Anh lạc

**Anh lạc** (, bính âm: *Yingluo*; cũng được viết là ; bắt nguồn từ cụm từ *Keyūra* trong tiếng Phạn vốn được phiên âm thành *Jiyouluo*//*tích do la* tại Trung Quốc) là một món đồ trang trí đeo cổ hình vòng (dải anh lạc) hoặc có vai trò như một món phục sức có nguồn gốc Phật giáo tại Trung Quốc cổ đại với những nguyên mẫu sớm nhất có nguồn cội từ thời Ấn Độ cổ đại. Tại Trung Quốc, dải anh lạc lần đầu tiên được sử dụng như một món đồ trang trí Phật giáo trong các loại hình nghệ thuật trang trí và phục sức theo thẩm mỹ Phật giáo, bao gồm điêu khắc và hội họa như các bức bích họa Đôn Hoàng. Anh lạc là một món đồ trang sức toàn thân có thể được đeo ở ngực, cánh tay, chân và bàn chân; nó cũng có thể được thiết kế để đội như vương miện hoặc đồ trang trí trên phần đầu (đeo quanh ở vùng trán rủ xuống), hoặc làm vòng đeo tay chế tác từ đá quý và kim loại quý và được kết bằng dây. Nguyên mẫu của dải anh lạc bắt nguồn từ Ấn Độ cổ đại, ở nơi đó thì vật phẩm này là một món đồ trang sức Ấn Độ được gọi là *Keyūra*, *muktā-hāra*, *rucaka*, *hāra* (हार) trong tiếng Phạn, thường được giới quý tộc Ấn Độ cổ đại chuộng đeo. *Keyūra* không chỉ được sử dụng như một món cổ trang. Sau khi Phật giáo hưng thịnh thì *Keyūra* trở thành món đồ trang trí cho các bức tượng Phật và hình tượng Bồ Tát.

## Đại cương
Trong các kinh điển Phật giáo, anh lạc được mô tả là một trong những vật trang sức của các vị Bồ Tát và chư thiên. Theo quan niệm Phật giáo, anh lạc tượng trưng cho sự trang nghiêm, công đức vô lượng và sự thanh tịnh. Nó là một trong "*Thất bảo*" (bảy báu vật) thường được dùng để dâng cúng hoặc trang trí trên thân các tượng thần, Phật. Khi Phật giáo cuối cùng được truyền bá vào Trung Quốc và Nhật Bản, *keyūra* cũng được du nhập và được biết đến với tên gọi anh lạc tại Trung Quốc và *Yōraku* () tại Nhật Bản. Anh lạc được mô tả như một yếu tố nghệ thuật Phật giáo trang trí và sau đó được mô phỏng rồi biến thành một loại vòng cổ thanh lịch vào thời nhà Đường. Kể từ đó, nó được áp dụng rộng rãi như một loại vòng cổ trong xã hội Trung Quốc qua nhiều thế kỷ. Món trang sức này cũng được sử dụng trong Hán phục của phụ nữ Trung Quốc như một món đồ cổ trang hoặc phục sức (phụ kiện thời trang), và đặc biệt được các cung phi trong triều đình Trung Quốc cổ đại ưa chuộng. Anh lạc cũng có thể được sử dụng như một họa tiết trang trí cát tường trên trang phục Trung Quốc. Anh lạc dần mất đi sự phổ biến khi sức hấp dẫn của nó giảm sút do những thay đổi trong thị hiếu thẩm mỹ và nhu cầu thẩm mỹ của con người thời hiện đại. Tuy nhiên, hiện nay nó tiếp tục được mặc như một phụ kiện Hán phục hiện đại phổ biến từ những người đam mê Hán phục kể từ phong trào Hán phục và có thể xuất hiện với nhiều kiểu dáng cũng như chất liệu khác nhau. Anh lạc vốn được sử dụng làm yếu tố trang trí trong nghệ thuật Phật giáo cuối cùng đã được mô phỏng và chuyển hóa thành vòng cổ từ thời nhà Đường và cũng được người Khiết Đan thời nhà Liêu tiếp nhận. Anh lạc cuối cùng trở thành món trang sức cổ cổ điển tại Trung Quốc trong khi vẫn tiếp tục được sử dụng làm đồ trang trí trong hình tượng học Phật giáo Trung Quốc. Tại Nhật Bản, *keyūra* được biết đến với tên gọi *Yōraku* (), nơi nó được sử dụng làm yếu tố nghệ thuật Phật giáo trang trí cho các bức tượng Phật và đền thờ.

## Chú thích