open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Chữ Duy Ngô Nhĩ cổ

**[[Bảng chữ cái Duy Ngô Nhĩ]] cổ** là bộ chữ dùng để viết tiếng Duy Ngô Nhĩ cổ, một biến thể của tiếng Turk cổ được nói ở Turpan (Turfan) và Cam Túc, là tổ tiên của tiếng Tây Yugur hiện đại.

Thuật ngữ "Old Uyghur" được sử dụng cho bảng chữ cái này là sai lệch vì Vương quốc Qocho, vương quốc Tochari của người Uyghur được tạo ra vào năm 843, ban đầu sử dụng bảng chữ cái Turk cổ. Người Uyghur đã thông qua kịch bản này từ người dân địa phương khi họ di cư vào Turfan sau năm 840. Đó là bản chuyển thể của bảng chữ cái Aram được sử dụng cho các văn bản có nội dung Phật giáo, Mani giáo và Kitô giáo trong cỡ 700 - 800 năm ở Turpan. Các bản thảo được biết đến cuối cùng có niên đại từ thế kỷ 18. Đây là nguyên mẫu cho chữ Mông Cổ và chữ Mãn. Bảng chữ cái Uyghur cổ được Tata-tonga đưa đến Mông Cổ.

Chữ Uyghur cổ được sử dụng từ thế kỷ thứ 8 đến thế kỷ 17 chủ yếu ở Lòng chảo Tarim ở Trung Á, nay ở Khu tự trị Tân Cương Trung Quốc. Nó là một bảng chữ cái chữ thảo với các tính năng của một abjad và được viết theo chiều dọc. Chữ phát triển mạnh mẽ trong suốt thế kỷ 15 ở Trung Á và một phần của Iran, nhưng cuối cùng nó đã được thay thế bằng chữ Ả Rập vào thế kỷ 16. Nó có được sử dụng tiếp tục ở Cam Túc trong suốt thế kỷ 17.

Giống như bảng chữ cái Sogdia (về mặt kỹ thuật là một abjad), chữ Uyghur cổ có xu hướng sử dụng *[[Mater lectionis|matres lectionis]]* cho các nguyên âm dài cũng như cho các nguyên âm ngắn. (Cách thực hành này cũng được sử dụng ở một mức độ nào đó trong tiếng Hebrew hiện đại của Israel, nơi nó được gọi là *[[ktiv hasar niqqud]]*, có nghĩa là đánh vần đầy đủ.) Việc thực hành để lại các nguyên âm ngắn không được trình bày gần như đã bị bỏ hoàn toàn. Do đó, trong khi cùng xuất phát từ một abjad Semitic, chữ Uyghur cổ có thể nói là phần lớn được "bảng chữ cái hóa" (alphabetized).

## Tham khảo

## Xem thêm
* Bảng chữ cái Uyghur Cyrill

## Liên kết ngoài

*Bảng chữ cái Duy Ngô Nhĩ cổ trên Omniglot
*Bảng chữ cái Duy Ngô Nhĩ cổ và bảng chữ cái Turk Orkhon
*Hình ảnh các đoạn văn bản gốc được viết bằng  bảng chữ cái Duy Ngô Nhĩ cổ được phát hiện tại Turpan
Daidai

**Daidai** (tiếng Nhật: ,  , âm Hán Việt: "chanh", "xú chanh", có nghĩa là cam hôi; tiếng Trung Quốc:  , âm Hán Việt: "toan chanh" có nghĩa là cam đắng; tiếng Hàn Quốc: 광귤, *gwanggyul),* là một loài cam đắng có nguồn gốc châu Á. Nơi xuất phát ra Daidai là thung lũng vùng dãy Himalaya, sau lan dọc Trường Giang, Trung Hoa rồi được đem sang trồng bên Nhật Bản trước khi ra mắt ở Tây phương. Trái cam chua thoạt tiên màu vàng, khi sang xuân gần chín thì chuyển sang màu lục. Tiếng Nhật gọi màu cam là  hoặc *daidai-iro*, tức là màu của trái daidai.

## Công dụng
Cam chua daidai có hai giống chính,  (xú chanh) và  (hồi thanh chanh), quả nhỏ hơn. Cam chua daidai vị rất đắng, không được ăn. Tuy nhiên vỏ daidai phơi khô có công dụng làm thuốc trong Đông y Nhật Bản. Vỏ khô trái non có tên là  (chỉ thực) dùng trị đau bụng với tác năng giải độc cũng như thuốc nhuận tràng. Vỏ daidai chín gọi là ( (chanh bì) dùng làm nước hoa gia vị hoặc pha làm nước giải khát. Nước daidai ép được dùng làm ponzu. Giống kabusu có giá là thơm hơn.

## Khía cạnh văn hóa
Danh từ *daidai* đồng âm với  (đại đại) tức "đời đời" vì quả chín trên cây để mấy mùa cũng không rụng, nên năm này sang năm khác đều có trái. Người Nhật cho đó là điềm lành nên hay cúng daidai như một cách chúc phúc. Ngoài ra đài hoa của giống kaiseito có hai núm giống như quả đặt trên bệ mâm, đồng âm với  "đài đài". Đó là lý do daidai còn gọi là  "tọa chanh chanh" (nghĩa đen là daidai trên bệ).

Ngày Tết Nhật Bản người dân hay trang hoàng nhà cửa bằng cây daidai, một biểu tượng cho gia đình đời đời trường tồn. Khi cúng họ chồng hai trái cam chua lên trên mẩu bánh dầy *Kagami mochi* rồi đặt lên bàn thờ cũng cùng ý sung thịnh vĩnh cửu. Lệ này có từ thời Edo.

Giới khoa học vẫn chưa công nhận daidai là một loài thực sự chiếu theo Danh sách thực vật.

## Tham khảo
Viêm tụy

**Viêm tụy** là một tình trạng đặc trưng bởi viêm ở tụy. Tuyến tụy là một cơ quan lớn phía sau dạ dày sản xuất các enzyme tiêu hóa và một số hormone. Có hai loại chính, viêm tụy cấp và viêm tụy mãn tính. Các dấu hiệu và triệu chứng của viêm tụy bao gồm đau bụng trên, buồn nôn và nôn. Cơn đau thường đi vào lưng và thường nặng. Trong viêm tụy cấp có thể xảy ra sốt và các triệu chứng thường hết sau vài ngày. Trong viêm tụy mãn tính giảm cân, phân béo và tiêu chảy có thể xảy ra. Các biến chứng có thể bao gồm nhiễm trùng, chảy máu, đái tháo đường hoặc các vấn đề với các cơ quan khác.

Hai nguyên nhân phổ biến nhất của viêm tụy cấp là sỏi túi mật chặn ống mật chung sau khi ống tụy đã nối; và sử dụng rượu nặng. Các nguyên nhân khác bao gồm chấn thương trực tiếp, một số loại thuốc, nhiễm trùng như quai bị và khối u. Viêm tụy mãn tính có thể phát triển do viêm tụy cấp. Nó phổ biến nhất là do sử dụng rượu nặng trong nhiều năm. Các nguyên nhân khác bao gồm nồng độ mỡ trong máu cao, calci máu cao, một số loại thuốc và một số rối loạn di truyền như xơ nang trong số những người khác. Hút thuốc làm tăng nguy cơ viêm tụy cấp và mãn tính. Chẩn đoán viêm tụy cấp dựa trên sự gia tăng gấp ba lần trong máu của amylase hoặc lipase. Trong viêm tụy mãn tính các xét nghiệm này có thể có trị số bình thường. Hình ảnh y tế như siêu âm và chụp CT cũng có thể hữu ích.

Viêm tụy cấp thường được điều trị bằng dung dịch tiêm tĩnh mạch, thuốc giảm đau và đôi khi là kháng sinh. Thông thường ăn và uống không được phép, và một ống thông mũi dạ dày được đặt trong dạ dày. Một thủ tục được gọi là nội soi ngược dòng qua nội soi (ERCP) có thể được thực hiện để kiểm tra ống mật chung và loại bỏ sỏi mật nếu có. Ở những người bị sỏi mật, túi mật cũng thường bị loại bỏ. Trong viêm tụy mãn tính, ngoài những điều trên, cho ăn tạm thời qua ống thông mũi dạ dày có thể được sử dụng để cung cấp đủ dinh dưỡng. Thay đổi chế độ ăn uống dài hạn và thay thế enzyme tuyến tụy có thể được áp dụng. Và đôi khi phẫu thuật được thực hiện để loại bỏ các bộ phận của tuyến tụy.

Trên toàn cầu, năm 2015 có khoảng 8,9 triệu trường hợp viêm tụy xảy ra. Điều này dẫn đến 132.700 cái chết, tăng từ 83.000 cái chết vào năm 1990. Viêm tụy cấp xảy ra ở khoảng 30 trên 100.000 người mỗi năm. Các trường hợp mới mắc viêm tụy mãn tính phát triển ở khoảng 8 trên 100.000 người mỗi năm và hiện đang ảnh hưởng đến khoảng 50 trên mỗi 100.000 người ở Hoa Kỳ. Chứng bệnh này phổ biến ở nam giới hơn nữ giới. Thông thường viêm tụy mãn tính bắt đầu ở độ tuổi từ 30 đến 40 trong khi nó hiếm gặp ở trẻ em. Viêm tụy cấp được mô tả lần đầu tiên khi khám nghiệm tử thi vào năm 1882 trong khi viêm tụy mãn tính được mô tả lần đầu tiên vào năm 1946.

## Tham khảo
Quyền LGBT ở Suriname

**Quyền đồng tính nữ, đồng tính nam, song tính và chuyển giới ở Suriname** có thể phải đối mặt với những thách thức pháp lý mà những người không - LGBT không gặp phải.  Cả nam và nữ hoạt động tình dục đồng giới đều hợp pháp trong Suriname.  Kể từ năm 2015, ngôn từ kích động thù địch và phân biệt đối xử trong việc làm và cung cấp hàng hóa và dịch vụ trên cơ sở khuynh hướng tình dục đã bị cấm ở nước này.  Hôn nhân đồng giới và liên minh dân sự không được pháp luật công nhận.  Tuy nhiên, Suriname bị ràng buộc về mặt pháp lý đối với phán quyết tháng 1 năm 2018 Tòa án Nhân quyền liên Mỹ, cho rằng hôn nhân đồng giới là một quyền của con người được bảo vệ bởi Công ước Mỹ về Nhân quyền.

Trong khi đồng tính luyến ái có xu hướng được xem là một chủ đề cấm kỵ, tình hình và thái độ đã dần thay đổi trong những năm gần đây.

## Bảng tóm tắt

## Tham khảo
Quyền LGBT ở Uruguay

**Quyền đồng tính nữ, đồng tính nam, song tính và chuyển giới ở Uruguay** là một trong những quyền tự do nhất trong cả Nam Mỹ và thế giới. Hoạt động tình dục đồng giới đã được hợp pháp với độ tuổi đồng ý từ năm 1934. Luật chống phân biệt đối xử bảo vệ người LGBT đã có từ năm 2004. Kết hợp dân sự đối với các cặp đồng giới đã được cho phép từ năm 2008 và hôn nhân đồng giới kể từ năm 2013, theo luật hôn nhân đồng giới được thông qua vào đầu năm 2013. Ngoài ra, các cặp đồng giới đã được phép chung nuôi kể từ đó Năm 2009 và những người đồng tính nam, đồng tính nữ và song tính được phép phục vụ công khai trong quân đội.

Năm 2016, *[[Khu phố Châu Mỹ]]* đã gọi Uruguay là quốc gia thân thiện với người LGBT nhất ở Mỹ Latinh, gọi quốc gia này là "mô hình hòa nhập xã hội ở Mỹ Latinh". Nó cũng đã tổ chức hội nghị quyền LGBT quốc tế đầu tiên ở Mỹ Latinh vào tháng 7 năm 2016, với hàng trăm nhà ngoại giao, chính trị gia và nhà hoạt động từ khắp nơi trên thế giới giải quyết các vấn đề về LGBT. Phần lớn người Uruguay ủng hộ hôn nhân đồng giới.

## Điều kiện sống

Uruguay được coi là một nhà lãnh đạo toàn cầu về quyền con người và quyền LGBT, với luật pháp bảo vệ người LGBT khỏi sự phân biệt đối xử và cho phép các cặp đồng giới kết hôn và nhận con nuôi. "Chỉ số hạnh phúc đồng tính nam" (GHI) được công bố dựa trên cuộc thăm dò năm 2015 của PlanetRomeo liệt kê Uruguay ở hạng năm với điểm GHI là 73, ngang bằng với các quốc gia như Canada, Na Uy, Thụy Điển, Đan Mạch và Iceland. Sự chấp nhận của xã hội đối với đồng tính luyến ái và các mối quan hệ đồng tính là rất cao, với một cuộc thăm dò năm 2014 cho thấy khoảng 71% người Uruguay ủng hộ hôn nhân đồng giới (cao nhất trong Nam Mỹ và cao thứ hai trong Châu Mỹ đằng sau Canada). Tuy nhiên, người chuyển giới vẫn phải đối mặt với sự phân biệt đối xử và kỳ thị. Theo Cơ quan Dịch vụ Y tế Nhà nước (ASSE), tuổi thọ cho người chuyển giới chỉ là 45 tuổi. Khoảng hai phần ba người chuyển giới người Uruguay đã báo cáo là nạn nhân của bạo lực thể xác.

Cuộc diễu hành ở thủ đô Montevideo đã diễn ra hàng năm kể từ những năm 1990. Năm 2018, sự kiện này có sự tham gia của khoảng 120.000 người. Nó thường được tổ chức vào thứ Sáu cuối cùng của tháng 9 và đã trở thành một trong những sự kiện công cộng lớn nhất của Uruguay. Các sự kiện khác bao gồm Punta Pride, được tổ chức hàng năm tại Punta del Este vào tháng Hai. Montevideo thường được gọi là một trong những thành phố thân thiện với người đồng tính nhất trên thế giới. Có một số quán bar đồng tính, nhà hàng và quán rượu trong thành phố.

## Bảng tóm tắt

## Tham khảo
Chi Mọt cọ

**Chi Mọt cọ**, danh pháp khoa học *Rhynchophorus*, là một chi bọ cánh cứng thuộc họ Mọt, Curculionidae. Đây là loài gây hại chính của cây thuộc họ Cau (Arecaceae) trên khắp vùng nhiệt đới bao gồm: dừa (*Cocos nucifera*), cau (*Areca catechu*), các loài thuộc chi Chà là *Phoenix*, *[[Metroxylon sagu]]*.

## Các loài
* *[[Rhynchophorus bilineatus]]* (Montrouzier, 1857) &ndash; Mọt cọ đen 
* *[[Rhynchophorus cruentatus]]* (Fabricius, 1775) &ndash; palmetto weevil 
* *[[Rhynchophorus distinctus]]* Wattanapongsiri, 1966
* *[[Rhynchophorus ferrugineus]]* (Olivier, 1790) &ndash; Đuông dừa, mọt cọ đỏ (tên khác *Calandra ferruginea* (Fabricius, 1801))
* *[[Rhynchophorus labatus]]* Ritsema, 1882
* *[[Rhynchophorus palmarum]]* (Linnaeus, 1758) &ndash; Mọt cọ Nam Mỹ 
* *[[Rhynchophorus phoenicis]]* (Fabricius, 1801) &ndash; Mọt cọ châu Phi
* *[[Rhynchophorus quadrangulus]]* Quedenfeldt, 1888
* *[[Rhynchophorus richteri]]* Wattanapongsiri, 1966
* *[[Rhynchophorus vulneratus]]* (Panzer, 1798) &ndash; Mọt cọ

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Biolib
Pendro

**Pendro** (tiếng Kurd: پێندرۆ *Pêndro*) là một ngôi làng người Kurd ở Kurdistan thuộc Iraq, nằm ở tỉnh Erbil, sát biên giới với Thổ Nhĩ Kỳ, nó nằm cách Barzan khoảng 15 km18 về phía bắc, dân số trên 2540 người.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Pendro  trang web chinh thưc
* tỉnh Erbil
Monte-Carlo Masters 2019 - Đơn

Rafael Nadal là đương kim vô địch 3 lần, nhưng thua ở vòng bán kết trước Fabio Fognini.

Fognini giành danh hiệu ATP World Tour Masters 1000 đầu tiên, đánh bại Dušan Lajović trong trận chung kết, 6–3, 6–4.

## Hạt giống
8 hạt giống hàng đầu được miễn vào vòng 2. 

## Kết quả

### Chung kết

### Nửa trên
#### Nhánh 1

#### Nhánh 2

### Nửa dưới
#### Nhánh 3

#### Nhánh 4

## Vòng loại
### Hạt giống

### Vượt qua vòng loại

### Thua cuộc may mắn
#  **[[Taro Daniel]]**

### Kết quả vòng loại
#### Vòng loại thứ 1

#### Vòng loại thứ 2

#### Vòng loại thứ 3

#### Vòng loại thứ 4

#### Vòng loại thứ 5

#### Vòng loại thứ 6

#### Vòng loại thứ 7

## Tham khảo

* Kết quả vòng đấu chính thức
* Kết quả vòng loại
Sân vận động Jules Deschaseaux

**Sân vận động Jules Deschaseaux** () là một sân vận động đa năng ở Le Havre, Pháp. Sân được sử dụng chủ yếu cho các trận đấu bóng đá. Sân vận động có sức chứa 16.400 người và được xây dựng vào năm 1932. Tại Giải vô địch bóng đá thế giới 1938, sân vận động này đã tổ chức trận đấu giữa Tiệp Khắc và Hà Lan. Từ năm 2012, sân được thay thế bằng Sân vận động Océane.

## Hình ảnh

Tập tin:Stade municipal du Havre - Wedstrijd Nederland-Tsjechoslowakije, WK 1938.jpg|Sân vận động Thành phố Le Havre (nay là Sân vận động Jules-Deschaseaux) trong thời gian diễn ra Giải vô địch bóng đá thế giới 1938
Tập tin:2012 05 18 Last match of Havre Athlétique Club in stade Jules Deschaseaux.JPG|Người hâm mộ căng biểu ngữ trong trận đấu cuối cùng của Le Havre tại Sân vận động Jules Deschaseaux vào ngày 18 tháng 5 năm 2012


## Tham khảo
Sân vận động Fort Carré

**Sân vận động Fort Carré** () là một sân vận động đa năng ở Antibes, Pháp. Đây là sân nhà của FC Antibes. Sân hiện được sử dụng chủ yếu cho các trận đấu bóng đá và các giải đấu điền kinh địa phương. Sân vận động có sức chứa 7.000 người. Tại Giải vô địch bóng đá thế giới 1938, sân vận động này đã tổ chức trận đấu giữa Thụy Điển và Cuba.

## Tham khảo
Sân vận động Olympic Yves-du-Manoir

**Sân vận động Olympic Yves-du-Manoir** (, còn được gọi là **Sân vận động Olympic Colombes**, hoặc đơn giản là **Colombes** theo cách gọi của người dân địa phương) là một sân vận động bóng bầu dục, điền kinh và bóng đá ở Colombes, gần Paris, Pháp.

Được đặt tên để tưởng nhớ cầu thủ bóng bầu dục người Pháp Yves du Manoir vào năm 1928, đây là sân vận động chính của Thế vận hội Mùa hè 1924 với sức chứa 45.000 khán giả vào thời điểm đó. Trong kỳ Thế vận hội năm 1924, sân đã tổ chức các môn thi đấu điền kinh, xe đạp, cưỡi ngựa, thể dục dụng cụ, quần vợt, bóng đá, bóng bầu dục và hai trong số năm môn phối hợp hiện đại (chạy, đấu kiếm). Các cuộc đua Olympic có sự tham gia của Harold Abrahams và Eric Liddell, được miêu tả trong bộ phim Những Cỗ Xe Rực Lửa đã được quay cảnh ở đây, mặc dù sân vận động không được sử dụng cho bộ phim.

Sân vận động sau đó đã được mở rộng với sức chứa tăng lên hơn 60.000 người. Colombes cũng là nơi diễn ra trận chung kết World Cup 1938 giữa Ý và Hungary, đồng thời cũng tổ chức hai trận đấu của đội chủ nhà trong giải đấu.

Colombes đã tổ chức một số trận chung kết Cúp bóng đá Pháp và các trận đấu trên sân nhà của các đội tuyển bóng đá và rugby union quốc gia Pháp vào thập niên 1970. Đây vẫn là sân vận động lớn nhất của Pháp cho đến khi sân vận động Công viên các Hoàng tử được khánh thành vào năm 1972, sau khi được cải tạo. Vào thời điểm đó, sức chứa của Colombes đã giảm xuống dưới 50.000 người do các quy định an toàn nghiêm ngặt hơn. Đội tuyển rugby union quốc gia Pháp đã chơi trận đấu cuối cùng tại Colombes vào năm 1972 và đội tuyển bóng đá quốc gia Pháp đã chơi trận đấu cuối cùng tại đây vào năm 1975.

Câu lạc bộ bóng đá chuyên nghiệp Pháp RC Paris đã sử dụng Colombes làm sân nhà cho đến năm 1985 hoặc lâu hơn, sau đó chuyển đến các sân vận động khác trước khi trở lại Colombes vào thập niên 2000.

Không giống như RC Paris, câu lạc bộ bóng bầu dục Racing 92 đã tiếp tục ở lại Colombes cho đến tháng 11 năm 2017. Đội ban đầu dự định tái phát triển Yves-du-Manoir thành một sân vận động có sức chứa 15.000 chỗ ngồi để chia sẻ sân nhà với Racing Club de France Football, nhưng thay vào đó đã xây dựng Paris La Défense Arena ở khu vực Nanterre gần đó. Đội đã chơi trận đấu đầu tiên tại sân nhà mới vào tháng 12 năm 2017. Hiện vẫn còn phải chờ xem liệu câu lạc bộ bóng đá Racing Club de France cũng sẽ di chuyển khỏi Colombes hay không.

Sân vận động cũng được miêu tả trong bộ phim *[[Escape to Victory]]* vào năm 1981 do Sylvester Stallone và Michael Caine đóng vai chính, nhưng sân vận động được sử dụng trong quá trình quay phim là sân vận động Đại lộ Hungary ở Budapest, Hungary.

Sân dự kiến sẽ tổ chức môn khúc côn cầu trên cỏ tại Thế vận hội Mùa hè 2024.

## Giải vô địch bóng đá thế giới 1938
Sân vận động Olympic Yves-du-Manoir đã tổ chức ba trận đấu của Giải vô địch bóng đá thế giới 1938, bao gồm cả trận chung kết.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Colombes Stadium Yves-du-Manoir in postal card  (tiếng Pháp)
* History of the Olympic Stadium (tiếng Pháp)
* Article: *[[Chariots of Fire]]* stadium reprieved
Sân vận động Auguste-Delaune

**Sân vận động Auguste-Delaune** () là một sân vận động đa năng ở Reims, Pháp. Sân được sử dụng chủ yếu cho các trận đấu bóng đá. Đây là sân nhà của Stade de Reims. Đây là một trong những địa điểm tổ chức Giải vô địch bóng đá nữ thế giới 2019. Nơi đây đã tổ chức năm trận đấu vòng bảng và một trận đấu vòng 16 đội.

## Giải vô địch bóng đá thế giới 1938

## Giải vô địch bóng đá nữ thế giới 2019

## Hình ảnh

Tập tin:Reims - stade Delaune.JPG|Quang cảnh bên ngoài
Tập tin:Stade Delaune 857.JPG|Đèn pha chiếu sáng đang bật nhìn từ bên ngoài


## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Stadium Guide Profile
*World Stadiums Profile
*Stadiumdb Profile
*Soccerway Stats for the stadium
Sân vận động Meinau

**Sân vận động Meinau** (, ), thường được gọi là "**La Meinau**", là một sân vận động bóng đá ở Strasbourg, Pháp. Đây là sân nhà của RC Strasbourg và cũng là nơi tổ chức các trận đấu quốc tế, bao gồm một trận đấu tại World Cup 1938, hai trận đấu tại Euro 1984 và trận chung kết Cúp C2 châu Âu 1988. Sân cũng được sử dụng làm địa điểm cho các buổi hòa nhạc. Nơi đây đã tổ chức buổi phát biểu của Gioan Phaolô II vào năm 1988. Sân vận động này thuộc sở hữu của thành phố Strasbourg và được RC Strasbourg thuê làm sân nhà.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*WorldStadiums.com entry 
*Page on the club's website 
*Racingstub fact sheet
*Racingstub stadium history
*Racingstub attendance stats
*History at MCSinfo
Vaccinium hirsutum

***Vaccinium hirsutum*** là một loài thực vật có hoa trong họ thạch thảo được biết đến với tên gọi phổ biến là **việt quất lông**. Loài này là loài đặc hữu của một khu vực nhỏ ở vùng núi phía nam Appalachia, nơi nó chỉ được biết đến từ một vài quận ở phía đông Tennessee, miền bắc Georgia và Carolinas.

*Vaccinium hirsutum* có nguồn gốc từ những rặng cây thông khô, nơi có thể rất phong phú tại địa phương. Nó là một loại cây bụi cao lên đến 75&nbsp;cm (28 inch), tạo thành những cụm lớn. Lá khá dày, hình elip, rậm rạp, có tới 62 &nbsp; mm (2 1/2 inch) dài.

*Vaccinium hirsutum* tạo ra những bông hoa màu trắng, hình trụ vào cuối mùa xuân, tiếp theo là những quả có lông, màu đen vào mùa hè.

## Tham khảo
Việt quất thường xanh

***Vaccinium darrowii***, với tên thường gọi **là quả việt quất Darrow, quả việt quất** **thường xanh**, **quả việt quất bụi**, hay **quả việt quất highbush**, là một loài của *[[Chi Việt quất|Chi việt quất]]* trong nhóm quả việt quất (giáo phái *Vaccinium*. Cyanococcus).

## Phân bố
*Việt quất thường xanh* có nguồn gốc từ Đông Nam Hoa Kỳ, ở Alabama, Florida, Georgia, Louisiana và Mississippi. Môi trường sống chính của loài là rừng thông, nơi nó thích ánh nắng mặt trời đầy đủ và đất hơi chua thường gặp trong môi trường sống như vậy.

## Miêu tả
*Việt quất thường xanh* là một loại cây bụi thường xanh mọc  cao, với những chiếc lá nhỏ, đơn giản, hình trứng 10 cấp15 &nbsp; dài mm và ở dạng không lai là màu xanh lam nhạt ở gốc cây và màu hồng nhạt ở đầu cành.

Những bông hoa màu trắng, hình chuông, 4 &nbsp; dài mm. Quả là quả mọng có đường kính 4 – 6&nbsp;mm, màu xanh đen với một bông sáp màu trắng.

## Canh tác
Các loài *Việt quất thường xanh* được trồng để ăn quả mọng, và trồng trong vườn sử dụng như một loại cây cảnh trong nhà vườn, cây bản địa và khu vườn động vật hoang dã, và cảnh quan thiên nhiên dự án.

### Giống cây trồng lai
Nhiều cây giống Nam Highbush Blueberry thương mại là lai, xuất phát từ phép lai giữa *Vaccinium darrowii* với Bắc Highbush Blueberry (*[[Vaccinium corymbosum]]*), cũng như các loài khác như Rabbiteye việt quất ''(Vaccinium virgatum)'' và *[[Việt quất bụi thấp|Lowbush blueberry *(việt quất bụi thấp)*]].*

Các giống cây trồng Nam Highbush Blueberry, ngoài các yêu cầu làm lạnh thấp hơn, còn có khả năng chịu đựng tốt hơn với nhiệt độ mùa hè cao, khả năng chịu hạn hán lớn hơn và phát triển chất lượng quả vượt trội trong điều kiện trồng trọt ở miền Nam Hoa Kỳ. Theo quy định, quả việt quất Nam Highbush Blueberry là tự sinh. Tuy nhiên, quả lớn hơn và chín sớm hơn nếu một số giống được trồng để thụ phấn chéo.

Các giống việt quất miền Nam sau đây, được liệt kê theo thời gian chín của trái cây, được khuyến nghị cho vườn trái cây và cảnh quan:

* Mùa rất sớm: 'O'Neal' 
* Sớm / giữa mùa: 'Cape Fear' 
* Giữa mùa hè: 'Blue Ridge' và 'Georgia Gem' (thích nghi với Sandhills và Vùng đồng bằng ven biển; cần bảo vệ băng giá ở vùng vịnh) 
* Giữa / cuối mùa: 'Di sản' và 'Hội nghị thượng đỉnh' 
* Cuối mùa: 'Ozarkblue' (chỉ dành cho người Piemonte)

## Xem thêm

* Chi Việt quất 
* Huckleberry

## Tham khảo


## Liên kết ngoài

*  
* hình ảnh mẫu vật Herbarium tại Vườn thực vật Missouri, được thu thập tại Florida năm 1966
Vaccinium tenellum

***Vaccinium tenellum***, **quả việt quất đen nhỏ** là một loài thực vật có nguồn gốc ở miền đông nam Hoa Kỳ từ đông nam Mississippi đến bắc Florida đến miền nam Virginia. Nó phát triển trong rừng và trong các khu vực cây bụi ở độ cao lên đến 200 m.

*Vaccinium tenellum* là một loại cây bụi rụng lá cao lên đến 80 &nbsp; cm, thường hình thành các cụm lớn. Lá có hình elip, dài lên tới 4&nbsp;cm. Hoa có màu trắng hoặc hồng nhạt, hình trụ, có tới 10 &nbsp; dài mm. Quả có màu xanh rất đậm, gần như đen, đường kính khoảng 7mm.

## Tham khảo
Jabara

**Jabara** (ja: ジ ャ バ), danh pháp hai phần: ***Citrus jabara*** (Tanaka), dùng để chỉ một loại cây và trái cây nằm trong số các loại cây có múi đến từ Nhật Bản.

'Jabara' là một loại trái cây tương tự yuzu, xuất phát từ cây thập tự của yuzu với một quả quýt được lai với  bưởi (*Citrus nobilis*, nhưng khác với cam sành), mọc tự nhiên ở tỉnh Wakayama, Nhật Bản

Một chiết xuất được làm từ màng ngoài của jabara đã được sử dụng trong mỹ phẩm.

## Xem thêm

* Yuukou

## Tham khảo


## Liên kết ngoài

* EurekaMag, dược tính 
* Hợp chất dễ bay hơi
Vũ Đăng Khoa

**Vũ Đăng Khoa** (sinh năm 1957) là kiểm sát viên người Việt Nam. Ông nguyên là Kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân tối cao Việt Nam, từng giữ chức vụ Thủ trưởng Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao Việt Nam hai giai đoạn từ tháng 6 năm 2012 đến tháng 6 năm 2015 và từ tháng 1 năm 2016 đến tháng 6 năm 2017, Chánh Thanh tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao (tháng 6 năm 2015 – 15 tháng 12 năm 2015).

## Tiểu sử
Từ ngày 1 tháng 6 năm 2012, Vũ Đăng Khoa, Phó Vụ trưởng Vụ Thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra án kinh tế,  Viện kiểm sát nhân dân tối cao, được Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao Việt Nam bổ nhiệm giữ chức vụ Cục trưởng Cục Điều tra, Viện kiểm sát nhân dân tối cao theo Quyết định số 47/QĐ-VKSTC-V9 ngày 29/5/2012.

Năm 2013, Vũ Đăng Khoa là Cục trưởng Cục Điều tra hình sự kiêm Thủ trưởng Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao Việt Nam.

Ông giữ chức vụ này cho đến tháng 6 năm 2015, thì được bổ nhiệm giữ chức vụ Chánh Thanh tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao theo quyết định số 117/QĐ-VKSTC ngày 15/6/2015 của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao. 

Kể từ ngày 15 tháng 12 năm 2015, Vũ Đăng Khoa, Kiểm sát viên cao cấp, Chánh Thanh tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao, được điều động, bổ nhiệm trở lại giữ chức vụ Thủ trưởng Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao Việt Nam theo quyết định số 198/QĐ-VKSTC của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao Việt Nam Nguyễn Hòa Bình.

Ngày 17 tháng 12 năm 2015, Vũ Đăng Khoa, Kiểm sát viên cao cấp, Thủ trưởng cơ quan điều tra VKSND Tối cao, là một trong năm người được Chủ tịch nước Trương Tấn Sang trao quyết định bổ nhiệm chức danh Kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân tối cao, bốn người còn lại là Nguyễn Văn Nông, Nguyễn Duy Giảng, Nguyễn Tố Toàn, và Phương Hữu Oanh.

Cuối năm 2017, Vũ Đăng Khoa nghỉ hưu trí.

## Tham khảo
Citrus macrophylla

***Citrus macrophylla***, còn được gọi là **alemow**, là một loại cây có múi, thuộc popedas.

Cây có vóc dáng ngắn, có tính chất nhiệt đới hơn hầu hết các loại cây có múi và rất gai.
## Mô tả
Quả của Citrus macrophylla có đường kính từ 8–10&nbsp;cm. Vỏ quả khá nhám, nửa dày và gập ghềnh.

## Phân loại
**Alemow** rất hiếm và ít được nghiên cứu, có khả năng lai giữa citron và biasong (). Các loại trái cây lớn được coi là không ăn được bởi người dân địa phương, mặc dù các loại cây được trồng không thường xuyên để làm thuốc và các mục đích sử dụng khác. Nó đã được thử dùng ở California để làm gốc ghép có thể cho các loại cây có múi khác.

## Nguồn gốc
Citrus macrophylla được cho là có nguồn gốc từ đảo Cebu ở Philippines và đã phát triển hoang dã từ thời cổ đại.

## Ghi chú

* Nhà khoa học NRCC Sonkar nhận huy chương vàng cho công việc trên Alemow 
* Alemow  trên trang web Bộ sưu tập giống Citrus 
* Alemow (Citrus macrophylla Wester) &nbsp; - một người lùn. . . 
* ID cam quýt

## Tham khảo
Byeonggyul

***Byeonggyul*** (, ) trong tiếng Hàn Quốc và ***benjul*** (; ) trong tiếng Jeju, danh pháp hai phần: *Citrus platymamma*, là một loại quả cam quýt có nguồn gốc từ đảo Jeju, Hàn Quốc.

## Lịch sử
Hai cây byeonggyul cổ thụ ở Doryeon-dong được xem là báu vật của Jeju vào ngày 7 tháng 1 năm 1998; Tuy nhiên, một cây đã chết vào ngày 5 tháng 10 năm 2005. Cây còn lại được công nhận là Di sản thiên nhiên của Hàn Quốc vào ngày 13 tháng 1 năm 2011. Cây được xác định khoảng 250 tuổi và vị trí của cây tại số 21, đường Doryeon 6, thành phố Jeju, tỉnh Jeju ().

Năm 2010, vài cây byeonngyul 80 tuổi đã được cấy ghép vào vườn cây Geummul, một vườn cây ăn quả từng được quy hoạch để trồng các loại cam quýt cung cấp cho triều đình thời Joseon. Loại cam này đã biến mất khi triều đại kết thúc và được Trung tâm Công nghệ Nông nghiệp Seogwipo khôi phục vào năm 2010.

## Từ nguyên

*Benjul* () trong tiếng Jeju và *byeonggyul* trong tiếng Hàn Quốc () là hai từ đồng nguyên. Chúng có cùng ký tự hanja: *byeong* (, "bình, lọ") và *gyul* (, "quả cam quýt").

Quyển *Tamnaji*, một biên niên sử của đảo Jeju do một thống đốc Joseon là Yi Wonjin xuất bản năm 1653, có đề cập đến byeonggyul bằng cách sử dụng tên gọi *byeolgyul* (, "peculiar citrus"). Theo tác giả, loại quả này thường được gọi là *byeonggyul,* một từ ghép của *byeong* (, "chai lọ") và *gyul* (, "cam quýt"), vì hình dạng quả thon dần về phía trên và giống như một *jongji* (Hàn tự: , "cái bát nhỏ úp ngược").

## Mô tả
Bằng chứng bộ gen đã cho biết byeonggyul, cam ngọt và chanh đều có chung một tổ tiên. Byeonggyul có khả năng chống chịu khí hậu lạnh, bệnh tàn rụi và côn trùng tấn công tốt hơn các loại quả họ cam quýt khác.

Cây không gai phát triển cao  và tán rộng khoảng . Cành cây dày, mỏng và thấp khiến cây có vẻ ngoài giống cây bụi. Lá có hình bầu dục với đầu nhọn, dài khoảng  và rộng khoảng . Hoa có tạo hình từ năm cánh hoa hình trứng màu trắng.

Giống như các loại cam quýt cùng họ hàng, quả byeonggyul có lớp vỏ lúm thơm. Quả có màu vàng đến vàng cam với phần đáy thon dài và phần cuối phình to, dài  chiều dài và rộng . Quả nặng khoảng .

## Công dụng
Thịt quả thường được ăn tươi, vỏ có thể dùng tươi hoặc khô, nguyên quả hoặc bào vỏ. Vỏ tươi của byeonggyul được dùng làm gia vị hoặc trang trí cho *[[tteok]]* (bánh gạo) và các món ăn Hàn Quốc khác, trong khi vỏ khô thường được dùng để pha trà. Trà byeonggyul được dùng như một bài thuốc dân gian để điều trị các bệnh đường hô hấp, chán ăn hoặc các vấn đề tiêu hóa nhẹ.

## Xem thêm

* Dangyuja

## Tham khảo
Cheonhyehyang

***Cheonhyehyang*** là một loại cam quýt chất lượng cao mới được trồng ở khu vực Seogwipo của đảo Jeju. Năm 1984, *Cheonhyehyang* được tạo ra bằng cách lai chéo Citrus Kiyomi và Encore và sau đó lai tạo lại với Murcott ở Nhật Bản. *Cheonhyehyang* là một giống mới được đặt tên, chúng được trồng ở khu vực Seogwipo của đảo Jeju. *Cheonhyehyang*, được gọi là mùi hương của bầu trời, có hàm lượng đường cao hơn nhiều so với các loại trái cây họ cam thông thường, có nước ép rất phong phú, và có mùi thơm nhẹ. 
## Tham khảo
Cara cara navel

Các **Cara cara navel,** hoặc cam đỏ ruột là một cam đầu to-giữa mùa cho là đã phát triển như một sự pha trộn giữa cam Washington và cam Brazil Bahia.    

Được phát hiện tại Hacienda Caracara  Ở Valencia, Venezuela năm 1976, nguồn gốc rõ ràng không đủ chắc chắn để thỉnh thoảng bảo đảm sự khác biệt của một *đột biến*, chỉ có cây được tìm thấy ở trên đó, Washington rốn là một tổ tiên được chấp nhận. Cara caras đã không tham gia vào thị trường sản xuất tiêu dùng của Mỹ cho đến cuối những năm 1980  và chỉ được mang theo bởi các thị trường đặc sản trong nhiều năm sau đó.

## Đặc điểm

Cam có kích thước trung bình này là không hạt, ngọt và ít axit và được đặc trưng bởi ít hoặc không có ruột và dễ dàng tách sạch khỏi vỏ. Hương vị phức tạp hơn hầu hết các loại cam và đã được mô tả là gợi lên hương của anh đào, cánh hoa hồng và dâu đen.

## Mùa
Từ các khu vực trồng trọt chính, Cara Nam Phi đã sẵn sàng để bán ra thị trường bắt đầu từ tháng 8, trái cây Venezuela đến vào tháng 10 và trái cây California xuất hiện theo mùa vào cuối tháng 11 và có sẵn trong tháng 4.

## Tham khảo
Kishu mikan

**Kishu mikan** (*Citrus kinokuni* ex Tanaka) là một giống lai của cam Nhật, hay cam *quýt* (*Citrus reticulata*), được tìm thấy ở miền Nam Trung Quốc và cũng được trồng ở Nhật Bản. Nó không liên quan chặt chẽ với cam thường, nhưng nó liên quan chặt chẽ với cam quýt.

Trái cây còn được gọi là *Baby Mandarin*, *Tiny Tangerine*, *Mini Mandarin* và *Kishu Mandarin*. Nó được bán dưới tên thương hiệu "Cherry cam" ở châu Âu. Nó có hình dạng như một quả quýt, từ 25 đến 50 &nbsp; đường kính mm. Vỏ cam của trái cây mỏng và mịn.

Một số giống kishu, như mukakukishu, không hạt. Các loài được sử dụng trong việc tạo ra cây có múi lai không hạt. Giống lớn nhất là hirakishu.

## Lịch sử

Trái cây được cho là đã phát sinh từ miền Nam Trung Quốc, nơi tên của nó đã được ghi lại trong hồ sơ của Jianchang trong thời nhà Minh, và sự phát triển nông nghiệp của nó đang lan rộng ở tỉnh Giang Tây. Cam satsuma được trồng từ cam anh đào khoảng 700 năm trước.  nghiên cứu di truyền đã tìm thấy nó có liên quan chặt chẽ với quýt Huanglingmiao, cùng bưởi *(Citrus maxima)* ghép gen, chỉ ra rằng hai loài đấy tách ra so với cùng tổ tiên thuần hóa lai ngược. Theo hệ thống phân loại cam quýt của Tanaka, nó là một loài riêng biệt, *Citrus kinokuni*, trong khi hệ thống Swingle lại nhóm nó với các loài quýt thuần chủng và lai khác như một loài duy nhất, *Citrus reticulata*. 

Chính phủ Trung Quốc gần đây đã xếp loại trái cây này là một trong những loại trái cây tốt nhất ở Trung Quốc. 

Giống được phát triển để sản xuất thương mại bắt đầu từ năm 1983 tại Trung tâm nghiên cứu cây có múi của Đại học California và trái cây hiện có bán trên thị trường tại các chợ đặc sản trên khắp California.

Trái cây đã có sẵn ở châu Âu vào năm 2006. Nó bắt đầu được trồng rộng rãi ở Hoa Kỳ vào khoảng năm 2010 

## Nếm thử
Trái cây có vị ngọt và giống như các loại quả quýt khác, chứa nhiều vitamin C. Trái cây được bọc trong một lớp da mỏng (0,11 &nbsp; cm) và có 7-19 múi. Một giống là không hạt; những quả khác có hạt giống.

## Canh tác
Cây nở hoa vào tháng Tư. Quả chỉ phát triển với kích thước 25 &nbsp; mm và được thu hoạch vào tháng 11. Mỗi cây tạo ra khoảng 40&nbsp;kg trái cây mỗi năm. Trái cây phải được xử lý cẩn thận để tránh làm hỏng da.

## Xem thêm

* Komikan
* Satsuma
* Phân loại cam quýt

## Tham khảo


## Liên kết ngoài

* chaoda.com 
* Cherry-orange.com 
* SpecialFbean.com
Cam quất

**Cam quất** là một loại cây cho quả có múi lai giữa citrange và kim quất, được Walter Swingle phát triển tại Eustis, Florida, vào năm 1909. Cam quất có vị đắng, nhưng được xem xét là có thể ăn được khi quả đạt độ chín cao nhất. Ba giống được đặt tên tồn tại:

* 'Sinton' – kim quất Nagami  ( *[[Kim quất|Fortunella margarita]]* ) x Rusk citrange; được đặt tên theo thành phố Sinton, Texas.
* 'Telfair' – kim quất Nagami x Willits citrange; được đặt tên theo Quận Telfair, Georgia.
* 'Thomasville' – loại cam quất phổ biến nhất; được đặt tên theo thành phố Thomasville, Georgia. 'Thomasville' được xem là giống cam quýt ăn được chịu lạnh tốt nhất. Cây có thể chịu được nhiệt độ thấp đến −15&nbsp;°C (5&nbsp;°F).

## Tham khảo
Procimequat

**Procimequat** là một giống lai ba lá hoặc lai chuyển gen, trong đó Chanh quất là một phép lai giữa chanh và kim quất tròn, được lai với một loại quả giống như cây quất, có tên là *Fortunella hindsii*.

Những quả nhỏ xíu có màu cam và kích thước bằng một viên bi. Giống như một số kim quất, nó được ăn hoàn toàn, bao gồm cả vỏ. Nó có vị như một sự kết hợp của chanh, cam và cần tây.

Mặc dù là tam bội, Procimequat không tạo ra hạt giống, đó là hạt. Điều đó có nghĩa là nó trở thành cây từ hạt giống, bất kể nguồn phấn hoa.

## Xem thêm

* Phân loại cam quýt

## Tham khảo


## Liên kết ngoài

* Procimequat bằng Citrus ID 
* Người trồng cây có múi 
* Citrus Di truyền, nhân giống và công nghệ sinh học
Chanh quất

**Chanh quất** là một giống lai citrofortunella, là kết quả của sự giao thoa giữa chanh ta và kim quất, được lai bởi Walter Tennyson Swingle vào năm 1909.

## Miêu tả
Đó là một cây nhỏ mọc thành dạng bụi rậm. Các lá có đặc tính giống như cam quýt. Chanh quất tạo ra rất nhiều trái ngay cả khi còn trẻ. Quả nhỏ, hình bầu dục, màu vàng xanh và chứa hạt hoặc nhân. Nó có vỏ có vị ngọt và một cùi ngọt đắng có vị tương tự như chanh. Trái cây có thể được ăn toàn bộ hoặc chế biến thành nước trái cây và vỏ có thể được sử dụng để hương vị đồ uống và các món ăn. Nó có lượng vitamin C đáng kể và có tính axit mạnh.

Cây này hiện được trồng ở Nhật Bản, Israel, Tây Ban Nha, Malaysia, Nam Phi, Vương quốc Anh và Hoa Kỳ ở California, Florida và Texas. Trái cây có thể được tìm thấy, với số lượng nhỏ, trong những tháng mùa thu và mùa đông ở Hoa Kỳ, Ấn Độ và Nhật Bản.

Chanh quất có thể được trồng trong nhà hoặc ngoài trời với nhiệt độ duy trì trong khoảng từ 10&nbsp;°C đến 30&nbsp;°C (50&nbsp;°F đến 86&nbsp;°F). Chúng là khá nhỏ và có thể được trồng trong các thùng chứa hoặc chậu, trong đất phì nhiêu thoát nước tốt. Cây phát triển khá chậm và ra hoa và quả trong khoảng 5 tháng 7 và nghỉ 7 tháng.

Chanh quất có độ cứng lạnh hơn chanh nhưng ít lạnh hơn so với quất.

## Giống

Có ba giống chanh quất được đặt tên khác nhau:

* Eustis (*   Citrus aurantiifolia*) - Chanh được lai với kumquat tròn, loại chanh phổ biến nhất. Nó được đặt theo tên của thành phố Eustis, Florida. 
* Lakeland (*Citrus japonica   Citrus aurantiifolia*) - Chan được lai với quất tròn, hạt khác nhau từ cùng một giống bố mẹ như Eustis. Quả to hơn một chút và chứa ít hạt hơn Eustis. Nó được đặt theo tên của thành phố Lakeland, Florida. 
* *Tavares* (*Citrus japonica* 'Margarita'   *Citrus aurantiifolia*) - Chanh được lai với kim quất hình bầu dục (mặc dù có một số suy đoán rằng nó thực sự là một giống chanh / kim quất), quả to hơn và thon dài hơn và màu sắc khi trưởng thành có màu cam hơn các loại chanh khác. Nó được đặt theo tên của thành phố Tavares, Florida.

## Tham khảo
Akatsuki Akira

là một tác giả manga người Nhật. Một số công việc tiêu biểu của anh là minh họa cho bộ manga *[[Medaka Box]]* của Nisio Isin đăng trên *Weekly Shonen Jump* từ 2009 đến 2013. Manga của anh, *Luger Code 1951* được chuyển thể thành ONA bởi Studio Deen vào năm 2016.

## Công việc
*  – *[[Weekly Shōnen Jump#Ấn phẩm đặc biệt|Akamaru Jump]]*, 2003
* *Angel* – *[[Weekly Shōnen Jump|Jump the Revolution!]]*, 2005
*  – *[[Weekly Shōnen Jump]]*, 2006–2007, one-shot và một series
*  – *Akamaru Jump*, 2008
*  – *Weekly Shōnen Jump*, 2009–2013, one-shot và series 22 tập, cộng tác với Nisio IsinVai trò: Minh họa
* *Good Loser Kumagawa* – *Weekly Shōnen Jump*, 2011, one-shot, công tác với Isio Nisin &ndash; bản ngoại truyện của *Medaka Box*
*  – *[[Weekly Shōnen Jump#Ấn phẩm đặc biệt|Akamaru Jump]]*, 2013
*  – *Weekly Shonen Jump*, 2014, one shot, cộng tác với Isin Nisio

## Tham khảo
Động mạch nền

Trong giải phẫu cơ thể người, **động mạch nền** là một trong những động mạch cung cấp máu giàu oxy cho não bộ.

Hai động mạch đốt sống và động mạch nền thường cùng nhau tạo thành *hệ động mạch sống nền* cấp máu cho phần sau của đa giác Willis và cùng cấp máu với phần trước của đa giác Willis từ động mạch cảnh trong.

## Cấu trúc
Động mạch nền do hai động mạch đốt sống hợp nhất lại tại hành não và cầu não giữa dây thần kinh sọ VI.

Động mạch nền đi lên trên qua rãnh nền dưới cầu não và tại rãnh cầu cuống nó phân chia thành hai động mạch não sau gần với cuống yên.

Cách nhánh còn lại của động mạch nền chia thành hai nhóm:

Các động mạch xuyên xuất phát trực tiếp từ phía lưng của động mạch nền hoặc từ các động mạch ngắn chạy xung quanh và đi vào cầu não cấp máu cho bó gai - vỏ não và các nhân não sâu.

Hai đến ba cặp nhánh dài:

Động mạch tai trong hay động mạch mê nhĩ xuất phát trực tiếp từ động mạch nền ở khoảng 15% dân số, nhưng thường là một nhánh xuất phát từ:

động mạch tiểu não trước dưới (cấp mãu cho cuống tiểu não dưới và giữa và bán cầu não liền kề).

động mạch tiểu não trên.

## Lâm sàng
Đột quỵ động mạch nền điển hình thường dẫn đến hội chứng khóa trong.

## Tham khảo


## Liên kết ngoài

* Basilar Artery at neuroangio.org
* Diagram at merck.com 
* Anatomy photo:28:09-0204 at the SUNY Downstate Medical Center - "Cranial Fossae: Arteries, Inferior Surface of the Brain"
* Blood supply at neuropat.dote.hu
* 
*
Niedersachsenstadion

**Niedersachsenstadion** (; ) là một sân vận động bóng đá ở Hannover, Niedersachsen, Đức. Đây là sân nhà của câu lạc bộ bóng đá Bundesliga Hannover 96.

Sân vận động ban đầu được hoàn thành xây dựng vào năm 1954 và có sức chứa 86.000 người. Kể từ đó, sân đã được xây dựng lại nhiều lần cho các sự kiện bóng đá lớn khác nhau. Ngày nay, sân có sức chứa 49.000 chỗ ngồi, tất cả đều được mái che che phủ. Trong World Cup 2006, sân vận động này được đặt tên là Sân vận động FIFA World Cup, Hannover.

Thông qua hợp đồng tài trợ, sân vận động hiện có tên chính thức là **HDI-Arena** . Từ năm 2002 đến năm 2013, sân có tên chính thức là **AWD-Arena**  cũng vì lý do tài trợ.

## Lịch sử
Sân vận động được xây dựng từ năm 1952 đến năm 1954, với sức chứa ban đầu là 86.000. Một lượng lớn mảnh vụn từ các ngôi nhà ở Hannover bị phá hủy trong Thế chiến II đã được sử dụng làm nền móng của sân vận động, với tổng chi phí xây dựng là 4 triệu Mác Đức. Sân vận động chính thức khai trương vào ngày 26 tháng 9 năm 1954.

Hannover 96 di chuyển vĩnh viễn đến sân vận động từ Eilenriedestadion vào năm 1959. Các câu lạc bộ địa phương khác, như Arminia Hannover, OSV Hannover, TSV Havelse và Sportfreunde Ricklingen cũng đã chơi các trận đấu ở đó. Ngoài ra, sân vận động đã tổ chức nhiều trận đấu quốc tế, 4 trận vô địch giải đấu (cũ) (1955, 57, 58, 61), 2 trận chung kết Siêu cúp Đức (1991—92) và 8 trận chung kết Cúp bóng đá Đức (1962, 63, 65, 70, 72, 75, 77, 79).

Từ năm 2002 đến năm 2013 sân vận động mang tên của nhà tài trợ AWD.

Vào ngày 17 tháng 11 năm 2015, sân vận động là do tổ chức một trận giao hữu quốc tế giữa Đức và Hà Lan. Tuy nhiên, trận đấu đã bị hoãn hai giờ trước khi khởi động sau các báo cáo về "mối đe dọa an ninh cụ thể" và "ý định đốt cháy chất nổ". Sân vận động và các khu vực xung quanh đã được sơ tán, mặc dù không tìm thấy chất nổ.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Trang web chính thức 
* Fan photos from the old Niedersachsenstadion
Dương Văn Nhựt

**Dương Văn Nhựt** (**Dương Thanh Nhựt**, **Dương Văn Nhật**, **Ba Nhật**), bí danh khi hoạt động cách mạng là **Mười Ty**, sinh ra tại làng Phú Mỹ tỉnh Mỹ Tho (1918 – 1999) là một Đại tá trong hàng ngũ Quân đội nhân dân Việt Nam trong cuộc Chiến tranh Việt Nam. Ông cũng là em trai của Dương Văn Minh, Tổng thống cuối cùng của Việt Nam Cộng hòa. Ông là trung đoàn phó Việt Minh thời chống Pháp, rồi làm cán bộ Cục địch vận, hoạt động đơn tuyến chuyên theo dõi diễn biến của chính quyền Việt Nam Cộng hòa từ tháng 12 năm 1960. Sau khi chính quyền Ngô Đình Diệm bị đảo chính, ông Nhựt có đến nhà anh trai tác động để rồi ông Minh cho thả tất cả tăng ni Phật tử, trí thức, sinh viên bị bắt.

Cuối năm 1967, cô Sáu (Dương Thu Hà em gái ba ông Minh, Nhựt, Sơn) mất ở Paris (Pháp) thì ông Dương Văn Minh sang dự lễ tang, có ý muốn ở lại thêm để gặp em trai nhưng không đợi được. Ba Nhựt được tổ chức chỉ thị phải đi Pháp gặp anh nhưng sang muộn, đành truyền đạt lại tin cho ông Minh qua người nhà. Sau đó Ba Nhựt được lệnh về ngay Hà Nội gặp Cục trưởng Cục địch vận Võ Văn Thời, ông còn được Bí thư thứ nhất Trung ương Đảng Lê Duẩn mời cơm và nhận chỉ thị vào Sài Gòn tìm cách gặp bằng được người anh. Trước khi vào Sài Gòn, ông phong quân hàm Trung tá (sau này về hưu mới có hàm Đại tá). Nhưng ông phải chờ cơ hội để khi anh mình nắm được chính quyền.

Ông mất vào năm 1999 tại Thành phố Hồ Chí Minh.

## Tham khảo
Yarlung Tsangpo

**Sông Yarlung Tsangpo**, còn được phiên âm là **Yarlung Zangbo** (Chữ Tạng: ཡར་ ཀླུངས་ གཙང་, Wylie: *yar kLungs gTsang po*, ZYPY: *Yarlung Zangbo*) hay **Nhã Lỗ Tạng Bố** (Chữ Hán giản thể:雅鲁藏布江, Chữ Hán phồn thể: 雅魯藏布江, Bính âm Hán Ngữ: *Yǎlǔ Zàngbù Jiāng*), là con sông dài nhất trong Khu tự trị Tây Tạng, Trung Quốc. 

Nó thực chất là tên gọi khác của sông Brahmaputra trước khi chảy vào bang Arunachal Pradesh. Bắt nguồn từ sông băng Angsi ở phía tây Tây Tạng, phía đông nam của núi Kailash và hồ Manasarovar, sau đó nó chảy qua thung lũng Nam Tây Tạng và hẻm núi Yarlung Tsangpo trước khi chảy vào bang Arunachal Pradesh, Ấn Độ.

Khi nó chảy vào bang Arunachal Pradesh thì sông Yarlung Tsangpo trở nên rộng hơn và được gọi là sông Siang. Sau khi đến bang Assam thì dòng sông được gọi là Brahmaputra. Từ Assam, dòng sông chảy vào Bangladesh ở Ramnabazar. Cũng ở nơi đó 200 năm trước, sông Yarlung Tsangpo đã từng chảy về phía đông và nhập vào sông Meghna. Hiện tại, con sông này chảy về phía nam và nhập vào sông Hằng (ở Bangladesh sông Hằng được gọi là sông Padma).


Yarlung Tsangpo-Qüxü-Tsetang-06-2014-gje.jpg|
Yarlung Tsangpo-Qüxü-Tsetang-22-Wolken-2014-gje.jpg|
Yarlung Tsangpo-Qüxü-Tsetang-28-2014-gje.jpg|
Yarlung Tsangpo-Qüxü-Tsetang-62-Sandduenen-2014-gje.jpg|
Yarlung Tsangpo-Qüxü-Tsetang-68-Aufforstung-2014-gje.jpg|



Yarlung Tsangpo in Shannon-14-2014-gje.jpg
Yarlung Tsangpo in Shannon-18-Bruecke-2014-gje.jpg
Yarlung Tsangpo in Shannon-24-2014-gje.jpg
Yarlung Tsangpo in Shannon-36-2014-gje.jpg
Điện Mặt Trời BMT

**Điện Mặt Trời BMT** là nhà máy điện Mặt Trời xây dựng trên vùng đất xã Ea Phê và Krông Búk huyện Krông Pắc tỉnh Đắk Lắk, Việt Nam.

Điện Mặt Trời BMT có công suất lắp máy 30 MWp, khởi công tháng 8 năm 2018, khánh thành tháng 4 năm 2019. Diện tích làm việc 34,5 ha, ở dưới chân đập Krông Búk Hạ, có điện lượng bình quân hàng năm hơn 44 MWh/năm.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Thành Tư Nguy

**Thành Tư Nguy** (11 tháng 6 năm 1935 — 12 tháng 7 năm 2015) là một nhà kinh tế, kỹ sư hóa học và chính trị gia người Trung Quốc.

## Qua đời
Thành Tư Nguy qua đời tại Bắc Kinh vào sáng ngày 12 tháng 7 năm 2015, hưởng thọ 80 tuổi.

## Tham khảo
Carl Peter Thunberg

**Carl Peter Thunberg**, cũng gọi là **Karl Peter von Thunberg**, **Carl Pehr Thunberg**, hoặc **Carl Per Thunberg** (11 tháng 11 năm 1743 - 8 tháng 8 năm 1828), là một nhà tự nhiên học Thụy Điển và là một học trò của Carl Linnaeus. Ông được gọi là "cha đẻ của thực vật học Nam Phi", "người tiên phong của Y học tình cờ ở Nhật Bản" và "Linnaeus Nhật Bản".
## Tiểu sử
Thunberg sinh ra và lớn lên ở Jönköping, Thụy Điển. Năm 18 tuổi, ông vào Đại học Uppsala của Thụy Điển, nơi ông được dạy bởi nhà thực vật học nổi tiếng người Thụy Điển Carl Linnaeus, người chủ yếu được biết đến với công việc Philosophia Botanica (1751). Thunberg tốt nghiệp năm 1767 chỉ sau 6 năm học tập. Để đào sâu kiến thức về thực vật học, y học và lịch sử tự nhiên, ông được Linnaeus khuyến khích vào năm 1770 để đi du lịch đến Paris và Amsterdam. Tại Amsterdam và Leiden, nơi ông ở lại để nghiên cứu bộ sưu tập thực vật và cây xạ hương của thành phố, Thunberg đã gặp nhà thực vật học và bác sĩ người Hà Lan, ông Julian Burman và con trai ông Nicolaas Burman, người từng là đệ tử của Linnaeus.

## Tham khảo
Quyền LGBT ở Costa Rica

**Quyền của người đồng tính nữ, đồng tính nam, song tính và chuyển giới (LGBT) ở Costa Rica** mở rộng đáng kể trong những thập kỷ qua. Quan hệ tình dục đồng giới là hợp pháp từ năm 1971. Vào tháng 1 năm 2018, Tòa án Nhân quyền liên Mỹ đưa ra bắt buộc phê duyệt hôn nhân đồng giới, nhận con nuôi đối với các cặp đồng tính và xóa giới tính của mọi người khỏi tất cả thẻ căn cước của Costa Rica được cấp kể từ tháng 10 năm 2018. Chính phủ Costa Rica thông báo rằng họ sẽ áp dụng phán quyết trong những tháng tiếp theo. Vào tháng 8 năm 2018, Tòa án Tối cao Costa Rica đưa ra phán quyết bác bỏ lệnh cấm hôn nhân đồng giới của nước này và cho Quốc hội Lập pháp 18 tháng để cải cách luật cho phù hợp, nếu không lệnh cấm sẽ tự động bị bãi bỏ. Hôn nhân đồng giới trở thành hợp pháp vào ngày 26 tháng 5 năm 2020.

Tổ chức Theo dõi Nhân quyền mô tả Costa Rica là "[đã] cam kết thực hiện các quyền [bình đẳng] và là "nguồn cảm hứng cho các quốc gia khác [ở Trung Mỹ]". Phân biệt đối xử dựa trên xu hướng tính dục bị cấm trong việc làm và các lĩnh vực khác, và người chuyển giới được phép thay đổi giới tính hợp pháp của mình trên các giấy tờ tùy thân chính thức để phản ánh bản dạng giới của họ, bao gồm bằng lái xe, hộ chiếu và thẻ căn cước.

## Bảng tóm tắt

## Tham khảo
Động mạch đốt sống

**Động mạch đốt sống** là động mạch lớn ở cổ. Các động mạch này thường bắt nguồn từ động mạch dưới đòn. Mỗi mạch máu ở mỗi bên cổ đi lên trên, hợp nhất trong hộp sọ để tạo thành động mạch nền.Với vai trò là thành phần cấp máu của *hệ sống nền*, động mạch đốt sống cấp máu cho phần trên tủy sống, thân não, tiểu não và não sau.

## Cấu trúc

Động mạch đốt sống thường xuất phát từ cạnh sau trên của đoạn gần động mạch dưới đòn mỗi bên, sau đó đi vào mỏm ngang của đốt sống cổ VI (C6), hoặc đôi khi (khoảng 7.5%) ở C7. Sau đó chúng đi lên trên, vẫn nằm trong lỗ mỏm ngang mỗi đốt sống cổ. Ngay khi đi qua lỗ mỏm ngang C1 (còn gọi là đốt đội), động mạch đốt sống đi vòng qua cành sau C1 và tam giác dưới chẩm trước khi đi qua lỗ chẩm.

Nunziante Ippolito, một bác sĩ người Naples, khi xác định  "tam giác Nunziante Ippolito" đã tìm ra động mạch đốt sống nằm giữa cơ bậc thang trước và cơ dài cổ.

Trong sọ, hai động mạch đốt sống hợp nhất thành động mạch nền ở nền của cầu não. Động mạch nền là động mạch chính cấp máu cho thân não và nối với đa giác Willis để cấp máu cho hầu như toàn bộ não nếu nó kết hợp với động mạch cảnh. Ở mỗi đốt sống, động mạch cho các nhánh động mạch đốt sống trước đến cơ xung quanh.

## Tham khảo


## Liên kết ngoài

* Anatomy photo:28:09-0201 at the SUNY Downstate Medical Center
* http://neuroangio.org/anatomy-and-variants/vertebral-artery/
* MedEd at Loyola Neuro/neurovasc/navigation/vert.htm
* Atlas image: n3a8p1 at the University of Michigan Health System
*  (vertebralcolumnfromleftweb)
* 
*
Sông Breg

**Sông Breg** dài 46&nbsp;km, bắt nguồn từ bang Baden-Württemberg, Đức, là con sông đầu nguồn dài nhất và lớn nhất của sông Danube. Nó chảy về phía Đông Nam qua vùng trung tâm Rừng Đen và vùng đồng bằng Baar.

Sông Breg bắt đầu chảy ở độ cao 1.078 m so với mực nước biển cách thành phố Furtwangen 6&nbsp;km về phía Tây Bắc. Đầu nguồn của nó gần nhà thờ St. Martin's cũng chính là đầu nguồn của Danube, được bảo vệ như một di tích thiên nhiên và cách lưu vực sông Rhine/Danube khoảng 100 mét về phía Đông Nam. Ngoài ra, chỉ cách đó khoảng 900 mét là đầu nguồn của sông Elz, cùng chảy với sông Breg trong một thung lũng nhưng lại theo hướng ngược lại về phía bắc và sau đó chảy vào sông Rhine.
## Tham khảo
Ma (họ)

**Ma** là một họ của người châu Á. Họ này có ở Việt Nam và Trung Quốc.

Họ Ma bắt nguồn từ ma tộc hoặc còn gọi Ma vương hoặc Ma Tổ vị thần tối cao hoặc ma cũng được gọi linh hồn ,họ ma cũng phân biệt với họ mã.

## Việt Nam
Ở Việt Nam, họ Ma có từ thời vua Hùng. 

### Họ Ma ở Phú Thọ
Họ Ma ở Phú Thọ có nguồn gốc từ thời vua Hùng. Theo một số truyền thuyết thì họ Ma có ảnh hưởng lớn tới lịch sử dân tộc vào thời Hồng Bàng và thời An Dương Vương. 

Một nhánh nhỏ của họ Ma được nổi tiếng nhờ có ngọc phả ghi lại lịch sử của gia tộc từ thời vua Hùng.
; Nhân vật nổi bật
* Ma Văn Kháng- ( Tên khai sinh là Đinh Trọng Đoàn), nhà văn của nền văn học đương đại Việt Nam nửa sau thế kỷ XX người Hà Nội
* Ma Khê, Ma Xuân Trường- Ngọc phả họ Ma Phú Thọ- 
* Ma Văn Lả, Thiếu tướng Công an nhân dân Việt Nam, nguyên Giám đốc Công an tỉnh Bắc Kạn
* Ma Quỳnh Châu, nữ diễn viên người Hưng Yên.

## Trung Quốc
Họ Ma (chữ Hán: 麻, Bính âm: Má) tại Trung Quốc, trong danh sách *[[Bách gia tính]]*, được xếp thứ 135.

; Nhân vật nổi bật
* Ma Chấn Quân, Trung tướng Không quân Giải Phóng Quân.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Đất Tổ với họ Ma người Tày