Rạp xiếc kỹ thuật số diệu kỳ

***Rạp xiếc kỹ thuật số diệu kỳ*** (tựa gốc: *The Amazing Digital Circus*) là một loạt phim hoạt hình chiếu mạng độc lập của Úc và Hoa Kỳ do Gooseworx sáng tạo và Glitch Productions sản xuất. Loạt phim xoay quanh một nhóm người bị mắc kẹt trong một trò chơi thực tế ảo mang chủ đề rạp xiếc, nơi họ phải tuân theo sự chỉ đạo của một thực thể trí tuệ nhân tạo. Gooseworx đã giới thiệu loạt phim này cho Glitch, lấy cảm hứng từ công nghệ mô phỏng hình ảnh bằng máy tính trong những năm 1990 và truyện ngắn *I Have No Mouth, and I Must Scream* của nhà văn người Mỹ Harlan Ellison*.*

Tập thử nghiệm của loạt phim được đăng trên YouTube vào ngày 13 tháng 10 năm 2023 trên kênh YouTube của nhà phát hành Glitch Productions. Tập thử nghiệm của phim trở thành hiện tượng lan truyền và là tập thử nghiệm có lượt xem cao nhất trên nền tảng. Tập phim được giới phê bình khen ngợi vì hình ảnh hoạt hình và những chủ đề đen tối, và được đề cử giải Annie lần thứ 51. Loạt phim được đưa vào sản xuất từ khi tập thử nghiệm trở nên phổ biến. Từ ngày 4 tháng 10 năm 2024, sau khi ra mắt tập thứ ba, loạt phim đã được đăng lên Netflix. Tập cuối của loạt phim dự kiến ra mắt vào ngày 19 tháng 6 năm 2026.

## Tiền đề
Phim xoay quanh một cô gái 25 tuổi bị mắc kẹt vào thế giới kỹ thuật số sau khi vô tình đeo một chiếc kính thực tế ảo. Cô bị đưa đến một rạp xiếc, nơi có những sinh vật kỳ lạ sinh sống - đúng hơn là những người cũng đã bị mắc kẹt trong thế giới ảo này. Do quên tên, cô được Caine, chủ của rạp xiếc và là một thực thể trí tuệ nhân tạo, đặt tên là Pomni. Sau đó, Pomni cùng những người khác trải qua những thử thách, thực chất là những trò chơi của Caine để giúp mọi người không bị mất trí.

## Nhân vật
### Nhân vật chính
* Pomni (Lizzie Freeman lồng tiếng), người mới nhất bị mắc kẹt trong rạp xiếc. Hình đại diện trong trò chơi của cô là một cô hề.
* Caine (Alex Rochon lồng tiếng), thực thể trí tuệ nhân tạo chỉ huy rạp xiếc, có tính lập dị nhưng không ổn định với đầu làm bằng hàm răng. Nhân vật này được dựa trên AM từ truyện ngắn *[[I Have No Mouth, and I Must Scream]]* của Harlan Ellison, trong đó, theo Gooseworx, "thay vì AM là hiện thân của sự căm ghét, Caine là một người lập dị, vui tính".
* Jax (Michael Kovach lồng tiếng), một người đàn ông tinh nghịch thích chơi khăm và bắt nạt các thành viên khác. Hình đại diện của anh ấy là một con thỏ hình người có màu tím.
* Ragatha (Amanda Hufford lồng tiếng), một người phụ nữ tốt bụng luôn cố gắng giữ thái độ lạc quan trước hoàn cảnh. Hình đại diện của cô là một con búp bê giống Raggedy Ann.
* Gangle (Marissa Lenti lồng tiếng), một nghệ sĩ đầy tham vọng nhưng đã bỏ trường cao đẳng cộng đồng; cô mắc chứng trầm cảm và tự ti. Hình đại diện của cô là các dải ruy băng đi kèm cặp mặt nạ hài và bi kịch giúp thể hiện tâm trạng hiện tại của cô, trong đó mặt nạ hài của cô thường hay vỡ.
* Kinger (Sean Chiplock lồng tiếng), một nhà khoa học máy tính đã bị mắc kẹt trong rạp xiếc lâu hơn những người khác, dẫn đến việc ông bị mất trí và đãng trí, nhưng lại trở nên minh mẫn khi ở trong không gian tối. Hình đại diện của ông là quân cờ vua mặc áo choàng.
* Zooble (Ashley Nichols lồng tiếng), một người cáu kỉnh và thiếu hứng thú với những cuộc phiêu lưu của Caine. Hình đại diện của cậu được làm từ khối xếp hình, được Zooble thay thế bằng các hình khác nhau giữa các tập do cảm thấy không hài lòng với ngoại hình của chính mình. Thiết kế cơ thể của Zooble được lấy cảm hứng từ đồ chơi xếp hình ZoLo, trong khi tên nhân vật được đặt theo thương hiệu đồ chơi Zoob.
* Bubble (Gooseworx lồng tiếng), trợ lý AI làm bằng bong bóng của Caine.

### Nhân vật phụ
* Nữ hoàng Gloink (Elsie Lovelock lồng tiếng), người cai trị loài Gloink.
* Công chúa Loolilalu (Vera Tan lồng tiếng), công chúa của Vương quốc Hẻm núi Kẹo ngọt.
* Gummigoo (Jack Hawkins lồng tiếng), NPC làm bằng cá sấu dẻo.
* Chad và Max (Jack Hawkins và Hamish Plaggemars lồng tiếng), đồng lõa của Gummigoo.
* Quái vật Fudge (Lyle Rath lồng tiếng), một sinh vật làm bằng kẹo bị trục xuất khỏi Vương quốc Hẻm núi Kẹo ngọt vì đã ăn thịt người dân trong Vương quốc.
* Nam tước Theodore Mildenhall (Tim Alexander lồng tiếng), người đã chết trong Dinh thự Mildenhall.
* Martha Mildenhall (Marissa Lenti lồng tiếng), hồn ma của vợ Theodore Mildenhall và là một NPC.
* Ghostly (WizardzWiz lồng tiếng), một hồn ma trong Dinh thự Mildenhall.
* Sinh vật (Payton Goodwin lồng tiếng), xác chết vẫn còn sống của một thiên thần bị Nam tước Mildenhall săn lùng.
* Orbsman (Benjamin Davis lồng tiếng), một nhân vật hình người được tạo bằng các quả bóng và có giọng nói khó hiểu.
* Anh chàng biến mất (JobbytheHong lồng tiếng), một ma nơ canh mà sẽ biến mất sau khi bắt đầu nói một câu.
* Ming (Chris O'Neill lồng tiếng), một nhân vật ma nơ canh được tạo ra như một lời nhắc nhở về sự đoán mò.
* Abel (John Whinfield lồng tiếng), một ma nơ canh NPC giả làm người
* Crappy Looking Fish (Sr Pelo và Zach Hadel lồng tiếng), một cặp NPC cá được tạo hình một cách thô sơ.

## Tập phim

## Bối cảnh và sản xuất

*Rạp xiếc kỹ thuật số diệu kỳ* được đạo diễn, viết và sản xuất bởi Gooseworx. Kevin Temmer đóng vai trò là họa sĩ hoạt hình chính của loạt phim, với hai nhà sáng lập Glitch Productions là Luke và Kevin Lerdwichagul đảm nhiệm vai trò giám đốc sản xuất. Quá trình tiền sản xuất tập thử nghiệm bắt đầu vào giữa năm 2022 và quá trình sản xuất hoàn chỉnh bắt đầu vào cuối năm đó. Gooseworx là người vẽ các nhân vật và thiết kế; cô nói rằng cô mất chưa đầy một tuần để thiết kế các nhân vật. Cảm hứng cho các nhân vật bao gồm truyện ngắn *[[I Have No Mouth, and I Must Scream]]*.

### Ý tưởng ban đầu
Trước đây, Glitch đã chú ý đến phim hoạt hình ngắn *Little Runmo* của Gooseworx. Jasmine Yang–Nhà sản xuất phát triển và quản lý của Glitch–thấy rằng đây chính là điều họ muốn và nói rằng: "Nó buồn cười, hơi đen tối và chắc chắn là rất kỳ cục, không giống bất cứ thứ gì chúng tôi từng thấy". Glitch liên lạc Gooseworx để nhờ cô ấy làm một tập thử nghiệm và cô đồng ý. Gooseworx trình bày ba ý tưởng cho Glitch và ý tưởng được chọn sau này trở thành *Rạp xiếc kỹ thuật số diệu kỳ* Biết rằng tập thử nghiệm sẽ được làm theo định dạng 3D, cô cố gắng tạo ra một ý tưởng để phù hợp nhất với phong cách đó; cô đề cập đến cảm hứng từ các tác phẩm 3D vào thập niên 1990 và đầu những năm 2000 "trông hơi tệ và rùng rợn nhưng cũng không bị hạn chế về mặt sáng tạo". Yang cho biết phong cách tạo hình ảnh bằng máy tính lấy cảm hứng từ thập niên 1990 và những chi tiết hoài niệm về đồ chơi và trò chơi máy tính đã thu hút sự chú ý của họ, họ cảm thấy rằng khán giả sẽ thích những đặc điểm này. Đội ngũ của Glitch thấy rằng ý tưởng này có tiềm năng lớn nhất, đặc biệt là do tính hoài niệm của các kết xuất CGI lấy cảm hứng từ những năm 1990 và công nhận đây là một thứ độc đáo mà không ai khác có thể bắt chước.

Gooseworx nói rằng loạt phim khi được giới thiệu lần đầu có vẻ "hỗn loạn và ngớ ngẩn hơn", nhưng về sau, câu chuyện bất ngờ trở nên "sâu sắc và nhiều sắc thái hơn", với "cảm xúc mãnh liệt hơn", trong quá trình phát triển chương trình, cô nói rằng loạt phim " lấy cảm hứng từ truyện ngắn "I Have No Mouth and I Must Scream" [nhưng] thay vì để AM là hiện thân của sự căm ghét thì anh ấy lại là một người lập dị và vui tính"

### Hoạt hình
Quá trình hoạt hình 3D cho tập thử nghiệm của *Rạp xiếc kỹ thuật số diệu kỳ* được tổ chức tương tự như hầu hết các xưởng phim khác, với các bộ phận chuyên trách đảm nhiệm từng công đoạn riêng biệt. Đội ngũ chủ yếu tạo hoạt hình 3D dùng Autodesk Maya  và sau đó dùng Unreal Engine để kết xuất đồ họa. Loạt phim được dựng hình ở tốc độ 30 khung hình trên một giây. Kevin Temmer, trưởng nhóm hoạt họa của loạt phim và từng là họa sĩ diễn hoạt cấp thấp tại Blue Sky Studios, ban đầu nhận được tin nhắn từ một trong những nhà sáng lập Glitch, Kevin Lerdwichagul, mời anh làm đoạn teaser cho *Rạp xiếc kỹ thuật số diệu kỳ*. Trong quá trình làm việc, Temmer đã được mời gia nhập đội ngũ của Glitch toàn thời gian. Theo lời của Temmer, anh "không thể từ chối cơ hội để làm một dự án kỳ cục và đậm chất hoạt hình như vậy." Các họa sĩ diễn họa, kể cả Temmer, sẽ được phân công vài cảnh để hoàn thành trong hai tuần. Họ thường xuyên nộp sản phẩm đã hoàn thành để Gooseworx và Temmer xem xét; quá trình này tiếp diễn cho đến khi Gooseworx và Temmer cùng chấp thuận các cảnh phim. Một vài chuyển động, rung lắc và hiệu ứng giật của các nhân vật và vật dụng trong tập thửu nghiệm được lấy cảm hứng từ Source Filmmaker và machinima *[[Garry's Mod]]* mà đã được Glitch thực hiện trong các video *SMG4* của mình.

Gooseworx không có nhiều kinh nghiệm làm các dự án 3D trước khi cô bắt tay vào thực hiện *Rạp xiếc kỹ thuật số diệu kỳ*; cô có sở trường là hoạt hình 2D vẽ tay. Vì thế mà theo Yang, Glitch đã phải làm việc "rất chặt chẽ" cùng Gooseworx để chuyển đổi phong cách của cô từ 2D sang 3D; Gooseworx đảm nhận vai trò showrunner cho *Rạp xiếc kỹ thuật số diệu kỳ*, và cả nhóm đã "nỗ lực để giữ trọn vẹn tầm nhìn nghệ thuật của cô ấy". Trong quá trình phát triển phần hình ảnh cho loạt phim, họ muốn nó mang dáng dấp của các bộ phim và sê ri hoạt hình CGI thời kỳ đầu mà không tạo cảm giác lỗi thời. Goosework cùng Glitch đã tìm cách cân bằng giữa phong cách 3D cổ điển và cảm hứng từ đồ chơi; ban đầu, Gooseworx muốn loạt phim “thuần túy và trung thành với phong cách dựng hình cổ điển của hoạt hình 3D thời kỳ đầu.” Họ cuối cùng chọn phiên bản "hồi tưởng lạc quan" của phong cách đó. Vì Gooseworx thích “sự tương phản như nhạc vui tươi vang lên giữa cảnh kinh hoàng, hoặc những nhân vật nhỏ nhắn dễ thương rơi vào khốn khổ,” nên cô không muốn hình ảnh phải phản ánh cốt truyện đen tối của loạt phim. Cô muốn chương trình "mang một cảm giác cô đơn".
## Phát hành
Trong giai đoạn tiền sản xuất của *Rạp xiếc kỹ thuật số diệu kỳ* vào giữa năm 2022, Glitch đã phát hành đoạn giới thiệu nhân vật thực sự là bằng chứng về ý tưởng thử nghiệm phong cách hoạt hình và hình ảnh của loạt phim.  Đoạn giới thiệu được phát hành vào ngày 27 tháng 1 năm 2023. Trailer chính thức cho tập thử nghiệm được ra mắt vào ngày 22 tháng 9 năm 2023 và tập phim được phát hành vào ngày 13 tháng 10 cùng năm. Sau sự thành công của tập thử nghiệm, Glitch xác nhận vào tháng 11 rằng họ sẽ công chiếu nhiều tập phim cho *Rạp xiếc kỹ thuật số diệu kỳ*. Vào tháng 2 năm 2024, Glitch thông báo rằng công ty sẽ đưa vào sản xuất 9 tập của mùa đầu tiên, từ đó "nâng cấp" tập thử nghiệm thành tập 1. , tám tập phim đã được ra mắt. Sắp tới, vào ngày 19 tháng 6 cùng năm, Glitch sẽ cho ra mắt tập 9, dự định đây sẽ là tập cuối dẫn đến việc  loạt phim đang dần đi đến hồi kết

Glitch ban đầu công bố rằng sẽ không đăng loạt phim lên các nền tảng phát trực tuyến khác ngoài YouTube, do họ muốn có toàn quyền kiểm soát sáng tạo đối với sản phẩm của mình. Sau đó, có thông tin rằng sau khi tập thứ 3 ra mắt vào ngày 4 tháng 10 theo giờ địa phương, chương trình sẽ được phát trên Netflix; các tập sẽ được công chiếu trên YouTube trước, và Netflix sẽ không can thiệp vào quá trình sản xuất các tập phim. Chương trình đã được quảng bá bằng các mặt hàng liên quan. Đề cập đến việc phải chờ đợi lâu giữa việc phát hành mỗi tập phim, Yang cho biết: "Nếu chúng tôi phải đợi cho đến khi toàn bộ mùa phim đã sẵn sàng trước khi tung ra bất kỳ tập phim nào, thì sẽ mất nhiều năm trước khi [tập thử nghiệm] được công chiếu... công chiếu tất cả các tập phim vừa phi thực tế vừa bất hợp lý... Đối với chúng tôi, [sự chờ đợi] không chỉ thực tế mà còn có lợi cho chúng tôi một chút vì mỗi khi chúng tôi tạo một tập mới, chúng tôi có thể biến nó thành một sự kiện lớn."

## Đón nhận

### Lượt xem
Glitch không lường trước được sự thành công của tập thử nghiệm trong *Rạp xiếc kỹ thuật số diệu kỳ*, bởi tập này đã trở thành một hiện tượng lan truyền trên YouTube. Tập phim vượt mốc 150 triệu lượt xem tính đến tháng 11 năm 2024 vượt mốc 270 triệu lượt xem tính đến tháng 2 năm 2024, và đạt trên 350 triệu lượt xem vào tháng 11 năm 2024, từ đó trở thành một trong những đoạn phim hoạt hình thử nghiệm được xem nhiều nhất trong lịch sử YouTube. Tập "Candy Carrier Chaos!" đã vượt mốc 30 triệu lượt xem sau một ngày công chiếu, và tính đến tháng 9 năm 2024 đã có hơn 121 triệu lượt xem. Trong vòng một tuần kể từ khi ra mắt trên Netflix, *Rạp xiếc kỹ thuật số diệu kỳ* đã đạt vị trí thứ tư trên bảng xếp hạng Top 10 của Netflix. Theo một cuộc khảo sát vào năm 2024, 22% người dân Hoa Kỳ trong độ tuổi từ 14 đến 24 cho biết họ đã từng nghe đến chương trình này.

### Đánh giá chuyên môn
Phong cách hoạt hình của tập thử nghiệm đã được giới phê bình khen ngợi. Justin Guerrero của tạp chí *Comics Beat* ca ngợi sự "tuyệt vời và giàu biểu cảm" của hoạt hình trong phim, còn Jamie Lang từ *Cartoon Brew* và Jade King từ *TheGamer* nhận thấy bộ phim rất tươi sáng, sặc sỡ và vui vẻ.
Lang khen ngợi thêm về các yếu tố thẩm mỹ; cho rằng nó mang lại cảm giác quen thuộc mà không sáo rỗng, mang lại cảm giác hiện đại cho CGI trong thời kỳ ban đầu. Nhà phê bình của Common Sense Media Stephanie Morgan ca ngợi hoạt hình sáng tạo và bối cảnh độc đáo của bộ phim Riley Miller từ Trill Mag khen ngợi bản chất tự nhận thức của bộ truyện và sự độc đáo của các nhân vật. 

Một số nhà phê bình đã để ý đến tính hài hước đen tối và cốt truyện của tập phim; King khen ngợi sự tương phản mà cốt truyện mang đến, còn Morgan miêu tả series là "vừa kỳ quặc&nbsp;... vừa có phần đen tối". Zachary Moser từ *ScreenRant* nói rằng loạt phim "đề cập đến những câu hỏi hiện sinh về thực tại và chủ nghĩa hư vô". Các nhà phê bình cũng nhấn mạnh đến các trò đùa trong tập đầu tiên; Lang coi rằng các trò đùa mang tính người lớn "được căn thời gian hoàn hảo cho từng khung hình", còn Morgan ca ngợi những câu đùa phá vỡ bức tường thứ tư. Morgan chỉ trích sự "lặp đi lặp lại của các tính cách".

Gail Sherman của *Boing Boing* mô tả tập thứ hai là "một cuộc khủng hoảng hiện sinh được tô vẽ" và gọi tập đầu tiên và tập thứ hai "tàn nhẫn".

### Tác động văn hóa
*Rạp xiếc kỹ thuật số diệu kỳ* đã trở nên nổi tiếng trên TikTok với nhiều meme và tác phẩm từ người hâm mộ dành cho loạt phim. Tính đến tháng 12 năm 2024, video liên quan đến *Rạp xiếc kỹ thuật số diệu kỳ* trên YouTube đã nhận được tổng cộng 25 tỉ lượt xem. Sự phổ biến của loạt phim dẫn đến một số cửa hàng pop-up theo loạt phim tại Tokyo, Osaka và Nagoya, kèm theo đó là một bộ truyện manga chuyển thể được đăng nhiều kỳ trên *[[CoroCoro Comic]]* và *CoroCoro Ichiban!* từ ngày 21 tháng 10 năm 2024. Bộ phim cũng chứng kiến một lượng lớn nội dung không phép, bao gồm cả trại nội dung và các chương trình sân khấu được biểu diễn ở nhiều địa điểm khác nhau trên khắp Mexico, cùng với sự xuất hiện của hàng giả.

### Giải thưởng và đề cử
Năm 2024, Kevin Temmer được đề cử tại Giải Annie lần thứ 51 cho hạng mục "Hoạt hình nhân vật xuất sắc nhất cho Truyền hình/Phương tiện truyền thông" vì vai trò của anh trong tập đầu tiên của *Rạp xiếc kỹ thuật số diệu kỳ*.

|-
! scope="row" style="text-align:center;" | 2024
| Giải Annie lần thứ 51
| Hoạt hình nhân vật xuất sắc nhất–Truyền hình/Phương tiện truyền thông
| *Rạp xiếc kỹ thuật số diệu kỳ*: "Tập thử nghiệm" – Kevin Temmer
| 
| 
|}

## Ghi chú

## Tham khảo
### Nguồn thứ cấp

### Nguồn sơ cấp
Trong bài viết, những trích dẫn này có dấu dao găm kép (‡) đặt trước: