Lễ nghi Phật giáo

**Lễ nghi Phật giáo** (*Buddhist liturgy*) hay **nghi quỹ** hoặc **nghi thức tụng niệm** là một nghi thức quy chuẩn về sự tôn kính và thờ phụng được thực hiện trong cộng đồng Tăng già Phật giáo ở gần như mọi tông phái và truyền thống truyền thống trong thế giới Phật giáo. Quy chuẩn này bao gồm các hành động, lời nói và ý niệm nhằm mục đích thờ phụng, tu tập và truyền tải giáo lý của Đức Phật. Nghi thức này thường được thực hiện một hoặc nhiều lần trong ngày và có thể khác nhau giữa các tông phái Phật giáo Nam tông (*Theravada*), Phật giáo Bắc tông (*Mahayana*) và Kim cương thừa (*Vajrayana*). Các nghi lễ thường bao gồm việc tụng niệm hoặc đọc các bài Kinh Phật (sūtra) hoặc các đoạn trích từ kinh, trì chú (*mantra*) và Đà-la-ni (dhāraṇī) (đặc biệt trong Phật giáo Bắc tông và Kim cương thừa), các bài kệ (gāthā) và những câu tán thán chư Phật và các nhân vật Phật giáo, cũng như các loại nghi thức khác như hồi hướng công đức cúng dường lên chư Phật, nghi thức sám hối cũng như nghi thức thí thực (cúng cho ngạ quỷ). Tùy thuộc vào pháp môn mà hành giả muốn thực hành, nghi lễ có thể được thực hiện tại chùa hoặc tại gia. Nghi lễ gần như luôn được thực hiện trước một đối tượng hoặc các đối tượng thờ phụng (*tượng Phật*) và đi kèm với việc dâng cúng đèn, hương, nước, đồ ăn thức uống, gọi chung là đồ cúng.

## Trung Hoa
### Đại cương
Lễ nghi Phật giáo Trung Hoa truyền thống được thực hiện trong thời khóa hàng ngày thường được gọi là *triều mộ khóa tụng* (朝幕課誦, có nghĩa là "*Tụng niệm sáng và tối*") và thường được sắp xếp thành thời khóa buổi sáng, gọi là *tảo khóa* (早課), và thời khóa buổi tối, gọi là *vãn khóa* (晚課). Các hình thức diễn xướng bằng giọng nói trong nghi lễ có thể được phân loại thành nhiều hạng mục khác nhau, cụ thể là: *niệm* (念, đọc), *tụng* (誦, tụng) và *xướng* (唱, hát/xướng). Trong quá trình thực hiện, các bài kinh Phật thường được đọc trên một nốt nhạc đơn với nhịp điệu đều đặn có thể tăng dần tốc độ, các câu chú và Đà-la-ni được tụng, và các bài kệ tán thán được xướng theo một thể luật đều đặn với việc sử dụng các giai điệu được sáng tác từ các cao độ chính xác. Đặc biệt, việc tụng niệm nghi lễ Phật giáo Trung Hoa được thực hiện bằng một giọng rõ ràng, du dương và vang vọng đặc trưng được gọi riêng là *[[Phạm bối]]* (梵唄, nghĩa đen: "*âm thanh của Phạm thiên*"). Các nhạc cụ truyền thống của Trung Quốc cũng thường xuyên được sử dụng, chẳng hạn như cồng, *[[Mõ|mộc ngư]]* (木魚, cá gỗ), *[[khánh]]* (磬, đá phát ra âm thanh), *cổ* (鼓, trống), *chung* (鐘, chuông) và *xá tử* (镲仔, chũm chọe/thanh la). Ngoài ra, các tỉnh khác nhau ở Trung Quốc, các cộng đồng người Hoa ở nước ngoài và thậm chí các ngôi chùa riêng lẻ cũng bảo tồn nhiều truyền thống trình diễn âm nhạc vùng miền khác nhau.

Nghi lễ thường kết hợp các thực hành và kỹ thuật từ nhiều truyền thống khác nhau trong Phật giáo Trung Quốc, chẳng hạn như lễ lạy và thiền hành từ Thiền tông, thực hành Niệm Phật và lòng sùng kính đối với Phật A-di-đà từ Tịnh độ tông cũng như trì tụng thần chú từ Mật giáo Trung Hoa. Tọa thiền thường diễn ra trước hoặc sau nghi lễ. Nhiều tuyển tập văn bản khác nhau cho việc tụng niệm hàng ngày và các nghi lễ khác đã được ghi lại trong lịch sử. Một trong những ví dụ có ảnh hưởng nhất là cuốn *Chư kinh nhật tụng tập yếu* (諸經日誦集要) thời Nhà Minh (1368-1644), ban đầu được hiệu đính và biên tập bởi cao tăng Vân Thê Châu Hoằng (雲棲袾宏, 1535-1615), người là Tổ thứ tám của dòng Tịnh độ tông Trung Hoa. Theo lời kể của Châu Hoằng trong lời tựa cuốn cẩm nang của ông, ông đã được thôi thúc tạo ra một cuốn cẩm nang nghi lễ mới sau khi thấy rằng một cuốn cẩm nang khác đang lưu hành rộng rãi vào thời điểm đó có chứa các kinh điển sai lệch.

Sử dụng cuốn cẩm nang đó làm nền tảng, Châu Hoằng đã loại bỏ các tài liệu sai sót đồng thời chèn các kinh điển và thần chú mới vào văn bản, do đó biên soạn nên *Chư kinh nhật tụng tập yếu*. Sau đó, ông đã in và phát hành nó. Trong một lần tái bản sau đó, ông đã thực hiện nhiều sửa đổi hơn nữa và in nó thành một tập sách nhỏ, được lưu giữ tại ngôi chùa của ông trên núi Vân Thê ở Hàng Châu. Là trụ trì của ngôi chùa, Châu Hoằng cũng sử dụng *Chư kinh nhật tụng tập yếu* để tiêu chuẩn hóa các thực hành hàng ngày và hệ thống huấn luyện cho Tăng đoàn xuất gia của mình. *Chư kinh nhật tụng tập yếu* của Châu Hoằng sau đó được tái bản bởi cao tăng Ngẫu Ích Trí Húc (蕅益智旭, 1599-1655), người là Tổ thứ chín của dòng Tịnh độ tông Trung Hoa và là Tổ thứ ba mươi mốt của dòng Thiên Thai tông. Trí Húc và các nhà sư tại chùa của Châu Hoằng vào thời điểm đó đã biên tập lại *Chư kinh nhật tụng tập yếu* và hơn nữa đã thêm một số yếu tố từ tạng Luật có tác dụng truyền cảm hứng và hữu ích cho người mới bắt đầu trước khi tái bản và lưu hành.

Trong thời hiện đại, một số tuyển tập khác nhau đã được sử dụng giữa các ngôi chùa và dòng phái khác nhau. Một ví dụ là *Thiền môn nhật tụng* (禪門日誦), một tuyển tập có bản in sớm nhất còn tồn tại có niên đại từ năm 1723 dưới thời nhà Thanh và được in tại chùa Hải Trạng. Nhiều ấn bản tiếp theo với những thay đổi nhỏ đã được xuất bản trong suốt phần còn lại của thời kỳ Nhà Thanh (1644-1912) cho đến thời kỳ Dân Quốc (1912-1949) tại nhiều ngôi chùa khác nhau. Vào Thế kỷ 21, một trong những ấn bản phổ biến nhất là phiên bản ban đầu được xuất bản bởi Chùa Thiên Ninh ở Thường Châu, đã được các nhà bán lẻ và nhà xuất bản tái bản hiện đại.

Một ví dụ khác là *Phật môn tất bị khóa tụng bản* (佛門必備課誦本, nghĩa đen: "*Sách tụng niệm cần thiết của cửa Phật*") được xuất bản lần đầu trong thời kỳ Dân Quốc và cũng đã có các bản tái bản hiện đại. Cả hai tuyển tập này đều chịu ảnh hưởng nặng nề từ cuốn *Chư kinh nhật tụng tập yếu* trước đó của Vân Thê Châu Hoằng. Một tuyển tập nghi lễ khác đã được sử dụng đương đại là *Nhật tụng kinh chú giản yếu khoa nghi* (日誦經咒簡要科儀) được xuất bản lần đầu vào năm 1937 trong thời kỳ Dân Quốc bởi Hoằng Hóa Xã (弘化社), một tổ chức được thành lập bởi cao tăng và là Tổ thứ mười ba của dòng Tịnh độ tông Trung Hoa, Ấn Quang (印光, 1861-1940). Các bài chú giải cũng đã được viết về ý nghĩa và cấu trúc của các nghi thức, chẳng hạn như một tập sách có ảnh hưởng và toàn diện được gọi là *Nhị khóa hợp giải* (二課合解) bởi nhà sư Thiên Thai tông thời Dân Quốc là Quán Nguyệt Hưng Từ (觀月興慈, 1881 – 1950) và một tác phẩm đồ sộ khác được gọi là *Triều mộ khóa tụng bạch thoại giải thích* (朝暮課誦白話解釋) của Hoàng Trí Hải (黄智海, 1875-1961), một học giả Phật giáo là học trò của Ấn Quang. 
### Các nghi lễ
Một số trình tự nghi lễ phổ biến được quy định bởi nhiều nghi thức tụng niệm hàng ngày bao gồm:
* Quy y Tam bảo (ba lần)
* Kệ dâng hương (vào các dịp nhất định)
* Kệ khai kinh
* Tụng kinh
* Trì tụng Đà-la-ni
* Cúng thí thực cho Ngạ quỷ (chỉ buổi tối)
* Niệm Phật
* Quy y Tam bảo
* Cúng dường Vi Đà (buổi sáng) hoặc Già Lam (buổi tối)
* Hồi hướng công đức
* Thần chú cúng dường bữa ăn (Cúng dường chú - 供養咒, chỉ buổi sáng và trước trưa)
* Kệ kết thúc bữa ăn (Kết trai kệ - 結齋偈)
* Lễ lạy chư Tổ sư (vào các dịp nhất định)

Thông thường, các nghi lễ và buổi lễ chuyên biệt hơn được lên lịch thường xuyên hàng tuần, hàng tháng hoặc hàng năm, chẳng hạn như các loại nghi thức sám hối (懺悔), nghi thức *cúng Phật trai thiên* (供佛齋天) nơi lễ vật được dâng lên chư Phật và chư thiên, nghi thức *[[Du-già diệm khẩu]]* hoặc đại lễ *[[Thủy lục pháp hội]]* đều có các văn bản nghi lễ riêng biệt. Ngoài ra, nhiều vị Phật, Bồ-tát và Hộ pháp có các ngày vía hàng năm riêng, nơi các nghi lễ đặc biệt được xướng tụng để ca ngợi họ.

Nhiều văn bản nghi lễ đương đại tuân theo một trình tự tụng niệm tương tự cho buổi *tảo khóa* (Nghi thức buổi sáng), với một số biến thể giữa các văn bản như việc thêm hoặc thay thế các phần như bài tán và kệ tụng. Một số tuyển tập cũng thêm vào một bài chú giải ngắn của vị cao tăng thời nhà Thanh và là Quốc sư Ngọc Lâm Thông Tú (玉林通琇, 1614-1675) về cấu trúc của buổi *tảo khóa* gọi là *Tảo khóa luân quán* (早課綸貫). Một ví dụ về trình tự tụng niệm như sau:

# Một bài tán gọi là *Bảo đỉnh tán* (寶鼎讚, nghĩa đen: "*Tán lư hương báu*"), thường chỉ được tụng vào ngày mồng một và ngày rằm mỗi tháng âm lịch.
# *[[Chú Lăng Nghiêm|Lăng Nghiêm chú]]* (楞嚴咒), hay *Śūraṅgama mantra*. Theo chú giải của Ngọc Lâm, mục đích của thần chú là để kiểm soát năm dục vọng (tức là danh, sắc, thực, thụy và tài) trước khi chúng có thể nảy sinh để tâm có thể nhanh chóng thâm nhập và trực tiếp hiển lộ bản chất chân thật của Như Lai tạng.
# *[[Chú Đại Bi|Đại Bi chú]]* (大悲咒), hay *Nīlakaṇṭha Dhāraṇī*. Theo chú giải của Ngọc Lâm, mục đích của thần chú là để thanh lọc tâm ý.
# Thập chú, một nhóm được biết đến trong tiếng Trung là *Thập tiểu chú* (十小咒):
## *[[Như Ý Bảo Luân Vương Đà La Ni]]* (如意寶輪王陀羅尼). Liên quan đến Như Ý Luân Quan Âm, một hóa thân mật giáo của Bồ-tát Quan Âm.
## *[[Tiêu Tai Cát Tường Thần Chú]]* (消災吉祥神咒), hay *Jvala Mahaugra Dhāraṇī*. Chú giải của Ngọc Lâm nói rằng công năng của thần chú này là ngăn ngừa tai ương và mang lại vận may tốt lành.
## *[[Công Đức Bảo Sơn Thần Chú]]* (功德寶山神咒), hay *Guna Ratna Sila Dhāraṇī*.
## *[[Chuẩn Đề Thần Chú]]* (準提神咒), hay *Mahācundi Dhāraṇī*. Liên quan đến Bồ-tát Chuẩn Đề, một vị bồ-tát đôi khi được coi là một hóa thân mật giáo của Bồ-tát Quan Âm. Chú giải của Ngọc Lâm nói rằng thần chú này có thể diệt trừ hoàn toàn mọi chướng ngại liên quan đến các hiện tượng để hiển lộ Phật tánh một cách trọn vẹn.
## *[[Đại Thừa Vô Lượng Thọ Quyết Định Quang Minh Vương Đà La Ni]]* (大乘無量壽決定光明王陀羅尼), hay *Aparimitāyur-jñāna-suviniścita-tejo-rājāya Dhāraṇī*. Theo chú giải của Ngọc Lâm, mục đích của thần chú là cầu nguyện Vô Lượng Thọ Quyết Định Quang Minh Vương Như Lai, vị Phật được triệu thỉnh bởi thần chú, ban cho hành giả tuệ mạng (tuổi thọ và trí tuệ).
## *[[Dược Sư Quán Đỉnh Chân Ngôn]]* (藥師灌頂真言), hay *Bhaiṣajyaguru Vaiḍūrya Prabhasa Tathāgatā Abhisecani Dhāraṇī*. Liên quan đến Phật Dược Sư. Theo chú giải của Ngọc Lâm, thần chú làm tăng trưởng thêm trí tuệ của hành giả để nó trở nên giống như pha lê bao trùm lấy mặt trăng báu bên trong.
## *[[Quan Âm Linh Cảm Chân Ngôn]]* (觀音靈感真言), hay *Āryavalokiteśvarā Bodhisattva Vikurvana Dhāraṇī*. Liên quan đến Bồ-tát Quan Âm. Theo chú giải của Ngọc Lâm, thần chú cho phép người tụng hòa nhập với nhĩ căn của Quan Âm và toàn bộ Pháp giới.
## *[[Thất Phật Diệt Tội Chân Ngôn]]* (七佛滅罪真言), hay *Sapta Atītabuddha Karshaṇīya Dhāraṇī*. Liên quan đến Thất Phật quá khứ. Chú giải của Ngọc Lâm nói rằng thần chú cho phép người tụng nhổ sạch gốc rễ nghiệp chướng.
## *[[Vãng sinh tịnh độ thần chú|Vãng Sinh chú]]* (往生咒), hay Vãng Sinh Tịnh Độ Thần Chú. Liên quan đến Phật A-di-đà. Chú giải của Ngọc Lâm nói rằng người tụng sử dụng thần chú như một phương tiện để thỉnh cầu Phật A-di-đà chứng minh cho sự vãng sinh về Tịnh độ Cực Lạc.
## *[[Đại Cát Tường Thiên Nữ chú]]* (大吉祥天女咒), hay *Shrīdevī Dhāraṇī*. Liên quan đến thiên nữ Phật giáo Cát Tường Thiên Nữ.
# *[[Bát-nhã-ba-la-mật-đa tâm kinh|Bát Nhã Tâm Kinh]]* (般若心經). Chú giải của Ngọc Lâm nói rằng mục đích của việc tụng *Bát Nhã Tâm Kinh* là để ngăn người tụng không bị dính mắc vào các trạng thái quán chiếu xuất hiện trong khi tụng niệm nhờ vào giáo lý về tánh Không của kinh.
# Mười Đại Nguyện của Bồ-tát Phổ Hiền (普賢菩薩十大願), trích từ phẩm cuối của Kinh Hoa Nghiêm.
# Tam quy y (三皈依) nơi Phật, Pháp và Tăng cùng với hồi hướng công đức.
# *[[Thiện Nữ Thiên Chú|Đại Cát Tường Thiên Nữ chú]]* (大吉祥天女咒) được tụng lại lần nữa.
# Các bài kệ tán thán hộ pháp Vi Đà.
# Các câu kệ đảnh lễ cũng như lễ lạy chư Tổ sư quá khứ (Lễ Tổ - 禮祖).

Một số tuyển tập cũng thêm một bài chú giải ngắn khác của Ngọc Lâm về cấu trúc của buổi *vãn khóa* (Nghi thức buổi tối) gọi là *Vãn khóa luân quán* (晚課綸貫). Một ví dụ về trình tự tụng niệm như sau:
# *[[Kinh A-di-đà]]* (阿彌陀經). Chú giải của Ngọc Lâm nói rằng kinh sẽ đánh thức người tụng về những quả báo vi diệu nơi Tịnh độ Cực Lạc của Phật A-di-đà và khuyến khích họ khao khát vãng sinh về đó bằng cách thực hành Niệm Phật. Kinh này thường được tụng trong buổi *vãn khóa* vào các ngày lẻ.
# *[[Vãng sinh tịnh độ thần chú|Vãng Sinh chú]]* (往生咒), hay Vãng Sinh Tịnh Độ Thần Chú. Chú giải của Ngọc Lâm nói rằng mục đích của thần chú là để nhổ sạch gốc rễ của nghiệp chướng và thỉnh cầu Phật A-di-đà đảm bảo cho sự vãng sinh về Cực Lạc.
# Nghi thức Sám hối 88 Đức Phật (Bát thập bát Phật đại sám hối văn - 八十八佛大懺悔文), nơi người tụng lễ lạy trong khi xướng danh hiệu của 88 vị Phật. Nghi thức này thường được tụng trong buổi *vãn khóa* vào các ngày chẵn.
# *Mông Sơn Thí Thực* (蒙山施食, nghĩa đen: "Thí thực Mông Sơn"), một nghi thức nhằm mục đích cho Ngạ quỷ ăn, có phần nghi lễ riêng chứa nhiều thần chú và bài kệ, bao gồm các thần chú liên quan đến Bồ-tát Quan Âm và Địa Tạng.
# *[[Bát-nhã-ba-la-mật-đa tâm kinh|Bát Nhã Tâm Kinh]]* (般若心經). Chú giải của Ngọc Lâm nói rằng kinh được tụng để truyền đạt kiến thức về tánh Không cho các ngạ quỷ để chúng có thể đi đến sự hiểu biết rằng cả tội lỗi và phước đức đều không có chủ thể và rằng con người cũng như các pháp đều là không.
# *[[Vãng sinh tịnh độ thần chú|Vãng Sinh chú]]* (往生咒) được tụng lại lần nữa.
# Một vài bài kệ tán thán Phật A-di-đà và sự giải thoát trước khi Niệm Phật được tụng nhiều lần.
# Tam quy y (三皈依) nơi Phật, Pháp và Tăng cùng với hồi hướng công đức.

## Nhật Bản
### Cần hành
Tại Nhật Bản, Gongyō (cần hành) đôi khi cũng được gọi là *o-tsutome* (お勤め) hoặc *shōjin* (tinh tấn - 精進). Cả ba thuật ngữ này đều là những từ tiếng Nhật thông dụng và không từ nào dành riêng cho bất kỳ tông phái hay trường phái cụ thể nào. Từ *gongyō* (cần hành) có nguồn gốc từ Trung Quốc cổ đại; mặc dù ngày nay nó thường được sử dụng trong Phật giáo, nhưng nó xuất hiện lần đầu tiên trong tác phẩm kinh điển của Đạo giáo là *[[Trang Tử (sách)|Trang Tử]]*. Nghĩa gốc của nó là "*[[đi bộ]], thực hành siêng năng hoặc chăm chỉ và thường xuyên*". Triết gia Trung Quốc Trang Tử đã trừu tượng hóa và sửa đổi từ này từ một tác phẩm kinh điển trước đó của Đạo giáo – *[[Đạo đức kinh]]* của Lão Tử, trong đó nêu: “*Thượng sĩ văn đạo*, *cần* nhi *hành* *chi*” (Bậc thượng sĩ nghe đạo thì *siêng năng* mà *thực hành*). Trong thời Tùy và Đường, triết học Phật giáo phát triển mạnh mẽ ở miền trung Trung Quốc. Các triết gia Phật giáo Trung Quốc đã mượn từ này từ các kinh điển Đạo giáo, và nó lan sang Triều Tiên, Nhật Bản, Việt Nam cùng với Phật giáo. 

Khái niệm *Gongyō* cũng phổ biến trong các trường phái Phật giáo Tịnh độ Nhật Bản như Tịnh độ tông (Jodo Shu) và Tịnh độ chân tông (Jodo Shinshu). Thực hành trung tâm của các trường phái này là trì niệm danh hiệu của Phật A-di-đà, còn được gọi là Niệm Phật (nembutsu), nhưng trong thực hành hàng ngày, một hành giả Tịnh độ cũng sẽ tụng các đoạn trích từ Đại Kinh Vô Lượng Thọ, cụ thể là các phần có tiêu đề *Tán Phật kệ* (Sanbutsuge) hoặc *Trọng thệ kệ* (Juseige), và ở một số ngôi chùa, việc tụng toàn bộ Tiểu Kinh Vô Lượng Thọ có thể diễn ra mỗi ngày một lần hoặc thay vào đó chỉ vào những dịp trang trọng hơn. Trong các ngôi chùa Tịnh độ lớn hơn, nghi lễ hàng ngày được thực hiện bởi các tu sĩ hoặc mục sư, và cư sĩ có thể tùy chọn tham dự và tụng theo nếu họ muốn. Thời gian cho các buổi lễ này sẽ khác nhau tùy thuộc vào từng chi nhánh và từng ngôi chùa riêng lẻ. 
### Các lưu phái
Trong Phật giáo Tịnh độ chân tông truyền thống, các hành giả cư sĩ cũng có thể tụng một bài thánh ca do Thân Loan (Shinran) viết gọi là Chính tín kệ (Shoshinge), đây không phải là một bài kinh *theo đúng nghĩa*, mà trình bày về dòng truyền thừa mà Tịnh độ chân tông chịu ơn về niềm tin của mình. Một bài thánh ca ngắn hơn gọi là *Thập nhị lễ* (Junirai), Mười hai Lời tán thán Phật A-di-đà, cũng có thể được sử dụng. Trong Tịnh độ tông, Niệm Phật (Nam mô A Di Đà Phật - Namu Amida Butsu) thường được tụng theo định dạng cụ thể:
* *Thập niệm* (*Jūnen*): Niệm Phật 8 lần trong một hơi thở, không có âm 'tsu' cuối cùng, sau đó tụng trọn vẹn trong một hơi thở, và tụng lần cuối không có âm 'tsu' lần nữa. Tổng cộng là 10 lần niệm.
* *Niệm Phật nhất hội* (*Nembutsu Ichie*): Niệm Phật lặp đi lặp lại bao nhiêu lần tùy ý hành giả.
* *Tam xướng lễ* (*Sanshōrai*): Niệm Phật 3 lần theo kiểu ngân dài, sau đó hành giả lễ lạy. Quá trình này được lặp lại hai lần nữa cho tổng cộng 9 lần niệm.

Gongyō của Chân ngôn tông (Shingon) khác nhau giữa các chi phái khác nhau, nhưng tất cả đều chủ yếu tụng Bát Nhã Tâm Kinh (Hannya Shingyo), thần chú của Thập tam Phật và các thần chú khác, Quang minh chân ngôn (*Mantra of Light*), và *Ngự bảo hiệu* (*Gohogo*); danh hiệu thánh của Không Hải (Kukai). Ngoài ra, việc tụng đọc các văn bản khác như Kinh Lý Thú (Prajanaparamita-naya Sūtra / Rishukyo), phẩm Phổ Môn của Kinh Pháp Hoa, các thần chú dài hơn, và lời tán thán dưới dạng thần chú là phổ biến trong các ngôi chùa có tu sĩ cư trú. Gongyō rất quan trọng đối với các Phật tử Chân ngôn tông tại gia cần tuân theo vì pháp tu này nhấn mạnh việc thiền định về thân, khẩu và ý của một vị Phật.

Phật giáo Nhật Liên (Nichiren) thực hiện một hình thức gongyō bao gồm việc tụng một số đoạn của Kinh Pháp Hoa và tụng *[[Nam-myoho-renge-kyo|Daimoku]]* (Đề mục - Nam mô Diệu Pháp Liên Hoa Kinh). Hình thức của gongyō thay đổi tùy theo giáo phái và tông phái. Một số, như Nhật Liên Chính Tông (Nichiren Shoshu) và Nhật Liên Tông (Nichiren Shu), có một công thức quy định đã được duy trì lâu đời trong thực hành của họ, trong khi những nhóm khác như Soka Gakkai International (SGI) thay đổi định dạng gongyō của họ tùy theo tính hiện đại, gần đây nhất là ấn bản năm 2015 về định dạng nghi lễ của họ.

Trong Soka Gakkai International (SGI), gongyō được thực hiện để "*trở về nền tảng chính của cuộc sống chúng ta*" và "*đúc rút ra trí tuệ*" từ Phật tánh vốn có, và đạt được "sự hợp nhất giữa thực tại và trí tuệ" Nhật Liên không thiết lập thủ tục chính thức nào cho gongyō ngoài việc tụng phẩm thứ 2 (Phương tiện) và phẩm thứ 16 (Như Lai thọ lượng) của Kinh Pháp Hoa, và đôi khi thậm chí chỉ là phần kệ của phẩm 16. Do đó, định dạng đã thay đổi theo thời gian qua nhiều thế kỷ. Vào thời điểm Soka Gakkai ra đời, cư sĩ Phật giáo Nhật Liên không được mong đợi sẽ tự mình thực hiện gongyō; các tu sĩ đã làm điều đó thay cho họ. Hai vị chủ tịch đầu tiên của Soka Gakkai, Tsunesaburo Makiguchi và Josei Toda, đã dạy các thành viên "*không thuê các tu sĩ tụng kinh, như thói quen lâu nay, mà hãy tự tụng cho chính mình, một sự thay đổi mà họ thấy vừa giải trừ vũ khí vừa trao quyền*".

Định dạng hiện tại đã phát triển qua nhiều năm. Ban đầu, nó tuân theo định dạng của Nhật Liên Chính Tông. Vào những năm 1970, những lời cầu nguyện thầm lặng đã được thêm vào cho sự thành công của chính Soka Gakkai, và để tưởng nhớ hai vị chủ tịch đã qua đời đầu tiên của nó, bên cạnh những lời cầu nguyện cho Nhật Liên và đệ tử của ông là Nhật Hưng (Nikko). Hiện nay, sau khi tụng phẩm 2 và phần kệ của phẩm 16, daimoku được tụng bao lâu tùy ý, sau đó tất cả các lời cầu nguyện thầm lặng được tụng để kết thúc gongyō. Phiên bản tụng kinh của SGI mất khoảng 5 phút, dành nhiều thời gian hơn cho thực hành chính là tụng Nam-myoho-renge-kyo. Kể từ năm 2015, các lời cầu nguyện thầm lặng hiện tại là: tri ân Gohonzon (Ngự Bản Tôn), Nhật Liên, và người kế thừa trực tiếp Nhật Hưng; cảm kích ba vị chủ tịch sáng lập của tổ chức, một lời cầu nguyện cho sự hoàn thành đại nguyện Quảng tuyên lưu bố (kosen-rufu) toàn cầu, cho cuộc cách mạng con người và đạt được các mục tiêu của hành giả, và cho người đã khuất; và cuối cùng là cho hạnh phúc của tất cả chúng sinh. Tuy nhiên, Soka Gakkai nhấn mạnh rằng quan trọng hơn lời lẽ của các lời cầu nguyện là ý định chân thành của hành giả khi thực hiện gongyō và bày tỏ lòng biết ơn cũng như mong muốn của mình.

Nhật Liên Tông (*Nichiren Shu*) có nhiều loại gongyō mà một người có thể thực hiện. Một ví dụ về thủ tục nghi lễ gia đình tại tư gia như sau:

# Cầu nguyện (Thỉnh Phật, Pháp và Tăng chứng minh buổi lễ này)
# Khai kinh kệ (*Kaikyo-ge*)
# Kinh Pháp Hoa Phẩm 2 Phương tiện (*Hoben-pon*)
# Kinh Pháp Hoa Phẩm 16 Như Lai thọ lượng (*Juryo-hon*), Tự ngã kệ (*Jiga-ge*)
# Tụng *Odaimoku Namu Myoho Renge Kyo*
# Kinh Pháp Hoa phần cuối của Phẩm 11 Hiện Bảo Tháp (*Hoto-ge*), tức Sự khó khăn trong việc trì giữ Kinh này
# Cầu nguyện
# Tứ hoằng thệ nguyện:
::*Chúng sinh vô biên thệ nguyện độ.*
::*Phiền não vô tận thệ nguyện đoạn.*
::*Pháp môn vô lượng thệ nguyện học.*
::*Phật đạo vô thượng thệ nguyện thành.*

* Phẩm 2 (Phương tiện thiện xảo) và Phẩm 16 (Như Lai thọ lượng) được tụng thường xuyên nhất;
* Phẩm 12 Đề Bà Đạt Đa (*Daibadatta-hon*)
* Toàn bộ Phẩm 16
* Phẩm 21 Như Lai thần lực (*Jinriki-hon*, toàn bộ hoặc từ "*Chư Phật cứu thế giả'"" - Shobukkusesha) hoặc
* Phẩm 25 Quán Âm kinh (*Kannon-gyo*).

Việc tụng Kinh Pháp Hoa có thể được thực hiện bằng âm Hán-Nhật (Shindoku) hoặc ngôn ngữ ưa thích của một người. Có một hình thức gongyō bổ sung được thực hiện bởi các hành giả Nhật Liên Tông tại nhà và trong chùa, trong đó toàn bộ Kinh Pháp Hoa được tụng trong vòng 32 ngày.

Nghi thức Phật giáo "Gongyō" (Cần hành) là nghi thức bổ trợ cơ bản của các tín đồ [[Pháp Hoa Giảng]] (Hokkeko). Tại Tổng bản sơn của tông phái, nó được tiến hành đầu tiên dưới tên gọi [[Ushitora Gongyo]] tại Đại Khách Điện (Dai Kyakuden), cùng các địa điểm khác trong khắp Tổng bản sơn. Trong các thế kỷ trước, nghi thức này được thực hiện tại năm địa điểm khác nhau:
* Đối diện hướng [[Mặt trời mọc]]
* Đối diện Ngự Ảnh Đường (Mieido)
* Đối diện Ngự Bản Tôn (Gohonzon)
* Đối diện Khách Điện (Kyakuden)
* Đối diện Lục Hồ (Mutsubo)
Tông phái này, cùng với các tông phái vùng Phú Sĩ khác trong khu vực, tuân theo phong tục tụng các phẩm Kinh theo những gì chính Nhật Liên đã từng làm:
* Thập như thị (Junyoze) — Tụng phần văn xuôi (tản văn, “Sanbun”) của Phẩm 2
* Thế hùng kệ (Seoge) — Tụng phần kệ (Tự ngã kệ, “Jigage”) của Phẩm 2
* Trường hành (Chogyo) — Tụng phần văn xuôi (“Sanbun”) của Phẩm 16
* Như Lai thọ lượng (Nyorai Juryo) — Tụng phần kệ (“*Jigage*”) của Phẩm 16

Trong những năm 1930, nghi thức gongyō đã được rút ngắn thành một định dạng duy nhất, được khởi xướng bởi người cải đạo tôn giáo [[Tsunesaburo Makiguchi]] và được chấp thuận bởi Pháp chủ thứ 57 Nhật Chính Thượng Nhân (Nissho Shonin). Ngày nay, một số Tông phái Nhật Liên ở khu vực núi Phú Sĩ tụng trọn vẹn bốn phiên bản của Phẩm 2 và Phẩm 16 Kinh Pháp Hoa. Hiện tại, gongyō được thực hiện hai lần mỗi ngày, khi thức dậy và trước khi đi ngủ ("Thường được dịch là gongyō sáng và tối").
Việc tụng Kinh Pháp Hoa bao gồm các phần sau:
* Phần văn xuôi của phẩm thứ hai
* Phần văn xuôi và phần kệ của phẩm thứ 16 (chỉ tụng lần 2)
* Phần kệ của phẩm thứ 16.
* Hiki-Daimoku kéo dài với năm hoặc ba lời cầu nguyện thầm lặng.

Tổng cộng, định dạng sau được tuân thủ:
* Năm lần tụng kinh được thực hiện mỗi sáng (lời cầu nguyện thầm lặng 1-5).
* Ba lần tụng kinh được thực hiện mỗi tối (lời cầu nguyện thầm lặng 2,3,5).

Kiểu năm tòa buổi sáng và ba tòa buổi tối (Ngũ tòa Tam tòa - Goza-Sanza) cùng "lời cầu nguyện thầm lặng" này nhằm mục đích sau:

# Sự bảo hộ từ chư thiên Phật giáo (Chư thiên thiện thần - Shoten Zenjin)
# Cầu nguyện tới Đại Ngự Bản Tôn (Dai Gohonzon)
# Cầu nguyện cho dòng truyền thừa hoặc giới tăng lữ
# Sự quy y của [[Thiên hoàng]] và [[Quảng tuyên lưu bố|truyền bá rộng rãi]].
# Cầu nguyện cho tổ tiên đã khuất.

Các thành viên của tông phái chỉ có thể sử dụng tràng hạt Juzu với dây trắng tinh và quả cầu trang trí màu trắng, đã được một tu sĩ Nhật Liên Chính Tông khai quang tại một ngôi chùa địa phương, trong khi các tu sĩ Nhật Liên Chính Tông sử dụng thêm một bộ tràng hạt Juzu với các tua dây màu trắng. Việc xoa nhẹ tràng hạt Juzu được cho phép khi bắt đầu các buổi lễ, nhưng thói quen xoa liên tục trong suốt các buổi lễ được coi là khiếm nhã và bị cấm trong cả gongyō và *Shodai* (xướng đề mục kéo dài).

== Xem thêm ==
* [[Kinh Từ Bi]] (Metta Sutta)
* [[Kinh Điềm Lành]] (Mangala Sutta)
* [[Kinh Châu Báu]] (Ratana Sutta)
* [[Awgatha]]
* [[Tụng kinh]]
* [[Cúng dường]] (Puja)
== Chú thích==

==Tham khảo==
* 
* Gombrich, Richard (1981). "[https://web.archive.org/web/20150409132647/http://www.palitext.com/JPTS_scans/JPTS_2000_XXVI.pdf A New Theravadin Liturgy]," Journal of the Pali Text Society 9, 47–73
* Gregory, Peter N. (1993). [http://www.persee.fr/web/revues/home/prescript/article/asie_0766-1177_1993_num_7_1_1063 "Tsung-mi's Perfect Enlightenment Retreat: Ch'an Ritual During the T'ang Dynasty"], Cahiers d'Extrême-Asie 7, 115–147
* Kariyawasam, A.G.S. (1995). [https://web.archive.org/web/20130328021534/http://www.accesstoinsight.org/lib/authors/kariyawasam/wheel402.html "Buddhist Ceremonies and Rituals of Sri Lanka"], The Wheel Publication No. 402/404, Kandy: Buddhist Publication Society. 
* Picard, Francois (1999). [https://www.jstor.org/stable/4528790Review: Marcus Güzel, die Morgen- und Abendliturgie der Chinesischen Buddhisten], T'oung Pao, Second Series, 85 (1/3), 205–210 
* Tilakaratne, Asanga (2012). *Theravada Buddhism: The View of the Elders*, Honolulu: University of Hawaiʻi Press, pp.&nbsp;155–158 (Appendix 1 A, "Sample of Basic Theravada Liturgy: Vandana and Puja")
* Hạnh, Thích Nhất (2007). *Chanting from the Heart: Buddhist Ceremonies and Daily Practices*. Berkeley: Parallax Press.
* Lok To ed (1993). [https://ftp.budaedu.org/ebooks/pdf/CE002.pdf The Buddhist Liturgy]. The Sutra Translation Committee of the United States and Canada, Bronx, NY.
* Buddhist Text Translation Society (1987). [https://www.drbachinese.org/online_reading/drba_others/CTTB_Recitation_Handbook.pdf Sagely City of 10,000 Buddhas Daily Recitation Handbook]. [[Dharma Realm Buddhist Association]], Buddhist Text Translation Society.
* Sotoshu Shumucho and the Soto Zen Text Project (2001). [https://meditation-zen.org/sites/default/files/images/zen/pdfs/Sutrabook_sotoshu.pdf Soto School Scriptures for Daily Services and Practice]. Sotoshu Shumucho, The Administrative Headquarters of Soto Zen Buddhism.
== Liên kết ngoài ==
* [https://www.youtube.com/watch?v=VmWgs14O_xE&list=RDVmWgs14O_xE&start_radio=1 *Zaoke*] by a temple belonging to [[Fo Guang Shan]], a [[Chan Buddhism|Chan Buddhist]] organization
* [https://www.youtube.com/watch?v=OMNX9U_eRQE&list=RDOMNX9U_eRQE&start_radio=1 *Zaoke*] by [[:zh:灵鹫山_(台湾)|Ling Jiou Mountain]], a [[Chan Buddhism|Chan Buddhist]] organization
* [https://www.youtube.com/watch?v=FAL28K0d510&list=RDFAL28K0d510&start_radio=1 *Wanke*] on odd-numbered days by [[:zh:灵鹫山_(台湾)|Ling Jiou Mountain]]
* [https://www.youtube.com/watch?v=yMuS4v6u8d0&list=RDFAL28K0d510&index=3 *Wanke*] on even-numbered days by [[:zh:灵鹫山_(台湾)|Ling Jiou Mountain]]
* [https://www.youtube.com/watch?v=_EtNzJ9Cvcs&list=RD_EtNzJ9Cvcs&start_radio=1 *Wanke*] by [https://www.gyt.org.tw/ Guyan Temple], a temple under the [[Linji school|Linji]] tradition of [[Chan Buddhism]] 
* [https://www.youtube.com/watch?v=BICZsKQMqVA *Zaoke*] by [[City of Ten Thousand Buddhas]], a [[Chan Buddhism|Chan Buddhist]] temple
* [https://www.youtube.com/watch?v=vcQ6CNIwSc0 *Wanke*] on odd-numbered days by [[City of Ten Thousand Buddhas]]
* [https://www.youtube.com/watch?v=AhDSF0S6ivs *Wanke*] on even-numbered days by [[City of Ten Thousand Buddhas]] 
* *Asa no otsutome* (morning service) by [[Hase-dera|Hasedera]], a [[Shingon Buddhism|Shingon Buddhist]] temple
* [https://www.youtube.com/watch?v=O4tWRI4uBOE *Asa no gongyō*] (morning service) by [https://www.henson583.com/ Henjōson-in], a [[Shingon Buddhism|Shingon Buddhist]] temple, on [[Mount Kōya]]
* [https://www.youtube.com/watch?v=cLDoygn7OdU&list=RDcLDoygn7OdU&start_radio=1 *Gongyō*] by [https://kitakyushu.katsukikoyasan-shiunji.jp/ Shiunji], a [[Shingon Buddhism|Shingon Buddhist]] temple
* [https://www.youtube.com/watch?v=rV6Wbj0wT2A&list=RDrV6Wbj0wT2A&start_radio=1 *Otsutome*] by [https://zenshouji.or.jp/ Zenshōji], a [[Shingon Buddhism|Shingon Buddhist]] temple
* [https://www.youtube.com/watch?v=DGLknUUhc6o Example] of a [[Shingon Buddhism|Shingon Buddhist]] gongyō for [[Upāsaka|householders]] called *zaike gongyō'' 
* Example of a gongyō from the Buzan tradition of Shingon Buddhism
* gongyō Workout