open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rena (chi)

***Rena*** là danh pháp khoa học của một chi rắn trong họ Leptotyphlopidae. Chi này là đặc hữu Tân Thế giới. Tất cả các loài này từng có thời được xếp trong chi *[[Leptotyphlops]]*.

## Các loài
Chi *Rena* chứa 11 loài.
**[[Rena boettgeri]]* 
**[[Rena bressoni]]*  – Rắn mù mỏng Michoacán
**[[Rena dissecta]]*  – Rắn mù New Mexico. 
**[[Rena dugesii]]*  – Rắn chỉ Dugès
**[[Rena dulcis]]*  – Rắn mù Texas
**[[Rena humilis]]*  – Rắn chỉ miền tây
**[[Rena iversoni]]* 
**[[Rena maxima]]*  – Rắn mù lớn
**[[Rena myopica]]* 
**[[Rena segrega]]*  – Rắn mù Trans-Pecos
**[[Rena unguirostris]]*  – Rắn mù miền nam

*[[Nota bene]]*: Tác giả danh pháp hai phần trong mở đóng ngoặc chỉ ra rằng ban đầu loài được mô tả trong chi khác, không phải trong chi *Rena*.

## Từ nguyên
Tên loài *boettgeri* là để vinh danh nhà động vật học người Đức Oskar Boettger.

Tên loài *dugesii* là để vinh danh nhà động vật học người Mexico Alfredo Dugès.

Tên loài *iversoni* là để vinh danh nhà bò sát học người Mỹ John B. Iverson.

## Tham khảo

## Đọc thêm
* 
* 
* Baird S. F., Girard C. (1853). *Catalogue of North American Reptiles in the Museum of the Smithsonian Institution. Part I.—Serpents.* Washington, District of Columbia: Smithsonian Institution. xvi + 172 pp. (*Rena*, new genus, p.&nbsp;142; *Rena dulcis*, new species, pp.&nbsp;142–143; *Rena humilis*, new species, p.&nbsp;143).
Đạt Khải

**Đạt Khải** (chữ Hán: 达启), Nữu Hỗ Lộc thị, con trai thứ tư của Ngạch Diệc Đô - Khai quốc công thần của nhà Thanh.

## Cuộc đời
Đạt Khải từ lúc còn nhỏ đã có năng khiếu võ nghệ, được Nỗ Nhĩ Cáp Xích nuôi dưỡng trong cung. Năm 1608, Nỗ Nhĩ Cáp Xích gả Hoàng nữ thứ 5 cho Đạt Khải. Năm 1613, Hoàng nữ qua đời.

Đạt Khải được sủng ái nên rất kiêu ngạo, gặp phải chư Hoàng tử cũng rất vô lễ, Ngạch Diệc Đô cực kì lo lắng. Một ngày nọ, Ngạch Diệc Đô gọi tất cả các con đến tham dự yến tiệc, lúc bắt đầu uống rượu, đột nhiên đứng dậy, gọi người đến bắt Đạt Khải lại, nói: "Thiên hạ nào có phụ thân muốn giết thân nhi tử? Chính là ngươi đứa con trai này quá ngạo mạn. Nếu hôm nay ta không xử phạt ngươi, một ngày nào đó ngươi nhất định sẽ cô phụ quốc gia, bại hoại môn hộ." 

Đạt Khải bị đưa vào phòng và phủ một chiếc chăn trên đầu và mặt để giết anh ta. Ngạch Diệc Đô sau đó đã đến thỉnh tội với Nỗ Nhĩ Cáp Xích, Nỗ Nhĩ Cáp Xích sửng sốt tiếc hận hồi lâu, thở dài khen Ngạch Diệc Đô âu lo vì nước.

## Chú thích
Baldwinella vivanus

***Baldwinella vivanus*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Baldwinella]]* trong họ Anthiadidae. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1885.

## Từ nguyên
Từ định danh *vivanus* được đặt theo danh pháp của cá hồng *[[Lutjanus vivanus]]*, do mẫu gốc được lấy từ dạ dày của loài cá này.

## Phân bố và môi trường sống
Từ bang Delaware (Hoa Kỳ), *B. vivanus* có phân bố rộng khắp bờ Tây Đại Tây Dương, qua vịnh México (trừ Cuba) và biển Caribe, dọc Nam Mỹ đến Brasil.

*B. vivanus* sống ở tầng đáy trên ám tiêu, độ sâu khoảng 20–610 m.

## Mô tả
Chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận ở *B. vivanus* là 25&nbsp;cm. Loài này dị hình giới tính.

Cá cái: Đầu và thân màu cam, vảy thân có chấm vàng. Trên đầu có hai sọc vàng: một sọc từ sau mắt kéo dài đến rìa sau nắp mang, sọc còn lại chạy từ môi trên dọc theo dưới mắt và chếch xuống góc dưới của nắp mang. Vây lưng màu vàng, có đốm đỏ trên các gai và tia vây. Vây đuôi màu vàng, các tia màu đỏ. Vây hậu môn màu vàng, có viền đỏ. Vây bụng màu vàng.

Cá đực: Đầu và thân màu đỏ, ánh xanh lam nhạt ở phần lưng. Vây lưng xanh lam, nhạt màu hơn ở các gai vươn dài. Vây đuôi lam nhạt, có một đốm vàng nhạt ở phần gốc dưới của vây. Vây hậu môn màu vàng, với viền xanh lam. Vây ngực màu đỏ, có vạch vàng cong ở gốc vây. Vây bụng đỏ tươi, viền trước xanh lam, gốc vây đôi khi màu vàng tươi.

Gai vây lưng: 10 (gai thứ 3-4-5 vươn dài, gai 3 dài nhất); Tia vây lưng: 13–14; Gai vây hậu môn: 3; Tia vây hậu môn: 8–9; Gai vây bụng: 1; Tia vây bụng: 5; Tia vây ngực: 16–21; Vảy đường bên: 44–53.

## Sử dụng
*B. vivanus* đôi khi được đánh bắt trong ngành kinh doanh cá cảnh.

## Tham khảo
Ả Rập Xê Út tại Thế vận hội

**[[Ả Rập Xê Út]]** đã tham gia mười kỳ Thế vận hội Mùa hè. Nước này góp mặt lần đầu tại kỳ Thế vận hội Mùa hè 1972 ở München, Tây Đức. Ả Rập Xê Út chưa từng tham dự Thế vận hội Mùa đông.

## Cho phép phụ nữ tham gia thi đấu

Theo luật Ả Rập Xê Út, phụ nữ, cho tới tận gần đây, không được tham gia thi đấu tại Thế vận hội. Tuy nhiên, với sức ép từ Ủy ban Olympic Quốc tế, vào tháng 6 năm 2012 Đại sứ quán Saudi ở Luân Đôn thông báo nước này sẽ gửi các vận động viên (VĐV) nữ tới Thế vận hội Mùa hè 2012.

Đã xuất hiện những lời kêu gọi cấm Ả Rập Xê Út dự Thế vận hội cho đến khi quốc gia này cho phép phụ nữ thi đấu—nổi bật là từ Anita DeFrantz, chủ tịch Ủy ban Phụ nữ và Thể thao của Ủy ban Olympic Quốc tế, vào năm 2010. Năm 2008, Ali Al-Ahmed, giám đốc Viện Các vấn đề Vùng Vịnh, cũng kêu gọi cấm Ả Rập Xê Út tham gia đại hội, chỉ ra việc cấm đoán các VĐV nữ là vi phạm hiến chương của Ủy ban Olympic Quốc tế. Phát biểu rằng phân biệt giới tính cũng không thể chấp nhận được tương tự như phân biệt chủng tộc, ông lưu ý: "15 năm qua, nhiều tổ chức phi chính phủ quốc tế trên toàn cầu đã cố gắng vận động hành lang IOC (Ủy ban Olympic Quốc tế) thực thi tốt hơn các quy định của chính ủy ban về cấm phân biệt giới tính. [...] Trong khi các nỗ lực [của IOC] đã mang lại kết quả là gia tăng số lượng các VĐV Olympic nữ, IOC còn ngại tỏ ra cứng rắn và ngại đưa ra cảnh báo đình chỉ hay khai trừ các nước đang phân biệt."

Dalma Rushdi Malhas đã thi đấu tại Thế vận hội Trẻ Singapore 2010 và giành huy chương đồng đua ngựa (xem Ả Rập Xê Út tại Thế vận hội Trẻ Mùa hè 2010).

Ả Rập Xê Út đồng ý, vào ngày 12 tháng 7 năm 2012, gửi hai VĐV nữ tới Thế vận hội Mùa hè 2012 ở Luân Đôn, Anh. Đó là Wojdan Shaherkani môn judo và VĐV chạy cự li 800 mét Sarah Attar. Trước tháng 6 năm 2012, Ả Rập Xê Út cấm VĐV nữ thi đấu tại Thế vận hội.

## Bảng huy chương

### Theo kỳ Thế vận hội

### Theo môn thi đấu

## VĐV giành huy chương

## Xem thêm

* Danh sách người cầm cờ cho đoàn Ả Rập Xê Út tại Thế vận hội
* Ả Rập Xê Út tại Thế vận hội Người khuyết tật

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* 
* 
* 
*
Nội dung khiêu dâm MILF

**Nội dung khiêu dâm MILF**, xuất phát từ thuật ngữ tiếng Anh: **MILF pornography** ("Mother I'd Like/Love to Fuck") là một thể loại của nội dung khiêu dâm, trong đó nữ diễn viên thường ở độ tuổi 30 đến 50, mặc dù nhiều nữ diễn viên đã bắt đầu đóng thể loại phim khiêu dâm này ở tuổi 25. Trọng tâm của cốt truyện điển hình về MILF là quan hệ tình dục giữa phụ nữ lớn tuổi và bạn tình trẻ hơn, cả nam và nữ. Một thuật ngữ liên quan là ''cougar'', ngụ ý một phụ nữ lớn tuổi hành động như một kẻ săn mồi.

Nữ diễn viên của thể loại khiêu dâm MILF có giải thưởng riêng của họ: XRCO mục "MILF of the Year Award", AVN mục "MILF/Cougar Performer of the Year Award", và giải thưởng Urban X Award mục "Best MILF Performer" dành cho các diễn viên khác.

Tại Nhật Bản, Giải thưởng Sky PerfecTV! Adult Broadcasting Awards (スカパー!アダルト放送大賞) có hạng mục dành cho "Nữ diễn viên trưởng thành nhất".

Ở Anh, thuật ngữ *[[yummy mummy]]* được sử dụng tương tự như MILF. Từ điển tiếng Anh Oxford định nghĩa một *yummy mummy* tuyệt vời giống như "một bà mẹ trẻ quyến rũ và phong cách".

Thuật ngữ MILF lần đầu tiên được ghi nhận trên truyền thông qua Internet vào những năm 1990. Dữ liệu trực tuyến sớm nhất được biết đến là một bài đăng Usenet năm 1995 về một bức hình của những bà mẹ hấp dẫn trên tạp chí Playboy. Nó được phổ biến bởi bộ phim *[[American Pie (phim)|American Pie]]* năm 1999 đề cập đến nhân vật "mẹ của Stifler" do Jennifer Coolidge đóng.

## Các diễn viên nổi bật

{|

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Phạm Cao Sơn

**Phạm Cao Sơn** (sinh năm 1968 tại Hải Phòng) là một vận động viên bắn súng Việt Nam. Phạm Cao Sơn nguyên VĐV đội tuyển bắn súng quốc gia, HLV đội tuyển bắn súng quốc gia, Trưởng bộ môn bắn súng Hải Phòng. Xạ thủ Phạm Cao Sơn có tới 19 năm thi đấu trong màu áo đội tuyển bắn súng Việt Nam. Anh là một trong những xạ thủ giàu thành tích nhất trong lịch sử bắn súng Việt Nam.

## Tuổi trẻ
Phạm Cao Sơn là dân kỹ thuật giỏi có tiếng, tất cả đều nhờ tự học. Anh từng được giới thiệu cho rất nhiều công việc như quản trị mạng, thiết kế nội thất, truyền thông...Nhưng anh dành tình yêu cho bộ môn bắn súng. Năm 1988, khi Phạm Cao Sơn tròn 20 tuổi, anh gia nhập Trung tâm huấn luyện thể thao quốc gia Nhổn, huyện Từ Liêm, thành phố Hà Nội.

## Sự nghiệp
- SEA Games 16: Phạm Cao Sơn ghi dấu ấn đầu tiên trong sự nghiệp khi giành 1 HCĐ cá nhân súng ngắn tiêu chuẩn và 2 HCB đồng đội (súng ngắn tiêu chuẩn và súng ngắn hơi).

- SEA Games 18: Phạm Cao Sơn giành 1 HCV nội dung súng ngắn tiêu chuẩn, 1 HCB và 3 HCĐ

- SEA Games 19: Phạm Cao Sơn giành 1 HCB cá nhân nội dung súng ngắn tự chọn; đội súng ngắn với sự góp mặt của anh giành 3 HCV và 1 HCB.

- SEA Games 21: Phạm Cao Sơn cùng đồng đội đoạt 4 HCV nội dung đồng đội và 1 HCĐ cá nhân ở nội dung súng ngắn bắn nhanh.

- Năm 2002, Phạm Cao Sơn cùng đàn anh Nguyễn Mạnh Tường thi đấu tại ASIAD nhưng không thành công.

- Năm 2003, Phạm Cao Sơn đạt thành tích đáng tự hào tại SEA Games 22. Ở nội dung súng ngắn bắn nhanh cá nhân, Phạm Cao Sơn đã xuất sắc vượt qua các đối thủ để giành HCV. Phạm Cao Sơn cùng hai đồng đội Nguyễn Trung Hiếu và Trịnh Quốc Việt bước lên bục vinh quang.

- SEA Games 25: Phạm Cao Sơn cùng đồng đội đoạt 2 HCV súng ngắn ổ quay và súng ngắn bắn nhanh. Phạm Cao Sơn còn đoạt thêm 1 HCB cá nhân xếp sau đàn anh Nguyễn Mạnh Tường.
Những đóng góp này đã giúp môn bắn súng Việt Nam đạt được thành tích rực rỡ nhất từ trước tới nay trên đấu trường SEA Games với 11 HCV.

- Phạm Cao Sơn trở thành HLV sau SEA Games 25 năm 2007.

- Phạm Cao Sơn cùng với Nguyễn Mạnh Tường, Hoàng Xuân Vinh, Trần Quốc Cường đã đóng góp trên 600 HCV (cả trong nước và quốc tế) cho bắn súng Việt Nam.

## Đời tư
Sau 8 năm yêu nhau, Phạm Cao Sơn kết hôn với một nữ VĐV bắn súng bằng bài thơ tựa đề Trăng và Núi (vợ anh tên là Hằng). Sau nhiều năm kết hôn, anh chị vẫn yêu nhau lãng mạn như ngày mới cưới. Vợ chồng Phạm Cao Sơn có hai người con trai. Con trai anh, Phạm Quang Huy, giành tấm HCV đầu tiên cho bắn súng Việt Nam tại ASIAD 19 năm 2023 ở nội dung 10m súng ngắn hơi nam.

## Tham khảo
Baldwinella aureorubens

***Baldwinella aureorubens*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Baldwinella]]* họ Anthiadidae. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1935.

## Từ nguyên
Tính từ định danh *aureorubens* được ghép bởi hai âm tiết trong tiếng Latinh: *aureus* ("dát vàng") và *rubens* ("ửng đỏ"), hàm ý đề cập đến các màu chính của loài cá này: thân hồng nhạt, vảy viền vàng, mống mắt vàng, vây lưng và vây đuôi vàng, vây ngực hồng.

## Phân bố và môi trường sống
Từ bang Massachusetts (Hoa Kỳ), *B. aureorubens* có phân bố rộng khắp bờ Tây Đại Tây Dương, qua vịnh México (trừ bờ tây bắc Cuba) và biển Caribe, dọc Nam Mỹ đến Venezuela và Guiana thuộc Pháp.

*B. aureorubens* tập trung chủ yếu ở khu vực có nền đáy bán cứng (bùn cát trộn lẫn sỏi đá) trên ám tiêu, độ sâu khoảng 91–610 m.

## Mô tả
Chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận ở *B. aureorubens* là 30 cm; cá cái trưởng thành khi đạt kích thước khoảng 12–15 cm (chiều dài chuẩn: SL). Thân trên màu đỏ cam, thân còn lại màu xám bạc. Mống mắt có màu đỏ và vàng. Vây lưng, vây hậu môn và vây bụng vàng nhạt. Vây ngực màu hồng. Đuôi xẻ thùy nhọn.

Gai vây lưng: 10; Tia vây lưng: 13–16; Gai vây hậu môn: 3; Tia vây hậu môn: 7–9; Gai vây bụng: 1; Tia vây bụng: 5; Tia vây ngực: 15–19; Vảy đường bên: 42–50.

## Sinh thái
*B. aureorubens* là con mồi của cá tráp *[[Pagrus pagrus]]* và cá sạo *[[Haemulon melanurum]]*.

## Tham khảo
Hoàn Di (Đông Ngô)

**Hoàn Di** (; ? - 258), tự **Công Trường** (公長), là quan viên Đông Ngô thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

## Cuộc đời
Hoàn Di quê ở huyện Lâm Tương, quận Trường Sa, Kinh châu, là con trai thứ của Thượng thư Hoàn Thắng.

Năm 187, Tôn Kiên được phong làm thái thú Trường Sa, đề bạt anh em Hoàn Giai, Hoàn Di. Sau đó, Lưu Biểu làm chủ Kinh châu, Tôn Kiên chết (191) khi xâm lấn. Về sau, anh trai Hoàn Giai cùng em út Hoàn Toản quy phụ Tào Tháo, Hoàn Di lại tiếp tục phục vụ nhà họ Tôn, được khen ngợi là trung trinh có tiết (nghĩa).

Hoàn Di ban đầu đảm nhiệm quan chức ở các quận. Những năm cuối thời Tôn Quyền, Di được triệu về triều, giữ chức Thượng thư lang.

Năm 252, Tôn Lượng đăng cơ, khi ấy còn nhỏ tuổi, phong Hoàn Di làm Thượng thư.

Năm 253, Tôn Lâm giết hại Gia Cát Khác, khống chế triều chính. Đến năm 258, Tôn Lượng lúc này đã trưởng thành, bèn bàn với công chúa Tôn Lỗ Ban, thái thường Toàn Thượng, tướng quân Lưu Thừa lập mưu tiêu diệt Tôn Lâm, cướp lại quyền lực. Sự việc bại lộ, Lâm cùng đồng đảng muốn phế Lượng, lập vua mới. Cả triều đình không ai dám phản đối, chỉ có Hoàn Di trước sau không đồng ý. Tôn Lâm nổi giận, chém chết Di.

## Trong văn hóa
Trong tiểu thuyết *[[Tam quốc diễn nghĩa]]* của La Quán Trung, Hoàn Di xuất hiện ở hồi 113. Khi Tôn Lâm muốn phế Tôn Lượng, ra chiếu: *Chúa thượng hoang dâm lắm bệnh, tối tăm không biết đạo nghĩa là gì, không thể phụng được tôn miếu, nên bỏ đi. Văn võ ai không tuân lời ta, thì ghép ngay cho tội mưu phản.* Cả triều không ai dám nói gì, chỉ có Thượng thư Hoàn Di mắng Tôn Lâm rằng: *Chúa thượng là chúa thông minh, mày sao dám nói càn thế. Tao thà chết, quyết không nghe lời mày!* Lâm nổi giận, rút gươm chém chết Di. Bản dịch của Bùi Kỷ phiên âm tên của Hoàn Di thành **Hoàn Ý**.

## Tham khảo
* Trần Thọ, Bùi Tùng Chi chú, *[[Tam quốc chí]]*.

## Chú thích
Home and Garden Television

**Home and Garden Television** (được viết tắt là **HGTV**) là một kênh truyền hình trả tiền của Mỹ, thuộc sở hữu của Discovery, Inc. Mạng chủ yếu phát các chương trình thực tế liên quan đến cải thiện nhà và bất động sản. Tính đến tháng 2 năm 2015, khoảng 95.628.000 hộ gia đình Mỹ (82.2% của các hộ gia đình có TV) đã có thể xem HGTV. Trong năm 2016, HGTV đã vượt qua CNN là kênh truyền hình cáp được xem nhiều thứ ba ở Mỹ, sau Fox News và ESPN.

## Tham khảo
Thutmose

**Thutmose** (còn được viết là **Thutmoses**, **Thutmosis**, **Tuthmose**, **Tutmosis**, **Tuthmosis**, **Thothmes**,...) là một cái tên được đặt cho nam giới trong văn hóa Ai Cập cổ đại, mang ý nghĩa là "*Được sinh ra bởi thần [[Thoth]]*". Tên này có thể đề cập đến những người sau đây:

* Thutmose I, pharaon thứ ba của Vương triều thứ 18.
* Thutmose II, pharaon thứ tư của Vương triều thứ 18.
* Thutmose III, pharaon thứ sáu của Vương triều thứ 18.
* Thutmose IV, pharaon thứ tám của Vương triều thứ 18.
* Thutmose, tể tướng dưới thời pharaon Amenhotep III (Vương triều thứ 18).
* Thutmose, Thái tử, con của pharaon Amenhotep III.
* Thutmose, nhà điêu khắc dưới thời pharaon Akhenaten (Vương triều thứ 18), nổi tiếng với tác phẩm tượng bán thân Nefertiti.
* Thutmose, tể tướng dưới thời pharaon Ramesses II (Vương triều thứ 19).
* Tuthmose, Phó vương của Kush, chư hầu dưới thời pharaon Akhenaten.

Umar Ibrahim, một nhạc sĩ hiện đại người Mỹ gốc Nigeria cũng được biết đến với nghệ danh là **Thutmose**.
Lady Bird Johnson

**Claudia Alta ''"Lady Bird" Johnson*** (nhũ danh *'Taylor'''; sinh ngày 22 tháng 12 năm 1912 – mất ngày 11 tháng 7 năm 2007) là một chính khách Hoa Kỳ và là Đệ Nhất Phu nhân Hoa Kỳ (từ 1963 đến năm 1969) của Tổng thống Hoa Kỳ thứ 36 Lyndon B. Johnson. Bà cũng từng là Đệ Nhị Phu nhân Hoa Kỳ từ năm 1961 đến năm 1963.

## Tham khảo
Ahmose

**Ahmose** là một cái tên khá phổ biến, được đặt cho cả nam và nữ quý tộc trong văn hóa Ai Cập cổ đại, mang ý nghĩa là "*Đứa con của thần [[Mặt trăng]]*". Tên này có thể đề cập đến những người sau đây:

## Pharaon
* Senakhtenre Ahmose, pharaon áp chót của Vương triều thứ 17.
* Ahmose I, pharaon sáng lập của Vương triều thứ 18.
* Amasis II, còn được biết đến với cái tên Ahmose II, pharaon thuộc Vương triều thứ 26.

## Vương hậu
* Ahmose-Inhapy, con gái của pharaon Senakhtenre Ahmose, chị em gái, đồng thời là vương hậu của pharaon Seqenenre Tao.
* Ahmose-Nefertari, chị em gái, đồng thời là vương hậu của Ahmose I.
* Ahmose-Henuttamehu, chị em gái, đồng thời là thứ phi của Ahmose I.
* Ahmose-Sitkamose, chị em họ hoặc cháu gọi bằng chú, đồng thời là thứ phi của Ahmose I.
* Ahmose-Meritamun, con gái của Ahmose I và Ahmose-Nefertari, chị em gái, đồng thời là vương hậu của Amenhotep I.
*Ahmose, vương hậu của pharaon Thutmose I và là mẹ của nữ vương Hatshepsut.

## Thành viên trong vương tộc
* Ahmose, công chúa, con gái của Seqenenre Tao, chị em gái với Ahmose I và Ahmose-Nefertari.
* Ahmose-Henutemipet, công chúa, chị em gái với Ahmose I và Ahmose-Nefertari.
* Ahmose-Meritamun (không phải là vương hậu Ahmose-Meritamun), công chúa, có thể là con của Seqenenre Tao.
* Ahmose-Nebetta, công chúa, có thể là con của Seqenenre Tao, và cũng có thể là thứ phi của Ahmose I.
* Ahmose-Tumerisy, công chúa, có thể là con của Seqenenre Tao.
* Ahmose-Sapair, hoàng tử, có thể là con của Seqenenre Tao hoặc Ahmose I.
* Ahmose-ankh, thái tử, con của Ahmose I và Ahmose-Nefertari, anh của Amenhotep I.
* Ahmose-Sitamun, công chúa, con của Ahmose I và Ahmose-Nefertari.
* Ahmose, có thể là con của pharaon Amenhotep II.

## Quan lại
* Ahmes (chính xác hơn là Ahmose), một thư lại sống vào thời kỳ Vương triều thứ 15 đến đầu Vương triều thứ 18.
*Ahmose, một viên tướng dưới thời Ahmose I, con của Baba và phu nhân Ebana.
*Ahmose Pen-Nekhebet, một viên tướng dưới thời Ahmose I, kiêm nhiếp cả công việc quản khố và đóng dấu.
*Ahmose Si-Tayit, Phó vương của Kush dưới thời Ahmose I và Amenhotep I.
*Ahmose Turo, Phó vương của Kush dưới thời Amenhotep I và Thutmose I.
Lâu Huyền

**Lâu Huyền** (; ? – 275?), tự **Thừa Tiên** (承先), là quan viên Đông Ngô thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

## Cuộc đời
Lâu Huyền quê ở huyện Kỳ, quận Bái, Dự Châu (nay thuộc Túc Châu, An Huy). Thời Cảnh đế Tôn Hưu (258 - 264), Lâu Huyền giữ chức Giám nông ngự sử.

Năm 264, Tôn Hạo đăng cơ, phong Lâu Huyền, Vương Phồn, Quách Trác, Vạn Úc làm Tán kỵ Trung bình hầu. Sau Lâu Huyền rời triều giữ chức Thái thú quận Cối Kê, rồi lại về triều nhận chức Đại tư nông.

Lâu Huyền được thăng chức Cung hạ trấn cấm trung hầu, cùng Hạ Thiệu nhiều lần dâng lời can gián, khiến Tôn Hạo oán hận. Có người vu cáo hai người phỉ báng quốc sự, đều bị khiển trách, riêng Lâu Huyền bị đày vào Quảng Châu. Tại Thương Ngô, Lâu Huyền bí mật tìm đến nhà cũ của Ngu Phiên, tức cảnh sinh tình, biểu lộ cay đắng.

Không lâu sau, Lâu Huyền bị đày đến Giao Châu. Tôn Hạo bí mật sai Giao Chỉ tướng Trương Kỳ (張弈) ám sát Huyền. Kỳ thấy Lâu Huyền cần cù, không đành lòng giết hại. Đến khi Trương Kỳ chết, thi thể do Huyền thu thập. Lâu Huyền tìm được chiếu thư của Tôn Hạo, bèn tự sát.

Năm 275, Tôn Hạo giết hại Hạ Thiệu, cũng hạ chiếu tru diệt con cháu Lâu Huyền.

## Trong văn hóa
Trong tiểu thuyết *[[Tam quốc diễn nghĩa]]* của La Quán Trung, Lâu Huyền xuất hiện ở hồi 120. Lâu Huyền cùng Vạn Úc, Lưu Bình thấy Tôn Hạo vô đạo, thẳng thắn can gián, bị Tôn Hạo giết chết.

## Tham khảo
* Trần Thọ, Bùi Tùng Chi chú, *[[Tam quốc chí]]*.

## Chú thích
Sapiens: Lược sử loài người

***Sapiens: Lược sử loài người*** (, [Ḳitsur toldot ha-enoshut]) là một cuốn sách của Yuval Noah Harari xuất bản lần đầu bằng tiếng Do Thái ở Israel năm 2011, và bằng tiếng Anh vào năm 2014. Cuốn sách nói bao quát về lịch sử tiến hóa của loài người từ thời cổ xưa trong thời kỳ đồ đá cho đến thế kỷ XXI, tập trung vào loài *[[Homo sapiens]] (Người Tinh Khôn)*. Được ghi chép lại với khuôn khổ được cung cấp bởi các ngành khoa học tự nhiên, đặc biệt là sinh học tiến hóa.

Cuốn sách đã nhận được nhiều ý kiến trái chiều từ đọc giả. Trong khi công chúng đón nhận cuốn sách với một phản ứng tích cực thì các học giả có chuyên môn về chủ đề liên quan đã kịch liệt phê phán cuốn sách này.

## Tóm tắt

Harari khảo sát  lịch sử của loài người từ sự tiến hóa của loài người cổ xưa trong Thời kỳ đồ đá cho đến thế kỷ XXI, tập trung vào *[[Homo sapiens|Homo sapiens (Người Tinh Khôn)]]*. Ông chia lịch sử của Sapiens thành bốn phần chính:

# Cách mạng nhận thức (khoảng 70.000 TCN, khi Sapiens phát triển trí tưởng tượng). 
# Cách mạng nông nghiệp (khoảng 10.000 TCN, sự phát triển của nông nghiệp). 
# Sự thống nhất của loài người (sự hợp nhất dần dần của các tổ chức chính trị của con người đối với một đế chế toàn cầu). 
# Cách mạng khoa học (khoảng 1500 CN, sự xuất hiện của khoa học).

Lập luận chính của Harari là Sapiens đã thống trị thế giới vì đây là loài động vật duy nhất có thể cộng tác linh hoạt với số lượng lớn. Ông lập luận rằng Sapiens chính là nguyên nhân dẫn đến sự tuyệt chủng của các loài người khác như người Neanderthal, cùng với nhiều loài động vật lớn khác. Và khả năng Sapiens cộng tác với số lượng lớn phát sinh từ một loại năng lực độc nhất của nó để tin vào những thứ tồn tại hoàn toàn trong trí tưởng tượng, các vị thần, quốc gia, tiền bạc và nhân quyền. Và ông còn lập luận rằng những niềm tin này làm phát sinh sự phân biệt đối xử về chủng tộc, giới tính hay chính trị. Harari tuyên bố rằng tất cả các hệ thống hợp tác của con người quy mô lớn bao gồm tôn giáo, tổ chức chính trị, thương mại và thể chế đều có sự xuất hiện của họ đối với năng lực nhận thức đặc biệt của Sapiens. Theo đó, Harari coi tiền là một hệ thống tin cậy lẫn nhau và xem các hệ thống chính trị và kinh tế ít nhiều đồng nhất với các tôn giáo.

## Xem thêm

* *Homo Deus: Lược sử tương lai*
* *The Outline of History* (H. G. Wells)
* *Guns, Germs and Steel: A short history of everybody for the last 13,000 years* (Jared Diamond)

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Yuval Harari interviewed by Alan Philps about his book, *The World Today*, September 2015, Volume 71, Number 5.
* Bill Gates. How Did Humans Get Smart?, *Gates Notes*, ngày 17 tháng 5 năm 2016.
* Dirk Lindebaum. Sapiens: A brief history of humankind (Book Review), *Management Learning*, 46 (5) 2015, pp.&nbsp;636–638. DOI: 10.1177/1350507615602981
Picea martinezii

***Picea martinezii***, **cây vân sam Martinez**, là một cây thường xanh có kích cỡ trung bình cao khoảng 25 – 35 m, và có đường kính thân lên tới 1 m. Nó có nguồn gốc ở phía đông bắc México, nơi nó xuất hiện tại hai địa phương ở vùng núi Sierra Madre Oriental ở Nuevo León. Nó phát triển ở độ cao vừa phải từ 2150 – 2600 m, mọc dọc theo các con suối trong thung lũng, nơi độ ẩm trong đất lớn hơn lượng mưa thấp trong khu vực.

Vỏ cây mỏng và có vảy, bong ra trong các tấm tròn nhỏ có chiều ngang 5 &nbsp;cm. Vương miện có hình nón, với các nhánh rộng rãi với các nhánh rủ xuống. Chồi to, có màu nâu nhạt, nhợt nhạt, và với pulvini nổi bật. Những chiếc lá hình kim, dài 23 – 35&nbsp;mm, to, dẹt vừa phải ở chiều ngang, có màu xanh lá cây sáng bóng với các đường khí khổng không rõ ràng; đầu nhọn lại cực kỳ nhọn.

Các nón lá kim có hình thoi, hình trụ rộng, dài 8 -16 &nbsp;cm và rộng 3&nbsp;cm  khi đóng, mở rộng đến 6 &nbsp;cm. Chúng có vảy tròn cứng, nhẵn rộng 2 - 2,5&nbsp;cm, và có màu xanh lục, khi trưởng thành có màu nâu nhạt 6 - 8 tháng sau khi thụ phấn. Hạt màu đen, dài 4&nbsp;mm.

Cây vân sam Martinez chỉ được phát hiện vào năm 1981 và đang bị đe dọa nghiêm trọng chỉ với hai quần thể nhỏ, bao gồm vài trăm cây vài chục cây tương ứng. Bằng chứng hóa thạch cho thấy nó có sự phân bố rộng hơn trong quá khứ, từ nam đến trung Mexico. Nó có liên quan đến cây vân sam Chihuahua từ phía tây bắc Mexico, nhưng khác ở chỗ nó có những chiếc lá dài hơn, màu xanh lá cây và hình nón lớn hơn, rộng hơn với quy mô lớn hơn. Không có cây vân sam liên quan khác được tìm thấy ở Bắc Mỹ, với họ hàng gần nhất ở Đông Á.

Đây là một loại cây rất được ưa chuộng và bắt đầu được trồng làm cây cảnh trong vườn thực vật, đặc biệt có giá trị ở những khu vực ấm áp vì đây là một trong những cây chịu nhiệt tốt nhất trong tất cả các loại cây vân sam. Nó được đặt theo tên của nhà thực vật học người Mexico Maximino Martínez.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Cơ sở dữ liệu thực vật 
* Hình ảnh cây
Shoshenq

**Shoshenq** (cũng được viết là **Sheshonq**, **Sheshonk**, **Shoshenk**) là tên được đặt cho nam giới trong văn hóa Ai Cập cổ đại. Tên này khá phổ biến trong Thời kỳ Chuyển tiếp thứ Ba của Ai Cập. Dưới đây là những người mang tên Shoshenq:

## Pharaon
* Shoshenq I (ít được biết hơn là Shoshenq B), pharaon sáng lập Vương triều thứ 22.
* Shoshenq II (một số tài liệu ghi là Shoshenq IIa), pharaon thuộc Vương triều thứ 22.
* Shoshenq IIb, tức Tutkheperre Shoshenq, một pharaon khá mơ hồ thuộc Vương triều thứ 22.
* Shoshenq III, pharaon thuộc Vương triều thứ 22.
* Shoshenq IV, pharaon thuộc Vương triều thứ 22.
* Shoshenq V, pharaon thuộc Vương triều thứ 22, con của pharaon Pami.
* Shoshenq VI, pharaon thuộc Vương triều thứ 23.

## Quan lại
* Shoshenq A, tước phong *Đại thủ lĩnh của Meshwesh*, ông nội của Shoshenq I.
* Shoshenq C, tước phong *Đại tư tế của Amun*, cháu nội của Shoshenq I, con trai trưởng của pharaon Osorkon I, cha của pharaon Harsiese A.
* Shoshenq D, tước phong *Đại tư tế của Amun*, cháu 5 đời của Shoshenq I, và là con của pharaon Osorkon II.
* Shoshenq, chủ nhân của ngôi mộ TT27, *Đại tổng quản* hầu hạ công chúa Ankhnesneferibre.
Phụ Khuông

**Phụ Khuông** (; ? - ?), tự **Nguyên Bật** (元弼), là tướng lĩnh nhà Quý Hán thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

## Cuộc đời
Phụ Khuông quê ở quận Tương Dương hoặc quận Nam, Kinh Châu. Năm 211, theo Lưu Bị vào Thục, tham gia bình định Tây Xuyên.

Năm 214, Lưu Bị tiếp nhận Tây Xuyên, phong Phụ Khuông làm thái thú Ba quận.

Năm 222, Lưu Bị đông chinh, lấy Phụ Khuông, Phó Dung, Triệu Dung, Liêu Hóa làm biệt đốc, dẫn quân tiên phong đánh vào Hao Đình, Di Lăng, đối chọi với quân Ngô do Lục Tốn chỉ huy. Đến khi bại trận, Phụ Khuông lại theo Lưu Bị rút về đất Thục.

Trong những năm Kiến Hưng (223 - 237), Phụ Khuông thăng chức Trấn Nam tướng quân, có khả năng từng tham gia bình định Nam Trung.

Phụ Khuông về sau chức đến Hữu tướng quân, phong tước Trung hương hầu, tuổi tác cùng địa vị sánh ngang với Lý Nghiêm.

## Nhận xét
Dương Hí nhận xét: *Trấn Nam thô cường, giám quân thượng đốc, tịnh dự nhung nhiệm, nhiệm tự phong duệ.*

## Trong văn hóa
Phụ Khuông không xuất hiện trong tiểu thuyết *[[Tam quốc diễn nghĩa]]* của La Quán Trung.

## Tham khảo
* Trần Thọ, Bùi Tùng Chi chú, *[[Tam quốc chí]]*.
* Thường Cừ, *[[Hoa Dương quốc chí]]*.

## Chú thích
Christopher McQuarrie

**Christopher McQuarrie** (sinh năm 1968) là nhà biên kịch, đạo diễn và nhà sản xuất người Mỹ. Ông đã nhận được giải thưởng BAFTA, Giải thưởng Tinh thần độc lập và Giải Oscar cho kịch bản gốc xuất sắc nhất cho bộ phim bí ẩn neo-noir *[[The Usual Suspects]]* (1995).

McQuarrie ra mắt trong nghề đạo diễn với bộ phim kinh dị tội phạm *[[The Way of the Gun]]* (2000). Ông là cộng tác viên thường xuyên với Tom Cruise, từng viết và đạo diễn các bộ phim hành động *[[Jack Reacher (phim)|Jack Reacher]]* (2012), *[[Nhiệm vụ bất khả thi: Quốc gia bí ẩn|Mission: Impossible - Rogue Nation]]* (2015), và *[[Nhiệm vụ bất khả thi: Sụp đổ|Mission: Impossible - Fallout]]* (2018). Ông cũng là thành viên của nhóm viết kịch bản các bộ phim *[[Điệp vụ Valkyrie|Valkyrie]]* (2008), *[[Cuộc chiến luân hồi|Edge of Tomorrow]]* (2014), *[[Xác ướp (phim 2017)|The Mummy]]* (2017) và *[[Top Gun: Maverick]]* (2020).
## Tiểu sử
McQuarrie sinh năm 1968 ở Princeton, New Jersey, hoặc ở Princeton Junction, New Jersey, một cộng đồng chưa hợp nhất gần đó nơi cậu lớn lên. Sau khi tốt nghiệp từ Trường trung học West Windsor-Plainsboro South năm 1986, ông làm trợ lý tại Trường trung học Christ Church tại Perth, Tây Úc, nhớ lại năm 2013, Hồi tôi được mời tham gia một chương trình tạm thời.... Tôi đã chọn một nơi từ một chiếc mũ và kết thúc tại Trường trung học Christ Church. Tôi sống ở trường và làm việc tại trường nội trú, mặc dù tôi làm rất ít việc". Bị sa thải sau chín tháng, "Tôi đã quá giang trong ba tháng, về nhà, bị đánh đập khoảng một tháng và ngay lập tức bắt đầu làm việc cho công ty thám tử này.... [Nó] thực sự là một vị trí bảo vệ được tôn vinh. Tôi nghĩ trong 4 năm tôi làm việc ở đó tôi đã làm khoảng sáu cuộc điều tra...."

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*  
*  
*  
*
Amenemhat

**Amenemhat**, hoặc **Amenemhet**, là một tên người được đặt phổ biến trong văn hóa Ai Cập cổ đại, mang ý nghĩa là "*Thần [[Amun]] ở phía trước*". Tên này có thể chỉ đến những người sau đây:

## Pharaon
* Amenemhat I, pharaon sáng lập Vương triều thứ 12.
* Amenemhat II, pharaon thứ ba của Vương triều thứ 12, cháu nội của Amenemhat I.
* Amenemhat III, pharaon thứ sáu của Vương triều thứ 12, chắt của Amenemhat II.
* Amenemhat IV, pharaon thứ bảy của Vương triều thứ 12, có thể là con (ruột hoặc nuôi) của Amenemhat III.
* Amenemhat Senbef (gọi ngắn gọn là Sonbef), một pharaon thuộc Vương triều thứ 13.
* Amenemhat V, hay Sekhemkare, một pharaon thuộc Vương triều thứ 13.
* Amenemhat VI, một pharaon thuộc Vương triều thứ 13, có thể là con của Amenemhat V.
* Amenemhat VII, hay Sedjefakare, một pharaon thuộc Vương triều thứ 13.

## Vương tử
* Amenemhatankh, con của Amenemhat II.
* Amenemhat, thái tử, con của Thutmose III.
* Amenemhat, thái tử, con của Thutmose IV.

## Quan lại
* Amenemhat, Thống đốc của nome thứ 16 của Ai Cập cổ đại, sống vào thời Vương triều thứ 12.
* Amenemhat, *Đại tư tế của thần [[Amun]]*, phục vụ dưới thời Amenemhat II.
* Amenemhat, Thống đốc cai trị một khu vực ở Hạ Nubia dưới thời Hatshepsut và Thutmose III.

## Thiên văn
* 5010 Amenemhêt, tên của một tiểu hành tinh vành đai chính.
Ankhesenpepi

**Ankhesenpepi** (còn được viết là **Ankhesenpepy**, **Ankhenespepi**, **Ankhenespepy**) là tên của bốn vị Vương hậu thuộc Vương triều thứ 6 của trong lịch sử Ai Cập cổ đại. Tên gọi của họ mang ý nghĩa là "Thuộc về Pepi". Hai trong số họ kết hôn với pharaon Pepi I, và hai người còn lại kết hôn với pharaon Pepi II.

## Danh sách
* Ankhesenpepi I, vợ của Pepi I, mẹ của pharaon Merenre Nemtyemsaf I và vương hậu Neith (vợ của Pepi II).
* Ankhesenpepi II, em ruột của Ankhesenpepi I, cũng là vợ của Pepi I. Bà tái hôn với chính người cháu ruột gọi bằng dì, Nemtyemsaf I, và sinh ra Pepi II.
* Ankhesenpepi III, con gái của Nemtyemsaf I với một thứ phi, thứ phi của Pepi II.
* Ankhesenpepi IV, một thứ phi khác của Pepi II, có thể là mẹ của pharaon Neferkare II hoặc Neferkare Neby.
Khaemwaset (định hướng)

**Khaemwaset**, hoặc **Khaemweset**, là một tên gọi được đặt bởi người Ai Cập cổ đại, phổ biến vào thời kỳ Tân vương quốc. Những cá nhân nổi bật mang tên này là:

* Khaemwaset, một vương tử thuộc Vương triều thứ 18, có thể là con của pharaon Amenhotep II.
* Khaemwaset, nổi tiếng nhất trong số những người mang tên này, vương tử thứ tư của Ramesses II Đại đế, là một người tài giỏi.
* Merenptah, có thể là một vương tử của pharaon Merneptah, hoặc là tên riêng của pharaon Seti II.
* Khaemwaset, một vương tử thuộc Vương triều thứ 20, con của pharaon Ramesses III.
* Khaemwaset, Tể tướng dưới thời pharaon Ramesses IX.
Vương Trung (Tam Quốc)

**Vương Trung** (; ? - 242), không rõ tên tự, là tướng lĩnh Tào Ngụy thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

## Cuộc đời
Vương Trung quê ở quận Phù Phong, Tư Lệ, thời trẻ là đình trưởng. Cuối thời Đông Hán, đất Tam Phụ gặp nhiều tai nạn, Vương Trung bởi vì đói khát mà ăn thịt người, dẫn hương đảng đi xuống phía nam, qua Vũ quan.

Vương Trung đến Kinh Châu, không muốn quy phụ quân phiệt Lâu Khuê, bèn dẫn hơn nghìn người đến quy thuận Tào Tháo, được phong làm Trung lang tướng. Năm 199, Lưu Bị đoạt lại Từ Châu, giết thứ sử Xa Trụ dưới quyền Tào Tháo. Tào Tháo sai Vương Trung cùng Lưu Đại đến đánh, bại trận.

Năm 213, Vương Trung giữ chức Dương Vũ tướng quân, tước Đô đình hầu, cùng các cận thần cùng ủng hộ Tào Tháo lên ngôi Ngụy công. Khi ấy Tào Phi đang giữ chức Ngũ quan trung lang tướng, cùng Vương Trung tùy tùng Tào Tháo ra ngoài. Phi sai nghệ sĩ lấy đầu lâu trong mộ ra treo lên ngựa của Trung, chế nhạo Trung từng ăn thịt người. Năm 220, Vương Trung lại cùng Hạ Hầu Đôn, Tào Nhân, Đặng Triển, Lưu Nhược, Tiên Vu Phụ và nhiều tướng lĩnh khác dâng thư ủng hộ Tào Phi xưng đế.

Năm 224, sủng thần Ngô Chất đến Lạc Dương, Tào Phi bày tiệc rượu, bắt các quan tham dự. Trong đó Thượng tướng quân Tào Chân to béo, Trung lĩnh quân Chu Thước gầy gò. Ngô Chất liền sai nghệ sĩ châm chọc hai người, khiến Tào Chân nổi giận. Theo *Ngô Chất biệt truyện*, Vương Trung khi ấy giữ chức Khinh xa tướng quân, cùng Phiêu kỵ tướng quân Tào Hồng lại mỉa mai Chân, khiến Chân càng thêm tức giận. Tuy nhiên *Vương Xán truyện* lại ghi ngược lại, rằng Tào Hồng, Vương Trung chỉ trích Ngô Chất vô lễ.

Năm 242, Khinh xa tướng quân, Đặc tiến Vương Trung chết.

## Trong văn hóa
Trong tiểu thuyết *[[Tam quốc diễn nghĩa]]*, Vương Trung xuất hiện ở hồi 22, cùng Lưu Đại thảo phạt Lưu Bị. Vương Trung đối đầu với Quan Vũ, thua trận bị bắt. Lưu Bị đối xử tử tế với Vương Trung, Lưu Đại, thả hai người về, hy vọng bọn họ nói tốt cho mình trước mặt Tào Tháo. Đến khi Vương Trung, Lưu Đại gặp được Tào Tháo, Tháo nổi giận, muốn xử tử cả hai, nhờ Khổng Dung khuyên bảo mới giữ lại mạng sống.

## Tham khảo
* Trần Thọ, Bùi Tùng Chi chú, *[[Tam quốc chí]]*.

## Chú thích
Khentkaus

**Khentkaus**, còn được viết là **Khentkawes**, là tên của một vài vị vương hậu, công chúa thời kỳ Cổ vương quốc trong lịch sử Ai Cập cổ đại. Tên gọi này có thể chỉ đến những người sau:

* Khentkaus I, còn mơ hồ, không rõ là vương hậu của pharaon Shepseskaf hay Userkaf.
* Khentkaus II, vương hậu của pharaon Neferirkare Kakai, mẹ của cả hai pharaon Neferefre và Nyuserre Ini.
* Khentkaus III, một vương hậu tương đối mơ hồ. Bà có thể là con của Khentkaus II, là vương hậu của pharaon Neferefre và sinh ra Menkauhor Kaiu.
* Khentkaus, công chúa (nhiều suy đoán là con của pharaon Khafre), lấy Khufukhaf II, một đại thần dưới thời Nyuserre Ini (đồng thời cũng là cháu nội của pharaon Khufu).
Neferkare

**Neferkare** hay **Neferkara** là một cái tên khá phổ biến, được đặt bởi các vị pharaon và quý tộc của Ai Cập cổ đại. Tên này có thể đề cập đến những người sau đây:

## Pharaon
* Neferkara I, pharaon thuộc Vương triều thứ 2.
* Pepi II Neferkare, pharaon thuộc Vương triều thứ 6.
* Neferkare II, pharaon thuộc Vương triều thứ 8.
* Neferkare Neby, pharaon thuộc Vương triều thứ 8.
* Neferkare Khendu, pharaon thuộc Vương triều thứ 8.
* Neferkare Tereru, pharaon thuộc Vương triều thứ 8.
* Neferkare Pepiseneb, pharaon thuộc Vương triều thứ 8.
* Neferkare VII, pharaon thuộc Vương triều thứ 9.
* Neferkare VIII, pharaon thuộc Vương triều thứ 10.
* Nebiriau II, tên ngai (*prenomen*) là Neferkare, pharaon thuộc Vương triều thứ 16.
* Ramesses IX, tên ngai là Neferkare Setepenre, pharaon thuộc Vương triều thứ 20.
* Amenemnisu, tên ngai là Neferkare Heqawaset, pharaon thuộc Vương triều thứ 21.
* Peftjauawybast, tên ngai là Neferkare, tiểu vương của Heracleopolis Magna thuộc Vương triều thứ 25.
* Shabaka, tên ngai là Neferkare, pharaon thuộc Vương triều thứ 25.
* Neferkare, tiểu vương của Tanis thuộc Vương triều thứ 26.

## Quan lại
* Neferkare Iymeru, tể tướng dưới thời pharaon Sobekhotep IV.
AXN

**AXN** (được viết tắt là **Action Extreme Network**) là kênh truyền hình trả tiền thuộc sở hữu của Sony Pictures Television, được ra mắt lần đầu tiên vào ngày 22 tháng 6 năm 1997. Mạng ngày hiện đang lan rộng trên một số nơi trên thế giới, bao gồm châu Âu, Nhật Bản, các khu vực khác ở Châu Á và Mỹ La-tin. Tài trợ thông qua phí quảng cáo và thuê bao, AXN cung cấp 24h một ngày phim truyền hình hành động và tội phạm, phim, hình ảnh động và phiêu lưu thực tế và chương trình thể thao lối sống. Ở Mỹ, AXN đã được sử dụng làm thương hiệu cho việc phát trực tuyến thư viện truyền hình Sony trên dịch vụ phát trực tuyến Joost trước khi nó ngừng hoạt động vào năm 2012.

## Kênh truyền hình
Có nhiều phiên bản địa phương khác nhau của kênh, như được liệt kê dưới đây:

**Kênh điều hành**

* AXN Adria - Có sẵn ở Bosnia và Herzegovina, Croatia, Macedonia, Montenegro, Serbia, Bulgaria và Slovenia.
* AXN (Châu Á) - Có sẵn tại Brunei, Hồng Công, Trung Quốc, Campuchia, Indonesia, Lào, Maldives, Myanmar, Ma Cao, Malaysia, Palau, Papua New Guinea, Philippines, Singapore, Sri Lanka, Thái Lan, Đài Loan và Việt Nam.
*AXN Black - Có sẵn ở Bồ Đào Nha, Romania, Bulgaria, Ba Lan, Hungary, Cộng hòa Séc và Slovakia.
*AXN Brazil - Có sẵn ở Brazil.
*AXN White - Có sẵn ở Tây Ban Nha, Andorra, Guinea Xích đạo, Bulgaria, Cộng hòa Séc, Hungary, Ba Lan, Bồ Đào Nha, Romania và Slovakia. Trước đây là AXN Crime.
*AXN Châu Âu - Có sẵn ở Bulgaria, Cộng hòa Séc, Hungary, Luxembourg, Moldova, Ba Lan, Bồ Đào Nha, Romania, Slovakia và Tây Ban Nha.
*AXN Đức - có sẵn ở Áo, Đức và Thụy Sĩ.
## Tham khảo
*Danh sách kênh truyền hình tại Việt Nam
Caesioperca lepidoptera

***Caesioperca lepidoptera*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Caesioperca]]* trong họ Anthiadidae. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1801.

## Từ nguyên
Từ định danh được ghép bởi hai âm tiết trong tiếng Hy Lạp cổ đại: *lepĭ́s* (λεπίς; "vảy") và *pterá* (πτερά, số nhiều của πτερόν; "vây, cánh"), hàm ý đề cập đến lớp vảy bao phủ hơn một nửa chiều cao của vây lưng và vây hậu môn ở loài cá này.

## Phân bố và môi trường sống
*C. lepidoptera* có phân bố nhỏ hẹp ở bờ nam Úc (từ Cape Byron, New South Wales đến Albany, Tây Úc và xung quanh Tasmania) và ngoài khơi New Zealand.

*C. lepidoptera* sống theo đàn, tập trung trên các ám tiêu ở độ sâu đến ít nhất là 140 m.

## Mô tả
Chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận ở *C. lepidoptera* là 30 cm. Cá có màu nâu hồng với một đốm đen lớn ở hai bên thân, là đặc điểm giúp phân biệt với *[[Caesioperca rasor]]*. Sau mắt có vệt đốm xanh óng. Các vây có viền màu xanh óng khi trưởng thành.

Gai vây lưng: 10; Tia vây lưng: 19–21; Gai vây hậu môn: 3; Tia vây hậu môn: 9–10; Gai vây bụng: 1; Tia vây bụng: 5; Tia vây ngực: 16–17; Vảy đường bên: 52–65; Số đốt sống: 26.

## Sinh thái
Thức ăn của *C. lepidoptera* chủ yếu là các loài động vật phù du.

## Sử dụng
*C. lepidoptera* chủ yếu được nhắm đến bởi những câu cá giải trí.

## Tham khảo
Sobekhotep

**Sobekhotep** hay **Sebekhotep**, ý nghĩa tên gọi: "*Làm hài lòng thần [[Sobek]]*", là một cái tên khá phổ biến, được đặt bởi các pharaon và giới quý tộc của Ai Cập cổ đại. Tên này có thể đề cập đến những người sau đây:

## Pharaon
Tuy có cùng tên riêng (*nomen*) là Sobekhotep, nhưng các vị vua dưới đây không có mối quan hệ máu mủ nào với nhau.

* Sobekhotep I, pharaon thuộc Vương triều thứ 13.
* Sobekhotep II, pharaon thuộc Vương triều thứ 13.
* Sobekhotep III, pharaon thuộc Vương triều thứ 13.
* Sobekhotep IV, pharaon thuộc Vương triều thứ 13. Ông là một trong số các vị vua hùng mạnh bậc nhất của vương triều này.
* Sobekhotep V, pharaon thuộc Vương triều thứ 13.
* Sobekhotep VI, pharaon thuộc Vương triều thứ 13.
* Sobekhotep VII, pharaon thuộc Vương triều thứ 13.
* Sobekhotep VIII, pharaon thuộc Vương triều thứ 16.

## Quý tộc
* Sobekhotep, quan quản đốc dưới thời pharaon Senusret I.
* Sobekhotep, con trai của Seneb. Seneb là anh em với Sobekhotep III.
* Sobekhotep, ông nội của một vương hậu tên là Nubkhaes.
* Sobekhotep Miw và Sobekhotep Djadja, hai người con trai của Sobekhotep IV.
* Sobekhotep, con trai của Sobekhotep VII.
* Sobekhotep, mẹ của vương hậu Mentuhotep.
* Sobekhotep, có thể là một người con trai của pharaon Dedumose I.
* Sobekhotep, thị trưởng của Faiyum, phục vụ dưới thời pharaon Amenhotep II.
* Sobekhotep, quan quản khố dưới thời pharaon Thutmosis IV, con rể của thị trưởng Faiyum Sobekhotep.

## Xem thêm
Dưới đây là những tên gọi cũng được đặt theo tên của thần Sobek:

* Sobekneferu, nữ pharaon, người cai trị cuối cùng của Vương triều thứ 12.
* Sobekemsaf, tên gọi của một vài cá nhân nổi bật thuộc Thời kỳ Chuyển tiếp thứ Hai.
* Sobek, tên riêng của các pharaon là Nerikare và Sekhemrekhutawy Khabaw.
Caesioperca rasor

***Caesioperca rasor*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Caesioperca]]* trong họ Anthiadidae. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1839.

## Từ nguyên
Từ định danh *rasor* trong tiếng Latinh có nghĩa là "thợ cắt tóc", hàm ý đề cập đến tên thường gọi của loài cá này ở Úc.

## Phân bố và môi trường sống
*C. rasor* là một loài đặc hữu của bờ nam Úc, có phân bố từ Eden, New South Wales đến Albany, Tây Úc và xung quanh Tasmania.

*C. rasor* sống theo đàn, tập trung trên các ám tiêu ở độ sâu đến ít nhất là 180 m.

## Mô tả
Chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận ở *C. rasor* là 26 cm. *C. rasor* là loài dị hình giới tính, cá cái thường bị nhầm với *[[Caesioperca lepidoptera]]* nhưng chúng không có đốm đen ở hai bên thân như *C. lepidoptera*. Cá con có màu sắc tương tự cá cái nhưng đầu sẫm tím hơn. Cá đực màu lam xám, hơi ánh vàng ở hai bên thân với một vạch đen ở phía trên vây hậu môn.

Gai vây lưng: 10–11; Tia vây lưng: 19–21; Gai vây hậu môn: 3; Tia vây hậu môn: 9–10; Gai vây bụng: 1; Tia vây bụng: 5; Tia vây ngực: 14–15; Vảy đường bên: 47–55; Số đốt sống: 26.

## Sinh thái
Thức ăn của *C. rasor* chủ yếu là các loài động vật phù du.

## Sử dụng
*C. rasor* chủ yếu được nhắm đến bởi những câu cá giải trí.

## Tham khảo
Đặng Văn Xướng

**Đặng Văn Xướng** (sinh năm 1958) là chính trị gia đã nghỉ hưu người Việt Nam. Ông nguyên là Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh Long An, Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 11 và khóa 12 tỉnh Long An nhiệm kì 2002-2011.

## Tiểu sử
Đặng Văn Xướng sinh ngày 17 tháng 1 năm 1958,dân tộc Kinh, không theo tôn giáo nào, quê quán tại xã Tân Lân, huyện Cần Đước, tỉnh Long An.

Ông có bằng Cử nhân Luật.

Ngày 5 tháng 11 năm 1980, Đặng Văn Xướng gia nhập Đảng Cộng sản Việt Nam, có trình độ cử nhân lí luận chính trị của đảng này.

Đặng Văn Xướng là Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 11 tỉnh Long An nhiệm kì 2002-2007, Phó trưởng đoàn đại biểu Quốc hội khóa 11 chuyên trách tỉnh Long An, Uỷ viên Uỷ ban Pháp luật Quốc hội khóa 11, Tỉnh ủy viên Tỉnh ủy Long An.

Tháng 5 năm 2008, Tỉnh Long An thành lập Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch Long An theo Quyết định số 775/QĐ-UBND. Ông Đặng Văn Xướng được bổ nhiệm giữ chức Giám đốc Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch tỉnh Long An.

Tháng 6 năm 2011, tại kỳ họp thứ nhất Hội đồng nhân dân tỉnh Long An khóa 8, Đặng Văn Xướng, Trưởng Ban Dân vận tỉnh ủy Long An được bầu giữ chức vụ Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh Long An.

Tháng 12 năm 2015, Đặng Văn Xướng nghỉ hưu trí.

Ngày 10 tháng 12 năm 2015, ông được miễn nhiệm chức vụ Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh Long An. Thay thế ông là ông Phạm Văn Rạnh.

Ngày 30 tháng 1 năm 2018, Đặng Văn Xướng được bầu giữ chức vụ Chủ tịch Hội Luật gia tỉnh Long An nhiệm kỳ 2017-2022.

## Tham khảo
Thể thao điện tử tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2019 – Giải đấu Liên Quân Mobile

Tại Đại hội thể thao Đông Nam Á 2019, thể thao điện tử (eSports) sẽ lần đầu tiên trở thành một môn thi đấu chính thức (tính huy chương), theo sự phê chuẩn của Ủy ban Olympic Quốc tế. Môn này được tổ chức tại Trung tâm Filoil Flying V (San Juan, Manila) với 6 nội dung thi đấu được công nhận bởi Liên đoàn Thể thao điện tử châu Á, với Liên Quân Mobile là một trong số đó. Có 8 quốc gia tham dự môn thể thao điện tử, bao gồm: Philippines (chủ nhà), Việt Nam, Thái Lan, Indonesia, Malaysia, Myanmar, Lào và Singapore.

## Vòng loại
Tại mỗi nước có tham gia, một vòng loại quốc gia được tổ chức để lựa chọn một đội tuyển quốc gia tham dự SEA Games. Vòng loại tại Việt Nam diễn ra trong 2 ngày 17 và 18 tháng 8 năm 2019. Dưới đây là danh sách các đội vượt qua vòng loại để góp mặt tại SEA Games.

## Thể lệ

### Thể lệ chung

* Tất cả các trận đấu sẽ áp dụng luật cấm - chọn quốc tế.

### Vòng bảng

* 8 đội được chia thành 2 bảng, đấu theo thể thức Bo2 vòng tròn 1 lượt tính điểm.
**Đội thắng 2-0 sẽ được 3 điểm
**Hòa 1-1, mỗi đội có 1 điểm
**Đội thua 0-2 sẽ không có điểm. 
* 2 đội đầu bảng sẽ được tham dự vòng đấu loại trực tiếp. Trong trường hợp sau lượt đấu cuối cùng mà có 2 đội cạnh tranh ngôi nhất bảng bằng điểm nhau thì sẽ tổ chức 1 trận tiebreak để phân định thứ hạng.

### Vòng đấu loại trực tiếp

* 4 đội (2 đội đứng đầu 2 bảng) thi đấu theo thể thức loại trực tiếp hai nhánh (nhánh thắng - thua).
* Các trận đấu sẽ là Bo3, riêng trận chung kết tổng sẽ là Bo5.

## Vòng bảng

Vòng bảng diễn ra vào ngày 7 tháng 12 năm 2019. 

## Vòng đấu loại trực tiếp



## Tham khảo
Vibranium

**Vibranium** là một kim loại giả tưởng trong xuất hiện lần đầu tiên trong bộ phim *[[Captain America: Kẻ báo thù đầu tiên]]*.

Một chiếc lá chắn hình tròn, không thể phá hủy bằng tác động vật lý được sáng chế bởi Horward Stark (cha của Tony Stark) được cấp cho sĩ quan Steve Rogers trong các nhiệm vụ chiến đấu. Thành phần chính của chiếc lá chắn là vibranium, được hợp kim với thép.

Toàn bộ trữ lượng kim loại này nằm ở dưới lòng đất vương quốc Wakanda, châu Phi. Trên thế giới, đây là một thứ kim loại cực hiếm, cứng và nhẹ hơn thép, có khả năng hấp thụ động năng hoàn toàn. Điều này làm cho vật liệu vibranium gần như không thể bị phá hủy, vì mọi nỗ lực gây tác động tổn hại vật lý lên vật liệu sẽ bị phủ định ở cấp độ tinh thể.

## Xem thêm
* Adamantium

## Tham khảo
Mentuhotep

**Mentuhotep**, hay **Montuhotep**, ý nghĩa tên gọi: "*Làm hài lòng thần [[Montu]]*", là một cái tên được đặt cho cả nam và nữ quý tộc trong văn hóa Ai Cập cổ đại. Tên này có thể đề cập đến những người sau đây:

## Pharaon
* Mentuhotep I, pharaon đầu tiên của Vương triều thứ 11.
* Mentuhotep II, pharaon thuộc Vương triều thứ 11, mở đầu cho thời kỳ Trung vương quốc, nhiều suy đoán là chắt của Mentuhotep I.
* Mentuhotep III, pharaon thuộc Vương triều thứ 11, con của Mentuhotep II.
* Mentuhotep IV, pharaon cuối cùng của Vương triều thứ 11, không rõ mối quan hệ với các Mentuhotep tiên vương.
* Mentuhotep V, pharaon thuộc Vương triều thứ 13.
* Mentuhotep VI, pharaon thuộc Vương triều thứ 16.
* Seankhenre Mentuhotepi, pharaon thuộc Vương triều thứ 16.

## Quý tộc
* Mentuhotep, quan quản khố dưới thời pharaon Senusret I.
* Mentuhotep, vương hậu, vợ của pharaon Djehuti.
* Mentuhotep, một viên tướng thuộc Vương triều thứ 13, cha của pharaon Sobekhotep III.
Neferu

**Neferu**, có ý nghĩa là "*Sắc đẹp*", là tên gọi của một vài người phụ nữ quý tộc sống vào thời Ai Cập cổ đại. Tên gọi này có thể chỉ đến những người sau:

* Neferu I, vương hậu của pharaon Mentuhotep I, có thể là mẹ của cả Intef I và Intef II.
* Neferu II, chị em ruột, đồng thời là vương hậu của pharaon Mentuhotep II. Cả hai đều có thể là cháu nội của Neferu I.
* Neferu III, chị em, đồng thời là vương hậu của pharaon Senusret I, sinh ra pharaon kế vị Amenemhat II.
* Neferukayet, công chúa (có thể là con của Intef I), vương hậu của Intef II và là mẹ của Intef III (còn mơ hồ).
* Neferu, công chúa thuộc Vương triều thứ 13, con gái của một vị vua không xác định, lấy Sobekhotep, người trông coi đền thờ Anubis.
* Neferu, công chúa thuộc Vương triều thứ 13, chị em gái với pharaon Imyremeshaw hoặc Sehetepkare Intef, được nhắc đến trên Cuộn giấy cói Bulaq 18 cùng với người chị em dâu là vương hậu Aya.
* Neferu, mẹ của vương hậu Tetisheri.
Vương Tự (Tam Quốc)

**Vương Tự** (), tự **Thừa Tông** (承宗), là quan viên, tướng lĩnh nhà Quý Hán thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

## Cuộc đời
Vương Tự quê ở huyện Tư Trung, quận Kiền Vi thuộc Ích Châu. Trong những năm Diên Hi (238–257), Vương Tự được cử Hiếu liêm.

Năm 247, người Di ở huyện Bình Khang, quận Vấn Sơn nổi loạn. Triều đình lấy Vệ tướng quân Khương Duy đem quân đánh dẹp. Sau sự kiện trên, Vương Tự được bổ làm Đốc ở Tây An, kiêm Thái thú Vấn Sơn. Đất Vấn Sơn vốn hay nổi dậy, nên trọng trách của Tự không kém gì Lai Hàng Đô đốc, khi quản lý khu vực biên cương phía tây bắc của Quý Hán.

Vương Tự làm người trung hậu trung thực, dùng ân tín đối đãi các bộ lạc Khương, Hồ, khiến rất nhiều bộ lạc dũng mãnh khó thuần quy phụ; an định bắc cảnh, phong thêm chức An viễn tướng quân. Bấy giờ, tướng quân Khương Duy đề ra chủ trương dụ dỗ người Khương, Hồ làm vây cánh, để từ đó dần dần kiểm soát đất Lũng Tây. Hành động của Vương Tự có phần duy trì quan điểm của Duy. Nhờ Vương Tự thống trị tốt mà mỗi lần Khương Duy bắc phạt, các bộ lạc đều đem nhân lực, lương thực giúp đỡ quân Hán phạt Ngụy.

Vương Tự được thăng chức Trấn quân tướng quân, vẫn lĩnh quận như cũ. Cuối cùng, Tự theo Khương Duy viễn chinh, không may trúng tên, mấy tháng sau qua đời.

Tang lễ của Vương Tự, các tộc có hơn nghìn người đến đưa tang, khóc lóc thảm thiết. Con cháu của Tự được người Khương, Hồ xem như thân nhân, hoặc kết làm huynh đệ.

## Nhận xét
Trần Thọ trong *Ích bộ kỳ cựu tạp ký* khen rằng: *Tự làm người mỹ hậu đốc chí, được mọi người tin yêu.*

## Trong văn hóa
Vương Tự không xuất hiện trong tiểu thuyết *[[Tam quốc diễn nghĩa]]* của La Quán Trung.

## Tham khảo
* Trần Thọ, Bùi Tùng Chi chú, *[[Tam quốc chí]]*.

## Ghi chú

## Chú thích
Caesioperca

***Caesioperca*** là một chi cá biển thuộc họ Anthiadidae. Chi này được lập bởi Castelnau vào năm 1872.

## Từ nguyên
Tên gọi của chi được ghép từ *[[Caesio]]* (một chi trong họ Cá hồng) và *[[Perca]]* (một chi trong họ Cá vược), hàm ý có lẽ đề cập đến hình dáng tương đồng giữa các chi này.

## Các loài
Hai loài được biết đến trong chi này là:

* *[[Caesioperca lepidoptera]]* 
* *[[Caesioperca rasor]]* 

## Phân bố
Hai loài trong chi này được tìm thấy ở vùng biển phía nam của Úc, riêng *C. lepidoptera* còn được ghi nhận ngoài khơi New Zealand.

## Sinh thái
Hai loài *Caesioperca* sống thành đàn lớn và thường lẫn vào đàn của nhau.

## Tham khảo