Hồng Thiên Quý Phúc

**Hồng Thiên Quý Phúc** () (23 tháng 11 năm 1849 &ndash; 18 tháng 11 năm 1864) là con trai của Thiên vương Hồng Tú Toàn, người sáng lập ra Thái Bình Thiên Quốc, và là Thiên vương cuối cùng của Thái Bình Thiên Quốc. Ông tại vị trong một thời gian rất ngắn vào năm 1864 trước khi vương quốc sụp đổ.

## Cuộc đời
Hồng Thiên Quý Phúc sinh năm 1849, là con trai của Thiên vương Hồng Tú Toàn và chính thất Lại Liên Anh (賴蓮英, ? - 1864), người Hoa huyện, Quảng Đông, là em gái tướng Lại Hán Anh (賴漢英). Ban đầu tên của ông là **Hồng Thiên Quý** (洪天貴), về sau để thể hiện sự sùng bái tôn giáo, Hồng Tú Toàn đã thêm chữ "Phúc" vào tên ông. Từ năm 9 tuổi, ông được phong làm Hoàng thái tử, sau khi Hồng Tú Toàn băng hà vào ngày 1 tháng 6 năm 1864 thì lên ngôi ngay trong cuộc vây hãm Nam Kinh, trở thành "Ấu Thiên vương" trị vì trong vòng 43 ngày. 

Tháng 7 cùng năm, Thiên Kinh thất thủ, ông được các tướng lĩnh dẫn đầu là Trung vương Lý Tú Thành bảo vệ, mở đường máu chạy trốn khỏi thành. Ông chạy trốn qua nhiều tỉnh như Chiết Giang, Giang Tây với sự hộ tống của thị vệ và tàn quân. Tuy nhiên, lực lượng Thái Bình Thiên Quốc lúc này đã tan rã, ông bị lạc mất các tướng lĩnh bảo vệ. Tại Giang Tây, Hồng Nhân Càn dẫn theo ông và tàn quân, dự định họp quân cùng Thị vương Lý Thế Hiền và Khang vương Uông Hải Dương (汪海洋), tuy nhiên họ đã tiến về Quảng Đông. Tại huyện Thạch Thành, tàn quân gặp phục kích, Hồng Nhân Can bị bắt nhưng vẫn giữ vững khí tiết cho đến khi hy sinh. 

Hồng Thiên Quý Phúc một mình lang thang tại các khu vực lân cận trong nhiều ngày, sau cùng vào ngày 25 tháng 10, ông bị quân Thanh bắt giữ trong vùng núi hoang tại Thạch Thành. Tuần phủ Giang Tây khi ấy là Thẩm Bảo Trinh (沈葆禎) đã không áp giải cậu về Bắc Kinh mà xin lệnh Từ Hi Thái hậu cho phép dùng cực hình tại địa phương, được chuẩn y. Vào ngày trước khi hành hình, một quan viên thẩm vấn tên là Đường Giai Đồng (唐佳同) đã lừa gạt cậu rằng nếu cung khai thì sẽ được ân xá, tương lai còn có thể đi học để thi lấy công danh. Hồng Thiên Quý Phúc vô cùng cảm kích và nghe lời răm rắp, cậu viết trong tờ khai rằng: "*Việc đánh chiếm giang sơn đó đều do Lão Thiên Vương ([[Hồng Tú Toàn]]) làm, không liên quan gì đến tôi. Ngay cả sau khi tôi đăng cơ, mọi việc cũng đều do Trung Vương ([[Lý Tú Thành]]) và Can Vương ([[Hồng Nhân Can|Hồng Nhân Gàn]]) làm.*" Cậu còn bày tỏ nếu có cơ hội được thả tự do, nguyện được đi theo Đường Giai Đồng về Hồ Nam để thi lấy bằng Tú tài, rồi lấy vợ sinh con. Nhưng đáng tiếc thay, vào sáng sớm đến giờ Dậu ngày hôm sau, Hồng Thiên Quý Phúc đã bị hành hình lăng trì với hơn một ngàn nhát dao tại Nam Xương khi mới 14 tuổi, là người nhỏ tuổi nhất từng bị xử tử bằng hình phạt này trong lịch sử nhân loại. Thẩm Bảo Trinh đã đích thân giám sát cuộc hành hình, và nhờ công lao này mà được thăng chức lên Chính tam phẩm Khinh xa Đô úy.

## Gia đình

* Cha: Hồng Tú Toàn
* Mẹ: Lại Liên Anh (賴蓮英, ? - 1864)
* Thê thiếp:
** Hầu thị (侯氏), người An Khánh, được Hồng Tú Toàn đích thân chọn lựa, địa vị cao nhất trong số các nương nương, quản lý nội cung của Ấu Thiên vương.  
** Đại Hoàng thị (黃氏), người Quảng Tây, trẻ tuổi xinh đẹp, được Ấu Thiên vương sủng ái nhất. Dã sử cho rằng Hoàng thị bị quân Tương bắt sống và làm nhục nên tuẫn tiết.
** Hoàng thị (黃氏), em gái Đại Hoàng thị. 
** Trương thị (張氏), người Hồ Bắc. 
** Lại thị (賴氏), cháu gái trong họ của Lại Liên Anh.
** Trần thị (陳氏), sau đổi thành họ Hàn. 

## Tham khảo