Phan Thị Tươi

**Phan Thị Tươi** (sinh năm 1953) là nữ giáo sư, tiến sĩ công nghệ thông tin, nhà giáo nhân dân Việt Nam. Năm 2013, bà được phong Giáo sư và là nữ Giáo sư đầu tiên của ngành Công nghệ thông tin. Bà được nhận Giải thưởng Kovalevskaya vào năm 2010. Bà cũng còn được biết đến là nữ hiệu trưởng duy nhất của một trường đại học kỹ thuật lớn tại Việt Nam; đó là Trường Đại học Bách khoa TP Hồ Chí Minh, nơi bà làm Hiệu trưởng trong thời gian 1998–2007.   

## Xuất thân và học vấn
Phan Thị Tươi sinh ngày 23 tháng 2 năm 1953, quê ở Vĩnh Long. 

Năm 1969, sau khi trúng tuyển đại học, Phan Thị Tươi được đi du học ở Tiệp Khắc và được phân công học ở Trường Đại học Kỹ thuật Tiệp Khắc, Khoa Kỹ thuật điện tử. Sau khi học xong, cuối năm 1976, bà về nước và được Bộ Giáo dục và Đào tạo phân công làm giảng viên tại Trường Đại học Bách khoa TP Hồ Chí Minh.

Từ giảng viên, bà đã trải qua các cương vị: Phó khoa, Trưởng khoa rồi Phó Hiệu trưởng. Từ năm 1998 đến 2007, bà là Hiệu trưởng trường Đại học Bách khoa TP Hồ Chí Minh.

Nếu tính từ khi có ngành Công nghệ thông tin với tư cách là một ngành độc lập (năm 1991) thì bà là người thứ 7 và là phụ nữ đầu tiên được phong hàm giáo sư (vào năm 2013) của ngành này.

Cho đến năm 2016, chỉ có duy nhất bà là nữ hiệu trưởng một trường đại học kỹ thuật lớn tại Việt Nam.

Từ năm 2003 đến 2025, bà liên tục là ủy viên Hội đồng Giáo sư ngành Công nghệ thông tin.

## Sự nghiệp

Cái duyên đưa Phan Thị Tươi đến với công nghệ thông tin là do ở thời của bà, việc học ngành gì không do bản thân quyết định mà học theo nhu cầu của đất nước để phục vụ nhân dân. Lĩnh vực mà bà dày công nghiên cứu là "Xử lý ngôn ngữ tự nhiên" với mục đích làm cho máy tính có thể hiểu được ngôn ngữ của con người trong quá trình xử lí thông tin thông qua các "trình biên dịch". Đây là lĩnh vực rất khó, hoàn toàn mới mẻ ở Việt Nam.

Bà đã làm chủ nhiệm 8 đề tài khoa học; chủ biên 3 quyển sách giáo trình; đã công bố 28 bài báo tạp chí khoa học trong nước và 14 bài báo tạp chí khoa học quốc tế.

Bà hướng dẫn chính 7 nghiên cứu sinh, trong số đó 2 người đã được cấp bằng tiến sĩ.

Trong giai đoạn Phan Thị Tươi làm Hiệu trưởng (1998–2007), Trường Đại học Bách khoa TP Hồ Chí Minh được Nhà nước tặng danh hiệu đơn vị Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới (vào năm 2005). Năm 2010, cá nhân bà đã được trao Giải thưởng Kovalevskaya.

Bà đã được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Nhì, hạng Ba.

Năm 2014, bà được phong tặng danh hiệu Nhà giáo Nhân dân.

## Vinh danh

*Nhà giáo Nhân dân
*Giải thưởng Kovalevskaia

### Khen thưởng

* Huân chương Lao động hạng Nhì
* Huân chương Lao động hạng Ba.

## Công trình khoa học chính

### Sách (giáo trình)

**Ngôn ngữ lập trình nâng cao* (giáo trình, chủ biên), ĐHQG-HCM, 2002
**Trình Biên dịch, ĐHQG-HCM* (giáo trình, chủ biên), 2009
**Xử lý ngôn ngữ tự nhiên* (giáo trình, chủ biên), ĐHQG-HCM, 2012

### Bài báo khoa học

* Thien Khai Tran, and **Tuoi Thi Phan**, *A hybrid approach for building a Vietnamese sentiment dictionary,* Journal of Intelligent & Fuzzy Systems vol. 35, no. 1, pp. 967-978, **2018.**
* Thien Khai Tran, and **Tuoi Thi Phan***, Deep learning application to ensemble Learning - the simple, effect, approach to sentiment classifying*',**'' Journal Applied Science**,** vol. 9, issue 13, ISSN: 2076- 3417**, 2019.** 
* T. K. Tran and **T. T. Phan**, ''Capturing Contextual Factors in Sentiment Classification: An Ensemble Approach.'' IEEE Access, **2020.** 
* Thuy Le Thi, **Tuoi Phan Thi,** Tho Quan Thanh, ''Machine learning using context vectors for object co-reference resolution'', Computing, **2021.** 
* Duy Ngoc Nguyen, **Tuoi Thi Phan** & Phuc Do, ''Embedding knowledge on ontology into the corpus by topic to improve the performance of deep learning methods in sentiment analysis,'' Scientific Reports, ISSN: 2045-2322, **2021.** 
* Thuy Le Thi, Thien Khai Tran, **Tuoi Thi Phan,** ''Deep learning using context vectors to identify implicit aspects,'' ''IEEE Access,'' **2023.'''

Nguồn:

## Tham khảo

## Xem thêm
*Giải thưởng Kovalevskaya