open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Edward Vương tử Đen

[nhỏ|Edward trong tranh được miêu tả như một hiệp sĩ (trưng bày tại Bảo tàng Anh Quốc [British Library).]]
**Edward xứ Woodstock** (; 15 tháng 6 năm 1330 – 8 tháng 6 năm 1376), còn có biệt hiệu là **Vương tử đen** (*the Black Prince*, một số tài liệu tiếng Việt còn dịch là *Hoàng tử Đen*), là con trai cả của vua Edward III của Anh, và do đó ông là người thừa kế ngai vàng Anh thế nhưng ông đã qua đời trước cha mình và vì vậy chưa từng kế vị ngai vàng. Nhưng thay vào đó, con trai của ông, Richard II, đã kế vị và lên ngôi thay ông. Tuy nhiên, Edward vẫn được coi là một trong những chỉ huy thuộc quân đội người Anh thành công nhất trong Chiến tranh Trăm Năm, và ông được những người đương thời coi là một hình mẫu của tinh thần hiệp sĩ và là một trong những hiệp sĩ vĩ đại nhất trong thời đại Trung Cổ.

Edward là người đầu tiên được phong tước vị Công tước xứ Cornwall, là người giữ chức này đầu tiên vào năm 1337. Ông là người con trai trưởng nên sẽ là người thay mặt cha ông bảo vệ vương quốc vào những năm 1338, 1340, và 1342. Ông cũng là người đầu tiên được phong tước vị Thân vương xứ Wales, một tước hiệu chỉ dành cho các con trai trưởng của vị quân vương Anh vào năm 1343 và được phong chức Hiệp sĩ bởi cha ông, Edward ở La Horgne năm 1346.

Năm 1346, Vương tử Edward chỉ huy đội tiên phong trong Trận chiến Crécy, cha ông đã cố ý để ông tự thắng trận. Ông tham gia cuộc thám hiểm Calais năm 1349 của Edward III. Năm 1355, ông được bổ nhiệm làm khâm sai của nhà vua ở Gascony, và được lệnh dẫn một đội quân vào Aquitaine trên chevauchée, trong đó ông cướp Avignonet và Castelnaudary, loại bỏ Carcassonne, và cướp bóc Narbonne. Năm sau (1356) trên một chevauchée khác, ông ra quân tàn phá Auvergne, Limousin, và Berry nhưng không chiếm được Bourges. Ông đề nghị các điều khoản hòa bình với vua Jean II của Pháp, người đã vượt trội hơn ông gần Poitiers, nhưng vị vua Pháp từ chối đầu hàng như cái giá cho sự chấp nhận của họ. Điều này dẫn đến Trận chiến Poitiers, nơi quân đội của ông đánh bại quân Pháp và bắt Jean II làm tù binh.

## Chú thích

## Ghi chú


## Tham khảo
*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* .
* 
* 
* 
* 
* }
* 
* 
* 
* .
* 
* 
*
Đức Thịnh (định hướng)

**Đức Thịnh** có thể là:

## Địa danh
* Xã Đức Thịnh, tỉnh Hà Tĩnh.

; Địa danh cũ
*Xã Đức Thịnh, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh; nay là một phần xã Thanh Bình Thịnh
* Quận Đức Thịnh thuộc tỉnh Sa Đéc trước năm 1975; tương ứng với thành phố Sa Đéc và một phần các huyện Châu Thành, Lai Vung và Lấp Vò thuộc tỉnh Đồng Tháp.

## Nhân danh
*Đỗ Đức Thịnh, diễn viên, đạo diễn điện ảnh và đạo diễn sân khấu
*Lại Đức Thịnh, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Toán học
*Lê Đức Thịnh (1927 – 2001), nhà cách mạng và chính khách
*Gioan Baotixita Lê Đức Thịnh, giáo dân Công giáo
*Ngô Đức Thịnh, nhà nghiên cứu văn hóa
*Nguyễn Đức Thịnh, Thiếu tướng Công an nhân dân
*Trần Đức Thịnh (1901 – 1971), nhà cách mạng
*Máctinô Tạ Đức Thịnh, linh mục Công giáo
*Nguyễn Đức Thịnh, diễn viên kịch, truyền hình

## Xem thêm
*Thịnh Đức
Artificial Intelligence: A Modern Approach

***Artificial Intelligence: A Modern Approach*** (**AIMA**) là sách giáo khoa đại học về trí tuệ nhân tạo, do Stuart J. Russell và Peter Norvig viết. Nó được xuất bản lần đầu tiên vào năm 1995 và phiên bản thứ ba của cuốn sách được phát hành ngày 11 tháng 12 năm 2009. Nó được sử dụng trong hơn 1400 trường đại học trên toàn thế giới  và được gọi là "sách giáo khoa trí tuệ nhân tạo phổ biến nhất thế giới". Nó được coi là văn bản tiêu chuẩn trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo.

Cuốn sách dành cho đối tượng đại học nhưng cũng có thể được sử dụng cho các nghiên cứu cấp độ sau đại học với đề xuất thêm một số nguồn chính được liệt kê trong thư mục mở rộng.

## Tham khảo
Nguyễn Phúc Mân

**Nguyễn Phúc Mân** (chữ Hán: 阮福旻; ? – 26 tháng 3 năm 1783), tước phong **An Biên Quận vương** (安邊郡王), là một hậu duệ của chúa Nguyễn và là em của vua Gia Long nhà Nguyễn trong lịch sử Việt Nam.

## Tiểu sử
Công tử Mân là con trai thứ năm của *Hiếu Khang Hoàng đế* Nguyễn Phúc Luân, mẹ là Nguyễn Từ phi. Không rõ năm sinh của ông.

Mùa xuân năm Ất Mùi (1775), công tử Mân theo chúa Nguyễn Phúc Thuần và những người anh em vào Gia Định đánh giặc, được bổ chức *Thiếu phó Quận công*.

Năm Nhâm Dần (1782), quân Tây Sơn tấn công Gia Định, ông cùng Chu Văn Tiếp chia các tướng ra từng bộ để đánh nhau với tướng Đỗ Nhàn Trập ở Ngưu Chữ (tức Bến Nghé), chiếm lại Gia Định, rước Nguyễn Ánh từ Phú Quốc về.

Mùa xuân năm Quý Mão (1783), quân Tây Sơn lại tấn công, công tử Mân giữ đồn Giác Ngư. Đồn bị vây hãm, ông chạy sang cầu phao bỏ trốn. Đô đốc Tây Sơn là Lê Văn Kế cho chặt đứt cầu phao, Tôn Thất Mân rơi xuống nước mà chết đuối, nhằm ngày 24 tháng 2 (âm lịch).

Năm Kỷ Dậu (1789), vua Gia Long truy tặng cho công tử Mân chức *Đặc tiến Phụ quốc Thượng tướng quân*, *Cẩm y vệ Chưởng vệ sự Chưởng doanh*, thụy là *Trung Dũng* (忠勇). Năm Gia Long thứ 4 (1805), vua tiếp tục truy tặng ông làm *Dực Vận Tuyên Lực tôn thần*, *Khai phủ phụ quốc Nguyên soái*, *Thiếu phó*, *Quận công*, thụy là *Trung Liệt* (忠烈), cho phụ tế ở Thái miếu. Năm thứ 13 (1814), tiếp gia tặng là *Tuyên Lực tôn thần*, *Khai phủ phụ quốc Nguyên soái Thái phó*, *Nghị công*, thụy là *Trung Hiến* (忠獻), chuyển sang thờ ở đền Triển Thân.

Năm Giáp Thân, Minh Mạng thứ 5 (1824), vua chuyển bài vị của ông sang thờ ở Thế miếu. Năm thứ 12 (1831), vua gia tặng cho ông là *Tá Vận tôn thần*, *Tôn nhân phủ tôn nhân lệnh*, đổi tên thụy là **Trung Hoài** (忠懷), truy thăng làm **An Biên Quận vương** (安邊郡王). Đến năm Canh Tuất (1850), Tự Đức lại cho rước bài vị của ông về thờ ở đền Thân Huân.

Quận vương Mân không có con thừa tự.

## Tham khảo
* Hội đồng trị sự Nguyễn Phúc Tộc (1995), *[http://www.namkyluctinh.com/a-sachsuvn/Nguyen_Phuc_Toc_The_Pha.pdf Nguyễn Phúc Tộc thế phả] *, Nhà xuất bản Thuận Hóa
* Quốc sử quán triều Nguyễn (2006), *[[Đại Nam liệt truyện]] chính biên*, Tổ Phiên dịch Viện Sử học dịch, Nhà xuất bản Thuận Hóa
* Ngô Giáp Đậu (1993), *Hoàng Việt long hưng chí*, Nhà xuất bản Văn học

## Chú thích
Phục bích tại châu Đại Dương

**[[Phục bích]]** (chữ Hán: 復辟), còn được phiên âm là **phục tích** hay **phục tịch**, nghĩa đen là "khôi phục ngôi vua" là trường hợp một quân chủ đã từ nhiệm hoặc đã bị phế truất hay từng bị lật đổ bởi các cuộc cách mạng và đảo chính trong nước, thậm chí phải lưu vong do nạn ngoại xâm nhưng sau đó khôi phục lại được ngôi vị của mình.

Dưới đây là bản danh sách liệt kê tất cả những cuộc phục bích trong lịch sử nhân loại trên phạm vi toàn châu Đại Dương tự cổ chí kim, ngoài những vị vua chính thống được công nhận ở đây có bổ sung thêm những nhân vật có quyền lực tương đương quân chủ bao gồm: các vị vua tự xưng tồn tại ngắn ngủi, những vị quyền thần thế tập (Lãnh chúa, Mạc phủ), những vị đứng đầu một chính thể độc lập kiểu như Tiết độ sứ hay Thống đốc và quân phiệt cát cứ thời loạn hoặc những vị nhiếp chính cùng hoàng tử giám quốc.

## [[Wallis và Futuna]]
**[[Vua xứ Uvea|Lavelua]]**:
***[[Soane-Patita Vaimua Lavelua]]** (tại vị:1826-1829; phục vị:1830-1858)
Năm 1829, vua Soane-Patita Vaimua Lavelua bị mất chức bởi Takala. Tuy nhiên chỉ một năm sau, ông đã thành công trong việc giành lại ngôi vị của mình. 
***[[Sosefo Mautāmakia I]]** (tại vị:1906-1910; phục vị:1931-1933)
Năm 1910, vua Sosefo Mautāmakia I thất bại bởi Soane-Patita Lavuia. Năm 1916, Sosefo Mautāmakia II kế nhiệm chức vụ của Soane-Patita Lavuia đến năm 1918 thì Vitolo Kulihaapai lên thay thế. Năm 1824, Tomasi Kulimoetoke I nắm giữ quyền lực tại Lavelua. Năm 1928 thì đến lượt Mikaele Tufele II cai trị, năm 1931 Sosefo Mautāmakia I quay trở lại chính trường lần thứ hai. 
***[[Mikaele Tufele II]]** (tại vị:1928-1931; phục vị:1933) 
Năm 1931, Mikaele Tufele II thất khứ vương quyền bởi sự trở lại của cựu quân chủ Sosefo Mautāmakia I. Năm 1933, Petelo Kahofuna lật đổ được Mautāmakia I, Mikaele Tufele II thừa cơ nổi dậy phục bích nhưng lại không duy trì được lâu đã bị Joseph Jean David đánh bại.

**[[Tước hiệu Tu`i Agaifo]]**:
***[[Petelo Maituku]]** (tại vị:1954-1958; phục vị:1970-1973)
Năm 1958, Setefano Tuikalepa thay thế Petelo Maituku làm vua Tu`i Agaifo. Năm 1960 đến lượt Kamaliele Moefana cầm quyền, từ năm 1961 đến năm 1962 là giai đoạn cai trị của Pio Tagatamanogi, còn từ năm 1962 đến năm 1965 thì Mikaele Fanene mới là người nắm giữ ngai vàng. Tiếp theo, Paino Iva tại vị từ năm 1965 đến năm 1966 và Seteone Pipisega từ năm 1966 đến năm 1970 cho tới khi Petelo Maituku quay trở về làm vua lần thứ nhì.

## Xem thêm
* Phục bích tại châu Á
* Phục bích tại châu Phi
* Phục bích tại châu Âu

## Tham khảo
Nguyễn Văn Lý (thiếu tướng)

**Nguyễn Văn Lý** là Thiếu tướng Công an nhân dân Việt Nam đã nghỉ hưu. Ông nguyên là Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát Thi hành án hình sự và Hỗ trợ Tư pháp (Tổng cục VIII) Bộ Công an Việt Nam.
## Tiểu sử
Tháng 3 năm 2011, Nguyễn Văn Lý là đại tá công an, Cục phó Cục An ninh chính trị, Bộ Công an.

Từ tháng 4 năm 2016 đến năm 2018, Nguyễn Văn Lý là Thiếu tướng Công an nhân dân Việt Nam, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát Thi hành án hình sự và Hỗ trợ Tư pháp (Tổng cục VIII) Bộ Công an Việt Nam.

Ngày 6 tháng 1 năm 2019, Nguyễn Văn Lý được trao quyết định nghỉ công tác chờ hưởng chế độ hưu trí.
## Tham khảo
Phe dân chủ (Hồng Kông)

**Phe dân chủ** (tiếng Trung: 民主派 hoặc 泛民主派) là một liên kết chính trị ở Hồng Kông hỗ trợ gia tăng nền dân chủ, cụ thể là quyền bầu cử phổ thông đầu phiếu của Đặc khu trưởng và Hội đồng Lập pháp theo Luật cơ bản trong khuôn khổ " Một quốc gia, hai chế độ".

Những người ủng hộ dân chủ nói chung nắm lấy các giá trị tự do như luật pháp, nhân quyền, tự do dân sự và công bằng xã hội, nhưng vị trí kinh tế của họ khác nhau. Họ thường được xác định là "phe đối lập" do lập trường không hợp tác và đôi khi đối đầu với Chính phủ Hồng Kông và chính quyền trung ương Trung Quốc. Đối diện với phe dân chủ là phe thân Bắc Kinh, nơi các thành viên được cho là ủng hộ chính quyền Bắc Kinh và chính phủ Hồng Kông. Kể từ khi chuyển giao Hồng Kông, phe dân chủ đã nhận được 55 đến 60% số phiếu trong mỗi cuộc bầu cử nhưng đã trả lại ít hơn một nửa số ghế trong Hội đồng Lập pháp do các thành phần được bầu gián tiếp của cơ quan lập pháp.

Các nhà hoạt động dân chủ nổi lên từ các phong trào thanh niên vào những năm 1970 và bắt đầu tham gia chính trị bầu cử khi chính quyền thực dân đưa ra nền dân chủ đại diện vào giữa những năm 1980. Những người ủng hộ dân chủ đã chung tay thúc đẩy nền dân chủ lớn hơn cả trong giai đoạn chuyển tiếp và sau khi bàn giao Hồng Kông năm 1997. Họ cũng ủng hộ nền dân chủ lớn hơn ở Trung Quốc và đảm nhận vai trò hỗ trợ trong cuộc biểu tình tại Thiên An Môn năm 1989. Mối quan hệ giữa những người ủng hộ dân chủ và chính quyền Bắc Kinh trở nên thù địch sau khi cuộc đàn áp đẫm máu của Bắc Kinh trong cuộc biểu tình và những người ủng hộ dân chủ bị gắn mác "phản quốc". Sau cuộc bầu cử Hội đồng Lập pháp năm 2004, thuật ngữ "phe dân chủ" được sử dụng nhiều hơn khi nhiều đảng phái và chính trị gia khác nhau từ các phổ chính trị khác nhau xuất hiện.

Trong cuộc bầu cử Hội đồng Lập pháp năm 2016, phe đã phải đối mặt với thách thức từ những người địa phương mới nổi lên sau Cách mạng Ô dù và chạy theo biểu ngữ "quyền tự quyết" hoặc độc lập Hồng Kông. Sau cuộc bầu cử, một số người dân địa phương đã tham gia vào hội kín của đảng dân chủ, tự đổi tên thành "phe dân chủ".

## Tham khảo
Tô Xuân Bốn

**Tô Xuân Bốn** (sinh năm 1959) là Thiếu tướng Công an nhân dân Việt Nam. Ông nguyên là Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát Thi hành án hình sự và Hỗ trợ Tư pháp (Tổng cục VIII) Bộ Công an Việt Nam.
## Tiểu sử
Tô Xuân Bốn sinh ngày 1 tháng 3 năm 1959.

Quê quán: Thôn Đức Lân, xã Yên Phụ, huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh.

Tô Xuân Bốn là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam.

Tháng 5 năm 2014, Tô Xuân Bốn là đại tá công an, Bí thư Đảng ủy, Cục trưởng Chính trị, Tổng cục VIII, Bộ Công an.

Từ tháng 2 năm 2015 đến tháng 8 năm 2018, Tô Xuân Bốn là Thiếu tướng Công an nhân dân Việt Nam, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát Thi hành án hình sự và Hỗ trợ Tư pháp (Tổng cục VIII) Bộ Công an Việt Nam.
## Tham khảo
Nhóm ngôn ngữ Ubangi

**Nhóm** **ngôn ngữ Ubangi** gồm bảy mươi ngôn ngữ liên kết nhau tập trung ở Cộng hòa Trung Phi. Chúng là ngôn ngữ chính của CAR, được sử dụng bởi 2-3 triệu người, bao gồm ngôn ngữ quốc gia, tiếng Sango. Chúng cũng được nói ở Cameroon, Chad, Cộng hòa Dân chủ Congo và Nam Sudan.

Nhóm ngôn ngữ Ubangi thường được cho vào ngữ hệ Niger-Congo, mặc dù điều này chưa được chứng minh. Dimmendaal (2011) cho rằng các ngôn ngữ Ubangi tạo nên một ngữ hệ độc lập.
## Mối quan hệ ngoại tại
Joseph Greenberg (1963) đã phân loại các ngôn ngữ Ubangi ít được biết đến thuộc ngữ hệ Niger-Congo và đặt chúng trong nhóm ngôn ngữ Adamawa với tên "Đông Adamawa". Chúng sớm bị đưa đến một nhánh tách biệt của ngữ hệ Niger-Congo, ví dụ như trong nhóm ngôn ngữ Savan của Blench. Tuy nhiên, điều này ngày càng trở nên không chắc chắn và Dimmendaal (2008) tuyên bố rằng thiếu bằng chứng thuyết phục cho việc phân loại chúng vào ngữ hệ Niger-Congo và Ubangi "có thể là một ngữ hệ độc lập không thể hoặc không có liên quan gì đến ngữ hệ Niger-Congo (hoặc bất kỳ ngữ hệ nào khác)". Tuy nhiên, Blench (2012) cho rằng Dimmendaal không đưa ra bằng chứng tích cực nào cho thấy nó khác biệt và tiếp tục cho Ubangi thuộc ngữ hệ Niger-Congo.

## Phân loại nội bộ
Boyd và Moñino (2010) đã loại bỏ tiếng Gbaya và tiếng Zande. Nửa tá nhánh còn lại có liên hệ với nhau, nhưng mối quan hệ qua lại của chúng khá phức tạp. Williamson & Blench (2000) đề xuất sự sắp xếp sau: 

Ngoài ra, còn có tiếng Ngombe, có vị trí không chắc chắn do thiếu hụt dữ liệu.
## Tham khảo

* *Moñino, Yves. 1988. . Paris: Geuthner.
Tiếng Shona

**Tiếng Shona** *(chiShona)* là một ngôn ngữ Bantu của người Shona ở Zimbabwe. Đây là một trong những ngôn ngữ Bantu được sử dụng rộng rãi nhất.

## Nguồn gốc
Những người nói tiếng Shona rất có thể đã chuyển đến Zimbabwe ngày nay từ Mapungubwe và cộng đồng K2 ở Limpopo, Nam Phi, trước dòng người châu Âu, chủ yếu là thực dân Anh. Một quan niệm sai lầm phổ biến là những người nói phương ngữ Karanga đã bị cuốn hút vào văn hóa và ngôn ngữ Ndebele biến họ thành Kalanga. Tiếng Kalanga được sử dụng rộng rãi ở Zimbabwe và Botswana nơi tiếng Ndebele chưa bao giờ có mặt. Tiếng Kalanga được cho là ngôn ngữ được sử dụng bởi Mapungubwean.

## Phân loại
Theo *Ethnologue*, tiếng Shona bao gồm các phương ngữ Karanga, Zezuru và Korekore, được khoảng 10,8 triệu người sử dụng. Các phương ngữ Manyika và Ndau được liệt kê riêng bởi *Ethnologue* và được nói bởi lần lượt 1.025.000 và 2.380.000 người.

Tiếng Shona là ngôn ngữ quốc gia ở Zimbabwe, nơi mà ngôn ngữ này đã trở thành một môn học bắt buộc trong các trường học từ năm 1980.

## Chữ viết
Hệ thống chữ viết cho tiếng Shona đã được hệ thống hóa trong thế kỷ 20. Cuốn tiểu thuyết đầu tiên bằng tiếng Shona, Feso, được xuất bản năm 1957.

## Tham khảo

## Tài liệu

* Biehler, E. (1950) *A Shona dictionary with an outline Shona grammar* (revised edition). The Jesuit Fathers.
* Brauner, Sigmund (1995) *A grammatical sketch of Shona: including historical notes*. Köln: Rüdiger Koppe.
* Carter, Hazel (1986) *Kuverenga Chishóna: an introductory Shona reader with grammatical sketch* (2nd edition). London: SOAS.
* Doke, Clement M. (1931) *Report on the unification of the Shona dialects*. Stephen Austin Sons.
* Fortune, George (1985). *Shona Grammatical Constructions Vol 1*. Mercury Press.
* Mutasa, David (1996) *The problems of standardizing spoken dialects: the Shona experience*, *Language Matters*, 27, 79
* Lafon, Michel (1995), *Le shona et les shonas du Zimbabwe*, Harmattan éd., Paris 
* D. Dale: 
** *Basic English – Shona dictionary*, Afro Asiatic Languages Edition, Sept 5, 2000, 
** *Duramazwi: A Shona - English Dictionary*, Afro Asiatic Languages Edition, Sept 5, 2000, 

## Liên kết ngoài

* 
* Pan African Localization report on Shona
* Example of Shona, Lyrikline.org page on poet Chirikure Chirikure, with audio and translations into English.
* Basic Shona language course (book + audio files) USA Foreign Service Institute (FSI)
* Biblical study material in Shona language (publications, video and audio files, online bible) by Jehovah's Witnesses
* Shona Dictionary Shona Dictionary
Nguyễn Phúc Điển

**Nguyễn Phúc Điển** (chữ Hán: 阮福晪; ? – 1783), tước phong **Thông Hoá Quận vương** (通化郡王), là một hậu duệ của chúa Nguyễn và là em của vua Gia Long nhà Nguyễn trong lịch sử Việt Nam.

## Tiểu sử
Công tử Điển là con trai thứ sáu của *Khang Hoàng đế* Nguyễn Phúc Luân, mẹ là *Hiếu Khang Hoàng hậu* Nguyễn Thị Hoàn. Ông là em cùng mẹ với vua Gia Long nhà Nguyễn. Không rõ năm sinh của ông.

Mùa xuân năm Ất Mùi (1775), công tử Điển theo chúa Nguyễn Phúc Thuần và những người anh vào Gia Định đánh giặc. Mùa xuân năm Quý Mão (1783), quân Tây Sơn quay lại tấn công Gia Định, ông theo anh là Nguyễn Ánh chạy ra đảo Phú Quốc lánh nạn. Vừa đặt chân đến đảo Diệp Thạch thì quân thù đuổi kịp, ông bị vây bắt. Ông chửi giặc và bị giết, vào tháng 6 (âm lịch) năm đó.

Năm Kỷ Dậu (1789), vua Gia Long truy tặng cho công tử Điển chức *Cẩm y vệ Chưởng vệ sự*, *Cai cơ*, thụy là **Tráng Tiết** (壯節). Năm Gia Long thứ 4 (1805), vua tiếp tục truy tặng ông chức *Dực Vận Tĩnh Nạn tôn thần*, *Đặc tiến phụ quốc Thượng tướng quân*, *Thái bảo Quốc công*, thụy là **Trung Mẫn** (忠愍), cho phụ thờ ở Thái miếu. Sang năm 1814, vua cải phong cho ông làm **Tương công** (襄公), cho chuyển sang thờ ở đền Triển Thân.

Năm Minh Mạng thứ 5 (1824), vua cho thờ ông ở Thế miếu. Năm thứ 12, gia tặng là *Tá Vận tôn thần*, *Tôn nhân phủ Tôn nhân lệnh*, đổi tên thụy là **Trung Tráng** (忠壯), phong làm **Thông Hoá Quận vương** (通化郡王).

Quận vương Điển không có con thừa tự. Đến năm 1843, vua Thiệu Trị lại cho rước bài vị của ông về thờ ở đền Thân Huân.

## Tham khảo
* Hội đồng trị sự Nguyễn Phúc Tộc (1995), *[http://www.namkyluctinh.com/a-sachsuvn/Nguyen_Phuc_Toc_The_Pha.pdf Nguyễn Phúc Tộc thế phả] *, Nhà xuất bản Thuận Hóa
* Quốc sử quán triều Nguyễn (2006), *[[Đại Nam liệt truyện]] chính biên*, Tổ Phiên dịch Viện Sử học dịch, Nhà xuất bản Thuận Hóa

## Chú thích
Nhóm ngôn ngữ Benue-Congo

**Nhóm ngôn ngữ Benue-Congo** (đôi khi được gọi là **Benue Đông-Congo**) là một phân nhóm chính của ngữ hệ Niger-Congo, hiện diện hầu như khắp châu Phi hạ Sahara.

Nhóm này bao gồm 938 ngôn ngữ được nói bởi chừng 550 triệu người.

Nó bao gồm hai nhánh chính:

*Nhóm ngôn ngữ Niger Trung (hoặc Platoid), được nói chủ yếu ở Nigeria
* Nhóm ngôn ngữ Bantoid–Cross, được nói ở Nigeria, Cameroon và hầu hết châu Phi hạ Sahara, vì chúng có chứa các ngôn ngữ Bantu (thông qua nhánh Nam Baltoid).

## Phân nhóm

Phân nhóm Niger Trung (hoặc Platoid) có các nhóm Plateau, Jukunoid và Kainji; còn phân nhóm Bantoid–Cross tạo thành từ nhóm Bantoid, Dakoid và Cross River.

Các nhánh của nhóm ngôn ngữ Benue-Congo như sau: (số ngôn ngữ kèm theo) 

Tiếng Ukaan cũng liên quan đến nhóm ngôn ngữ Benue-Congo; Roger Blench nghi ngờ đây có thể là ngôn ngữ Benue (Đông)-Congo khác biệt nhất hoặc là họ hàng gần với Benue-Congo.

Tiếng Fali và tiếng Tita cũng có thể thuộc nhóm Benue-Congo nhưng không được phân loại. 
## Xem thêm

*   (Wiktionary) 
*Biểu đồ hệ thống các ngôn ngữ Niger-Congo với số lượng người nói
## Tham khảo

* Wolf, Paul Polydoor de (1971) *The Noun Class System of Proto-Benue–Congo* (Thesis, Leiden University). The Hague/Paris: Mouton.
* Williamson, Kay (1989) 'Benue–Congo Overview', pp.&nbsp;248–274 in Bendor-Samuel, John & Rhonda L. Hartell (eds.) *The Niger–Congo Languages – A classification and description of Africa's largest language family*. Lanham, Maryland: University Press of America.

## Wikimedia

## Liên kết ngoài

* Tài nguyên mạng cho các ngôn ngữ Congo Benue 
* Tạp chí Ngôn ngữ Tây Phi: Benue-Congo
* Danh sách Swadesh Benue-Congo nguyên thủy  (de Wolf 1971)
Bắc Hùng

**Bắc Hùng** là một xã thuộc huyện Văn Lãng, tỉnh Lạng Sơn, Việt Nam.

## Địa lý
Xã Bắc Hùng nằm ở phía đông huyện Văn Lãng, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp xã Thanh Long
*Phía tây giáp xã Bắc Việt với ranh giới là sông Kỳ Cùng
*Phía nam giáp thị trấn Na Sầm
*Phía bắc giáp huyện Tràng Định và các xã Thụy Hùng, Trùng Khánh.

Xã Bắc Hùng có diện tích 53,28&nbsp;km², dân số năm 2018 là 3.191 người, mật độ dân số đạt 60 người/km².

## Lịch sử
Địa bàn xã Bắc Hùng hiện nay trước đây là xã An Hùng và một phần các xã Tân Lang, Tân Việt, Trùng Quán thuộc huyện Văn Lãng.

Năm 2018, xã An Hùng có diện tích 17,74&nbsp;km², dân số là 951 người, mật độ dân số đạt 54 người/km².

Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 818/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Lạng Sơn (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của xã An Hùng với 4,67&nbsp;km² diện tích tự nhiên và 325 người thuộc thôn Thanh Hảo và một phần thôn Bó Củng của xã Tân Lang; toàn bộ 16,24&nbsp;km² diện tích tự nhiên và 1.201 người thuộc 7 thôn: Đoàn Kết, Lũng Thuông, Tồng Kịt, Nà Mành, Nà Liệt, Lũng Vài, Bản Vạc của xã Trùng Quán; toàn bộ 14,63&nbsp;km² diện tích tự nhiên và 714 người thuộc 4 thôn: Nà Cạn, Khòn Búm, Bó Mịn, Nà Là và một phần thôn Bản Quan thuộc xã Tân Việt để thành lập xã Bắc Hùng.

Sau khi thành lập, xã Bắc Hùng có diện tích 53,28&nbsp;km², dân số là 3.191 người.

## Chú thích

## Tham khảo
An Dũng (định hướng)

**An Dũng** có thể là một trong số các địa danh sau:

* Xã An Dũng, huyện An Lão, tỉnh Bình Định
* Xã An Dũng, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh
Vụ trộm Dresden 2019

Vào ngày 25 tháng 11 năm 2019, các hiện vật đồ trang sức hoàng gia đã bị đánh cắp từ bảo tàng Grünes Gewölbe (Vault Xanh) trong lâu đài Dresden ở Dresden, Đức. Ba trong số mười bộ hiện vật trang sức trong căn Phòng Ngọc của bảo tàng đã bị đánh cắp. Các hiện vật bị đánh cắp bao gồm ngôi sao ngực đính đầy kim cương của Hội Đại bàng trắng Ba Lan, một chiếc mũ có đính kim cương 16 cara, cầu vai kim cương và chuôi kim cương chứa chín viên kim cương lớn và 770 viên nhỏ hơn, cùng với một bao kiếm tương ứng.

## Bảo tàng
Vụ cướp này diễn ra tại Grünes Gewölbe (Vault Xanh) ở Dresden, Đức, một trong những bảo tàng lâu đời nhất ở châu Âu, được thành lập vào năm 1723 bởi August II của Ba Lan, Tuyển đế hầu quốc Sachsen. Vào thời điểm trộm cắp, nó trưng bày khoảng 4.000 hiện vật trang sức và các báu vật khác được trang trí bằng vàng, bạc, ngà, ngọc trai và các kim loại và đá quý khác. Một trong những kho báu chính của bảo tàng, Viên kim cương xanh 41 cara, đã được cho mượn ở Hoa Kỳ.
## Vụ trộm

Vào ngày 25 tháng 11 lúc 4 giờ sáng, những tên trộm tạo một đám cháy nhỏ trên cầu Augustus gần đó, đã phá hủy hộp điện làm mất điện dẫn đến vô hiệu hóa báo động an ninh, nhưng camera quan sát (CCTV) vẫn tiếp tục hoạt động. Những tên trộm sau đó cắt qua các thanh sắt quanh cửa sổ để đột nhập vào Phòng Ngọc của bảo tàng. Theo cảnh sát, những tên trộm phải rất nhỏ để chui qua lỗ. Cảnh quay camera quan sát cho thấy hai tên trộm trong hầm. Chúng dùng rìu đập vỡ mặt kính để lấy kim cương.

Những tên trộm đã lấy đi ba bộ kim cương thế kỷ 18 trị giá 1,1 tỷ USD. Các bộ đồ bao gồm 37 viên kim cương, hồng ngọc, ngọc lục bảo và ngọc bích. Những tên trộm đã không thể lấy tất cả các mảnh từ ba bộ trang sức; đồ trang sức đã được khâu vào bề mặt của tủ và một số trong những mảnh đó vẫn còn. Những tên trộm đã thoát qua cùng một cửa sổ, thay thế các thanh để trì hoãn phát hiện. Vụ cướp được phát hiện lúc 5 giờ sáng và 16 xe cảnh sát đã được điều đến bảo tàng. Các nhân viên bảo vệ đóng quân tại bảo tàng theo giao thức sau khi vụ trộm được phát hiện và không giao chiến với bọn cướp, vì nhân viên bảo vệ không có vũ khí. Thay vào đó họ đã thông báo cho cảnh sát và tuân theo giao thức an toàn.

## Tham khảo
Nam Điền (định hướng)

**Nam Điền** có thể là một trong số các địa danh sau:
*Xã Nam Điền, huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh.
*Xã Nam Điền, huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định.
*Xã Nam Điền, huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định.
Thiện Tân (định hướng)

**Thiện Tân** có thể là một trong số các địa danh sau:

*Xã Thiện Tân, huyện Vĩnh Cửu, tỉnh Đồng Nai
*Xã Thiện Tân, huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn

## Xem thêm
*Tân Thiện
Khánh Xuân, Lộc Bình

**Khánh Xuân** là một xã thuộc huyện Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn, Việt Nam.

## Địa lý
Xã Khánh Xuân nằm ở phía bắc huyện Lộc Bình, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp xã Đồng Bục và xã Mẫu Sơn
*Phía tây giáp huyện Cao Lộc
*Phía nam giáp xã Thống Nhất với ranh giới là sông Kỳ Cùng
*Phía bắc giáp huyện Cao Lộc.

Xã Khánh Xuân có diện tích 30,56&nbsp;km², dân số năm 2018 là 3.427 người, mật độ dân số đạt 112 người/km².

## Lịch sử
Địa bàn xã Khánh Xuân hiện nay trước đây vốn là ba xã: Bằng Khánh, Xuân Lễ, Xuân Mãn thuộc huyện Lộc Bình.

Trước khi sáp nhập, xã Bằng Khánh có diện tích 13,07&nbsp;km², dân số là 1.436 người, mật độ dân số đạt 110 người/km². Xã Xuân Lễ có diện tích 7,07&nbsp;km², dân số là 854 người, mật độ dân số đạt 121 người/km². Xã Xuân Mãn có diện tích 10,42&nbsp;km², dân số là 1.137 người, mật độ dân số đạt 109 người/km².

Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 818/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Lạng Sơn (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của ba xã: Bằng Khánh, Xuân Lễ và Xuân Mãn thành xã Khánh Xuân.

## Chú thích

## Tham khảo
Thống Nhất, Lạng Sơn

**Thống Nhất** là một xã thuộc tỉnh Lạng Sơn, Việt Nam.

## Địa lý
Xã Thống Nhất có vị trí địa lý:
*Phía bắc giáp xã Lộc Bình.
*Phía nam giáp tỉnh Bắc Ninh.
*Phía đông giáp xã Na Dương và xã Xuân Dương.
*Phía tây giáp xã Chiến Thắng và xã Quan Sơn.

## Lịch sử
Địa bàn xã Thống Nhất hiện nay trước đây vốn là 4 xã: Xuân Tình, Như Khuê, Vân Mộng, Nhượng Bạn thuộc huyện Lộc Bình.

Trước khi sáp nhập, xã Xuân Tình có diện tích 7,77&nbsp;km², dân số là 1.528 người, mật độ dân số đạt 197 người/km². Xã Như Khuê có diện tích 8,44&nbsp;km², dân số là 1.361 người, mật độ dân số đạt 161 người/km². Xã Vân Mộng có diện tích 16,16&nbsp;km², dân số là 2.252 người, mật độ dân số đạt 139 người/km². Xã Nhượng Bạn có diện tích 14,94&nbsp;km², dân số là 1.650 người, mật độ dân số đạt 110 người/km².

Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 818/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Lạng Sơn (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của 4 xã: Xuân Tình, Như Khuê, Vân Mộng, Nhượng Bạn thành xã Thống Nhất.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1672/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Lạng Sơn năm 2025. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các xã Minh Hiệp, Hữu Lân và Thống Nhất thành xã mới có tên gọi là **xã Thống Nhất**.

## Chú thích

## Tham khảo
Bình An, Lộc Hà

**Bình An** là một xã thuộc huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam.

## Địa lý
Xã Bình An nằm ở phía đông huyện Lộc Hà, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp xã Thịnh Lộc
*Phía tây giáp xã Tân Lộc
*Phía nam giáp xã Phù Lưu và xã Thạch Mỹ
*Phía bắc giáp xã Thịnh Lộc.

Xã Bình An có diện tích 9,28&nbsp;km², dân số năm 2018 là 8.035 người, mật độ dân số đạt 866 người/km².

## Hành chính
Xã Bình An được chia thành 11 thôn: 1, 2, 3, 4, 5, 6, Bình Nguyên, Chân Thành, Thống Nhất, Quyết Thắng, Xuân Triều.

## Lịch sử
Địa bàn xã Bình An hiện nay trước đây vốn là hai xã An Lộc và Bình Lộc thuộc huyện Can Lộc.

Năm 2007, các xã An Lộc và Bình Lộc chuyển sang trực thuộc huyện Lộc Hà mới thành lập.

Trước khi sáp nhập, xã An Lộc có diện tích 4,93&nbsp;km², dân số là 3.150 người, mật độ dân số đạt 639 người/km². Xã Bình Lộc có diện tích 4,35&nbsp;km², dân số là 4.885 người, mật độ dân số đạt 1.123 người/km².

Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 819/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Hà Tĩnh (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của hai xã An Lộc và Bình Lộc thành xã Bình An.

Ngày 14 tháng 11 năm 2024, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1283/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 2023–2025 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2025).Theo đó,sáp nhập xã Bình An vào huyện Thạch Hà.

## Chú thích

## Tham khảo
Bắc Quỳnh

**Bắc Quỳnh** là một xã thuộc huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn, Việt Nam.

Tên của xã được ghép từ tên của hai xã cũ là Bắc Sơn và Quỳnh Sơn.

## Địa lý
Xã Bắc Quỳnh nằm ở phía đông bắc huyện Bắc Sơn, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp huyện Bình Gia
*Phía tây giáp thị trấn Bắc Sơn và xã Long Đống
*Phía nam giáp xã Chiêu Vũ và xã Hưng Vũ
*Phía bắc giáp huyện Bình Gia.

Xã Bắc Quỳnh có diện tích 32,52&nbsp;km², dân số năm 2018 là 4.107 người, mật độ dân số đạt 126 người/km².

## Lịch sử
Địa bàn xã Bắc Quỳnh hiện nay trước đây vốn là hai xã Bắc Sơn và Quỳnh Sơn thuộc huyện Bắc Sơn.

Trước khi sáp nhập, xã Bắc Sơn có diện tích 17,93&nbsp;km², dân số là 2.194 người, mật độ dân số đạt 122 người/km². Xã Quỳnh Sơn có diện tích 14,59&nbsp;km², dân số là 1.913 người, mật độ dân số đạt 131 người/km².

Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 818/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Lạng Sơn (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của hai xã Bắc Sơn và Quỳnh Sơn thành xã Bắc Quỳnh.

## Chú thích

## Tham khảo
Minh Hiệp

**Minh Hiệp** là một xã thuộc huyện Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn, Việt Nam.

Tên của xã được ghép từ tên của hai xã cũ là Hiệp Hạ và Minh Phát.

## Địa lý
Xã Minh Hiệp nằm ở phía tây huyện Lộc Bình, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp xã Thống Nhất, xã Đông Quan và xã Nam Quan.
*Phía tây giáp huyện Chi Lăng
*Phía nam giáp xã Hữu Lân
*Phía bắc giáp xã Thống Nhất.

Xã Minh Hiệp có diện tích 52,26&nbsp;km², dân số năm 2018 là 3.862 người, mật độ dân số đạt 74 người/km².

## Lịch sử
Địa bàn xã Minh Hiệp hiện nay trước đây vốn là hai xã Hiệp Hạ và Minh Phát thuộc huyện Lộc Bình.

Trước khi sáp nhập, xã Hiệp Hạ có diện tích 16,53&nbsp;km², dân số là 1.841 người, mật độ dân số 111 người/km². Xã Minh Phát có diện tích 35,73&nbsp;km², dân số là 2.021 người, mật độ dân số 57 người/km².

Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 818/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Lạng Sơn (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của hai xã Hiệp Hạ và Minh Phát thành xã Minh Hiệp.

## Chú thích

## Tham khảo
An Sơn, Văn Quan

**An Sơn** là một xã thuộc huyện Văn Quan, tỉnh Lạng Sơn, Việt Nam.

## Địa lý
Xã An Sơn nằm ở phía đông huyện Văn Quan, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp xã Khánh Khê và xã Tràng Các
*Phía tây giáp thị trấn Văn Quan và xã Bình Phúc
*Phía nam giáp xã Tân Đoàn và xã Yên Phúc
*Phía bắc giáp thị trấn Văn Quan và xã Điềm He.

Xã An Sơn có diện tích 53,07&nbsp;km², dân số năm 2018 là 6.250 người, mật độ dân số đạt 118 người/km².

## Lịch sử
Địa bàn xã An Sơn hiện nay trước đây vốn là ba xã: Chu Túc, Đại An, Tràng Sơn thuộc huyện Văn Quan.

Trước khi sáp nhập, xã Chu Túc có diện tích 15,46&nbsp;km², dân số là 2.328 người, mật độ dân số đạt 151 người/km². Xã Đại An có diện tích 20,39&nbsp;km², dân số là 2.227 người, mật độ dân số đạt 109 người/km². Xã Tràng Sơn có diện tích 17,22&nbsp;km², dân số là 1.695 người, mật độ dân số đạt 98 người/km².

Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 818/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Lạng Sơn (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của 3 xã: Chu Túc, Đại An, Tràng Sơn thành xã An Sơn.

## Chú thích

## Tham khảo
Điềm He

**Điềm He** là một xã thuộc tỉnh Lạng Sơn, Việt Nam.

## Địa lý
Xã Điềm He có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp xã Hoàng Văn Thụ và xã Khánh Khê
*Phía tây giáp xã Văn Quan, xã Tân Văn và xã Hội Hoan
*Phía nam giáp xã Yên Phúc
*Phía bắc giáp xã Văn Lãng và xã Na Sầm.

Xã Điềm He có diện tích 33,27&nbsp;km², dân số năm 2018 là 4.825 người, mật độ dân số đạt 145 người/km².

Theo thống kê năm 2024, xã có diện tích 103,12&nbsp;km², dân số là 11.340 người, mật độ dân đạt  người/km².

## Lịch sử
Điềm He vốn là tên một Châu, sau đó là một huyện thuộc tỉnh Lạng Sơn. Năm 1964, huyện Điềm He hợp nhất với 6 xã của huyện Bằng Mạc cũ thành huyện Văn Quan ngày nay.

Địa bàn xã Điềm He hiện nay trước đây vốn là hai xã Văn An, Song Giang và một phần xã Vĩnh Lại cũ.

Trước khi sáp nhập, xã Văn An có diện tích 10,55&nbsp;km², dân số là 2.502 người, mật độ dân số đạt 237 người/km². Xã Song Giang có diện tích 12,31&nbsp;km², dân số là 1.252 người, mật độ dân số đạt 102 người/km².

Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 818/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Lạng Sơn (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của hai xã Văn An, Song Giang cùng toàn bộ 10,41&nbsp;km² diện tích tự nhiên và 1.071 người thuộc 3 thôn: Bản Lải, Nà Bung, Nà Súng của xã Vĩnh Lại vừa giải thể thành xã Điềm He.

Ngày 1 tháng 7 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1672/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Lạng Sơn năm 2025. Theo đó,Sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các xã Trấn Ninh, Liên Hội và Điềm He thành xã mới có tên gọi là xã Điềm He.
## Danh nhân

## Chú thích

## Tham khảo
Nậm Tần

**Nậm Tần** là dòng sông chảy ở huyện Sìn Hồ tỉnh Lai Châu, Việt Nam.

Nậm Tần là phụ lưu cấp 1 của Nậm Na trong lưu vực sông Đà, dài 21&nbsp;km, diện tích lưu vực 130&nbsp;km², *mã sông* là "02 02 63 26 04". Nhiều văn liệu gọi là "*[[suối Nậm Tần]]*".

Nậm Tần khởi nguồn từ sườn đông dãy núi trên biên giới Việt Trung, ở phía tây xã Pa Tần, chảy về hướng đông. 

Đến *bản Pa Tần 3* ở trung tâm hành chính xã Pa Tần thì Nậm Tần đổ vào Nậm Na.  Cửa sông ở phía hạ lưu đập Thủy điện Nậm Na 2  cỡ 5&nbsp;km theo đường sông. Cửa sông nay là lòng hồ Thủy điện Nậm Na 3, tạo cảnh quan đẹp cho khu dân cư chính của xã Pa Tần.

Tên sông được dùng đặt tên các bản Nậm Tần, Pa Tần và xã Pa Tần.

## Ghi chú

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
I Used to Know Her

***I Used to Know Her*** là album tổng hợp thứ hai của nữ ca sĩ người Mỹ H.E.R., được RCA Records phát hành vào ngày 30 tháng 8 năm 2019. Album bao gồm các bài hát nằm trong các EP *[[I Used to Know Her: The Prelude]]* (2018) và *[[I Used to Know Her: Part 2]]* (2018) của nữ ca sĩ, cũng như bổ sung thêm 5 bài cùng nhiều phiên bản mở rộng của các bài hát "Going", "Be On My Way" và "The Lord is Coming".

Tại Giải Grammy lần thứ 62, album nhận được đề cử ở hạng mục Album của năm, qua đó trở thành đề cử lần thứ hai liên tiếp của H.E.R. ở hạng mục này. Đĩa đơn mở đường và bài hát "Could've Been" hợp tác với Bryson Tiller cũng được đề cử cho Bài hát R&B xuất sắc nhất và Trình diễn R&B xuất sắc nhất. Đĩa đơn thứ hai từ album, "Hard Place", được đề cử ở các hạng mục Bài hát của năm và Thu âm của năm.

## Các đĩa đơn và quảng bá
Vào ngày 4 tháng 4 năm 2019, H.E.R. ra mắt video âm nhạc của ca khúc "Hard Place". Cô cũng biểu diễn trực tiếp ca khúc trong chương trình *[[The Late Show with Stephen Colbert]]* và tại lễ trao giải Grammy năm 2019. Vào ngày 25 tháng 6, cô phát hành đĩa đơn "Racks" hợp tác với YBN Cordae. Đĩa đơn kế tiếp được phát hành vào ngày 26 tháng 7 và có tựa đề "21".

## Danh sách bài hát

## Xếp hạng
### Xếp hạng tuần

## Tham khảo
Quang Thọ (định hướng)

**Quang Thọ** có thể là:

* Xã Quang Thọ thuộc huyện Vũ Quang, tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam.
* Ca sĩ Quang Thọ (sinh 1948), Nghệ sĩ Nhân dân Việt Nam.
Nhóm ngôn ngữ Đại Tây Dương-Congo

**Nhóm ngôn ngữ Đại Tây Dương-Congo** là một bộ phận chính, cốt lõi của ngữ hệ Niger-Congo của Châu Phi, đặc trưng bởi hệ thống lớp danh từ điển hình. Chúng bao gồm hầu hết ngôn ngữ của ngữ hệ Niger-Congo trừ các nhóm Mande, Dogon, Ijo và các ngôn ngữ Katla và Rashad (trước đây được phân loại thuộc nhóm ngôn ngữ Kordofan).

Trong hộp thông tin ở bên phải, các ngôn ngữ có vẻ khác biệt nhất được đặt ở trên cùng. Nhánh Đại Tây Dương trước đây đã bị chia tách thành nhóm Senegambia, Mel và các ngôn ngữ tách biệt hơn: Sua, Gola và Limba. Nhóm ngôn ngữ Volta-Congo còn nguyên vẹn ngoài Senufo và Kru.

Ngoài ra, Güldemann (2018) cũng liệt kê tiếng Nalu và Rio Nunez là các ngôn ngữ không phân loại trong ngữ hệ Niger-Congo.

Một vài ngôn ngữ mà ta đang thiếu thông tin (như tiếng Bayot và tiếng Bung) có thể sẽ trở thành những nhánh riêng trong tương lai.

## Tham khảo
SDA

**SDA** hay **sda** có thể là:

## Sinh học

* Tác dụng động lực đặc hiệu, thuật ngữ nói về hiệu ứng nhiệt của thực phẩm

## Hóa học

* Acid stearidonic, acid béo omega-3
Lâu đài Dresden

**Lâu đài Dresden** hoặc **Cung điện Hoàng gia** ( hoặc ) là một trong những tòa nhà cổ nhất ở Dresden, Đức. Trong gần 400 năm, đây là nơi cư ngụ của các tuyển hầu tước (1547-1806) và các vị vua (1806-1918) của Vương quốc Sachsen từ dòng Albertine của Nhà Wettin cũng như các vị vua của Ba Lan (1697-1763). Nó được biết đến với các phong cách kiến trúc khác nhau được sử dụng, từ thời Baroque đến thời Tân Phục hưng.

Ngày nay, lâu đài này là một quần thể bảo tàng chứa Hầm Xanh lịch sử và mới, Bảo tàng lưu trữ Münzkabinett, Bộ sưu tập các bản in, bản vẽ và hình ảnh và kho vũ khí Dresden của quân đội với Phòng Thổ Nhĩ Kỳ. Nó cũng chứa một thư viện nghệ thuật và quản lý Bộ sưu tập Nghệ thuật Nhà nước Dresden.

## Tham khảo
Sì (album của Andrea Bocelli)

***Sì*** là album phòng thu thứ 16 của giọng nam cao người Ý Andrea Bocelli, được phát hành vào ngày 26 tháng 10 năm 2018. Đây là album đầu tiên của Bocelli sử dụng các chất liệu âm nhạc gốc trong vòng 14 năm kể từ sau khi *[[Andrea (album của Andrea Bocelli)|Andrea]]* được phát hành vào năm 2004. Bocelli song ca cùng con trai Matteo Bocelli trong bài hát "Fall on Me". Ed Sheeran cũng thể hiện và đồng sáng tác bài hát "Amo soltanto te". Sự kiện này đánh dấu lần hợp tác thứ hai giữa Bocelli và Sheeran sau "Perfect Symphony" phát hành năm 2017. Dua Lipa và Josh Groban cũng xuất hiện trong album.

Phiên bản cao cấp của album được bổ sung thêm một số bài hát, trong khi một phiên bản cao cấp khác lại có thêm một đĩa gồm các bản tiếng Tây Ban Nha của các bài hát chính trong album, một bản tiếng Pháp của "Ali di libertà" và một bản tiếng Quan thoại của "If Only" với sự tham gia của ca sĩ người Đài Loan A-Mei. Album trở thành Album của Tuần trên kênh BBC Radio 2 và một số bài hát được ra mắt trên toàn cầu trên mạng lưới phát thanh này.

*Sì* ra mắt ở vị trí số 1 trên các bảng xếp hạng UK Albums Chart của Anh Quốc và ''Billboard'' 200 của Hoa Kỳ, trở thành album quán quân đầu tiên của Bocelli tại hai quốc gia này. Đây cũng là album cổ điển đầu tiên đạt vị trí quán quân trong 20 năm tại Anh Quốc và trong 10 năm tại Hoa Kỳ. Album nhận được đề cử ở hạng mục Album giọng pop truyền thống xuất sắc nhất tại Giải Grammy năm 2020.

## Bối cảnh
Bocelli cho biết rằng ông cùng đội ngũ sáng tác và sản xuất đã tìm được và để dành nhiều bài hát để thực hiện trong nhiều năm, nhưng chưa thật sự ghi âm chúng cho đến tận album *Sì*. Bocelli giải thích rằng, vì gia đình ông là "một điểm tham chiếu quan trọng trong cuộc đời" nên ông muốn "ca tụng" họ trong album. Kết quả là, con trai Matteo đã song ca cùng ông trong bài "Fall on Me"; trong khi một người con trai khác, Amos, chơi piano trong hai bản acoustic thêm của phiên bản cao cấp. Bocelli cũng dành tặng bài hát "Vivo" cho người vợ của mình, bà Veronica.

## Quảng bá
Bài hát "Fall on Me" được sử dụng trong phần danh đề ở cuối bộ phim *[[The Nutcracker and the Four Realms]]* của Disney.

## Diễn biến thương mại
*Sì* ra mắt ở vị trí số 1 trên bảng xếp hạng US ''Billboard'' 200 với 126.000 đơn vị album tương đương, trong đó có 123.000 bản là album thuần. Đây là album quán quân đầu tiên của Bocelli tại Hoa Kỳ và cũng là album cổ điển đầu tiên đạt được thành tích này kể từ sau khi *[[Noël (Josh Groban album)|Noël]]* của Josh Groban vươn lên dẫn đầu bảng xếp hạng vào tháng 1 năm 2008.

Tại Anh Quốc, *Sì* ra mắt ở vị trí quán quân với doanh số đạt 25.829 bản, trở thành album thứ 11 của Bocelli lọt vào top 10 của bảng xếp hạng. Đây cũng là album cổ điển đầu tiên đạt vị trí số 1 kể từ sau ** (1998) của James Horner.

## Danh sách bài hát

## Xếp hạng và chứng nhận

### Xếp hạng tuần

### Xếp hạng cuối năm

### Chứng nhận doanh số

## Xem thêm
* Danh sách nghệ sĩ có hit quán quân cùng lúc tại Mỹ và Anh Quốc
* Danh sách album quán quân ''Billboard'' 200 năm 2018
* Danh sách album quán quân thập niên 2010 (Anh Quốc)

## Tham khảo
Tiếng Ba Tư Iran

**Tiếng Ba Tư Iran** hoặc **Tây Ba Tư**, **Parsi** (tiếng Ba Tư: فارسی) là phương ngữ được sử dụng rộng rãi nhất của tiếng Ba Tư. Nó là ngôn ngữ chính thức của Iran và cũng được nói bởi các nhóm thiểu số khác nhau ở Iraq và các quốc gia vùng Vịnh Ba Tư. Đây là một trong ba phương ngữ chính của tiếng Ba Tư. Hai phương ngữ còn lại là tiếng Dari và tiếng Tajik.

## Phân bố
Tiếng Ba Tư Iran được nói ở Iran, nhưng cũng được nói ở Afghanistan và Pakistan và một số quốc gia thuộc Vịnh Ba Tư (Bahrain, Iraq, Oman, Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Yemen, các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất) và bởi các cộng đồng di cư ở nhiều quốc gia trên thế giới, đặc biệt ở Hoa Kỳ.

## Phương ngữ
Tiếng Ba Tư Iran có các phương ngữ sau: Abadan, Araki, Bandar, Esfahan, Karbala, Kashan, Kerman, Mashhad, Qazvin, Shiraz, Tehran cổ, Yazd.

Tiếng Dari và tiếng Tajik gần như giống hệt nhau, với sự khác biệt nhỏ ở từ vựng. Tiếng Dari và Tajik được *[[Ethnologue]]* phân loại là thành viên trong "liên ngữ" (macro-language) Ba Tư.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* (en) Fiche langue du persan iranien[pes]dans la base de données linguistique Ethnologue.
* (en) Fiche langue du persan iranien[west2369]dans la base de données linguistique Glottolog.
* (en) Sources d'information sur le persan iranien sur le site de l'OLAC.
*
Tiếng Masaba

**Tiếng Masaba** (*Lumasaaba*), có lúc còn gọi là **tiếng Gisu** (*Lugisu*) (theo tên một phương ngữ), là một ngôn ngữ Bantu có hơn hai triệu người nói, ở Đông Phi. Phương ngữ Gisu ở miền đông Uganda thông hiểu được với phương ngữ Bukusu (ngôn ngữ của một bộ phận người Luhya) tại miền tây Kenya. *Masaba* vừa là tên địa phương của núi Elgon, vừa được cho là tên con trai của tổ tộc Gisu. Như đa phần ngôn ngữ Bantu, tiếng Masaba có một tập hợp tiền tố lớp danh từ (có đôi nét tương đồng với hệ thống giống trong ngôn ngữ Rôman hay German). Ngôn ngữ này có hình thái động từ tương đối phức tạp.

## Phương ngữ
Tiếng Masaba có các phương ngữ sau:
*Gisu (*Lugisu*)
*Kisu
*Bukusu (*Lubukusu*; của người Luhya)
*Syan
*Tachoni (*Lutachoni*; của người Luhya)
*Dadiri (*Ludadiri*)
*Buya (*Lubuya*)

Phương ngữ Dadiri nói ở phía bắc, Gisu ở mạn trung, còn Buya ở miền trung-nam vùng nói tiếng Masaba ở Uganda. Phương ngữ Bukusu nói ở Kenya.

## Âm vị học

### Phụ âm

### Nguyên âm
Tiếng Masaba có hệ thống 5 nguyên âm: /i, e, a, o, u/.

## Nguồn tham khảo

## Tài liệu
*Brown, Gillian (1972) *Phonological Rules and Dialectal Variation: A study of the phonology of Lumasaaba* 

## Liên kết ngoài
*Kulomba Kwikumutikinyi Portions of the Book of Common Prayer in Masaba (1907) digitized by Richard Mammana and Charles Wohlers
*http://open-chapel.com/scripture/language-preservation/lumasaaba-language-study/ Learning Lumasaaba by Catherine Mabongor
Pyongyang Marathon

**Pyongyang Marathon**, hay có tên khác là **Giải Marathon Quốc tế Mangyongdae** *(Mangyongdae Prize International Marathon),* là một giải marathon hằng năm được tổ chức vào tháng 4 tại Pyongyang, Thủ đô của Bắc Triều Tiên. Nó là một phần trong hệ thống IAAF Bronze Label Road Race.

Cuộc đua được tổ chức lần đầu tiên vào năm 1981 dành cho nam giới và sự kiện dành cho phụ nữ được bắt đầu vào năm 1984. Cuộc đua năm 2009 là sự kiện thứ 22. Cuộc thi đã được mở cho các vận động viên quốc tế một lần nữa vào năm 2000. Cuộc đua bắt đầu và kết thúc tại Sân vận động Rungnado May Day hoặc Sân vận động Kim Il Sung và chạy dọc bờ sông Taedong. Tại mùa giải năm 2010, Ivan Babaryka người Ukraine đã trở thành vận động viên châu Âu đầu tiên giành chiến thắng tại Bình Nhưởng sau 24 năm. Cuộc đua vào năm 2012 đã được tổ chức như một phần của lễ kỷ niệm 100 năm kể từ khi Kim Il-sung chào đời và có một trong những kết thúc gần nhất của cuộc đua: Oleksandr Matviychuk và Pak Song-chol có thời gian kết thúc bằng nhau (2:12:54), với khách mời Ukraine nhận danh hiệu.

Cuộc đua năm 2015 ban đầu đã bị đóng cửa đối với người nước ngoài vì lo ngại về Ebola, nhưng quyết định này đã bị thay đổi sau khi Bắc Triều Tiên mở lại biên giới vào tháng 3 năm 2015. Cuộc đua được tổ chức vào năm 2016, nhưng không đáp ứng các thông số kỹ thuật của IAAF cho IAAF Bronze Label Road Race mà nó đã có trong những năm trước.

## Kỷ lục

* Nam: 2:10:50, Kim Jung-won, 1996
* Nữ: 2:26:02, Jong Yong-ok, 2007

## Danh sách người chiến thắng
**Key:** 

## Xem thêm

* Du lịch Bắc Triều Tiên

## Chú thích

## Liên kết ngoài

* 
* Pyongyang Marathon at ''ARRS''
* Pyongyang Marathon at ''Marathoninfo''
* How to join Pyongyang Marathon
Tiếng Pothohar

**Tiếng Pothohar** là một ngôn ngữ Ấn-Aryan được nói trên cao nguyên Pothohar ở phía bắc xa xôi của bang Punjab, cũng như trong hầu hết Azad Kashmir của Pakistan và ở mạn tây của bang Jammu và Kashmir, Ấn Độ. Nó được biết đến bằng nhiều tên khác nhau, phổ biến nhất trong số đó là **Pahar** và **Pothwar** (hoặc **Pothohar).**

Grierson trong Cuộc khảo sát ngôn ngữ đầu thế kỷ 20 của Ấn Độ đã gán nó là "cụm phía Bắc" của tiếng Lahnda, nhưng sự phân loại này, cũng như tính hợp lệ của nhóm phương ngữ Lahnda, đã bị đặt dấu chấm hỏi.

Tiếng Pothohar từng được phân loại là phương ngữ của tiếng Ba Tư.

## Tham khảo

## Tài liệu

* 
* 
* 
* Baart, Joan L. G. (2003). Sustainable development and the maintenance of Pakistan's indigenous languages. Islamabad.
* Bhat, Javeed Ahmad (2014). Politics of reservations a comparative study of Gujjars and Paharis of Jammu and Kashmir (PhD). Aligarh Muslim University. Truy cập 2018-02-07.
* Grierson, George A. (1919). Linguistic Survey of India. Volume VIII, Part 1, Indo-Aryan family. North-western group. Specimens of Sindhī and Lahndā. Calcutta: Office of the Superintendent of Government Printing, India.
* 
* Lothers, Michael; Lothers, Laura (2010). Pahari and Pothwari: a sociolinguistic survey (Report). SIL Electronic Survey Reports. 2010-012.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  (access limited).
* Singh, Kuljit (2014). Identity formation and assertion: a study of Pahari speaking community of Jammu and Kashmir (PhD). University of Jammu. Truy cập 2018-02-09.

## Đọc thêm

* 
*