Amphiprion clarkii

***Amphiprion clarkii***, tên thông thường là **cá khoang cổ ba sọc**, là một loài cá hề thuộc chi *[[Amphiprion]]* trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1830.

## Từ nguyên
Từ định danh của loài được đặt theo tên của thợ khắc John Clark, người đã cung cấp các bức tranh minh họa cho sách của Bennett về những loài cá được tìm thấy ở bờ biển Sri Lanka.

## Phạm vi phân bố và môi trường sống
*A. clarkii* có phạm vi phân bố rộng khắp khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Từ vịnh Ba Tư, loài này được ghi nhận trải dài về phía đông đến Ấn Độ, vùng biển các nước Đông Nam Á cũng như các đảo quốc thuộc hai tiểu vùng Melanesia và Micronesia, ngược lên phía bắc đến đảo Đài Loan và vùng biển phía nam Nhật Bản (bao gồm cả quần đảo Ryukyu), giới hạn phía nam đến Úc.

*A. clarkii* được quan sát gần các rạn san hô ngoài khơi và trong các đầm phá ở độ sâu đến ít nhất là 60 m. *A. clarkii* sống cộng sinh đặc biệt với 10 loài hải quỳ sau đây:

## Mô tả

*A. clarkii* có chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận là 15&nbsp;cm. Loài này là có nhiều biến thể kiểu màu khác nhau, nhưng thường được biết đến là màu đen với các vùng màu cam trên đầu, bụng và các vây. Các vùng màu đen sẽ lan rộng hơn khi chúng phát triển thành cá cái. Có 3 dải sọc trắng trên đầu, giữa thân và gốc vây đuôi. Vây đuôi màu vàng hoặc màu trắng viền vàng (đối với cá đực).

Cá đực và cá con trong phạm vi đều có màu vàng cam và chỉ có hai sọc trắng phía trước, nhưng cá cái trưởng thành ở Vanuatu và Nouvelle-Calédonie vẫn có thể giữ lại màu sắc của cá đực. Ngoài ra, những cá thể *A. clarkii* sống cùng với hải quỳ *S. mertensii* lại có màu đen hoàn toàn (không có màu cam), ngoại trừ các dải sọc trắng, mõm màu trắng nhạt và đuôi có màu vàng/trắng.

Cuống đuôi của *[[Amphiprion latifasciatus]]* và *[[Amphiprion chrysopterus]]* không có sọc trắng như *A. clarkii*, và đuôi của *A. chrysopterus* có màu trắng, trong khi đuôi của *A. latifasciatus* lại xẻ thùy. Đuôi của các loài *[[Amphiprion chrysogaster]]*, *[[Amphiprion fuscocaudatus]]* và *[[Amphiprion tricinctus]]* có màu sẫm. Sọc trắng giữa thân của *[[Amphiprion allardi]]* hẹp hơn so với *A. clarkii*.

Số gai ở vây lưng: 10; Số tia vây ở vây lưng: 15–16; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 13–14.

## Sinh thái học

Tuổi thọ lớn nhất được ghi nhận ở *A. clarkii* là 11 năm tuổi. Như những loài cá hề khác, *A. clarkii* có thể tạo ra âm thanh vào thời điểm sinh sản hay để thể hiện tính hiếu chiến (như khi lãnh thổ bị xâm nhập).

### Loài lưỡng tính
*A. clarkii* là một loài lưỡng tính tiền nam (cá cái trưởng thành đều phải trải qua giai đoạn là cá đực) nên cá đực thường có kích thước nhỏ hơn cá cái. Một con *A. clarkii* cái sẽ sống thành nhóm cùng với một con đực lớn (đảm nhận chức năng sinh sản) và nhiều con non nhỏ hơn. Trứng được cá đực lớn bảo vệ và chăm sóc.

Nếu cá cái biến mất, con đực lớn sẽ chuyển đổi giới tính thành cá cái, và một con non lớn nhất nhóm sẽ phát triển hoàn thiện chức năng sinh sản của cá đực. Quá trình chuyển đổi giới tính hoàn thành sau khoảng 5–6 tháng.

### Chia sẻ lãnh thổ
Cá hề là loài cộng sinh bắt buộc của hải quỳ và thường không chia sẻ vật chủ (hải quỳ) do chúng có tính lãnh thổ cao. Do đó, việc hai loài cá hề cùng sống chung trong một bụi hải quỳ được coi là một ngoại lệ hiếm gặp; nếu có, chúng sẽ cư xử hung hăng với nhau. Tuy vậy, điều này hoàn toàn trái ngược ở *A. clarkii* và *[[Amphiprion sandaracinos]]*.

Trong lần khảo sát ở vịnh Davao (Philippines), một bụi hải quỳ *S. mertensii* được quan sát thấy là nơi trú ẩn của một cặp *A. clarkii* và ba cá thể *A. sandaracinos*. Trong khoảng thời gian quan sát, Bos nhận thấy, *A. clarkii* tỏ ra hung dữ đối với tất cả các loài cá đến gần hải quỳ, nhưng lại không như vậy đối với *A. sandaracinos*. Mặc dù bụi hải quỳ *H. crispa* gần đó không có loài nào cư trú, những cá thể *A. sandaracinos* này vẫn thích sống cùng với cặp *A. clarkii*.

*A. clarkii* và *[[Amphiprion perideraion]]* cũng đã được quan sát trong cùng một bụi hải quỳ *H. crispa*. *A. clarkii* không xua đuổi *A. perideraion* con đến định cư tại tổ của mình, nhưng *A. perideraion* trưởng thành lại ngăn cản *A. clarkii* con tiếp cận tổ của mình. Trong một nhóm sống chung, *A. clarkii* kiềm hãm sự phát triển và sinh sản của *A. perideraion* do *A. clarkii* trưởng thành chiếm ưu thế về mặt kích thước và hung hăng về mặt hành vi, còn *A. clarkii* vẫn có thể sinh sản dù có mặt *A. perideraion* (nhưng *A. clarkii* không thể sinh sản trong hải quỳ nhỏ).

## Tham khảo