Anthiadidae

**Anthiadidae** là một họ cá biển nằm trong bộ Cá vược. Nhóm này từng được gọi là **Anthiadides**, sau đó phổ biến dưới tên **Anthiinae** trong nhiều tài liệu. Tuy nhiên, cái tên Anthiinae đã được sử dụng trước đó cho một phân họ bọ cánh cứng. Vì vậy, tên Anthiadidae được xem là hợp lệ và được chấp nhận trong phân loại hiện nay.

## Phân loại
Ban đầu, Anthiadidae chỉ được xem là một phân họ trong họ Serranidae theo quan niệm truyền thống của Johnson (1983). Johnson đã đưa ra ít nhất 4 đặc điểm chung tương đồng (synapomorphy) để chứng minh Serranidae là đơn ngành. Theo cách hiểu này, Anthiadidae được xem là họ hàng với các loài cá mú và cá xà phòng (đã nâng thành họ Grammistidae). Tuy nhiên, các nghiên cứu bộ gen sau này về cá dạng cá vược đã bác bỏ giả thuyết đó, như Lautredou và cộng sự (2013), Near và cộng sự (2013) hay Ghezelayagh và cộng sự (2022). Những nghiên cứu này cho thấy các đặc trưng mà Johnson nêu ra không phải là đặc điểm độc nhất của họ Cá mú. Nhìn chung, những nghiên cứu này ủng hộ quan điểm rằng họ Serranidae là đa ngành và Anthiadidae đại diện cho một nhánh riêng biệt trong bộ Cá vược (Perciformes), theo Dornburg và Near (2021) hay Near và Thacker (2024). Do đó, Anthiadinae, cũng như các phân họ khác từng tồn tại trong Serranidae, đều được nâng lên bậc họ. Cách phân loại này hiện được chấp nhận rộng rãi trong các nghiên cứu và cơ sở dữ liệu gần đây (như FishBase hay Catalog of Fishes).

## Các chi
Có 38 chi được công nhận là hợp lệ trong họ Anthiadidae (theo *Catalog of Fishes*):

* *[[Acanthistius]]* 
* *[[Aepysomanthias]]* 
* *[[Anatolanthias]]* 
* *[[Anthias]]* 
* *[[Baldwinella]]*  
* *[[Caesioperca]]* 
* *[[Caprodon]]* 
* *[[Choranthias]]* 
* *[[Compsanthias]]* 
* *[[Dactylanthias]]* 
* *[[Epinephelides]]* 
* *[[Giganthias]]* 
* *[[Hemanthias]]* 
* *[[Holanthias]]* 
* *[[Hypoplectrodes]]* 
* *[[Lepidoperca]]* 
* *[[Luzonichthys]]* 
* *[[Meganthias]]* 
* *[[Mirolabrichthys]]* 
* *[[Nemanthias]]* 
* *[[Odontanthias]]* 
* *[[Othos]]* 
* *[[Pelontrus]]* 
* *[[Plectranthias]]* 
* *[[Poroanthias]]* 
* *[[Pronotogrammus]]* 
* *[[Pseudanthias]]* 
* *[[Pyronotanthias]]* 
* *[[Rabaulichthys]]* 
* *[[Sacura]]* 
* *[[Sayonara (chi cá)|Sayonara]]* 
* *[[Selenanthias]]* 
* *[[Serranocirrhitus]]* 
* *[[Tosana]]*  
* *[[Tosanoides]]* 
* *[[Trachypoma]]* 
* *[[Xenanthias]]* 
* *[[Zalanthias]]* 

Tang và Chen (2025) đề xuất loại bỏ các chi *Acanthistius*, *Giganthias* và *Trachypoma* khỏi họ Anthiadidae. *Acanthistius* đã được chứng minh là một nhánh riêng biệt trong bộ Cá vược và không thể hiện mối quan hệ với các loài Anthiadidae thực sự. Trong nghiên cứu chưa công bố của Tang và Chen, họ cho rằng *Giganthias* có quan hệ gần gũi hơn với họ Cá mú (Epinephelidae), còn *Trachypoma* không có quan hệ họ hàng với Anthiadidae.

Cả ba chi kể trên đều có sự khác biệt đáng kể về hình thái so với các loài Anthiadidae, chẳng hạn như số lượng gai vây lưng. Anthiadidae thực sự thường có 10 gai vây lưng, mặc dù có những biến thể nội loài hiếm gặp như 9 hoặc 11 gai đã được ghi nhận ở *Odontanthias*, *Plectranthias*, *Pseudanthias*, *Nemanthias* và *Tosanoides*. Ngược lại, Epinephelidae có 7–11 gai. *Acanthistius* , *Giganthias* và *Trachypoma* luôn có lần lượt là 11–13, 9 và 12 gai, khác với đặc điểm chung của các loài Anthiadididae thực sự.

## Tham khảo