José Craveirinha

**José Craveirinha** (28 tháng 5 năm 1922 - 6 tháng 2 năm 2003) là một nhà báo, nhà văn và nhà thơ người Mozambique. Ông được công nhận rộng rãi là nhà thơ vĩ đại nhất của quốc gia này. Các tác phẩm của ông, chủ yếu viết bằng tiếng Bồ Đào Nha, tập trung vào các chủ đề về phân biệt chủng tộc, sự thống trị thực dân của Bồ Đào Nha và bản sắc dân tộc của người Mozambique. 

## Tiểu sử
José Craveirinha sinh ra tại Lourenço Marques (nay là Maputo), thủ đô của Mozambique. Ông là con lai, có cha là người Bồ Đào Nha di cư từ vùng Algarve và mẹ là người dân tộc Ronga. Sự kết hợp giữa hai nền văn hóa này đã ảnh hưởng sâu sắc đến tư duy và phong cách sáng tác của ông, giúp ông hiểu rõ cả văn học phương Tây lẫn truyền thống văn hóa bản địa châu Phi.

Trong sự nghiệp báo chí, ông đã cộng tác với nhiều tờ báo và tạp chí lớn như *O Brado Africano*, *Notícias*, và *Voz de Moçambique*. Ông cũng từng là một vận động viên bóng đá và là huấn luyện viên điền kinh, người đã phát hiện và giúp đỡ vận động viên đoạt huy chương vàng Olympic Maria Mutola.

## Hoạt động chính trị
Craveirinha là một người ủng hộ nhiệt thành cho phong trào giải phóng dân tộc. Ông tham gia vào tổ chức FRELIMO (Mặt trận Giải phóng Mozambique) để chống lại ách thống trị của thực dân Bồ Đào Nha. Vì các hoạt động chính trị của mình, ông đã bị cảnh sát mật PIDE của Bồ Đào Nha bắt giam và biệt giam trong khoảng thời gian từ năm 1965 đến năm 1969.

Sau khi Mozambique giành độc lập vào năm 1975, ông giữ nhiều chức vụ quan trọng trong chính phủ và là chủ tịch đầu tiên của Hiệp hội Nhà văn Mozambique (AEMO). Năm 2003, ông được Tổng thống Joaquim Chissano tuyên dương là *anh hùng dân tộc* vì những đóng góp to lớn cho cuộc đấu tranh giành độc lập qua văn chương.

## Sự nghiệp văn chương
Ông được coi là một trong những người tiên phong của phong trào Négritude (Nhận thức da đen) tại Mozambique, phong trào tập trung vào việc khẳng định các giá trị và truyền thống châu Phi. Thơ của ông thường sử dụng các hình ảnh về cảnh quan châu Phi, âm điệu của các ngôn ngữ bản địa và nhịp điệu trống trận.

Một số tác phẩm tiêu biểu:

# *Chigubo* (1964) là tập thơ đầu tay, đặt tên theo một điệu nhảy chiến binh của người Ronga.
# *Karingana ua Karingana* (1974) nghĩa là *Ngày xửa ngày xưa* trong tiếng bản địa, tập hợp các bài thơ về đời sống xã hội.
# *Cela 1* (1980) là tập thơ phản ánh trải nghiệm của ông trong những năm tháng bị giam cầm.
# *Maria* (1988) là những bài thơ xúc động viết để tưởng nhớ người vợ quá cố của ông.

Tại Việt Nam, một số tác phẩm của ông như bài thơ *Bài ca con thuyền* đã được dịch sang tiếng Việt và giới thiệu đến độc giả.

## Giải thưởng và vinh danh
José Craveirinha đã nhận được nhiều giải thưởng danh giá trong suốt sự nghiệp của mình, nổi bật nhất là:

# *Giải Camões* (1991) là giải thưởng văn học cao quý nhất trong cộng đồng các nước nói tiếng Bồ Đào Nha. Ông là nhà văn châu Phi đầu tiên nhận được giải thưởng này.
# Năm 2003, Hiệp hội Nhà văn Mozambique đã thiết lập *Giải thưởng Văn học José Craveirinha* để vinh danh ông.

## Qua đời
Ông qua đời ngày 6 tháng 2 năm 2003 tại Johannesburg, Nam Phi, ở tuổi 80, khi đang trong quá trình điều trị bệnh. Sự ra đi của ông được coi là một mất mát lớn đối với nền văn học và lịch sử Mozambique.

## Tham khảo