open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kinh tuyến Warszawa

**Kinh tuyến Warszawa** () là một đường kinh tuyến chạy qua Warsaw. Giờ trung bình địa phương tại kinh tuyến được gọi là **Giờ trung bình Warszawa**. Nó tương ứng với phần chênh lệch UTC là +01: 24.

Năm 1880, một cây cột nhỏ đánh dấu kinh tuyến đã được dựng lên tại Quảng trường Nhà hát ở Warszawa. Nó được đánh dấu là nằm o 52°14'40" độ Bắc 21°00'42 độ Đông (theo hệ tọa độ được sử dụng tại thời điểm đó).

## Lịch sử
Năm 1880, tại quảng trường trước Cung điện Jabłonowski (lúc đó là tòa thị chính), một cột đá được dựng lên và bao quanh bởi một lan can sắt với một ký hiệu thể hiện vị trí địa lý và độ cao so với mực nước biển và mực nước sông Wisła. Kinh tuyến Warszawa đi qua đỉnh cột và đỉnh tháp đồng hồ của Cung điện Jabłonowski, phục vụ như các phép đo điểm.

Các giá trị tọa độ của kinh tuyến được khắc trên một tấm trên vỉa hè, khác với các giá trị hiện tại. Cột cũng chứa thông tin bằng tiếng Nga. Các tấm trên vỉa hè xuất hiện nhiều sau đó vào năm 1965. Thay đổi và thiếu ngày trên một số tấm có thể dẫn đến một số nhầm lẫn.

Chỉ bốn năm sau khi cây cột xuất hiện ở Warszawa, Giờ chuẩn Greenwich thực sự trở thành tiêu chuẩn quốc tế để tính thời gian trên toàn thế giới dựa trên kinh tuyến gốc tại Greenwich ở London. Trước đây chỉ có múi giờ địa phương được sử dụng, xác định buổi trưa dựa trên độ dài của bóng từ một gnomon (trên một chiếc đồng hồ mặt trời).

Đường kinh tuyến này xuất hiện trong bộ phim Pingwin (Penguin) (1965) với sự tham gia của Zbigniew Cybulski.
Đèo Khuôn Do

**Đèo Khuôn Do** là đèo trên quốc lộ 2C ở vùng giáp ranh xã Sơn Dương và Tân Thanh tỉnh Tuyên Quang.

Quốc lộ 2C là đường mới nâng cấp, trong đó có các đoạn trước đây là đường tỉnh 186. Lộ trình đường chạy lòng vòng trong tỉnh Tuyên Quang ở huyện Yên Sơn và Sơn Dương. Một số đoạn của quốc lộ 2C chung với quốc lộ 37.

Đèo Khuôn Do trên đoạn quốc lộ 2C từ xã Sơn Dương về hướng nam. Đỉnh đèo cách *Ngã ba Phai Cày*  xã Sơn Dương trên quốc lộ 37 chừng 10&nbsp;km, cách trung tâm xã Sơn Dương chừng 12&nbsp;km theo đường bộ về hướng nam, trên vùng đất *thôn Khuôn Ráng* xã Sơn Dương và *thôn Vĩnh Sơn* xã Tân Thanh.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Diện tích của Ba Lan

Những con số sau đây thể hiện **Diện tích của [[Ba Lan]]**

* Diện tích lãnh thổ Ba Lan -  (bao gồm diện tích đất liền, vùng nước trong và vùng lãnh hải) 
* Khu hành chính của Ba Lan - . Điều này được tính theo định nghĩa chính thức của đường bờ biển. Một số đơn vị hành chính Ba Lan bao gồm diện tích vùng nước nội địa (8 xã ở voivodeship zachodniopomorskie, 2 xã ở Pomerania Voivodeship và 3 xã ở Warmia-Mazuria Voivodeship). Ở Ba Lan, có  là vùng nước nội địa, nhưng chỉ  của nó bao gồm trong các đơn vị hành chính theo định nghĩa đường bờ biển. Đó là lý do tại sao khu vực hành chính của Ba Lan không giống với khu vực của Ba Lan. Theo quy ước chung  được gọi là (tổng) diện tích của Ba Lan trong bách khoa toàn thư và các nguồn khác. 
* Diện tích của Ba Lan (diện tích vùng đất đai của Ba Lan) - . Diện tích đất bao gồm nước trên mặt đất (hồ, sông, kênh) và con số này thường được sử dụng khi so sánh diện tích của Ba Lan với diện tích của các quốc gia khác.

## Xem thêm

* bộ phận hành chính của Ba Lan 
* địa lý của Ba Lan 
* thay đổi lãnh thổ của Ba Lan

## Tham khảo
Phòng thủ đa diện

**Phòng thủ đa diện**, hay **Phòng thủ nhiều hướng**, là hình thức phòng thủ quân sự theo đội hình, với đặc điểm toàn bộ nhóm lính hoặc một đơn vị quân đội sẽ bố trí thành một vòng khép kín, thường là vòng tròn, hướng súng ra phía ngoài, hoạt động này đẩy lùi các cuộc tấn công của quân thù ở mọi hướng. Phòng thủ này trong tiếng Anh được mô tả bằng thuật ngữ "All-around defense", "perimeter defense" hay "all round defence".

## Xem thêm

*Đội hình chiến thuật

## Tham khảo
Vùng cao Lublin

**Vùng cao Lublin** () là một khu vực địa lý ở phía đông nam Ba Lan, nằm ở Lublin Voivodeship, giữa các con sông Vistula và Bug, xung quanh thành phố Lublin. Diện tích của nó vào khoảng 7.200&nbsp;km² và độ cao cao nhất của nó là 314 m so với mực nước biển. Nó nằm ở Lublin Voivodeship. Ở phần phía nam của nó, nó trở thành dãy Roztocze, và ở phía bắc, nó biến thành Lublin Polesie (Polesie Lubelskie). Các thành phố lớn nhất của khu vực là Lublin, Chełm, Zamość, Puławy và Kraśnik. Trong một số bài viết địa lý, thuật ngữ Lublin Upland (hay (Vùng đất phía đông Ba Lan, Wyzyna Wschodniomalopolska) được sử dụng để mô tả tất cả các vùng cao Ba Lan nằm ở phía đông của sông Vistula. Trong trường hợp này, Roztocze, với điểm cao nhất (Wielki Dzial, cao hơn mực nước biển 390 mét) cũng là một phần của vùng cao Lublin.

Vùng cao nổi tiếng với các thung lũng hoàng thổ, có rất nhiều trong khu vực Kazimierz Dolny, Bochotnica và Kraśnik. Hơn nữa, do ở đây có đất đen phong phú và màu mỡ, Lublin Upland là một trong những vùng nông nghiệp phát triển tốt nhất của quốc gia, với các cánh đồng lúa mì, thuốc lá và hoa bia. Tuy nhiên, nhà máy địa phương quan trọng nhất là sản xuất củ cải đường, dẫn đến sự hiện diện của một số nhà máy lọc đường. Khu vực này có rất ít rừng, với hầu hết trong số đó nằm ở phía nam (xem Rừng Solska). Có ba công viên cảnh quan nằm ở vùng cao Lublin: Công viên cảnh quan Kazimierz Dolny, Công viên cảnh quan sông Wieprz và Công viên cảnh quan Krzczonow. Các trung tâm du lịch quan trọng nhất là Lublin, Zamość, Kazimierz, suối nước khoáng của Nałęczów, Puławy và Józefów.

## Xem thêm

* Hẻm núi Ba Lan của Vistula

## Ghi chú

* http://www.ruszajwpolske.pl/artykul/wyzyna_lubelska/28,r,46,index.html
Chủ nghĩa dân tộc da đen ở Hoa Kỳ

**Chủ nghĩa dân tộc da đen** (*Black nationalism*) là một phong trào vận động xã hội và chính trị Mỹ đản sinh trong niên đại 1850, khi chế độ nô lệ da đen vẫn còn hợp pháp ở Mỹ đương thời.

Nó trở nên hoan nghênh nhờ Marcus Garvey vào niên đại 1920, ông là nhân khí của vận động quyền công dân. *[[Hiệp hội cải thiện tiêu cực của người da đen và Liên minh xã khu châu Phi]]* của Marcus Garvey bị ảnh hưởng bởi những người tiền nhiệm, Martin Delany, Henry Sylvester-Williams, Tiến sĩ. Joseph Robert Love và Edward Wilmot Blyden. HCTT có sở trường lợi dụng ảnh hưởng và lực lượng kinh tế để tác động đến ý thức gia đình châu Phi giữa "Gia đình châu Phi, vô luận quốc nội hay ở hải ngoại" (*"those at home and those abroad"*).

Tiếp cận tới phong trào châu Phi, một số thành viên của *Chủ nghĩa dân tộc da đen* chủ trương sáng tạo một quốc gia người Mỹ gốc Phi độc lập ở Hoa Kỳ, những người khác xưng phản hồi châu Phi và một số tối hậu xưng muốn đơn giản là một địa vị cụ thể trong quốc gia Hoa Kỳ: học giáo độc lập, bãi bỏ thị xã đặc biệt, xí nghiệp có nhân khẩu hộ khách chủ yếu là người da đen.

## Ghi chú và tài liệu tham khảo

## Bài viết liên quan

* *[[Chủ nghĩa nữ quyền da đen]]*
* *[[Quốc gia Islam]]*
* *[[Hiệp hội cải thiện tiêu cực của người da đen và Liên minh xã khu châu Phi]]*
* Người Do Thái da đen
* *[[Đảng Báo Đen]]*
* Malcolm X
* Chủ nghĩa Hòa Phi
*Phong trào hành động cách mạng (1962-68)
148780 Altjira

**148.780 Altjira**  là một thiên thể vành đai Kuiper cổ điển (cubewano) đôi. Thành phần thứ hai, **S / 2007 (148780) 1**, là lớn khi so với thành phần thứ nhất,  so với . Đường cong ánh sáng của Altjiran khá phẳng (Δmag < 0,10), biểu thị cho một "vật thể gần như hình cầu có bề mặt đồng nhất ".

Quỹ đạo của vệ tinh của nó có các tham số sau: bán trục chính 9.904 ± 56&nbsp;km; chu kỳ quỹ đạo 139.561 ± 0,047 ngày; độ lệch tâm 0,3445 ± 0,0045; độ nghiêng 35,19 ± 0,19° (nghịch hành). Tổng khối lượng hệ thống khoảng 4&nbsp;kilôgam.

Nó được đặt theo tên của vị thần sáng thế của người Arrernte là Altjira, người đã tạo ra Trái Đất trong thời đại mộng mơ và sau đó quay về bầu trời.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*
Zakerzonia

**Zakerzonia** (, **Trans-Curzonia**; ) Là một cái tên không chính thức để gọi các vùng lãnh thổ của Ba Lan ở phía tây của giới tuyến Curzon, đã từng có khá lớn dân số Ukraina, trong đó đáng kể là Lemko, Boyko và Ruthenia, trước khi cuộc xâm lược của Ba Lan do Liên Xô và phát xít Đức vào năm 1939, và được tuyên bố là lãnh thổ dân tộc Ucraina bởi những người theo chủ nghĩa dân tộc Ucraina sau hậu quả của Thế chiến II.

"Zakerzonia" là viết tắt của "lãnh thổ nằm ngoài giới tuyến Curzon", hoặc trong tiếng Ukraina là "Zakerzons'kyi krai".

Quân đội nổi dậy Ucraina (UPA), khi đang ở đỉnh cao kiểm soát các vùng lãnh thổ, đã tuyên bố kế hoạch thành lập *Cộng hòa Transcurzon*.

Nhân khẩu học của Zakerzonia đã thay đổi đáng kể sau việc tái định cư cưỡng bức của người Ukraine, với chủ trương chính là tái định cư của người Ukraine từ Ba Lan sang Liên Xô (1944-1946) và Chiến dịch Vistula (1947).

## Ukraine ở Ba Lan trong thời gian 1939-1950
Pyotr Eberhardt ước tính rằng vào năm 1939, số lượng người Ukraine giữa giới tuyến Curzon và giới tuyến Oder-Neisse là 657.500 người.

Timothy Snyder đưa ra một ước tính tương tự: lên tới 700.000 người Ukraine hoặc những người nói tiếng Ukraine sống ở Ba Lan ngay sau Thế chiến II tại biên giới mới. Họ là một "đa số nhân khẩu học ở nhiều khu vực dọc theo một dải biên giới dài chạy từ Chełm gần như đến Kraków ". Tuy nhiên, dữ liệu của ông không được coi là đáng tin cậy, bởi vì, ví dụ, khu vực gần Kraków, Tarnów, Rzeszów, Zamość và những nơi khác hoàn toàn là người Ba Lan trong nhiều thế kỷ.

Năm 1946, chỉ còn 220,2 nghìn người Ukraine còn lại sống ở Ba Lan, con số này giảm xuống còn 150 nghìn vào năm 1950.

## Tham khảo
Kociewie

**Kociewie** là một dân tộc sống ở khu vực phía đông của rừng Tuchola, phía bắc Ba Lan, Pomerania, phía nam Gdańsk. Thủ đô văn hóa của nó là Starogard Gdański và thị trấn lớn nhất là Tczew. Khu vực này có khoảng 250.000 cư dân. Khu vực này có ngành công nghiệp và nông nghiệp phát triển.

## Kociewiacy
Kociewiacy là một nhóm dân tộc ở Ba Lan. Hầu hết người Kociewiacy là người Công giáo La Mã. Họ sống bên cạnh một nhóm dân tộc nổi tiếng hơn nhiều trong khu vực, người Kashmir. Trong cuộc điều tra dân số năm 2011, 3065 cá nhân đã tuyên bố mình thuộc dân tộc Kociewiacy, một sự gia tăng kể từ cuộc điều tra dân số năm 2002, khi không ai xác định như vậy. Phương ngữ Kocievian, không giống như tiếng Kashubian, hầu hết đều dễ hiểu với ngôn ngữ chính của Ba Lan. Mặc dù gần nhau về mặt địa lý, hai phương ngữ này rất khác nhau, với Kocievian gần với Kuyavian hơn, đến mức một số học giả gọi nó là một biến thể của phương ngữ đó.

## Di truyền học
Trong một nghiên cứu năm 2013, các nhóm đơn bội Y-DNA trong dân số Ba Lan bản địa của Kociewie (n = 158) đã được báo cáo như sau:

56,3% R1a, 17,7% R1b, 8.2% I1, 7.6% I2, 3.8% E1b1b, 1.9% N1, 1.9% J và 2% của các nhóm haplog khác.

## Xem thêm

* Kashubia 
* Kashmir

## Tham khảo
Eprosartan

**Eprosartan** là một chất đối kháng thụ thể angiotensin II được sử dụng để điều trị bệnh huyết áp cao. Thuốc này được bán trên thị trường trong nước Mỹ với thương hiệu *Teveten* bởi Abbvie, các sản phẩm spin-off của bộ phận phát minh dược phẩm của Abbott Laboratories; nó được bán trên thị trường dưới dạng *Eprozar* bởi Công ty Intas Pharmaceutical ở Ấn Độ và bởi các phòng thí nghiệm Abbott ở các quốc gia khác. Hợp chất này được đưa vào đường ống tim mạch của Phòng thí nghiệm Abbott bằng việc mua lại Dược phẩm Kos vào năm 2006, sau đó đã cấp phép cho nó, cùng với "một loạt các phương pháp điều trị tăng huyết áp", từ Tập đoàn Biovail.

Eprosartan đôi khi được kết hợp với hydrochlorothiazide, thành một thuốc kết hợp và được bán trên thị trường ở Hoa Kỳ với thương hiệu **Teveten** **HCT** và các nơi khác là **Teveten** **Plus**.

Thuốc này tác động lên hệ thống angiotensin của renin để giảm tổng kháng ngoại biên theo hai cách. Đầu tiên, nó ngăn chặn sự gắn kết của thụ thể angiotensin II với AT1 trong cơ trơn mạch máu, gây giãn mạch máu. Thứ hai, nó ức chế sản xuất norepinephrine giao cảm, làm giảm huyết áp hơn nữa.

Cũng như các thuốc đối kháng thụ thể angiotensin II khác, eprosartan thường được cơ thể dung nạp tốt hơn enalapril (chất ức chế men chuyển), đặc biệt ở người cao tuổi.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* 
*
Valsartan

**Valsartan**, được bán dưới tên thương mại **Diovan** và các tên thương mại khác, là một loại thuốc dùng để điều trị tăng huyết áp, suy tim và bệnh thận đái tháo đường. Đó là một điều trị ban đầu hợp lý cho tăng huyết áp. Thuốc được dùng qua đường uống. Có các phiên bản có sẵn dưới dạng kết hợp valsartan/hydrochlorothiazide và valsartan/amlodipine.

Các tác dụng phụ thường gặp bao gồm cảm thấy mệt mỏi, chóng mặt, tăng kali máu, tiêu chảy và đau khớp. Các tác dụng phụ nghiêm trọng khác có thể bao gồm các vấn đề về thận, huyết áp thấp và phù mạch. Sử dụng trong thai kỳ có thể gây hại cho em bé và sử dụng khi không cho con bú. Đây là một chất đối kháng thụ thể angiotensin II và hoạt động bằng cách ngăn chặn tác dụng của angiotensin II.

Valsartan được cấp bằng sáng chế vào năm 1990 và được đưa vào sử dụng y tế vào năm 1996. Thuốc có sẵn dưới dạng thuốc gốc. Một tháng cung cấp ở Vương quốc Anh tiêu tốn của NHS khoảng 5 £ mỗi tháng kể từ năm 2019. Tại Hoa Kỳ, chi phí bán buôn của số thuốc này là khoảng 7,50 USD. Năm 2016, đây là loại thuốc được kê đơn nhiều thứ 92 tại Hoa Kỳ, với hơn 8 triệu đơn.

## Sử dụng trong y tế
Valsartan được sử dụng để điều trị tăng huyết áp, suy tim và giảm tử vong cho những người bị rối loạn chức năng tâm thất trái sau khi bị nhồi máu cơ tim.

### Huyết áp cao
Thuốc này là một điều trị ban đầu hợp lý cho tăng huyết áp so với thuốc ức chế men chuyển, thuốc chẹn kênh calci và thuốc lợi tiểu thiazide.

### Suy tim
Có bằng chứng mâu thuẫn liên quan đến việc điều trị cho những người bị suy tim bằng sự kết hợp của thuốc chẹn thụ thể angiotensin như valsartan và thuốc ức chế men chuyển angiotensin, với hai thử nghiệm lâm sàng chính cho thấy giảm tử vong và hai nghiên cứu khác cho thấy không có lợi ích gì, và hơn thế nữa tác dụng phụ bao gồm nhồi máu cơ tim, hạ huyết áp và rối loạn chức năng thận.

### Bệnh thận đái tháo đường
Ở những người mắc bệnh đái tháo đường loại 2 và huyết áp cao hoặc albumin niệu, valsartan được sử dụng để làm chậm sự xấu đi và sự phát triển của bệnh thận giai đoạn cuối.

## Tham khảo
Hồ màu sắc

**Hồ màu sắc** (Ba Lan "Kolorowe Jeziorka") là tên của ba (đôi khi bốn) ao nhân tạo được hình thành từ các hoạt đông khai thác mỏ cũ ở sườn núi Wielka Kopa (871 m) ở Rudawy Janowickie, thuộc dãy núi Sudetes, Ba Lan. Hồ lớn nhất và lớn tuổi nhất (1785) được đặt tên là Hoffnung và giờ trở thành Hồ Tím. Tên của các mỏ khác là: Neues Glück (1793, hiện tại là Hồ Xanh da trời) và Gustav Grube (1796; hồ Xanh lá). Những nơi này được khai thác (từ 1785 đến 1925) để lấy pyrite.

Các hồ có độ cao bề mặt khác nhau. Hồ Tím (560 m) có màu sắc với thành phần hóa học ở bờ và đáy rất phong phú với các hợp chất sắt, chủ yếu là pyrite. Ao chứa đầy dung dịch axit sunfuric (pH = 3). Được cảnh báo là tránh mọi tiếp xúc với nước vì nó có thể gây nguy hiểm. Bên dưới Hồ Tím có một cái hố nhỏ hơn, vào những thời điểm nó chứa đầy nước, nước rơi xuống từ cái ao bên trên - được gọi là Hồ Vàng.

Màu của nước Hồ Xanh da trời (635 m; còn được gọi là: Màu xanh lam hoặc Ngọc lục bảo) được cho là xuất phát từ sự hiện diện của các ion đồng. Nước của nó, bên cạnh màu sắc của nó, sạch sẽ, do đó trong những ngày hè nóng nực, có thể thấy mọi người tắm trong đó; Nước thường khá lạnh ở đây.

Hồ Xanh lá (730 m; còn được gọi là Ao đen), giống như Hồ Xanh da trời sở hữu màu của nó do các hợp chất đồng. Tùy thuộc vào lượng mưa, nó có thể tạm thời biến mất. 
Tập tin:ŻółteJeziorko.JPG|**Hồ vàng**
Tập tin:Kolorowejeziorko1.jpg|Hồ Tím
Tập tin:Błękitne Jeziorko - Wyrobisko po kopalni pirytów.JPG|**Hồ Xanh da trời**
Tập tin:MG 2766-HDR(3) (tz).jpg|**Hồ Xanh da trời**
Tập tin:Kolorowejeziorko3.jpg|**Hồ Xanh lá**


## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Kolorowe Jeziorka. (tiếng Ba Lan) 
* Kolorowe Jeziorka. (tiếng Ba Lan) 
* Ciekawe miejsca. (tiếng Ba Lan)
Remikiren

**Remikiren** là một chất ức chế renin đang được phát triển để điều trị tăng huyết áp (huyết áp cao). Thuốc được phát triển lần đầu tiên bởi Hoffmann dòng La Roche vào năm 1996.

## Tham khảo
Omapatrilat

**Omapatrilat** (INN, tên thương mại được đề xuất **Vanlev**) là một thuốc chống tăng huyết áp thử nghiệm chưa từng được bán trên thị trường. Nó ức chế cả neprilysin (endopeptidase trung tính, NEP) và enzyme chuyển đổi angiotensin (ACE). Ức chế NEP dẫn đến nồng độ peptide natriuretic tăng cao, thúc đẩy natriuresis, , giãn mạch và giảm tải trước và tái cấu trúc tâm thất.

Nó được phát hiện và phát triển bởi Bristol-Myers Squibb nhưng thất bại trong các thử nghiệm lâm sàng như là một phương pháp điều trị tiềm năng cho bệnh suy tim sung huyết do lo ngại về an toàn về việc gây phù mạch.

Omapatrilat phù mạch là do cơ chế kép hoạt động của nó, ức chế cả hai enzym chuyển đổi angiotensin (ACE), và neprilysin (endopeptidase trung tính), cả hai enzyme chịu trách nhiệm về sự trao đổi chất của bradykinin gây giãn mạch, phù mạch, và tắc nghẽn đường thở.

## Xem thêm

* Gemopatrilat 
* Cilazapril 
* Sacubitril

## Tham khảo

## Đọc thêm

*
Cilazapril

**Cilazapril** là một chất ức chế men chuyển angiotensin (chất ức chế men chuyển) được sử dụng để điều trị tăng huyết áp và suy tim sung huyết.

Nó được cấp bằng sáng chế vào năm 1982 và được chấp thuận cho sử dụng y tế vào năm 1990.

## Hóa học
Trong 8 đồng phân lập thể, chỉ có dạng all-(*S*)- có khả năng về mặt y tế.

## Tên thương hiệu
Nó có thương hiệu là Dynorm, Inhibace, Vascace và nhiều tên khác ở nhiều quốc gia khác nhau. Không có cái nào trong số này có sẵn ở Hoa Kỳ kể từ tháng 5 năm 2010 

## Tham khảo
Labetalol

**Labetalol** là một loại thuốc dùng để điều trị huyết áp cao và kiểm soát đau thắt ngực lâu dài. Điều này bao gồm tăng huyết áp cần thiết, cấp cứu tăng huyết áp và tăng huyết áp của thai kỳ. Trong việc chữa tăng huyết áp, nó thường ít được ưa thích hơn so với một số loại thuốc huyết áp khác. Nó có thể được đưa ra bằng miệng hoặc tiêm tĩnh mạch.

Các tác dụng phụ thường gặp bao gồm huyết áp thấp khi đứng, chóng mặt, cảm thấy mệt mỏi và buồn nôn. Tác dụng phụ nghiêm trọng có thể bao gồm huyết áp thấp, các vấn đề về gan, suy tim và co thắt phế quản. Sử dụng thuốc này tỏ ra an toàn ở phần sau của thai kỳ và nó không được dự kiến sẽ gây ra vấn đề trong khi cho con bú. Nó hoạt động bằng cách ngăn chặn sự kích hoạt các thụ thể β và thụ thể α.

Labetalol được cấp bằng sáng chế vào năm 1966 và được đưa vào sử dụng y tế vào năm 1977. Nó có sẵn như là một loại thuốc gốc. Một tháng cung cấp ở Vương quốc Anh tiêu tốn của NHS khoảng 8£ vào năm 2019. Tại Hoa Kỳ, chi phí bán buôn của số thuốc này là khoảng 12 USD. Năm 2016, đây là loại thuốc được kê đơn nhiều thứ 233 tại Hoa Kỳ với hơn 2 triệu đơn thuốc.

## Sử dụng trong y tế
Labetalol có hiệu quả trong việc quản lý &nbsp; cấp cứu tăng huyết áp, tăng huyết áp sau phẫu thuật, &nbsp; pheochromocytoma - tăng huyết áp, và &nbsp; tăng huyết áp hồi phục do hội chứng cai nghiện thuốc chặn beta. &nbsp;

Nó có một chỉ định đặc biệt trong điều trị chứng&nbsp;cao huyết áp do mang thai &nbsp; thường được liên kết với&nbsp; tiền sản giật. &nbsp;

Nó cũng được sử dụng như là một thuốc thay thế trong việc điều trị tăng huyết áp nặng.

## Tham khảo
Diplolepis

***Diplolepis*** có thể là:

*Danh pháp khoa học của một chi ong vú lá trong họ Cynipidae. Xem *[[Diplolepis (Cynipidae)|Diplolepis]]*.
*Danh pháp khoa học của một chi thực vật trong họ Apocynaceae. Xem *[[Diplolepis (Apocynaceae)|Diplolepis]]*.
Bosentan

**Bosentan** là một chất đối kháng thụ thể endothelin kép được sử dụng trong điều trị tăng áp lự̣̣c động mạch phổi (PAH). Nó được cấp phép tại Hoa Kỳ, Liên minh Châu Âu và các quốc gia khác bởi Actelion Dược phẩm để quản lý PAH dưới tên thương mại **Tracleer**.

Bosentan có sẵn dưới dạng viên nén bao phim (62,5&nbsp;mg hoặc 125&nbsp;mg) hoặc dưới dạng viên nén phân tán cho hỗn dịch uống (32&nbsp;mg). Các viên nén phân tán nên được phân tán trong một lượng nước nhỏ trước khi dùng.

## Sử dụng trong y tế
Bosentan được sử dụng để điều trị cho người bị tăng áp lự̣̣c động mạch phổi vừa phải và để giảm số lượng loét kỹ thuật số - vết thương hở đặc biệt là ở đầu ngón tay và ít phổ biến hơn ở đốt ngón tay - ở những người bị xơ cứng hệ thống.

Bosentan gây hại cho thai nhi và phụ nữ mang thai không được dùng thuốc và phụ nữ không được mang thai trong khi dùng thuốc (Mang thai loại X). Nó có thể làm cho các biện pháp tránh thai nội tiết tố không hiệu quả vì vậy các hình thức kiểm soát sinh sản khác phải được sử dụng.

Ở Mỹ, thuốc chỉ có sẵn từ các bác sĩ tuân theo chiến lược đánh giá và giảm thiểu rủi ro do FDA ủy quyền (REMS) liên quan đến rủi ro đối với thai nhi và nguy cơ gây tổn thương gan. Bác sĩ phải ghi nhận thử thai âm tính cho phụ nữ trước khi kê đơn thuốc, tư vấn về biện pháp tránh thai và làm xét nghiệm thai thường xuyên. Vì có nguy cơ cao Bosentan gây tổn thương gan, kế hoạch REMS cũng yêu cầu xét nghiệm trước đối với transaminase tăng cao và xét nghiệm thường xuyên trong khi thuốc đang được sử dụng. Bosentan cũng chống chỉ định ở những bệnh nhân dùng glyburide do tăng nguy cơ tăng men gan và tổn thương gan khi hai chất này được dùng cùng nhau.

## Tác dụng phụ
Ngoài nguy cơ gây dị tật bẩm sinh và tổn thương gan, Bosentan có nguy cơ cao gây phù, tắc tĩnh mạch phổi, giảm số lượng tinh trùng và giảm hemoglobin và hematocrit.

Các tác dụng phụ rất phổ biến (xảy ra ở hơn 10% số người) bao gồm đau đầu, tăng transaminase và phù. Các tác dụng phụ thường gặp (từ 1% đến 10% ở người) bao gồm thiếu máu, giảm huyết sắc tố, phản ứng quá mẫn, viêm da, ngứa, nổi mẩn, đỏ da, đỏ bừng, ngất, tim đập nhanh, huyết áp thấp, nghẹt mũi, bệnh trào ngược dạ dày và tiêu chảy.

## Lịch sử
Bosentan được nghiên cứu về bệnh suy tim trong một thử nghiệm có tên REACH-1 đã bị chấm dứt vào đầu năm 1997 do độc tính ở liều đang được nghiên cứu; kể từ năm 2001, kết quả của thử nghiệm đó đã không được công bố.

Nó đã được phê duyệt cho PAH ở Mỹ vào năm 2001  và ở châu Âu vào năm 2002.

Vào năm 2013, doanh số bán hàng của Bosentan trên toàn thế giới là 1,57 tỷ đô la. Các bằng sáng chế về Bosentan bắt đầu hết hạn vào năm 2015.

## Xem thêm

* Ambrisentan 
* Darusentan 
* Sitaxentan

## Tham khảo
Warnie Kępy

**Warnie Kępy** là một hòn đảo của Ba Lan ở Phá Szczecin, gần đảo Wolin. Warnie Kępy không có người ở và được bảo vệ tự nhiên do có nhiều loài động vật và là nơi làm tổ của động vật (đặc biệt là những loài chim).
Ketorolac

**Ketorolac**, được bán dưới tên **Toradol** cùng với các nhãn khác, là một loại thuốc chống viêm không steroid (NSAID) được sử dụng để điều trị đau. Cụ thể nó được khuyến khích cho đau vừa đến nặng. Thời gian điều trị được đề nghị là ít hơn sáu ngày. Nó được sử dụng bằng miệng, bằng cách tiêm tĩnh mạch hoặc tiêm cơ bắp, và dưới dạng thuốc nhỏ mắt. Hiệu ứng bắt đầu trong vòng một giờ và kéo dài đến tám giờ.

Các tác dụng phụ thường gặp bao gồm buồn ngủ, chóng mặt, đau bụng, sưng và buồn nôn. Tác dụng phụ nghiêm trọng có thể bao gồm chảy máu dạ dày, suy thận, đau tim, co thắt phế quản, suy tim và sốc phản vệ. Sử dụng không được khuyến cáo trong phần cuối của thai kỳ hoặc trong thời gian cho con bú. Ketorolac hoạt động bằng cách ngăn chặn cyclooxygenase 1 và 2 (COX1 và COX2), do đó làm giảm sản xuất prostaglandin.

Ketorolac được cấp bằng sáng chế vào năm 1976 và được chấp thuận cho sử dụng y tế vào năm 1989. Nó là có sẵn như là một loại thuốc gốc. Tại Vương quốc Anh, chi phí NHS ít hơn 1£ mỗi liều tiêm vào năm 2019. Tại Hoa Kỳ, chi phí bán buôn của số thuốc này là khoảng 1,50 USD. Năm 2016, đây là loại thuốc được kê đơn nhiều thứ 296 tại Hoa Kỳ với hơn một triệu đơn thuốc.

## Sử dụng trong y tế

Ketorolac được sử dụng để kiểm soát cơn đau từ trung bình đến nặng. Nó thường không được quy định lâu hơn năm ngày,  do khả năng gây tổn thương thận.

Ketorolac có hiệu quả khi dùng cùng với paracetamol để kiểm soát cơn đau ở trẻ sơ sinh vì nó không làm suy hô hấp như opioid. Ketorolac cũng là một chất bổ trợ cho thuốc opioid và cải thiện giảm đau. Nó cũng được sử dụng để điều trị đau bụng kinh. Ketorolac được sử dụng để điều trị viêm màng ngoài tim vô căn, nơi nó làm giảm viêm.

## Tham khảo
Đảo Port (Gdańsk)

Đảo () nằm giữa vịnh Gdańsk, Śmiała Wisła và Leniwka. Khu vực của đảo thuộc thành phố Gdańsk, Ba Lan và được chia thành 3 khu hành chính:

* Stogi (Gdańsk) (*Heubude*), dân số 11,578, diện tích 11,0&nbsp;km², mật độ 1.057 
* Przeróbka (*Troyl*), dân số 4.522, diện tích 6,9 &nbsp; km², mật độ 657 
* Krakowiec-Górki Zachodnie (*Krakau* & *Westlich Neufähr*), dân số 1.981, diện tích 8.3 &nbsp; km², mật độ 238

Tổng cộng: dân số 18.081, diện tích 26,2 &nbsp; km² (2013)

## Ngành công nghiệp
Đảo rất quan trọng dải công nghiệp. Máy lọc dầu Gdańsk được đặt tại đó, cùng với nhiều cơ sở của Cảng Gdańsk.

## Tham quan

* Wisłoujście, pháo đài từ thế kỷ 17 được sử dụng để bảo vệ cửa cảng Gdańsk. 
* Westerplatte, nơi bắt đầu Thế chiến thứ hai, cũng nằm ở đó.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Podział quản trịjny Gdańska ()
Levocetirizine

**Levocetirizine**, được bán dưới tên thương hiệu **Xyzal** và các nhãn khác, là thuốc kháng histamine được sử dụng để điều trị viêm mũi dị ứng (sốt cỏ khô) và phát ban lâu dài không rõ nguyên nhân. Nó ít gây ngủ hơn thuốc kháng histamine cũ. Nó được uống bằng miệng.

Các tác dụng phụ thường gặp bao gồm buồn ngủ, khô miệng, ho, nôn và tiêu chảy. Sử dụng thuốc này trong thai kỳ có vẻ an toàn nhưng chưa được nghiên cứu kỹ và sử dụng khi cho con bú không an toàn. Nó được phân loại là thuốc kháng histamine thế hệ thứ hai và hoạt động bằng cách ngăn chặn thụ thể histamine H<sub>1</sub>.

Levocetirizine đã được chấp thuận cho sử dụng y tế tại Hoa Kỳ vào năm 2007  Nó là có sẵn như là một loại thuốc gốc. Một tháng cung cấp ở Vương quốc Anh tiêu tốn của NHS khoảng 4,50 £ vào năm 2019. Tại Hoa Kỳ, chi phí bán buôn của số thuốc này là khoảng 3 USD. Năm 2016, đây là loại thuốc được kê đơn nhiều thứ 163 tại Hoa Kỳ với hơn 3 triệu đơn thuốc.

## Sử dụng trong y tế
Levocetirizine được sử dụng cho các triệu chứng dị ứng bao gồm chảy nước mắt, chảy nước mũi, hắt hơi, nổi mề đay và ngứa. Các nhà sản xuất tuyên bố nó có hiệu quả hơn với ít tác dụng phụ hơn so với các loại thuốc thế hệ thứ hai trước đó; tuy nhiên, không có nghiên cứu độc lập được công bố nào ủng hộ những khẳng định so sánh này. Một nghiên cứu được tài trợ bởi nhà sản xuất UCB đã kết luận rằng nó có thể hiệu quả hơn một số thuốc chống histamine thế hệ thứ hai và thứ ba khác, nhưng không so sánh nó với cetirizine.

## Tham khảo
Lisinopril

**Lisinopril** là thuốc thuộc nhóm thuốc ức chế men chuyển angiotensin (ACE) dùng để điều trị huyết áp cao, suy tim và sau các cơn đau tim. Đối với huyết áp cao, nó thường là phương pháp điều trị đầu tiên, mặc dù ở người da đen, thuốc chẹn kênh calci hoặc thuốc lợi tiểu thiazide hoạt động tốt hơn. Nó cũng được sử dụng để ngăn ngừa các vấn đề về thận ở những người mắc bệnh tiểu đường. Lisinopril được uống qua đường miệng. Hiệu ứng đầy đủ  của thuốc có thể phải mất đến bốn tuần.

Các tác dụng phụ thường gặp bao gồm đau đầu, chóng mặt, cảm thấy mệt mỏi, ho, buồn nôn và phát ban. Tác dụng phụ nghiêm trọng có thể bao gồm huyết áp thấp, các vấn đề về gan, kali máu cao và phù mạch. Sử dụng trong khi mang thai không được khuyến khích vì nó có thể gây hại cho em bé. Lisinopril hoạt động bằng cách ức chế hệ thống renin-angiotensin-aldosterone.

Lisinopril được cấp bằng sáng chế vào năm 1978 và được chấp thuận cho sử dụng y tế tại Hoa Kỳ vào năm 1987. Nó có sẵn như là một loại thuốc gốc. Tại Hoa Kỳ, chi phí bán buôn mỗi tháng ít hơn 0,70 USD vào năm 2018. Tại Vương quốc Anh, NHS tốn khoảng 10 bảng mỗi tháng tính đến năm 2018. Năm 2016, đây là loại thuốc được kê đơn nhiều thứ 2 tại Hoa Kỳ, với hơn 110 triệu đơn thuốc.

## Sử dụng trong y tế
Lisinopril thường được sử dụng để điều trị các bệnh huyết áp cao, suy tim sung huyết, nhồi máu cơ tim cấp tính (đau tim) và bệnh thận đái tháo đường.

Một đánh giá kết luận rằng lisinopril có hiệu quả để điều trị bệnh thận proteinuric, bao gồm cả protein niệu tiểu đường.

## Tham khảo
Thuốc chẹn kênh calci

**Thuốc chẹn kênh calci** (**CCB**), **chất đối kháng kênh calci** hoặc **chất đối kháng calci**  là một nhóm thuốc làm gián đoạn sự di chuyển của calci () thông qua các kênh calci. Thuốc chẹn kênh calci được sử dụng làm thuốc hạ huyết áp, tức là thuốc làm giảm huyết áp ở bệnh nhân tăng huyết áp. CCB đặc biệt hiệu quả đối với độ cứng mạch lớn, một trong những nguyên nhân phổ biến gây tăng huyết áp tâm thu ở bệnh nhân cao tuổi. Thuốc chẹn kênh calci cũng thường được sử dụng để thay đổi nhịp tim (đặc biệt là từ rung tâm nhĩ), để ngăn ngừa co thắt mạch ngoại biên và não, và để giảm đau ngực do đau thắt ngực.

Các kênh calci phụ thuộc điện áp loại N, loại L và loại T có trong lớp cầu của tuyến thượng thận của con người và CCBs có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình sinh tổng hợp aldosterone trong các tế bào vỏ thượng thận, do đó ảnh hưởng đến việc điều trị lâm sàng tăng huyết áp với các tác nhân này.

CCB đã được chứng minh là có hiệu quả hơn một chút so với thuốc chẹn beta trong việc giảm tỷ lệ tử vong do tim mạch, nhưng chúng có liên quan đến nhiều tác dụng phụ hơn. Tuy nhiên, rủi ro lớn tiềm tàng chủ yếu được tìm thấy có liên quan đến các CCB tác dụng ngắn. 
## Tham khảo
Đèo Khau Thăm

**Đèo Khau Thăm** là đèo trên Đường tỉnh 254 ở vùng đất xã Ngọc Phái huyện Chợ Đồn tỉnh Bắc Kạn, Việt Nam.

Đèo ở cách thị trấn Bằng Lũng  cỡ 8&nbsp;km về hướng bắc theo ĐT254, ở thôn *[[Bản]] Cuôn II*. Đường tỉnh 254 ở đoạn này nối Bằng Lũng lên khu du lịch Hồ Ba Bể .

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Epsilon Arietis

**Epsilon Arietis** (ε Ari, ε Arietis) là tên gọi của Bayer cho hệ thống sao nhị phân trực quan  nằm ở phía bắc của chòm sao Bạch Dương. Nó có cường độ hình ảnh rõ ràng kết hợp là 4,63  vì thế nó có thể nhìn thấy bằng mắt thường, mặc dù hai thành phần quá gần nhau để có thể phân giải mà không cần kính viễn vọng. Với sự thay đổi thị sai hàng năm là 9,81 mas, khoảng cách đến hệ thống này có thể được ước tính là , cho hoặc mất đi 30 biên độ năm ánh sáng lề của lỗi.

Thành viên sáng hơn của cặp này có cường độ rõ ràng là 5,2. Ở khoảng cách góc  từ thành phần sáng hơn, dọc theo góc vị trí , là đồng hành 5,5 độ lớn. Cả hai đều là sao thứ tự chính loại A với phân loại sao là A2 &nbsp; Vs  (Hậu tố 's' chỉ ra rằng các vạch hấp thụ trong phổ rất hẹp.) Trong *Danh mục* năm 2009 *của các ngôi sao Ap, HgMn và Am*, hai ngôi sao có phân loại là A3 Ti, cho thấy chúng là những ngôi sao Ap có lượng titan bất thường. Trong phạm vi đo sai số, vận tốc quay dự kiến của chúng được coi là giống hệt nhau ở 60 &nbsp; km / s.

## Tên
Hệ sao này, cùng với δ Ari, ζ Ari, π Ari và <sup>3</sup> Ari, là Al *Buṭain* của *Al Bīrūnī* (**ألبطين**), kép của *Al Baṭn*, Belly. Theo danh mục các ngôi sao trong *Bản ghi nhớ kỹ thuật 33-507 - Danh mục sao giảm có 537 ngôi sao được đặt tên*, *Al Buṭain* là danh hiệu cho năm ngôi sao: δ Ari là *Botein*, π Ari là *Al Buṭain I*, <sup>3</sup> &nbsp; Ari vai *Al Buṭain II*, ε Ari vai *Al Buṭain III* và ζ Ari vai *Al Buṭain IV* 

Trong thiên văn học Trung Quốc, Epsilon Arietis có thể là một phần của *Tso Kang* (từ tiếng Quảng Đông   *zogang*, phát âm tiếng Quan thoại *zuǒgēng*).

## Chú thích

## Liên kết ngoài
* HR 887
* Image Epsilon Arietis
Zeta Arietis

**Zeta Arietis**, được Latinh hóa từ **ζ Arietis**, là định danh Bayer của một ngôi sao nằm ở chòm sao phương bắc là Bạch Dương. Nó có thể nhìn thấy lờ mờ bằng mắt thường với cấp sao biểu kiến là +4,89. Dựa trên sự thay đổi thị sai hàng năm là 12,44 mili giây cung, thì khoảng cách đến ngôi sao này là . Nó là một sao dãy chính loại A với phân loại sao A1 V. Nó có tốc độ tự quay cao với tốc độ quay dự kiến là 133 km/s. Ngôi sao này đang tỏa sáng ở nhiệt độ hiệu dụng 9.500 K, tạo ra cho nó ánh sáng trắng đặc trưng của một sao loại A.

## Tên gọi
Ngôi sao này, cùng với δ Ari, ε Ari, π Ari và ρ<sup>3</sup>&nbsp;Ari, là Al *Buṭain* (**ألبطين**) của *Al Bīrūnī*, tên gọi kép của *Al Baṭn*, nghĩa là Bụng. Theo danh lục sao trong *Technical Memorandum 33-507 - A Reduced Star Catalog Containing 537 Named Stars* (Bản ghi nhớ kỹ thuật 33-507 - Danh lục sao rút gọn chứa 537 sao được đặt tên) thì *Al Buṭain* là tên gọi cho năm sao: δ Ari là *Botein*, π Ari là *Al Buṭain I*, ρ<sup>3</sup> &nbsp; Ari là *Al Buṭain II*, ε Ari là *Al Buṭain III* và ζ Ari là *Al Buṭain IV*.

Trong thiên văn học Trung Quốc, 天陰  (Tiān Yīn, Thiên Âm) có nghĩa là *[[Sao Mão|lực lượng hắc ám trên trời]]*, đề cập đến một mảng sao gồm: Thiên Âm nhất và Thiên Âm ngũ là hai ngôi sao có cấp sao biểu kiến là 6, được đề cập trong Nghi tượng khảo thành thời Thanh, với xích kinh/xích vĩ tương ứng là 3h32,3m/+19° 05′ và 3h28,1m/+22° 01′ và thuộc chòm sao Kim Ngưu nhưng hiện tại chưa xác định được, ζ Arietis, τ<sup>2</sup> Arietis/(tên khác: 63 Arietis, một hệ sao đôi; có tài liệu cho rằng nó là hệ sao ba τ<sup>1</sup> Arietis/61 Arietis?), δ Arietis. Sao 65 Arietis có cấp sao 6,07 có thể là Thiên Âm ngũ, nhưng xích kinh và xích vĩ (03h24m26,11530s/+20°48′12,5626″) của nó không phù hợp.

Do đó, tên tiếng Trung của ζ Arietis là 天陰二 (Tiān Yīn èr, Thiên Âm nhị).

## Chú thích
1995 GJ

**1995 GJ** có thể là một thiên thể bên ngoài Sao Hải Vương (TNO) và/hoặc một cubewano có độ nghiêng cao từ vành đai Kuiper ở khu vực ngoài cùng nhất của hệ Mặt Trời. Dựa theo khoảng cách tính toán và độ sáng, người ta cho rằng nó có đường kính khoảng . Nó là một hành tinh nhỏ bị thất lạc, chỉ được David C. Jewitt và Jun Chen quan sát sáu lần vào các đêm 3 và 4 tháng 4 năm 1995 tại Đài thiên văn Mauna Kea, Hawaii, sử dụng kính viễn vọng UH88, và đã không được quan sát kể từ đó. Thiên thể này được ước tính là đã được phát hiện ngay tại điểm cận nhật (điểm gần nhất với Mặt Trời). Vào đêm phát hiện, thiên thể này được ước tính đã di chuyển ra xa Trái Đất với tốc độ 16&nbsp;km/s với độ không chắc chắn về vận tốc phi thực tế là ±238.000&nbsp;km/s (80% tốc độ ánh sáng).

## Quỹ đạo
Quỹ đạo danh nghĩa của 1995 GJ gợi ý rằng nó quay quanh Mặt Trời ở khoảng cách 39-46 AU, chu kỳ quỹ đạo 281 năm, độ lệch tâm giả định 0,09 và độ nghiêng 23° so với đường hoàng đạo. Nhưng 1995 GJ có độ không chắc chắn quỹ đạo cao nhất có thể và do đó có các độ không chắc chắn rất lớn trong các tham số quỹ đạo. Với cung quan sát chỉ trong 1 ngày, quỹ đạo này có độ ràng buộc kém đến mức gần như là vô giá trị. Độ lệch tâm được liệt kê là 0,09 ± 771, mặc dù trên thực tế con số này là nhỏ hơn 1.

Khác với các cubewano khác có độ nghiêng thấp, nó có thể là cubewano đầu tiên có độ nghiêng lớn hơn 20°. Nhưng chỉ với 6 quan sát trong một đêm, 1995 GJ có nhiều quỹ đạo phù hợp với các độ không chắc chắn trong bộ dữ liệu rất nhỏ. 1995 GJ có thể là một thiên thể bên ngoài Sao Hải Vương hoặc một centaur hay một tiểu hành tinh vành đai chính gần hơn với đường kính nhỏ hơn 100 lần. Ví dụ,  khi có cung quan sát trong một ngày được cho là một hành tinh lùn bên ngoài Sao Hải Vương, nhưng hiện nay được biết đến là một tiểu hành tinh nhỏ thuộc vành đai chính.

Sử dụng quỹ đạo danh nghĩa với độ lệch tâm giả định, 1995 GJ có thể tiến vào xung đối vào khoảng giữa tháng 3 mỗi năm với cấp sao biểu kiến 22,9.

Tại thời điểm năm 2018, độ không chắc chắn về khoảng cách của thiên thể này đến Mặt Trời cao tới mức phi thực tế, bằng ±.

## Tham khảo
Kính thiên văn Magellan khổng lồ

**Kính thiên văn Giant Magellan** (**GMT**) là một kính viễn vọng cực lớn trên mặt đất đang được xây dựng, dự kiến hoàn thành vào năm 2025. Nó sẽ bao gồm bảy gương chính với đường kính 8.4&nbsp;m (27,6&nbsp;ft), và sẽ quan sát ánh sáng quang học và hồng ngoại gần (320-25000&nbsp;nm), với khả năng phân giải của gương chính 24.5m và khu vực thu thập tương đương với gương 22m, rộng khoảng 368 mét vuông. Kính thiên văn này dự kiến sẽ có sức mạnh phân giải lớn hơn 10 lần so với Kính thiên văn vũ trụ Hubble và sẽ là đài quan sát quang học lớn nhất thế giới, tại thời điểm quan sát lần đầu của nó. , bốn tấm gương đã được đúc và việc xây dựng cơ sở chính đã bắt đầu.

Tổng cộng có bảy gương chính được lên kế hoạch, nhưng nó sẽ bắt đầu hoạt động với bốn gương. Dự án trị giá 1 tỷ USD do Hoa Kỳ dẫn đầu hợp tác với Úc, Brazil và Hàn Quốc, với Chile là nước chủ nhà.

## Địa điểm

Vị trí của kính viễn vọng là Đài thiên văn Las Campanas, cũng là địa điểm của Kính thiên văn Magellan, khoảng  phía bắc-đông bắc của La Serena, Chile và  phía nam Copiapó, Chile, ở độ cao . Địa điểm này đã được chọn làm địa điểm của công cụ mới vì có thể nquan sát thiên văn nổi bật và thời tiết trong sáng trong suốt cả năm. Ngoài ra, do sự thưa thớt của các trung tâm dân số và các điều kiện địa lý thuận lợi khác, bầu trời đêm ở hầu hết khu vực sa mạc Atacama xung quanh không chỉ không bị ô nhiễm khí quyển mà còn có thể là một trong những nơi ít bị ảnh hưởng nhất bởi ô nhiễm ánh sáng. làm cho khu vực này trở thành một trong những điểm tốt nhất trên Trái đất để quan sát thiên văn lâu dài. Chuẩn bị địa điểm chính bắt đầu với vụ nổ đầu tiên để san bằng đỉnh núi vào ngày 23 tháng 3 năm 2012. Vào tháng 11 năm 2015, việc xây dựng đã được bắt đầu tại địa điểm này, với một buổi lễ động thổ.

## Tham khảo
ROXs 42Bb

**ROXs 42Bb** là một ngôi sao nhị phân với 1 hành tinh khối lượng siêu lớn  với ngôi sao M nhị phân ROXs 42B, là thành viên có khả năng của phức hợp đám mây Rho Ophiuchi. Người bạn đồng hành đã được công bố/phát hiện vào ngày 17 tháng 10 năm 2013 bởi nhà thiên văn học Đại học Toronto Thayne Currie.

Hành tinh này có khối lượng ước tính khoảng 9 khối sao Mộc, tùy thuộc vào tuổi của ngôi sao, tương tự như khối lượng của các hành tinh được chụp trực tiếp xung quanh HR 8799 và Beta Pictoris. Tuy nhiên, không rõ liệu ROX 42Bb được hình thành như các hành tinh này thông qua quá trình bồi tụ lõi, được hình thành bởi sự mất ổn định của đĩa (hấp dẫn) hay hình thành giống như một ngôi sao nhị phân. Sự phù hợp sơ bộ của quang phổ và trắc quang băng rộng cho các mô hình khí quyển ngụ ý nhiệt độ hiệu quả khoảng 2.000 K cho bán kính 2,43 ± 0,18  hoặc khoảng 1.950 K cho bán kính 2,55 ± 0,20   Giống như Beta Pictoris b, bầu không khí của ROXs 42Bb có thể rất nhiều mây và bụi. 
## Xem thêm

* Sao lùn đỏ 
* Sao lùn nâu 
* Hệ sao đôi 
* Khối tâm hệ thiên thể

## Tham khảo
Đài thiên văn Las Campanas

**Đài thiên văn Las Campanas** (LCO) là đài quan sát thiên văn được sở hữu và vận hành bởi Viện Khoa học Carnegie (CIS). Nó nằm ở phía nam sa mạc Atacama của Chile trong Vùng Atacama khoảng  phía đông bắc thành phố La Serena. Kính thiên văn LCO và các cơ sở khác ở gần đầu phía bắc của một sườn núi dài  . Cerro Las Campanas, gần cuối phía nam và cao hơn , là ngôi nhà tương lai của Kính thiên văn Giant Magellan.

LCO được thành lập vào năm 1969 và là cơ sở quan sát chính của CIS. Nó thay thế Đài thiên văn Núi Wilson trong vai trò đó do ô nhiễm ánh sáng ngày càng tăng ở khu vực Los Angeles. Trụ sở của Đài quan sát Carnegie đặt tại Pasadena, California, trong khi văn phòng chính ở Chile nằm ở La Serena bên cạnh Đại học La Serena và cách Hiệp hội các trường đại học nghiên cứu về thiên văn học một khoảng cách ngắn.

Nó cách sân bay Pelicano,  về phía tây nam.

## Khám phá
Vào ngày 24 tháng 2 năm 1987 tại LCO, Ian Shelton và Oscar Duhalde trở thành những người quan sát chính thức đầu tiên của Supernova 1987A (SN 1987A).

Vào ngày 17 tháng 8 năm 2017 tại LCO, SSS17a, đối tác quang học với nguồn sóng hấp dẫn GW170817, đã được phát hiện với kính viễn vọng Swope.

## Tham khảo
Maszoperia

**Maszoperia** (Kashubian; , có nghĩa là công ty hoặc xã hội, số nhiều: **maszoperie**) là một tổ chức kinh tế xã hội của ngư dân Kashubia ven biển, đặc biệt là từ các làng Kashubia trên Bán đảo Hel (Chałupy, Kuźnica, Jastarnia).

## Văn chương

* Bernard Sychta. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1969, tom III, s. 57
Đài thiên văn Núi Wilson

**Đài thiên văn Núi Wilson** (MWO) là đài quan sát thiên văn ở Hạt Los Angeles, California, Hoa Kỳ. MWO nằm trên Núi Wilson, một đỉnh cao  ở dãy núi San Gabriel gần Pasadena, phía đông bắc Los Angeles.

Đài thiên văn chứa hai kính viễn vọng quan trọng trong lịch sử: Kính viễn vọng Hooker, là kính viễn vọng khẩu độ lớn nhất -   - trên thế giới kể từ khi hoàn thành vào năm 1917 đến năm 1949 và kính viễn vọng 60 inch là kính viễn vọng hoạt động lớn nhất trên thế giới khi nó được hoàn thành vào năm 1908. Nó cũng chứa kính viễn vọng mặt trời Snow hoàn thành năm 1905, tháp năng lượng mặt trời 60 feet (18 m) hoàn thành năm 1908, tháp năng lượng mặt trời 150 feet (46 m) hoàn thành năm 1912 và mảng CHARA, được xây dựng bởi Đại học bang Georgia, đã hoạt động đầy đủ vào năm 2004 và là giao thoa quang lớn nhất trên thế giới khi hoàn thành.

Do lớp đảo ngược bẫy khói bụi ở Los Angeles, Mount Wilson có không khí ổn định hơn bất kỳ địa điểm nào khác ở Bắc Mỹ, khiến nó trở nên lý tưởng cho thiên văn học và đặc biệt là giao thoa kế. Sự ô nhiễm ánh sáng ngày càng tăng do sự phát triển của Los Angeles lớn hơn đã hạn chế khả năng của đài thiên văn tham gia vào thiên văn học vũ trụ sâu, nhưng nó vẫn là một trung tâm sản xuất, với CHARA Array tiếp tục nghiên cứu quan trọng.

Đài thiên văn được hình thành và thành lập bởi George Ellery Hale, người trước đây đã chế tạo kính viễn vọng 1 mét tại Đài thiên văn Yerkes, sau đó là kính viễn vọng lớn nhất thế giới. Đài thiên văn mặt trời Mount Wilson được Viện Carnegie của Washington tài trợ lần đầu tiên vào năm 1904, cho thuê đất từ các chủ sở hữu của khách sạn Mount Wilson vào năm 1904. Trong số các điều kiện của hợp đồng thuê là nó cho phép truy cập công cộng.

## Tham khảo
Khu đô thị Katowice

Khu **đô thị [[Katowice]]** (, ), còn được gọi là **khu đô thị Upper Silesian** (, ), là một khu đô thị/chùm đô thị ở miền nam Ba Lan. Nó thuộc tỉnh Śląskie và một phần nhỏ của Małopolskie. Khu đô thị Katowice là khu vực đô thị lớn nhất ở Ba Lan và là một trong những khu vực lớn nhất trong Liên minh châu Âu.

Dân số của nó là khoảng 2,7 triệu người. Khu đô thị Katowice chiếm phần lớn dân số và diện tích của **khu vực Katowice** (dân số từ 3 triệu đến 3,5 triệu người) và là một phần của khu vực Upper Silesian, nơi có dân số 5.294.000 người. Ngoài ra, đây là một phần của *khu vực Upper Silesian* (*khu vực đô thị* *Katowice-Kraków*), có dân số khoảng 7 triệu người trong số những đô thị khác trong chùm đô thị Kraków.

## Tên khác
. .

## Số liệu thống kê
Số lượng dân số là khác nhau theo các nguồn khác nhau.

* 2,505,000 - theo Demographia. Được ghi nhận là khu đô thị lớn thứ 12 trong Liên minh châu Âu. 
* 2.700.000 - theo Metropolis.pl 
* 2.746.000 - theo mô tả khoa học của Tadeusz Markowski. 
* 2.733.000 (2.928.000 - tính toàn bộ các quận liền kề thành phố) - theo mô tả khoa học của Paweł Swianiewicz và Urszula Klimska. 
* 2.775.000 - theo *citypopulation.de*. 
* 2.764.971 - số cư dân cư trú tại 42 thành phố và thị trấn lân cận trong khu đô thị, trong một khu vực 2.411&nbsp;km², mật độ dân số: 1.146,82/km2(2.970,2/m2&nbsp;mi) (ngày 1 tháng 1 năm 2008) - trên cơ sở dữ liệu từ Cục Thống kê Trung ương ở Ba Lan. 
* 2.746.460 - theo Eurostat. Được đánh dấu là khu đô thị lớn thứ 13 ở châu Âu. 
* 2.886.700 - theo mô tả khoa học của Kazimierz Fiedorowicz và Jacek Fiedorowicz. 
* 3.029.000 - theo Mạng lưới quan sát quy hoạch không gian châu Âu. Được đánh dấu là khu vực đô thị lớn thứ 13 trong Liên minh châu Âu và cũng là khu vực đô thị đa trung tâm thứ 6 ở EU. 
* 3.069.000 - theo Liên Hợp Quốc. 
* 3.239.200 - theo Bộ Phát triển Vùng Ba Lan  
* 3,450,141 - theo Eurostat 
* 3.488.000 - theo *www.worldatlas.com*. 
* 3.500.000 - theo bách khoa toàn thư PWN. 
* 3.500.000 - theo mô tả khoa học của Jerzy Parysek và Alexander Tölle.

## Quản lý đô thị

Thống kê theo thành phố (ngày 1 tháng 1 năm 2008):

## Xem thêm

* Liên minh đô thị Silesian 
* Khu công nghiệp Silesian Thượng 
* Lưu vực than thượng lưu Silesian

## Tham khảo
Công viên Krakowski

**Công viên Krakowski** rộng , là một công viên thành phố nằm ở Kraków, miền nam Ba Lan. Công viên, được thành lập vào năm 1885, được mô phỏng theo các công viên tương tự ở Vienna. Đó là một công viên điêu khắc đương đại.

## Lịch sử
Park Krakowski có nguồn gốc từ Ủy viên hội đồng thành phố Stanisław Rehman. Nó được xây dựng trên căn cứ thuê từ quân đội Ba Lan. Đó là một điểm đến phổ biến với nhiều người Cracovian Fin de siècle. Sau Thế chiến I, quy mô của nó đã giảm xuống, do sự phát triển nhanh chóng của bất động sản.

### Tính năng, đặc điểm
Công viên ban đầu bao gồm:

# Một giảng đường tổ chức buổi hòa nhạc ngoài trời 
# Một nhà hát ngoài trời mùa hè (được xây dựng năm 1890) 
# Một sở thú 
# Một sân trượt băng và sân xe đạp 
# Một hồ bơi và ao 
# Một sân chơi bowling 
# Một nhà hàng và quán cà phê ngoài trời theo mùa.

Từ thiết kế ban đầu năm 1885, các tính năng được xây dựng còn tồn tại đến ngày nay là các yếu tố tháp cảnh quan và ao trang trí với đài phun nước.

### Công viên điêu khắc
Công viên Krakowski là một công viên điêu khắc có từ năm 1974. Nó có nhiều tác phẩm điêu khắc trừu tượng ngoài trời được trưng bày trên khắp khuôn viên công viên.

Chúng được tạo ra bởi các nhà điêu khắc nghệ thuật hiện đại Ba Lan, bao gồm: S. Borzęcki; A. Hajducki; W. Kućma; J. Sękowski; và J. Siek.

## Tham khảo

* Ryszard Burek - biên tập viên, *Encyklopedia Krakowa*, 2000, 

## Liên kết ngoài

* Krakow Essential • Park Krakowski - *"Những điều cần làm ở Krakow"*. 
* Đài phun nước Park Krakowski - trên Vimeo
Pi Arietis

**Pi Arietis**, được Latinh hóa từ **π Arietis**, là định danh Bayer của một hệ thống nhiều sao nằm ở chòm sao phương bắc Bạch Dương. Dựa vào các đo đạc thị sai được thực hiện trong nhiệm vụ Hipparcos, hệ thống này cách Trái Đất khoảng  và có cấp sao biểu kiến là 5,21. Nó là đủ sáng để có thể nhìn thấy bằng mắt thường.

Thành viên chính của hệ thống này là một sao dãy chính loại B đồ sộ với phân loại sao B6 V. Nó là một sao đôi quang phổ gần với chu kỳ quỹ đạo là 3,854 ngày, độ lệch tâm 0,04 và cấp sao biểu kiến tổ hợp là 5,30. Ở khoảng cách chia tách góc 3,28 giây cung là một sao dãy chính loại A cấp sao 8,46 với phân loại A0 Vp. Cuối cùng, thành viên thứ tư của hệ sao này là một sao dãy chính loại F cấp sao 11,0 với phân loại F8 V ở khoảng cách chia tách góc 25,2 cung giây từ thành viên chính của hệ.

## Tên gọi
Ngôi sao này, cùng với δ Ari, Ari, ζ Ari và ρ<sup>3</sup>&nbsp;Ari, là *Al Buṭain* (**ألبطين**) của *Al Bīrūnī*, tên gọi kép của *Al Baṭn* - Bụng. Theo danh lục sao trong *Technical Memorandum 33-507 - A Reduced Star Catalog Containing 537 Named Stars* (Bản ghi nhớ kỹ thuật 33-507 - Danh lục sao rút gọn chứa 537 sao được đặt tên) thì *Al Buṭain* là tên gọi cho năm sao: δ Ari là *Botein*, π Ari là *Al Buṭain I*, ρ<sup>3</sup>&nbsp;Ari là *Al Buṭain II*, ε Ari là *Al Buṭain III* và ζ Ari là *Al Buṭain IV*.

Trong thiên văn học Trung Quốc, 左更  (Zuǒ Gēng, Tả Canh) có nghĩa là *[[Sao Lâu|quan viên phụ trách rừng núi]]*, đề cập đến một mảng sao gồm π Arietis, ν Arietis, μ Arietis, ο Arietis và σ Arietis. Do đó, tên tiếng Trung của π Arietis là 左更五 (Zuǒ Gēng wu, Tả Canh ngũ)

## Chú thích

## Liên kết ngoài
*Aladin previewer
*Aladin sky atlas
* HR 836
C/2018 C2 (Lemmon)

**C/2018 C2 (Lemmon)** là một sao chổi hyperbol (trước đây được phân loại là **A/2018 C2**, một tiểu hành tinh hyperbol). Nó được Khảo sát Núi Lemmon thực hiện tại Đài thiên văn Núi Lemmon gần Tucson, Arizona, Hoa Kỳ quan sát lần đầu tiên vào ngày 5 tháng 2 năm 2018. Phát hiện được công bố vào ngày 4 tháng 3 năm 2018 cùng với một thiên thể hyperbol khác là A/2017 U7. Dựa theo cấp sao tuyệt đối 15,1, nó có thể có đường kính vài km. Vào ngày 22 tháng 3 năm 2018, nó được xác định là sao chổi hyperbol,.

## Quỹ đạo

Mặc dù gần điểm cận nhật, quỹ đạo nhật tâm của A/2018 C2 không bị ràng buộc với hệ Mặt Trời, không giống như ʻOumuamua, nó có lẽ không phải là một vật thể liên sao. Độ lệch tâm nhật tâm giảm xuống dưới 1 bắt đầu từ kỷ nguyên tháng 7 năm 2022, khi nó cách Mặt Trời 12,9 AU, làm cho quỹ đạo của nó bị ràng buộc với Mặt Trời trước khi rời khỏi khu vực hành tinh của hệ Mặt Trời. Quỹ đạo trọng tâm ổn định hơn của A/2018 C2 cho thấy nó chỉ là một thiên thể nhỏ trong hệ Mặt Trời ở rất xa, cỡ 20.000 ± 80.000 AU từ Mặt Trời, xung quanh khoảng cách của đám mây Oort. Nó có chu kỳ quỹ đạo khoảng 1 triệu năm cho đến lần tới gần hiện tại với hệ Mặt Trời, nơi các nhiễu loạn sẽ rút ngắn quỹ đạo rất mạnh xuống còn 2.900 ± 1.700 AU, với chu kỳ quỹ đạo là 55.000 năm. Những con số này sẽ được định rõ hơn khi cung quan sát dài hơn 30 ngày.

Tại thời điểm tháng 3 năm 2018, A/2018 C2 ở khoảng cách  từ Mặt Trời. A/2018 C2 tới gần Mặt Trời vào ngày 2 tháng 6 năm 2018 ở khoảng cách 1,9&nbsp;AU (bên ngoài quỹ đạo Sao Hỏa). Vì thiên thể này thoát khí tạo ra một đầu sao chổi khi ở gần vòng trong hệ Mặt Trời nên nó được phân loại lại thành sao chổi hyperbol.

## Chú thích

## Tham khảo