Tô Hộ

**Tô Hộ** (蘇護) là một nhân vật thần thoại Trung Quốc và là một nhân vật hư cấu trong tiểu thuyết Trung Quốc thế kỷ 16 có tên *[[Phong thần diễn nghĩa|Phong Thần Diễn Nghĩa]]*. Ông là một vị tướng của nhà Thương dưới thời vua Thương là Trụ Vương .. Ông là cha của Tô Toàn Trung và Tô Đát Kỷ. Tô Hộ đã dâng Tô Đát Kỷ cho Thương Trụ Vương như một lễ vật cầu hòa sau khi xung đột nổ ra giữa quân của Tô Hộ và nhà Thương. Tô Hộ là Hầu tước của Ký Châu .

Mặc dù Tô Đát Kỷ là một nhân vật lịch sử, sự tồn tại của Tô Hộ và Tô Toàn Trung đã bị đặt câu hỏi, và họ được cho là những nhân vật bán hư cấu. Tên của họ không được nhắc đến trong các ghi chép hoặc bia ký lịch sử cổ đại. Theo các ghi chép lịch sử như *Quốc Ngữ* và *Sử ký Tư Mã Thiên*, chỉ có thông tin rằng Đát Kỷ là con gái của một quý tộc họ Tô. Sau khi Trụ Vương chinh phục tộc Tô, họ đã gả bà cho Trụ Vương làm phi tần. Không có đề cập đến tên của cha và anh trai của Đát Kỷ. Tuy nhiên, do văn hóa dân gian phong phú và không ngừng phát triển cũng như các truyền thuyết truyền miệng ở Trung Quốc, những nhân vật này có thể được coi là nhân vật thần thoại, và lăng mộ của họ có thể được tìm thấy ngoài đời thực.

## Truyền thuyết

Là một trong tám trăm vị chư hầu phục vụ Trụ Vương và cai trị Ký Châu, Tô Hộ đã tham gia buổi họp bá quan theo thông lệ để tái khẳng định lòng trung thành với nhà Thương. Tuy nhiên, khi đến nơi, ông chứng kiến sự tham nhũng tràn lan và sự bất công trong triều đình của Trụ Vương, điều này thúc đẩy ông giữ vững lập trường và từ chối tuân theo các yêu cầu của triều đình. Quyết định này đã mang lại sự khinh miệt đối với Phí Trọng và Vưu Hồn, hai trong số những đại thần tham nhũng nhất trong triều đình nhà Thương.

Đáp lại sự thúc giục của Phí Trọng, Trụ Vương đưa ra một yêu sách táo bạo, nằng nặc đòi Tô Hộ dâng con gái mình cho vua. Tuy nhiên, Tô Hộ đã từ chối và kháng lệnh nhà vua, trở về lãnh địa của mình để củng cố hệ thống phòng thủ cho chiến tranh. Một liên minh hùng mạnh đã nổi lên với mục đích khuất phục Tô Hộ 'nổi loạn'. Dẫn đầu liên minh này là hai nhân vật nổi tiếng, Sùng Hầu Hổ và Chu Văn Vương, còn gọi là Cơ Xương. Cơ Xương tìm kiếm một giải pháp hòa bình cho cuộc xung đột, nhưng Sùng Hầu Hổ đã phát động một cuộc tấn công  vào lực lượng của Tô Hộ vì mong muốn lấy lòng nhà vua.

Sau khi con trai ông, Tô Toàn Trung, bị bắt, Tô Hộ đã đưa ra một quyết định kiên quyết để bảo toàn danh dự của mình. Ông chuẩn bị tự sát cùng vợ và con gái thay vì bị bắt làm tù binh. Tuy nhiên, Cơ Xương đã can thiệp và thuyết phục Tô Hộ tha mạng cho gia đình và thay vào đó dâng con gái mình như một cách để giảm bớt đau khổ cho người dân, từ đó chấm dứt liên minh. Đáng buồn thay, con gái của Tô Hộ đã bị một linh hồn cáo nhập vào khi đang trên đường đến triều đình của Trụ Vương, điều này cuối cùng đã góp phần vào sự sụp đổ của nhà Thương. Tô Hộ, gia nhập quân đội của Chu Vũ Vương, đã tham gia vào nỗ lực lật đổ nhà Thương. Tô Hộ tiếp tục tham gia tích cực vào nhiều chiến dịch sau những sự kiện đó, thể hiện cam kết kiên định của mình. Cuối cùng, ông tử trận tại Đồng Quan, nơi Dư Triệu đã giết ông, kết thúc cuộc đời của người cha Đát Kỷ. Cuối cùng, **Khương Tử Nha** đã phong ông làm một trong bốn vị "**Đông Đẩu Tinh Quan**" (East Star Officials, 东斗星官).

## Lăng mộ
Tại Giao Tác, Lăng mộ Liên Châuđược xác định là nơi chôn cất của Tô Hộ và Tô Toàn Trung. Theo các sử liệu và văn hóa dân gian cũ của địa phương, sau khi Tô Hộ và con trai bị buộc phải hy sinh Tô Đát Kỷ, họ đã quay lưng lại với nhà Ân và về phe nhà Chu. Sau đó, họ đã tử trận trong cuộc chiến tiếp theo và được chôn cất tại lăng mộ này. Nằm ở phía đông bắc của làng Tiểu Nam Chương , cách huyện Ôn 3 km về phía bắc. Lăng mộ này đã thu hút sự chú ý vào tháng 8 năm 1968 khi một bộ sưu tập gồm 23 hiện vật bằng đồng được khai quật từ một hố sâu hơn nửa mét dưới lòng đất. Cách Lăng mộ Liên Châu một trăm mét về phía tây là Lăng mộ Vân Đoàn , đây là lăng mộ của Trịnh Luân, vị tướng dưới quyền Tô Hộ. Làng Tô Vương ở phía bắc của huyện được cho là quê hương của Tô Hộ.

## Thờ cúng

Tô Hộ được thờ cúng trong tín ngưỡng dân gian Trung Quốc và được biết đến với danh hiệu **Tô phủ Nhị [[Vương gia]]** (蘇府二王爺). Ông được thờ tại Cảnh An Cung  ở khu Quan Miếu và đền Gangfu ở khu Tây Đồn, Đài Loan.

## Trong văn hóa đại chúng
Danh sách các chuyển thể truyền thông của *[[Phong thần diễn nghĩa|Phong Thần Diễn Nghĩa]]*.

## Tài liệu tham khảo