Kính thiên văn Newton

**Kính thiên văn phản xạ** là loại kính thiên văn sử dụng **gương cong** để thu và hội tụ ánh sáng từ các thiên thể, tạo ra hình ảnh quan sát được. Khác với kính thiên văn khúc xạ sử dụng thấu kính, kính phản xạ dùng gương làm bộ phận quang học chính. Nhờ đó, loại kính này có thể được chế tạo với đường kính rất lớn và trở thành thiết kế phổ biến nhất trong thiên văn học hiện đại.

Kính thiên văn phản xạ đầu tiên được chế tạo thành công vào năm 1668 bởi Isaac Newton và thường được gọi là kính thiên văn Newton.
----

## Lịch sử
Ý tưởng sử dụng gương để quan sát bầu trời được đề xuất lần đầu bởi James Gregory năm 1663. Ông đã thiết kế loại kính gọi là kính thiên văn Gregory, nhưng công nghệ chế tạo gương thời đó chưa đủ chính xác để thực hiện thành công.

Năm 1668, Isaac Newton chế tạo kính thiên văn phản xạ đầu tiên hoạt động hiệu quả. Thiết kế này sử dụng một gương cầu hoặc parabol để hội tụ ánh sáng và một gương phẳng nhỏ đặt nghiêng để chuyển hướng ánh sáng tới thị kính.

Sau đó, nhiều thiết kế khác đã được phát triển, bao gồm:

* kính thiên văn Cassegrain do Laurent Cassegrain đề xuất năm 1672
* kính thiên văn Ritchey–Chrétien do George Willis Ritchey và Henri Chrétien phát triển

Hiện nay, phần lớn các kính thiên văn lớn nhất thế giới đều là kính phản xạ, chẳng hạn như Hubble Space Telescope, Very Large Telescope và Keck Observatory.
----

## Cấu tạo
Một kính thiên văn phản xạ cơ bản gồm các bộ phận chính sau:

### Gương chính (Primary mirror)
Gương chính là bộ phận quan trọng nhất của kính, thường có dạng **parabol** để hội tụ ánh sáng. Nó nằm ở đáy của ống kính và có đường kính lớn.

### Gương phụ (Secondary mirror)
Gương phụ phản xạ ánh sáng từ gương chính tới thị kính hoặc thiết bị ghi hình.

### Thị kính (Eyepiece)
Thị kính có chức năng phóng đại hình ảnh đã hội tụ, giúp người quan sát nhìn rõ hơn.

### Ống kính thiên văn (Optical tube)
Ống kính giữ các thành phần quang học thẳng hàng và bảo vệ chúng khỏi bụi và ánh sáng bên ngoài.

### Giá đỡ (Mount)
Giá đỡ giúp kính thiên văn có thể hướng tới các thiên thể và theo dõi chuyển động của chúng trên bầu trời.
----

## Nguyên lý hoạt động
Khi ánh sáng từ các thiên thể đi vào kính thiên văn phản xạ:

# Ánh sáng phản xạ trên **gương chính** và được hội tụ tại tiêu điểm.
# **Gương phụ** chuyển hướng ánh sáng tới thị kính hoặc cảm biến.
# **Thị kính** phóng đại hình ảnh để người quan sát có thể nhìn thấy.

Nhờ sử dụng gương thay vì thấu kính, kính phản xạ **không gặp hiện tượng sai sắc (chromatic aberration)** – một vấn đề phổ biến trong kính khúc xạ.
----

## Ưu điểm

* Không bị **sai sắc** do không dùng thấu kính
* Có thể chế tạo với **đường kính rất lớn**
* Chi phí chế tạo **thấp hơn** so với kính khúc xạ cùng kích thước
* Phù hợp cho quan sát các thiên thể mờ như **tinh vân, cụm sao và thiên hà**

----

## Nhược điểm

* Cần **căn chỉnh gương (collimation)** định kỳ
* Gương có thể bị **bám bụi hoặc oxy hóa** theo thời gian
* Gương phụ có thể làm giảm một phần **độ tương phản của hình ảnh**

----

## Ứng dụng
Kính thiên văn phản xạ được sử dụng trong nhiều lĩnh vực:

* Quan sát thiên văn nghiệp dư
* Nghiên cứu khoa học trong thiên văn học
* Chụp ảnh thiên văn
* Khảo sát các thiên thể xa trong vũ trụ

Các kính thiên văn hiện đại như James Webb Space Telescope cũng sử dụng hệ thống gương phản xạ phức tạp để thu thập ánh sáng từ các thiên hà rất xa.
----

## Xem thêm

* kính thiên văn khúc xạ
* kính thiên văn Newton
* thiên văn học
* quang học