David Lynch

**David Keith Lynch** (20 tháng 1 năm 1946 – 16 tháng 1 năm 2025) là một cố nhà làm phim, họa sĩ kiêm nhạc sĩ người Mỹ. Được đánh giá là một trong những nhà làm phim Hollywood vĩ đại nhất trong thế hệ của mình, ông nổi tiếng nhờ những bộ phim mang phong cách siêu thực, độc đáo, với những yếu tố kỳ ảo và bạo lực trong những tác phẩm của ông thường khiến người xem cảm thấy "ghê rợn, bị xúc phạm hoặc bối rối".

Sinh ra trong gia đình tầng lớp trung lưu tại Missoula, Montana, Lynch chu du khắp nước Mỹ khi còn nhỏ, trước khi theo học mỹ thuật tại Học viện Nghệ thuật Pennsylvania ở Philadelphia, nơi ông bắt đầu sản xuất những thước phim ngắn đầu tiên. Ông chuyển tới Los Angeles và sản xuất bộ phim dài đầu tiên, *[[Eraserhead]]* (1977). Sau khi tác phẩm siêu thực kinh dị này tạo tiếng vang trong cộng đồng phim đêm khuya, Lynch đạo diễn bộ phim tiểu sử về Joseph Merrick mang tên *[[The Elephant Man (phim)|The Elephant Man]]* (1980) mang về thành công lớn. Ông được De Laurentiis Entertainment Group chiêu mộ và thực hiện thêm hai bộ phim: khoa học viễn tưởng *[[Dune (phim)|Dune]]* (1984), gặp thất bại về doanh thu và chuyên môn; và *[[Blue Velvet (phim)|Blue Velvet]]* (1986) gây nhiều tranh cãi nhưng được giới phê bình đánh giá tốt.

Tiếp đó, Lynch tạo dựng loạt chương trình truyền hình cùng Mark Frost, bao gồm chương trình nổi tiếng *[[Twin Peaks]]* (1990–1991; 2017); phim tiếp nối *[[Twin Peaks: Fire Walk with Me]]* (1992); phim đồng hành *[[Wild at Heart (phim)|Wild at Heart]]* (1990) và phim gia đình *[[The Straight Story]]* (1999). Tập trung vào chủ đề siêu thực, ông liên tiếp phát hành ba bộ phim xoay quanh nội dung về "logic giấc mơ" và cách dẫn chuyện độc đáo: phim tâm lý ly kỳ *[[Lost Highway (phim)|Lost Highway]]* (1997), phim neo-noir *[[Mulholland Drive (phim)|Mulholland Drive]]* (2001) và phim kỳ bí *[[Inland Empire (phim)|Inland Empire]]* (2006). Ông còn sản xuất nhiều chương trình lấy Internet làm trọng tâm, như phim hoạt hình *[[DumbLand]]* (2002) và phim hài kịch tình huống *[[Rabbits (phim)|Rabbits]]* (2002).

Ông đã phát hành 2 album đơn ca—*[[Crazy Clown Time]]* (2011) và *[[The Big Dream]]* (2013)—cùng âm nhạc trong nhiều bộ phim như "Ghost of Love" trong *[[Inland Empire (phim)|Inland Empire]]*. Ông thành lập Quỹ David Lynch để hưởng ứng cho chương trình dạy Thiền học tại nhiều trường học; viết hai quyển sách—*[[Images (sách)|Images]]* (1994) và *[[Catching the Big Fish]]* (2006); và đạo diễn nhiều video âm nhạc cùng quảng cáo.

Ông đã giành ba đề cử giải Oscar, bao gồm hai đề cử dành cho Đạo diễn xuất sắc nhất. Ông đã hai lần thắng giải César cho phim nước ngoài hay nhất, giải Cành cọ vàng tại Liên hoan phim Cannes, giải Sư tử vàng cho Thành tựu trọn đời vào năm 2006 tại Liên hoan phim Venice và giải Oscar danh dự vào năm 2019. Chính phủ Pháp vinh danh ông bằng Bắc đẩu bội tinh, là huân chương cao quý nhất của Nhà nước Pháp, với danh hiệu "Hiệp sĩ" năm 2002 và "Sĩ quan" năm 2007. *Blue Velvet* và *Mulholland Drive* được xem là những bộ phim vĩ đại nhất theo từng thập niên. *[[The Guardian]]* gọi Lynch là "đạo diễn quan trọng nhất của kỷ nguyên này".

Là người hút thuốc lâu năm, ông đã qua đời vì biến chứng của bệnh khí phế thũng sau khi được sơ tán khỏi nhà do vụ cháy rừng ở Nam California vào tháng 1 năm 2025.

## Đầu đời và học vấn

## Sự nghiệp điện ảnh

### 1967–1976: Phim ngắn và ''Eraserhead''

### 1980–1989: Chủ nghĩa siêu thực dân túy

### 1990–1999: ''Twin Peaks''

### 2000–2009: ''Mulholland Drive''

### 2010–2019: Trở lại với mảng truyền hình

### 2020–2025: Báo cáo thời tiết và các dự án cuối cùng

## Các tác phẩm khác

### Những dự án chưa được thực hiện

### ''The Angriest Dog in the World''

### ''The Cowboy and the Frenchman''

### ''Industrial Symphony No. 1''

### Hội họa

### Âm nhạc

### Thiết kế

### Văn học

### Website

## Đời sống cá nhân

### Các mối quan hệ

### Quan điểm chính trị và xã hội

### Thiền siêu việt

## Bệnh tật và qua đời

## Khả năng nghệ thuật

### Phong cách

### Chủ đề và motif

### Nguồn cảm hứng

### Cộng tác viên thường xuyên

### Di sản

## Sự nghiệp điện ảnh

### Phim

### Phim ngắn

### Chương trình truyền hình

### Video âm nhạc

## Danh sách đĩa nhạc
;Album phòng thu
**[[Crazy Clown Time]]* (2011)
**[[The Big Dream]]* (2013)

;Album hợp tác
**Lux Vivens* (với Jocelyn Montgomery) (1998)
* *[[BlueBOB]]* (với John Neff) (2001)
* *The Air Is On Fire* (với Dean Hurley) (2007)
* *[[Polish Night Music]]* (với Marek Zebrowski) (2007)
* *This Train* (với Chrystabell) (2011)
* *Somewhere in the Nowhere* (với Chrystabell) (2016)
* *[[Thought Gang]]* (với Angelo Badalamenti) (thu âm 1992/93) (2018)
* *[[Cellophane Memories]]* (với Chrystabell) (2024)

## Tham khảo

### Thư mục

* 
* * ''David Lynch: The Art of the Real'' , the website of a 2012 Berlin conference on the artistic work of David Lynch with all lectures in text form.
* *David Lynch: The Unified Field* by Robert Cozzolino with Alethea Rockwell (Pennsylvania Academy of the Fine Arts, Philadelphia and the University of California Press, 2014 ISBN 9780520283961).
* *David Lynch: Interviews*, a collection of interviews with Lynch from 1977 to 2008, edited by Richard A. Barney for the series Conversations with Filmmakers (University Press of Mississippi, 2009, ISBN 978-1-60473-237-5 [paperback], ISBN 978-1604732368 [hardback]). This volume covers topics that include Lynch's filmmaking, furniture design, painting, and music career.
* *The Passion of David Lynch: Wild at Heart in Hollywood* by Martha Nochimson (University of Texas Press, 1997, ISBN 0-292-75565-1).
* *The Complete Lynch* by David Hughes (Virgin Virgin, 2002, ISBN 0-7535-0598-3).
* *Weirdsville U.S.A.: The Obsessive Universe of David Lynch* by Paul A. Woods (Plexus Publishing. UK, Reprint edition, 2000, ISBN 0-85965-291-2).
* *David Lynch* (Twayne's Filmmakers Series) by Kenneth C. Kaleta (Twayne Publishers, 1992, ISBN 0-8057-9323-2).
* *Pervert in the Pulpit: Morality in the Works of David Lynch* by Jeff Johnson (McFarland & Company, 2004, ISBN 0-7864-1753-6).
* *Catching the Big Fish: Meditation, Consciousness, and Creativity* by David Lynch (Jeremy P. Tarcher, 2006, ISBN 978-1-58542-540-2 / 978–1585425402).
* *Snowmen* by David Lynch (Foundation Cartier pour l'art contemporain, Paris, 2008, ISBN 978-3-86521-467-6).
* *David Lynch: Beautiful Dark* by Greg Olson (Scarecrow Press, 2008, ISBN 0-8108-5917-3).
* *The Film Paintings of David Lynch: Challenging Film Theory* by Allister Mactaggart (Intellect, 2010, ISBN 978-1-84150-332-5).
* *Interpretazione tra mondi. Il pensiero figurale di David Lynch* by Pierluigi Basso Fossali (Edizioni ETS, Pisa, 2008, ISBN 88-467-1671-X, 9788846716712).
* *David Lynch* ed. by Paolo Bertetto (Marsilio, Venezia, 2008, ISBN 88-317-9393-4, 9788831793933).
* *David Lynch – Un cinéma du maléfique*, by Enrique Seknadje, Editions Camion Noir, 2010. ISBN 978-2-35779-086-5.
* ''David Lynch in Theory'' , a collection of essays edited by Francois-Xavier Gleyzon (Charles University Press, 2010) ISBN 978-80-7308-317-5.
* *David Lynch, 2nd Edition* by Michel Chion (bfi Publishing, 2006, ISBN 978-1-84457-030-0).

## Liên kết ngoài

* 
* David Lynch Foundation: Education: Transcendental Meditation
* 
* David Lynch tại Allmovie
* David Lynch tại Moviefone
* David Lynch tại Rotten Tomatoes