều là sinh học, nó cung cấp một khung nghiên cứu chung trong đó sự hiểu biết và điều trị các rối loạn tâm thần có thể được nâng cao. Thứ hai, nó làm giảm bớt sự nhầm lẫn trên diện rộng về tính hợp pháp của bệnh tâm thần bằng cách gợi ý rằng tất cả các rối loạn tâm thần đều có dấu ấn trong não.

Tóm lại, một lý do cho sự phân chia giữa tâm thần học và thần kinh học là sự phân biệt giữa tâm trí hoặc trải nghiệm của người đầu tiên và bộ não. Sự khác biệt này được coi là giả tạo bởi những người đề xướng chủ nghĩa tâm trí / não bộ ủng hộ sự hợp nhất giữa các chuyên ngành này.

## Tham khảo
Xenanthias ahiahiata

***Xenanthias ahiahiata*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Xenanthias]]* trong họ Anthiadidae. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2018.

## Phân loại
Theo nghiên cứu của Tang và Chen (2025), chi *[[Plectranthias]]* trước đây bao gồm 7 nhánh riêng biệt. Dựa trên kết quả phân tích bộ gen, *Plectranthias ahiahiata* được chuyển sang chi *Xenanthias*.

## Từ nguyên
Từ định danh *ahiahiata* trong tiếng Rapa Nui có nghĩa là "tia sáng cuối cùng trước khi màn đêm buông xuống", hàm ý đề cập đến màu sắc như nắng hoàng hôn của loài cá này.

## Phân bố và môi trường sống
*X. ahiahiata* là loài đặc hữu của đảo Phục Sinh, được thu thập trên một mỏm đá với quần thể san hô *[[Leptoseris scabra]]* ở độ sâu khoảng 83 m.

## Mô tả
Chiều dài lớn nhất được biết đến ở *X. ahiahiata* là 4 cm. Toàn thân có màu đỏ cam, vùng mõm, vây lưng, vây bụng và vây hậu môn lại có màu vàng. Có một đốm đỏ tươi viền trắng trên cuống đuôi và 4 đốm trắng ở mỗi bên thân dọc theo đường bên.

Số gai vây lưng: 10; Số tia vây lưng: 18; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây hậu môn: 7; Số tia vây ngực: 18; Số gai vây bụng: 1; Số tia vây bụng: 5; Số vảy đường bên: 31.

## Tham khảo
Zalanthias alleni

***Zalanthias alleni*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Zalanthias]]* trong họ Anthiadidae. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1980.

## Phân loại
Theo nghiên cứu của Tang và Chen (2025), chi *[[Plectranthias]]* trước đây bao gồm 7 nhánh riêng biệt. Dựa trên kết quả phân tích bộ gen, *Plectranthias alleni* được chuyển sang chi *Zalanthias*.

## Từ nguyên
Từ định danh *alleni* được đặt theo tên của Gerald R. Allen, nhà ngư học công tác tại Bảo tàng Tây Úc (Perth), người đã cung cấp các mẫu vật của loài này để phục vụ cho việc mô tả.

## Phân bố và môi trường sống
*Z. alleni* là loài đặc hữu của Tây Úc, có phân bố trải dài từ Margaret River đến phía bắc Houtman Abrolhos, được tìm thấy ở độ sâu khá lớn (90–508 m).

## Mô tả
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở *Z. alleni* là khoảng 7,1 cm.

Gai vây lưng: 10; Tia vây lưng: 14; Gai vây hậu môn: 3; Tia vây hậu môn: 7; Tia vây ngực: 15–17.

## Tham khảo
Plectranthias anthioides

***Plectranthias anthioides*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Plectranthias]]* trong họ Anthiadidae. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1872.

*P. anthioides* là loài điển hình của chi *Plectranthias*.

## Từ nguyên
Hậu tố –*oides* trong tiếng Latinh mang nghĩa là "tương tự", nên hàm ý của từ định danh *anthioides* có lẽ đề cập đến hình dạng giống chi *[[Anthias]]* của loài cá này.

## Phân bố
*P. anthioides* hiện chỉ được biết đến tại đảo Sulawesi (Indonesia). Không rõ độ sâu tìm thấy loài này.

## Mô tả
Chiều dài lớn nhất được biết đến ở *P. anthioides* là 25 cm. 

Số gai vây lưng: 10; Số tia vây lưng: 17; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây hậu môn: 7; Số tia vây ngực: 14; Số vảy đường bên: 33–35.

## Tham khảo
Philippos (Tổng trấn)

**Philippos** (trong tiếng Hy Lạp **Φιλιππoς**; mất năm 318 TCN) là một tổng trấn của Sogdiana. Ông là người đầu tiên được Alexandros Đại đế bổ nhiệm vào chức vụ này trong năm 327 TCN. Giống như hầu hết các tổng trấn ở những tỉnh xa xôi nhất khác, ông vẫn giữ được chức vụ của mình trong cuộc phân chia diễn ra sau khi Alexandros qua đời vào năm 323 TCN; nhưng trong cuộc phân chia diễn ra sau đó tại Triparadisos vào năm 321 TCN, ông được nhận chức tổng trấn của Parthia thay thế. Ông vẫn đảm nhiệm chức vụ này cho tới năm 318 TCN trước khi bị Peithon xử tử sau đó khi ông ta cố gắng thiết lập quyền kiểm soát đối với các tỉnh phía đông.

## Tham khảo
*Smith, William (editor); *[[Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology]]*, "Philippus (9)" , Boston, (1867)

## Chú thích

----
Ghế massage

**Ghế massage** là thiết bị giúp thực hiện việc xoa bóp bấm huyệt trở nên dễ dàng hơn. Có 2 loại ghế massage gồm: ghế masage cổ điển và ghế massage robot. Ghế massage cổ điển cho phép kỹ thuật viên massage dễ dàng thực hiện các động tác xoa bớp ở đầu, vai và lưng của người nhận massage. Trong khi ghế massage robot sử dụng tác động vật lý để tác động lên cơ thể bằng các bộ phận con lăn và túi khí trên ghế.

## Lịch sử
Chiếc ghế massage robot đầu tiên được thiết kế và chế tạo vào năm 1954 bởi người đàn ông tên Nobuo Fujimoto. Dù đã phải trải qua rất nhiều lần thất bại nhưng ông đã tạo ra được chiếc ghế massage đầu tiên từ những vật liệu phế bỏ.

## Phân loại
### Ghế massage cổ điển
Ghế massage cổ điển là loại ghế được dùng cho quá trình trị liệu xoa bóp bấm huyệt. Loại ghế này giúp người thợ masage dễ dàng thực hiện các thao tác đấm bóp vào phần lưng, vai, gáy. Nó khá phổ biến ở các nước phương Tây và không được dùng nhiều ở Việt Nam.

### Ghế massage robot
Ghế massage robot (thường được gọi là ghế mát xa) sử dụng động cơ điện và túi khí để mô phỏng quá trình xoa bóp. Lịch sử ra đời từ Nhật Bản nên chúng thường được kế thừa từ y học cổ truyền của Nhật với các bài massage Shiatsu.

Ngày nay, các sản phẩm ghế massage được tích hợp nhiều thứ hơn như: con lăn di chuyển, túi khí, nhiệt hồng ngoại... để mô phỏng các bài massage khác nhau giúp các hãng tạo ra sự khác biệt về sản phẩm.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*
Tencent Pictures

là một nhà sản xuất và phân phối phim Trung Quốc, thuộc sở hữu của Tencent. Họ đã sản xuất các bộ phim dựa trên nguyên tác là tiểu thuyết, truyện tranh, phim hoạt hình và trò chơi điện tử. Năm 2015, Tencent đã thành lập Tencent Penguin Pictures (Thượng Hải) trực thuộc Tencent Pictures, một đơn vị sản xuất phim mới, tập trung vào phim truyền hình trực tuyến và phim truyện.

## Phim đã sản xuất

## Tham khảo
Pelontrus alcocki

***Pelontrus alcocki*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Pelontrus]]* trong họ Anthiadidae. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2014.

## Phân loại
Theo nghiên cứu của Tang và Chen (2025), chi *[[Plectranthias]]* trước đây bao gồm 7 nhánh riêng biệt. Dựa trên kết quả phân tích bộ gen, *Plectranthias alcocki* được chuyển sang chi *Pelontrus*.

## Từ nguyên
Từ định danh *alcocki* được đặt theo tên của Alfred William Alcock (1859–1933), nhà tự nhiên học kiêm bác sĩ người Anh, từng giữ vị trí Giám đốc Bảo tàng Ấn Độ, người có những đóng góp trong việc phân loại hệ động vật vùng biển sâu của Ấn Độ.

## Phân bố và môi trường sống
*P. alcocki* hiện chỉ được biết đến ở ngoài khơi bờ biển bang Kerala (Ấn Độ), được tìm thấy ở độ sâu trong khoảng 180–320 m.

## Mô tả
Chiều dài cơ thể lớn nhất của *P. alcocki* là 7,2 cm. Cá có màu nâu nhạt ở thân trước, đỏ ở thân sau (từ gáy đến gốc vây hậu môn). Vùng trước của đầu và các vây có màu cam phớt vàng. Có đốm đen dọc theo gốc vây lưng ở các gai 4–8, tương tự ở các tia mềm 1–3, 6–7 và 11–14, và 2 đốm đen ở nửa trên của cuống đuôi. Nắp mang có đốm đen ở phía sau.

Số gai vây lưng: 11; Số tia vây lưng: 15; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây hậu môn: 7; Số tia vây ngực: 15; Số vảy đường bên: 28.

## Tham khảo
Đồng An Đạo Phi

**Đồng An Đạo Phi** (zh. 同安道丕, ja. *Dōan Dōhi*, ko. 동안도비 *Tongan Tobi*) là Thiền sư Trung Quốc cuối đời nhà Đường và đầu đời Ngũ Đại Thập Quốc. Sư là Tổ đời thứ 3 của Tông Tào Động và là pháp tử của Thiền sư Vân Cư Đạo Ưng. Sư có đệ tử đắc pháp là Thiền sư Đồng An Quán Chí.

## Cơ duyên và hành trạng

Sử liệu về sư rất ít, chủ yếu là một số thông tin được ghi lại vắn tắt trong bộ ''Cảnh Đức Truyền Đăng Lục''. Và sách này hầu như chỉ nhắc đến các lời vấn đáp giữa đệ tử với sư.

Không rõ sư sinh vào năm nào, được biết thì sư quê ở Hồng Châu, tỉnh Giang Tây, Trung Quốc. Sau khi xuất gia, sư đi tham vấn khắp nơi. Sư đến tu học dưới sự chỉ dạy của Thiền sư Vân Cư Đạo Ưng và đạt được giác ngộ. Vân Cư ấn khả cho sư.

Sau khi đắc pháp, sư đến khai tòa thuyết pháp tại chùa Đồng An, núi Phụng Thê, Hồng Châu  và tận tâm đề xướng Tông Phong Tào Động.

Một hôm, có vị tăng hỏi: *"Thế nào là gia phong của hoà thượng?"* Sư bảo: *"Trời cao, gà vàng ôm con đến; Sao kia, thỏ ngọc mang thai vào."* Tăng hỏi: *"Khách đến bất ngờ lấy gì tiếp đãi?"* Sư bảo: *"Sáng ra vượn hái trái vàng đi; Tối đến loan mang đoá ngọc về."*

Có tăng hỏi: *"Trên đường gặp người đạt đạo, không dùng nói nín để đối đáp. Xin hỏi dùng cái gì để đối đáp?"* Sư nói: *"Cần đá, cần đấm."*

Không rõ sư tịch năm nào, chỉ biết sau khi sư tịch, môn đệ xây tháp thờ sư tại Chùa Đồng An.

## Nguồn tham khảo
Tiếng Kháng

**Tiếng Kháng** (), còn được gọi là **Mang U**', là một ngôn ngữ thuộc ngữ hệ Nam Á ở Việt Nam. Nó liên quan chặt chẽ với tiếng Bố Mang ở Mạn Trượng (thuộc huyện Kim Bình, châu Hồng Hà, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc).

## Phân loại
Paul Sidwell (2014) phân loại tiếng Kháng thuộc ngữ chi Palaung, mặc dù Jerold Edmondson (2010) cho rằng nó thuộc ngữ chi Khơ Mú.

Tiếng Kháng có liên quan chặt chẽ nhất với tiếng Bố Mang (Edmondson 2010).

Tiếng Quảng Lâm được nói ở xã Quảng Lâm, huyện Mường Nhé, tỉnh Điện Biên được cho là có quan hệ mật thiết đến tiếng Kháng.

## Phân bố
Người Kháng, chủ nhân của ngôn ngữ, là một nhóm dân tộc được công nhận chính thức tại Việt Nam, và dân số là 13.840 vào năm 2009.

Tiếng Kháng phân bố tại các huyện sau của các tỉnh Sơn La, Lai Châu và Điện Biên:

* Tỉnh Sơn La (dọc theo sông Đà) 
** Thuận Châu (bao gồm bản Ná Lai) 
** Quỳnh Nhai 
** Mường La 
* Tỉnh Lai Châu 
** Phong Thổ 
** Mường Tè 
** Than Uyên 
* Tỉnh Điện Biên 
** Mường Lay (Mường Chà) 
** Tuần Giáo
Tạ Quang Tùng (2021) bổ sung phần mô tả ngữ âm và danh sách từ vựng của phương ngữ Kháng được nói tại bản Nậm Mu, xã Phình Sáng, huyện Tuần Giáo, tỉnh Điện Biên.
## Ngữ âm
}
| 
|
|-
!Hút
|
|
|
|
|
|-
!Xát
|
|
|
|
|
|-
!Mũi
|
|
|
|
|
|-
!Tiếp cận
|
|
|
|
|
|}

Các nguyên âm đôi bao gồm: /iɤ/, /ɯɤ/, /uɤ/.

Tiếng Kháng có tổng cộng tám thanh điệu, trong đó sáu thanh xuất hiện ở các "âm tiết sống" gồm các âm tiết mở hoặc kết thúc bằng âm vang. Trong khi đó hai thanh còn lại chỉ xuất hiện ở các "âm tiết chết" gồm các âm tiết kết thúc bằng các phụ âm tắc miệng /p t k/. Mỗi thanh điệu cũng mang theo một âm vực cụ thể, ảnh hưởng đến cách phát âm của âm tiết.

Các thanh điệu âm tiết sống như sau:
* [ ˥ ] - cao, bằng, thường
* [ ˩ˀ] - thấp, bằng, kết thúc bằng âm tắc thanh hầu 
* [ ˧˥ˀ] - cao lên, kết thúc bằng âm tắc thanh hầu
* [ ˧˩ˀ] - thấp xuống, kết thúc bằng âm tắc thanh hầu 
* [ ˧˨˧ ] - hõm vừa, thường
* [ ˨˩˨ ] - hõm thấp, khàn

Các thanh điệu âm tiết chết như sau:
* [ ˦˧ ] - Cao xuống
* [ ˩˨ ] - Thấp lên

## Tham khảo

## Đọc thêm
* Dao Jie (刀洁, Đao Khiết). 2007. *Bumang yu yanjiu* (布芒语研究, Nghiên cứu tiếng Bố Mang). Bắc Kinh: 民族出版社 (Nhà xuất bản Dân tộc). 
* Ferlus, Michel. 1996. ''Langues et peuples viet-muong'' [Ngôn ngữ và dân tộc Việt-Mường]. *Mon-Khmer Studies* (MKS) 26: 7-28. 
* Mikami, Naomitsu. 2003. "A Khang phonology and wordlist" (Âm vị học và danh sách từ tiếng Kháng). Trong Ueda, Hiromi (chủ biên) *Reports on minority languages in Mainland Southeast Asia* (Báo cáo về các ngôn ngữ thiểu số ở Đông Nam Á). Trang 1-42. Endangered Languages of the Pacific Rim (Các ngôn ngữ có nguy cơ tuyệt chủng của Vành đai Thái Bình Dương). Osaka: Khoa Tin học, Đại học Osaka Gakuin. 
* Schliesinger, Joachim. 1998. *Hill tribes of Vietnam* (Các bộ lạc đồi núi của Việt Nam). Tập 2.2. Bangkok: White Lotus Co. Ltd. 
* Thông tấn xã Việt Nam (VNA). 2006. *Hình ảnh cộng đồng 54 dân tộc Việt Nam*. Hà Nội: Nhà xuất bản TTX Việt Nam.

## Liên kết ngoài
* Người Kháng trên website Trang tin điện tử của Ủy ban Dân tộc Việt Nam.
* RWAAI (Kho lưu trữ và không gian làm việc cho Di sản phi vật thể ngôn ngữ Nam Á) 
* Tiếng Kháng trong Lưu trữ kỹ thuật số RWAAI.
Saori Kimura

là vận động viên bóng chuyền chuyên nghiệp hiện đang thi đấu cho Toray Arrows. Cô đã từng thi đấu cho Đội tuyển quốc gia Nhật Bản và là đội trưởng của đội. Từng thi đấu tại các Thế vận hội Mùa hè Athens 2004, Bắc Kinh 2008, London 2012 và Rio de Janeiro  2016 nhưng cô chỉ giúp đội tuyển nước nhà một lần giành tấm huy chương đồng năm 2012. Được mệnh danh là "Tương lai của Nhật Bản, Saori vô hạn" và "Saorin thần diệu", cô là người có tài năng khi thi đấu được ở mọi vị trí. Vào ngày 10 tháng 7 năm 2012, Toray Arrows đưa ra thông báo là Saori Kimura sẽ chuyển đến thi đấu tại câu lạc bộ VakıfBank Türk Telekom của Thổ Nhĩ Kỳ vào mùa giải tới. Đến ngày 3 tháng 6 năm 2013, cô chuyển sang khoác áo Galatasaray Daikin. Đến ngày 5 tháng 6 năm 2014, sau hai năm thi đấu tại nước ngoài, cô trở đội bóng Toray Arrows thi đấu trước khi giã từ sự nghiệp thi đấu vào năm 2017.
## Danh hiệu
### Câu lạc bộ
* **Toray Arrows**
** Đại hội Thể thao Quốc gia Nhật Bản: Vô địch 2007, Á quân 2008.
** Giải bóng chuyền vô địch Nhật Bản (V.League): Vô địch 2007-08, 2008-09, 2009-10, 2011-12; Á quân 2010-11
** Giải vô địch bóng chuyền toàn Nhật Bản cúp Nhà vua và Hoàng hậu: Vô địch 2007-08, 2011-12; Á quân 2010-11
** Giải vô địch bóng chuyền toàn Nhật Bản cúp Kurowashiki: Vô địch 2009, 2010.
* **Vakıfbank Spor Kulübü**
** Cúp bóng chuyền nữ Thổ Nhĩ Kỳ: Vô địch 2012-13
** Giải vô địch bóng chuyền nữ CEV: Vô địch 2012-13
** Giải vô địch bóng chuyền nữ Thổ Nhĩ Kỳ: Vô địch 2012-13
### Đội tuyển quốc gia

Olympics LonDon 2012: Huy Chương Đồng

Vô địch thế giới 2010: Huy Chương Đồng

World Grand Prix 2014: Huy Chương Bạc

World Grand Championship Cup 2013: Huy Chương Đồng

Montreux Volley Masters 2011: Huy Chương Vàng

Montreux Volley Masters 2015: Huy Chương Bạc

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* FIVB biography
*Toray Arrows Women's Volleyball Team
* FIVB VOLLEYBALL World Cup 2007
Sam Riley

**Samuel Peter W. Riley** (sinh ngày 8 tháng 1 năm 1980) là nam diễn viên và ca sĩ người Anh. Anh được biết đến nhiều qua phim điện ảnh Control (2007), hay như vai Diaval trong phim *[[Tiên hắc ám (phim)|Maleficent]]* (2014).

## Thời thơ ấu
Riley sinh ra tại Menston, West Yorkshire, anh là con trai của bà Amanda, một y tá trường học, và ông Andrew Riley, một công nhân dệt vải.

## Đời tư
Năm 2011, Riley sống tại thành phố Berlin với vợ, nữ diễn viên Alexandra Maria Lara. Hai người kết hôn vào tháng 8/2009 và có một con trai tên Ben (sinh tháng 1/2014).

## Danh sách phim

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*Sam Riley at the British Film Institute
*
Tiếng Ơ Đu

**Tiếng Ơ Đu** là một ngôn ngữ thuộc ngữ tộc Môn-Khmer được nói ở Lào và Việt Nam. Nó có 900&nbsp;người nói: 300 người ở Việt Nam (điều tra dân số năm 2009) và 600 người ở Lào. Tại Việt Nam, tiếng Ơ Đu được nói ở huyện Tương Dương, tỉnh Nghệ An. Ở Lào, nó được tìm thấy trong tỉnh Xiengkhuang (ở huyện Nonghet). Hiện nay, ngôn ngữ này được coi là gần như tuyệt chủng.

Người Ơ Đu còn được biết đến bởi ngoại danh ***"iduh"*** và ***"œdou"*** mà còn bởi tên miệt thị là *"haat",* *"hat"* và **, mặc dù họ không phải người Tày.

## Phân loại
Tiếng Ơ Đu gần gũi với tiếng Khơ Mú và thuộc ngữ chi Khơ Mú của ngữ hệ Nam Á.

## Tham khảo

## Xem thêm
* Ngôn ngữ học
* Danh sách các ngôn ngữ
* Ngữ hệ Nam Á
* Ngữ tộc Môn-Khmer
* Nhóm ngôn ngữ Bắc Môn-Khmer
* Tiếng Khmer
Tiếng Nùng Vẻn

**Tiếng En** (tên tự gọi: *aiɲ<sup>53</sup>* hoặc *eɲ<sup>33ʔ</sup>*, còn được gọi là **Nùng Vẻn**) là một ngôn ngữ thuộc ngữ chi Kra nói tại Việt Nam. Trước khi được phát hiện vào năm 1998, tiếng En không được phân biệt với tiếng Nùng (một ngôn ngữ thuộc nhóm Tai Trung tâm có liên quan mật thiết với tiếng Tráng). Vào cuối những năm 1990, nhà ngôn ngữ học người Việt là Hoàng Văn Ma lần đầu tiên nhận ra rằng đó không phải là ngôn ngữ Thái, kết quả của cuộc thực địa đã phân biệt tiếng En là một ngôn ngữ riêng biệt. Các nhà nghiên cứu đã xác định tiếng En là một ngôn ngữ thuộc nhóm Bố Ương.

Người nói tiếng En (Nùng Vẻn) sống ở miền bắc Việt Nam gần biên giới với huyện Tĩnh Tây, Quảng Tây. Năm 1998, người Nùng Vẻn đã được tìm thấy ở cách 12&nbsp;km về phía đông của huyện Hà Quảng, Cao Bằng.

## Âm vị học
Tiếng En có 6 thanh điệu:  (/ 54, 243, 332, 33, 212, 32 /).

## Tham khảo

## Đọc thêm
* Diller, Anthony, Jerold A. Edmondson và Yongxian Luo ed. *Ngôn ngữ Tai-Kadai*. Định tuyến các ngữ hệ.Nhà xuất bản Tâm lý học, 2008.
Dan + Shay

**Dan + Shay** là một ban nhạc nhạc pop đồng quê người Mỹ gồm 2 thành viên là Dan Smokers và Shay Mooney. Cả hai ký hợp đồng với hãng đĩa Warner Records Nashville và đã phát hành ba album: *Where It All Began*, *Obsession* và *Dan + Shay*.

## Thành viên
### Dan Smyers

Daniel Smyers (sinh ngày ) lớn lên tại Wexford, Pennsylvania, anh theo học Trung học North Allegheny. Sau đó Daniel học Đại học Carnegie Mellon ngành tài chính.

### Shay Mooney

James Shay Mooney (sinh ) lớn lên ở Natural Dam, Arkansas. Anh từng theo học Đại học Valley Forge trong một năm, sau đó chuyển sang tập trung cho âm nhạc.

## Danh sách album
### Album

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Trang web chính thức
Tiếng Quảng Lâm

**Tiếng Quảng Lâm** là một ngôn ngữ chưa được phân loại, thuộc ngữ hệ Nam Á, được nói ở xã Quảng Lâm, tỉnh Điện Biên, Việt Nam. Nguyễn Văn Huy (1975) là tài nguyên được công bố duy nhất chứa thông tin về tiếng Quảng Lâm. Ethnologue liệt kê tiếng Quảng Lâm như một tên thay thế cho tiếng Kháng.

Người nói tiếng Quảng Lâm được phân loại chính thức là người dân tộc Kháng.

## Phân loại
Nguyễn Văn Huy (1975) suy đoán rằng tiếng Quảng Lâm có thể liên quan mật thiết đến tiếng Kháng (được phân loại khác nhau theo ngôn ngữ Palaung hoặc Khơ Mú), nhưng điều này vẫn chưa được xác minh. Dữ liệu còn ít ỏi và chỉ được trình bày bằng chữ Việt Nam (chữ *Quốc ngữ*). Người nói tiếng Quảng Lâm khẳng định không có tên tự gọi, và chỉ đơn giản gọi mình là "Brển Quảng Lâm". Từ của họ cho từ "người" là *p'xinh*, cũng là tên của tiếng Bit (Psing).

## Âm vị học
Nguyễn Văn Huy (1975: 431) liệt kê các phụ âm phức Quảng Lâm sau đây bằng chữ Việt: s'n, p'x, p's, p'k ', p'r, th'l, chơr, s'ch, s'i, k'r, k'ch, m'r, l'm, r'v, d'd, r'l.

## Từ vựng
Từ vựng (Nguyễn Văn Huy 1975):

## Xem thêm

*  (Wiktionary)

## Tham khảo

* Nguyễn Văn Huy (1975). "Về nhóm Kháng ở Quảng Lâm". Trong Uỷ ban khoa học xã hội Việt Nam: Viện dân tộc học. *Về vấn đề xác định thành phần các dân tộc thiểu số ở miền bắc Việt Nam*, 429-443. Hà Nội: Nhà xuất bản khoa học hội.
Giấy phép nguồn mở

**Giấy phép nguồn mở** hay **giấy phép mã nguồn mở** là một loại giấy phép cho phần mềm máy tính và các sản phẩm khác cho phép mã nguồn, bản thiết kế hoặc thiết kế được sử dụng, sửa đổi và/hoặc chia sẻ theo các điều khoản và điều kiện được xác định. Điều này cho phép người dùng cuối và các công ty thương mại có thể xem và sửa đổi mã nguồn, kế hoạch chi tiết hoặc thiết kế cho các nhu cầu tùy chỉnh, tò mò hoặc khắc phục sự cố của riêng họ. Phần mềm được cấp phép nguồn mở hầu hết có sẵn miễn phí, mặc dù điều này không nhất thiết phải như vậy. Các giấy phép chỉ cho phép phân phối lại phi thương mại hoặc sửa đổi mã nguồn cho sử dụng cá nhân thường không được coi là giấy phép nguồn mở. Tuy nhiên, giấy phép nguồn mở có thể có một số hạn chế, đặc biệt liên quan đến việc thể hiện nguồn gốc của phần mềm, chẳng hạn như yêu cầu giữ nguyên tên của tác giả và tuyên bố bản quyền trong mã hoặc yêu cầu phân phối lại phần mềm được cấp phép chỉ theo cùng một giấy phép (như trong giấy phép copyleft). Một bộ giấy phép phần mềm nguồn mở phổ biến là những bộ được cấp phép bởi Sáng kiến nguồn mở (OSI) dựa trên Định nghĩa nguồn mở (OSD) của chúng.

## So sánh
Quỹ phần mềm miễn phí có các tiêu chí liên quan nhưng khác biệt để đánh giá liệu giấy phép có đủ điều kiện phần mềm là phần mềm miễn phí hay không. Hầu hết các giấy phép phần mềm miễn phí cũng được coi là giấy phép phần mềm nguồn mở. Theo cách tương tự, dự án Debian có các tiêu chí riêng của nó với tên là Nguyên tắc phần mềm miễn phí Debian, dựa trên Định nghĩa nguồn mở. Theo cách hiểu của FSF, tiêu chí giấy phép nguồn mở tập trung vào tính sẵn có của *mã nguồn*, khả năng sửa đổi và chia sẻ nó, trong khi giấy phép phần mềm miễn phí tập trung vào quyền tự do sử dụng *chương trình*, sửa đổi và chia sẻ mã của người dùng nó 

Giấy phép nguồn có sẵn đảm bảo tính sẵn có của mã nguồn, nhưng không nhất thiết phải đáp ứng các tiêu chí tự do của người dùng để được phân loại là phần mềm miễn phí hoặc phần mềm nguồn mở.

## Phạm vi công cộng
Vào khoảng năm 2004, luật sư Lawrence Rosen đã lập luận trong bài tiểu luận *"Tại sao phạm vi công cộng không phải là giấy phép"* phần mềm không thể thực sự được miễn vào phạm vi công cộng và do đó không thể được hiểu là giấy phép nguồn mở rất dễ dãi, một vị trí mà phải đối mặt với sự phản đối của Daniel J. Bernstein và những người khác. Vào năm 2012, tranh chấp cuối cùng đã được giải quyết khi Rosen chấp nhận Muff như một giấy phép nguồn mở, đồng thời thừa nhận rằng trái với tuyên bố trước đây của ông có thể được miễn trừ, được hỗ trợ bởi các quyết định của Ninth Circuit.

## Tham khảo
Ga đường sắt Đài Trung

**Ga Đài Trung** () là một nhà ga ở Đài Trung, Đài Loan phục vụ bởi Cục Đường sắt Đài Loan.

## Tham khảo
Nikanor (con của Parmenion)

**Nikanor** (;  *Nīkā́nōr*; mất năm 330 TCN) là con trai của Parmenion và cũng là một tướng lĩnh xuất sắc phụng sự dưới quyền Alexandros Đại đế. Ông được nhắc đến lần đầu tiên là tại điểm vượt sông Danube trong cuộc viễn chinh chống lại người Getae của Alexandros vào năm 335 TCN, vào thời điểm đó ông chỉ huy lực lượng phalanx. Nhưng trong cuộc viễn chinh châu Á, ông dường như đã nắm quyền tổng chỉ huy của một lực lượng được gọi là Hypaspist (υπασπισται) (bộ binh cận vệ) với số lượng ba đơn vị là 1,000 người. Người anh trai của ông là Philotas cũng đảm nhiệm chức vụ tương tự của lực lượng εταιρoι (kỵ binh cận vệ). Ông được đề cập tới là đã giữ chức vụ này trong ba trận chiến lớn ở Granicus, Issus, và Gaugamela. Sau đó ông hộ tống Alexandros cùng với một phần của đội quân dưới quyền chỉ huy của mình trong cuộc hành quân cấp tốc nhằm truy kích Darius III Codomannus vào năm 330 TCN; đây có lẽ là nhiệm vụ cuối cùng của ông bởi vì ông đã qua đời vì bạo bệnh chỉ một thời gian ngắn sau đó trong giai đoạn Alexandros tiến quân tới Bactria. Cái chết của ông vào thời điểm này được coi là một điều may mắn bởi vì nó giúp cho ông không bị dính dáng vào âm mưu hoặc bị liên lụy với Philotas.

## Chú thích

## Tham khảo
*Smith, William (editor); *[[Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology]]*, "Nicanor (1)", Boston, (1867)
*
Thiết bị

**Thiết bị**, **trang bị** hay **dụng cụ** thường đề cập đến một bộ công cụ hoặc các đối tượng khác, được sử dụng để đạt được một mục đích cụ thể. Các công việc khác nhau đòi hỏi các loại thiết bị khác nhau.

## Các loại thiết bị
Các loại thiết bị bao gồm:
* Máy công nghiệp
* Thiết bị âm thanh
* Thiết bị lặn
* Thiết bị điện
* Thiết bị xe khẩn cấp
* Thiết bị cứu hỏa
* Máy xây dựng
* Thiết bị phòng thí nghiệm
* Thiết bị y tế
* Công nghệ quân sự
* Thiết bị văn phòng
* Thiết bị bảo hộ cá nhân
* Thiết bị leo núi
* Dụng cụ khoa học
* Trang phục bóng đá
* Trang bị thể thao

## Tham khảo
Bugatti

**Automobiles Ettore Bugatti** là nhà sản xuất ô tô hiệu suất cao của Pháp, được nhà thiết kế công nghiệp gốc Ý Ettore Bugatti thành lập năm 1909 tại thành phố Molsheim lúc đó thuộc nước Đức. Những chiếc xe được biết đến với vẻ đẹp thiết kế và cho nhiều chiến thắng cuộc đua của họ. Bugattis nổi tiếng bao gồm những chiếc xe Type 35 Grand Prix, Type 41 "Royale", Type 57 "Atlantic" và chiếc xe thể thao Type 55.

Cái chết của Ettore Bugatti năm 1947 đã dẫn đến kết thúc cho thương hiệu này, và cái chết của người con trai Jean Bugatti năm 1939 khiến công ty không có người kế nhiệm lãnh đạo nhà máy. Chỉ có gần 8.000 xe đã được xuất xưởng. Công ty đã phải vật lộn về tài chính, và phát hành một mẫu xe cuối cùng vào những năm 1950, trước khi được mua lại để kinh doanh phụ tùng máy bay vào năm 1963. Vào những năm 1990, một doanh nhân người Ý đã hồi sinh nó như một công ty chuyển những chiếc xe thể thao độc quyền với lượng xe sản xuất giới hạn. Ngày nay, tên này thuộc sở hữu của Tập đoàn Volkswagen.

## Dưới thời Bugatti Ettore
Người sáng lập Ettore Bugatti sinh ra ở Milan, Ý và công ty ô tô mang tên ông được thành lập năm 1909 tại Molsheim nằm ở vùng Alsace, một phần của Đế quốc Đức từ năm 1871 đến 1919. Công ty được biết đến cả về mức độ chi tiết kỹ thuật của nó trong ô tô và vì cách thức nghệ thuật trong đó các thiết kế được thực hiện, mang bản chất nghệ thuật của gia đình Ettore (cha của ông, Carlo Bugatti (1856-1940), là một nhà thiết kế nội thất và trang sức nghệ thuật Art Nouveau quan trọng).

## Tham khảo
Xe thể thao

**Xe thể thao** là một chiếc ô tô được thiết kế để nhấn mạnh việc xử lý, hiệu suất hoặc sự phấn khích khi lái xe. Xe thể thao có nguồn gốc từ châu Âu vào đầu những năm 1900 và hiện đang được nhiều nhà sản xuất ô tô trên thế giới sản xuất.

## Định nghĩa
Các định nghĩa về xe thể thao thường liên quan đến cách thiết kế xe được tối ưu hóa cho hiệu suất động (xử lý xe), mà không có bất kỳ yêu cầu tối thiểu cụ thể nào; cả hai dòng Triumph Spitfire và Ferrari 488 Pista đều có thể được coi là những chiếc xe thể thao, mặc dù mức độ hiệu suất rất khác nhau. Các định nghĩa rộng hơn về xe thể thao bao gồm xe ô tô "trong đó hiệu suất được ưu tiên hơn khả năng chuyên chở", hoặc nhấn mạnh đến "sự phấn khích khi lái xe"  hoặc được "bán trên thị trường" bằng cách sử dụng sự phấn khích của tốc độ và sự quyến rũ của đường đua/cuộc đua"  Tuy nhiên, những người khác có định nghĩa cụ thể hơn, chẳng hạn như" phải là xe hai chỗ hoặc xe 2+2 chỗ ngồi"  hoặc xe chỉ có hai chỗ ngồi.

Tại Vương quốc Anh, việc sử dụng từ "xe thể thao" (sports car) được ghi nhận sớm là trên báo *The Times* năm 1919. Việc sử dụng thuật ngữ đầu tiên được biết đến ở Hoa Kỳ là vào năm 1928. Xe thể thao bắt đầu trở nên phổ biến trong những năm 1920. Thuật ngữ này ban đầu được sử dụng cho hai chỗ ngồi roadsters (xe ô tô mà không có một mái xe cố định), tuy nhiên từ những năm 1970 thuật ngữ này cũng đã được sử dụng cho xe ô tô với một mái che cố định (mà trước đây được coi là những chiếc grand tourer).

Việc đưa ra định nghĩa về 'chiếc xe thể thao' cho bất kỳ mẫu xe cụ thể nào có thể gây tranh cãi hoặc là chủ đề tranh luận giữa những người đam mê. Các tác giả và chuyên gia thường đóng góp ý tưởng của riêng họ để nắm bắt một định nghĩa. Các công ty bảo hiểm cũng đã cố gắng sử dụng các công thức toán học để phân loại xe thể thao.

Không có sự phân biệt cố định giữa xe thể thao và các loại xe hiệu suất khác, chẳng hạn như xe cơ bắp và xe du lịch lớn, với một số xe là thành viên của một số loại xe khác nhau.

## Tham khảo
Xe sang trọng

**Xe sang trọng** hay **xe hơi hạng sang** là một chiếc xe có mục đích cung cấp cho hành khách (và thường là người lái) sự thoải mái, mức độ trang bị cao cấp hơn, thiết kế trường xe hơn, đẹp hơn và chất lượng đẳng cấp hơn so với xe thông thường (như xe kinh tế, được dùng làm thiết bị vận chuyển giá rẻ cơ bản) với giá cả đắt hơn xe gốc. Thuật ngữ này là chủ quan và có thể dựa trên chất lượng của chính chiếc xe hoặc hình ảnh thương hiệu của nhà sản xuất. Các nhãn hiệu xe sang được coi là có vị trí cao hơn *các nhãn hiệu xe cao cấp,*  Tuy nhiên, không có sự khác biệt nhất định giữa hai loại này.

Theo truyền thống, những chiếc xe sang là những chiếc sedan cỡ lớn, có  tuy nhiên, những chiếc xe sang trọng hiện đại ngày nay có kích thước rất đa dạng từ những chiếc xe cỡ nhỏ (hatchback, SCUV,...) cho đến những chiếc xe sedan và SUV cỡ lớn.

## Nhãn hiệu

Một số nhà sản xuất ô tô tiếp thị các mẫu xe sang trọng của họ bằng cách sử dụng nhãn hiệu tương tự như các mẫu còn lại. Các nhà sản xuất khác tiếp thị các mẫu xe hạng sang của họ một cách riêng biệt theo một nhãn hiệu khác, ví dụ như Lexus (được Toyota ra mắt năm 1989)  và Bentley (được Volkswagen mua lại vào năm 1998). Thỉnh thoảng, một chiếc xe sang trọng ban đầu được bán dưới nhãn hiệu chính thống và sau đó được đổi tên dưới nhãn hiệu sang trọng cụ thể (ví dụ như Hyundai Genesis / Genesis G80).

Đối với những chiếc xe sang trọng được sản xuất hàng loạt, việc chia sẻ nền tảng hoặc linh kiện với các mẫu xe khác là phổ biến, theo thông lệ của ngành công nghiệp ô tô hiện đại.

## Tham khảo
Tái sinh (sinh học)

Trong sinh học, **tái sinh** hay **tự tái tạo** là quá trình đổi mới, phục hồi và tăng trưởng làm cho bộ gen, tế bào, sinh vật và hệ sinh thái trở nên có sức sống linh hoạt trước những biến động tự nhiên hoặc sự kiện gây xáo trộn hoặc thiệt hại. Mọi loài đều có khả năng tái sinh, từ vi khuẩn đến người. Tái sinh có thể hoàn thành  trong đó mô mới giống như mô bị mất,  hoặc không đầy đủ  trong đó sau khi mô hoại tử xuất hiện xơ hóa.  Ở cấp độ cơ bản nhất của nó, tái sinh được trung gian bởi các quá trình phân tử của quy định gen. Tuy nhiên, sự tái sinh trong sinh học, chủ yếu đề cập đến các quá trình hình thái đặc trưng cho tính dẻo của kiểu hình của các tính trạng cho phép các sinh vật đa bào sửa chữa và duy trì tính toàn vẹn của trạng thái sinh lý và hình thái của chúng. Trên mức độ di truyền, sự tái sinh được điều chỉnh cơ bản bởi các quá trình tế bào vô tính. Tái sinh khác với sinh sản. Ví dụ, thủy tức có thể tái sinh nhưng sinh sản bằng phương pháp nảy chồi.

Các loài thủy tức và giun dẹp từ lâu đã từng là sinh vật tiêu biểu cho khả năng tái sinh mang tính thích nghi cao của chúng. Sau khi bị thương, các tế bào của chúng sẽ được kích hoạt và khôi phục các cơ quan trở lại trạng thái tồn tại từ trước. Các loài Caudata ("urodeles"; kỳ nhông và sa giông), một bộ của động vật lưỡng cư có đuôi, có thể là nhóm có xương sống có khả năng tái sinh chuyên nghiệp nhất,  với khả năng của tái sinh chân tay, đuôi, hàm, mắt và một loạt các cấu trúc bên trong. Việc tái tạo các cơ quan là một khả năng thích nghi phổ biến và rộng rãi giữa các loài động vật.  Trong một bối cảnh liên quan, một số động vật có thể sinh sản vô tính thông qua sự phân mảnh, nảy chồi hoặc phân hạch. Chẳng hạn, một con mẹ sẽ thu hẹp, tách ra ở giữa và mỗi nửa tạo ra một kết thúc mới để tạo thành hai bản sao của bản gốc.

Sinh vật da gai (như sao biển), tôm càng, nhiều loài bò sát và lưỡng cư là những ví dụ đáng chú ý về tái tạo mô. Ví dụ, trường hợp tự động vứt bỏ đóng vai trò là chức năng phòng thủ khi con vật tách ra một chi hoặc đuôi để tránh bị bắt. Sau khi chi hoặc đuôi đã được tự động hóa, các tế bào sẽ hoạt động và các mô sẽ được tái tạo. Trong một số trường hợp, một chi bị rụng có thể tự tái tạo thành một cá thể mới. Tái tạo chân tay hạn chế xảy ra ở hầu hết các loài cá và kỳ nhông, và sự tái sinh đuôi diễn ra ở ếch ấu trùng và cóc (nhưng không phải là con trưởng thành). Toàn bộ chi của một con kỳ giông hoặc một triton sẽ phát triển lại sau khi cắt cụt. Trong các loài bò sát, rùa, cá sấu và rắn không thể tái tạo các bộ phận bị mất, nhưng nhiều loại (không phải tất cả) các loài thằn lằn, tắc kè và cự đà có khả năng tái sinh ở mức độ cao. Thông thường, nó liên quan đến việc thả một phần đuôi của chúng và tái tạo nó như là một phần của cơ chế phòng thủ. Trong khi chạy trốn khỏi kẻ săn mồi, nếu kẻ săn mồi bắt được đuôi của chúng, cái đuôi sẽ ngắt kết nối với cơ thể.

## Tham khảo
Lộc Môn Tự Giác

**Lộc Môn Tự Giác** (zh. 鹿門自覺, ja. *Rokumon Jikaku*, ?-1117) là Thiền sư Trung Quốc đời Tống, thuộc đời thứ 9 tông Tào Động, là pháp tử của Thiền sư Phù Dung Đạo Khải. Ngoài ra, cũng có thuyết khác cho rằng sư là đệ tử nối pháp của Thiên Đồng Như Tịnh - pháp tôn đời thứ 4 của Phù Dung Đạo Khải. Đệ tử nối pháp của sư có Thiền sư Phổ Chiếu Nhất Biện. 

## Cơ duyên và hành trạng
Sư họ Vương, quê ở vùng Thanh Châu, tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc.

Trong khoảng niên hiệu Chiêu Thánh (1094-1098) nhà Tống, sư đến yết kiết và xuất gia với Thiền sư Phù Dung Đạo Khải. Một hôm, Phù Dung thăng tòa thuyết pháp và làm bài kệ nhắc lại cơ duyên ngộ đạo của Thiền sư Linh Vân Chí Cần:

:Ô mai một quả hiện nguyên hình

:Chú nhện giăng tơ bắt thanh đình

:Thanh đình mắc bẫy rơi đôi cánh

:Nực cười ô mai cứng như đinh.

Sư nghe xong bất giác khai ngộ, mỉm cười và nói:

:"Nếu sớm biết ngay đèn là lửa,

:Chắc rằng cơm chín đã từ lâu."

Ngay đó, sư được Phù Dung ấn khả. 

Đến năm thứ 4 niên hiệu Sùng Ninh (1105), sư trú trì Phổ Nghiêm Tự ở núi Đại Thừa, Dụ Châu (Phủ Nam Dương, tỉnh Hà Nam).

Tiếp theo, sư dời đến trụ trì tại Thập Phương Tịnh Nhân Thiền Viện. Vào năm thứ 5 niên hiệu Chính Hòa (1115), sư hoằng hóa ở núi Lộc Môn và cư trú tại đây cho đến ngày viên tịch.

Một hôm, sư thăng tòa dạy chúng:
:"Tất cả đại địa là một quyển kinh của người học, hết thảy càn khôn là một con mắt của học nhân, dùng con mắt này đọc kinh ấy, thì nghìn vạn ức kiếp không gián đoạn. Vậy, mọi người hãy xem đã đọc được gì chưa? Nếu ai xem đọc được, lão tăng mời ăn bánh vẽ".

Năm 1117, sư thị tịch. Vua ban hiệu là **Định Tuệ Thiền Sư** (zh. 定慧禪師).

## Nguồn tham khảo
Tiếng Xá Phó

**Tiếng Xá Phó** (tiếng Anh: Laghuu, hay còn gọi là **Phù Lá Lão**) là một ngôn ngữ thuộc nhóm Lô Lô được nói ở Tây Bắc Việt Nam. Ở Nậm Sài, thị xã Sa Pa, tên tự gọi là La Hủ, còn ở tỉnh Sơn La là ** (Edmondson 1999). Người dân còn được người Việt gọi là *Phù Lá Lão*.

Edmondson coi tiếng Xá Phó có liên quan nhưng không phải là một phần của nhóm tiếng Lô Lô ở Trung Quốc. Jamin Pelkey (2011) coi tiếng Xá Phó là một ngôn ngữ thuộc nhóm Lô Lô Đông Nam.

## Phân phối
Tiếng Xá Phó được nói bởi tổng cộng khoảng 1.000 người ở các địa điểm sau (Edmondson 1999 & 2002).

* Tỉnh Lào Cai 
** Huyện Văn Bàn 
** Huyện Bảo Thắng 
** Huyện Bát Xát 
*** A Lù 
** Thị xã Sa Pa 
*** Nậm Sài 
** Cam Đường (gần thành phố Lào Cai) 
* Tỉnh Yên Bái 
** Văn Yên 
* Tỉnh Sơn La 
** Thuần Giáo

Tại Việt Nam, người nói tiếng Xá Phó được phân loại chính thức là một phần của dân tộc Phù Lá. Một số nhóm được gọi là "Phù Lá Đen", và một số khác là "Phù Lá Hoa".

## Tham khảo

## Đọc thêm

* Edmondson, J. A., & Ziwo, L. (1999). "Laghuu or Xá Phó, A New Language of the Yi Group,"*Linguistics of the Tibeto-Burman Area* 22/1:1-10.
* Edmondson, Jerold A. (2002)."The Central and Southern Loloish Languages of Vietnam". *Proceedings of the Twenty-Eighth Annual Meeting of the Berkeley Linguistics Society: Special Session on Tibeto-Burman and Southeast Asian Linguistics* (2002), pp.&nbsp;1–13.
* Nguyễn Văn Huy (1975)."Bước đầu tim hiểu mới quan hệ tộc người giữa hai nhóm Phù Lá và Xá Phó". In, Ủy ban khoa học xã hội Việt Nam: Viện dân tộc học. *Về vấn đề xác định thánh phần các dân tộc thiểu số ở miền bắc Việt Nam*, 415-428. Hà Nội: Nhà xuất bản khoa học xã hội.
* http://ling.uta.edu/jerry/vietTB1.pdf
* https://web.archive.org/web/20100627045649/http://ling.uta.edu/~jerry/tbv.pdf
Tiêm chủng cho mèo

**Tiêm phòng cho mèo** đóng một vai trò quan trọng trong việc bảo vệ mèo khỏi các bệnh truyền nhiễm có thể gây tử vong cho mèo. Mèo có thể tiếp xúc với những căn bệnh truyền nhiễm nguy hiểm này từ môi trường, vật nuôi khác hoặc thậm chí là con người. HealthforAnimals - Hiệp hội Thuốc thú y Toàn cầu, tóm tắt vai trò của họ trong việc đảm bảo động vật được tiêm phòng đúng cách: *Chúng tôi cũng có nghĩa vụ đạo đức đối với động vật, để ngăn ngừa bệnh thay vì chờ đợi cho đến khi con vật bị bệnh, đau đớn và cần phải điều trị.* 
## Hướng dẫn nguyên tắc
Việc tiêm chủng theo lịch trình cố định với tần suất hàng năm hiện đã bị hủy bỏ. Hiện nay, tiêm phòng cho mèo không còn thường xuyên hơn mức con vật cần thiết. Khuyến nghị mới này tính đến các yếu tố về thời gian hiệu quả của vắc-xin và thời gian miễn dịch của các loại vắc-xin. Khuyến nghị này cũng tính đến rủi ro của mèo trong môi trường sống và khả năng phơi nhiễm; các nhu cầu và rủi ro cụ thể liên quan đến tuổi và tình trạng sức khỏe tổng thể của các quần thể mèo và mèo khác nhau; và cả khó khăn về mặt tài chính xã hội.

## Lịch tiêm phòng cho mèo
* Khi mèo được 6–8 tuần tuổi tiêm vắc xin tổng hợp mũi đầu tiên: bệnh giảm bạch cầu, bệnh viêm mũi – khí quản truyền nhiễm, bệnh hô hấp do herpevirus.
* Mèo từ 9–12 tuần tuổi tiêm vắc xin tổng hợp mũi 2
* Từ 16 tuần tuổi tiêm vắc xin phòng bệnh dại.
* Hàng năm, mèo vẫn cần tiêm nhắc lại, bao gồm vắc xin tổng hợp phòng trên cùng vắc xin tiêm phòng bệnh dại
## Quản lý vắc-xin
Các quy định và pháp luật về đối tượng, chủ thể có thể mua và bán vắc-xin khác nhau ở từng mỗi quốc gia trên thế giới. Ở một số quốc gia, chỉ có thể mua vắc-xin cho mèo khi có chỉ định từ các bác sĩ thú y được cấp phép. Ngoài bác sĩ thú y được chứng nhận, những đối tượng khác có thể mua vắc-xin cho mèo là chủ sở hữu hoặc người chăm sóc con vật. Phương pháp sử dụng vắc-xin để tiêm chủng cho mèo có thể khác nhau. Vắc-xin cho mèo có thể được sử dụng bằng cách tiêm, bôi ngoài da hoặc bôi ở vị trí mũi hoặc mắt. Vị trí tiêm có thể là ở các cơ (IM) hoặc tiêm dưới da (SQ). Vị trí tiêm cụ thể có thể khác nhau tùy thuộc vào loại vắc-xin được tiêm.
## Tham khảo
Cổ tay

Trong giải phẫu sinh lý người, **cổ tay** được định nghĩa theo các cách khác nhau là 1) xương cổ tay, phức hợp của tám xương tạo thành đoạn xương gần bàn tay; (2) **khớp cổ tay**, khớp giữa xương quay và xương cổ tay  và (3) vùng giải phẫu bao quanh xương bao gồm các phần xa nhất của xương cẳng tay và phần gần nhất của các bộ phận của xương bàn tay và chuỗi khớp giữa các xương này, do đó được gọi là *khớp cổ tay*. Khu vực này cũng bao gồm đường hầm cổ tay, hõm lào giải phẫu, đường vòng đeo tay, mạc giữ cơ gấp bàn tay, và mạc giữ gân cơ duỗi bàn tay. Do hệ quả của các định nghĩa khác nhau này, gãy đúng xương cổ tay được gọi là gãy xương cổ tay, trong khi gãy xương như gãy xương quay xa thường được coi là gãy xương ở cổ tay.
## Ý nghĩa lâm sàng

Đau cổ tay có một số nguyên nhân, bao gồm hội chứng ống cổ tay và viêm xương khớp. Các xét nghiệm như xét nghiệm Phalen liên quan đến chứng sợ di chuyển cổ tay. Bàn tay có thể bị lệch cổ tay trong một số điều kiện, chẳng hạn như viêm khớp dạng thấp. Sự cốt hóa xương quanh cổ tay là một chỉ số được sử dụng trong việc lấy tuổi xương. Thuật ngữ 'gãy cổ tay' có thể được sử dụng để chỉ việc gãy của xương quay xa hay gòn gọi là bị "trặc tay" hay trật khớp tay, lật cổ tay.

## Tham khảo
Tiếng Phù Lá

**Tiếng Phù Lá** hay **tiếng Phukha** là ngôn ngữ của người Phù Lá, được nói tại bắc Việt Nam và nam Trung Quốc.

Tiếng Phù Lá thuộc ngữ hệ Hán-Tạng. Năm 2008, số lượng người nói tiếng Phù Lá ở Việt Nam ước tính khoảng 5.000 người. Ngoài ra còn có 5.000 người nói ở Trung Quốc (2011). Theo phân loại ngôn ngữ, tiếng Phukha thuộc nhóm Nisu.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Tiếng Phukha trong Multitree 
* các bài viết OLAC 
* Glottolog 
*
Quy Hòa

**Quy Hòa** là một địa danh tại phường Ghềnh Ráng, thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định. Tên gọi **Quy Hòa** còn được đặt cho:

*Trại phong Quy Hòa, tên chính thức hiện nay là *Bệnh viện Phong – Da liễu Trung ương Quy Hòa*: nơi nhà thơ Hàn Mạc Tử được điều trị vào những năm cuối đời
*Đèo Quy Hòa: đèo trên Quốc lộ 1D thuộc địa bàn phường Ghềnh Ráng

## Xem thêm
*Quy Hóa
Công Tổ Câu Tư

**Công Tổ Câu Tư** (), tự **Tử Chi** (子之), tôn xưng **Công Tổ Tử** (公祖子), người Tẩm Khâu, nước Lỗ thời Xuân thu, là một thất thập nhị hiền của Nho giáo.

## Cuộc đời
Cuộc đời của Công Tổ Câu Tư không được ghi chép lại. Năm 72, thời Hán Minh Đế, Công Tổ Câu Tư được phối thờ trong Khổng miếu.

## Tham khảo
* Công Hạ Thủ

## Chú thích
Tiếng Khù Sung

**Tiếng Khù Sung** () là một ngôn ngữ thuộc nhóm Lô Lô của Vân Nam và Việt Nam. Ở Việt Nam, những người nói tiếng này còn được gọi là *La Hủ Đen* (Edmondson 2002). Tiếng Khù Sung có quan hệ gần với tiếng La Hủ.

## Phân bố

### Việt Nam
**Tiếng Khù Sung**, hay **La Hủ Đen**, được nói ở các làng sau của xã Ca Lăng, huyện Mường Tè, tỉnh Lai Châu, Việt Nam (Edmondson 2002).

* Nẩu Phìn 
* Nậm Khao 
* Nặng Cấu 
* Phìn Hồ 
* Nậm Xả

Người Khù Sung, hay La Hủ Đen, sống một cách ngẫu nhiên với La Hủ Sủ (La Hủ Vàng) và La Hủ Phụng (La Hủ Trắng). Người **La Hủ Vàng** sống ở các địa điểm sau.

* Xã Pa Vệ Sủ
* Xã Pa Ủ
* Xã Ca Lăng (ở Là Pé, Nhu Tè, và Hóm Bô)

Người La Hủ Trắng sống ở các địa điểm sau, thường cùng với người La Hủ Vàng.

* Xã Pa Ủ (ở Xà Hồ, Ử Ma, Pha Bu, Pa Ử và Khồ Ma) 
* Xã Ca Lăng (ở Hà Xe)

Người Khù Sung và các nhóm La Hủ có liên quan ban đầu đến từ khu vực huyện Kim Bình ở miền nam Vân Nam, Trung Quốc (Edmondson 2002).

### Trung Quốc
Theo Tôn Hoằng Khai (孙宏开) ghi nhận năm 1992 và Li & Zhang (2003) ghi nhận có 30.000 người nói tiếng Khù Sung ở Vân Nam, Trung Quốc.
*Tiếng Khù Sung đen ( hay còn có tên khác là **Oa Tha** () hoặc **Quách Trừu** ) nói tại các khu vực như huyện Trấn Viễn, Mặc Giang,..

## Tham khảo

* Chang Junzhi [常俊之] (2011). *A reference grammar of Yuanjiang Kucong* [元江苦聪话参考语法]. Beijing: China Social Sciences Academy Press.
* Edmondson, Jerold A. (2002). "The Central and Southern Loloish Languages of Vietnam". *Proceedings of the Twenty-Eighth Annual Meeting of the Berkeley Linguistics Society: Special Session on Tibeto-Burman and Southeast Asian Linguistics* (2002), pp.&nbsp;1–13.
Chất ăn mòn

**Chất ăn mòn** là chất có khả năng phá hủy hoặc làm hỏng các chất khác mà nó tiếp xúc thông qua phản ứng hóa học.

Thuật ngữ *ăn mòn* trong văn liệu dùng chữ Latin là *corrosiv(e)*, có nguồn gốc từ động từ *corrodere* trong tiếng Latin, có nghĩa là gặm nhấm. Nó chỉ ra cách thức các chất này dường như "gặm nhấm" đường đi của chúng thông qua thể khối các vật liệu khác.

## Các loại phổ biến
Hóa chất ăn mòn phổ biến được phân loại thành:
#Axit
#Base
#Tác nhân dehydrat
#Tác nhân oxy hóa mạnh
#Các halogen điện di: flo nguyên tố, clo, brom, iod, và các muối điện như natri hypochlorite hoặc các hợp chất N-chloro như chloramine-T; các ion halide không bị ăn mòn, ngoại trừ fluoride. 
#Halid hữu cơ và halide hữu cơ như acetyl chloride và benzyl chloroformate
#Anhydrid axit
#Các tác nhân kiềm hóa như dimethyl sulfat
#Một số vật liệu hữu cơ như phenol ("axit carbolic")

## Sử dụng
Một số hóa chất ăn mòn có giá trị cho các mục đích sử dụng khác nhau, phổ biến nhất là trong các chất tẩy rửa gia dụng. Ví dụ, hầu hết các chất tẩy rửa cống có chứa axit hoặc kiềm do khả năng hòa tan mỡ, protein hoặc khoáng chất như vôi trong ống nước.

Trong ứng dụng hóa học thường mong muốn phản ứng hóa học cao, vì tốc độ phản ứng hóa học phụ thuộc vào hoạt tính (nồng độ hiệu quả) của các thành phần tham gia phản ứng. Ví dụ, axit sunfuric xúc tác được sử dụng trong quá trình kiềm hóa trong nhà máy lọc dầu: hoạt động của carbocation, chất trung gian phản ứng, cao hơn với độ axit mạnh hơn, và do đó phản ứng tiến hành nhanh hơn. Sau khi sử dụng, chất ăn mòn thường được tái chế hoặc trung hòa. Tuy nhiên, có thể có những vấn đề môi trường với nước thải ăn mòn không được xử lý hoặc xả ngẫu nhiên.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài