Nguyễn Thị Lợi

**Nguyễn Thị Lợi** (1911 – 27 tháng 9 năm 1950) là một nữ chiến sĩ điệp báo kiên trung của Công an nhân dân Việt Nam. Bà nổi tiếng với chiến công lịch sử mang 30kg thuốc nổ đánh đắm Thông báo hạm Amyot d'Inville (thường được phiên âm là A-mi-ô-đanh-vin) của thực dân Pháp tại vùng biển Sầm Sơn vào ngày 27 tháng 9 năm 1950. Chiến công cảm tử của bà đã tiêu diệt hơn 200 sĩ quan, binh lính địch và làm chìm hàng trăm tấn vũ khí, góp phần làm phá sản âm mưu đánh chiếm vùng tự do Khu 4 của quân viễn chinh Pháp.

## Tiểu sử và bi kịch gia đình
Nguyễn Thị Lợi sinh năm 1911 tại vùng đất Châu Phú, Châu Đốc, tỉnh An Giang. Tạp chí lịch sử miêu tả bà là một người phụ nữ phương Nam có nhan sắc thanh tú, thông minh và mang trong mình tính cách vô cùng cương nghị, cứng cỏi.

Đến tuổi trưởng thành, bà kết hôn với một người đàn ông quê ở miền Bắc vào Nam lập nghiệp. Sau đó, bà theo chồng ra Bắc sinh sống và có hai người con (một trai, một gái). Khi kháng chiến toàn quốc bùng nổ, hoàn cảnh loạn lạc khiến bà phải cắn răng gửi lại con gái đầu lòng (mới 4 tuổi) cho mẹ ruột ở quê nhà chăm sóc, rồi bế theo đứa con trai nhỏ cùng chồng tản cư theo tiếng gọi của kháng chiến. 

Tuy nhiên, trên đường tản cư, bom đạn chiến tranh khốc liệt đã cướp đi sinh mạng của người chồng và đứa con trai nhỏ. Mất đi tổ ấm duy nhất, đau đớn và tuyệt vọng tột cùng, bà dừng chân tại vùng tự do tỉnh Thanh Hóa. Tại quê hương thứ hai này, tình đoàn kết, sự đùm bọc của đồng bào và cán bộ cách mạng đã sưởi ấm tâm hồn bà, hun đúc thành ý chí căm thù giặc sâu sắc.

## Con đường đến với cách mạng
Năm 1949, Nguyễn Thị Lợi được gia đình đồng chí Hoàng Đạo (lúc bấy giờ là Trưởng Ty Công an Thanh Hóa, đồng thời là Tổ trưởng Tổ điệp báo A13 của Nha Công an Trung ương) cưu mang. Bà được bố trí làm nhân viên phục vụ, cấp dưỡng tại Ty Công an Thanh Hóa.

Trong quá trình công tác, đồng chí Hoàng Đạo nhanh chóng nhận thấy ở người phụ nữ này sự gan dạ, mưu trí, bản lĩnh kiên trung. Sau một thời gian rèn luyện, tổ chức quyết định kết nạp bà vào Tổ điệp báo A13, mang mật danh A16. Từ đây, bà chính thức sát cánh cùng các đồng chí Hoàng Đạo (A13), Nguyễn Kim Sơn (A14) và Chu Duy Kính (A15), tạo thành một tổ đặc nhiệm xuất sắc hoạt động sâu trong lòng địch.

## Chuyên án A13 và trận đánh đắm Thông báo hạm Pháp
### Âm mưu của thực dân Pháp
Sau thất bại nặng nề tại Chiến dịch Việt Bắc Thu - Đông 1947, thực dân Pháp thay đổi chiến lược, dựng lên Chính phủ bù nhìn Bảo Đại. Đầu năm 1950, tình báo ta phát hiện Pháp có kế hoạch sử dụng Thông báo hạm hạng nặng *Amyot d'Inville* làm mũi nhọn để đánh chiếm vùng tự do căn cứ kháng chiến Thanh - Nghệ - Tĩnh (Khu 4).

### Vỏ bọc "Phu nhân Quốc vụ khanh"
Ty Điệp báo Nha Công an Trung ương chỉ đạo Tổ điệp báo A13 tương kế tựu kế, lập một tổ chức ly khai giả danh mang tên "Phục Việt quốc gia cách mệnh Đảng". Đồng chí Hoàng Đạo thâm nhập sâu vào nội bộ địch, được Bảo Đại sắc phong chức *Quốc vụ khanh*.

Để khống chế vị Quốc vụ khanh, mật thám Pháp yêu cầu ông phải đưa phu nhân từ Thanh Hóa ra Hà Nội sinh sống. Chúng quyết định điều chiến hạm *Amyot d'Inville* đến khơi biển Sầm Sơn đón người. Kế hoạch lừa địch điều tàu để đánh đắm được vạch ra. Nguyễn Thị Lợi được tổ chức tin tưởng giao vai diễn sinh tử: "Phu nhân Quốc vụ khanh". Ý thức rõ đây là nhiệm vụ "có đi không có về", bà đã tự tay viết thư tình nguyện xin được hy sinh cho Tổ quốc.

### Khúc tráng ca trên biển Sầm Sơn
* Đêm 26, rạng sáng 27 tháng 9 năm 1950: Một con thuyền nhỏ chở Nguyễn Thị Lợi cùng đồng đội tiến ra khơi, áp sát chiến hạm của Pháp. Bà mang theo một chiếc vali đặc biệt chứa hơn 30kg thuốc nổ.
* Nguyễn Thị Lợi bình thản bước lên boong tàu trong sự đón tiếp của sĩ quan Pháp. Qua mặt mọi sự kiểm tra khắt khe, bà tự tay đưa vali thuốc nổ vào đúng vị trí định trước trong khu vực phòng nghỉ.
* Sau khi cài đặt xong, Tổ điệp báo rút lui an toàn. Để đảm bảo vali bom phát nổ chính xác, Nguyễn Thị Lợi đã quyết định ở lại cùng con tàu, trực tiếp canh giữ khối thuốc nổ.
* Khoảng 7 giờ sáng ngày 27 tháng 9 năm 1950: Sau chừng 30 phút, một tiếng nổ long trời lở đất xé toạc vùng biển Sầm Sơn. Chiếc Thông báo hạm kiêu hãnh của hải quân Pháp nổ tung, gãy làm đôi và chìm nghỉm, kéo theo hơn 200 sĩ quan, binh lính. Nguyễn Thị Lợi đã anh dũng hóa thân cùng sóng nước quê hương ở tuổi 39.

## Ý nghĩa chiến công và Tôn vinh
Trận đánh đắm chiến hạm Amyot d'Inville đã làm rúng động chính giới Pháp, làm hoang mang tột độ tinh thần quân viễn chinh, đồng thời phá sản hoàn toàn chiến dịch đánh chiếm vùng tự do Khu 4 của địch. 

Ghi nhận sự hy sinh vô giá vì độc lập dân tộc, Đảng và Nhà nước đã vinh danh bà:
* Năm 1951, bà được truy tặng Huân chương Quân công hạng Ba.
* Ngày 3 tháng 8 năm 1995, Chủ tịch nước đã ký quyết định truy tặng danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho liệt sĩ Nguyễn Thị Lợi.
* Tên của bà được trân trọng đặt cho nhiều tuyến đường, trường học tại thành phố biển Sầm Sơn (Thanh Hóa) và thành phố Châu Đốc (An Giang).
* Tượng đài Nữ anh hùng Nguyễn Thị Lợi được dựng uy nghi bên đường Hồ Xuân Hương (bờ biển Sầm Sơn) và trong khuôn viên trụ sở Công an tỉnh Thanh Hóa.

## Tham khảo