Chi Thuốc lá

**Chi Thuốc lá** (danh pháp khoa học: ***Nicotiana***) là một chi thực vật có hoa, bao gồm các loại cây thân thảo và cây bụi thuộc họ Cà (Solanaceae), bản địa khu vực châu Mỹ, Australia, tây nam châu Phi và nam Thái Bình Dương, nhưng ngày nay đã du nhập rộng khắp thế giới. Một số loài *Nicotiana*, nói chung được gọi là cây thuốc lá/thuốc lào, được gieo trồng làm cây cảnh nhưng loài cây thuốc lá (*Nicotiana tabacum*) thì được gieo trồng rộng khắp thế giới để sản xuất thuốc lá cũng như các sản phẩm khác từ cây thuốc lá.

## Phân loại
### Các loài

Khoảng hơn 70 loài được công nhận bao gồm

 
* *[[Nicotiana acuminata]]* (Graham) Hook. &ndash; thuốc lá nhiều hoa
* *[[Nicotiana africana]]* Merxm.
* *[[Nicotiana alata]]* Link & Otto &ndash; thuốc lá cánh, thuốc lá nhài, *tanbaku* (tiếng Ba Tư)
* *[[Nicotiana attenuata]]* Torrey ex S. Watson &ndash; thuốc lá sói đồng cỏ
* *[[Nicotiana benthamiana]]* Domin
* *[[Nicotiana clevelandii]]* A. Gray
* *[[Nicotiana exigua]]* H.-M. Wheeler
* *[[Nicotiana glauca]]* Graham &ndash; thuốc lá cây, thuốc lá cây Brasil, thuốc lá bụi, cây mù tạc
* *[[Nicotiana langsdorffii]]* Weinm.
* *[[Nicotiana longiflora]]* Cav.
* *[[Nicotiana occidentalis]]* H.-M. Wheeler
* *[[Nicotiana obtusifolia]]* M. Martens & Galeotti &ndash; thuốc lá sa mạc, *punche*, *"tabaquillo"*
* *[[Nicotiana otophora]]* Griseb.
* *[[Nicotiana quadrivalvis]]* Pursh
* *[[Nicotiana rustica]]* L. &ndash; thuốc lào, thuốc lá Aztec, mapacho
* *[[Nicotiana suaveolens]]* Lehm. &ndash; thuốc lá Australia
* *[[Nicotiana sylvestris]]* Speg. & Comes &ndash; thuốc lá Nam Mỹ, thuốc lá đồng rừng
* *[[Nicotiana tabacum]]* L. &ndash; thuốc lá, được trồng để sản xuất thuốc lá điếu hay thuốc lá nhai v.v..
* *[[Nicotiana tomentosiformis]]* Goodsp.

### Lai ghép nhân tạo
* *[[Nicotiana × didepta]]* = *N. debneyi* × *N. tabacum*
* *[[Nicotiana × digluta]]* = *[[Nicotiana glutinosa|N. glutinosa]]* × *N. tabacum*
* *[[Nicotiana × sanderae]]* Hort. ex Wats. = *N. alata* × *N. forgetiana*

### Chuyển đi
* *[[Petunia axillaris]]* (Lam.) Britton et al. (đồng nghĩa: *N. axillaris* Lam.)

### Từ nguyên
Từ *nicotiana* (cũng như nicotin) được đặt theo tên Jean Nicot, đại sứ Pháp tại Bồ Đào Nha, người vào năm 1559 đã gửi nó trong vai trò của một cây thuốc chữa bệnh tới triều đình Pháp dưới thời Catherine de' Medici.

## Sinh thái học

Mặc dù chứa nhiều nicotin và/hoặc các hợp chất khác như germacren và anabasin hay các ancaloit khác như nhóm piperidin (tùy từng loài) để chống lại phần lớn các loài động vật ăn cỏ, nhưng một loạt các loài động vật đã tiến hóa để có thể ăn các loài *Nicotiana* mà không chịu thương tổn gì. Tuy nhiên, thuốc lá/thuốc lào là không ngon đối với nhiều loài động vật và vì thế một số loài thuốc lá (chủ yếu là thuốc lá cây, *[[Nicotiana glauca|N. glauca]]*) đã trở thành loài xâm hại ở một số khu vực.

Các loài Lepidoptera mà dạng sâu bướm của chúng ăn *Nicotiana*, chủ yếu từ họ Noctuidae và một số thuộc họ Sphingidae, bao gồm:

* *[[Agrotis ipsilon]]*
* *[[Agrotis segetum]]*
* *[[Amphipyra tragopoginis]]*
* *[[Discestra trifolii]]*
* *[[Endoclita excrescens]]*
* *[[Manduca blackburni]]*
* *[[Manduca sexta]]*
* *[[Manduca quinquemaculata]]*
* *[[Mamestra brassicae]]*
* *[[Phlogophora meticulosa]]*
* *[[Xestia c-nigrum]]*

## Gieo trồng
Vài loài *Nicotiana*, như *N. sylvestris*, *N. alata* hay *N. langsdorffii* được trồng làm cây cảnh, thường được gọi là cây thuốc lá hoa hay yên thảo. Chúng là những cây nở hoa buổi chiều với mùi thơm cuốn hút các loài Sphingidae cũng như các động vật thụ phấn khác. Trong khu vực ôn đới chúng là những cây một năm chịu lạnh cấp 9a-11.
Các giống cây trồng lai ghép như Domino Series và Lime Green đã từng giành giải Award of Garden Merit của Hiệp hội Làm vườn Hoàng gia Anh (Royal Horticultural Society).

Các giống cây trồng trong vườn có nguồn gốc từ *N. alata* (như các loạt Niki và Saratoga) và gần đây hơn là từ *[[Nicotiana x sanderae]]* (như các loạt Perfume và Domino).

## Thư viện ảnh

Tập tin:Nicotiana sylvestris Prague 2013 3.jpg|*[[Nicotiana sylvestris]]*.
Tập tin:Nicotiana alata.jpg|*[[Nicotiana alata]]*.
Tập tin:Nicotiana langsdorfii 20070810-1226-74.jpg|*[[Nicotiana langsdorffii]]*.
Tập tin:Nicotiana obtusifolia flower.jpg|*[[Nicotiana obtusifolia]]*.
Tập tin:Nicotinana alata0.jpg|Giống cây cảnh *[[Nicotiana × sanderae]]*.


## Tham khảo

## Xem thêm

* ITIS (1999): ''Nicotiana''. Truy cập 2007-11-20.
* Panter, K.E.; Keeler, R.F.; Bunch, T.D. & Callan, R.J. (1990): Congenital skeletal malformations and cleft palate induced in goats by ingestion of *Lupinus, Conium and Nicotiana* species. *Toxicon* **28** (12): 1377-1385.PMID 2089736 (HTML abstract)
* Ren, Nan & Timko, Michael P. (2001): AFLP analysis of genetic polymorphism and evolutionary relationships among cultivated and wild *Nicotiana* species. *[[Genome]]* **44**(4): 559-571.  PDF fulltext 

## Liên kết ngoài

* 
* The Plant List
* 
* 
*