Lợi nhuận phân chia cho nhà quản lý quỹ

**Lợi tức phân chia (carried interest)**, hay **carry**, trong tài chính là phần chia từ lợi nhuận của một khoản đầu tư được trả cho nhà quản lý đầu tư, cụ thể trong các đầu tư thay thế (vốn cổ phần tư nhân và quỹ phòng hộ). Đây là một dạng phí theo kết quả hoạt động, nhằm thưởng cho nhà quản lý vì đã cải thiện hiệu quả đầu tư. Do các khoản phí này thường không bị đánh thuế như thu nhập thông thường, một số người cho rằng cấu trúc này tận dụng không công bằng cơ chế ưu đãi thuế, chẳng hạn tại Hoa Kỳ. Trong bối cảnh đó, nó thường được gọi là **kẽ hở thuế đối với lợi tức phân chia** (*carried interest loophole*). *[[The Hill]]* gọi đây là "ưu đãi thuế yêu thích của Phố Wall".

## Lịch sử
Nguồn gốc của lợi tức phân chia có thể truy về thế kỷ 16, khi các tàu châu Âu vượt biển tới châu Á và châu Mỹ. Thuyền trưởng của con tàu sẽ nhận 20% lợi nhuận từ số hàng hóa được vận chuyển để bù cho việc vận tải và rủi ro của hành trình vượt đại dương. Tên gọi này không liên quan đến lãi suất hay tiền lãi từ khoản vay hoặc tài khoản ngân hàng.

Ngày nay, thuật ngữ này được dùng để chỉ khoản thù lao do các giám đốc đầu tư thu được trong các quỹ vốn cổ phần tư nhân. Tại Hoa Kỳ, lợi tức phân chia bị đánh thuế ở cùng mức với lãi vốn dài hạn. Vì mức thuế này khá thấp, chính sách đó đã bị chỉ trích là một hình thức tránh thuế.

## Định nghĩa và cách tính
Lợi tức phân chia là phần chia từ lợi nhuận của một khoản đầu tư được trả cho nhà quản lý đầu tư vượt quá số vốn mà chính nhà quản lý đó góp vào hợp danh, cụ thể trong các đầu tư thay thế, chẳng hạn như vốn cổ phần tư nhân và quỹ phòng hộ. Đây là một phí theo kết quả hoạt động nhằm thưởng cho nhà quản lý vì đã nâng cao hiệu quả đầu tư.

### Mức hưởng và cách tính
Tỷ lệ phân bổ lợi tức phân chia của nhà quản lý thay đổi tùy theo loại quỹ đầu tư và mức độ hấp dẫn của quỹ đối với nhà đầu tư. Trong lĩnh vực vốn cổ phần tư nhân, tỷ lệ phân bổ lợi tức phân chia tiêu chuẩn trong lịch sử là 20% đối với các quỹ thực hiện đầu tư mua lại và đầu tư mạo hiểm, nhưng cũng có sự khác biệt nhất định. Những ví dụ đáng chú ý về các công ty vốn cổ phần tư nhân có mức lợi tức phân chia trên 20% ("super carry") gồm Bain Capital và Providence Equity Partners. Tỷ lệ carry của quỹ phòng hộ trong lịch sử cũng xoay quanh mức 20%, nhưng biến động lớn hơn so với các quỹ vốn cổ phần tư nhân. Trong những trường hợp cực đoan, phí theo kết quả hoạt động có thể lên tới 44% lợi nhuận của quỹ nhưng thông thường nằm trong khoảng 15% đến 20%.

Việc phân phối lợi nhuận của quỹ thường được điều chỉnh bởi một thác phân phối (*distribution waterfall*). Lợi nhuận tạo ra từ khoản đầu tư trước hết được phân phối để hoàn trả phần vốn góp ban đầu cho từng nhà đầu tư, bao gồm cả nhà quản lý. Đây không phải là "lợi tức phân chia", vì đó là hoàn trả vốn gốc. Thứ hai, lợi nhuận được trả cho các nhà đầu tư khác ngoài nhà quản lý, cho đến khi đạt một mức lợi suất đã thỏa thuận trước ("mức sinh lời tối thiểu" hoặc "lợi suất ưu tiên"). Mức sinh lời tối thiểu thông dụng là 7% đến 9% mỗi năm. Thứ ba, lợi nhuận được trả cho nhà quản lý cho đến khi họ nhận được một mức lợi suất tương đương với mức sinh lời tối thiểu (*catch-up*). Không phải quỹ nào cũng có điều khoản hurdle và catch-up. Thông thường, lợi nhuận trong giai đoạn catch-up được chia theo hướng nhà quản lý nhận phần lớn hơn (ví dụ 80%) còn nhà đầu tư nhận phần nhỏ hơn (ví dụ 20%), cho đến khi tỷ lệ catch-up của nhà quản lý đã được thu đủ. Thứ tư, khi lợi nhuận của nhà quản lý bằng với lợi nhuận của nhà đầu tư, tỷ lệ chia đảo ngược, theo đó nhà quản lý nhận phần thấp hơn (thường là 20%) và nhà đầu tư nhận phần cao hơn (thường là 80%). Mọi khoản lợi nhuận của nhà quản lý vượt quá lợi nhuận từ phần vốn góp ban đầu của chính họ đều là "carry" hoặc "lợi tức phân chia".

### Thời điểm
Các quỹ vốn cổ phần tư nhân chỉ phân phối lợi tức phân chia cho nhà quản lý và các nhà đầu tư khác khi thoái vốn thành công khỏi một khoản đầu tư, điều này có thể mất nhiều năm. Trong môi trường quỹ phòng hộ, lợi tức phân chia thường được gọi là "phí theo kết quả hoạt động", và vì quỹ đầu tư vào các tài sản có tính thanh khoản cao, nó thường có thể trả lợi tức phân chia hằng năm nếu quỹ tạo ra lợi nhuận. Điều này ảnh hưởng đến cả số thuế phải nộp lẫn thời điểm phát sinh nghĩa vụ thuế đối với khoản lợi tức đó.

### Các loại phí khác
Trong lịch sử, lợi tức phân chia là nguồn thu nhập chủ yếu của nhà quản lý và công ty quản lý trong cả lĩnh vực vốn cổ phần tư nhân lẫn quỹ phòng hộ. Cả hai loại quỹ cũng thường có một phí quản lý hằng năm từ 1% đến 2% trên tài sản được quản lý mỗi năm. Phí quản lý dùng để chi trả chi phí đầu tư và quản lý quỹ. Khác với phần lợi tức phân chia 20%, phí quản lý được coi là thu nhập thông thường tại Hoa Kỳ. Khi quy mô của cả quỹ vốn cổ phần tư nhân và quỹ phòng hộ tăng lên, phí quản lý đã trở thành phần ngày càng quan trọng trong giá trị mà các nhà quản lý quỹ nhận được, thể hiện qua phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng năm 2007 của Blackstone Group.

## Đánh thuế
Lợi nhuận từ vốn cổ phần tư nhân được ưu đãi thuế theo một số cách.

Lợi tức phân chia của vốn cổ phần tư nhân được coi là lãi vốn dài hạn cho mục đích thuế tại nhiều khu vực tài phán. Lãi vốn dài hạn là khoản lợi nhuận từ các khoản đầu tư tài chính và các khoản đầu tư khác được nắm giữ trong một khoảng thời gian do luật định trước khi được bán. Chúng bị đánh thuế ở mức thấp hơn thu nhập thông thường nhằm khuyến khích đầu tư. Do quỹ có thời gian đầu tư dài, lợi nhuận của quỹ, bao gồm cả lợi tức phân chia của nhà quản lý, thường đủ điều kiện được coi là lãi vốn dài hạn. Lợi tức phân chia của nhà quản lý có thể được phân loại là lãi vốn ngay cả khi lợi nhuận từ khoản đầu tư ban đầu của nhà quản lý cao hơn tổng tỷ suất sinh lời của tài sản.

Hơn nữa, thuế đối với phần gia tăng giá trị trong phần sở hữu của nhà đầu tư hoặc nhà quản lý trong quỹ sẽ chưa phải nộp cho đến khi xảy ra một sự kiện hiện thực hóa, thường là khi một khoản đầu tư được bán.

### Hoa Kỳ
Việc coi lợi nhuận đầu tư của các thành viên hợp danh hoạt động tích cực là lãi vốn tại Hoa Kỳ bắt nguồn từ ngành dầu khí đầu thế kỷ 20. Các công ty thăm dò dầu mỏ, được tài trợ bằng vốn của các đối tác tài chính, đã thăm dò và phát triển tài nguyên hydrocarbon. Lợi nhuận tạo ra được chia giữa những người thăm dò và nhà đầu tư. Lợi nhuận của người thăm dò được hưởng cách đánh thuế ưu đãi dành cho lãi vốn giống như của nhà đầu tư. Lập luận là phần "sweat equity" của đối tác phi tài chính cũng là một khoản đầu tư, vì nó đi kèm với rủi ro thua lỗ nếu việc thăm dò không thành công.

Thuế đối với lợi tức phân chia được hoãn cho đến khi có một sự kiện hiện thực hóa do khó khăn trong việc đo lường giá trị hiện tại của quyền hưởng lợi nhuận trong tương lai. Sở Thuế vụ Hoa Kỳ đã xác nhận cách tiếp cận này vào năm 1993 như một quy tắc hành chính chung, và một lần nữa trong các quy định được đề xuất năm 2005.

Lợi tức phân chia còn được ưu đãi thuế theo nhiều cách khác. Các quỹ vốn cổ phần tư nhân và quỹ phòng hộ thường được tổ chức dưới dạng hợp danh hợp pháp hoặc các đơn vị chuyển thuế khác cho mục đích thuế, làm giảm thuế ở cấp thực thể so với công ty cổ phần. Tuy vậy, các nhà quản lý đầu tư vẫn phải nộp thuế đối với phần thu nhập chuyển qua trên tờ khai thuế thu nhập cá nhân của họ. Các quỹ vốn cổ phần tư nhân cũng được hưởng lợi từ khấu trừ lãi vay, mặc dù lợi ích này đã giảm đáng kể vào năm 2017 do thay đổi trong luật thuế.

Hệ quả của việc coi lợi tức phân chia của vốn cổ phần tư nhân là lãi vốn là các nhà quản lý đầu tư phải chịu gánh nặng thuế thấp hơn đáng kể so với những người khác ở nhóm thu nhập tương tự. Tính đến năm 2021, mức thuế lãi vốn dài hạn tối đa (bao gồm thuế thu nhập đầu tư ròng) là 23,8% so với mức thuế thu nhập thông thường tối đa là 37%. Điều này đã làm dấy lên nhiều chỉ trích.

#### Tranh cãi và các nỗ lực điều chỉnh
Các nhà phê bình hệ thống lợi tức phân chia (khác với những người phê bình hệ thống thuế rộng hơn tác động đến vốn cổ phần tư nhân) chủ yếu phản đối việc nhà quản lý có thể coi phần lớn lợi nhuận của mình là lãi vốn, kể cả những khoản vượt quá phần trực tiếp liên quan đến số vốn do chính nhà quản lý góp vào. Các nhà phê bình mô tả đây là việc các nhà quản lý lợi dụng kẽ hở thuế để nhận thứ thực chất là tiền lương mà không phải chịu mức thuế thu nhập thông thường cận biên 37%. Tuy nhiên, một số người cho rằng chỉ trích này không phù hợp với các doanh nghiệp nhỏ không phải là quỹ mù, vì nhà quản lý đã chịu rủi ro vốn trước khi hợp danh được thành lập. Tranh cãi này đã tiếp diễn từ giữa những năm 2000 và ngày càng gia tăng khi sự tăng trưởng tài sản được quản lý của các quỹ vốn cổ phần tư nhân và quỹ phòng hộ đã đẩy cao mức thù lao của nhà quản lý. , tổng lợi ích thuế từ chế độ thuế đối với lợi tức phân chia dành cho các đối tác vốn cổ phần tư nhân được ước tính từ 2 tỷ đến 16 tỷ USD mỗi năm.

Ngày 22 tháng 6 năm 2007, Dân biểu Hoa Kỳ Sander M. Levin (D-MI) đã đệ trình , dự luật sẽ xóa bỏ khả năng để các nhà quản lý được áp dụng chế độ thuế lãi vốn đối với thu nhập của họ. Ngày 27 tháng 6 năm 2007, Henry Paulson nói rằng việc thay đổi cách đánh thuế một ngành riêng lẻ làm dấy lên những lo ngại về chính sách thuế, và rằng việc thay đổi cách đánh thuế các hợp danh nói chung chỉ nên được thực hiện sau khi cân nhắc kỹ lưỡng, mặc dù ông không chỉ nói riêng về lợi tức phân chia. Tháng 7 năm 2007, Bộ Ngân khố Hoa Kỳ đã đề cập đến lợi tức phân chia trong lời khai trước Ủy ban Tài chính Thượng viện Hoa Kỳ. Dân biểu Hoa Kỳ Charles B. Rangel đã đưa một phiên bản sửa đổi của H.R. 2834 vào "Mother of All Tax Reform" và gói gia hạn thuế của Hạ viện năm 2007.

Năm 2009, chính quyền Obama đã đưa một mục riêng về việc đánh thuế lợi tức phân chia theo mức thuế thu nhập thông thường vào Đề cương Ngân sách năm 2009. Ngày 2 tháng 4 năm 2009, Dân biểu Levin đã đưa ra một phiên bản sửa đổi của dự luật về lợi tức phân chia với mã số . Các đề xuất tương tự được chính quyền Obama đưa vào ngân sách các năm 2010, 2011, và 2012.

Việc đánh thuế ưu đãi với lợi tức phân chia đã thu hút sự chú ý trên toàn quốc trong cuộc bầu cử sơ bộ tổng thống của Đảng Cộng hòa năm 2012 vì 31% thu nhập của ứng cử viên tổng thống Mitt Romney trong các năm 2010 và 2011 là từ lợi tức phân chia. Tỷ phú Warren Buffett, người cũng hưởng lợi từ hệ thống lãi vốn, nổi tiếng với nhận xét rằng ông không nên trả thuế thấp hơn trợ lý của mình. Ngày 28 tháng 5 năm 2010, Hạ viện đã thông qua luật về lợi tức phân chia như một phần của các sửa đổi đối với phiên bản H.R. 4213 đã được Thượng viện thông qua. Ngày 14 tháng 2 năm 2012, Dân biểu Levin đưa ra . Ngày 26 tháng 2 năm 2014, chủ tịch Ủy ban Thuế vụ và Phương tiện Hạ viện Hoa Kỳ Dave Camp (R-MI) công bố dự thảo luật nâng thuế đánh vào lợi tức phân chia từ mức 23,8% hiện tại lên 35%.

Tháng 6 năm 2015, Levin giới thiệu Đạo luật Công bằng về Lợi tức phân chia năm 2015 (H.R. 2889) nhằm đánh thuế các cố vấn đầu tư theo mức thuế thu nhập thông thường.  một số thành phần trong ngành vốn cổ phần tư nhân và quỹ phòng hộ đã vận động hành lang chống lại các thay đổi, và nằm trong số những nhà tài trợ chính trị lớn nhất cho cả hai đảng. Tháng 6 năm 2016, ứng cử viên tổng thống Hillary Clinton tuyên bố rằng nếu Quốc hội không hành động, với tư cách tổng thống bà sẽ yêu cầu Bộ Ngân khố sử dụng thẩm quyền điều tiết để chấm dứt ưu đãi thuế này.

Năm 2018, dưới chính quyền Tổng thống Donald Trump, luật thuế được thông qua đã kéo dài thời gian tài sản phải được các nhà quản lý đầu tư nắm giữ để đủ điều kiện áp dụng chế độ lãi vốn dài hạn từ một năm lên ba năm. Luật này cũng giới hạn số lãi vay được khấu trừ ở mức 30% của lợi nhuận trước lãi vay và thuế. Quy định mới có nhiều ngoại lệ, trong đó có ngoại lệ dành cho lĩnh vực bất động sản. Hướng dẫn dự thảo của Bộ Ngân khố công bố vào tháng 8 năm 2020 đã siết chặt một số ngoại lệ đó.

Năm 2022, một đề xuất nhằm thu hẹp kẽ hở lợi tức phân chia trong khuôn khổ Đạo luật Giảm lạm phát năm 2022 đã bị loại bỏ để dự luật có thể được thông qua, được cho là do "sự can thiệp vào phút chót của Thượng nghị sĩ Kyrsten Sinema của Arizona".

### Vương quốc Anh
Đạo luật Tài chính 1972 quy định rằng lợi nhuận từ các khoản đầu tư có được do các quyền hoặc cơ hội được trao cho cá nhân với tư cách là giám đốc hoặc nhân viên, tùy theo một số ngoại lệ, sẽ bị đánh thuế như thu nhập chứ không phải lãi vốn. Điều này có thể đã áp dụng nghiêm ngặt đối với lợi tức phân chia của nhiều giám đốc vốn mạo hiểm, ngay cả khi họ là thành viên hợp danh chứ không phải nhân viên của quỹ đầu tư, vì họ thường là giám đốc của các công ty được đầu tư. Năm 1987, Sở Thuế vụ Nội địa và Hiệp hội Vốn mạo hiểm Anh (BVCA) đã ký một thỏa thuận theo đó trong phần lớn trường hợp, lợi nhuận từ lợi tức phân chia không bị đánh thuế như thu nhập.

Đạo luật Tài chính 2003 đã mở rộng các trường hợp trong đó lợi nhuận đầu tư được coi là có liên quan đến việc làm và do đó bị đánh thuế như thu nhập. Năm 2003, Sở Thuế vụ Nội địa và BVCA đã ký một thỏa thuận mới có tác dụng khiến cho, bất chấp luật mới, phần lớn lợi nhuận từ lợi tức phân chia vẫn tiếp tục bị đánh thuế là lãi vốn chứ không phải thu nhập. Các khoản lãi vốn như vậy thường bị đánh thuế ở mức 10% thay vì mức 40% áp cho thu nhập.

Năm 2007, các mức thuế ưu đãi đối với lợi tức phân chia đã thu hút tranh cãi chính trị. Người ta nói rằng những người lau dọn phải nộp thuế với thuế suất cao hơn các giám đốc vốn cổ phần tư nhân làm việc trong các văn phòng mà họ dọn dẹp. Kết quả là các quy tắc thuế lãi vốn đã được cải cách, nâng mức thuế đối với lãi vốn lên 18%, nhưng lợi tức phân chia vẫn tiếp tục bị đánh thuế như lãi vốn chứ không phải như thu nhập.

## Xem thêm
* Đánh thuế đối với vốn cổ phần tư nhân và quỹ phòng hộ

## Tham khảo

## Đọc thêm
* Lily Batchelder, Business Taxation: What is carried interest and how should it be taxed?, *[[Tax Policy Center]]* (cập nhật lần cuối ngày 25 tháng 6 năm 2008)
* Lily Batchelder, What are the options for reforming the taxation of carried interest?, *[[Tax Policy Center]]* (cập nhật lần cuối ngày 25 tháng 6 năm 2008)
* Peter R. Orszag, The Taxation of Carried Interest: Statement of Peter R. Orszag, Director, Congressional Budget Office, before the Committee on Finance United States Senate, *[[Congressional Budget Office]]* (11 tháng 7 năm 2007).
* Chris William Sanchirico, The Tax Advantage to Paying Private Equity Fund Managers with Profit Shares—What is it? Why is it Bad?, University of Chicago Law Review, Tập 75, tr.&nbsp;1071–1153 (2008)