Ana Blandiana

**Ana Blandiana** (tên thật: **Otilia Valeria Coman**; sinh ngày 25 tháng 3 năm 1942 tại Timișoara) là một nhà thơ, nhà văn, nhân vật chính trị người Romania. Bút danh của bà lấy từ tên Blandiana, một ngôi làng gần Vințu de Jos, hạt Alba, quê quán của mẹ bà.  

## Tiểu sử, sự nghiệp
Otilia Valeria Coman sinh ra trong một gia đình có bố là Gheorghe Coman (1915-1964), một linh mục theo Chính thống giáo, tốt nghiệp Thần học và Luật tại Đại học Cernăuți, từng bị chính quyền Romania theo chủ nghĩa cộng sản bắt giam và bị tuyên bố là *"kẻ thù của nhân dân"*, qua đời sau khi được ân xá. Mẹ bà là Otilia (họ gốc Diacu), làm nghề kế toán. Năm 1960, bà kết hôn với nhà văn Romulus Rusan. Về học vấn, bà tốt nghiệp khoa Ngữ văn của Đại học Babeș-Bolyai ở Cluj và nhận học bổng tại Đại học Iowa (Hoa Kỳ), Đại học Heidelberg và DAAD Berlin.

Ana Blandiana có bài viết đầu tiên vào năm 1959 trên tạp chí *Tribuna* ở Cluj. Do bố bà có liên quan đến vấn đề chính trị, bà đối mặt với lệnh cấm xuất bản trong giai đoạn 1959-1964. Tập thơ đầu tiên của bà, *Persoana întâi plural* (Ngôi thứ nhất số nhiều), xuất bản vào năm 1964 với lời tựa của Nicolae Manolescu. Các tác phẩm thơ sau đó như *Călcâiul vulnerabil* (Gót chân dễ bị tổn thương, 1966) và *A treia taină* (Bí mật thứ ba, 1969). Trong suốt thời kỳ Romania nằm dưới sự điều hành của chính quyền theo chủ nghĩa cộng sản, Blandiana đã ba lần bị cấm xuất bản: 1959-1964, 1985 và 1988-1989. Năm 1984, bài thơ *Totul* (Tất cả) của bà, mô tả sự tương phản giữa *"cuộc sống nghèo nàn"* tại Bucharest và quan điểm chính thống của chính quyền, đã bị cấm sau khi xuất bản trên tạp chí *Amfiteatru*. Quyết định cấm xuất bản cuối cùng vào cuối những năm 1980 liên quan đến nhân vật mèo Arpagic trong một bài thơ dành cho thiếu nhi, được độc giả và chính quyền coi là *"hình ảnh châm biếm nhà lãnh đạo [[Nicolae Ceaușescu]]"*. Các tác phẩm bị cấm của bà lưu hành dưới hình thức *"samizdat"**.* Sau này, các tác phẩm của bà được dịch ra hơn 26 thứ tiếng (tập hợp hàng chục tập thơ, văn xuôi và tiểu luận). 

## Hoạt động
Sau cuộc Cách mạng Romania năm 1989, Ana Blandiana tham gia hoạt động chính trị và xã hội. Bà là một trong những người thành lập và lãnh đạo Liên minh Dân sự (Alianța Civică), một phong trào theo hệ thống phi đảng phái nhằm giải quyết "các hậu quả của chủ nghĩa cộng sản", và giữ chức chủ tịch tổ chức này từ năm 1991 đến 2001. Năm 1990, bà thành lập lại Trung tâm PEN Romania và giữ chức chủ tịch cho đến năm 2004**'. Cùng với chồng là [[Romulus Rusan]], bà tạo Quỹ Học viện Dân sự và xây dựng [[:en:Memorial_of_the_Victims_of_Communism_and_of_the_Resistance|Đài tưởng niệm các nạn nhân của chủ nghĩa cộng sản và kháng chiến tại Sighet]], bảo trợ bởi [[Hội đồng châu Âu]]. 

== Giải thưởng ==

* Giải thưởng thơ của [[Viện Hàn lâm România|Viện Hàn lâm Romania]] (1970)**'.
* Giải thưởng quốc tế Gottfried von Herder tại Vienna (1982)**'. 
* Giải thưởng Vilenica (2002).
* Giải thưởng ''"Nhà thơ châu Âu của tự do"'' tại [[Ba Lan]] (2016). 
* Giải thưởng Công nhận trọn đời Griffin (2018).
* Giải thưởng Công chúa vùng [[Asturias]] về Văn học (2024).

Đối với học thuật:

* [[Bắc Đẩu Bội tinh|Huân chương Bắc đẩu bội tinh]] của [[Pháp]] (2009). 
* Thành viên chính thức của Viện Hàn lâm Romania. 
* Bằng Tiến sĩ danh dự từ Đại học Babeș-Bolyai (2016), [[Đại học Salamanca]] (2021) và Đại học Quốc gia về Nghệ thuật Sân khấu và Điện ảnh ''"I.L. Caragiale"'' (2022). 

== Tác phẩm ==

=== Thơ**' ===

* *Persoana întâi plural* (1964)
* *Călcâiul vulnerabil* (1966)
* *A treia taină* (1969)
* *Somnul din somn* (1977)
* *Ora de nisip* (1984)
* *Patria mea A4* (2010) 

...

### Văn xuôi

* *Cele patru anotimpuri* (1977, truyện ngắn)
* *Proiecte de trecut* (1982, truyện ngắn)
* *Sertarul cu aplauze* (1992, tiểu thuyết)
* *Fals tratat de manipulare* (2013, hồi ký)

... 

## Tham khảo