open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
RT-2

**RT-2** là một loại tên lửa đạn đạo xuyên lục địa được Liên Xô phát triển và triển khai từ tháng 12 năm 1968 đến năm 1976. Ký hiệu của NATO cho loại tên lửa này là **SS-13 Savage** còn mã định danh GRAU là **8K98**. Tên lửa được thiết kế bởi OKB-1, với khoảng 60 tên lửa được chế tạo tính đến năm 1972.

## Lịch sử ra đời
RT-2 là loại Tên lửa đạn đạo xuyên lục địa nhiên liệu rắn đầu tiên đi vào hoạt động của Liên Xô, nó được phát triển dựa trên dòng tên lửa RT-1 trước đó cũng do OKB-1 phát triển. Đây là loại tên lửa nhiên liệu rắn ba tầng đẩy dẫn đường quán tính tương đương với tên lửa Minuteman của Mỹ. Tên lửa được trang bị một đầu đạn đương lượng nổ 600 kiloton và được phóng từ giếng phóng. Liên Xô cũng đã dự định phát triển phiên bản tên lửa phóng từ tàu hoả. Tên lửa được triển khai tại trường bắn tên lửa Yoshkar-Ola.

Liên Xô đã sử dụng hai tầng đẩy 2 và 3 của tên lửa RT-2 để phát triển tên lửa đạn đạo tầm trung phóng từ bệ phóng cơ động RT-15. Tên lửa RT-2PM Topol được cho là phiên bản hiện đại hoá của tên lửa RT-2.

## Triển khai
Tên lửa RT-2 có khả năng mang đầu đạn có khối lượng 540 kg đến khoảng cách tối đa 10.000 km (5.500 hải lý).

### Trung tâm chỉ huy
Hệ thống có một trung tâm điều khiển phóng duy nhất để giám sát các giếng phóng. Khái niệm giếng phóng tên lửa được kiên cố hoá và triển khai phân tán giúp tăng khả năng sống sót của hệ thống và đảm bảo khả năng triển khai trong thời gian dài do sử dụng nhiên liệu rắn. 

## Đặc tính kỹ thuật

* Chiều dài: 20.000&nbsp;mm (65,6&nbsp;ft)
* Đường kính: 1.700&nbsp;mm (5,57&nbsp;ft)
* Trọng lượng phóng: 34.000&nbsp;kg (33,46 tấn)
* Dẫn đường: hệ thống dẫn đường quán tính
* Động cơ: ba tầng đẩy động cơ nhiên liệu rắn
* Đầu đạn: hạt nhân 600 kt
* Tầm bắn: 10.000 km.

## Trang bị
*: Lực lượng tên lửa chiến lược Liên Xô

## Thư viện ảnh

Tập tin:RT-2 maximum range coverage of United States.PNG|Phạm vi tầm bắn của tên lửa RT-2
Tập tin:RT-2 possible launch facility configuration.PNG|Cấu hình giếng phóng tên lửa RT-2
Tập tin:RT-2 typical deployment complex.PNG|Cấu hình tổ hợp phóng tên lửa RT-2


## Xem thêm
* RT-15

## Tham khảo

## Đọc thêm

* Hogg, Ian (2000). *Twentieth-Century Artillery*. Friedman/Fairfax Publishers. 
* S.P.Korolev RSC Energia Rocket RT-2P
Rodrigo Holgado

**Rodrigo Julián Holgado** (sinh ngày 28 tháng 6 năm 1995) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Argentina, gần đây thi đấu ở vị trí tiền đạo cho câu lạc bộ América de Cali của Colombia. Anh từng 2 lần khoác áo đội tuyển Malaysia. Holgado hiện đang bị treo giò sau khi nhận án phạt từ FIFA vào tháng 9 năm 2025 do phát hiện làm giả giấy tờ liên quan đến nguồn gốc tổ tiên Malaysia của mình.

## Sự nghiệp câu lạc bộ
Từ năm 2017 đến 2018, Holgado thi đấu tại México trong màu áo Albinegros de Orizaba và sau đó là Veracruz.

Năm 2018, anh chuyển sang Chile, gia nhập Coquimbo Unido ở giải hạng Nhì Chile, nơi anh cùng đội bóng giành chức vô địch. Tại Chile, anh cũng từng khoác áo Audax Italiano và Curicó Unido trước khi trở lại Coquimbo Unido vào năm 2023 tại giải hạng Nhất Chile theo dạng cho mượn từ câu lạc bộ Argentina Gimnasia La Plata.

Năm 2024, anh chuyển đến Colombia và gia nhập América de Cali. Đến tháng 9 năm 2025, América đình chỉ thi đấu với Holgado sau khi anh bị FIFA kỷ luật do liên quan đến việc FAM sử dụng tài liệu giả nhằm giúp anh đủ điều kiện thi đấu cho đội tuyển Malaysia.

## Sự nghiệp quốc tế
Trong giai đoạn chuẩn bị cho trận đấu thuộc vòng loại cuối Asian Cup 2027, Holgado được cho là tự nhận mình là người gốc Malaysia, và đã được triệu tập lên đội tuyển quốc gia Malaysia vào ngày 4 tháng 6 năm 2025. Ngày 10 tháng 6, anh có trận ra mắt cho đội tuyển Malaysia và ghi bàn thắng đầu tiên trong trận thắng 4–0 trước Việt Nam trên sân Bukit Jalil.

Ngày 26 tháng 9, Holgado cùng 6 cầu thủ nhập tịch khác được cho là gốc Malaysia đã bị FIFA xử phạt sau khi Ủy ban kỷ luật của tổ chức này kết luận rằng Hiệp hội bóng đá Malaysia (FAM) đã làm giả tài liệu để đưa các cầu thủ ra sân trong trận đấu với Việt Nam vào ngày 10 tháng 6.

## Đời tư
Sinh ra tại Argentina, Holgado từng tự nhận là có dòng máu Malaysia thông qua ông mình. Tuy nhiên, FIFA đã ra thông báo rằng ông của anh không sinh ra tại Malaysia và cũng không có gốc gác Malaysia, vì các giấy tờ do Hiệp hội bóng đá Malaysia nộp đã được chứng minh là làm giả.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*
Lê Mai

**Lê Mai** có thể đề cập đến:

* Nghệ danh của Lê Kim Nhung (1938 – ), nữ diễn viên, Nghệ sĩ ưu tú Việt Nam
* Bí danh của Châu Văn Quyền, (1940 – 1996) nam chính khách, nhà ngoại giao Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Việt Nam
* Lê Mai (1940 – ), nam Thiếu tướng Công an nhân dân Việt Nam
* Bút danh của Lê Hùng (1953 – 2019), nam nhà văn Việt Nam, đồng tác giả cuốn *[[Rồng đá, hay là Mũi uốn ván]]* cùng Vũ Ngọc Tiến
Xymmer phungi

***Xymmer phungi*** là một loài kiến phân bố ở Đông Nam Á, thuộc chi *[[Xymmer]]*. Loài này được phát hiện lần đầu ở Việt Nam vào năm 2007 và chính thức được mô tả vào năm 2016. Đây là loài đầu tiên của chi phân bố tại Indomalaya, được biết đến với thùy  dài bằng một phần sáu chiều rộng cơ thể. *Xymmer phungi* được đặt tên theo nhà cách mạng và lãnh đạo khởi nghĩa Phan Đình Phùng.

## Phân loại
*Xymmer phungi* là một trong ba loài thuộc chi *[[Xymmer]]*, và là loài đầu tiên trong chi phân bố tại Indomalaya. Trước đó, các loài *Xymmer* chưa mô tả chỉ được tìm thấy ở khu vực Tây Phi cho đến khi *Xymmer phungi* được phát hiện. Loài này được phát hiện lần đầu tại Vườn quốc gia Núi Chúa ở Nam Trung Bộ Việt Nam vào năm 2007; tuy nhiên, mẫu vật đã bị phá hủy một phần, dẫn đến việc nó được đặt tên tạm thời là *[[Stigmatomma]]* *sp. eg-4*.‍

Vào tháng 3 năm 2015, một quần thể của loài này đã được thu thập ở Vườn quốc gia Vũ Quang, Bắc Trung Bộ Việt Nam, và được Satria và cộng sự mô tả là loài chính thức vào năm 2016. Tên gọi của loài vinh danh Phan Đình Phùng, một nhà lãnh đạo cách mạng Việt Nam sinh năm 1847 tại tỉnh Hà Tĩnh, lãnh đạo khởi nghĩa Hương Khê chống thực dân Pháp.‍

## Phân bố
Loài này được tìm thấy ở Đông Nam Á, phân bố tại các nước Thái Lan (cụ thể là tỉnh Chachoengsao)‍ và Việt Nam.‍

## Miêu tả
Kiến thợ của loài này có hình thái tương tự như *[[Xymmer muticus]]*, nhưng có thể phân biệt nhờ một thùy  dài bằng một phần sáu chiều rộng và một phần hơi lõm ở rìa trước của thùy.‍ Nhìn từ phía lưng, phần ngực giữa có hình bán nguyệt.‍ Kiến thợ đơn hình với đầu hình chữ nhật bán phần dẹt từ trên xuống dưới và không có mắt. Mảnh gốc môi tạo thành một thùy hình chữ nhật ngắn với rìa trước lõm nhẹ, trong khi hàm trên dài ra với một số răng nhọn. Râu có 12 đốt, với cuống dẹt, một đốt đỉnh dài và hơi cùn.‍

Phần thân giữa hơi lồi, có đường khớp liên sườn linh hoạt, không có gai trên  và thùy tròn. Chân không có cựa ở giữa đốt ống, trong khi đốt ống sau có một cựa tiêu giảm và một cựa hình lược phát triển tốt. Phần eo tách biệt rõ ràng với thân giữa. Đầu nhiều hố lông, dù có một dải trơn chạy qua đỉnh và một phần của trán. Ngực và phần trước chân có ít hố lông hơn so với phần eo và bụng. Phần thân mọc nhiều sợi lông ngắn, ép chặt; các lông cứng dài hơn mọc trên mảnh gốc môi, hàm dưới, phần eo và đầu bụng. Loài kiến nhìn chung có màu nâu nhạt, với râu và chân màu vàng nhạt hơn.

## Ghi chú


## Tham khảo

### Chú thích

### Thư mục

* 
* 
*
Bridgeton

**Bridgeton** có thể đề cập đến:

*Xã Bridgeton, Quận Bucks, Pennsylvania
*Xã Bridgeton, Michigan

## Xem thêm
*Bridgetown (định hướng)
*''Bridgerton'' (phim truyền hình)
Hồng Gai (định hướng)

**Hồng Gai** hay **Hòn Gai** có thể đề cập đến:

* Phường Hồng Gai, tỉnh Quảng Ninh.

; Địa danh cũ
* Đặc khu Hồng Gai
* Thị xã Hồng Gai, sau là thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh.
* Phường Hồng Gai (thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh); nay là một phần phường Hồng Gai thuộc tỉnh.
Facundo Garcés

**Facundo Tomás Garcés** (sinh ngày 5 tháng 9 năm 1999) là một cầu thủ bóng đá người Argentina, gần đây thi đấu ở vị trí trung vệ cho câu lạc bộ Deportivo Alavés tại La Liga. Anh từng 2 lần khoác áo đội tuyển Malaysia. Garcés hiện đang bị treo giò sau khi nhận án phạt từ FIFA vào tháng 9 năm 2025 do phát hiện làm giả giấy tờ liên quan đến nguồn gốc tổ tiên Malaysia của mình.

## Sự nghiệp câu lạc bộ
### Colón
Garcés trưởng thành từ lò đào tạo trẻ El Quillá. Anh lần đầu được điền tên vào danh sách thi đấu của đội một Colón vào tháng 5 năm 2017 trong khuôn khổ Giải bóng đá vô địch quốc gia Argentina, dù chưa có cơ hội ra sân. Sau đó, Garcés quay lại đội dự bị trước khi một lần nữa góp mặt trên băng ghế dự bị của đội một vào tháng 4 và tháng 5 năm 2019 – tuy nhiên anh vẫn không được thi đấu trong các trận gặp Gimnasia y Esgrima hoặc River Plate tại Copa Sudamericana. Anh tiếp tục ngồi dự bị thêm 7 lần nữa, trước khi cuối cùng có màn ra mắt với tư cách cầu thủ đá chính trong trận thắng Central Córdoba tại Copa de la Liga Profesional 2020 vào ngày 4 tháng 12 năm 2020.

### Alavés
Ngày 3 tháng 8 năm 2024, câu lạc bộ Deportivo Alavés của Tây Ban Nha (đang thi đấu tại La Liga) đã đạt thỏa thuận sơ bộ với Garcés, anh ký hợp đồng với thời hạn 3,5 năm với đội bóng, hợp đồng có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2025 .  

Ngày 2 tháng 3 năm 2025, Garcés ra mắt câu lạc bộ trong một trận đấu tại La Liga gặp R.C.D. Mallorca. Đến tháng 9, Alavés tạm đình chỉ Garcés sau khi anh bị FIFA kỷ luật, song câu lạc bộ này vẫn bày tỏ sự ủng hộ đối với anh.

## Sự nghiệp quốc tế
Garcés được triệu tập lên đội tuyển Malaysia sau trận đấu giao hữu kín với Cape Verde nhằm chuẩn bị cho trận đấu thứ 2 trong khuôn khổ vòng loại cuối Asian Cup 2027 gặp Việt Nam vào tháng 6 năm 2025. Anh có trận ra mắt trong màu áo tuyển Malaysia vào ngày 10 tháng 6, trong trận thắng 4–0 trước Việt Nam trên sân vận động quốc gia Bukit Jalil.

Ngày 26 tháng 9, Garcés cùng trong số bảy cầu thủ được cho là "gốc Malaysia" bị FIFA xử phạt, sau khi Ủy ban kỷ luật của tổ chức này kết luận rằng Hiệp hội bóng đá Malaysia (FAM) đã làm giả tài liệu để đưa các cầu thủ ra sân trong trận đấu với Việt Nam vào ngày 10 tháng 6.

## Đời tư
Sinh ra tại Argentina, Garcés từng tự nhận có dòng máu Malaysia thông qua bà mình. Vào ngày 2 tháng 6 năm 2025, Garcés chính thức nhập quốc tịch Malaysia. Tuy nhiên, FIFA đã ra thông báo rằng bà của anh không sinh ra tại Malaysia và cũng không có gốc gác Malaysia, vì các giấy tờ do Hiệp hội bóng đá Malaysia nộp đã  được chứng minh là bị làm giả.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*
Bão Paolo

**Bão Paolo** có thể đề cập đến:

*Bão Wutip (2013) (T1321, 20W, Paolo)
*Bão Lan (2017) (T1721, 25W, Paolo)
*Bão Matmo (2025) (T2521, 27W, Paolo)
Liêm khiết

**Liêm khiết** hay **Liêm Khiết** có thể đề cập đến:

*Lòng chính trực
*Liêm Khiết, nhân vật lịch sử
Nguyễn Đăng Điệp

**Nguyễn Đăng Điệp** (sinh năm 1962) là nhà lý luận phê bình văn học Việt Nam, được tặng Giải thưởng Nhà nước về Khoa học Công nghệ (lĩnh vực Khoa học Xã hội) năm 2022. Ông có bằng Tiến sĩ và học hàm Phó Giáo sư.

## Tiểu sử
Nguyễn Đăng Điệp sinh năm 1962 tại Nghệ An. Ông học tại khoa Ngữ văn Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2. Ông tốt nghiệp thủ khoa và được giữ lại Trường làm giảng viên khoa Ngữ văn từ năm 1984.

Ông gia nhập quân đội vào năm 1985, là sĩ quan làm nhiệm vụ giảng dạy văn hóa tại Trường Văn hóa Quân khu Thủ đô.

Năm 1988, ông xuất ngũ, trở về tiếp tục giảng dạy tại Đại học Sư phạm Hà Nội 2. Các năm 1989–1991, ông học thạc sĩ tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội. Từ năm 1993, ông chuyển về công tác tại Viện Văn học. Tại đây, ông lần lượt đảm nhiệm các chức vụ Phó Trưởng phòng, Trưởng phòng nghiên cứu, Phó Viện trưởng (2008) và trở thành Viện trưởng Viện Văn học từ 2012 cho đến tháng 7 năm 2023. Ông đã bảo vệ thành công luận án tiến sĩ ngữ văn tại Viện Văn học vào năm 2001 và được phong học hàm Phó Giáo sư vào năm 2005.

Hiện ông là Chủ tịch Hội đồng lý luận, phê bình văn học Hội Nhà văn Việt Nam.

## Sự nghiệp

Phạm vi nghiên cứu Nguyễn Đăng Điệp là những vấn đề trọng yếu nhất của lý thuyết và lịch sử văn học Việt Nam hiện đại. Ông coi giọng điệu nghệ thuật của một người là dấu hiệu biểu hiện của tài năng. Ông đã tập trung nghiên cứu sáng tác của nhiều nhà văn tiêu biểu, cố gắng nhận diện và lý giải cơ chế sáng tạo của nhà văn thông qua việc phân tích những ngôn từ mà họ đã sử dụng trong tác phẩm của mình.  

Năm 2022, ông được tặng Giải thưởng Nhà nước (lĩnh vực Khoa học Xã hội) với cụm công trình “*Thơ trữ tình và văn học Việt Nam hiện đại*”. Cụm công trình này là hợp thành từ các công trình tiêu biểu của ông gồm: *Giọng điệu trong thơ trữ tình* (2002); *Vọng từ con chữ* (2003); *Thơ Việt Nam hiện đại, tiến trình & hiện tượng* (2014), *Một số vấn đề văn học Việt Nam hiện đại* (2016).

## Công trình chính
### In riêng
**Giọng điệu trong thơ trữ tình* (chuyên luận), 2002; 
**Vọng từ con chữ* (tiểu luận, phê bình), 2003; 
**Thơ Việt Nam hiện đại, tiến trình & hiện tượng*, 2014; 
**Một số vấn đề văn học Việt Nam hiện đại*, 2016; 

### Chủ biên
**Ký, tản văn Thăng Long - Hà Nội* (3 tập), 2009  
**Huy Cận, tác phẩm chọn lọc*, 2009  
**Hàn Mặc Tử, tác phẩm chọn lọc*, 2009  
**Thi pháp học ở Việt Nam* (đồng chủ biên), 2010  
**Thơ Việt Nam hiện đại và Nguyễn Quang Thiều*, 2012  
**Nguyễn Xuân Khánh cái nhìn lịch sử và văn hóa*, 2012  
**Trăm năm Nguyễn Bính, Truyền thống và hiện đại,* 2017 
## Vinh danh

* Giải thưởng Nhà nước về Khoa học Công nghệ năm 2022

### Giải thưởng khoa học

* Giải thưởng Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật năm 2002 với *Giọng điệu trong thơ trữ tình*;
* Giải thưởng Hội Nhà văn Hà Nội năm 2004 với *Vọng từ con chữ*;
* Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam, 2014 với *Thơ Việt Nam hiện đại, tiến trình & hiện tượng*;
Nguồn:

## Tham khảo

## Xem thêm
* Giải thưởng Nhà nước
Lời than vãn của bà Trưng Trắc

***Lời than vãn của của bà Trưng Trắc*** (Tiếng Pháp: *Les lamentations de* *Trung* *Trac)* là truyện ngắn do tác giả với bút danh Nguyễn Ái Quốc viết bằng tiếng Pháp và được đăng trên báo L'Humanité (báo Nhân đạo) của Đảng Cộng sản Pháp số ra ngày 24 tháng 6 năm 1922, nhân dịp vua Khải Định sang Pháp nhằm lên án vị vua này. Qua câu chuyện một giấc mơ của Khải Định gặp Trưng Trắc, mượn lời của vị nữ anh hùng dân tộc Trưng Trắc nguyền rủa Khải Định là tên vua “đớn hèn, bất lực và ngu dốt”, đã cam tâm làm tôi tớ cho thực dân Pháp, phản lại tổ tiên.

Về tác giả bài viết, do lấy bút danh là Nguyễn Ái Quốc nên nó thường được coi là do Hồ Chí Minh viết. Tuy nhiên, ở thời điểm tháng 6/1922, “Nguyễn Ái Quốc” là bút danh chung của nhóm bốn người hoạt động cách mạng tại Pháp, đó là Phan Châu Trinh, Phan Văn Trường, Nguyễn Thế Truyền và Nguyễn Tất Thành (tức Hồ Chí Minh). Vì vậy, tác giả viết bài này có thể là một người khác trong nhóm chứ không phải là Hồ Chí Minh.

## Tranh cãi khi dịch truyện
Vào khoảng năm 1969, sau khi ở Pháp về, ông Hồng Hà, lúc đó là Tổng biên tập báo ''Nhân Dân''*,* có đưa một số bản chụp báo *[[Người cùng khổ|Le Paria]]* và *[[L'Humanité|L’Humanité]]* có bài viết của Nguyễn Ái Quốc về và giao lại cho Ban Nghiên cứu lịch sử Đảng Trung ương. Tài liệu được nhập vào kho lưu trữ thuộc Vụ tư liệu, do ông Phạm Bình làm vụ trưởng.

Ít lâu sau, ông Hồng Chương, tổng biên tập tạp chí ''Học Tập'' (tiền thân của tạp chí ''Cộng Sản'') đến khai thác và đã quan tâm đến các truyện ngắn của Nguyễn Ai Quốc đăng trên các báo bằng chữ Pháp, thời đó chưa có photocopy và các phương tiện sao chép khác, nên ông Hồng Chương phải đến nhiều buổi để chép lại những bài mình quan tâm. Ông Hồng Chương đã dịch một số bài và gửi đăng báo ''Nhân Dân''*.* Cụ thể có hai bài quan trọng là *“Incognito”* (*[[Vi hành]]*) và "*Les lamentations de Trung* *Trac"* *(Lời than vãn của bà Trưng Trắc).* Nhận thấy đây là những tài liệu quí, cần được dịch ra một cách chính xác, nên ban biên tập báo ''Nhân Dân'' đã đề nghị giáo sư Phạm Huy Thông xem lại bản dịch từ chữ Pháp ra chữ Việt. Không biết sự biên tập của Gs. Phạm Huy Thông là bao nhiêu phần trăm, nhưng vì vậy mà khi in không đề tên dịch giả (Có lẽ có ý nói là Hồng Chương – PT chú). Từ đấy đến nay, bản dịch được coi là chuẩn xác và chính thức, nên những lần biên soạn tuyển tập và toàn tập của Hồ Chí Minh không ai đặt vấn đề phải xem lại bản gốc để đối chiếu với bản dịch. Tuy nhiên, trên những bản in đầu tiên, người đọc có thể nhận thấy có một đoạn đã bị cắt bỏ và để dấu chấm chấm […]. Nhưng đến những lần in sau thì các dấu chấm lửng đó cũng được bỏ đi, coi như bài viết được dịch toàn bộ. 

Tập tin:Z7105130126763 adcacf050258d4666f5906c71726aaac.jpg|Trang 20 sách "Nguyễn Ái Quốc Truyện và Ký" (Nhà xuất bản Văn Học, 1974), Phạm Huy Thông dịch (chú ý ở đoạn năm dấu chấm là đoạn bị cắt bỏ) 
Tập tin:Z7105151892297 ac31cde4fbd39f0e22176b7a5cd9923a.jpg|Trang 56, nguyên văn tiếng Pháp (sách đã dẫn) cũng có năm dấu chấm ở đoạn bị cắt bỏ 


## Tham khảo

* Đào Hùng & Thủy Trường (2012). "Sao lại tự tiện cắt bỏ một đoạn văn của Nguyễn Ái Quốc?". Tạp chí *Xưa & Nay* số 409.
Vi hành

***Vi hành*** (Tiếng Pháp: *Incognito*) là truyện ngắn do Nguyễn Ái Quốc viết bằng tiếng Pháp và được viết trên  báo L'Humanité (báo Nhân đạo) của Đảng Cộng sản Pháp số ra ngày 19 tháng 2 năm 1923. Nguyễn Ái Quốc đã tạo ra trong truyện  một tình huống nhầm lẫn rất độc đáo, rất hài hước để dựng lên hình ảnh hết sức mỉa mai và lố bịch về “đấng hoàng thượng Khải Định” trong chuyến “vi hành” sang Pháp, dưới con mắt của những người dân Paris đang háo hức những trò giải trí mới lạ.

## Tóm tắt
(Trích "Những bức thư gửi cô em họ" do tác giả tự dịch từ tiếng An Nam) truyện viết về trên chuyến xe điện ngầm, đôi trai gái người Pháp nhìn thấy nhân vật tôi, người kể chuyện, là một người An Nam nên tưởng đó là Khải Định. Họ bàn luận nhận xét về Khải Định và coi hắn như một tên hề, một trò giải trí rẻ tiền. Đôi trai gái xuống tàu, người kể chuyện nhớ về ngày ấu thơ, về câu chuyện vi hành của Vua Pie, vua Thuấn rồi liên hệ, bình luận về cuộc Vi hành mờ ám vì mục đích riêng của Khải Định. Tác giả cũng kể về sự nhầm lẫn của người Pháp, của chính quyền thực dân. Qua đó châm biếm cách đối xử của thực dân Pháp đối với người Việt Nam yêu nước.

## Tham khảo
Long Phụng, Quảng Ngãi

**Long Phụng** là một xã thuộc tỉnh Quảng Ngãi, Việt Nam. Đây là một trong 96 phường, xã và đặc khu mới ở tỉnh Quảng Ngãi sau đợt sắp xếp năm 2025.

## Địa lí
Long Phụng là một xã năm ở phía đông tỉnh Quảng Ngãi, có vị trí địa lý:
*Phía bắc giáp các xã Vệ Giang, Tư Nghĩa và An Phú
*Phía đông giáp biển Đông
*Phía nam giáp xã Mỏ Cày và xã Mộ Đức
*Phía tây giáp xã Đinh Cương và xã Vệ Giang
## Tham khảo
Vladislav Khovalyg

**Vladislav Tovarishchtayovich Khovalyg** (; ; sinh ngày 24 tháng 12 năm 1967) là một chính trị gia Nga, hiện đang là Chủ tịch Cộng hòa Tuva thứ 3 kể từ ngày 7 tháng 4 năm 2021. Ông là thành viên của Đảng Nước Nga Thống nhất, đảng lớn nhất và cầm quyền của Nga.

Ông đã giữ chức Thị trưởng Thành phố Kyzyl từ ngày 30 tháng 7 năm 2008 đến ngày 1 tháng 11 năm 2018.  Ông cũng từng giữ chức Bộ trưởng Bộ Quan hệ Đất đai và Tài sản của Cộng hòa Tuva từ năm 2007 đến năm 2008.

## Tiểu sử

Vladislav Khovalyg sinh ra tại làng Teeli vào ngày 24 tháng 12 năm 1967. Ông có nguồn gốc dân tộc Tuvan.

Từ năm 1986 đến năm 1988, ông phục vụ trong hàng ngũ Lực lượng Vũ trang Liên Xô.

Năm 1992, ông tốt nghiệp Đại học Quốc gia Krasnoyarsk với bằng cử nhân luật, và năm 2006 - tốt nghiệp Học viện Hành chính Công và Kinh tế Quốc dân Nga trực thuộc Tổng thống Nga với bằng cử nhân Quản lý Khủng hoảng.

Sau khi tốt nghiệp đại học, ông bắt đầu làm việc trong các cơ quan nhà nước, trở thành chuyên gia chính về các vấn đề pháp lý của Ủy ban Tài sản Nhà nước Cộng hòa Tuva.

Sau đó, từ năm 1994 đến năm 2004, ông giữ chức vụ Trưởng cơ quan địa phương của Cục Dịch vụ Liên bang Nga về Phục hồi Tài chính và Phá sản tại Tuva. Sau đó, ông chuyển sang Bộ Tài chính Cộng hòa Tuva, nơi ông lần lượt giữ các chức vụ Trưởng phòng và Trưởng phòng.

Từ tháng 4 năm 2007 đến tháng 7 năm 2008, ông là Bộ trưởng Bộ Quan hệ Đất đai và Tài sản của Cộng hòa Tuva.

Ngày 30 tháng 7 năm 2008, Khovalyg đảm nhận chức vụ Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố Kyzyl và là người đứng đầu thành phố. Ông đã giữ chức vụ này trong hai nhiệm kỳ. Ông đã chuyển giao quyền lực của mình với tư cách là Thị trưởng cho Karim Sagaan-ool vào ngày 1 tháng 11 năm 2018.

Từ ngày 9 tháng 11 năm 2018 đến ngày 7 tháng 4 năm 2021, ông là Tổng Giám đốc của Tyvaenergosbyt.

### Chủ tịch Cộng hòa Tuva tại quyền

Ngày 7 tháng 4 năm 2021, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã ký sắc lệnh bổ nhiệm Khovalyg làm quyền Chủ tịch Cộng hòa Tuva để thay thế Sholban Kara-ool, người đã nghỉ hưu.

Ngày 20 tháng 6 năm 2021, chi nhánh khu vực của Đảng Nước Nga Thống nhất đã đề cử Khovalyg tham gia cuộc bầu cử khu vực Nga năm 2021 để tranh cử chức vụ Chủ tịch Cộng hòa. Ông đã thắng cử trong cuộc Bầu cử Trưởng vùng Tuva năm 2021 và nhậm chức vào ngày 28 tháng 9 năm 2021.

## Giải thưởng

* Thư cảm ơn của Tổng thống Liên bang Nga (2012).
* Bằng khen danh dự của Chủ tịch Cộng hòa Tuva (2013, 2018)
* Huân chương "Vì những đóng góp cho sự phát triển của thành phố Kyzyl"
* *[[Huân chương Hữu nghị (Tuva)|Huân chương Hữu nghị]] (2022) — vì những đóng góp to lớn cho sự phát triển kinh tế - xã hội của Cộng hòa Tyva*

## Trừng phạt
Tháng 2 năm 2023, Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài thuộc Bộ Ngân khố Hoa Kỳ đã đưa Khovalyg vào Danh sách Các Cá nhân và Tổ chức Bị Chỉ Định Đặc Biệt và Bị Chặn do liên quan đến việc thi hành lệnh động viên công dân Nga đáp lại lệnh động viên năm 2022 trong cuộc xâm lược Ukraine của Nga.

## Gia đình

Ông đã kết hôn và có hai con.

## Xem thêm
*Cộng hòa Tuva
*Chủ tịch Cộng hòa Tuva
*Nga
*Thị trưởng thành phố Kyzyl
*Karim Baylak-oolovich Sagaan-ool
*Kyzyl

## Tham khảo
João Figueiredo (cầu thủ bóng đá)

**João Vitor Brandão Figueiredo** (sinh ngày 27 tháng 5 năm 1996) là một cầu thủ bóng đá người Brasil, gần đây thi đấu ở vị trí tiền đạo cho câu lạc bộ Johor Darul Tazim tại Malaysia Super League. Anh từng ba lần khoác áo cho đội tuyển bóng đá quốc gia Malaysia; tuy nhiên, hiện tại anh đang bị treo giò sau khi nhận án phạt từ FIFA vào ngày 26 tháng 9 năm 2025 do phát hiện làm giả giấy tờ liên quan đến nguồn gốc tổ tiên Malaysia của mình.

## Sự nghiệp quốc tế
Figueiredo được triệu tập lên đội tuyển quốc Malaysia cho trận đấu vòng loại cuối Asian Cup 2027 với Việt Nam. Anh có trận ra mắt trong màu áo đội tuyển Malaysia vào ngày 10 tháng 6 năm 2025 tại Sân vận động Quốc gia Bukit Jalil, ghi bàn thắng đầu tiên và mở tỷ số trong chiến thắng 4–0 trước Việt Nam, với bàn thắng được ghi ở phút thứ 48 sau pha một di chuyển vào vòng cấm, dứt điểm đưa bóng chạm vào hậu vệ Đỗ Duy Mạnh của Việt Nam trước khi bay qua thủ môn Nguyễn Filip và vào lưới. Trước khi ra mắt cho đội tuyển Malaysia. Figueiredo từng được tham gia đợt tập trung cùng đội tuyển quốc gia Brazil vào năm 2018. Mặc dù không góp mặt trong bất kỳ trận đấu chính thức nào, nhưng đợt tập trung này giúp anh có cơ hội tập luyện với một số cầu thủ giàu kinh nghiệm, bao gồm cả Gabriel Jesus.

Ngày 26 tháng 9 năm 2025, Liên đoàn Bóng đá Malaysia (FAM), Figueiredo cùng sáu cầu thủ khác được cho là gốc Malaysia đã bị FIFA xử phạt sau khi phát hiện FAM sử dụng tài liệu giả mạo để các cầu thủ này đủ điều kiện thi đấu cho đội tuyển Malaysia trong trận gặp Việt Nam tại vòng loại cuối cùng Asian Cup 2027. Vì vậy, mỗi cầu thủ bị phạt 2.000 CHF (khoảng 10.560 MYR) và bị cấm tham gia mọi hoạt động bóng đá trong 12 tháng. FAM đã xác nhận sẽ kháng cáo phán quyết của FIFA và đã nộp đơn, nhưng cuối cùng FIFA đã bác bỏ và giữ nguyên án phạt vào ngày 3 tháng 11.

## Đời tư
Figueiredo từng được cho là người gốc Malaysia thông qua bà của mình. Tuy nhiên, FIFA gần đây đã mở một cuộc điều tra thông qua Ủy ban kỷ luật và phát hiện ra rằng bà của Figueiredo sinh ra ở Abre Campo, Brazil, chứ không phải Johor, Malaysia, đồng nghĩa với việc Figueiredo đã không đủ điều kiện với tư cách cầu thủ thi đấu cho đội tuyển Malaysia.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Báo chí thời trang

**Báo chí thời trang** (*Fashion journalism*) hay còn gọi là **tạp chí thời trang** là một phần của truyền thông thời trang, tập trung vào viết báo và ảnh báo chí chuyên về lĩnh vực thời trang. Các nhà báo thời trang viết và bình luận, phê bình về các sự kiện thời trang và xu hướng thời trang, đồng thời xây dựng và duy trì mối quan hệ với các nhà tạo mẫu và nhà thiết kế thời trang. Các nhà báo thời trang, phóng viên tạp chí thời trang có thể làm việc toàn thời gian cho một tạp chí phong cách sống Lifestyle, hoặc viết bài tự do. Nhiếp ảnh thời trang, đã thay thế minh họa thời trang vào những năm 1900, là một loại hình báo ảnh được sử dụng trong báo chí thời trang. Các tạp chí thời trang hàng đầu của thế kỷ XX bao gồm *[[Elle (tạp chí)|Elle]]* và *[[Vogue (tạp chí)|Vogue]]*. Internet đã tạo ra nhiều kênh thông tin cho báo chí thời trang nghiệp dư, chẳng hạn như Blog thời trang và Vlog thời trang. 

Báo chí thời trang phát triển vào thế kỷ XVIII, khi búp bê thời trang vốn là những con búp bê được thiết kế để trưng bày những bộ trang phục thời trang phù hợp đã được thay thế bằng tạp chí thời trang, đáng chú ý là chuyên trang *[[Cabinet des Modes]]* được công nhận là tạp chí thời trang thực sự đầu tiên. Ấn phẩm Partisan này đã minh họa các tấm hình thời trang thỏa mãn nhu cầu ngày càng tăng đối với thời trang Pháp, vốn phát triển song song với mong muốn của dân số đô thị đang mở rộng muốn tách mình khỏi lối sống do Tòa án Pháp vạch ra và ban hành. Trong thế kỷ XIX, nhiều tạp chí thời trang đã được xuất bản, tuyển dụng các nhà báo thời trang đưa tin về các xu hướng mới nhất từ Paris. Trong số những tạp chí thời trang đầu tiên ở Anh có Ann Margaret Lanchester, người đã xuất bản tờ báo thời trang của riêng mình, *Le Miroir de la Mode*, và Mary Ann Bell, người viết cho *[[La Belle Assemblée]]* vào đầu thế kỷ XIX. 
## Chú thích

## Tham khảo
*
Đền Thánh Lòng Chúa Thương Xót, Kraków

nhỏ|252x252px|Đền Thánh Lòng Chúa Thương Xót, Kraków

**Đền Thánh Lòng Chúa Thương Xót** () là một tiểu vương cung thánh đường Công giáo tọa lạc tại phường Łagiewniki, thành phố Kraków, Ba Lan. Ngôi thánh đường này được cung hiến cho Lòng Chúa Thương Xót và là nơi an nghỉ của thánh nữ Faustina Kowalska. 

Vương cung thánh đường mới được xây dựng từ năm 1999 đến năm 2002, nằm trên đường Siostry Faustyny thuộc Quận IX Łagiewniki-Borek Fałęcka. Nơi đây tiếp nhận hàng triệu lượt khách hành hương mỗi năm và từng tiếp đón 3 đời giáo tông tới viếng thăm.

## Tham khảo
Trần Ngọc Vàng

**Trần Ngọc Vàng** (sinh ngày 5 tháng 4 năm 1998) là một nam diễn viên người Việt Nam. Anh được biết đến rộng rãi với vai cơ phó Khanh trong bộ phim *[[Tử chiến trên không]]*.

## Tiểu sử

Trần Ngọc Vàng sinh ngày 5 tháng 4 năm 1998 tại thành phố Phan Rang, tỉnh Ninh Thuận (nay là phường Phan Rang tỉnh Khánh Hòa). Sau khi tốt nghiệp trung học, anh theo học tại trường Đại học Sân khấu – Điện ảnh Thành phố Hồ Chí Minh, nơi anh được đào tạo bài bản về kỹ năng diễn xuất.

## Sự nghiệp
Năm 2020, sau khi tốt nghiệp Đại học Sân khấu – Điện ảnh Thành phố Hồ Chí Minh, Trần Ngọc Vàng trở thành quán quân chương trình *Gương mặt điện ảnh* mùa 4. Cùng năm, anh xuất hiện trên màn ảnh rộng qua bộ phim *Chồng người ta* và đảm nhận vai nam chính trong *Người cần quên phải nhớ* – tác phẩm hợp tác giữa nhà sản xuất Charlie Nguyễn và đạo diễn Đỗ Đức Thịnh.

Năm 2022, anh tham gia bộ phim truyền hình *[[Giấc mơ của mẹ]]* do VieON sản xuất. Đây là một trong những vai diễn giúp anh được khán giả truyền hình chú ý hơn. Năm 2023, Trần Ngọc Vàng trở lại với điện ảnh qua hai tác phẩm: *Người mặt trời*, trong vai một nhân vật ma cà rồng, và *Trên bàn nhậu dưới bàn mưu*, nơi anh lần đầu đảm nhận vai phản diện. Năm 2024, anh góp mặt trong series gốc của K+ mang tên *Đi về phía lửa*, khai thác đề tài lính cứu hỏa. Tại lễ trao giải Ngôi Sao Xanh 2024, Trần Ngọc Vàng lập cú đúp khi giành về hai giải thưởng "Gương mặt triển vọng" ở cả hạng mục điện ảnh và truyền hình.

Năm 2025, Trần Ngọc Vàng đảm nhận vai nam chính trong bộ phim Tết, *Yêu nhầm bạn thân* của đạo diễn Diệp Thế Vinh, hợp tác cùng Kaity Nguyễn và Thanh Sơn. Cùng năm, anh vào vai cơ phó Khanh trong bộ phim điện ảnh *[[Tử chiến trên không]]*. Vai diễn này được xem là dấu mốc quan trọng trong sự nghiệp của anh, giúp anh được biết đến rộng rãi hơn với khán giả đại chúng.

## Sự nghiệp diễn xuất

### Phim điện ảnh

### Phim truyền hình

### Phim chiếu mạng

### Phim ngắn

### Video âm nhạc

## Giải thưởng

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Trần Ngọc Vàng trên Facebook
* Trần Ngọc Vàng trên Instagram
* Trần Ngọc Vàng trên Tiktok
* Trần Ngọc Vàng trên IMDb
Con người biết mùi hun khói

***Con người biết mùi hun khói*** (Tiếng Pháp: *L'Enfumé*) là ký (văn ngắn) mang tính chất hư cấu/viễn tưởng do Nguyễn Ái Quốc viết bằng tiếng Pháp và được đăng trên báo L'Humanité (báo Nhân đạo) của Đảng Cộng sản Pháp số ra ngày 20 tháng 8 năm 1922. Bằng câu chuyện viễn tưởng về quang cảnh dân chúng tưng bừng chào đón lễ kỷ niệm lần thứ 50 ngày thành lập Cộng hòa Liên hiệp Phi tổ chức tại Haútxa (Haoussas) tháng 1-1998, tác giả tiên đoán về thắng lợi tất yếu của sự nghiệp giải phóng của các dân tộc thuộc địa và hướng đi tới của loài người tiến bộ.

## Nội dung
Tác phẩm bắt đầu bằng lời đề tặng một người Algeria bị một sĩ quan Pháp tên là Vidart giết hại: *"Xin tặng Nahông, người đã bị [[quân phiệt]] thực dân ám hại, bài viết này".* Lời đề tặng này được đặt trong sự tương phản với đoạn trích lời Albert Sarraut, bộ trưởng bộ thuộc địa: *"Chính cuộc chinh phục hệ thống thuộc địa đã rèn luyện tài năng chiến đấu của số đông những nhà [[chỉ huy quân sự]] lớn của ta, những [[Người|con người]] đã đưa ta đến [[chiến thắng]], đã được [[dư luận]] [[Pháp]] ca ngợi vinh quang và chiến công ngay khi mang [[Quốc kỳ Pháp|lá cờ nước ta]] đến dưới những bầu trời [[châu Phi]] hay [[châu Á]]".*

Tác phẩm mở đầu như sau: *"Thành phố Haoussas cờ xí tưng bừng. Tưởng đâu như một vị chúa xuân đã gõ cây đũa thần lên gỗ ván khô khốc ở các bao lơn và các [[cửa sổ]], làm mọc ra muôn vàn tấm lá đỏ phấp phới yêu kiều trước gió.* *Ðây là lễ kỷ niệm lần thứ năm mươi ngày thành lập Cộng hoà Liên hiệp Phi. Chưa bao giờ dân chúng lại tham gia với mức độ ấy những hội hè loại này. Từ sáng sớm, các đường phố, các quảng trường y như một dòng sông người. Từng đoàn [[học sinh]], giương cờ đi đầu, vừa diễu qua các phố vừa hát Quốc tế ca, được dân chúng vỗ tay hoan nghênh. Trên quảng trường Xô Viết, một cụ già hô hào [[đám đông]]. Ðó là cố Kimengo, mệnh danh là "Con người biết mùi hun khói"".*

Trong cảnh lễ hội đó, cố Kimengo, người khi đó đã chín mươi tuổi, kể lại câu chuyện xưa: những người dân thuộc địa Pháp nghèo khổ không có tiền nộp thuế, phải bỏ trốn vào hang. Bọn thực dân hun khói làm những người trong hang chết ngạt. Riêng cố Kimengo may mắn ở gần một kẽ nứt, đào một cái ngách, thoát ra được và trở thành "chiến sĩ của quân đội cách mạng, một trong những người sáng lập Cộng hòa da đen". Cụ Kimengo *"không những đã ra sức thức tỉnh anh em cùng màu da ra khỏi giấc ngủ mê say của con người [[nô lệ]], mà còn cố gắng phá tan mọi thành kiến dân tộc và chủng tộc, tập hợp những người bị bóc lột thuộc các [[màu da]] trong cuộc đấu tranh chung".*

## Chú thích
 Haútxa (Haoussas) là tên một bộ tộc ở Tây Phi. Tác giả lấy tên đó đặt cho một thành phố tưởng tượng của châu Phi độc lập và thống nhất tương lai 

## Xem thêm
*Nguyễn Ái Quốc: Truyện và ký*, Nxb. Văn học, Hà Nội, 1974, tr. 45-4;*Hồ Chí Minh: Toàn tập*, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, t.1, tr. 105-108

## Tham khảo
Nhũ tương lipid

**Nhũ tương lipid**, được bán dưới tên thương hiệu **Intralipid** cùng nhiều tên khác, là dung dịch gốc dầu dùng để tiêm tĩnh mạch. Chúng thường được sử dụng như một phần của dinh dưỡng ngoài đường tiêu hóa. Chúng cũng được sử dụng để điều trị một số độc tính, bao gồm thuốc gây tê tại chỗ, thuốc chẹn beta, thuốc chẹn kênh canxi, organophosphate và thuốc chống loạn thần.

Tác dụng phụ thường ít, mặc dù có thể có dị ứng, viêm tụy và hội chứng suy hô hấp ở người lớn. Việc sử dụng có thể phức tạp do một số bệnh nhiễm trùng nấm. Cơ chế tác động với độc tính vẫn chưa hoàn toàn rõ ràng.

Nhũ tương lipid đã có sẵn để sử dụng trong y tế vào năm 1961. Việc sử dụng nó để điều trị ngộ độc bắt đầu vào năm 1998. Các phiên bản khác nhau được tạo ra từ các nguồn khác nhau. Các nguồn phổ biến bao gồm đậu nành, dừa, ô liu, trứng và cá. Tại Hoa Kỳ, giá cho 250 ml nhũ tương 20% vào năm 2021 là khoảng 47 USD.

## Tài liệu tham khảo
Hương thất

**Hương thất** (*Sanskrit*: ; *Pali*: , *tiếng Hán*: 香室) là thuật ngữ chỉ *phòng hương* hay *phòng thơm*, tức nơi cư trú riêng của Thích-ca Mâu-ni trong khu Tinh xá Kỳ Viên tại Xá-vệ, được truyền thống đặt tên là *gandhakuṭi* và thường gắn với Kỳ Viên thời Phật còn tại thế. Trong bối cảnh tu viện, *hương thất* khác với *vihāra* (tịnh xá) - thuật ngữ chung cho nơi ở của tu sĩ - vì nó chỉ không gian dành riêng cho Phật trong một tổ hợp tu viện. Tên gọi *gandhakuṭi* hàm nghĩa *căn phòng được xông hương*, phản ánh thực hành cúng dường hương, hoa và đèn trước sự hiện diện của Phật trong các truyền thống Ấn Độ sớm.

## Tiểu sử tóm tắt
Các nguồn Pali và chú giải ghi *gandhakuṭi* là *phòng hương* của Phật tại Tinh xá Kỳ Viên, một bộ phận thuộc khu *Gandhakuṭi-pariveṇa*, nơi Phật nhóm hội và thuyết dạy cho Tăng chúng. Theo truyền thuyết văn hiến, hương thất tại Kỳ Viên do cư sĩ Anāthapiṇḍika kiến lập khi cúng dường khu vườn cho Phật và Tăng đoàn, về sau trở thành điểm quy chiếu hành hương ở Tinh xá Kỳ Viên. Học giới hiện đại coi *hương thất* là một mô-típ tôn giáo - nghi lễ hình thành sớm, làm trung tâm cho các thực hành cúng dường và biểu tượng về sự hiện diện của Phật trong đời.

## Vai trò & đặc trưng
Nghiên cứu cho thấy *hương thất* là tiêu điểm của các nghi lễ quét dọn, rải hoa, thắp hương và đèn - những thực hành tạo nên *hương khí* thánh thiện gắn với sự hiện diện của Phật, cả khi còn tại thế lẫn trong ký ức tôn giáo về sau. Trong diễn trình kiến trúc - nghi lễ, *hương thất* còn đóng vai trò như *không gian hiện thân* của Phật, về sau có thể được thay thế hay tương ứng bằng điện thờ tượng Phật khi hình tượng hóa trở nên phổ biến. Một số tư liệu chú giải ghi *giường của Phật* trong hương thất thuộc những *[[chỗ không đổi]]* (*avijahitaṭṭhānāni*) qua các đời Phật, nêu bật tính thiêng cố định của vị trí này trong trí tưởng tôn giáo. Trong mô tả tu viện Ấn Độ - Trung Á thuộc truyền thống , *hương thất* có thể được đặt ở trung tâm dãy phòng (*catuḥśāla*) theo *Śayanāsanavastu*, phản ánh cách tổ chức không gian thờ - ở xoay quanh gian phòng của Phật.

## Trong kinh văn
Thuật ngữ *gandhakuṭi* xuất hiện lẻ tẻ trong kinh - luật Pali và đặc biệt trong văn học chú giải, nơi nhiều truyện tích kể Phật bước ra từ *phòng hương* để thuyết pháp hay tiếp chúng. Trong nguồn , mục *Śayanāsanavastu* mô tả kiểu tu viện có *hương thất* ở giữa, cho thấy vai trò quy chiếu văn hiến của không gian này trong quy hoạch tu viện cổ đại.

## Ghi chú tên gọi
Dạng Việt hoá dùng trong bài: *Hương thất*. Đối ứng: *Pali* , *Sanskrit* ; dịch nghĩa tiếng Anh thường dùng là *perfumed chamber* và thường quy chiếu đến gian phòng của Phật tại Kỳ Viên.

## Xem thêm
* A-la-hán
* Tỳ-kheo
* Tăng đoàn
* Nikāya
* A-hàm

## Chú thích
 

## Tài liệu tham khảo chọn lọc
* 
* 
* 
* 
*
Viêm gan E

**Viêm gan E** là một bệnh nhiễm trùng gan do virus viêm gan E (HEV), một loại viêm gan do virus. Các triệu chứng có thể bao gồm mệt mỏi, buồn nôn, đau gan, nước tiểu sẫm màu và vàng da; mặc dù nhiều người không có triệu chứng. Các triệu chứng thường xuất hiện sau 2 đến 10 tuần kể từ khi tiếp xúc với nguồn lây nhiễm và các triệu chứng kéo dài từ 2 đến 6 tuần. Thỉnh thoảng, ở những người có hệ thống miễn dịch suy yếu, tình trạng nhiễm trùng không tự khỏi và có thể dẫn đến các biến chứng như xơ gan. Nhiễm trùng nghiêm trọng, dẫn đến suy gan cấp tính, có thể xảy ra ở phụ nữ mang thai.

Bệnh chủ yếu lây lan qua việc uống nước bị nhiễm bẩn; mặc dù nó cũng có thể lây lan do ăn thịt chưa nấu chín. Bệnh thường không lây lan trực tiếp giữa người với người. Virus gây bệnh là một loại virus RNA sợi đơn, không có vỏ bọc, hướng dương, hình nhị thập diện. Chẩn đoán có thể được thực hiện bằng xét nghiệm máu hoặc phân. Bệnh có thể được chia thành 8 kiểu gen, trong đó có 4 kiểu gen chủ yếu gây bệnh ở người. Các loại viêm gan do virus khác bao gồm A, B, C, D và X.

Phòng ngừa bệnh bằng cách sử dụng nước sạch và nhà vệ sinh phù hợp. Một loại vắc-xin (HEV 239) hiện có sẵn để ngăn ngừa bệnh này ở Trung Quốc. Điều trị thường là chăm sóc triệu chứng, bao gồm nghỉ ngơi và uống đủ nước. Ribavirin có thể được sử dụng cho các trường hợp bệnh mãn tính. Vào năm 2015, bệnh gây ra khoảng 44.000 ca tử vong. Trong tam cá nguyệt thứ ba của thai kỳ, có tới 25% phụ nữ có thể tử vong.

Năm 2017, ước tính viêm gan E ảnh hưởng đến hơn 19 triệu người. Bệnh xảy ra phổ biến hơn ở các nước đang phát triển, đặc biệt là ở Châu Á. Nam giới từ 15 đến 30 tuổi thường bị ảnh hưởng nhiều nhất. Bệnh có thể trở thành một đợt bùng phát do thiếu nước sạch. Các đợt bùng phát viêm gan E xuất hiện ít nhất là từ năm 1955 ở New Delhi. Virus này đã được các nhà khoa học Nga phân lập vào năm 1983 khi đang điều tra một đợt bùng phát ở Afghanistan.

## Tài liệu tham khảo
Yesterday Once More

**Yesterday Once More** có thể đề cập đến:

*"Yesterday Once More" (bài hát)
*''Yesterday Once More'' (album)
Wake Me Up

**Wake Me Up** có thể đề cập đến:

*"Wake Me Up" (bài hát của Avicii)
*"Wake Me Up" (bài hát của Twice)
*"Wake Me Up" (bài hát của Ed Sheeran), từ album *[[+ (album)|+]]*
Birdy

**Birdy** có thể đề cập đến:

*Birdy (ca sĩ)
*''Birdy'' (album của Birdy)
*Vương Bá Đức, biệt danh Birdy, nhân vật trong phim *[[Cái tên khắc sâu trong tim người]]*
Kuru (bệnh)

**Kuru** là một căn bệnh prion từng ảnh hưởng đến người Fore và các nhóm dân cư lân cận ở Papua New Guinea. Bệnh đặc trưng bởi các triệu chứng như run rẩy, khó đi lại, đau đầu, khó nuốt, mất trí nhớ và hôn mê. Người bệnh cũng có thể xuất hiện những cơn cười không kiểm soát. Các triệu chứng tiến triển nặng dần theo thời gian và tử vong thường xảy ra trong vòng hai năm. Thời gian ủ bệnh, tức khoảng thời gian từ khi tiếp xúc với tác nhân gây bệnh đến khi xuất hiện triệu chứng thường kéo dài từ 4 đến 40 năm, song trong một số trường hợp có thể vượt quá 50 năm.

Sự bùng phát của bệnh Kuru được cho là bắt đầu khi một người trong làng mắc bệnh một cách tự phát và những người khác trong cộng đồng đã ăn não của người đó sau khi họ qua đời. Bệnh tiếp tục lây lan do tập tục ăn thịt người trong tang lễ, trong đó các thành viên gia đình nấu chín và ăn thi thể của người đã mất như một nghi thức tưởng niệm. Ngoài ra, cũng có yếu tố di truyền làm tăng khả năng mắc bệnh ở một số cá nhân. Cơ chế tiềm ẩn của bệnh liên quan đến các protein bị gấp cuộn sai tự nhân lên và chống lại quá trình phân giải. Việc chẩn đoán bệnh chủ yếu dựa vào biểu hiện lâm sàng và được xác nhận bằng sinh thiết não. Đây là một loại bệnh não xốp truyền nhiễm.

Phòng ngừa bằng cách tránh ăn thịt người, tình trạng vốn đã giảm ở những khu vực bị ảnh hưởng sau lệnh cấm vào những năm 1950. Việc kiểm soát bệnh bao gồm chăm sóc hỗ trợ nhằm cải thiện các triệu chứng của một người. Hiện tại bệnh chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu.

Người ta tin rằng căn bệnh này bắt đầu vào khoảng năm 1900 với mô tả khoa học đầu tiên vào năm 1957 của Carleton Gajdusek và Vincent Zigas. Vào năm 1957, bệnh gây ra 200 ca tử vong mỗi năm, chiếm gần 3,5% tổng số ca tử vong ở một số cộng đồng. Vì phụ nữ và trẻ nhỏ thường ăn não nên họ thường bị ảnh hưởng nhiều hơn. Trường hợp cuối cùng được báo cáo là vào năm 2005 hoặc 2009. Đây là căn bệnh prion đầu tiên được phát hiện. Thuật ngữ *kúru* xuất phát từ tiếng Fore có nghĩa là "run rẩy".

## Tài liệu tham khảo
Sẹo lồi

**Sẹo lồi** là vùng sẹo cứng, lồi lên, căng và lớn hơn vết thương ban đầu. Màu sắc sẹo có thể giống với màu da, đỏ hoặc sẫm hơn. Sẹo cũng có thể gây ngứa, nóng rát hoặc đau. Sẹo có thể không hình thành cho đến vài tháng sau chấn thương ban đầu. Những tổn thương này không phải là ung thư.

Tình trạng này xảy ra do sự kết hợp của các yếu tố di truyền và môi trường. Đối với những người có nguy cơ, sẹo có thể xuất hiện sau tổn thương ở bất kỳ mức độ nào trên da. Cơ chế cơ bản liên quan đến bất thường trong quá trình chữa lành vết thương. Chẩn đoán thường dựa trên kiểm tra, mặc dù có thể được xác nhận bằng sinh thiết. Sẹo lồi khác với sẹo phì đại ở chỗ nó phát triển vượt ra ngoài vị trí vết thương ban đầu.

Việc điều trị rất khó khăn. Các biện pháp có thể bao gồm corticosteroid, liệu pháp áp lạnh, cắt bỏ bằng phẫu thuật, xạ trị và liệu pháp laser. Tỷ lệ mắc là 4,5 đến 16% ở những người có làn da sẫm màu. Những người trong độ tuổi từ 10 đến 30 thường bị ảnh hưởng nhiều hơn.

## Tài liệu tham khảo
Kuru (định hướng)

**Kuru** có thể đề cập đến:

**[[Kuru]]*, chi khủng long
*Kuru (bệnh)
*Kuru, Pirkanmaa, Phần Lan
Goblin (album đĩa đơn)

***Goblin*** là single album đầu tiên và cũng là duy nhất của nữ ca sĩ Hàn Quốc Sulli. Album gồm ba bài hát này được SM Entertainment phát hành vào ngày 29 tháng 6 năm 2019, ba tháng trước khi cô qua đời vào tháng 10 cùng năm. Album được phát hành kèm với lead single cùng tên.
Mang phong cách K-pop kết hợp với ảnh hưởng từ dòng nhạc new age và city pop, *Goblin* bao gồm những ca khúc do chính Sulli sáng tác, đề cập đến các chủ đề như rối loạn đa nhân cách, những giấc mơ và hy vọng của cô về tương lai.

## Bối cảnh và phát hành

Sulli ra mắt công chúng vào năm 2009 với vai trò thành viên của nhóm nhạc nữ f(x) trực thuộc SM Entertainment, qua đĩa đơn đầu tay "La Cha Ta".

Năm 2014, cô tạm ngưng mọi hoạt động cùng nhóm vì lý do sức khỏe tinh thần, sau khi liên tục trở thành mục tiêu của những tin đồn ác ý. Đến năm 2015, Sulli chính thức rút khỏi f(x) để tập trung theo đuổi sự nghiệp diễn xuất.

Tháng 11 năm 2018, cô đánh dấu sự trở lại làng nhạc khi hợp tác với ca sĩ R&B Dean trong ca khúc "Dayfly".

*Goblin*, đĩa đơn đầu tay của Sulli, được SM công bố vào ngày 17 tháng 6, kèm theo danh sách ca khúc và thông tin rằng cô đã tham gia viết lời cho cả ba bài trong album. Sản phẩm chính thức phát hành vào ngày 29 tháng 6 năm 2019, đồng thời tung ra ca khúc chủ đề và video âm nhạc.

## Sáng tác
Toàn bộ phần lời của ba ca khúc trong album *Goblin* đều do chính Sulli chấp bút.

Ca khúc chủ đề, "Goblin" (cũng là bài hát chính trong album) là một bản pop mang phong cách "hữu cơ", pha chút âm hưởng Pháp, với phần lời xoay quanh một nhân vật mắc chứng rối loạn đa nhân cách (DID). Trong video âm nhạc, Sulli vào vai một nhân vật mang hội chứng này, thể hiện nhiều khía cạnh tính cách khác nhau.

Bài thứ hai, "On the Moon", là một bản city pop với màu sắc mộng mơ, kể về một nhân vật giả tưởng. 

Ca khúc kết thúc album, "Dorothy" – mang hơi hướng new-age, thể hiện cảm giác phiêu du trong mơ, bước vào những miền đất kỳ ảo và xa lạ. Trong bài hát, Sulli nói về Dorothy qua lăng kính của "sự ghen tuông, tình yêu, sự thật, vẻ đẹp, nỗi sợ hãi, sa mạc và những tảng băng trôi" như một hình tượng ẩn dụ, đồng thời gửi gắm những mơ ước của cô về tương lai.

## Quảng bá
Vào ngày phát hành album, Sulli tổ chức một buổi fan-meeting đặc biệt mang tên "Sân khấu đặc biệt của Sulli: 'Peaches Go!blin'" tại Nhà hát SM Town ở Samseong-dong, Seoul. Trước đó không lâu, cô cũng bắt đầu đảm nhận vai trò MC trong chương trình tạp kỹ *The Night of Hate Comments* phát sóng trên kênh JTBC.

## Đón nhận thương mại
Khi vừa phát hành, không có ca khúc nào trong album *Goblin* lọt vào các bảng xếp hạng lớn. Tuy nhiên, sau khi Sulli qua đời, ca khúc "Goblin" đã bất ngờ xuất hiện trên bảng xếp hạng World Digital Song Sales của Billboard ở vị trí thứ 14 trong tuần lễ ngày 26 tháng 10. Đây cũng là thứ hạng cao nhất của Sulli trên bảng xếp hạng này, vượt qua thành tích trước đó là vị trí thứ 17 với màn kết hợp trong đĩa đơn "Dayfly" của Dean.

Bài hát cũng lọt vào bảng xếp hạng K-pop Hot 100 ở vị trí thứ 96 trong tuần phát hành ngày 19 tháng 10.

## Danh sách bài hát

## Bảng xếp hạng

## Lịch sử phát hành

## Tham khảo
Nho Quan (định hướng)

**Nho Quan** có thể là:

* Xã Nho Quan, tỉnh Ninh Bình

; Địa danh cũ
* Huyện Nho Quan thuộc tỉnh Ninh Bình
* Thị trấn Nho Quan (huyện Nho Quan, tỉnh Ninh Bình); nay là một phần xã Nho Quan thuộc tỉnh
Yamada Akiyoshi

Bá trước  là một chính trị gia và samurai người Nhật Bản, đồng thời là một trong những lãnh đạo tiên phong của cuộc Minh Trị Duy tân. Ông từng giữ chức Tư pháp khanh (Bộ trưởng Tư pháp Nhật Bản hiện nay) từ năm 1885 đến năm 1891. Khi còn trẻ, ông thường được biết đến với cái tên Yamada Ichinojō; tuy nhiên, ông đã thay đổi tên nhiều lần trong thời kỳ Bakumatsu.

## Trao thưởng
* 1877 –  Huân chương Mặt trời mọc hạng Nhì 
* 1879 –  Huân chương Mặt trời mọc hạng Nhất
* 1888 –  Huân chương danh dự, ruy băng vàng
* 1889 –   Huy chương kỷ niệm ban hành Hiến pháp Đế quốc Đại Nhật Bản
* 1892 –  Huân chương Đại thụ chương Hoa Ngô và Mặt trời mọc hạng nhất

## Chú thích

## Trích dẫn
* Beasley, William G.  (1990). *The Rise of Modern Japan: Political, Economic and Social Change Since 1850.* New York: St. Martin's Press.   (cloth)
* Jansen, Marius B. (2000). *The Making of Modern Japan.* Cambridge: Harvard University Press. ;  OCLC 44090600
* .

## Liên kết ngoài

*National Diet Library Photo & Bio
Quán cà phê vỉa hè

**Quán cà phê vỉa hè** (*Sidewalk cafe*) hay **cà phê lề đường** hay còn gọi là **cà phê bụi** (*Dust cafés*) là một khu vực của một nhà hàng, quán cà phê hoặc quán bar đặt trên vỉa hè công cộng, hoặc một không gian ngoài trời tương đương, được thiết kế để khách hàng có thể dùng bữa ăn, uống nước hoặc thư giãn, ở Mỹ thì khu vực này chỉ được sử dụng để dành cho dịch vụ ăn uống. Đây là một không gian thưởng thức cà phê giản dị, thường được tổ chức ngay trên vỉa hè, lề đường hoặc một khoảng không gian nhỏ phía trước cửa hàng, đây là một loại hình kinh doanh cà phê đặc trưng, phổ biến ở nhiều quốc gia và các nước có văn hóa cà phê đường phố phát triển. Quán cà phê vỉa hè rất phổ biến ở khắp châu Âu, đóng vai trò quan trọng trong cuộc sống đường phố ở các quốc gia như Tây Ban Nha, Pháp và Ý. Văn hóa cà phê vỉa hè được xem là một nét văn hóa đặc trưng của đô thị Việt Nam, đặc biệt là ở Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh còn được biết đến là cà phê Sài Gòn.

## Đặc điểm

Quán cà phê vỉa hè có thể được bao quanh hoặc không bao quanh, quán trước được bao quanh bởi một cấu trúc một tầng và quán sau là một khu vực vỉa hè có bàn, ghế và lan can có thể tháo dỡ. Toàn bộ hoặc phần lớn không gian kinh doanh nằm ngoài trời, trên vỉa hè hoặc các khu vực công cộng lân cận. Thiết kế quán đơn giản, thường sử dụng những chiếc ghế đẩu, ghế nhựa, ghế gỗ nhỏ hoặc bàn thấp, đôi khi chỉ là một chiếc xe đẩy, xe bán đồ ăn hoặc gánh hàng rong, không có kiến trúc phức tạp hay nội thất đắt tiền. Quán cà phê vỉa hè là mô hình kinh doanh linh hoạt, chi phí thấp và mang đậm tính cộng đồng. Khách hàng ngồi ở vị trí có thể dễ dàng quan sát mọi hoạt động của đường phố, tạo nên một trải nghiệm thị giác sống động và chân thực. Đây là nơi giao lưu, gặp gỡ bạn bè, đối tác hoặc đơn giản là nơi người dân địa phương dừng chân để trò chuyện, bàn luận công việc hoặc thư giãn.

Quán cà phê vỉa hè phục vụ mọi tầng lớp xã hội với mức giá phải chăng, dễ tiếp cận. Quán vỉa hè là nguồn thu nhập quan trọng của nhiều gia đình hoặc cá nhân kinh doanh nhỏ lẻ. Về quy định pháp lý, vì việc sử dụng vỉa hè (không gian công cộng) cho mục đích thương mại thường cần có giấy phép đặc biệt từ chính quyền địa phương, và phải tuân thủ các quy tắc về an toàn và lối đi cho người đi bộ. Quy định của thành phố New York chỉ rõ những nơi vỉa hè được phép mở quán cà phê, cách xây dựng quán và những phần vỉa hè nào quán cà phê có thể được phép mở. Chủ sở hữu trả phí cấp phép, về cơ bản là tiền thuê trả cho thành phố để sử dụng vỉa hè. Cho đến năm 2003, quá trình xin giấy phép mở quán cà phê vỉa hè liên quan đến rất nhiều cơ quan thành phố và thời gian chờ đợi rất lâu đến nỗi luật pháp thường xuyên bị vi phạm, với việc chủ nhà hàng cho rằng việc dựng quán cà phê vỉa hè và nộp phạt sau đó. Các quy trình phê duyệt mới đã được áp dụng vào năm đó, rút ngắn quy trình xuống còn 140 ngày và trở thành trách nhiệm duy nhất của Sở Tiêu dùng thành phố New York.
## Chú thích

## Tham khảo
* 
* 
* 
*Ramati, Raquel. *How to Save Your Own Street*, Dolphin Books, 1981
*