open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nguyễn Thị Yên

**Vũ Thị San** (1923–1954), bí danh **Yên (An)**, **Vĩnh**, **Ngọc**, là một nhà cách mạng Việt Nam, từng phụ trách khôi phục tổ chức Đảng Cộng sản Đông Dương ở Hải Phòng, Kiến An, Quảng Yên, Uông Bí (tương đương Bí thư Thành ủy Hải Phòng).

## Cuộc đời
Vũ Thị San sinh năm 1923 ở xã Tiền Hải, tỉnh Hưng Yên, trước là thị trấn Tiền Hải (năm 2020 là xã Tây Sơn), huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình. Năm 15 tuổi, bà làm liên lạc cho các Đảng viên Cộng sản ở quê nhà, sau đó thoát ly gia đình lên Hà Nội để hoạt động.

Năm 1939, Xứ ủy Bắc Kỳ cử hai Xứ ủy viên Lương Khánh Thiện và Đinh Xuân Nhạ lên Phú Thọ để xây dựng cơ sở, thành lập các chi bộ Đảng. Dưới sự chỉ đạo của Xứ ủy, bà được cử đi dự lớp tập huấn do hai đồng chí Xứ ủy viên phụ trách dưới vỏ bọc xưởng sản suất chè tại Thái Ninh (Phú Thọ). Khi khóa học kết thúc, bà được điều về Bắc Ninh xây dựng cơ sở dưới sự lãnh đạo của Lê Hoàng và Phạm Văn Đông, hoạt động ở các huyện Thuận Thành, Gia Lâm,... Tháng 8 năm 1942, sau đợt khủng bố trắng của thực dân Pháp, bà được điều động làm Ủy viên Ban cán sự Đảng tỉnh Bắc Ninh do Liên Cường (Vinh) làm Trưởng ban thay Lê Quang Đạo.

Tháng 3 năm 1943, do sự phản bội của Nguyễn Văn Thiêm, các tổ chức Đảng ở Hải Phòng bị vỡ. Vũ Quý, người được phân công phụ trách khôi phục tổ chức Đảng và quần chúng bị lộ, buộc phải rút về Ban Cán sự Đảng thành phố Hà Nội. Dưới sự giới thiệu của Lê Quang Đạo (lúc này là Bí thư Ban cán sự Hà Nội), bà được ông Vũ Quý bí mật đưa về Hải Phòng và giới thiệu các cơ sở chưa bị lộ. Từ tháng 5, với bí danh **Nguyễn Thị Vĩnh** và **Nguyễn Thị Yên**, bà nhận nhiệm vụ của Xứ ủy phụ trách khôi phục phát triển tổ chức Đảng và tổ chức Việt Minh ở Hải Phòng, Kiến An, Quảng Yên, Uông Bí. Chọn làng Cựu Viên (ngoại ô Kiến An) làm địa bàn đứng chân, bà đã gây dựng được nhiều tổ chức Cứu quốc ở các nhà máy, khu chợ cũng như ở các làng thuộc Kiến Thuỵ, An Lão, An Dương, thành lập Chi bộ Cựu Viên gồm Trần Xuân Tá, Đặng Kinh, Nguyễn Khiêm Tuấn (Mạnh Ái) và Lễ, khôi phục đường dây của Xứ ủy đến Móng Cái (Hải Ninh).

Tháng 2 năm 1944, Xứ ủy bổ sung Nguyễn Thị Hải (Tuyết) về phụ trách công tác ở Hải Phòng, bà vẫn phụ trách miền duyên hải, chủ yếu là Kiến An. Đến tháng 8 cùng năm (có nguồn ghi nhầm thành năm 1945), Xứ ủy lại cử ông Phạm Văn Thuyên đến Kiến An và điều bà về An toàn khu (ATK), hoạt động tại các tỉnh Bắc Ninh, Thái Nguyên. Tháng 9 năm 1945, Ban Chấp hành lâm thời Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên được thành lập, bà tham gia với tư cách Ủy viên, Bí thư Ban Phụ vận Tỉnh ủy, mang bí danh là **Ngọc**. Tháng 4 năm 1952, Trung ương Đảng có chủ trương thành lập Khu ủy Tây Bắc, bà được điều động lên xây dựng cơ quan Khu ủy, nhưng không may bị bệnh và qua đời vào tháng 5 năm 1952.

## Vinh danh
Tại nhà lưu niệm thuộc Khu di tích lịch sử cách mạng Đầm Bầu ở xã Kiến Hải (trước là xã Tân Phong, huyện Kiến Thụy) có bàn thờ bà cùng các đồng chí Vũ Quý, Phạm Văn Thuyên (là ba Đảng viên được Xứ ủy Bắc Kỳ cử về), đối diện là ban thờ ba Đảng viên đầu tiên của Chi bộ Kiến Thụy (Đặng Đình Thủy, Đinh Văn Kỷ, Đặng Quang Mạc).

## Tham khảo
* 
* 
* 
* 
* 

## Chú thích
Phi Tuyết Ba

**Phi Tuyết Ba** (sinh năm 1946), tên khai sinh **Phi Thị Tuyết Ba**, là một nhà thơ và nhà giáo Việt Nam. Bà xuất thân từ gia đình nghệ thuật, là con gái của nghệ nhân nhiếp ảnh Phí Văn Lưu. Tốt nghiệp khoa Toán Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội, bà nhiều năm giảng dạy tại các trường đại học trước khi đến với con đường văn chương. Bắt đầu sáng tác từ thập niên 1980, Phi Tuyết Ba nhanh chóng được biết đến qua những bài thơ giàu cảm xúc, gần gũi với đời sống, đặc biệt là các tác phẩm về tình yêu, thiên nhiên và tình thầy trò. Nhiều tác phẩm của bà đã được phổ nhạc hoặc đưa vào sách giáo khoa. Trong sự nghiệp sáng tác, bà đã xuất bản nhiều tập thơ, giành nhiều giải thưởng văn học và được kết nạp vào Hội Nhà văn Hà Nội (1995), Hội Nhà văn Việt Nam (2000), đồng thời nhận Kỷ niệm chương Vì sự nghiệp Văn học Nghệ thuật Việt Nam (2016, 2020).

## Tiểu sử
Phi Tuyết Ba sinh năm 1946 tại Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình. Bà là con gái của nghệ nhân nhiếp ảnh Phí Văn Lưu, người làng nhiếp ảnh Lai Xá, Hoài Đức, Hà Nội.

Năm 1969, bà tốt nghiệp khoa Toán tại Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội. Sau khi ra trường, bà giảng dạy tại:
* Đại học Công nghiệp nhẹ Việt Trì (1969–1972).
* Đại học Ngoại ngữ (nay là Đại học Hà Nội), giảng dạy toán và tin học cơ sở.

Bà bắt đầu sáng tác thơ từ năm 1985, và được kết nạp vào Hội Nhà văn Hà Nội (1995) cũng như Hội Nhà văn Việt Nam (2000). 
Năm 2016 và 2020, bà được trao Kỷ niệm chương Vì sự nghiệp Văn học Nghệ thuật Việt Nam.

## Sự nghiệp văn học

### Thơ ca
Các sáng tác của Phi Tuyết Ba được đánh giá cao nhờ ngôn ngữ giản dị, giàu cảm xúc, gần gũi với đời sống. Một số tác phẩm tiêu biểu:
* *Trăng khuyết*: được nhạc sĩ Huy Thục phổ nhạc thành ca khúc nổi tiếng.
* *Đàn mưa con*: được in trong sách giáo khoa Tiếng Việt 2 (tập 1), bộ *Kết nối tri thức với cuộc sống*.
* *Vùng phấn bay*: bài thơ về tình thầy trò, gợi niềm tri ân của học trò.

### Tập thơ đã xuất bản
* *Con lớn lên như thế nào* (1988)
* *Lời tình yêu* (NXB Văn Học, 1991)
* *Lỗi tại trái tim* (NXB Văn Học, 1992)
* *Mi-mô-za* (NXB Hội Nhà Văn, 1996)
* *Sóng thời gian* (NXB Hội Nhà Văn, 2000)
* *Quà tặng* (NXB Hội Nhà Văn, 2004)
* *Hoa trên gai* (NXB Hội Nhà Văn, 2007)
* *Ánh sáng soi đường hẹp* (NXB Hội Nhà Văn, 2016)

## Giải thưởng
* Giải B, Cuộc vận động sáng tác cho thiếu nhi – Nhà xuất bản Kim Đồng (1987).
* Giải Khuyến khích – Báo Phụ nữ Việt Nam (1994).
* Giải Khuyến khích – Báo Văn nghệ TP. Hồ Chí Minh (1997).
* Tặng thưởng loại C – Hội Nhà văn Hà Nội (1998), Cuộc vận động sáng tác về đề tài kế hoạch hóa gia đình.
* Giải C – Ủy ban Toàn quốc Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam (2001).
* Giải Khuyến khích – Cuộc vận động sáng tác cho thiếu nhi do Nhà xuất bản Kim Đồng và Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức (2001).

## Tham khảo
* Báo Văn nghệ, nhiều số chuyên đề về sáng tác thơ Phi Tuyết Ba.
* Bộ Giáo dục và Đào tạo. *SGK Tiếng Việt 2 – Kết nối tri thức với cuộc sống*.

## Liên kết ngoài
* Trang Hội Nhà văn Việt Nam – mục tác giả Phi Tuyết Ba
Trường Lưu

**Trường Lưu** là một xã thuộc tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam. Xã được thành lập vào năm 2025 theo Nghị quyết số 1665/NQ-UBTVQH15, trên cơ sở sáp nhập các xã của huyện Can Lộc gồm Kim Song Trường, Thường Nga và Phú Lộc.

Xã Trường Lưu có vị trí địa lý:

* Phía bắc giáp phường Nam Hồng Lĩnh.
* Phía nam giáp xã Hà Linh.
* Phía đông giáp xã Gia Hanh.
* Phía tây giáp xã Đức Thịnh và xã Đức Đồng.

## Tham khảo
Nguyễn Thị Bích Thảo

**Nguyễn Thị Bích Thảo** (1968 – ) là một nhà ngoại giao Việt Nam. Bà từng là Đại sứ đặc mệnh toàn quyền tại Hungary kiêm nhiệm Croatia và Bosna – Hercegovina, nhiệm kỳ 2021–2024.

## Tiểu sử và sự nghiệp
Nguyễn Thị Bích Thảo sinh ngày 25 tháng 8 năm 1968 tại xã Trường Lưu, tỉnh Hà Tĩnh.

Bà là Cán b​ộ Đảng ủy Ngoài nước từ năm 1994 đến 2002, sau đó là Cán bộ phụ trách công tác Đảng của Đại sứ quán Việt Nam tại Liên bang Nga đến năm 2005.

Nguyễn Thị Bích Thảo tiếp tục là Cán bộ, Đảng ủy Ngoài nước từ năm 2005 đến 2009. Bà được cử làm Phó Trưởng Ban Tổ chức, Đảng ủy ngoài nước từ năm 2009 đến 2012.

Từ năm 2012 đến 2016 là Bí thư thứ Nhất của Đại sứ quán Việt Nam tại Đức, sau đó là Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng Ban Tổ chức, Đảng ủy Ngoài nước đến năm 2020.

Từ tháng 1 đến tháng 8 năm 2020, Nguyễn Thị Bích Thảo là Phó Bí thư Đảng ủy Bộ Ngoại giao.

Từ ngày 15 tháng 5 năm 2021 đến ngày 6 tháng 7 năm 2021 là Đại sứ chỉ định nước CHXHCN Việt Nam tại Hungary, kiêm nhiệm Croatia và Bosnia-Herzegovina. Bà chính thức làm Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Việt Nam tại các quốc gia này từ ngày 7 tháng 7 năm 2021 đến tháng 11 năm 2024.

## Vinh danh
Ngày 28 tháng 11 năm 2024, Nguyễn Thị Bích Thảo được Tổng thống Hungary, Sulyok Tamás trao tặng Huân chương Chữ thập – hạng Công chức, ngạch Cấp cao.

## Xem thêm
* Đại sứ quán Việt Nam tại Hungary

## Tham khảo
Lữ đoàn 167, Hải quân nhân dân Việt Nam

Lữ đoàn Tàu pháo - Tên lửa 167, thuộc Vùng 2 Hải quân, được thành lập vào ngày 12 tháng 7 năm 2013. Lữ đoàn này có chức năng là đơn vị chiến thuật, có khả năng hoạt động độc lập hoặc phối hợp tác chiến với các lực lượng khác trong các chiến dịch của Quân chủng Hải quân và hiệp đồng quân binh chủng. 

## Lịch sử

* Lữ đoàn 167 được thành lập năm 2013 trên cơ sở tiếp nhận và huấn luyện làm chủ các tàu tên lửa 12418 nhằm hiện đại hóa lực lượng phòng thủ bờ biển của Quân chủng Hải quân.

## Nhiệm vụ

* Quản lý, khai thác và sử dụng các tàu Tên lửa hiện đại.
* Huấn luyện bộ đội sẵn sàng chiến đấu, bảo vệ chủ quyền biển đảo, thềm lục địa phía Nam.
* Phối hợp với các lực lượng Hải quân, Cảnh sát biển, Bộ đội Biên phòng trong tác chiến phòng thủ bờ biển.

## Tổ chức
- Phòng Tham mưu

- Phòng Chính trị

- Phòng Hậu cần - Kỹ thuật

- Tàu 377 

- Tàu 378

- Tàu 379

- Tàu 380

- Tàu 382 

- Tàu 383 

- Tàu 272

- Tàu 273

- Tàu 953

## Chỉ huy hiện nay

* **Lữ đoàn trưởng**: Thượng tá Lê Đức Thảnh
* **Chính ủy**: Đại tá Nguyễn Thành Nhân
* **Tham mưu trưởng**: Thượng tá Phạm Thế Phương
* **Chủ nhiệm Chính trị**: Thượng tá Nguyễn Anh Tuấn

## Thành tích
Lữ đoàn 167 nhiều năm liền đạt danh hiệu "Đơn vị quyết thắng", tham gia huấn luyện giỏi, kỷ luật nghiêm, sẵn sàng chiến đấu cao.

## Tham khảo


## Xem thêm

* Vùng 2 Hải quân
* Quân chủng Hải quân, Quân đội nhân dân Việt Nam
Đại sứ quán Việt Nam tại Hungary

**Đại sứ quán nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam tại** **Budapest** là cơ quan đại diện ngoại giao chính thức của Việt Nam tại Hungary kiêm nhiệm hai quốc gia thuộc Nam Tư cũ là Croatia và Bosna–Hercegovina.

Trụ sở đại sứ quán tọa lạc tại thủ đô Budapest của Hungary. Đại sứ đặc mệnh toàn quyền hiện tại là Bùi Lê Thái, nhiệm kỳ bắt đầu từ năm 2025.

## Lịch sử

## Nhiệm kỳ

### Đại sứ tại Hungary
* Hoàng Văn Lợi (Đại biện, 1956 – 1958)
* Hoàng Bảo Sơn (1962 – 1965)
* Hoàng Lương (1965 – 1970)
* Đinh Bá Thi (Trưởng đoàn đại diện MTDTGPMN, 1969 – 1973)
* Hoàng Cương (1970 – 1973)
* Nguyễn Mạnh Cầm (1973 – 1976, kiêm nhiệm Áo, Iran)
* Bùi Tấn Linh (1980 – 1983)
* Nguyễn Lung (1983 – 1986)
* Nguyễn Phú Soại (1986 – 1989, tại Tiệp Khắc) 
* Trần Hữu Tùng (2004– 2007) 
* Nguyễn Quốc Dũng (2007 – 2011)
* Ngô Duy Ngọ (2011 – 2014) 
* Nguyễn Thanh Tuấn (2014 – 2017)
* Nguyễn Tiến Thức (2018 – 2020)
* Nguyễn Thị Bích Thảo (2021 – 2014)
* Bùi Lê Thái (2025 – đương nhiệm)

### Kiêm nhiệm Hungary

* Phạm Thiều (1960 – 1964, Tiệp Khắc, kiêm nhiệm Hungary từ 1961)

### Đại sứ chính thức hoặc kiêm nhiệm [[Nam Tư|Liên bang Nam Tư]]

* Nguyễn Đăng Hành (1870 – 1974, Đại sứ tại Rumani, kiêm Nam Tư từ 1970)
* Nguyễn Thanh Hà (Đại sứ tại Rumani, 1974 – 1977, kiêm Nam Tư đến 1980)
* Hoàng Mạnh Tú (1980 – 1986, Đại sứ tại Nam Tư, kiêm nhiệm Hy Lạp)
* Huỳnh Tiếng (1986 – 1989), Đại sứ tại Nam Tư, kiêm Hy Lạp)
* Võ Anh Tuấn (Đại sứ tại Nam Tư, 1990 – 1992)
* Trần Xuân Đảm (Đại sứ tại Rumani 1998 – 2001)
* Lê Văn Toán (Đại sứ tại Rumani 2001 – 2004)

### Kiêm nhiệm các nước thuộc Nam Tư cũ

* Hoàng Văn Nhã (Đại sứ tại Áo, kiêm nhiệm Slovakia, Croatia)

## Xem thêm

* Danh sách cơ quan đại diện ngoại giao của Việt Nam ở nước ngoài
* Người Việt tại Hungary
* Đại sứ quán Việt Nam tại Rumani
* Đại sứ quán Việt Nam tại Ukraina
* Đại sứ quán Việt Nam tại Séc
* Đại sứ quán Việt Nam tại Slovakia
* Đại sứ quán Việt Nam tại Hy Lạp
## Tham khảo
Philipphê do Rosario Nguyễn Văn Bỉnh

**Philipphê Bỉnh** (1759, Hải Dương - 1833, Lisboa) hay **Philiphê do Rosario** là một linh mục dòng Tên người Việt. Sinh sống nhiều năm ở Bồ Đào Nha nhưng vẫn sử dụng chữ Quốc ngữ để ghi chép lại các tác phẩm của mình, Philipphê Bỉnh được coi là một trong những người Việt đầu tiên viết văn bằng chữ Quốc ngữ với các tác phẩm có giá trị lớn đối với việc nghiên cứu sự hình thành và phát triển của chữ Quốc ngữ như *[[Sách sổ sang chép các việc]]* (1822).

## Tiểu sử
Theo ghi chép của chính Philipphê Bỉnh, ông sinh năm 1759 tại thôn Địa Linh, xã Ngãi An, huyện Vĩnh Lại, phủ Hạ Hoàng, nay thuộc Hải Dương. Năm 17 tuổi, Philipphê Bỉnh gia nhập dòng Tên và đến năm 1793 thì được thụ phong linh mục. Để giải quyết những mâu thuẫn giữa dòng Tên và dòng Đa Minh, ông đã tham gia một phái đoàn linh mục Công giáo sang Bồ Đào Nha năm 1796 để rồi bị mắc kẹt lại tại Lisboa. Ông sống lưu vong hơn 30 năm rồi qua đời cũng tại thành phố này.

## Tác phẩm

Sau khi qua đời, một số tác phẩm ghi chép của Philipphê Bỉnh đã được chuyển đến lưu giữ tại Thư viện Tòa thánh Vatican. Mãi tới giữa thế kỷ 20, các ghi chép và đóng góp của ông cho chữ Quốc ngữ mới được giới thiệu ở trong nước. Cụ thể là tác giả Thanh Lãng trong tác phẩm *Biểu nhất lãm văn học cận đại* xuất bản tại Sài Gòn năm 1958 đã xếp Philipphê Bỉnh bên cạnh Alexandre de Rhodes trong hàng ngũ những người tiên phong phát triển chữ Quốc ngữ. Tuy xa quê hương nhiều thập niên, Philipphê Bỉnh vẫn dành nhiều thời gian để dùng chữ Quốc ngữ ghi chép lại những phong tục, tập quán của xứ Bắc kỳ. Ví dụ, cuốn *Sách sổ sang chép các việc* có ghi lại rằng "...xứ Bắc làm ma mà chẳng có thịt chó thì chẳng gọi là đám ma lớn". Bên cạnh đó, các ghi chép của ông cũng là tài liệu quý về lịch sử Việt Nam thế kỷ 17, 18. Ví dụ Philipphê Bỉnh đã ghi lại cuộc gặp gỡ giữa nhà truyền giáo dòng Tên Girolamo Maiorica với các nhà sư Phật giáo ở phủ của Chúa Trịnh Tráng.

## Tham khảo
The King Has Lost His Crown

**The King Has Lost His Crown** là một bài hát của ban nhạc Thụy Điển ABBA, được phát hành năm 1979. Bài hát do Benny Andersson và Björn Ulvaeus đồng sáng tác với Anni-Frid Lyngstad là ca sĩ hát chính. Đây là bài hát kết thúc của mặt một album Voulez-Vous đồng thời là mặt B của đĩa đơn "Gimme! Gimme! Gimme! (A Man After Midnight)".

"The King Has Lost His Crown" lần đầu được thu âm vào ngày 17 tháng 8 năm 1978 dưới tựa đề tạm thời là "Belsebub". Bài hát là một bản ballad, lời bài hát ám chỉ đến sự kết thúc của một mối quan hệ.

"The King Has Lost His Crown" hiếm khi được ban nhạc trình diễn. Hazell Dean đã từng cover lại bài hát này vào năm 1996.

## Đánh giá
John Tobler đánh giá trong cuốn sách *Abba – Uncensored on the Record* của ông rằng bài hát "mang tính cá nhân nhiều hơn so với hầu hết các bài hát trước đó của ban nhạc".

## Tham khảo
Bình Phú (tỉnh)

**Bình Phú** là tên một tỉnh cũ tại miền Trung Việt Nam. Tỉnh này tồn tại trong hai giai đoạn 1890–1899 và 1913–1921; trên cơ sở địa bàn các tỉnh Bình Định và Phú Yên bấy giờ, gần tương ứng với một phần của các tỉnh Đắk Lắk và Gia Lai ngày nay.

## Lịch sử
Năm 1832, vua Minh Mạng đã cho thực hiện cải cách hành chính trên toàn quốc. Các trấn Bình Định và Phú Yên được lập thành các tỉnh tương ứng.  Do triều đình đặt 2 tỉnh này dưới quyền chức Tổng đốc Bình Định kiêm quản Phú Yên, nên chức này còn được gọi là Tổng đốc Bình - Phú. Địa bàn liên tỉnh Bình Phú rất rộng, nằm trải dài trên địa phận các tỉnh Quảng Ngãi, Đắk Lắk và Gia Lai ngày nay.

Sau khi nắm được thực quyền cai trị Việt Nam qua Hòa ước Giáp Thân (1884), chính quyền thực dân Pháp đã cho cải tổ lại hành chính để thuận tiện cho việc cai trị, dù về hình thức vẫn giữ lại cơ cấu của triều đình nhà Nguyễn. Hai tỉnh Bình Định và Phú Yên nhiều lần được chia nhỏ, thay đổi, hợp nhất hành chính, dù vẫn giữ nguyên tên gọi cũ. Năm 1890, thực dân Pháp sáp nhập tỉnh Phú Yên vào tỉnh Bình Định, lập thành tỉnh Bình Phú, với tỉnh lỵ là Quy Nhơn, đặt dưới quyền giám sát của một Công sứ. Địa bàn tỉnh Bình Phú này gần tương ứng với liên tỉnh Bình Phú thời nhà Nguyễn. Tuy nhiên, đến năm 1899, tỉnh Binh Phú bị giải thể, hai tỉnh Bình Định và Phú Yên tách ra trở thành các tỉnh độc lập, một tỉnh được đặt dưới quyền giám sát của một Công sứ riêng người Pháp.

Ngày 4 tháng 7 năm 1905, Toàn quyền Đông Dương ra nghị định thành lập tỉnh tự trị Pleikou Derr, tỉnh lỵ đặt tại làng Pleiku Der của dân tộc Gia Rai. Địa bàn tỉnh Pleikou Derr bao gồm các vùng cư trú của đồng bào thiểu số Xơ Đăng, Ba Na, Gia Rai tách từ tỉnh Bình Định ra. Ngày 25 tháng 4 năm 1907, tỉnh Pleikou Derr bị xoá bỏ. Địa phận của tỉnh này chia làm hai phần, gồm Đại lý hành chính Kontum, đặt dưới quyền cai trị của Công sứ Bình Định; và Đại lý hành chính Cheo Reo, đặt dưới quyền cai trị của Công sứ Phú Yên.

Năm 1913, chính quyền thực dân Pháp lại sáp nhập tỉnh Phú Yên vào tỉnh Bình Định để tái lập thành tỉnh Bình Phú. Tuy nhiên, địa bàn của tỉnh Bình Phú mới này nhỏ hơn nhiều so với tỉnh Bình Phú trước đó, do toàn bộ địa phận của 2 đại lý hành chính Kontum (Bình Định) và Cheo Reo (Phú Yên) được tách ra, hợp với Đại lý hành chính Đắk Lắk để thành lập tỉnh Kontum. 

Năm 1921, chính quyền thực dân Pháp lại tách tỉnh Phú Yên ra khỏi tỉnh Bình Định. Tỉnh Bình Phú chấm dứt hoàn toàn sự tồn tại.

## Chú thích

## Tham khảo
* QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN TỈNH BÌNH ĐỊNH
* Gia Lai - Bình Định từng sáp nhập thành một tỉnh có cái tên lạ, hiện nay khoảng cách từ Bình Định đến Gia Lai là bao xa?
Thị xã (định hướng)

**Thị xã** có thể đề cập đến:

*Thị xã (Việt Nam)
*Thị xã (Thái Lan)
*Thị xã, Đặc khu (Việt Nam Cộng hòa)
Cõi trời Đao Lợi

**Cõi trời Đao Lợi** (, *Đao-lợi thiên*,  ; ), đôi khi gọi là **cõi ba mươi ba trời** (, *tam thập tam thiên*), là một cõi trời trong vũ trụ luận Phật giáo, thuộc cõi Dục, đặt trên đỉnh núi Tu-di và do Đế Thích (Śakra) chủ trì theo mô tả kinh điển và luận thư cổ điển về vũ trụ học Phật giáo. Đây là tầng trời thứ hai trong sáu thiên giới của cõi Dục, ở trên cõi Tứ thiên vương () và dưới cõi trời Dạ-ma () theo hệ thống 31 cõi. Các văn bản Kinh tạng Pali như *[[Kinh Trường bộ|Trường Bộ]]* (*Dīgha Nikāya*) và các tập hợp Tương Ưng Bộ đề cập đến Đao Lợi cùng hội chúng của Đế Thích trong nhiều ngữ cảnh khác nhau.

## Vị trí & thuật niên văn bản

Trong vũ trụ luận truyền thống, Đao Lợi nằm trên mặt phẳng đỉnh núi Tu-di với khu vực rộng 80.000 *yojana*, gồm cung điện, hội trường và lâm viên của chư thiên, trong đó Đế Thích cư trú tại cung *Vejayanta* của kinh thành *Sudassana*. Vị trí của Đao Lợi trong hệ thống ba cõi (*tri-loka*) được xác định là thiên giới thứ hai của cõi Dục, tiếp giáp trực tiếp với thế giới người và các thần linh cận nhân gian do còn duy trì liên hệ “địa giới”. Nhiều học giả nhấn mạnh tính chất ký hiệu-biểu tượng của vũ trụ luận này trong văn hiến Phật giáo, thay vì hiểu như mô tả địa lý theo nghĩa đen. Các dẫn chiếu sớm xuất hiện trong *Trường Bộ* (DN 20) khi liệt kê hội chúng chư thiên và trong *Tương Ưng Bộ* (SN 11) qua các thoại thoại liên quan đến Đế Thích.

## Hình tượng & bố cục
Tài liệu vũ trụ học mô tả trung tâm sinh hoạt của Đao Lợi gồm hội trường *Sudhammā* (), bốn lâm viên như *Nandana* và *Cittalatā*, cùng cây *Pāricchattaka* ở góc đông bắc khu vực trời; đây là nơi họp bàn và thuyết pháp của chư thiên do Đế Thích chủ toạ. Các mô tả này phản ánh một “đô thị thần linh” với cung điện *Vejayanta* và bình đồ phân khu theo bốn phương, được dùng làm sơ đồ giảng giải về trật tự đạo đức-nghiệp báo trong truyền thống Phật giáo tiền Đại thừa.

## Giá trị tôn giáo & nghi lễ

Trong hệ thống tái sinh nghiệp báo, Đao Lợi thuộc các “thiên giới khả lạc” của cõi Dục, là đối tượng mong cầu phước đức của người tu học, nhưng vẫn bị chi phối bởi tham dục nên không phải cứu cánh giải thoát. Theo truyền thống Theravāda, câu chuyện Đức Phật lên Đao Lợi thuyết Vi Diệu Pháp (*Abhidhamma*) cho mẫu thân rồi “từ thiên giới trở về” là một mô típ quan trọng trong lịch sử thánh tích và lịch nghi lễ vùng Nam Á.

Các tham chiếu tiêu biểu gồm *DN 20 Mahāsamaya* về hội chúng chư thiên, và *SN 11 Sakka-saṃyutta* về các đối thoại giữa Đế Thích và chư thiên-A-tu-la, qua đó ngầm định Đao Lợi là bối cảnh thần thoại-đạo đức của các bài học về nhẫn nhục và thiện xảo.

## Chú thích
Đạo binh Đức Mẹ

**Đạo binh Đức Mẹ** (, , tên viết tắt: **L.O.M.**) là một đoàn thể giáo dân  và phong trào tôn kính Đức Mẹ của Giáo hội Công giáo, phục vụ trên căn bản tự nguyện, do Tôi tớ Chúa Frank Duff, một công chức người Ireland, thành lập vào năm 1921 tại thành phố Dublin.

Cho đến nay, số lượng thành viên thuộc hai nhóm Hoạt động (làm việc tông đồ trực tiếp) và Tán trợ (chuyên lo cầu nguyện) trên toàn cầu của Đạo binh Đức Mẹ là hơn 10 triệu người, đưa đoàn thể trở thành tổ chức tông đồ giáo dân lớn nhất trong Giáo hội Công giáo. Các quốc gia có đông đảo hội viên Đạo binh Đức Mẹ nhất là Hàn Quốc, Philippines, Brasil, Argentina và Cộng hòa Dân chủ Congo, mỗi nước có từ 250.000 đến 500.000 hội viên.

Bất kỳ tín hữu Công giáo nào cũng có thể gia nhập Đạo binh Đức Mẹ. Theo chương 33 của *Sổ tay Đạo binh Đức Mẹ* (), Hội được lập ra nhằm mục đích quy tụ tín hữu dưới quyền chỉ huy của Đức Mẹ Maria để phục vụ Thiên Chúa thông qua các . Việc tông đồ chính yếu của Đạo binh Đức Mẹ là các hoạt động nhắm đến không chỉ các giáo dân Công giáo mà còn cả những người ngoài Công giáo, qua đó Hội hoặc là cổ võ họ sốt sắng hơn trong đời sống tôn giáo sẵn có của mình, hoặc là mời gọi họ gia nhập Giáo hội Công giáo. Đạo binh Đức Mẹ thực hiện những nỗ lực trên bằng cách hỗ trợ họ cầu nguyện, tham dự Thánh lễ và tìm hiểu giáo lý Công giáo. Các hội viên Đạo binh Đức Mẹ chủ yếu thực hiện các việc bác ái phần hồn thay vì các việc bác ái phần xác.

## Xem thêm

* Frank Duff
* Alfie Lambe
* Edel Quinn
* Laureana Franco
* Tông đồ Fatíma
* Veronica O'Brien

## Tham khảo
Viêm da cơ

**Viêm da cơ** (**DM**) là rối loạn viêm mãn tính ảnh hưởng đến cơ. Các triệu chứng của bệnh thường là phát ban da và tình trạng yếu cơ ngày càng trầm trọng hơn theo thời gian. Những điều này có thể xảy ra đột ngột hoặc phát triển trong nhiều tháng. Các triệu chứng khác có thể bao gồm sụt cân, sốt, viêm phổi hoặc nhạy cảm với ánh sáng. Các biến chứng có thể bao gồm lắng đọng canxi trong cơ hoặc da.

Nguyên nhân bệnh chưa được xác định. Các giả thuyết có thể đó là một bệnh tự miễn hoặc kết quả của nhiễm trùng do vi-rút. Đây là một dạng bệnh viêm cơ. Chẩn đoán thường dựa trên sự kết hợp của các triệu chứng, xét nghiệm máu, đo điện cơ và sinh thiết cơ.

Mặc dù chưa có cách chữa bệnh nhưng các phương pháp điều trị thường cải thiện triệu chứng. Các phương pháp điều trị có thể bao gồm thuốc, vật lý trị liệu, tập thể dục, liệu pháp nhiệt, chỉnh hình, thiết bị hỗ trợ và nghỉ ngơi. Thuốc trong nhóm corticosteroid thường được sử dụng cùng với các tác nhân khác như methotrexate hoặc azathioprine được khuyến nghị nếu steroid không có tác dụng tốt. Liệu pháp immunoglobulin tiêm tĩnh mạch cũng có thể cải thiện kết quả điều trị. Hầu hết mọi người đều cải thiện nhờ điều trị và ở một số người, bệnh khỏi hoàn toàn.

Mỗi năm có khoảng 1 trên 100.000 người mới mắc viêm da cơ. Bệnh thường xảy ra ở những người ở độ tuổi 40 và 50, phụ nữ bị ảnh hưởng nhiều hơn nam giới. Tuy nhiên, mọi người ở mọi lứa tuổi đều có thể bị ảnh hưởng. Bệnh được mô tả lần đầu tiên vào những năm 1800.

## Tài liệu tham khảo
Quốc hiệu

**Quốc hiệu** (chữ Hán: 國號) là danh xưng chính thức của một quốc gia, được dùng trong các văn bản pháp lý, ngoại giao và các tài liệu chính thức. Việc đặt quốc hiệu, tên nước thường gắn liền với một sự kiện có tầm quan trọng ý nghĩa đối với nước đó, chứng tỏ một quốc gia có thổ riêng, có dân cư, có độc lập và chủ quyền.
### Đặc điểm cấu tạo
Về mặt định danh pháp lý, một quốc hiệu tiêu chuẩn thường hình thành từ hai thành phần:
* **Danh xưng cốt lõi (Tên riêng):** Thành phần hạt nhân phản ánh nguồn gốc dân tộc, lịch sử hoặc địa lý (như *[[Việt Nam]]*, *[[Pháp]]*). Đây là yếu tố định danh bất biến để phân biệt các quốc gia.
* **Chính thể:** Xác định hình thức tổ chức quyền lực nhà nước (như *[[Cộng hòa]]*, *[[Vương quốc]]*). Thành phần này thường thay đổi theo các giai đoạn chuyển đổi thể chế lịch sử.

Sự kết hợp này xác lập tên gọi chính thức và tư cách pháp nhân của một quốc gia trong quan hệ ngoại giao cũng như luật pháp quốc tế.

### Các trường hợp biến thể
* **Kế thừa thực thể:** Một quốc gia có thể duy trì tư cách chủ thể liên tục (*continuing state*) dù chính thể và quốc hiệu thay đổi (điển hình là nước Đức từ năm 1871).
* **Tính ổn định:** Nhật Bản duy trì quốc hiệu và dòng dõi hoàng gia xuyên suốt lịch sử, ít chịu ảnh hưởng bởi các biến động thể chế.
* **Kế thừa danh xưng:** Trong lịch sử, nhiều chính quyền có thể cùng sử dụng một quốc hiệu cũ để khẳng định tính kế thừa chính thống (như trường hợp các triều đại tại Việt Nam cùng dùng quốc hiệu **[[Đại Việt]]**).

## Quốc hiệu Việt Nam qua các thời kỳ

*Xích Quỷ (truyền thuyết) 2879 TCN
*Văn Lang (đầu thiên niên kỷ I TCN đến thế kỷ 3 TCN.
*Âu Lạc (khoảng 258–208 TCN hoặc 208–179 TCN)
*Nam Việt (khoảng 204–111 TCN)
*Vạn Xuân (544–602)
*Đại Cồ Việt (968–1054)
*Đại Việt (1054–1400, 1428–1804)
*Đại Ngu (1400–1407)
*Việt Nam (1804–1839)
*Đại Nam (1839–1945)
*Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa (1935–1976)
*Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam (1976–nay).

## Một số quốc hiệu của các quốc gia
*Cộng Hòa Nhân Dân Trung Hoa (Trung Quốc)
*Hợp Chúng Quốc Hoa Kỳ (Mỹ)
*Liên Bang Nga (Nga)
*Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland (Anh)
*Cộng Hòa Pháp (Pháp)
*Đại Hàn Dân Quốc (Hàn Quốc)
*Nhật Bản Quốc (Nhật Bản)
*Vương quốc Thái Lan (Thái Lan)

## Tham khảo
Vịnh Ba Hòn

**Vịnh Ba Hòn** là một vịnh nhỏ, kéo dài từ Mũi Dừa ở phía bắc, phía đông là bờ biển Kiên Lương, phía tây có Hòn Móng Tay và phía nam tiếp giáp vịnh Hòn Chông. Đây là vịnh biển nhỏ, là vùng nước tạo nên bởi bờ biển hình vòng cung lõm, đường bờ biển gần như trơ trọi không có rừng ngập mặn ven biển. Phía đông của vịnh có kênh Ba Hòn đổ nước vào vịnh.

Quốc lộ 80 chạy dọc theo bờ biển của vịnh. Ven bờ có nhiều khu vực nuôi thủy sản của người dân. Theo quy hoạch khai thác khoáng sản của chính quyền địa phương không thông qua đấu giá vào năm 2021, diện tích 100 ha của vịnh được đưa vào khai thác. Trước đó vào năm 2015, Nhà máy nhiệt điện Kiên Lương 1 thuộc vùng vịnh được thảo luận đầu tư xây dựng, tuy nhiên đến nay vẫn không có tiến triển.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Xem bản đồ, *kiengiang.gov.vn*, 2025
* Vị trí trên Google Maps, 2025
Paulo Foiani

**Paulo Foiani** (sinh ngày 29 tháng 11 năm 1976) là một huấn luyện viên bóng đá chuyên nghiệp và cựu cầu thủ người Brazil. Hiện tại, ông là huấn luyện viên trưởng của Bắc Ninh FC tại V.League 2.

## Sự nghiệp cầu thủ
Trước khi trở thành huấn luyện viên, Paulo Foiani có một sự nghiệp cầu thủ chuyên nghiệp kéo dài, thi đấu ở vị trí tiền vệ. Ông khởi đầu sự nghiệp tại Londrina trước khi chuyển đến Coritiba và đã thi đấu cho nhiều câu lạc bộ tại Brazil như Avaí, Joinville, và Icasa. Ông cũng có một thời gian ngắn thi đấu tại Việt Nam trong màu áo câu lạc bộ Hòa Phát Hà Nội ở mùa giải 2007–08.

## Sự nghiệp huấn luyện
Paulo Foiani bắt đầu sự nghiệp cầm quân từ năm 2013 tại quê nhà Brazil, dẫn dắt hàng loạt câu lạc bộ ở các giải đấu cấp bang và hạng quốc gia. Sự nghiệp của ông rất đa dạng, với việc thường xuyên làm việc tại nhiều đội bóng trong thời gian ngắn, bao gồm các CLB như Operário Ferroviário, Marcílio Dias, FC Cascavel, Sinop FC, và Boa Esporte.

Tháng 12 năm 2022, Foiani lần đầu tiên đến Việt Nam khi đảm nhiệm vị trí huấn luyện viên trưởng của Câu lạc bộ Công an Hà Nội để chuẩn bị cho mùa giải V.League 1 2023. Tuy nhiên, ông đã chia tay đội bóng vào tháng 4 năm 2023 chỉ sau vài vòng đấu.

Sau thời gian trở về Brazil và dẫn dắt Sousa EC giành chức vô địch bang, ông được bổ nhiệm làm huấn luyện viên trưởng của Bắc Ninh FC kể từ ngày 23 tháng 7 năm 2025.

## Phong cách huấn luyện
Paulo Foiani được biết đến với lối chơi linh hoạt và chú trọng kỷ luật chiến thuật. Ông ưa thích sơ đồ 4–2–3–1 làm phương án nền tảng để cân bằng phòng ngự và tấn công, nhưng có thể chuyển sang 3–5–2 hoặc 4–1–4–1 tùy theo đối thủ và lực lượng cầu thủ. Ông thường ưu tiên kiểm soát tuyến giữa, sử dụng hai tiền vệ trụ (double pivot) để bảo đảm sự cân bằng trước khi triển khai các mũi tấn công phía trên.

## Danh hiệu và thành tích

### Đội bóng
; Marcílio Dias
* **Vô địch** Giải vô địch bóng đá bang Santa Catarina (Hạng 2): 2013
* **Á quân** Copa Santa Catarina: 2019

; FC Cascavel
* **Vô địch** Giải vô địch bóng đá bang Paraná (Hạng 2): 2014

; Juazeirense
* **Á quân** Cúp bang Bahia: 2015

; Sinop FC
* **Á quân** Giải vô địch bóng đá bang Mato Grosso: 2018

; CS Sergipe
* **Á quân** Giải vô địch bóng đá bang Sergipe: 2020

; Jacobinense
* **Thăng hạng** lên Giải Vô địch bóng đá bang Bahia (Hạng 1): 2022

; Sousa EC
* **Vô địch** Giải vô địch bóng đá bang Paraíba: 2024

### Cá nhân
* Huấn luyện viên xuất sắc nhất Giải vô địch bóng đá bang Sergipe: 2020
* Huấn luyện viên xuất sắc nhất Giải vô địch bóng đá bang Paraíba: 2024

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Paulo Foiani tại Transfermarkt (hồ sơ huấn luyện viên)
Salannin

**Salannin** là một hợp chất hữu cơ, có công thức hóa học là C<sub>34</sub>H<sub>44</sub>O<sub>9</sub>, có thể được tìm thấy trong các loài như sầu đâu, xoan và *[[Melia volkensii]]*.

## Tham khảo
Boyz n the Hood

***Boyz n the Hood*** là một bộ phim chính kịch tội phạm về tuổi mới lớn của Mỹ năm 1991 do John Singleton viết kịch bản và đạo diễn, đây cũng là bộ phim đầu tay của ông. Phim có sự tham gia của Ice Cube, Cuba Gooding Jr., Morris Chestnut, và Laurence Fishburne (ghi tên là Larry Fishburne), cùng với Nia Long, Tyra Ferrell, Regina King và Angela Bassett trong các vai phụ. *Boyz n the Hood* theo chân Tre Styles (Gooding), người được gửi đến sống với cha mình là Furious Styles (Fishburne) ở Nam Los Angeles, nơi anh đoàn tụ với những người bạn thời thơ ấu trong bối cảnh văn hóa băng đảng đang bùng nổ của khu phố. Tựa đề của phim là tham chiếu đến ca khúc rap năm 1987 cùng tên của Eazy-E, do Ice Cube sáng tác.

Singleton ban đầu phát triển kịch bản phim như một yêu cầu trong hồ sơ dự tuyển vào trường điện ảnh năm 1986 và đã bán kịch bản cho Columbia Pictures sau khi tốt nghiệp vào năm 1990. Trong quá trình viết, ông lấy cảm hứng từ chính cuộc đời mình và từ cuộc sống của những người quen biết, đồng thời kiên quyết yêu cầu được làm đạo diễn cho dự án này. Quá trình quay chính bắt đầu vào tháng 9 năm 1990 trong khi các cảnh quay thực địa được ghi hình từ tháng 10 đến tháng 11 cùng năm. Bộ phim đánh dấu bước ngoặt trong sự nghiệp của Ice Cube, Gooding Jr., Chestnut và Long.

*Boyz n the Hood* được trình chiếu trong hạng mục Un Certain Regard tại Liên hoan phim Cannes 1991. Bộ phim ra mắt tại Los Angeles vào ngày 2 tháng 7 năm 1991 và được phát hành rộng rãi tại Hoa Kỳ mười ngày sau đó. Phim gặt hái thành công cả về phê bình lẫn thương mại, thu về 57,5 triệu đô la Mỹ tại Bắc Mỹ và nhận được đề cử Đạo diễn xuất sắc nhất và Kịch bản gốc xuất sắc nhất tại Lễ trao giải Oscar lần thứ 64. Singleton trở thành người trẻ tuổi nhất và người Mỹ gốc Phi đầu tiên được đề cử cho hạng mục Đạo diễn xuất sắc nhất. Năm 2002, Thư viện Quốc hội Hoa Kỳ đã công nhận bộ phim là "có ý nghĩa về mặt văn hóa, lịch sử hoặc thẩm mỹ" và chọn lưu trữ trong Viện lưu trữ phim quốc gia.

## Tham khảo
Diệp Quang Ban

**Diệp Quang Ban** (sinh năm 1935) là nhà ngôn ngữ học Việt Nam, được tặng Giải thưởng Nhà nước về Khoa học Công nghệ (lĩnh vực Khoa học Xã hội) năm 2012. Ông là Tiến sĩ Văn học, được phong học hàm Giáo sư.

## Tiểu sử
Diệp Quang Ban sinh năm 1935 ra và lớn lên tại huyện Đại Lôc, tỉnh Quảng Nam. Năm 1954 ông tham gia thanh niên xung phong rồi tập kết ra Bắc và làm việc tại tuyến đường sắt Hà Nội - Lạng Sơn.

Hè năm 1956 ông được đơn vị cử đi học tiếng Nga tại trường Trung cấp Ngoại ngữ ở Hà Nội hệ 2 năm. Hơn 1 năm sau ông là 1 trong 100 sinh viên có kết quả học tập tốt đi làm phiên dịch cho đoàn chuyên gia Liên Xô công tác tại Hải Phòng. Sau 9 tháng làm phiên dịch, ông trở về trường thi tốt nghiệp, rồi hoàn thiện kiến thức để thi lấy bằng Đại học. Năm 1964, Diệp Quang Ban về làm giảng viên tiếng Nga tại khoa Văn, trường Đại học Tổng hợp Hà Nội. Ông có bằng Thạc sĩ Nga ngữ ở Liên xô.

Năm 1969, ông chuyển sang giảng dạy ngôn ngữ tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, nghiên cứu chuyên sâu về ngữ pháp tiếng Việt. Ông bảo vệ thành công luận án Phó tiến sĩ (nay là Tiến sĩ) về đề tài “*Một số vấn đề về câu tồn tại trong tiếng Việt ngày nay*” vào năm 1980. Ông có học hàm Giáo sư.

## Sự nghiệp

Ngoài giảng dạy Diệp Quang Ban còn là tác giả của nhiều cuốn sách nghiên cứu về ngữ pháp tiếng Việt và được giới chuyên môn đánh giá tốt, nổi bật là các công trình: *Cấu tạo của câu đơn tiếng Việt* (1984), *Câu đơn tiếng Việt* (1987); *Ngữ pháp tiếng Việt phổ thông* (1989); *Ngữ pháp Tiếng Việt* tập 1 (1991), tập 2 (1992); *Văn bản và liên kết trong tiếng Việt* (1998); *Giao tiếp, văn bản, mạch lạc, liên kết, đoạn văn* (2003); *Ngữ pháp Việt Nam - Phần câu* (2004); *Ngữ pháp Việt Nam* (2009); *Phân tích diễn ngôn với ngôn ngữ văn chương* (2017)... Ông là người đầu tiên giới thiệu quan điểm ngữ pháp chức năng hệ thống của M.A.K Halliday ở Việt Nam và vận dụng lý thuyết này để nghiên cứu câu tiếng Việt.

Ông dược Đảng và Nhà nước Việt Nam tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Ba, Huân chương Kháng chiến, Huy hiệu 60 năm tuổi Đảng.

Năm 2012 ông được tặng Giải thưởng Nhà nước về Khoa học Công nghệ (lĩnh vực Khoa học Xã hội) cho cụm công trình: *Câu trong tiếng Việt,* bao gồm các công trình: *Một số vấn đề về câu tồn tại trong tiếng Việt; Câu đơn tiếng Việt*.**

## Công trình chính

**Cấu tạo của câu đơn tiếng Việt* (1984), 
**Câu đơn tiếng Việt* (1987); 
**Ngữ pháp tiếng Việt phổ thông* (1989); 
**Ngữ pháp Tiếng Việt* tập 1 (1991), tập 2 (1992); 
**Văn bản và liên kết trong tiếng Việt* (1998); 
**Giao tiếp, văn bản, mạch lạc, liên kết, đoạn văn* (2003); 
**Ngữ pháp Việt Nam - Phần câu* (2004); 
**Ngữ pháp Việt Nam* (2009); 
**Phân tích diễn ngôn với ngôn ngữ văn chương* (2017)

## Vinh danh

* Giải thưởng Nhà nước về Khoa học Công nghệ năm 2012

### Khen thưởng
* Huân chương Lao động hạng Ba, 
* Huân chương Kháng chiến, 
* Huy hiệu 60 năm tuổi Đảng

## Tham khảo

## Xem thêm
* Giải thưởng Nhà nước
Bão Bualoi

**Bão Bualoi** có thể đề cập đến:
*Bão Bualoi (2019) (T1921, 22W)
*Bão Bualoi (2025) (T2520, 26W, Opong)
An Nhơn Đông

**An Nhơn Đông** là một phường thuộc tỉnh Gia Lai, Việt Nam.

## Địa lý
Phường An Nhơn Đông nằm ở trung tâm phía đông nam của tỉnh Gia Lai, cách phường Quy Nhơn khoảng 25&nbsp;km về phía Tây Bắc và cách phường Pleiku khoảng 150&nbsp;km về phía Đông, thuộc khu vực thị xã An Nhơn trước đây, có vị trí địa lý:
* Phía Đông giáp các xã Tuy Phước Bắc
* Phía Bắc giáp phường An Nhơn Bắc
* Phía Tây giáp phường An Nhơn
* Phía Nam giáp phường Bình Định.

Theo Công văn số 2896/BNV-CQĐP ngày 27 tháng 5 năm 2025 của Bộ Nội vụ, **phường** **An Nhơn Đông** sau sắp xếp có diện tích 17,21&nbsp;km², dân số tính tới ngày 31/12/2024 là 26.443 người, mật độ dân số đạt  người/km² (số liệu thống kê tính đến ngày 31/12/2024 theo quy định tại Điều 6 Nghị quyết số 76/2025/UBTVQH15 ngày 14 tháng 4 năm 2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội).

## Lịch sử
Trước đây, Nhơn Hưng là một xã thuộc huyện An Nhơn.

Ngày 24 tháng 3 năm 1979, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định 127-CP. Theo đó, tách một phần diện tích và dân số của xã Nhơn Hưng để thành lập thị trấn Bình Định, thị trấn huyện lỵ huyện An Nhơn.

Ngày 28 tháng 11 năm 2011, Chính phủ ban hành Nghị quyết 101/NQ-CP. Theo đó, chuyển huyện An Nhơn thành thị xã An Nhơn và thành lập phường Nhơn Hưng trên cơ sở toàn bộ 833,42 ha diện tích tự nhiên, 12.386 người của xã Nhơn Hưng.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1664/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Gia Lai năm 2025. Theo đó, trên cơ sở giải thể thị xã An Nhơn, sáp nhập tỉnh Bình Định vào tỉnh Gia Lai, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của phường Nhơn Hưng và xã Nhơn An thuộc thị xã An Nhơn trước đây thành phường mới có tên gọi là phường An Nhơn Đông (Khoản 109 Điều 1).

## Giao thông
Hiện nay, phường An Nhơn Đông là đầu mối giao thông quan trọng khi kết nối tỉnh Gia Lai với các tỉnh khác khi có  Quốc lộ 1 và đường sắt Bắc - Nam đi qua

## Tham khảo
Đình Thuận Hưng

**Đình Thuận Hưng** là điểm tâm linh văn hóa truyền thống quan trọng cho nhân dân phường Thuận Hưng, thành phố Cần Thơ - là nơi giữ sắc thần, nơi sinh hoạt tín ngưỡng, lễ hội của làng xã.

## Lịch sử hình thành
Thuận Hưng là vùng đất thuộc Long Xuyên - Châu Đốc xưa được khai phá sau cùng ở Nam bộ. Đình Thuận Hưng được xây dựng khoảng năm 1835-1836. Ban đầu nơi đây có một miếu nhỏ bằng cây lá, gọi là Tòa Miếu Võ, thờ "Bổn Cảnh Sơn Hà", tức thần Thành Hoàng làng, hoặc các vị thần bản cảnh.

Năm 1848, vua Tự Đức phong sắc "*Bổn Cảnh Thành Hoàng*" cho miếu này. Từ đó, dân làng bắt đầu tu sửa, mở rộng, xây dựng ngôi đình kiên cố hơn.

Năm 1935, làng Tân Thuận Đông và làng Tân Hưng được sáp nhập thành làng Thuận Hưng. Cùng với việc sáp nhập dân làng thì Đình Tân Hưng được dời hoặc nhập với đình Tân Thuận Đông, lấy tên là Đình Thuận Hưng.

Vào ngày 12 tháng 12 năm 2006, UBND thành phố Cần Thơ ban hành Quyết định số 2706/QĐ-UBND xếp hạng Đình Thuận Hưng là *Di tích lịch sử - văn hóa cấp thành phố*.

Ngày 30 tháng 05 năm 2025, diễn ra Lễ công bố Quyết định và đón nhận Bằng xếp hạng *Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia* dành cho Đình Thuận Hưng.

## Kiến trúc, kết cấu và giá trị văn hóa
* Di tích có diện tích khoảng 1.050 m². 
* Kiến trúc theo dạng hình chữ "Nhất".
* Mái đình chia làm 2 tầng, riêng phần chính điện chia làm 3 tầng; lợp ngói. 
* Vật liệu xây dựng: khung cột gỗ, tường bên và phía sau xây gạch, tường phía trước là vách gỗ có các ô/vách trang trí chạm nổi, hoa lá, ô hộc trang trí tinh xảo.
* Trang trí: có nhiều hoa văn, họa tiết, liễn đối, hoành phi bằng chữ Hán - Nôm; chạm trổ tinh xảo; các bích họa, nghệ thuật khảm sành sứ cũng được ghi nhận. Trong các ngôi đình ở thành phố Cần Thơ đã được xếp hạng là di tích kiến trúc nghệ thuật thì đình Thuận Hưng là ngôi đình duy nhất có nghệ thuật này.

## Chức năng văn hóa tín ngưỡng và lễ hội
* Đình Thuận Hưng là nơi thờ "Bổn Cảnh Thành Hoàng" và các vị tiền nhân khai hoang mở đất, người có công với làng xã.
* Hàng năm tổ chức hai lễ hội chính: Lễ Thượng Điền và Lễ Hạ Điền, cầu cho mùa màng tốt, mưa thuận gió hòa, dân cư ấm no hạnh phúc.
* Lễ "thỉnh sắc thần" (khi sắc thần được vua ban) được thực hiện long trọng từ nhà cổ Thuận Hưng về đình để cúng tế, sau lễ lại đưa về bảo vệ tại nơi lưu giữ.

## Tham khảo
Lê Linh Lan

**Lê Linh Lan** (1966 –) là một nhà ngoại giao Việt Nam, bà từng là Đại sứ đặc mệnh toàn quyền tại México kiêm nhiệm khu vực Trung Mỹ và Thụy Sĩ kiêm nhiệm Liechtenstein.

## Tiểu sử
Lê Linh Lan sinh ngày 10 tháng 9 năm 1966. Bà và chồng là nhà ngoại giao Đặng Minh Khôi cùng tốt nghiệp tại Đại học Quan hệ Quốc tế Moskva, họ có hai con gái sinh đôi.

Linh Lan có bằng Thạc sĩ Ngoại giao và Thương mại tại Đại học Quốc gia Úc năm 1995. Bà có thể giao tiếp bằng tiếng Anh, Nga, Pháp và Tây Ban Nha.

Năm 2015, bà bảo vệ thành công luận án tiến sĩ Quan hệ quốc tế cấp Học viện tại Học viện Ngoại giao, với đề tài: “Châu Âu trong chiến lược toàn cầu của Mỹ thập kỷ đầu thế kỷ XXI”, dưới sự hướng dẫn khoa học của GS. Vũ Dương Ninh và PGS.TS. Nguyễn Thái Yên Hương.

## Sự nghiệp
Từ năm 1991 đến 1993, Lê Linh Lan là cán bộ văn phòng, Viện Quan hệ Quốc tế, Bộ Ngoại giao Việt Nam.

Từ năm 1995 đến 1997 bà làm giảng viên Viện Quan hệ Quốc tế, Bộ Ngoại giao Việt Nam; sau đó làm chánh Văn phòng, Viện Quan hệ Quốc tế đến năm 1998.

Từ năm 1999 đến 2005, Lê Linh Lan là Quyền Trưởng khoa và sau đó là Trưởng phòng Âu-Mỹ, Viện Quan hệ Quốc tế.

Từ năm 2005 đến 2009, bà lần lượt giữ vai trò Bí thư thứ nhất, rồi Tham tán của Đại sứ quán Việt Nam tại Hoa Kỳ.

Năm 2009 và 2010 bà là cán bộ văn phòng, sau đó là Trưởng phòng, Vụ Châu Âu, Bộ Ngoại giao Việt Nam. Bà được thăng lên làm Phó Tổng cục trưởng, Vụ Châu Âu đến năm 2014.

Từ năm 2014 đến 2017, Lê Linh Lan được bổ nhiệm làm Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Việt Nam tại Mexico, kiêm nhiệm Cộng hòa Honduras, Cộng hòa Guatemala, Cộng hòa El Salvador và Belize.

Tháng 12 năm 2017 đến tháng 2 năm 2019, bà là Phó Cục trưởng Cục Ngoại vụ, Bộ Ngoại giao.

Từ tháng 3 năm 2019 đến 2021 là Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Việt Nam tại Liên bang Thụy Sĩ, kiêm nhiệm Công quốc Liechtenstein.

Sau nghỉ hưu, bà giữ vai trò Phu nhân Đại sứ, ông Đặng Minh Khôi hiện đang là Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Việt Nam tại Liên bang Nga kiêm nhiệm Uzbekistan.

## Ấn bản

* 2004: Về chiến lược an ninh của Mỹ hiện nay (2004)

## Xem thêm
* Đại sứ quán Việt Nam tại Mexico
* Đại sứ quán Việt Nam tại Thụy Sĩ
* Đại sứ quán Việt Nam tại Hoa Kỳ

## Tham khảo
Vịnh Cây Dương

**Vịnh Cây Dương** là một vịnh biển của An Giang, trước là Kiên Giang, vịnh có bờ biển kéo dài từ mũi Hòn Chông ở phía tây đến cụm núi Ba Hòn ở phía đông. Tên gọi khác của vịnh là **vịnh Ba Trại**. Tên cũ trước đó là **vịnh Bồn** (泳湓) được ghi trong Xiêm La quốc lộ trình tập lục (1810).

## Tiếp giáp
Vịnh có tiếp giáp trên đất liền từ tây sang đông là các xã Bình An, Bình Trị thuộc huyện Kiên Lương, tỉnh Kiên Giang (nay là xã Kiên Lương, tỉnh An Giang), xã Bình Giang, Bình Sơn, Lình Huỳnh thuộc huyện Hòn Đất, tỉnh Kiên Giang (nay là xã Bình Giang, Bình Sơn, Hòn Đất thuộc tỉnh An Giang).

## Tự nhiên
Về mặt địa mạo, vịnh đôi khi không được xem là một vịnh biển đúng nghĩa mà chỉ là hình thái của vùng nước lõm nhẹ vào phía lục địa, điều này phổ biến ở ven biển phía tây. Vịnh tiếp giáp liền kề với vịnh Rạch Giá. Về thổ nhưỡng, loại đất là đất phèn và mặn, khu vực bãi triều của vịnh là các vùng trầm tích biển-sông với thành phần bùn, sét, bùn cát giàu mùn bã thực vật, có màu xám đen. Về thủy văn, nhiều kênh rạch đổ nước vào vịnh, như kênh Lung Lớn, Vàm Rầy...

Dọc bờ biển vịnh là vành đai rừng phòng hộ ven biển, một số đoạn xen lẫn các khu vực nuôi thủy sản của dân địa phương. Năm 2024, chính quyền Trung ương đã chỉ định *khu vực cư trú nhân tạo cho các loài thủy sản* ven vùng vịnh Cây Dương với diện tích 508 ha (5,08 km2) là khu vực được khoanh vùng bảo vệ nguồn lợi thủy sản, bảo vệ khu vực tập trung sinh sản và khu vực thủy sản còn non.

### Rừng phòng hộ ven biển
Rừng phòng hộ ven biển là kiểu rừng ngập mặn, chỉ là một đai rừng mỏng vài trăm mét kéo dài. Chạy dọc bờ biển vịnh phía trong đai rừng phòng hộ là đê quốc phòng, là loại đê biển kết hợp đường giao thông với chức năng đê bao và quốc phòng. Một báo cáo năm 2019 cho thấy, đê biển huyện Hòn Đất sạt lở có chiều dài lên đến 25,9 km. Chính quyền địa phương đã cho tiến hành một dự án trồng lại rừng phòng hộ ven biển thuộc xã Bình Sơn với diện tích 50 ha.

## Kinh tế ven biển
Ven bờ các xã Bình Giang, Bình Sơn, Lình Huỳnh của Hòn Đất (cũ) là Mô hình 7:3 - mô hình sản xuất lâm ngư kết hợp khai thác nguồn lợi rừng phòng phòng hộ ven biển và nuôi trồng thủy sản.

Một diện tích 200 ha trong vịnh đã được thăm dò và quy hoạch khai thác vật liệu san lấp.

## Xem thêm
* Cá nhám

## Tham khảo

### Sách
* 
* 
### Tài liệu
* 

## Liên kết ngoài
* Xem Bản đồ, *kiengiang.gov.vn*, 2025
* Vị trí trên Google Maps, 2025
Acangassuini

**Acangassuini** là một tông thuộc họ Xén tóc. Acangassuini gồm 2 chi, mỗi chi chỉ gồm 1 loài, được ghi nhận ở Brasil.

## Chi
* *[[Acangarana]]* Nascimento & Bravo, 2018
* *[[Acangassu]]* Galileo & Martins, 2001

## Tham khảo
Acanthoderini

**Acanthoderini** là một tông xén tóc thuộc phân họ Lamiinae. Tông này được Thomson khởi xướng năm 1860.

## Chi

* *[[Acakyra]]*
* *[[Acanthoderes]]*
* *[[Aegomorphus]]* Haldeman, 1847
* *[[Aegoschema]]*
* *[[Alphus (bọ cánh cứng)|Alphus]]*
* *[[Amblysaphes]]*
* *[[Anasillus]]*
* *[[Anoreina]]*
* *[[Ateralphus]]*
* *[[Azygocera]]*
* *[[Berningerus]]*
* *[[Callapoecoides]]*
* *[[Catuana]]*
* *[[Cosmotomidius]]*
* *[[Cotycicuiara]]*
* *[[Cotyzineus]]*
* *[[Criopsis]]*
* *[[Discopus]]*
* *[[Dryoctenes]]*
* *[[Dufauxia]]*
* *[[Eupromerella]]*
* *[[Exalphus]]*
* *[[Formozotroctes]]*
* *[[Grandateralphus]]*
* *[[Hedypathes]]*
* *[[Irundisaua]]*
* *[[Itajutinga]]*
* *[[Macronemus]]*
* *[[Melzerus]]*
* *[[Meridiotroctes]]*
* *[[Miguelmonneus]]*
* *[[Miriochrus]]*
* *[[Mundeu]]*
* *[[Myoxinus]]*
* *[[Myoxomorpha]]*
* *[[Necalphus]]*
* *[[Nesozineus]]*
* *[[Noxnympha]]*
* *[[Octotapnia]]*
* *[[Oplosia]]* Mulsant, 1863
* *[[Ozotroctes]]*
* *[[Paracanista]]*
* *[[Paradiscopus]]*
* *[[Parapolyacanthia]]*
* *[[Penaherreraus]]*
* *[[Peritapnia]]* Horn, 1894
* *[[Plagiosarus]]*
* *[[Plistonax]]*
* *[[Psapharoctes]]*
* *[[Pseudaethomerus]]*
* *[[Pseudotapnia]]*
* *[[Pteridotelus]]*
* *[[Punctozotroctes]]*
* *[[Pycnomorphidiellus]]*
* *[[Pyrianoreina]]*
* *[[Scleronotus]]*
* *[[Scythropopsis]]*
* *[[Sorelia]]*
* *[[Spinozotroctes]]*
* *[[Steirastoma]]* Lepeletier and Audinet-Serville in Lacordaire, 1830
* *[[Sychnomerus]]*
* *[[Symperasmus]]*
* *[[Taurorcus]]*
* *[[Tetrasarus]]*
* *[[Trichoanoreina]]*
* *[[Urangaua]]*
* *[[Wappesicus]]*
* *[[Zikanita]]*

## Tham khảo
Người Việt tại Vanuatu

Vanuatu là một quốc gia có cộng đồng người Việt tuy nhỏ nhưng chiếm một phần rất quan trọng trong nhiều hoạt động kinh tế của đất nước. Ước tính có khoảng 1.000 - 2.000 người gốc Việt sinh sống ở Vanuatu, trong đó khoảng 500 người là người nhập cư, điều này khiến người Việt Nam trở thành nhóm người nước ngoài lớn thứ hai ở Vanuatu. Cộng đồng này chiếm khoảng 0,3 – 0,5% dân số Vanuatu (tổng dân số khoảng 331.000 người năm 2025).

## Lịch sử

Những người Annamite đầu tiên được ghi nhận đặt chân đến đây là phạm nhân và tù chính trị vào khoảng năm 1911. Năm 1923, 145 người lao động Bắc Kỳ đầu tiên chính thức đến New Hebrides theo diện mộ phu (tức là người phu được tuyển mộ). Những người này đi xuất khẩu lao động có hợp đồng 5 năm ký với các công ty tuyển dụng của Pháp để vào làm trong các đồn điền. Cùng khoảng thời gian đó cũng có một số lượng lớn người lao động chọn đi làm công nhân mỏ ở New Caledonia. Những người nông dân Việt Nam gọi New Hebrides là Tân Đảo, còn New Caledonia là Tân Thế Giới.

Cuộc sống của người làm phu vất vả khổ cực, làm việc nặng nhọc mà vẫn bị đánh đập dã man. Tuy nhiên khi ở nhà thì không ai biết những điều kiện lao động ấy, chỉ thấy lương cao thì quyết tâm xa quê một thời gian để thay đổi cuộc sống nghèo đói ở những vùng quê đồng bằng Bắc Bộ đông dân, hay bão lũ. Họ tự gọi nhau là những người "chân đăng". Đến nay nguồn gốc của từ “chân đăng” này vẫn còn chưa rõ ràng, nhưng theo một số người thì chân đăng là: "*Đăng ký cho tôi một chân đi Tân Đảo/Tân Thế Giới*".

Đến năm 1940 khi Chiến tranh thế giới thứ hai nổ ra thì việc đi lại giữa Tân Đảo và Việt Nam bị cắt đứt. Cộng đồng người Việt nghe thông tin qua đài thì ủng hộ Việt Minh. Mọi người ăn mừng khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời và còn liều lá cờ đỏ sao vàng lên ngang hàng với cờ Pháp. Các hội người Việt treo ảnh lãnh tụ Hồ Chí Minh trong hội quán.

Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, nhiều người Pháp thù hận người Việt ở Tân Đảo và công khai chửi bới, dùng bạo lực, phá hoại tài sản của họ. Các tổ chức của người Việt nhân cớ này tổ chức đấu tranh đòi quyền được hồi hương.

Cuối cùng thì vào ngày 30-12-1960 con tàu Eastern Queen đã đưa 551 người rời Tân Đảo cập bến Hải Phòng ngày 12-1-1961. Đích thân Thủ tướng Phạm Văn Đồng đích thân ra đón bọn họ ở cảng. Trước đó vào năm 1959, Chính phủ đã ký một Nghị quyết về việc đón tiếp kiều bào ở Thái Lan, Tân Đảo, Tân Thế Giới về nước, đây cũng là tiền đề cho sự thành lập Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài sau này.

Trong hai năm 1963, 1964 có thêm 11 chuyến tàu nữa đưa hàng nghìn người từ hai quần đảo về Việt Nam, rồi bọn họ lại tản ra theo phân công của các đơn vị. Nhiều người đi Tuyên Quang, Lào Cai, Quảng Ninh hoặc ở lại Hải Phòng.

## Nhân vật nổi bật
Doanh nhân, chính trị gia Đinh Văn Thân (1944-2023), là người giàu nhất Vanuatu khi còn sống.

## Tham khảo
Achrysonini

**Achrysonini** là một tông thuộc phân họ Xén tóc. Có hơn 20 chi và hơn 50 loài được mô tả thuộc tông Achrysonini. Các loài thuộc chi này có ở châu Mỹ, nhưng cũng được ghi nhận ở châu Âu, châu Á và châu Phi.

## Chi
Có 21 chi thuộc tông Achrysonini:

* *[[Abyarachryson]]* Martins, 2002
* *[[Acalopus]]* Franz, 1961
* *[[Achryson]]* Audinet-Serville, 1833
* *[[Allogaster]]* Thomson, 1864
* *[[Aquinillum]]* Thomson, 1878
* *[[Araespor]]* Thomson, 1878
* *[[Capegaster]]* Adlbauer, 2006
* *[[Cerdaia]]* Monné, 2006
* *[[Cotyachryson]]* Martins, 2002
* *[[Crotchiella]]* Israelson, 1985
* *[[Drascalia]]* Fairmaire & Germain, 1864
* *[[Enosmaeus]]* Thomson, 1878
* *[[Esseiachryson]]* Martins, 2002
* *[[Geropa]]* Casey, 1912
* *[[Huequenia]]* Cerda, 1986
* *[[Icosium (bọ cánh cứng)|Icosium]]* Lucas, 1854
* *[[Neachryson]]* Fisher, 1940
* *[[Neoachryson]]* Monné M. L. & Monné M. A., 2004
* *[[Saporaea]]* Thomson, 1878
* *[[Xenocompsa]]* Martins, 1965
* *[[Ysachron]]* García, Botero & Santos-Silva, 2021

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* 
*
Chặt chém

**Chặt chém** là thuật ngữ chỉ hành động tính phí quá cao cho các sản phẩm hoặc dịch vụ, thường xảy ra trong các tình huống mà người tiêu dùng không có đủ thông tin để đánh giá giá trị thực sự của sản phẩm, dịch vụ họ đang mua hoặc đó là lựa chọn duy nhất. Từ này thường gắn liền với các tình huống tiêu cực, khi mà người bán lợi dụng sự thiếu hiểu biết của người mua để thu lợi bất chính.

## Tham khảo