Spike (tên lửa)

**Spike** (Hebrew: ספייק) là một tên lửa chống tăng và chống bộ binh “bắn – rồi quên” (fire-and-forget) của Israel, trang bị đầu đạn chống tăng dạng nổ lõm kép (tandem-charge HEAT). Tính đến năm 2024, nó đang ở thế hệ thứ sáu. Nó được phát triển và thiết kế bởi công ty Israel Rafael Advanced Defense Systems. Tên lửa có các phiên bản cầm tay, phóng từ xe, phóng từ trực thăng và phiên bản hải quân.

Tên lửa có thể **tiêu diệt mục tiêu trong tầm nhìn của bệ phóng** (“fire-and-forget”), và một số phiên bản có thể tấn công từ trên xuống thông qua phương pháp “bắn, quan sát và cập nhật” (về cơ bản là khóa mục tiêu sau khi phóng); người điều khiển theo dõi mục tiêu, hoặc chuyển sang mục tiêu khác, bằng cách quan sát quang học qua dây cáp quang theo sau (hoặc liên kết RF đối với phiên bản NLOS gắn trên xe, tầm xa) trong khi tên lửa leo lên độ cao sau khi phóng. Điều này tương tự với quỹ đạo bay nâng cao (lofted trajectory) của FGM-148 Javelin của Mỹ.

## Thiết kế
trái|nhỏ|Đồ họa cấu tạo tên lửa.
trái|nhỏ|Cấu trúc tên lửa Spike.
trái|nhỏ|Cận cảnh phía trước của cụm điều khiển và phóng (Command & Launch Unit – CLU) của tên lửa Spike, với ống ngắm ảnh nhiệt, giá ba chân và một ống chứa tên lửa giả được gắn kèm.
Spike là tên lửa “bắn – rồi quên” (fire-and-forget) với khả năng khóa mục tiêu trước khi phóng và tự dẫn tự động. Tên lửa được trang bị đầu dò hồng ngoại ảnh nhiệt (imaging infrared seeker).

Các phiên bản tầm xa và tầm cực xa của Spike còn có chế độ vận hành “Bắn, Quan sát và Cập nhật” (Fire, Observe and Update), hay còn gọi là khóa mục tiêu sau khi phóng (LOAL – Lock-on after launch). Tên lửa được kết nối bằng dây cáp quang, cuộn giữa vị trí phóng và tên lửa. Nhờ đó, người điều khiển có thể:

* Nhận mục tiêu nếu mục tiêu không nằm trong tầm nhìn tại thời điểm phóng,
* Chuyển mục tiêu trong khi tên lửa bay,
* Hoặc bù trừ cho sự di chuyển của mục tiêu nếu tên lửa không theo dõi mục tiêu vì lý do nào đó.

Do đó, tên lửa có thể phóng dự đoán vào một mục tiêu cơ hội, hoặc quan sát phía bên kia của chướng ngại vật.

Tên lửa còn có khả năng phóng mềm (soft launch) – động cơ khởi động sau khi tên lửa rời bệ phóng – cho phép phóng từ không gian hạn chế, điều này là cần thiết trong chiến tranh đô thị.

Tên lửa sử dụng đầu đạn kép (tandem warhead) gồm hai đầu nổ lõm (shaped charges):

* Đầu nổ tiền kích (precursor warhead) để kích nổ bất kỳ giáp phản ứng nổ (explosive reactive armor) nào,
* Đầu nổ chính (primary warhead) để xuyên qua giáp phía dưới.

Hiện tại, nó đang thay thế các tên lửa chống tăng thế hệ hai bán tự động theo đường ngắm (semi-automatic command to line of sight) cũ như MILAN và M47 Dragon trong biên chế quân đội một số nước. Tên lửa Spike cũng được trang bị công nghệ theo dõi nhiệt (heat chasing technology).

Hệ thống ATGM Spike gồm bệ phóng dạng tripod với bộ điều khiển bắn và tên lửa. Bệ phóng không có ống ngắm nhiệt riêng: tên lửa sử dụng đầu dò hình ảnh của nó. Tổng trọng lượng phiên bản tầm xa của hệ thống khoảng 26 kg (57 lb).

Spike có thể vận hành từ bệ phóng bởi bộ binh, hoặc từ các giá gắn trên xe như xe tấn công nhanh, xe bọc thép chở quân, hoặc xe đa dụng. Nhờ đó, các phương tiện vốn không trang bị vũ khí chống tăng vẫn có thể có khả năng chống tăng.

Tên lửa Spike đã được thử nghiệm như một hệ thống vũ khí cho máy bay không người lái SAGEM Sperwer. Quân đội Tây Ban Nha đã trang bị Spike ER cho các trực thăng tấn công Eurocopter Tiger. Cả Israel và Hoa Kỳ đều đã thử nghiệm trang bị tên lửa Spike cho trực thăng Sikorsky UH-60 Black Hawk; phiên bản của Mỹ được sử dụng trên trực thăng UH-60M Battlehawk.

## Tiếp thị
Để thuận tiện cho việc bán hệ thống vũ khí tại châu Âu, công ty EuroSpike GmbH được thành lập tại Đức. Các cổ đông của công ty gồm:

* Diehl Defence (40%),
* Rheinmetall Defence Electronics (40%),
* Rafael thông qua ERCAS B.V (20%).

ERCAS B.V. là một công ty nắm giữ của Hà Lan, thuộc sở hữu 100% của Rafael.

EuroSpike GmbH đặt tại Röthenbach, Đức. Phiên bản châu Âu của hệ thống tên lửa Spike khác một chút so với phiên bản Israel và được tiếp thị dưới tên EuroSpike.

Tên lửa cũng được tiếp thị và sản xuất theo giấy phép tại Singapore bởi ST Engineering. Đối với các khu vực khác trên thế giới, Rafael Advanced Defense Systems Ltd. chịu trách nhiệm duy nhất.

Rafael cho biết đến năm 2023, hơn 40.000 tên lửa đã được bàn giao cho 41 quốc gia, trong đó khoảng 7.000 tên lửa đã được sử dụng trong các cuộc thử nghiệm, huấn luyện và chiến đấu.

## Các phiên bản

### Bệ phóng (Firing post)

#### Cụm điều khiển và phóng (Command & Launch Unit – CLU)
Cụm CLU tái sử dụng, pin, giá ba chân và ống ngắm ảnh nhiệt là các thành phần chung cho cả phiên bản MR và LR của dòng tên lửa Spike, với khối lượng lần lượt là 5 kg (11 lb), 1 kg (2,2 lb), 2,8 kg (6,2 lb) và 4 kg (8,8 lb).

#### Cụm điều khiển và phóng tích hợp
Được sử dụng cho các phiên bản mới hơn **LR2** và **ER2**.

#### Hệ thống phóng tên lửa trên xe (VMLS)
Hệ thống phóng được sử dụng trên tất cả các tháp pháo trang bị tên lửa Spike. Các phiên bản Spike LR, ER và NLOS, cũng như các biến thể nâng cấp, đều có thể sử dụng với các hệ thống này.

### Tên lửa

#### Spike SR
Phiên bản tầm ngắn của hệ thống được giới thiệu vào năm 2012 nhằm cung cấp cho bộ binh một loại tên lửa dẫn đường nằm giữa Spike MR lớn hơn và rocket không điều khiển. Tên lửa nặng 8 kg (18 lb), là một loại đạn dùng một lần nặng 9,8 kg (22 lb) dùng ở cấp trung đội, với:

* tầm bắn tối thiểu: 50 m (160 ft)
* tầm bắn tối đa: 1,5 km (0,93 mi)

Nó được trang bị đầu dò hồng ngoại điện-quang không làm lạnh với trục cố định (stiff-necked) và bộ theo dõi tiên tiến, thay vì đầu dò gắn khớp xoay (gimballed) như trên các phiên bản Spike MR/LR/ER. 

Spike SR không cần ống ngắm riêng biệt, mà sử dụng camera ảnh nhiệt chi phí thấp và hệ thống điện tử dẫn đường gắn trực tiếp ở mũi tên lửa, cung cấp hình ảnh thông qua màn hình tích hợp trên bệ phóng, hiển thị mục tiêu cho đến khi phóng. Đầu đạn có thể là:

* đầu đạn nổ lõm kép đa dụng với hiệu ứng nổ–mảnh 
* hoặc đạn Penetration-Blast-Fragmentation (PBF) mới, phát triển từ đầu đạn chống công trình của MATADOR, nhằm trang bị cho lực lượng cơ động trong môi trường đô thị khả năng phá vỡ vật che chắn và công trình của đối phương bằng hiệu ứng nổ sát thương cao. Vào tháng 5 năm 2016, Rafael đã hoàn tất việc bàn giao Spike SR cho khách hàng xuất khẩu đầu tiên,sau đó được tiết lộ là Lực lượng Vũ trang Singapore, nhằm thay thế Carl Gustaf M2.

nhỏ|Lính Israel với bệ phóng tên lửa Spike

#### Spike MR
Phiên bản tầm trung (mã hiệu định danh: NT-Gil).

Tên lửa nặng 14 kg (31 lb), với:

* tầm bắn tối thiểu: 200 m
* tầm bắn tối đa: 2.500 m (1,6 mi)

Nó được sử dụng bởi bộ binh và lực lượng đặc nhiệm.

#### Spike LR
Phiên bản tầm xa (ký hiệu Israel: NT-Spike).

* Khối lượng tên lửa: 14 kg (31 lb)
* Khối lượng toàn bộ hệ thống: dưới 45 kg (99 lb)
* Tầm bắn tối đa: 4.000 m (2,5 mi)
* Đối tượng sử dụng: bộ binh và các phương tiện chiến đấu nhẹ

Phiên bản này thêm khả năng liên lạc qua cáp quang giữa tên lửa và người điều khiển trong khi bay.

Khả năng xuyên giáp báo cáo là hơn 700 mm (28 in) thép cán đồng nhất (RHA).

Tên lửa cũng được triển khai trong các trạm vũ khí điều khiển từ xa Sentry Tech dọc biên giới Gaza.

Vào đầu năm 2014, Rafael công bố họ đã tăng tầm bắn của Spike LR lên 5,5 km (3,4 mi), tăng tính linh hoạt trên các bệ phóng hiện có và cho phép sử dụng trên các bệ phóng mới như trực thăng nhẹ.

#### Spike LR2
nhỏ|Spike LR2
Một thế hệ mới của Spike LR ban đầu đang được phát triển toàn diện và dự kiến đưa vào hoạt động vào cuối năm 2018.

Spike LR2 (ký hiệu Israel: Gil-2, גיל 2) có:

* khối lượng tên lửa giảm còn 13 kg (29 lb),
* tổng khối lượng hệ thống giảm còn 25 kg,
* tầm bắn tăng lên 5,5 km (3,4 mi) ở mặt đất và 10 km (6,2 mi) khi phóng từ trực thăng, sử dụng liên kết dữ liệu RF.

Các tùy chọn đầu đạn gồm:

* đầu đạn tandem HEAT với khả năng xuyên giáp tăng 30%, hoặc
* đầu đạn nổ đa dụng với chế độ kích nổ có thể lựa chọn giữa va chạm hoặc xuyên phá.

Tên lửa được trang bị đầu dò mới, bao gồm:

* cảm biến hồng ngoại không làm lạnh,
* bộ theo dõi mục tiêu thông minh tích hợp các tính năng trí tuệ nhân tạo (AI).

Ngoài ra, tên lửa có khả năng:

* tấn công mục tiêu theo tọa độ lưới (grid coordinates) bằng cách sử dụng hệ đo lường quán tính (IMU) cho việc chỉ thị mục tiêu từ bên thứ ba,
* tương thích với các bệ phóng cũ.

Tên lửa được thiết kế với khả năng đối phó hệ thống phòng vệ chủ động (CAPS), có thể đánh trúng mục tiêu với góc va chạm lớn lên đến 70°. 

Lần đầu tiên được Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) đặt hàng vào tháng 10 năm 2017.

#### Spike ER
nhỏ|Tên lửa Spike ER được gắn trên Hệ thống Vũ khí Từ xa Rafael Typhoon MLS-ER trên tàu tấn công MPAC Mk. III của Hải quân Philippines.
Phiên bản tầm xa mở rộng hoặc cực xa của vũ khí (ký hiệu Israel: NT-Dandy hoặc NT-D).

* Tầm bắn tối thiểu: 400 m
* Tầm bắn tối đa: 8.000 m (5,0 mi)
* Có đường kính lớn hơn và nặng hơn các hệ thống khác, thường được gắn trên xe.
* Đối tượng sử dụng: bộ binh, xe chiến đấu nhẹ (LCVs) và trực thăng.

Các lực lượng sử dụng phiên bản này trong vai trò chống tàu gồm:

* Lính bờ biển của Hải quân Phần Lan (Coastal Jaegers)
* Hải quân Philippines với Multi-purpose Attack Craft Mk.III
* Khối lượng tên lửa: 34 kg (74 lb 15 oz)
* Khối lượng bệ phóng: 30 kg (66 lb) đối với phiên bản gắn xe, và 55 kg (121 lb) đối với phiên bản phóng từ không khí
* Khả năng xuyên giáp: khoảng 1.000 mm (39 in) RHA.

Một phiên bản hải quân của Spike ER, với tầm bắn lên đến 10 km (5,4 nmi) và trang bị hệ thống dẫn đường điện-quang (electro-optical). Bệ phóng trên boong có thể chứa 4 tên lửa.

#### Spike ER2
Vào tháng 8 năm 2018, Rafael công bố việc phát triển một phiên bản nâng cấp của tên lửa mang tên Spike ER2.

Phiên bản này giữ nguyên khối lượng, khung khí động học, hình dạng bề mặt và động cơ, nhưng bổ sung liên kết dữ liệu hai chiều RF để tăng khả năng điều khiển thời gian thực, với tầm bắn mở rộng lên 16 km (9,9 mi) từ trực thăng; đồng thời kéo dài cáp quang để tăng tầm bắn lên 10 km (6,2 mi) từ các bệ phóng trên đất liền và hải quân.

#### Spike NLOS
nhỏ|Một xe Land Cruiser 70 quân sự hóa của Lực lượng Lục quân Bulgaria trang bị bệ phóng Spike NLOS Mk.5.
“Non Line Of Sight” (NLOS) là phiên bản cực tầm xa của vũ khí (ký hiệu Israel: Tamuz, תמוז), với tầm bắn tối đa được công bố là 32 km (20 mi). Đây là một tên lửa lớn hơn đáng kể so với các biến thể Spike khác, với tổng khối lượng khoảng 70 kg (150 lb). Nó có thể phóng từ mặt đất hoặc trực thăng.

Tên lửa được phát triển dựa trên bài học từ Chiến tranh Yom Kippur, cho thấy cần một tên lửa chiến thuật mặt đất–mặt đất dẫn đường chính xác cao. Các phiên bản đầu tiên được Israel Defense Forces (IDF) đưa vào biên chế cùng với xe mang tên lửa Pereh vào năm 1981, mặc dù sự tồn tại của cả hai chỉ được tiết lộ cho công chúng vào năm 2011. 

Spike NLOS sử dụng liên kết cáp quang như các phiên bản Spike khác, nhưng chỉ đến 8 km, sau đó sử dụng liên kết dữ liệu radio để điều khiển bằng lệnh.

Vào năm 2011, cũng được biết rằng Quân đội Anh đã được trang bị khẩn cấp tên lửa này sau khi đối mặt với các cuộc tấn công nổi dậy gia tăng ở Iraq. Bắt đầu từ năm 2007, ba biến thể của NLOS đã được mua:

* 200 tên lửa NLOS Mk.2 trang bị camera quang học năm 2007,
* 200 tên lửa NLOS Mk.4 trang bị ảnh nhiệt năm 2008 để hoạt động ban đêm (cùng với Mk.2, được gọi là EXACTOR-1),
* 200 tên lửa NLOS Mk.5 trang bị hai camera năm 2009 (EXACTOR-2), có cánh để bay chậm hơn nhưng cơ động tốt hơn, với đầu đạn đa dụng thay thế đầu đạn chống giáp của các phiên bản trước.

Để bảo mật hoạt động, tên lửa được gán mật danh “EXACTOR missile” trong biên chế Anh và ban đầu được gắn trên bệ phóng đặt trên M113 APC thuê. NLOS Mk.2 hoạt động kém vì quá nhanh và khó kiểm soát; M113 bị quá nhiệt ở sa mạc và màn hình camera có độ phân giải kém so với các hệ thống cùng thời.

Anh đã tài trợ phát triển NLOS Mk.5, được gọi trong biên chế Anh là EXACTOR 2, thay thế M113 APC bằng rơ-moóc kéo SPARC chứa 4 tên lửa trong tháp xoay 360° có thể điều khiển từ xa tối đa 500 m, loại bỏ hoàn toàn M113 không chuẩn khi năm 2010 các pin tên lửa được chuyển từ Iraq sang Afghanistan. 

Trong một thỏa thuận ký ngày 6 tháng 9 năm 2011, chính phủ Hàn Quốc đồng ý mua số lượng tên lửa Spike NLOS Mk.5 không tiết lộ. 

Rafael đang phát triển để mở rộng tính linh hoạt của tên lửa, bằng cách nâng cấp đầu dò EO-IR/CCD hiện có với khả năng laser bán chủ động (SAL) và các đầu đạn chống giáp, xuyên nổ, nổ–mảnh khác nhau để đáp ứng các ứng dụng cụ thể.
[nhỏ|[Boeing AH-64 Apache#AH-64E|AH-64E đang phóng tên lửa Spike NLOS]]
Vào năm 2020, Quân đội Hoa Kỳ công bố ý định mua tên lửa Spike NLOS để gắn trên trực thăng Apache.Một cuộc thử nghiệm được tiến hành vào tháng 3 năm 2021, trong đó một trực thăng AH-64E bắn tên lửa Spike NLOS vào mục tiêu cách 32 km (20 mi) và trúng trực tiếp.

Vào tháng 6 năm 2022, Rafael giới thiệu Spike NLOS thế hệ thứ 6, với các tính năng:

* Tăng tầm bắn lên 50 km (31 mi)
* Tính năng phóng loạt (salvo), có thể phóng tới 4 tên lửa cùng lúc
* Khả năng chuyển quyền điều khiển sau khi phóng sang nền tảng khác
* Khả năng Thu Thập Hình Ảnh Mục Tiêu (Target Image Acquisition), ưu tiên các mục tiêu quan trọng để tấn công
* Có thể được mang theo bởi UAV chiến lược lớp Heron-TP.

Hải quân Israel sử dụng phiên bản hải quân của Spike NLOS, với:

* Tầm bắn lên đến 32 km (17 nmi)
* Trang bị hệ thống dẫn đường điện-quang thụ động kép và camera hồng ngoại với khả năng xử lý hình ảnh
* Bệ phóng trên boong có thể chứa 8 hoặc 4 tên lửa.

#### Mini Spike
Vào ngày 2 tháng 9 năm 2009, tại một triển lãm của IDF diễn ra trong khuôn khổ hội nghị chiến tranh bộ binh Latrun lần thứ ba, Lực lượng Phòng thủ Israel đã giới thiệu vũ khí dẫn đường chống bộ binh Mini Spike (APGW). Rafael tuyên bố rằng tên lửa này chỉ nặng 4 kg (8,8 lb) và có chi phí bằng một phần ba Spike LR, đồng thời có tầm bắn dài hơn 1,3–1,5 km (0,81–0,93 mi) so với Spike SR. Nó được thiết kế để giới thiệu các chế độ bay mới, cho phép tấn công chính xác trong đô thị, như bay qua cửa sổ hoặc tấn công kẻ địch ẩn sau công sự hay chướng ngại vật bằng cách tấn công không theo đường thẳng (non-line-of-sight). Mini Spike sử dụng cùng bệ phóng và hệ thống ngắm của Spike LR, với tên lửa được lắp trên bộ chuyển đặc biệt. Đến năm 2016, chương trình phát triển Mini Spike đã bị ngừng.

#### Aerospike
Vào tháng 5 năm 2022, Rafael giới thiệu Aerospike, phiên bản của Spike LR2 được thiết kế để phóng từ máy bay cánh cố định. Nặng 14 kg, sử dụng khung khí động học, đầu dò EO/IR và đầu đạn giống Spike LR2, nhưng có cánh dài hơn giúp tăng tỉ lệ trượt, đạt tầm bắn 30 km (19 mi) khi phóng từ độ cao 8.200 m (27.000 ft). Tên lửa không cần GPS để điều hướng, tích hợp công nghệ so khớp cảnh và khả năng phát hiện, theo dõi mục tiêu. Liên kết dữ liệu RF thời gian thực cho phép con người tham gia điều khiển, bao gồm chuyển mục tiêu giữa chừng, đổi mục tiêu và hủy lệnh, đồng thời kiểm soát góc tiếp cận, phương vị và quỹ đạo bay, đạt độ chính xác trong vòng 3 m với đầu đạn HEAT hoặc nổ–mảnh. Khi được công bố, Aerospike đã được đưa vào sử dụng bởi các khách hàng không nêu tên.

### Bản sao của tên lửa

#### Almas
Iran đã nhận được một số tên lửa Spike MR của Israel bị Hezbollah chiếm được trong Chiến tranh Lebanon 2006. Chúng đã được nghiên cứu đảo ngược để tạo ra phiên bản không có giấy phép của dòng Spike, mang tên Almas (Ba Tư: الماس).[10] Tên lửa chống tăng này được giới thiệu công khai vào ngày 7 tháng 7 năm 2021. ó đã được trưng bày quốc tế tại triển lãm MILEX 2023 ở Belarus vào tháng 5 và tại Partner 2023 ở Serbia vào tháng 9.

Vào ngày 25 tháng 1 năm 2024, một video được phát hành cho thấy lực lượng Hezbollah sử dụng hệ thống này tấn công trạm giám sát Israel tại Shlomi. Vào ngày 27 tháng 1 năm 2024, một cuộc tấn công khác bằng tên lửa Almas được báo cáo tại Rosh HaNikra.

## Tích hợp lên xe cơ giới

### Australia
nhỏ|156x156px|Boxer CRVBoxer CRV:

* Đơn hàng Spike LR2 cho 133 CRV vào năm 2023. Xe trinh sát chiến đấu (CRV) được trang bị tháp pháo Rheinmetall Lance, tích hợp bệ phóng với 2 tên lửa MELLS. 

K21 Redback

* 129 IFV được đặt hàng và sẽ được trang bị bệ phóng đôi Spike LR2 trên tháp pháo của nó.

nhỏ|155x155px|Eagle V

### CH Síp
LAPV Enok:

* 60 xe LAPV Enok được mua để trang bị một bệ phóng Spike LR2 đơn.

### Đan Mạch
Eagle V

* Số lượng mua chưa được tiết lộ, được lắp trên Hệ thống vũ khí từ xa Kongsberg Protector (RWS).

nhỏ|143x143px|Piranha VPiranha V

* Số lượng mua chưa được tiết lộ, được lắp trên Hệ thống vũ khí từ xa Kongsberg Protector (RWS), dự kiến sẵn sàng vào năm 2025.

nhỏ|145x145px|CV90 MK III MLU
CV90

* 115 CV90MKIIIC được đặt hàng với tháp pháo D-Series và tích hợp tên lửa Spike, dự kiến giao hàng trong giai đoạn 2026–2029 Thêm 44 chiếc nữa được mua để thay thế 44 CV90MKIIIAs cũ thay vì gia hạn sử dụng.

### Đức

* Tháng 3 năm 2017, ký hợp đồng tích hợp Spike LR (MELLS) vào hệ thống AGDUS (hệ thống huấn luyện và mô phỏng dựa trên laser của Bundeswehr) với giá 20,3 triệu euro.
nhỏ|180x180px|MELLS launcher on Puma
nhỏ|180x180px|Wiesel 1 AWC - MELLS
nhỏ|180x180px|Boxer IFV with KNDS RCT-30 turret
Spz Puma

Tháng 12 năm 2008, ký hợp đồng tích hợp và tạo nguyên mẫu bệ phóng đôi MELLS trên hai xe Puma với giá 18 triệu euro. 

Tháng 2 năm 2009, ký hợp đồng phát triển thêm bệ phóng đôi trên tháp pháo của Puma với giá 68 triệu euro. 

Các hợp đồng nâng cấp Puma lên tiêu chuẩn S1, trong đó tích hợp bệ phóng đôi MELLS vào đội xe:

* 2018, nâng cấp 40 xe Puma.
* Tháng 6 năm 2021, nâng cấp 154 xe Puma.
* Tháng 4 năm 2023, nâng cấp 143 xe Puma. 

Marder 1A5

* Năm 2017, tích hợp bệ phóng MELLS để thay thế tên lửa MILAN.

Wiesel 1 AWC - MELLS (xe mang vũ khí), đưa vào phục vụ năm 2022:

* Nâng cấp 60 xe Wiesel 1 TOW, vốn được trang bị tên lửa BGM-71 TOW, lên tiêu chuẩn mới tích hợp tên lửa MELLS trên bệ phóng.

#### Tích hợp trên máy bay

* Airbus H-Force được trang bị tên lửa Spike ER2, có thể thích ứng với các mẫu H125M, H145M, H225M.

#### Tích hợp trên phương tiện tương lai
GTK Boxer

* Tháng 3 năm 2024, ký hợp đồng cho 123 xe Boxer CRV trang bị tháp pháo Rheinmetall Lance, tích hợp bệ phóng với 2 tên lửa MELLS. 
* Kế hoạch đặt hàng 148 xe IFV bánh lốp trang bị tháp KNDS RCT-30 (giống Spz Puma), hai bệ phóng MELLS tiềm năng đã được trình bày với Bundeswehr.

**Ý**

Tích hợp phương tiện tiềm năng

**Freccia**:

* Freccia EVO Combat, dự kiến trang bị tháp từ xa Hitfist OWS với pháo tự động 30 mm và tên lửa Spike LR2.
* 120 xe Freccia EVO Reconnaissance, dự kiến trang bị tháp từ xa Hitfist OWS với pháo tự động 30 mm và bệ phóng tên lửa Spike LR2, kèm cột cảm biến Janus.

**Israel**

Tích hợp UAV trong tương lai.

* **Golden Eagle HS (Heavy Strike)**, hệ thống UAV quay cánh nặng 50 kg của Steadicopter, có thể trang bị tên lửa Spike SR và Spike LR2.

### Hà Lan
nhỏ|145x145px|CV90 MK III MLUCV9035NL:

* Tích hợp trong tháp pháo D-Series của CV90 MK IIIs, được bàn giao trong chương trình nâng cấp giữa vòng đời (MLU).

### Ba Lan
Các xe chiến đấu bộ binh đang đặt hàng, dự kiến trang bị thùng phóng 2 tên lửa Spike LR bên phải tháp pháo ZSSW-30:

* 128 xe KTO Rosomak
** 70 chiếc đặt hàng từ năm 2022
** 58 chiếc đặt hàng tháng 7 năm 2024
* 174 KTO Rosomak-L đặt hàng tháng 7 năm 2024

#### Tích hợp phương tiện tiềm năng
Các xe chiến đấu bộ binh dự kiến trang bị thùng phóng 2 tên lửa Spike LR bên phải tháp pháo ZSSW-30:

* BWP Borsuk (số lượng chưa xác định cho biến thể IFV).
* IFV hạng nặng, lên đến 700 chiếc dự kiến, dựa trên khung gầm K9 Thunder.

### Tây Ban Nha
Piranha V (Dragon VCR):

* 40 trong số 219 xe phiên bản VCR (xe chiến đấu bọc thép) sẽ được trang bị tháp pháo Guardian 30 (bởi Escribano) với bệ phóng thu gọn 2 tên lửa Spike LR2.

#### Tích hợp lên máy bay

* EC-665 Tiger HAD/HAP

#### Các tích hợp lên phương tiện tiềm năng
Piranha V (Dragon VCR) từ đơn hàng đầu tiên:

* 58 xe Dragon VEC (trinh sát)

* 14 xe Dragon VCR-PC (trạm chỉ huy đại đội)

## Các chiến dịch

### Chiến tranh Nagorno-Karabakh lần 2 năm 2020
Azerbaijan sử dụng tên lửa Spike nhắm vào xe tăng T-72 Armenia trong Chiến tranh Nagorno-Karabakh lần 2.

### Cuộc xâm lược DaiGGaaza của Israel năm 2023
Trong chiến dịch xâm lược Dải Gaza năm 2023, Hải quân Israel đã tấn công các mục tiêu Hamas trên bờ biển Dải Gaza bằng tên lửa Spike NLOS.

Các báo cáo cho biết IDF đã sử dụng tên lửa Spike bắn từ UAV Hermes 450 để nhắm vào một chiến binh vũ trang di chuyển trong đoàn xe của World Central Kitchen tại Gaza; chiến binh đã rời xe trước đó và vụ tấn công đã giết chết bảy nhân viên cứu trợ của WCK.

### Các cuộc không kích Iran của Israel tháng 6 năm 2025

* Trong khuôn khổ Chiến dịch Rising Lion của Israel, các đặc vụ Mossad đã sử dụng tên lửa Spike Non-Line-Of-Sight (NLOS) điều khiển từ xa để tấn công các mục tiêu Iran trên mặt đất, như máy bay hoặc bệ phóng tên lửa. Các bệ phóng sau đó được quan chức Iran thu hồi.

* Tháng 8 năm 2025, Quân đội Hoa Kỳ và lực lượng Ba Lan thực hiện lần khai hỏa Spike NLOS đầu tiên tại châu Âu, phóng hai tên lửa do Rafael Advanced Defense Systems (Israel) sản xuất từ trực thăng AH-64E Apache vào các mục tiêu nổi cách bờ 16 dặm. Buổi trình diễn diễn ra tại Trung tâm Huấn luyện Không quân Ba Lan ở Ustka.

## Operators
nhỏ|400x400px|Những nước sử dụng tên lửa Spkie màu xanh.
### Current and future operators

; 
:* Spike LR2 được Quân đội Úc chọn năm 2018. 
:* LAND 159, cho bộ binh cơ động
:* LAND 400-2, trang bị cho 211 Boxer CRV với tháp pháo LANCE
:* LAND 400-3, trang bị cho 129 K21 Redback
:* Úc cũng đang xem xét kế hoạch sản xuất tên lửa Spike trong nước.
; 
: Tổng cộng 350 tên lửa Spike LR và 250 Spike NLOS, một số gắn trên Plasan Sand Cat, và trực thăng Mil Mi-17.
; 
: 240 tên lửa Spike MR và Spike LR đặt hàng năm 2013, giao hàng hoàn tất năm 2015.
; 
: Số lượng không xác định các bệ phóng Spike NLOS Mk.5 đã được mua. Xuất hiện công khai lần đầu tại HEMUS 2022.
; 
: 100 tên lửa Spike LR2 đặt hàng vào tháng 11 năm 2021 với 10 bệ phóng và 10 bộ mô phỏng, giao hàng vào 2024.
; 
:* Sử dụng tên lửa Spike LR từ năm 2016 trong khuôn khổ CANSOFCOM.
:* Tháng 12 năm 2023, Canada thông báo mua tên lửa Spike LR2 để trang bị cho Lữ đoàn Canada tại Latvia.
:* Tháng 12 năm 2024, DND xác nhận phần lớn lô đầu tiên tên lửa nhận được không hoạt động đúng trong thử nghiệm.
; 
: Tổng cộng 3.500 tên lửa Spike MR, LR và ER, dùng trên các IFV Marder hiện đại hóa.
; 
: Tổng cộng 85 Spike LR và ER, và 110 Spike NLOS trang bị cho trực thăng Sikorsky AH-60L Arpía IV.
; 
:* Quân đội Croatia mua các bệ phóng Spike LR cho 9 IFV Patria AMV, sau đó đặt thêm 7 IFV. Tên lửa được đặt riêng.
:* Lưu ý: bộ binh cơ động sử dụng Javelin. 
; 
: Một số bệ phóng Spike LR2 sẽ được trang bị trên 60 xe ENOK AB.
; 
: Tổng cộng 500 tên lửa Spike LR, dùng trên IFV Pandur II.
; 
:* Spike LR2 được tích hợp trong Quân đội Hoàng gia Đan Mạch từ 2021, giao hàng dự kiến đến 2025.
:* Sử dụng trên Eagle V, dự kiến trên Piranha V và CV90.
; 
: 18 bệ phóng iCLU mua từ EuroSpike GmbH cho Spike LR2, và hơn 500 hệ thống Spike SR mua năm 2022.
; 
: Đang đặt mua
:* 300 Spike MR
:* 200 Spike LR
:* 400 Spike ER
:* Thêm Spike SR, LR2, ER2 đặt tháng 12 năm 2022 trị giá €223,6 triệu.
:* 100 bệ phóng CLU (*Panssarintorjuntaohjusjärjestelmä 2000*) và có thể đặt mua thêm 70 bệ.
:* 18 bệ phóng ER (*Rannikko-ohjus 2006*) cho phòng thủ ven biển chống tàu chiến.
; 
: Mua để thay thế BGM-71 TOW BGM-71 TOW và MILAN. Tính đến tháng 10 năm 2024: **525 bệ phóng** iCLU (integrated Control Launch Unit) đã được đặt hàng cùng với 4.326 tên lửa MELLS (Spike LR), và số lượng Spike LR2 chưa xác định.
: Chi tiết đơn hàng:
:* Tháng 6/2009: 311 bệ phóng iCLU cho tên lửa MELLS, €35 triệu, tùy chọn mua thêm 1.160 tên lửa.
:* Tháng 12/2011: 1.160 tên lửa MELLS theo tùy chọn 2009, €119,3 triệu.
:* Tháng 3/2017: 1.000 tên lửa MELLS (€112,4 triệu) và 97 bệ phóng iCLU (€25,6 triệu).
:* Tháng 11/2019: thỏa thuận khung đến 11.500 tên lửa MELLS và 214 bệ phóng iCLU; trong đó: 1.500 tên lửa và 132 bệ phóng iCLU đặt hàng. 
:** Tháng 3/2021: 666 tên lửa MELLS và 82 bệ phóng iCLU, €88 triệu.
:** Tháng 9/2024: số lượng tên lửa MELLS LR2 (Spike LR2) chưa xác định, €700 triệu.
; 
: Tháng 4/2023, Hy Lạp đặt 17 hệ thống Spike NLOS trên xe 4×4, thêm trên 9 trực thăng AH-64 Apache và 4 tàu pháo lớp Machitis. Giao hàng bắt đầu tháng 8/2025.
; 
: Spike LR2 sẽ trang bị cho biến thể IFV của KF-41 Lynx, với tháp pháo Rheinmetall LANCE.
; 
:* Tháng 10/2014, Ấn Độ chọn Spike thay Javelin, hợp đồng dự kiến ~1 tỷ USD, gồm 321 bệ phóng CLU, 8.356 tên lửa, 15 bộ mô phỏng và thiết bị phụ trợ.
:* Bharat Dynamics Limited dự kiến là nhà tích hợp hệ thống, sản xuất do Bharat Dynamics và Kalyani Group.  
:* Tháng 11/2017, hợp đồng bị hủy do thiếu chuyển giao công nghệ.
:* Một số báo Ấn Độ cho biết hợp đồng sẽ tiếp tục theo thỏa thuận chính phủ mới.
:* Tháng 4/2019, Ấn Độ đặt gấp 12 bệ phóng và 240 tên lửa Spike MR sau căng thẳng biên giới với Pakistan; tên lửa đầu tiên vào biên chế tháng 10/2019. 
:* 2023, Ấn Độ thông báo tích hợp Spike NLOS cho trực thăng Mil Mi-17 V5.
; 
:* Spike NLOS (Tammuz) đưa vào biên chế đầu những năm 1980.
:* 1997: Spike MR (Gil), LR (Gomed), ER (Perakh Bar) cùng bệ phóng liên quan đưa vào biên chế.  nhỏ|một bệ phóng tên lửa Spike của Quân đội Ý, thuộc Sư đoàn lính cơ động 8th Bersaglieri, đang được sử dụng trong một cuộc tập trận.
; 
: 2004 – trang bị cho bộ binh:
:* 53 bệ phóng CLU được đặt hàng
:** 21 được lắp trên VLTM Lince
:** 32 cho lực lượng bộ binh
:* 510 tên lửa:
:** 165 Spike MR
:** 345 Spike LR  2009 – đơn hàng cho 36 xe VBM Freccia controcarro:
:* 84 bệ phóng iCLU
:* 870 tên lửa Spike LR
:* 63 bộ mô phỏng  Tên lửa Spike ER được chọn cho trực thăng Agusta A129D Mangusta năm 2010, đưa vào hoạt động từ 2014. 
:* 32 hệ thống bệ phóng TOPLITE III + 16 tùy chọn mua thêm 800 tên lửa Spike ER được đặt hàng  2020 – thỏa thuận khung, theo thỏa thuận với Israel mua trực thăng AW-119KX:
:* Tên lửa:
:** 600 Spike LR2 với đầu đạn chống tăng
:** 200 Spike LR2 với đầu đạn đa năng
:* Bệ phóng: 126 bệ phóng iCLU
:* Bộ huấn luyện mô phỏng:
:** 14 mô phỏng trong nhà
:** 14 mô phỏng ngoài trời
:** 20 máy huấn luyện iCLU
:** 20 máy mô phỏng huấn luyện cho tên lửa LR2
;Kurdistan:
: Được lực lượng Peshmerga trang bị, có thể được tài trợ bởi Ý hoặc Đức, hoặc trực tiếp từ Israel.
; 
: 12 tên lửa Spike LR đã được bàn giao. Thêm một đơn hàng bổ sung vào tháng 2/2018. Tháng 6/2025, Latvia ký hợp đồng với EuroSpike trị giá €81 triệu, dự kiến giao hàng vào 2028, có khả năng là Spike LR2.
; 
: Tổng cộng 1.000 tên lửa Spike LR được bàn giao, sử dụng trên xe bọc thép Boxer.
; 
:* Spike MR "GILL" được chọn tháng 6/2001, đặt hàng tháng 8/2001, đợt bàn giao đầu tiên năm 2004 bao gồm:
:** 297 bệ phóng CLU
:** 2.400 tên lửa Spike MR
:* 85 tên lửa Spike LR nhận năm 2017 và 2018 cho lực lượng trinh sát (vận chuyển bằng Luchtmobiel Speciaal Voertuig và xe trinh sát Fennek), sử dụng bệ phóng hiện có.
:* Spike LR2 và bệ phóng iCLU được quốc hội phê duyệt tháng 9/2024, sẽ đặt hàng tháng 10/2024 và đưa vào biên chế năm 2026. Số lượng tên lửa và bệ phóng chưa xác định.
; 
:* Tổng cộng 516 tên lửa Spike LR và 175 tên lửa Spike ER với 48 bệ phóng.  nhỏ|Tàu BRP Herminigildo Yurong của Hải quân Philippines đang thử nghiệm hệ thống tên lửa Spike NLOS.
; 
:* Hải quân nước này trang bị các phiên bản Spike ER và Spike NLOS.
:* Spike ER được triển khai trên các phiên bản tàu Multipurpose Assault Craft có khả năng phóng tên lửa.
:* Phiên bản Spike NLOS được triển khai trên trực thăng AW159 Wildcat  và các tàu tuần tra nhanh lớp Acero.
; 
: Tổng cộng 2.675 tên lửa Spike LR với 264 bệ phóng và hệ thống huấn luyện được đặt hàng năm 2003, trị giá $425 triệu, giao hàng hoàn tất vào năm 2013. Đơn hàng bổ sung 800 tên lửa Spike LR cho xe chiến đấu bộ binh Rosomak, bao gồm sản xuất tại địa phương, được đặt năm 2015, giao hàng từ 2019 đến 2022.
; 
: Số lượng bệ phóng và tên lửa EuroSpike LR2 không được tiết lộ, được Quân đội Bồ Đào Nha mua năm 2025 qua NATO Support and Procurement Agency, hợp đồng trị giá €20 triệu.

nhỏ|Triển lãm Hàng không Singapore 2008, một bệ phóng hai ống do địa phương phát triển cho tên lửa Spike, được lắp trên Light Strike Vehicle của Quân đội Singapore.

; 
:* Tổng cộng 3.000 tên lửa; bao gồm 2.000 Spike LR cho xe chiến đấu bộ binh MLI-84 M1 và 1.000 Spike ER cho trực thăng tấn công IAR 330 SOCAT.
:* Một số lượng không được tiết lộ các bệ phóng Spike LR di động cũng đang phục vụ.
; 
: Năm 1999, Singapore trở thành quốc gia thứ hai mua Spike ATGM. Tổng cộng 1.500 tên lửa Spike LR (cùng bệ phóng và hệ thống huấn luyện) nhận từ 2001–2006. Từ 2017–2018, nhận thêm 500 tên lửa Spike SR cho các lữ đoàn bộ binh. Các phiên bản Spike được sản xuất tại địa phương bởi ST Engineering. Xe bọc thép Hunter AFV trang bị bệ phóng đôi pop-up, với các đơn hàng bổ sung Spike LR2 cho Hunter AFV và bộ binh.
; 
: Spike LR2 (100 tên lửa cùng 10 bệ phóng).
; 
: Spike MR và Spike LR đã được sử dụng từ 2009, tổng cộng 75 tên lửa. Tháng 9 năm 2022, EuroSpike được ký hợp đồng 6,6 triệu USD cung cấp 50 tên lửa Spike LR2.
; 
: Lực lượng vũ trang Thụy Sĩ chọn Spike LR2 năm 2023 để thay thế tên lửa chống tăng TOW cho bộ binh.
; 
: Năm 2011, chính phủ Hàn Quốc ký mua số lượng không tiết lộ Spike NLOS; khoảng 50 tên lửa được triển khai trên các đảo Baengnyeongdo và Yeonpyeongdo gần đường giới hạn phía Bắc với Triều Tiên. Ngày 19/5/2013, quân đội Hàn Quốc xác nhận "hàng chục" tên lửa đã triển khai trên các đảo. Hải quân Hàn Quốc sẽ triển khai Spike NLOS trên trực thăng AW159 Wildcat, và Thủy quân Lục chiến Hàn Quốc trang bị Spike NLOS trên xe thiết giáp hạng nhẹ Plasan Sand Cat.nhỏ|Tên lửa Spike NLOS được phóng từ một xe bọc thép Plasan Sand Cat
; 
: Theo thỏa thuận năm 2020, Quân đội Hoàng gia Thái Lan nhận các tên lửa Spike MR cùng bệ phóng. Spike MR là một lựa chọn cạnh tranh cùng Javelin.
; 
:* 600 tên lửa Spike NLOS được Quân đội Anh mua, gồm 200 NLOS Mk.2, 200 NLOS Mk.4 và 200 NLOS Mk.5, đặt hàng vào các năm 2007, 2008 và 2009.
:* Trong biên chế Anh, tên lửa được gọi là “Exactor”.
:* Năm 2001, Bộ Quốc phòng Anh đánh giá Spike MR cùng Javelin cho lực lượng Joint Rapid Reaction Force; Javelin được chọn vào 2003.
; 
: Spike được Rafael Advanced Defense Systems đề xuất trong chương trình JAWS của Quân đội Mỹ năm 1996. Tháng 1/2020, Quân đội Mỹ thông báo sẽ triển khai Spike NLOS trên trực thăng AH-64 Apache như giải pháp tạm thời để có vũ khí tầm xa.

### Các hợp đồng bị hủy

;Tây Ban Nha
: Tổng cộng 2.630 Spike LR (bao gồm 260 bệ phóng và hệ thống huấn luyện) và 200 Spike ER cho trực thăng Eurocopter Tiger. 236 bệ phóng cùng với 2.360 tên lửa Spike LR đã được phân bổ cho Quân đội Tây Ban Nha, 24 bệ phóng và 240 tên lửa cho Thủy quân Tây Ban Nha. Tháng 6/2025, chính phủ Tây Ban Nha hủy hợp đồng do bất đồng với hành động quân sự của Israel ở Gaza.

### Đang trong quá trình đánh giá

; 
: Tháng 1/1998, Israel Aerospace Industries hợp tác với Kamov để tiếp thị trực thăng tấn công Ka-50-2 tại Thổ Nhĩ Kỳ; Spike ER là một vũ khí tùy chọn. Ka-50-2 cuối cùng thua TAI/AgustaWestland T129 ATAK. Thổ Nhĩ Kỳ cũng nghiên cứu việc tích hợp Rafael Overhead Weapon Station với Spike cho xe bọc thép nhẹ Otokar Cobra.
; 
: Vào tháng 2 năm 2001, Bộ Quốc phòng Anh (MoD) trao hai hợp đồng trị giá 8,8 triệu USD để đánh giá trong một năm về tên lửa Javelin và Spike MR. Tên lửa Spike được Rafael Advanced Defense Systems cung cấp, hợp tác với Matra BAe Dynamics, trong khi Javelin được cung cấp bởi liên minh Lockheed Martin và Raytheon. Anh Quốc muốn triển khai một hệ thống tên lửa chống tăng nhẹ cho Lực lượng Joint Rapid Reaction Force vào năm 2005. Đến tháng 2 năm 2003, Bộ Quốc phòng Anh đã chọn Javelin.

### Đề xuất thất bại

; 
: Hai bệ phóng Spike LR dự kiến lắp trên Pandur II IFV của Thủy quân Lục chiến Bồ Đào Nha, nhưng chương trình bị hủy do vấn đề giữa chính phủ Bồ Đào Nha, Steyr-Daimler-Puch và Fabrequipa.

## Các hệ thống tương tự
Akeron MP – Hệ thống tên lửa chống tăng đa năng thế hệ 5 của *Pháp*, nhẹ (~15 kg), có dẫn đường ảnh nhiệt/TV không làm lạnh, hỗ trợ điều khiển trong vòng lặp người‑trong‑với‑phạm vi ~4 km+, có khả năng chống nhiều loại mục tiêu bao gồm giáp xe tăng hiện đại.

ALAS – Tên lửa chống tăng tầm trung/xa của *Serbia*, dùng để tiêu diệt xe tăng, phương tiện bọc thép, công sự và các mục tiêu mặt đất khác với dẫn đường EO/IR hoặc TV, có khả năng dẫn dữ liệu hai chiều qua cáp quang hoặc liên kết radio và tầm bắn lên tới ~25 km.

AT‑1K Raybolt – Tên lửa *Hàn Quốc*, portable fire‑and‑forget thế hệ 3 với đầu dò hồng ngoại, tấn công điểm cao và xuyên giáp ERA bằng đầu đạn kép, và được định vị cạnh tranh với FGM‑148 Javelin và Spike‑MR.

HJ‑12 (*Hongjian‑12*) – Tên lửa chống tăng mang vác của *Trung Quốc*, bắn và quên với dẫn đường ảnh hồng ngoại/TV, tấn công kiểu đột nóc với đầu đạn tandem HEAT, phạm vi ~4 km ban ngày, có thể tấn công xe tăng mang giáp phản ứng nổ hiện đại.

MPATGM – Hệ thống tên lửa chống tăng của Ấn Độ, phát triển nội địa để nâng cao năng lực chống tăng của Lục quân Ấn Độ. 

OMTAS – Tên lửa Thổ Nhĩ Kỳ do Roketsan sản xuất, là tên lửa tầm trung với khả năng bắn và quên, có cập nhật mục tiêu trong khi bay, tấn công kiểu đột nóc và nhiều phương thức dẫn đường, dùng chân bệ, xe hoặc tháp điều khiển từ xa.

Sadid‑1 – Tên lửa chống tăng của Iran

Skif – Hệ thống ATGM của Ukraine.

Tên lửa chống tăng hạng nhẹ Type 01 – Tên lửa chống tăng Nhật Bản, được thiết kế để thay thế vũ khí cũ, với dẫn đường hiện đại và tầm bắn khoảng 4 km.

Bulsae‑4 – Tên lửa ATGM của Triều Tiên (đôi khi gọi là ‘Spike Kim’ do có hình dáng bên ngoài giống Spike).

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Official website – Rafael Advanced Defence System, for worldwide marketing
* Official website – EuroSpike GmbH, for marketing in Europe 
* Singapore Army's facsheet on Spike ATGM
* Defense-Update.Com's webpage on Spike
* Spike anti-tank anti-armour guided missile on armyrecognition.com 
* Rafael Spike Missile

; Liên kết video

* 
* 
* 
* 
*  by Finnish Coastal Jäger troops of the Finnish Navy
* 
*