open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Asa Butterfield

**Asa Bopp Farr Butterfield** ( ; sinh ngày 1 tháng 4 năm 1997) là một nam diễn viên người Anh. Anh bắt đầu sự nghiệp diễn xuất của mình khi mới chín tuổi trong bộ phim truyền hình *[[After Thomas]]* (2006) và phim hài *[[Son of Rambow]]* (2007), trong đó anh nhận được đề cử giải thưởng British Independent Film Award và giải thưởng London Film Critics Circle cho nghệ sĩ trẻ người Anh của năm ở tuổi 11. Anh được biết đến là nhân vật chính trong phim *[[The Boy in the Striped Pyjamas]]* (2008).

Với vai diễn Hugo Cabret trong bộ phim *[[Hugo (phim)|Hugo]]* (2011) của Martin Scorsese, Butterfield đã nhận được nhiều lời khen ngợi và đã nhận được giải Young Hollywood Award cho diễn viên có diễn xuất đột phá và được đề cử giải Critics 'Choice Movie cho Nghệ sĩ trẻ xuất sắc nhất và Giải Empire Award cho nam diễn viên mới xuất sắc nhất. Trong số những giải thưởng khác, anh cũng được biết đến với vai diễn Ender Wiggin trong bộ phim chuyển thể năm 2013 của cuốn tiểu thuyết khoa học viễn tưởng *[[Ender's Game]]* của Orson Scott Card. Anh được đề cử giải Phim độc lập Anh cho Nam diễn viên chính xuất sắc nhất cho vai Nathan Ellis trong bộ phim *[[X + Y]]* (2014) của Morgan Matthews. Anh tiếp tục đóng vai Jake trong *[[Mái ấm lạ kỳ của cô Peregrine (phim)|Mái ấm lạ kỳ của cô Peregrine]]* (2016) và Gardner Elliot, nhân vật chính trong *[[The Space Between Us]]* (2017). Anh cũng đóng vai chính trong *[[The House of Tomorrow]]*, công chiếu tại Liên hoan phim quốc tế San Francisco năm 2017.

## Phim tham gia

### Phim

### Phim truyền hình

## Giải thưởng

## Chú thích

## Liên kết ngoài
*
*
*
Cai hợp

**Cai hợp** (該合, Timekeeper) là tên gọi của chức Linh đài lang trong Chiêm hậu ty thời Nguyễn trước năm Minh Mạng 9 (1829).

## Chú thích
Chiêm hậu ty

**Chiêm hậu ty** (占候司, Office of Imperial Observatory) là cơ quan Khâm thiên giám cấp tỉnh, chuyên giữ việc xem thiên văn, làm lịch, coi ngày, báo giờ để định mùa vụ cho dân tại tỉnh.

Thời Nguyễn, quan đứng đầu Chiêm hậu ty là Linh đài lang, hoặc Chiêm hậu sinh trật Chánh cửu phẩm. Nếu tỉnh đã đủ Linh đài lang trật Tòng cửu phẩm, thì tỉnh không cần thêm chức Chiêm hậu sinh. Thời này, tại các Chiêm hậu ty, chức Linh đài lang được gọi là chức Cai hợp và chức Thư lại là chức Thủ hợp.

Năm Minh Mạng 9 (1828), đổi tên Cai hợp tại Chiêm hậu ty lại thành Linh đài lang, Thủ hợp thành Chánh cửu phẩm Thư lại.

Năm Minh Mạng 15 (1834), chuẩn định Chiêm hậu ty Linh đài lang trật Tòng thất phẩm.

## Chú thích
Chiêm hậu sinh

**Chiêm hậu sinh** (占候生, Provincial Astrological Observer) là chức dịch ở Chiêm hậu ty, giữ việc xem thiên văn, trật Tòng cửu phẩm.

Thời Nguyễn, Chiêm hậu sinh là quan đứng đầu Chiêm hậu ty nếu Khâm thiên giám không đủ Linh đài lang để phân bổ tại cấp tỉnh.

Thời Thiệu trị 4 (1844), thăng Chánh cửu phẩm và chỉ dụ các tỉnh, nếu từ trước các tỉnh chỉ đặt một Linh đài lang, nay cho đặt thêm một Chánh cửu phẩm Chiêm hậu sinh.

## Chú thích
Indian Super League

**Indian Super League (ISL)** là một giải bóng đá chuyên nghiệp nam tại Ấn Độ. Giải đấu có tên chính thức là **Hero Indian Super League** theo tên nhà tài trợ. Hiện giải đấu là hạng đấu cao nhất trong hệ thống các giải bóng đá Ấn Độ (trước mùa giải 2022-23, đứng cùng giải vô địch quốc gia I-League). Giải đấu diễn ra từ tháng Chín tới đầu tháng Ba năm sau, với vòng chung kết xác định đội vô địch Cúp ISL vào giữa tháng Mười hai.

Indian Super League được thành lập năm 2013 trong một nỗ lực thúc đẩy bóng đá trở thành môn thể thao hàng đầu tại Ấn Độ cũng như đưa bóng đá Ấn Độ lên tầm quốc tế. Giải đấu hiện gồm tám đội từ khắp cả Ấn Độ, với bốn trong năm thành phố có dân số đông nhất có đại diện tại giải đấu (Bangalore xuất hiện từ mùa giải 2017-18, qua đó cả 5 thành phố đông dân nhất hiện đều có đại diện). Không giống như các giải đấu bóng đá khác khắp thế giới, ISL là một trong số ít các giải đấu không có lên xuống hạng mà thay vào đó là nhượng quyền thương mại dựa trên hệ thống giải cricket Twenty20, Indian Premier League, Major League Soccer của Hoa Kỳ và Canada, và A-League của Úc. Kể cả khi giải đấu trở thành hạng đấu cao nhất duy nhất từ mùa giải 2022-23, giải vẫn chưa kích hoạt hệ thống xuống hạng với I-League, nhưng đã cho phép đội đứng đầu I-League lên chơi tại giải.

Đã có hai đội vô địch Indian Super League kể từ mùa giải mở màn. Atlético de Kolkata vô địch năm 2014 còn Chennaiyin vô địch năm 2015.

## Các đội

Hiện tại, Indian Super League có 13 đội bóng đến từ 11 bang khác nhau của Ấn Độ. Cả năm thành phố đông dân nhất đều có đại diện tại Indian Super League. Không giống như các giải bóng đá khác, ISL không sử dụng hệ thống xuống hạng (mới chỉ áp dụng hệ thống lên hạng kể từ mùa giải 2022-23). Giải đấu chỉ có hai trận derby chính là derby miền Nam giữa Chennaiyin và Kerala Blasters, và trận derby Maharashtra giữa Mumbai City và Pune City.

Hiện mỗi đội được đăng ký tối đa 25 cầu thủ trong đội hình và tối thiểu là 22. Tối đa mười một cầu thủ người nước ngoài và tối thiểu là tám cầu thủ mỗi đội. Mỗi đội phải đăng ký tối thiểu một cầu thủ marquee và phải được ban tổ chức phê chuẩn. Còn lại phải là các cầu thủ Ấn Độ, hai trong số đó là những cầu thủ U-23.

## Thành tích

### Kết quả chung cuộc

### Vô địch theo đội bóng

## Kỷ lục cầu thủ
 

Số liệu dưới đây là tính tổng. **Đậm** chỉ cầu thủ hiện đang thi đấu tại ISL và câu lạc bộ hiện tại của họ.

## Xem thêm
* Liên đoàn bóng đá Ấn Độ
* I-League

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*
Whitehorse, Yukon

**Whitehorse** là thủ phủ và thành phố lớn nhất của Yukon, với tổng dân số 27.889 (2013), đây cũng là thành phố lớn nhất Bắc Canada. Đây cũng là thành phố duy nhất của Yukon. Nó tọa lạc tại kilômét 1426 trên xa lộ Alaska ở nam Yukon. Cả khu buôn bán và vùng Riverdale của Whitehorse đều nằm bên bờ sông Yukon, một con sông bắt nguồn từ British Columbia, đổ ra biển Bering tại Alaska.

Vì thành phố tọa lạc ở Thung lũng Whitehorse, khí hậu có phần dịu hơn so với của Yellowknife, thủ phủ Các Lãnh thổ Tây Bắc. Tại đây, ngày mùa đông khá ngắn còn mùa hè có tới 19 giờ mặt trời chiếu sáng. Whitehorse, theo ghi nhận của *[[Sách Kỷ lục Guinness]]*, là thành phố có không khí ít ô nhiễm nhất thế giới.

## Địa lý
Whitehorse nằm ở kilômét 1.425 (dặm 918) trên xa lộ Alaska và được vây quanh bởi ba khối đất: núi Grey về phía đông, đồi Haeckel về phía tây bắc và núi Golden Horn về phía nam. Whitehorse hiện là thành phố lớn thứ 79 tại Canada theo diện tích. Hình dạng của thành phố gần giống một hình chữ nhật nằm theo hướng tây bắc-đông nam.

## Thành phố kết nghĩa
*  Juneau, Alaska
*  Lancieux, Pháp, từ 2000.
*  Ushiku, Nhật Bản, từ 1985.

Cựu thành phố kết nghĩa:

*  Echuca, Úc, tháng 11, 1977 – tháng 9, 2008
*  Patos de Minas, Brazil
## Chú thích
Bão Matthew (2016)

**Bão Matthew** là cơn bão di chuyển dọc theo bờ biển của Đông Nam Hoa Kỳ, trước đó nó đã ảnh hưởng đến Haiti, Jamaica, Cuba, Cộng hòa Dominica và Bahamas. Ít nhất 1.034 người thiệt mạng do bão gây ra, trong đó có 1000 ở Haiti, 1 ở Colombia, 4 ở Cộng hòa Dominica, 1 ở Saint Vincent và Grenadines và 28 ở Hoa Kỳ. Tổng thiệt hại do bão gây ra ước đạt khoảng 5 tỉ USD, đây cũng là cơn bão ở Đại Tây Dương đắt đỏ nhất kể từ cơn bão Sandy vào năm 2012.

## Chú thích

## Liên kết ngoài
* 
*The NHC's advisory archive for Hurricane Matthew
*Hurricane Matthew Amateur Radio Emergency Network
Cocu

**Cocu** có thể đề cập đến:

*Cocu, Argeș, xã thuộc hạt Argeș, România
*Phillip Cocu, cầu thủ bóng đá Hà Lan
ATK (câu lạc bộ bóng đá)

**Atlético de Kolkata** (thường viết tắt **ATK**), là một câu lạc bộ bóng đá nhượng quyền tại Indian Super League có trụ sở ở Kolkata, Tây Bengal. Được thành lập ngày 7 tháng 5 năm 2014 trở thành đội bóng đầu tiên của Indian Super League. Đội được sở hữu bởi Kolkata Games and Sports Pvt. Ltd. gồm có cựu cầu thủ và đội trưởng đội cricket Ấn Độ, hiện là Chủ tịch Hiệp hội cricket Bengal Sourav Ganguly và Sahil Barua - CEO của công ty logistic eCommerce 'Delhivery', câu lạc bộ La Liga Tây Ban Nha Atlético Madrid, cùng với doanh nhân Harshavardhan Neotia, Sanjiv Goenka và Utsav Parekh. Tên và màu áo của đội bóng được lấy theo đối tác từ Tây Ban Nha.

Được dẫn dắt bởi huấn luyện viên người Tây Ban Nha José Francisco Molina, đội thi đấu trên sân nhà có sức chứa 68.000 chỗ của Sân vận động Salt Lake. Cầu thủ marquee của mùa bóng 2015 là tiền đạo quốc tế Bồ Đào Nha Hélder Postiga, trong khi đó tiền vệ người Tây Ban Nha Borja Fernández là đội trưởng của đội bóng.

Dưới sự dẫn dắt của Antonio López Habas, Atlético là chủ nhà và đội thắng trận đầu tiên của Indian Super League. Họ giành chức vô địch mùa mở màn sau khi đánh bại Kerala Blasters 1–0 trong trận chung kết.

## Cầu thủ và ban huấn luyện

### Đội hình hiện tại

### Ban huấn luyện
:*Tính tới tháng 5 năm 2016.*

## Kết quả thi đấu

### Tổng

#### League

### Thành tích huấn luyện viên

## Tài trợ trang phục và áo đấu

## Danh hiệu

* **[[Indian Super League]]**
: **Vô địch:** 2014

## Xem thêm

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trang chủ
* Trang chủ trên trang Indian Super League
Mã Lâm

**Mã Lâm** có thể là:

## Tên người
* Giáo sư Mã Lâm (*馬臨*, sinh 1924), cựu Phó viên trưởng Đại học Trung Hoa tại Hong Kong (1978–1987)
* Cầu thủ bóng đá Mã Lâm (*馬林*, sinh 1962), cầu thủ và nhà quản lý bóng đá
* Vận động viên Mã Lâm (*馬琳*, sinh 1980), vận động viên bóng bàn người Trung Quốc.
Monte Kali (Henrigen)

**Monte Kali** và **Kalimanjaro** là một bãi lớn đất đá cao tại thị trấn Heringen, Hesse,Đức. Đây là một trong số những bãi chứa chất thải của công ty hóa chất K+S,chủ yếu là Natri Chloride (muối ăn), một sản phẩm phu trong quá trình khai thác Kali, một ngành công nghiệp quan trọng trong vùng.

Các bãi chất thải lớn này nằm sát biên giới bang Thuringia,do đó nó cũng nằm sát với biên giới với Đông Đức cũ.

Các bãi cao hơn 250 mét so với vùng đất  xung quanh,530 mét trên mực nước biển. Theo ghi nhận của  Bảo tàng mỏ Werra Potash Mining tại Heringen,bãi Monte Kali đã hoạt động từ năm 1976; Đến năm 2016,nó bao phủ một vùng đất 98 héc-ta và chứa sấp xỉ 201 triệu tấn muối,và 900 tấn được thêm mỗi giờ và 7,2 triệu tấn 1 năm.

## Ảnh hưởng đến hệ sinh thái
Lượng muối rò rỉ ra đất và các con sông là rất lớn.Nước sông Werra đã bị nhiễm mặn (nồng độ muối lên tới hơn 2,5g/l, độ mặn cao hơn nước biển Baltic) rất ít sinh vật nước ngọt có thể sống trong đó. Nước ngầm trong vùng cũng đã bị nhiễm mặn. Công ty K+S được phép sử dụng bãi chứa này tới năm 2030.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Gà Australorp

**Gà Australorp** hay còn gọi là **gà quạ** là một giống gà có nguồn gốc từ Úc, nhưng có xuất xứ từ châu Âu, do người Anh lai tạo ra (giống nền là gà Orpington đen). Chúng là giống gà chuyên cho trứng gà, hiện nay, chúng đang được phục hồi dần về số lượng.

## Đặc điểm
Giống gà này chúng thường có màu đen, Do chúng có bộ lông màu đen nên thường được gọi là *Gà quạ*. Tuy rằng bộ lông gà Australorp màu đen, gà chân không lông, chân cũng có màu đen (chân chì) nhưng da thịt trắng như các giống gà khác. Gà Australorp cũng to con như các giống gà Rhode đỏ, gà New Hampshire. Gà Australorp là một giống trọng lượng trung bình. Gà trống trưởng thành thường nặng đến khoảng 4&nbsp;kg, còn gà mái nặng khoảng 2,5–3&nbsp;kg.

Chúng đẻ trứng với trứng nhuộm màu lớn, thường có trung bình 26-27 ounces mỗi chục. Giống gà này để trứng lớn nhưng đẻ sai, mỗi năm đẻ chừng 100 trứng, sản lượng trứng 5 trứng/tuần, màu trứng có màu nâu, kích cỡ trứng lớn, gà nuôi lấy thịt gà cũng có lợi. Gà mái Australorp cũng biết ấp và chăn dắt con rất giỏi và khéo như gà ta, gà Tàu. Sức khỏe chúng chịu lạnh tốt, sống tốt trong chuồng nhỏ. Tính cách dễ bảo và ôn hòa.
## Lịch sử
Gà Black Orpington xuất xứ từ các trang trại gia cầm của William Cook và Joseph Partington đã được nhập khẩu vào Úc trong khoảng thời gian giữa năm 1890 và khoảng năm 1900. Ở Anh trong thời gian này, Black Orpingtons đã được nuôi cho thịt. Những người Úc là nhà nhân giống gia cầm bằng máy ấp trứng và họ rất thực tế do đó với sản lượng trứng như một mục tiêu duy nhất, họ đã cho lai xa với gà Minorca, gà Leghorn, gà Langshan, ngay cả khi William Cook có trong việc tạo ra gà Orpington.

Người ta có thể nói rằng gà Australorp trở nên khác biệt so với gà Orpington bởi sự kết hợp của các mục tiêu khác nhau như sản xuất thịt của Orpingtons, sản lượng trứng cho Australorps và sự cạnh tranh để giành chiến thắng cuộc thi đẻ trứng. Năm dòng chính của Australorps đã được phát triển trong khoảng thời gian giữa năm 1900 và 1922 gồm gà Graham, gà Burns, gà Christie, gà Bertelsmeier, và gà Drewitt. Trong khi những nhà chăn nuôi sử dụng lai khác nhau bằng gà Orpington nhập khẩu. Gà Australorps được công nhận là một giống tiêu chuẩn của Hiệp hội Chăn nuôi gia cầm Mỹ vào năm 1929.
## Chú thích

## Tham khảo
* 
**Backyard Poultry - Naturally*, Alanna Moore, Bolwarrah Press, Bolwarrah, Vic, Australia, 1998. ISBN 0-9585590-1-5
**The [[American Standard of Perfection]] 1998 Edition*, American Poultry Association, INC., Mendon, MA.
* *The [[Australian Poultry Standard]] 1998 Edition *.
* ''http://www.australorps.com/4.html  - The Australorp Club of Australia: The Australian Poultry Standard for the Australorp.
## Liên kết ngoài
* Australorp Club of Australia Inc  — contains pictures and information on the Australian Standards.

*Australorp on PoultryHub
* Australorp  — Chicken Breeds.
Cầu treo Capilano

**Cầu treo Capilano** là cây cầu treo dành cho người đi bộ, bắt qua sông Capilano tại Bắc Vancouver, Columbia thuộc Anh, Canada. Cầu thu hút khoảng 800.000 lượt khách du lịch mỗi năm. Hiện tại cầu dài  và cao  trên sông, xung quanh là công viên.

Cầu được George Grant Mackay khởi công xây dựng vào năm 1889 bằng sợi dây gai dầu và ván tuyết tùng, sau này được thay thế bằng cầu treo vào năm 1903. Năm 1910, Edward Mahon mua lại cầu Capilano. "Mac" MacEachran mua lại từ Mahon năm 1935 và bán lại cho Henri Aubeneau vào năm 1945.

Cây cầu được xây dựng lại hoàn toàn vào năm 1956.


Capilano Suspension Bridge3.jpg
File:CapilanoBridge.jpg
File:Capilano-Suspension-Bridge-8886.jpg
File:Capilano-Suspension-Bridge-Cliff-Walk-8965.jpg
File:Capilano-Suspension-Bridge-Cliff-Walk-8962.jpg
File:Capilano_Suspension_Bridge.jpg

## Chú thích

## Liên kết ngoài

*Official Capilano Suspension Bridge and Park website
*North Shore News  ngày 27 tháng 9 năm 1999
*Gut Rumbles ngày 26 tháng 8 năm 2004
*Woman who dropped baby on bridge ends lawsuit - By: N.A.. Record, The (Kitchener/Cambridge/Waterloo, ON), 11/03/2004; (AN Q4K036229702804)
* 
*
Bệnh Gumboro

**Gumboro** là một bệnh do virut gây ra, chỉ có ở gà, thường ở 3 – 8 tuần tuổi; không gây bệnh cho các loại gia cầm khác. Bệnh có tính chất truyền lây rộng rãi, rất dễ dàng từ gà bệnh sang gà khỏe qua thức ăn, nước uống, tiếp xúc.

## Biểu hiện bệnh
Khi mắc bệnh, lúc đầu gà chạy nhảy xao xác, mổ cắn lẫn nhau, sau đó gà sốt rất cao, ủ rũ, xù lông, run rẩy, đi lại chậm chạp, thường nằm chụm vào nhau thành đám, đầu gục xuống đất.

Gà bị tiêu chảy, phân trắng có nhầy hoặc nhớt vàng lẫn bọt, thải phân khó do túi huyệt sưng to, chèn hậu môn.

Gà ăn ít hoặc bỏ ăn, chết nhiều trong vòng 3 -4 ngày sau đó giảm chết.

Bệnh thường kéo dài 7 – 8 ngày, sau đó đàn gà dần dần bình phục

## Phòng bệnh
Trước tiên, phải thực hiện tốt các biện pháp kỹ thuật vệ sinh phòng bệnh, an toàn sinh học.

Mua gà giống từ đàn bố mẹ đã tiêm phòng bệnh đầy đủ.

Sử dụng vắc xin phòng bệnh: chủng lần đầu khi gà 5 ngày tuổi, lần thứ hai khi gà 15 ngày tuổi.

Khi gà mắc bệnh: tiêm kháng thể Guboro cho gà; cho gà uống điện giải, vitamin, các thuốc trợ sức, trợ lực; tăng cường chăm sóc nuôi dưỡng.

## Chú thích
Hoàng tử Kusakabe

**Hoàng tử Kusakabe** (662 - 689) là Hoàng thái tử, đồng thời là Thiên hoàng Nhật Bản trên danh nghĩa từ năm 681 - 689. Ông là con trai thứ hai của Thiên hoàng Tenmu. Mẹ ông là hoàng hậu Unonosarara, về sau lên ngôi hiệu là Thiên hoàng Jitō.

## Trị vì trên danh nghĩa
Theo *[[Nhật Bản thư kỷ|Nihonshoki]]*, năm 681 ông được bổ nhiệm làm thái tử. Vào mùa hè năm 686 cha ông là Thiên hoàng Tenmu đã ngã bệnh nặng tại cung điện. Trên giường bệnh, ông trao quyền "Thiên hoàng" Nhật Bản cho con trai trưởng là thái tử Kusakabe và cử vợ ông làm nhiếp chính. Sau khi cha băng hà, ông lên chấp chính và chủ trì tang lễ cho cha mình trong 3 năm. Trong ba năm "trị vì" trên danh nghĩa, ông giữ được yên bình cho đất nước mà theo ghi chép của Manyoshu, ông là "một tia năng mặt trời sáng và nổi bật nhất, một vầng trăng chiếu xuyên màn đêm tối tăm và đau khổ khi ta trốn tránh" (tiếng Nhật (phiên âm ra chữ Anh): *akanesasu pi pa teaserado nubatama nơataru tuki no kakuraku osi mo*). Một số đoạn trong *Manyoshu* nói đến thú vui săn bắn, cày ruộng của thái tử. Sau khi để tang xong, chưa kịp làm lễ đăng quang ngôi Thiên hoàng thì ông đã qua đời ngày 7 tháng 5 năm 689 ở tuổi 26 hoặc 27. Ông được truy tặng tên thụy là **Cương Cung Ngự Vũ **Thiên hoàng (岡宮御宇 Okanomiyagyou Tenno). Ngay sau đó, mẹ ông đã lên ngôi và lấy hiệu là Thiên hoàng Jitō.

## Gia đình
Ông kết hôn với em họ là công chúa Abe (về sau là Thiên hoàng Gemmei), có ba người con là Hoàng tử Karu, công chúa Hidaka và công chúa Kibi. Sau khi ông chết, mẹ ông lên ngôi hiệu là Jitō. Sau đó, hai con của ông là Karu và Hidaka đều lần lượt lên cai trị là Thiên hoàng Monmu và Thiên hoàng Genshō
* Phụ hoàng: Thiên hoàng Tenmu (天武天皇, 631 – 1 tháng 10 năm 686)
* Mẫu hậu: Thiên hoàng Jitō (持統天皇, 645 – 13 tháng 1 năm 703), con gái của Thiên hoàng Tenji
* Thái tử phi: Công chúa Abe (阿閇皇女) được đưa lên ngôi với hiệu là Thiên hoàng Gemmei, một người con gái khác của Thiên hoàng Tenji
** Trưởng nữ: Nữ chúa Hidaka (氷高皇女) được đưa lên ngôi với hiệu là Thiên hoàng Genshō
** Trưởng nam: Thái tôn Karu (珂瑠/軽) được đưa lên ngôi với hiệu là Thiên hoàng Monmu
** Nhị nữ: Nội thân vương Kibi (吉備内親王, 686–729), là vợ của Hoàng tử Nagaya

## Gia phả

## Tham khảo
CRD

**CRD là bệnh hen** *(Chonic Respiratory Disease)***,** còn gọi là bệnh đường hô hấp mãn tính ở các loài gia cầm. Là một bệnh truyền nhiễm, do Mycoplasma gallsepticum gây ra, xảy ra ở mọi lứa tuổi gia cầm.

## Đặc điểm bệnh
Bệnh truyền qua trứng từ đàn bố mẹ đến đời con cháu hoặc lây nhiễm bệnh do gia cầm khỏe tiếp xúc vớ gia cầm bệnh hoặc mầm bệnh từ môi trường…

Khi mắc bệnh, gia cầm ủ rũ, xù lông, kém ăn, gầy xác xơ; chảy nước mũi, hay vẩy mỏ, ho hen, ho “khọec” nhiều về sáng sớm, ban đêm; trường hợp bệnh nặng, gà khó thở, há mỏ để thở; giảm sản lượng trứng, gầy.

## Phòng bệnh
Trước tiên, phải đảm bảo các biện pháp vệ sinh phòng bệnh, an toàn sinh học.

Đặc biệt chú ý, chỉ mua gà từ cơ sở giống tốt, an toàn về bệnh hen để đảm bảo gà bố mẹ không có bệnh hen.

Chuồng nuôi cần đảm bảo thông thoáng, sạch sẽ, khô ráo, ấm về mùa đông, mát về mùa hè.

Mật độ nuôi trong chuồng phù hợp, không nuôi quá dày.

Tiêm văcxin phòng bệnh cho gà khi có điều kiện.

## Điều trị bệnh
Khi gà mắc bệnh, có thể dùng thuốc điều trị: Tylan kết hợp với oxytetracyclin hoặc gentadox, gentacostrim… liều mỗi loại bằng ½ liều hướng dẫn của nhà sản xuất. Bổ sung vitamin, thuốc trợ sức, trợ lực, tăng cường chăm sóc nuôi dưỡng, tăng thông thoáng chuồng nuôi. Khắc phục nguyên nhân làm bệnh tái phát như: nhiệt độ, độ ẩm, độ thông thoáng…

## Chú thích
Đập Akosombo

**Đập Akosombo**, hay còn được gọi là Dự án Thủy điện Akosombo, là một đập thủy điện trên sông Volta đông nam  Ghana.  Việc xây dựng đập đã làm ngập một phần lưu vực sông Volta,và góp phần hình thành nên hồ Volta. Hồ Volta là hồ nhân tạo có diện tích bề mặt lớn nhất thế giới,nó bao phủ trên diện tíc 8502&nbsp;km vuông,chiếm 3,6% diện tích Ghana.Với lượng nước 148&nbsp;km khối, hồ Volta là hồ nhân tạo có lượng nước lớn thứ 3 thế giới (hồ có lượng nước lớn nhất là hồ Kariba, nằm giữa 2 nước Zimbabwe và Zambia với lượng nước là 185&nbsp;km khối.
Mục đích ban đầu của đập Akosombo là cung cấp điện cho ngành công nghiệp sản xuất nhôm. Đập Akosombo từng được gọi là " dự án đầu tư phát triển kinh tế lớn nhất Ghana" Công suất ban đầu là 912 megawatts,sau đó đã được nâng cấp lên 1020 megawats năm 2006.

Việc nước dâng trong hồ chứa Volta đã khiến nhiều người mất đất và ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường tự nhiên.

## Lịch sử

Ý tưởng xây dựng đập được đưa ra từ năm 1915 bới nhà địa chất  Albert Ernest Kitson,nhưng chưa từng được lên kế hoạch cho tới những năm thập niên 1940. Việc xây đập được đề xuất từ năm 1949,nhưng vì không đủ kinh phí, công ty sản xuất Nhôm của Mỹ - Volta Aluminum Company (Valco) đã mượn tiền chính phủ Ghana để đập có thể được xấy dựng.  Kwame Nkrumah đã thông qua dự án thủy điện sông Volta.

## Xây dựng
Đập bắt đầu được xây dựng từ năm 1961 tới 1965. Việc xây dựng đạp được thực hiện bở chính phủ Ghana, và 25% vốn được tài trợ bởi Ngân hàng Thế giới, chính phủ Mỹ, và Vương quốc Anh.

Việc xây dựng đạp Akosombo dẫn đến làm ngập một phần lưu vực sông Volta, tạo nên hồ Volta - bao phủ 3,6% diện tích Ghana. Hồ Volta được hình thành từ 1962 đến 1966 dẫn đến phải di dời hơn 80.000 người, chiếm 1% dân số Ghana. Người dân của 700 ngôi làng đã được tái định cư thành 52 làng, việc tái định cư được thực hiện trong 2 năm trước khi việc xây dựng đập hoàn hành, việc tái định cư được giám sát bởi VRA.

## Thiết kế
Đập Akosombo dài 660 mét và cao 114 mét.Nó có chiều rộng cơ bản là 366 mét và khối lượng xây dựng là 7900000 mét khối. Hồ chứa được tạo bởi đập - hồ Volta,có sức chứa 148 km3 và diện tích bề mặt 8502&nbsp;km vuông.hồ dài 400&nbsp;km, mực nước cao nhất là 84,73 m. Ở phía đông của đập có 2 cửa xả với lưu lượng 34000 m3/s.

## Nhà máy điện Akosombo
Có 6 tổ máy công suất 170 MW mỗi tổ. Mỗi turbine được cung cấp nước qua đường ống dài 112 - 116 mét và đường kính ống 7,2 mét..

## Xem thêm
* Cầu Adome
* Đập Bui

## Tham khảo
Vũ khố

**Vũ khố** (), Armory), là một cơ quan công quyền trong lịch sử phương Đông thời cổ đại.

## Trung Quốc
Vũ khố nguyên bản là kho vũ khí được xây dựng thời Chiến tranh Hán Sở. Đây là một phần của công trình thành Trường An do Tiêu Hà giám sát, Bái Gia và Dương Thành Diên xây dựng. Vũ khố là nơi cất giữ, bảo quản vũ khí của triều đình để đề phòng trường hợp thiếu vũ khí khi có chiến sự xảy ra.

Thời Hán Vũ Đế, Vũ khố là cơ quan trực thuộc Chấp kim ngô (Trung úy). Triều đình đặt một chức Lệnh, thừa để giám sát Vũ khố. Vũ khố lệnh trật 600 thạch, Vũ khố thừa phụ tá. Đây cũng là nơi cất giữ các bảo vật như đầu của Vương Mãng, giày của Khổng Tử, Bạch xà kiếm của Hán Cao Tổ,... nhưng tất cả các hiện vật này đều bị xóa sổ trong một trận hỏa hoạn vào năm 295 thời Tấn Huệ Đế.

Thời Tống, xóa bỏ Vũ khố. Đến thời Minh, lập Vũ khố ti (武库司), thuộc bộ Binh.

## Việt Nam
Nguyên đời Gia Long, Vũ khố là cơ quan tên Ngoại đồ gia. Năm Minh Mạng 1 (1820), vua đổi tên thành Vũ khố.

Thời Nguyễn, Vũ khố bao gồm các thuộc viên và kho hàng như sau:
* Điều hành phủ là 1 Thị lang, 1 Lang trung, 2 Viên ngoại lang 
* Dưới có 1 Từ trát tào là cơ quan quản lý văn thư, 4 kho Giáp, 4 kho Ất 
* Kho Giáp 1 giữ quân khí gồm 1 Chủ sự, 1 Chánh bát phẩm Thư lại, 6 Vị nhập lưu Thư lại
* Kho Giáp 2 giữ khí cụ đồng thiếc gồm 1 Chủ sự, 2 Chánh bát phẩm Thư lại, 7 Vị nhập lưu Thư lại
* Kho Giáp 3 giữ sắt gang gồm 1 Chủ sự, 1 Chánh bát phẩm Thư lại, 5 Vị nhập lưu Thư lại
* Kho Giáp 4 giữ vàng bạc tiệp, các hạng giấy, tạp hiệu sơn nhuộm gồm 2 Chủ sự, 1 Chánh bát phẩm Thư lại, 6 Vị nhập lưu Thư lại
* Kho Ất 1 giữ dầu đèn lồng gồm 1 Tư vụ, 1 Chánh bát phẩm Thư lại, 5 Vị nhập lưu Thư lại
* Kho Ất 2 giữ song, mây, thừng chão, buồm, rèm gồm 1 Tư vụ, 1 Chánh cửu phẩm Thư lại, 6 Vị nhập lưu Thư lại
* Kho Ất 3 giữ da thú, lông chim, vật liệu bằng đồi mồi gồm 1 Tư vụ, 1 Chánh bát phẩm Thư lại, 6 Vị nhập lưu Thư lại
* Kho Ất 4 giữ gồ và khí cụ bằng gỗ gồm 1 Tư vụ, 1 Chánh bát phẩm Thư lại, 6 Vị nhập lưu Thư lại

## Tham khảo

## Chú thích
Thị lang

**Thị lang** (侍郎, Vice Minister) là chức quan đứng thứ ngay sau Thượng thư (thời kỳ trước triều Nguyễn, tương đương với Thứ trưởng ngày nay); sang thời Nguyễn chức này đứng ngay sau Tham tri một bộ.

Nguyên chức Thị lang (侍郎, Attendant Gentleman) là một chức lang được đặt từ thời Tần Trung Quốc giữ việc thị vệ trong cung đình. Thời Đông Hán, chức Thị lang được đổi khi triều đình chia 36 viên Thị lang làm thuộc quan của Thượng thư. Bắt đầu từ thời Tùy, Thị lang được định là chức phó của Thượng thư, tức là chức quan cao thứ 2 trong một bộ. Thời Đường, Thị lang bắt đầu được chia làm Tả, Hữu Thị lang, trật Chánh tam phẩm. Thời Tống, Thị lang không chia làm Tả, Hữu mà chỉ dùng một chức Thị lang, trật Tòng tam phẩm. Thời Minh và đầu Thanh, trật Chánh tam phẩm, bắt đầu từ năm 1730, trật Tòng nhị phẩm, năm 1749, trật Chánh nhị phẩm.

Tại Việt Nam, thời Hồng Đức, đặt Tả, Hữu Thị lang là quan phó của các Thượng thư tại Lục bộ, trật Tòng tam phẩm.

Thời Nguyễn, Thị lang là chức trong một bộ đứng đầu các viện hoặc phủ như Nội vụ phủ hoặc Vũ khố. Chức Thị lang bao gồm hai quan Tả, Hữu Thị lang. Nhưng không như tại Trung Quốc, Thị lang thời Nguyễn không còn là quan phó Thượng thư vì thời này, phó quan Thượng thư là các quan Tả Hữu Tham tri. Việc này đồng nghĩa với chức Thị lang là chức quan cao thứ 3 trong một bộ, trên Lang trung.

Ngoài ra, quan Thị lang có thể là quan trong cùng một bộ được thăng hoặc có thể là quan được bổ nhiệm từ các bộ khác. Ví dụ như Doãn Uẩn được bổ chức Thị lang trong các bộ khác nhau, từ chức Hữu Thị lang bộ Lại, rồi chuyển sang chức Hữu Thị lang bộ Hình, và sau lại chuyển sang chức Tả Thị lang bộ Hộ trong cùng năm 1835.

## Chú thích
Annie Wersching

**Annie Wersching** (sinh ngày 28 tháng 3 năm 1977—29 tháng 1 2023) là một nữ diễn viên người Mỹ nổi tiếng nhất với vai diễn Đặc vụ FBI Renee Walker trong loạt phim truyền hình *[[24 (phim truyền hình)|24]]* của Mỹ.

## Cuộc sống
Wersching được sinh ra và lớn lên tại St. Louis, Missouri. Cô theo học trung học tại trường Crossroads College Preparatory ở Central West End của St. Louis. Lúc nhỏ, cô thi nhảy Ailen và thuộc về đoàn nhảy St. Louis Celtic Stepdancers. Cô có bằng nhạc kịch tại trường Đại học Millikin.

## Gia đình
Wersching kết hôn với danh hài Stephen Full tại nhà riêng ở Los Angeles vào tháng 9 năm 2009. Wersching đã sinh đứa con trai đầu lòng của họ vào ngày 8 tháng 8 năm 2010 tại Los Angeles, California và đứa con trai thứ hai vào ngày 4 tháng 8 năm 2013.

## Sự nghiệp
### Điện ảnh

### Truyền hình

### Trò chơi

## Tham khảo
Thiết lĩnh (Binh khí Việt cổ)

**Thiết Lĩnh** (tiếng Trung: 鐵 領) là một loại binh khí cổ truyền của Việt Nam. Thiết Lĩnh có cấu tạo bằng hai thanh gỗ gọi là thanh mẹ (dài) và thanh con (ngắn) được nối với nhau bằng xích sắt.

Thiết lĩnh được phát triển từ một loại Néo dùng để đập lúa.

Tại Trung Quốc cũng có những loại binh khí gần tương tự là Trường Sao Tử (長 梢 子), có khi gọi là Mẫu Tử Côn (母子棍), nhưng loại "Côn Tam Khúc" mà Người Trung Quốc gọi nó là Tam Tiết Côn (三 節 棍) mới là đặc thù của họ.

## Miêu tả
Sách *Người Việt Đất Việt*, phần *Võ nghệ và Binh bị* của Cửu Long Giang và Toan Ánh, Nhà xuất bản Nam Chi tùng thư viết về Thiết lĩnh như sau: “Thiết lĩnh là một thứ khí giới gồm hai thanh gỗ rắn, một thanh mẹ dài và một thanh con ngắn. Hai thanh mẹ con của thiết lĩnh được nối vào nhau bằng thứ dây chắc, thường vẫn dùng tóc để khỏi bị đứt. Chỗ nối liền hai mẹ con thiết lĩnh có vòng khuyên sắt. Lúc sử dụng tùy nơi rộng hẹp, cầm cây mẹ vung đánh bằng cây con hoặc cầm cây con vung đánh bằng cây mẹ. Thiết lĩnh đánh rất mạnh, các thứ khí giới khác gặp thiết lĩnh chống trả thật khó vì thiết lĩnh là thứ khí giới mạnh mà có tính cách mềm nhưng lại rất lợi hại. Muốn phá thiết lĩnh phải dùng dây thừng hoặc cành tre khiến cho thiết lĩnh vướng vào không vung được nữa”.

Võ phái Bình Định – Sa Long Cương tại Pháp, định nghĩa: “Thiết lĩnh (鐵 領) là món binh khí đặc biệt, thuộc loại binh khí cán dài, phôi thai từ dụng cụ nông nghiệp để đập lúa. Đó là loại côn nhị khúc đặc thù của người Việt, có một khúc dài và một khúc ngắn nối liền nhau bằng dây thừng hoặc xích sắt. Người Trung Hoa cũng sử dụng Côn nhị khúc – một khúc dài và một khúc ngắn – này còn gọi nó là Trường Sao Tử (長 梢 子), có khi gọi là Mẫu tử côn (母 子 棍), nhưng Tam tiết côn (三 節 棍) mới là đặc thù của họ. Còn người Nhật sử dụng Côn nhị khúc, gọi là Nunchaku (Nông gia cụ), với hai đoản côn ngắn bằng nhau và nối liền nhau bằng dây thừng hoặc xích sắt, là loại binh khí không thuộc về côn pháp”.

Câu thơ viết về Thiết lĩnh:

*Thiết lĩnh phi thiên;*

*Câu thương phá trượng;*

*Hoành sơn đả hổ;*

*Thủ phục địa lôi;*

## Sử dụng
Thiết lĩnh thuộc họ nhà côn, nên kỹ thuật thiết lĩnh có một phần giống côn, nhưng vì có hai đoạn, một dài, một ngắn, làm cho thiết lĩnh có tính cách đặc thù trở nên lợi hại, nguy hiểm hơn. Phép đánh binh khí của người Việt là võ trận, lấy yếu chống mạnh, ít chống nhiều, khinh linh ảo diệu phù hợp vóc dáng, thể tạng của người Việt Nam. Sử dụng thiết lĩnh khó hơn sử dụng côn, roi một phần. Thiết lĩnh “múa” lên tiếng gió rít vù, lực ly tâm từ đoạn nhỏ với đoạn lớn tạo ra âm thanh vun vút. Các kỹ thuật căn bản của Thiết lĩnh có: đánh, bổ, đập, quất, quấn, quét, đâm, thọc, phất, bắt, khắc, quay tròn trên đầu, múa hoa, tạt, tém, đỡ gạt…

## Trong chiến trận
Trận Thiên Mạc của Trần Bình Trọng chỉ huy hơn ngàn quân Thánh Dực cùng 500 gia binh trấn giữ cầm chân cả đại quân Mông Cổ thiện chiến để triều đình và quân nhà Trần bảo toàn lực lượng rút lui an toàn.

## Chú thích
Kim Raver

**Kimberly Jayne "Kim" Raver** (sinh ngày 15 tháng 3 năm 1969), là một nữ diễn viên người Mỹ. Cô được biết đến với những vai diễn truyền hình như Kim Zambrano trong *[[Third Watch]]*, Audrey Raines trong *[[24 (phim truyền hình)|24]]* và Teddy Altman trong *[[Grey's Anatomy]]*.

## Cuộc sống
Raver được sinh ra và lớn lên ở thành phố New York cùng mẹ, bà Tina Raver, và cha dượng, ông Chris Meltesen. Cô có một người em gái tên Cybele Raver cùng với ba anh chị em cùng mẹ khác cha là Nadja Raver, Grace Raver, Aimée Raver, Jacob Raver, và William Raver. Cô học trường Northfield Mount Hermon, một trường nội trú ở Northfield, Massachusetts. Sau đó, cô chuyển đến trường Đại học Boston, tại đây, cô nhận được bằng Cử nhân Mỹ thuật. Raver tiếp tục học ngành sân khấu nghệ thuật ở New York với giáo viên và cố vấn Wynn Handman. Cô thông thạo tiếng Pháp và Đức, ngôn ngữ cô học được từ nhỏ từ người mẹ gốc Đức của mình.

## Đời tư
Cô kết hôn với đạo diễn kim biên kịch Manuel Boyer từ năm 2000. Họ có với nhau hai người con trai.

## Sự nghiệp
### Điện ảnh

### Truyền hình

## Tham khảo
Tông Việt

**Tông Việt** (chữ Hán: 宗越, 408 – 466), người đất Diệp, quận Nam Dương, là tướng lĩnh nhà Lưu Tống thời Nam triều.

## Binh nghiệp
Tông Việt xuất thân hàn vi, không được mọi người biết đến. Về sau, khi cha bị giết, giữa ban ngày, ông giết luôn kẻ thù trên phố lớn. Thái thú Hạ Hầu Mục quý mến sự dũng cảm nên cho Tông Việt làm Đội trưởng, sau đó liên tục cử ông đi phá bọn đạo tặc, lần nào cũng đại thắng trở về. Nhà Tông Việt rất nghèo, không có tiền mua ngựa, mỗi lần đi làm nhiệm vụ, ông đều vác đao đi bộ, nhưng vào trận lại rất dũng mãnh, một mình có thể địch rất nhiều người khác. Mỗi lần chiến thắng, Tông Việt lại được thưởng nhiều tiền, dần dần mới mua được một con chiến mã.

Năm Nguyên Gia thứ 27 (450), Tông Việt theo Liễu Nguyên Cảnh phá Ngụy, lập công lớn nên phong làm Hậu quân tham quân đốc hộ. Năm Đại Minh thứ 5 (459), Tông Việt theo Thẩm Khánh Chi phụng mệnh trấn áp cuộc nổi loạn của Kính Lăng vương Lưu Đản. Năm Cảnh Hòa thứ nhất (465), Tông Việt được nhận tước hầu, bổ nhiệm làm Du kích tướng quân, trực các. Sau khi Hiếu Vũ Đế qua đời, Lưu Tử Nghiệp lên ngôi hoàng đế, tức là Tiền Phế Đế. Lưu Tử Nghiệp bản tính hung ác vô đạo, còn bọn Tông Việt, Đàm Kim, Đồng Thái Nhất lại luôn làm theo mọi mệnh lệnh của ông ta, tiến hành mưu sát công thần Hà Mại. Do được Phế Đế ban thưởng hậu hĩnh nên bọn Tông Việt một lòng một dạ nghe theo.

Năm đó, Phế Đế đi tuần phía nam bất ngờ bị Lưu Úc sát hại. Sau đó, Lưu Úc mới lên ngôi hiệu là Minh Đế, bọn Tông Việt đều được trọng dụng như cũ. Tuy nhiên họ một lòng tận trung với chủ cũ, nghi ngại vị hoàng đế mới không thực lòng tin dùng. Minh Đế đương nhiên không muốn họ lưu lại trong triều nội nên tìm cách đẩy ra bên ngoài đề phòng hậu hoạn. Tông Việt và những người khác nghe vậy đều rất lo sợ, bèn nảy ý định tạo phản, đem việc ấy bàn với Thẩm Du Chi nhằm lôi kéo thêm vây cánh, nào ngờ Thẩm Du Chi lập tức báo cho Minh Đế biết. Ngay trong hôm đó (466), triều đình hạ lệnh bắt giữ Tông Việt và đồng đảng đem giết hết.

## Tài nghệ và tính cách
Tông Việt rất giỏi trong việc chỉ huy quân sĩ. Ông thường thống lĩnh hàng mấy vạn binh. Tông Việt cưỡi ngựa đi trước, quân sĩ hành quân theo sau. Khi ngựa vừa dừng lại, quân phía sau bắt đầu tập hợp hàng ngũ chỉnh tề, không bao giờ sai lệch. Khi Thẩm Du Chi thay Ân Hiếu Tổ làm tiên phong trong trận Nam Thảo, thấy quân sĩ lo sợ vì Ân Hiếu Tổ vừa mới qua đời, cũng thở dài nói rằng: "Kể ra Tông Việt chết đi cũng đáng tiếc. Ông ta có cách rèn binh hơn hẳn người khác". Tuy có tài nghệ như vậy nhưng Tông Việt lại là người tính tình hung bạo, tàn khốc, thích giết chóc. Trước kia, Vương Huyền Mạc cũng rất nghiêm khắc với bộ hạ của mình nên các tướng sĩ đều nói với nhau rằng: "Thà làm 5 năm dịch đồ còn hơn đầu quân Huyền Mạc, nhưng Huyền Mạc còn chấp nhận, Tông Việt đã giết ta rồi".

## Tham khảo
* **[[Tống thư]] [https://zh.wikisource.org/wiki/宋書/卷83 quyển 83, liệt truyện 43] – Tông Việt truyện**
* **[[Nam sử]] [https://zh.wikisource.org/wiki/南史/卷40 quyển 40, liệt truyện 30] – Tông Việt truyện**

## Chú thích
Ngựa Uchchaihshravas

**Ngựa Uchchaihshravas** (tiếng Phạn: उच्चैःश्रवस् Uccaiḥśravas or उच्चैःश्रवा Uccaiḥśravā có nghĩa là *tai dài*) là sinh vật huyền thoại dưới dạng một con ngựa trắng trong thần thoại Ấn Độ. Uchchaihshravas là con ngựa được coi là tổ của loài ngựa và nổi bật trong các truyền thuyết, thánh điển Hindu. Ngựa Uchchaihshravas được miêu tả là con ngựa bay, bảy đầu, có hai cánh, màu trắng như tuyết.
## Ghi chép
Uchchaihshravas là một con ngựa có bảy cái đầu, trắng như tuyết, biết bay và xuất hiện vào giai đoạn là con ngựa đầu tiên hiện ra từ sâu thẳm đại dương trong thần thoại Khuấy Biển Sữa. Uchchaihshravas được coi là con ngựa tốt nhất, xuất hiện đầu tiên nguyên mẫu và là vua của các loài ngựa. Theo sử thi Mahabharata, Uchchaihshravas là thú cưỡi của Indra, vua của các vị thần, nhưng cũng có một số ghi chép cho rằng nó là thú cưỡi của vua quỷ Bali. 

Thần Indra, vị chúa tể cõi trời, vua của các chư thần/deva, đã mang con ngựa thần thoại về cung trời của mình (cõi svarga). Sau đó, thần Indra đã cất đi cặp cánh của Uchchaihshravas và cho nó xuống cõi người. Cặp cánh bị lấy đi nhằm đảm bảo con ngựa ở lại nơi mặt đất (prithvi) và không bay trở lại nơi cõi trời của thần Indra. Uchchaihshravas trước tiên là vật cưỡi (vahana) của thần Indra, vị vua cõi trời. Nhưng nó cũng được ghi chép là con ngựa của Bali. Vị vua của cõi âm ty (patala) đã sử dụng nó để giành được những thứ mà trước kia không thể có được.

Ngoài ra, Vishnu Purana cũng ghi chép rằng khi Prithu nhận ngôi vị là vị vua đầu tiên của cõi đất thì vật được ban cho ngôi vị chịu trách nhiệm vương quyền này là con ngựa Uchchaihshravas và sau đó nó đã trở thành vua của loài ngựa. Con ngựa Uchchaihshravas phần nào tương đồng với ngựa Kanthaka, chúng đều là những con bạch mã thượng thủ, uy nghi, vật cưỡi của bậc chủ tể, ở đây là bậc chủ tể về mặt tâm linh, tín ngưỡng.

## Tham khảo
**Dictionary of Hindu Lore and Legend* (ISBN 0-500-51088-1) by Anna Dallapiccola
* Monier Monier-Williams (1819-1899) (2008). "Monier-Williams Sanskrit Dictionary". p.&nbsp;173. Truy cập ngày 13 tháng 7 năm 2010.
* Mani, Vettam (1975). Puranic Encyclopaedia: A Comprehensive Dictionary With Special Reference to the Epic and Puranic Literature. Delhi: Motilal Banarsidass. p.&nbsp;800. ISBN 0-8426-0822-2.
* Beér, Robert (2004). The encyclopedia of Tibetan symbols and motifs. Serindia Publications, Inc. pp.&nbsp;65, 109.
* Horace Hayman Wilson (1840). "The Vishnu Purana: Book I: Chapter IX". Sacred Texts Archive. Truy cập ngày 14 tháng 7 năm 2010.
* Radhakrishnan, S. (January 1977). "10.27". The Bhagavadgita. Blackie & Son (India) Ltd. p.&nbsp;264.
* Dikshitar, V. R. Ramachandra (1999). War in Ancient India. Cosmo Publications. p.&nbsp;175. ISBN 81-7020-894-7.
* Horace Hayman Wilson (1840). "Vishnu Purana: Book 1: Chapter XXII". Sacred Texts archive. Truy cập ngày 14 tháng 7 năm 2010.
* Devahar, C R, ed. (1997). "2.47". Kumāra-Sambhava of Kālidāsa. Motilal Banarasidas Publishers. p.&nbsp;25.
Katee Sackhoff

**Kathryn Ann "Katee" Sackhoff** (sinh ngày 8 tháng 4 năm 1980) là một diễn viên người Mỹ nổi tiếng nhất với vai diễn Trung úy Kara "Starbuck" Thrace trên chương trình truyền hình của kênh Syfy mang tên *[[Battlestar Galactica]]* (2003–2009). Cô được đề cử bốn giải Sao Thổ cho công việc của mình trên *Battlestar Galactica*, giành giải thưởng cho Nữ diễn viên phụ truyền hình xuất sắc nhất năm 2005.

Sackhoff cũng đã đóng vai chính trong bộ phim truyền hình ngắn *[[The Fearing Mind]]* (2000–2001) và *[[The Education of Max Bickford]]* (2001–2002). Cô cũng có các vai diễn định kỳ trong các phim truyền hình như *[[Bionic Woman]]* (2007), *[[Robot Chicken]]* (2007–2016), *[[Nip/Tuck]]* (2009), **' (2010–2011), ''[[Star Wars: The Clone Wars]]'' (2012–2013), và có một vai chính tên [[Dana Walsh]] trong phần 8 của ''[[24 (phim truyền hình)|24]]'' (2010). Cô hiện đang thủ vai Phó cảnh sát trưởng [[Victoria "Vic" Moretti]] trong loạt phim ''[[Longmire]]'' của [[Netflix]] (2012–nay).

Cô cũng có vai chính trong các phim điện ảnh như **' (2002), *[[White Noise: The Light]]* (2007), ** (2011), *[[The Haunting in Connecticut 2: Ghosts of Georgia]]*, *[[Sexy Evil Genius]]*, *[[Riddick]]* và Oculus (2013).

## Cuộc sống
Sackhoff được sinh ra tại Portland, Oregon và lớn lên tại St. Helens, Oregon. Mẹ của cô là Mary làm việc như một giảng viên Văn học và cha của cô ấy là ông Dennis, một người phát triển nhà đất. Anh trai của cô Erick, là đồng sở hữu của một cửa hàng sửa xe gần Portland. Cô tốt nghiệp trường trung học Sunset tại Beaverton vào năm 1998. Cô bắt đầu bơi từ khi còn nhỏ và tới trung học cô lên kế hoạch theo đuổi sự nghiệp thể thao cho đến khi đầu gối phải của cô bị thương. Điều này đã khiến cô bắt đầu tập yoga mà cô vẫn tiếp tục cho đến ngày hôm nay và theo đuổi đam mê diễn xuất.

## Sự nghiệp
### Điện ảnh

### Truyền hình

### Trò chơi

## Tham khảo
Ngữ hệ Pama–Nyungar

**Ngữ hệ Pama–Nyungar** là ngữ hệ bản địa Úc phổ biến rộng rãi nhất, gồm khoảng 300 ngôn ngữ. Cái tên "Pama–Nyungar" xuất phát từ tên hai phân nhóm cách xa nhau nhất, nhóm ngôn ngữ Pama tại đông bắc Úc và nhóm ngôn ngữ Nyungar tại tây nam Úc. Cả hai từ *pama* và *nyungar* đều có nghĩa là "đàn ông".

Những ngữ hệ bản địa khác, nhỏ hơn tại Úc có khi được gọi chung là ngôn ngữ phi Pama–Nyungar, dù đây không phải một thuật ngữ phân loại hợp lệ. Ngữ hệ Pama–Nyungar phân bố gần như khắp Úc, với lượng người nói đông nhất và số lượng ngôn ngữ lớn nhất. Đa số ngôn ngữ Pama–Nyungar được nói bởi những nhóm dân tộc nhỏ với chỉ vài trăm người nói hoặc ít hơn. Nhiều ngôn ngữ, tuy không phải tất cả, được xem là đang bị đe dọa, và số khác thì đã biến mất gần đây.

Hệ Pama–Nyungar được xác định và đặt tên bởi nhà ngôn ngữ học Kenneth L. Hale, trong công trình nghiên cứu ngôn ngữ bản địa Úc của ông. Hệ Pama–Nyungar đã phát triển và lan rộng ra khắp Úc, trong khi những hệ khác tập trung tại phần bờ Bắc.

## Phục dựng
Tiếng Pama–Nyungar nguyên thủy có lẽ từng hiện diện cách nay 5.000 năm, nhỏ hơn nhiều so với con số 40.000-60.000 năm mà thổ dân đã sống ở Úc. Làm sao mà ngữ hệ Pama–Nyungar lan ra hầu khắp châu Úc và thế chỗ những ngôn ngữ tiền-Pama–Nyungar là điều chưa rõ.

### Ngữ âm
Hệ thống ngữ âm của ngôn ngữ Pama-Nyungar, theo phục dựng của Barry Alpher (2004), khá giống với của những ngôn ngữ bản địa Úc ngày nay.

#### Nguyên âm

Chiều dài nguyên âm chỉ được phân biệt ở âm tiết đầu tiên của từ.

#### Phụ âm

## Phân loại
Vào lúc người châu Âu đến Úc, có khoảng 300 ngôn ngữ Pama–Nyungar thuộc về trên 30 phân nhóm. Bên dưới là nhóm ngôn ngữ được liệt kê bởi Bowern (2011). Hệ Pama-Nyungar gồm một số ngôn ngữ khác biệt đến mức khó có thể đặt chúng vào bất kỳ nhóm nào, và cả những ngôn ngữ rất gần gũi nhau đến mức trở thành dãy phương ngữ.

### Phân loại truyền thống
Dọc theo bờ đông, từ Cape York tới eo biển Bass:
**[[Tiếng Kala Lagaw Ya|Kala Lagaw Ya]]* (1)
*Paman (41)
**[[Tiếng Yidiny|Yidiny]]* (1)
*Dyirbal (5)
*Murri (26)
*Waka–Kabi (5)
*Durubul (5)
*Bandjalang (4)
*Gumbaynggir (2)
**[[Tiếng Anewan|Anewan]]* (Nganyaywana) (1)
*Wiradhuri (5)
*Yuin–Kuri (14)
*Gippsland (5)

Dọc theo bờ nam, từ Melbourne tới Perth:
*Yotayota (2)
*Kulin (13)
*Hạ Murray (9)
*Thura-Yura (8)
*Mirniny (2)
*Nyungar (11)

Dọc theo bờ tây:
*Kartu (5)
*Kanyara–Mantharta (8)
*Ngayarta (12)
*Marrngu (3)

Vào đất liền, phía nam của những ngôn ngữ phi Pama–Nyungar phía bắc:
*Ngumpin–Yapa (10)
**[[Tiếng Warumungu|Warumungu]]* (1)
*Warluwari (5)
*Kalkatungu (2)
*Mayi (Mayabic) (7)

Và được vây quanh bởi những nhánh kể trên:
*Wati (15)
*Aranda (9)
*Karna (18)
*Yardli (Yarli) (3)
**[[Tiếng Muruwari|Muruwari]]* (1)
**[[Tiếng Baagandji|Baagandji]]* (2)

Nằm tách biệt với các ngôn ngữ Pama–Nyungar khác:
*Yolŋu (10)

Phân loại trên không bao gồm những ngôn ngữ tuyệt chủng và thiếu thông tin như *[[tiếng Barranbinja]]* và *[[nhóm ngôn ngữ Hạ Burdekin]]*.

## Chú thích

## Liên kết ngoài
*Bản đồ AIATSIS ngôn ngữ Úc
Uda

**Uda** hay **UDA** có thể chỉ:
* Thiên hoàng Uda của Nhật Bản
* Uda (họ)
* Uda (cừu), một giống cừu nhà
* Đại học Atacama (tiếng Tây Ban Nha: )

## Dịa danh
* Uda Rata, dùng để chỉ vùng nội địa Sri Lanka có đồi núi cao 300m trên mực nước biển
*Uda, Nara, thành phố ở Nhật Bản
*Uda, Argeș, xã ở România
*Sông Uda, sông ở vùng Khabarovsk Krai in the Russian Far East, flowing into the Sea of Okhotsk
*Ô Đạt, Nội Mông, Trung Quốc, trong tiếng Mông Cổ là *Uda toɣoriɣ*
*Uda, làng thuộc xã Tătăruși, hạt Iaşi, România
Tôi là người Việt Nam

**Tôi là người Việt Nam** (tiếng Anh: I'm Vietnamese) là một bài hát của nữ ca sĩ Ánh Minh và là ca khúc chủ đề trong Paris by Night số 114 phát hành vào năm 2015. Ca khúc được sáng tác bởi chính Ánh Minh và Dương Khắc Linh. Video ca nhạc được đăng tải chính thức trên Youtube vào ngày .

## Nội dung

Nhìn về quá khứ để tiến đến tương lai, ca khúc nhắc nhở cộng đồng người Việt ở hải ngoại, nhất là thế hệ thứ 2 và thứ 3 sau hơn bốn mươi năm hoà nhập tại nơi đất khách quê người (Hoa Kỳ nói chung, cũng như các nước trên thế giới nói riêng) hãy luôn duy trì nét đẹp bản sắc văn hoá và hãy luôn nhớ rằng *Tôi là người Việt Nam*.

Trong video ca nhạc, Ánh Minh đã đi du lịch khắp các quốc gia từ Los Angeles, Rome và Paris, và trở về Vĩnh Long, Vịnh Hạ Long, Hội An... của Việt Nam để miêu tả hành trình khám phá của cô gái Việt Nam xa xứ.

## Tham khảo

## Liên kết
* Paris By Night 114 tại Thuý Nga Shop.
*
Michael J. Alexander

**Michael Joseph Alexander** (21 tháng 5 năm 1941 &ndash; 5 tháng 11 năm 2023) là giảng viên, viện sĩ và phát thanh viên người Anh. Ông là giáo sư văn chương Anh tại Đại học St Andrews cho đến khi nghỉ hưu vào năm 2003. Ông vừa là nhà thơ vừa là dịch giả, đồng thời là người có kinh nghiệm giảng dạy lâu năm môn văn chương Anh quốc, cả cổ văn lẫn kim văn, tại các trường đại học châu Âu. Thuở nhỏ ông theo học trường Downside School, sau chuyển sang nghiên cứu tiếng Anh tại Đại học Oxford, rồi dành một năm qua Pháp và Ý tham dự Đại học Perugia. Từng có thời gian làm việc trong ngành xuất bản ở Luân Đôn, bị gián đoạn nửa chừng để theo học Đại học Princeton. Trước khi tham gia giảng dạy tại St. Andrews ông từng là giảng viên Đại học Stirling. Ông có công dịch nhiều thi phẩm tiếng Anh cổ, nhất là bản dịch thiên anh hùng ca *[[Beowulf]]* thành thơ tiếng Anh hiện đại. Ngoài ra, ông còn là thành viên đội Scotland trong chương trình vấn đáp *Round Britain* trên đài Radio 4 suốt nhiều năm liền.

Ông qua đời ngày 5 tháng 11 năm 2023, thọ 82 tuổi.

## Tác phẩm
;Phê bình, học thuật, giáo dục
**The Poetic Achievement of Ezra Pound* (Thành tựu thi ca của Ezra Pound), 1979.
**York Notes on Geoffrey Chaucer's "Prologue to the Canterbury Tales"* (Những chú thích York về "Lời dẫn nhập cuốn Chuyện kể Canterbury" của Geoffrey Chaucer), 1999, chủ biên cùng Mary Alexander.
**A History Of English Literature* (Lịch sử văn học Anh quốc), 2000, tái bản 2007, tái bản 2013.
:Cao Hùng Lynh dịch, *Lịch sử văn học Anh quốc*, Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin, 2006.
**A History of Old English Literature* (Lịch sử văn học cổ Anh), 2002.
**Mediaevalism: The Middle Ages in Modern England* (Trung cổ học: Thời kỳ Trung cổ tại nước Anh hiện nay), 2007.
**Reading Shakespeare* (Đọc Shakespeare), 2013.

;Thơ ca
**Twelve Poems* (Mời hai bài thơ), 1978.

;Ấn bản
**Beowulf: A Glossed Text* (Beowulf: Bản chú giải), 1995, sửa đổi 2000.

;Dịch phẩm
**The Earliest English Poems* (Thơ tiếng Anh thời sơ khai), 1966.
**Beowulf: A Verse Translation* (Beowulf: Thơ dịch), 1973, sửa đổi 2001.
**Old English Riddles: from the Exeter Book* (Bí ẩn tiếng Anh cổ: từ sách Exeter), 1980, sửa đổi 2007.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Tiểu sử Michael J. Alexander 
* Trang Giảng viên Đại học St Andrews
Kay Slocum

**Kay Brainerd Slocum** là một nhạc sĩ và sử gia người Mỹ, đã xuất bản nhiều cuốn sách viết về âm nhạc và lịch sử thời Trung cổ. Slocum hiện là giáo sư lịch sử và nhân văn tại Đại học Thủ đô, Ohio, trước đó bà từng giảng dạy lịch sử âm nhạc và viola tại Đại học Tiểu bang Kent. Là một người chơi đàn viola, Slocum đã biểu diễn với Dàn nhạc giao hưởng Ohio, Dàn nhạc giao hưởng Buffalo, Dàn nhạc giao hưởng Erie và Dàn nhạc giao hưởng Youngstown. Bà hiện đang chơi cho Dàn nhạc giao hưởng ProMusica.

## Tác phẩm chính
*(2004) *Liturgies in Honor of Thomas Becket* (Nghi thức tế lễ vinh danh Thomas Becket) USA: University of Toronto Press ISBN 0-8020-3650-3 excerpts online
*(2005) *Medieval Civilisation* (Văn minh Trung cổ) London: Laurence King Publishing ISBN 1-85669-444-5
:Văn Lang biên dịch, *Văn minh Trung cổ*, Nhà xuất bản Từ điển Bách Khoa, 2012 
*(2011) *Sources in Medieval Culture and History* (Tư liệu về văn hóa và lịch sử thời Trung cổ) USA: Prentice Hall ISBN 978-0-13-615726-7

## Chú thích
Tham tri

**Tham tri** (chữ Nho: 參知) là một chức vụ đặc biệt thời Nguyễn được đặc bổ tại các bộ trong Lục bộ, trật Tòng nhị phẩm, hàm Phụng trực đại phu, khi mất truy tặng *Cáo thụ* Trung phụng đại phu. Tham tri là chức triều đình bổ nhiệm để giúp các quan Thượng thư tại Lục bộ và vì vậy, là chức quan cao cấp thứ 2 trong một bộ, dưới Thượng thư, và trên Thị lang. Tham Tri tương ứng với cấp Thứ Trưởng ngày nay.

Nguyên trong các triều đại Trung Hoa và các triều đại Việt Nam trước thời Nguyễn, Tham tri là một thuật ngữ để chỉ chức Tham tri chính sự của các vị Đại học sĩ. Đầu thời Lê, Tham tri là chức quan coi giữ sổ sách trong một đạo, dưới quan Hành khiển.

Thời Nguyễn, chức Tham tri không còn được dùng như xưa. Thời này, Tham tri là một chức được đặc bổ tại các bộ. Chức Tham tri bao gồm hai quan Tả, Hữu Tham tri dưới quyền quan Thượng thư một bộ. Quan Tham tri thời này không chỉ giới hạn là quan Đại học sĩ như các triều đại xưa vì Tham tri thời Nguyễn là quan thuộc cấp bộ. Quan Tham tri có thể là quan trong cùng một bộ được thăng hoặc có thể là quan được bổ nhiệm từ các bộ khác. Ví dụ như Doãn Uẩn được thăng trong cùng một bộ từ chức Lang trung bộ Hộ rồi Tham tri bộ Hộ cùng năm 1832. Ngược lại, Nguyễn Tri Phương được thăng từ một bộ khác từ chức Tả Tham tri bộ Lễ vào năm 1837 sang chức Tả Tham tri bộ Công năm 1840.

## Chú thích
Phan Minh Tánh

**Phan Minh Tánh** tên tự là **Chín Đào** (sinh năm 1929) là nhà cách mạng nguời Việt Nam, nguyên Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Trưởng ban Dân vận Trung ương.

## Tiểu sử
Phan Minh Tánh sinh năm 1929, quê quán ở huyện Thới Bình, tỉnh Cà Mau.

Ông tham gia công tác từ tháng 1 năm 1946, là cán bộ xã đoàn thanh niên cứu quốc xã Tân Lợi, huyện Thới Bình, tỉnh Cà Mau. Sau đó ông trở thành cán bộ tỉnh đoàn Thanh niên cứu quốc tỉnh Cà Mau và trải qua nhiều vị trí công tác khác tại địa phương.

Từ năm 1960 đến năm 1974, ông công tác tại Ban Thanh vận Trung ương Cục, giữ các chức vụ Bí thư Trung ương Đoàn Thanh niên khoá III, Bí thư thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đoàn nhân dân cách mạng miền Nam Việt Nam,

Từ năm 1975, ông là Thành viên Ủy ban quân quản Thành phố Sài Gòn - Gia Định, (1975 - 1976), Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Giám đốc Sở Nông nghiệp, Phó chủ tịch Uỷ ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, Trưởng ban Dân vận Thành phố Hồ Chí Minh, Phó bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh (1980 - 1986), Trưởng Ban Dân vận Trung ương (1987 – 1996), Ủy viên Ủy ban thường vụ Quốc hội (1992 – 1996).

Ông là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa VI (1986), khóa VII (1991).

Chiều ngày 20 tháng 8 năm 2022, Phan Minh Tánh được ông Nguyễn Văn Nên - bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh trao huy hiệu 75 năm tuổi Đảng.

## Khen thưởng
* Huân chương kháng chiến chống Pháp hạng Ba
* Huân chương kháng chiến chống Mỹ hạng Nhất
* Huân chương Quyết thắng hạng Nhất
* Huân chương Hồ Chí Minh
* Huy chương “Vì thế hệ trẻ”
* Huy hiệu 70 năm tuổi Đảng 
## Chú thích

## Tham khảo