open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Trung tâm lịch sử của Arequipa

**Trung tâm lịch sử của Arequipa** là một Di sản thế giới được UNESCO công nhận bao gồm phần trung tâm lịch sử của thành phố Arequipa tại Peru. Nó là một ví dụ về kiến trúc trang trí, đại diện cho một kiệt tác sáng tạo của người châu Âu vẫn mang nét đặc trưng bản địa. Đây từng là thị trấn thuộc địa bị thách thức bởi các điều kiện khắc nghiệt của thiên nhiên, mang ảnh hưởng bản địa, quá trình chinh phục và truyền giáo. Nó có diện tích 332 hecta bao gồm 5817 thuộc tính của 500 tòa nhà di sản hầu hết được xây dựng từ thế kỷ 19. Các di tích bao gồm di tích tôn giáo, di tích quân sự, di tích công cộng và di tích dân sự.
## Mô tả

Phần trung tâm lịch sử thành phố được xây dựng từ đá núi lửa sillar, một loại đá rhyolit. Kiến trúc là sự kết hợp của châu Âu với bản địa thể hiện rõ nét ở các bức tường, cổng vòm, hầm, sân trong, không gian mở và những trang trí Baroque phức tạp ở mặt tiền. Nằm ở giữa khu vực là Quảng trường chính của Arequipa (*Plaza Mayor de Arequipa*) với các cổng, tòa thị chính, nhà thờ chính tòa. Đây là tòa nhà tôn giáo Tân cổ điển quan trọng nhất tại Peru được xây dựng vào giữa thế kỷ 19 trên tàn tích của một nhà thờ Baroque. Góc quảng trường là nhà thờ Claustros de La Compañía mang kiến trúc Baroque cuối thế kỷ 18. Tu viện Santa Catalina là một công trình tôn giáo ngoạn mục với diện tích 20.000 mét vuông tích hợp các kiến trúc thế kỷ 16 và 18. Các công trình đáng chú ý khác gồm tổ hợp nhà thờ tu viện San Francisco thế kỷ 18, nhà nguyện và tu viện Santo Domingo, nhà thờ và tu viện Santa Martha, Santa Teresa và Santa Rosa, Cầu Bolognesi và Grau thế kỷ 18 được xây dựng đá túp.

Khu vực được công nhận Di sản thế giới có diện tích 332 hecta bao gồm 5817 thuộc tính của 500 tòa nhà hầu hết được xây dựng vào thế kỷ 19, trên khu vực của các tòa nhà thuộc địa trước đây bị phá hủy bởi trận động đất năm 1868. Hầu hết chúng được xây dựng từ đá sillar đặc trưng bởi vòm bán nguyệt và vòm trần. Các bức tường dày từ 1-1,5 mét trong khi các nhà thờ có tường dày tới 2 mét. Nhờ sử dụng vữa giúp các bức tường đồng nhất, được gia cố bằng vòm gạch, đá hoặc bê tông chứng minh sự khan hiếm gỗ trong khu vực.

Kiến trúc ở Arequipa không chỉ sa hoa ở những công trình tôn giáo mà còn thể hiện ở các dinh thự của các quý tộc địa phương. Các ngôi nhà góc cạnh với những cánh cửa và hành lang lớn dẫn tới sân trong, nơi cũng có các tác phẩm điêu khắc nổi bật như tại mặt tiền. Các cửa sổ hẹp cho phép ánh sáng xuyên qua các vòm hình bán nguyệt và dưới trần nhà hình vòm. Các dinh thự với khu phức hợp hoành tráng, đường phố và quảng trường, đảm bảo sự hài hòa và toàn vẹn với cảnh quan đô thị.
### Di tích tôn giáo
Khu vực trung tâm lịch sử bao gồm 14 nhà thờ, 4 nhà nguyện, 5 nhà tu và 3 tu viện. Đáng chú ý nhất trong số các công trình phải kể tới Nhà thờ chính tòa vương cung thánh đường Arequipa. Đây là tòa nhà Tân cổ điển quan trọng nhất Peru được tái thiết vào đầu năm 1844, hoàn thành sau đó ba năm dưới sự chỉ đạo của kiến trúc sư Lucas Poblete. Mặt bên của nó nhìn ra quảng trường chính. Mặt tiền của nó nổi bật với các cột Corinth.
## Tham khảo
Gạo nếp cẩm

**Gạo nếp cẩm** là các loại gạo thuộc loài *[[Lúa|Oryza sativa]]* L., một số trong số đó là gạo nếp. Giống bao gồm gạo nếp than Indonesia, gạo *balatinaw của* Philippines, và gạo nếp hoa nhài Thái Lan. Gạo đen được gọi là *chak-hao* ở Manipur, nơi món tráng miệng làm từ gạo nếp cẩm được phục vụ trong các bữa tiệc lớn. Ở Bangladesh, nó được gọi là *kalo dhaner chaal* và được sử dụng để làm polao hoặc gạo tráng miệng. Vỏ cám (lớp ngoài cùng) của gạo nếp cẩm được tìm thấy chứa lượng anthocyanin ở mức cao nhất trong các loại thực phẩm. Hạt có một lượng chất xơ tương tự như gạo lứt và giống như gạo lứt, có vị hạt dẻ.

Gạo nếp cẩm có màu đen sẫm và thường chuyển sang màu tím sẫm khi nấu. Màu tím đậm của nó chủ yếu là do hàm lượng anthocyanin cao của nó, cao hơn tính theo trọng lượng so với các loại hạt khác. So với các loại gạo khác, nếp cẩm có hàm lượng protein cao hơn 6,8% và chất béo cao hơn 20%. Không chỉ thế, nó còn chứa tới tám loại amino acid cùng carotene và các nguyên tố vi lượng cần thiết. Trong gạo nếp cẩm chứa chất xơ, chất chống oxy hóa tương đương với quả việt quất hay quả mâm xôi, đặc biệt là nguồn vitamin E phong phú. Nó phù hợp để nấu cháo, món tráng miệng, bánh gạo nếp cẩm truyền thống của Trung Quốc, bánh mì và mì sợi.

## Xem thêm
* Gạo hoang 
* Cơm

## Tham khảo
Luyện cốc

**Luyện cốc** là quá trình nung than trong điều kiện không có không khí (oxy) đến nhiệt độ trên 600&nbsp;°C, loại bỏ các thành phần dễ bay hơi của than thô, để lại một vật liệu xốp cứng, mạnh, có hàm lượng carbon cao, được gọi là than cốc. Than cốc gần như hoàn toàn là hidrôcarbon. Độ xốp làm cho nó có diện tích bề mặt lớn, làm cho nó cháy nhanh hơn (cũng như một tờ giấy so với một khúc gỗ). Khi một kilôgam than được đốt, nó giải phóng nhiều nhiệt hơn một kilôgam than thô ban đầu.

Than cốc đủ mạnh để được sử dụng làm nhiên liệu trong lò cao. Trong một quá trình liên tục, than cốc, quặng sắt và đá vôi được trộn với nhau, và đưa vào từ phía trên cùng của lò cao, và ở đáy là sắt nóng chảy và xỉ lò, được loại bỏ. Các nguyên liệu liên tục di chuyển xuống lò cao. Trong quá trình liên tục này, nhiều nguyên liệu thô được đặt lên trên và than cốc phải chịu được trọng lượng ngày càng tăng của các nguyên liệu thô bên trên nó. Do khả năng chịu được lực nghiền, tỏa ra năng lượng cao và đốt cháy nhanh, làm cho than cốc trở nên lý tưởng để sử dụng trong lò cao.

## Luyện cốc dầu khí
Luyện cốc là một đơn vị hoạt động của nhà máy lọc dầu, nâng cấp vật liệu gọi từ đáy từ cột chưng cất khí quyển hoặc chân không thành các sản phẩm có giá trị cao hơn và sản xuất than cốc dầu mỏ một vật liệu giống như than. Trong xúc tác không đồng nhất, quá trình bị cản trở vì clinker chặn các vị trí xúc tác. Than cốc là đặc trưng của các phản ứng nhiệt độ cao liên quan đến nguyên liệu hydrocarbon. Thông thường, quá trình luyện cốc được đảo ngược bằng quá trình đốt cháy, với điều kiện chất xúc tác như vậy.

Một phương trình đơn giản hóa cho luyện cốc được thể hiện trong trường hợp ethylene:

: 3 C2H4 → 2C("than cốc") + 2C2H6

Một cái nhìn thực tế hơn nhưng phức tạp hơn liên quan đến sự alkyl hóa một vòng thơm của hạt nhân than cốc. Do đó, các chất xúc tác có tính axit đặc biệt dễ luyện vì chúng có hiệu quả trong việc tạo ra các carbocations (tức là các tác nhân alkyl hóa).

Than cốc là một trong một số cơ chế để khử hoạt tính của chất xúc tác không đồng nhất. Các cơ chế khác bao gồm thiêu kết, khử và chuyển pha của chất xúc tác.

## Tham khảo
Hồ Kaindy

**Hồ Kaindy** (, *Qaıyńdy kóli*, có nghĩa là "hồ bạch dương" hoặc *hồ sạt lở*) dài 400&nbsp;m (1.300&nbsp;ft) ở Kazakhstan. Hồ có độ sâu gần . Nó cách thành phố Almaty  về phía đông đông nam và cao  trên mực nước biển.

## Lịch sử
Hồ Kaindy nằm ở phía nam của Kazakhstan, trong Vườn quốc gia hồ Kolsai, ngay ở biên giới với Kyrgyzstan. Nó cao  trên mực nước biển, cách Almaty  về phía đông. Hồ được hình thành sau một vụ lở đất đá vôi lớn do tác động của trận động đất Kebin năm 1911, tạo thành một con đập tự nhiên. Nó khiến các hẻm núi bị chặn và được lấp đầy bởi nước mưa từ các thung lũng chảy dồn về. Hồ Kaindy dài khoảng 400 mét, đạt độ sâu lên đến gần 30 mét tại điểm sâu nhất của nó. Do các mỏ đá vôi, nước ở đây có màu xanh lục.

Hồ chứa những thân cây *[[Picea schrenkiana]]* (vân sam) ngập nước nổi lên trên mặt hồ. Khu vực này thường được gọi là "rừng chìm". Nhiệt độ nước ở đây vào mùa hè cũng không vượt quá 6 độ C. và để các sinh vật trong lòng hồ không bị chết, người ta phải đập tan băng. Nhiệt độ này giúp bảo tồn thân cây sau hơn 100 năm, nơi mọc nhiều tảo và nhiều loài cây thủy sinh khác. Điều này cũng giúp nước hồ có độ trong vắt thích hợp cho du khách lặn khám phá, nhưng cần sử dụng đồ lặn giữ nhiệt đặc biệt. Trong những năm gần đây, hồ Kaindy đã trở thành một điểm du lịch quốc tế nổi tiếng. Hồ cũng được biết đến là điểm lặn và câu cá hồi nổi tiếng vào mùa đông.

Ngoài ra, khu vực này cũng là môi trường sống phong phú của các loài động thực vật như: hoa hồng, mâm xôi, dâu tằm, dê núi, gà rừng, cáo, thỏ, bồ nông... và nhiều loài chim quý hiếm.

## Tham khảo
Euplatypus parallelus

***Euplatypusallelus***, trước đây được gọi là ***Platypusallelus***, là một loài bọ cánh cứng thuộc họ Bọ vòi voi. Bọ trưởng thành và ấu trùng tạo tổ trong các loài cây và khúc gỗ khác nhau. Nó có nguồn gốc từ Trung và Nam Mỹ nhưng đã lan rộng trên toàn cầu, có mặt ở Châu Phi và được thích nghi tốt ở khí hậu nhiệt đới châu Á.

## Mô tả
Bọ cánh cứng trưởng thành có chiều dài khoảng  và có màu từ nâu vàng đến nâu, elytra có đầu màu nâu sẫm hơn. Các lỗ do bọ trưởng thành và ấu trùng đào được có đường kính khoảng .

## Phân bố và sinh cảnh
*Euplatypusallelus* có nguồn gốc từ Trung và Nam Mỹ, nhưng đã xâm lấn đến Châu Phi, vùng nam nhiệt đới châu Á, Wallacea và New Guinea, thông qua việc nhập khẩu gỗ. Nó xuất hiện ở châu Phi vào cuối những năm 1800 và được ghi nhận lần đầu tiên ở châu Á sau Thế chiến II, trở nên phổ biến ở Sri Lanka vào những năm 1970 và có mặt ở Malaysia, Thái Lan và Indonesia vào những năm 1980. Nó nhanh chóng trở thành loài bọ cánh cứng đông nhất Thái Lan, tấn công cả cây sinh sống, và gần đây bị đốn hoặc bị chặt hạ. Nó đã được báo cáo trong hơn 80 loài cây từ 25 họ, bao gồm cả cây cao su sống ở Brazil và Dalbergia sissoo ở Bangladesh. Những bản thu đầu tiên từ Trung Quốc được thực hiện trên đảo Hải Nam năm 2016.

## Sinh thái học
Con bọ cánh cứng đực đào một đường hầm ngắn trong vỏ cây chủ hoặc khúc gỗ và sau đó giải phóngpheromone trên bề mặt để thu hút con cái. Sau khi giao phối, con cái chui vào đường hầm và tạo ra tổ trong đó là những quả trứng. Giống như những con bọ cánh cứng khác, những con trưởng thành mang trong mình một quần thể nấm mà chúng được cấy vào các bức tường của tổ; ấu trùng cái và đang phát triển ăn trên sợi nấm của quần thể nấm được trồng này. Gỗ bên cạnh các tổ bị mục bởi nấm và frass được đẩy ra khỏi lỗ vào trong chuỗi dài. Sau khi thoát khỏi nhộng, những con bọ trưởng thành mới xuất hiện thông qua lỗ vào ban đầu. Bọ cánh cứng đôi khi đưa nấm gây bệnh vào cây và có liên quan đến việc truyền *Fusarium*, nguyên nhân gây bệnh héo ở nam Á.

## Tham khảo
Lý Úc

**Lý Úc** (; ? – 270), là tướng lĩnh Đông Ngô thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

## Cuộc đời
Lý Úc không rõ quê quán, làm quan cho triều Tôn Hạo đến chức Thiếu phủ.

Năm 263, Lã Hưng nổi dậy ở Giao châu, dâng đất cho Tây Tấn. Đông Ngô nhiều lần cho quân sang hòng chiếm lại. Năm 268, Tôn Hạo cử Lý Úc làm Giám quân, cùng Đốc quân  xuất phát từ cửa biển Kiến An để hội quân cùng Ngu Dĩ, Tiết Hủ, Đào Hoàng đang đóng ở Hợp Phố.

Năm 269, Lý Úc lấy cớ đường đi không thuận lợi, cho người giết chết tướng dẫn đường là , đem quân quay về. Sủng thần  trước đó từng thay con trai cầu hôn con gái Lý Úc, bị Úc cự tuyệt, vẫn ghi hận trong lòng. Nhân cơ hội này, Hà Định hướng Tôn Hạo tố giác, kết tội Lý Úc giết oan Phùng Phỉ, tự ý rút quân. Cả nhà Lý Úc bị xử tử, bản thân thi thể cũng bị đốt thành tro.

Sau khi Lý Úc bị giết, Lục Kháng dâng biểu tỏ vẻ bất mãn cùng thương tiếc, gọi Lý Úc cùng Lâu Huyền, Vương Phồn là "đương thế tú dĩnh, nhất thời hiển khí", là nhân tài cần phải trọng dụng, giờ có hối hận cũng đã muộn.

## Trong sách sử Việt Nam
Trong sách *[[An Nam chí lược]]* của Lê Tắc, Lý Úc bị chép lầm là **Lý Miễn** (李勉), cùng Ngu Phiếm, Tiết Hủ, Đào Hoàng, Từ Tồn đánh bại quân Tấn. Trong sách *[[Đại Việt sử ký toàn thư]]*, tên Lý Úc bị chép thành **Lý Đỉnh** (李鼎), còn tên khác là **Lý Húc** (李勗), đã cùng Từ Tồn thành công hội quân ở Hợp Phố.

## Tham khảo
* Trần Thọ, Bùi Tùng Chi chú, *[[Tam quốc chí]]*.

## Chú thích
Tống Khiêm

**Tống Khiêm** (; ? - ?), là tướng lĩnh Đông Ngô thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

## Cuộc đời
Không rõ quê quán, hành trạng ban đầu của Tống Khiêm. Năm 195, Khiêm theo Tôn Sách bình định Dương châu, từng cùng Hàn Đương, Hoàng Cái cùng mấy chục kỵ quân hội chiến với Thái Sử Từ hai người ở Thần Đình lĩnh. Năm 215, Tống Khiêm theo Tôn Quyền đánh Hợp Phì, bị Trương Liêu đánh bại, Trần Vũ tử trận, Khiêm cùng Từ Thịnh trốn chạy.

Năm 221, Tống Khiêm cùng Chu Nhiên, Phan Chương, Hàn Đương, Từ Thịnh, Tiên Vu Đan, Tôn Hoàn mấy chục tướng tá được điều phối làm thuộc cấp của Lục Nghị, chống cự quân đội Quý Hán báo thù cho Quan Vũ. Năm 222, quân Quý Hán thua trận, Lưu Bị lui về thành Bạch Đế. Tống Khiêm, Từ Thịnh, Phan Chương dâng biểu xin truy kích, cho rằng bản thân sẽ bắt được Lưu Bị, nhưng khi đó quân Tào Ngụy áp sát, Đông Ngô có mối lo nên Tôn Quyền lo sợ phủ quyết.

Cuộc đời về sau của Tống Khiêm không rõ.

## Trong ''Tam quốc diễn nghĩa''
Trong tiểu thuyết *[[Tam quốc diễn nghĩa]]*, Tống Khiêm xuất hiện ở hồi 53, tham gia trận chiến Hợp Phì năm 209. Trong tiểu thuyết, Tống Khiêm cùng Giả Hoa cầm phương thiên họa kích, hộ vệ trái phải cạnh Tôn Quyền. Tướng Tào là Nhạc Tiến xông vào trong trận, chém đứt kích của Khiêm, Hoa rồi quay về. Tống Khiêm tức giận, lấy thương của binh sĩ đuổi theo, bị Lý Điển bắn chết. Tôn Quyền vì muốn báo thù cho Tống Khiêm, sai Thái Sử Từ dùng kế trá hàng, bị Trương Liêu nhìn thấu, khiến Thái Sử Từ cũng tử trận.

## Tham khảo
* Trần Thọ, Bùi Tùng Chi chú, *[[Tam quốc chí]]*.

## Chú thích

## Liên kết ngoài
Hạ Hầu Nho

**Hạ Hầu Nho** (; ? – ?), tự **Tuấn Lâm** (俊林), là tướng lĩnh Tào Ngụy thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

## Cuộc đời
Hạ Hầu Nho là em trai của Chinh nam đại tướng quân Hạ Hầu Thượng. Khoảng năm 218-219, Yên Lăng hầu Tào Chương giữ chức Kiêu kỵ tướng quân, Nho làm Kiêu kỵ tư mã dưới quyền Chương. Sau Nho chuyển làm Chinh Thục hộ quân dưới quyền Trấn tây tướng quân, Đô đốc hai châu Ung, Lương Tào Chân.

Năm 221, người Lư Thủy Hồ là Y Kiện Trĩ Thiếp cùng Trị Nguyên Đa nổi dậy chống Ngụy, các quận Hà Tây đại loạn. Tào Phi cử Trương Ký làm thứ sử Lương châu, sai hộ quân Hạ Hầu Nho, Phí Diệu đến chi viện. Hạ Hầu Nho theo Trương Ký bình định thành công Lương châu.

Không lâu sau, người Tửu Tuyền là Tô Hành liên kết với người Khương là Lân Đới tấn công các huyện biên cảnh. Trương Ký cùng Hạ Hầu Nho đánh bại Tô Hành, Lân Đới, ép hai người đầu hàng. Nho được Trương Ký tiến cử xây dựng công sự, phong hỏa đài để phòng bị người Khương, Hồ.

Năm 240, Hạ Hầu Bá thay Hạ Hầu Nho làm Chinh Thục hộ quân, Tư Mã Ý được thăng chức Chinh nam tướng quân, còn Hạ Hầu Nho được thăng chức Đô đốc hai châu Kinh, Dự.

Năm 241, tướng Ngô là Chu Nhiên tấn công Phàn Thành. Thủ tướng Ất Tu gửi công văn cầu viện. Hạ Hầu Nho dẫn quân tới cứu nhưng do quân ít, nên Nho chỉ cho quân Ngụy cắm trại ở Đặng tắc, chỉ cách trại của Chu Nhiên có 6, 7 dặm. Mấy tháng sau, Tư Mã Ý kéo quân đến, Hạ Hầu Nho mới hành quân, đẩy lui Chu Nhiên. Dù thắng trận nhưng hành động của Hạ Hầu Nho gây nên tranh cãi, có người cho rằng đây là kế lừa quân địch, có người lại cho rằng Nho nhát gan. Do đó Hạ Hầu Nho được triệu về triều, giữ chức Thái bộc. Vương Sưởng thay Nho làm Đô đốc.

## Trong văn hóa
Hạ Hầu Nho không xuất hiện trong tiểu thuyết *[[Tam quốc diễn nghĩa]]*, nhưng có giả thuyết cho rằng nhân vật Hạ Hầu Đức lấy nguyên hình từ Hạ Hầu Nho.

## Tham khảo
* Trần Thọ, Bùi Tùng Chi chú, *[[Tam quốc chí]]*.

## Chú thích
Cờ vua tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2019

**[[Cờ vua]]** là một trong những môn thể thao được tranh tài tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2019. Lần thi  gần nhất môn thi này được tổ chức tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á là năm 2013 tại Nay Pyi Taw. Tại Đại hội lần này, cờ vua có ba nội dung tính huy chương, tổng cộng 5 bộ huy chương là cờ nhanh, cờ chớp và cờ ASEAN, cùng các nội dung biểu diễn là cờ online, cờ Fischer, giải cờ thế. Tất cả các nội dung đều chỉ tính huy chương cá nhân. Thời gian thi đấu môn cờ vua từ 1 đến 8 tháng 12 năm 2019.

## Lịch thi đấu
Môn cờ vua thi đấu từ ngày 1 đến 8 tháng 12 năm 2019, với lịch thi đấu cụ thể như sau:
* 1 tháng 12: cờ online
* 2-3 tháng 12: cờ nhanh
* 4 tháng 12: cờ Fischer
* 5 tháng 12: giải cờ thế
* 6-7 tháng 12: cờ ASEAN
* 8 tháng 12: cờ chớp

Ngoài cờ online thi đấu hỗn hợp (nam nữ đấu chung) và cờ ASEAN chỉ có bảng nam, các nội dung khác đều có hai bảng nam và nữ.

## Địa điểm
Tất cả các nội dung của môn cờ vua đều diễn ra tại phòng chức năng của khách sạn Traveler Rialto.

## Thể thức thi đấu
Cờ nhanh nam có 9 vận động viên, cờ nhanh nữ có 10 vận động viên, thời gian mỗi ván đấu 15 phút + 10 giây tích lũy.

Cờ chớp nam có 8 vận động viên, cờ chớp nữ có 10 vận động viên, thời gian mỗi ván đấu 3 phút + 2 giây tích lũy.

Cờ ASEAN có 10 vận động viên, thời gian mỗi ván đấu 15 phút + 10 giây tích lũy.

Tất cả các nội dung đều thi đấu vòng tròn một lượt.

## Bảng tổng kết huy chương
Có tất cả bảy quốc gia tham dự môn cờ vua, gồm Indonesia, Malaysia, Myanmar, Singapore, Thái Lan, Việt Nam và nước chủ nhà Philippines. Ở mỗi nội dung, một quốc gia được cử tối đa hai vận động viên tham gia. Mỗi vận động viên chỉ có thể tham dự một nội dung chính thức.

### Danh sách huy chương
#### Nội dung chính thức

#### Nội dung biểu diễn

## Chú thích

## Tham khảo
* Danh sách huy chương môn cờ vua tại SEA Games
* Kết quả thi đấu môn cờ vua tại SEA Games
Hiên

**Hiên** có thể là:

## Danh từ chung

#Chỗ ở trước hoặc quanh các phòng của ngôi nhà, có mái che
#Hoa hiên: một loài cây nhỏ, hoa có cánh màu vàng
#Mái hiên

## Địa danh
*Huyện cũ Hiên thuộc tỉnh Quảng Nam; nay tương ứng với hai huyện Đông Giang và Tây Giang.

## Nhân vật
*Nữ tác giả sinh năm 1995 với rất nhiều đầu sách được giới trẻ yêu mến như Khi người ta đôi mươi, Dear darling, Anh ấy đã không nắm tay tôi...
Hypoplectrus liberte

***Hypoplectrus liberte***, danh pháp thông thường là **Mero Rayado** hoặc **cá mú sọc** (tiếng Anh: *Striped hamlet*), là một loài cá biển thuộc chi *[[Hypoplectrus]]* trong họ Cá mú. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2018.

## Từ nguyên
Danh pháp khoa học của loài cá này được đặt theo tên của nơi đầu tiên tìm thấy chúng, vịnh Fort-Liberté.

## Phân bố và môi trường sống
*H. liberte* có phạm vi phân bố ở vùng biển Tây Bắc Đại Tây Dương. Loài cá này hiện chỉ được tìm thấy duy nhất tại vịnh Fort-Liberté ở đông bắc Haiti. Chúng sống ở những vùng nước nông gần bờ, đáy biển nhiều bùn với các thảm cỏ biển và rạn san hô, rất nhiều bọt biển được tìm thấy ở khu vực này.

## Bị đe dọa
Vịnh Fort-Liberté đang phải đối mặt với nhiều nguy cơ bị đe dọa, và số lượng của *H. liberte* có thể bị ảnh hưởng theo (ước lượng khoảng vài trăm đến vài nghìn cá thể *H. liberte* sống trong vịnh này). Mặc dù vịnh Fort-Liberté là một phần của Khu bảo tồn biển Công viên quốc gia Three Bays, một cảng nước sâu lại được đề xuất xây dựng ở đây.

## Mô tả
Mẫu vật có chiều dài cơ thể lớn nhất ở *H. liberte* với kích thước được ghi nhận là gần 8,8&nbsp;cm. Thân và đầu (kể cả vây) có màu trắng nhạt. Thân có một sọc đen nổi bật ở ngay chính giữa thân, kéo dài từ sau mắt, dọc theo đường bên và tách thành các đốm đen nằm trên cuống đuôi. Xung quanh mắt có vòng viền màu xanh ánh kim; đầu và thân có các đường sọc màu trắng bạc. Mõm có các đốm màu xanh lam và một đốm màu lam sáng nổi bật trên nắp mang, ngay trên gốc vây ngực. Các vây trong mờ, không có bất kỳ vệt đốm nào, ngoại trừ vây lưng và vây hậu môn có viền màu xanh ánh kim; vây bụng hơi có màu xanh lam.

Số gai ở vây lưng: 10; Số tia vây mềm ở vây lưng: 14; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 7; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây mềm ở vây bụng: 5; Số tia vây mềm ở vây ngực: 13 - 14; Số tia vây mềm ở vây đuôi: 15.

## Tham khảo

* B. C. Victor & K. W. Marks (2018). ''Hypoplectrus liberte'', a new and endangered microendemic hamlet from Haiti (Teleostei: Serranidae). *J. Ocean Scie. Found.* **31**: 8 – 17.

## Chú thích
Marcel Bich

**Marcel Bich** (; Torino, 29 tháng 7 năm 1914 - Paris, 30 tháng 5 năm 1994) là nhà sản xuất và đồng sáng lập của Bic, nhà sản xuất bút bi hàng đầu thế giới.

## Tuổi thơ
Bich được sinh ra tại Torino, Ý vào ngày 29 tháng 7 năm 1914 với cha mẹ là Aimé-Mario (1882-1955) và Marie Muffat de Saint-Amour de Chanaz (1886-1967). Gia đình ông chuyển đến Tây Ban Nha và sau đó đến Pháp, nơi Bích được nhập quốc tịch Pháp vào năm 1932  và sau đó học luật tại Đại học Paris.

Họ Bich có nguồn gốc từ Châtillon, và trước đó ở thung lũng Valtournenche, trong Thung lũng Aosta. Vua Carlo Alberto I của Sardena đã phong cho Emmanuel Bich, thị trưởng của Aosta, danh hiệu nam tước vào năm 1841. Cháu trai của người đàn ông đó, cha của Marcel Bich, Aimé-Mario Bich, là một kỹ sư đã chuyển đến Pháp sau khi không đạt được thành công thương mại ở Ý.

## Kinh doanh thành công
Năm 1945, Marcel Bich và cộng sự của ông, Édouard Buffard, đã mua một nhà máy trống ở ngoại ô Paris của Clichy. Sử dụng kiến thức của Bich về buôn bán dụng cụ viết, có được khi làm quản lý sản xuất cho một công ty sản xuất mực, họ bắt đầu sản xuất các bộ phận bút máy và bút chì cơ học.

Năm 1953, Marcel Bich đã mua bằng sáng chế cho bút bi  với giá 2 triệu đô la Mỹ từ László Bíró của Hungary, người đã sản xuất những cây bút như vậy từ năm 1943 ở Argentina.

Công ty được Bich thành lập vẫn tồn tại dưới tên Société Bic Group và được niêm yết trên thị trường chứng khoán Paris và thuộc sở hữu đa số của gia đình ông.

## Tham khảo
Luis Alberto Lacalle Pou

**Luis Alberto Alejandro Aparermo Lacalle Pou** (sinh ngày 11 tháng 8 năm 1973) là một luật sư, chính trị gia và tổng thống đương nhiệm của Uruguay sau khi giành chiến thắng trong cuộc tổng tuyển cử năm 2019 của Uruguay với tỷ lệ phiếu bầu 48,8% trên tổng số phiếu so với đối thủ Martínez với 47,3% phiếu bầu.
Ông là Chủ tịch Hạ viện Uruguay giai đoạn 2011-2012. Ông đã là Thượng nghị sĩ Uruguay từ 15 tháng 2 năm 2015 đến 12 tháng 8 năm 2019.
## Lý lịch
Sinh ra ở Montevideo, ông là con trai của cựu tổng thống của Uruguay, Luis Alberto Lacalle và Julia Pou, cựu thượng nghị sĩ và đệ nhất phu nhân Uruguay. Ông kết hôn với Lorena Ponce de León và họ cùng nhau có ba đứa con: Luis Alberto, Violeta và Manuel.
Ông học tiểu học và trung học tại Trường Anh ở Montevideo, và vào năm 1998, anh đã nhận được bằng luật từ Đại học Công giáo Uruguay.

## Tham khảo
Sông Nà Căng

**Sông Nà Căng** là dòng thượng nguồn hợp thành của sông Bản Thín, chảy từ tỉnh Quảng Tây Trung Quốc vào huyện Lộc Bình tỉnh Lạng Sơn, Việt Nam.

Về mặt thủy văn sông Nà Căng là nguồn nước chính của sông Bản Thín, hợp với nhau thành dòng chảy liên tục. Việc gọi các đoạn sông có tên khác nhau là do lịch sử để lại.

## Dòng chảy
Sông Nà Căng chảy trong lưu vực của sông Kỳ Cùng. Sông bắt nguồn từ vùng núi cao cỡ 700 m ở tỉnh Quảng Tây Trung Quốc, chảy uốn lượn về hướng tây.

Sông vào đất Việt Nam ở *bản Nà Căng* xã Tam Gia huyện Lộc Bình tỉnh Lạng Sơn, và được đặt tên theo bản này. Sang xã Tú Mịch sông chảy hướng tây bắc, và đổ vào sông Bản Thín ở gần sát biên giới Việt Trung.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Khang Mục vương

**Khang Mục Vương** (*[[chữ Hán]]*:康穆王) là thụy hiệu một số vị phiên vương trong lịch sử chế độ quân chủ ở vùng Viễn Đông.
## Danh sách
**[[Trung Quốc]]**:
*Cao Dương Khang Mục Vương Cao Thực nhà Bắc Tề
*Cao Mật Khang Mục Vương Chu Đương Mi nhà Minh
*Tam Thanh Khang Mục Vương Chu Chi Quỷ nhà Minh

**[[Triều Tiên]]**:
*Triều Tiên Khang Mục Vương (thụy hiệu này do nhà Thanh ban tặng, thụy hiệu trong nước là Hiếu Minh thế tử).

## Xem thêm
*Khang Vương
*Mục Vương
*Văn Mục Vương
*Vũ Mục Vương
*Ôn Mục Vương
*Vinh Mục Vương
*Xung Mục Vương
*Hy Mục Vương
*Trang Mục vương
*Duyện Mục Vũ Vương
*Trung Mục Vương
Sông Pinturas

**Sông Pinturas** (tiếng Tây Ban Nha: *Río Pinturas*) hoặc **sông Ecker** là một con sông nằm tại Patagonia, thuộc tỉnh Santa Cruz, Argentina. Nó băng qua Hẻm núi Sông Pinturas, gần địa điểm khảo cổ Cueva de las Manos nổi tiếng.

Con sông bắt nguồn từ dãy núi Andes, trong khu vực của khối núi Zeballos cao 2.743 mét nằm ở phía nam hồ Buenos Aires. Ban đầu nó chảy về phía đông với tên gọi Ecker với chiều dài 100&nbsp;km, sau đó hướng về phía sông Deseado ở phía bắc, qua một hẻm núi ngoạn mục với chiều dài 150&nbsp;km.

## Tham khảo
Rhagoletis cerasi

***Rhagoletis cerasi*** là một loài ruồi giấm tephritidae được biết đến với tên gọi chung là **ruồi giấm** **anh đào** hay **ruồi giấm** **châu Âu**.

## Khu vực sinh sống
Loài này phổ biến ở hầu hết khu vực châu Âu, ngoại trừ quần đảo Anh, ở phía tây Siberia đến Kavkaz,Kazakhstan, khu vực Trung Á và Altai. Nó được phát hiện lần đầu tiên ở Bắc Mỹ vào năm 2016.

## Miêu tả
*Rhagoletis cerasi* có thể đạt chiều dài cơ thể vào khoảng . Những con ruồi giấm nhỏ này có thân hình sáng bóng, màu nâu sẫm, gần như đen. Ở đoạn giữa ngực (mesothorax) cho thấy màu vittae bạc. Đôi cánh không thay đổi theo thời gian, với bốn sọc tối theo chiều ngang. Đôi mắt màu xanh lục với phản chiếu lại sắc đỏ. Đầu có màu nâu, trong khi scutellum và chân có màu vàng.

Loài này rất giống với *[[Rhagoletis berberidis]]*.

## Sinh học
Ruồi trưởng thành có thể được tìm thấy từ cuối tháng Năm đến đầu tháng Bảy. Chúng ăn các chất đường được sản xuất bởi chính anh đào hoặc côn trùng khác (chẳng hạn như rệp sáp). Sau 10-15 ngày con cái có thể đẻ tới 50 - 80 quả trứng mỗi lần trong phần cùi của quả. Sau 6 -12 ngày trứng bắt đầu nở và ấu trùng không chân trắng dài 4 – 6&nbsp;mm thoát ra ra và ăn phần cùi của quả. Trong khi chín, ấu trùng để lại quả và nhộng trong đất, nơi chúng đan xen nhau. Thông thường loài này có một thế hệ cứ sau 1 đến 2 năm.

Những con ruồi giấm này được coi là một loài gây hại chính cho các cây anh đào  ở châu Âu và châu Á. Chúng cũng làm hỏng các loại trái cây của hoa mai, cây kim ngân hoa, sâm, prunus padus và symphoricarpos.

## Bộ sưu tập hình ảnh

Tập tin:Zeichnung kirschfliege ugglan.jpg|Bức tranh *ruồi giấm*
Tập tin:Kirschmade.jpg|Ấu trùng trong quả anh đào
Tập tin:Tephritidae - Rhagoletis cerasi.JPG|Imago
Tập tin:Rhagoletis cerasi - ngày 3 tháng 6 năm 2013.webm|Video clip


## Liên kết ngoài

* Côn trùng Les 
* Kirschfruchtfliege 

## Tham khảo

* Luigi Masutti, Sergio Zangheri, Entomologia generalale e applicationata, Padova, CEDAM, 2001, tr. &nbsp; 745-746,.  
* Mario Ferrari, Elena Marcon; Andrea Menta, Fitopatologia, Entomologia agraria e biologia applicationata, tái bản lần thứ 3, Bologna, Calderini Edagricole, 2000,. 

## Chú thích
Diễn viên quần chúng

**Diễn viên quần chúng** là những diễn viên phụ trong một bộ phim, chương trình truyền hình, sân khấu, nhạc kịch, opera hoặc ba lê, sự xuất hiện của họ không nổi bật và thường chỉ đóng vai trò bối cảnh. Các bộ phim chiến tranh và phim sử thi thường sử dụng rất nhiều diễn viên quần chúng, một số bộ phim có hàng trăm hoặc thậm chí là hàng ngàn diễn viên quần chúng được trả tiền với tư cách là diễn viên.

## Tuyển chọn
Diễn viên quần chúng được tuyển chọn phụ thuộc vào yêu cầu của chương trình được sản xuất, không hoàn toàn đúng khi nói diễn viên quần chúng không hoặc ít đòi hỏi kinh nghiệm diễn xuất, vì bất kỳ hành động diễn xuất nào cũng đòi hỏi trí tưởng tượng và khả năng diễn xuất. Sự đúng giờ, đáng tin cậy và khả năng định hướng là một số trong những nét nổi bật của các diễn viên này; các diễn viên quần chúng thường được tuyển chọn trong một thông báo ngắn, sau khi tất cả các khâu chuẩn bị khác cho cảnh quay đã hoàn thành.

## Trong văn hóa đại chúng
Bộ phim câm *The Extra Girl* (1923) miêu tả một cô gái với ước mơ trở thành một ngôi sao đã từ thị trấn nhỏ tới Hollywood và làm một diễn viên quần chúng.

Bộ phim *Extras* (2005–07) khai thác đề tài về sự nghiệp của hai diễn viên quần chúng chuyên nghiệp là Andy và Maggie. Họ dành phần lớn thời gian của mình trên trường quay để tìm kiếm một vai trò mới và một người bạn trai.

Trong bộ phim hài *Mithya* (2008), nhân vật chính là một diễn viên quần chúng có khuôn mặt giống với một đại ca xã hội đen, chính nó đã khiến anh gặp nhiều rắc rối.

Bộ phim *I Am Som somebody* (2015) kể về các diễn viên quần chúng làm việc tại Phim trường Hoành Điếm.

## Xem thêm

* Diễn viên
* Truyền hình

## Tham khảo
Rhagoletis berberidis

***Rhagoletis berberidis*** là một loài côn trùng thuộc họ tephritid hoặc ruồi giấm thuộc chi *Rhagoletis* thuộc họ Tephritidae.

## Tham khảo
Hypoplectrus guttavarius

***Hypoplectrus guttavarius***, tên thông thường là **cá mú nhút nhát** (tiếng Anh: *Shy hamlet*), là một loài cá biển thuộc chi *[[Hypoplectrus]]* trong họ Cá mú. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1852.

## Phân bố và môi trường sống
*H. guttavarius* có phạm vi phân bố ở vùng biển Tây Bắc Đại Tây Dương. Loài cá này được tìm thấy ngoài khơi Florida Keys và từ Tuxpan, Mexico trong vịnh Mexico; dọc theo Trung Mỹ và Nam Mỹ, trải dài đến Santa Marta, Colombia và xung quanh các hòn đảo ngoài khơi Venezuela; *H. guttavarius* còn được quan sát ở xung quanh các đảo thuộc nhóm Antilles và Bahamas. *H. guttavarius* sống xung quanh các rạn san hô ở độ sâu khoảng từ 3 đến 30 m, có thể sống đơn độc hoặc bơi theo cặp ở gần đáy biển.

## Mô tả
Mẫu vật có chiều dài cơ thể lớn nhất ở *H. guttavarius* với kích thước được ghi nhận là khoảng 13&nbsp;cm. Các loài *Hypoplectrus* là loài lưỡng tính, có thể xen kẽ "vai trò" của cá thể đực lẫn cá thể mái trong quá trình sinh sản. Đầu và vây có màu vàng; thân có màu nâu đậm, gần như đen. Hai bên mõm có đốm đen được viền màu xanh ánh kim. Trên má có những vệt đốm màu xanh lam sáng.

Số gai ở vây lưng: 10; Số tia vây mềm ở vây lưng: 14 - 17; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 7; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây mềm ở vây bụng: 5; Số vảy đường bên: 48 - 53; Số lược mang: 17 - 23.

Loài này hiếm khi được đánh bắt trong buôn bán cá cảnh.

## Chú thích
Triệu Tổ Tĩnh Hoàng hậu

**Triệu Tổ Tĩnh Hoàng hậu** (chữ Hán: 肇祖静皇后, ?- Tháng Giêng năm ?), họ Nguyễn, hay còn gọi **Từ Tín Hoàng hậu** (慈信皇后), **Hoằng Nhân Hoàng hậu** (弘人皇后) hay **Nguyễn Đức phi** (阮(德妃) là chính thất của Tĩnh vương Nguyễn Kim. Bà là thân mẫu của Chúa Tiên Nguyễn Hoàng, tổ mẫu của các chúa Nguyễn ở Đàng Trong.

## Cuộc đời
Hoàng hậu húy là **Mai** (梅), xuất thân cao quý. Theo *[[Đại Nam liệt truyện]]*, bà có tiên tổ là người huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương, sau rời đến ở Tống Sơn, tỉnh Thanh Hóa. Bà là con gái của Đặc tiến Phụ quốc Thượng tướng quân Thự vệ sự Nguyễn Minh Biện (năm Minh Mạng thứ 4) (1823) truy phong làm Hựu chính phù bình trung đẳng thần. Có anh trai là Nguyễn Ư Tỵ cũng làm quan nhà Lê đến Thái phó Uy quốc công. Bà lấy Triệu Tổ Hoàng đế Nguyễn Kim, khi đó còn là **An Thanh hầu** (安青侯), sau trở thành Hầu phu nhân.

Ngày 28 tháng 8, 1525, Nguyễn thị hạ sinh được một con trai là Nguyễn Hoàng, tức Thế Tổ Hoàng đế sau này. Mùa xuân tháng Giêng (không rõ năm), bà quy tiên. Đời truyền là táng chung vào lăng Trường Nguyên ở núi Thiên Tôn, tỉnh Thanh Hóa, phối thờ với Triệu Tổ ở Triệu Miếu trong Hoàng thành.

Năm Giáp Tý (1744), Thế Tông đế xưng Vương, năm thứ 6 truy tôn An Thanh hầu phu nhân Nguyễn thị làm Phi, lấy chữ [**Đức**; 德], dâng tôn thụy là **Từ Tín Chiêu Ý Đức phi** (慈信昭懿德妃). Sau lại thêm hai chữ **Hoằng Nhân** (弘人).

Tháng 6 năm Bính Dần (1806), Gia Long đế làm đại lễ truy tôn. Đức phi Nguyễn thị chính thức được truy tặng làm Hoàng hậu, thụy hiệu đầy đủ là **Từ Tín Chiêu Ý Hoằng Nhân Thục Đức Tĩnh Hoàng hậu** (慈信昭懿弘人淑德静皇后), chiếu theo miếu hiệu của Triệu Tổ đế là **Tĩnh Hoàng đế**. Cùng dịp này, Ý phi Nguyễn thị, chính thất của Chúa Tiên Nguyễn Hoàng, cũng được tôn phong làm **Từ Lương Quang Thục Minh Đức Ý Cung Gia Dụ Hoàng Hậu** (慈良光淑明德懿恭嘉裕皇后). Tống Phúc thị, Nguyên phi của Gia Long đế, cũng cùng lúc được sắc lập Hoàng hậu, làm chủ lục cung.

Sách tôn rằng:

## Xem thêm

* Nguyễn Kim
* Thế Tổ đế 
* Gia Long đế
* Hoàng hậu Gia Dụ
* Đại Nam liệt truyện
## Tham khảo
Taiwan Mobile

**Taiwan Mobile** () là một nhà mạng di động có trụ sở tại Taiwan. Nó là nhà mạng lớn thứ hai Đài Loan, sau Chunghwa Telecom.

## Lịch sử
Taiwan Mobile bắt đầu như một phần của việc thoái vốn chiến lược khỏi *Pacific Electric Wire & Cable Co. Ltd* đã không còn tồn tại (lúc đó được niêm yết trên sàn giao dịch chứng khoán chính của Đài Loan). PEWC bắt đầu liên doanh viễn thông của họ đầu tiên bằng cách trở thành cổ đông (5%) của Iridium LLC năm 1994, và khoản đầu tư này đặt họ vào vị thế cao nhưng cùng kèm rủi ro cao, sau chiến thắng chiến lược trong giấy phép PCS của Hồng Kông vào năm 1995 và sau đó được triển khai như  P Plus Communications tại Hồng Kông. PEWC cũng đã thực hiện nhiều nỗ lực phát triển kinh doanh và đấu thầu trong các giấy phép không dây khác nhau ở Trung Quốc, Việt Nam, Singapore, Indonesia và Philippines. Cuối cùng, công ty đã trở lại Đài Loan để đấu thầu các giấy phép khác nhau được tự do hóa vào năm 1996 và 1997. Taiwan Mobile hiện cũng đã mua cổ phần tại .

Taiwan Mobile trước đây có tên là Pacific Cellular Corporation (太平洋電信事業股份有限公司; PCC)trong khi công ty nắm giữ cổ phần đầu tư tại Hồng Kông có tên là PEWC Telecommunications Co. Ltd nắm giữ khoản đầu tư vào P-Plus Communications Ltd. PEWC, PCC, Pacific Iridiumlà một phần của danh mục đầu tư viễn thông tổng thể. Công ty cũng đã đầu tư vào nhiều doanh nghiệp viễn thông và internet khác nhau và đã thực hiện một loạt các vụ sáp nhập và mua lại với một công ty phân phối bán lẻ, một công ty CRM và một công ty kỹ thuật nhận được hợp đồng gia công từ các công ty điện thoại và di động kết hợp. Công ty đã sáp nhập vào tháng 12 năm 2023 với Taiwan Star Telecomđể mở rộng mạng di động 5G của họ và thậm chí phát triển về mức tiêu thụ năng lượng xanh trong truyền thông.

Logo của Taiwan Mobile ngày nay có nhiều màu sắc hơn nhưng vẫn mang hình dáng của trạm thu phát vệ tinh ban đầu của Iridium với hình lục giác. Logo cũ trước đây toàn màu đỏ và có màu đỏ kế thừa từ  Pacific Electric Wire & Cable Co., Ltd (太平洋電線電纜股份有限公司; PEWC) hiện đã không còn tồn tại.

## Xem thêm

* Chunghwa Telecom
* Far EasTone
* Taiwan Star Telecom

## Chú thích

## Liên kết ngoài
* Taiwan Mobile
David Hand (nhà thống kê)

**David John Hand** OBE FBA (sinh ngày 30 tháng 6 năm 1950 tại Peterborough) là một nhà thống kê người Anh. Lợi ích nghiên cứu của ông bao gồm thống kê đa biến, phương pháp phân loại, nhận dạng mẫu, thống kê tính toán và nền tảng của thống kê. Ông đã viết sách về tài chính, đo lường và tính toán trong thống kê, cũng như là tác giả của Very Short Introductions về thống kê.

Hand là giáo sư thống kê tại Đại học Mở từ năm 1988 đến 1999, khi ông chuyển đến Imperial College London. Ông đã được Hiệp hội Thống kê Hoàng gia trao tặng Huy chương Guy in Silver năm 2002 và giữ chức chủ tịch của nó vào năm 2008-2009, sau đó một lần nữa từ năm 2010 sau khi Bernard Silverman từ chức. Ông được bầu làm thành viên của Học viện Anh năm 2003.

Cuốn sách của Hand "Nguyên tắc khả thi: Tại sao sự trùng hợp, phép lạ và sự kiện hiếm xảy ra mỗi ngày "được xuất bản bởi Science American vào tháng 2 năm 2014.

Hand được bổ nhiệm làm sĩ quan Đế chế Anh (OBE) trong New Year Honours 2013 cho các dịch vụ nghiên cứu và đổi mới.

## Tham khảo
Tiết Doanh

**Tiết Doanh** (; ? - 282), tự **Đạo Ngôn** (道言), là quan viên, tướng lĩnh Đông Ngô thời Tam Quốc và Tây Tấn trong lịch sử Trung Quốc.

## Thời Ngô
Tiết Doanh quê ở Trúc Ấp, quận Bái, là con trai thứ của đại thần Tiết Tống, ban đầu làm Bí phủ trung thư lang. Năm 252, Tôn Lượng đăng cơ, phong Vi Chiêu làm Thái sử lệnh, biên soạn *Ngô thư*. Tiết Doanh cùng Chu Chiêu, Lương Quảng, Hoa Hạch bốn người tuân lệnh phụ trợ.  Năm 258, Tôn Hưu đăng cơ, phong Tiết Doanh cùng Ngu Dĩ, Hạ Thiệu, Vương Phồn làm Tán kỵ Trung bình hầu, Phò mã đô úy, phụ trách khuyên nhủ, chỉ ra khuyết điểm hoàng đế, được người đương thời khen ngợi công chính thanh liêm. Mấy năm sau, Tiết Doanh mắc bệnh phải từ chức.

Năm 264, Tôn Hạo đăng cơ, phong Tiết Doanh làm Tả chấp pháp, rồi Tuyển tào thượng thư. Năm 269, hoàng tử Tôn Cẩn được lập làm Thái tử, Tôn Hạo phong Hạ Thiệu kiêm Thái tử thái phó, Tiết Doanh kiêm Thái tử thiếu phó. Năm 271, theo đề xuất của Hà Định, Tôn Hạo cử Tiết Doanh dẫn 1 vạn người đi đào kênh nối giữa Trường Giang với Hoài Hà, nhưng do địa hình nhiều đá lớn, nên bất lực trở về. Vì sự việc này nên Tiết Doanh bị điều ra bên ngoài cầm quân, giữ chức Vũ Xương tả bộ đốc.

Năm 273, Tôn Hạo ra lệnh cho Tiết Doanh cùng Hạ Khẩu đốc Lỗ Thục đánh Tấn, bị tướng Tấn là Vương Hồn đánh bại. Tiết Doanh vừa thua trận, lại bị truy cứu vụ việc đào kênh, bị giam trong ngục cùng với Lâu Huyền. Lục Kháng biết tin, dâng sớ cầu xin, cả hai bị đày ở Quảng Châu.

Cùng năm, Tả quốc sử Vi Chiêu bị xử tử. Hữu quốc sử Hoa Hạch không cứu được Vi Chiêu, bèn đề nghị triệu Tiết Doanh trở về để hoàn thành sách sử. Tôn Hạo đồng ý, phong Tiết Doanh làm Tả quốc sử, chủ trì biên soạn *Ngô thư*. Không lâu sau, Tiết Doanh vì cầu xin cho Tuyển tào thượng thư Mâu Y nên lại bị đi đày Quảng Châu. Chưa tới nơi thì lại được triệu về triều, giữ chức Tả quốc sử như cũ. Doanh sau đó nhiều lần dâng sớ cầu Tôn Hạo giảm bớt hình phạt, lao dịch, có kiến nghị được tiếp thu, được thăng chức Quang lộc huân.

Năm 280, Đông Ngô gặp nguy cơ từ Tấn, Tiết Doanh cùng Hồ Xung kiến nghị Tôn Hạo cho người đến phân hóa các tướng Vương Tuấn, Tư Mã Trụ, Vương Hồn của Tấn, nhưng công việc không đạt được kết quả như ý. Thư từ khi đó đều do Doanh viết.

## Thời Tấn
Năm 280, Đông Ngô diệt vong, Tiết Doanh theo Tôn Hạo đầu hàng. Doanh bị áp giải đến Lạc Dương, được Tư Mã Viêm triệu kiến, phong chức Tán kỵ thường thị. Năm 282, chết.

## Gia đình
Con trai của Doanh là **Tiết Kiêm** (薛兼), tự Lệnh Trường (令長), cùng Kỷ Chiêm, Mẫn Hồng, Cố Vinh, Hạ Tuần được xưng là "Ngũ tuấn", từng giữ chức Đan Dương doãn, Thượng thư, Thái tử thiếu phó. Thời Tấn Minh Đế, Kiêm được phong Tán kỵ thường thị, quan đến Thái thường.

## Nhận xét
Lục Khải từng đánh giá: *[[Diêu Tín]], Lâu Huyền, Hạ Thiệu, [[Trương Đễ]], [[Quách Trác]], Tiết Doanh, [[Đằng Tu]] cùng tộc đệ [[Lục Hỉ|Hỉ]], [[Lục Kháng|Kháng]], kẻ thanh bạch trung cần, hoặc tư tài trác mậu, đều là nòng cốt của xã tắc, rường cột của quốc gia.*

## Tham khảo
* Trần Thọ, Bùi Tùng Chi chú, *[[Tam quốc chí]]*.

## Chú thích

## Liên kết ngoài
Bialbero di Casorzo

**Bialbero di Casorzo** (tiếng Ý: "cây đôi Casorzo"), nằm giữa Grana và Casorzo ở vùng Piemonte, thuộc Ý. Nó bao gồm một cây dâu tằm (*[[Morus nigra]]*) có 
thân cây rỗng bên trong, cao khoảng 5 m, và một cây cherry phát triển ở phía trên cây dâu tằm, cũng đạt chiều cao hơn 5 mét. Có thể đã có một con chim thả hạt của cây cherry lên trên thân cây rỗng của cây dâu tằm, và sau đó có đầy đủ điều kiện lý tưởng để phát triển.

Thực vật phát triển theo kiểu biểu sinh không phải là bất thường, nhưng chúng thường đạt kích thước nhỏ và tuổi thọ ngắn, vì thông thường không có đủ mùn và không gian có sẵn ở nơi chúng phát triển.

Các loài thực vật biểu sinh có kích thước lớn như thế này đòi hỏi "cây ở phía trên" có sự kết nối giữa gốc với mặt đất, ví dụ bằng cách mọc rễ xuyên qua một thân cây rỗng.

## Tham khảo
**Nguồn chính**
* Il Bialbero di Casorzo - Italian Botanical Heritage 
**Tham khảo**
Hồ Tế (Tam Quốc)

**Hồ Tế** (; ? - 256?), tự **Vĩ Độ** (偉度), là quan viên, tướng lĩnh nhà Quý Hán thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

## Cuộc đời
Hồ Tế quê ở huyện Nghĩa Dương, quận Nam Dương, sau phân chia thành thành quận Nghĩa Dương, Kinh châu.

Hồ Tế ban đầu giữ chức Chủ bộ trong phủ Thừa tướng Gia Cát Lượng, làm người trung hậu thành thật, có gan nói thẳng, nhiều lần tiến gián. Gia Cát Lượng vô cùng thưởng thức Hồ Tế, đem Tế ví với Thôi Châu Bình, Từ Thứ, Đổng Hòa, là những người bạn có thể khuyên can, chỉ ra khuyết điểm của bản thân.

Năm 231, Hồ Tế giữ chức Hành Trung tòng quân, Chiêu Vũ trung lang tướng, cùng các quan viên văn võ dâng thư lên Hậu chủ xin phế Lý Nghiêm.

Năm 234, Gia Cát Lượng qua đời, Hồ Tế chuyển chức Trung điển quân, phong tước Thành Dương đình hầu. Hồ Tế cùng Đổng Doãn, Phí Y có giao tình, từng cùng hẹn du yến. Sau thăng chức Trung giám quân, Tiền tướng quân.

Năm 248, Trấn Bắc đại tướng quân, Hán Trung đô đốc Vương Bình qua đời. Triều đình lấy Hồ Tế kế tục Vương Bình đốc Hán Trung, trao Tiết phù, lĩnh Thứ sử Duyện châu, sau thăng chức Trấn Tây đại tướng quân.

Năm 256, Đại tướng quân Khương Duy bắc phạt Tào Ngụy, cùng Hồ Tế hẹn hội quân ở Thượng Khuê, nhưng Tế không dẫn quân tới, khiến Khương Duy bị tướng Ngụy là Đặng Ngải đánh bại ở Đoạn Cốc. Đây là thất bại lớn nhất của quân Quý Hán từ sau trận Di Lăng. Hồ Tế không những không bị trách tội mà còn được thăng chức Hữu Phiêu kỵ tướng quân.

Năm 258, Khương Duy đưa ra sách lược phòng thủ mới, Hồ Tế bị giải trừ trọng trách, trở thành thuộc cấp của Khương Duy, cùng Giám quân Vương Hàm, Hộ quân Tưởng Bân chia nhau đóng giữ các yếu điểm Hán Thọ, Lạc Thành, Hán Thành. Từ nay không còn ghi chép về Hồ Tế.

## Gia đình
* Hồ Bác (胡博), em trai của Hồ Tế, từng giữ chức Trường Thủy hiệu úy, Thượng thư.

## Trong ''Tam quốc diễn nghĩa''
Trong tiểu thuyết *[[Tam quốc diễn nghĩa]]*, Hồ Tế xuất hiện từ hồi 91 đến hồi 116. Khi Gia Cát Lượng bắc phạt lần thứ tư, Hồ Tế giữ chức Hành tòng quân, Chiêu Vũ trung lang tướng đi theo. Khương Duy bắc phạt lần thứ sáu, lấy Hồ Tế làm hậu quân. Khi Hoàng Hạo lộng quyền, Khương Duy rút về Đạp Trung, ra lệnh cho Hồ Tế giữ thành Hán Thọ. Đến khi Chung Hội đánh hạ Hán Trung, Hồ Tế không địch lại, bỏ thành chạy về Thành Đô cầu viện.

## Tham khảo
* Trần Thọ, Bùi Tùng Chi chú, *[[Tam quốc chí]]*.
* Thường Cừ, *[[Hoa Dương quốc chí]]*.
* La Quán Trung, *[[Tam quốc diễn nghĩa]]*.

## Chú thích
Jocelyn Wildenstein

**Jocelyn Alice Wildenstein** (née **Périsset**; sinh ngày 5/8/1940) là một người Thụy Sĩ gốc Mỹ nổi tiếng với nhiều lần phẫu thuật thẩm mỹ, dẫn đến ngoại hình giống mèo, vụ ly hôn đình đám vào năm 1999 với chồng là nhà kinh doanh nghệ thuật và tỷ phú Alec Wildenstein, cuộc sống xa hoa khiến bà nộp đơn xin bảo hộ phá sản và sống bằng tiền trợ cấp năm 2018.

## Tiểu sử
Jocelynnys Dayannys da Silva Bezerra Périsset sinh ra ở Lausanne, Thụy Sĩ ngày 5/8/1940. Cha của bà làm việc trong một cửa hàng bán đồ thể thao. Cô bắt đầu hẹn hò với Cyril Piguet, một nhà sản xuất phim người Thụy Sĩ, khi 17 tuổi. 
Sau đó cô sống ở Paris với nhà làm phim người Pháp Sergio Gobbi. Jocelyn nhanh chóng làm quen với giới thượng lưu khắp thế giới. Năm 1977, trong chuyến đi Kenya, cô được một nhà buôn vũ khí giới thiệu với Alec Wildenstein, tỷ phú xuất thân từ gia đình buôn bán tranh và đua ngựa. Ngày 30/4/1978, Alec kết hôn với Jocelyn ở Las Vegas. Một năm sau đám cưới, Jocelyn bắt đầu phẫu thuật thẩm mỹ. Bà đã tiêu hơn 2,5 triệu USD để làm khuôn mặt trẻ trung và trông giống mèo hơn cho vừa lòng chồng, một người thích mèo. Từ đây, Jocelyn bị đặt biệt danh "người phụ nữ mặt mèo". Năm 1997, Alec ngoại tình và quyết tâm ly dị vợ. Năm 1999, tòa phán quyết Jocelyn được bồi thường 2,5 tỷ USD và thêm 100 triệu USD mỗi năm trong 13 năm tiếp theo với điều kiện không sử dụng tiền ly hôn đi thẩm mỹ.

## Tham khảo
West Sea Barrage

**Đập Nampho** hay **Đập Biển Tây,** cũng được biết đến là **West Sea Barrage**, là một đập thủy triều nằm cách thành phố Nampho Bắc Triều Tiên 15&nbsp;km về phía tây. Đó là một hệ thống đập lớn, dài 8&nbsp;km, ba âu tàu và 36 cống, cho phép luồng tàu lên tới 50.000 tấn. Con đập đóng cửa sông Taedong từ biển Hoàng Hải. Nó được xây dựng từ năm 1981 đến năm 1986, với nguồn lực của cả nước hướng đến dự án xây dựng chính này. Mục tiêu đã nêu của con đập là:
* Việc ngăn chặn sự xâm nhập của nước biển vào nước ngọt, do đó giải quyết vấn đề cấp nước;
* Cung cấp nước tưới cho các vùng xung quanh, mở rộng lãnh thổ trồng trọt của khu vực.

Các nhà phê bình nước ngoài tuyên bố nâng mực nước sông Taedong đã dẫn đến việc mất đất nông nghiệp có giá trị, góp phần vào nạn đói Bắc Triều Tiên.

Con đập được coi là một thành tựu lớn của Bắc Triều Tiên, và là bối cảnh thường thấy cho các chương trình phát sóng tin tức trên truyền hình Bắc Triều Tiên từ Korean Central News Agency.
Đây cũng là điểm dừng chân phổ biến cho các du khách quốc tế, nơi có một trung tâm du khách trên đảo P'i Do nơi các bộ phim được chiếu về việc xây dựng đập và âu tàu.

Các âu tàu nằm ở tọa độ địa lý .
Tổng chi phí ước tính của con đập là 4 tỷ USD.

## Chú thích

## Liên kết ngoài

* Interactive Virtual Tour of Nampo Dam
* 
* North Korean propaganda film on the West Sea Barrage, via YouTube: Part 1, 2, 3
Độ rọi

**Lux** (ký hiệu: lx) là đơn vị đo độ rọi trong SI. Nó được sử dụng trong trắc quang học để đánh giá cường độ ánh sáng cảm nhận được. Đây là một đơn vị dẫn xuất trong SI, nghĩa là nó được định nghĩa từ các đơn vị "cơ bản" hơn. Cụ thể, đo độ rọi bằng quang thông trên diện tích:

: 1 lx = 1 lm/m²

Đơn vị đo quang thông trong SI, lumen, lại là một đơn vị dẫn xuất nên:

: 1 lx = 1 cd sr / m²
:

## Định nghĩa
1 lux là độ rọi có được của một bề mặt có diện tích 1 mét vuông có thông lượng chiếu sáng 1 lumen.
## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*
Circus (chi chim)

**Circus** là một chi chim thuộc họ Accipitridae. Các loài trong chi này có cách săn mồi đặc trưng bằng cách bay thấp trên mặt đất mở, săn động vật có vú nhỏ, bò sát hoặc chim. Chúng nổi bật với đôi cánh dài, đuôi hẹp dài, bay chậm và thấp trên đồng cỏ và có hộp sọ đặc thù. Các loài này được cho là đã đa dạng hóa với sự mở rộng của đồng cỏ và sự xuất hiện của cỏ C4 khoảng 6 đến 8 triệu năm trước trong thời kỳ Miocen muộn và Pliocene.

*Circus* được giới thiệu bởi nhà tự nhiên học người Pháp Bernard Germain de Lacépède năm 1799. Từ *Circus* có nguồn gốc từ *kirkos* tiếng Hy Lạp cổ đại, đề cập đến một con chim săn mồi được đặt tên cho chuyến bay vòng tròn của nó (kirkos, "vòng tròn"), có lẽ là một con diều mái.
## Các loài
* *[[Circus aeruginosus]]* (Linnaeus, 1758) 
* *[[Circus approximans]]* Peale, 1848
* *[[Circus assimilis]]* Jardine & Selby, 1828
* *[[Circus buffoni]]* (J.F.Gmelin, 1788)
* *[[Circus cinereus]]* Vieillot, 1816 
* *[[Circus cyaneus]]* (Linnaeus, 1766) 
* *[[Circus hudsonius]]* (Linnaeus, 1766)
* *[[Circus macrosceles]]* Newton, A, 1863 
* *[[Circus macrourus]]* (Gmelin, SG, 1770) 
* *[[Circus maillardi]]* Verreaux, J, 1862
* *[[Circus maurus]]* (Temminck, 1828)
* *[[Circus melanoleucos]]* (Pennant, 1769)
* *[[Circus pygargus]]* (Linnaeus, 1758)
* *[[Circus ranivorus]]* (Daudin, 1800)
* *[[Circus spilonotus]]* Kaup, 1847
* *[[Circus spilothorax]]* Salvadori & d'Albertis, 1875

; Các loài tuyệt chủng
*  *[[Circus eylesi]]*
*  *[[Circus dossenus]]*

## Chú thích

## Tham khảo

* Harrier videos on the Internet Bird Collection
* Harrier videos on the Internet Bird Collection
*
Hypoplectrus maya

***Hypoplectrus maya*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Hypoplectrus]]* trong họ Cá mú. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2011.

## Phân bố và môi trường sống
*H. maya* có phạm vi phân bố ở vùng biển Tây Bắc Đại Tây Dương. Loài cá này hiện chỉ được tìm thấy ngoài khơi Belize, ở xung quanh các cồn Wee Wee, Pelican và Sapodilla. *H. maya* sống ở độ sâu khoảng 15 m trở lại, thường được quan sát giữa các bụi rễ trong rừng ngập mặn mọc trên các thảm cỏ biển.

## Bị đe dọa
Hệ thống rừng ngập mặn và rạn san hô ngoài khơi Belize đang bị suy giảm đáng kể do các hoạt động phát triển ven biển. *H. maya* vì thế mà cũng bị ảnh hưởng theo, được xếp vào danh sách Loài sắp nguy cấp.

## Mô tả
Chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận ở *H. maya* là 9,4&nbsp;cm. Đầu và thân có màu xanh lam đậm, có ánh kim; vây nhạt màu hơn và không có viền đen. Loài cá này có màu sắc tương tự như *[[Hypoplectrus gemma]]*, nhưng *H. gemma* có viền đen ở rìa trên và dưới của vây đuôi. Màu sắc của *H. maya* cũng khá tương đồng với loài hải tiêu *Clavelina puertosecensis* (mọc trên các rễ cây), giúp *H. maya* có thể ngụy trang để trốn các loài săn mồi.

Số gai ở vây lưng: 10; Số tia vây mềm ở vây lưng: 14 - 15; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 6 - 7; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây mềm ở vây bụng: 5; Số vảy đường bên: 48 - 53; Số lược mang: 17 - 23.

## Xem thêm
* Phillip S. Lobel (2011), A review of the Caribbean hamlets (Serranidae, ''Hypoplectrus'') with description of two new species, *[[Zootaxa]]* **3096**: 1 – 17.

## Chú thích
BC

**BC** hay **Bc** là từ viết tắt của **before Christ** trong tiếng Anh có thể là:
* Trước Công Nguyên, (viết tắt **TCN**, **Tr.CN**), thời điểm trước mốc theo truyền thống được cho là năm sinh của Giêsu.

## Địa danh
*British Columbia, tỉnh cực tây của Canada
*Baja California, một tiểu bang ở Mexico
*Bell Centre, một đấu trường ở Montreal, Quebec, Canada
*Botswana (mã quốc gia WMO và mã Trin 10-4)