open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Thiên hoàng Kōbun

là Thiên hoàng thứ 39 của Nhật Bản theo truyền thống thừa kế ngôi vua. Triều đại của ông tồn tại trong 8 tháng của năm 672

## Thời niên thiếu và trị vì
Kōbun được xếp vào vị trí thứ 39 bởi các học giả hoàng gia Nhật Bản thời Meiji (1870). Tên khai sinh của ông là Otomo, con trai rất được yêu quý của Thiên hoàng Tenji. Ông cũng là người đầu tiên được cha phong làm Daijo-daijin.

Các nhà sử học đương đại xếp ông vào giữa hai triều đại của Tenji va Temmu, nhưng *Nihongi*, *Gukanshō* và *Jinnō Shōtōki* lại không ghi chép về triều đại này. Hoàng tử Otomo được cho là đã đặt tên gọi, tên thụy của mình vào năm 1870.

Vào năm Tenji thứ 10 (11/671), Thiên hoàng do lo ngại người em trai thông minh của mình là Hoàng tử Oama sẽ có ngày chiếm lấy ngôi báu nên quyết định chỉ định con trai mình là người thừa kế của ông. Trong trường hợp đó, con trai ông được xem như người nhận được sự kế thừa *(Senso)* sau cái chết của cha mình. Ngay sau khi phụ vương qua đời, Thiên hoàng Kōbun được cho là đã lên ngôi (sokui) vào tháng 1/672.

Vừa lên ngôi, Thiên hoàng Kōbun đã phải lao vào cuộc chiến đấu với người chú của mình, Hoàng tử Oama để giữ ngôi báu. Cũng trong thời gian này, ông đặt một niên hiệu không chính thức là "Sujaku".

Cuộc chiến tranh giành ngôi vua kết thúc vào tháng 8/672, khi phe của Hoàng tử Oama đại thắng tại trận Jinshin. Thiên hoàng Kōbun sau thất bại đã phải rút chạy và mổ bụng tự sát vào ngày 21/8/672 tại Yamasaki (nay thuộc Shiga). Ông được chôn tại đài tưởng niệm Shinto ở Shiga, trong khu lăng mộ có tên *Nagara no Yamasaki no misasagi*. Ngay sau thắng trận, Hoàng tử Oama lên ngôi hiệu là Thiên hoàng Tenmu

## Nengō và các quan lại
Trong 8 tháng trị vì, ông không đặt một *nengō* nào; ngoài *nengō* không chính thức là "Sujaku".

### Các quan lại cai trị
Tả đại thần: Soga no Akae(蘇我赤兄) (?–?), 672

Hữu đại thần, Nakatomi no Kane(中臣金) (d. 672), 672

## Gia đình
Hoàng hậu: Princess Tōchi (十市皇女) (c. 648 – 678), con gái của Thiên hoàng Tenmu. Bà sinh ra người con là Hoàng tử Kadono (葛野王) (669–706)

Thứ phi: Fujiwara no Mimimotoji (藤原耳面刀自), con gái của Fujiwara no Kamatari, sinh ra công chúa Ichishi-hime (壱志姫王)

Thiên hoàng Kōbun còn có một người con trai là Hoàng tử Yota (興多王), không rõ mẫu hậu.

## Tham khảo
Thái bộc tự

**Thái bộc tự** (太僕寺, Court of the Imperial Stud) là một trong 6 tự trong quan chế Lục tự. Thái bộc tự phụ trách các trách nhiệm trông coi, nuôi cấp ngựa, giữ gìn những xe ngựa của hoàng tộc (vua và các hoàng tử), và điều hành các mục súc (đồng cỏ để nuôi ngựa) trên toàn quốc.

Cũng như các tự khác trong Lục tự, Thái bộc tự do quan Tự khanh đứng đầu, Tự thiếu khanh thứ nhì và có các thuộc cấp Chủ sự, Tư vụ, Thư lại giúp việc.

Thời Hồng Đức, thuộc viên có Chánh, Phó Ứng sự cục, Phong trừu khố sứ, Đồn điền tàm tạng sở phú, Thụ tang sở sứ, Điền mục sở sứ, phó sử.

Thời Nguyễn Minh Mạng 8 (1827), triều đình chuẩn định quan chế Thái bộc tự khanh trật Tòng tam phẩm, Thái bộc tự thiếu khanh trật Chánh tứ phẩm.

## Chú thích
Thái thường tự

**Thái thường tự** (太常寺, Court of Imperial Sacrifices) là một trong 6 tự trong quan chế Lục tự. Thái thường tự là cơ quan phụ trách việc thi hành những thể thức lễ nghi, điều khiển ban âm nhạc, trông coi các đền chùa thờ Trời, Đất, thần 4 mùa.  Thái thường tự gồm có 7 thự (quan nha) là:
* Giao xã thự (郊社署, Office of the National Altars) - cơ quan phụ trách việc tổ chức lễ tế Trời và tế Đất
* Thái nhạc thự (太樂署, Imperial Music Office) - cơ quan trông coi và điều khiển ban âm nhạc
* Cổ súy thự (鼓吹署, Office of Drums and Fifes)- cơ quan phụ trách việc đánh trống và thổi sáo
* Thái y thự (太医署、Imperial Medical Office) - cơ quan trông coi về y tế cho vua và toàn quốc.  Tại Việt Nam, cơ quan này được tách ra là viện riêng, gọi Thái y viện
* Thái bốc thự (太卜署, Imperial Divination Office) - cơ quan phụ trách việc tính âm dương bói toán. Thời Nguyễn, cơ quan này được tách riêng, gọi Khâm thiên giám
* Lẫm hi thự (廩犧署, Office of Sacrificial Grains and Animals) - cơ quan trông coi việc cung cấp thóc gạo cùng các thú vật cho các cuộc tế lễ
* Thái miếu tự (太廟署, Imperial Ancestral Temple Office) - cơ quan giữ việc coi sóc các đền thờ, miếu mạo
Cũng như các tự khác trong Lục tự, Thái thường tự do quan Tự khanh đứng đầu, Tự thiếu khanh thứ nhì và có các thuộc cấp Chủ sự, Tư vụ, Thư lại giúp việc.

Thời Hồng Đức, thuộc viên có Thần trù thự bào chánh, bào phó.

Thời Hồng Đức và Bảo Thái, Thái thường Tự khanh trật Chánh ngũ phẩm. Thời Nguyễn cho trật Chánh tam phẩm, cao hơn Quang lộc tự khanh. Thái bộc tự thiếu khanh trật Tòng tam phẩm.

Thời Nguyễn, Thái thường tự có 1 Tự khanh, 1 Thiếu khanh, 1 Viên ngoại lang, 1 Chủ sự, 1 Tư vụ, 2 viên Bát Cửu phẩm thư lại, 12 viên Vị nhập lưu thư lại. Giữ việc văn tế, hội phái quan đi tế.

Thời Nguyễn, riêng Hồng lô tự (lo việc tiếp đón sứ đoàn các nước) và Thượng bảo tự (lo việc văn phòng, ấn tín giúp vua) có chức trách thường trực, các chức điều hành trong những tự khác như chức Tự khanh, Tự thiếu khanh thường trao cho các quan trong Lục bộ điều hành tạm thời trong một thời gian, không có chức vụ nhất định.

## Chú thích
Quang lộc tự

**Quang lộc tự** (光祿寺, Court of Imperial Entertainments) là một trong 6 tự trong quan chế Lục tự. Quang lộc tự là cơ quan phụ trách việc cung cấp và nấu rượu lễ, đồ lễ, đồ ăn trong các bữa tế tự, triều hội, yến tiệc cung đình, yến tiệc ân vinh Tiến sĩ.

Cũng như các tự khác trong Lục tự, Quang lộc tự do quan Tự khanh đứng đầu, Tự thiếu khanh thứ nhì và có các thuộc cấp Chủ sự, Tư vụ, Thư lại giúp việc.

Thời Hồng Đức và Bảo Thái, Quang lộc tự khanh trật Chánh ngũ phẩm. Thời Nguyễn cho trật Tòng tam phẩm, thấp hơn Thái thượng tự khanh. Quang lộc tự thiếu khanh trật Tòng tứ phẩm.

Thời Nguyễn, Quang lộc tự đặt 1 viên Tự khanh, 1 viên Tự thiếu khanh, 1 viên Viên ngoại lang, 1 viên Chủ sự và 1 viên Tư vụ. Bát phẩm thư lại và Cửu phẩm thư lại đều 3 viên. Vị nhập lưu thư lại 12 viên. Thời Nguyễn Thiệu Trị, Tự Đức, biên chế có thêm bớt chút ít.

Thời Nguyễn, riêng Hồng lô tự (lo việc tiếp đón sứ đoàn các nước) và Thượng bảo tự (lo việc văn phòng, ấn tín giúp vua) có chức trách thường trực, các chức điều hành trong những tự khác như chức Tự khanh, Tự thiếu khanh thường trao cho các quan trong Lục bộ điều hành tạm thời trong một thời gian, không có chức vụ nhất định.

## Chú thích
Chloe O'Brian

**Chloe O'Brian** là một nhân vật hư cấu do nữ diễn viên Mary Lynn Rajskub thủ vai trong bộ phim truyền hình *[[24 (phim truyền hình)|24]]*. Là một nhà phân tích tại CTU ở Los Angeles (và sau đó New York), cô ấy là đồng nghiệp đáng tin cậy nhất của Jack Bauer, cô thường làm những việc ngoài ý muốn và trái phép cho anh, thậm chí là cá nhân cho mình. Trong vai O'Brian, Rajskub đã xuất hiện trong 137 tập phim của *24*, nhiều hơn bất kỳ diễn viên nào khác, ngoại trừ ngôi sao của loạt phim Kiefer Sutherland, người đã xuất hiện trong tất cả 205 tập. UGO.com gọi Chloe là mọt sách hay nhất trên truyền hình. AOL gọi cô là một trong 100 nhân vật nữ đáng nhớ nhất trên màn ảnh nhỏ.

## Tiểu sử
O'Brian là một người đặc biệt thông minh, giỏi về công nghệ. Cô dành phần lớn thời gian của mình bên máy tính, cô hiếm khi được gửi ra ngoài làm nhiệm vụ tác chiến. Tuy nhiên, cô đã chứng minh cho mọi người thấy mình thành thạo sử dụng vũ khí trong phần 4, 5 và 8. Cô làm việc rất tốt khi chịu nhiều áp lực và có rất nhiều bạn bè tại CTU và luôn tỏ ra trung thành với họ. Cô đã giúp Đặc vụ CTU Chase Edmunds chăm sóc đứa con gái của anh từ mối quan hệ trước sau khi mẹ của đứa bé bỏ đi. Cô thậm chí còn giữ bí mật dùm Chase để Kim Bauer không hề hay biết.

Cô và Milo Pressman từng hẹn hò với nhau trước khi phần 6 diễn ra. Đây là nguồn gốc cho sự thù địch giữa Milo và Morris. Vào cuối phần 6, Chloe được tiết lộ rằng cô đang mang thai với Morris.

Trong một cuộc phỏng vấn để quảng bá cho *[[24: Live Another Day]]*, nam diễn viên Kiefer Sutherland tiết lộ Rajskub sẽ quay trở lại vai diễn Chloe, nhưng bóng gió rằng mối quan hệ giữa cô ấy và Jack Bauer sẽ đối địch với nhau hơn trước. Anh cũng nói thêm rằng nguyên do cho việc này là bởi liên quan đến hành động của cô trong phần 8 của *24*.

## Dự án CHLOE
Dự án CHLOE là một chương trình phát triển công nghệ giám sát của Bộ An ninh Nội địa Hoa Kỳ nhằm bảo vệ máy bay từ tên lửa khủng bố. Nó được đặt theo tên của nhân vật Chloe O'Brian bởi vì *24* là chương trình yêu thích của cựu Bộ trưởng An ninh Nội địa Michael Chertoff.

## Tham khảo
Thượng bảo tự

**Thượng bảo tự** (尚寶寺, Court of Imperial Seals) là một trong 6 tự trong quan chế Lục tự. Thượng bảo tự phụ trách việc văn phòng giúp vua, giữ ấn triện, sao chép sắc chỉ, dụ vua ban hoặc những chương sớ sổ sách đã được vua chuẩn y.

Cũng như các tự khác trong Lục tự, Thượng bảo tự do quan Tự khanh đứng đầu, Tự thiếu khanh thứ nhì và có các thuộc cấp Chủ sự, Tư vụ, Thư lại giúp việc. Nhưng vào thời Nguyễn, do Thượng bảo được chỉ định là một trong 4 tào (Bí thư tào, Biểu bạ tào, Thừa vụ tào, Thượng bảo tào) phục vụ trong cơ quan Nội các, nên từ Tự được xóa đi trong chức, chỉ dùng Thượng bảo khanh hoặc Thượng bảo thiếu khanh để gọi 2 vị chưởng quan và phó quan tào Thượng bảo.

Thời Bảo Thái, Thượng bảo tự khanh trật Chánh ngũ phẩm.

Thời Nguyễn Minh Mạng 10 (1829), nhà Nguyễn bỏ Văn thư phòng lập Nội các với 4 tào.  Thượng bảo tự thời này là một trong 4 tào Nội các với tên gọi là Thượng bảo tào với Thượng bảo khanh trật Tòng tam phẩm. Thượng bảo thiếu khanh trật Chánh tứ phẩm. Thượng bảo tào chuyên trách việc coi giữ Kim Ngọc Bảo Tỷ, Ấn chương, Quan phòng, cùng các loại ấn tín hữu quan khác nhau. Phụ trách việc đóng dấu vào văn bản trong đó đặc biệt là các Bảo Tỷ của vua. Đồng thời chịu trách nhiệm sao lục các văn bản có ngự bút châu phê chuyển đi, còn giữ lại bản chính châu bút gửi lại cho Biểu bạ tào lưu trữ.

Thời Nguyễn Thiệu Trị 4 (1844), Thượng bảo tào được đổi tên thành Thượng bảo sở với nhiều trách nhiệm hơn.

Thời Nguyễn, riêng Hồng lô tự (lo việc tiếp đón sứ đoàn các nước) và Thượng bảo tự (lo việc văn phòng, ấn tín giúp vua) có chức trách thường trực, các chức điều hành trong những tự khác như chức Tự khanh, Tự thiếu khanh, Tự thừa thường trao cho các quan trong Lục bộ điều hành tạm thời, không có chức vụ nhất định.[2]

## Chú thích
Thượng bảo tào

**Thượng bảo tào** (尚寶曹, Imperial Seals Section) là một trong 4 tào Nội các (Bí thư tào, Biểu bạ tào, Thừa vụ tào, Thượng bảo tào) thời Nguyễn Minh Mạng. Thượng bảo tào chuyên trách việc coi giữ Kim Ngọc bảo tỷ, ấn triện, kiềm ký, và nha bài. Phụ trách việc đóng dấu vào văn bản trong đó đặc biệt là các bảo tỷ của vua. Đồng thời chịu trách nhiệm sao lục các văn bản có ngự bút châu phê chuyển đi, còn giữ lại bản chính châu bút gửi lại cho Biểu bạ tào lưu trữ.

Thượng bảo nguyên là một tự tên Thượng bảo tự trong quan chế Lục tự được thành lập thời Hồng Đức.

Thời Nguyễn Gia Long, Thượng bảo tự là một ty với tên gọi Thượng bảo ty cùng Tam nội viện (Thị thư viện, Thị hàn viện, Nội hàn viện) giúp vua việc văn phòng và ấn tín.

Thời Nguyễn Minh Mạng 10 (1829), Thượng bảo ty được đổi thành một trong 4 tào tại cơ quan Nội các với tên gọi mới là Thượng bảo tào. Vị chưởng quan Thượng bảo tào là Thượng bảo tự khanh trật Tòng tam phẩm. Vị phó quan Thượng bảo tào là Thượng bảo tự thiếu khanh trật Chánh tứ phẩm.

Thời Nguyễn Thiệu Trị 4 (1844), Thượng bảo tào được đổi tên thành Thượng bảo sở với nhiều trách nhiệm hơn.

## Chú thích
Bí thư tào

**Bí thư tào** (秘書曹, Palace Library Section) là một trong 4 tào Nội các (Bí thư tào, Biểu bạ tào, Thừa vụ tào, Thượng bảo tào) thời Nguyễn Minh Mạng. Bí thư tào coi giữ việc chép các thơ văn ngự chế, bảo quản các văn bản quan trọng như công văn bang giao với các nước, bản đồ quốc gia, các thư tịch công.

Tiền thân Bí thư tào là Đồ thư tào, lập vào năm Minh Mạng 10 (1829) khi cơ quan Nội Các được thành lập.

Năm Minh Mạng 17 (1836), Đồ thư tào đổi tên là Bí thư tào.

Năm Thiệu Trị 4 (1844), Bí thư tào được đổi tên thành Bí thư sở.

## Chú thích
Biểu bạ tào

**Biểu bạ tào** (表簿曹, Imperial Records Section) là một trong 4 tào Nội các (Bí thư tào, Biểu bạ tào, Thừa vụ tào, Thượng bảo tào) thời Nguyễn Minh Mạng. Biểu bạ tào coi giữ châu bản ngự bút, châu phê, châu điểm, châu khuyên, châu mạt, châu cải cùng những phó bản biểu chương, sổ sách.

Biểu bạ tào được đặt ra vào năm Minh Mạng 10 (1829) khi vua chuẩn việc lập cơ quan Nội Các.

Năm Thiệu Trị 4 (1844), Biểu bạ tào được đổi tên thành Bản chương sở, chia làm 3 chương là chương Lại Hộ, chương Lễ Binh, chương Hình Công.

Các châu bản triều Nguyễn do Biểu bạ tào giữ, còn lưu được đến ngày nay, là một di sản quý và đã được UNESCO công nhận là Di sản tư liệu Chương trình Ký ức thế giới Khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

## Chú thích
Phí Mục (đạo diễn)

**Phí Mục** (, 1906 - 1951) là một nhà làm phim Trung Hoa. Phí Mục sinh trưởng tại Thượng Hải vào năm 1906. Trước khi trở thành đạo diễn, ông làm việc như một phụ tá cho nhà điện ảnh tiên phong Hầu Diệu.
## Sự nghiệp
### Đạo diễn

### Biên kịch

### Giám chế

## Tham khảo

* 
* Tiểu sử Phí Mục tại Chinese Drama
* Tiểu sử Phí Mục  tại Chinese Movie Database
Bản chương sở

**Bản chương sở** (板章所, Imperial Records Office) là một trong 4 sở Nội các (Bí thư sở, Bản chương sở, Ty luân sở, Thượng bảo sở) thời Nguyễn Thiệu trị trở về sau. Bản chương sở coi giữ châu bản ngự bút, châu phê, châu điểm, châu khuyên, châu mạt, châu cải cùng những phó bản biểu chương, sổ sách.[1]

Tiền thân Bản chương sở là Biểu bạ tào, được đặt ra vào năm Minh Mạng 10 (1829) khi vua chuẩn việc lập cơ quan Nội Các. Năm Thiệu Trị 4 (1844), Biểu bạ tào được đổi tên thành Bản chương sở, chia làm 3 chương là chương Lại Hộ, chương Lễ Binh, chương Hình Công, là các văn phòng lưu trữ, đóng thành tập các tài liệu từ những bộ / ty / đô khác nhau: Ba chương gồm:
* Lại Hộ Chương (吏戶章, Civil Affairs Ministry & Personnel Ministry Imperial Records Chapter) - văn phòng lưu trữ các tài liệu trên liên quan đến bộ Lại, bộ Hộ, viện Cơ Mật, viện Đô Sát
* Lễ Binh Chương (禮兵章, Rites Ministry & Military Ministry Imperial Records Chapter) - văn phòng lưu trữ các tài liệu trên liên quan đến bộ Lễ, bộ Binh và một số cơ quan
* Hình Công Chương (刑工章, Justice Ministry & Works Ministry Imperial Records Chapter) - văn phòng lưu trữ các tài liệu trên liên quan đến bộ Hình, bộ Công và một số cơ quan

## Chú thích
Bí thư sở

**Bí thư sở** (秘書所, Palace Library Office) là một trong 4 sở Nội các (Bí thư sở, Bản chương sở, Ty luân sở, Thượng bảo sở) thời Nguyễn Thiệu trị trở về sau. Tiền thân là Bí thư tào thời Minh Mạng, Bí thư sở coi giữ việc chép các thơ văn ngự chế, bảo quản các văn bản quan trọng như công văn bang giao với các nước, bản đồ quốc gia, các thư tịch công.

## Chú thích
Thừa vụ tào

**Thừa vụ tào** (承務曹, Imperial Diarists Section) là một trong 4 tào Nội các (Bí thư tào, Biểu bạ tào, Thừa vụ tào, Thượng bảo tào) thời Nguyễn Minh Mạng. Thừa vụ tào đọc bản tấu và giúp vua soạn lời phê. Ngoài ra, các trách nhiệm của Thừa vụ tào còn là ghi chép lời tâu, lời phê, chỉ dụ, coi giữ nghiên bút Thượng phương. Ghi chép lời nói của vua khi triều hội hoặc khi tuần hạnh cùng chương, sớ, tấu văn của quan tướng. Lưu giữ các sổ dâng ngự dược, nhật ký học tập của Hoàng tử, các văn bản quy định, chương, sớ, án kiện toàn quốc.

Tiền thân Thừa vụ tào là Ký chú tào, lập vào năm Minh Mạng 10 (1829) khi cơ quan Nội Các được thành lập.

Năm Minh Mạng 17 (1836), Ký chú tào đổi tên là Thừa vụ tào.

Năm Thiệu Trị 4 (1844), Thừa vụ tào được đổi tên thành Ty luân sở.

## Chú thích
Ty luân sở

Theo *Từ điển chức quan Việt Nam*, 2002, Đỗ Văn Ninh, **Ty luân sở** là là một trong 4 sở Nội các (Bí thư sở, Bản chương sở, Ty luân sở, Thượng bảo sở) thời Nguyễn thời Thiệu trị trở về sau. Tiền thân Thừa vụ tào là Thừa vụ tào. Năm Thiệu Trị 4 (1844), Thừa vụ tào được đổi tên thành Ty luân sở.

## Lưu ý
Ty luân sở có thể đúng là tên của một sở nhưng vì chưa tìm thấy chữ Hán của Ty luân sở, nên chưa thể khẳng định đây đúng là tên được đổi thời Thiệu Trị.

## Chú thích
Ấn ty - Trực xứ

**Ấn ty - Trực xứ** (印司 - 直處, Office of Ministry Seals Management - Officers on Duty) là một hoặc hai ty được lập tại mỗi bộ trong Lục bộ thời Nguyễn. Ấn ty coi giữ ấn triện, hồ sơ, chương sớ của bộ, đóng ấn triện khi có lệnh. Trực xứ là các vị thư lại của mỗi bộ, nhận và phân phát giấy tờ, hồ sơ đến các ty có trách nhiệm. Hai ty này thường có vài chục quan chức vị nhập lưu thư lại chia làm 2 hoặc 3 ban phân phái giúp đỡ các ty trong một bộ.

Thường, tên gọi cơ quan Ấn ty - Trực xứ được kèm tên bộ. Ví dụ nếu là bộ Lại, tên cơ quan sẽ là Lại Ấn ty Lại Trực xứ (吏印司吏直處, Office of Civil Affairs Ministry Seals Management - Civil Affairs Ministry Officers on Duty).

## Chú thích
Tất Điêu Khải

**Tất Điêu tử** (, 540 TCN - ?) là một học giả nước Thái cuối thời Xuân Thu, đồng thời là môn sinh của Khổng tử.
## Tiểu sử
Tất Điêu tử có tên gọi **Tất Điêu Khải** (漆雕啟), tự **Tử Khải** (子啟), **Tử Nhược** (子若), nguyên là người nước Thái, sinh vào năm 540 TCN. Tên của ông từng bị người Hán sửa thành **Khai** (開) để tị húy Hán Cảnh đế.

Tất Điêu Khải theo học Khổng tử từ năm lên 11 tuổi, trong gia tộc còn có Sỉ (漆雕哆) và Đồ Phụ (漆雕徒父) cũng là môn sinh của Khổng. Tuân mệnh thầy, ông rất chăm nghiền ngẫm *[[Kinh Thư|Thư kinh]]*.

Rời cửa Khổng, Tất Điêu Khải đã phát triển tư tưởng của mình thành một trong tám nhánh của Nho giáo, sau được kế thừa bởi Hàn Phi tử. Tuy nhiên, các học thuyết của Tất Điêu Khải không còn lại đến nay. Phần *[[Nghệ văn chí]]* trong *[[Hán thư]]* có nhắc đến chương thứ 13 với nhan đề *[[Tất Điêu tử]]*, được cho là chính Tất Điêu Khải soạn, nhưng đã mất tích.
## Vinh danh
Đường Huyền Tông sắc phong Tất Điêu tử tước **Đằng bá** (滕伯), đến Tống Chân Tông lại tôn làm **Bình Dư hầu** (平輿侯).
## Xem thêm
* Khổng tử
## Tham khảo

*
*
*
*
*
Đoan Mộc Hống Lương

**Đoan Mộc Hống Lương** (, 1912 - 1996) là bút hiệu của một văn sĩ Trung Hoa.
## Tiểu sử
Đoan Mộc Hống Lương sinh ngày 25 tháng 9 năm 1912 tại huyện Xương Đồ, tỉnh Liêu Ninh. Ông có nguyên danh **Tào Hán Văn** (曹漢文), tự **Kinh Bình** (京平), bút danh **Thuyên Diệp** (荃葉), **Loa Toàn** (螺旋), **Tân Nhân** (辛人), **Diệp Chi Lâm** (葉之琳), **Thảo Bình** (草坪).

Sau khi tốt nghiệp Trung học Nam Khai, Đoan Mộc Hống Lương được nhận vào khoa Lịch sử của Đại học Thanh Hoa. Ông xin gia nhập Tả Liên và xuất bản tiểu thuyết đầu tay *Mẫu thân*.

Năm 1933, ông lại viết tiếp *Khoa Nhĩ Thấm kỳ thảo nguyên*. Cuốn tiểu thuyết này trở thành một kiệt tác văn chương của nhóm tác gia lưu vong người Đông Bắc suốt thập niên 1930, được đăng dài kỳ trên nhiều tạp chí văn học ở Thượng Hải và Vũ Hán. Sau thành công đó là hàng loạt tiểu thuyết và truyện ngắn nối đuôi nhau ra đời.

Từ năm 1938, do tình thế chiến sự leo thang, ông kết hôn với văn sĩ Tiêu Hồng và cùng bà bôn ba các nơi Vũ Hán, Trùng Khánh, Thượng Hải, Hồng Kông , đến lúc Tiêu Hồng đau ốm nặng thì lại bỏ rơi bà trong những ngày tháng cuối đời. Tuy nhiên, ông vẫn không ngừng viết.

Năm 1950, sau khi nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa thành lập, Đoan Mộc Hống Lương từ Hồng Kông trở về Hoa lục. Ông dành nhiều thì giờ thâm nhập các vùng nông thôn, nhà máy, đơn vị quân lực để tìm ý tưởng viết văn. Giai đoạn này, ông công bố số lượng lớn tiểu luận mô tả cuộc sống mới dưới ngọn cờ cộng sản.

Sau Cách mạng Văn hóa, ông tích cực đóng góp vào việc thổi bùng lên một giai đoạn văn học mới với các đặc điểm văn hóa mới. Ông viết nhiều luận văn và truyện ngắn mà một số trong đó đã có ảnh hưởng lâu dài cho các văn sĩ kế cận.

Vào năm 1980, Đoan Mộc Hống Lương được bầu làm Phó chủ tịch Hiệp hội Tác gia Bắc Kinh. Đến năm 1984 lại được bầu làm Lý sự Hiệp hội Tác gia Trung Quốc.
## Xem thêm

## Tham khảo

* 我和端木蕻良的一段往事 
* http://www.phqy.net/book.asp?id=4114
Bút danh

**Bút danh** hay **bút hiệu** là tên của một tác giả do chính họ đặt thay cho tên thật, thường được dùng trong mỗi tác phẩm của tác giả. Bút danh có thể được sử dụng với nhiều mục đích như để ngụy trang giới tính tác giả, để cách xa với vài tác phẩm trước đây của họ, bảo vệ tác giả khỏi những lời đánh giá tiêu cực cho tác phẩm của họ thay cho tên thật, hoặc kết hợp hai tác giả hợp tác với nhau để dùng cùng một bút danh, hay bất kỳ lý do nào trong việc tiếp thị và trình bày tác phẩm.

## Tham khảo

### Sách
*
Nhiếp Cám Nỗ

**Nhiếp Cám Nỗ** (, 1903 - 1986) là bút hiệu của một thi sĩ và văn sĩ Trung Hoa.
## Lịch sử
Nhiếp Cám Nỗ sinh ngày 28 tháng 1 năm 1903 tại huyện Kinh Sơn, tỉnh Hồ Bắc. Ông có nguyên danh **Nhiếp Quốc Diễm** (聶國棪), hiệu **Cán Như** (幹如), thất danh **Hồng Kim Thủy Chi Trai** (紅金水之齋), bút danh **Nhĩ Da** (耳耶), **Cam Nô** (甘奴), **Nhiếp Cơ** (聶畸), **Tiêu Kim Đạc** (蕭今度), **Mại Tư** (邁斯), **Hãn Lữ** (悍膂), **Đạm Thai Diệt Ám** (澹台滅闇)...

Năm 1957, Ban chấp hành Trung ương Trung Cộng phát động chiến dịch chống hữu khuynh (phản hữu vận động). Đảng viên Nhiếp Cám Nỗ được liệt vào phần tử nặng tư tưởng hữu khuynh, cho nên bị khai trừ và phải hồi hưu non, đồng thời cơ quan công an cấm rời khỏi khu vực Bắc Kinh. Tuy nhiên, Nhiếp Cám Nỗ vẫn không từ bỏ nghiệp văn bút, nên ông tự nguyện xin đi trại cải huấn để có có hội thâm nhập vào sinh hoạt cánh hữu. Ông được điều tới nông trường số 850 ở Bắc Đại Hoang. Mùa hè 1959, Nhiếp Cám Nỗ đảm trách biên tập mục văn nghệ cho đặc san Bắc Đại Hoang. Đến mùa xuân 1961, ông được phóng thích về Bắc Kinh và mùa thu cùng năm được "phục hồi danh dự", nghĩa là chính phủ không còn coi ông thuộc phái hữu nữa. Ông được đề cử vào chức vụ ủy viên văn hóa lịch sử Chính Hiệp.

Kể từ tháng 9 năm 1962, cơ quan công an bắt đầu sưu tầm tài liệu chứng cứ có liên đới các bài xã luận của tác gia Nhiếp Cám Nỗ trên văn đàn và trong nghị hội Chính Hiệp để báo cáo lên thượng cấp. Tháng 12 năm 1964, trong một cuộc họp giao ban bất thường, công an thành phố Bắc Kinh công bố một công văn nhan đề *Nhiếp Cám Nỗ phản đối việc chỉnh phong giới văn nghệ, ngang nhiên công kích Mao Chủ Tịch* (聶紺弩反對文藝界整風，惡毒攻擊毛主席). Đây cũng là thời gian ông tiến hành nhiều hoạt động tri ơn các bạn văn cũ như đi viếng mộ Tiêu Hồng và thăm hỏi nhiều vị tiên liệt cách mạng, mà phần đông trong số này đã bị Đảng Cộng sản Trung Quốc liệt vào thành phần hữu khuynh hoặc phản bội.

Vì thế, ngay khi Cách mạng Văn hóa bùng nổ, cả gia đình Nhiếp Cám Nỗ lập tức bị đem đi tống giam và đấu tố. Riêng phần Nhiếp Cám Nỗ bị liệt cho các hình thức trừng phạt sau :

## Quyến thuộc
*Phu nhân : Châu Dĩnh
*Các con :
**Ái nữ Nhiếp Hải Yến, cùng chồng là Phương Chí Huấn tuẫn tiết tháng 8 năm 1976 vì không chịu nổi Hồng vệ binh bách hại
**Dưỡng nữ Ngô Đan Đan
## Tác phẩm
1935年到1986年，共出版語言文字、古典小說論文集、散文集、小說集、雜文集、新舊體詩歌集31種。作品主要有：
* 短篇小說集《邂逅》、《兩條路》、《夜戲》、《紺弩小說集》
* 散文集《嬋娟》、《沉吟》、《巨像》、《高山仰止》、《紺弩散文》
* 雜文集《血書》、《歷史的奧秘》、《蛇與塔》、《早醒記》、《關於知識分子》、《二鴉雜文》、《海外奇談》、《寸磔紙老虎》、《紺弩雜文選》、《聶紺弩雜文集》
* 詩集《元旦》、《山呼》、《三草》、《散宜生詩集》
* 劇本《小鬼鳳兒》
* 故事集《天亮了》
* 回憶錄《腳印》
* 文學論集《中國古典小說論集》、《從白話文到新文字》
## Tham khảo

## Chú thích

## Liên kết
### Tài liệu
*
*
*
*
### Tư liệu
*聂弩绀诗选
*章诒和：谁把聂绀弩送进了监狱？
Hồ Chí Mân

**Hồ Chí Mân,** sinh năm 1934, người dân tộc Kor, là Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân ở Việt Nam.

## Tiểu sử
Hồ Chí Mân sinh ra và lớn lên tại xã Trà Phong, huyện Tây Trà, tỉnh Quảng Ngãi. Năm 1954, ông tham gia cách mạng. Từ năm 1959 đến năm 1968, ông chỉ huy đơn vị và trực tiếp tham gia 26 trận đánh. Những trận đanh ông tham gia có ý nghĩa quan trọng để đập tan bộ máy ngụy quyền thôn, xã, quét sạch đồn bốt trong huyện, góp phần thiết lập chính quyền của 16 xã; tiêu diệt và ngăn chặn nhiều cuộc càn quét của lính biệt kích, bảo an Mỹ, ngụy trên địa bàn huyện Trà Bồng, củng cố niềm tin vào đường lối và sức mạnh chiến tranh nhân dân do Đảng Cộng sản Việt Nam phát động và lãnh đạo. Sau giải phóng năm 1975, ông thực hiện tốt mọi chức trách, nhiệm vụ được giao. Khi về hưu năm 1990, ông làm Chủ tịch Hội Cựu chiến binh xã Trà Phong.

## Ghi nhận
Với thành tích xuất sắc trong chiến đấu, xây dựng và bảo vệ tổ quốc, ông đã được Đảng và Nhà nước tặng thưởng: 
* Huân chương Độc lập hạng Hai; 
* Huân chương Kháng chiến hạng Nhất; 
* Huân chương Chống Mỹ hạng Nhất
* Huân chương Giải phóng hạng Hai.
* Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân

## Tham khảo
Ulcinj

**Ulcinj** (chữ Kirin Montenegro: Улцињ, ; tiếng Albania: *Ulqini*) là một thị trấn tại bờ biển phía nam Montenegro và là thủ phủ của Khu tự quản Ulcinj. Dân số vùng đô thị là 10.707 (2011), đa phần là người Albania.

Đây là một trong những điểm dân cư xưa nhất trên bờ biển Adriatic, được thành lập vào thể kỷ 5 TCN. Nó được người La Mã chinh phục năm 163 TCN từ tay người Illyria. Với sự phân chia của đế quốc La Mã, nó trở thành một phần của đế quốc Đông La Mã. Trong thời kỳ Trung Cổ, thị trấn nằm dưới quyền kiểm soát của người Nam Slav trong một vài thể kỷ. Năm 1405, nó trở thành một phần của Cộng hòa Venice và năm 1571, rơi vào tay đế quốc Ottoman. Ulcinj được nhượng lại cho công quốc Montenegro năm 1880.

Ulcinj là một địa điểm thu hút du khách, với bãi biển dài, hồ Šas, đảo Ada Bojana và lâu đài Ulcinj hai nghìn năm tuổi. Ulcinj cũng là trung tâm của cộng đồng người Albania tại Montenegro.
## Tên
Nhà lịch sử Titus Livius (59 TCN– 17), và Gaius Plinius Secundus (23–79), nhắc đến nó dưới tên *Olcinium* và tên cổ *Colchinium* - "thành lập bởi [người định cư từ] Colchis" (Olchinium quod antea Colchinium dictum est a Colchis conditum). Claudius Ptolemaeus (100–178) gọi thị trấn là *Oulkinion* (Ουλκίνιον). Cái tên *Oulkinion*, sau đó sẽ trở thành *Ulcinj* trong ngôn ngữ Slav,  () và .
## Lịch sử
### Thời cổ

Ulcinj là một cảng biển cổ. Vùng quanh Ulcinj đã có người sinh sống từ thời kỳ đồ đồng, dựa trên những ngôi mộ người Illyria (tumuli) được tìm thấy tại làng Zogaj lân cận Ulcinj. Người ta tin rằng thị trấn được thành lập vào thể kỷ thứ 5 bởi những người đến từ Colchis, điều này cũng được nhắc đến trong một bài thơ thể kỷ 3 của Apollonius xứ Rhodes.

Thời tiền Trung Cổ, Ulcinj được biết đến như một trong số các "thủ phủ hải tặc" biển Adriatic.
### Thời kỳ La Mã
Năm 163 TCN, người La Mã chiếm được Colchinium và đặt lại tên là *Olcinium*. Dưới sự cai trị của La Mã, nơi này được xem là một *oppidum civium Romanorum* (nơi định cư của công dân La Mã), và sau đó là *[[municipium]]* (thị trấn tự trị).

Sau sự phân chia của Đế quốc La Mã, Ulcinj trở thành một phần của tỉnh Prevalis và người dân tại đây cải sang Kitô giáo. Có lẽ từ trước thời Trung Cổ, nó đã là một trung tâm mua bán và hải cảng, và đồng thời vẫn giữ tình trạng tự trị.
### Thời kỳ Trung Cổ và sự thống trị của người Nam Slav
### Sự thống trị của Venetia và Ottoman
## Dân số

Ulcinj là trung tâm hành chính của khu tự quản Ulcinj. Thị trấn Ulcinj có dân số 10.707. Khu tự quản Ulcinj là trung tâm của cộng đồng người Albania tại Montenegro. Đây là khu tự quản duy nhất của Montenegro với người Albanians chiếm phần đông (60%).

### Dân tộc, ngôn ngữ mẹ đẻ và tôn giáo
Nhóm dân tộc lớn tại Ulcinj là người Albania. Ngôn ngữ phổ biến nhất là tiếng Albania.

**Dân số theo dân tộc (thống kê 2011):**

**Dân số theo tiếng mẹ đẻ (thống kê 2011):**

**Dân số theo tôn giáo (thống kê 2011):**

## Chú thích
Tập hiền viện

**Tập hiền viện** (集賢院, Academy of Scholarly Worthies) là học viện cao cấp chuyên nghiên cứu, giảng dạy kinh truyện, sử cho nhà vua, các Hoàng tử, Hoàng thân và quan lại cấp cao trong triều đình.

Tập hiền viện được lập vào thời Đường Trung Quốc và được lập tại Việt Nam từ thời Trần.

Thời Nguyễn, Tập hiền viện do 2 quan Kinh diên giảng quan, hàm Nhật hoặc Nhị phẩm điều hành, cùng 6 giảng quan, hàm Nhị hoặc Tam phẩm phụ giúp trong việc giảng dạy.

Thuộc viên trong Tập hiền viện còn có:
* Thị độc học sĩ, hàm Chánh tứ phẩm
* Thị giảng học sĩ, hàm Tòng tứ phẩm
* Thị độc, hàm Chánh ngũ phẩm
* Thừa chỉ, hàm Tòng ngũ phẩm
* Trước tác, hàm Chánh lục phẩm
* Tu soạn, hàm Tòng lục phẩm

## Chú thích
Hold Back the River (bài hát của James Bay)

"**Hold Back the River**" là một ca khúc của ca sĩ-người viết nhạc người Anh James Bay. Bài hát được phát hành tại Anh quốc vào ngày 17 tháng 11 năm 2014 thông qua Republic Records làm đĩa đơn thứ hai từ album phòng thu đầu tay của Bay *[[Chaos and the Calm]]*. Ca khúc do người từng đoạt giải Ivor Novello Iain Archer viết nhạc cùng Bay và sản xuất bởi Jacquire King. Bài hát đã đạt vị trí thứ hai trên UK Singles Chart cũng như được đề cử giải Grammy cho Bài hát rock hay nhất.

## Diễn biến xếp hạng

### Xếp hạng tuần

### Xếp hạng năm

## Tham khảo
Kinh diên viện

**Kinh diên viện** (經筵院, Classics Mat Academy) là cơ quan đặc trách việc giảng dạy kinh truyện, sử như Tứ thư qua các khóa giảng tại triều đình cho nhà vua, các Hoàng tử, Hoàng thân và quần thần cấp cao tại các triều đại Việt Nam xưa. Các quan viện Kinh diên được gọi là Kinh diên giảng quan.

Từ *Kinh* (經, Classics) trong Kinh diên chỉ kinh điển xưa như Tứ thư, từ *Diên* (*筵*, Mat) trong Kinh diên nghĩa đen là chiếu, nghĩa bóng là nơi vua ngồi vì tại các triều đại xưa, đất nơi vua ngồi thường được phủ bằng chiếu được đan bằng tre. Kinh diên nghĩa là giảng dạy, giáo huấn vua về những kinh điển xưa.

## Chú thích
Thông chính sứ ty

**Thông chính sứ ty** (通政使司, Office of Transmission), còn gọi là ty Thông chính, là cơ quan độc lập trung ương chuyên phụ trách việc tấu chương trong ngoài, chuyển đạt giấy tờ của triều đình xuống và nhận đơn tâu lên vua.

Theo Khâm định Đại Nam hội điển sự lệ, ty Thống chính gồm 1 Thông chính sứ trật Chánh tam phẩm, 1 Thông chính phó sứ trật Tòng tam phẩm, 1 Viên ngoại lang, 1 Chủ sự, 1 Tư vụ, Bát Cửu phẩm thư lại 2 viên, 10 viên Vị nhập lưu thư lại.

Thời Nguyễn, quan Thông chính sứ, Đại lý tự khanh, Đô sát viện Hữu đô ngự sử, và 6 vị Thượng thư Lục Bộ, hợp thành Cửu khanh của triều đình nhà Nguyễn.

## Chú thích
Thanh lại ty

**Thanh lại ty** (淸吏司, Bureau of Operations), còn gọi là ty Thanh lại, là thuật ngữ để gọi các cơ quan trong quan chế Lục bộ ví dụ như Khảo công thanh lại ty hoặc Phong điển thanh lại ty.

Danh từ Thanh lại (淸吏, Pure Functionalities) có lẽ được dùng từ thời Hán Trung Quốc để chỉ các quan chung một huyết thống (dòng họ) cùng vua, đối lập với các quan không thuộc huyết thống (dòng họ) cùng vua.   Bắt đầu từ thời Minh Trung Quốc, Thanh lại ty được dùng để chỉ các cơ quan với trách nhiệm riêng biệt và khác nhau trong cùng một bộ.

Thời Nguyễn, Thanh lại ty được điều hành bởi quan Lang trung,  trật Chánh tứ phẩm văn giai.    Phó quan là Viên ngoại lang, trật Chánh ngũ phẩm.  Dưới là các thuộc viên Chủ sự, Tư vụ, Bát và Cửu phẩm Thư lại cùng các Vị nhập lưu Thư lại nhận lãnh các trách nhiệm khác nhau.

## Chú thích
Lang trung

**Lang trung** (, ) là chức quan đứng đầu một ty hoặc ty Thanh lại thời Nguyễn, trật Chánh tứ phẩm.

Nguyên chức Lang trung (郎中, Gentlemen of the Interior) là một chức lang được đặt từ thời Tần Trung Quốc giữ việc thị vệ. Bắt đầu từ thời Tùy, Lang trung được định là trưởng quan của một ty (Bureau Director).

Tại Việt Nam, Lang trung được dùng bắt đầu từ thời Trần năm Đinh Tị (1317) khi Thượng hoàng Trần Anh Tông ngự cung Thiên trường có Lang trung bộ Hình là Phí Trực theo hầu.

Thời Bảo Thái, Lang trung 6 bộ có trật là Chánh lục phẩm.

Thời Nguyễn, Lang trung đứng đầu các ty Thanh lại trong một bộ, trật Chánh tứ phẩm.

Trong quan chế Lục bộ thời Nguyễn, Lang trung dưới quan Thị lang, và là cấp trên của quan Viên ngoại lang.

## Chú thích
Viên ngoại lang

**Viên ngoại lang** (員外郎, Deputy Director of the Bureau) là chức phó quan, dưới Lang trung, trong các ty Thanh lại thời Nguyễn, trật Chánh ngũ phẩm.

## Chú thích

## Tham khảo
Kinh diên giảng quan

**Kinh diên giảng quan** (tiếng Trung phồn thể: 經筳講官, tiếng Anh: Classics Mat Lecturer) là chức quan văn thuộc viện Kinh diên chuyên giảng dạy kinh truyện, sử như Tứ Thư qua các khóa giảng tại triều đình cho nhà vua, các Hoàng tử, Hoàng thân và quần thần cấp cao.

Các triều đại Trung Quốc đều có những chức tương tự Kinh diên giảng quan như Thị đọc học sĩ, Thị giảng học sĩ, v.v. Kinh diên là tên được đặt vào thời Nguyên Trung Quốc.

Tại Việt Nam, chức Kinh diên sự đã có từ thời Hồng Đức. Thời Nguyễn, triều đình lập Kinh diên viện, chọn các Kinh diên giảng quan, hàm Chánh nhị phẩm trở lên, có danh tiếng về học vấn để giảng dạy.

Kinh diên giảng quan được chia làm 2 cấp khác nhau: 
* Kinh diên nhật giảng (經筳日講, Classics Mat Daily Lectures) là các học quan kèm kẹp, giảng dạy riêng cho vua. Thời Minh Trung Quốc, triều đình đặt bổ 6 vị quan Kinh diên nhật giảng chuyên trách việc giảng dạy, bàn luận kinh điển hàng ngày cùng vua và 2 vị quan Kinh diên nhật giảng chuyên trách việc giáo huấn vua về thư pháp.
* Kinh diên (經筳, Classics Mat Lectures) là các học quan giảng dạy trong các khóa giảng tại triều đình cho vua, các hoàng tử và quần thần cấp cao 
Các khóa giảng ở viện Kinh diên thường dài 9 tháng, mỗi tháng 6 ngày. Khóa giảng dành cho vua cùng các đại thần từ chức Tham tri trở lên, các tước Công và hoàng tử tham dự. Nghi lễ trong các khóa giảng được áp dụng trịnh trọng như các buổi lễ thiết triều.

## Chú thích
Khanh

**Khanh** () hay **Quan khanh** () là chức quan trong lịch sử phương Đông thời cổ đại.

## Lịch sử
Thời Thương Chu có chức quan Khanh sĩ, quản lý triều chính. Đến thời Tần Hán, các quan viên đứng đầu một cơ quan chủ yếu gọi là Khanh, gồm chín chức vụ gọi chung là Cửu khanh, gồm: Phụng thường (Thái thường), Lang trung lệnh (Quang lộc huân), Vệ úy, Thái bộc, Đình úy, Điển khách (Đại sự lệnh, Đại hồng lư), Tông chính, Trị túc nội sử (Đại tư nông), Thiếu phủ. Trụ sở của Cửu khanh cũng được gọi là Cửu tự.

Từ thời Tam Quốc tới Tùy Đường, quyền lực của Cửu khanh (sau là Thập nhị khanh) bị suy yếu. Thời Bắc Tề, các chức Cửu khanh được thống nhất đổi tên thành các Tự, gồm: Tông chính tự, Thái thường tự, Quang lộc tự, Hồng lư tự, Tư nông tự, Thái phủ tự, Vệ úy tự, Thái bộc tự, Đại lý tự. Quan viên đứng đầu các Tự là một viên Khanh (thường gọi là Tự khanh), cấp dưới gồm Thiếu khanh, Chủ bộ,... Hệ thống Cửu tự (sau là Ngũ tự) từ đó thoát ly khỏi Cửu khanh.

## Ở Việt Nam
Thời Nguyễn: 
* Đại lý tự khanh, Thái thường tự khanh, trật Chánh tam phẩm. 
* Thượng bảo tự khanh, Thái bộc tự khanh, Quang lộc tự khanh, trật Tòng tam phẩm. 
* Hồng lô tự khanh, trật Chánh tứ phẩm.
* Thượng bảo tào

Thuộc cấp của chức Khanh là Thiếu khanh.

## Tham khảo
* 

## Chú thích
Thiếu khanh

**Thiếu khanh** () là chức quan trong lịch sử phương Đông thời cổ đại.

## Trung Quốc
Thiếu khanh là chức quan cấp phó của Khanh trong một cơ quan Cửu tự (sau là Ngũ tự).

## Việt Nam
Thiếu khanh là chức quan phó quan, dưới chức Khanh, trong một cơ quan Lục tự.

Thời Nguyễn: 
* Đại lý tự thiếu khanh, Thái thường tự thiếu khanh, trật Chánh tứ phẩm. 
* Thượng bảo tự thiếu khanh, Thái bộc tự thiếu khanh, Quang lộc tự thiếu khanh, trật Tòng tứ phẩm. 
* Hồng lô tự thiếu khanh, trật Chánh ngũ phẩm.

## Tham khảo

## Chú thích
Tự thừa

**Tự thừa** (寺丞, Assistant Minister) là chức thuộc quan trong một cơ quan Lục tự.

Thời Nguyễn, chức Tự thừa không dùng trong Lục tự. Thời này, chức Tự thừa (Monastery Supervisor) là chức quan giữ việc trông coi đền miếu như Tự thừa Văn miếu, trật Tòng bát phẩm 

## Tham khảo
Chủ sự

**Chủ sự** (主事) là chức quan trưởng phòng tại các tự, bộ, hoặc tỉnh, phủ thời Nguyễn. Do đặt ở nhiều cơ quan khác nhau, nên chức vụ, trách nhiệm và trật cũng khác nhau. Tại viện Cơ Mật, Chủ sự trật Tứ phẩm. Ở các bộ, viện, nha, tự, tỉnh, phủ, Chủ bộ trật Ngũ phẩm hoặc Lục phẩm.

Thời Nguyễn, Chủ sự là vị quan trưởng phòng, dưới quyền hai chưởng và phó quan của cơ quan như Thị lang, Lang trung, Tự khanh, Tự thiếu khanh, và trên chức Tư vụ, Thư lại.

## Chú thích
Tư vụ

**Tư vụ** (, Officer in Charge) là một chức lại viên, tại các tự, bộ, hoặc tỉnh, phủ, coi giữ giấy tờ trong các cơ quan. Thời Nguyễn, Tư vụ còn được đặt trong Tôn nhân phủ với chức là Thừa biện ty Tôn nhân phủ Tư vụ (承辦司宗人府司務,). Tư vụ trong Lục tự và tại Tôn nhân phủ đều trật Chánh thất phẩm.

Thời Nguyễn, tại các nhiệm sở, Tự vụ dưới quyền chức Chủ sự, trên chức Thư lại.

## Tham khảo
Phối giống tự nhiên

**Phối giống tự nhiên** còn gọi là phối giống trực tiếp, là sự giao phối trực tiếp của cá thể đực với cá thể cái. Trong chăn nuôi, nhất là với lợn, đại gia súc (trâu, bò) còn được gọi là nhảy trực tiếp. Phối giống tự nhiên cho tỷ lệ thụ thai cao hơn, tuy nhiên cần một tỷ lệ đực/cái nhất định (ở gà thường là 01 trống và 8 - 10 mái).

## Bài liên quan
* Thụ tinh nhân tạo

## Chú thích
Thư lại

**Thư lại** (書吏/Clerk) là lại viên thấp nhất trong một cơ quan bộ, tự, viện, ty hoặc tỉnh, phủ tại các triều đình xưa. Do đặt ở nhiều cơ quan khác nhau, nên chức vụ, trách nhiệm và trật cũng khác nhau. Thường các thư lại giúp việc liên quan đến giấy tờ, hành chính cho các Chủ sự, Tư vụ hoặc quan viên trong các cơ quan mà ngày nay được gọi là thư ký. Thời Nguyễn, Thư lại có trật từ Chánh bát phẩm đến cuối nhất là Tòng cửu phẩm cho các Vị nhập lưu Thư lại (未入流書吏 - Clerk who is not yet of official status - Vị nhập lưu 未入流 nghĩa là chưa được cho vào hệ thống phẩm tước tức chưa có chức hoặc chức thấp nhất).

## Chú thích
Ben Feringa

**Bernard Lucas "Ben" Feringa** (phát âm tiếng Hà Lan: [bɛrnɑrt lykɑs bɛn feːrɪŋɣaː], sinh ngày 18 tháng 5 năm 1951) là một nhà hóa học hữu cơ tổng hợp, chuyên về công nghệ nano và phân tử xúc tác đồng nhất. Ông là giáo sư của Khoa học phân tử Tại học viện hóa học Stratingh, Đại học Groningen, Hà Lan, kiêm giáo sư Học viện và Chủ tịch Hội đồng quản trị của Ban Khoa học của Viện hàn lâm khoa học Hoàng gia Hà Lan. Ông đã nhận được giải Nobel Hóa học 2016, cùng với Fraser Stoddart và Jean-Pierre Sauvage, "cho việc thiết kế và tổng hợp các máy phân tử".

## Tham khảo
Jean-Pierre Sauvage

**Jean-Pierre Sauvage** (sinh ngày 21 tháng 10 năm 1944) là một nhà hóa học phối hợp Pháp làm việc tại Đại học Strasbourg. Ông có chuyên môn trong ngành hóa học siêu phân tử mà ông đã được trao tặng giải Nobel hóa học năm 2016 cùng với Sir J. Fraser Stoddart và Bernard L. Feringa.

## Tiểu sử
Sauvage sinh ra tại Paris vào ngày 21 tháng 10 năm 1944, và nhận bằng tiến sĩ từ Đại học Louis Pasteur-dưới sự hướng dẫn của J.-M. Lehn (giải Nobel Hóa học năm 1987). Trong thời gian làm tiến sĩ của mình, ông đã đóng góp cho sự tổng hợp đầu tiên của các phối tử cryptand. Sau khi nghiên cứu sau tiến sĩ với M. L. H. Green, ông trở lại Strasbourg, nơi ông nay là giáo sư danh dự.

## Tham khảo
Kim Kiếm Khiếu

**Kim Kiếm Khiếu** (, 1910 - 1936) là bút hiệu của một văn sĩ Trung Hoa Dân quốc.
## Tiểu sử
Kim Kiếm Khiếu sinh tháng 12 năm 1910 tại thành phố Thẩm Dương. Ông có nguyên danh là **Kim Thừa Tái** (金承載), tự **Bồi Chi** (培之), hiệu **Mộng Trần** (夢塵), bút danh **Kiếm Khiếu** (劍嘯), **Kiện Thạc** (健碩), **Ba Lai** (巴來).

Thân sinh của Kim Kiếm Khiếu vốn là công nhân, năm ông lên 3 tuổi thì gia đình chuyển từ Thẩm Dương đến Cáp Nhĩ Tân. Ban sơ họ ngụ ở ngoại ô, sau đó lại chuyển đến số nhà 36 hẻm Đào Hoa. Năm lên 8 tuổi, Kim Kiếm Khiếu được gửi vào Tiểu học Chính Dương (nay là Tiểu học Tam Dục). 6 năm sau, ông tốt nghiệp và được thừa nhận là tín hữu Cơ Đốc giáo. Sau 3 năm học tập tại nhà thờ, ông thi đỗ vào Đại học Y khoa Cáp Nhĩ Tân.
## Ảnh hưởng
Sau cái chết oanh liệt của Kim Kiếm Khiếu, nữ sĩ Tiêu Hồng đã cảm khái viết bài tiếc thương ca *Nhất lạp thổ nê* (一粒土泥).
## Xem thêm

## Tham khảo

* 金劍嘯塑像圖片 
* 金劍嘯烈士像前的追思
* 紀念抗日烈士金劍嘯殉國79週年
Tư thiên giám

**Tư thiên giám** (司天監, Director of the Imperial Observatory) là chức quan thuộc cơ quan Tư thiên đài chuyên lo việc liệu đoán khí hậu, mặt trời, mặt trăng, các vì sao, tính toán lịch pháp, giữ sách thiên văn, tính nhật thực nguyệt thực, chọn ngày giờ tốt, v.v. Tư thiên giám coi việc suy lượng độ số của Trời, khi thấy việc tai dị hay điềm lành, Tư thiên giám được quyền suy luận, rồi làm tấu đệ lên vua.

Nguyên từ thời Tần Trung Quốc, cơ quan Thái bộc thự thuộc Thái thường tự chuyên phụ trách việc tính âm dương bói toán. Thời Đường, đổi lại là một cơ quan riêng tên Tư thiên đài với chưởng quan là Tư thiên giám. Thời Minh trở đi, lấy tên là Khâm thiên giám.

Tại Việt Nam, thời Lê Thánh Tông, Tư thiên giám không còn là tên chức quan mà là tên một cơ quan thuộc bộ Lễ, với chưởng quan là Tư thiên giám Tư thiên lệnh, trật Chánh lục phẩm, và phó quan là Tư thiên giám Giám phó, trật Chánh thất phẩm với thuộc viên là Tư thiên giám Ngũ quan chính, Tư thiên giám Tư thần lang.

Thời Nguyễn, đổi gọi Tư thiên giám làm Khâm thiên giám.

## Lưu ý
* Thời Đường Trung Quốc, Tư thiên giám là tên vị chưởng quan của cơ quan Tư thiên đài
* Thời Lê Việt Nam và sau, Tư thiên giám là tên một cơ quan với chức chưởng quan là Tư thiên giám Tư thiên lệnh

## Chú thích
Khâm thiên giám

**Khâm thiên giám** (欽天監, Directorate of Imperial Observatory) là một cơ quan thời phong kiến, chuyên trách việc quan sát và chiêm nghiệm âm dương bói toán, các hiện tượng thiên văn, thời tiết, làm lịch, coi ngày, báo giờ để định mùa vụ cho dân, giữ đồng hồ báo canh ở điện Cần Chánh, và giữ trọng trách tư vấn triều đình về các vấn đề địa lý và phong thủy.

Nguyên từ thời Tần Trung Quốc, cơ quan Thái bộc thự thuộc Thái thường tự chuyên phụ trách việc tính âm dương bói toán. Thời Đường, đổi lại là một cơ quan riêng tên Tư thiên giám. Thời Minh trở đi, lấy tên là Khâm thiên giám.

Tại Việt Nam, thời Lê Thánh Tông, cơ quan Tư thiên giám thuộc bộ Lễ, với chưởng quan là Tư thiên giám Tư thiên lệnh, trật Chánh lục phẩm, và phó quan là Tư thiên giám Giám phó, trật Chánh thất phẩm.

Thời Nguyễn Gia Long, đổi tên cơ quan Tư thiên giám thành Khâm thiên giám tại Kinh sư và đặt các cơ quan Khâm thiên giám tại tỉnh với tên gọi là Chiêm hậu ty (占候司, Office of Imperial Observatory).

Năm Minh Mạng 8 (1827), đặt Khâm thiên giám Giám chính trật Chánh ngũ phẩm, 2 Khâm thiên giám Giám phó trật Tòng ngũ phẩm, Ngũ quan chính trật Chánh lục phẩm, và 2 Linh đài lang trực Chánh thất phẩm.

Tại triều đình, Khâm thiên giám do một quan, là một vị đại thần đã đứng đầu một cơ quan khác, kiêm nhiệm với tên chức là Kiêm quản Khâm Thiên Giám sự vụ đại thần (兼管欽天監事大臣, vị đại thần kiêm quản việc Khâm thiên giám). Trong công việc hàng ngày, Khâm thiên giám được điều hành bởi 2 quan Giám chính, Giám phó cùng các thuộc viên là Ngũ quan chính, Linh đài lang, cùng các Bát cửu phẩm Thư lại và Vị nhập lưu Thư lại.

Tại Chiêm hậu ty, đứng đầu ty là 1 viên Linh đài lang cùng với các Bát cửu phẩm Thư lại và Vị nhập lưu Thư lại điều hành.

Thời Nguyễn, Khâm thiên giám được biết nhiều đến trong dân chúng là cơ quan làm lịch mỗi năm khi Tết đến.

## Xem thêm
* Quan Tượng Đài 

## Chú thích
Ngũ quan chính

**Ngũ quan chính** (五官正, Astrological Observer) là chức quan giữ việc theo dõi các hiện tượng thiên văn, thời tiết trong Tư thiên đài thời Đường Trung Quốc.

Nguyên thời Đường, đặt thêm 5 chức tại Tư thiên đài là Xuân quan chính, Hạ quan chính, Thu quan chính, Đông quan chính, Trung quan chính, gọi chung là Ngũ quan chính, trật Chánh ngũ phẩm thượng, giữ việc theo dõi các hiện tượng thiên văn, thời tiết, có các phó chánh giúp việc, trật Chánh lục phẩm thượng. Chức quan này là kỹ thuật quan, khi chức Giám (Tư thiên giám, Tư thiên giám Giám phó, Tư thiên giám Giám thừa) khuyết, Ngũ quan chính có thể được chọn để bổ vào chức Giám.

Tại Việt Nam, thời Lê Thánh Tông, Ngũ quan chính là thuộc viên của cơ quan Tư thiên giám.

Thời Nguyễn Gia Long, Ngũ quan chính thuộc cơ quan Khâm thiên giám với tên gọi mới là Chiêm hậu. Năm Minh Mạng 8 (1827), đổi gọi tên chức này lại tên cũ là Ngũ quan chính, trật Chánh lục phẩm và chỉ bổ 4 viên Ngũ quan chính vào cơ quan Khâm thiên giám.

## Lưu ý
* Thời Đường, do Tư thiên đài là tên cơ quan, nên tên gọi đầy đủ cho chức vụ này là Tư thiên đài Ngũ quan chính (司天臺五官正)
* Tại Việt Nam, do Tư thiên giám là tên cơ quan, nên tên gọi đầy đủ cho chức vụ này là Tư thiên giám Ngũ quan chính (司天監五官正). Thời Nguyễn, chức vụ này thuộc Khâm thiên giám.

## Chú thích
Chiêm hậu

**Chiêm hậu** (占候, Astrological Observer) là tên gọi chức Ngũ quan chính thuộc cơ quan Khâm thiên giám thời Nguyễn Gia Long. Năm Minh Mạng 8 (1827), đổi gọi tên chức này lại tên cũ là Ngũ quan chính.

## Chú thích
Boii

**Boii** là tên tiếng latinh của một bộ tộc Celt ở Trung Âu. Nguyên thủy sống ở khu vực sông Rhein, Main, Donau, người Boii di cư tới lãnh thổ của Cộng hòa Séc ngày nay, Slovakia, Hungary, Áo, miền nam nước Đức, đến khu vực Balkan và ở miền bắc Ý. Người Boii ở Ý được la mã hóa sau năm 200 trước CN, còn người Boii ở miền Bắc thì bị đồng hóa bởi người Marcomanni khoảng đầu công nguyên.

## Chú thích
Tư thiên đài

**Tư thiên đài** (司天臺, Bureau of Astronomy) là cơ quan thời Đường Trung Quốc phụ trách việc quan sát và chiêm nghiệm âm dương bói toán, các hiện tượng thiên văn, thời tiết, v.v.. Tư thiên đài coi việc suy lượng độ số của Trời, khi thấy việc tai dị hay điềm lành, vị chưởng quan Tư thiên đài là Tư thiên giám được quyền suy luận, rồi làm tấu đệ lên vua.

Nguyên từ thời Tần Trung Quốc, cơ quan Thái bộc thự thuộc Thái thường tự chuyên phụ trách việc tính âm dương bói toán. Thời Đường, đổi lại là một cơ quan riêng tên Tư thiên đài với chưởng quan là Tư thiên giám. Thời Minh trở đi, lấy tên là Khâm thiên giám.

Tại Việt Nam, thời Lê Thánh Tông, lập cơ quan tương tự như không lấy tên là Tư thiên đài mà lấy tên là Tư thiên giám thuộc bộ Lễ. Vị chưởng quan Tư thiên giám giờ là Tư thiên giám Tư thiên lệnh, trật Chánh lục phẩm, và phó quan là Tư thiên giám Giám phó, trật Chánh thất phẩm với thuộc viên là Tư thiên giám Ngũ quan chính, Tư thiên giám Tư thần lang.[1]

Thời Nguyễn, lấy tên là Khâm thiên giám.

## Chú thích
Tư thần lang

**Tư thần lang** (司辰郎, Timekeeper of the Imperial Observatory) là chức quan phụ giúp quan Ngũ quan chính, giữ việc theo dõi thời tiết, mùa màng trong Tư thiên đài thời Đường Trung Quốc.

Tại Việt Nam, thời Lê Thánh Tông, Tư thần lang là thuộc viên của cơ quan Tư thiên giám.

Thời Nguyễn Gia Long, Khâm thiên giám không đặt chức Tư thần lang, nhưng có chức Linh đài lang với trách nhiệm tương tự như chức Tư thần lang.

## Lưu ý
* Tại Trung Quốc, do Tư thiên đài là tên cơ quan, nên tên gọi đầy đủ cho chức vụ này là Tư thiên Tư thần lang (司天司辰郎)
* Tại Việt nam, do Tư thiên giám là tên cơ quan, nên tên gọi đầy đủ cho chức vụ này khi còn cơ quan Tư thiên giám là Tư thiên giám Tư thần lang (司天監司辰郎)

## Chú thích
Marcomanni

**Marcomanni** là một liên minh bộ lạc Đức đến sống ở một vương quốc hùng mạnh ở phía bắc của sông Donau, trong khu vực gần Bohemia hiện đại, trong thời kỳ đỉnh cao quyền lực của đế chế La Mã gần đó. Theo Tacitus và Strabo họ là người Suebi.

## Tên gọi
Từ Marcomanni là tiếng Latinh lấy từ tiếng Đức cổ *Markomannen*, do 2 chữ Mark (vùng biên giới) và Männer (đàn ông) nhập lại.

## Chú thích
Linh đài lang

**Linh đài lang** () là chức quan chuyên lo việc liệu đoán thời tiết, khí hậu trong Tư thiên đài thời nhà Kim, trật Chánh thất phẩm hạ.

Tại Việt Nam, dưới thời vua Gia Long, đổI tên cơ quan Tư thiên giám làm Khâm thiên giám và đặt các cơ quan Khâm thiên giám tại tỉnh gọi là Chiêm hậu ty. Do việc này, nên chức Linh đài lang được chia ra là Khâm thiên giám Linh đài lang và Chiêm hậu ty Linh đài lang. Tại Chiêm hậu ty, Linh đài lang là vị quan đứng đầu ty trật Tòng cửu phẩm.

Thời Gia Long, Linh đài lang tại Chiêm hậu ty được gọi là Cai hợp, Thư lại tại Chiêm hậu ty được gọi là Thủ hợp.

Năm Minh Mạng 9 (1828), đổi tên Cai hợp tại Chiêm hậu ty lại thành Linh đài lang, Thủ hợp thành Chánh cửu phẩm Thư lại.

Năm Minh Mạng 15 (1834), chuẩn định Khâm thiên giám Linh đài lang trật Chánh thất phẩm, lại lệnh chỉ được bổ hai viên Khâm thiên giám Linh đài lang. Lại chuẩn định Chiêm hậu ty Linh đài lang trật Tòng thất phẩm.

## Lưu ý
* Tại Trung Quốc, do Tư thiên đài là tên cơ quan, nên tên gọi đầy đủ cho chức vụ này là Tư thiên Linh đài lang (司天靈臺郎)
* Tại Việt Nam, do Tư thiên giám là tên cơ quan, nên tên gọi đầy đủ cho chức vụ này khi còn cơ quan Tư thiên giám là Tư thiên giám Tư thần lang (司天監靈臺郎)

## Tham khảo
Tư thiên giám Tư thiên lệnh

**Tư thiên giám Tư thiên lện**h (司天監司天令, Director of the Imperial Observatory) là vị quan đứng đầu Tư thiên giám tại Việt Nam.

Thời Bảo thái, trật Chánh lục phẩm.

Thời Nguyễn, do Tư thiên giám đổi tên thành Khâm thiên giám, nên chức này được biết với tên mới là Khâm thiên giám Giám chính. Thời Minh Mạng, trật Chánh ngũ phẩm.

## Chú thích
Khâm thiên giám Giám phó

**Khâm thiên giám Giám phó** (欽天監監副, Vice Director of the Imperial Observatory) là vị phó quan Khâm thiên giám tại Việt Nam.

Nguyên đây là chức Tư thiên giám Giám phó.

Thời Nguyễn, do Tư thiên giám đổi tên thành Khâm thiên giám, nên chức Tư thiên giám Giám phó được biết với tên mới là Khâm thiên giám Giám phó. Thời Minh Mạng, trật Tòng ngũ phẩm.

## Chú thích