Antoninianus

**Đồng xu Antoninianus** hay **radiate trước thời kỳ cải cách** là một loại tiền xu được sử dụng trong thời Đế chế La Mã, được cho là có giá trị tương đương 2 denarii. Ban đầu nó được làm bằng bạc, nhưng dần dần bị pha loãng thành đồng với hàm lượng bạc tối thiểu. Đồng xu này được Hoàng đế Caracalla phát hành đầu tiên vào đầu năm 215 sau Công nguyên. Nó được làm bằng bạc, tương tự như đồng denarius, ngoại trừ việc nó lớn hơn một chút và có hình ảnh hoàng đế đội Vương miện tỏa tròn (Radiate crown), cho thấy nó là một loại tiền có mệnh giá kép. Đồng antoniniani có hình ảnh phụ nữ (thường là vợ của hoàng đế) có hình ảnh bán thân đặt trên một vầng trăng lưỡi liềm.

Ngay cả khi mới được giới thiệu lần đầu tiên, hàm lượng bạc của đồng antoninianus chỉ tương đương với 1,5 denarii. Điều này đã gây ra lạm phát: người dân nhanh chóng tích trữ denarii (Định luật Gresham), trong khi cả người mua và người bán đều nhận ra rằng đồng tiền mới có giá trị nội tại thấp hơn và đã nâng giá để bù đắp. Nguồn cung bạc thỏi bắt đầu khan hiếm vì Đế chế La Mã không còn chinh phục thêm lãnh thổ mới, các mỏ bạc ở bán đảo Iberia đã cạn kiệt, và một loạt các hoàng đế quân sự và những kẻ tiếm quyền cần tiền để trả lương cho quân đội và mua chuộc lòng trung thành của họ. Mỗi lần phát hành đồng antoninianus mới đều có lượng bạc ít hơn phiên bản trước đó, và do đó góp phần làm tăng lạm phát không ngừng.

Năm 271 sau Công nguyên, Hoàng đế Aurelianus đã tăng trọng lượng trung bình của đồng antoninianus, nhưng sự thay đổi này chỉ kéo dài trong một thời gian ngắn. Khoảng thời gian này, con số XXI bí ẩn lần đầu tiên được khắc ở mặt sau của đồng antoninianus. Ý nghĩa thực sự của dãy số này vẫn còn là chủ đề tranh luận, nhưng người ta cho rằng nó đại diện cho tỷ lệ bạc 20:1 (4,76% bạc, có thể ban đầu là 5%, nếu tính đến sự hao mòn lớp bạc trên bề mặt).

Đến cuối thế kỷ thứ III sau Công nguyên, đồng antoninianus hầu như được làm hoàn toàn bằng đồng thau tái chế từ những đồng tiền cũ hơn bị nấu chảy, chẳng hạn như đồng sestertius. Một lượng lớn tiền xu đã được đúc, với phần lớn trong số tiền lưu hành là tiền giả cùng thời, thường có chữ khắc và thiết kế sai sót. Lúc này, mỗi đồng xu gần như không còn giá trị, và hàng triệu đồng đã bị mất hoặc vứt bỏ. Tình trạng này không khác gì tình trạng siêu lạm phát của Cộng hòa Weimar ở Đức những năm 1920, khi tiền giấy được in ra một cách bừa bãi. Tiền xu đã ngừng được sử dụng vào cuối thế kỷ thứ III, khi một loạt các cải cách tiền tệ được thực hiện nhằm ngăn chặn sự suy giảm bằng cách phát hành tiền xu mới.

Ngày nay, hầu hết những đồng tiền này đều rất phổ biến, chỉ có một vài ví dụ hiếm hơn bao gồm Aemilianus, Marcus Aurelius Marius, Quietus và Regalianus.

Các nhà nghiên cứu tiền tệ hiện đại sử dụng thuật ngữ "antoninianus" vì không rõ tên gọi của nó trong thời cổ đại là gì. Một tài liệu La Mã cổ đại có tên là Historia Augusta (thường có độ tin cậy thấp) đề cập đến các đồng tiền bạc được đặt theo tên của một người tên Antoninus trong nhiều trường hợp (một số hoàng đế La Mã vào cuối thế kỷ thứ II và đầu thế kỷ thứ III mang tên này). Bởi vì đồng tiền bạc của Caracalla là một loại tiền mới được phát hành, và ông đã lấy Antoninus làm một phần tên hoàng đế của mình, nên người ta đã liên tưởng (mặc dù có thể là sai) với nó, và cái tên này đã được giữ nguyên.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài