Phân loại giới Động vật

Trong phân loại sinh học, **Phân loại giới Động vật** cũng như phân loại sinh học là khoa học nghiên cứu cách sắp xếp các động vật sống thành các nhóm khác nhau dựa vào: Đặc điểm hình thái (morphological), cấu trúc giải phẫu cơ thể (anatomy), hành vi (behavioral), khu vực địa lý phân bố (geographical distribution), đặc điểm phân tử (molecular) bao gồm so sánh bộ nhiễm sắc thể (chromosome comparisons) và trình tự DNA (DNA sequence). 
Thông thường, người ta chia giới Động vật thành có xương sống (Vertebrata) và không xương sống (Invertebrata). Các động vật có xương sống đều có một bộ xương bao gồm một cột sống do các đốt sống tạo thành, còn các động vật không xương sống thì không. Thực tế việc phân loại giới động vật rất phức tạp, bởi giữa các loài động vật có xương sống bao gồm cả cá, lưỡng cư, bò sát, chim và thú, nhưng chỉ chiếm phần rất ít trong giới Động vật, khoảng 40 nghìn loài trên tổng số khoảng 1,1 triệu loài (hay hơn nữa).

Còn theo thống kê khác **[[giới Động vật]]** có khoảng 7,7 triệu loài được ước tính, đó là sự biểu thị của đa dạng sinh học và nhiều hóa thạch sống khác. Về các loài hoá thạch, các nhà khoa học đã ước tính 250 nghìn loài đã được đặt tên.

Giới động vật có các ngành như sau: Agmata, Annelida (Giun đốt), Archaeocyatha (Động vật Chén cổ), Arthropoda (Chân khớp hay chân đốt), Acanthocephala (Giun đầu gai), Brachiopoda (Tay cuộn hay Tay cuốn), Bryozoa (Động vật hình rêu), Chaetognatha (Trùng mũi tên hay Hàm tơ), Chordata (Dây sống), Cnidaria (Thích ty bào), Ctenophora (Sứa lược), Cycliophora (*động vật có vành miệng có lông rung*), Dicyemida (Trùng hai phôi), Echinodermata (Da gai), Gastrotricha (Giun bụng lông), Gnathostomulida (Giun hàm), Hemichordata (Động vật bán dây sống hay Nửa dây sống), Kinorhyncha (*Rồng bùn*, mud dragons) , Lobopodia, Loricifera (Trùng áo giáp), Medusoid, Micrognathozoa, Mollusca (Thân mềm hay Nhuyễn thể), Monoblastozoa, Nematoda (Giun tròn), Nematomorpha (Giun bờm ngựa hay Giun cước), Nemertea (Giun ruy băng hay Giun vòi), Onychophora (Giun nhung hay Giun móc), Orthonectida (Trùng lặn thẳng), Petalonamae, Platyhelminthes (Giun dẹp), Phoronida (Giun móng ngựa), Priapulida (Giun dương vật), Proarticulata, Placozoa (Động vật hình tấm), Porifera (Động vật thân lỗ hay Hải miên bao gồm bọt biển, chúng cũng là động vật bởi vì chúng là nhóm chị em với tất cả các loài động vật còn lại), Rotifera (Luân trùng hay Trùng bánh xe), Saccorhytida, Sipuncula (Sá sùng hay sa sùng, có thể là một ngành cũng có thể là một lớp của ngành Annelida), Trilobozoa (Động vật ba thuỳ), Tardigrada (Gấu nước hay *Đi êm*), Vetulicolia, Xenacoelomorpha.

Theo nhiều tài liệu khác nhau giới Động vật đã được biết đến với 10 phân ngành khác nhau dựa trên cấu tạo cơ thể hoặc sự khác biệt của chúng. Trong bài này có 22 phân ngành (xem văn bản) và 2 phân thứ ngành (phân thứ ngành Gnathostomata động vật có quai hàm và Agnatha là cá không hàm). Ngoài ra, còn các nhánh phân loại khác nhau và các đơn vị phân loại (không phân hạng), với tất cả các bậc phân loại khác như: liên lớp, lớp, phân lớp, phân thứ lớp, tiểu lớp, tổng bộ, liên bộ, đại bộ, bộ, phân bộ, phân thứ bộ, tiểu bộ, tổng họ, đại họ, liên họ, họ, phân họ, liên tông, tông, phân tông, chi chúng tạo nên giới Động vật.

## Giản yếu và tổng quan
### Giới Động vật

Động vật là một nhóm sinh vật đa bào, nhân chuẩn, được phân loại vào giới Animalia. Động vật tiêu thụ chất hữu cơ, hít thở oxy, có thể di chuyển, có thể sinh sản hữu tính và phát triển từ một quả cầu tế bào rỗng, phôi bào, trong quá trình phát triển phôi thai. Tính đến năm 2022, có 2,16 triệu loài động vật sống đã được mô tả —trong đó có khoảng 1,05 triệu loài là côn trùng, hơn 85.000 loài là động vật thân mềm và khoảng 65.000 loài là động vật có xương sống, nhưng ước tính có khoảng 7,77 triệu loài động vật trong tổng số trên.
### Bậc phân loại

Vào thế kỷ 18, Carl Linnaeus, đã đề xuất hệ thống phân loại thứ bậc cho các loài sinh vật đã biết. Trong hệ thống này, các loài có các đặc điểm giống nhau thì phân loại vào cùng một nhóm gọi là chi. Hơn nữa, các chi có đặc điểm giống nhau thì lại đặt vào cùng một họ. Việc phân loại này cứ tiếp tục cho đến khi các loài này tập hợp lại với nhau thành các nhóm được phân loại vào thứ bậc cao nhất.  Carl Linnæus là người đặt nền móng cho hệ thống phân loại sinh học hiện đại này và là *cha đẻ của hệ thống phân loại hiện đại* ngày nay. Đến nay, hệ thống phân loại sinh học hiện đại có 8 bậc phân loại chính: vực, ngành, giới, lớp, bộ, họ, chi, loài.

### Các quy định, đặc điểm phân loại động vật và danh pháp động vật
Trong động vật học, các danh pháp khoa học cho các bậc phân loại được sử dụng phổ biến (từ liên họ đến phân loài), được quy định bởi Bộ danh pháp Động vật học Quốc tế.
#### Tên thông thường và danh pháp khoa học
Tên thường dùng cho các loài thường không rõ ràng chính xác: "mèo" có thể là mèo nhà *[[Mèo|Felis catus]]* hoặc tất cả những loài trong Họ Mèo ''Felidae''. Các tên này cũng thay đổi tùy theo ngôn ngữ hay địa phương: ví dụ trường hợp báo puma, báo sư tử, báo núi,... đều chỉ về loài *[[Báo sư tử|Puma concolor]]* mà ngay từ "báo" cũng có thể liên tưởng đến báo đốm *Panthera onca* ở châu Mỹ Latinh hay báo hoa mai (*Panthera pardus*) tại châu Phi và châu Á. Ngược lại, tên khoa học hay danh pháp khoa học của mỗi loài sẽ là duy nhất và phổ quát khắp nơi, gồm hai phần: tên chi như *Puma*, và tên cụ thể như *concolor*.

#### Mô tả loài

Một loài được đặt tên phân loại khi một mẫu chuẩn được mô tả chính thức, được gán một tên khoa học duy nhất trong một ấn phẩm. Mô tả loài thường cung cấp các phương tiện để xác định loài mới, phân biệt với các loài khác đã được mô tả trước đó và các loài có liên quan hoặc dễ gây nhầm lẫn. Đồng thời cung cấp tên được công bố hợp lệ (trong thực vật học) hoặc tên dùng được (trong động vật học) khi chấp nhận xuất bản. Mẫu chuẩn thường được lưu giữ trong kho lưu trữ lâu dài, thường là bộ sưu tập nghiên cứu của bảo tàng hoặc trường đại học lớn, cho phép xác minh độc lập và là phương tiện để so sánh mẫu vật. Theo Bộ danh pháp Động vật học Quốc tế khuyến nghị những người mô tả loài mới chọn tên "thích hợp, ngắn gọn, thuận tai, dễ nhớ và không gây xúc phạm".

#### Tên viết tắt
Sách báo đôi lúc không viết đủ định danh loài mà dùng từ viết tắt như "sp." ở số ít hoặc "spp." (viết tắt của *species pluralis* tiếng Latinh nghĩa "nhiều loài"), ví dụ như "*Canis* sp.". Việc này áp dụng khi một số cá thể chắc chắn thuộc một chi cụ thể nhưng không chắc thuộc loài nào, như thường thấy trong cổ sinh vật học.

Tác giả cũng có thể dùng "spp." làm cách diễn đạt ngắn gọn về vấn đề áp dụng cho nhiều loài nhưng không phải tất cả trong cùng một chi. Còn nếu muốn bày tỏ rằng áp dụng cho tất cả loài trong một chi thì chỉ dùng tên chi mà không có tên loài. Tên chi và loài thường được in nghiêng nhưng chữ viết tắt như "sp." không nên in nghiêng.

Khi định danh một loài không rõ, có thể dùng "cf." (confer) trước tên loài để chỉ rằng cần thêm thông tin xác nhận. Các chữ viết tắt "nr." (near) hoặc "aff." (affine) có thể được dùng khi định danh chưa rõ nhưng giống với loài được đề cập sau.

#### Mã nhận dạng
Với sự gia tăng của cơ sở dữ liệu trực tuyến, mã nhận dạng các loài đã được khởi tạo và xác định, bao gồm:
* Trung tâm Thông tin Công nghệ sinh học Quốc gia (Hoa Kỳ) (National Center for Biotechnology Information - NCBI) sử dụng số nhận dạng 'taxid' (*Taxonomy identifier*) được coi là "định danh duy nhất (và) ổn định", ví dụ: taxid của *[[Người|Homo sapiens]]* là 9606.
* Bách khoa toàn thư Kyoto về gen và bộ gen (Kyoto Encyclopedia of Genes and Genome - KEGG) sử dụng mã ba hoặc bốn chữ cái cho một số loài hạn chế nhất định; ví dụ *H. sapiens* có mã đơn giản là *hsa*.
* UniProt sử dụng "hệ thống dễ nhớ" không quá năm ký tự chữ và số, ví dụ: *HUMAN* cho *H. sapiens*.
* Hệ thống Thông tin Phân loại Tích hợp (Integrated Taxonomic Information System - ITIS) cung cấp một số duy nhất cho mỗi loài. *Homo sapiens* có mã số TSN 180092.

#### Gộp và tách
Việc đặt tên cho một loài cụ thể, hay cả chi (và đơn vị phân loại cao hơn) chứa loài đó, là *giả thuyết* về mối quan hệ tiến hóa và khả năng phân biệt các loài trong nhóm sinh vật đó. Khi có thêm thông tin sẽ có thể chứng minh hoặc bác bỏ giả thuyết. Đôi lúc đặc biệt là trước kia khi còn khó khăn trong trao đổi thông tin, các nhà phân loại học làm việc riêng rẽ nên có thể đặt hai tên khác nhau mà sau này lại xác định đó lại cùng một loài. Khi đó, tên loài đặt trước thường được ưu tiên để giữ lại, còn các tên đặt sau coi là *[[Danh pháp đồng nghĩa]]*. Ngược lại cũng có khi một đơn vị phân loại phải *tách* thành các đơn vị khác. Việc *gộp* hay *tách* tùy thuộc vào cách tiếp cận cá nhân chỉ ra khác biệt hoặc điểm chung giữa các sinh vật.

#### ''Sensu stricto'' và ''sensu lato''
Bộ mã danh pháp như Bộ danh pháp Động vật học Quốc tế (*International Code of Zoological Nomenclature* - ICZN) và Bộ danh pháp Quốc tế về tảo, nấm và thực vật (*International Code of Nomenclature for algae, fungi, and plants* - ICN) chỉ hướng dẫn về việc đặt tên mà không đưa ra quy tắc để xác định ranh giới loài. Ranh giới loài có thể thay đổi dựa trên các nghiên cứu, nghĩa là định nghĩa loài cũng có thể thay đổi dựa trên bằng chứng mới. Định nghĩa ranh giới dùng để phân biệt các loài, tên loài có thể mang nghĩa *[[sensu]] stricto* (s.s. - "theo nghĩa hẹp") theo cách chính xác do tác giả đưa ra, còn *sensu lato* (s.l. - "theo nghĩa rộng") biểu thị cách dùng rộng hơn, như bao gồm cả các loài phụ khác. Các chữ viết tắt khác như "auct." (*auctōrum* - *tác giả*) hay hạn định như "non" (*không*) có thể được dùng làm rõ thêm nghĩa chủ đích tác giả muốn diễn tả.

## Hệ thống phân loại và phân loại động vật

:**Giới Động vật (Animalia)**

### Ngành [[Placozoa]]

* Lớp Polyplacotomia
** Bộ Polyplacotomea
*** Họ Polyplacotomidae
**** Chi Polyplacotoma
***** **[[Polyplacotona|P. mediterranea]]**
* Lớp Uniplacotomia
** Bộ Trichoplacea
*** Họ Trichoplacidae
**** Chi Trichoplax
***** **[[Trichoplax|T. adhaeren]]**
** Bộ Cladhexea
*** Loài chưa được mô tả
** Bộ Hoilungea
*** Họ Cladtertiidae
*** Họ Hoilungidae
**** Chi Hoilungia
***** **[[Hoilungia|H. hongkongensia]]**

### Ngành [[Porifera]]

* Lớp Calcarea
** Phân lớp Calcinea
*** Bộ Clathrinida
**** Họ Clathrinidae
**** Họ Dendyidae
**** Họ Levinellidae
**** Họ Leucaltidae
**** Họ Leucascidae
*** Bộ Murrayonida
**** Họ Lelapiellidae
**** Họ Murrayonidae
**** Họ Paramurrayonidae
** Phân lớp Calcaronea
*** Bộ Baerida
**** Họ Baeriidae
**** Họ Lepidoleuconidae
**** Họ Trichogypsiidae
*** Bộ Leucosolenida
**** Họ Achramorphidae
**** Họ Amphoriscidae
**** Họ Grantiidae
**** Họ Heteropiidae 
**** Họ Jenkinidae
**** Họ Lelapiidae
**** Họ Leucosoleniidae
**** Họ Sycanthidae
**** Họ Sycettidae 
*** Bộ Lithonida
**** Họ Minchinellidae
***** Chi Minchinella
***** Chi Monoplectroninia
***** Chi Plectroninia
***** Chi Petrostroma
***** Chi Tulearinia
*** Bộ †Pharetronida
* Lớp Hexactinellida
** Phân lớp Amphidiscophora
*** Bộ Amphidiscosida
**** Họ Hyalonematidae
**** Họ Monorhaphididae
***** Chi Monorhaphis
****** Loài Monorhaphis chuni
**** Họ Pheronematidae
** Phân lớp Hexasterophora
*** Bộ Incertae sedis
**** Họ Dactylocalycidae
*** Bộ Lychniscosida
**** Họ Aulocystidae
**** Họ Becksiidae
**** Họ Callodictyidae
**** Họ Callodictyonidae
**** Họ Calypterellidae
**** Họ Calyptrellidae
**** Họ Camerospongiidae
**** Họ Coeloptychidae
**** Họ Coeloscysphiidae
**** Họ Coscinoporidae
**** Họ Cypellidae
**** Họ Cypelliidae
**** Họ Dactylocalycidae
**** Họ Diapleuridae
**** Họ Oncotoechidae
**** Họ Polyblastidiidae
**** Họ Sporadopylidae
**** Họ Ventriculitidae
*** Bộ Lyssacinosida
**** Họ Aulocalycidae
**** Họ Euplectellidae
**** Họ Leucopsacidae 
**** Họ Rossellidae
*** Bộ Sceptrulophora
**** Họ Autoplacidae
**** Họ Tretodictyidae
**** Họ Aphrocallistidae
**** Họ Euretidae
**** Họ Farreidae
**** Họ Cribrospongiidae
**** Họ Craticularidae
**** Họ Uncinateridae
**** Họ Fieldingiidae
* Lớp Demospongiae ước tính khoảng 4750 loài.
** Phân lớp Heteroscleromorpha
*** Bộ Agelasida
**** Họ Agelasidae
**** Họ Astroscleridae
**** Họ Hymerhabdiidae 
*** Bộ Axinellida
**** Họ Axinellidae 
**** Họ Heteroxyidae 
**** Họ Raspailiidae 
**** Họ Stelligeridae
*** Bộ Biemnida
**** Họ Biemnidae
**** Họ Rhabderemiidae
*** Bộ Bubarida
**** Họ Bubaridae
**** Họ Dictyonellidae
**** Họ Desmanthidae
*** Bộ Clionaida
**** Họ Acanthochaetetidae
**** Họ Clionaidae
**** Họ Placospongiidae
**** Họ Spirastrellidae
*** Bộ Desmacellida
**** Họ Desmacellidae
*** Bộ Haplosclerida
**** Họ Calcifibrospongiidae
**** Họ Callyspongiidae
**** Họ Chalinidae
**** Họ Niphatidae
**** Họ Petrosiidae
**** Họ Phloeodictyidae
*** Bộ Merliida
**** Họ Hamacanthidae
**** Họ Merliidae
*** Bộ Poecilosclerida
****Họ Acarnidae
**** Họ Chondropsidae
****Họ Cladorhizidae
****Họ Coelosphaeridae
****Họ Crambeidae
****Họ Crellidae
****Họ Dendoricellidae
****Họ Desmacididae
****Họ Esperiopsidae
****Họ Guitarridae
****Họ Hymedesmiidae
****Họ Iotrochotidae
****Họ Isodictyidae
****Họ Latrunculiidae
****Họ Microcionidae
****Họ Mycalidae
****Họ Myxillidae
****Họ Phellodermidae
****Họ Podospongiidae
****Họ Tedaniidae
*** Bộ Polymastiida
*** Bộ Scopalinida
*** Bộ Sphaerocladina
*** Bộ Spongillida
*** Bộ Suberitida
*** Bộ Tethyida
*** Bộ Tetractinellida
*** Bộ Trachycladida
*** Bộ incertae sedis
** Phân lớp Keratosa
*** Bộ Dictyoceratida
*** Bộ Dendroceratida
** Phân lớp Verongimorpha
*** Bộ Chondrillida
*** Bộ Chondrosiida
*** Bộ Verongida
** Bộ †Protomonaxonida
*** †Choiidae
*** †Halichondritidae
*** †Hamptoniidae
*** †Hazeliidae
*** †Leptomitidae
*** †Lobatospongia
*** †Piraniidae
*** †Takakkawiidae
*** †Ulospongiellidae
*** †Wapkiidae
* Lớp Homoscleromorpha
** Bộ Homosclerophorida
*** Họ Plakinidae
*** Họ Oscarellidae
* Lớp Stromatoporoidea

### Ngành [[Archaeocyatha]] †
Archaeocyatha có thể là thành viên của ngành Porifera, một đơn vị phân loại *nhánh*. Và nó cũng có thể là một ngành.

* Lớp Monocyatha † Okulitch, 1943
* Lớp Archaeocyathea † Okulitch, 1943
* Lớp Anthocyathea † Okulitch, 1943

### Ngành [[Sứa lược|Ctenophora]]
* Lớp Tentaculata
** Bộ Cestida
** Bộ Cambojiida 
** Bộ Cryptolobiferida
** Bộ Cydippida
** Bộ Ganeshida
** Bộ Lobata
** Bộ Platyctenida
** Bộ Thalassocalycida
* Lớp Nuda
** Bộ Beroida
*** Họ Beroidae 
**** Chi Beroe
**** Chi Neis
* Lớp Scleroctenophora Các chi
** †Batofasciculus
** †Galeactena
** †Gemmactena
** †Thaumactena
** †Maotianoascus

### Ngành [[Cnidaria]]
* Phân ngành Anthozoa
** Lớp Octocorallia
** Lớp Hexacorallia
** Lớp Ceriantharia
* Phân ngành Medusozoa
** Lớp Cubozoa
*** Bộ Carybdeida
**** Họ Alatinidae
**** Họ Carukiidae
**** Họ Carybdeidae
**** Họ Tamoyidae
**** Họ Tripedaliidae
*** Bộ Chirodropida
**** Họ Chiropsellidae
**** Họ Chiropsalmidae
**** Họ Chirodropidae
** Lớp Hydrozoa
*** Phân lớp Hydroidolina
**** Họ Anthoathecata
**** Họ Leptothecata
**** Họ Siphonophorae
*** Phân lớp Trachylinae
**** Họ Trachymedusae
**** Họ Narcomedusae
**** Họ Limnomedusae
**** Họ Actinulida
** Lớp Polypodiozoa
*** Bộ Polypodiidea
**** Họ Polypodiidae
** Lớp Scyphozoa
*** Phân lớp Coronamedusae
**** Bộ Coronatae
***** Họ Atollidae
***** Họ Atorellidae
***** Họ Linuchidae
***** Họ Nausithoidae
***** Họ Paraphyllinidae
***** Họ Periphyllidae
*** Phân lớp Discomedusae
** Lớp Staurozoa
* Phân ngành Myxozoa
** Lớp Myxosporea
** Lớp Malacosporea

### Ngành [[Chordata]]
* Phân ngành Cephalochordata
** Lớp Leptocardii
*** Bộ Amphioxiformes
* Phân ngành Urochordata
** Lớp Ascidiacea
** Lớp Thaliacea
** Lớp Larvacea (Appendicularia)
* Phân ngành Vertebrata
; Phân thứ ngành Gnathostomata
* †Lớp Placodermi
** Bộ Antiarchi
** Bộ Arthrodira 
** Bộ Brindabellaspida
** Bộ Petalichthyida
** Bộ Phyllolepida
** Bộ Ptyctodontida
** Bộ Rhenanida
** Bộ Acanthothoraci
** Bộ ? Pseudopetalichthyida
** Bộ ? Stensioellida
* Lớp Chondrichthyes 300+ loài
** Phân lớp Elasmobranchii
*** Siêu bộ Selachimorpha
**** Bộ Carcharhiniformes
**** Bộ Heterodontiformes
**** Bộ Hexanchiformes
**** Bộ Lamniformes
**** Bộ Orectolobiformes
**** Bộ Pristiophoriformes
**** Bộ Squaliformes
**** Bộ Squatiniformes
**** Bộ † Cladoselachiformes
**** Bộ † Hybodontiformes
**** Bộ † Symmoriida
**** Bộ † Xenacanthida (Xenacantiformes)
*** Siêu bộ Batoidea
**** Bộ Rajiformes
**** Bộ Pristiformes
**** Bộ Myliobatiformes
**** Bộ Torpediniformes
** Phân lớp Holocephali
*** Bộ Chimaeriformes
*** Bộ †Petalodontiformes
*** Bộ †Iniopterygiformes
*** Bộ †Eugeneodontida
* Lớp Acanthodii
** Bộ Climatiiformes
** Bộ Ischnacanthiformes
** Bộ Acanthodiformes
* Siêu lớp Osteichthyes 30.000+ loài
** Lớp Actinopterygii khoảng 30.000 loài
*** Phân lớp Chondrostei
**** Bộ Polypteriformes: bao gồm các loài cá nhiều vây.
**** Bộ Acipenseriformes: bao gồm cá tầm và cá tầm thìa.
**** Bộ Cheirolepidiformes(†)
**** Bộ Guildayichthyiformes(†)
**** Bộ Luganoiiformes(†)
**** Bộ Palaeonisciformes(†)
**** Bộ Perleidiformes(†)
**** Bộ Phanerorhynchiformes(†)
**** Bộ Pholidopleuriformes(†)
**** Bộ Ptycholepiformes(†)
**** Bộ Saurichthyiformes(†)
**** Bộ Tarrasiiformes(†)
*** Phân lớp Neopterygii
**** Bộ Pachycormiformes (†)
**** Cận lớp Holostei
***** Bộ Lepisosteiformes: cá láng, cá nhái sông hay cá sấu hỏa tiễn
***** Bộ Amiiformes: cá vây cung
**** Cận lớp Teleostei
***** Siêu bộ Elopomorpha
****** Bộ Elopiformes: bao gồm cá cháo biển (cá măng biển) và cá cháo lớn
****** Bộ Albuliformes: cá mòi đường
****** Bộ Notacanthiformes: bao gồm cá thằn lằn biển và cá chình gai
****** Bộ Anguilliformes: bao gồm cá chình thực thụ
****** Bộ Saccopharyngiformes:
***** Siêu bộ Osteoglossomorpha
****** Bộ Osteoglossiformes: cá thát lát, cá rồng, cá mơn
****** Bộ Hiodontiformes: bao gồm cá mắt trăng và cá mắt vàng
***** Siêu bộ Clupeomorpha
****** Bộ Clupeiformes: bao gồm cá trích và cá cơm
***** Siêu bộ Ostariophysi
****** Bộ Gonorynchiformes: bao gồm cá măng sữa, cá hồi mũi khoằm
****** Bộ Cypriniformes: bao gồm cá anh vũ, cá chép, cá chày đất, cá vàng, cá tuế, cá duồng xanh v.v
****** Bộ Characiformes: bao gồm cá chép mỡ, cá chim trắng nước ngọt, cá hổ (piranha).
****** Bộ Gymnotiformes: bao gồm cá chình điện và cá dao
****** Bộ Siluriformes: bao gồm cá nheo, cá trê, cá ba sa, cá tra
***** Siêu bộ Protacanthopterygii
****** Bộ Argentiniformes
****** Bộ Salmoniformes: bao gồm các loài cá hồi
****** Bộ Esociformes: cá chó (cá măng)
****** Bộ Osmeriformes: cá ốt me
***** Siêu bộ Stenopterygii
****** Bộ Ateleopodiformes
****** Bộ Stomiiformes: bao gồm cá miệng cứng, cá rồng râu và cá rìu biển
***** Siêu bộ Cyclosquamata
****** Bộ Aulopiformes: bao gồm cá răng kiếm, cá thằn lằn và cá lưỡi trích
***** Siêu bộ Scopelomorpha
****** Bộ Myctophiformes: bao gồm cá đèn (cá mũi rắn)
***** Siêu bộ Lampridiomorpha
****** Bộ Lampriformes: bao gồm cá cờ mặt trăng
***** Siêu bộ Polymyxiomorpha
****** Bộ Polymixiiformes: cá râu
***** Siêu bộ Paracanthopterygii
****** Bộ Percopsiformes: bao gồm cá hang động và cá hồi-pecca
****** Bộ Batrachoidiformes: cá cóc
****** Bộ Lophiiformes: bao gồm cá vảy chân
****** Bộ Gadiformes: bao gồm cá tuyết
****** Bộ Ophidiiformes: bao gồm cá chồn, cá ngọc trai
***** Siêu bộ Acanthopterygii
****** Bộ Mugiliformes: bao gồm cá đối
****** Bộ Atheriniformes: bao gồm cá suốt và cá cầu vồng
****** Bộ Beloniformes: bao gồm cá nhái, cá chuồn, cá kìm
****** Bộ Cetomimiformes: cá dạng cá voi
****** Bộ Cyprinodontiformes: bao gồm cá sóc
****** Bộ Stephanoberyciformes
****** Bộ Beryciformes
****** Bộ Zeiformes: bao gồm các loài cá dây
****** Bộ Gobiesociformes:
****** Bộ Gasterosteiformes: bao gồm các loài cá gai
****** Bộ Syngnathiformes: bao gồm cá chìa vôi và cá ngựa
****** Bộ Synbranchiformes: bao gồm các loài lươn, chạch.
****** Bộ Tetraodontiformes: bao gồm các loài cá nóc, cá đầu v.v
****** Bộ Pleuronectiformes: cá bơn
****** Bộ Scorpaeniformes: bao gồm các loài cá mù làn
****** Bộ Perciformes: 40% tất cả các loài cá, bao gồm cá rô, cá vược, cá thu, cá pecca v.v
*** **[[Incertae sedis]]**
**** Bộ Peltopleuriformes(†)
** Lớp Sarcopterygii
***†*[[Guiyu oneiros]]*
***†Onychodontiformes
***Rhipidistia
****Dipnomorpha
****Tetrapodomorpha 
* Siêu lớp Tetrapoda 18.000+ loài
** Lớp **[[Amphibia]] 6.000 loài 
* Loạt [[Amniota]]
** Lớp [[Lớp Mặt thằn lằn|Sauropsida]]
** Lớp [[Chim|Aves]] 8.800-10.000 loài)
** Lớp [[Lớp Một cung bên|Synapsida]] 4.500+ loài

==== Lớp [[Mammalia]] 5.800 loài ====

* Phân lớp [[Yinotheria]]
** Phân thứ lớp [[Australosphenida]]
*** Bộ [[Bộ Đơn huyệt|Đơn huyệt]]
* Phân lớp [[Theriiformes]]
** Phân thứ lớp [[Holotheria]]
*** Siêu đoàn [[Trechnotheria]]
**** Đoàn [[Cladotheria]]
***** Siêu đội [[Theria]]
****** Đội [[Marsupialia|Thú có túi]]
******* Siêu bộ [[Ameridelphia]]
******** Bộ [[Didelphimorphia|Opossum]]
******** Bộ [[Paucituberculata]]
******* Siêu bộ [[Australidelphia]]
******** Bộ [[Microbiotheriidae]]
******** Bộ [[Dasyuromorphia]]
******** Bộ [[Notoryctemorphia|Chuột chũi túi]]
******** Bộ [[Peramelemorphia]]
******** Bộ [[Diprotodontia|Hai răng cửa]]
****** Đội [[Placentalia|Thú nhau thai]]
******* Siêu bộ [[Xenarthra]]
******** Bộ [[Cingulata|Thú có mai]]
******** Bộ [[Pilosa|Thú thiếu răng]]
******* Siêu bộ [[Afroinsectiphilia]]
******** Bộ [[Afrosoricida|Chuột chù rái cá]]
******** Bộ [[Chuột chù voi]]
******** Bộ [[Orycteropodidae|Lợn đất]]
******* Siêu bộ [[Paenungulata]]
******** Bộ [[Hyracoidea|Đa man]]
******** Bộ [[Sirenia|Bò biển]]
******** Bộ [[Proboscidea|Có vòi]]
******* Siêu bộ [[Euarchontoglires]]
******** Bộ [[Scandentia|Nhiều răng]]
******** Bộ [[Lagomorpha|Thỏ]]
******** Bộ [[Rodentia|Gặm nhấm]]
******** Bộ [[Dermoptera|Chồn bay]]
******** Bộ [[Primates|Linh trưởng]]
******* Siêu bộ [[Laurasiatheria]]
******** Bộ [[Eulipotyphla]]
******** Bộ [[Chiroptera|Dơi]]
******** Bộ [[Cetartiodactyla|Guốc chẵn]]
******** Bộ [[Perissodactyla|Guốc lẻ]]
******** Bộ [[Pholidota|Tê tê]]
******** Bộ [[Carnivora|Ăn thịt]]
* Phân thứ ngành [[Agnatha]]
** Lớp [[Myxini]] 65 loài
*** Bộ [[Myxiniformes]]
** Lớp [[Conodonta]] 
** Lớp [[Hyperoartia]]
*** Bộ [[Petromyzontiformes]]
** (Không phân hạng) [[Cephalaspidomorphi]]
*** Lớp †[[Osteostraci]]
*** Lớp †[[Galeaspida]]
**** Bộ [[Eugaleaspidiformes]] 
**** Bộ [[Huananaspidiformes]]
**** Bộ [[Polybranchiaspidiformes]]
*** Lớp †[[Pituriaspida]]
**** Bộ [[Pituriaspidiformes]]
** Lớp [[Pteraspidomorphi]]

===Ngành [[Hemichordata]]===


* Phân lớp [[Graptolithina]]
** Bộ †[[Camaroidea]]
** Bộ ?†[[Crustoidea]]
** Bộ ?†[[Dithecoidea]]
** Bộ ?†[[Tuboidea]]
** Bộ [[Rhabdopleurida]]
** Bộ †[[Dendroidea]]
** Bộ †[[Graptoloidea]]
* Lớp [[Pterobranchia]]
** Bộ [[Cephalodiscida]]
* Lớp [[Planctosphaeroidea]]
** Chi [[Planctosphaera]]
*** Loài [[Planctosphaera pelagica]]
* Lớp [[Enteropneusta]]
** Bộ [[Enteropneusta]]
*** Họ †[[Oesia]]
*** Chi †[[Spartobranchus]]
*** Họ [[Harrimaniidae]]
*** Họ [[Ptychoderidae]]
*** Họ [[Spengeliidae]]
*** Họ [[Torquaratoridae]]

===Ngành [[Echinodermata]]===
* Phân ngành †[[Homalozoa]]
** Lớp [[Cincta]]
** Lớp [[Soluta]]
** Lớp [[Stylophora]]
** Lớp [[Ctenocystoidea]]
** Lớp [[Quả biển]] Carpoidea
* Phân ngành [[Huệ biển]] Crinozoa
** Lớp [[Huệ biển]]
** Lớp [[Hộp biển]]
** Lớp [[Cầu biển]]
** Lớp [[Paracrinoidea]]
** Lớp [[Rhombifera]]
* Phân ngành [[Sao biển]] 
** Lớp [[Sao biển]]
** Lớp [[Đuôi rắn]] (Sao biển đuôi rắn)
* Phân ngành [[Echinozoa]]
** Lớp [[Cầu gai]]
** Lớp [[Hải sâm]]
** Lớp [[Ophiocistioidea]]
** Lớp [[Helicoplacoidea]]
* Phân ngành [[Blastozoa]] †
** [[Blastoidea]] †
** [[Cystoidea]] † 
** [[Eocrinoidea]] †
===(Không phân hạng) [[Cambroernida]]===
* Họ [[Rotadisciidae]]
* Họ [[Eldoniidae]]
===Ngành [[Vetulicolia]] †===
* Vetulicolia
**Chi ''[[Shenzianyuloma]]''
***''[[S. yunnanense]]''
**Lớp [[Vetulicolida]]
***Bộ [[Vetulicolata]]
****Họ [[Vetulicolidae]]
*****Chi ''[[Vetulicola]]''
******''[[Vetulicola rectangulata]]''
******''[[Vetulicola cuneata]]''
******''[[Vetulicola gangtoucunensis]]''
******''[[Vetulicola monile]]''
******''[[Vetulicola longbaoshanensis]]''
*****Chi ''[[Ooedigera]]''
******''O. peeli''
****Họ **Beidazooidae**
*****Chi ''[[Beidazoon]]''
******''Beidazoon venustum'' (synonym = ''Bullivetula variola'')
****Họ [[Didazoonidae]]
*****Chi ''[[Nesonektris]]''
******''[[N. aldridgei]]''
*****Chi ''[[Didazoon]]''
******''[[Didazoon haoae]]''
*****Chi ''[[Pomatrum]]''
******''[[Pomatrum ventralis]]''
*****Chi ''[[Yuyuanozoon]]''
******''[[Y.magnificissmia]]''
**Lớp [[Banffozoa]]
*****Chi ''[[Skeemella]]''
******''[[S. clavuda]]''
****Họ **Banffiidae** 
*****Chi ''[[Banffia]]''
******''[[Banffia constricta]]''
******''[[Banffia episoma]]''
**Lớp [[Heteromorphida]]
****Họ **Heteromorphidae**
*****Chi ''[[Heteromorphus]]''
******''[[Heteromorphus longicaudatus]]'' (synonym=''Banffia confusa'')
******"Form A" (unnamed species)

===Ngành [[Saccorhytida]] †===
* Họ [[Saccorhytida]]e
** Chi [[Saccorhytida|Saccorhytus]]
*** Loài [[Saccorhytida|Saccorhytus coronarius]]

===Lớp [[Palaeoscolecida]][[tuyệt chủng|†]]===
Phân loại của [[Carl Linnaeus]]
; Bộ không chắc chắn
* Họ [[Chalazoscolecidae]] <small>Conway Morris & Peel 2010</small>
** ''[[Chalazoscolex pharkus]]''
** ''[[Xystoscolex boreogyrus]]''
; Order [[Cricocosmida]] <small>Han 2007</small>
:* Họ [[Cricocosmiidae]]
:** ''[[Tabelliscolex]]:''
:*** ''[[Tabelliscolex hexagonus]]''
:*** ''[[Tabelliscolex maanshanensis]]''
:*** ''[[Tabelliscolex chengjiangensis]]''
:** ''[[Cricocosmia]]:''
:*** ''[[Cricocosmia jinningensis]]''
:** ''[[Houscolex]]''
:* Họ [[Maotianshaniidae]]
:** ''[[Maotianshania cylindrica]]'' <small>Sun and Huo, 1987</small>
:* Họ [[Palaeoscolecidae]]
:**''[[Wronascolex]]''
:**''[[Palaeoscolex]]''
:**''[[Utahscolex]]'' <small>Whitaker 2020</small>
:** ''[[Ashetscolex]]'' <small>Muir2014</small>
:** ''[[Sanduscolex]]'' <small>Muir2014</small>
:* Family [[Tylotitidae]]
:** ''[[Tylotites petiolaris]]'' <small>Luo and Hu, 1999</small>
; Palaeoscolecidae khác hoặc không xác định.

; Các vi hóa thạch khác


===Ngành [[Priapulida]]===
* Lớp [[Priapulimorpha]]
** Bộ [[Priapulimorphida]]
*** Họ [[Tubiluchidae]]
*** Họ [[Priapulidae]]
* Lớp [[Halicryptomorpha]]
** Bộ [[Halicryptomorphida]]
* Lớp [[Seticoronaria]]
** Họ [[Seticoronaria|Chaetostephanidae]]
;Lớp †[[Archaeopriapulida]]
* Chi ''[[Acosmia maotiania]]'' Chen & Zhoi 1997
** ''[[Acosmia maotiania]]'' Chen & Zhoi 1997
* Chi ''[[Archotuba]]'' Hou 1999 (có lẽ là ngành [[Cnidaria]]) (đặt tại Chengjiang)
** ''[[Archotuba conoidalis]]'' Hou 1999
* Chi ''[[Baltiscalida]]'' Slater 2017
** ''[[Baltiscalida njorda]]'' Slater 2017
* Chi ''[[Eopriapulites]]'' Liu & al 2014
** ''[[Eopriapulites sphinx]]'' Liu & al 2014
* Chi ''[[Eximipriapulus]]'' Ma 2014 (đặt tại Chengjiang) 
** ''[[Eximipriapulus globocaudatus]]'' Ma 2014
* Chi ''[[Gangtoucunia]]'' Luo & Hu 1999 (đặt tại Chengjiang )
** ''[[Gangtoucunia aspera]]'' Luo & Hu 1999 (có thể không phải là [[Priapulida]])
* Chi ''[[Lagenula]]'' Luo & Hu 1999 (nomen dubium) (đặt tại Chengjiang)
** ''[[Lagenula striolata]]'' Luo & Hu 1999 (nomen dubium)
* Chi ''[[Laojieella]]'' Han 2006 (đặt tại Chengjiang)
** ''[[Laojieella thecata]]'' Han 2006
* Chi ''[[Lecythioscopa]]'' Conway Morris 1977 (Burgess Shale)
** ''[[Lecythioscopa simplex]]'' (Walcott 1931) Conway Morris 1977  [''Canadia simplex'' Walcott 1931]
* Chi ''[[Oligonodus]]'' Luo & Hu 1999 (nomen dubium) (Chengjiang deposits)
** ''[[Oligonodus specialis]]'' <small>Luo & Hu 1999 nomen dubium</small> 
* Chi ''[[Omnidens]]'' <small>Hou & al 2006</small> (Chengjiang deposits)
** ''[[Omnidens amplus]]'' <small>Hou & al 2006</small>
* Chi ''[[Sandaokania]]'' <small>Luo & Hu 1999 nomen dubium</small> (Chengjiang deposits)
** ''[[Sandaokania latinodosa]]'' <small>Luo & Hu 1999 nomen dubium</small>
* Chi ''[[Singuuriqia]]'' <small>Peel 2017</small> ([[Sirius Passet]])
** ''[[Singuuriqia simoni]]'' <small>Peel 2017</small>
* Chi ''[[Sullulika]]'' <small>Peel & Willman, 2018</small>
** ''[[Sullulika broenlundi]]'' <small>Peel & Willman, 2018</small>
* Chi ''[[Xishania]]'' <small>Hong 1981</small>
** ''[[Xishania fusiformis]]'' <small>Hong 1981</small>
** ''[[Xishania jiangxiensis]]'' <small>Hong 1988</small>
* Chi ''[[Paratubiluchus]]'' <small>Han, Shu, Zhang et Liu, 2004</small> (Chengjiang deposits)
** ''[[Paratubiluchus bicaudatus]]'' <small>Han, Shu, Zhang et Liu, 2004</small>
* Chi ''[[Xiaoheiqingella]]'' <small>Hu 2002</small>
** ''[[Xiaoheiqingella peculiaris]]'' <small>Hu 2002</small> [''Yunnanpriapulus halteroformis'' Huang2004] (Chengjiang deposits)
* Chi ''[[Priapulites]]'' <small>Schram 1973</small> (Mazon Creek)
** ''[[Priapulites konecniorum]]'' <small>Schram 1973</small>
* Họ [[Palaeopriapulitidae]] <small>Hou 1999</small>
** Chi ''[[Sicyophorus]]'' <small>Luo & Hu 1999</small> (Chengjiang deposits)
*** ''[[Sicyophorus rara]]'' <small>Luo & Hu 1999</small>
*** ''Sicyophorus sp.''
** Chi ''[[Paraselkirkia]]'' <small>Luo & Hu 1999</small>
*** ''[[Paraselkirkia sinica]]'' <small>(Luo & Hu 1999) Luo & Hu 1999</small>
* Họ [[Selkirkiidae]] <small>Conway Morris 1977</small> (stem [[Palaeoscolecida]])
** Chi ''[[Selkirkia]]'' <small>Walcott 1911</small>
*** ''[[Selkirkia elongata]]'' <small>Luo & Hu 1999</small> (Chengjiang deposits)
*** ''[[Selkirkia columbia]]'' <small>Walcott 1911</small> (Burgess Shale)
*** ''[[Selkirkia pennsylvanica]]'' <small>Resser & Howell 1938</small>
*** ''[[Selkirkia spencei]]'' <small>Resser 1939</small>
*** ''[[Selkirkia willoughbyi]]'' <small>Conway Morris & Robison 1986</small>
* Bộ [[Ancalagonida]] <small>Adrianov & Malakhov 1995</small> (stem [[Scalidophora]])
** Họ [[Ancalagonidae]] <small>Conway Morris 1977</small>
*** Chi ''[[Ancalagon (animal)|Ancalagon]]'' <small>(Walcott 1911) Conway Morris 1977</small> (Burgess Shale)
**** ''[[Ancalagon minor]]'' <small>(Walcott 1911) Conway Morris 1977</small>
** Họ [[Fieldiidae]] <small>Conway Morris 1977</small>
*** Chi ''[[Fieldia (animal)|Fieldia]]'' <small>Walcott 1912</small> (Burgess Shale)
**** ''[[Fieldia lanceolata]]'' <small>Walcott 1912</small>
** Chi ''[[Scolecofurca]]'' <small>Conway Morris 1977</small> (Burgess Shale)
*** ''[[Scolecofurca rara]]'' <small>Conway Morris 1977</small>
** Họ [[Ottoiidae]] <small>Walcott 1911</small>
*** Chi ''[[Ottoia]]'' <small>Walcott 1911</small>
**** ''[[Ottoia cylindrica]]'' <small>(Sun & Hou 1987)</small>
**** ''[[Ottoia guizhouenis]]'' <small>Yang, Zhao & Zhang 2016 </small>
**** ''[[Ottoia prolifica]]'' <small>Walcott 1911</small> (Burgess Shale)
**** ''[[Ottoia tenuis]]'' <small>Walcott 1911</small>
**** ''[[Ottoia tricuspida]]'' <small>Smith, Harvey & Butterfield 2015</small>
** Họ [[Corynetidae]] <small>Huang, Vannier & Chen 2004</small>
*** Chi ''[[Corynetis]]'' <small>Luo & Hu 1999</small>
**** ''[[Corynetis brevis]]'' <small>Luo & Hu 1999</small> [''Anningvermis multispinosus'' Huang2004) (Chengjiang deposits)
**** ''[[Corynetis fortis]]'' <small>Hu 2012</small>  (Chengjiang deposits)
**** ''[[Corynetis pusillus]]'' <small>(Klug 1842)</small>
** Họ [[Miskoiidae]] <small>Walcott 1911</small>
*** Chi ''[[Louisella]]'' <small>Conway Morris 1977</small> (Burgess Shale)
**** ''[[Louisella pedunculata]]'' <small>(Walcott 1911) Conway Morris 1977</small>
*** Chi ''[[Miskoia]]'' <small>Walcott 1911</small>
**** ''[[Miskoia placida]]'' <small>Walcott 1931</small>
**** ''[[Miskoia preciosa]]'' <small>Walcott 1911</small>

===Ngành [[Kinorhyncha]]===
* Lớp [[Cyclorhagida]]
** Bộ [[Echinorhagata]]
*** Họ [[Echinoderidae]]
** Bộ [[Kentrorhagata]]
*** Họ [[Antygomonidae]]
*** Họ [[Centroderidae]]
*** Họ [[Semnoderidae]]
*** Họ [[Cateriidae]]
*** Họ [[Zelinkaderidae]]
** Bộ [[Xenosomata]]
*** Họ [[Campyloderidae]]
** Họ [[Incertae sedis]]
*** Chi [[Tubulideres]]
*** Chi [[Wollunquaderes]]
* Lớp [[Allomalorhagida]]
** Bộ không đề xuất
*** Họ [[Dracoderidae]]
*** Họ [[Franciscideridae]]
*** Họ [[Neocentrophyidae]]
*** Họ [[Pycnophyidae]]

===Ngành [[Loricifera]]===
* Bộ [[Loricifera|Nanaloricida]]
** Họ [[Urnaloricidae]]
** Họ [[Nanaloricidae]]
** Họ [[Pliciloricidae]]

===Ngành [[Nematoda]]===
* Lớp [[Enoplea]]
** Phân lớp [[Enoplia]]
*** Bộ [[Enoplida]]
*** Bộ [[Trefusiida]]
*** Bộ [[Triplonchida]]
** Phân lớp [[Dorylaimia]]
*** Bộ [[Dorylaimida]]
*** Bộ [[Mermithida]]
*** Bộ [[Mononchida]]
*** Bộ [[Dioctophymatida]]
*** Bộ [[Trichinellida]]
*** Bộ [[Isolaimida]]
*** Bộ [[Marimermithida]]
*** Bộ [[Muspiceida]]
* Lớp [[Secernentea]]
** Phân lớp [[Spiruria]]
** Phân lớp [[Diplogasteria]]
** Phân lớp [[Tylenchia]]
* Lớp [[Chromadorea]]

===Ngành [[Nematomorpha]]===
* Lớp [[Gordioida]]
** Bộ [[Gordioidea]]
*** Họ [[Chordodidae]]
**** Phân họ [[Chordodinae]]
***** Chi [[Chordodes]]
***** Chi [[Dacochordodes]]
***** Chi [[Euchordodes]]
***** Chi [[Neochordodes]]
***** Chi [[Pantachordodes]]
***** Chi [[Spinochordodes]]
**** Phân họ [[Paragordiinae]]
***** Chi [[Paragordius]]
**** [[Incertae sedis]]
***** Chi [[Gordionus]]
***** Chi [[Parachordodes]]
***** Chi [[Paragordionus]]
***** Chi [[Semigordionus]]
*** Họ [[Gordiidae]]
* Lớp [[Nectonematoida]]
** Bộ [[Nectonematoidea]]
*** Họ [[Nectonemidae]]
**** Chi [[Nectonema]]

===Ngành [[Onychophora]]===
* Lớp [[Udeonychophora]]
** Bộ [[Euonychophora]] 
*** Họ [[Peripatidae]]
*** Họ [[Peripatopsidae]]
** Bộ †[[Ontonychophora]]
**** Họ †[[Helenodoridae]]
***Siêu họ: †[[Tertiapatoidea]]
****Họ †[[Tertiapatidae]]
****Họ †[[Succinipatopsidae]]

===Ngành [[Lobopodia]]===
* Lớp [[Xenusia]]
** Bộ [[Scleronychophora]].
** Bộ [[Protonychophora]]
** Bộ [[Archonychophora]]

===Ngành [[Arthropoda]]===
* Lớp †[[Dinocaridida]]
** Bộ [[Radiodonta]]
*** Họ [[Anomalocarididae]]
**** Chi [[Anomalocaris]]
* [[Isoxys]]
* Lớp [[†|Megacheira]] (có lẽ là cận ngành)
* [[†|Kiisortoqia]]
* [[†|Fuxianhuiida]]
* Nhánh [[Arachnomorpha]]
** (Không phân hạng) [[Artiopoda]]
*** Phân ngành [[Bọ ba thùy|Trilobitomorpha]]
**** Class [[Trilobites]] 
** [[†|Sanctacaris]]
** [[†|Habelia]]
** Phân ngành [[Chân kìm|Chelicerata]]
*** Lớp [[Hình nhện|Arachnida]]
*** Lớp [[Cua móng ngựa|Xiphosura]]
*** Lớp [[Eurypterida]]
*** Lớp [[Pycnogonida]]
* Nhánh [[Mandibulata]]
** [[†|Aquilonifer]]
** [[†|Euthycarcinoidea]]
** Phân ngành [[Nhiều chân|Myriapoda]]
*** Lớp [[Symphyla]]
*** Lớp [[Pauropoda]]
*** Lớp [[Diplopoda]]
*** Lớp [[Chilopoda]]
** Phân ngành [[Pancrustacea]]
*** [[†|Hymenocarina]]
*** Phân ngành [[Giáp xác|Crustacea]]
**** Liên lớp [[Oligostraca]]
***** Lớp [[Ostracoda]]
***** Lớp [[Branchiura]]
***** Lớp [[Maxillopoda]]
****** Phân lớp [[Pentastomida]]
****** Phân lớp [[Mystacocarida]]
**** Nhánh [[Altocrustacea]]
***** Lớp [[Thecostraca]]
***** Lớp [[Hexanauplia]]
***** Lớp [[Branchiopoda]]
***** Lớp [[Cephalocarida]]
***** Lớp [[Remipedia]]
*** Phân ngành [[Phân ngành Sáu chân|Hexapoda]]
**** Lớp [[Côn trùng|Insecta]]
**** Lớp [[Entognatha]]
* ''[[Incertae sedis]]''
** †''[[Camptophyllia]]''
** †[[Marrellomorpha]]
** †''[[Parioscorpio]]''
** †''[[Thelxiope]]''
** †[[Thylacocephala]]

=== Chi [[Sialomorpha]] ===

* Họ [[Sialomorphidae]]
** Chi [[Sialomorpha]]
***Loài [[Sialomorpha dominicana]]

===Ngành [[Tardigrada]]===
* Lớp [[Eutardigrada]]
** Bộ [[Apochela]]
*** Họ [[Milnesiidae]]
** Bộ [[Parachela (Eutardigrada)|Parachaela]]
*** Liên họ [[Eohypsibioidea]]
**** Họ [[Eohypsibiidae]]
*** Liên họ [[Hypsibioidea]]
**** Họ [[Calohypsibiidae]]
**** Họ [[Hypsibiidae]]
**** Họ [[Microhypsibiidae]]
*** Liên họ [[Macrobiotoidea]]
**** Họ †[[Beornidae]]
**** Họ [[Macrobiotidae]]
**** Họ [[Necopinatidae]]
**** Họ [[Richtersiida]]
* Lớp [[Heterotardigrada]]
** Bộ [[Arthrotardigrada]]
*** Họ [[Archechiniscidae]]
*** Họ [[Batillipedidae]]
*** Họ [[Coronarctidae]]
*** Họ [[Halechiniscidae]]
*** Họ [[Neoarctidae]]
*** Họ [[Renaudarctidae]]
*** Họ [[Stygarctidae]]
*** Họ [[Styraconyxidae]]
*** Họ [[Tanarctidae]]
** Bộ [[Echiniscoidea]]
*** Họ [[Carphaniidae]]
*** Họ [[Echiniscidae]]
*** Họ [[Echiniscoididae]]
*** Họ [[Oreellidae]]
* Lớp [[Mesotardigrada]]
** Bộ [[Thermozodia]]
*** Họ [[Thermozodiidae]]

===Ngành [[Platyhelminthes]]===
* Lớp [[Turbellaria]]
** Bộ [[Catenulida]]
** Bộ [[Haplopharyngida]]
** Bộ [[Lecithoepitheliata]]
** Bộ [[Macrostomida]]
** Bộ [[Nemertodermata]]
** Bộ [[Polycladida]]
** Bộ [[Prolecithophora]]
** Bộ [[Rhabdocoela]]
** Bộ [[Seriata]]
** Bộ [[Temnocephalida]]
** Bộ [[Tricladida]]
* Lớp [[Trematoda]] 
** Phân lớp [[Aspidogastrea]]
** Phân lớp [[Digenea]]
* Lớp [[Cestoda]]
** Phân lớp [[Eucestoda]]
*** Bộ [[Bothriocephalidea]]
*** Bộ [[Caryophyllidea]]
*** Bộ [[Cathetocephalidea]]
*** Bộ [[Cyclophyllidea]]
*** Bộ [[Diphyllidea]]
*** Bộ [[Diphyllobothriidea]]
*** Bộ [[Lecanicephalidea]]
*** Bộ [[Litobothriidea]]
*** Bộ [[Onchoproteocephalidea]]
*** Bộ [[Phyllobothriidea]]
*** Bộ [[Rhinebothriidea]]
*** Bộ [[Spathebothriidea]]
*** Bộ [[Tetrabothriidea]]
*** Bộ [[Tetraphyllidea]]
*** Bộ [[Trypanorhyncha]]
** Phân lớp [[Cestodaria]]
*** Bộ [[Gyrocotylidea]]
*** Bộ [[Amphilinidea]]
* Lớp [[Monogenea]]
** Phân lớp [[Monopisthocotylea]]
*** Bộ [[Montchadskyellidea]]
*** Bộ [[Monocotylidea]]
*** Bộ [[Dactylogyridea]]
*** Bộ [[Gyrodactylidea]]
*** Bộ [[Capsalidea]]
** Phân lớp [[Polyopisthocotylea]]
*** Bộ [[Chimaericolidea]] 
*** Bộ [[Diclybothriidea]]
*** Bộ [[Mazocraeidea]]
*** Bộ [[Polystomatidea]]
* Lớp [[Catenulida]]
** Họ [[Catenulidae]]
** Họ [[Chordariidae]]
** Họ [[Retronectidae]]
** Họ [[Stenostomidae]]
** Họ [[Tyrrheniellidae]]
* Lớp [[Rhabditophora]]

===Ngành [[Gastrotricha]]===

* Bộ [[Chaetonotida]]
** Phân bộ [[Multitubulatina]]
***  Bộ [[Neodasyidae]]
** Phân bộ [[Paucitubulatina]]
*** Họ [[Chaetonotidae]]
*** Họ [[Dasydytidae]]
*** Họ [[Neogosseidae]]
*** Họ [[Muselliferidae]]
*** Họ [[Proichthydiidae]]
*** Họ [[Xenotrichulidae]]
*** Họ [[Dichaeturidae]]
* Bộ [[Macrodasyida]]
** Họ [[Cephalodasyidae]]
** Họ [[Dactylopodolidae]]
** Họ [[Hummondasyidae]]
** Họ [[Lepidodasyidae]]
** Họ [[Macrodasyidae]]
** Họ [[Planodasyidae]]
** Họ [[Thaumastodermatidae]]
** Họ [[Redudasyidae]]
** Họ [[Turbanellidae]]
** Họ [[Xenodasyidae]]

===Ngành [[Chaetognatha]]===
* Lớp [[Sagittoidea]]
** Phân lớp [[Eukrohniones]]
*** Bộ [[Monophragmoeukrohniformes]]
**** Họ [[Eukrohniidae]]
*** Bộ [[Biphragmoeukrohniformes]]
**** Họ [[Protoeukrohniidae]]
**** Họ [[Heterokrohniidae]]
**** Họ [[Tokiokaispadellidae]]
*** Bộ [[Aphragmoeukrohniformes]]
**** Họ [[Pterosagittidae]]
**** Họ [[Krohnittidae]]
**** Họ [[Krohnittellidae]]
** Phân lớp [[Sagittiones]]
*** Họ [[Pterokrohniidae]]
*** Họ [[Bathybelidae]]
*** Bộ [[Biphragmosagittiformes]]
**** Họ [[Biphragmosagittidae]]
*** Bộ [[Aphragmophora]]
**** Họ [[Sagittidae]]
***** Phân họ [[Sagittinae]]
***** Phân họ [[Flaccisagittinae]]
** Phân lớp [[Spadelliones]]
*** Họ [[Spadellidae]]

===Ngành [[Acanthocephala]]===
* Lớp [[Archiacanthocephala]]
** Bộ [[Apororhynchida]]
*** Họ [[Apororhynchidae]]
** Bộ [[Gigantorhynchida]]
*** Họ [[Giganthorhynchidae]]
** Bộ [[Moniliformida]]
*** Họ [[Moniliformidae]]
** Bộ [[Oligacanthorhynchida]]
*** Họ [[Oligacanthorhynchidae]]
* Lớp [[Eoacanthocephala]]
** Bộ [[Gyracanthocephala]]
*** Họ [[Quadrigyridae]]
** Bộ [[Neoechinorhynchida]]
*** Họ [[Dendronucleatidae]] 
*** Họ [[Neoechinorhynchidae]] 
*** Họ [[Tenuisentidae]] 
* Lớp [[Palaeacanthocephala]]
** Bộ [[Echinorhynchida]] 
*** Họ [[Arhythmacanthidae]] 
*** Họ [[Cavisomidae]]
*** Họ [[Diplosentidae]]
*** Họ [[Echinorhynchidae]]
*** Họ [[Fessisentidae]] 
*** Họ [[Gymnorhadinorhynchidae]] 
*** Họ [[Heteracanthocephalidae]]
*** Họ [[Illiosentidae]]
*** Họ [[Isthmosacanthidae]]
*** Họ [[Pomphorhynchidae]] 
*** Họ [[Rhadinorhynchidae]] 
*** Họ [[Sauracanthorhynchidae]] 
*** Họ [[Transvenidae]]
** Bộ [[Heteramorphida]] 
*** Họ [[Pyrirhynchidae]]
** Bộ [[Polymorphida]] 
*** Họ [[Centrorhynchidae]]
*** Họ [[Isthomosacanthidae]]
*** Họ [[Plagiorhynchidae]] 
*** Họ [[Pyriprobosicidae]]	 
*** Họ [[Polymorphidae]] 
* Lớp [[Polyacanthocephala]]
** Bộ [[Polyacanthorhynchida]]
*** Họ [[Polyacanthorhynchidae]]

===Ngành [[Gnathostomulida]]===

* Bộ [[Filospermoidea]] 
** Họ [[Haplognathiidae]] 
** Họ [[Pterognathiidae]]
* Bộ [[Bursovaginoidea]]
** Phân bộ [[Conophoralia]]
*** Họ [[Austrognathiidae]] 
** Phân bộ [[Scleroperalia]]
*** [[Agnathiellidae]]
*** [[Clausognathiidae]] 
*** [[Gnathostomariidae]] 
*** [[Gnathostomulidae]] 
*** [[Mesognathariidae]]
*** [[Onychognathiidae]] 
*** [[Paucidentulidae]]
*** [[Problognathiidae]] 
*** [[Rastrognathiidae]]

===Ngành [[Rotifera]]===
[[Tập tin : Brachionus quadridentatus 130480351.jpg|thumb|200px|''[[Brachionus quadridentatus]]'']]
* Liên lớp [[Eurotatoria]]
** Lớp [[Bdelloidea]]
*** Bộ [[Bdelloida]]
**** Họ [[Adinetidae]]
** Lớp [[Monogononta]]
*** Bộ [[Flosculariaceae]]
**** Họ [[Conochilidae]]
**** Họ [[Flosculariidae]]
**** Họ [[Hexarthridae]]
**** Họ [[Testudinellidae]]
**** Họ [[Trochosphaeridae]]
**** Họ [[Filiniidae]]
*** Liên bộ [[Pseudotrocha]]
**** Bộ [[Ploima]] 
*****[[Asplanchnidae]]
*****[[Brachionidae]]
*****[[Dicranophoridae]]
*****[[Epiphanidae]]
*****[[Euchlanidae]]
*****[[Gastropodidae]]
*****[[Lecanidae]]
*****[[Lepadellidae]]
*****[[Lindiidae]]
*****[[Mytilinidae]]
*****[[Notommatidae]]
*****[[Proalidae]]
*****[[Synchaetidae]]
*****[[Trichocercidae]]
*****[[Trichotriidae]]
*** Liên bộ [[Gnesiotrocha]]
**** Bộ [[Collothecaceae]] 
***** Họ [[Atrochidae]]
***** Họ [[Collothecidae]]
* Lớp [[Seisonidea]]
** Bộ [[Seisonida]]
*** Họ [[Seisonidae]]
**** Chi [[Paraseison]]
**** Chi [[Seison]]

===Ngành [[Micrognathozoa]]===
* Bộ [[Limnognathida]]
** Họ [[Limnognathiidae]]

===Ngành [[Động vật miệng tròn|Cycliophora]]===
* Lớp [[Eucycliophora]]
** Bộ [[Symbiida]]
*** Họ [[Symbiidae]]
**** Chi [[Symbion]]
***** [[Symbion pandora]]
***** [[Symbion americanus]]

===Ngành [[Giun đốt|Annelida]]===
* Lớp [[Polychaeta]] [[cận ngành]]
* Lớp [[Clitellata]] 
** [[Oligochaeta]]
** [[Branchiobdellida]]
** [[Hirudinea]]
* Lớp [[Machaeridia (giun đốt)|Machaeridia]]†

===Ngành [[Ngành Sá sùng|Sipuncula]]===
*Lớp [[Phascolosomatidea]]
**Bộ [[Aspidosiphoniformes]]
***Họ [[Aspidosiphonidae]]
**Bộ [[Phascolosomatiformes]]
***Họ [[Phascolosomatidae]]
*Lớp [[Sipunculidea]]
**Bộ [[Golfingiiformes]]
***Họ [[Golfingiidae]]
***Họ [[Phascolionidae]]
***Họ [[Themistidae]]
**Bộ [[Sipunculiformes]]
***Họ [[Sipunculidae]]

===Ngành [[Thân mềm|Mollusca]]===
* Phân ngành [[Conchifera]]
**  [[Monoplacophora]]
***† Phân lớp [[Cyrtolitiones]]
****† Bộ [[Sinuitopsida]]
*****† Liên họ [[Cyrtolitoidea]] <small>S. A. Miller, 1889</small>
******† Họ [[Cyrtolitidae]] S. A. Miller, 1889
******† Họ [[Carcassonnellidae]] Horný, 1997
*****† Liên họ [[Cyclocyrtonelloidea]] <small>Horný, 1962</small>
******† Họ [[Cyclocyrtonellidae]] <small>Horný, 1962</small> (= [[Yochelsoniidae]] <small>Horný, 1962 (inv.)</small>)
******† Họ [[Multifariitidae]] <small>Bjaly, 1973</small>
******† Họ [[Sinuellidae]] <small>Starobogatov & Moskalev, 1987</small>
******† Họ [[Sinuitinidae]] <small>Starobogatov & Moskalev, 1987</small>
***† Phân lớp [[Cyrtonelliones]]
****† Bộ [[Cyrtonellida]]
*****† Liên họ [[Cyrtonelloidea]] <small>Knight & Yochelson, 1958</small>
******† Họ [[Cyrtonellidae]] <small>Knight & Yochelson, 1958</small> (= [[Cyrtonellopsinae]] <small>Horný, 1965</small>)
***† Phân lớp [[Eomonoplacophora]]
****(Bộ chưa công nhận)
*****† Liên họ [[Maikhanelloidea]] <small>Missarzhevsky, 1989</small>
******† Họ [[Maikhanellidae]] <small>Missarzhevsky, 1989</small> (= [[Purellidae]] <small>Vassiljeva, 1990</small>)
***† Phân lớp [[Tergomya]] <small>(= [[Pilinea]]</small>)
****† Bộ [[Kirengellida]] <small>(= [[Romaniellida]]</small>)
*****† Liên họ [[Archaeophialoidea]] <small>Knight & Yochelson, 1958</small>
******† Họ [[Archaeophialidae]] <small>Knight & Yochelson, 1958</small>
******† Họ [[Peelipilinidae]] <small>Horný, 2006</small>
******† Họ [[Pygmaeoconidae]] <small>Horný, 2006</small>
*****† Liên họ [[Kirengelloidea]] <small>Starobogatov, 1970</small>
******† Họ [[Kirengellidae]] <small>Starobogatov, 1970</small>
******† Họ [[Romaniellidae]] <small>Rozov, 1975</small>
******† Họ [[Nyuellidae]] <small>Starobogatov & Moskalev, 1987</small>
*****† Liên họ [[Hypseloconoidea]] <small>Knight, 1952</small>
******† Họ [[Hypseloconidae]] <small>Knight, 1952</small>
****Bộ [[Tryblidiida]]
*****Liên họ [[Tryblidioidea]] <small>Pilsbry, 1899</small>
******† Họ [[Tryblidiidae]] <small>Pilsbry, 1899</small>
******† Họ [[Proplinidae]] <small>Knight & Yochelson, 1958</small>
******† Họ [[Drahomiridae]] <small>Knight & Yochelson, 1958</small>
******† Họ [[Bipulvinidae]] <small>Starobogatov, 1970</small>
*****Liên họ [[Neopilinoidea]] <small>Knight & Yochelson, 1958</small>
******Họ [[Neopilinidae]] <small>Knight & Yochelson, 1958</small>
*******Phân họ [[Neopilininae]] <small>Knight & Yochelson, 1958</small> (= [[Vemidae]] <small>Moskalev, Starobogatov & Filatova, 1983</small>; = [[Laevipilinidae]] <small>Moskalev, Starobogatov & Filatova, 1983</small>; = [[Monoplacophoridae]] <small>Moskalev, Starobogatov & Filatova, 1983</small>)
*******Phân họ [[Veleropilininae]] <small>Starobogatov & Moskalev, 1987</small> (= [[Rokopellidae]] <small>Starobogatov & Moskalev, 1987</small>; = [[Micropilinidae]] <small>Haszprunar & Schaefer, 1997</small>)
**[[Bivalvia]]
** [[Gastropoda]]
** [[Scaphopoda]]
*** Bộ [[Dentaliida]] <small>da Costa, 1776</small>  
**** Họ [[Anulidentaliidae]] <small>Chistikov, 1975</small>
**** Họ [[Calliodentaliidae]]
**** Họ [[Dentaliidae]] <small>Children, 1834</small>
**** Họ [[Fustiariidae]] <small>Steiner, 1991</small>
**** Họ [[Gadilinidae]] <small>Chistikov, 1975</small>
**** Họ [[Laevidentaliidae]] <small>Palmer, 1974</small>
**** Họ [[Omniglyptidae]] <small>Chistikov, 1975</small>
**** Họ [[Rhabdidae]] <small>Chistikov, 1975</small>
*** Bộ [[Gadilida]] <small>Starobogatov, 1974</small>
**** Phân bộ [[Entalimorpha]] <small>Steiner, 1992</small>
***** Họ [[Entalinidae]] <small>Chistikov, 1979 </small>
**** Phân bộ [[Gadilimorpha]] <small>Steiner, 1992</small>
***** Họ [[Gadilidae]] <small>Stoliczka, 1868</small>
***** Họ [[Pulsellidae]] <small>Scarabino in Boss, 1982</small>
***** Họ [[Wemersoniellidae]] <small>Scarabino, 1986</small>
** [[Cephalopoda]]
**[[Archinacelloidea]]†
** [[Rostroconchia]]†
** [[Helcionelloida]]†

===Ngành [[Động vật hình rêu|Bryozoa]]===
* Lớp [[Stenolaemata]]
** Bộ [[Cyclostomatida]]
** Bộ [[Cystoporata]]
** Bộ [[Cryptostomata]]
** Bộ [[Esthonioporata]]
** Bộ [[Fenestrata]]
*** Họ [[Phylloporinidae]]
** Bộ [[Timanodictyina]]
** Bộ [[Trepostomatida]]
*** Họ [[Heterotrypidae]]
*** Họ [[Monticuliporidae]]
* Lớp [[Phylactolaemata]]
** Bộ [[Plumatellida]]
*** Họ [[Cristatellidae]]
*** Họ [[Fredericellidae]]
*** Họ [[Lophopodidae]]
*** Họ [[Pectinatellidae]]
*** Họ [[Plumatellidae]]
*** Họ [[Stephanellidae]]
*** Họ [[Tapajosellidae]]
* Lớp [[Gymnolaemata]]
** Bộ [[Ctenostomatida]]
** Bộ [[Cheilostomata]]

===Ngành [[Động vật hậu môn trong|Entoprocta]]===
* Họ [[Barentsiidae]] (Urnatellidae)
* Họ [[Loxokalypodidae]]
* Họ [[Loxosomatidae]]
* Họ [[Pedicellinidae]]

===Ngành [[Giun móng ngựa|Phoronida]]===
* Chi [[Phoronis]]
* Chi [[Phoronopsis]]
* Chi †[[Diversipora]]?
* Chi †[[Hederella]]?
* Chi †[[Cytosporella]]?
* Chi †[[Hederellids]]
* Chi †[[Hernodia]]?

===[[Brachiopoda]]===
* Phân ngành [[Linguliformea]]
** **Lớp Lingulata**
*** Bộ [[Lingulida]]
**** Liên họ [[Linguloidea]]
***** Họ †[[Obolidae]]
***** Họ [[Lingulidae]]
**** Liên họ †[[Acrotheloidea]]
**** Liên họ [[Discinoidea]]
*** Bộ †[[Acrotretida]]
**** Liên họ [[Acrotretoidea]] Schuchert, 1893
***** Họ [[Acrotretidae]] Schuchert, 1893
***** Họ [[Biernatidae]] Holmer, 1989
***** Họ [[Ceratretidae]] Rowell, 1965
***** Họ [[Curticiidae]] Walcott & Schuchert, 1908
***** Họ [[Eoconulidae]] Rowell, 1965
***** Họ [[Ephippelasmatidae]] Rowell, 1965
***** Họ [[Scaphelasmatidae]] Rowell, 1965
***** Họ [[Torynelasmatidae]] Rowell, 1965
**** [[Incertae sedis]]
***** ''[[Craniotreta]]'' Termier & Monod, 1978
***** ''[[Dzhagdicus]]'' Sobolev, 1992
***** ''[[Schizotretoides]]'' Termier & Monod, 1978
*** Bộ †[[Siphonotretida]]
**** Liên họ †[[Siphonotretoidea]]
***** Họ †[[Siphonotretidae]]
****** ''[[Acanthambonia]]'' Cooper, 1956
****** ''[[Acanthotretella]]?''Holmer & Caron, 2006
****** ''[[Alichovia]]'' Goryanskij, 1969
****** ''[[Celdobolus]]'' Havlíček, 1982
****** ''[[Cyrbasiotreta]]'' Williams & Curry, 1985
****** ''[[Eosiphonotreta]]'' Havlíček, 1982
****** ''[[Gorchakovia]]'' Popov & Khazanovitch 
****** ''[[Helmersenia]]'' Pander
****** ''[[Karnotreta]]'' Williams & Curry, 1985
****** ''[[Mesotreta]]'' Kutorga, 1848
****** ''[[Multispinula]]'' Rowell, 1962
****** ''[[Nushbiella]]'' Popov (trong Kolobova & Popov, 1986)
****** ''[[Oaxaquiatreta]]'' Streng, Mellbin, Landing & Keppie, 2011
****** ''[[Orbaspina]]'' Valentine & Brock, 2003
****** ''[[Quasithambonia]]?'' Bednarczyk & Biernat, 1978
****** ''[[Schizambon]]'' Walcott, 1884
****** ''[[Siphonobolus]]'' Havlíček, 1982
****** ''[[Siphonotreta]]'' de Verneuil, 1845
****** ''[[Siphonotretella]]'' Popov & Holmer, 1994
** Lớp †[[Paterinata]]
*** Bộ †[[Paterinida]]
**** Liên họ Paterinoidea Schuchert, 1893
***** Họ [[Cryptotretidae]] Pelman, 1979
****** ''[[Aldanotreta]]'' Pelman, 1977
****** ''[[Askepasma]]'' Laurie, 1896
****** ''[[Cryptotreta (brachiopoda)|Cryptotreta]]'' Pelman, 1977
****** ''[[Dzunarzina]]'' Ushatinskaya, 1993
****** ''[[Salanygolina]]'' Ushatinskaya, 1987
***** Họ [[Paterinidae]] Schuchert, 1893
****** ''[[Dictyonina]]'' Cooper, 1942
****** ''[[Dictyonites]]'' Cooper, 1956
****** ''[[Kolihium]]'' Havlicek, 1982
****** ''[[Lacunites]]'' Gorjansky, 1969
****** ''[[Micromitra]]'' Meek, 1873
****** ''[[Paterina]]'' Beecher, 1891
* Phân ngành [[Craniiformea]]
** Lớp [[Craniata (Brachiopoda)|Craniata]]
*** Bộ [[Craniidae|Craniida]]
**** Phân bộ [[Craniidina]]
***** Liên họ [[Cranioidea]]
****** Họ [[Craniidae]]
*******†''[[Craniscus]]'' Dall, 1871
*******†''[[Conocrania]]'' Smirnova, 1996
*******†''[[Danocrania]]'' Rozenkrantz, 1964
*******†''[[Isocrania]]'' Jäkel, 1902
*******†''[[Lepidocrania]]'' Cooper and Grant, 1974
*******†''[[Nematocrania]]'' Grant, 1976
*******''[[Neoancistrocrania]]'' Laurin, 1992
*******''[[Novocrania]]'' Lee và Bruton, 2001
*******†''[[Orthisocrania]]'' Rowell, 1963
*******†''[[Petrocrania]]'' Raymond, 1911
*******†''[[Philhedra]]'' Koken, 1889
*******†''[[Pseudocrania]]''McCoy, 1851
*******''[[Valdiviathyris]]'' Helmcke, 1940
*** Bộ †[[Craniopsida]]
**** Liên họ †[[Craniopsoidea]]
***** Họ †[[Craniopsidae]]
****** †[[Craniops]] Hall, 1859
****** †[[Discinopsis]] Hall & Clarke 1892
****** †[[Lingulapholis]] Schuchert 1913
****** †[[Paracraniops]] Williams 1963
****** †[[Pseudopholidops]] Bekker, 1921
****** †[[Wrightiops]] Popov và Cocks 2014
*** Bộ †[[Trimerellida]]
* Phân ngành [[Rhynchonelliformea]]
** Lớp †[[Chileata]]
*** Bộ †[[Chileida]]
*** Bộ †[[Dyctonellida]]
** Lớp †[[Obolellata]]
*** Bộ †[[Obolellida]]
*** Bộ †[[Naukatida]]
** Lớp †[[Kutorginata]]
*** Bộ †[[Kutorginida]]
** Lớp †[[Strophomenata]]
*** Bộ †[[Billingsellida]]
*** Bộ †[[Strophomenida]]
*** Bộ †[[Productida]]
*** Bộ †[[Orthotetida]]
** Lớp [[Rhynchonellata]]
*** Bộ [[Rhynchonellida]]
*** Bộ [[Terebratulida]]
*** Bộ [[Thecideida]]
*** Bộ †[[Protorthida]]
*** Bộ †[[Orthida]]
*** Bộ †[[Pentamerida]]
*** Bộ †[[Atrypida]]
*** Bộ †[[Athyridida]]
*** Bộ †[[Spiriferida]]
*** Bộ †[[Spiriferinida]]
* Phân ngành [[Disciniformea]]

=== Lớp [[Hyolitha]] [[tuyệt chủng|†]]===
* Bộ [[Hyolithida]]
** Họ [[Hyolithidae]]
* Bộ [[Orthothecida]]
** Họ [[Allathecidae]]
** Họ [[Circothecidae]]
** Họ [[Gracilithecidae]]
** Họ [[Orthothecidae]]
** Họ [[Tetrathecidae]]
** Họ [[Novitatidae]]
** Chi [[Lenatheca]]
** Chi [[Pedunculotheca]]
** Chi [[Probactrotheca]]
* Bộ [[Incertae sedis]]
** Chi [[Cupitheca]]

=== Ngành [[Monoblastozoa]]===
* Họ [[Salinellidae]]
**[[Salinella]]
*** [[Salinella salve]]

===Ngành [[Dicyemida]]===
* Lớp [[Rhombozoa]]
** Họ [[Kantharellidae]]
** Họ [[Dicyemidae]]
** Họ [[Conocyemidae]] 
*** Chi ''[[Conocyema]]'' 
*** Chi ''[[Microcyema]]''

===[[Orthonectida]] ===
* Họ [[Rhopaluridae]] 
** ''[[Ciliocincta]]'' 
** ''[[Intoshia]]'' 
** ''[[Prothelminthus]]'' 
** ''[[Rhopalura]]'' 
** ''[[Stoecharthrum]]''
* Họ [[Pelmatosphaeridae]] 
** Chi [[Pelmatosphaera]]
*** Loài [[Pelmatosphaera polycirri]]

===[[Petalonamae]]===
*Chi †''[[Stromatoveris]]''
*Lớp †[[Rangeomorpha]]
**†''[[Avalofractus]]''
**†''[[Bradgatia]]''
**†''[[Fractofusus]]''
**†''[[Frondophyllas]]''
**†''[[Haspidophyllas]]''
**†''[[Khatyspytia]]''
**†''[[Pambikalbae]]''
**†''[[Pectinifrons]]''
**†''[[Primocandelabrum]]''
**†''[[Trepassia]]''
**†''[[Vinlandia]]''
** Họ †[[Rangeidae]]
***†''[[Rangea]]''
** Họ †[[Charniidae]]
***†''[[Beothukis]]''
***†''[[Bomakellia]]''
***†''[[Charnia]]''
***†''[[Paracharnia]]''
***†''[[Culmofrons]]''
*Lớp †[[Erniettomorpha]] Các chi
**†''[[Ernietta]]''
**†''[[Nasepia]]''
**†''[[Palaeoplatoda]]''
**†''[[Phyllozoon]]''
**†''[[Pteridinium]]''
**†''[[Swartpuntia]]''
*Lớp †[[Arboreomorpha]]
** † ''[[Charniodiscus]]'' hoặc ''Arborea''
** † ''[[Khatyspytia]]''
** † ''[[Thaumaptilon]]''
** † ''[[Vaizitsinia]]''

===Ngành [[Proarticulata]]===
* Lớp †[[Vendiamorpha]]  
** †[[Vendiidae]] 
*** Chi [[Vendia]]
*** Chi [[Paravendia]]
*** Chi [[Karakhtia]]
* Lớp†[[Dipleurozoa]]
** †[[Dickinsoniidae]] 
* Lớp †[[Cephalozoa]]
**†''[[Andiva]]''
**†''[[Ivovicia]]''
**†[[Yorgiidae]]  
**†[[Sprigginidae]] 

===Ngành [[Trilobozoa]] ===
*Ngành **Trilobozoa** †
**Họ [[Albumaresidae]] †
***Chi ''[[Albumares]]'' †
***Chi ''[[Anfesta]]'' †
***Chi ''[[Skinnera]]'' †
**Họ [[Tribrachididae]] †
***Chi ''[[Tribrachidium]]'' †
**Họ [[Anabaritidae]] †
***Chi ''[[Aculeochrea]]'' †
***Chi ''[[Anabarites]]'' †
***Chi ''[[Cambrotubulus]]'' †
***Chi ''[[Mariochrea]]'' †
***Chi ''[[Selindeochrea]]'' †
**Họ incertae saedis
***Chi ''[[Gastreochrea]]'' †
***Chi ''[[Hallidaya]]'' †
***Chi ''[[Kotuites]]'' †
***Chi ''[[Lobiochrea]]'' †
***Chi ''[[Longiocrea]]'' †
***Chi ''[[Paragloborilus]]'' †
***Chi ''[[Rugoconites]]'' †
***Chi ''[[Tinsitheca]]'' †
***Chi ''[[Triforillonia]]''†

===[[Medusoid]]===
*†''[[Arkarua]]''
*†''[[Aspidella]]''
*†''[[Brachina]]''
*†''[[Corumbella]]''
*†''[[Cyclomedusa]]'' 
*†''[[Eoporpita]]''
*†''[[Ediacaria]]''
*†''[[Eoandromeda]]''
*†''[[Haootia]]'' (polipoid)
*†''[[Hiemalora]]'' (anemonoid)
*†''[[Inaria]]'' (?)
*†''[[Kimberella]]'' (molluscoid)
*†''[[Mawsonites]]''
*†''[[Medusina]]''
*†''[[Nimbia occlusa|Nimbia]]''
*†''[[Pomoria]]''
*†''[[Solza (động vật)|Solza]]''
*†''[[Studenicia]]''

Các nhóm được đề xuất:

*Lớp  †**Psammocorallia**
** †''[[Asterosoma]]''
** †''[[Beltanelliformis]]''
** †''[[Brooksella]]''
** †''[[Nemiana]]''
** †''[[Protolyellia]]''
** †''[[Spatangopsis]]''

===Lớp †[[Coeloscleritophora]]===
* Bộ [[Chancelloriida]]
** Họ [[Chancelloriidae]] .
*** Chi [[Archiasterella]]
**** A. fletchergryllus Randell, 2003
**** A. hirundo Bengston, 1990 (in Bengston)
**** A. pentactina Sdzuy, 1969 
*** Chi [[Chancelloria]]
**** C. eros  [[Charles Doolittle Walcott|Walcott]], 1920
**** C.  drusilla [[Charles Doolittle Walcott|Walcott]], 1920
**** C. libo [[Charles Doolittle Walcott|Walcott]], 1920
**** C. yorkensis [[Charles Doolittle Walcott|Walcott]], 1920
**** C. cruceana Rusconi, 1954
**** C. lenaica  Zhuravleva and Korde, 1955
**** C. altaica  Romanenko, 1968
**** C. maroccana Sdzuy, 1969
**** C. iranica Mostler and Mosleh-Yazdi, 1976
**** C. pentacta  Rigby, 1978
**** C. arida Duan, 1984
**** C. odontodes Duan, 1984
**** C. sardinica  Mostler, 1985
**** C. coronacea Vassiljeva, 1985
**** C. spinulosa Vassiljeva, 1985
**** C. symmetrica Vassiljeva, 1985
**** C. primaria Missarzhevsky, 1989
**** C. racemifundis Bengtson, 1990
**** C. obliqua Gravestock, 2001
**** C. australilonga Yun, 2019
**** C. impar Moore, 2019 
**** C. lilioides Moore, 2019 
*** Chi [[Platyspinites]] 
*** Chi [[Chancelloriella]]
*** Chi [[Ginospina]] 
*** Chi [[Cambrothyra]]
*** Chi [[Allonnia]] 
===[[Agmata]] ===
* Họ †[[Salterellidae]]
** Chi †''[[Ellisell]]''
** Chi †''[[Salterella]]''
** Chi †''[[Volborthella]]''

===Xenacoelomorpha===
====Phân ngành [[Xenoturbellida]]====
* Lớp [[Incertae sedis]]
** Họ [[Xenoturbellidae]]
*** Chi [[Xenoturbella]]
**** [[Xenoturbella monstrosa|X. monstrosa]]
**** [[Xenoturbella hollandorum|X. hollandorum]]
**** [[Xenoturbella japonica|X. japonica]]
**** [[Xenoturbella bocki|X. bocki]]
**** [[Xenoturbella churro|X. churro]]
**** [[Xenoturbella profunda|X. profunda]]

====Phân ngành [[Acoelomorpha]]====
* Lớp [[Acoela]]
** Họ [[Nadinidae]]
** Họ [[Diopisthoporidae]]
** Họ [[Antroposthiidae]]
** Họ [[Actinoposthiidae]]
** Họ [[Antigonariidae]]
** Họ [[Paratomellidae]]
** Phân bộ [[Bursalia]]
*** Phân thứ bộ [[Crucimusculata]]
**** Họ [[Proporida]]
**** Họ [[Isodiametridae]]
**** Họ [[Otocelidida]]
**** Họ [[Dakuidae]]
**** Liên họ [[Aberrantospermata]]
***** Họ [[Convolutidae]]
***** Họ [[Mecynostomidae]]
*** Phân thứ bộ [[Prosopharyngida]]
**** Họ [[Hofsteniidae]]
**** Họ [[Hallangiidae]]
**** Họ [[Solenofilomorphidae]]
* Lớp [[Nemertodermatida]]
** Họ [[Ascopariidae]]

==Phát sinh loài và tiến hoá==
===Cây phát sinh===
Đây là cây phát sinh giới Động vật (chỉ các dòng họ chính, và thời gian phân chia của các ngành). Cho thấy động vật bắt đầu sinh tồn vào khoảng 760 triệu năm trước, đó chính là loài [[hải miên]] hay [[bọt biển]] thuộc ngành [[Động vật thân lỗ]].





===Tiến hoá, sinh tồn và phát triển===

Động vật bắt đầu hình thành từ [[đại dương]]. Thậm chí, trước khi các [[tế bào thực vật]] tập hợp lại với nhau ở những vũng cạn, động vật đã bắt đầu phát triển ở biển.  Động vật có sự khác biệt so với thực vật về sự [[chuyên hoá]] các chức năng và sự tương tác phức tạp của [[tế bào]]. Đến khoảng 580 triệu năm trước, động vật đã [[tiến hoá]] để có những bộ phận cứng – chẳng hạn như vỏ hoặc [[bộ khung xương]] thấy được bằng mắt thường từ bên ngoài và các [[hoá thạch]] của chúng có thể bắt gặp ở khắp nơi trên Trái đất. Loài động vật đơn giản nhất tồn tại ngày nay là [[Trichoplax]], được phát hiện vào năm 1965 khi nó bò lên thành một bể cá.

* [[Ngành Thích ty bào]] sinh sống vào khoảng 550 năm.
* Ngành [[Sứa lược]] khoảng 540 triệu năm. 
* Ngành [[Placozoa]] khoảng 720 triệu năm hoặc 635 triệu năm trước.
* Ngành [[Petalonamae]] đã tuyệt chủng, sinh sống trong khoảng thời gian 570-516 triệu năm trước.
* Ngành [[Proarticulata]] đã tuyệt chủng và sinh sống vào khoảng 567-550 triệu năm trước. 
* Ngành [[Trilobozoa]] đã tuyệt chủng, sinh sống vào khoảng 565-548 triệu năm trước.
* Ngành [[Medusoid]] đã tuyệt chủng, sinh sống vào khoảng 560 triệu năm trước.

==Phân loại học và phát sinh các nhánh==

Động vật là [[đơn ngành]], nghĩa là chúng có nguồn gốc từ một tổ tiên chung. Chúng cũng là chị em với [[Choanoflagellata]], cùng với nó tạo thành [[Choanozoa]]. Giới Động vật được phân thành các nhánh như sau:
* Giới [[Động vật]]
** Nhánh [[ParaHoxozoa]]
*** Nhánh [[Bilateria]]

Một số tài liệu khác đưa ra nhánh [[Planulozoa]] nằm giữa nhánh ParaHoxozoa và nhánh Bilateria. Để cho ra mối quan hệ chị em của [[Placozoa]] với [[Cnidaria]]. Một số nghiên cứu đã đưa ra bằng chứng ủng hộ [[Porifera]] là chị em với [[Parahoxozoa]] và [[Ctenophora]] là nhóm chị em với phần còn lại của động vật. Và nhánh Bilateria ([[Động vật đối xứng hai bên]]) chia thành hai nhánh chính là ngành [[Xenacoelomorpha]] với một nhánh chứa tất cả các [[động vật không xương sống|động vật miệng nguyên sinh]] và [[động vật có xương sống]] cùng với một số ngành khác của liên ngành [[Deuterostomia]], đó là nhánh [[Nephrozoa]]. Hay một giả thuyết khác là [[tổ tiên chung gần đây nhất]] của tất cả các loài [[Bilateria]] được gọi là "[[Urbilateria]]".
 
Phân loại hai nhánh chính của nhánh Bilateria:
* Nhánh [[Bilateria]]
** Ngành [[Xenacoelomorpha]]
** Nhánh [[Nephrozoa]]
===Xenacoelomorpha===

[[Xenacoelomorpha]]  là một ngành [[động vật không xương sống]] và một ngành của [[động vật đối xứng hai bên]] (''nhánh'' Bilateraia). Tất cả loài của ngành này đều là giun sống ở biển. Xenacoelomorpha hay còn gọi là ''động vật thân rỗng kỳ dị''. Ngành này chia thành 2 phân ngành:
* Ngành [[Xenacoelomorpha]]
** Phân ngành [[Acoelomorpha]]
** Phân ngành [[Xenoturbellida]]

===Nephrozoa===

====Phân loại====
Nhánh Nephrozoa chia thành hai siêu ngành là:
* Nhánh [[Nephrozoa]]
** Siêu ngành [[Deuterostomia]]
** (Không phân hạng) [[Protostomia]] nói chính xác đây là một đơn vị phân loại bao gồm hầu hết các [[động vật không xương sống]].

==[[Deuterostomia]]==

===Phân loại và giới thiệu===
Siêu ngành (''liên ngành'') [[Deuterostomia]] ; là ''miệng thứ hai'' trong tiếng [[Hy Lạp cổ đại]]) hay còn gọi là [[Động vật miệng thứ sinh]]. Được chia thành nhiều ngành trong đó có 4 ngành và 1 đơn vị phân loại, bao gồm như sao:
* Liên ngành [[Deuterostomia]]
** Ngành [[Chordata]]
** Ngành †[[Vetulicolia]]
** Nhánh [[Ambulacraria]]
*** Ngành [[Hemichordata]]
*** Ngành [[Echinodermata]]
*** (Không phân hạng) †[[Cambroernida]]

[[Echinodermata]] và [[Hemichordata]] tạo thành nhánh [[Ambulacraria]].  Hơn nữa, có khả năng là Ambulacraria có thể là chị em với [[Xenacoelomorpha]], và tạo thành nhánh [[Xenambulacraria]].

=== Một số ngành khác ===

==== Ngành Hemichordata ====

Sự phát sinh của bên trong của ngành Hemichordata:




==== Ngành Echinodermata ====
Các phân tích ban đầu đưa ra kết quả không nhất quán, các giả thuyết chính cho rằng [[Ophiuroidea]] là chị em với [[Asteroidea]], hoặc chúng là chị em với ([[Holothuroidea]] + [[Echinoidea]]). Tuy nhiên, một phân tích năm 2014 trên 219 [[gen]] từ tất cả các lớp động vật da gai đã cho ra cây phát sinh loài sau đây.  Một phân tích thống nhất vào năm 2015 về các bản sao RNA từ 23 loài trên tất cả các lớp Da gai đã cho cùng một cây.
*Phát sinh bên ngoài


*Phát sinh bên trong:



==== Ngành Chordata ====
===== Giả thuyết [[Olfactores]] =====
[[Olfactores]] là một nhánh trong Chordata bao gồm Tunicata (Urochordata) và Vertebrata (đôi khi được gọi là Craniata). Trong khi có giả thuyết cho rằng [[Cephalochordata]] là [[đơn vị phân loại]] chị em với [[Craniata]] đã có từ lâu và đã từng được chấp nhận rộng rãi—có khả năng bị ảnh hưởng bởi sự biến đổi đáng kể về hình thái của Tunicata từ các loài Chordata khác, với các loài Cephalochordata thậm chí còn được đặt biệt danh là 'động vật có xương sống danh dự—các nghiên cứu từ năm 2006 phân tích các bộ dữ liệu giải trình tự lớn ủng hộ mạnh mẽ Olfactores như một nhánh.

==== Ngành Vetulicolia ====
[[Vetulicolia]] là một ngành động vật bao gồm một số loài đã [[tuyệt chủng]] thuộc [[kỷ Cambri]]. Ngành này được [[Degan Shu]] và nhóm nghiên cứu của ông đề ra vào năm 2001, và được đặt theo tên của loài [[Vetulicola cuneata]]. Là loài đầu tiên của ngành được mô tả vào năm 1987.

Vào năm 2024, một phân tích phát sinh loài bởi Mussini và đồng nghiệp đã tìm ra Vetulicolia là nhóm [[cận ngành]] thuộc [[nhóm thân]] ngành Chordata, nằm ngoài một nhánh được hình thành bởi ''[[Yunnanozoon]]'', ''[[Cathaymyrus]]'', ''[[Pikaia]]'' và nhóm đỉnh ngành Chordata.

==[[Protostomia]]==

===Phân loại học và giới thiệu===
[[Đơn vị phân loại]] (Không phân hạng) Protostomia hay [[Động vật miệng nguyên sinh]] là một đơn vị chứa một số [[động vật không xương sống]]. Có quan hệ chị em với [[Deuterostomia]]. Cùng với Deuterostomia và ngành [[Xenacoelomorpha]] chúng tạo thành nhánh [[Bilateria]].

=== Phân loại ===
Nhóm này chia thành hai nhóm chính:
* (Liên ngành) [[Ecdysozoa]] (Động vật lột xác)
* (Kph) [[Spiralia]] (Động vật xoắn ốc)
====Ecdysozoa====
[[Ecdysozoa]]  là một liên ngành của Protostomia.

; Phân loại
* Nhánh [[Cycloneuralia]]
** Nhánh [[Nematoida]]
*** Ngành [[Nematoda]]
*** Ngành [[Nematomorpha]]
** Nhánh [[Scalidophora]]
*** Ngành [[Kinorhyncha]]
*** Ngành [[Priapulida]]
*** Ngành [[Loricifera]]
** Lớp [[Palaeoscolecida]] †
* (Không phân hạng) [[Panarthropoda]]
** Ngành "[[Lobopodia]]" †
** Ngành [[Onychophora]]
** Ngành [[Tardigrada]]
** Ngành [[Arthropoda]]

**Hoặc**:

* [[Scalidophora]]
** [[Kinorhyncha]]
** [[Priapulida]]
** [[Loricifera]]
* †[[Palaeoscolecida]] 
* **Cryptovermes**
**[[Nematoida]]
*** [[Nematoda]]
*** [[Nematomorpha]]
** [[Panarthropoda]]
*** †"[[Lobopodia]]" 
*** [[Onychophora]]
*** [[Arthropoda]]
*** [[Tardigrada]]
*†[[Saccorhytida]]?
*†''[[Acosmia]]''
*†''[[Laojieella]]''

==== Ngành Sacorhytida ====
Đây là cây phát sinh loài thứ nhất của ngành [[Saccorhytida]]:

Vào năm 2020, một phân loại mới được đề xuất, là thay vào đó nó có lẽ là [[Ecdysozoa|Động vật lột xác]] (''Ecdysozoa''); nhóm thân của nhánh [[Scalidophora]]. Do vảy cứng và gai sau của nó tương tự như Scalidophora và thiếu [[lông rung]]. Dưới đây là cây phát sinh loài được đặt ra.


====Spiralia====
[[Spiralia]] là một nhánh thuộc Protostomia, nó bao gồm các ngành như [[Mollusca]], [[Platyhelminthes]], [[Annelida]] và đơn vị phân loại khác
:**Phân loại**
Spiralia được phân loại làm hai nhánh:
* [[Gnathifera]]
** [[Rotifera]]
** [[Acanthocephala]]
** [[Gnathostomulida]]
** [[Micrognathozoa]]
** [[Cycliophora]]
* [[Platytrochozoa]]

== [[Phân ngành]] và [[phân thứ ngành]]==
===Các phân ngành===
* [[Echinodermata]]
# [[Homalozoa]]
# [[Asteroidea]]
# [[Crinozoa]]
# [[Echinozoa]]
# [[Blastozoa]]
* [[Chordata]]
# [[Cephalochordata]]
# [[Urochordata]]
# [[Vertebrata]]
* [[Brachiopoda]]
# [[Craniiformea]]
# [[Linguliformea]]
# [[Rhynchonelliformea]]
* [[Xenacoelomorpha]]
# [[Xenoturbellida]]
# [[Acoelomorpha]]
* [[Cnidaria]]
# [[Anthozoa]]
# [[Medusozoa]]
# [[Myxozoa]]
* [[Mollusca]]
# [[Conchifera]]
* [[Arthropoda]]
# [[Trilobitomorpha]]
# [[Chelicerata]]
# [[Myriapoda]]
# [[Hexapoda]]
# [[Crustacea]]
* **Tổng 22 phân ngành**.

===Phân thứ ngành===
* Ngành [[Chordata]]
** Phân ngành [[Vertebrata]]
*** Phân thứ ngành [[Gnathostomata]]
*** Phân thứ ngành [[Agnatha]]

==Phân loại lỗi thời và không được công nhận==
===Ivesheadiomorpha, Boynton và Ford===

[[Ivesheadiomorpha]] là một nhóm động vật đã tuyệt chủng, chúng được đặt tên bởi Boynton và Ford vào năm 1996. Cụ thể là một số loài như: Ivesheadia lobata, Blackbrookia oaski, Shepshedia palmata và ''Pseudovendia charnwoodensis''. Tuy nhiên, tất cả các hóa thạch này bị từ chối là đơn vị phân loại hợp lệ.

Hoá thạch Ivesheadiomorpha được tìm thấy ở [[Anh]] và [[Newfoundland]]. Thời gian sinh sống của chúng vào khoảng 635-542 triệu năm trước ([[Kỷ Ediacara]]). Chúng là taphomorph, đại diện cho các di tích sinh học bảo quản kém như ''[[Charnia]]'', ''[[Charniodiscus]]'', ''[[Bradgatia]]'', ''[[Primocandelabrum]]'', ''[[Pectinifrons]]'' và một số khác.

===Pogonophora===
[[Pogonophora]] là một ngành giun lỗi thời còn gọi là ''giun ống biển''.  Chúng bao gồm khoảng 80 loài và sống trong các ống mỏng bị chôn vùi trong lớp [[trầm tích]] hoặc trong các ống gắn với lớp nền cứng ở độ sâu đại dương từ 100 đến 10.000 m.


Hiện nay, đơn vị phân loại này và [[Vestimentifera]] đã được thay thế bằng một họ [[Polychate|giun nhiều tơ]] là [[Siboglinidae]] trong lớp [[Polychaeta]] thuộc ngành [[Annelida]]. Hồ sơ hóa thạch cùng với [[đồng hồ phân tử]] cho thấy họ này có nguồn gốc từ [[Đại Trung Sinh]] (250 – 66 Mya) hoặc [[Đại Tân Sinh]] (66 Mya – gần đây).



Các chi trong họ Siboglinidae:
* ''[[Osedax]]''
* ''[[Frenulata]]''
** ''[[Birsteinia]]''
** ''[[Bobmarleya]]''
** ''[[Choanophorus]]''
** ''[[Crassibrachia]]''
** ''[[Cyclobrachia]]''
** ''[[Diplobrachia]]''
** ''[[Galathealinum]]''
** ''[[Heptobrachia]]''
** ''[[Lamellisabella]]''
** ''[[Nereilinum]]''
** ''[[Oligobrachia]]''
** ''[[Paraescarpia]]''
** ''[[Polybrachia]]''
** ''[[Siboglinoides]]''
** ''[[Siboglinum]]''
** ''[[Siphonobrachia]]''
** ''[[Spirobrachia]]''
** ''[[Unibrachium]]''
** ''[[Volvobrachia]]''
** ''[[Zenkevitchiana]]''
* ''[[Sclerolinum]]''
* ''[[Vestimentifera]]''
** ''[[Alaysia]]''
** ''[[Arcovesia]]''
** ''[[Escarpia]]''
** ''[[Lamellibrachia]]''
** ''[[Oasisia]]''
** ''[[Ridgeia]]''
** ''[[Riftia]]''
** ''[[Tevnia]]''

=== Aschelminthes ===
[[Aschelminthes]] (còn được gọi là Aeschelminthes), là một [[ngành động vật]] và có mối quan hệ chặt chẽ với ngành [[Platyhelminthes]]. [[Ngành động vật]] này là [[sinh vật có khoang giả]] và đã lỗi thời. Hiện giờ, các động vật tương tự khác không còn các mối quan hệ chặt chẽ và đã được trở thành một ngành riêng.

=== Coelenterata ===

**Động vật ruột khoang** hay **động vật xoang tràng** hoặc **ngành Ruột khoang** (***Coelenterata***) là một [[thuật ngữ]] đã lỗi thời nhưng vẫn rất phổ biến để chỉ một nhóm [[cận ngành]], cơ thể hình trụ, thường có nhiều tua miệng và là động vật đa bào bậc thấp bao gồm hai ngành động vật theo quan điểm của phát sinh loài, là [[sứa lược|Ctenophora]] (sứa lược) và [[Cnidaria]] ([[san hô]], sứa thật sự, [[hải quỳ]], [[san hô]] lông [[chim]], và các loài có họ hàng gần khác). Tên gọi của [[đơn vị phân loại]] này có nguồn gốc từ [[tiếng Hy Lạp]] "''koilos''" ("rỗng"), để chỉ [[Đặc trưng (nhận dạng mẫu)|đặc trưng]] [[khoang cơ thể]] rỗng (chưa phân hóa) phổ biến ở hai ngành này. Chúng có các cơ quan, tổ chức [[mô (sinh học)|mô]] rất đơn giản, chỉ với hai lớp [[tế bào]], bên ngoài và bên trong, giữa 2 lớp là tầng keo. Động vật ruột khoang thường sống ở biển, số lượng loài của ngành ruột khoang là khoảng 10 nghìn loài.

Thuật ngữ ''coelenterata'' không còn được công nhận là hợp lệ về mặt [[khoa học]], do Cnidaria và Ctenophora đã được đặt ở cấp tương đương ngay dưới giới [[Động vật|Metazoa]] với các ngành [[động vật]] khác. Một [[thuật ngữ]] duy nhất bao gồm cả hai ngành này nhưng bỏ ra ngoài toàn bộ các [[đơn vị phân loại]] cùng cấp khác có thể coi là [[cận ngành]]. Tuy nhiên, thuật ngữ ''coelenterata'' vẫn còn được sử dụng một cách không chính thức để chỉ cả hai nhóm Cnidaria và Ctenophora.

==Đa dạng sinh học ==
===Ngành và số lượng loài===


===Tổng số lượng loài động vật trên trái đất===



====Thế giới====
Theo nhiều số liệu thống kê của nhiều tổ chức cho rằng:

* Theo số liệu thống kê không chính thức, [[giới Động vật]] hiện có khoảng 7,7 triệu loài động vật đã được biết đến trên hành tinh của chúng ta. Theo [[Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ]] ([[NOAA]]).
* Những loài vật đã được con người biết đến có khoảng 1,7 triệu loài, Trong đó, [[động vật có vú]] có hơn 4200 loài, [[chim]] có hơn 9000 loài, [[bò sát]] có hơn 5100 loài, [[lưỡng cư]] có hơn 31000 loài, [[cá]] có hơn 21000 loài, [[động vật không có xương sống]] có khoảng 1,3 triệu loài.
* Giáo sư Worm và [[nhà khoa học]] [[Camilo Mora]] thuộc [[Đại học Hawaii]] đã sử dụng các [[mô hình toán học]] phức tạp và tiên tiến để khám phá các loài để ước tính số loài trên Trái đất. Kết quả họ phát hiện có gần 7,8 triệu loài động vật.
* Các nhà khoa học thuộc [[Đại học Dalhousie]], [[Canada]] và [[Đại học Hawaii]] vừa công bố một công trình nghiên cứu. Trong đó, có khoảng 8,7 triệu loài khác nhau tồn tại trên Trái Đất, mặc dù chỉ mới có một phần nhỏ trong số này được phát hiện và phân loại. Về động vật, họ ước tính có 7,77 triệu loài động vật, trong đó 953434 loài đã được mô tả và phân loại.
* Theo [[Trung tâm Thông tin Công nghệ sinh học Quốc gia]] (NCBI), dự đoán có khoảng 7,77 triệu loài động vật trên đất liền và 2,15 triệu loài động vật ở đại dương.

====Việt Nam====

* Đến nay, các [[nhà khoa học]] về [[Sinh thái học|sinh thái]], [[Hệ động vật Việt Nam|tài nguyên sinh vật Việt Nam]] và trên thế giới đã xác định được khoảng 51400 loài sinh vật tại Việt Nam. Trong đó, có khoảng 7500 loài hoặc [[vi sinh vật|chủng vi sinh vật]], 20000 loài [[thực vật]], 10900 loài [[động vật]], 2000 loài [[động vật không xương sống]] và [[cá nước ngọt]], 11000 loài [[sinh vật biển]].

==Tham khảo==

<references group="note"/>

==Xem thêm==
=== Danh sách các loài ===
* [[Danh sách loài chim ở Thái Lan]]
* [[Danh sách loài chim tại Việt Nam]]
* [[Danh sách loài họ Chồn hôi]]
* [[Danh sách loài họ Chồn]]
* [[Danh sách loài họ Trâu bò]]
* [[Danh sách loài lợn]]
* [[Danh sách loài thỏ]]
* [[Danh sách loài chuột chù voi]]
* [[Danh sách loài phân thứ bộ Cá voi]]
* [[Danh sách động vật chân vây]]
* [[Danh sách động vật có vú thời tiền sử]]
* [[Danh sách loài guốc chẵn theo số lượng]]
* [[Danh sách loài guốc lẻ theo số lượng]]
* [[Danh sách loài họ Chó]]
* [[Danh sách loài họ Mèo]]
* [[Danh sách loài linh trưởng theo số lượng]]
* [[Danh sách loài thú theo số lượng]]
* [[Danh sách loài gấu]]
* [[Danh sách loài họ Hươu nai]]
* [[Danh sách loài nhện trong họ Uloboridae]]
* [[Danh sách loài được mô tả năm 2015]]
* [[Danh sách loài được mô tả năm 2016]]
* [[Danh sách loài được mô tả năm 2018]]
* [[Danh sách loài được mô tả năm 2019]]
* [[Danh sách loài được mô tả năm 2020]]
* [[Danh sách loài được mô tả năm 2021]]
* [[Danh sách loài được mô tả năm 2022]]
* [[Danh sách các loài của ngành Dicyemida]]
* [[Danh sách các loài của ngành Vetulicolia]]

=== Bài phân loại ===
* [[Phân loại học động vật (Hutchins và cộng sự, 2003)]]
* [[Phân loại Động vật không xương sống (Brusca & Brusca, 2003)]]
* [[Phân loại động vật có xương sống (Young, 1962)]]
* [[Phân loại Sibley-Ahlquist]] (phân loại chim)
* [[Phân loại Động vật chân bụng (Bouchet & Rocroi, 2005)]]

=== Phân loại khác ===
* [[Hệ thống phân loại Baltimore]]
* [[Phân loại virus]]
=== Khác ===
* [[Đa dạng sinh học toàn cầu]]
* [[Bảo tồn động vật hoang dã]]
* [[Hiệp hội Bảo vệ Động vật Thế giới]]
* [[Hiệp hội bảo tồn Động vật hoang dã]]
* [[Danh sách các khu bảo tồn thiên nhiên của Việt Nam]]
* [[Animalia]]
* [[Eumetazoa]]

== Đọc thêm ==
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 

* 
* 

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

*

== Liên kết ngoài ==
=== Dicyemida ===
*  
* 
* 
* 
* 

=== Trilobozoa ===
* [http://palaeo.gly.bris.ac.uk/palaeofiles/lagerstatten/Ediacara/title.htm Ediacara Assemblage] University of Bristol
=== Proarticulata ===
*[https://web.archive.org/web/20110725191154/http://www.complex-life.org/database Database of Ediacaran Biota] Advent of Complex Life
=== Vendobionta ===
*Dunn, F. S.; Liu, A. G.; Donoghue, P. C. [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/brv.12379 «Ediacaran developmental biology»]. (2017). ''Biological Reviews.'' **93*' (2): 914-932.

=== Trilobitomorpha/Trilobite ===
* . (A site with information covering trilobites from all angles. Includes many line drawings and photographs.)
* 
*[http://www.fossilmuseum.net/Tree_of_Life/PhylumArthropoda/ClassTrilobita.htm The Virtual Fossil Museum - Class Trilobita] - Including extensive photographs organized by taxonomy and locality.
*[http://www.westernta.com/ Western Trilobite Association] 
* [https://web.archive.org/web/20091027033917/http://us.geocities.com/trilobitologist/trilobites.html Kevin's Trilobite Gallery - a collection of photographs of trilobite fossils]
* [http://mdbourrie.googlepages.com/trilobites Canadian trilobite web site: photographs of trilobite fossils] 
*[http://www.paleosoc.org/ The Paleontological Society]
*
=== Vetulicolia ===
* [https://web.archive.org/web/20070218072622/http://www.geolsoc.org.uk/template.cfm?name=OFNANP New phylum on the block] - Accessed ngày 3 tháng 1 năm 2008
*[http://www.nature.com/nature/journal/v414/n6862/extref/414419aa.html Photos and drawings of fossils of various Vetulicolians] - Accessed ngày 3 tháng 1 năm 2008*[http://www.fossilmuseum.net/Fossil_Sites/Chengjiang/Chengjiang-Biota.htm Biota of the Maotianshan Shale, Chengjiang China]  - URL retrieved ngày 22 tháng 6 năm 2006
*[[Palaeos]]' Page on [[Vetulicolia]] [https://web.archive.org/web/20060522101033/http://www.palaeos.com/Invertebrates/Deuterostomia/Vetulicolia.html]
*[http://www.fossilmuseum.net/Fossil_Sites/Chengjiang/Vetulicola-cuneata/Vetulicola.htm Photos of *Vetulicola cuneata* fossils] - URL retrieved ngày 22 tháng 6 năm 2006
*[http://www.fossilmuseum.net/Fossil_Sites/Chengjiang/Vetulicola-rectangulata/Vetulicola.htm Photos of *Vetulicola rectangulata* fossils]  - Accessed ngày 3 tháng 1 năm 2008
*[http://www.fossilmall.com/EDCOPE_Enterprises/Chengjiang/chengjiangfossil4/chengjiangfossils-4.htm Photos of *Vetulicola gangtoucunensis'' fossils] - Accessed ngày 3 tháng 1 năm 2008