open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Thiếu vitamin B12

**Thiếu vitamin B<sub>12</sub> (Vitamin B<sub>12</sub> deficiency)**, còn được gọi là **thiếu cobalamin (cobalamin deficiency)&nbsp;**là tình trạng sức khỏe khi nồng độ vitamin B<sub>12</sub> trong máu thấp. Khi thiếu hụt nhẹ, người có thể mệt mỏi và lượng hồng cầu giảm (thiếu máu). Trong tình trạng thiếu hụt trung bình có thể bị viêm lưỡi và xuất hiện các vấn đề thần kinh bao gồm cảm giác dị thường như&nbsp;*pins and needles*&nbsp;(tê), trong khi thiếu hụt ở mức độ nghiêm trọng có thể đẫn đến giảm chức năng tim và các vấn đề về thần kinh khác.&nbsp;Các vấn đề về thần kinh có thể gồm những&nbsp;thay đổi về phản xạ tự nhiên, chức năng cơ kém, vấn đề về trí nhớ, suy giảm vị giác và trong trường hợp nghiêm trọng hơn là loạn tâm thần. Đôi khi vô sinh tạm thời cũng có thể xảy đến.&nbsp;Ở trẻ nhỏ, các triệu chứng gồm tăng trưởng chậm, phát triển kém và khó khăn khi vận động. Nếu không được điều trị sớm, một số triệu chứng sẽ vẫn tiếp tục tồn tại.

Nguyên nhân phổ biến gồm có dạ dày-ruột kém hấp thu, ăn thiếu chất và tăng nhu cầu. Giảm hấp thu có thể là do thiếu máu ác tính, phẫu thuật cắt bỏ dạ dày, viêm tụy mãn tính, ký sinh trùng đường ruột, một vài loại thuốc và một số rối loạn di truyền.&nbsp;Ăn thiếu chất có thể xảy ra ở những người ăn chay hoặc những người suy dinh dưỡng. Tăng nhu cầu xảy đến ở những người bị nhiễm HIV/AIDS và ở những người có hồng cầu bị phá vỡ nhanh chóng. Chẩn đoán thường dựa vào nồng độ vitamin B12 trong máu.&nbsp;Nồng độ axit methylmalonic tăng cao cũng có thể chỉ ra sự thiếu hụt. Một loại thiếu máu được biết đến là thiếu máu megaloblastic, thường gặp nhưng không phải lúc nào cũng có.

Điều trị gồm có dùng vitamin B12 bằng đường uống hoặc đường tiêm; lúc đầu với liều cao hàng ngày, sau đó với liều thấp hơn và ít thường xuyên hơn khi tình trạng được cải thiện. Nên giải quyết nguyên nhân ngay khi có thể.&nbsp;Nếu không thể tìm thấy nguyên nhân - hoặc không giải quyết được - khuyến nghị bổ sung vitamin B12 suốt đời. Có thể phòng ngừa thiếu vitamin B12 bằng những chất bổ sung chứa vitamin: khuyên dùng ở người ăn chay và người ăn thuần chay, và những đối tượng được chỉ định khác. Nguy cơ độc tính do vitamin B12 là tương đối thấp.

Tình trạng thiếu vitamin B12 tại Mỹ và Anh ước tính khoảng 6% ở những người dưới 60 tuổi và 20% những người trên 60 tuổi. Ở Mỹ Latinh, tỷ lệ này được ước tính là 40% và có thể cao lên tới 80% ở các vùng của Châu Phi và Châu Á.

## Tham khảo

## Đọc thêm

*  Chapter 36: Megaloblastic anemias: disorders of impaired DNA synthesis by Ralph Carmel. The gold standard of clinical hematology textbooks since 1942.
* 
* 
* 

## Liên kết ngoài

* https://www.webmd.com/a-to-z-guides/vitamin-b12-deficiency-anemia-topic-overview WebMD overview
* Vitamin B12 and Folate at Lab Tests Online
Virus varicella zoster

**Virus varicella zoster virus** hay **virus varicella-zoster ** (**VZV**) là một trong 8 virus herpes đơn dạng được biết ảnh hưởng đến con người. Virus này là nguyên nhân của bệnh thủy đậu, thường ảnh hưởng trẻ em và thanh niếu niên và bệnh zona ở người lớn mà rất hiếm gặp ở trẻ em.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*
Chữ số Maya

**[[Chữ]] [[số]] [[Maya]]** là một hệ thống dùng để biểu diễn số lượng và các ngày trong lịch của người Maya. Hệ thống số của Maya là hệ thống số dựa trên hệ nhị thập phân. Hệ thống chữ số này được ghi lại bằng 3 ký hiệu: số 0  (hình chiếc mai rùa), số 1 (chấm và số 5 (một gạch). Ví dụ, số 13 được biểu diễn là 3 chấm nằm trên hai gạch ngang, thỉnh thoảng số này cũng được viết bằng cách 3 chấm nằm bên trái của hai gạch dọc. Với 3 ký hiệu này, các số thuộc mỗi nhóm hai mươi đều có thể biểu diễn được.

Những con số lớn hơn 19 được viết theo chiều dọc theo các nhóm 20. Những người Maya đã sử dụng các nhóm 20, cũng giống như số Ấn Độ-Ả Rập chúng ta đang dùng hiện nay dùng hệ thập phân. Ví dụ số 33 sẽ được viết như sau: một chấm nằm trên 3 chấm nằm trên hai thanh ngang. Chấm đầu tiên biểu diễn cho "một hai mươi", tức là "1x20", sau đó được thêm 3 chấm và 2 thanh ngang, tổng cộng là 33. Diễn giải theo cách hiện nay là (1x20)+(2x5)+3=33. Khi mà chạm đến 400 là bình phương của 20, một hàng khác được bắt đầu (203 hay 8000, sau đó là 204 hay 160,000 và cứ tương tự như vậy ở cấp độ lớn hơn). Ví dụ, số 429 sẽ được biểu diễn bởi một chấm ở trên một chấm ở trên bốm chấm và ở trên một thanh nằm ngang, tức là (1x202)+(1x202)+(4x1)+(1x5)=429.

Ngoài việc ghi chú bằng các thanh và các chấm, các số Maya được thay thế bởi các hình khắc hay bức tranh hình mặt. Hình khắc hình mặt cho một số đại diện cho một thần có liên quan đến số đó. Những hình khuôn mặt biểu diễn số như thế này rất hiếm khi được sử dụng, và hầu như chỉ có thể thấy trên một vài những bức khắc vĩ đại tỉ mỉ nhất.
## Chú thích

## Đọc thêm
* 
* 
*
## Liên kết ngoài
*Maya Mathematics  - online converter from decimal numeration to Maya numeral notation.
*Anthropomorphic Maya numbers - online story of number representations.
*BabelStone Mayan Numerals - free font for Unicode Mayan numeral characters.
Prince Albert (xỏ lỗ sinh dục)

**Prince Albert (PA)** là một trong những loại khuyên xỏ bộ phận sinh dục nam phổ biến nhất. PA là "một lỗ xỏ kiểu vòng kéo dài dọc theo mặt dưới của dương vật từ lỗ niệu đạo đến nơi mà dương vật gặp trục của dương vật. "Xỏ lỗ Prince Albert" có liên quan đi vào qua niệu đạo và thoát ra ngoài thông qua một lỗ thủng trên đỉnh của quy đầu.

Trong khi một số người xỏ khuyên có thể chọn để tránh bó dây thần kinh chạy dọc theo trung tâm của frenulum hoàn toàn, những người khác có thể chọn cách khác. Việc xỏ lỗ có thể được tập trung nếu người mang bao quy đầu. Mặt khác, việc xỏ khuyên phải được thực hiện ngoài trung tâm để vùng da xung quanh có thể tự lành lại.

## Tác dụng tiềm ẩn và lành bệnh
Thời gian hình thành lỗ xỏ khuyên Prince Albert có thể mất từ 4 tuần đến 6 tháng. Xỏ lỗ PA mới có thể gây chảy máu, sưng và viêm. Một số ít trường hợp có thể dẫn đến nhiễm trùng cục bộ. Một số người cho biết rằng PA gây ra rò rỉ nước tiểu và bắt buộc họ phải phải ngồi xuống để đi tiểu, dù một số người vẫn có thể điều chỉnh được và có thể tiểu đứng.

Một số người đeo PA cho rằng nó tăng cường khoái cảm tình dục cho cả hai bên. Tuy nhiên, bạn tình của họ lại kịch liệt phản đối nhận xét này. Vòng PA có thể gây thêm khó chịu cho bạn tình trong trường hợp dương vật tiếp xúc với cổ tử cung. Đối tác tình dục của những người bị xỏ khuyên có thể gặp biến chứng khi quan hệ tình dục bằng miệng như sứt mẻ răng, nghẹt thở, dị vật bị mắc kẹt giữa răng của đối tác và tổn thương niêm mạc đối với các đối tác tiếp nhận.

Cũng như nhiều chiếc khuyên khác, khuyên có nguy cơ bị dính vào quần áo và bị kéo ra hoặc xé ra. Trọng lượng nặng có thể gây ra mỏng mô giữa lỗ niệu đạo và lỗ rò dẫn đến vô tình làm rách hoặc gây ra các biến chứng khác trong tình dục. Ngược lại, khuyên mỏng có thể gây xoắn và rách da sau một thời gian dài đeo.

## Xem thêm
* Vòng đeo dương vật

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Modification E-zine entry on Prince Albert piercings 
* Association of Professional Piercers' body piercing aftercare guidelines
Bùi Bỉnh Quân

**Bùi Bỉnh Quân** (1580 – 1633) là danh thần đời Lê Kính Tông, cháu huyền tôn của Bùi Xương Trạch, tằng tôn của Bùi Cầu, quê làng Thịnh Liệt, huyện Thanh Trì, cư ngụ làng Định Công, tỉnh Hà Đông (nay thuộc Hà Nội).

## Gia thế
Xuất thân từ họ Bùi làng Sét, là cháu huyền tôn 4 đời của Bùi Xương Trạch và là tằng tôn của Bùi Cầu.

## Sự nghiệp
Năm 1619, Bùi Bỉnh Quân đỗ Đệ tam giáp đồng Tiến sĩ xuất thân khoa Kỷ Mùi lúc 39 tuổi, niên hiệu Hoằng Định (Hoàng huyền tôn của Lê Kính Tông). Có chính tích tốt, được nhân dân cảm phục. Sau đó, làm quan đến Phủ doãn Phụng thiên.

Năm 1633, ông nhận lệnh đi sứ Trung Quốc, mất ở giữa đường, ngày 20 tháng 3 năm Quí dậu, thọ 53 tuổi, được truy tặng Hữu thị lang.

## Chú thích và tham khảo

## Xem thêm

* Bùi Xuân Ngật (2013), *Danh nhân họ Bùi*, Nhà xuất bản Hội nhà văn
Thiếu vitamin A

**Thiếu vitamin A (Vitamin A deficiency:VAD)** hay **hypovitaminosis A** là tình trạng thiếu hụt vitamin A trong máu và các mô. Tình trạng này thường gặp ở các nước nghèo nhất, nhưng hiếm tại các nước phát triển hơn. Chứng quáng gà là một trong những dấu hiệu đầu tiên của VAD. Thiếu vitamin A dẫn đến bệnh khô mắt, khô nhuyễn giác mạc và mù hoàn toàn do vitamin A đóng vai trò chính trong dẫn truyền ánh sáng. Có ba dạng vitamin A gồm retinols, beta-carotenes và carotenoids.

Thiếu vitamin A là nguyên nhân đứng đầu gây mù lòa ở trẻ em có thể phòng ngừa được và là yếu tố quan trọng để đạt được Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ 4 làm giảm tỷ lệ tử vong ở trẻ em. Khoảng 250.000 đến 500.000 trẻ suy dinh dưỡng tại các nước đang phát triển bị mù mỗi năm do thiếu vitamin A, khoảng một nửa trong số đó chết trong vòng một năm sau khi bị mù. Phiên họp Đặc biệt của Liên Hợp Quốc về Trẻ em (The United Nations Special Session on Children) năm 2002 đã đặt mục tiêu loại bỏ VAD vào năm 2010.

Tỷ lệ hiện hành bệnh quáng gà do VAD cũng rất cao ở phụ nữ mang thai tại nhiều nước đang phát triển. VAD cũng góp phần vào làm tăng tỷ lệ tử vong mẹ và gây ra những vấn đề khác trong thời kỳ mang thai và cho con bú.

VAD cũng làm giảm khả năng chống lại nhiễm trùng. Ở những nước trẻ em không được tiêm chủng, các bệnh truyền nhiễm như sởi có tỷ lệ tử vong cao hơn. Như được làm sáng tỏ bởi Alfred Sommer, ngay cả khi tình trạng nhẹ, thiếu về cận lâm sàng cũng là một vấn đề, bởi vì có thể sẽ làm tăng nguy cơ trẻ em bị nhiễm trùng đường hô hấp và tiêu chảy, giảm tốc độ tăng trưởng, chậm phát triển xương và rất có thể làm giảm khả năng sống sau mắc bệnh nặng.

VAD ước tính sẽ tác động đến khoảng một phần ba trẻ em dưới năm tuổi trên toàn thế giới. Ước tính sẽ cướp đi sinh mạng của 670.000 trẻ em dưới năm tuổi. Khoảng 250.000 – 500.000 trẻ em ở các nước đang phát triển bị mù mỗi năm do VAD, với tỷ lệ hiện hành cao nhất ở Đông Nam Á và Châu Phi. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), VAD đang nằm dưới sự kiểm soát tại Hoa Kỳ, nhưng ở các nước đang phát triển, VAD vẫn là một mối lo ngại lớn. Trên toàn cầu, 65% tất cả trẻ em tuổi từ 6 đến 59 tháng đã nhận được hai liều vitamin A vào năm 2013, giúp bảo vệ hoàn toàn khỏi VAD (80% ở các nước kém phát triển nhất).

## Tham khảo

## Đọc thêm

* UNICEF, Vitamin A Supplementation: A Decade of Progress, UNICEF, New York, 2007. 
* Flour Fortification Initiative, GAIN, Micronutrient Initiative, USAID, The World Bank, UNICEF, Investing in the Future: A United Call to Action on Vitamin and Mineral Deficiencies, 2009. 
* UNICEF, Improving Child Nutrition: The achievable imperative for global progress, UNICEF, New York, 2013.

## Liên kết ngoài

* Micronutrient Initiative 
* UNICEF Data on Vitamin A Deficiency and Supplementation
* Helen Keller International
* A2Z 
* World Health Organization Database on Vitamin A Deficiency
* Vitamin A Deficiency  on IAPB
L'Humanité

**L'Humanité**, còn được gọi là **Báo Nhân đạo** hay **Báo Nhân đạo Pháp** ở Việt Nam, là một báo chí Pháp đại diện cho tư tưởng xã hội chủ nghĩa đến năm 1920, sau đó đại diện cho cộng sản chủ nghĩa — được thành lập hậu năm 1904 bởi lãnh tụ xã hội chủ nghĩa Jean Jaurès. Là cơ quan trung ương của Đảng Cộng sản Pháp từ năm 1920 đến năm 1994, báo vẫn rất tiếp cận với các bộ phận khác theo cánh tả. Đây là một trong những tờ báo được viện trợ nhiều nhất bởi Pháp quốc, khoảng một triệu euro mỗi năm và vào năm 2016 được quảng bá đề cung là tờ báo nhận được bổ trợ cao trong các báo được phân phối.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trang mạng chính thức cho phép tham khảo miễn phí phiên bản hiện tại và tài liệu lưu trữ hoàn chỉnh của tờ báo từ năm 1990 đến nay.
* Lưu trữ báo từ năm 1904 đến 1944 tại Gallica, thư viện kỹ thuật số của TQP.
* Phiên bản bí mật của  từ 1939-1944 ở Gallica.
* Phiên bản bí mật của ''L'Humanité'' tại Gallica.
* Phiên bản bí mật của '' L'Humanité. Cơ quan trung ương của Đảng Cộng sản Pháp thuộc Quốc tế Cộng sản Đặc biệt. &#91;Khu vực phía bắc.&#93;'' tại Gallica.
Brāhmasphuṭasiddhānta

**Brāhmasphuṭasiddhānta** (tiếng Việt: **[[Học thuyết]] Được thành lập Một cách chính xác của [[Brahma]]**, được viết tắt là **BBS**) là tác phẩm chính của Brahmagupta, được viết vào khoảng 628. Tác phẩm về thiên văn học toán học này bao gồm nội dung toán học đáng chú ý, bao gồm một sự hiểu biết tốt về vai trò của số 0, các quy luật để vận dụng số âm và số dương, một phương pháp để tính toán căn bậc hai, các phương pháp để có thể giải quyết phương trình tuyến tính và phương trình bậc hai, quy luật để có thể cộng chuỗi, đồng nhất thức Brahmagupta và định luật Brahmagupta.

Tác phẩm này được hoàn thiện với lối làm thơ và không chứa bất kỳ chú thích toán học nào. Tuy nhiên, nó bao gồm sự mô tả rõ ràng đầu tiên của công thức bậc hai (giải pháp của phương trình bậc hai).
## Các quy luật cho các số trong ''Brāhmasphuṭasiddhānta''
*Brāhmasphuṭasiddhānta* là một trong những tác phẩm đầu tiên cung cấp những khái niệm cụ thể của số dương, số âm và số 0. Ông đã viết những quy luật sau:
* Phép cộng của hai số dương là số dương
* Phép cộng của hai số âm là số âm
* Phép cộng của số 0 và số âm là số âm 
* Phép cộng của số 0 và số dương là số dương
* Phép cộng của số 0 và số 0 là số 0
* Phép cộng của số dương và số âm có thể tạo ra kết quả dương hoặc âm; tuy nhiên, nếu chúng như nhau, tổng bằng 0
* Trong phép trừ, số bé hơn sẽ được tạo ra từ số lớn hơn, từ số dương sang số dương
* Trong phép trừ, số lớn sẽ được tạo ra từ số bé hơn, từ số âm sang số âm
* Tuy nhiên, nếu số lớn hơn bị trừ từ số nhỏ hơn, đó sẽ là phép nghịch đảo phép cộng
* Nếu số dương bị trừ từ số âm và số âm bị trừ từ số dương, tất cả phải chuyển sang phép cộng
* Phép nhân của một số dương và một số âm là một số âm
* Phép nhân của hai số dương là số dương
* Phép nhân của hai số âm là số âm
* Phép chia giữa hai số dương hoặc giữa hai số âm là số dương
* Số dương bị chia từ số âm là số âm. Số âm bị chia từ số dương là số âm
* Số 0 bị chia bởi một số dương hay một số âm thì vẫn là 0 hoặc được biểu diễn như là một phân số với 0 là một tử số và số hữu hạn là mẫu số
* Số dương hoặc số âm được chia bởi số 0 là một phân số với 0 là mẫu số
* Số 0 bị chia bởi số 0 thì sẽ là số 0
Hai quy luật cuối rất đáng chú ý như là những nỗ lực sớm nhất để xác định việc chia bởi số 0, kể cả khi chúng không thích hợp lý thuyết số hiện đại (phép chia bởi số 0 là không xác định được cho một trường).
## Ý nghĩa
Theo một bản dịch của tác phẩm toán học này (khoảng 770), các nhà toán học Hồi giáo đã được giới thiệu hệ thống số được đề cập trong tác phẩm. Sau đó, hệ thống đó được gọi là chữ số Ả Rập. Và rồi họ mang hệ thống số này đến châu Âu trước thế kỷ 12, từ đó thay thế các hệ thống số cũ trên thế giới. Vậy có thể nói, tác phẩm của Brahmagupta đã đặt một trong những nền tảng của hệ thống số mà chúng ta sử dụng ngày nay.
## Chú thích

## Liên kết ngoài
* ''Brahmasphutasiddhanta'' at GRETIL (mathematical chapters: 12, 18-20, 21.17-23)
*
Ngộ độc thiếc

**Ngộ độc thiếc** đề cập đến tác dụng độc hại của thiếc và các hợp chất của nó. Các trường hợp ngộ độc từ kim loại thiếc, oxit và muối của nó là "gần như không có"; mặt khác, một số hợp chất hữu cơ của thiếc có mức độc hại gần như xyanua.

## Sinh học và độc dược học

Thiếc không có vai trò sinh học tự nhiên được biết đến trong các sinh vật sống. Nó không dễ dàng được hấp thụ bởi động vật và con người. Độc tính thấp của thiếc đã dẫn đến đến việc sử dụng rộng rãi thiếc trong đồ ăn và thực phẩm đóng hộp. Buồn nôn, nôn mửa và tiêu chảy đã được báo cáo sau khi ăn thức ăn đóng hộp có chứa 200&nbsp;mg / kg thiếc. Do trường hợp này, Cơ quan Tiêu chuẩn Thực phẩm ở Anh đề xuất giới hạn cho phép là 200&nbsp;mg/kg. Một nghiên cứu cho thấy 99,5% lon thực phẩm được kiểm soát có chứa thiếc với khối lượng dưới mức đó. Tuy nhiên, lon thiếc không sơn với thực phẩm có độ pH thấp, ví dụ, trái cây và rau ngâm, có thể chứa nồng độ thiếc cao hơn.

Tác dụng độc hại của các hợp chất thiếc dựa trên sự can thiệp vào quá trình chuyển hóa sắt và đồng. Ví dụ, nó ảnh hưởng đến heme và cytochrom P450 và làm giảm hiệu quả của chúng

Các hợp chất hữu cơ của thiếc có thể rất độc hại. "Tri-n-alkyltins" là chất độc tế bào và tùy thuộc vào các nhóm hữu cơ, có thể là chất diệt khuẩn và thuốc diệt nấm mạnh. Các triorganotin khác được sử dụng làm miticide và acaricide. Tributyltin (TBT) đã được sử dụng rộng rãi trong sơn chống đông biển, cho đến khi ngừng sử dụng do lo ngại về độc tính biển lâu dài ở các khu vực giao thông biển cao như bến du thuyền với số lượng lớn tàu tĩnh.

## Tham khảo
Hang Luồn Cái Đé

**Hang Luồn Cái Đé** là hang luồn ở *đảo Cái Đé* trong vịnh Bái Tử Long, trên côn đảo Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh, Việt Nam.

Hang thuộc dạng karst trong khối núi đá vôi, xuyên qua lòng núi với chiều dài cỡ 300 m, lòng hang chỗ rộng nhất khoảng 50 m. Cửa bên ngoài hang thông với áng Cái Đé, cửa bên trong thông với thung Cái Đé, một hồ nước mặn nằm giữa đảo đá vôi. Áng Cái Đé có chiều dài khoảng 500 m, khi thủy triều lên cao, tạo ra một lạch biển dài, nước trong xanh, hai bên là những khu rừng nguyên sinh rậm rạp.

Để tiếp cận hang xuất phát từ bến tàu Cái Rồng đi phía đông *[[đảo Cái Lim]]*. Việc vào hang phải có người hướng dẫn để tránh khi thủy triều lên cao sẽ bị ngập kẹt trong hang.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Đảng Nhân dân Thụy Điển Phần Lan

**Đảng Nhân dân Thụy Điển Phần Lan** (; ) là một đảng chính trị tự do ở Phần Lan nhằm đại diện cho lợi ích của dân tộc thiểu số nói tiếng Thụy Điển của Phần Lan. Một đảng bắt tất cả dân tộc, vấn đề bầu cử chính của đảng đã bắt đầu từ khi người Phần Lan nói tiếng Thụy Điển có quyền sử dụng ngôn ngữ của họ và duy trì vị thế của tiếng Thụy Điển ở Phần Lan. Đảng này ở vị trí chính phủ 1979-2015 với một hoặc hai ghế trong chính phủ và hợp tác với trung tâm cũng như trung tâm cánh tả trong Quốc hội Phần Lan. Sau cuộc bầu cử năm 2015, SFP đã bị loại khỏi chính phủ do ba đảng lớn nhất thành lập.

## Tham khảo
Ảnh hưởng sức khỏe của sô cô la

**Ảnh hưởng sức khỏe của sô-cô-la** là những ảnh hưởng có lợi hoặc bất lợi của việc ăn vào sô-cô-la đối với sức khỏe.

Tiêu thụ không giới hạn lượng lớn bất kỳ thực phẩm giàu năng lượng nào, chẳng hạn như sô-cô-la, mà không có sự gia tăng tương ứng trong hoạt động, cũng sẽ làm tăng nguy cơ béo phì. sô-cô-la thô giàu bơ ca cao, chất béo được loại ra trong quá trình tinh chế sô-cô-la, nhưng sau đó lại được thêm vào với tỷ lệ nhất định trong quá trình sản xuất. Và chất béo, đường, sữa bột khác cũng có thể được thêm vào.

Dù nhiều nghiên cứu đã được tiến hành để đánh giá những lợi ích mang lại cho sức khỏe của việc tiêu thụ sô-cô-la, nhưng vẫn chưa thể xác nhận được bất kỳ ảnh hưởng nào, cũng như không có cơ quan y tế hay quy định nào chứng nhận những ảnh hưởng sức khỏe đó.

## Nghiên cứu

### Mụn trứng cá
Không đủ bằng chứng tổng thể cho mối quan hệ giữa tiêu thụ sô-cô-la và mụn trứng cá. Một nghiên cứu sơ bộ đã kết luận, ở những người đàn ông dễ bị mụn trứng cá, thì việc ăn sô-cô-la sẽ làm tăng mức độ nghiêm trọng của mụn trứng cá. Các nghiên cứu khác không chỉ điểm thẳng sô-cô-la, mà nói chung về một số loại thực phẩm làm tăng đường huyết như đường, Si-rô ngô.., là nguyên nhân tiềm tàng gây ra mụn trứng cá, đi cùng với các yếu tố trong chế độ ăn uống khác.

### Nghiện
Thực phẩm, bao gồm cả sô-cô-la, thường được cho là không gây nghiện. Tuy nhiên ở một số người, vẫn xảy ra sự thèm muốn sô-cô-la, và họ được mệnh danh là chocoholic (những kẻ nghiện ăn sô-cô-la).

### Tình dục
Đã có tuyên bố rằng sô-cô-la gây kích thích tình dục, nhưng không có nghiên cứu sâu nào để chứng minh tác dụng này. Không có bằng chứng rõ ràng chất kích thích như phenylethylamine có trong sô-cô-la đã làm tăng PEA trong não.

### Tim và mạch máu
Tiêu thụ các sản phẩm ca cao có những hiệu quả ngắn hạn trong việc hạ huyết áp, nhưng không có bằng chứng cho lợi ích sức khỏe tim mạch lâu dài. Trong khi tiêu thụ hàng ngày flavanol ca cao (tối thiểu 200&nbsp;mg) dường như có lợi cho chức năng tiểu cầu và mạch máu, nhưng vẫn không đủ bằng chứng hỗ trợ những ảnh hưởng này lên tình trạng đau tim hoặc đột quỵ.

### Chất kích thích
Sô-cô-la chứa caffeine và theobromine, cả hai điều là chất kích thích nhẹ. 

### Tăng cân
Ảnh hưởng của sô-cô-la lên trọng lượng cơ thể là không rõ ràng. Có một mối lo ngại rằng việc tiêu thụ quá nhiều sô-cô-la có thể làm tăng cao lượng calo và gây tăng cân, là yếu tố nguy cơ cho nhiều bệnh tật, bao gồm cả bệnh tim mạch. Hệ quả là việc tiêu thụ một lượng lớn sô-cô-la đen trong nỗ lực chống lại bệnh tim mạch thì cũng lại bổ sung quá nhiều calo và gây tăng cân.

## Tham khảo
Ảnh hưởng sức khỏe của ánh sáng mặt trời

Bức xạ cực tím từ ánh sáng mặt trời có cả ảnh hưởng tích cực và tiêu cực lên sức khỏe, bởi vì vừa là nguồn cung cấp chính vitamin D3 nhưng lại vừa gây nên đột biến. Thực phẩm bổ sung có thể cung cấp vitamin D mà không có tác dụng gây đột biến này. Vitamin D có nhiều ảnh hưởng tích cực đối với sức khỏe, như làm chắc xương và có khả năng ức chế sự phát triển một số bệnh ung thư. Tiếp xúc với tia cực tím cũng có ảnh hưởng tích cực lên nồng độ endorphin và có thể ngăn ngừa bệnh đa xơ cứng. Ánh sáng khả kiến mặt trời mang lại lợi ích cho sức khỏe thông qua vai trò tổng hợp melatonin, duy trì nhịp điệu sinh học, và giảm nguy cơ rối loạn cảm xúc theo mùa.

Tiếp xúc với ánh sáng mặt trời trong thời gian dài được biết có liên quan đến sự phát triển ung thư da, lão hóa da, ức chế miễn dịch và các bệnh về mắt như đục thủy tinh thể và thoái hóa điểm vàng. Ảnh hưởng bức xạ UV ở vĩ độ cao, nơi tuyết rơi trên mặt đất vào đầu mùa hè và mặt trời vẫn còn ở vị trí thấp ngay cả lúc đạt thiên đỉnh, đã được xem xét bởi Meyer-Rochow. Phơi quá lâu trong thời gian ngắn là nguyên nhân gây sạm nắng, mắt bị chói tuyết và rối loạn điểm nhìn võng mạc do ánh sáng mặt trời.

Tia UV trong ánh sáng mặt trời và đèn chiếu mạnh được liệt kê là tác nhân gây ung thư duy nhất được biết đến là có lợi cho sức khỏe, và một số tổ chức y tế công cộng khuyên nên có sự cân bằng giữa nguy cơ tiếp xúc quá nhiều hoặc quá ít ánh sáng mặt trời. Có một sự đồng thuận chung rằng luôn luôn cần phải tránh cháy nắng.

## Tham khảo
Chữ Nôm Dao

**Chữ Nôm Dao** là chữ viết của người Dao, dựa trên chữ Hán và đã được Dao hóa. Chữ Nôm Dao cũng được viết tại Quế Bình, Vân Nam, Long Thắng, Lăng Vân (Bách Sắc, Quảng Tây),huyện Tân Ninh (Thiệu Dương, Hồ Nam) ở Trung Quốc.

Chữ Nôm Dao (tại các tỉnh Lào Cai, Bắc Kạn) là di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia của Việt Nam.

## Tham khảo
Nghệ thuật fractal

**Nghệ thuật fractal** là một loại hình của nghệ thuật thuật toán được tạo ra bởi các vật thể fractal được tính toán và là đại diện cho kết quả của tính toán trong các lĩnh vực hình ảnh, đồ họa và sáng tạo thuật tính. Nghệ thuật fractal đã phát triển từ giữa thập niên 1980 trở đi.  Nó là một thể loại của nghệ thuật máy tính và nghệ thuật số là những phần của nghệ thuật truyền thông mới. Vẻ đẹp toán học của fractal nằm ở sự giao thoa giữa nghệ thuật sáng tạo và nghệ thuật máy tính. Các lĩnh vực này kết hợp với nhau để tạo ra một loại hình của nghệ thuật trừu tượng.

Nghệ thuật fractal (đặc biệt là trong thế giới phương Tây) hiếm khi được vẽ bằng tay. Nó được vẽ một cách gián tiếp với sự hỗ trợ của các phần mềm sáng tạo-fractal, nhắc đi nhắc lại 3 bước: đặt các thông số của phần mềm fractal thích hợp, thực hiện những tính toán về độ lớn có thể và ước lượng kết quả. Trong một vài trường hợp, các chương trình đồ họa khác nhau được sử dụng sau đó để sửa đổi hình ảnh đã được tạo ra. Đây được gọi là hậu kỳ. Hình ảnh không phải fractal có thể được tích hợp để tạo thành tác phẩm nghệ thuật. Tập hợp Julia và tập hợp Mandelbrot có thể được xét đến như là biểu tượng của nghệ thuật fractal.

Có điều được giả sử rằng nghệ thuật fractal không thể phát triển mà không có máy vi tính bởi vì khả năng tính toán mà nó cung cấp. Các hình fractal được tạo ra bởi áp dụng các phương pháp lặp lại để giải quyết các phương trình bất tuyến tính hay các phương trình đại số. Các hình fractal là bất kỳ của một số những đường cong hay hình cực kỳ bất bình thường mà bất kỳ phần nào được chọn giống về hình thức đối với phần lớn hơn hoặc nhỏ hơn khi phóng to hoặc thu nhỏ về cùng kích thước.
## Đọc thêm
* Batik
* Toán học và kiến trúc
## Chú thích

## Đọc thêm
* 
* 
* 
## Liên kết ngoài

*
*
*
Ga Cái Lân

**Ga Cái Lân** là một nhà ga xe lửa tại thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh. 

## Chú thích
Dana Hill

**Dana Lynne Goetz** (sinh ngày 6 tháng 5 năm 1964, mất ngày 15 tháng 7 năm 1996) là một nữ diễn viên và người pha trò Mỹ.
Ga Bàn Cờ

**Ga Bàn Cờ** là một nhà ga xe lửa tại thành phố Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh. Nhà ga là một điểm của đường sắt Kép - Cái Lân và nối với ga Uông Bí với ga Yên Cư.

## Chú thích
Ga Chí Linh

**Ga Chí Linh** là một nhà ga xe lửa tại phường Nguyễn Trãi,thành phố Hải Phòng. Nhà ga là một điểm của đường sắt Kép - Cái Lân và nối với ga Cẩm Lý với ga Đông Triều.

## Chú thích
Tổng giáo phận Yangon

**Tổng giáo phận Công giáo La Mã Yangon** (tiếng Latin: Archidioecesis Yangonensis) là một lãnh thổ giáo hội hoặc giáo phận của Giáo hội Công giáo Rôma ở Myanmar. Charles Maung Bo, S.D.B. được Giáo hoàng Gioan Phaolô II bổ nhiệm làm Tổng Giám mục Yangon vào ngày 24 tháng 5 năm 2003.

## Lịch sử
Giáo phận đã được Giáo hoàng Piô IX thành lập lên làm Hạt Đại diện Tông Tòa Tây Nam Miến Điện vào ngày 27 tháng 11 năm 1866 và được đổi tên thành Nam Miến Điện vào ngày 19 tháng 7 năm 1870 và sau đó được nâng lên thành Hạt Đại diện Tông Tpà Rangoon vào ngày 7 tháng 5 năm 1953. Nó được thăng lên cấp bậc của một tổng giáo phận đô thành bởi Giáo hoàng Piô XII vào ngày 1 tháng 1 năm 1955, với hình ảnh hậu trường của Mawlamyine, Pathein, Pyay và Hpa-an mới được dựng lên vào ngày 24 tháng 1 năm 2009. Giáo hoàng Gioan Phaolô II đã đổi tên thành Tổng giáo phận Yangon vào ngày 8 tháng 10 năm 1991.

## Tham khảo
Tổng giáo phận Kuala Lumpur

**Tổng giáo phận Công giáo La Mã Kuala Lumpur** (tiếng Latin: Archidioecesis Kuala Lumpurensis) là một lãnh thổ giáo hội hoặc giáo phận của Giáo hội Công giáo La Mã ở Malaysia. Nó được Giáo hoàng Pius XII xây dựng thành Giáo phận Kuala Lumpur vào ngày 25 tháng 2 năm 1955, và được nâng lên cấp bậc của Tổng giáo phận Metropolitan vào ngày 18 tháng 12 năm 1972, với hình ảnh hậu trường của Malacca-Johor và Penang. Nó cũng quản lý thủ đô của Malaysia, Kuala Lumpur và các bang Selangor, Negeri Sembilan, Pahang, Terengganu. Nhà thờ Mẹ của tổng giáo phận và trụ sở của Tổng Giám mục, là Nhà thờ St. John.
## Tham khảo
Chiến tranh Kree–Skrull

***Chiến tranh Kree–Skrull*** là một loạt truyện được viết bởi Roy Thomas và được vẽ bởi Sal Buscema, Neal Adams và John Buscema. Câu chuyện ban đầu được xuất bản trong bộ truyện tranh của Marvel Comics với tựa đề * [[Avengers (truyện tranh)|Avengers]] * #89–97 (phát hành từ tháng 6 năm 1971 đến tháng 3 năm 1972).

*Chiến tranh Kree–Skrull* đáng chú ý vì phạm vi vũ trụ của chiến tranh giữa các vì sao, dàn nhân vật khổng lồ, sử dụng phép ẩn dụ và ngụ ngôn (ví dụ, cho Joseph McCarthy và HUAC), và sự giới thiệu của tình yêu giữa Vision và Scarlet Witch, đã trở thành chủ đề liên tục cho các nhân vật (và nhóm Avengers) trong nhiều năm tới. *Chiến tranh Kree–Skrull* được các nhà phê bình đánh giá là một điểm nhấn trong thời đại của nó, và là đỉnh cao của một chuỗi các hợp tác đáng chú ý giữa Thomas và Adams từ thời kỳ này, bắt đầu với việc họ chạy trên * [[Uncanny X-Men|X-Men]] * vào năm 1969.

## Phim
* Kevin Feige đã xác nhận rằng * [[Captain Marvel (phim)|Captain Marvel]] * sẽ kể về thần thoại của Cuộc chiến Kree-Skrull.

## Tài liệu tham khảo

## Liên kết ngoài
*
Ga Cẩm Lý

**Ga Cẩm Lý** là một nhà ga xe lửa xã Cẩm Lý, tỉnh Bắc Ninh. Nhà ga là một điểm của đường sắt Kép - Cái Lân và nối với ga Lan Mẫu với ga Chí Linh.

 

## Chú thích
Ảnh hưởng sức khỏe của rượu vang

**Ảnh hưởng sức khỏe của rượu vang** chủ yếu được quyết định bởi thành phần hoạt tính của rượu. Một số nghiên cứu cho thấy uống một lượng nhỏ rượu (tối đa một ly tiêu chuẩn mỗi ngày đối với phụ nữ và một đến hai ly mỗi ngày đối với nam giới) có mối liên quan đến việc giảm nguy cơ mắc bệnh tim, đột quỵ, đái tháo đường, hội chứng chuyển hóa và tử vong sớm. Tuy nhiên, các nghiên cứu khác lại không tìm thấy những hiệu quả như vậy.

Uống nhiều hơn lượng tiêu chuẩn làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim, huyết áp cao, rung tâm nhĩ, đột quỵ và ung thư. Kết quả hỗn hợp cũng cho thấy liên hệ trong uống rượu nhẹ và tử vong do ung thư.

Nguy cơ cao hơn ở những người trẻ tuổi do uống rượu say (nhậu nhẹt) có thể gây ra các vụ bạo lực hay tai nạn. Ước tính hoảng 88.000 ca tử vong mỗi năm ở Mỹ  là do rượu. Nghiện rượu làm giảm khoảng mười năm tuổi thọ của một người và tiêu thụ rượu quá độ là nguyên nhân đứng hàng thứ ba gây tử vong sớm ở Hoa Kỳ. Theo các đánh giá có hệ thống và các hiệp hội y tế, những người không uống rượu không nên bắt đầu uống rượu vang.

Rượu vang đã có lịch sử sử dụng lâu đời như một phương thuốc sơ khai, được khuyên dùng như một cách thay thế an toàn cho nước uống, thuốc sát trùng để điều trị vết thương, hỗ trợ tiêu hóa và chữa lành nhiều chứng bệnh bao gồm đờ đẫn, tiêu chảy và đau khi sinh con. Giấy cói Ai Cập cổ đại và bảng viết Sumerian có từ năm 2200 trước Công nguyên đã trình bày chi tiết về những công dụng dược liệu của rượu vang và làm rượu vang trở thành loại thuốc lâu đời nhất trên thế giới mà do con người bào chế ra. Rượu vang tiếp tục giữ vai trò lớn trong nền y học cho đến cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20, khi những thay đổi về quan điểm cũng như nghiên cứu y học về rượu và chứng nghiện rượu khiến người ta đặt những nghi vấn về vai trò của nó như là một phần của lối sống lành mạnh.

## Tham khảo
Buprenorphine

**Buprenorphine**, được bán dưới tên thương hiệu **Subutex** và các tên khác, là một opioid được sử dụng để điều trị nghiện opioid, đau cấp tính và đau mãn tính. Nó có thể được sử dụng đặt dưới lưỡi, bằng cách tiêm, như một miếng dán da hoặc cấy ghép. Đối với việc nghiện opioid, nghiện chất này thường chỉ bắt đầu khi các triệu chứng cai đã bắt đầu và trong hai ngày đầu điều trị dưới sự quan sát trực tiếp của nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe. Để điều trị nghiện lâu dài, nên sử dụng công thức kết hợp buprenorphin/naloxone để ngăn ngừa lạm dụng bằng cách tiêm. Giảm đau tối đa thường trong vòng một giờ với hiệu quả lên tới 24 giờ.

Các tác dụng phụ có thể bao gồm ức chế hô hấp (giảm nhịp thở), buồn ngủ, suy tuyến thượng thận, kéo dài QT, huyết áp thấp, phản ứng dị ứng và nghiện opioid. Trong số những người có tiền sử co giật, sẽ có nguy cơ bị co giật thêm. Triệu chứng cai nghiện sau khi ngừng buprenorphin thường ít nghiêm trọng hơn so với các opioid khác. Không rõ liệu sử dụng trong khi mang thai là an toàn và sử dụng trong khi cho con bú không được khuyến khích. Buprenorphin ảnh hưởng đến các loại thụ thể opioid khác nhau theo những cách khác nhau. Tùy thuộc vào loại thụ thể, nó có thể là chất chủ vận, chất chủ vận từng phần hoặc chất đối kháng.

Buprenorphin đã được chấp thuận cho sử dụng y tế tại Hoa Kỳ vào năm 1981. Trong năm 2012, 9,3 triệu đơn thuốc này đã được xuất ở Hoa Kỳ. Buprenorphin cũng có thể được sử dụng để giải trí bằng cách tiêm hoặc vào mũi để tạo cảm giác hưng phấn. Đôi khi, nó được sử dụng để giải trí thay cho heroin. Ở Hoa Kỳ, nó là chất được kiểm soát Schedule III. Đối với liều viên nhộng, chi phí bán buôn ở Hoa Kỳ là từ 0,86 đến 1,32 đô la Mỹ mỗi liều hàng ngày, với giá cả năm 2017.

## Tham khảo
Ảnh hưởng sức khỏe từ tiếng ồn

Tiếng ồn có những ảnh hưởng không tốt lên sức khỏe cả về thể chất cũng như tâm lý khi tiếp xúc một cách thường xuyên, mức âm thanh liên tục cao. Nơi làm việc trên cao hoặc tiếng ồn môi trường có thể gây ra khiếm thính, tăng huyết áp, bệnh tim do thiếu máu cục bộ, bực bội và rối loạn giấc ngủ. Những thay đổi trong hệ miễn dịch và dị tật bẩm sinh cũng được quy cho là do phơi nhiễm với tiếng ồn.

Mặc dù giảm thính lực (presbycusis) xảy đến tự nhiên theo tuổi tác, ở nhiều quốc gia, tác động tích lũy của tiếng ồn cũng đủ để làm giảm sức nghe trong suốt cuộc đời của một phần đông dân số. Phơi nhiễm với tiếng ồn được biết đến là gây ra chứng ù tai, tăng huyết áp, co mạch và những ảnh hưởng bất lợi lên tim mạch khác. Phơi nhiễm với tiếng ồn mãn tính có mối liên quan đến rối loạn giấc ngủ và tăng tỷ lệ mắc bệnh tiểu đường. Những ảnh hưởng bất lợi lên tim mạch xảy ra do phơi nhiễm lâu dài với tiếng ồn do hệ thần kinh giao cảm thiếu khả năng làm quen. Hệ thần kinh giao cảm duy trì chức năng đánh thức giấc ngủ khi cơ thể tiếp xúc với tiếng ồn, không cho phép huyết áp theo chu kỳ tăng và giảm để giữ đúng nhịp điệu sinh học bình thường.

Căng thẳng khi phải dành nhiều giờ tiếp xúc với tiếng ồn ở mức độ cao có liên quan đến gia tăng tỷ lệ tai nạn và sự gây hấn tại nơi làm việc và các hành vi chống đối xã hội khác. Các nguồn chính thường gây ra tiếng ồn bao gồm xe cộ, máy bay, tiếp xúc với âm thanh lớn trong thời gian dài và tiếng ồn công nghiệp.

Tiếng ồn đã gây ra khoảng 10.000 cái chết hàng năm trong Khu vực Kinh tế Châu Âu.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Noise health effects. Beyond annoyance
* Acoustical Society of America 
* Noise and Health  International Journal devoted to research on all aspects of noise and its effects on human health
* World Health Organization: Guidelines for Community Noise
* ICBEN International Commission on Biological Effects of Noise
* How Sound Affects Us (8:18)—TED talk by Julian Treasure
* NIOSH Buy Quiet Topic Page
* Occupational Hearing Loss Prevention
* Could noise pollution be making us sick and angry
* Noise health effects, beyond annoyance
Disquisitiones Arithmeticae

***Disquisitiones Arithmeticae*** (tiếng Việt: *Những nghiên cứu số học*) là một tác phẩm về lý thuyết số bằng tiếng Latinh của nhà toán học người Đức Carl Friedrich Gauss được viết vào năm 1798 và được xuất bản vào năm 1801. Nó đáng chú ý vì có một điểm mang tính chất cách mạng về lĩnh vực lý thuyết số. Nó không chỉ làm cho lĩnh vực này trở nên chính xác và có hệ thống mà còn tạo ra một hướng đi cho lý thuyết số hiện đại. Trong tác phẩm này Gauss đã đem những thành quả nghiên cứu về lý thuyết số bởi các nhà toán học như Pierre de Fermat, Leonhard Euler, Joseph Louis Lagrange và Adrien-Marie Legendre và mang vào đó những kết mang tính chất mới mẻ và nguyên gốc từ quá trình nghiên cứu của ông.

## Phạm vi đề cập
*Disquisitiones* đề cập cả lý thuyết số cơ sở và những phần của lĩnh vực toán học được gọi là lý thuyết số đại số. Tuy nhiên, ông không nhận ra một cách dứt khoát khái niệm của nhóm thứ trở thành trung tâm của đại số hiện đại. Chính vì thế ông không sử dụng khái niệm đó. Cách gọi của ông cho khái niệm này lại là đại số cấp cao hơn. Trong phần mở đầu của tác phẩm *Disquisitiones*, Gauss đã viết như sau: "Những câu hỏi mà cuốn sách này sẽ nhắc đến thích hợp với phần của toán học, thứ quan tâm đến chính bản thân nó với số nguyên".

Gauss cũng viết rằng: "Khi đối mặt với nhiều vấn đề khó khăn, nguồn gốc sẽ được loại bỏ cho mục đích của tính khúc chiết khi người đọc nhắc đến tác phẩm" ("Quod, in pluribus quaestionibus difficilibus, demonstrationibus syntheticis usus sum, analysinque per quam erutae sunt suppressi, imprimis brevitatis studio tribuendum est, cui quantum fieri poterat consulere oportebat").

## Chú thích

## Tham khảo
* Carl Friedrich Gauss, tr. Arthur A. Clarke: *Disquisitiones Arithmeticae*, Yale University Press, 1965, 
* ''Disquisitiones Arithmeticae'' (original text in Latin)
*

## Liên kết ngoài
*
Platecarpus

**Platecarpus** ("**cổ tay phẳng**") là một chi thương long thủy sinh đã tuyệt chủng thuộc họ mosasaur, sống khoảng 84-81 triệu năm trước trong thời kỳ giữa Santonia đến sơ khai của thời kỳ kỷ Phấn trắng. Hóa thạch đã được tìm thấy ở Hoa Kỳ và một mẫu vật có thể có ở Bỉ và Châu Phi. Một mẫu vật được bảo quản tốt của Platecarpus cho thấy nó ăn những con cá có kích thước vừa phải, và nó đã được đưa ra giả thuyết là đã ăn mực, và cả cá hồi. Giống như những con mosasaur khác, ban đầu nó được cho là đã bơi theo kiểu giống lươn, mặc dù một nghiên cứu khác cho thấy nó bơi giống như những con cá mập hiện đại. Một mẫu P. tympaniticus được bảo quản đặc biệt được gọi là LACM 128319 cho thấy các ấn tượng về da, sắc tố quanh lỗ mũi, ống phế quản và sự hiện diện của một con sán đuôi cao, cho thấy nó và các con mosasaur khác không nhất thiết phải có lươn thích phương pháp bơi, nhưng mạnh hơn, bơi nhanh. Nó được lưu giữ và trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên quận Los Angeles.

## Đặc điểm

Một con Platecarpus có phần thân ngắn và đuôi dài. Răng của Platecarpus nhìn chung là thẳng, nhưng ở phần sau vòm miệng có một chuỗi răng mọc chếch ra sau hướng về phía thực quản. Các khớp hàm dưới cho phép hàm dưới bạnh sang bên há rộng hơn. Các răng ở vòm miệng giữ thức ăn và đưa chúng xuống họng. Mosasaur thường được mô tả là có vây hoặc mào dọc theo cổ và lưng. Nhưng đó là do nhận định sai về dấu hằn của cấu trúc họng ở một mẫu vật Platecarpus tìm thấy năm 1899. Hai năm sau, Williston, người tìm thấy mẫu vật, đã thừa nhận sai lầm này. Không có bằng chứng nào cho thấy mosasaur có mào.

## Tham khảo


Tập tin:Platecarpus coryphaeus Naturalis.JPG|Sọ hóa thạch của mosasaur.
Tập tin:Platecarpus yale1.JPG|Sọ hóa thạch của mosasaur.
Tập tin:Platecarpus coryphaeus.jpg|Sọ hóa thạch của mosasaur.
Tập tin:PLATECARPUS ICTERICUS SKULL, MESOZOIC, LATE CRETACEOUS, LOGAN COUNTY, KANSAS, U.S.A..jpg|Sọ hóa thạch của mosasaur.
Bảo tàng Hoàng gia Ontario

**Bảo tàng Hoàng gia Ontario** (**ROM**, tiếng Pháp: **Musée royal de l'Ontario**) là một bảo tàng nghệ thuật, văn hóa thế giới và lịch sử tự nhiên ở Toronto, Ontario, Canada. Đây là một trong những bảo tàng lớn nhất ở Bắc Mỹ và lớn nhất ở Canada. Nó thu hút hơn một triệu khách truy cập mỗi năm, khiến ROM được nhiều người tham quan nhất ở Canada. Bảo tàng nằm ở phía bắc Công viên Queen's, thuộc quận Đại học Toronto, với lối vào chính trên đường Bloor Street West. Trạm tàu điện ngầm Museum của Ủy ban Giao thông Toronto được đặt tên theo ROM và kể từ năm 2008, nó được trang trí giống với bộ sưu tập của tổ chức.
Được thành lập vào ngày 16 tháng 4 năm 1912 và khai trương vào ngày 19 tháng 3 năm 1914, bảo tàng đã duy trì mối quan hệ chặt chẽ với Đại học Toronto trong suốt lịch sử của nó, thường chia sẻ chuyên môn và tài nguyên. Bảo tàng nằm dưới sự kiểm soát và quản lý trực tiếp của Đại học Toronto cho đến năm 1968, khi nó trở thành một cơ quan Crown độc lập của chính phủ Ontario. Ngày nay, bảo tàng là tổ chức nghiên cứu thực địa lớn nhất của Canada, với các hoạt động nghiên cứu và bảo tồn trên toàn cầu.

Với hơn 6.000.000 hiện vật và 40 phòng trưng bày, các bộ sưu tập văn hóa thế giới và lịch sử tự nhiên đa dạng của bảo tàng góp phần tạo nên danh tiếng quốc tế. [6] Bảo tàng chứa các bộ sưu tập đáng chú ý về khủng long, khoáng sản và thiên thạch, nghệ thuật Cận Đông và Châu Phi, Nghệ thuật Đông Á, lịch sử châu Âu và lịch sử Canada. Nơi đây lưu giữ bộ sưu tập hóa thạch lớn nhất thế giới từ Burgess Shale với hơn 150.000 mẫu vật. Bảo tàng cũng chứa một bộ sưu tập phong phú về thiết kế và mỹ thuật, bao gồm quần áo, nội thất và thiết kế sản phẩm, đặc biệt là Art Deco.

## Tham khảo

## Thư mục
* 
* 
* 
## Liên kết ngoài

*
Rối loạn giấc ngủ

**Rối loạn giấc ngủ **hay **chứng mất ngủ** là một rối loạn sức khỏe về giấc ngủ (thói quen đi ngủ) ở  người hoặc động vật. Rối loạn giấc ngủ đủ nghiêm trọng để gây trở ngại cho các hoạt động bình thường về thể chất, tinh thần, chức năng xã hội và cảm xúc. Thử nghiệm biểu đồ ngủ qua đêm (polysomnography) và cảm biến đo lường (actography) là các kiểm tra thường được dùng để đánh giá rối loạn giấc ngủ.

Sự gián đoạn trong giấc ngủ có thể gây ra bởi một loạt các vấn đề, từ nghiến răng  (bruxism) đến nỗi sợ vào ban đêm. Khi một người gặp khó khăn để vào giấc ngủ hay giữ cho giấc ngủ với nguyên nhân không rõ thì đó là mất ngủ.

Rối loạn giấc ngủ được phân loại thành chứng khó ngủ hay loạn ngủ, bệnh mất ngủ giả, rối loạn nhịp giấc ngủ sinh học liên quan đến giờ đi ngủ và các rối loạn khác gồm có rối loạn về tình trạng sức khỏe hoặc tâm lý và bệnh ngủ.

Một số rối loạn giấc ngủ phổ biến bao gồm chứng ngưng thở khi ngủ (ngừng thở khi ngủ), chứng ngủ rũ và chứng ngủ nhiều (buồn ngủ quá mức vào những lúc không thích hợp), tê liệt nhất thời (mất trương lực cơ đột ngột và thoáng qua trong lúc thức), và bệnh ngủ (gián đoạn chu kỳ giấc ngủ do nhiễm trùng). Và một số rối loạn khác như mộng du, nỗi sợ vào ban đêm và đái dầm. Quản lý rối loạn giấc ngủ đứng sau quản lý rối loạn lạm dụng tinh thần và thuốc hoặc lạm dụng chất gây nghiện, cần thiết tập trung vào những nguyên nhân gốc rễ.

Rối loạn giấc ngủ thường gặp nhất ở nam giới và phụ nữ trên 65 tuổi. Khoảng một nửa số người cho rằng đang trải qua một số vấn đề về giấc ngủ tại một thời điểm nào đó. Phổ biến nhất ở người lớn tuổi bởi vì nhiều yếu tố. Các yếu tố bao gồm thuốc men, lão hóa nói chúng, và các vấn đề sinh lý và stress đã được chẩn đoán trước.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Sleep Problems – information leaflet from mental health charity The Royal College of Psychiatrists
* http://www.webmd.com/sleep-disorders/guide/insomnia-symptoms-and-causes Sleep Disorders Health Center
Ga Khúc Rồng

**Ga Khúc Rồng** là một nhà ga xe lửa tại xã Bàn Đạt, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên.

Hiện nay, nhà ga đang bị bỏ hoang và không còn hoạt động nữa.

## Chú thích
Trận đấu giữa Hungary và El Salvador (Giải vô địch bóng đá thế giới 1982)

**[[Đội tuyển bóng đá quốc gia Hungary|Hungary]] v [[Đội tuyển bóng đá quốc gia El Salvador|El Salvador]]** là lượt trận thứ hai ở Bảng 3 của vòng bảng tại Giải vô địch bóng đá thế giới 1982. Trận đấu được diễn ra tại Sân vận động Manuel Martínez Valero ở Elche, Tây Ban Nha, vào ngày 15 tháng 6. Hungary thắng chung cuộc 10-1, qua đó thiết lập kỷ lục về trận đấu có tỉ số cách biệt nhất trong lịch sử Giải vô địch bóng đá thế giới.

Cầu thủ vào sân từ ghế dự bị László Kiss của Hungary lập 1 cú hat-trick, trở thành cầu thủ duy nhất lập 1 cú hat-trick mà vào sân từ ghế dự bị ở World Cup, và lập 1 cú hat-trick nhanh nhất, trong khoảng 7 phút.

## Trận đấu
### Kết quả

## Xem thêm
* Tây Ban Nha 10–0 Tahiti (Cúp Liên đoàn các châu lục 2013)

## Tham khảo
Indonesia tại Giải vô địch bóng đá thế giới

**[[Đội tuyển bóng đá quốc gia Indonesia]]** đã tham dự Giải vô địch bóng đá thế giới, với kết quả tốt nhất của họ là vòng 16 đội tại Giải vô địch bóng đá thế giới 1938 ngay trong lần đầu tiên họ tham dự.

## Thành tích

:**Kết quả hòa được tính cả ở vòng đấu loại trực tiếp được quyết định trên [[Phạt đền (bóng đá)|loạt sút luân lưu]]*

## Giải vô địch bóng đá thế giới 1938

### Hungary v Đông Ấn Hà Lan

## Tham khảo
Mạc Trung Kiên

**Mạc Trung Kiên ** (sinh ngày 13 tháng 6 năm 1997) là một nam người mẫu Việt Nam. Năm 2018, anh đoạt giải quán quân chương trình ''The Face Việt Nam.

## Tiểu sử và sự nghiệp
### Trước 2017: Tiểu sử, học vấn và đào tạo
Mạc Trung Kiên sinh ngày 13 tháng 6 năm 1997 tại thị xã Kinh Môn, tỉnh Hải Dương. Trước khi bắt đầu sự nghiệp, anh từng là sinh viên Trường Đại học Hàng hải Việt Nam.

### 2017–2018: Bước đầu sự nghiệp người mẫu
Năm 2017, anh bắt đầu sự nghiệp khi tham gia cuộc thi *Hot Face Việt Nam 2017* và đã may mắn lọt vào Top 10 chung cuộc.

Năm 2018, anh tham gia vào cuộc thi *Mister Global - Nam vương Toàn cầu 2018* và lọt vào Top 16 của cuộc thi này và đoạt thêm giải phụ *Best Model (Người mẫu xuất sắc nhất)*. Cùng năm anh tham gia *[[Gương mặt thương hiệu|The Face Việt Nam - Gương mặt thương hiệu]]* khi đó đã được đổi tên thành *[[Gương mặt Người mẫu Việt Nam|Gương mặt người mẫu Việt Nam 2018]]* (do thay đổi nhà sản xuất) và anh đã vô cùng xuất sắc đoạt giải quán quân mặc dù sau đó bị nhận nhiều ý kiến trái chiều. Nhờ chiến thắng này, anh là gương mặt nam giới đầu tiên xuất hiện trên trang bìa tạp chí dành cho phụ nữ *Her World Việt Nam*.

### 2019–nay: Phát triển sự nghiệp người mẫu và tham gia MV "Sáng mắt chưa"

Năm 2019, anh được biết đến nhiều hơn khi tham gia MV "Sáng mắt chưa" của nam ca sĩ Trúc Nhân và diễn viên Thúy Ngân. Tuy nhiên anh lại bị nghi ngờ về xu hướng tính dục của mình khi thực hiện các phân cảnh cùng ca sĩ Trúc Nhân. Anh còn tham gia các tuần lễ thời trang Aquafina Vietnam International Fashion Week, Seoul Fashion Week.

Năm 2020 anh cùng người mẫu Cao Thiên Trang ngồi ghế huấn luyện viên cuộc thi The Face Online by Vespa. Năm 2021 anh cùng Hòa Minzy tham gia trong MV "Tết nhà mình" mừng xuân Tân sửu.

## Thành tựu
* Top 10 Hot Face Việt Nam 2017
* Top 16 Nam vương Toàn cầu 2018
*Quán quân The Face Việt Nam: Gương mặt Người mẫu Việt Nam 2018

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Tổng giáo phận Santiago de Chile

**Tổng giáo phận Công giáo La Mã Santiago de Chile** (tiếng Latin: Archidioecesis Sancti Iacobi ở Chile) là một trong năm tổng giáo phận La Mã nhìn thấy của Giáo hội Công giáo La Mã ở Chile. Tổng giám mục hiện tại là Ricardo Ezzati Andrello.

## Giáo phận
* Giáo phận Công giáo La Mã Linares
* Giáo phận Công giáo La Mã Melipilla
* Giáo phận Công giáo La Mã Rancagua
* Giáo phận Công giáo La Mã San Bernardo
* Giáo phận Công giáo La Mã San Felipe, Chile
* Giáo phận Công giáo La Mã Talca
* Giáo phận Công giáo La Mã Valparaíso

## Tham khảo
Hạ Canada

**Hạ Canada** () là một thuộc địa của Anh ở Châu Mỹ trên dưới Sông Saint Lawrence và bờ biển của Vịnh Saint Lawrence (1791-1841). Nó bao phủ phần phía nam của tỉnh Québec, Canada và vùng Labrador ngày nay của tỉnh Newfoundland và Labrador ngày nay (cho đến khi vùng Labrador được chuyển đến Newfoundland vào năm 1809).

Hạ Canada bao gồm một phần thuộc địa cũ của Canada thuộc Tân Pháp, bị Vương quốc Anh (1707–1800) chinh phục trong Chiến tranh Bảy năm kết thúc năm 1763 (còn gọi là Chiến tranh Pháp và Anh điêng tại Hoa Kỳ.) Các phần khác của Tân Pháp bị Anh chinh phục trở thành thuộc địa của Nova Scotia, New Brunswick và Đảo Hoàng tử Edward.

Tỉnh Hạ Canada được tạo ra bởi "Đạo luật Hiến pháp năm 1791" từ phân vùng thuộc địa của Anh thuộc tỉnh Québec (1763–1791)  thành Tỉnh Hạ Canada và Tỉnh Thượng Canada. Tiền tố "thấp hơn" trong tên của nó đề cập đến vị trí địa lý của nó ở xa hơn về phía hạ lưu từ các đầu nguồn của sông Saint Lawrence so với Thượng Canada đương đại của nó, miền nam Ontario ngày nay.

Thuộc địa/tỉnh đã bị bãi bỏ vào năm 1841 khi nó và Thượng Canada liền kề được hợp nhất thành Tỉnh Canada.

## Thể chế

Theo Đạo luật Hiến pháp năm 1791, Hạ Canada được cai trị bởi Toàn quyền Bắc Mỹ hoặc đại diện của ông. Không giống như Thượng Canada, New Brunswick và Nova Scotia, không có thống đốc thường trực. Hội đồng Lập pháp, bao gồm mười lăm thành viên được chỉ định, hỗ trợ Thống đốc và Hội đồng Điều hành, bao gồm các thành viên được bầu của Hội đồng Lập pháp, làm việc tại Nội các.

Tuy nhiên, sự đổi mới lớn nhất là việc thành lập Hạ viện Canada, bao gồm các đại diện được dân chúng bầu chọn. Đây là hội nghị đầu tiên được bầu trong các cuộc bầu cử với yêu cầu về trình độ chuyên môn. Một số phụ nữ đã có thể bỏ phiếu trên khắp Canada; Đạo luật hiến pháp được trao quyền bầu cử cho mọi chủ sở hữu (giới tính không được chỉ định) trên 21 tuổi. Tuy nhiên, số lượng phụ nữ thực sự thực hiện quyền này là khá ít, và tình huống này trái ngược với thời kỳ đó. Vào thời điểm đó thật nguy hiểm khi bỏ phiếu (các trận đánh trên đường phố, các cuộc giao tranh, v.v.).

Tỉnh Hạ Canada thừa hưởng tập hợp hỗn hợp các tổ chức Pháp và Anh tồn tại ở Tỉnh Québec trong thời kỳ 1763-91 và tiếp tục tồn tại sau đó ở Canada-Đông (1841-67) và cuối cùng ở Tỉnh Québec hiện tại (từ năm 1867).

## Dân số
Hạ Canada được dân cư chủ yếu bởi Canadienne, một sắc tộc theo dõi tổ tiên của họ người Pháp thực dân định cư ở Canada từ thế kỷ 17 trở đi

## Giao thông vận tải
Du lịch vòng quanh Hạ Canada được thực hiện chủ yếu bằng nước dọc theo Sông Saint Lawrence. Trên đất liền, tuyến đường chính duy nhất là Chemin du Roy hoặc King Highway, được xây dựng vào những năm 1730 bởi Tân Pháp.

## Xem thêm
* Thượng Canada

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*
*
* 
*Lower Canada - Encyclopædia Britannica
*Gouvernors of Lower Canada - ''Histoire du Québec''
*Lower Canada - Library and Archives Canada
*Lower Canada - Quebec Parliament library
Nhà thờ chính tòa Marseille

**Nhà thờ Marseille** (tiếng Pháp: Cathédrale Sainte-Marie-Majeure de Marseille hoặc Cathédrale de la Major) là một nhà thờ Công giáo La Mã, và một di tích quốc gia của Pháp, nằm ở Marseille. Nó đã là một tiểu vương quốc kể từ năm 1896. Đây là trụ sở của Tổng giáo phận Marseille (trước đây là Giáo phận Marseille cho đến khi giáo phận được nâng cấp thành tổng giáo phận vào năm 1948).

## Nhà thờ cũ
Một phần của nhà thờ trước đó, nhỏ hơn nhiều vẫn còn, bên cạnh nhà thờ mới. Nó được xây dựng vào thế kỷ thứ 12 theo phong cách La Mã đơn giản. Hai gian của giữa giữa đã bị phá hủy vào những năm 1850, khi nhà 
Tập tin:Cathédrale Sainte-Marie-Majeure de Marseille 02.jpg
Tập tin:Cathédrale Sainte-Marie-Majeure de Marseille 01.jpg
thờ mới được xây dựng. Những gì còn lại là hợp xướng và một vịnh của gian giữa. Nó thường được gọi là "Vieille Major". Nhà soạn nhạc Charles Desmazures là người chơi organ tại nhà thờ cũ.

## Thư viện ảnh

## Tham khảo