Multibus

**Multibus** là một tiêu chuẩn bus máy tính được sử dụng trong các hệ thống công nghiệp. Nó được phát triển bởi Tập đoàn Intel và được chấp nhận làm bus IEEE 796.

Đặc tả Multibus là một tiêu chuẩn công nghiệp mạnh mẽ với kích thước tương đối lớn, cho phép thiết kế các thiết bị phức tạp trên đó. Vì nó được xác định và ghi chép đầy đủ, một ngành công nghiệp tương thích với Multibus đã phát triển xung quanh nó, với nhiều công ty sản xuất khung cắm card và vỏ máy cho nó. Nhiều công ty khác đã sản xuất CPU, bộ nhớ và các bo mạch ngoại vi khác. Vào năm 1982, đã có hơn 100 nhà sản xuất bo mạch và hệ thống Multibus. Điều này cho phép các hệ thống phức tạp được xây dựng từ phần cứng thương mại có sẵn, và cũng cho phép các công ty đổi mới bằng cách thiết kế bo mạch Multibus độc quyền, sau đó tích hợp nó với phần cứng của nhà cung cấp khác để tạo ra một hệ thống hoàn chỉnh.

Một ví dụ về điều này là Sun Microsystems với các máy trạm Sun-1 và Sun-2 của họ. Sun đã xây dựng các bo mạch CPU, bộ nhớ, SCSI và hiển thị video được thiết kế riêng, sau đó thêm các bo mạch mạng 3Com Ethernet, bộ điều khiển đĩa SMD Xylogics, bộ điều khiển băng từ 1/2&nbsp;inch Ciprico Tapemaster, bộ xử lý dấu phẩy động Sky, và Giao diện đầu cuối 16 cổng Systech để cấu hình hệ thống thành một máy trạm hoặc một máy chủ tệp. Các nhà cung cấp máy trạm khác sử dụng các thiết kế dựa trên Multibus bao gồm HP/Apollo và Silicon Graphics.

Dòng sản phẩm Intel Multibus I & II đã được RadiSys Corporation mua lại từ Intel, sau đó vào năm 2002 công ty này được mua lại bởi U.S. Technologies, Inc.

## Kiến trúc Multibus
Multibus là một bus bất đồng bộ hỗ trợ các thiết bị với tốc độ truyền tải khác nhau trong khi vẫn duy trì băng thông tối đa. Nó có 20 đường địa chỉ nên có thể định địa chỉ lên đến 1 Mb bộ nhớ Multibus và 1 Mb vị trí I/O. Hầu hết các thiết bị I/O Multibus chỉ giải mã 64 Kb đầu tiên của không gian địa chỉ.

Multibus hỗ trợ chức năng đa chủ cho phép nó chia sẻ Multibus với nhiều bộ xử lý và các thiết bị DMA khác.

Kích thước tiêu chuẩn của Multibus là một bo mạch mạch in rộng , sâu  với hai lẫy đẩy ở cạnh trước. Bo mạch có hai bus: một bus P1 rộng hơn với sơ đồ chân được xác định bởi đặc tả Multibus và một bus P2 thứ hai nhỏ hơn cũng được xác định là một bus riêng.

## Các tiêu chuẩn Multibus
Multibus bao gồm các bus sau:
* Multibus System Bus&nbsp;— được chấp nhận là IEEE 796
* iSBX (Bus mở rộng I/O)&nbsp;— được chấp nhận là IEEE P959
* iLBX Phần mở rộng Bus cục bộ (Bus thực thi)
* Multichannel I/O Bus

## Các phiên bản
### Multibus I
IEEE-796: Bus hệ thống vi máy tính; Được Intel phát hành lần đầu vào năm 1974. Các card không sử dụng bảng điều khiển phía trước, thay vào đó sử dụng các chân tiếp xúc ở cạnh card làm đầu nối (tương tự như các card ISA/PC-AT). Các công ty như Northwest Technical vẫn cung cấp các sản phẩm "Ngừng sản xuất" cho Multibus I, hiện được coi là đã lỗi thời. Sau đây là danh sách các phần liên quan đến Multibus từ tiêu chuẩn IEC 796:
*IEC 796-1:1990 Microprocessor system bus—8-bit and 16-bit data (Multibus I)&nbsp;— Phần 1: Mô tả chức năng với các đặc tính điện và thời gian
*IEC 796-2:1990 Microprocessor system bus—8-bit and 16-bit data (Multibus I)&nbsp;— Phần 2: Mô tả cơ khí và sơ đồ chân cho cấu hình bus hệ thống, với các đầu nối cạnh (trực tiếp)
*IEC 796-3:1990 Microprocessor system BUS I, 8-bit and 16-bit data (Multibus I)&nbsp;— Phần 3: Mô tả cơ khí và sơ đồ chân cho cấu hình Eurocard với các đầu nối chân và ổ cắm (gián tiếp)

### Multibus II
Bus IEEE-1296 32-bit/10&nbsp;MHz, ở tốc độ 40 Mbyte/s. Kích thước card là 3U x 220&nbsp;mm, và 6U x 220&nbsp;mm. Các card này lớn hơn kích thước VME Eurocard, vốn là 3U/6U x 160mm. Nó sử dụng các cổng TTL (dòng "Fast") cho các bộ điều khiển và các đầu nối bảng mạch sau là loại DIN 41612 C. Multibus II vẫn chưa được coi là lỗi thời, nhưng được coi là đã hoàn thiện; tuy nhiên nó không được khuyến khích cho các thiết kế mới. IEEE-STD-1296: Bus 32-bit đồng bộ hiệu suất cao: Multibus II, phát hành năm 1987 và 1994. Cũng là ISO/IEC 10861.
*ISO/IEC 10861:1994 Information technology—Microprocessor systems—High-performance synchronous 32-bit bus: Multibus II

## Các ứng dụng lịch sử

Phần cứng Multibus-II chạy hệ điều hành iRMX được sử dụng trong phần lớn các phân hệ Giám sát Tàu Tự động cốt lõi trên CLSCS, Hệ thống Điều khiển Tín hiệu tuyến Central của Tàu điện ngầm London. Hệ thống này được cung cấp bởi Westinghouse Rail Systems và được đưa vào vận hành từ giữa những năm 1990. Tuyến Central là một tuyến Vận hành Tàu Tự động. Các thành phần Giám sát Tàu Tự động sử dụng sự kết hợp giữa iRMX trên Multibus, và Solaris trên các máy tính SPARC. Mười sáu Máy tính Tại chỗ dựa trên Multibus được phân bổ dọc theo tuyến cùng với sáu phân hệ trung tâm dựa trên Multibus trong trung tâm điều khiển. Các chức năng điều khiển và truyền thông thời gian thực được cung cấp bởi các bộ xử lý dựa trên Multibus và các máy trạm Sun cung cấp các chức năng cơ sở dữ liệu và bảng điều khiển của người vận hành trong phòng điều khiển. Tất cả các máy tính phân hệ đều có dự phòng kép. Thành phần Bảo vệ Tàu Tự động quan trọng về an toàn được cung cấp bởi thiết bị bên đường ray và trên tàu không sử dụng Multibus. Hệ thống vẫn hoạt động đầy đủ . Tại trung tâm điều khiển, Westinghouse cũng cung cấp một mô hình thu nhỏ của hệ thống cho mục đích đào tạo nhân viên và kiểm thử phần mềm bằng cách sử dụng phần lớn phần cứng và phần mềm giống như hệ thống ATS đầy đủ, nhưng được kết nối với một máy tính (cũng dựa trên Multibus-II và Sun) để mô phỏng chuyển động của tàu và hành vi tín hiệu.

Oslo Metro hoặc Oslo Tunnelbane sử dụng một hệ thống điều khiển phần cứng Multibus tương tự (mặc dù ít phức tạp hơn) do Westinghouse cung cấp thông qua các đường ray Đường hầm Chung hoặc Fellestunnelen trung tâm, nhưng dự kiến sẽ ngừng hoạt động vào năm 2011.

## Xem thêm
* S-100 bus
* VMEbus

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Mô tả Multibus I của Mark Sokos
* Introduction to the System 310 Microcomputer, Intel Corporation (1983). Hệ thống dựa trên Multibus.
* Intel Multibus Specification, Intel Corporation (1982).
* Intel iLBX Bus Specification, Intel Corporation (1983).
* Trang web Multibus chính thức của US Technologies