Deianira

**Deianira**, **Deïanira** hoặc **Deianeira** ( ; , or , ) còn được biết đến với cái tên **Dejanira**, là một công chúa người thành Calydon trong thần thoại Hy Lạp. Tên của cô được dịch ra là "kẻ tiêu diệt đàn ông" hoặc "người giết chồng cô ấy". Cô là vợ của người anh hùng Heracles và theo một dị bản cổ ra đời muộn hơn, cô là người đã vô tình giết chồng mình với cái áo của Nessus bị nhiễm độc. Deianira cũng là nhân vật chính trong một vở kịch của Sophocles là *[[Người phụ nữ ở Trachis]]*.

## Gia đình
Deianira là con gái của Althaea với chồng bà là Oeneus (tên của ông có nghĩa là "người bán rượu nho"), vua của thành Calydon (sau khi thần rượu nho ban tặng cho ông cây nho để trồng trọt), và là em gái của Meleager. Các anh chị em của cô là Toxeus, Clymenus, Periphas, Agelaus (hoặc Ageleus), Thyreus (hoặc là Phereus hoặc Pheres), Gorge, Eurymede và Melanippe.

Theo một vài dị bản, Deianira là con gái của vua Dexamenus ở Olenus và chị/em gái của Eurypylus, Theronice và Theraephone. Các nguồn khác gọi những người con gái này của Dexamenus là Mnesimache hoặc Hippolyte.

Deianira còn là mẹ của Onites, Hyllus, Glenus, Ctesippus và Macaria - người đã đánh bại Eurystheus để cứu những người Hy Lạp.

## Thần thoại và Văn học

### Cuộc hôn nhân với Heracles
Theo Bacchylides, khi người anh hùng Heracles xuống âm phủ để bắt chó ngao ba đầu Cerberus, anh đã gặp linh hồn của Meleager - anh trai Deianira. Meleager kể về cuộc đời mình, rồi cầu xin Heracles kết hôn với Deianira và Heracles chấp thuận.

Theo Sophocles, Deianira được thần sông Achelous cầu hôn nhưng Heracles đã đánh bại Achelous trong một cuộc thi để lấy được Deianira làm vợ.

Trong một phiên bản khác của câu chuyện trên, Deianira là con gái của Dexamenus. Heracles đã tới cưỡng hiếp cô rồi hứa sẽ quay trở lại cưới cô. Khi Heracles ra đi, nhân mã Eurytion xuất hiện và yêu cầu cưới cô làm vợ. Cha của cô vì sợ hãi nên đã đồng ý, tuy nhiên Heracles kịp thời quay lại trước hôn lễ để giết chết nhân mã và giành lấy cô dâu của mình.

### Cái chết của Heracles
Câu chuyện trung tâm về Deianira liên quan đến Cái áo của Nessus. Một nhân mã tên là Nessus cố gắng để bắt cóc hoặc cưỡng hiếp Deianira khi anh ta chở cô qua dòng sông Euenos. Nhưng Heracles đã mau chóng cứu vợ bằng cách bắn mũi tên tẩm độc của mình vào người nhân mã. Trong lúc hấp hối, Nessus nói với Deianira lấy máu của anh ta tẩm vào một chiếc áo, chỉ cần đưa cho Heracles mặc thì anh sẽ chung thuỷ với cô suốt đời.

Deianira tin lời của anh ta và giữ một ít máu của Nessus bên mình. Heracles sinh ra những đứa con ngoài giá thú trên khắp Hy Lạp và sau đó đem lòng yêu Iole. Vì vậy, khi Deianira lo sợ chồng sẽ không còn yêu mình nữa, cô đã bôi một ít máu của Nessus lên chiếc áo lông sư tử Nemean nổi tiếng của Heracles. Lichas, người hầu của Heracles mang cho anh chiếc áo để anh mặc vào. Máu độc của nhân mã đốt cháy cơ thể Heracles một cách khủng khiếp, và cuối cùng anh đã nhờ người đưa mình vào giàn thiêu. Đau đớn, Deianira tự sát bằng cách treo cổ tự tử hoặc tự sát bằng kiếm.

## Chú thích

## Tham khảo
### Nguồn sơ cấp
* Antoninus Liberalis, *The Metamorphoses of Antoninus Liberalis* do Francis Celoria biên dịch (Routledge 1992). Phiên bản trực tuyến tại Topos Text Project.
*Apollodorus, *Thư viện* với bản dịch tiếng Anh của Sir James George Frazer, F.B.A., F.R.S. trong 2 tập, Cambridge, MA, Nhà xuất bản Đại học Harvard; London, William Heinemann Ltd. 1921. ISBN 0-674-99135-4. Phiên bản trực tuyến tại Thư viện số Perseus. Văn bản tiếng Hy Lạp có sẵn trong cùng trang web.
*Diodorus Siculus, *The Library of History* do Charles Henry Oldfather biên dịch thành 12 quyển. Thư viện cổ Loeb. Cambridge, Massachusetts: Nhà xuất bản Đại học Harvard; London: William Heinemann, Ltd. 1989. Tập 3. Quyển 4.59–8. Phiên bản trực tuyến tại trang web của Bill Thayer
*Diodorus Siculus, *Bibliotheca Historica. Vol 1-2*. Immanel Bekker. Ludwig Dindorf. Friedrich Vogel. in aedibus B. G. Teubneri. Leipzig. 1888-1890. Văn bản tiếng Hy Lạp có sẵn tại Thư viện số Perseus.
*Gaius Julius Hyginus, *Fabulae from The Myths of Hyginus* do Mary Grant biên dịch và chỉnh sửa. Ấn phẩm của Đại học Kansas về Nghiên cứu Nhân văn. Phiên bản trực tuyến tại Topos Text Project.
*Hesiod, *Catalogue of Women* từ *Homeric Hymns, Epic Cycle, Homerica* do Evelyn-White dịch, H G. Loeb Classical Library Tập 57. London: William Heinemann, 1914. Phiên bản trực tuyến tại theio.com
*Hesiod, *[[Catalogue of Women]]* fr. 2 5
* Ovid, *[[Heroides]] 9*
* Ovid, *[[Metamorphoses]]* 9.101-238
*Pausanias, *Description of Greece* với bản dịch tiếng Anh của W.H.S. Jones, Litt.D., và H.A. Ormerod, M.A., trong 4 tập. Cambridge, MA, Nhà xuất bản Đại học Harvard; London, William Heinemann Ltd. 1918. . Phiên bản trực tuyến tại Thư viện số Perseus
*Pausanias, *Graeciae Descriptio.* *3 tập*. Leipzig, Teubner. 1903.  Văn bản tiếng Hy Lạp có sẵn tại Thư viện số Perseus.

### Nguồn thứ cấp
*Peck, Harry Thurston, *Harper's Dictionary of Classical Antiquities.* New York. Harper and Brothers. 1898
* Graves, Robert, *The Greek Myths*, 1955, 142.ff, 142.2,3,5
*Graves, Robert, *The Greek Myths: The Complete and Definitive Edition.* Penguin Books Limited. 2017. 
## Liên kết ngoài
*