Biểu tình Iran 2025–2026

Kể từ ngày 28 tháng 12 năm 2025, hàng loạt cuộc biểu tình đã bùng nổ tại nhiều thành phố trên khắp Iran nhằm phản đối chính phủ Cộng hòa Hồi giáo. Đây được xem là cuộc nổi dậy quy mô nhất kể từ sau cuộc Cách mạng Hồi giáo năm 1979. Chiến dịch đàn áp khốc liệt diễn ra ngay sau đó — được thực thi theo mệnh lệnh trực tiếp từ Giáo chủ Ali Khamenei và các quan chức cấp cao — đã dẫn đến những vụ thảm sát khiến hàng ngàn người biểu tình thiệt mạng; đây được ghi nhận là một trong những vụ thảm sát đẫm máu nhất lịch sử Iran hiện đại.

Khởi phát từ sự phẫn nộ trước tình trạng lạm phát cao kỷ lục, giá lương thực leo thang và đồng nội tệ mất giá, các cuộc biểu tình đã nhanh chóng chuyển biến thành một phong trào rộng lớn đòi chấm dứt chế độ hiện hành. Bắt đầu từ giới *[[Bazaari]]* (các tiểu thương và chủ tiệm) tại khu Grand Bazaar ở Tehran và tiếp nối bởi sinh viên đại học, làn sóng biểu tình sớm lan rộng không chỉ ở các đô thị lớn mà còn tới các khu dân cư nhỏ. Tại đây, người dân đã hô vang nhiều khẩu hiệu chống chính phủ đồng thời phá hủy các biểu tượng của chính quyền và lực lượng IRGC. Tuy về cơ bản là phong trào tự phát không có thủ lĩnh, các cuộc biểu tình đã leo thang vào ngày 8 tháng 1, hưởng ứng lời kêu gọi biểu tình đồng loạt của Reza Pahlavi và lời kêu gọi tổng đình công ngay sau đó từ Đảng Komala của Kurdistan Iran. Ông Pahlavi đã kêu gọi một quá trình chuyển giao quyền lực trong hòa bình và tổ chức trưng cầu dân ý để quyết định thể chế chính trị tương lai của Iran. Về phía chính phủ Iran, họ đã cắt đứt truy cập Internet và dịch vụ điện thoại nhằm nỗ lực ngăn chặn người biểu tình tổ chức và liên lạc. Chính quyền cáo buộc Hoa Kỳ và Israel đang thổi bùng ngọn lửa biểu tình, giới phân tích nhận định đây có thể là chiến thuật nhằm kích động các lực lượng an ninh sẵn sàng thẳng tay sát hại người biểu tình.

Tính đến ngày 9 tháng 1, hàng triệu người đã đổ xuống đường biểu tình trên khắp 31 tỉnh thành. Đến ngày 10 tháng 1 năm 2026, *[[Iran International]]* đưa tin ít nhất 2.000 người biểu tình đã thiệt mạng trên toàn quốc trong vòng 48 giờ trước đó giữa bối cảnh internet bị cắt đứt, khi lực lượng an ninh Iran leo thang sử dụng đạn thật để trấn áp người biểu tình. Các bệnh viện tại Tehran và Shiraz được báo cáo là đã rơi vào tình trạng quá tải do lượng người biểu tình bị thương, trong đó nhiều người chịu vết thương do đạn bắn. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran xác nhận lực lượng an ninh đã nổ súng vào người biểu tình, dấy lên mối lo ngại quốc tế về vấn đề nhân quyền. Ngoài ra, hàng ngàn người đã bị bắt giữ trong các đợt trấn áp bạo lực này. Bất chấp tình trạng mất mạng Internet, vào ngày 10 tháng 1 năm 2026, tờ *The Guardian* đã ghi nhận nhiều báo cáo về việc lực lượng an ninh khai hỏa vào người biểu tình, với một nhân chứng kể lại rằng họ đã nhìn thấy "hàng trăm thi thể" nằm rải rác khắp Tehran. Vào ngày 11 tháng 1, tạp chí *[[Time (tạp chí)|Time]]* đưa tin một nhóm các học giả và chuyên gia hải ngoại ước tính số người chết đã lên tới 6.000, dựa trên các báo cáo từ bệnh viện, con số này chưa bao gồm những thi thể được đưa thẳng đến nhà xác thay vì bệnh viện. Vào ngày 13 tháng 1, *[[Iran International]]* đưa tin ít nhất 12.000 người đã thiệt mạng; cùng ngày, CBS News cho biết các nhóm hoạt động tại Iran ước tính có ít nhất 12.000 người chết và con số này có thể lên tới 20.000. Đến ngày 17 tháng 1, *[[The Sunday Times]]* đưa tin một mạng lưới các bác sĩ Iran trong nước đã tổng hợp số liệu cho thấy "ít nhất 16.500 đến 18.000" người đã bị giết hại.

## Bối cảnh
### Khủng hoảng kinh tế ở Iran
Ngày 29 tháng 12, đồng rial Iran rơi xuống mức thấp kỷ lục khoảng 1,44 triệu rial đổi 1 USD, so với 860.000 rial vào năm 2024.

## Phản ứng
### Trong nước
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đã phát biểu trên một cuộc phỏng vấn truyền hình rằng, “Chúng tôi đang trong môt cuộc chiến tranh toàn diện với Hoa Kỳ, Israel và châu Âu. Họ không muốn đất nước chúng tôi được ổn định”, ông Pezeshkian nói.

Sau khi đồng rial Iran đạt mức thấp kỷ lục, Mohammad Reza Farzin đã từ chức vị trí Thống đốc Ngân hàng Trung ương Iran và được thay thế bởi Cựu bộ trưởng Kinh tế Abdolnaser Hemmati.

Ali Shamkhani, một thành viên Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran kiêm cố vấn của Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei, khẳng định an ninh quốc gia là “lằn ranh đỏ” và cảnh báo mọi hành động can thiệp từ bên ngoài sẽ phải đối mặt với phản ứng mạnh mẽ.

Ali Larijani, thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, đã đáp lại Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump và cảnh báo bất kỳ sự can thiệp nào của Hoa Kỳ vào công việc nội bộ của Iran đều có nguy cơ gây bất ổn trên diện rộng tại Trung Đông.

### Quốc tế
Cơ quan tình báo Mossad của Israel đã ủng hộ những người biểu tình trên tài khoản X bằng tiếng Ba Tư, đồng thời tuyên bố các điệp viên của họ đang hiện diện ngay trong đám đông. “Hãy cùng nhau xuống đường. Thời khắc đã đến. Chúng tôi ở bên các bạn. Không chỉ từ xa hay bằng lời nói. Chúng tôi cũng ở bên các bạn ngay trên thực địa”, Mossad viết.

Ngày 2 tháng 1, Trump tuyên bố Hoa Kỳ sẽ can thiệp nếu Iran đàn áp những người biểu tình. “Nếu Iran bắn và giết hại những người biểu tình, điều mà họ thường làm, thì Hoa Kỳ sẽ đến giải cứu họ. Chúng tôi đã sẵn sàng khai hỏa hành động”, ông tuyên bố trên bài đăng tải thông điệp trên mạng xã hội Truth Social của mình.

## Xem thêm
* Biểu tình Mahsa Amini
* Kinh tế Iran

## Ghi chú

## Tham khảo

## Liên kết ngoài