open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Thí nghiệm trên loài gặm nhấm

**Thí nghiệm trên loài gặm nhấm** là việc thực hành các nghiên cứu, thí nghiệm, thực nghiệm khoa học được thực hiện trên cơ thể các loài động vật gặm nhấm mà chủ yếu là các loài chuột. Các loài gặm nhấm thường được sử dụng trong các thử nghiệm sinh vật (thí nghiệm trên động vật), đặc biệt là chuột (chuột cống và chuột nhắt), mà còn là chuột lang, chuột Hamster, chuột nhảy Gerbil và các loài họ hàng nhà chuột khác. 
## Đại cương
Chuột là loài động vật có xương sống được sử dụng phổ biến nhất, do tính sẵn có của chúng, kích thước, chi phí thấp, dễ xử lý và tốc độ sinh sản nhanh, đặc biệt chúng là sinh vật có nhiều sự tương đồng về gen với con người cũng như những tập tính xã hội. Tại Anh vào năm 2015, đã có 3,33 triệu lượt thí nghiệm đối với động vật gặm nhấm (chiếm 80% tổng số lượt thí nghiệm trong năm đó). Các loài phổ biến nhất là chuột nhắt (3,03 triệu thủ thuật, chiếm 73% tổng số) và chuột cống (268,522, hay 6,5%). Các loài gặm nhấm khác gồm chuột lang hay lợn guinea (21,831/0,7%), chuột Hamster (1,500/0,04%) và chuột nhảy gerbil (278/0.01%).

Ở Mỹ, số chuột và chuột đã sử dụng không được báo cáo nhưng ước tính khoảng từ 11 triệu đến khoảng 100 triệu đầu con. Năm 2000, Phòng Nghiên cứu Liên bang, Thư viện Quốc hội, xuất bản kết quả phân tích cơ sở Dữ liệu Chuột /Chim và Cơ sở dữ liệu Chim: Các nhà nghiên cứu, nhà tạo mẫu, người vận chuyển và các Nhà Triển lãm. Hơn 2.000 tổ chức nghiên cứu được liệt kê trong cơ sở dữ liệu, trong đó có khoảng 500 ca nghiên cứu và trong số này, có 100 nhân viên của FRD đã liên hệ trực tiếp.

Các tổ chức này bao gồm các bệnh viện, các tổ chức chính phủ, các công ty tư nhân (các công ty dược, nghiên cứu thực hành), các trường đại học/cao đẳng, một vài trường trung học và các viện nghiên cứu. Trong số 2.000 ca thì có khoảng 960 được quy định bởi USDA; 349 của NIH; và 560 được công nhận bởi AALAC. Khoảng 50 phần trăm các tổ chức liên lạc tiết lộ một số lượng cụ thể hoặc xấp xỉ của động vật trong phòng thí nghiệm của họ. Tổng số động vật cho các tổ chức này là: 250.000-1.000.000 con chuột cống; 400-2.000.000 con chuột nhắt; và 130.000-900.000 con chim.
## Tham khảo

* Carbone, L (2004). What Animals Want: Expertise and Advocacy in Laboratory Animal Welfare Policy. Oxford University Press. ISBN 9780195161960.
* Check Hayden, Erika (ngày 26 tháng 3 năm 2014). "Misleading mouse studies waste medical resources". Nature. Truy cập ngày 6 tháng 8 năm 2015.
* Dennis, C (ngày 17 tháng 8 năm 2006). "Cancer: off by a whisker". Nature. 442 (7104): 739–41. doi:10.1038/442739a. PMID 16915261.
* G. P. Lahvis. Rodent Models of Autism, Epigenetics, and the Inescapable Problem of Animal Constraint. Animal Models of Behavior Genetics, (Springer, 2016), pp.&nbsp;265–301.
## Liên kết ngoài
* Information about mouse models from HOPES:Huntington's Disease Outreach Project for Education at Stanford
* Animal Model of Disease from Animal Research Organization
Arsenic tribromide

**Arsenic tribromide** là một hợp chất vô cơ có công thức hóa học **AsBr<sub>3</sub>**. Phân tử hình kim tự tháp này là arsenic bromide nhị phân duy nhất được biết đến. AsBr3 đáng chú ý là chỉ số chiết suất rất cao khoảng 2,3. Nó cũng có tính cảm từ trường rất cao. Hợp chất này tồn tại dưới dạng các tinh thể lỏng không màu mà hút trong không khí ẩm ướt.

## Điều chế
Arsenic tribromide có thể được điều chế bằng sự phản ứng trực tiếp của brom và bột arsenic. Ngoài ra, diarsenic trioxide có thể được sử dụng để điều chế trong sự có mặt của nguyên tố lưu huỳnh: 
:2As2O3 + 3S + 6Br2 → 4AsBr3 + 3SO<sub>2</sub>↑

## Bromide của arsenic
AsBr5 không được biết, mặc dù PBr<sub>5</sub> là hợp chất tương ứng đặc trưng được biết đến. AsBr3 là nguyên liệu của một loạt các anion bromoarsenat phổ biến bao gồm , , và .

Arsenic tribromide hữu cơ, (CH3)2AsBr và CH3AsBr2 được hình thành với hiệu suất cao bởi phản ứng của metyl bromide với arsenic nóng (xúc tác đồng). Sự tổng hợp này tương tự như quá trình trực tiếp được sử dụng để tổng hợp metyl chlorrosilan.

## An toàn
Arsenic tribromide là độc tố, cũng như hầu hết các hợp chất arsenic khác.

## Tham khảo
Meskhenet

**Meskhenet** (còn viết là **Mesenet**, **Meskhent**, **Meshkent**) là một nữ thần của Ai Cập cổ đại - người được cho là đã tạo nên linh hồn của mỗi đứa trẻ (*[[ka]]*) khi chúng chào đời.

## Thần thoại
Meskhenet được biết đến với vai trò của một bà đỡ. Nữ hoàng Hatshepsut đã cho khắc lên lăng mộ của mình 6 vị thần có mặt khi bà được sinh ra là Khnum, Isis, Nephthys, Bes, Taweret và Meskhenet. Trong câu chuyện kể về sự ra đời của Userkaf, Sahure và Neferirkare Kakai, ba vị vua đầu tiên của triều đại thứ năm, nữ thần Meskhenet đã xuất hiện và tuyên bố rằng họ sẽ trở thành vua. Như vậy, Meskhenet không chỉ đơn thuần là một bà mụ mà còn là nữ thần quyết định số phận mỗi người. Chính vì điều này nên bà được liên kết với thần Shai (thần quyết định tuổi thọ), đôi khi được coi là chồng bà hoặc hiện thân của nữ thần dưới hình hài nam giới.

Bà còn là vị thần bảo vệ những đứa trẻ và những sản phụ. Hatshepsut tuyên bố rằng Meskhenet hứa sẽ bảo vệ mình "như thần Ra". Meskhenet cũng xuất hiện trong "Đại sảnh của Ma'at" với vai trò là nhân chứng cho linh hồn những người đã chết.

Meskhenet không được thờ riêng ở bất kỳ khu vực hoặc thành phố, và cũng không có đền thờ dành riêng cho bà. Bà thường được miêu tả dưới hình dạng một *viên gạch sinh nở* với cái đầu phụ nữ hoặc người phụ nữ đội trên đầu tử cung của con bò.

## Hình ảnh

## Tham khảo
Bor tribromide

**Bo tribromide**, có công thức hóa học là **BBr<sub>3</sub>**, là một hợp chất dạng lỏng có chứa bo và brom. Nó bị phân hủy bởi nước và cồn.

## Tính chất hóa học
Bo tribromide có tính thương mại và là một acid Lewis mạnh.

Nó là một chất khử phân tách hoặc dealkylat tuyệt vời cho sự phân hủy của ete, cũng với cyclization tiếp theo, thường trong sản xuất dược phẩm.

Cơ chế dealkyl hóa các alkyl ete tiến hành thông qua sự hình thành phức hợp ở giữa trung tâm boron và ete oxygen, sau đó là loại bỏ một alkyl bromide để tạo ra một dibromo(organo) boran.
:ROR + BBr3 → RO+(−BBr3)R → ROBBr2 + RBr
Aryl metyl ete là dealkylated thông qua một cơ chế phân tử có liên quan đến hai BBr3-ete khép kín.
:RO+(−BBr3)CH3 + RO+(−BBr3)CH3→   RO(−BBr3)  + CH3Br + RO+(BBr2)CH3
Dibromo(organo)boran sau đó có thể được hydrolysis để cho một nhóm hydroxyl tạo ra acid boric và khí hydrogen bromide.
:ROBBr2 + 3H2O → ROH + B(OH)<sub>3</sub> + 2HBr
Nó cũng tìm thấy trong các ứng dụng trong trùng hợp olefin và trong Friedel – thủ công mỹ nghệ hóa học như một chất xúc tác acid Lewis.

Ngành công nghiệp điện tử sử dụng bo tribromide như là một nguồn boron trong quá trình tiền tích tụ để pha tạp trong sản xuất chất bán dẫn. Bo tribromide cũng làm trung gian dealkyl hóa aryl alkyl ete, ví dụ demetylation của 3,4-dimethoxystyren thành 3,4-dihydroxystyren.

## Tổng hợp
Phản ứng của bo carbide với brom ở nhiệt độ trên 300 ℃ dẫn tới sự hình thành bo tribromide. Sản phẩm có thể được tinh chế bằng cách chưng cất chân không.

## Lịch sử
Sự tổng hợp đầu tiên được thực hiện bởi M. Poggiale vào năm 1846 bằng phản ứng bo trioxide với cacbon và brom ở nhiệt độ cao:
:B2O3 + 3C + 3Br2  → 2BBr3 + 3CO
Sự cải tiến của phương pháp này được phát triển bởi F. Wöhler và Deville năm 1857. Bằng cách bắt đầu từ boron vô định hình phản ứng nhiệt độ thấp hơn và không có sử dụng cacbon trong sản xuất:
:2B + 3Br2  → 2BBr3

## Ứng dụng
Bo tribromide được sử dụng trong tổng hợp hữu cơ, sản xuất dược phẩm, chỉnh sửa hình ảnh, doping bán dẫn, mài plasma bán dẫn và sản xuất quang điện.

## Tham khảo
Lithi sulfat

**Lithi sunfat** là một muối vô cơ màu trắng với công thức hóa học là **Li<sub>2</sub>SO<sub>4</sub>**. Hợp chất này là muối của nguyên tố lithi với axit sulfuric.

## Sử dụng
Lithi sunfat được sử dụng để điều trị rối loạn lưỡng cực.

Lithi sunfat được nghiên cứu như là một hợp chất thành phần tiềm năng của kính dẫn điện ion. Những tấm màng phim trong suốt
là một chủ đề được khảo sát rất nhiều khi chúng được sử dụng rộng rãi trong các ứng dụng như tấm pin mặt trời và tiềm năng cho một loại pin mới. Trong các ứng dụng này, điều quan trọng là phải có hàm lượng lithi cao; Li₂O·B₂O₃ thường khó thu được với nồng độ lithi cao và khó giữ được vì nó có tính hút ẩm cao. Với việc bổ sung lithi sunfat vào hỗn hợp, thủy tinh có lithi tinh khiết có thể được sản xuất. Hầu hết các màng dẫn ion trong suốt hiện nay đều được làm từ chất dẻo hữu cơ, và nó sẽ là lý tưởng nếu một loại kính vô cơ vô cơ có giá thành không cao có thể được phát triển.

Lithi sunfat đã được thử nghiệm như một chất phụ gia cho xi măng Portland để tăng tốc độ đông cứng của xi măng và đạt được kết quả tích cực. Hợp chất này có tác dụng thúc đẩy nhanh phản ứng hydrat hóa, làm giảm thời gian đông cứng. Tuy nhiên, việc giảm thời gian đông cứng này đặt ra một mối quan tâm mới là liệu độ cứng của sản phẩm cuối cùng, nhưng sau khi kiểm tra, xi măng poocxi có chứa hợp chất thành phần lithi sunfat chất lượng không hề bị suy giảm.

## Tham khảo
Caesi carbonat

**Caesi cacbonat** là một hợp chất vô cơ có công thức hóa học **Cs<sub>2</sub>CO<sub>3</sub>**, tồn tại dưới dạng rắn, có màu trắng. Hợp chất này có độ hòa tan cao trong các dung môi phân cực như nước, cồn và DMF. Độ hòa tan của nó cao hơn trong dung môi hữu cơ so với các hợp chất cacbonat khác như natri cacbonat va kali cacbonat, mặc dù nó vẫn không tan trong các dung môi hữu cơ khác như toluen, p-xylen, và clorobenzen. Hợp chất này được sử dụng trong tổng hợp hữu cơ với tính base của nó. Hợp chất này cũng dường có ứng dụng trong chuyển đổi năng lượng.

## Điều chế
Caesi cacbonat có thể được điều chế bằng phương pháp nhiệt phân oxit của caesi. Khi đun nóng caesi oxalat, hợp chất này chuyển thành caesi cacbonat và cacbon monoxit được giải phóng: 
:Cs2C2O4 → Cs2CO3 + CO
Nó cũng có thể được tổng hợp bằng cách tạo phản ứng caesi hydroxide với carbon dioxide.
:2CsOH + CO2 → Cs2CO3 + H2O

## Phản ứng hóa học
Caesi cacbonat là có vai trò rất quan trọng đối với việc N-alkyl hóa các hợp chất như sunfonamit, amin, β-lactam, indol, các hợp chất dị vòng, phthalimit và một số hợp chất khác tương tự. Nghiên cứu về các hợp chất này tập trung vào sự tổng hợp và hoạt tính sinh học của chúng.

## Tham khảo
Laietani

**Người Laietani** là một tộc người Iberes cổ đại (Trước thời La Mã) ở bán đảo Iberia (Người La Mã gọi là Hispania). Họ sinh sống ở khu vực ngày nay là thành phố Barcelona. Một trong những con đường chính của thành phố, Via Laietana, được đặt theo tên của người Laietani. Họ được cho là đã nói tiếng Iberes.

Người Laietani đã đúc những đồng tiền của riêng họ, chúng có khắc dòng chữ *laiesken* bằng chữ viết đông bắc Iberia mà được hiểu theo tiếng Iberes như là một sự tự ám chỉ đến tên gọi của dân tộc này: từ người Laietani hay từ những người của Laie.
## Hình ảnh

File:Catalonia Badalona MuseuDeBadalona EstelaFunerariaIberica.JPG|Bia mộ từ Badalona 
File:Poblat ibèric Puig Castellar.jpg|Tàn tích của ngôi làng Puig Castellar, Santa Coloma de Gramanet
File:Penya del Moro Plaqueta de plom Inscripció.jpg|Những tấm bảng chì có khắc chữ đến từ di chỉ khảo cổ học Penya del Moro của người Iberes, Sant Just Desvern
File:PoblatIbericCanOliver1.jpg|Vết tích của di chỉ khảo cổ học Khu định cư Ca n'Oliver của người Iberes, Cerdanyola del Vallès

## Xem thêm
*Người Iberes
*Danh sách các tộc người ở bán đảo Iberia trước thời La Mã
## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*Detailed map of the Pre-Roman Peoples of Iberia (around 200 BC)
Liên minh Đoàn kết Đài Loan

**Đài Loan Đoàn kết Liên minh** (**Taiwan Solidarity Union**; ) là một đảng chính trị chủ trương tự do xã hội. Đảng này được chính thức thành lập ngày 12 tháng 8 năm 2001 và được xem là thuộc Liên minh Toàn Lục. Không giống như Dân chủ Tiến bộ Đảng, là đảng lớn hơn trong Liên minh Toàn Lục, đảng này ủng hộ chiến dịch Đài Loan Cộng hòa quốc *[[de jure]]*. Tương lai của đảng này mơ hồ sau cuộc bầu cử tổng thống Đài Loan năm 2016 vì Đảng không đảm bảo đủ số phiếu để đủ điều kiện để được cấp ngân sách nhà nước.
Đảng này chiếm khá ít trong Quốc hội và hội đồng lập pháp với mục tiêu gắn kết ngưới dân Đài Loan lại với nhau nhằm bảo vệ quốc gia, ưu tiên phát triển đời sống người dân, thực thi nhân quyền, vì dân phục vụ. Đây còn là Đảng lãnh đạo trong các cuộc cách mạng kêu gọi tuổi trẻ phía Trung Hoa Dân Quốc(Đài Loan) chống lại sự đàn áp của chính quyền Trung Quốc đang cố tình hủy hoại tự do dân chủ ở Đài Loan.

## Tham khảo
Indigetes

**Người Indigetes** (tiếng Latin: *indigetes* hoặc *indigetae* hoặc *Indiketes*) là một tộc người Iberes cổ đại (trước thời La Mã) ở phía đông của bán đảo Iberia (người La Mã gọi là Hispania). Họ được cho là đã nói tiếng Iberes.
## Lịch sử
Họ chiếm giữ vùng đất cực bắc của khu vực Hispania Tarraconensis thuộc bán đảo Iberia, từ khu vực vịnh Empodrae (Empúries) và Rhoda (Roses), kéo dài cho tới dãy Pyrenee xuyên qua các vùng đất Empordà, Selva và có thể xa tới tận Gironès, vùng đất mà người Ausetani sinh sống, hai dân tộc này có quan hệ về mặt huyết thống với nhau.

Họ được chia thành bốn bộ lạc, và các thành phố chính của họ là: *Indika* (chỉ có duy nhất Stephanus của Byzantium đề cập tới, hiện vẫn chưa xác định được vị trí của nó, nhưng có thể ông ta đã đề cập đến *Empúries* hoặc Ullastret),*Empodrae* (Empúries, đây vốn là một thuộc địa có vai trò vô cùng quan trọng đối với người Hy Lạp, thuộc địa của người Phocaea và Massalia), colony,*Rhoda* (Roses), *Juncaria* (La Jonquera), *Cinniana* (Cervià) và *Deciana* (gần La Jonquera). Các con sông chảy qua vùng đất này bao gồm *Clodianus* (Fluvià), *Sambrocas* (Muga) và *Tichis* (Ter).

Người Indigetes đã đúc những đồng tiền xu của riêng họ, chúng có mang dòng chữ *undikesken* bằng chữ viết đông bắc Iberia mà được hiểu theo tiếng Iberes như là một sự ám chỉ đến tên gọi của dân tộc này: từ người Indigetes hoặc từ những người của *undika*.

Vào năm 218 TCN, họ bị người La Mã chinh phục. Năm 195 TCN, họ đã đứng dậy khởi nghĩa tuy nhiên cuộc khởi nghĩa của họ đã bị Marcus Porcius Cato đàn áp.

Các di chỉ khảo cổ chính của người Indigetes nằm ở Ullastret (Baix Empordà), Castell de la Fosca (Palamós, Baix Empordà) và Puig Castellet (Lloret de Mar, Selva).

## Hình ảnh

File:Lloret, Puig de Castellet, Mauerreste.JPG|Nền móng của tường thành ở Puig Castellet gần Lloret 
File:Bronce ibero.jpg|Bảng chì có khắc chữ từ Ullastret 
File:CisternaUllastret.JPG|Bể nước tại Ullastret

## Xem thêm
*Người Iberes
*Danh sách các tộc người ở bán đảo Iberia trước thời La Mã

## Chú thích

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*Detailed map of the Pre-Roman Peoples of Iberia (around 200 BC)
Ôn Hy Vương

**Ôn Hy Vương** (chữ Hán: 溫僖王) hoặc **Ôn Hi Vương** (chữ Hán: 溫禧王) là thụy hiệu của một số vị quân chủ.
## Danh sách
* Minh triều Dĩnh Xuyên Ôn Hy Vương
* Minh triều An Khâu Ôn Hy Vương
* Minh triều Vĩnh Phúc Ôn Hi Vương
* Minh triều Phong Lâm Ôn Hy Vương
* Minh triều Tích Dương Ôn Hy Vương
* Minh triều Vệ Huy Ôn Hy Vương
* Minh triều Phương Thành Ôn Hy Vương

## Xem thêm
* Ôn Vương
* Hy Vương
* An Hy Vương
* Trang Hy Vương
* Cung Hy Vương
* Khang Hy Vương
* Hoài Hy Vương
* Điệu Hy Vương
* Chiêu Hy Vương
* Vinh Hy Vương
* Đoan Hy Vương
* Hòa Hy Vương
* Thuận Hy Vương
* Hi Thuận Vương
* Tĩnh Hy Vương
Indi(III) sulfat

**Inđi(III) sunfat** (công thức hóa học: In2(SO4)3) là một hợp chất vô cơ, muối sunfat của kim loại inđi. Đây là một sesquisunfat, có nghĩa là nhóm sunfat gấp 3/2 lần so với kim loại. Nó có thể được hình thành bởi phản ứng của inđi, oxit của nó, hoặc cacbonat của nó với axit sunfuric. Yếu tố quyết định là sự dư thừa axit mạnh, nếu không thì các muối kiềm không hòa tan được hình thành. Hợp chất inđi(III) sunfat có thể tồn tại ở nhiều dạng, dạng khan hoặc có dạng pentahydrat  hoặc nonahydrat. Inđi(III) sunfat được sử dụng trong sản xuất các chất có trong inđi. Hợp chất này cũng có thể được tìm thấy trong các muối kiềm, muối axit hoặc muối kép bao gồm phèn inđi.

## Sử dụng
Inđi(III) sunfat là một hóa chất thương mại có sẵn. Nó có thể được sử dụng để mạ kim loại inđi, đóng vai trò chất làm cứng trong mạ vàng hoặc để chế tạo các chất indi khác như đồng inđi selenide. Nó đã được bán như một chất bổ sung sức khoẻ, mặc dù không có bằng chứng về lợi ích cho con người, và hợp chất này mang tính độc hại.

## Tham khảo
Thali(I) sulfat

**Thali(I) sulfat** (công thức hóa học: **Tl<sub>2</sub>SO<sub>4</sub>**) hoặc *thalơ sulfat* là muối sunfat của tali trong trạng thái oxy hóa thông thường +1, thể hiện bằng chữ số La Mã là Ⅰ. Hợp chất này thường được gọi một cách đơn giản là thali sulfat. Thali(I) sulfat không màu, không mùi, không vị, tan trong nước và có độc tính cao.

## Điều chế
Thail(I) sulfat được điều chế bằng cách cho thali(I) hydroxide tác dụng với axit sulfuric:
:2TlOH + H2SO4 → Tl2SO4 + 2H<sub>2</sub>O

## Độc tính
Thali(I) sulfat hòa tan trong nước và các độc tính của nó bắt nguồn từ ion thali(I). Liều gây tử vong trung bình của hợp chất này đối với người lớn là khoảng 1 gam. Thali(I) sulfat, là một loại bột đơn giản với các tính chất không rõ ràng, nó có thể dễ dàng bị nhầm lẫn với các hóa chất vô hại. Nó có thể xâm nhập vào cơ thể bằng cách nuốt phải, hít phải, hoặc qua tiếp xúc với da. Cation thali(I) rất giống với cation kali và cation natri, là những cation thiết yếu cho cuộc sống. Sau khi ion tali nhập vào tế bào, nhiều quá trình vận chuyển kali và natri bị gián đoạn. Do tính chất độc hại của nó, nhiều nước phương Tây đã cấm sử dụng thali(I) sulfat trong các sản phẩm dùng cho gia đình và nhiều công ty cũng đã ngừng sử dụng hợp chất này.

Liều gây tử vong là 500&nbsp;mg. Thali(I) sulfat, sau khi xâm nhập vào cơ thể, chất độc này tập trung vào thận, gan, não và các mô khác trong cơ thể.

Thali(I) sulfat được sử dụng ở Israel để kiểm soát quần thể chuột; người ta nghi ngờ rằng trong những năm 1950, việc sử dụng hợp chất độc hại này là nguyên nhân dẫn đến sự biến mất của loài cá sấu nâu.

## Hợp chất khác
Tl2SO4 còn tạo một số hợp chất với CS(NH<sub>2</sub>)<sub>2</sub>, như Tl2SO4·8CS(NH2)2 là tinh thể không màu, nóng chảy ở .

Tl2SO4 còn tạo một số hợp chất với CSe(NH<sub>2</sub>)<sub>2</sub>, như Tl2SO4·6CSe(NH2)2 là tinh thể cam, tan ít trong nước và không tan trong các dung môi hữu cơ, phân hủy ở .

## Tham khảo
Cobalt(II) bromide

**Cobalt(II) bromide** là một hợp chất vô cơ có công thức hóa học là **CoBr<sub>2</sub>**. Đó là một chất rắn màu đỏ hòa tan trong nước, được sử dụng chủ yếu như một chất xúc tác trong một số quy trình.

## Tính chất
Khi ở dạng khan, cobalt(II) bromide xuất hiện dưới dạng tinh thể màu xanh lá cây. Hexahydrat màu đỏ tím mất bốn phân tử nước ở  tạo thành dihydrat:
:CoBr2.6H2O → CoBr2.2H2O + 4H2O

Tiếp tục nung cho tới  tạo ra dạng khan:
:CoBr2.2H2O → CoBr2  + 2H2O

Dạng khan nóng chảy ở 678&nbsp;°C. Ở nhiệt độ cao hơn, cobalt(II) bromide phản ứng với oxy, tạo thành cobalt(II,III) oxide và brom.

## Điều chế
Cobalt(II) bromide có thể được điều chế ở dạng một hydrat bằng phản ứng cobalt(II) hydroxide với acid hydrobromic:
:Co(OH)2 (r) + 2HBr (dd) → CoBr2·6H2O (dd)

Cobalt(II) bromide khan có thể được điều chế thông qua phản ứng trực tiếp của nguyên tố cobalt và brom lỏng.

## Phản ứng và ứng dụng
Hợp chất phức hợp cổ điển bromopentamincobalt(III) bromide được điều chế bằng cách oxy hóa dung dịch cobalt(II) bromide trong dung dịch amonia. Nó là chất rắn màu tím.
:2CoBr2 + 8NH3 + 2NH4Br + H2O2 → 2[Co(NH3)5Br]Br2 + 2H2O

Các phức hợp triphenylphotphin của cobalt(II) bromide đã được sử dụng làm chất xúc tác trong tổng hợp hữu cơ.

## Hợp chất khác
CoBr2 có thể tạo ra hợp chất với NH<sub>3</sub>, như CoBr2·2NH3 (hoa hồng), CoBr2·4NH3 (hoa hồng) hay CoBr2·6NH3 (đỏ đậm).

CoBr2 còn tạo một số hợp chất với N<sub>2</sub>H<sub>4</sub>, như CoBr2·2N2H4·2H2O là tinh thể màu hồng nhạt, có tính nổ; khối lượng riêng ở  là 2,9824 g/cm³. Trihydrazin CoBr2·3N2H4 cũng được biết đến, dưới dạng tinh thể màu hồng.

CoBr2 còn tạo một số hợp chất với CO(NH<sub>2</sub>)<sub>2</sub>, như CoBr2·CO(NH2)2 là chất rắn màu xanh dương-tím, CoBr2·4CO(NH2)2 là tinh thể màu tím hồng hay CoBr2·10CO(NH2)2 là tinh thể màu oải hương-tím.

CoBr2 còn tạo một số hợp chất với CS(NH<sub>2</sub>)<sub>2</sub>, như CoBr2·2CS(NH2)2 là tinh thể màu lục lam, CoBr2·3CS(NH2)2 là tinh thể màu xanh dương hay CoBr2·4CS(NH2)2 là chất rắn màu xám dương, tan trong nước tạo dung dịch màu xanh dương.

CoBr2 còn tạo một số hợp chất với CSN<sub>3</sub>H<sub>5</sub>, như CoBr2·3CSN3H5·H2O là tinh thể đỏ nhạt-hồng.

CoBr2 còn tạo một số hợp chất với CSe(NH<sub>2</sub>)<sub>2</sub>, như CoBr2·2CSe(NH2)2 là tinh thể màu lục lam đậm.

## Độc hại
Tiếp xúc với một lượng lớn cobalt(II) bromide có thể gây ngộ độc cobalt. Bromide cũng là chất độc hại nhẹ.

## Tham khảo
Pháp điển München

**Pháp điển München** (tiếng Hungary: *Müncheni-kódex*) là một phần của bản dịch Kinh Thánh sang tiếng Hungary lâu đời nhất từng được biết có tên thông dụng là *Thánh thư Hussite* (Huszita biblia).

## Lịch sử
Tập *Pháp điển München* được viết tại thành Tatros (nay là đô thị Târgu Trotuș thuộc România) năm 1466 và này được bảo quản tại Thư viện Bang Bayern. Trứ tác này lưu lại bản dịch Hung ngữ những lời rời rạc của *[[Phúc Âm]]* và có thể đã gây ảnh hưởng nhất định cho phong trào của Jan Hus.

## Xem thêm
* Jan Hus
* Hussite
* Tin Lành

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* MÜNCHENI-KÓDEX | Magyar Nyelvemlékek http://nyelvemlekek.oszk.hu/ism/muencheni_kodex
* Müncheni-kódex – Magyar katolikus lexikon http://lexikon.katolikus.hu/M/Müncheni%20kódex.html
* Müncheni-kódex - Lexikon:: - Kislexikon http://www.kislexikon.hu/muncheni_kodex.html
* Müncheni Kódex, Budapest, Európa Könyvkiadó, 1985.
* MEK.oszk
* Döbrentei Gábor: Régi magyar nyelvemlékek : Tatrosi másolat 1466-tól. Vegyes tárgyu régi magyar iratok, 1540-1600. Magyar Királyi Egyetem, Buda. 1842
Đồng(I) bromide

**Đồng(I) bromide** là hợp chất vô cơ với công thức hóa học **CuBr**. Chất rắn nghịch từ này có cấu trúc polyme giống như kẽm(II) sulfide. Hợp chất này được sử dụng rộng rãi trong quá trình tổng hợp các hợp chất hữu cơ và laser đồng bromide.

## Tính chất và cấu trúc
Đồng(I) bromide là hợp chất không màu, mặc dù các mẫu thường có màu do sự có mặt của các tạp chất đồng(II). Ion đồng(I) cũng bị oxy hóa dễ dàng trong không khí. Nó thường được điều chế bằng cách cho muối đồng(II) tác dụng với sunfit và xúc tác bởi bromide. Ví dụ, việc cho đồng(II) bromide với sunfit tạo ra đồng(I) bromide và hydro bromide:
:2CuBr2 + H2O + SO32− → 2CuBr + SO42− + 2HBr

CuBr không hòa tan trong hầu hết các dung môi do cấu trúc polyme của nó, có bốn liên kết, các tứ diện Cu có liên kết với nhau bởi bromide (cấu trúc ZnS). Khi tác dụng với các base Lewis, CuBr chuyển thành vòng phân tử. Ví dụ với dimetyl sulfide, hỗn hợp không màu được hình thành:
:CuBr + S(CH3)2 → CuBr(S(CH3)2)

## Ứng dụng
Trong phản ứng Sandmeyer, CuBr được sử dụng để biến muối điazoni thành các aryl bromide (ArBr) tương ứng:
:ArN2+ + CuBr → ArBr + N2 + Cu+
 nói trên được sử dụng rộng rãi để tạo ra các chất thử đồng hữu cơ. Các phức hợp liên quan của CuBr là các chất xúc tác cho quá trình trùng hợp nguyên tử.

## Hợp chất khác
CuBr còn tạo một số hợp chất với NH<sub>3</sub>, như CuBr·NH3 là tinh thể không màu, 2CuBr·3NH3 là chất rắn màu nâu hay CuBr·3NH3 là chất rắn đen, không ổn định (theo Richards, Merigold), còn theo Lloyd thì đây là chất rắn màu lục có điểm nóng chảy 115 ℃. Chúng đều tồn tại dưới dạng đime.

CuBr còn tạo một số hợp chất với CS(NH<sub>2</sub>)<sub>2</sub>, như CuBr·CS(NH2)2·4H2O là tinh thể hình kim màu trắng, CuBr·2CS(NH2)2 là tinh thể không màu, và CuBr·3CS(NH2)2·xH2O (x = 0 hoặc 1). Muối khan không màu, D = 2 g/cm³, monohydrat có D = 1,88 g/cm³.

## Tham khảo
Lữ Lương Vĩ

**Lữ Lương Vĩ** (tiếng Hán: 呂良偉, tiếng Anh: *Ray Lui*) là một nam diễn viên Hồng Kông.

## Tiểu sử
**Lữ Lương Vỹ** sinh ngày 22 tháng 12 năm 1956 tại Chợ Lớn, có cha là một tiểu thương đã di cư sang Quảng Đông sau khi quân Nhật chiếm đóng Đông Dương. Năm 1967, Lữ sang Hồng Kông theo học một khóa đào tạo diễn xuất của đài TVB và khởi nghiệp với những vai kép phụ trong dòng phim truyền hình của nhà đài. Mãi đến năm 1980, danh vọng của Lữ mới vụt sáng khi anh được giao vai thứ trong phim *[[Bến Thượng Hải (phim truyền hình)|Bến Thượng Hải]]* để từ đó mau chóng chiếm các vai kép độc trong phim truyền hình TVB suốt thập niên 1980.

Năm 1989, Lữ Lương Vĩ mãn hợp đồng tại TVB và tìm cách làm mới kỹ năng diễn xuất trong việc thử các vai trong phim truyền hình Hoa lục. Tuy nhiên may mắn không mỉm cười với anh thêm lần nào nữa, Lữ Lương Vĩ không phải cái tên được săn đón tại Trung Quốc giữa rừng minh tinh Hương Cảng thế hệ vàng. Mãi đến năm 2009, Lữ mới tái xuất màn ảnh nhỏ Hương Cảng trong loạt phim TVB *[[Phú quý môn]]*. Ngày nay, Lữ Lương Vĩ quan tâm nhiều đến việc kinh doanh và chỉ chọn tham gia số ít phim được xếp hạng bom tấn.

## Sự nghiệp

### Điện ảnh

### Truyền hình

## Tham khảo

*
*The Bund
*Ray Lui at the Hong Kong Movie DataBase
* Ray Lui
Thali(I) bromide

**Thali(I) bromide** là một hợp chất vô cơ có thành phần gồm hai nguyên tố thali và brom, với công thức hóa học **TlBr**. Hợp chất này được sử dụng trong các máy dò nhiệt độ trong phòng của tia X, tia gamma và ánh sáng xanh, cũng như trong quang hồng ngoại gần.

## Cấu trúc tinh thể
Cấu trúc tinh thể của hợp chất này thuộc loại khối tương tự như hợp chất CsCl ở nhiệt độ phòng, nhưng nó sẽ trở về dạng cấu trúc hệ thoi của thali(I) iodide khi làm lạnh, cũng cần chú ý nhiệt độ chuyển tiếp có thể bị ảnh hưởng bởi các tạp chất. Các màng mỏng có độ dày tính bằng nanomet hợp chất TlBr được đặt trên các chất nền LiF, NaCl hoặc KBr tạo nên cấu trúc đá.

## Độc tính
Nguyên tố thali là một nguyên tố có tính độc cực mạnh và là một chất độc tích lũy có thể hấp thụ được qua da. Tác hại cấp tính và mãn tính của việc ăn các hợp chất của thali là mệt mỏi, đau chân tay, viêm thần kinh ngoại vi, đau khớp, rụng tóc, tiêu chảy, nôn và tổn thương hệ thần kinh trung ương, gan và thận.

## Hợp chất khác
TlBr còn tạo một số hợp chất với CS(NH<sub>2</sub>)<sub>2</sub>, như TlBr·2CS(NH2)2 hay TlBr·3CS(NH2)2 đều là tinh thể trắng. Chúng lần lượt nóng chảy ở  và .

## Tham khảo
Vùng đáy nước

**Vùng đáy nước** là vùng sinh thái ở tầng thấp nhất của một vùng nước ví dụ như đại dương hoặc hồ, bao gồm cả bề mặt trầm tích và một số lớp dưới bề mặt. Các sinh vật sống trong vùng này được gọi là sinh vật đáy, ví dụ như cộng đồng sinh vật không xương sống ở vùng đáy, bao gồm các loài giáp xác và giun nhiều tơ. Các sinh vật thường sống trong một mối quan hệ gần gũi với mặt nền ở đáy và nhiều loài thì gắn bó vĩnh viễn với mặt đáy. Lớp bề mặt của phần đất làm viền cho vùng nước đó, lớp ranh giới đáy, là một phần trọn vẹn của vùng đáy nước, vì nó ảnh hưởng lớn tới hoạt động sinh học diễn ra ở đây. Những ví dụ về lớp đất tiếp xúc bao gồm lớp cát đáy, vỉa đá, san hô, và bùn.

## Sinh vật

Sinh vật đáy là những sinh vật sống ở vùng nước đáy, và khác với những sinh vật ở nơi khác trong cột nước. Nhiều loài đã thích nghi với việc sống trên mặt nền. Ở trong sinh cảnh của chúng chúng có thể được coi là loài thống trị, nhưng chúng thường là nguồn con mồi cho các loài thuộc họ Cá mập mắt trắng ví dụ như cá mập chanh. Nhiều sinh vật thích nghi với áp lực ở vùng nước sâu không thể sinh tồn ở vùng phía trên của cột nước. Sự khác biệt về áp lực có thể rất là quan trọng (xấp xỉ một atmốtphe mỗi 10 mét độ sâu dưới nước).

## Xem thêm
* Cá tầng đáy
* Vùng gian triều
* Cận duyên

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Data Archive for Seabed Species and Habitats from the UK Marine Data Archive Centre
Seshat

**Seshat** (**Safkhet**, **Sesat**, **Seshet**, **Sesheta** hay **Seshata**), là một nữ thần của trí tuệ và văn tự trong thần thoại Ai Cập cổ đại. Đôi khi bà được coi là hiện thân của thần Thoth, và là vợ ông. Họ có một người con trai tên Hornub, nghĩa là "Hornub vàng", đôi khi bà được coi là hiện thân của Isis.

Bà được miêu tả là một người phụ nữ mặc áo da báo, đội trên đầu một cây cọ với hai cái sừng úp ngược. Tới nay người ta vẫn không rõ biểu tượng đó nghĩa là gì.

## Thần thoại
Seshat được coi là người ghi chép của Pharaoh. Bà ghi tất cả những chiến công, thành tựu, bao gồm cả những tù binh hay chiến lợi phẩm của một vị vua trên một thân cây cọ.

Bà còn được biết đến với tên gọi "Người đàn bà của văn tự" vì đã chăm sóc Thư viện của các vị thần và bảo vệ toàn bộ văn tự trên thế giới. Theo thần thoại, Seshat là người sáng tạo nên chữ viết và con số, và Thoth chồng bà đã dạy cho mọi người biết cách viết và đọc.

Trong chuỗi nghi lễ xây dựng các đền thờ của người Ai Cập cổ đại, việc đầu tiên là dùng dây thừng nhỏ đo kích thước công trình và căn chỉnh hướng ngôi đền theo tinh tú hoặc la bàn, gọi là lễ "căng dây". Buổi lễ liên kết chặt chẽ với Seshat, vì vậy bà được coi là vị thần kiến trúc, xây dựng và thiên văn học. Trong các văn tự cổ, Nephthys được gọi là "Nữ thần của ngôi nhà" thì Seshat là "Điều đầu tiên của việc xây dựng", thông qua lễ động thổ trước khi xây nhà.

## Thờ cúng
Cho đến nay, không có đền thờ nào dành riêng cho nữ thần. Tuy nhiên, bà đã được khắc họa trên một số ngôi đền. Ở triều đại thứ 4, một vị hoàng tử tên Wep-em-nefret đã tự nhận mình là "Người trông coi việc ghi chép của Hoàng gia" và là "Thầy tư tế của Seshat". Về sau, bà dần bị thay thế bởi thần Thoth.

## Tham khảo

[không|nhỏ|Nữ thần Seshat khắc trên ngai của vua [Ramesses II|Rameses II, đặt trong đền thờ ở Luxor.]]
Thomas Alden Bass

**Thomas Alden Bass** (sinh ngày 9 tháng 3 năm 1951) là một nhà văn và giáo sư người Mỹ chuyên ngành văn học và lịch sử.

## Tiểu sử
Bass tốt nghiệp bằng A.B. từ Đại học Chicago năm 1973 và nhận bằng Tiến sĩ môn Lịch sử Ý thức của Đại học California Santa Cruz vào năm 1980. Ông nhận được học bổng của Quỹ Khoa học xã hội và nhân văn New York, Trung tâm Blue Mountain, Ban Quản trị Đại học California, và Quỹ bảo trợ Ford. Từng giảng dạy văn học và lịch sử tại Viện Đại học Hamilton và Đại học California và là cựu giám đốc của Hamilton trong Chương trình "Truyền thông trong Thời đại Số" của Thành phố New York. Năm 2011 ông nhận dạy một lớp Khoa học Po Paris về "Kinh tế Chính trị trong Truyền thông."

Hiện tại, Bass đang là giáo sư khoa Anh văn và Báo chí tại Đại học ở Albany, Đại học Tiểu bang New York.

Bass từng xuất hiện trên các kênh Good Morning America, CNN, NPR, BBC và những cuộc gặp mặt khác để quảng bá cho sách của mình. Ông là tác giả của nhiều bài viết được đăng trên tờ Wired, The New York Times, The New Yorker, Smithsonian, Discover, và các tạp chí khác.

Bass hiện đang sống ở Thành phố New York và Paris với vợ và ba đứa con.

### Ấn phẩm
Tác phẩm của ông nhan đề *[[The Eudaemonic Pie]]* xuất bản năm 1985 được cho là đã thúc đẩy việc thông qua đạo luật Nevada cấm dùng các thiết bị giành lợi thế tại các trò đánh bạc.

Trong lời nói đầu của cuốn *Camping with the Prince*, Bass nói rằng ông từng trải nghiệm bảy chuyến thám hiểm khoa học vào châu Phi từ năm 1985 đến năm 1987. Quyển sách này tập trung vào các quan điểm châu Phi cho đến tình hình châu Phi. Nó nhấn mạnh sự lộn xộn của châu Phi, trông phức tạp hơn và linh hoạt hơn so với những gì thường được giả định bởi những người nhìn lục địa này từ bên ngoài. Trong số các nhà khoa học châu Phi được giới thiệu cho độc giả của cuốn sách này gồm có: Oyewale Tomori và Thomas Odhiambo. Thomas Bass cũng đề cập trong phần đề tựa rằng hồi còn thiếu niên, ông đã đi dọc theo bờ biển phía đông của châu Phi, xuống Congo và lên Tây Phi.

### Tác phẩm xuất bản
**[[The Eudaemonic Pie]]* (Houghton Mifflin, 1985; Vintage, 1986; Penguin 1991).
**Camping with the Prince and Other Tales of Science in Africa* (Houghton Mifflin, 1990; Penguin 1991; Moyer Bell, 1997)
**Reinventing the Future* (Addison-Wesley, 1994, 1995)
**Vietnamerica: The War Comes Home* (Soho, 1996, 1997)
**The Predictors* (Holt / Viking-Penguin, 1999)
**The Spy Who Loved Us* (Public Affairs, 2009)
:*Điệp Viên Z.21*, Đỗ Tuấn Kiệt dịch, NXB Hồng Đức, 2014.

## Chú thích

## Liên kết ngoài
*Trang chủ chính thức
Di chỉ khảo cổ

**Di chỉ khảo cổ** hay **địa điểm khảo cổ học**, đôi khi nói rút gọn là **di chỉ**, là địa điểm (hoặc một nhóm các địa điểm thực tế), trong đó các bằng chứng về hoạt động trong quá khứ được bảo tồn (tàn tích, di chỉ thời tiền sử hoặc có lịch sử hoặc hiện đại) và đã và đang được hoặc có thể được điều tra bằng cách sử dụng phương pháp khảo cổ học và đại diện cho một phần hồ sơ khảo cổ. Các di chỉ có phạm vi từ khu vực có ít hoặc không có di vật có thể nhìn thấy trên mặt đất, tới các tòa nhà và các công trình khác vẫn đang được sử dụng.
 
Tập tin:Monte Albán archeological site, Oaxaca.jpg|Monte Albán, di chỉ Zapotec ở Oaxaca, Mexico
Tập tin:poj site1.jpg|Cánh đồng Chum ở Lào, di chỉ 1
Tập tin:poj site3.jpg|Cánh đồng Chum ở Lào, di chỉ 3


## Tham khảo

## Xem thêm
* Đạo đức khảo cổ học (Archaeological ethics)
* Hiệp ước Valletta (Valletta Treaty)

## Liên kết ngoài

* The Archaeological Conservation Group of Icon, the Institute of Conservation (UK Professional body) 
* Tambomachay Archaeological Site (360° view) – Cusco Peru 
* Archaeological site of Polé, Mexico, nowadays known as Xcaret
Chuột trụi lông

**Chuột trụi lông** (Nude mouse) là một con chuột thí nghiệm từ một chủng có đột biến di truyền gây ra loại gen thymus xấu đi hoặc thiếu vắng, kết quả là hệ thống miễn dịch bị ức chế do số lượng tế bào T bị giảm đáng kể. Kiểu hình hoặc xuất hiện bên ngoài chính của con chuột là một cơ thể trần trụi thiếu lông cho nó nickname "khỏa thân" (Nude). Cơ sở di truyền của đột biến chuột trụi lông là sự phá vỡ gen FOXN1.
## Tổng quan
Chuột trụi lông có giá trị để nghiên cứu vì nó có thể nhận được nhiều loại mô khác nhau và ghép tạng, vì nó không gắn kết phản ứng bài xích. Những ghép phế nang này thường được sử dụng trong nghiên cứu để kiểm tra các phương pháp mới về hình ảnh và điều trị các khối u. Danh pháp cho con chuột trụi lông đã thay đổi nhiều lần kể từ khi phát hiện ra chúng. Ban đầu chúng được mô tả là nu và điều này đã được cập nhật cho Hfh11nu khi gen đột biến được xác định là một đột biến trong gen homolog 11 HNF-3. Sau đó, vào năm 2000 gen chịu trách nhiệm cho sự đột biến này được xác định là một thành viên của họ gen Fox và danh mục được cập nhật cho Foxn1nu.

Những con chuột trụi lông có đột biến tự nhiên trong gen FOXN1. Di truyền chuột có mục tiêu xóa bỏ FOXN1 (con chuột "knockout") cũng cho thấy kiểu hình "trần trụi". Vì những con cái trụi lông có những tuyến vú chưa phát triển và không thể nuôi dưỡng được những con chuột non, những con chuột đực trụi lông được sinh ra với những con cái dị hợp tử. Tuổi thọ của chuột trụi lông bình thường là 6 tháng đến một năm. Trong môi trường được kiểm soát, không mầm bệnh và với các phương pháp điều trị kháng sinh được tìm thấy trong nhiều phòng thí nghiệm thường sử dụng chuột trụi lông, chúng có thể sống gần như chuột bình thường (18 tháng đến hai năm).
## Tham khảo

**The Nude Mouse in Experimental and Clinical Research (Vol.1).* Fogh, J; Giovanella, B.C.(eds) Academic Press, 1978, 
**The Nude Mouse in Experimental and Clinical Research (Vol.2).* Fogh, J; Giovanella, B.C.(eds) Academic Press, 1982,
Chuột nuôi cấy

**Chuột nuôi cấy** (*Biobreeding rat*) hay **chuột BB** hoặc **chuột BBDP** là một chủng (inbred) chuột thí nghiệm được sinh ra bằng cách tự phát tự phát triển khả năng tự miễn dịch loại 1 của bệnh tiểu đường. Giống như chuột NOD, chuột BB được sử dụng làm sinh vật mô hình cho những thí nghiệm liên quan đến bệnh đái tháo đường típ 1. 
## Thông tin
Sự căng thẳng lại chiếm nhiều đặc điểm của bệnh đái tháo đường type 1 ở người, và đã đóng góp rất nhiều vào nghiên cứu sinh bệnh học của T1D. Hai gen nhạy cảm T1D đã được xác định trong chuột BB. Mẫu Haplotype MHC loại II RT1u mẫn cảm trên nhiễm sắc thể số 20 và một đột biến không đổi trong gen GIMAP5 trên nhiễm sắc thể số 4. Đột biến Gimap5 dẫn đến giảm bạch cầu tế bào T ở chuột BB và được cho là góp phần vào sự hình thành T1D thông qua sự phát triển và chức năng không điều chỉnh và các tế bào T điều tiết. Gần đây, kiểu gen 8 loci bổ sung trên nhiễm sắc thể chuột 1,2,3,6 (2 loci), 12 và 14 đã được hiển thị có liên quan đến bệnh tiểu đường típ 1 ở chuột BB.

Chuột BB là mô hình con chuột được nghiên cứu rộng rãi nhất của T1D. Chúng ban đầu có nguồn gốc từ một quần thể chuột Wistar thuộc chủng trội của Canada, tự phát triển tăng đường huyết và ketoacydoza, đặc trưng của sự khởi phát lâm sàng của T1D. Các khuẩn lạc BB tiếp theo được thành lập. Một dòng ở Worcester, Massachusetts, đã được lai tạo và được biết đến như BBDP/Wor và một ở Ottawa, Canada, một chủng cao cấp hơn được gọi là BBdp. Bệnh tiểu đường ở chuột BB có thể được ngăn ngừa bằng cách tiêm một lần các chất bổ sung Mycobacteria như chất bổ trợ Freund (FCA).
## Tham khảo

* Mordes JP, Poussier P, Blankenhorn EP, Greiner DL: Rat models of type 1 diabetes: Genetics, environment and autoimmunity. Boca Raton, CRC Press, 2007
* Colle, E., R.D. Guttmann, and T. Seemayer, Spontaneous diabetes mellitus syndrome in the rat. I. Association with the major histocompatibility complex. The Journal of experimental medicine, 1981. 154(4): p.&nbsp;1237-42.
* Poussier, P., et al., Lymphopenia and abnormal lymphocyte subsets in the "BB" rat: relationship to the diabetic syndrome. Endocrinology, 1982. 110(5): p.&nbsp;1825-7.
* Poussier, P., et al., Impaired post-thymic development of regulatory CD4+25+ T cells contributes to diabetes pathogenesis in BB rats. Journal of Immunology, 2005. 174(7): p.&nbsp;4081-9.
* Wallis RH, Wang K, Marandi L, Hsieh E, Ning T, Chao GY, Sarmiento J, Paterson AD, Poussier P.: Type 1 diabetes in the BB rat: a polygenic disease. Diabetes. 2009 Apr;58(4):1007-17. Epub 2009 Jan 23
* Mordes, J.P., et al., Rat models of type 1 diabetes: genetics, environment, and autoimmunity. ILAR J, 2004. 45(3): p.&nbsp;278-91.
* Mordes, J.P., et al., Rat models of type 1 diabetes: genetics, environment, and autoimmunity. ILAR J, 2004. 45(3): p.&nbsp;278-91.
* Sadelain MW, Qin HY, Sumoski W, Parfrey N, Singh B, Rabinovitch A. Prevention of diabetes in the BB rat by early immunotherapy using Freund's adjuvant. J Autoimmun; 1990; 3:671-80. PMID 2088390
Phosphor tribromide

**Phosphor tribromide** là hợp chất vô cơ có công thức **PBr<sub>3</sub>**. Đây là một chất lỏng không màu mà bốc khói trong không khí ẩm do thủy phân và có mùi thâm nhập mạnh. Nó được sử dụng trong phòng thí nghiệm để chuyển đổi rượu thành alkyl bromide.

## Điều chế
PBr3 được điều chế bằng cách cho phosphor đỏ dư phản ứng với brom. Phosphor dư thừa được sử dụng để ngăn ngừa sự hình thành PBr5:
:2 P + 3 Br2 → 2 PBr3

Bởi vì phản ứng này có tính tỏa nhiệt cao, nó thường được tiến hành với sự có mặt của một chất pha loãng như PBr3.

## Phản ứng
Phosphor tribromide tương tự như như PCl3 và PF3, có cả hai tính chất của một base và một acid.

Phản ứng quan trọng nhất của PBr3 là với alcohol, nơi nó thay thế một nhóm OH bằng một nguyên tử brom để tạo ra một alkyl bromide. Cả ba bromide đều có thể được chuyển.
PBr3 + 3 ROH → 3 RBr + HP(O)(OH)2

Cơ chế liên quan đến việc hình thành một phosphor este, sau đó là một sự thay thế SN2.
:

Do bước thay thế SN2, phản ứng này thường hoạt động tốt đối với các alcohol bâc một và bậc hai, nhưng không thành công đối với alcohol bậc ba.

Trong một phản ứng tương tự, PBr3 cũng chuyển acid cacboxylic thành acyl bromide:
PBr3 + 3 RCOOH → 3 RCOBr + HP(O)(OH)2

## Ứng dụng
Việc sử dụng chủ yếu cho Phosphor tribromide là để chuyển đổi alcohol bậc một hoặc bậc hai thành alkyl bromide. PBr3 thường cho năng suất cao hơn acid hydrobromic và nó tránh được các vấn đề về sắp xếp lại cation cacbon - ví dụ ngay cả neopentyl bromide có thể được tạo ra từ alcohol với năng suất 60%.

Một ứng dụng khác của PBr3 là làm chất xúc tác cho sự α-brom hóa của các acid cacboxylic. Mặc dù acyl bromide hiếm khi được sử dụng so với acyl chloride, chúng được sử dụng làm chất trung gian trong halogen hóa Hell-Volhard-Zelinsky. Ban đầu, PBr3 phản ứng với acid carboxylic để hình thành acyl bromide. Quá trình tổng thể có thể được biểu diễn dưới dạng:
:

Trên quy mô thương mại, Phosphor tribromide được sử dụng trong sản xuất dược phẩm như alprazolam, methohexital và fenoprofen. Nó cũng là một tác nhân ngăn chặn hỏa hoạn tiềm năng được quảng cáo dưới tên PhostrEx.

## Thận trọng
PBr3 là chất độc và phản ứng dữ dội với nước và alcohol.

Trong các phản ứng tạo ra acid phosphorric, nó như một sản phẩm phụ, khi làm việc bằng chưng cất, phải biết rằng chất này có thể phân hủy ở khoảng trên 160&nbsp;°C để tạo ra phosphin có thể gây nổ khi tiếp xúc với không khí.

## Tham khảo
Nikolai Nikolaevich Dobronravov

**Nikolai Nikolaevich Dobronravov** (22 tháng 11 năm 1928 &ndash; 16 tháng 9 năm 2023), là nhà soạn nhạc người Nga. Ông được giải thưởng văn học của Liên Xô; giải thưởng Nhà nước của Liên bang Xô viết 1982.

## Chú thích

## Tham khảo
Paladi(II) chloride

**Paladi(II) chloride**, còn được gọi dưới cái tên là *paladi dichloride* hay *paladơ chloride*, là một hợp chất vô cơ có công thức hóa học **PdCl<sub>2</sub>**. PdCl2 là một chất khởi đầu phổ biến trong hóa học về nguyên tố paladi – các chất xúc tác dựa trên paladi cũng có giá trị đặc biệt trong tổng hợp hữu cơ. Nó được điều chế bằng cách chlor hóa paladi.

## Điều chế
Paladi(II) chloride được điều chế bằng cách hòa tan kim loại paladi trong nước cường toan hoặc acid chlorhydric với sự có mặt của chlor. Ngoài ra, nó có thể được điều chế bằng cách làm nóng kim loại paladi dạng xốp với khí chlor ở 500 ℃.

## Sử dụng
Ngay cả khi khô, paladi(II) chloride có thể nhanh chóng nhuộm màu thép không gỉ. Do đó, các dung dịch muối chloride của paladi(II) đôi khi được sử dụng để kiểm tra tính chống ăn mòn của thép không gỉ.

Paladi(II) chloride đôi khi được sử dụng làm chất thử carbon monoxide. Carbon monoxide tác dụng với paladi(II) chloride tạo thành paladi nguyên chất:
:PdCl2 + CO + H<sub>2</sub>O → Pd + CO<sub>2</sub>↑ + 2HCl
PdCl2 cũng có thể được chuyển đổi thành hợp chất PdI<sub>2</sub> có màu đỏ, hợp chất dùng để xác định được độ cô đặc của màu:
:PdCl2 + 2KI → PdI2↓ + 2KCl
Paladi(II) chloride được sử dụng trong quá trình Wacker để sản xuất andehit và xeton từ anken.

Paladi(II) chloride cũng có thể được sử dụng làm hóa chất xăm các bạch cầu ở giác mạc.

## Hợp chất khác
*PdCl2 còn tạo một số hợp chất với NH<sub>3</sub>, như PdCl2·2NH3 là chất rắn màu vàng, tan ít trong nước. Đây là muối chứa NH3 được biết đến nhiều nhất của Pd(II). Monohydrat có màu vàng, nhưng tan được trong nước, không tan trong cồn. PdCl2·4NH3 cũng được biết đến, có màu trắng. Monohydrat tồn tại dưới dạng tinh thể hình thoi không màu, rất dễ tan trong nước, phân hủy ở :
:PdCl2·4NH3 → PdCl2·2NH3 + H<sub>2</sub>O + 2NH<sub>3</sub>↑
Phức Pd(NH3)4PdCl4 có màu đỏ nhạt, công thức viết gọn giống muối điamin.
*PdCl2 còn tạo một số hợp chất với N<sub>2</sub>H<sub>4</sub>, như PdCl2·N2H4 là chất rắn màu vàng cam hay PdCl2·2N2H4 là tinh thể cam, có tính nổ.
*PdCl2 còn tạo một số hợp chất với NH<sub>2</sub>OH, như PdCl2·2NH2OH xuất hiện ở hai dạng: một dạng là tinh thể hình kim dài, một dạng là bột, đều có màu vàng.
*PdCl2 còn tạo một số hợp chất với CO(NH<sub>2</sub>)<sub>2</sub>, như PdCl2·2CO(NH2)2 là tinh thể màu nâu nhạt-vàng.
*PdCl2 còn tạo một số hợp chất với CON<sub>4</sub>H<sub>6</sub>, như PdCl2·CON4H6 là chất rắn màu vàng sáng.
*PdCl2 còn tạo một số hợp chất với CS(NH<sub>2</sub>)<sub>2</sub>, như PdCl2·4CS(NH2)2 là tinh thể đỏ, d = 1,98 g/cm³.
*PdCl2 còn tạo một số hợp chất với CSN<sub>3</sub>H<sub>5</sub>, như PdCl2·2CSN3H5 là chất rắn màu vàng hoặc vàng nâu.
*PdCl2 còn tạo một số hợp chất với CSN<sub>4</sub>H<sub>6</sub>, như PdCl2·2CSN4H6 là chất rắn màu vàng.
*PdCl2 còn tạo một số hợp chất với CSeN<sub>3</sub>H<sub>5</sub>, như PdCl2·2CSeN3H5 là tinh thể màu đỏ nâu.

## Tham khảo
Hà Vi Vinh

**Hà Vi Vinh** (; sinh tháng 10 năm 1949) là Trung tướng đã nghỉ hưu của Không quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLAAF). Ông từng giữ chức vụ Tham mưu trưởng và sau đó là Phó Tư lệnh Không quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc.
## Thân thế và binh nghiệp
Hà Vi Vinh sinh tháng 10 năm 1949 tại Nghi Xương, tỉnh Hồ Bắc. Ông gia nhập PLAAF năm 1966 và theo học tại trường hàng không Không quân. Hà Vi Vinh đi lên từ Phi hành viên Quân chủng Không quân; Phó đại đội trưởng; Đại đội trưởng; Phó Trung đoàn trưởng, Trung đoàn trưởng Không quân; Tham mưu trưởng Sư đoàn, Sư đoàn trưởng; Tư lệnh Trung tâm Huấn luyện Thí nghiệm Phi hành Quân chủng Không quân. Năm 1993, Hà Vi Vinh thụ phong quân hàm Thiếu tướng Không quân. Năm 1999, Hà Vi Vinh tốt nghiệp tốt nghiệp chương trình đào tạo sĩ quan cấp Quân đoàn tại Đại học Quốc phòng Trung Quốc.

Tháng 1 năm 2003, Hà Vi Vinh được bổ nhiệm giữ chức Phó Tư lệnh Quân khu Tế Nam kiêm Tư lệnh Không quân trực thuộc Quân khu Tế Nam.

Tháng 7 năm 2003, Hà Vi Vinh được điều động giữ chức Tham mưu trưởng Không quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLAAF). Tháng 6 năm 2004, Hà Vi Vinh được phong quân hàm Trung tướng Không quân. Tháng 12 năm 2005, Hà Vi Vinh được bổ nhiệm làm Phó Tư lệnh Không quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc.

Hà Vi Vinh cũng là Ủy viên Thường vụ Ủy ban Toàn quốc Chính hiệp khóa XII, Tổ trưởng Tiểu tổ lãnh đạo Giáo dục hàng không thanh thiếu niên.

## Tham khảo
Niobi(IV) chloride

**Niobi(IV) chloride**, còn được gọi dưới cái tên khác là *niobi tetrachloride*, là một hợp chất vô cơ có công thức hóa học **NbCl<sub>4</sub>**. Hợp chất này tồn tại dưới dạng các tinh thể màu tím sẫm, rất nhạy với không khí và độ ẩm, khi bị phân hủy tạo ra niobi(III) chloride và niobi(V) chloride.

## Điều chế
Niobi(IV) chloride thường được tạo ra bằng cách thực hiện phản ứng giữa các tinh thể niobi và niobi(V) chloride với thời gian xảy ra lên đến vài ngày, đảm bảo đồ thị nhiệt độ, với kim loại khoảng 400&nbsp;°C và muối vào khoảng 250&nbsp;°C:
:4 NbCl5 + Nb → 5 NbCl4
Niobi(IV) chloride cũng có thể được điều chế bởi phản ứng giữa niobi(V) chloride với nhôm ở dạng bột.
:3 NbCl5 + Al → 3 NbCl4 + AlCl3
Một kỹ thuật tương tự cũng được sử dụng trong tổng hợp niobi(IV) bromide và tantal(IV) chloride. Niobi(IV) iodide tồn tại ổn định và có thể được tổng hợp bằng cách phân hủy nhiệt hợp chất niobi(V) iodide.
Ở 400&nbsp;°C NbCl4, niobi(IV) chloride không ổn định, tạo thành niobi(III) chloride và niobi(V) chloride:
:2 NbCl4 → NbCl3 + NbCl5

## Tham khảo
Phạm Văn Vọng

**Phạm Văn Vọng** (sinh ngày 20/8/1957) là một chính trị gia người Việt Nam. Ông từng là Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh Vĩnh Phúc nhiệm kỳ 2011-2016. Trong Đảng Cộng sản Việt Nam, ông từng là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa XI, Bí thư Tỉnh ủy tỉnh Vĩnh Phúc nhiệm kì 2010-2015; Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương sau khi nhận quyết định phân công, điều động của Bộ Chính trị ngày 14-3-2015.

Ông Vọng là một đảng viên hiếm có bị cách chức Bí thư Tỉnh ủy khi không còn tại chức.

## Tiểu sử
Ông có quê quán ở xã Tam Hồng, huyện Yên Lạc, tĩnh Vĩnh Phúc (nay là xã Tam Hồng, tỉnh Phú Thọ).
## Kỉ luật

Ngày 17/12/2017, Ban Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa 12 thi hành kỷ luật *cách chức* Bí thư Tỉnh ủy tỉnh Vĩnh Phúc nhiệm kì 2010-2015 của ông Phạm Văn Vọng.

Ngày 25/11/2024, Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa 13 thi hành kỷ luật *khai trừ* ra khỏi Đảng đối với ông Phạm Văn Vọng do nhiều sai phạm trong đó Vụ sai phạm tại Tập đoàn Phúc Sơn.

## Tham khảo