Giáp long xương kết

**Nodosauridae** là một họ khủng long ankylosauria, sống từ đầu kỷ Jura tới cuối kỷ Creta, chúng từng sống ở nơi mà ngày nay là Bắc Mỹ, châu Á, Nam Cực và Châu Âu. Chúng không có đuôi trùy, thay vào đố là các gai nhọn ở đầu và vai.

## Đặc điểm
Nodosauridae được dự đoán là có những đặc điểm sau: bướu lồi hình tròn trên ổ mắt, lỏi cầu chẩm derived from only the basioccipital and ornamentation present on the premaxilla. Đặc điểm thứ tư còn chưa rõ ràng: mỏm cùng vai, giống như một cái u. Tất cả các nodosauridae, giống như các ankylosauria khác, đều trông rất nặng nề, có kích cỡ từ trung bình đến lớn, đều là những khủng long ăn cỏ đi bằng bốn chânsở hữu hàm răng với những chiếc răng nhỏ và da xương (một loại áo giáp) được bao phủ trên bề mặt lưng dọc theo cơ thể.

## Phân loại

### Phân loại
Họ Nodosauridae được đề xuất bởi Othniel Charles Marsh vào năm 1890, và bao gồm chi *[[Nodosaurus]]*. Phân loại sau đây cua Thómson và các cộng sự, năm 2011.

* **Họ Nodosauridae**
** ?*[[Aletopelta]]* (California, tây Bắc Mỹ)
** *[[Animantarx]]* (Utah, tây Bắc Mỹ)
** *[[Antarctopelta]]* (James Ross Island, đông bắc Antarctic Peninsula) 
** *[[Edmontonia]]* (Alberta, tây Bắc Mỹ)
** *[[Glyptodontopelta]]* (New Mexico, tây Bắc Mỹ)
** *[[Mymoorapelta]]* (Colorado, trung tâm Bắc Mỹ)
** *[[Niobrarasaurus]]* (Kansas, tây Bắc Mỹ)
** *[[Nodosaurus]]* (Wyoming và Kansas, tây Bắc Mỹ)
** *[[Panoplosaurus]]* (Montana và Alberta, tây Bắc Mỹ)
** *[[Pawpawsaurus]]* (Texas, tây Bắc Mỹ)
** *[[Peloroplites]]* (Utah, tây Bắc Mỹ)
** *[[Propanoplosaurus]]* (Maryland, đông Bắc Mỹ)
** *[[Sauropelta]]* (Wyoming và Montana, tây Bắc Mỹ)
** *[[Silvisaurus]]* (Kansas, tây Bắc Mỹ)
** *[[Stegopelta]]* (Wyoming, tây Bắc Mỹ)
** *[[Tatankacephalus]]* (Montana, tây Bắc Mỹ)
** *[[Texasetes]]* (Texas, tây Bắc Mỹ)
** *[[Zhejiangosaurus]]* (Chiết Giang, đông Trung Quốc)
** Phân họ Polacanthinae Theo Kirkland và cộng sự (2013) tên chính thức là  Polacanthidae.
*** *[[Gargoyleosaurus]]* (Wyoming, tây Bắc Mỹ)
*** *[[GastoniaGastonia]]* (Utah, tây Bắc Mỹ)
*** *[[Hoplitosaurus]]* (South Dakota, trung tâm Bắc Mỹ)
*** *[[Hylaeosaurus]]* (Sussex, nam nước Anh)
*** *[[Polacanthus]]* (Isle of Wight và Sussex, nam nước Anh)
** Phân họ Struthiosaurinae (Châu Âu)
*** *[[Anoplosaurus]]* (Anh, tây bắc châu Âu)
*** *[[Europelta]]* (Tây Ban Nha, tây nam châu Âu)
*** *[[Hungarosaurus]]* (Hungary, Trung và Nâm Âu)
*** *[[Struthiosaurus]]* (Trung và Nâm Âu)
* **[[nomen dubium|Dubious]] Nodosaurids**
** *[[Acanthopholis]]* (Vương quốc Anh, Tây Âu)
** *[[Palaeoscincus]]*

### Phát sinh loài
Nodosauridae được định nghĩa lần đầu tiên bởi Paul Sereno năm 1998, là "tất cả các ankylosauria có quan hệ họ hàng gần với *[[Panoplosaurus]]* hơn là với *[[Ankylosaurus]]*," một định nghĩa theo sau đó của Vickaryous, Maryanska, và Weishampel năm 2004. Hai chi nodosauridae: Struthiosaurus và Animantarx bị Vickaryous coi là những vị trí chưa chắc chắn (*[[incertae sedis]]*):, *Cedarpelta *được cho là thành viên nguyên thủy nhất của Nodosauridae. Cây phát sinh loài dưới đây hầu hết dựa trên một phân tích từ năm 2011 bởi các nhà cổ sinh vật học như Richard S. Thompson, Jolyon C. Parish, Susannah C. R. Maidment và Paul M. Barrett. Sắp xếp dưới đây của Polacanthinae dựa trên định nghĩa của Kenneth Carpenter, 2001.

### Dòng thời gian phát hiện các loài


ImageSize = width:1500px height:auto barincrement:15px
PlotArea = left:10px bottom:50px top:10px right:10px

Period = from:1824 till:2100
TimeAxis = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:50 start:1824
ScaleMinor = unit:year increment:10 start:1824
TimeAxis = orientation:hor
AlignBars = justify

Colors =
 #legends
 id:CAR	 value:claret
 id:ANK 	 value:rgb(0.4,0.3,0.196)
 id:HER	 value:teal
 id:HAD	 value:green
 id:OMN	 value:blue
 id:black value:black
 id:white value:white
 id:1900s value:rgb(0.94,0.25,0.24)
 id:2000s value:rgb(0.2,0.7,0.79)
 id:2000syears value:rgb(0.52,0.81,0.91) 
 id:1900syears value:rgb(0.95,0.56,0.45)
 id:1700s value:rgb(0.5,0.78,0.31)
 id:1700syears value:rgb(0.63,0.78,0.65)
 id:latecretaceous value:rgb(0.74,0.82,0.37)
 id:1800syears value:rgb(0.95,0.98,0.11)
 id:paleogene value:rgb(0.99,0.6,0.32) 
 id:paleocene value:rgb(0.99,0.65,0.37) 
 id:eocene value:rgb(0.99,0.71,0.42) 
 id:oligocene value:rgb(0.99,0.75,0.48) 
 id:1800s value:rgb(0.999999,0.9,0.1) 
 id:miocene value:rgb(0.999999,0.999999,0) 
 id:pliocene value:rgb(0.97,0.98,0.68) 
 id:quaternary value:rgb(0.98,0.98,0.5)
 id:pleistocene value:rgb(0.999999,0.95,0.68)
 id:holocene value:rgb(0.999,0.95,0.88)

BarData=
 bar:eratop
 bar:space
 bar:periodtop
 bar:space
 bar:NAM1
 bar:NAM2
 bar:NAM3
 bar:NAM4
 bar:NAM5
 bar:NAM6
 bar:NAM7
 bar:NAM8
 bar:NAM9
 bar:NAM10
 bar:NAM11
 bar:NAM12
 bar:NAM13
 bar:NAM14
 bar:space
 bar:period
 bar:space
 bar:era

PlotData=
 align:center textcolor:black fontsize:M mark:(line,black) width:25 
 shift:(7,-4)
 
 bar:periodtop
 from: 1824 till: 1830 color:1800syears text:20s
 from: 1830 till: 1840 color:1800syears text:30s
 from: 1840 till: 1850 color:1800syears text:40s
 from: 1850 till: 1860 color:1800syears text:50s
 from: 1860 till: 1870 color:1800syears text:60s
 from: 1870 till: 1880 color:1800syears text:70s
 from: 1880 till: 1890 color:1800syears text:80s
 from: 1890 till: 1900 color:1800syears text:90s
 from: 1900 till: 1910 color:1900syears text:00s
 from: 1910 till: 1920 color:1900syears text:10s
 from: 1920 till: 1930 color:1900syears text:20s
 from: 1930 till: 1940 color:1900syears text:30s
 from: 1940 till: 1950 color:1900syears text:40s
 from: 1950 till: 1960 color:1900syears text:50s
 from: 1960 till: 1970 color:1900syears text:60s
 from: 1970 till: 1980 color:1900syears text:70s
 from: 1980 till: 1990 color:1900syears text:80s
 from: 1990 till: 2000 color:1900syears text:90s
 from: 2000 till: 2010 color:2000syears text:00s
 from: 2010 till: 2020 color:2000syears text:10s
 from: 2020 till: 2030 color:2000syears text:20s
 from: 2030 till: 2040 color:2000syears text:30s
 from: 2040 till: 2050 color:2000syears text:40s
 from: 2050 till: 2060 color:2000syears text:50s
 from: 2060 till: 2070 color:2000syears text:60s
 from: 2070 till: 2080 color:2000syears text:70s
 from: 2080 till: 2090 color:2000syears text:80s
 from: 2090 till: 2100 color:2000syears text:90s

 bar:eratop 
 from: 1824 till: 1900 color:1800s text:19th
 from: 1900 till: 2000 color:1900s text:20th
 from: 2000 till: 2100 color:2000s text:21st

PlotData=
 align:left fontsize:M mark:(line,white) width:5 anchor:till align:left

 color:1900s bar:NAM7 at:1999 mark:(line,black) text:Animantarx
 color:1900s bar:NAM3 at:1879 mark:(line,black) text:Anoplosaurus
 color:1900s bar:NAM10 at:2006 mark:(line,black) text:Antarctopelta
 color:1900s bar:NAM2 at:1928 mark:(line,black) text:Edmontonia
 color:1900s bar:NAM8 at:2000 mark:(line,black) text:Glyptodontopelta
 color:1800s bar:NAM9 at:2005 mark:(line,black) text:Hungarosaurus
 color:1900s bar:NAM1 at:1833 mark:(line,black) text:Hylaeosaurus
 color:1900s bar:NAM1 at:1994 mark:(line,black) text:Mymoorapelta
 color:1800s bar:NAM2 at:1995 mark:(line,black) text:Niobrarasaurus
 color:1800s bar:NAM1 at:1889 mark:(line,black) text:Nodosaurus
 color:1900s bar:NAM1 at:1919 mark:(line,black) text:Panoplosaurus
 color:1800s bar:NAM4 at:1996 mark:(line,black) text:Pawpawsaurus
 color:1900s bar:NAM14 at:2011 mark:(line,black) text:Propanoplosaurus
 color:1900s bar:NAM2 at:1970 mark:(line,black) text:Sauropelta
 color:1800s bar:NAM1 at:1960 mark:(line,black) text:Silvisaurus
 color:1900s bar:NAM3 at:1905 mark:(line,black) text:Stegopelta
 color:1900s bar:NAM2 at:1871 mark:(line,black) text:Struthiosaurus
 color:1800s bar:NAM13 at:2009 mark:(line,black) text:Tatankacephalus
 color:1900s bar:NAM3 at:1995 mark:(line,black) text:Texasetes
 color:1900s bar:NAM11 at:2007 mark:(line,black) text:Zhejiangosaurus
 color:1900s bar:NAM5 at:1998 mark:(line,black) text:Gargoyleosaurus
 color:1800s bar:NAM6 at:1998 mark:(line,black) text:Gastonia
 color:1900s bar:NAM2 at:1902 mark:(line,black) text:Hoplitosaurus
 color:1900s bar:NAM12 at:2008 mark:(line,black) text:Peloroplites
 color:1900s bar:NAM1 at:1865 mark:(line,black) text:Polacanthus

PlotData=
 align:center textcolor:black fontsize:M mark:(line,black) width:25

 bar:period
 from: 1824 till: 1830 color:1800syears text:20s
 from: 1830 till: 1840 color:1800syears text:30s
 from: 1840 till: 1850 color:1800syears text:40s
 from: 1850 till: 1860 color:1800syears text:50s
 from: 1860 till: 1870 color:1800syears text:60s
 from: 1870 till: 1880 color:1800syears text:70s
 from: 1880 till: 1890 color:1800syears text:80s
 from: 1890 till: 1900 color:1800syears text:90s
 from: 1900 till: 1910 color:1900syears text:00s
 from: 1910 till: 1920 color:1900syears text:10s
 from: 1920 till: 1930 color:1900syears text:20s
 from: 1930 till: 1940 color:1900syears text:30s
 from: 1940 till: 1950 color:1900syears text:40s
 from: 1950 till: 1960 color:1900syears text:50s
 from: 1960 till: 1970 color:1900syears text:60s
 from: 1970 till: 1980 color:1900syears text:70s
 from: 1980 till: 1990 color:1900syears text:80s
 from: 1990 till: 2000 color:1900syears text:90s
 from: 2000 till: 2010 color:2000syears text:00s
 from: 2010 till: 2020 color:2000syears text:10s
 from: 2020 till: 2030 color:2000syears text:20s
 from: 2030 till: 2040 color:2000syears text:30s
 from: 2040 till: 2050 color:2000syears text:40s
 from: 2050 till: 2060 color:2000syears text:50s
 from: 2060 till: 2070 color:2000syears text:60s
 from: 2070 till: 2080 color:2000syears text:70s
 from: 2080 till: 2090 color:2000syears text:80s
 from: 2090 till: 2100 color:2000syears text:90s

 bar:era 
 from: 1824 till: 1900 color:1800s text:19th
 from: 1900 till: 2000 color:1900s text:20th
 from: 2000 till: 2100 color:2000s text:21st


## [[Niên đại địa chất]] phát hiện các loài
Sự xuất hiện gần như đồng thời của nodosauridae ở cả Bắc Mỹ và châu Âu là việc đáng phải quan tâm. *Europelta* là nodosauridae cổ nhất ở châu Âu, nó được tìm thấy dưới Thành hệ Escucha Albian. Nodosauridae cổ nhất ở tây Bắc Mỹ là chi *Sauropelta*, từ Little Sheep Mudstone Member tầng Albian của Thành hệ Cloverly, có độ tuổi của 108,5 ± 0,2 triệu năm. Hóa thạch ở đông Bắc Mỹ có vẻ có độ tuổi lâu hơn. Răng của Priconodon crassus ở Thành hệ Arundel Clay trong nhóm Potomac, Maryland, được xác định niên đại ở ranh giới Aptian–Albian. Propanoplosaurus từ tầng đáy của Thành hệ Patuxent, được xác định niên đaị từ cuối bậc Aptian, là nodosauridae cổ nhất được biết đến.

Polacanthidae được biết đến bởi nó là động vật từ tiền tầng Aptian, đã từng xuất hiện ở cả châu Âu và Bắc Mỹ. Niên đại địa chất của nodosauridae trên cả hai châu lục chỉ ra rằng tổ tiên của chúng xuất hiện trước khi Bắc Mỹ và châu Âu tách khỏi nhau, đẩy niên đại tiến hóa của nhóm trở về ít nhất là từ giữa bậc Aptian. Việc tách họ Nodosauridae thành Struthiosaurinae ở châu Âu và Nodosaurinae Bắc Mỹ vào cuối tầng Aptian bởi hại lục địa này sẽ bị tách biệt khỏi nhau khi mà mực nước biển ngày càng dâng cao.

Dưới đây là bảng về sự chênh lệch niên đại giữa các loài ở hai châu lục. Nodosauridae Bắc Mỹ là màu xanh mòng két, nodosauridae châu Âu là màu xanh lục, polacanthidae châu Âu là màu xanh lá mạ và polacanthidae Bắc Mỹ màu nâu. Nodosauridae hoặc polacanthidae khác có màu đen. Bảng này được xác định nhờ các nghiên cứu của Kirkland và cộng sự.*.* (2013).
ImageSize = width:800px height:auto barincrement:15px
PlotArea = left:10px bottom:50px top:10px right:10px

Period = from:-201 till:-45
TimeAxis = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:-200
ScaleMinor = unit:year increment:1 start:-201
TimeAxis = orientation:hor
AlignBars = justify

Colors =
 #legends
 id:CAR	 value:claret
 id:ANK 	 value:rgb(0.4,0.3,0.196)
 id:HER	 value:teal
 id:HAD	 value:green
 id:OMN	 value:blue
 id:black value:black
 id:white value:white
 id:jurassic value:rgb(0.2,0.7,0.79) 
 id:earlyjurassic value:rgb(0,0.69,0.89) 
 id:middlejurassic value:rgb(0.52,0.81,0.91)
 id:latejurassic value:rgb(0.74,0.89,0.97) 
 id:cretaceous value:rgb(0.5,0.78,0.31)
 id:earlycretaceous value:rgb(0.63,0.78,0.65)
 id:latecretaceous value:rgb(0.74,0.82,0.37)
 
BarData=
 bar:eratop
 bar:space
 bar:periodtop
 bar:space
 bar:NAM1
 bar:NAM2
 bar:NAM3
 bar:NAM4
 bar:NAM5
 bar:NAM6
 bar:NAM7
 bar:NAM8
 bar:NAM9
 bar:NAM10
 bar:NAM11
 bar:NAM12
 bar:NAM13
 bar:NAM14
 bar:NAM15
 bar:NAM16
 bar:NAM17
 bar:NAM18
 bar:NAM19
 bar:NAM20
 bar:NAM21
 bar:NAM22
 bar:NAM23
 bar:NAM24
 bar:NAM25
 bar:NAM26
 bar:NAM27
 bar:NAM28

 bar:space
 bar:period
 bar:space
 bar:era

PlotData=
 align:center textcolor:black fontsize:M mark:(line,black) width:25 
 shift:(7,-4)
 
 bar:periodtop 
 from: -201 till: -174 color:earlyjurassic text:Early
 from: -174 till: -163 color:middlejurassic text:Middle
 from: -163 till: -145 color:latejurassic text:Late
 from: -145 till: -100 color:earlycretaceous text:Early
 from: -100 till: -66 color:latecretaceous text:Late

 bar:eratop 
 from: -201 till: -145 color:jurassic text:Jurassic
 from: -145 till: -66 color:cretaceous text:Cretaceous

PlotData=
 align:left fontsize:M mark:(line,white) width:5 anchor:till align:left

 color:ANK bar:NAM1 from:-155 till:-150 text:Mymoorapelta
 color:ANK bar:NAM2 from:-154 till:-150 text:Gargoyleosaurus
 color:OMN bar:NAM3 from:-140 till:-136 text:Hylaeosaurus
 color:OMN bar:NAM4 from:-130 till:-129 text:Hoplitosaurus
 color:OMN bar:NAM5 from:-130 till:-125 text:Polacanthus
 color:ANK bar:NAM6 from:-126 till:-125 text:Gastonia
 color:HER bar:NAM7 from:-115 till:-114 text:Propanoplosaurus
 color:HER bar:NAM8 from:-113 till:-112 text:Priconodon
 color:HAD bar:NAM9 from:-112 till:-110 text:Europelta
 color:HER bar:NAM10 from:-108.5 till:-108 text:Sauropelta
 color:HER bar:NAM11 from:-108.5 till:-108 text:Tatankacephalus
 color:HER bar:NAM12 from:-104.46 till:-98.37 text:Animantarx
 color:HER bar:NAM13 from:-104.46 till:-98.37 text:Peloroplites
 color:HER bar:NAM14 from:-100.5 till:-98 text:Nodosaurus
 color:HER bar:NAM15 from:-100.5 till:-98 text:Stegopelta
 color:HAD bar:NAM16 from:-100 till:-99 text:Anoplosaurus
 color:black bar:NAM17 from:-100 till:-99 text:Dongyangopelta
 color:black bar:NAM18 from:-100 till:-99 text:Zhejiangosaurus
 color:HER bar:NAM19 from:-100 till:-99 text:Pawpawsaurus
 color:HER bar:NAM20 from:-100 till:-99 text:Texasetes
 color:HER bar:NAM21 from:-96 till:-93.5 text:Silvisaurus
 color:HER bar:NAM22 from:-87 till:-82 text:Niobrarasaurus
 color:HAD bar:NAM23 from:-86 till:-84 text:Hungarosaurus
 color:HAD bar:NAM24 from:-85 till:-66 text:Struthiosaurus
 color:black bar:NAM25 from:-83.6 till:-83 text:Antarctopelta
 color:HER bar:NAM26 from:-76.5 till:-66 text:Edmontonia
 color:HER bar:NAM27 from:-76 till:-75 text:Panoplosaurus
 color:HER bar:NAM28 from:-69 till:-66 text:Glyptodontopelta

PlotData=
 align:center textcolor:black fontsize:M mark:(line,black) width:25

 bar:period 
 from: -201 till: -174 color:earlyjurassic text:Early
 from: -174 till: -163 color:middlejurassic text:Middle
 from: -163 till: -145 color:latejurassic text:Late
 from: -145 till: -100 color:earlycretaceous text:Early
 from: -100 till: -66 color:latecretaceous text:Late

 bar:era 
 from: -201 till: -145 color:jurassic text:Jurassic
 from: -145 till: -66 color:cretaceous text:Cretaceous



*James Kirkland cho rằng *Mymoorapelta*, *Gargoyleosaurus*, *Hylaeosaurus*, *Polacanthus*, *Hoplitosaurus* and *Gastonia* thuộc Polacanthids, nằm ngoài Nodosauridae.

## Chú thích

## Tham khảo
* 
* Carpenter, K. (2001). "Phylogenetic analysis of the Ankylosauria." In Carpenter, K., (ed.) 2001: *The Armored Dinosaurs*. Indiana University Press, Bloomington & Indianapolis, 2001, pp. xv-526
* Osi, Attila (2005). *Hungarosaurus tormai*, a new ankylosaur (Dinosauria) from the Upper Cretaceous of Hungary. Journal of Vertebrate Paleontology 25(2):370-383, June 2003.