Gặp nhau cuối năm 2022

**Gặp nhau cuối năm 2022** (hay được gọi là **Táo Quân 2022**) là một chương trình hài kịch chính luận được phát sóng vào đêm 29 Tết Nhâm Dần (ngày 31/01/2022) trên các kênh sóng của Đài Truyền hình Việt Nam. Chương trình được thực hiện bởi Trung tâm Sản xuất Phim truyền hình Việt Nam (VFC). Để đảm bảo an toàn phòng chống Đại dịch COVID-19, chương trình được ghi hình tại Cung Văn hóa Hữu nghị Việt - Xô vào ngày 15 và 16/1/2022 mà không có khán giả trực tiếp.

## Sản xuất
Ngay từ giữa năm 2021, ê-kíp sản xuất đã bắt đầu ghi nhận các sự kiện nổi bật và những câu thoại hài hước trên mạng xã hội để làm chất liệu cho chương trình. Chương trình luôn có một khung kịch bản cơ bản đề cập đến các vấn đề nóng trong xã hội phát sinh suốt một năm, trong đó nội dung năm 2022 tập trung mạnh vào các vấn đề liên quan đến COVID-19. Kịch bản không duy trì cố định mà sẽ được đạo diễn và các diễn viên bàn bạc, chỉnh sửa và sáng tạo thêm ngay trong quá trình luyện tập. Những chi tiết nào tốt thì được giữ lại, những phần chưa đạt sẽ được bỏ qua để hoàn thiện nội dung. Phần âm nhạc của chương trình được các nhạc sĩ phối nhạc riêng và nghệ sĩ phải thực hiện thu âm tại phòng thu trước khi biểu diễn trên sân khấu.

Các nghệ sĩ thường phải tập luyện vào tối muộn do bận rộn với công việc cá nhân ban ngày, có những buổi tập kéo dài đến 12 giờ đêm. Hình ảnh các diễn viên với đôi mắt thâm quầng, những phút vội vã với suất ăn tối hoặc tranh thủ ngả lưng ở bất kỳ chỗ nào thuận tiện tại nơi tập đã trở nên quen thuộc. Trước mỗi buổi tập, các nghệ sĩ và ê-kíp đều phải thực hiện xét nghiệm nhanh COVID-19 để đảm bảo an toàn. 

Chương trình ghi hình chính thức vào hai ngày 15 và 16/1/2022 tại Cung Văn hóa Hữu nghị Việt - Xô, Hà Nội. Để đảm bảo tuyệt đối an toàn phòng dịch, cả hai buổi ghi hình đều không có khán giả trực tiếp. Đây được xem là một khó khăn lớn đối với chương trình vì thiếu đi sự cổ vũ giúp nghệ sĩ thăng hoa trong diễn xuất. Trong bản phát sóng, ê-kíp đã sử dụng kỹ xảo ghép hình ảnh khán giả từ những năm trước (người xem ngồi sát nhau và không đeo khẩu trang) kết hợp với tiếng vỗ tay lồng vào để tăng tính hấp dẫn cho chương trình. 

Gặp nhau cuối năm 2022 được công chiếu vào lúc 20 giờ đêm 29 Tết (31/01/2022) trên các kênh sóng của VTV. Ngoài bản truyền hình, VFC còn phát hành phiên bản đầy đủ (uncut) và một series đặc biệt gồm 6 số "Táo Quân tiền truyện, hậu truyện" trên các nền tảng số như VTVGo và VTV Giải trí.

### Thiết kế phục trang
Việc thiết kế phục trang cho chương trình là một quá trình đầu tư công phu, kéo dài gần 3 tháng dưới bàn tay của NSƯT - nhà thiết kế Đức Hùng cùng các nghệ nhân làng nghề truyền thống. Đây là năm thứ 10 Đức Hùng đảm nhận trọng trách này. Để có được dàn trang phục lộng lẫy cho các Táo, nhà thiết kế Đức Hùng đã chọn vải từ một năm trước đó và dành 4 tháng để lên ý tưởng cho các mẫu thêu. Quá trình thêu, kết đá, ren, cườm và pha lê tỉ mỉ cho từng bộ quần áo diễn ra liên tục trong gần 3 tháng. Nhà thiết kế chia sẻ ông gặp áp lực lớn khi thiết kế trang phục cho Nam Tào và Bắc Đẩu mới (Đỗ Duy Nam và Trung Ruồi). Với cái bóng quá lớn từ những bộ cánh lộng lẫy của "cô Đẩu" Công Lý suốt nhiều năm, nhà thiết kế phải suy tính kỹ lưỡng để tạo ra sự khác biệt mà vẫn đảm bảo sức hút cho nhân vật mới. 

Nhà thiết kế lựa chọn màu đỏ nóng cho trang phục chủ đạo của Bắc Đẩu để tạo sự ấn tượng mạnh. Trang phục được thiết kế theo phom dáng nam tính hơn các năm trước với sơ mi cách điệu và tạo khối tay 4D độc đáo. Để tạo hiệu ứng tương phản rõ nét với Bắc Đẩu trên sân khấu, Nam Tào mặc trang phục với gam màu trắng lạnh, mang nét nhã nhặn và uy nghiêm.  Bộ trang phục của Táo Mạng (Tự Long) có sắc tím chủ đạo, được thiết kế trên dáng dấp một bộ complet nhưng vẫn giữ các họa tiết thêu rồng phượng truyền thống. Điểm nhấn là phần thân sau đính nhiều tấm voan mỏng đa sắc và tạo khối 4D để thể hiện tính cách "diêm dúa, màu mè" của nhân vật. 

Bộ trang phục của Táo Giao thông (Chí Trung) lấy cảm hứng từ 3 màu sắc mang tính thời sự nhất của dịch bệnh trong năm qua là cam, xanh và đỏ. Nhà thiết kế đã trộn lẫn các sắc màu này để tạo sự hài hòa nhưng vẫn giữ được nét dí dỏm cho nhân vật. Táo Kinh tế (Quang Thắng) thì mặc trang phục màu hồng cánh sen. Trong một số phân đoạn, tạo hình của Táo Kinh tế còn gây bất ngờ với bộ dạng tiều tụy, chòm râu dài để thể hiện sự ưu tư trước biến động kinh tế và chứng khoán. Trang phục của Táo Xã hội sử dụng màu xanh biếc làm chủ đạo, tạo sự tương phản rõ nét khi đứng cạnh Táo Kinh tế trên sân khấu. 

Mặc dù Táo Y tế chỉ xuất hiện qua hình thức họp trực tuyến, trang phục của nhân vật vẫn được đầu tư rất kỹ lưỡng, với nền trắng, phía trên đính các khối hoa thêu nổi đa sắc màu. Trong khi đó, quần áo của các Thiên Lôi (do Việt Bắc, Mạnh Dũng thủ vai) toát lên nét mạnh mẽ với tông đen chủ đạo. Tất cả các chi tiết trên trang phục của các nhân vật đều được thêu tỉ mỉ hình phượng và rồng nổi khối trên chất liệu gấm hoa, tạo nên sự sang trọng và đẳng cấp. Những chiếc hài, hia, đai lưng và mũ cánh chuồn cũng được chăm chút kỹ lưỡng, đính kết hạt cườm và đá pha lê óng ánh để tăng thêm vẻ uy nghi.

## Nội dung
Gặp nhau cuối năm 2022 tập trung phản ánh một năm đầy biến động của xã hội Việt Nam dưới tác động mạnh mẽ của đại dịch COVID-19 thông qua lăng kính châm biếm sâu cay và hài hước. Nội dung chủ đạo xuyên suốt buổi chầu là những bất cập trong công tác phòng chống dịch.

Mở đầu, hai Thiên lôi trẻ do Việt Bắc và Mạnh Dũng thủ vai đã đề cập ngay đến chuyện vùng xanh – vùng đỏ - vùng cam và chuyện "đóng – mở" cửa Thiên đình. Câu chuyện này làm cho nhiều người liên tưởng đến việc nhiều tỉnh thành loay hoay và lúng túng, không biết nên mở cửa hay đóng cửa thời điểm đợt dịch Covid-19 lần thứ 4 bùng phát. Thay vì cưỡi cá chép truyền thống, năm nay các Táo di chuyển lên Thiên đình bằng tàu điện trên cao Cát Linh - Hà Đông. Để được vào buổi chầu, các Táo phải trải qua các thủ tục nghiêm ngặt như xét nghiệm PCR (ngoáy mũi), khai báo phần mềm y tế và đảm bảo giãn cách xã hội. Táo Kinh tế (NSƯT Quang Thắng) còn bị yêu cầu quay về hạ giới test PCR do giấy xét nghiệm quá hạn, chỉ tới khi dọa "cắt kinh phí" thì Táo Kinh tế mới được linh động cho vào chầu. Việc báo cáo của các Táo được điều chỉnh để đảm bảo quy định giãn cách, tránh tập trung đông người trên sân khấu. Vì vậy, Táo Nông nghiệp và Táo Giáo dục đã bị Thiên Lôi chặn lại và đuổi về hạ giới để lo công tác phòng chống dịch, không được vào chầu trực tiếp cùng các Táo khác. Táo Y tế cũng không vào chầu trực tiếp mà thực hiện báo cáo qua hình thức họp trực tuyến với Ngọc Hoàng để dành thời gian hỗ trợ hạ giới chống dịch. 

Chương trình tập trung đả kích việc các địa phương ban hành văn bản thay đổi mẫu mã giấy đi đường một cách chóng mặt, khiến người dân và doanh nghiệp không kịp trở tay. Một phân đoạn để lại ấn tượng mạnh là khi Ngọc Hoàng (NSƯT Quốc Khánh) trực tiếp đóng vai một người dân hạ giới để trải nghiệm nỗi khổ xin giấy thông hành. Trong vai này, Ngọc Hoàng đã bị Nam Tào và Bắc Đẩu "hành lên hành xuống" với những yêu cầu vô lý, luẩn quẩn: "*Muốn đi ra đường phải có giấy đi đường. Muốn có giấy đi đường phải lên phường. Muốn lên phường phải có giấy đi đường".* 

Chương trình cũng xoáy sâu vào sự thiếu nhất quán và việc ban hành các quy định về giấy đi đường vào những khung giờ oái oăm khi Nam Tào và Bắc Đẩu có màn chất vấn gay gắt đối với Táo Giao thông về việc ra những quyết định vào lúc nửa đêm khiến "*bố thằng nào nó lần được*". Ngoài ra, bộ đôi Nam Tào - Bắc Đẩu cũng "đá xoáy" việc Thiên đình sưu tầm được tới 4 mẫu giấy đi đường khác nhau nhằm chỉ ra tình trạng thiếu đồng bộ giữa các ngành và địa phương trong công tác phòng dịch. Để chống chế, táo Giao thông cho đó là giải pháp tình thế trong lúc trên đe dưới búa, chấp nhận bị "chửi" để hạn chế dân ra đường trong mùa dịch. Bằng kinh nghiệm của mình, Táo Giao thông Chí Trung tạo tiếng cười khi đề cập đến những vấn đề nóng của ngành giao thông trong năm qua như đường sắt trên cao Cát Linh- Hà Đông sau bao năm mới hoàn thành và đưa vào sử dụng; chuyện ban hành giấy đi đường, thẻ đi chợ chẵn-lẻ thời giãn cách xã hội; hay chuyện bánh mì không phải thực phẩm thiết yếu... được đề cập qua những tình huống éo le khiến khán giả thích thú.

Lĩnh vực kinh tế và tài chính năm 2021 được tái hiện với những cơn "sóng" dữ dội và các mặt trái của thị trường tài chính qua màn báo cáo song hành của Táo Kinh tế (Quang Thắng) và Táo Xã hội (Vân Dung). Thuật ngữ "F0 chứng khoán" xuất hiện để ám chỉ lớp nhà đầu tư mới lao vào thị trường theo tâm lý đám đông, dẫn đến tình trạng "lùa gà" và các đội nhóm "cá mập" lũng đoạn thị trường để trục lợi. Bài hát chế *"Úp sọt giết gà"* của Táo Xã hội đã châm biếm sâu cay sự liều lĩnh của những người "bán hết xe hết nhà" để đầu tư vào những giá trị ảo trên sàn chứng khoán. Ngoài ra, những vụ việc gây chấn động dư luận như tình trạng thổi giá đất, hiện tượng "ôm đất bỏ cọc" (vụ Tân Hoàng Minh) và những lùm xùm liên quan đến tiền điện tử cũng được các Táo báo cáo trực diện. Đặc biệt, chương trình mạnh mẽ đả kích các hành vi tham nhũng, nâng khống giá thiết bị y tế và trục lợi từ dịch bệnh, tiêu biểu là vụ kit test Việt Á.

Táo Mạng – Táo Ảo do NSND Tự Long thể hiện cũng gây được ấn tượng mạnh khi tái hiện nhiều xu hướng “gây bão” trên mạng xã hội trong năm qua như trend “nhìn sang trái” hay câu nói “enjoy cái moment này” của ca sĩ Chi Pu. Nhiều vấn đề, mặt trái của mạng xã hội cũng được đề cập trực diện trong chương trình Táo Quân 2022 đặc biệt là những nội dung xấu độc, nhưng xu hướng không lành mạnh, tin giả, tin vịt mà Ngọc Hoàng coi là "rác mạng" như việc livestream chửi bới, xúc phạm người khác, dạy cắt tay tự tử, livestream đánh ghen, bán hàng “khoe body”, lộ ảnh nóng, thánh chửi, vu khống, xúc phạm người. Vấn đề minh bạch và sao kê từ thiện của giới nghệ sĩ – vốn là tâm điểm tranh cãi trên mạng xã hội suốt năm qua – đã được lồng ghép khéo léo qua các màn chất vấn tại Thiên đình. Những lùm xùm về vụ "Tịnh thất Bồng Lai" và bạo lực trẻ em cũng bị chương trình phê phán là làm băng hoại giá trị đạo đức xã hội. 

Ngoài các vấn đề nóng về dịch bệnh và kinh tế, Táo Quân 2022 còn đề cập đến những bất cập trong giáo dục và hạ tầng dân sinh. Đó là những khó khăn khi học sinh phải học online kéo dài, sự lúng túng của người dân trước quá nhiều ứng dụng y tế chồng chéo, hay câu chuyện về tuyến đường sắt trên cao Cát Linh - Hà Đông được vận hành sau nhiều năm chậm trễ. Các câu thoại mang tính chất hài hước và bắt trend trên mạng xã hội cũng là điểm nhấn quan trọng của chương trình, chẳng hạn như: *"Tiền nhiều để làm gì? Để mang về cho mẹ"* (bắt nguồn từ bài rap của Đen Vâu), *"Khi tình yêu hết hạn thì sự khốn nạn lên ngôi"*, *"Dĩ vãng dơ dáy dễ gì giấu giếm"*, hay câu nói nhại lại ca sĩ Chi Pu: *"Ta không có enjoy cái moment này đâu đấy"*. Bên cạnh đó, âm nhạc tiếp tục là một điểm hấp dẫn của ‘Táo quân 2022”, nhiều ca khúc ở đa dạng thể loại đã được sử dụng một cách khéo léo, hợp lý đã giúp những màn báo cáo trở nên sinh động hơn. Dù mang tính châm biếm sắc sảo, chương trình vẫn khép lại với những thông điệp tích cực về nỗ lực kiểm soát dịch bệnh, phục hồi kinh tế và về sự đoàn kết, trách nhiệm của người đứng đầu. 

## Diễn viên
Sự thay đổi lớn nhất trong Táo Quân 2022 chính là sự vắng mặt đồng thời của bộ đôi nghệ sĩ gạo cội NSƯT Xuân Bắc và NSND Công Lý. Đây là lần đầu tiên sau 19 năm, hai vị trí "linh hồn" bên cạnh Ngọc Hoàng là Nam Tào và Bắc Đẩu không do hai nghệ sĩ này đảm nhận, thay vào đó trọng trách này được giao lại cho hai gương mặt trẻ là Đỗ Duy Nam (Nam Tào) và Hà Trung/Trung Ruồi (Bắc Đẩu). Việc chuyển giao này được kịch bản lý giải là Bắc Đẩu về hưu để "làm người tử tế", còn Nam Tào xin nghỉ để đi dưỡng bệnh. Do Nam Tào và Bắc Đẩu mới còn thiếu kinh nghiệm, vai Ngọc Hoàng của NSƯT Quốc Khánh được đẩy lên cao hơn, có nhiều lời thoại và trực tiếp tham gia đấu khẩu, chất vấn các Táo để hỗ trợ đàn em "cầm trịch" chương trình. 

Ngoài ra, đầu tiên sau gần hai thập kỷ, nữ MC Thảo Vân gắn liền với lời chào kết *"Chúc mừng năm mới"* không xuất hiện trên sân khấu, nguyên nhân là do format chương trình thay đổi không có màn chào kết như mọi năm.

### Danh sách

* NSƯT Quốc Khánh (vai Ngọc Hoàng)
* NSND Tự Long (vai Táo Mạng/Táo Ảo)

* NSND Vân Dung (vai Táo Xã hội)

* NSƯT Quang Thắng (vai Táo Kinh tế)

* NSƯT Chí Trung (vai Táo Giao thông)

* Đỗ Duy Nam (vai Nam Tào)

* Hà Trung/Trung Ruồi (vai Bắc Đẩu)

* Dũng Hớn/Lưu Mạnh Dũng (vai Thiên Lôi)

* Việt Bắc (vai Thiên Lôi)

* Anh Thơ (vai Táo Y tế)
* Anh Đức (vai Táo Giáo dục)
* Thái Dương (vai Táo Nông nghiệp)

## Tiếp nhận
Nhiều khán giả, đặc biệt là thế hệ trẻ, đã ghi nhận nỗ lực làm mới mình của chương trình trong bối cảnh khó khăn do dịch bệnh. Đỗ Duy Nam (Nam Tào) và Trung Ruồi (Bắc Đẩu) nhận được nhiều lời khen về lối diễn hồn nhiên, vui vẻ và khả năng ca hát, vũ đạo tốt. Một bộ phận khán giả cho rằng việc thay đổi nhân sự là tất yếu để chương trình có sức sống mới và không bị "nhạt" khi giữ mãi bộ khung cũ. Việc chương trình lồng ghép hàng loạt xu hướng đình đám từ mạng xã hội như *"Nhìn sang trái"*, *"Enjoy cái moment này"*, hay các vấn đề về chứng khoán, tiền điện tử đã giúp Táo Quân 2022 nhận được sự quan tâm lớn từ các bạn trẻ. Những nội dung này giúp các sản phẩm sáng tạo của giới trẻ được nhìn nhận thiện cảm hơn bởi thế hệ đi trước.

Bên cạnh những lời khen, Táo Quân 2022 cũng phải đối mặt với "cơn mưa" lời chê từ những khán giả kỳ cựu. Nhiều ý kiến đánh giá kịch bản năm nay bị "nhạt", thiếu những mảng miếng châm biếm sâu cay, thâm thúy mang tính "đặc sản" của chương trình. Nội dung bị cho là chắp vá, lê thê, nhiều tình tiết thừa thãi và chủ yếu "xào xáo" lại các hiện tượng có sẵn trên mạng thay vì sáng tạo ra những nội dung đắt giá. Duy Nam và Trung Ruồi bị nhận xét là diễn còn "rén", bị các đàn anh lấn át và chưa tạo được nét tính cách đặc trưng cho nhân vật. Thậm chí, cách xưng hô "mày - tao" giữa các quan trên Thiên đình bị coi là thiếu tinh tế và "chợ búa" so với sự duyên dáng trước đây. Một số khán giả cảm thấy hụt hẫng vì các vấn đề nóng (như kit test Việt Á, thổi giá đất) chỉ được nhắc qua mà chưa được đào sâu để tạo nên tiếng cười mang tính đả kích mạnh mẽ.

Táo Quân 2022 bị chỉ trích nặng nề vì quảng cáo quá nhiều, chiếm khoảng 20 phút thời lượng và thường xuyên chen ngang làm đứt đoạn cảm xúc người xem. Việc lồng ghép quảng cáo trực tiếp vào lời thoại nhân vật một cách gượng ép cũng khiến chương trình bị mỉa mai là "Táo quảng cáo". Việc sử dụng kỹ xảo để chèn hình ảnh khán giả vỗ tay từ các năm cũ (ngồi san sát, không đeo khẩu trang) đã bị cư dân mạng phát hiện, khiến chương trình mất đi tính chân thực. 

Giới chuyên môn nhận định Táo Quân 2022 là một chương trình "thành công về quảng cáo nhưng thất bại về nội dung".  Dù vẫn là món ăn tinh thần không thể thiếu đêm Giao thừa, chương trình đang đứng trước áp lực đổi mới mạnh mẽ khi nhu cầu của khán giả ngày càng cao và cái bóng của quá khứ quá lớn. Dù vậy, đối với nhiều người, Táo Quân vẫn giống như "bánh chưng, dưa hành", dù hay hay dở thì việc cả gia đình quây quần cùng xem vẫn là một trải nghiệm ý nghĩa để khép lại năm cũ.

## Xem thêm
* Gặp nhau cuối năm
* Đại dịch COVID-19 tại Việt Nam
* Ảnh hưởng xã hội của đại dịch COVID-19 tại Việt Nam
* Vụ sai phạm tại Công ty cổ phần Công nghệ Việt Á
## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Táo Quân 2022 bản đầy đủ trên trang web của VTV