open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gia tộc Ashikaga

**** là gia tộc samurai xuất chúng của Nhật Bản thành lập Mạc phủ Muromachi cai trị Nhật Bản từ năm 1333 tới năm 1573. 
 
Ashikaga có nguồn gốc từ một chi của Gia tộc Minamoto, bắt nguồn từ thủ phủ Ashikaga ở tỉnh Shimotsuke (nay là Tochigi).

Trong khoảng một thế kỷ, gia tộc bị chia rẽ thành hai nhánh đối đầu, Kantō Ashikaga, cai trị Kamakura, và Kyōto Ashikaga, cai trị Nhật Bản. Sự cạnh tranh kết thúc với suhw thất bại của Kantō Kubō năm 1439. Gia tộc có nhiều nhánh, bao gồm gia tộc Hosokawa, Imagawa, Hatakeyama (sau năm 1205), Kira, Shiba, và Hachisuka. Sau khi trưởng tộc gia tộc Minamoto qua đời trong thời kỳ Kamakura, Ashikaga tự tuyên bố là trưởng tộc Minamoto, tạo uy tín tập hợp lại lấy dưới tên đó.

Cũng tồn tại một gia tộc Ashikaga, không liên quan đến huyết thống, và xuất phát từ Gia tộc Fujiwara.

## Trưởng tộc

1. Ashikaga Yoshiyasu
2. Ashikaga Yoshikane
3. Ashikaga Yoshiuji
4. Ashikaga Yasuuji

5. Ashikaga Yoriuji
6. Ashikaga Ietoki
7. Ashikaga Sadauji
8. Ashikaga Takauji

### Chinh di tướng quân

1. Ashikaga Takauji
2. Ashikaga Yoshiakira
3. Ashikaga Yoshimitsu
4. Ashikaga Yoshimochi
5. Ashikaga Yoshikazu
6. Ashikaga Yoshinori
7. Ashikaga Yoshikatsu
8. Ashikaga Yoshimasa

9. Ashikaga Yoshihisa
10. Ashikaga Yoshitane
11. Ashikaga Yoshizumi
12. Ashikaga Yoshiharu
13. Ashikaga Yoshiteru
14. Ashikaga Yoshihide
15 Ashikaga Yoshiaki

### Người nổi tiếng
*Ashikaga Chachamaru
*Ashikaga Masatomo
*Ashikaga Mitsukane
*Ashikaga Mochiuji
*Ashikaga Motouji
*Ashikaga Satouji
*Ashikaga Shigeuji
*Ashikaga Tadafuyu
*Ashikaga Tadayoshi
*Ashikaga Tadatsuna 
*Ashikaga Ujimitsu
*Ashikaga Yoshimi

## Phả hệ

## Xem thêm
*Thời kỳ Muromachi
*Kantō Kubō
*Gia tộc Ashikaga (Fujiwara)

## Ghi chú

## Tham khảo
* Nussbaum, Louis-Frédéric and Käthe Roth. (2005).  ''Japan encyclopedia.'' Cambridge: Harvard University Press. ;  OCLC 58053128
Định luật dịch chuyển Wien

**Định luật dịch chuyển Wien** nói rằng đường cong bức xạ của vật đen đối với các nhiệt độ khác nhau sẽ đạt cực đại ở các bước sóng khác nhau tỷ lệ nghịch với nhiệt độ. Sự dịch chuyển của giá trị cực đại đó là hệ quả trực tiếp của định luật bức xạ Planck, mô tả độ sáng của phổ của bức xạ vật đen là một hàm của bước sóng ở bất kỳ nhiệt độ nào. Tuy nhiên, Wilhelm Wien đã tìm ra định luật này vài năm trước khi Max Planck phát triển phương trình tổng quát hơn, và mô tả toàn bộ sự dịch chuyển của phổ bức xạ vật đen sang bước sóng ngắn hơn khi nhiệt độ tăng.

Định luật dịch chuyển của Wien phát biểu rằng bức xạ quang phổ của bức xạ vật đen trên mỗi bước sóng đơn vị, cực đại ở bước sóng *λ* max được cho bởi:

: \lambda_\text{max} = \frac{b}{T}

Trong đó *T* là nhiệt độ tuyệt đối đo bằng kelvin. *b* là hằng số tỷ lệ được gọi là *hằng số dịch chuyển Wien*, bằng  hoặc để thu được bước sóng tính bằng micromet, . Nếu đang xem xét mức phát xạ cơ thể đen trên mỗi tần số đơn vị hoặc trên mỗi băng thông tỷ lệ, thì phải sử dụng hằng số tỷ lệ khác nhau. Tuy nhiên, hình thức của định luật này vẫn giống nhau: bước sóng cực đại tỷ lệ nghịch với nhiệt độ và tần số cực đại tỷ lệ thuận với nhiệt độ.

Định luật dịch chuyển Wien có thể được gọi là "định luật Wien", một thuật ngữ cũng được sử dụng cho phương pháp tính gần đúng Wien.

## Tham khảo

;Đọc thêm
*
*

## Liên kết ngoài
* Eric Weisstein's World of Physics
Plectranthias bauchotae

***Plectranthias bauchotae*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Plectranthias]]* trong họ Anthiadidae. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1980.

Heemstra (2022) xem *[[Plectranthias elaine]]* là đồng nghĩa của *P. bauchotae*, nhưng Tang và Chen (2025) vẫn công nhận tính hợp lệ của *P. elaine*.

## Từ nguyên
Từ định danh *bauchotae* được đặt theo tên của nữ tiến sĩ Marie-Louise Bauchot, nhà ngư học người Pháp từng công tác tại Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Quốc gia Pháp, nhằm vinh danh những đóng góp của bà cho ngành ngư học.

## Phân bố
*P. bauchotae* hiện được biết đến ở ngoài khơi Nam Phi (tại KwaZulu-Natal và Đông Cape), phía nam Madagascar và tại bãi ngầm Saya de Malha. Loài này được tìm thấy ở độ sâu khoảng 68–273 m.

## Mô tả
Chiều dài lớn nhất được biết đến ở *P. bauchotae* là 12 cm. Thân và các vây màu vàng phớt đỏ, hai bên lườn có các vệt đốm vàng, với hai dải đỏ sẫm đến cam hơi mờ (dải thứ nhất nằm dưới các gai vây lưng sau cùng và các tia mềm trước nhất, dải thứ hai ở cuống đuôi). Có một dải vàng nhạt chéo từ mắt xuống vây bụng. 

Số gai vây lưng: 10; Số tia vây lưng: 15–16; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây hậu môn: 7; Số tia vây ngực: 14; Số vảy đường bên: 28–32.

## Tham khảo
Pelontrus bennetti

***Pelontrus bennetti*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Pelontrus]]* trong họ Anthiadidae. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2015.
 
## Phân loại
Theo nghiên cứu của Tang và Chen (2025), chi *[[Plectranthias]]* trước đây bao gồm 7 nhánh riêng biệt. Dựa trên kết quả phân tích bộ gen, *Plectranthias bennetti* được chuyển sang chi *Pelontrus*.
 
## Từ nguyên
Từ định danh *bennetti* được đặt theo tên của Timothy Bennett, thợ lặn và nhà sưu tập cá cảnh biển người Úc, người đã thu thập mẫu định danh của loài này.
 
## Phân bố và môi trường sống
*P. bennetti* hiện chỉ được biết đến tại rạn Holmes trong biển San Hô (ngoài khơi Úc), được tìm thấy ở độ sâu trong khoảng 40–125 m.
 
## Mô tả
Chiều dài cơ thể lớn nhất của *P. bennetti* là 5,5 cm.
 
Số gai vây lưng: 10; Số tia vây lưng: 15; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây hậu môn: 7; Số tia vây ngực: 13; Số vảy đường bên: 29–30.
 
## Tham khảo
Xenanthias cirrhitoides

***Xenanthias cirrhitoides*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Xenanthias]]* trong họ Anthiadidae. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1980.

## Phân loại
Theo nghiên cứu của Tang và Chen (2025), chi *[[Plectranthias]]* trước đây bao gồm 7 nhánh riêng biệt. Dựa trên kết quả phân tích bộ gen, *Plectranthias cirrhitoides* được chuyển sang chi *Xenanthias*.

## Từ nguyên
Từ định danh *cirrhitoides* được đặt theo danh pháp của họ cá Cirrhitidae, hàm ý đề cập đến sự tương đồng về kiểu hình của loài cá này, đặc biệt là các tia vây ngực dưới dày hơn, như ở một số loài cá Cirrhitidae.

## Phân bố và môi trường sống
*X. cirrhitoides* là loài đặc hữu của đảo Rapa Iti (Polynésie thuộc Pháp). Loài này được thu thập ở độ sâu khoảng 2–25 m.

## Mô tả
Chiều dài lớn nhất được biết đến ở *X. cirrhitoides* là 5,7 cm.

Số gai vây lưng: 10; Số tia vây lưng: 15; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây hậu môn: 7; Số tia vây ngực: 13; Số gai vây bụng: 1; Số tia vây bụng: 5; Số vảy đường bên: 29–30.

## Tham khảo
Plectranthias elaine

***Plectranthias elaine*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Plectranthias]]* trong họ Anthiadidae. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2009.

Heemstra (2022) xem *P. elaine* là đồng nghĩa của *[[Plectranthias bauchotae]]*, nhưng Tang và Chen (2025) vẫn công nhận tính hợp lệ của *P. elaine*.

## Từ nguyên
Từ định danh *elaine* được đặt theo tên của Elaine Heemstra, vợ của tác giả chính Phillip C. Heemstra, nhằm tri ân đóng góp của bà cho việc nghiên cứu về cá qua những bản vẽ.

## Phân bố
*P. elaine*, nếu hợp lệ, chỉ được biết đến ở ngoài khơi Nam Phi (tại KwaZulu-Natal và Đông Cape). Loài này được tìm thấy ở độ sâu khoảng 68–114 m.

## Mô tả
Chiều dài lớn nhất được biết đến ở *P. elaine* là 5,6 cm.

Số gai vây lưng: 10; Số tia vây lưng: 15; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây hậu môn: 7; Số tia vây ngực: 14.

## Tham khảo
Sayonara elongata

***Sayonara elongata*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Sayonara (chi cá)|Sayonara]]* trong họ Anthiadidae. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2011.

## Phân loại
Theo nghiên cứu của Tang và Chen (2025), chi *[[Plectranthias]]* trước đây bao gồm 7 nhánh riêng biệt. Dựa trên kết quả phân tích bộ gen, *Plectranthias elongatus* được chuyển sang chi *Sayonara* dưới danh pháp *S. elongata*.

## Từ nguyên
Tính từ định danh *elongata* trong tiếng Latinh có nghĩa là "thuôn dài", hàm ý đề cập đến cơ thể thon dài của loài cá này.

## Phân bố và môi trường sống
*S. elongata* có phân bố không liên tục ở Tây Thái Bình Dương. Loài này hiện được biết đến tại 3 vị trí, bao gồm đảo Đài Loan, miền nam Nhật Bản (bờ tây đảo Kyūshū), xa hơn ở phía nam đến Vanuatu.

*S. elongata* được thu thập ở độ sâu trong khoảng 200–243 m.

## Mô tả
Chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận ở *S. elongata* là 5,4&nbsp;cm. Cá màu trắng phớt hồng, lốm đốm các vệt lớn màu đỏ cam, trong đó có một đốm kéo dài lên phần gai vây lưng.

Gai vây lưng: 10; Tia vây lưng: 15; Gai vây hậu môn: 3; Tia vây hậu môn: 7; Tia vây ngực: 16.

## Tham khảo
Ĭ

**Ĭ** (hay: **ĭ**), được gọi là **I With caron** có dấu trăng trên đầu chữ **I**, là một chữ cái Latinh được sử dụng trong văn bản của người Êđê.

# **ĭ** *upper case* **Ĭ**
# *The letter *i* written with a breve.*

## Biểu diễn Trên Máy Tính
Ñ

**Ñ** (hay: **ñ**) có dấu ngã (᷉) trên đầu chữ **N**, là một chữ cái Latinh được sử dụng trong tiếng Ê Đê. **Ñ** có nguồn gốc từ tiếng Tây Ban Nha và nó cũng được sử dụng trong các ngôn ngữ khác.

Chữ **Ñ** thường mang âm "nhờ" giống cặp chữ **NH** trong tiếng Bồ Đào Nha và tiếng Việt. Ví dụ như *España* là "Tây Ban Nha" trong tiếng Tây Ban Nha được viết thành *Espanha* trong tiếng Bồ Đào Nha. Tương tự, *Señorita* trong tiếng Tây Ban Nha cũng được viết là *Senhorita* trong tiếng Bồ Đào Nha.

## Biểu diễn Trên Máy Tính
Ŏ

**Ŏ** (hay: **ŏ**), được gọi là **O With Breve** có dấu trăng trên đầu chữ **O**, là một chữ cái Latinh được sử dụng trong văn bản của người Êđê. **Ŏ** cũng được sử dụng trong các ngôn ngữ Itelmen & Khanty

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Chữ '''Ŏŏ'''
Ŭ

**Ŭ** (hay: **ŭ**), được gọi là **U With Breve** có dấu trăng trên đầu chữ **U**, là một chữ cái Latinh được sử dụng trong văn bản của người Êđê.

* u-caron Ǔ ǔ (caron) với Ŭ ŭ (breve) đều được dùng trong ngôn ngữ Êđê. Nhưng nó lại phân biệt trong âm thứ ba của bính âm tiếng Trung Quốc.

## Biểu diễn Trên Máy Tính

## Liên kết ngoài
Zeta Reticuli

**Zeta &nbsp;Reticuli**, Latin hóa từ **ζ &nbsp;Reticuli**, là một hệ sao kép rộng nằm ở phía nam của chòm sao Reticulum. Từ bán cầu nam, cặp đôi này có thể được nhìn thấy như một ngôi sao đôi bằng mắt thường trên bầu trời rất tối. Dựa trên các phép đo thị sai, hệ thống sao này nằm ở khoảng cách khoảng      từ Trái Đất. Cả hai ngôi sao đều có các tính chất tương tự như Mặt trời. Chúng thuộc nhóm Sao dịch chuyển Zeta Herculis có chung nguồn gốc.

## Danh pháp
Ở mức giảm −62 °, hệ thống sao này không thể nhìn thấy từ vĩ độ + 53 °Của Anh. Tên định danh của Bayer cho hệ sao này, Zeta (ζ) Reticuli, bắt nguồn từ bản đồ sao năm 1756 của nhà thiên văn học người Pháp Abbé Nicolas Louis de Lacaille. Sau đó, hai ngôi sao đã nhận được các chỉ định riêng biệt trong Bức ảnh Cape Durchmusterung, được xử lý từ năm 1859 đến 1903, sau đó trong Danh mục Henry Draper, được xuất bản từ năm 1918 đến 1924.

## Tham khảo
Strasburg

**Strasburg**, **Strasbourg** và **Strassburg** hoặc **Straßburg** có thể là:

## Địa điểm
*Strasbourg, một thành phố tại Alsace (Pháp)
*Straßburg, Sankt Veit an der Glan, trong bang Kärnten, Áo.
*Strasburg, Vorpommern-Greifswald, trong bang Mecklenburg-Western Pomerania, Đức.
*Strasburg, hoặc Strasburg in Westpreußen, tên cũ của Brodnica, Ba Lan
*Strassburg, tên tiếng Đức cho Aiud, thuộc hạt Alba, România
*Straßburg, tên cũ của Kuchurhan, Rozdilna Raion, thuộc Ukrainia sau Thế chiến 2
;Hoa Kỳ
*Strasburg, Colorado, được phân chia giữa Quận Adams và Quận Arapahoe
*Strasburg, Illinois
*Strasburg, Missouri
*Strasburg, North Dakota
*Strasburg, Ohio
*Strasburg, Pennsylvania
*Xã Strasburg, Quận Lancaster, Pennsylvania
*Strasburg, Virginia

;Canada
*Strasbourg, Saskatchewan

;Pháp
* Strasbourg (quận)
* Strasbourg-Ville (quận)
* Strasbourg-Campagne (quận)

## Tên người
*Stephen Strasburg, cầu thủ baseball

## Xem thêm
*Bảng Strassburg, Một bảng tính được ghi theo tiếng Babylon được công nhận là đại số lâu đời nhất trên thế giới
*Strasbourg (thiết giáp hạm Pháp)
*Strasburger, họ của một gia đình Ba Lan-Đức nổi bật
*Strasbourg IG, (SIG Basket), một câu lạc bộ bóng rổ Pháp
*RC Strasbourg Alsace, một đội bóng đá Pháp
*''Strasbourg'' (bài hát), đĩa đơn năm 2004 của The Rakes
*
Puwanai Sangwan

**Puwanai Sangwan** (tiếng Thái: ภูวนัย แสงวรรณ์, sinh ngày 26 tháng 10 năm 1995) là một nam diễn viên người Thái Lan.

## Các phim tham gia

### Phim truyền hình

### Chương trình thực tế

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* 
*
Quyền tự nhiên

**Quyền tự nhiên** là những quyền được cho là quan trọng cho mọi con người, loài động vật hoặc thậm chí là mọi sinh vật. Những người theo học thuyết về quyền tự nhiên cho rằng quyền con người là những gì bẩm sinh, vốn có mà mọi cá nhân sinh ra đều được hưởng chỉ đơn giản bởi họ là thành viên của gia đình nhân loại. Các quyền con người, do đó, không phụ thuộc vào phong tục, tập quán, truyền thống văn hóa hay ý chí của bất cứ cá nhân, giai cấp, tầng lớp, tổ chức, cộng đồng hay nhà nước nào.

Khái niệm về quyền tự nhiên đã thay đổi trong suốt lịch sử nhân loại. Ý tưởng này xuất hiện từ thời thời cổ đại, nhưng nổi tiếng nhất là do sự thảo luận bởi nhà triết học người Anh John Locke. J. Locke nói rằng các quyền tự nhiên quan trọng nhất là "quyền sống, tự do và sở hữu". Trong Tuyên ngôn Độc lập Hoa Kỳ năm 1776, các quyền tự nhiên được bao gồm là "quyền sống, tự do và mưu cầu hạnh phúc". Ý tưởng này cũng được nêu trong Tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền của Pháp năm 1789.

J. Locke, Th. Jefferson và những người khác cho rằng mục đích của chính phủ là bảo vệ quyền tự nhiên của người dân thông qua hợp đồng xã hội (khế ước xã hội), một thỏa thuận ngầm giữa các thành viên trong xã hội để hợp tác vì lợi ích xã hội.

Quyền tự nhiên là học thuyết có vai trò quan trọng bảo vệ con người trước sự xâm phạm của các chế độ, nhà nước độc đoán, tùy tiện giới hạn quyền con người.

## Tham khảo
Dịch Hanh

**Dịch Hanh** (; 26 tháng 9 năm 1783 – 17 tháng 7 năm 1832) là một tông thất của nhà Thanh trong lịch sử Trung Quốc.

## Cuộc đời
Dịch Hanh sinh vào giờ Dần, ngày 1 tháng 9 (âm lịch) năm Càn Long thứ 48 (1783), trong gia tộc Ái Tân Giác La. Ông là con trai thứ ba của Hòa Khác Quận vương Miên Tuần, mẹ ông là Trắc Phúc tấn Kim Giai thị (金佳氏). Năm Gia Khánh thứ 7 (1802), tháng 11, ông được phong làm Nhất đẳng Phụ quốc Tướng quân (頭等輔國將軍), nhậm Đầu đẳng Thị vệ. Năm thứ 22 (1817), tháng 7, phụ thân ông qua đời, ông được tập tước Hòa Thân vương đời thứ 5, nhưng Hòa vương phủ không phải thừa kế võng thế, nên ông chỉ được phong làm Bối lặc. Năm Đạo Quang thứ 12 (1832), ngày 20 tháng 6 (âm lịch), giờ Ngọ, ông qua đời, thọ 50 tuổi.

## Gia quyến

### Thê thiếp

* Đích Phu nhân: Qua Nhĩ Giai thị (瓜爾佳氏), con gái của Tổng đốc *Dụ Đức* (裕德).
* Trắc thất:
** Vương thị (王氏), con gái của *Vương Hồng* (王洪).
** Khang thị (康氏), con gái của *Khang Ngọc Thành* (康玉成).
* Thứ thiếp: 
** Quan thị (關氏), con gái của *Quan Khánh* (關慶).
** Khương thị (姜氏), con gái của *Kỳ Khố Bố* (奇庫布).

### Con trai

# Tái Định (; 1811 – 1816), mẹ là Thứ thiếp Quan thị, chết yểu.
# Tái Ngọc (; 1821 – 1827), mẹ là Trắc thất Vương thị, chết yểu.
# Tái Tú (; 1821 – 1823), mẹ là Trắc thất Khang thị, chết yểu.
# Tái Dung (; 1824 – 1881), mẹ là Trắc thất Khang thị. Năm 1832 được tập tước Hòa Thân vương và được phong Bối tử. Có 11 con trai.
#Tái Sùng (; 1826 – 1876), mẹ là Trắc thất Khang thị, được phong làm Nhất đẳng Phụ quốc Tướng quân (一等輔國將軍) kiêm Tán trật đại thần. Có 4 con trai.

## Tham khảo

### Tài liệu

* 
* 
* 
*
Tái du nhập loài sói

**Trả sói về môi trường tự nhiên** là việc đưa các cá thể sói xám đến những khu vực mà loài sói bản địa đã bị tuyệt chủng. Việc trả sói về môi trường tự nhiên này chỉ được xem xét tiến hành khi vùng đất đó vẫn còn những điều kiện như là một vùng đất rộng lớn có môi trường hoang dã và một số loài động vật đóng vai trò là con mồi với số lượng phong phú để hỗ trợ cho một quần thể sói với số lượng được xác định trước.

## Arizona và New Mexico
Năm con sói xám Mexico hoang dã cuối cùng được đã bị bắt vào năm 1980 theo thỏa thuận giữa Hoa Kỳ và Mexico nhằm cứu các phân loài sói đang bị đe dọa về bảo tồn ở mức độ nghiêm trọng. Trong khoảng thời gian từ năm 1982 đến năm 1998, một chương trình nhân giống nuôi nhốt toàn diện đã đưa loài sói Mexico trở lại từ bờ vực tuyệt chủng. Hơn 300 con sói Mexico bị nuôi nhốt chỉ là một phần của chương trình này.

Tuy nhiên, mục tiêu cuối cùng của việc chăm sóc những con sói này là đưa loài sói trở lại các khu vực trong phạm vi sinh sống trước đây của chúng. Vào tháng 3 năm 1998, chiến dịch đưa sói về lại môi trường tự nhiên đã được khởi động bằng việc đưa ba đàn sói vào Rừng Quốc gia Apache-Sitgreaves ở Arizona và mười một con sói vào Khu vực hoang dã Blue Range của New Mexico. Ngày nay, có thể có đến 100 cá thể sói Mexico hoang dã ở Arizona và New Mexico. Mục tiêu cuối cùng cho sự phục hồi của sói Mexico là biến chúng trở thành một quần thể hoang dã, có thể tự sinh tồn và có số lượng ít nhất là 300 cá thể.

## Tham khảo
Chó sói Mexico

**Sói Mexico** (***Canis lupus baileyi***) là một phân loài của sói xám từng phân bố ở phía đông nam bang Arizona, miền nam bang New Mexico, miền tây bang Texas thuộc Hoa Kỳ và miền bắc Mexico.

Sói Mexico là phân loài sói xám có kích thước nhỏ nhất tại khu vực Bắc Mỹ, và khá tương đồng về hình dáng với sói bình nguyên Bắc Mỹ (*C. l. nubilus*), dù sói Mexico có kích thước hộp sọ nhỏ hơn, dẹp hơn và có tấm da sẫm màu hơn. Sói Mexico có bộ lông màu vàng xám và nhiều vân xen kẽ lông đen tại vùng lưng và đuôi. Tổ tiên của loài này có khả năng là những con sói xám đầu tiên đến vùng đất Bắc Mỹ sau sự tuyệt chủng của sói Beringia.

Sói Mexico là phân loài sói xám có nguy cơ tuyệt chủng cao nhất ở Bắc Mỹ, đã bị tuyệt chủng trong tự nhiên vào giữa thế kỷ 20 do săn bắn, đặt bẫy, đầu độc và đào bắt sói con từ hang. Sau khi được liệt kê vào danh sách bảo vệ của Đạo luật về các loài có nguy cơ tuyệt chủng vào năm 1976, Hoa Kỳ và Mexico đã hợp tác để bắt giữ tất cả các cá thể sói Mexico còn lại trong tự nhiên. Biện pháp cực đoan này đã ngăn chặn sự tuyệt chủng của phân loài sói này. Năm con sói Mexico hoang dã (bốn con đực và một con cái đang mang thai) đã được bắt sống ở Mexico từ năm 1977 đến năm 1980 và được dùng để bắt đầu một chương trình nhân giống nuôi nhốt. Từ chương trình này, những con sói Mexico nuôi nhốt đã được thả vào các khu vực ở Arizona và New Mexico bắt đầu vào năm 1998 để hỗ trợ các loài động vật tái hòa nhập vào môi trường tự nhiên, ở những vùng chúng từng sinh sống trước đó.

Tính đến năm 2017, có 143 con sói Mexico sống hoang dã và 240 con trong các chương trình nhân giống nuôi nhốt.

## Tham khảo
Quyền kỹ thuật số

**Quyền kỹ thuật số** là quyền con người và quyền pháp lý cho phép các cá nhân truy cập, sử dụng, tạo ra và xuất bản các ấn phẩm bằng phương tiện kỹ thuật số, hoặc truy cập, sử dụng máy tính, các thiết bị điện tử và mạng viễn thông. Khái niệm này có phần liên quan đến việc bảo vệ và thực hiện các quyền hiện có, chẳng hạn như quyền riêng tư và quyền tự do ngôn luận, trong bối cảnh công nghệ kỹ thuật số phát triển, đặc biệt là Internet như hiện nay. Luật pháp của một số quốc gia công nhận quyền truy cập Internet.

## Quyền con người và Internet
Một số quyền con người đã được xác định là có mối liên hệ với Internet. Chúng bao gồm tự do ngôn luận, quyền bảo vệ dữ liệu cá nhân, quyền riêng tư và tự do hiệp hội. Bên cạnh đó, quyền giáo dục và đa ngôn ngữ, quyền của người tiêu dùng và được nâng cao năng lực trong bối cảnh quyền phát triển cũng được tính đến.  Internet là hàng hóa công cộng toàn cầu nên được truy cập cho tất cả mọi người và tôn trọng các quyền của người khác, một tạp chí Jesuit có ảnh hưởng cho biết.

 Với các chế độ đàn áp hạn chế quyền truy cập vào thông tin và truyền thông, các chính phủ dân chủ nên làm việc để đảm bảo quyền truy cập Internet và áp dụng các nguyên tắc chung để đảm bảo sử dụng mạng tôn trọng quyền con người phổ quát, một bài xã luận của *La Civilta Cattolica*, một tạp chí Dòng Tên được Vatican xem xét trước khi xuất bản.

 "Những gì luật pháp cho phép hoặc cấm ngoại tuyến cũng phải là trường hợp trực tuyến", biên tập phát hành ngày 17 tháng 11.

 "Chỉ có sự đồng thuận quốc tế rộng rãi" về tài liệu trực tuyến bị kiểm duyệt liên quan đến nội dung khiêu dâm trẻ em và khủng bố mạng, bài báo viết.

 Tạp chí Jesuit nói rằng với những cá nhân lạm dụng quyền tự do ngôn luận, với các công ty có khả năng khai thác người dùng máy tính để kiếm lợi nhuận và chế độ đàn áp ngăn chặn thông tin từ công dân của họ, thế giới cần có "Hiến chương Nhân quyền cho Internet". Tổ chức Electronic Frontier Foundation đã chỉ trích chính phủ Hoa Kỳ đã xem xét trong quá trình thu giữ Megaupload rằng mọi người mất quyền sở hữu bằng cách lưu trữ dữ liệu trên một dịch vụ điện toán đám mây.

## Các nhóm vận động quyền kỹ thuật số
* Quỹ Phần mềm Tự do

## Xem thêm

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Nhóm công dân La Quadrature du Net bảo vệ quyền kỹ thuật số ở châu Âu 
* Điều lệ quyền Internet của APC  
* Quyền kỹ thuật số, Trung tâm thông tin bảo mật điện tử (EPIC ) 
* Một bài báo về một nhóm quyền kỹ thuật số ở Anh 
* TestPAC - Ủy ban hành động chính trị Hoa Kỳ bảo vệ các quyền kỹ thuật số của Mỹ 
*
Chó sói Labrador

**Chó sói Labrador** (*Canis lupus labradorius*) là một phân loài của sói xám sinh sống ở Labrador và miền bắc Quebec, Canada. Loài chó sói này có nhiều màu lông, từ màu xám hoa râm đến màu xám trắng, và có mối quan hệ mật thiết với sói Newfoundland (*C. l. beothucus*). Loài sói này được công nhận là một phân loài của *Canis lupus* bởi cơ quan phân loại các loài động vật có vú trên thế giới (2005).

## Lịch sử
Do bị săn bắn quá mức vào đầu thập niên 1900, sói Labrador hiếm khi được bắt gặp trong thập niên 1950. Trong khoảng thời gian đó, số lượng tuần lộc caribu bắt đầu gia tăng với tốc độ ổn định thúc đẩy gia tăng số lượng sói. Tuy nhiên, sự gia tăng số lượng sói Labrador không đủ để bù đắp cho sự gia tăng liên tục của tuần lộc caribu trong khu vực.

Vào cuối thập niên 2000 và đầu thập niên 2010, có một số lần phát hiện sói Labrador được xác nhận và chưa được xác nhận tại đảo Newfoundland. Vào tháng 3 năm 2012, một thợ săn đã bắn và giết một con chó lớn trên Bán đảo Bonavista và ông nghĩ rằng đó là một con sói đồng cỏ; xét nghiệm di truyền cho thấy con vật này là một con sói Labrador.

Vào tháng 7 năm 2012, một video được đăng trên YouTube cho thấy một con chó có nhiều đặc điểm của một con sói. Video được quay tại Clode Sound, Công viên quốc gia Terra Nova. Vào ngày 23 tháng 8 năm 2012, Bộ Môi trường và Bảo tồn Newfoundland và Labrador đã công bố kết quả xét nghiệm di truyền của một con chó lớn bị mắc kẹt trên Bán đảo Baie Verte năm 2009 và xác nhận rằng con vật này cũng là một con sói Labrador.

## Tham khảo
Chó sói đảo Baffin

**Sói đảo Baffin** (*Canis lupus manningi*) hay **sói đài nguyên đảo Baffin**, là một phân loài của sói xám chỉ sống ở đảo Baffin và một số hòn đảo trong khu vực xung quanh. Loài chó sói này không được chính thức công nhận là một phân loài cho đến năm 1943, khi nó được Anderson phân loại. Loài sói này được công nhận là một phân loài của *Canis lupus* bởi cơ quan phân loại các loài động vật có vú trên thế giới (2005).

## Miêu tả
Sói đảo Baffin có bộ lông sáng màu và đôi khi có màu trắng. Chúng có kích thước nhỏ bất thường, so với các phân loài chó sói khác. Loài sói này hiện đang được đề nghị công nhận là loài có kích thước nhỏ nhất trong số tất cả các loài sói vùng Bắc Cực. Loài này có tình trạng bảo tồn thuộc nhóm loài bị đe dọa bảo tồn.

## Lịch sử
Những ghi chép và bằng chứng ban đầu cho thấy những con sói ở phía tây Greenland di cư từ đảo Baffin và do đó, là tổ tiên của phân loài sói đảo Baffin.

Năm 1966, có một sự nghiên cứu tiến hành về loài sói đảo Baffin. Nghiên cứu này được công bố năm 1965 trình bày một đánh giá sơ bộ đã được thực hiện một năm trước đó tại khu vực Vịnh Wordie, bởi Đại học Toronto. Nghiên cứu này cũng được hỗ trợ bởi các sinh viên từ trường đại học.

## Tham khảo
Xenanthias flammeus

***Xenanthias flammeus*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Xenanthias]]* trong họ Anthiadidae. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2013.

## Phân loại
Theo nghiên cứu của Tang và Chen (2025), chi *[[Plectranthias]]* trước đây bao gồm 7 nhánh riêng biệt. Dựa trên kết quả phân tích bộ gen, *Plectranthias flammeus* được chuyển sang chi *Xenanthias*.

## Từ nguyên
Tính từ định danh *flammeus* trong tiếng Latinh có nghĩa là "rực lửa", hàm ý đề cập đến các vệt đốm màu vàng-cam-đỏ rực như lửa trên cơ thể của loài cá này.

## Phân bố và môi trường sống
*X. flammeus* là loài đặc hữu của quần đảo Marquises, sống trên các ám tiêu và đới sườn dốc ở độ sâu khoảng 7–45 m.

## Mô tả
Chiều dài lớn nhất được biết đến ở *X. flammeus* là 2,4 cm. Đầu và thân trắng, có các đốm vàng viền màu hạt dẻ. Có vệt màu đỏ cam chạy ngang qua phần má dưới. Góc trên cuống đuôi, phía sau gốc vây lưng, có một mảng trắng sáng nổi bật, kích thước tương đương mắt.

Gai vây lưng: 10; Tia vây lưng: 14–15; Gai vây hậu môn: 3; Tia vây hậu môn: 7; Tia vây ngực: 14.

## Tham khảo
Bùi Công Ái

**Bùi Công Ái** (1928 - 1994) là một tướng lĩnh Quân đội nhân dân Việt Nam. quân hàm Trung tướng. Nguyên Tư lệnh Quân đoàn 2, nguyên Phó Viện trưởng Viện Lịch sử Quân sự, Quân đội nhân dân Việt Nam. Quê quán: Đông Đình, Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình.

## Quá trình công tác

*1975-1983, Tham mưu trưởng Quân đoàn 2, Quân đội nhân dân Việt Nam.
*1983-1988, Thiếu tướng, Tư lệnh Quân đoàn 2.
*1988-1994, Trung tướng, Phó Viện trưởng Viện Lịch sử Quân sự, Quân đội nhân dân Việt Nam 

## Phần thưởng cao quý
* Huân chương Độc lập hạng Hai
* Huân chương Quân công hạng Nhất
* Huân chương Chiến thắng hạng Nhì
* Huân chương Kháng chiến hạng Nhất
* Huân chương Khánh chiến chống Mỹ hạng Nhất

## Tác phẩm
#Quảng Trị 1972 / Bùi Công Ái. - Quảng Trị: Sở VH - TT Quảng trị, 1998. - 141tr. 355V(09)22+9(V)2/T 17963
#Nhớ lại chiến dịch Quảng Trị / Bùi Công Ái// Tạp chí Lịch sử quân sự, 1992.- Số 5.- tr. 14 355(V)(09)22 /T 143

## Tham khảo
Pelontrus foresti

***Pelontrus foresti*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Pelontrus]]* trong họ Anthiadidae. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1977.

## Phân loại
Theo nghiên cứu của Tang và Chen (2025), chi *[[Plectranthias]]* trước đây bao gồm 7 nhánh riêng biệt. Dựa trên kết quả phân tích bộ gen, *Plectranthias foresti* được chuyển sang chi *Pelontrus*.

## Từ nguyên
Từ định danh *foresti* được đặt theo tên của Jacques Forest (1920–2012), một nhà ung thư học người Pháp, người đã dẫn đầu chuyến thám hiểm MUSORSTOM (do Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Quốc gia Pháp và Viện Nghiên cứu Phát triển Pháp đồng tài trợ) tới Philippines, nhờ đó mà loài cá này được phát hiện.

## Phân bố và môi trường sống
*P. foresti* hiện chỉ được biết đến tại Philippines, được tìm thấy ở độ sâu khoảng 185 m.

## Mô tả
Chiều dài lớn nhất được biết đến ở *P. foresti* là 7,2 cm.

Số gai vây lưng: 10; Số tia vây lưng: 14–15; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây hậu môn: 7; Số tia vây ngực: 13; Số vảy đường bên: 29.

## Tham khảo
Xenanthias fourmanoiri

***Xenanthias fourmanoiri*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Xenanthias]]* trong họ Anthiadidae. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1980.

## Phân loại
Theo nghiên cứu của Tang và Chen (2025), chi *[[Plectranthias]]* trước đây bao gồm 7 nhánh riêng biệt. Dựa trên kết quả phân tích bộ gen, *Plectranthias fourmanoiri* được chuyển sang chi *Xenanthias*.

## Từ nguyên
Từ định danh *fourmanoiri* được đặt theo tên của Pierre Fourmanoir (1924–2007), nhà ngư học người Pháp, người nhận ra rằng đó là một loài chưa được mô tả nhưng đã tốt bụng nhường lại công việc đó cho tác giả Randall.

## Phân bố và môi trường sống
Từ đảo Giáng Sinh và rạn Holmes (Úc), *X. fourmanoiri* có phân bố trải dài về phía đông đến quần đảo Pitcairn, băng qua Indonesia và Philippines, ngược lên phía bắc đến quần đảo Mariana và quần đảo Ryukyu.

*X. fourmanoiri* sống trên rạn san hô trong đầm phá và vùng nước gần bờ, độ sâu trong khoảng 5–44 m.

## Mô tả
Chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận ở *X. fourmanoiri* là 4,7 cm. Thân có màu trắng hoặc đỏ nhạt, lốm đốm các chấm vàng khắp cơ thể. Hai bên thân có 5 sọc dọc màu nâu. Có 4 đốm đen đặc trưng trên cơ thể: một ở giữa (lớn nhất) và một ở cuối vây lưng, một ở cuối vây hậu môn, một ở ngay trước hậu môn.

Gai vây lưng: 10; Tia vây lưng: 16–18; Gai vây hậu môn: 3; Tia vây hậu môn: 7; Tia vây ngực: 12–13.

## Tham khảo
Xenanthias gardineri

***Xenanthias gardineri*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Xenanthias]]* trong họ Anthiadidae. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1908.

## Phân loại
Theo nghiên cứu của Tang và Chen (2025), chi *[[Plectranthias]]* trước đây bao gồm 7 nhánh riêng biệt. Dựa trên kết quả phân tích bộ gen, *Plectranthias gardineri* được chuyển trở lại chi gốc *Xenanthias*.

## Từ nguyên
Từ định danh *gardineri* được đặt theo tên của John Stanley Gardiner (1872–1946), nhà động vật học người Anh, người dẫn đầu chuyến thám hiểm năm 1905 đến Ấn Độ Dương, nhờ đó mà mẫu định danh của loài cá này được thu thập.

## Phân bố và môi trường sống
*X. gardineri* hiện chỉ được biết đến ở quốc đảo Seychelles, được tìm thấy ở độ sâu trong khoảng 27–64 m.

## Mô tả
Chiều dài cơ thể lớn nhất của *X. gardineri* là 3,8 cm. Cơ thể màu đỏ, chuyển dần sang vàng nhạt ở phần bụng. Môi trên có các vạch đỏ hoặc trắng. Có các vệt đốm vàng nhạt hoặc trắng ở các gốc vây. Gai vây lưng màu trắng xanh. Con ngươi màu cam đỏ, với các vạch mỏng màu lam xám bao quanh.

Số gai vây lưng: 11; Số tia vây lưng: 14–15; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây hậu môn: 7; Số tia vây ngực: 14–15; Số vảy đường bên: 16–20.

## Tham khảo

;Xem thêm
*
Plectranthias garrupellus

***Plectranthias garrupellus*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Plectranthias]]* trong họ Anthiadidae. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1961.

## Từ nguyên
Từ định danh *garrupellus* được ghép bởi hai âm tiết: *garrupa* (bắt nguồn từ tiếng Bồ Đào Nha *garoupa* nghĩa là "cá mú") và hậu tố *ellus* trong tiếng Latinh (giảm nhẹ nghĩa của danh từ), hàm ý đề cập đến sự tương đồng hình thái của loài cá này với cá mú *[[Hyporthodus nigritus]]*.

## Phân bố
Từ bang North Carolina, *P. garrupellus* có phân bố dọc theo bờ đông nam Hoa Kỳ đến Bahamas, từ đông nam Cuba đến đảo Hispaniola, và từ bang Quintana Roo (México) đến bang Rio Grande do Norte (Brasil).

*P. garrupellus* được thu thập ở độ sâu đến ít nhất 13–375 m.

## Mô tả
Chiều dài lớn nhất được biết đến ở *P. garrupellus* là 10 cm.

Số gai vây lưng: 10; Số tia vây lưng: 15–17; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây hậu môn: 7; Số tia vây ngực: 12–14; Số gai vây bụng: 1; Số tia vây bụng: 5; Số vảy đường bên: 28–29.

## Tham khảo
Sói Nội địa Alaska

**Sói Nội địa Alaska** (*Canis lupus pambasileus*) là một phân loài của sói xám. Cái tên chó sói Nội địa Alaska thường được sử dụng tại Hoa Kỳ. Ngoài ra, giống sói này còn được gọi là **sói Yukon** ở Canada, quốc gia mà loài sói này sinh sống ở vùng phụ cận của British Columbia, Các Lãnh thổ Tây Bắc, và Yukon. Phân loài này là chủng bản địa của chó sói ở vùng nội địa Alaska và Yukon, được bảo tồn tại vùng lãnh nguyên của Bờ biển Bắc cực.

## Phân bố và môi trường sống
Loài sói Nội địa Alaska có nguồn gốc từ vùng nội địa Alaska, Hoa Kỳ và Yukon, Canada lưu lại cho vùng lãnh nguyên của Bờ biển Bắc Cực. Môi trường sống chính của sói Yukon là các khu rừng taiga phương bắc, địa hình núi cao, phụ núi cao và lãnh nguyên Bắc Cực. Số lượng chó sói thuộc loài này sinh sống tại Yukon Canada ước tính vào khoảng 5.000 con, sinh sống tại tất cả các khu vực thuộc vùng Yukon ngoại trừ diện tích thuộc Vườn quốc gia Kluane. Mật độ chó sói nội địa Alaska phụ thuộc vào điều kiện phân bố con mồi, với mật độ sói cao nhất là ở Teslin, Yukon, Canada, nơi có chín con sói trên 1.000&nbsp;km², trong khi mật độ thấp nhất là ở Bắc Yukon, chỉ cói ba con sói trong địa bàn rộng 1.000&nbsp;km².

## Tham khảo
1154 TCN

**Năm 1154 TCN** là một năm trong lịch Julius.

## Sự kiện
### Chưa rõ ngày
* Trụ Vương - vị vua cuối cùng của nhà Thương được cho là lên ngôi và bắt đầu cai trị trong năm này.

## Sinh
## Mất
## Tham khảo
Chó sói Bán đảo Kenai

**Chó sói Bán đảo Kenai** (*Canis lupus alces*), còn được gọi là **sói xám bán đảo Kenai**, là một phân loài đã tuyệt chủng của sói xám, từng sống trên bán đảo Kenai, miền nam bang Alaska, Hoa Kỳ.

## Lịch sử
Chó sói Bán đảo Kenai được phân loại bởi Edward Alphonso Goldman vào năm 1941 và là một trong số bốn phân loài sói xám sinh sống tại Alaska. Loài sói này được công nhận là một phân loài của Canis lupus bởi cơ quan phân loại các loài động vật có vú trên thế giới (2005).

Sói là loài động vật sinh sống phổ biến trên Bán đảo Kenai trước năm 1900. Năm 1895, vàng được phát hiện tại bán đảo này. Những người thợ khai thác vàng vì lo sợ bệnh dại đã bắt đầu đầu độc, săn bắn và bắt giữ bầy sói bản địa tại quần đảo. Đến năm 1915, chúng đã bị tiêu diệt. Sói bán đảo Kenai chính thức bị tuyên bố tuyệt chủng vào năm 1925.

Sói từ các khu vực khác trở lại bán đảo Kenai kể từ thập niên 1960. Điều này đã được chứng minh qua các nghiên cứu DNA rằng, ít nhất là sói trong quần thể sói hiện tại trên Bán đảo Kenai giao phối với các phân loài khác ở Alaska, vì cấu trúc DNA của quần thể sói hiện tại giống với các phân loài Alaska khác ở nội địa.

## Hình dạng
Sói bán đảo Kenai chủ yếu ăn những con nai sừng tấm rất to ở trong vùng, và Goldman đề xuất rằng kích thước lớn của loài sói này là nhằm thích nghi với con mồi to lớn của nó.

Một hộp sọ của chó sói Bán đảo Kenai được lưu trữ tại bảo tàng Smithsonian, là mẫu vật mang số hiệu USNM 147471.

## Tham khảo
Áp thấp nhiệt đới Marilyn và bão Tapah (2019)

**Áp thấp nhiệt đới Marilyn** và **bão Tapah** là hai hệ thống xoáy thuận nhiệt đới có liên quan. Cơn áp thấp nhiệt đới đầu tiên hình thành ở biển Philippines là áp thấp nhiệt đới Marilyn. Áp thấp nhiệt đới Marilyn đi về phía đông bắc và suy yếu thành một vùng áp thấp ở phía bắc của biển Philippines. Vùng áp thấp tiếp tục đi về phía tây nam, gặp các điều kiện thuận lợi và mạnh trở lại thành áp thấp nhiệt đới Nimfa rồi thành bão Tapah.

## Lịch sử khí tượng

 
Một vùng áp thấp mới hình thành ở phía tây đảo Guam vào ngày 10 tháng 9 trên biển Philippines. Cơ quan Khí tượng Nhật Bản đã nâng cấp hệ thống này lên thành áp thấp nhiệt đới và đánh số hiệu là ***JMA TD 31***. Hệ thống dần dần mạnh lên vào ngày hôm sau. Cùng ngày, JTWC đã nâng cấp hệ thống thành áp thấp gió mùa, do tính chất rộng lớn và vô tổ chức của nó. Đến ngày 12 tháng 9, áp thấp nhiệt đới đi vào Khu vực trách nhiệm của Philippines, và được đặt tên là ***Marilyn***.

Cuối ngày hôm đó, cả JMA và PAGASA đã hủy bỏ cảnh báo cho áp thấp nhiệt đới. Đến ngày hôm sau, JTWC đã ban hành Cảnh báo về sự hình thành bão nhiệt đới trên hệ thống, thông báo này cũng hủy bỏ vào ngày hôm sau do áp thấp nhiệt đới này đã suy yếu thành vùng áp thấp. Tàn dư của vùng áp thấp đó tiếp tục di chuyển về phía tây.

Vào ngày 17 tháng 9, một áp thấp nhiệt đới phát triển và mạnh lên từ tàn dư của áp thấp nhiệt đới Marilyn ở phía đông Batanes. PAGASA sau đó đã quyết định đặt tên cho áp thấp nhiệt đới đó là ***Nimfa***. JTWC bắt đầu đưa ra cảnh báo và đánh số hiệu ***18W'''.'' Riêng vậy, chỉ có [[JMA]] vẫn giữ số hiệu là ***JMA TD 31*** cho cơn áp thấp này. Áp thấp nhiệt đới Nimfa đã mạnh lên thành bão và được đặt tên là ***Tapah**' vào ngày 19 tháng 9.

Sáng sớm ngày 21 tháng 9 (PST), Tapah rời khỏi khu vực theo dõi của Philippines, và sau đó PAGASA đưa ra cảnh báo cuối cùng về cơn bão này. Nó thậm chí còn tăng cường hơn nữa khi đi qua quần đảo Ryukyu. Tapah sau đó mạnh lên thành bão cuồng phong nhưng chỉ giữ cấp độ trong vòng vài giờ. Và ngay sau đó Tapah giảm cấp xuống thành bão nhiệt đới dữ dội, khi đường kính của nó mở rộng lên. Tapah sau đó nhanh chóng suy yếu thành bão nhiệt đới và rồi chuyển đổi thành một cơn xoáy thuận ngoài nhiệt đới vào ngày 23 tháng 9 do gặp không khí lạnh xâm nhập.

## Ảnh hưởng
Áp thấp nhiệt đới Marilyn đã gây ra sóng to, gió lớn và làm lật 6 chiếc thuyền đánh cá ngoài khơi Philippines. Bão Tapah đã khiến cho ba người đã thiệt mạng tại Nhật Bản và thiệt hại về nông nghiệp lên tới 583 triệu Yên (5,42 triệu USD). Thiệt hại ở Hàn Quốc ở mức 2,96 tỷ Won (2,48 triệu USD). Mặc dù ba người được báo cáo đã chết trong cơn bão, các quan chức nói rằng 3 người chết đó không liên quan gì đến bão Tapah. Do ảnh hưởng của bão Tapah tại Hàn Quốc, một số chuyến bay từ Busan ngừng khai thác, bao gồm VJ981 chặng Busan - Hà Nội có giờ khởi hành dự kiến là 8h (giờ địa phương), VJ991 chặng Busan - Nha Trang có giờ khởi hành dự kiến là 6h05 (giờ địa phương).

## Xem thêm

* Bão Wutip (2019)
* Bão Andrea (2019)
* Bão Dorian (2019)

## Tham khảo
Nghi lễ mở miệng

**Nghi lễ mở miệng** (được gọi đầy đủ là **nghi lễ mở miệng và mắt**), là một nghi thức tang lễ rất quan trọng trong văn hóa của người Ai Cập cổ đại, được mô tả trong nhiều văn tự tang lễ và các bức phù điêu trên tường mộ.

## Ý nghĩa

Người Ai Cập cổ đại tin rằng, nghi lễ mở miệng sẽ giúp linh hồn của người chết ở cõi âm có thể nói, thở, nhìn và ăn uống như khi còn sống. Nghi lễ này còn được thực hiện trên các bức tượng của các vị thần, các vị vua và những người đã khuất nhằm làm sống lại linh hồn để họ có thể hưởng hương hoa phẩm vật. Tượng có thể đóng vị trí thay thế trong trường hợp cơ thể người chết đã bị hư hại. Dưới thời kỳ Tân Vương quốc, nghi lễ này còn được thực hiện trên các cỗ quan tài.

## Thực hiện

Buổi lễ được thực hiện trước khi hạ huyệt, với sự tham gia của các thành viên trong gia đình và các tư tế. Một đại tư tế khoác áo choàng da báo sẽ là người thực hiện hiện chính thức của nghi lễ này. Trong tang lễ của một vị vua, đây là cách để một hoàng tử (hoặc một vị quan lại) của ông ta khẳng định tư cách kế vị của mình.

Một vị tư tế trong số họ cầm trên tay cuộn giấy hướng dẫn cách thức thực hiện nghi lễ này. Xác ướp của người chết được tẩy uế từ dòng nước đổ ra từ 4 chiếc bình đại diện cho 4 phương của Trái Đất. Một con bê sẽ bị giết như một vật hiến tế để kỷ niệm trận chiến mà thần Horus báo thù cho cha mình là Osiris. Nhang thơm được đốt lên, và những lời cầu khấn cũng như thần chú bắt đầu vang lên.Theo thần thoại, ác thần Set đã tránh sự truy đuổi của Horus bằng cách hóa thành nhiều con vật nhưng đều bị Horus bắt được và chặt đầu. Vì vậy sau buổi lễ, hai con bò đực (đại diện 2 phía nam-bắc), linh dương gazen và vịt đều bị giết chết. Khi con bò đực phương nam bị giết chết, một chi của nó sẽ được chặt ra, cùng với trái tim của nó, được dâng lên cho người chết. Chân bò trong chữ tượng hình Ai Cập mang ý nghĩa "tái sinh", vì thế hiến tế chân bò có thể mong muốn người chết được sống lại ở thế giới bên kia.

Trong suốt buổi lễ, các tư tế sẽ sử dụng các dụng cụ đặc biệt để chạm vào xác ướp và các bức tượng của người đã khuất:

**Peseshkaf*: là một con dao chĩa đôi được làm bằng đá vỏ chai, thủy tinh, kim loại hoặc các loại đá có màu xanh lục hoặc đen. Con dao này được cho là đã sử dụng để cắt dây rốn cho đứa trẻ khi mới chào đời. Nữ thần sinh nở Meskhenet, thường được mô tả với *peseshkaf* là đội trên đầu. Trong bối cảnh nghi lễ, *peseshkaf* mang ý nghĩa giúp người chết được tái sinh.
**Werhekau*: là một con dao hình rắn làm bằng đá jasper đỏ hoặc đá carnelian. Con dao này đôi khi được khắc tên và danh hiệu của người chết, được tìm thấy trong các ngôi mộ dưới thời Tân Vương quốc.
**Meskhetyu*: là một con dao lưỡi cong bằng gỗ, lưỡi dao có thể làm từ sắt thiên thạch. Con dao lưỡi cong *meskhetyu* được một tư tế sử dụng để chạm vào miệng người chết, và ông ta sẽ đọc những câu thần chú cuối cùng trước khi xác ướp được đưa vào mộ.
* Một số lưỡi dao có hình hai ngón tay được làm bằng đá sẫm màu hoặc thủy tinh, đôi khi được mạ vàng.

## Tham khảo
Ao Gaet'ale

**Ao Gaet'ale** là một ao siêu mặn nằm gần miệng núi lửa Dallol trong Vùng lòng chảo nội lục Danakil (Afar, Ethiopia). Nó nằm trên một suối nước nóng không có dòng chảy vào hoặc ra rõ ràng. Nước ao Gaet'ale có độ mặn 43%, khiến nó trở thành nơi có độ mặn nhất trên Trái Đất; thứ hai là hồ Don Juan ở Nam Cực với độ mặn là 33,8%.

## Vị trí và nguồn gốc
Ao Gaetale là ao lớn nhất trong số những ao nhỏ cách suối Dallol khoảng 4&nbsp;km về phía đông nam. Nó có hình lưỡi liềm với đường kính khoảng 60m.

Theo những người sống ở làng Ahmed'ela gần đó, ao được hình thành sau trận động đất vào tháng 1 năm 2005. Nước hồ bắt nguồn từ một suối nước nóng ngầm. Vì lý do này, nhiệt độ của nước khoảng từ 50 đến 55&nbsp;°C, nóng hơn môi trường xung quanh.

## Thành phần của nước
Các muối trong nước của ao Gaet'ale chủ yếu là calci chloride (CaCl2) ở mức 2,72&nbsp;mol/kg và magiê chloride (MgCl2) ở mức 1,43&nbsp;mol/kg. Nó cũng chứa một lượng nhỏ các ion Na<sup>+</sup>, K<sup>+</sup> và NO<sub>2</sub><sup>-</sup>. Tổng lượng chất rắn hòa tan là 433 g/L hoặc 43,3%. Nó cũng có thể chứa Fe<sup>3+</sup> tạo thành phức chất với Cl-, khiến cho nước có màu vàng đặc trưng.

Các bọt khí không mùi thoát ra từ mặt hồ. Nó có thể khí CO<sub>2</sub>. Xác chim và côn trùng được tìm thấy xung quanh ao, và người ta đã cho rằng khí thoát ra từ hồ có khả năng gây hại cho động vật nhỏ hoặc con người.

## Tham khảo
Bánh nước xốt táo

**Bánh nước xốt táo** là một loại bánh được chế biến từ nước xốt táo, bột mỳ và đường. Ngoài ra, các thành phần phụ cũng có thể trộn vào bột bánh, và sau khi ra lò bánh sẽ có xu hướng chảy nhão. Trong một vài trường hợp, món ăn này được phục vụ dưới dạng bánh cà phê. Bánh nước xốt táo có từ đầu thời kỳ thuộc địa ở Hoa Kỳ, và Ngày Bánh nước xốt táo Quốc gia thường diễn ra vào ngày 6 tháng 6 hàng năm tại quốc gia này.

## Lịch sử
Bánh nước xốt táo có từ đầu thời kỳ thuộc địa tại Thuộc địa New England ở đông bắc Hoa Kỳ. Từ năm 1900 đến những năm 1950, công thức làm món bánh này thường xuyên xuất hiện trong sách dạy nấu ăn của Hoa Kỳ. Tại nước này, Ngày Bánh nước xốt táo Quốc gia diễn ra hàng năm vào ngày 6 tháng 6.

## Thành phần và chuẩn bị

Bánh nước xốt táo là một loại bánh tráng miệng được chế biến từ nước xốt táo, bột và đường. Táo mua ở cửa hàng hoặc táo tự trồng có thể được sử dụng làm nguyên liệu. Những thành phần làm bánh phụ bao gồm trứng, bơ, bơ thực vật hoặc dầu, nho khô và nho khô kích thước lớn, chà là, táo xắt nhỏ, hạt băm nhỏ (như quả óc chó và quả hồ đào), bột ca cao, cùng các gia vị như quế, đinh hương, hạt nhục đậu khấu hoặc hạt tiêu. Một số loại bánh có để thêm gừng khô hoặc tươi, nghiền mịn. Sau khi nướng, món ăn này thường được phủ một lớp kem mỏng hoặc tráng glaze, chẳng hạn như glaze caramel. Đồng thời, người ta cũng có thể phủ lên một ít đường cát hoặc kem tươi lên bánh. Bánh táo không chứa gluten thường có nguyên liệu là bột gạo.

Bánh nước xốt táo có xu hướng ẩm do hàm lượng chất lỏng cao có trong nước xốt. Tuy nhiên, nếu sử dụng nước xốt táo kiểu chunky thì bánh sẽ có độ ẩm ít hơn so với sử dụng nước xốt thông thường. Ngoài ra, nếu để ngoài không gian thoáng một hoặc hai ngày trước khi sử dụng thì hương vị bánh có thể thơm ngon hơn, vì làm như thế sẽ tạo điều kiện giúp cho món ăn có thời gian hòa quyện các thành phần bên trong.

Bánh này có thể sử dụng nhiều loại khuôn bánh khác nhau, chẳng hạn loại giống như hình vòng của bánh bundt thì sử dụng khuôn bó, bánh dạng ổ bánh mì dùng khuôn ổ bánh mì, còn bánh dạng tấm thì dùng khuôn tấm. Bánh nước xốt táo đôi khi cũng được đúc hình khuôn bánh cốc.

## Biến thể
Bánh nước xốt táo có thể được chuẩn bị và phục vụ như một loại bánh cà phê, và cũng được phủ một lớp topping ngọt lên trên mặt bánh. Các phiên bản đơn giản hơn sẽ được sơ chế từ hỗn hợp bánh cà phê có sẵn, xốt táo cùng với nhiều nguyên liệu khác nhau. Các loại trái cây như quả việt quất, quả nam việt quất và nho khô cũng thường hay được sử dụng chung với bánh cà phê táo.

Tập tin:Applesauce walnut coffee cake.jpg|Hình ảnh bánh cà phê óc chó
Tập tin:Applesauce cupcakes with icing.jpg|Bánh nước xốt táo dạng bánh cốc phết kem


## Xem thêm

* Bánh táo
* Các món ăn từ táo
* Danh sách các món ăn tráng miệng

## Ghi chú

## Tham khảo

## Đọc thêm

* 
*
Cấu trúc Theta

**Cấu trúc Theta** (thê-ta) là dạng cấu trúc trung gian hình thành trong quá trình nhân đôi của phân tử DNA vòng. Ở dạng này, phân tử DNA vòng trông giống như hình θ là chữ theta trong các chữ cái ở tiếng Hy Lạp (xem hình).

## Lược sử và từ nguyên
Trong khi nghiên cứu cơ chế nhân đôi của nhiễm sắc thể nhân sơ (DNA vùng nhân hay DNA-NST), nhà di truyền học John Cairns đã nhận thấy sự nhân đôi DNA của DNA-NST này diễn ra theo hai chiều cùng lúc, nhờ sử dụng thymidine phóng xạ (tritiated) và kỹ thuật phóng xạ tự chụp. Kết quả cho thấy thymidine phóng xạ đã xuất hiện ở cả hai nhánh khi nhân đôi.

Khi nhân đôi như vậy, phân tử DNA vòng xuất hiện hai nhánh sao chép tiến hành độc lập và đồng thời trên "vòng" này đã tạo ra một dạng trông rất giống chữ cái "theta" của Hy Lạp, vì thế gọi dạng xuất hiện trung gian này với tên gọi trên. Trong tiếng Anh, thuật ngữ này là **Theta structure**.

Sau đó, cũng phát hiện dạng cấu trúc này ở cả các DNA vòng khác không phải DNA-NST, như plasmit, miễn là có chuỗi xoắn kép vòng. Từ đó kiểu nhân đôi của phân tử DNA vòng kép nào có xuất hiện dạng cấu trúc này, thì được gọi là **nhân đôi** (kiểu) **theta** (Theta replication).

## Cơ chế
Ở *[[Escherichia coli]]*, DNA-NST của nó bắt đầu nhân đôi từ điểm ori C. Điểm này gồm khoảng 245 bp và chứa ba chuỗi lặp lại 13 bp và bốn chuỗi lặp lại 9 bp. Khi các enzym DNA polymeraza di chuyển từ điểm này theo hai hướng ngược nhau đến điểm TER (tức *terminus*, là điểm chấm dứt nhân đôi), thì đến khoảng giữa của DNA này sẽ xuất hiện dạng theta. Vào thời điểm này cấu trúc theta chỉ thoáng qua, trong đó, các chạc chữ Y (replication forks) vẫn đang tồn tại và di chuyển rồi cả hai chạc này đều sẽ gặp nhau tại vị trí TER.

Cấu trúc theta chỉ tồn tại ở thời điểm DNA vòng đang nhân đôi đến khoảng giữa, tạo thành hai DNA mới chưa hoàn chỉnh theo cơ chế bán bảo tồn (semiconservative mode).

## Xem thêm

* DNA vòng.
* Chữ Thêta.
* Plasmit.
* P1 phage.
* Chuyển vị nhân đôi (Replicative transposition).

## Nguồn trích dẫn
Nature Cat

**Nature Cat** là một bộ phim truyền hình hoạt hình giáo dục của Mỹ được tạo ra bởi PBS Kids. Nature Cat đã trở thành một bộ phim thường xuyên vào năm 2015. Chương trình được thực hiện trên mạng truyền hình cáp PBS Kids có liên quan.

## Tham khảo
Tiếng Kaytetye

**Tiếng Kaytetye** (còn được viết là **Kaititj**, **Gaididj**, **Kaiditj**, **Kaytej**) là một ngôn ngữ thổ dân Úc nói ở Lãnh thổ Bắc Úc, về phía bắc Alice Springs. Đây là tiếng nói của người Kaytetye sống quanh Barrow Creek và Tennant Creek. Nó nằm trong nhánh Aranda của ngữ hệ Pama-Nyungar, có liên quan đến các phương ngôn tiếng Thượng Arrernte tại Alice Springs. Ngôn ngữ này có hệ thống âm vị khá khác thường.

Tiếng Kaytetye đang bị đe doạ; dù vẫn là ngôn ngữ dùng trong đối thoại, số lượng người nói đang giảm xuống, với chỉ 120 người theo thống kê 2016.

Người Kaytetye có một ngôn ngữ ký hiệu phát triển gọi là Akitiri hay Eltye eltyarrenke.

## Âm vị học
Tiếng Kaytetye có nhiều khía cạnh khác thường về mặt âm vị học. Từ luôn bắt đầu bằng nguyên âm, kết thúc bằng schwa; cấu trúc âm tiết CV(C) chỉ xuất hiện trong nội tại từ, như trong từ *arrkwentyarte* 'ba' (schwa được viết là , nhưng ở đầu từ, âm schwa không được viết ra và có khi được lượt bỏ). Chỉ có hai nguyên âm thường gặp, thay vào đó, tiếng Kaytetye có hệ thống phụ âm lớn, có cả phụ âm tắc trước và vòm hoá trước.

### Phụ âm
Phụ âm có thể ở dạng thường hay môi hoá.

 về mặt âm vị là . Khi viết,  là .

### Nguyên âm

 rất ít gặp.

Hệ thống hai nguyên âm rất hiếm thấy, nhưng có xuất hiện trong tiếng Thượng Arrernte (một ngôn ngữ gần gũi) cũng như trong vài ngôn ngữ Tây Bắc Kavkaz. Có vẻ hệ thống nguyên âm này bắt nguồn từ hệ thống ba nguyên âm  điển hình cho ngôn ngữ bản địa Úc: *u truyền tính tròn môi cho phụ âm lân cận, tạo nên loạt phụ âm môi hóa, còn *i mất tính nghiêng về trước (tính vòm), hình thành loạt âm vòm hoá trước trong một số trường hợp.

## Nguồn tham khảo

## Đọc thêm
* (pp.&nbsp;59–62 are specifically on Kaytetye)
* Materials on Kaytetye are included in the open access Arthur Capell collections (AC1) held by Paradisec.
*  Has map and gives much info about Arrernte group and related languages.
Longguo & Shihyun

**Longguo & Shihyun** () là một nhóm nhỏ Hàn Quốc được thành lập bởi Choon Entertainment tại Seoul, Hàn Quốc. Bộ đôi này trước đó đã tham gia *[[Produce 101 Mùa 2]]*. Họ đã ra mắt vào ngày 31 tháng 7 năm 2017, với đĩa đơn "the.the.the". Yong-guk là thành viên của nhóm nhạc nam dự án do người hâm mộ thực hiện JBJ, đã ký hợp đồng bảy tháng với nhãn Fave Entertainment.

## Thành viên
* Kim Yong-guk
* Kim Shi-hyun (시현)

## Discography

### Phát mở rộng

### Đĩa đơn

## Giải thưởng

### [[Golden Disc Awards]]

|-
| rowspan="2"|2018
| rowspan="2"|Longguo & Shihyun
|Nghệ sĩ mới của năm
| 
|-
| Giải thưởng Phổ biến Toàn cầu
| 

## Tham khảo
Noh Tae-hyun

**Noh Tae-hyun** (; sinh ngày 15 tháng 10 năm 1993), là một ca sĩ người Hàn Quốc. Anh là thành viên của Hotshot và là cựu thành viên của JBJ. Anh đã phát hành vở kịch mở rộng solo đầu tay của anh, *Birthday*, vào ngày 24 tháng 1 năm 2019.

## Danh sách đĩa nhạc
### Đĩa mở rộng

### Đĩa đơn
#### Là nghệ sĩ chính

## Tham khảo