Núi K'lang

**Núi K'lang** là một núi cao ở thôn Abanh 2, xã Tr'hy, huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam, cao khoảng 2.005 m. Rừng đỗ quyên trên đỉnh núi nằm sát địa bàn biên giới Việt Nam - Lào tại khu vực Tây Giang. Tài liệu phát thanh "Người Cơ Tu giữ rừng" nêu rừng đỗ quyên cổ thụ nằm trên đỉnh K'lang, đỉnh cao nhất tuyến biên giới Việt - Lào tại Tây Giang. Một phần tập đoàn đỗ quyên cổ thụ tại khu vực này đã được công nhận là Cây Di sản Việt Nam.

## Vị trí và địa hình
Núi K'lang nằm trong vùng núi rừng phía tây tỉnh Quảng Nam, nơi địa hình dốc và bị chia cắt mạnh. Sự giao thoa hai mạn Đông - Tây của dãy Trường Sơn làm cảnh quan thay đổi nhanh theo tuyến đỉnh và sườn núi. Rừng đỗ quyên trên đỉnh núi gắn với tuyến biên giới; các chuyến tuần tra rừng có thể kéo dài nhiều ngày trong rừng núi. Lễ hội khai năm tạ ơn rừng tại Tây Giang đưa rừng hoa đỗ quyên trên đỉnh K'lang vào nhóm điểm trải nghiệm rừng núi của địa phương.

## Tên gọi
Tên "K'Lang" gắn với hình ảnh đại bàng và cách giải thích rằng đỉnh núi cao đến mức chỉ có cánh chim đại bàng mới có thể bay tới. Tên núi thường xuất hiện dưới các biến thể K'lang hoặc K'Lang.

## Khí hậu và điều kiện tự nhiên
Khu vực núi cao ở các xã phía tây Tây Giang có khí hậu lạnh và ẩm, gắn với sinh cảnh rừng nguyên sinh và đường rừng dốc dựng đứng. Rêu phủ dày trên thân cây và nền rừng là đặc điểm thường gặp trong rừng đỗ quyên trên đỉnh K'lang. Các chuyến đi dài ngày trong rừng núi phụ thuộc thời tiết và địa hình, thường cần người dẫn đường am hiểu đường rừng. Lễ tạ ơn rừng của người Cơ Tu ở Tây Giang được tổ chức vào Rằm tháng Giêng tại khu vực rừng pơ mu ở xã A Xan trong năm 2020.

## Hệ sinh thái đỗ quyên
Quần thể đỗ quyên rừng trên đỉnh K'lang phân bố ở độ cao khoảng 2.000 m, với nhiều cây cổ thụ và lớp rêu dày trong rừng. Hai nhóm đỗ quyên lá rộng và lá kim sống xen kẽ trong quần thể. Mùa hoa bắt đầu từ khoảng tháng 2, tạo biến đổi cảnh sắc theo triền núi ở đai cao. Cách gọi địa phương như "rừng ma" gắn với hình thái các thân cây xoắn vào nhau và cảnh quan rêu phủ trong rừng.

## Cây di sản và hoạt động khảo sát
Năm 2018, 235 cây đỗ quyên trên đỉnh K'lang được công nhận là Cây Di sản Việt Nam. Tài liệu phát thanh "Người Cơ Tu giữ rừng" cũng nêu kết quả điều tra về rừng đỗ quyên tại Tây Giang và số cây đỗ quyên được công nhận cây di sản trong quần thể. Một số nguồn khác nêu các số liệu khác nhau về số cây đỗ quyên cổ thụ đã được công nhận tại đây, gồm 237 cây, 435 cây hoặc "hơn 430" cây. Năm 2025, khảo sát thực địa phục vụ kiểm định hồ sơ xét công nhận tập đoàn cây đỗ quyên cổ thụ trên đỉnh K'lang theo tiêu chí Cây Di sản Việt Nam gồm đo đạc và khoan xác định tuổi một số cây cổ thụ, đồng thời khảo sát tiềm năng đa dạng sinh học và cảnh quan.

## Con người và quản lý rừng
Quản lý rừng ở Tây Giang gắn với hệ thống hương ước và luật tục do hội đồng già làng xây dựng; việc lấy gỗ trong rừng để làm nhà cần sự đồng ý của dân làng và hội đồng già làng, vi phạm có thể bị phạt và bị cấm vào rừng. Lễ tạ ơn rừng gắn với cam kết bảo vệ rừng trong đời sống địa phương. Lễ hội khai năm tạ ơn rừng năm 2018 tại Tây Giang đưa rừng đỗ quyên trên đỉnh K'lang vào nhóm điểm trải nghiệm gắn với du lịch khám phá và hoạt động văn hóa cộng đồng. Huyện Tây Giang triển khai giao khoán cho cộng đồng trong bảo vệ rừng; quần thể rừng đỗ quyên trên đỉnh K'lang nằm trong nhóm rừng di sản của huyện.

Người dân địa phương vào rừng thu hái nấm ngọc cẩu tại Tây Giang theo mùa; dãy núi K'lang có rừng nguyên sinh rậm rạp, dây leo dày, địa hình dốc đứng và nhiều vực sâu. Các xã vùng núi cao của Tây Giang có khí hậu lạnh và ẩm, gắn với phân bố của nấm ngọc cẩu theo mùa. Tiếp cận rừng đỗ quyên trên đỉnh K'lang có thể kéo dài nhiều ngày, và nhiệm vụ dẫn đường gắn với công tác bảo vệ rừng.

## Tiếp cận
Thời lượng đi bộ đường rừng để lên đỉnh K'lang có thể kéo dài nhiều giờ. Các chuyến đi lên rừng đỗ quyên có thể kéo dài nhiều ngày và gắn với điều kiện dã ngoại trong rừng. Tuyến đi bộ trong rừng dài khoảng 10 km gắn với hành trình chinh phục đỉnh núi và hoạt động cắm trại ở đai cao. Giai đoạn năm 2014 có các chuyến đi vào rừng để xác nhận thực địa và các bước mở lối tiếp cận phục vụ khảo sát.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* "Người Cơ Tu giữ rừng" (tài liệu phát thanh, ngày 12 tháng 2 năm 2020)