open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Đường tỉnh 716

**Đường tỉnh 716** hay **tỉnh lộ 716**, là một cung đường ven biển tại tỉnh Bình Thuận, Việt Nam.

Đường tỉnh 716 có chiều dài là 41&nbsp;km. Điểm đầu của đường là nằm tại vòng xoay Đồi Cát Bay, thuộc phường Mũi Né, thành phố Phan Thiết. Giáp với điểm cuối của 2 cung đường: Đường tỉnh 706 và Đường tỉnh 706B. Đường này khi ở trong địa phận Phan Thiết được gọi là đường Xuân Thủy. Hòn Rơm và Mũi Né cũng nằm trong địa phận của cung đường này, chạy ra đến địa phận xã Hòa Thắng, huyện Bắc Bình thì chạy về hướng Tây và dẫn đến ngã ba Bàu Trắng, giáp với điểm đầu của tuyến đường ven biển Bàu Trắng - Phan Rí Cửa. Đường tỉnh 716 tiếp tục chạy về hướng Bắc và kết thúc tại ngã ba Lương Sơn, giáp với Quốc lộ 1, thuộc thị trấn Lương Sơn, huyện Bắc Bình. Tuyến đường đi qua địa phận của nhiều xã thuộc 2 huyện Bắc Bình và Tuy Phong. Trên cung đường cũng có vô số cảnh đẹp trải dài từ đầu con đường đến cuối. Đặc biệt cung đường đi xuyên ngang qua Bàu cát (Bàu Ông, Bàu Bà) và được mệnh danh là cung đường xuyên "tiểu sa mạc Sahara". Đây cũng được xem là cung đường ven biển đẹp nhất Việt Nam. Từ Bàu Trắng đi theo hướng Bắc ta sẽ thấy được cảng hải sản tươi sống Phan Rí Cửa. Nơi đây mỗi sáng có vô số loại thủy hải sản tươi sống. Đi dọc theo con đường này về hướng Bắc nữa ta sẽ thấy được 1 đoạn bờ kè ven biển Chí Công. Là nơi "sống ảo" của nhiều người dân địa phương và đặc biệt là nơi check-in của nhóm "Cung đường phượt bụi". Đây cũng là con đường duy nhất và gần nhất nối ra chùa Cổ Thạch. Ngôi chùa mà ai đặt chân tới nơi "nắng - gió" này cũng phải ghé thăm quan.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Meganthias natalensis

***Meganthias natalensis*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Meganthias]]* trong họ Anthiadidae. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1925.

## Từ nguyên
Từ định danh *natalensis* được đặt theo tên gọi của tỉnh KwaZulu-Natal (Nam Phi), nơi mà mẫu định danh của loài cá này được thu thập (hậu tố *ensis* trong tiếng Latinh nghĩa là "đến từ").

## Phân bố và môi trường sống
*M. natalensis* có phân bố ở Tây Ấn Độ Dương, từ Kenya và Mozambique xuống phía nam đến Nam Phi, phía đông đến một số đảo quốc ngoài khơi Đông Phi, phía bắc đến Socotra.

*M. natalensis* sống trên nền đáy đá của đới sườn dốc ở độ sâu khoảng 88–219 m.

## Mô tả
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở *M. natalensis* là 40 cm. Cá đực có vây đuôi màu vàng cam với các thùy khá dài, trong khi thùy đuôi cá cái chỉ kéo dài ở mức trung bình. Một mẫu cá đực từ Kenya (trong Schneider & Janke, 2013) và một trong 6 cá đực khác ở Nam Phi (lưu giữ tại Barcode of Life Data System) có dải vàng dày dọc theo đường bên, trong khi 5 mẫu Nam Phi còn lại không thể hiện đặc điểm này. Do đó, đặc điểm này nhiều khả năng là biến dị trong loài, không liên quan đến giới tính.

Một số cá thể *M. natalensis* ở ngoài khơi Madagascar và Nam Phi có sự tương đồng với một số đặc điểm xương được cho là đặc trưng ở *[[Meganthias filiferus]]*, nhưng các mẫu này khác *M. filiferus* ở màu vây đuôi và vây lưng. Zajonz và cộng sự (2020) cho rằng, tình trạng phân loại của *M. filiferus* còn chưa chắc chắn, cần thêm mẫu và dữ liệu di truyền để xác định đó có phải là một loài hợp lệ hay chỉ là biến dị của *M. natalensis*.

Gai vây lưng: 10; Tia vây lưng: 17–19; Gai vây hậu môn: 3; Tia vây hậu môn: 8–9; Gai vây bụng: 1; Tia vây bụng: 5; Tia vây ngực: 16; Vảy đường bên: 43–51.

## Tham khảo
Lam Sơn, Tam Nông (Phú Thọ)

**Lam Sơn** là một xã thuộc huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ, Việt Nam.

## Địa lý
Xã Lam Sơn nằm ở phía tây bắc huyện Tam Nông, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp xã Vạn Xuân
*Phía tây giáp huyện Cẩm Khê
*Phía nam giáp các xã Thọ Văn, Quang Húc và Tề Lễ
*Phía bắc giáp xã Bắc Sơn.

Xã Lam Sơn có diện tích 21,47&nbsp;km², dân số năm 2018 là 8.088 người, mật độ dân số đạt 377 người/km².

## Lịch sử
Địa bàn xã Lam Sơn hiện nay trước đây vốn là ba xã: Hùng Đô, Phương Thịnh, Tứ Mỹ.

Trước khi sáp nhập, xã Phương Thịnh có diện tích 9,78&nbsp;km², dân số là 2.375 người, mật độ dân số đạt 243 người/km², có 7 khu ứng với 7 thôn: Hùng Vương, Quang Trung, Tân Lập, Thái Nguyên, Đô Lương, Phương Quan. Xã Hùng Đô có diện tích 3,85&nbsp;km², dân số là 2.247 người, mật độ dân số đạt 586 người/km², có 5 khu: 1, 2, 3, 4, 5. Xã Tứ Mỹ có diện tích 7,84&nbsp;km², dân số là 3.466 người, mật độ dân số đạt 442 người/km².

Ngày 17 tháng 12 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết 828/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Phú Thọ (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của ba xã Hùng Đô, Phương Thịnh và Tứ Mỹ thành xã Lam Sơn.

## Chú thích

## Tham khảo
Vạn Xuân, Phú Thọ

**Vạn Xuân** là một xã thuộc tỉnh Phú Thọ, Việt Nam.

## Địa lý
Xã Vạn Xuân nằm ở phía bắc tỉnh Phú Thọ, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp xã Phùng Nguyên và xã Lâm Thao.
*Phía tây giáp xã Đồng Luơng.
*Phía nam giáp xã Thọ Văn và xã Tam Nông.
*Phía bắc giáp xã Hiền Quan.

Xã Vạn Xuân có diện tích 52,43&nbsp;km², dân số năm 2025 là 31.353 người, mật độ dân số đạt khoảng 598 người/km².

## Lịch sử
Địa bàn xã Vạn Xuân hiện nay trước đây vốn là ba xã: Quang Húc, Lam Sơn và Vạn Xuân.

Ngày 17 tháng 12 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết 828/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Phú Thọ (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của ba xã Tam Cường, Văn Lương và Cổ Tiết thành xã Vạn Xuân. Trước khi sáp nhập, xã Tam Cường có diện tích 4,26&nbsp;km², dân số là 2.612 người, mật độ dân số đạt 613 người/km². Xã Văn Lương có diện tích 8,03&nbsp;km², dân số là 4.457 người, mật độ dân số đạt 555 người/km². Xã Cổ Tiết có diện tích 11,29&nbsp;km², dân số là 6.142 người, mật độ dân số đạt 544 người/km².

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1676/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Phú Thọ năm 2025. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của ba xã: Quang Húc, Lam Sơn (thuộc huyện Tam Nông cũ) và xã Vạn Xuân thành xã mới có tên gọi là xã Vạn Xuân.

## Chú thích

## Xem thêm
Du lịch Bắc Ninh

Bắc Ninh hiện có hàng trăm di tích lịch sử văn hóa với nhiều đình, chùa, lễ hội và những làn điệu dân ca Quan họ. Bề dày lịch sử, văn hóa đã tạo cho Bắc Ninh tiềm năng phát triển du lịch văn hóa. Bắc Ninh có 3 khu du lịch là: Khu du lịch văn hoá Quan họ Cổ Mễ (thành phố Bắc Ninh); khu du lịch văn hoá Đền Đầm (thành phố Từ Sơn); khu du lịch văn hoá Phật Tích (huyện Tiên Du). Bên cạnh đó, theo dự kiến sẽ có 3 khu du lịch khác là: Khu du lịch lâm viên Thiên Thai (huyện Gia Bình); khu du lịch văn hoá lịch sử Như Nguyệt (huyện Yên Phong); khu du lịch tâm linh Hàm Long - Núi Dạm (thành phố Bắc Ninh) và lựa chọn 22 điểm di tích quy hoạch phát triển thành điểm du lịch làm động lực cho các tuyến du lịch khép kín, liên hoàn và hấp dẫn trên địa bàn. Trong đó có một số di tích lịch sử - văn hóa tiêu biểu để hình thành các điểm, các tuyến du lịch hấp dẫn như Văn Miếu Bắc Ninh, chùa Phật Tích, lăng Kinh Dương Vương, chùa Dâu, chùa Bút Tháp, đền Đô, đền thờ Lê Văn Thịnh,Chùa Cổ Lũng,Chùa Lim. Ngoài ra, còn có du lịch cộng đồng tại làng gốm Phù Lãng (thị xã Quế Võ), làng tương Đình Tổ, khu vực chùa Bút Tháp (thị xã Thuận Thành), làng Quan họ Viêm Xá (Thành phố Bắc Ninh) Làng gỗ mĩ nghệ Đồng Kỵ.

Hiện nay theo quyết định của Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh, Bắc Ninh có 14 điểm du lịch đã được công nhận.

## Danh sách

## Phân loại
### Theo xếp hạng di tích
* 9 di tích được xếp hạng di tích lịch sử cấp quốc gia trong đó có 4 điểm là di tích quốc gia đặc biệt.
* 3 di tích được xếp hạng văn hóa cấp tỉnh.
* 2 cụm di tích không xét độc lập.
### Theo địa phương
* Gia Bình, Thành phố Bắc Ninh, Thuận Thành, Từ Sơn cùng có 3 điểm du lịch.
* Tiên Du, Yên Phong cùng có 1 điểm du lịch.
### Theo ngày công nhận
* Đợt 1: Theo Quyết định số  2393/QĐ-UBND ngày 28/12/2018 có 11 điểm du lịch được công bố.
* Đợt 2: Theo Quyết định số  2067/QĐ-UBND ngày 20/12/2019 bổ sung thêm 3 điểm du lịch vào danh sách.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
2393/QĐ-UBND

2067/QĐ-UBND
Bắc Sơn, Tam Nông (Phú Thọ)

**Bắc Sơn** là một xã thuộc huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ, Việt Nam.

## Địa lý
Xã Bắc Sơn nằm ở phía bắc huyện Tam Nông, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp xã Hiền Quan và xã Thanh Uyên
*Phía tây giáp thị xã Phú Thọ và huyện Thanh Ba
*Phía nam giáp xã Lam Sơn và xã Vạn Xuân
*Phía bắc giáp thị xã Phú Thọ.

Xã Bắc Sơn có diện tích 15,41&nbsp;km², dân số năm 2018 là 10.615 người, mật độ dân số đạt 689 người/km².

## Lịch sử
Địa bàn xã Bắc Sơn hiện nay trước đây vốn là ba xã: Hương Nha, Vực Trường, Xuân Quang.

Trước khi sáp nhập, xã Vực Trường có diện tích 4,59&nbsp;km², dân số là 2.386 người, mật độ dân số đạt 520 người/km². Xã Xuân Quang có diện tích 6,51&nbsp;km², dân số là 4.538 người, mật độ dân số đạt 697 người/km². Xã Hương Nha có diện tích 4,31&nbsp;km², dân số là 3.691 người, mật độ dân số đạt 856 người/km².

Ngày 17 tháng 12 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết 828/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Phú Thọ (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của ba xã Hương Nha, Xuân Quang và Vực Trường thành xã Bắc Sơn.

## Chú thích

## Tham khảo
Yển Minh

**Yển phu nhân** (chữ Hán: 匽夫人; ? - 152), tên thật **Yển Minh** (匽明), là thiếp thất của Bình Nguyên vương Lưu Dực, và là mẹ đẻ của Hán Hoàn Đế.

## Tiểu sử
Yển Minh vốn là một thiếp thất của Lưu Dực, con trai thứ 6 của Hán Chương Đế. Dực vốn làm Bình Nguyên vương, lưu tại Lạc Dương. Năm 121, Lưu Dực bị gian thần vu hại, giáng xuống còn Đô Đình hầu, an trí tại Hà Gian, từ đó đóng cửa không ra, sau lại được phong Lễ Ngô hầu. Năm 132, Yển Minh sinh hạ cho Lưu Dực một con trai là Lưu Chí sau khi Dực chết tập tước của cha.

Năm 146, Hán Chất Đế bị hạ độc chết, ngoại thích Lương thái hậu cùng Lương Ký vì muốn khống chế triều đình lâu dài, bèn lập Lễ Ngô hầu Lưu Chí khi đó mới 15 tuổi kế vị, tức Hán Hoàn Đế, tôn Lưu Dực làm Hiếu Sùng hoàng, mẹ ruột Yển Minh được tôn làm Bác Viên quý nhân (博園貴人), trú tại Bác Lăng - nơi cải táng Hiếu Sùng hoàng.

Năm 150, Lương thái hậu băng, Hoàn Đế sai quan Tư đồ mang cờ tiết, phụng sách, thụ tỉ đến Bác Lăng, tôn Quý nhân Yển Minh làm Hiếu Sùng hoàng hậu (孝崇皇后), mời Yển hậu vào kinh, ở .

Để tôn vinh địa vị của mẹ ruột không kém Lương thái hậu khi trước, Hoàn Đế thiết Thái phó và chức quan, Vũ Lâm vệ sĩ và Hổ Bôn cho riêng Yển hậu, như tiêu chuẩn cung riêng của Hoàng thái hậu, lại đem 9 huyện thuộc quận Cự Lộc ban cho mẹ đẻ làm thang mộc ấp. Tại vị được 3 năm, vào năm 152, Yển hậu băng, hợp táng với Hiếu Sùng hoàng tại Bác Lăng, do em trai của Hoàn Đế là Bình Nguyên vương Lưu Thạch chủ táng, không rõ có phải con của Yển Minh hay không.

Lễ nghi an táng của bà tương đối tỉ mỉ, dường như Hán Hoàn Đế muốn khuếch trương địa vị của mẹ ruột. Tất cả chi tiết về đồ cụ, thiết kế tang nghi đều so với Lương hoàng hậu, mẹ đẻ của Hán Hòa Đế. Lại cho Tư đồ cầm Tiết, Đại trường thu phụng điếu văn, tiền làm tang là 4.000 vạn, vải bố cho 4.000 thớt, cùng đông đảo thành viên hoàng thất, chư hầu và quan viên cấp cao của triều đình đến dự tang.

## Tham khảo
* *[[Hậu Hán thư]]*

## Chú thích
Quảng Yên, Phú Thọ

**Quảng Yên** là một xã thuộc huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ, Việt Nam.

## Địa lý
Xã Quảng Yên nằm ở phía đông bắc huyện Thanh Ba, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp huyện Phù Ninh
*Phía tây giáp thị trấn Thanh Ba và các xã Đông Lĩnh, Ninh Dân
*Phía nam giáp xã Khải Xuân và xã Võ Lao
*Phía bắc giáp xã Đại An và huyện Đoan Hùng.

Xã Quảng Yên có diện tích 21,18&nbsp;km², dân số năm 2018 là 6.841 người, mật độ dân số đạt 323 người/km².

## Lịch sử
Địa bàn xã Quảng Yên hiện nay trước đây vốn là ba xã: Năng Yên, Quảng Nạp, Thái Ninh.

Trước khi sáp nhập, xã Quảng Nạp có diện tích 5,83&nbsp;km², dân số là 1.851 người, mật độ dân số đạt 317 người/km². Xã Thái Ninh có diện tích 7,30&nbsp;km², dân số là 2.415 người, mật độ dân số đạt 331 người/km². Xã Năng Yên có diện tích 8,05&nbsp;km², dân số là 2.575 người, mật độ dân số đạt 320 người/km².

Ngày 17 tháng 12 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết 828/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Phú Thọ (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của ba xã Năng Yên, Quảng Nạp và Thái Ninh thành xã Quảng Yên.

## Chú thích

## Liên kết ngoài
Dorian

**Dorian** (; , *Dōrieis*, số ít , *Dōrieus*) là một trong bốn nhóm dân tộc chính mà Hellenes (hay người Hy Lạp) thời Hy Lạp cổ điển cho là được phân tách ra từ người Hy Lạp cổ đại (cùng với người Aeolian, Achaean và Ionian). Họ thường được gọi là "người Dorian", như được nhắc đến trong *[[Odyssey]]*, trong đó có đề cập đến việc họ cư trú ở trên đảo Crete.

Người Dorian đa dạng về lối sống và tổ chức xã hội, có sự phân hóa đa dạng từ các trung tâm buôn bán đông đúc của thành phố Corinth nổi tiếng với phong cách nghệ thuật và kiến trúc hoa lệ, cho đến nhà nước quân phiệt biệt lập kiểu Sparta. Tuy nhiên, tất cả người Hy Lạp đều xác định được cộng đồng nào là người Dorian và cộng đồng nào không phải. Các thành bang Dorian trong chiến tranh thường nhận được sự trợ giúp của các thành bang Dorian khác, nhưng không phải điều này lúc nào cũng đúng. Người Dorian được phân biệt bởi phương ngữ Doric và các truyền thống xã hội và lịch sử đặc trưng.

Vào thế kỷ thứ 5 trước Công nguyên, Dorian và Ionian là hai dân tộc Hy Lạp quan trọng nhất về mặt chính trị. Cuộc tranh chấp giữa hai dân tộc này cuối cùng dẫn đến Chiến tranh Peloponnesian. Có nhiều ý kiến khác nhau về vấn đề một người Hy Lạp ở thế kỷ thứ 5 TCN tự coi mình là "người Ionian" hay "người Dorian". Một mặt, Édouard Will cho rằng không có yếu tố dân tộc thực sự trong văn hóa Hy Lạp ở thế kỷ thứ năm, bất chấp sự tuyên truyền chống Dorian của người Athens. Mặt khác, John Alty cho rằng sắc tộc là một nhân tố quan trọng thúc đẩy các sự kiện diễn ra ở thế kỷ thứ năm. Quan điểm hiện đại cho rằng các bản sắc dân tộc trong truyền thống văn học thế kỷ 5 và 4 trước Công nguyên đã bị ảnh hưởng sâu sắc bởi tình hình chính trị xã hội của mỗi khu vực. Ngoài ra, theo E.N.Tigerstedt, những người châu Âu thế kỷ 19 ngưỡng mộ những đức tính mà họ coi là "Dorian", tự nhận mình là " Laconophile" và cố tìm kiếm những nét tương đồng trong văn hóa của thời đại họ; cái nhìn thiên lệch của những người này đã góp phần tạo nên định kiến thời hiện đại về "người Dorian".

## Ghi chú

## Tham khảo
Tiếng Istria-România

**Tiếng Istria-România** là một ngôn ngữ Rôman Balkan, được nói ở một vài ngôi làng và thôn xóm ở bán đảo Istria ở Croatia, cũng như ở cộng đồng di cư, đáng chú ý nhất là ở Ý, Thụy Điển, Đức, Bắc và Nam Mỹ và Úc.

Trong khi người nói của nó tự gọi mình là *Rumeri*, *Rumeni*, họ còn được gọi là *Vlachs*, *Rumunski*, *Ćići* và *iribiri*.

Một số nhà ngôn ngữ học cho rằng người Istria-România đã di cư đến vùng mà nay là Istria và đến thành phố Trieste cách đây khoảng 1.000 năm từ Transilvania.

Trong các cuộc điều tra được thực hiện vào đầu thế kỷ 21, chỉ có khoảng 500 đến 1.000 người tuyên bố rằng họ sử dụng tiếng Istria-România thường xuyên và một số trong tổng số 3.000 người (bao gồm cả các số liệu trước đó) có thể nói trôi chảy. Vì lý do này, ngôn ngữ này đang đến gần với sự biến mất và được liệt kê trong Sách đỏ các ngôn ngữ bị đe dọa của UNESCO.

## Tham khảo

## Tài liệu

* Wolfgang Dahmen. "Istrorumänisch", in *Lexikon der romanistischen Linguistik*, vol. 3. Tübingen: Max Niemeyer, 1989, pp.&nbsp;448–460
* Nerina Feresini. *Il Comune istro-romeno di Valdarsa*. Trieste: Edizioni Italo Svevo, 1996.
* Vasile Frățilă. "La terminologia del corpo nel dialetto istroromeno", in *Actas del XXIII Congreso internacional de lingüística y filología románica*, vol. 3, *Sección 4: Semántica léxica, lexicología y onomástica*. Ed. by Fernando Sánchez Miret. Tübingen: Max Niemeyer, 2003, pp.&nbsp;169–80.
* August Kovačec. *Istrorumunjsko-hrvatski rječnik s gramatikom i tekstovima* (= Glosar istroroman-croat cu gramatica si texte). Verba moritura vol. I, 378 p. Mediteran, Pula 1998
* Josif Popovici. *Dialectele romîne din Istria*. Halle, 1909
* Pavao Tekavčić. "Due voci romene in un dialetto serbo-croato dell'Isola di Veglia (Krk)", *Studia Romanica* 7 (1959): 35-38.

## Liên kết ngoài

*The IstroRomanians in Croatia
*Decebal.it - Associazione di amicizia Italo-Romena
*Istro-Romanian Community Worldwide 
*UNESCO Red Book on Endangered Languages - entry for Istro-Romanian
*Listening to (and Saving) the World’s Languages (this is a New York Times article that focuses solely on a small segment of what is a much larger and untapped Istro-Romanian community. The native speakers reside not only in Queens but throughout the five boroughs of New York City, as well as elsewhere in the New York-New Jersey-Connecticut tri-state area and other parts of the US, Canada, Australia, Argentina, Germany, Sweden and, of course, Italy.)
*Istro Romanian basic lexicon at the Global Lexicostatistical Database
*Istro-Romanian Swadesh list of basic vocabulary words (from Wiktionary's http://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Swadesh_lists - Swadesh list appendix)
*The Lost Languages, Found in New York - NYTimes.com
Minh Tân, Cẩm Khê

**Minh Tân** là một xã thuộc huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ, Việt Nam.

## Địa lý
Xã Minh Tân nằm ở phía tây bắc huyện Cẩm Khê, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp huyện Thanh Ba
*Phía tây giáp xã Thụy Liễu 
*Phía nam giáp thị trấn Cẩm Khê và các xã Tùng Khê, Văn Bán
*Phía bắc giáp xã Tuy Lộc.

Xã Minh Tân có diện tích 10,30&nbsp;km², dân số năm 2018 là 10.640 người, mật độ dân số đạt 1.033 người/km².

## Lịch sử
Địa bàn xã Minh Tân hiện nay trước đây vốn là ba xã: Đồng Cam, Phùng Xá, Phương Xá.

Sau năm 1945, xã Phương Xá gồm 2 thôn: Phương Xá, Thổ Khối và phố Lưu Phương (nguyên là phố Cầu Tây).

Trước khi sáp nhập, xã Đồng Cam có diện tích 2,57&nbsp;km², dân số là 2.530 người, mật độ dân số đạt 984 người/km². Xã Phùng Xá có diện tích 4,08&nbsp;km², dân số là 4.055 người, mật độ dân số đạt 994 người/km². Xã Phương Xá có diện tích 3,65&nbsp;km², dân số là 4.055 người, mật độ dân số đạt 1.111 người/km².

Ngày 17 tháng 12 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết 828/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Phú Thọ (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của ba xã: Đồng Cam, Phùng Xá, Phương Xá thành xã Minh Tân.

## Chú thích

## Tham khảo
Nhóm ngôn ngữ Đông Rôman

**Nhóm ngôn ngữ Đông Rôman** là một nhóm các ngôn ngữ Rôman. Ngày nay, nhóm bao gồm nhóm Roman Balkan (còn được gọi là nhóm Daco-Rôman) mà nó bao gồm tiếng România (Daco-Rôman), tiếng Aromania (Macedo-Rôman) và hai ngôn ngữ phụ khác có liên quan là Moglena-Rôman và Istria-Rôman; và phương ngữ Castelmezzano, ở miền nam nước Ý.

Một số phân loại cũng bao gồm tiếng Dalmatia (nếu không đưa vào trong nhóm Ý-Dalmatia) coi tiếng Dalmatia là cầu nối giữa tiếng Ý và tiếng România.

## Tham khảo

## Nguồn

*
*
*
*
*
*
*
*
Appasus japonicus

***Appasus japonicus*** là một loài bọ nước lớn thuộc họ Belostomatidae. Nó được tìm thấy ở Nhật Bản và Hàn Quốc, và đã được nghiên cứu nhiều vì nó cung cấp một ví dụ, hiếm trong số các loài côn trùng, mà con đực tham gia trong việc chăm sóc con non. Với sự phá hủy môi trường sống và khả năng phân tán kém, nó đã được liệt kê là một loài có nguy cơ tuyệt chủng ở Nhật Bản.

## Miêu tả
*Appasus japonicus* phát triển đến chiều dài khoảng , khá nhỏ so với *[[Appasus major]]* tương tự. Ba nhánh loài đã được xác định, hai ở Nhật Bản, cách nhau bởi các dãy núi và một ở Hàn Quốc.

## Phân bố và sinh cảnh
*Appasus japonicus* sinh sống ở môi trường nước ngọt ở phần lớn Nhật Bản, nhưng không phải ở quần đảo Ryukyu, và nó cũng sinh sống ở Hàn Quốc. Nó được tìm thấy trong hồ và ao, hồ phụ và các vùng nước tù đọng của sông và đầm lầy. Do sự phát triển làm giảm các loại môi trường sống này, nó đã được đưa vào sống trong các cánh đồng lúa và các nguồn dự trữ nước nông nghiệp. Nó có xu hướng sống ở môi trường sống ấm hơn *A. major*, và sinh sống ở mật độ thấp hơn.

## Vòng đời
*Appasus japonicus* đực khởi xướng sự tán tỉnh ở loài này bằng cách thực hiện một loạt các chuyển động lên xuống. Con cái bị thu hút để giao phối với con đực đã mang trứng hơn là với con đực không mang trứng. Sau khi giao phối, con cái đẻ trứng vào lưng con đực và dán chúng tại chỗ. Những quả trứng tạo thành một miếng đệm, và những con cái khác đẻ trứng dọc theo ổ trứng đầu tiên, vì thế trứng trên lưng con bố có thể thuộc về một vài con mẹ. Một con cái đẻ tới 50 quả trứng, trong khi khả năng mang của con đực lên tới khoảng 150 quả trứng. Con đực mang trứng và chăm sóc chúng cho đến khi chúng nở ra; điều này mất khoảng một tháng vào mùa xuân nhưng chỉ khoảng một tuần trong vùng nước ấm hơn của mùa hè. Khi tất cả trứng đã nở, con đực tiếp tục các hoạt động sinh sản và có thể mang bốn lô trứng trong suốt một năm, giữa tháng Tư và tháng Tám.

## Sinh thái học
Cặp chân trước được biến đổi để nắm và giữ con mồi. Vòi được sử dụng để đâm con mồi rồi sau đó tiêm nước bọt độc vào nó, sau đó hút hết chất hữu cơ hóa lỏng. Thức ăn của chúng chủ yếu là ốc và côn trùng thủy sinh.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* 
*
Karenia mikimotoi

***Karenia mikimotoi*** là một loài dinoflagellata thuộc chi *Karenia*. Sự xuất hiện đầu tiên của nó là ở Nhật Bản vào năm 1935 và kể từ đó, nó đã xuất hiện ở các nơi khác trên thế giới như bờ biển phía đông của Hoa Kỳ, Na Uy và eo biển Măng-sơ.

## Mô tả
*Karenia mikimotoi* có lục lạp màu nâu vàng và giống như các loài khác trong chi của nó, có thể quang hợp. Nó thiếu các tấm thecal, và có nhiều hình trứng. Hoa thường nở vào những tháng ấm hơn.

Độc tính của *Karenia mikimotoi* vẫn chưa được hiểu đầy đủ, trong khi các loài khác ở *Karenia* đã xác định được độc tố được chứng minh là giết chết sinh vật biển. Ví dụ, *Karenia brevis* có brevetoxin. Người ta tin rằng tác dụng tiêu diệt của nó là do sự kết hợp của việc tạo ra một môi trường anoxic bằng chính sự nở hoa vật lý cùng với một số loại độc tố.

Độc tố mới được gọi là gymnocin A và B gần đây đã được phát hiện, nhưng độc tính thấp của chúng không phù hợp với số ca tử vong cao do *Karenia mikimotoi* gây ra. Người ta tin rằng trong thủy triều đỏ, *Karenia mikimotoi* lấp đầy trong mang cá, do đó làm cá tiếp xúc trực tiếp với chất độc. Đây là một cách tiếp hợp lý hơn đối với các cơ chế của độc tố.

## Vùng xuất hiện chủ yếu
Vào tháng 8 năm 1978, một bông hoa trải dài 100&nbsp;km về phía đông trong Vịnh Roaredwater từ Fastnet Rock đến Cảng Kinsale ở vùng biển Irish. Cùng khoảng thời gian đó, năm tiếp theo, hoa lại tiếp tục nở rộ, và một lần nữa vào năm 1984. Những bông hoa này dẫn đến cái chết của sinh vật biển sống ở đáy cũng như nền văn hóa nông nghiệp và tính nhất quán của chúng cho thấy vùng biển này có thể là điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của thực vật phù du.

Eo biển Măng-sơ đã trải qua một sự nở rộ vào năm 2003, kéo dài từ phía tây eo biển Măng-sơ vào cuối tháng 6 đến bờ biển Brittany của Pháp vào đầu tháng Tám. Mật độ nở hoa này lên tới 100&nbsp;mg/m³ trong khi nó thường chỉ cần từ 10 &nbsp; mg/m³ để gây ra sự đổi màu đáng chú ý.

Năm 2005, một sự nở rộ lớn xuất hiện ngoài khơi bờ biển phía tây Ireland. Cái chết do sự nở hoa kéo dài suốt cả mùa hè đó. Trong tháng 8, những cái chết vẫn đang được báo cáo. Đã có báo cáo về những con lugworms và sò chết trên bãi biển, cũng như trầm tích chưa được tạo ra bắt đầu xuất hiện do sự loại bỏ ở các phần khác của hệ sinh thái.

## Đọc thêm

## Tham khảo
Thử nghiệm chuyến bay quỹ đạo của Boeing

**Boeing Orbital Flight Test**, còn được gọi là **Boe-OFT**, là sứ mệnh quỹ đạo đầu tiên của tàu vũ trụ Boeing CST-100 Starliner, được tiến hành bởi Boeing Defense, Space & Security như một phần của chương trình bay thương mại của NASA. Nhiệm vụ được lên kế hoạch là chuyến bay thử nghiệm kéo dài tám ngày bằng tàu vũ trụ, bay đến một điểm hẹn và lắp ghép với Trạm vũ trụ quốc tế (ISS) và hạ cánh ở miền tây Hoa Kỳ. Nhiệm vụ đã được triển khai thành công vào ngày 20 tháng 12 năm 2019 lúc 6:36 sáng EST, tuy nhiên thời gian nhiệm vụ trôi qua của tàu vũ trụ đã bị trôi qua, đồng hồ trôi ba mươi mốt phút và khiến tàu vũ trụ bắt đầu tái lập thời gian không chính xác khi vào quỹ đạo, ngăn chặn một điểm hẹn với ISS. Sự bất thường này khiến nhiệm vụ giảm xuống còn hai ngày. Tàu vũ trụ dự kiến hạ cánh ngày 22 tháng 12 năm 2019 lúc 7:57 sáng EST.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Official Webpage of the CST-100 Starliner 
*NASA Live: Official Stream of NASA TV
Thập Nhị Đàm

***Thập Nhị Đàm - Mười hai cuộc trò chuyện*** () là một bộ phim cổ trang dân quốc huyền huyễn của Trung Quốc phát sóng năm 2021, được chuyển thể từ tiểu thuyết cùng tên của tác giả Ni La do hãng phim Đường Nhân và Youku hợp tác sản xuất. Thập Nhị Đàm khai máy ngày 21/10/2019 và đóng máy ngày 20/1/2020.

Ngày 24/03/2021, bộ phim được ấn định phát sóng độc quyền toàn mạng Youku vào ngày 27/03/2021.

## Nội dung
Thời Trung Hoa Dân Quốc, đại gia kim thạch Kim Tính Kiên tiếng tăm hiển hách vốn được hoá từ tảng đá Nữ Oa vá trời, tu luyện thành người đến nhân gian đã hàng ngàn năm. Ngài yêu Dạ Minh sâu sắc, vì muốn giúp Dạ Minh vượt qua lôi kiếp mà bắt đầu một chuyến hành trình kỳ ảo đi tìm "con dấu". Tình yêu và sự thù hận quấn lấy nhau hàng ngàn năm. Yêu quái lần lượt xuất hiện, từ đó mở ra các câu chuyện tình vừa hài hước vừa cảm động, vừa nhiệt huyết lại vừa ngọt ngào.

## Phân vai
### Nhân vật chính

### Đơn vị đóng chính

### Nhân vật khác

## Nhạc phim

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*
Thanh Cao (định hướng)

**Thanh Cao** có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau:

; Địa danh cũ
* Xã Thanh Cao, huyện Thanh Oai, thành phố Hà Nội
* Xã Thanh Cao, huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình
Đông Bắc (định hướng)

Trong tiếng Việt từ **Đông Bắc** có thể chỉ:
*Hướng Đông Bắc.
*Xã Đông Bắc, huyện Kim Bôi, tỉnh Hòa Bình
Tiếng Bồ Đào Nha châu Âu

**Tiếng Bồ Đào Nha châu Âu** (, ), còn được gọi là tiếng Bồ Đào Nha Bồ Đào Nha, tiếng Bồ Đào Nha bán đảo, tiếng Bồ Đào Nha Iberia, chỉ đến tiếng Bồ Đào Nha được nói ở Bồ Đào Nha. Từ "Châu Âu" đã được chọn để tránh đụng độ với tiếng Bồ Đào Nha tại Bồ Đào Nha (**) trái ngược với tiếng Bồ Đào Nha Brasil.

Tiếng Bồ Đào Nha châu Âu là một ngôn ngữ đa trung tâm, tức là nó là ngôn ngữ giống với một số các dạng chuẩn thay đổi tương tác ở nhiều quốc gia. Tiếng Bồ Đào Nha là một ngôn ngữ dựa trên tiếng Latinh, với ảnh hưởng của các ngôn ngữ Gael, gốc German, gốc Hy Lạp và Ả Rập. Nó được nói ở bán đảo Iberia trước đây là ngôn ngữ Galicia-Bồ Đào Nha. Với sự hình thành của quốc gia Bồ Đào Nha trong thế kỷ 12, ngôn ngữ đã phát triển thành tiếng Bồ Đào Nha. Tại tỉnh Galicia của Tây Ban Nha, biên giới phía Bắc Bồ Đào Nha, ngôn ngữ bản địa là tiếng Galicia. Cả tiếng Bồ Đào Nha và tiếng Galicia đều rất giống nhau và người bản địa có thể hiểu nhau khi họ có chung tổ tiên gần đây. Tiếng Bồ Đào Nha và tiếng Tây Ban Nha là các ngôn ngữ khác nhau, mặc dù chúng chia sẻ 89% kho từ vựng.

## Phân nhóm

Tiếng Bồ Đào Nha châu Âu được chia thành nhóm miền Bắc và miền Nam. Các tiêu chuẩn uy tín được dựa trên hai loại: đó là của Coimbra và Lisboa.Tiếng Galicia được nói tại Cộng đồng tự trị Galicia ở Tây Ban Nha có liên quan rất chặt chẽ với tiếng Bồ Đào Nha. Tuy nhiên, vẫn chưa có sự đồng thuận giữa các tác giả và nhà ngôn ngữ học về việc tiếng Galicia và tiếng Bồ Đào Nha có còn chung ngôn ngữ hay không (thực tế chúng đã tồn tại trong nhiều thế kỷ, Galicia-Bồ Đào Nha đã phát triển ở vùng Gallaecia của La Mã trước đây, từ Latinh Vulgar đã được đưa tới bởi những người lính La Mã, thực dân và quan lại trong thời Đế chế La Mã) hoặc các ngôn ngữ khác nhưng có liên quan chặt chẽ.

Người Galicia đã bày tỏ sự quan tâm đến việc tham gia CPLP với tư cách là một quan sát viên liên kết đang chờ cấp phép từ chính phủ Tây Ban Nha.

## Nổi bật
Bồ Đào Nha duy trì sự thống trị của mình đối với đế chế Cựu Thế giới lâu hơn nhiều so với tại Brazil. Do đó, tiếng Bồ Đào Nha châu Âu được sử dụng như một tiêu chuẩn tham khảo cho các quốc gia nói tiếng Bồ Đào Nha ở châu Phi và châu Á (Angola, Cape Verde, Đông Timor, Guiné-Bissau, Macau, Mozambique, và São Tomé và Príncipe). Bồ Đào Nha vẫn là một điểm đến cho giáo dục sau trung học cho giới thượng lưu của những nơi này.

Viện Camuto là một tổ chức không chỉ quảng bá ngôn ngữ Bồ Đào Nha mà cả văn hóa Bồ Đào Nha. Vì vậy, nó thúc đẩy tiếng Bồ Đào Nha châu Âu như một chuẩn mực cho người học. Khi ước tính quy mô của cộng đồng ngôn ngữ cho người Bồ Đào Nha châu Âu, người ta phải tính đến hậu duệ của cộng đồng người di cư Bồ Đào Nha: cộng đồng người nhập cư trên khắp thế giới ở Châu Mỹ, Úc, Châu Âu và Châu Phi.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Mô tả các quy tắc phát âm của tiếng Bồ Đào Nha châu Âu  
* Mô tả các quy tắc phát âm của tiếng Bồ Đào Nha Brazil 
* Bảng cách phát âm của từng nguyên âm và phụ âm trong tiếng Bồ Đào Nha châu Âu 
* Bài viết về biến thể trong tiếng Bồ Đào Nha châu Âu 
* Các mệnh đề gerund của các phương ngữ Bồ Đào Nha
Nhân Mỹ (định hướng)

**Nhân Mỹ** có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau:

*Xã Nhân Mỹ, huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam
*Xã Nhân Mỹ, huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình
Viện Dầu khí Việt Nam

**Viện Dầu khí Việt Nam** (Vietnam Petroleum Institute - VPI) được thành lập ngày 22/5/1978, trụ sở đặt tại khu trại lính cũ của Pháp có tên Nhà Thành, Hưng Yên. Phân Viện phía Nam của Viện được lập vào năm 1982.

Năm 1988, trụ sở của Viện Dầu Khí từ Hưng Yên chuyển về Cầu Giấy, Hà Nội. Địa chỉ: Toà nhà Viện Dầu khí Việt Nam, Số 167 Trung Kính, Yên Hòa, Cầu Giấy, Hà Nội. Chi nhánh phía Nam, địa chỉ: Lô E2B-5, đường D1, Khu Công nghệ cao, thành phố Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh.

Trong 40 năm qua, Viện đã phát triển nghiên cứu với 8 trung tâm chuyên ngành: Tìm kiếm, Thăm dò và Khai thác; Phân tích Thí nghiệm; Ứng dụng và Chuyển giao Công nghệ; Chế biến; An toàn, Môi trường; Kinh tế, Quản lý; Đào tạo & Thông tin Dầu khí; và Lưu trữ Dầu khí.

Các kết quả nghiên cứu khoa học của Viện là cơ sở khoa học cho việc hoạch định chính sách, chiến lược, quyết định của Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) và tư vấn cho Nhà nước trong các hoạt động tìm kiếm, thăm dò, khai thác, vận chuyển, tàng trữ, chế biến, an toàn môi trường và kinh tế quản lý dầu khí...

## Tầm nhìn
Phát triển Viện Dầu khí Việt Nam thành đơn vị nghiên cứu khoa học hoàn chỉnh, đồng bộ, hiện đại, đạt trình độ tiên tiến trong khu vực trong mọi lĩnh vực thuộc chuỗi hoạt động dầu khí: tìm kiếm, thăm dò, khai thác, vận chuyển, tàng trữ, phân phối, chế biến, lọc hóa dầu, an toàn môi trường, kinh tế, quản lý và đào tạo cán bộ.

## Sứ mệnh

* Đảm bảo giải quyết tất cả các vấn đề nghiên cứu khoa học và triển khai công nghệ dầu khí;
* Tư vấn có đầy đủ luận cứ khoa học và thực sự là bộ não tham mưu cho mọi hoạt động sản xuất kinh doanh cốt lõi của Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam;
* Đào tạo và cung cấp chuyên gia đầu ngành cho Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam;
* Mang lại lợi ích lâu dài cao nhất cho người lao động, Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam và đối tác.

## Lãnh đạo Viện qua các thời kỳ

## Thành tựu nổi bật

* Danh hiệu Anh hùng Lao động - năm 2012
* Huân chương độc lập hạng 3
* Huân chương Lao động Hạng Nhất

## Liên kết

http://baochinhphu.vn/Hoat-dong-cua-lanh-dao-Dang-Nha-nuoc/Trao-tang-Danh-hieu-Anh-hung-Lao-dong-cho-Vien-Dau-khi-Viet-Nam/147247.vgp
## Tham khảo
Sự kiện tại Petrich

**Sự kiện tại Petrich**, hay **Cuộc chiến của con chó đi lạc**, là một cuộc khủng hoảng Bulgaria của Hy Lạp năm 1925, trong đó có một cuộc xâm lược ngắn Bulgaria bởi Hy Lạp gần thị trấn biên giới Petrich, sau vụ giết chết một đại úy Hy Lạp và một lính gác của lính Bulgaria. Vụ việc kết thúc sau một quyết định của Hội Quốc liên. Cuộc chiến đã khiến 20 lính Bulgaria và 122 binh sĩ Hy Lạp thiệt mạng.
## Diễn biến
Ngày 18 tháng 10 năm 1925, con chó của một đại úy Hy Lạp đóng quân tại đèo Demir Kapia ở Belatsitsa gần biên giới hai quốc gia đột nhiên chạy về phía Bulgaria. Viên trung úy đuổi theo mà không biết mình đã vượt qua biên giới. Biên phòng Bulgaria lập tức nổ súng bắn chết người lính Hy Lạp xâm phạm.

Ngay lập tức, biên phòng Hy Lạp nổ súng dữ dội về phía Bulgaria và đối phương cũng bắn trả. Khi tiếng súng lắng xuống, một đại úy Hy Lạp và các thuộc cấp giương cờ trắng đi vào khu vực biên giới, dường như muốn kêu gọi bình tĩnh và đàm phán. Bulgaria bày tỏ lấy làm tiếc về sự cố và cho rằng tất cả chỉ là sự hiểu lầm. Họ đề xuất lập một ủy ban chung giữa hai nước để điều tra nhưng Chính phủ Hy Lạp đã từ chối miễn là quân đội Bulgaria vẫn ở trong lãnh thổ Hy Lạp. Theodoros Pangalos vừa đảo chính ở Hy Lạp đã bác bỏ đề xuất và ra tối hậu thư cho Bulgaria, yêu cầu họ trừng phạt người chịu trách nhiệm, đưa ra lời xin lỗi chính thức và bồi thường hai triệu franc cho gia đình nạn nhân. Hy Lạp cũng đặt thời hạn 48 giờ để Bulgaria thực hiện yêu cầu. Chính phủ Bulgaria từ chối thực hiện tối hậu thư.
Tuy nhiên, phía Bulgaria nổ súng sát hại viên đại úy và làm bị thương các sĩ quan đang chạy về phía Hy Lạp. Hy Lạp sau đó đã điều 20.000 quân tràn qua biên giới để chiếm thị trấn Petrich và các ngôi làng gần đó vào ngày 22 tháng 10 năm 1925. Bulgaria triển khai 10.000 binh sĩ đối phó, nhưng Hy Lạp vẫn nắm quyền kiểm soát thị trấn và bao vây khu vực xung quanh. Bulgaria kêu gọi Hội Quốc liên can thiệp. Hội Quốc liên ra lệnh ngừng bắn, buộc Hy Lạp lập tức rút quân và bồi thường cho Bulgaria vì đã phát động chiến tranh. Chính phủ Hy Lạp phải thực thi yêu cầu và trả khoản tiền 45.000 bảng Anh cho Bulgaria.
## Tham khảo
Tiếng Mazahua

**Tiếng Mazahua** là một trong ngôn ngữ bản địa của México, nói ở vài bang miền trung México. Đây là ngôn ngữ của một dân tộc thường được gọi là Mazahua nhưng có tên tự gọi Hñatho. Đây là một ngôn ngữ Trung Bộ châu Mỹ và chia sẻ nhiều đặc điểm với toàn vùng ngôn ngữ này. Năm 2003, tiếng Mazahua (cùng với khoảng 62 ngôn ngữ nữa) được ghi vào luật thành văn của México (Thông luật về Quyền Ngôn ngữ của các Dân tộc Bản địa) với danh nghĩa ngôn ngữ chính thức của Đặc khu Liên bang và các dơn vị hành chính khác nơi ngôn ngữ này hiện diện, có địa vị ngang hàng với tiếng Tây Ban Nha. Người nói tiếng Mazahua tập trung đông nhất ở *municipio* San Felipe del Progreso (Bang México), gần Toluca.

Ngôn ngữ gần gũi nhất với tiếng Mazahua là tiếng Otomi, tiếng Matlatzinca, tiếng Ocuilteco/Tlahuica: tất cả là thành viên của nhóm Oto-Pame trong ngữ hệ Oto-Mangue.

Tiếng Mazahua là một ngôn ngữ thanh điệu, phân biệt ba thanh cao, thấp, giáng.

Điểm nổi bật của tiếng Mazahua là hệ thống âm vị lớn khác thường, với sáu mươi âm vị. Có tám nguyên âm thường, bảy nguyên âm mũi, cùng khoảng bốn mươi lăm phụ âm.

Hệ thống phụ âm có âm tống ra, âm hút và âm vang vô thanh. Cùng với tiếng Sindh và tiếng Tukang Besi, tiếng Mazahua là một trong số ít ngôn ngữ có âm hút nằm ngoài vùng tập trung âm hút. Đây cũng là một trong số ít ngôn ngữ có âm xát tống ra.

## Âm vị học
### Phụ âm

### Nguyên âm miệng

### Nguyên âm mũi

## Nguồn tham khảo

## Tài liệu
*Knapp Ring, Michael Herbert, *Fonología del mazahua*, Tesis de licenciatura, ENAH, México, 1996
*Michael Knapp, 2002 "Elementos de dialectología Mazahua" In *Del Cora Al Maya Yucateco: Estudios Linguisticos Sobre Algunas Lenguas Indigenas Mexicanas* Paulette Levy (Ed.), Universidad Nacional Autonoma De Mexico
Tiếng Emilia-Romagna

Tiếng **Emilia-Romagna** (còn bị gọi nhầm là **[[tiếng Emilia]]**) là một ngôn ngữ thuộc nhóm ngôn ngữ Rôman, được nói ở Bắc-Tây Ý (tại Emilia-Romagna, ở miền nam Lombardia, miền bắc Toscana (Lunigiana) và miền bắc Marche. Nó cũng được sử dụng ở San Marino.

Số lượng người nói tại Emilia-Romagna được ước tính chừng 3.500.000 (dữ liệu 1987). Tiếng Emilia-Rôman được công nhận là ngôn ngữ thiểu số của châu Âu kể từ năm 1981 (Báo cáo 4745 của Hội đồng châu Âu). UNESCO cũng đưa nó vào *[[Sách đỏ các ngôn ngữ bị đe dọa]]*, trong số các ngôn ngữ đáng được bảo vệ.

Ở Ý, theo truyền thống, nó được gọi là phương ngữ, điều này có thể gây nhầm lẫn bên ngoài Ý vì tiếng Emilia-Romagna không phải là một phương ngữ của tiếng Ý, mà là một sự phát triển song song của tiếng Latinh. Các phương ngữ tiếng Emilia-Romagna có các đặc điểm hình thái, cú pháp và từ vựng khác biệt với tiếng Ý, không được chia sẻ với các ngôn ngữ Ý Trung.

Ngày nay thuật ngữ Emilia-Romagna không được dùng nữa và bị coi là lỗi thời. Và để tôn trọng sự phân loại ngôn ngữ học mới nhất, ta nên phân biệt Emilia và Romagna thành hai ngôn ngữ gần gũi nhưng riêng biệt.

## Phương ngữ
Các phương ngữ của tiếng Emilia-Romagna được chia thành hai nhóm chính, mỗi nhóm bao gồm các nhóm con khác nhau.

* Các phương ngữ Romagna nói ở Romagna (tại các tỉnh Forlì-Cesena, Ravenna và Rimini), mạn bắc Marche (Pesaro và Urbino) và tại Cộng hòa San Marino;
* Các phương ngữ Emilia nói ở Emilia, ở các tỉnh (Piacenza, Parma, Reggio Emilia, Modena, Bologna và Ferrara) và ở Toscana (tỉnh Massa Carrara).

## Tham khảo
Liễu Ẩn

**Liễu Ẩn** (; 190 - 269), tự **Hưu Nhiên** (休然), là tướng lĩnh nhà Quý Hán và Tây Tấn thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

## Cuộc đời
Liễu Ẩn quê ở huyện Thành Đô, quận Thục, Ích Châu, tính cách chính trực, tu dưỡng đạo đức, giao thiệp rộng rãi, am hiểu chính trị. Thời trẻ, Ẩn cùng đồng hương Đỗ Trinh, Liễu Phù nổi danh.

Liễu Ẩn từng làm Nha môn tướng, chuyển sang làm chức thái thú Ba quận, sau về Thành Đô giữ chức Kỵ đô úy. Ẩn nhiều lần theo Đại tướng quân Khương Duy bắc phạt. Trong chiến trận, Liễu Ẩn thường bày mưu thiết kế, tùy cơ ứng biến, anh dũng xông pha trận mạc, dũng lược tam quân.

Năm 258, Đại tướng quân Khương Duy thay đổi hệ thống phòng thủ Hán Trung, cắt cử Hồ Tế giữ Hán Thọ, Vương Hàm giữ Lạc Thành, Tưởng Bân giữ Hán Thành. Liễu Ẩn giữ chức Hoàng Kim đốc, giữ thành Hoàng Kim.

Năm 263, quân Ngụy tấn công, Chung Hội phá được Dương Bình, Hán Trung thất thủ, chỉ còn Liễu Ẩn giữ Hoàng Kim, Vương Hàm giữ Lạc Thành, Tưởng Bân giữ Hán Thành vẫn tiếp tục cố thủ, phân tán lực lượng quân Ngụy.

Chung Hội không hạ được ba thành, phái Lý Phụ bao vây Lạc Thành, Tuân Khải bao vây Hán Thành, tiếp tục tấn công Hoàng Kim, Kiếm Các nhưng đều không thành công.

Cuối năm, Đặng Ngải men lối Âm Bình đánh lén, Hậu chủ đầu hàng, cho người gửi hịch đến các nơi. Liễu Ẩn biết tin, đành mở thành đầu hàng. Tư Mã Chiêu nghe được chuyện này, tán thưởng lòng trung của Ẩn.

Năm 264, Liễu Ẩn bị giải ra Lạc Dương, được Tư Mã Viêm phong làm thái thú Hà Tây. Ẩn ở nhiệm sở ba năm, lấy cớ tuổi già xin từ chức, hồi hương dưỡng lão. Năm 269, Liễu Ẩn qua đời, thọ 80 tuổi.

## Gia đình
* Con cái:
** Liễu Sung (柳充), quan đến chức huyện lệnh Liên Đạo.
** Liễu Sơ (柳初), được cử tú tài.

## Trong văn hóa
Liễu Ẩn không xuất hiện trong tiểu thuyết *[[Tam quốc diễn nghĩa]]* của La Quán Trung.

## Tham khảo
* Thường Cừ, *[[Hoa Dương quốc chí]]*.

## Chú thích
Sân vận động Allianz

**Sân vận động Allianz** có thể tham khảo đến các sân vận động với sự sắp xếp tài trợ với công ty dịch vụ tài chính Đức Allianz:

*Allianz Arena, một sân vận động bóng đá ở München, Đức
*Allianz Field, một sân vận động bóng đá ở Saint Paul, Minnesota, Hoa Kỳ
*Allianz Parque, một sân vận động bóng đá ở São Paulo, Brasil
*Allianz Riviera, một sân vận động đa năng ở Nice, Pháp
*Sân vận động Allianz, một sân vận động bóng đá ở Viên, Áo
*Barnet Copthall, một sân vận động điền kinh và rugby ở Luân Đôn, Anh được gọi là Allianz Park vì lý do tài trợ kể từ tháng 2 năm 2013
*Sân vận động Juventus, sân vận động bóng đá ở Torino, Ý, được gọi là sân vận động Allianz vì lý do tài trợ kể từ tháng 7 năm 2017
*Sân vận động bóng đá Sydney ở Sydney, Úc, được gọi là sân vận động Allianz vì lý do tài trợ từ tháng 2 năm 2012 cho đến khi đóng cửa vào tháng 10 năm 2018
Tiếng Flemish Tây

**Tiếng Flemish Tây** (*West-Vlams,* *West-Vloams* hay *Vlaemsch* (ở Flanders), , ) là một nhóm phương ngữ tiếng Hà Lan được nói ở miền Tây Bỉ và các phần liền kề ở Hà Lan và Pháp. Trong quá trình tiêu chuẩn hóa mang tính lịch sử của tiếng Hà Lan được nói ở Bỉ, nó đã bị một số người (chẳng hạn như Guido Gezelle) coi là một ngôn ngữ Đức riêng biệt.

Tiếng Flemish Tây được nói bởi khoảng một triệu người ở tỉnh Tây Flanders, Bỉ và thêm 50.000 người Hà Lan (huyện ven biển Zeeland Flanders) và 10.000 - 20.000 người ở mạn bắc Pháp (tỉnh Nord). Một số thành phố chính nơi tiếng Flemish Tây được sử dụng rộng rãi là Brugge, Dunkirque, Courtrai, Oostende, Roeselare, Ypres và Nieuwpoort.

Tiếng Flemish Tây được liệt kê là ngôn ngữ "dễ bị tổn thương" trong Sách đỏ các ngôn ngữ bị đe dọa trực tuyến của UNESCO. Ngôn ngữ này có Wikipedia riêng.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Báo cáo Euromosaic về Tây Flemish (tiếng Hà Lan) ở Pháp
Hùng Việt, Phú Thọ

**Hùng Việt** là một xã thuộc huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ, Việt Nam.

## Địa lý
Xã Hùng Việt nằm ở phía đông nam huyện Cẩm Khê, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp huyện Thanh Ba
*Phía tây giáp các xã Phú Lạc, Văn Khúc, Yên Dưỡng
*Phía nam giáp xã Điêu Lương
*Phía bắc giáp xã Phú Lạc.

Xã Hùng Việt có diện tích 11,26&nbsp;km², dân số năm 2018 là 8.472 người, mật độ dân số đạt 752 người/km².

## Lịch sử
Địa bàn xã Hùng Việt hiện nay trước đây vốn là ba xã: Cát Trù, Hiền Đa, Tình Cương.

Nguyên xưa, Tình Cương là tên gọi của một làng, hình thành vào khoảng cuối thế kỷ XVIII - đầu thế kỷ XIX. Sách "Chế thống dinh điền cựu bạ" do tác giả Tô Đức Vượng viết năm 1812 ghi: *Làng Tình Cương thuộc xã Chế Nhuệ, huyện Hoa Khê, phủ Lâm Thao, trấn Sơn Tây.*

Năm 1903, Hưng Hóa đổi tên thành tỉnh Phú Thọ, làng Tình Cương lúc đó là một trong 8 làng của tổng Chương Xá, huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ, gồm các làng Tình Cương, Chế Nhuệ, Hanh Cù, Phiên Quận, Tang Châu, Hiền Đa, Phú Lạc và Chương Xá.

Đầu năm 1946, bỏ cấp tổng, tổng Chương Xá đổi tên thành xã Nhật Tiến, gồm các thôn: Tình Cương, Chế Nhuệ, Hanh Cù, Phiên Quận, Tang Châu, Hiền Đa, Phú Lạc, Chương Xá.

Đầu năm 1948, xã Nhật Tiến được chia tách thành 3 xã mới là Hiền Đa, Thanh Lâm và Nhật Tiến. Xã Nhật Tiến gồm 5 thôn: Tình Cương, Chế Nhuệ, Hanh Cù, Phiên Quận, Tang Châu.

Tháng 8 năm 1964, xã Nhật Tiến được đổi tên thành xã Tình Cương.

Trước khi sáp nhập, xã Hiền Đa có diện tích 2,83&nbsp;km², dân số là 1.897 người, mật độ dân số đạt 670 người/km². Xã Cát Trù có diện tích 3,57&nbsp;km², dân số là 3.455 người, mật độ dân số đạt 968 người/km². Xã Tình Cương có diện tích 4,86&nbsp;km², số là 3.120 người, mật độ dân số đạt 642 người/km².

Ngày 17 tháng 12 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết 828/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Phú Thọ (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của ba xã Cát Trù, Hiền Đa và Tình Cương thành xã Hùng Việt.

## Chú thích

## Tham khảo
Thông khí nhân tạo

**Thông khí nhân tạo**, (còn gọi là **thở nhân tạo**) là phương tiện hỗ trợ hoặc kích thích hô hấp, một quá trình trao đổi chất đề cập đến sự trao đổi khí tổng thể trong cơ thể bằng thông khí qua phổi, hô hấp bên ngoài và hô hấp bên trong. Việc này có thể được thực hiện ở dạng cung cấp không khí bằng tay cho người không thở được hoặc không có đủ lực để duy trì hô hấp, hoặc có thể là thở máy liên quan đến việc sử dụng máy thở cơ học để đưa không khí vào và ra khỏi phổi của một người không thể tự thở, ví dụ như trong khi phẫu thuật với gây mê toàn thân hoặc khi một người bị hôn mê.

## Phân loại

### Phương pháp thủ công
Thông khí anton phổi (và các bộ phận hô hấp bên ngoài) đạt được bằng cách bơm vào phổi bằng tay hoặc bằng cách để một người thổi vào phổi của bệnh nhân (hà hơi thổi ngạt) hoặc bằng cách sử dụng một thiết bị cơ học để làm như vậy. Phương pháp thổi hơi vào phổi này đã được chứng minh là hiệu quả hơn so với các phương pháp liên quan đến thao tác cơ học ở ngực hoặc cánh tay của bệnh nhân, như phương pháp Silvester.

Hà hơi thổi ngạt cũng là một phần của hồi sức tim phổi (CPR), làm cho nó trở thành một kỹ năng thiết yếu để sơ cứu. Trong một số tình huống, việc hà hơi cũng được thực hiện riêng biệt, ví dụ như trong các ca gần chết đuối và dùng thuốc opioid quá liều. Việc thực hiện hà hơi thổi ngạt hiện bị hạn chế trong hầu hết các giao thức dành cho các chuyên gia y tế, trong khi đó những người sơ cứu được khuyên nên thực hiện hồi sức tim phổi đầy đủ trong mọi trường hợp bệnh nhân không thở đủ mức.

### Thông khí cơ học
Thông khí cơ học là một phương pháp để hỗ trợ cơ học hoặc thay thế việc thở tự nhiên. Điều này có thể liên quan đến một loại máy gọi là máy thở hoặc việc thở có thể được một y tá điều dưỡng, bác sĩ, trợ lý cho bác sĩ, người trị liệu hô hấp, nhân viên y tế hỗ trợ bằng cách dùng mặt nạ van túi hoặc một bộ ống thổi. Thông khí cơ học được gọi là "xâm lấn" nếu nó liên quan đến bất kỳ dụng cụ nào xâm nhập qua miệng (chẳng hạn như ống khí quản endo) hoặc da (như ống mở khí quản).  Có hai chế độ thông khí cơ học chính: thông khí áp lực dương, trong đó không khí (hoặc một hỗn hợp khí khác) được đẩy vào khí quản, và thông khí áp lực âm, trong đó không khí bị hút vào trong phổi.
## Xem thêm
* Máy thở

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* 
*e-Medicine, article on mechanical ventilation along with technical information.
*International Ventilator Users Network (IVUN) , Resource of information for users of home mechanical ventilation.
* Thông khí nhân tạo (thở máy): Những điều cần biết  VinMec 30/9/2019
* Điều kiện để rút và cai máy thở VinMec 31/3/2020
Tuyên Hòa Vương

**Tuyên Hòa Vương** (*[[chữ Hán]]*:宣和王) là thụy hiệu của một số vị phiên vương hoặc thân vương bên Trung Quốc thời phong kiến.
## Danh sách
*Thẩm Tuyên Hòa Vương Chu Điềm 烄 nhà Minh
*Ninh Viễn Tuyên Hòa Vương Chu Húc Xuyên nhà Minh
*Dự Tuyên Hòa Thân vương Ái Tân Giác La Đa Ni nhà Thanh

## Xem thêm
*Tuyên Vương
*Hòa Vương
*Hiếu Hòa Đế
*Chiêu Hòa Đế
*Khang Hòa Vương
*Trang Hòa Vương
*Cung Hòa Vương
*Hoài Hòa Vương
*Ôn Hòa Vương
*An Hòa Vương
*Chiêu Hòa Vương
*Hy Hòa Vương
*Đoan Hòa vương
*Vinh Hòa Vương
*Điệu Hòa Vương
*Huệ Hòa Vương
*Tĩnh Hòa Vương
Warner TV

**Warner TV** là một kênh truyền hình trả tiền của Mỹ Latinh, Pháp và Đông Nam Á thuộc sở hữu của Warner Bros. thông qua đơn vị Truyền hình Quốc tế tập trung phát sóng các bộ phim Truyền hình Mỹ.

Hầu hết các chương trình đều phát ra âm thanh gốc tiếng Anh, có phụ đề bằng tiếng Tây Ban Nha (đối với các nước Mỹ-Latinh trừ Brazil), tiếng Bồ Đào Nha (đối với Brazil), tiếng Trung Quốc (đối với Đài Loan, Hồng Kông và Singapore), Malaysia (đối với Malaysia) và Indonesia (đối với Indonesia) tuy nhiên, cũng có một số chương trình đặt tên. Vào ngày 1 tháng 11 năm 2015, kênh Mỹ Latinh đã chuyển sang lập trình dub thay vì chỉ phụ đề chúng. Điều này gây ra sự náo động cho hầu hết khán giả của nó.

Trụ sở chính của Warner TV được đặt tại Brazil, Colombia, Chile, Singapore và Malaysia; phát sóng, tuy nhiên, có trụ sở tại Miami cho người xem Mỹ Latinh và Singapore cho người xem ở Châu Á. Vào ngày 9 tháng 11 năm 2017, Turner Broadcasting System Europe và Canal+ Group đều ra mắt Warner TV tại Pháp.

## Tham khảo
Trung tâm lịch sử của Guimarães

**Trung tâm lịch sử của Guimarães** là không gian đô thị của thành phố Guimarães, Bồ Đào Nha. Với diện tích 16 hecta, nó có từ thời Trung Cổ và lưu giữ được nhiều tòa nhà từ thời kỳ này cho đến thế kỷ 19. Năm 2001, nó đã được UNESCO công nhận là Di sản thế giới. Được thành lập vào thế kỷ thứ 4, Guimarães trở thành thủ đô đầu tiên của Bồ Đào Nha vào thế kỷ thứ 12. Nó có mối liên hệ chặt chẽ với sự hình thành bản sắc dân tộc và ngôn ngữ Bồ Đào Nha vào thế kỷ thứ 12. Đây cũng là quê hương của "Nhà chinh phục" Afonso Henriques, vị vua đầu tiên của Bồ Đào Nha, là người vào năm 1139 đã tuyên bố độc lập của đất nước.
## Mô tả
Guimarães là thành phố có lịch sử huy hoàng. Phần lớn cấu trúc của trung tâm lịch sử là các tòa nhà có từ thế kỷ 17 và được sử dụng các kỹ thuật xây dựng truyền thống. Trung tâm của nó là Quảng trường Oliveira, bao quanh là một loạt các tòa nhà có giá trị cả về lịch sử lẫn kiến trúc gồm Nhà thờ Nossa Senhora da Oliveira, các tòa nhà truyền thống với mái hiên kiểu Gothic, cung điện cổ và tòa thị chính cũ. Cách đó không xa là Quảng trường Santiago và phố Santa Maria, một trong những con đường thời Trung Cổ lâu đời nhất kết nối Lâu đài Guimarães với ngôi làng phía dưới.
## Hình ảnh

File:Largo da Oliveira 02.jpg|Tòa thị chính cũ cùng với các tòa nhà khác của Quảng trường Oliveira 
File:Castelo Guimaraes.JPG|Lâu đài Guimarães.
File:Guimarães-Altstadt-3.jpg|Quảng trường Oliveira và Vòm thế kỷ 14.
File:Casa do Arco, Guimarães.jpg|Phố santa Maria.
File:Praça de Santiago.JPG|Quảng trường Santiago

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*Municipality official website 
*Tourism in Guimarães