Phù Huấn Anh

**Phù Huấn Anh** (chữ Hán: 苻訓英; mất năm 407) là hoàng hậu của Hậu Yên, một chính quyền do người Tiên Ti lãnh đạo trong thời kỳ Thập Lục Quốc của lịch sử Trung Quốc. Bà là chính thất của Mộ Dung Hy (tức Yên Chiêu Văn Đế).

## Thân thế
Phù Huấn Anh là con gái của Phù Mô (苻謨), một thành viên của hoàng tộc Tiền Tần trước khi đầu hàng Hậu Yên do áp lực quân sự. Đến năm 397, Phù Mô giữ chức thái thú Trung Sơn (中山, nay thuộc Bảo Định, Hà Bắc), khi hoàng đế Hậu Yên Mộ Dung Bảo buộc phải bỏ kinh thành để tránh các cuộc tấn công của Bắc Ngụy. Sau đó, Phù Mô bị cháu của Mộ Dung Bảo là Mộ Dung Tường (慕容詳), Công tước Khai Phong, sát hại khi người này mưu đồ tự lập làm hoàng đế. Gia tộc họ Phù gần như bị diệt môn.

Tuy nhiên, Phù Huấn Anh và chị gái là Phù Tụng Nga (苻松娥) thoát chết — có thể do trốn thoát hoặc không có mặt tại Trung Sơn vào thời điểm đó.

## Trở thành hoàng hậu
Sau khi Mộ Dung Hy lên ngôi hoàng đế năm 401 (kế vị cháu là Mộ Dung Thịnh), ông nạp Phù Tụng Nga và Phù Huấn Anh làm phi tần vào năm 402, đặc biệt sủng ái hai chị em. Việc này khiến ông lạnh nhạt với Đinh hoàng thái hậu, mẹ của Mộ Dung Thịnh, người từng có quan hệ thân mật với ông và đóng vai trò quan trọng trong việc đưa ông lên ngôi. Đinh thái hậu vì oán giận đã âm mưu phế truất Mộ Dung Hy nhưng việc bại lộ, bà bị ép tự sát.

Khoảng đầu năm 404, Mộ Dung Hy lập Phù Huấn Anh làm hoàng hậu. Ông nuông chiều bà và chị gái đến mức tiêu hao nghiêm trọng quốc khố. Sau khi Phù Tụng Nga lâm bệnh và qua đời cuối năm 404, Mộ Dung Hy xử tử thầy thuốc đã không cứu được bà, rồi thiêu xác người này. Từ đó, ông càng sủng ái Phù Huấn Anh hơn.

## Ảnh hưởng chính trị
Phù Huấn Anh yêu thích săn bắn và du hành. Mùa đông năm 404, bà theo Mộ Dung Hy trong một chuyến tuần du dài ngày, từ núi Bạch Lộc (nay thuộc Thông Liêu, Nội Mông) đến Thanh Lĩnh (gần Cẩm Châu, Liêu Ninh) và Hải Dương (nay thuộc Tần Hoàng Đảo, Hà Bắc). Trong chuyến đi này, hơn 5.000 binh sĩ hộ tống chết vì thú dữ và giá rét.

Bà còn đưa ra nhiều yêu cầu xa xỉ, như đòi cá đông vào mùa hè hay rễ địa hoàng tươi vào mùa đông; các quan phụ trách cung ứng không đáp ứng được đều bị xử tử.

Năm 405, Phù hoàng hậu theo Mộ Dung Hy trong chiến dịch đánh Cao Câu Ly tại Liêu Đông. Khi thành gần thất thủ, Mộ Dung Hy ra lệnh phá phẳng tường thành để cùng hoàng hậu tiến vào bằng xa giá, khiến quân Cao Câu Ly kịp gia cố phòng thủ và giữ được thành.

Đầu năm 406, trong một chiến dịch khác nhằm vào các bộ lạc Khiết Đan, Mộ Dung Hy định rút quân nhưng vì Phù hoàng hậu muốn xem giao chiến, ông liều lĩnh xuất kích với kỵ binh tinh nhuệ và thất bại.

## Qua đời
Năm 407, Mộ Dung Hy cho xây Cung Thừa Hoa (承華殿) cho Phù hoàng hậu, tiêu tốn đến mức đất đai trở nên đắt ngang lương thực. Mùa hè năm đó, Phù hoàng hậu qua đời.

Mộ Dung Hy đau buồn cực độ, thậm chí còn tư thông với thi thể của bà. Ông xây lăng mộ cực kỳ xa hoa và ép Công chúa Trương Cao Dương — vợ của Mộ Dung Long — tự sát để tuẫn táng theo hoàng hậu. Quan lại bị ép phải khóc tang; ai không khóc sẽ bị trừng phạt, khiến nhiều người phải ăn cay để chảy nước mắt.

Khi Mộ Dung Hy rời kinh thành Long Thành để đưa tang Phù hoàng hậu, quân đội nổi loạn dưới sự chỉ huy của Phùng Bạt, tôn Mộ Dung Vân lên làm hoàng đế. Mộ Dung Hy bị bắt và xử tử. Mộ Dung Vân sau đó cho hợp táng Mộ Dung Hy và Phù hoàng hậu theo nghi lễ hoàng gia.

## Tham khảo