Fagraea

***Fagraea*** là một chi thực vật trong họ Gentianaceae. Hiểu theo nghĩa rộng nó bao gồm khoảng 70 loài cây gỗ, cây bụi, dây leo và thực vật biểu sinh/bán biểu sinh. Chúng có thể được tìm thấy trong các khu rừng, đầm lầy và các môi trường sống nhiệt đới khác ở châu Á từ Ấn Độ và Sri Lanka qua Đông Nam Á tới Australia và các đảo trên Thái Bình Dương – xa tới miền đông Polynesia, với trung tâm đa dạng ở Malesia, trong đó khoảng 50 loài có mặt tại Malaysia bán đảo và Borneo.
## Phân loại
Từng có thời được xếp trong họ Loganiaceae hay họ Potaliaceae. Tuy nhiên các phân tích cấp độ phân tử trong thập niên 1990 cho thấy nó và toàn bộ nhóm chứa nó (tông Potalieae) tốt nhất nên đặt trong họ Gentianaceae.

Trong quá khứ, người ta chia chi này thành 3 tổ/phân chi là *Cyrtophyllum* = *Parviflorae*, *Fagraea* = *Fagraea verae* = *Corymbosae* = *Psedocorymbosae* và *Racemosae* = *Eufagraea* = *Pseudoracemosae*.

Giai đoạn năm 2012-2014, M. Sugumaran, K. M. Wong và J. B. Sugau đã xem xét lại vấn đề phân loại *Fagraea* *sensu lato* và đề xuất việc tách ra thành các chi độc lập là *[[Cyrtophyllum]]*, *[[Limahlania]]*, *[[Picrophloeus]]*, *[[Utania]]* và *Fagraea* *sensu stricto*. 
## Sử dụng
Nhiều loài *Fagraea* được con người sử dụng để lấy gỗ hoặc hoa. Hoa nở vào buổi chiều, thường có mùi thơm và thụ phấn nhờ dơi. Chúng quá nổi bật tới mức có những vai trò trong thần thoại Polynesia. Chúng làm cho các loài cây này trở thành hấp dẫn trong vai trò của cây cảnh. Một số được sử dụng để làm các vòng hoa (lei) trong văn hóa Hawaii. Trai tai (*[[Fagraea auriculata]]*), một loài cây gỗ cao tới 20 m, ra những bông hoa màu vàng rất to, ống tràng dài 10–12&nbsp;cm và toàn bộ hoa rộng tới trên 30&nbsp;cm, làm cho nó trở thành một trong những loài có hoa to lớn nhất trên thế giới. Nhiều loài, đặc biệt là những loài trong khu vực Malesia, sản sinh gỗ có giá trị kinh tế cao. Nó cũng được sử dụng để chạm khắc người gỗ tiki của người Māori. Một số loài được sử dụng trong y học cổ truyền, sản xuất nước hoa và liệu pháp dầu thơm. Hình tượng các bông hoa cũng được thể hiện trong nhiều tác phẩm mỹ thuật truyền thống của một số nền văn hóa trong khu vực.

Quả là thức ăn của nhiều loài động vật, như đà điểu đầu mào, dơi quạ và cầy.

## Các loài
The Plant List hiện tại công nhận chi này theo nghĩa rộng chứa 72 loài:

* *[[Fagraea acutibracteata]]* M.Wong & Sugau 
* *[[Fagraea annulata]]* Hiern 
* *[[Fagraea auriculata]]* Jack: Trai tai, ngứa.
* *[[Fagraea berteroana]]* A.Gray ex Benth.
* *[[Fagraea blumei]]* G.Don 
* *[[Fagraea bodenii]]* Wernham 
* *[[Fagraea borneensis]]* Scheff. 
* *[[Fagraea calcarea]]* M.R.Hend. 
* *[[Fagraea carnosa]]* Jack 
* *[[Fagraea carstensensis]]* Wernham 
* *[[Fagraea ceilanica]]* Thunb.: Trai xoan, trai Tích Lan, lậu bình, gia.
* *[[Fagraea curtisii]]* King & Gamble 
* *[[Fagraea dulitensis]]* K.M.Wong & Sugau 
* *[[Fagraea epiphytica]]* Elmer 
* *[[Fagraea euneura]]* Scheff. 
* *[[Fagraea eymae]]* Backer ex Leenh. 
* *[[Fagraea fastigiata]]* Blume 
* *[[Fagraea floribunda]]* K.M.Wong & Sugau 
* *[[Fagraea gardeniiflora]]* Wernham 
* *[[Fagraea gardenioides]]* Ridl. 
* *[[Fagraea gitingensis]]* Elmer 
* *[[Fagraea graciliflora]]* Leenh. 
* *[[Fagraea gracilipes]]* A.Gray 
* *[[Fagraea havilandii]]* K.M.Wong & Sugau 
* *[[Fagraea iliasii]]* K.M.Wong & Sugau 
* *[[Fagraea imperialis]]* Miq. 
* *[[Fagraea involucrata]]* Merr. 
* *[[Fagraea kalimantanensis]]* (Leenh.) K.M.Wong & Sugau 
* *[[Fagraea kinabaluensis]]* K.M.Wong & Sugau 
* *[[Fagraea kuminii]]* K.M.Wong & Sugau 
* *[[Fagraea litoralis]]* Blume 
* *[[Fagraea longiflora]]* Merr. 
* *[[Fagraea longipetiolata]]* K.M.Wong & Sugau 
* *[[Fagraea macroscypha]]* Baker 
* *[[Fagraea megalantha]]* K.M.Wong & Sugau 
* *[[Fagraea oblonga]]* King & Gamble
* *[[Fagraea oreophila]]* K.M.Wong & Sugau 
* *[[Fagraea plumeriiflora]]* DC. 
* *[[Fagraea pyriformis]]* S.Moore 
* *[[Fagraea rarissima]]* K.M.Wong & Sugau 
* *[[Fagraea renae]]* K.M.Wong & Sugau 
* *[[Fagraea resinosa]]* Leenh. 
* *[[Fagraea ridleyi]]* King & Gamble 
* *[[Fagraea salticola]]* Leenh. 
* *[[Fagraea splendens]]* Blume 
* *[[Fagraea stonei]]* K.M.Wong & Sugau 
* *[[Fagraea ternatana]]* Miq. 
* *[[Fagraea truncata]]* Blume 
* *[[Fagraea tubulosa]]* Blume 
* *[[Fagraea tuyukii]]* K.M.Wong & Sugau 
* *[[Fagraea umbelliflora]]* Gilg & Benedict 
* *[[Fagraea woodiana]]* F.Muell. 
* *[[Fagraea caudata]]* Ridl. = *Cyrtophyllum caudatum*
* *[[Fagraea fragrans]]* Roxb. = *Cyrtophyllum fragrans*: Trai lý, trai Nam Bộ.
* *[[Fagraea gigantea]]* Ridl. = *Cyrtophyllum giganteum*
* *[[Fagraea wallichiana]]* Benth. = *Cyrtophyllum wallichianum*
* *[[Fagraea crenulata]]* Maingay ex C.B.Clarke = *Limahlania crenulata*: Bàng nước.
* *[[Fagraea belukar]]* K.M.Wong & Sugau = *Picrophloeus belukar*
* *[[Fagraea collina]]* K.M.Wong & Sugau = *Picrophloeus collinus*
* *[[Fagraea elliptica]]* Roxb. = *Picrophloeus javanensis*
* *[[Fagraea rugulosa]]* K.M.Wong & Sugau = *Picrophloeus rugulosus*
* *[[Fagraea cuspidata]]* Blume = *Utania cuspidata*
* *[[Fagraea maingayi]]* C.B.Clarke = *Utania maingayi*
* *[[Fagraea montana]]* K.M.Wong & Sugau = *Utania montana*
* *[[Fagraea peninsularis ]]* K.M.Wong & Sugau = *Utania peninsularis*
* *[[Fagraea philippinensis]]* K.M.Wong & Sugau = *Utania philippinensis*
* *[[Fagraea racemosa]]* Jack = *Utania racemosa*: Trai chùm, trai nhánh.
* *[[Fagraea spicata]]* Baker = *Utania spicata*
* *[[Fagraea stenophylla]]* Becc. ex Merr. = *Utania stenophylla*
* *[[Fagraea teysmanii]]* Cammerl. = *Utania teysmanii*
* *[[Fagraea volubilis]]* Wall. = *Utania volubilis*
** *F. volubilis var. microcalyx* K.M.Wong & Sugau 

## Thư viện ảnh

Tập tin:Fagraea ceilanica 10.JPG|Hoa *Fagraea ceilanica*.
Tập tin:Naturalis Biodiversity Center - L.0939515 - Fagraea racemosa Wallich - Artwork.jpeg|*Fagraea racemosa Wallich*, hình vẽ thế kỷ 19.
Tập tin:Naturalis Biodiversity Center - L.0939517 - Bernecker, A. - Fagraea imperialis Miquel - Artwork.jpeg|*Fagraea imperialis Miquel*, A. Bernecker, ~1860.


## Tham khảo