Hệ thống thanh toán Mir

Hệ thống thẻ thanh toán **Mir** (tiếng Nga: Мир/*ˈmʲir*, nghĩa đen là "*thái bình*") là một hệ thống thanh toán thẻ của Nga dành cho các giao dịch chuyển tiền điện tử được Ngân hàng Trung ương Nga thành lập theo một đạo luật được thông qua vào ngày 1 tháng 5 năm 2017. Hệ thống này được vận hành từ Hệ thống Thẻ Thanh toán Quốc gia Nga (*NSPK*) vốn là một công ty con do Ngân hàng Trung ương Nga sở hữu toàn bộ. Bản thân hệ thống thanh toán Mir không trực tiếp phát hành thẻ tín dụng, gia hạn tín dụng hoặc ấn định lãi suất và phí cho người tiêu dùng, thay vào đó, Mir cung cấp cho các tổ chức tài chính các sản phẩm thanh toán mang thương hiệu Mir để họ sử dụng nhằm cung cấp các chương trình tín dụng, ghi nợ hoặc các chương trình khác cho khách hàng của mình. Việc phát triển và triển khai Mir (và SPFS) được thúc đẩy từ việc áp đặt các lệnh trừng phạt quốc tế đối với Nga vào năm 2014 nhằm né tránh sự phụ thuộc vào các hệ thống như Visa và Mastercard, vốn đã bị hạn chế dịch vụ tại Nga vào thời điểm đó. Mir cũng đã phát triển ví điện tử Mir Pay dành cho các thanh toán không tiếp xúc. Mir là trụ cột trong chiến lược xây dựng hệ thống thanh toán độc lập của Nga. Năm 2017, Tổng thống Vladimir Putin ký đạo luật bắt buộc các khoản thanh toán ngân sách (lương hưu, lương công chức) phải thực hiện qua hệ thống này. Tính đến năm 2025, Ngân hàng Trung ương Nga cho biết số lượng thẻ Mir đã vượt mốc 400 triệu thẻ.

## Lịch sử
Ý tưởng về Mir được hình thành từ một loạt các sáng kiến chung giữa Ngân hàng Trung ương Nga và Ngân hàng Thế giới vào giữa những năm 2000, nhằm tạo ra một khung hạ tầng cho hệ thống xử lý thanh toán tự trị bên trong Liên bang Nga. Mặc dù quá trình phát triển đã gần hoàn tất, cuộc Khủng hoảng tài chính 2008 đã khiến các hoạt động tiếp theo bị tạm dừng vô thời hạn. Thẻ Mir ban đầu được chấp nhận chủ yếu từ các công ty có trụ sở tại Nga, như Aeroflot và Đường sắt Nga, nhưng dần dần trở nên phổ biến đối với các công ty nước ngoài có hoạt động tại Nga. Vào tháng 4 năm 2016, AliExpress trở thành công ty nước ngoài đầu tiên chấp nhận Mir như một hình thức thanh toán bên trong Liên bang Nga, và McDonald's là công ty Hoa Kỳ đầu tiên chấp nhận nó ba tháng sau đó.

Hệ thống được phát triển kỹ thuật bởi công ty thanh toán kỹ thuật số OpenWay của Bỉ thông qua một công ty con tại Nga có tên là OpenWay Solutions để đáp ứng các yêu cầu pháp lý của chính phủ Nga. Trên cơ sở nền tảng ban đầu, hệ thống Mir được chính thức hóa vào năm 2014 nhằm vượt qua các nguy cơ phong tỏa thanh toán điện tử sau khi một số ngân hàng Nga bị Visa và Mastercard từ chối dịch vụ do chế độ trừng phạt. Những chiếc thẻ đầu tiên hoạt động trên hệ thống Mir được ra mắt vào tháng 12 năm 2015. Sberbank, ngân hàng lớn nhất của Nga, bắt đầu phát hành thẻ Mir vào tháng 10 năm 2016. Tính đến cuối năm 2016, đã có 1,76 triệu thẻ Mir được phát hành bởi 64 ngân hàng, năm năm sau, vào cuối tháng 12 năm 2021, con số này đã tăng lên hơn 113,6 triệu thẻ. Đến cuối quý 4 năm 2023, hơn 287,3 triệu thẻ Mir đã được phát hành. Vào năm 2020, có tới 3,5 tỷ giao dịch thanh toán đã được thực hiện thông qua Mir, tăng 75% so với năm trước. Vào tháng 3 năm 2021, hệ thống đã ban hành lệnh cấm nạp tiền vào các ví điện tử nước ngoài do rủi ro giao dịch cao.
## Trừng phạt
Vào tháng 3 năm 2022, do các lệnh trừng phạt quốc tế liên quan đến cuộc xâm lược Ukraina, các dịch vụ Apple Pay và Google Pay đã ngừng hỗ trợ thẻ Mir. Đến tháng 3 năm 2024, Samsung Pay cũng chính thức thông báo ngừng hỗ trợ thẻ này. Sự rút lui của Visa và Mastercard khỏi thị trường Nga vào năm 2022 đã dẫn đến sự bùng nổ trong việc sử dụng Mir. Tính đến ngày 1 tháng 4 năm 2022, lượng thẻ Mir lưu hành đã vượt quá 125 triệu thẻ, tăng 10,3% so với quý trước. Nhu cầu tăng đột biến đã gây ra tình trạng thiếu hụt chip tạm thời cho việc sản xuất thẻ. Tháng 9 năm 2022, Bộ Tài chính Hoa Kỳ đe dọa áp đặt các lệnh trừng phạt thứ cấp đối với các ngân hàng nước ngoài tiếp tục phục vụ thẻ Mir bên ngoài lãnh thổ Nga. Hệ quả là các ngân hàng tại Thổ Nhĩ Kỳ, Kazakhstan, Uzbekistan và Việt Nam (như BIDV) đã phải tạm dừng hoặc hạn chế việc chấp nhận thẻ này. Tính đến cuối năm 2023, Mir chiếm 56% tổng số giao dịch thẻ nội địa tại Nga. Nga cũng đã xem xét việc phối hợp với hệ thống UnionPay của Trung Quốc để thay thế các giao dịch quốc tế của Visa và Mastercard.
## Hoạt động

Tính đến tháng 10 năm 2024, thẻ Mir vẫn được chấp nhận (ở các mức độ khác nhau) tại:
# Belarus
# Tajikistan (Ngân hàng Amonatbank)
# Venezuela
# Cuba
# Mông Cổ
# Việt Nam (Ngân hàng liên doanh Việt - Nga - VRB)
# Abkhazia và Nam Ossetia
# Iran (Kể từ năm 2025)
# Nicaragua
# Kazakhstan - VTB vẫn phục vụ thẻ Mir tại Kazakhstan.
# Nicaragua
# Thẻ Nga được chấp nhận tại Thái Lan ở một trong những "*chuỗi siêu thị rất lớn*".
Một số quốc gia từng chấp nhận nhưng đã đình chỉ do áp lực trừng phạt bao gồm: Thổ Nhĩ Kỳ, Kyrgyzstan, Armenia VTB (Ngân hàng Nga với 53 chi nhánh tại Armenia) và Uzbekistan. Các quốc gia nơi Mir từng được sử dụng, nhưng việc sử dụng đã bị đình chỉ kể từ ngày 20 tháng 9 năm 2022 hoặc sớm hơn:
### Ấn Độ
Vào năm 2023, Ấn Độ và Nga bày tỏ sự quan tâm đến việc tiếp tục đối thoại về việc chấp nhận Thẻ RuPay và Thẻ Mir trong cơ sở hạ tầng thanh toán quốc gia.
### Cuba
Vào tháng 4 năm 2022, Cuba quyết định cho phép thẻ Mir. Ông Juan Carlos Escalona, cố vấn du lịch của đại sứ quán Cuba tại Moscow, chỉ ra rằng du khách từ Nga sẽ có thể thanh toán các dịch vụ tại Cuba bằng thẻ Mir sau khi các chuyến bay giữa hai nước được nối lại. Vào ngày 26 tháng 7 năm 2022, các máy ATM ở Cuba bắt đầu chấp nhận thẻ Mir, Juan Carlos Escalona, cố vấn đại sứ quán nước cộng hòa về du lịch, nói với Hiệp hội các nhà điều hành tour du lịch của Nga (ATOR). Vào tháng 12 năm 2023, thẻ Mir bắt đầu được chấp nhận chính thức tại các thiết bị đầu cuối POS.
### Sri Lanka
Vào tháng 5 năm 2022, đại sứ Sri Lanka tại Nga là Janita Abeivikrema Liyanage cho biết chính quyền Sri Lanka đang nỗ lực để đảm bảo thẻ Mir nằm trong số các loại thẻ có thể được sử dụng khi đến nước họ. Ông cho biết: “*Vấn đề này đã được giải quyết. Năm nay nó sẽ hoạt động*". Tuy nhiên vào tháng 10, Ngân hàng Trung ương Sri Lanka lưu ý rằng việc phê duyệt Mir ở Sri Lanka là không thể do các lệnh trừng phạt của Hoa Kỳ. Thay vào đó, các ngân hàng Sri Lanka và Nga đã ký một thỏa thuận cho phép khách du lịch Nga chuyển tiền cho các ngân hàng Sri Lanka trước khi đến bằng cách chuyển khoản trực tiếp giữa các ngân hàng Nga và Sri Lanka.
### Iran
Iran chấp nhận thẻ MIR tại các máy POS trên khắp cả nước. Ngoài ra, thẻ ngân hàng Iran có thể được sử dụng ở Nga. Có thể rút tiền bằng thẻ ngân hàng Iran từ máy ATM ở Nga.
### Mông Cổ
Các ngân hàng ở Mông Cổ sẽ sớm có thể chấp nhận thẻ Mir, với 80% công tác chuẩn bị đã được hoàn thành tính đến tháng 2 năm 2023.
### Thái Lan
Thái Lan quan tâm đến việc chấp nhận thanh toán bằng thẻ Mir do thời gian lưu trú miễn thị thực cho người Nga ở nước này được kéo dài lên 90 ngày.
### Tajikistan
Vào ngày 29 tháng 12 năm 2023, Ngân hàng Tín dụng Moscow đã trở thành ngân hàng Nga đầu tiên phát hành thẻ hệ thống MIR cho một công dân nước ngoài ở nước ngoài tại Dushanbe. Một công nghệ mới đã được thử nghiệm cho phép xác định danh tính của khách hàng.
### Myanmar
Myanmar sẽ giới thiệu thẻ Mir từ tháng 2 năm 2024.
### Việt Nam
Tại Việt Nam, Ngân hàng Liên doanh Việt-Nga (VRB) là đơn vị chính duy trì việc chấp nhận thẻ Mir thông qua hệ thống ATM và POS của mình. Hệ thống thanh toán Mir chính thức đánh dấu sự hiện diện tại thị trường Việt Nam vào ngày 29 tháng 10 năm 2019 là thời điểm diễn ra lễ công bố kết nối kỹ thuật và thực hiện giao dịch thanh toán thành công đầu tiên giữa hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng Nga (NSPK) và Công ty Cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam (NAPAS). Sự kiện này được tổ chức tại mạng lưới máy POS của Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV), mở đầu cho khả năng chấp nhận thẻ Mir tại các điểm giao dịch của ngân hàng này và sau đó là Ngân hàng Liên doanh Việt-Nga (VRB).
## Chú thích