Sái Đông Phiên

**Sái Đông Phiên** (; 23 tháng 7 năm 1877 – 5 tháng 3 năm 1945), tên **Thành** (郕), tự **Xuân Thọ** (椿寿), hiệu **Đông Phiên** (東藩), là tác giả, nhà sử học và tiểu thuyết gia diễn nghĩa cuối thời Thanh đầu thời Dân Quốc.

## Tiểu sử
Sái Đông Phiên sinh ngày 23 tháng 7 năm Quang Tự thứ 3 (1877) ở Lâm Phố, huyện Sơn Âm, phủ Thiệu Hưng, tỉnh Chiết Giang. Năm Quang Tự thứ 17 (1891), ông thi đỗ tú tài. Năm Tuyên Thống nguyên niên (1909), ông thi đậu ưu cống sinh trong kỳ thi tuyển chọn của tỉnh Chiết Giang. Mùa xuân năm sau, ông được điều động đến tỉnh Phúc Kiến để giữ chức hậu bổ tri huyện. Tuy nhiên, sau một thời gian ngắn nhậm chức thì ông từ quan vì chán ghét chốn quan trường, lấy cớ bị ốm để về quê. Sau khi trở về quê hương, ông sống bằng nghề dạy học và bốc thuốc. Ông có biên soạn các tác phẩm như *Trung đẳng tân luận thuyết văn tuyển*, *Nội khoa lâm chứng ca quyết* và các tác phẩm văn học khác như *Lưu thanh biệt tập*, *Lưu thanh tân tập*, *Phong nguyệt ngâm cảo*, *Tả ưu tập*.

Từ năm 1916 đến năm 1926, Sái Đông Phiên đã tham khảo một lượng lớn tài liệu từ chính sử, dã sử, nhờ kiến thức uyên bác và nghị lực phi thường, mà ông dành mười năm tâm huyết để hoàn thành 11 bộ tiểu thuyết lịch sử diễn nghĩa nổi tiếng, bao gồm: *Tiền Hán*, *Hậu Hán*, *Lưỡng Tấn*, *Nam Bắc triều*, *Đường sử*, *Ngũ đại sử*, *Tống sử*, *Nguyên sử*, *Minh sử*, *Thanh sử* và *Dân quốc*. Toàn bộ 11 bộ này được gọi chung là *Lịch triều thông tục diễn nghĩa* (hay còn gọi là *[[Trung Quốc lịch triều thông tục diễn nghĩa]]*), bao quát hơn hai nghìn năm lịch sử. Ông cũng là tác giả của *Tây Thái Hậu diễn nghĩa* (còn gọi là *Từ Hi Thái Hậu diễn nghĩa*) và đã bổ sung, chỉnh lý bộ *Nhị thập tứ sử diễn nghĩa* của Lữ An Thế. Cuộc đời ông đã để lại tổng cộng 13 bộ sách với hơn 7 triệu chữ, một khối lượng đồ sộ được xem là kỳ tích trong thể loại lịch sử diễn nghĩa. Ông được mệnh danh là "Sử gia một đời, thần bút ngàn năm".

Những năm cuối đời, Sái Đông Phiên sống trong cảnh nghèo khó và các tác phẩm của ông không mang lại danh lợi gì mấy. Mùa xuân năm 1945, ngay trước khi Nhật Bản đầu hàng trong Thế chiến thứ hai, ông qua đời tại Chư Kỵ, Thiệu Hưng, Chiết Giang, hưởng thọ 69 tuổi.

## Ảnh hưởng
Động lực sáng tác của Sái Đông Phiên gắn liền với bối cảnh lịch sử dân tộc đang lâm nguy lúc bấy giờ. Ông muốn dùng sở trường của mình để viết nên những trang sử, kể lại lịch sử Trung Quốc dưới hình thức tiểu thuyết diễn nghĩa phổ thông, nhằm giúp người dân tìm thấy con đường cứu dân tộc thoát khỏi cảnh nước mất nhà tan từ những bài học lịch sử. Đó chính là ý chí "sĩ tử báo quốc" của ông. Vì lẽ đó, ông đã chọn viết bộ *Thanh sử thông tục diễn nghĩa* đầu tiên và từ đó không thể dừng lại được nữa.

Tác phẩm của Sái Đông Phiên chú trọng vào sự thật lịch sử hơn là văn phong hoa mỹ, luôn cố gắng thể hiện sự chân thực. Bằng hình thức tiểu thuyết chương hồi, ông kể lại một cách mạch lạc lịch sử từ thời Tần Thủy Hoàng cho đến đầu thời Dân Quốc. Nguyên tắc sáng tác của ông là "lấy chính sử làm kinh, cầu sự xác thực; lấy dật văn làm vĩ, không theo hư cấu", điều này giúp tác phẩm vừa có tính chân thực của lịch sử lại vừa dễ hiểu, dễ tiếp cận, đóng góp to lớn vào việc phổ biến lịch sử Trung Quốc cho đại chúng. Mặc dù khi còn sống Sái Đông Phiên không được nhiều người biết đến, nhưng bộ *Trung Quốc lịch triều thông tục diễn nghĩa* của ông hiện đã trở thành một bộ sách lịch sử phổ thông quan trọng, có ảnh hưởng sâu rộng đến các thế hệ sau này.

## Tác phẩm
### Văn học
# *Trung đẳng tân luận thuyết văn tuyển* (中等新论说文选)
# *Nội khoa lâm chứng ca quyết* (内科临症歌诀)
# *Lưu thanh biệt tập* (留青别集)
# *Lưu thanh tân tập* (留青新集) 
# *Phong nguyệt ngâm cảo* (风月吟稿)
# *Tả ưu tập* (写忧集)

### Tiểu thuyết
# Tiền Hán diễn nghĩa (前漢演義)
# Hậu Hán diễn nghĩa (後漢演義)
# Nam Bắc sử diễn nghĩa (南北史演義)
# Tây Thái hậu diễn nghĩa (西太后演義)
# Dân quốc diễn nghĩa (民國演義)
# Thanh sử diễn nghĩa (清史演義), tháng 7 năm 1916.
# Nguyên sử diễn nghĩa (元史演義), tháng 1 năm 1920.
# Minh sử diễn nghĩa (明史演義), 1921.
# Đường sử diễn nghĩa (唐史演義), 1922.
# Ngũ đại sử diễn nghĩa (五代史演義), 1922.
# Tống sử diễn nghĩa (宋史演義), 1922.
# Lưỡng Tấn diễn nghĩa (兩晉演義), 1924.

## Tham khảo