open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Phát tán về phương nam

**Phát tán về phương nam** hay **phát tán về phía nam** là thuật ngữ mô tả về dòng di cư sớm của con người trong bối cảnh nguồn gốc châu Phi gần đây của người hiện đại. Các giả thuyết về di cư đề cập đến tuyến đường dọc bờ biển phía nam của châu Á, từ bán đảo Ả Rập qua Iran và tiểu lục địa Ấn Độ để đến Sundaland ở Đông Nam Á, và từ đó đến Châu Đại Dương. Nó còn được gọi là cuộc *[[di cư ven biển phía nam]]*. Đôi khi nó còn được gọi là "khu định cư tạm thời", nhưng là thuật ngữ chung cho cuộc di cư chiếm lĩnh châu Âu và châu Mỹ.

Lý thuyết tuyến đường ven biển chủ yếu được sử dụng để mô tả sự xuất hiện ban đầu của người hiện đại về giải phẫu ở Tây Á, Ấn Độ, Đông Nam Á, New Guinea, Australia, Cận Đại Dương và duyên hải Đông Á, bắt đầu từ khoảng 70 Ka BP đến 50 Ka BP. Nó được liên kết với sự hiện diện và phân tán của mtDNA haplogroup M và haplogroup N, cũng như các kiểu phân bố cụ thể của Y-DNA haplogroup F, haplogroup C và haplogroup D, ở những vùng này.

Lý thuyết cho rằng con người hiện đại đầu tiên, một số mang nhóm haplogroup L3 của ty thể, đã đến bán đảo Ả Rập khoảng 70 - 50 Ka trước đây, và băng qua Đông Phi qua eo biển Bab-el-Mandeb. Người ta ước tính rằng từ một quần thể 2.000 đến 5.000 cá thể ở châu Phi, chỉ có một nhóm nhỏ, có thể từ 150 đến 1.000 người, vượt qua được Biển Đỏ.

Nhóm này đi dọc theo con đường ven biển vòng quanh Ả Rập và Ba Tư đến Ấn Độ tương đối nhanh chóng, chỉ trong vòng vài nghìn năm. Từ Ấn Độ, họ lan sang Sundaland ở Đông Nam Á, và sang thềm Sahul ở Châu Đại Dương.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Hoàng Ngọc Đường

**Hoàng Ngọc Đường** (sinh năm 1954, dân tộc Tày) là một chính khách Việt Nam. Ông từng là Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Kạn.

## Tiểu sử
Ông Hoàng Ngọc Đường sinh ngày 15 tháng 1 năm 1954, là người dân tộc Tày, tại thị trấn Nà Phặc, huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn.

## Giáo dục
Ông tốt nghiệp Đại học Nông nghiệp 3-Thái Nguyên và là Tiến sĩ Nông học tại Budapest, Hungary.

## Sự nghiệp
Sáng ngày 27 tháng 8 năm 2010, Hội đồng Nhân dân tỉnh Bắc Kạn khóa VII đã tổ chức kỳ họp bất thường, ông Hoàng Ngọc Đường, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch thường trực UBND tỉnh đã được bầu giữ chức Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Kạn, nhiệm kỳ 2004-2011.

Sáng ngày 25 tháng 4 năm 2014, HĐND tỉnh Bắc Kạn khóa VIII đã tổ chức kỳ họp chuyên đề. Tại Kỳ họp này, các đại biểu HĐND tỉnh đã tiến hành bỏ phiếu miễn nhiệm chức danh Chủ tịch UBND tỉnh nhiệm kỳ 2011-2016 đối với ông Hoàng Ngọc Đường do đã nghỉ hưu theo chế độ, đồng thời bầu ông Lý Thái Hải, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, vào chức vụ Chủ tịch UBND tỉnh nhiệm kỳ 2011-2016.

## Xem thêm
## Chú thích

## Tham khảo
## Liên kết ngoài
Tamijia

***Tamijia*** là một chi thực vật có hoa trong họ Zingiberaceae.

## Từ nguyên
*Tamijia* được đặt theo tên của giáo sư sinh thái học nhiệt đới người Nhật Bản tại Đại học Kyoto là Tamijii Inoue (1947-1997), mất trong vụ tai nạn máy bay chuyến số 238 của Hàng không Hoàng gia Brunei tại Vườn quốc gia đồi Lambir gần thành phố Miri, bang Sarawak, Malaysia ngày 6 tháng 9 năm 1997.

## Phân bố
Các loài trong chi này là bản địa khu vực rừng dầu vùng đất thấp ở Brunei và lãnh thổ Malaysia trên đảo Borneo.

## Các loài
Trước năm 2016 người ta coi chi này là đơn loài, nhưng gần đây người ta đã phát hiện và mô tả loài thứ hai vào năm 2016.
* *[[Tamijia erectifolia]]* Meekiong, 2016: Borneo (Sarawak).
* *[[Tamijia flagellaris]]* S.Sakai & Nagam., 2000: Borneo, bao gồm Malaysia (Sarawak), Brunei.

## Tham khảo
* 
*
Epiamomum

***Epiamomum*** là một chi thực vật trong họ Zingiberaceae, sinh sống tại khu vực đảo Borneo. Cho tới năm 2018 nó được coi là đồng nghĩa của *[[Amomum]]*.

## Các loài
Plants of the World Online (2020) công nhận 6 loài như sau:
* *[[Epiamomum angustipetalum]]* (S.Sakai & Nagam.) A.D.Poulsen & Škorničk., 2018
* *[[Epiamomum borneense]]* (K.Schum.) A.D.Poulsen & Škorničk., 2018
* *[[Epiamomum epiphyticum]]* (R.M.Sm.) A.D.Poulsen & Škorničk., 2018
* *[[Epiamomum hansenii]]* (R.M.Sm.) A.D.Poulsen & Škorničk., 2018
* *[[Epiamomum pungens]]* (R.M.Sm.) A.D.Poulsen & Škorničk., 2018
* *[[Epiamomum roseisquamosum]]* (Nagam. & S.Sakai) A.D.Poulsen & Škorničk., 2018

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* 
*
Sundamomum

***Sundamomum*** là một chi thực vật trong họ Zingiberaceae, sinh sống tại khu vực từ Thái Lan, Malaysia bán đảo tới miền tây Malesia (gồm các đảo Borneo, Java, Sumatra). Cho tới năm 2018 nó được coi là đồng nghĩa của *[[Amomum]]*.

## Các loài
Plants of the World Online (2024) công nhận 16 loài như sau:
* *[[Sundamomum borealiborneense]]* (I.M.Turner) A.D.Poulsen & M.F.Newman, 2018: Borneo (Sarawak).
* *[[Sundamomum bungoense]]* (Aimi Syaz. & Meekiong) Salasiah Mohamad, Meekiong Kalu & Axel Dalberg Poulsen, 2020: Borneo (Sarawak).
* *[[Sundamomum calyptratum]]* (S.Sakai & Nagam.) A.D.Poulsen & M.F.Newman, 2018: Borneo (Sarawak).
* *[[Sundamomum corrugatum]]* Salasiah & Meekiong, 2020: Borneo.
* *[[Sundamomum dictyocoleum]]* (K.Schum.) A.D.Poulsen & M.F.Newman, 2018: Borneo (Sarawak).
* *[[Sundamomum durum]]* (S.Sakai & Nagam.) A.D.Poulsen & M.F.Newman, 2018: Borneo (Sarawak).
* *[[Sundamomum flavoalbum]]* (R.M.Sm.) A.D.Poulsen & M.F.Newman, 2018: Borneo (Sarawak).
* *[[Sundamomum hastilabium]]* (Ridl.) A.D.Poulsen & M.F.Newman, 2018: Từ Thái Lan tới Sumatra.
* *[[Sundamomum laxesquamosum]]* (K.Schum.) A.D.Poulsen & M.F.Newman, 2018: Borneo (Sarawak), Sumatra.
* *[[Sundamomum longipedunculatum]]* (R.M.Sm.) A.D.Poulsen & M.F.Newman, 2018: Borneo (Sabah).
* *[[Sundamomum luteum]]* (R.M.Sm.) A.D.Poulsen & M.F.Newman, 2018: Borneo (Sarawak).
* *[[Sundamomum macroglossa]]* (K.Schum.) A.D.Poulsen & M.F.Newman, 2018: Borneo (Sarawak), Malaysia bán đảo.
* *[[Sundamomum oligophyllum]]* (A.J.Droop) A.D.Poulsen & M.F.Newman, 2018: Sumatra.
* *[[Sundamomum paucifolium]]* (R.M.Sm.) A.D.Poulsen & M.F.Newman, 2018: Borneo (Sarawak).
* *[[Sundamomum pseudofoetens]]* (Valeton) A.D.Poulsen & M.F.Newman, 2018: Java.
* *[[Sundamomum somniculosum]]* (S.Sakai & Nagam.) A.D.Poulsen & M.F.Newman, 2018: Borneo (Sabah, Sarawak).

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* 
*
Sân vận động Louis II

**Sân vận động Louis II** (, ) là một sân vận động nằm ở quận Fontvieille của Monaco. Sân chủ yếu phục vụ như một địa điểm cho bóng đá, là sân nhà của AS Monaco và đội tuyển bóng đá quốc gia Monaco. Sân vận động này đáng chú ý nhất với chín mái vòm đặc biệt ở cuối sân. Đấu trường cũng được sử dụng cho Herculis, một giải đấu điền kinh của Diamond League. Từ năm 1998 đến năm 2012, sân vận động đã tổ chức trận Siêu cúp bóng đá châu Âu hàng năm.

## Lịch sử
Sân vận động Louis II ban đầu được khai trương vào năm 1939 với tư cách là sân nhà của AS Monaco. Quyết định xây dựng một trung tâm thể thao mới ở Monaco có từ năm 1979. Thân vương Rainier III đã quyết định thành lập một khu thể thao ở quận Fontvieille. Hoàng tử đã đưa các kiến trúc sư người Paris đến để xây dựng khu liên hợp. Công việc bắt đầu vào tháng 5 năm 1981 và kết thúc vào năm 1984, cần 120.000 m³ bê tông, 9.000 tấn sắt và 2.000 tấn kết cấu thép trên một vùng đất giữa được khai hoang từ biển. Khu liên hợp được khánh thành vào ngày 25 tháng 1 năm 1985 bởi Rainier III.

Sân vận động có sức chứa hiện tại là 16.360 chỗ ngồi và được đặt theo tên của Louis II, Thân vương Monaco, người từng là Thân vương của Monaco khi sân vận động ban đầu được xây dựng. Phần lớn cơ sở vật chất của sân vận động nằm dưới lòng đất, bao gồm trung tâm thể thao đa năng Gaston-Medecin, trung tâm thủy sinh Thân vương Albert II và một bãi đậu xe lớn ngay dưới sân.

## Cơ sở vật chất
Nhà thi đấu trong nhà Salle Gaston Médecin nằm dưới khán đài của sân vận động bóng đá. Salle Gaston Médecin có thể tổ chức các trận đấu bóng rổ, bóng chuyền và bóng ném, cũng như các trận đấu judo và đấu kiếm, cũng như các giải đấu cử tạ và thể dục dụng cụ.

Khu liên hợp sân vận động, ngoài sân vận động bóng đá và điền kinh và Salle Gaston Médecin, còn có trung tâm thủy sinh Thân vương Albert II, một khu liên hợp văn phòng lớn, và cũng có Đại học Quốc tế Monaco (IUM), chuyên về giáo dục kinh doanh.

## Hình ảnh

Tập tin:Monaco005.jpg|Sân vận động nhìn từ trên xuống
Tập tin:Salle Gaston Médecin.JPG|Nhà thi đấu trong nhà Salle Gaston Médecin, được sử dụng bởi câu lạc bộ bóng rổ AS Monaco


## Xem thêm
*Monaco

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Stade Louis II
* Presentation Stade Louis II
Xúc xích Viên

**Xúc xích Viên** (; Tiếng Đức Viên/Áo: *Frankfurter Würstel* hay *Würstl*; Tiếng Đức Thụy Sĩ: *Wienerli*; Swabia: *Wienerle* hay *Saitenwurst*) là một loại xúc xích mỏng đun sôi nửa chừng (hay nói cách khác là "luộc sơ") truyền thống làm từ thịt heo và thịt bò, được nhồi trong lớp vỏ ruột cừu, sau đó đem đi hun khói ở nhiệt độ thấp. *Wiener* là một từ tiếng Đức, có nghĩa là *[[Viên|ngôn ngữ Viên]]*. Ở Áo, thuật ngữ "Wiener" không phổ biến đối với mặt hàng thực phẩm này, thay vào đó chúng thường được gọi với cái tên Frankfurter Würstl.

Nguyên liệu, cách chế biến, kích cỡ và hương vị có thể khác nhau tùy theo nhà sản xuất hoặc khu vực bán.

## Châu Âu
Tại một số quốc gia châu Âu, xúc xích wiener nấu chín thường được hun khói, mua tươi từ siêu thị, cửa hàng bán đồ ăn nhanh hay cửa hàng bán thịt có thể được gọi bằng một cái tên (chẳng hạn như bằng tiếng Đức hoặc tiếng Pháp) mà dịch ra là "xúc xích Viên". Theo truyền thống, chúng được làm từ giăm bông tẩm gia vị, nhưng ở Đông và Nam Âu thì thịt gà hoặc gà tây nhồi frankfurter được sử dụng phổ biến hơn. Loại xúc xích wiener bày bán dưới dạng xúc xích Viên ở châu Âu có hương vị và kết cấu rất giống món "hot dog" (hoặc "frankfurter") ở Bắc Mỹ, nhưng thường dài và mỏng hơn với lớp vỏ rất nhẹ, có thể ăn được. Xúc xích Viên kiểu Âu cho vào trong một chiếc bánh mì dài (kipfel) cùng với gia vị thường được gọi là "hot dog" (ám chỉ đến toàn bộ món bánh chứ không đề cập đến loại xúc xích mà bánh sử dụng). Còn ở Na Uy, người ta nhồi xúc xích wiener vào trong một chiếc bánh lompe lefse rồi thưởng thức.

## Bắc Mỹ

Sau khi được những người nhập cư châu Âu mang đến Bắc Mỹ, từ "xúc xích Viên" chỉ đơn thuần là ám chỉ đến các loại xúc xích wiener hun khói và đóng hộp nhỏ hơn và ngắn hơn nhiều, chứ không có nghĩa là xúc xích kiểu xâu chuỗi (bắt đầu từ năm 1903). Tuy nhiên, xúc xích ở mỗi bang không có tính đồng nhất với nhau. Xúc xích Viên ở Bắc Mỹ có cách chế biến tương tự như xúc xích wiener thịt heo, được nghiền mịn thành hỗn hợp sệt rồi trộn với muối cùng các loại gia vị khác nhau, chẳng hạn như đinh hương, rau mùi, nhục đậu khấu, bột tỏi, bột hành và ớt đỏ khô nghiền mịn. Xúc xích được nhồi vào trong một lớp vỏ dài (đôi khi được hun khói), luôn được nấu nhừ và sau những năm 1950, những chiếc vỏ này dần được loại bỏ. Xúc xích sau đó được cắt thành các đoạn ngắn để đóng hộp và nấu thêm. Người ta có thể tìm thấy món ăn ở hình thức chế biến sẵn đơn giản (ở dạng gelatin, tương tự như aspic) hoặc với nhiều loại hương liệu, chẳng hạn như chất lỏng xông khói, mù tạt, ớt hoặc nước sốt thịt nướng. Hoạt động tiêu thụ xúc xích Viên đạt đến đỉnh điểm vào thập niên 1940-1970, nhưng đã giảm dần kể từ đó.

## Xem thêm
* Đồ ăn đóng hộp
* Frankfurter Würstchen
* Các biến tấu của hot dog
* Danh sách các loại xúc xích

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
The Flying Saucers Are Real

***The Flying Saucers Are Real*** (tạm dịch: *Đĩa bay có thật*) của Donald Keyhoe, là cuốn sách điều tra nhiều cuộc chạm trán giữa máy bay chiến đấu, nhân viên, phi công và các máy bay khác của Không quân Mỹ và UFO từ năm 1947 đến năm 1950.

## Tóm lược
Sách do nhà xuất bản Gold Medal Books ấn hành bản bìa mềm vào năm 1950, và được bán với giá 25 xu. Tháng 12 năm 1949, trước khi xuất bản cuốn sách, Keyhoe đã cho đăng một bài báo cùng tên trên tạp chí ''True'', với tài liệu tương tự. Cuốn sách đã thành công vang dội và phổ biến nhiều ý tưởng trong ngành UFO học mà ngày nay vẫn được tin tưởng rộng rãi.

*The Flying Saucers Are Real* nhìn chung khá ngắn&nbsp;— chừng 175 trang. Keyhoe dám chắc rằng Không quân đang điều tra những trường hợp chạm trán cự ly gần này, với chính sách che giấu sự tồn tại của chúng với công chúng cho đến năm 1949. Ông tuyên bố rằng chính sách này sau đó được thay thế bằng một trong những tiết lộ thận trọng, tiến bộ hơn.

Keyhoe nói thêm rằng Trái Đất từng được người ngoài hành tinh viếng thăm trong suốt hai thế kỷ vừa qua, với tần suất những chuyến thăm này tăng mạnh sau vụ thử vũ khí nguyên tử đầu tiên vào năm 1945. Trích dẫn bằng chứng mang tính giai thoại, ông nói rằng Lực lượng Không quân có thể đã đạt được và điều chỉnh một số khía cạnh của công nghệ ngoài hành tinh, phương pháp đẩy và có lẽ là nguồn năng lượng của nó. Ông tin rằng Không quân hoặc chính phủ liên bang Hoa Kỳ cuối cùng sẽ tiết lộ những công nghệ này cho công chúng khi Liên Xô không còn là mối đe dọa nữa.

## Đón nhận
"Cuốn sách *Flying Saucers Are Real* của Keyhoe... là nỗ lực có ảnh hưởng đầu tiên nhằm thúc đẩy ý tưởng coi "đĩa bay" là tàu vũ trụ của người ngoài hành tinh." Một bản nhại mơ hồ cuốn sách của Keyhoe và các báo cáo về trường hợp nhìn thấy UFO và các vụ người ngoài hành tinh bắt cóc là *The Flying Saucers Are Very Very Real* (2016).

## Xem thêm
*Cánh tròn
*Tiép xúc cự ly gần
*Thuyết âm mưu UFO
**[[Flying Saucers from Outer Space]]* (cũng của Keyhoe)

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Toàn văn tại sacred-texts.com
*Văn khố Donald E. Keyhoe 
*
Nguyễn Sỹ

**Nguyễn Sỹ** là một chính khách người Việt Nam. Ông từng là Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh Bắc Ninh.

## Tiểu sử

## Giáo dục

## Sự nghiệp
Ngày 14 tháng 4 năm 2011, HĐND tỉnh Bắc Ninh khóa XVI đã bầu ông Nguyễn Sỹ, Phó Bí thư thường trực Tỉnh ủy, giữ chức Chủ tịch HĐND tỉnh nhiệm kỳ 2004-2011.

## Xem thêm

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Nhân sự mới
*HĐND các địa phương bầu các chức danh lãnh đạo

## Liên kết ngoài
Sabaton (nhóm nhạc)

**Sabaton** là một ban nhạc heavy / power metal đến từ Falun, Thụy Điển. Hầu hết các bài hát của ban nhạc này được viết về các sự kiện lịch sử như chiến tranh hoặc chủ nghĩa anh hùng.

## Lịch sử

### Hình thành và những album đầu tiên (1999–2009)
Sabaton được thành lập vào tháng 12 năm 1999. Sau khi những bài hát đầu tiên được thu âm trong phòng thu của Peter Tägtgren, The Abyss, Sabaton đã được một vài hãng thu âm liên hệ. Ban nhạc đã hát với hãng nhạc Underground Symphony của Ý, sau đó đã phát hành ra thị trường quốc tế CD quảng cáo Fist for Fight. Đĩa được chắt lọc từ hai đoạn băng demo được ghi từ năm 1999 đến năm 2000, nhằm quảng bá cho các bản Sabaton sắp phát hành. Năm 2002, một album mới, Metalizer đã được thu âm và được cho là sẽ được phân phối bởi Underground Symphony như là album đầu tay của ban nhạc. Sau hai năm chờ đợi, trong đó ban nhạc đã tổ chức nhiều buổi biểu diễn khác nhau trên khắp Thụy Điển, album này đã bị bỏ dở.

## Đĩa nhạc

* Primo Victoria (2005)
* Attero Dominatus (2006)
* Metalizer (2007)
* The Art of War (2008)
* Coat of Arms (2010)
* Carolus Rex (2012)
* Heroes (2014)
* The Last Stand (2016)
* The Great War (2019)
*Bismarck (2019)

## Chú thích
Làng tôi (Văn Cao)

**Làng tôi** là một bài hát được nhạc sĩ Văn Cao sáng tác.

## Sáng tác
*Làng tôi* được tác giả Văn Cao sáng tác vào năm 1947. Nhạc sĩ Văn Cao dành tặng bài hát cho người vợ của mình.

## Nội dung
Bài hát mô tả cảnh làng quê Việt Nam đang sống trong yên vui, thanh bình thì quân Pháp tràn đến đốt phá, tàn sát người dân lành. Với lòng căm thù giặc, quân và nhân dân đã dũng cảm chiến đấu bảo vệ quê hương, tin tưởng mãnh liệt vào ngày mai chiến thắng.

## Cấu trúc
Bái hát được viết ở nhịp 6/8, âm nhạc nhịp nhàng, sâu lắng, giàu tình cảm, bố cục gọn gàng, chặt chẽ. Nét nhạc chủ đạo phỏng theo nhịp điệu đung đưa của tiếng chuông nhà thờ. Bài hát gồm có 3 lời, như một câu chuyện kể có mở đầu, có dẫn dắt tình tiết và có phần kết thúc đầy lạc quan và tin tưởng.

## Đón nhận
*Làng tôi* là một trong số những bài hát hay được sáng tác trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp. Cho tới ngày nay, giá trị nghệ thuật của bài ca vẫn còn nguyên vẹn.

## Tham khảo
Flying Saucers from Outer Space

***Flying Saucers from Outer Space*** (tạm dịch: *Đĩa bay từ ngoài không gian*) là một cuốn sách phi hư cấu xuất bản năm 1953 của Donald Keyhoe viết về vật thể bay không xác định, hay còn gọi là UFO.

## Phỏng theo
Vào năm 1956, một bộ phim khoa học viễn tưởng được ghi nhận "theo sự gợi ý bởi" cuốn sách được chấp bút với tựa đề *[[Earth vs. the Flying Saucers]]* (Trái Đất đấu với Đĩa bay), còn gọi là *Invasion of the Flying Saucers* (Đĩa bay xâm lược).
Tên gọi chủ đề của bộ phim này là *Attack of the Flying Saucers* (Đĩa bay tấn công), *Invasion of the Flying Saucers* và *Flying Saucers from Outer Space*. Trong một lá thư có trong hồ sơ sản xuất của bộ phim tại Thư viện AMPAS, nhà biên kịch Bernard Gordon bị liệt vào danh sách đen đã nói rằng ông đã viết kịch bản cho bộ phim này bằng bút danh Raymond T. Marcus.

## Xem thêm
* *[[The Flying Saucers Are Real]]* (cũng của Keyhoe)

## Tham khảo

## Chú thích

## Liên kết ngoài
* ''Flying Saucers from Outer Space'' phiên bản đọc trực tuyến tại NICAP
WASP-11/HAT-P-10

**WASP-11/HAT-P-10** là một hệ sao đôi nằm cách Trái Đất là 438 năm ánh sáng thuộc nằm trong chòm sao Bạch Dương với ngôi sao với khối lượng (WASP-11A) ít nhất gấp 0.77 lần và khối lượng (WASP-11B) ít nhất gấp 0.34 lần khối lượng Mặt Trời. Ngôi sao chính có loại quang phổ là K.

## Ngôi sao quay quanh hành tinh
**[[WASP-11b/HAT-P-10b]]** là một ngoại hành tinh quay quanh ngôi sao chính được phát hiện vào tháng 4 năm 2009, với khối lượng ít nhất gấp 3 lần Khối lượng Sao Mộc, khoảng cách từ ngôi sao đến hành tinh là 0.09 AU gần hơn khoảng cách từ Mặt Trời đến Thủy Tinh là 0.4 AU. Chu kỳ tự quay mất 4 ngày nhanh hơn quỹ đạo của Sao Thủy phải mất 88 ngày.

## Tham khảo

## Xem thêm
* WASP-11b/HAT-P-10b
Nephelium hypoleucum

***Nephelium hypoleucum***, tên thường gọi là **korlan**, là một loài cây thân gỗ trong họ Bồ hòn. Nó có liên quan chặt chẽ với một số cây ăn quả nhiệt đới khác như vải, nhãn, chôm chôm và mamoncillo. Loại cây này có nguồn gốc từ Đông Nam Á và mọc hoang dã trong các khu rừng, nhưng cũng được trồng ở một số nước như Malaysia và Thái Lan.

Cây có thể cao đến 30 mét.

Quả là một quả hạch hình tròn đến hình bầu dục, kết thành chùm. Quả ăn được nhưng rất chua. Hạt không ăn được vì có chất độc.
## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Sorting Nephelium names
Nguyễn Văn Thiện (chính khách)

**Nguyễn Văn Thiện** (sinh năm 1954) là một chính khách người Việt Nam. Ông từng là Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Định.

## Tiểu sử
## Giáo dục
## Sự nghiệp
Ngày 22 tháng 9 năm 2008, Thủ tướng Chính phủ đã phê chuẩn ông Nguyễn Văn Thiện, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch thường trực UBND tỉnh, giữ chức Chủ tịch UBND tỉnh Bình Định nhiệm kỳ 2004-2009; và phê chuẩn miễn nhiệm chức vụ Chủ tịch UBND tỉnh Bình Định của ông Vũ Hoàng Hà để nhận nhiệm vụ mới.

Tại Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Bình Định lần thứ XVIII (nhiệm kỳ 2010-2015), diễn ra từ ngày 27 - 29/10/2010, đã bầu ông Nguyễn Văn Thiện, Chủ tịch UBND tỉnh, giữ chức vụ Bí thư Tỉnh ủy.

Ngày 9 tháng 12 năm 2010, tại Kỳ họp thứ 18 Hội đồng nhân dân tỉnh Bình Định khóa X, đã bầu ông Lê Hữu Lộc, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch thường trực UBND tỉnh, làm Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh nhiệm kỳ 2004-2011, thay cho ông Nguyễn Văn Thiện đã được bầu làm Bí thư Tỉnh ủy Bình Định.

## Kỉ luật
Chiều 25 tháng 5 năm 2017, Ban Bí thư đã họp dưới sự chủ trì của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng để xem xét báo cáo của Ủy ban Kiểm tra Trung ương đề nghị thi hành kỷ luật ông Nguyễn Văn Thiện, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Bình Định. Ban Bí thư đã đồng ý kỷ luật bằng hình thức **Cảnh cáo** đối với ông Nguyễn Văn Thiện.

## Xem thêm
## Chú thích

## Tham khảo
## Liên kết ngoài
Wallace Tillinghast

**Wallace Tillinghast** (?–?) là một doanh nhân quê ở Worcester, Massachusetts, và là người khởi xướng trò lừa bịp trên máy bay vào đầu những năm 1900.

## Chuyến bay đầu tiên
Tillinghast tuyên bố tạo ra chiếc máy bay đầu tiên, "nặng hơn không khí" vào năm 1909. Ông giải thích rằng mình đã thực hiện hơn một trăm chuyến bay với chiếc máy này dưới sự bao phủ của bóng tối. Tillinghast nói rằng ông bắt đầu bay dưới bóng đêm che phủ hai tháng trước khi thông báo, chuyến bay đầu tiên là quãng đường giữa Worcester, Massachusetts, và Thành phố New York, bang New York, một khoảng cách khoảng 300 dặm, là nơi mà Tillinghast và phi hành đoàn của ông tuyên bố đã đi vòng quanh Tượng Nữ thần Tự do ở độ cao 4.000 feet. Có lúc, các động cơ được cho là đã tắt, và bộ phận thay thế tạm thời bay lướt trong không khí suốt 48 phút trong khi nhóm thợ máy tiến hành sửa chữa. Sau đó, họ quay trở lại Worcester, bằng con đường đưa họ qua Boston.

## Chứng kiến máy bay lạ
Trong khoảng thời gian từ ngày 12 tháng 12 năm 1909 đến tháng 2 năm 1910, các tờ báo ở New England tràn ngập tin tức về những vụ "chứng kiến" chiếc máy bay lạ do Tillinghast và hai thợ máy giấu tên công khai thiết kế.  Vụ chứng kiến máy bay ở Worcester, Massachusetts vào đêm ngày 22 tháng 12 đã được báo cáo trên toàn quốc. Vụ chứng kiến này xảy ra sau tuyên bố của nhà phát minh Wallace Tillinghast rằng ông đã phát minh ra một chiếc máy bay có thể bay 120 dặm một giờ.

Tác giả H. P. Lovecraft đã tận mắt nhìn thấy cảnh tượng hàng loạt vụ máy bay lạ của Tillinghast ở Providence, Rhode Island vào ngày 24 tháng 12 năm 1909. Trong khi đám đông người trên đường tin rằng họ đang xem khí cầu của Tillinghast, Lovecraft đã xác định vật thể đó là Sao Kim.

Tillinghast không bao giờ đưa công trình của mình cho công chúng xem hoặc kiểm tra, và giới truyền thông ngày càng nghi ngờ, giải thích rằng những gì nhìn thấy vào lúc đó rất có thể là Sao Kim hoặc khinh khí cầu.

## Tham khảo

## Đọc thêm
*Whalen, Stephen and Robert E. Bartholomew. "The Great New England Airship Hoax of 1909". *[http://www.newenglandquarterly.org/issues/2002_september.cfm The New England Quarterly] *, Vol. 75, No. 3 (September, 2002), pp.&nbsp;466–476.
Trương Tấn Thiệu

**Trương Tấn Thiệu** (1955 - 2018) là một chính khách người Việt Nam. Ông từng là Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Phước.

## Tiểu sử
## Giáo dục
## Sự nghiệp
Sáng ngày 19 tháng 12 năm 2007, HĐND tỉnh Bình Phước bầu bổ sung ông Trương Tấn Thiệu, Phó Bí thư Tỉnh ủy, giữ chức Chủ tịch UBND tỉnh nhiệm kỳ 2004-2009.
## Kỉ luật
Ngày 22 tháng 3 năm 2013, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Bình Phước đã họp công bố quyết định của Ban Bí thư Trung ương Đảng về công tác cán bộ. Theo quyết định số 707/QĐNS/TW ngày 4/2/2013, ông Trương Tấn Thiệu, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Bình Phước, **thôi giữ chức** Phó Bí thư Tỉnh ủy Bình Phước nhiệm kỳ 2010 - 2015, **thôi giữ chức** Chủ tịch UBND tỉnh Bình Phước nhiệm kỳ 2011-2016.

Sáng ngày 5 tháng 4 năm 2013, HĐND tỉnh Bình Phước khóa VIII (nhiệm kỳ 2011-2016) đã tổ chức kỳ họp thứ 6 (phiên bất thường) để miễn nhiệm chức Chủ tịch và thành viên UBND tỉnh Bình Phước đối với ông Trương Tấn Thiệu.

## Qua đời
Ông Trương Tấn Thiệu đã từ trần tại nhà riêng lúc 6 giờ 45 phút ngày 21 tháng 9 năm 2018 (nhằm ngày 12 tháng 8 năm Mậu Tuất), hưởng thọ 65 tuổi.
## Xem thêm

## Chú thích

## Tham khảo
*Danh sách Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh khóa VIII, nhiệm kỳ 2005-2010
Lê Tiến Phương

**Lê Tiến Phương** (sinh năm 1957) là một chính khách người Việt Nam. Ông từng là Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Thuận.

## Tiểu sử
## Giáo dục
Ông Lê Tiến Phương có trình độ chuyên môn Cử nhân Kinh tế (tốt nghiệp khóa 7, tại Đại học Kinh tế TPHCM), Cao cấp lí luận chính trị.

## Sự nghiệp
Ngày 2 tháng 12 năm 2010, HĐND tỉnh Bình Thuận khóa VIII họp kỳ thứ 15 đã bầu bổ sung ông Lê Tiến Phương, Phó Bí thư thường trực Tỉnh ủy, giữ chức vụ Chủ tịch UBND tỉnh Bình Thuận nhiệm kỳ 2004-2011, thay ông Huỳnh Tấn Thành đã nộp đơn xin thôi giữ chức Chủ tịch UBND tỉnh.

Sáng ngày 11 tháng 12 năm 2015, Hội đồng Nhân dân tỉnh Bình Thuận khóa IX đã miễn nhiệm chức danh Chủ tịch UBND tỉnh đới với ông Lê Tiến Phương do ông có đơn xin thôi giữ chức để nghỉ hưu trước tuổi.
## Giai đoạn nghỉ hưu

Ngày 26/4/2022, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng chủ trì họp Bộ Chính trị, Ban Bí thư để thi hành kỷ luật nhiều cán bộ, lãnh đạo của tỉnh Bình Thuận lý do Ban Thường vụ Tỉnh ủy Bình Thuận nhiệm kỳ 2010 - 2015 và nhiệm kỳ 2015 - 2020, Ban cán sự đảng UBND tỉnh Bình Thuận nhiệm kỳ 2011 - 2016 và nhiệm kỳ 2016 - 2021 đã vi phạm nguyên tắc tập trung dân chủ và Quy chế làm việc; thiếu trách nhiệm, buông lỏng lãnh đạo, chỉ đạo, thiếu kiểm tra, giám sát để UBND tỉnh và nhiều tổ chức, cá nhân vi phạm quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước trong quản lý, sử dụng đất, thực hiện một số dự án; để một số cán bộ, đảng viên, trong đó có cán bộ chủ chốt của tỉnh bị khởi tố, bắt tạm giam.
* Ông Lê Tiến Phương, nguyên Phó Bí thư Tỉnh ủy (nhiệm kỳ 2005 - 2010, 2010 - 2015); nguyên Bí thư Ban cán sự đảng, nguyên Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Thuận (nhiệm kỳ 2011 - 2016) bị cách chức tất cả các chức vụ trong Đảng, cùng chịu trách nhiệm về những vi phạm, khuyết điểm của Ban Thường vụ Tỉnh ủy nhiệm kỳ 2010 - 2015; chịu trách nhiệm chính, trách nhiệm người đứng đầu về những vi phạm, khuyết điểm của Ban cán sự đảng Ủy ban nhân dân tỉnh và Ủy ban nhân dân tỉnh nhiệm kỳ 2011 - 2016; chịu trách nhiệm trực tiếp, trách nhiệm cá nhân trong việc ký các văn bản vi phạm pháp luật về đất đai, đầu tư, nhà ở,...

## Chú thích
Phạm Thành Tươi

**Phạm Thành Tươi** là một chính khách người Việt Nam. Ông từng là Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau.

## Tiểu sử
## Giáo dục
## Sự nghiệp
Chiều ngày 7 tháng 12 năm 2010, tại kỳ họp thứ 18 HĐND tỉnh Cà Mau khóa VII, đã miễn nhiệm chức danh Chủ tịch UBND tỉnh đối với ông Bùi Công Bửu để nhận nhiệm vụ mới (Phó Bí thư thường trực Tỉnh ủy) và bầu bổ sung ông Phạm Thành Tươi, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, giữ chức danh Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau khóa VII nhiệm kỳ 2004–2011.

Sáng 30 tháng 6 năm 2015, tại kỳ họp thứ 12 HĐND tỉnh Cà Mau khóa VIII, đã bầu ông Nguyễn Tiến Hải giữ chức vụ Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau nhiệm kỳ 2011-2016, đồng thời bãi nhiệm chức vụ Chủ tịch UBND tỉnh đối với ông Phạm Thành Tươi (đến tuổi nghỉ hưu theo chế độ).

## Xem thêm
## Chú thích

## Tham khảo
*Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Nguyễn Tiến Hải thăm các đồng chí nguyên Chủ tịch UBND tỉnh đã nghỉ hưu

## Liên kết ngoài
Bùi Công Bửu

**Bùi Công Bửu** là một chính khách người Việt Nam. Ông từng là Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh Cà Mau.

## Tiểu sử
## Giáo dục
Ông Bùi Công Bửu từng học tập tại Trường phổ thông Lý Tự Trọng của Khu ủy Khu Tây Nam bộ.

## Sự nghiệp
Chiều ngày 7 tháng 12 năm 2010, tại kỳ họp thứ 18 HĐND tỉnh Cà Mau khóa VII, đã miễn nhiệm chức danh Chủ tịch UBND tỉnh đối với ông Bùi Công Bửu để nhận nhiệm vụ mới (Phó Bí thư thường trực Tỉnh ủy) và bầu bổ sung ông Phạm Thành Tươi, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, giữ chức danh Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau khóa VII nhiệm kỳ 2004–2011.

Ngày 16 tháng 6 năm 2011, kỳ họp lần thứ nhất HĐND tỉnh Cà Mau khóa VIII, nhiệm kỳ 2011-2016 đã bầu ông Bùi Công Bửu, Phó Bí thư thường trực Tỉnh ủy, làm Chủ tịch HĐND tỉnh Cà Mau.

## Xem thêm
## Chú thích

## Tham khảo
*Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Cà Mau lần thứ XIV
*HĐND tỉnh Cà Mau lấy phiếu tín nhiệm 15 chức danh
*Hội nghị triển khai các giải pháp chỉ đạo, điều hành phát triển KT - XH năm 2006
*Không chỉ có Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau sai phạm
*Công bố các Nghị quyết, Quyết định của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Tỉnh ủy Cà Mau
Chaas

**Chaas** (gu: છાશ *chhash*, hi: छाछ *chhachh*) là một loại đồ uống pha bằng dahi (sữa chua) phổ biến trên khắp tiểu lục địa Ấn Độ. Tên món còn được viết *chhaachh*. Ở vùng Bengal của tiểu lục địa Ấn Độ, món được gọi là *ghol*. Món được gọi là *moru* മോര് trong tiếng Tamil và Malayalam, *taak* ताक trong tiếng Marathi, *majjiga* ở Telugu, *majjige* ở Kannada, *ale* (phát âm là a-lay) trong tiếng Tulu. Món thường được gọi là laban vào thời Cựu Dhaka ở Bangladesh. Trong tiếng Anh Ấn Độ, món thường được gọi là sữa bơ.

## Pha chế và các biến thể
Chaas được pha bằng cách khuấy sữa chua (sữa đông/dahi) và nước lạnh với nhau trong một cái nồi, sử dụng một dụng cụ cầm tay gọi là *madhani*. Món này có thể được thưởng thức bình thường hoặc được nêm nếm với nhiều loại gia vị. Chaas có thể được làm từ sữa chua tươi. Hương vị tự nhiên của chaas là ngọt nhẹ. Kiểu loại chaas này rất gần với lassi, với hai điểm khác biệt chính: chaas loãng hơn (với nước) so với lassi và không giống như lassi, chaas không có thêm đường.

Mặc dù chaas có thể được pha từ sữa chua tươi (sữa đông / dahi), nhưng nó thường được làm tại nhà từ sữa chua để qua vài ngày và đã trở nên chua do thời gian ủ. Thật vậy, một trong những mục đích khi pha món chaas tại nhà là giải quyết hữu ích lượng sữa chua cũ để lâu trong tủ lạnh. Chaas có vị chua nhẹ, thơm được xem là ngon. Một chút muối thường được thêm để tăng thêm hương vị và các gia vị khác cũng có thể được thêm vào, như mô tả bên dưới.

Một biến thể thứ ba của chaas bằng cách thêm bơ sữa thực tế (nước còn lại sau khi đánh bông bơ) vào chaas. Điều này tạo ra vị hơi chua-đắng cho thành phẩm, và cần phải thêm gia vị để che đi những hương vị này. Chaas được làm bằng sữa bơ rất tốt cho sức khỏe nhưng hương vị không hề hấp dẫn chút nào. Tuy nhiên, nếu sử dụng các loại gia vị và gia vị thích hợp thì món ăn có thể rất ngon. Kiểu pha chaas này lạ và hiếm hơn so với các kiểu khác, bởi vì nó chỉ có sẵn khi đánh bơ ở nhà.
## Tham khảo
WASP-76b

**WASP-76b** là một ngoại hành tinh nằm trong chòm sao Song Ngư, với khối lượng nhỏ hơn Sao Mộc một chút ít nhất là 0,9 lần. Nhiệt độ ở đây dao động 2.500 K, gọi là Sao Mộc nóng. Hành tinh quay quanh ngôi sao WASP-76. Nó được phát hiện vào năm 2003 bằng phương pháp quá cảnh. Khoảng cách từ ngôi sao WASP-76 đến hành tinh WASP-76b là 0,033 AU, gần hơn khoảng cách từ Mặt Trời đến Sao Thủy là 0,4 AU. Hành tinh này mất 2 ngày để hoàn thành một chu kỳ quỹ đạo.

## Thành phần khí quyển

Theo các nhà khoa học, nhiệt độ ở đây dao động khoảng 2.500 K. Vào tháng 5 năm 2020, người ta đã phát hiện ra quang phổ trước đó của WASP-76b, được chụp bởi Kính viễn vọng Không gian Hubble, đã bị làm biến dạng bởi ánh sáng từ một ngôi sao đồng hành bị nghi ngờ. Do đó, mô hình khí quyển được cập nhật là lớp vỏ hydro - heli bị vẩn đục, không phát hiện ra sắt trung tính được báo cáo khác (bao gồm cả hóa lỏng "mưa sắt"), và chỉ có giới hạn trên đối với các oxit của titan và vanadi. Tuy nhiên, sự kết hợp dữ liệu từ kính viễn vọng không gian Hubble và Spitzer đã cho phép phát hiện oxit titan và vết nước trong khí quyển của WASP-76b. Sau đó, phổ có độ phân giải cao hơn, có các tính năng của Li, Na, Mg, Ca, Mn, K và Fe bị ion hóa, nhưng không tìm thấy Ti, Cr, Ni hoặc các oxit phân tử của titan, vanadi hoặc zirconi bị ion hóa.

## Tham khảo

## Xem thêm
* WASP-76
Gà inasal

**Gà inasal**, thường được gọi đơn giản là **inasal**, là một biến tấu của *[[lechon manok]]*. Đây là món thịt gà ướp với hỗn hợp quất, tiêu, giấm dừa và annatto, sau đó nướng trên than nóng trong khi được phết nước xốt. Món ăn được bày dọn với cơm, nước quất, nước tương, dầu gà và giấm (thường là giấm sinamak, một loại giấm cọ tẩm tỏi, ớt và langkawas). Gà inasal là một thứ đồ ăn phổ biến ở Visayas, đồng thời cũng là một đặc sản được tiêu thụ rộng rãi tại thành phố Bacolod, nơi có cả một khu chợ phố dành riêng cho các món ăn địa phương, đặc biệt là inasal. Một tấm biển ở trung tâm chợ ghi "Manokan Country" (nghĩa đen là "Gà Quốc gia" ở Hiligaynon). Nhiều chuỗi nhà hàng trở nên nổi tiếng với việc phục vụ món inasal, như Bacolod Chicken Inasal và Mang Inasal, có nguồn gốc từ Thành phố Iloilo.

## Xem thêm
* Các món ăn từ thịt gà

## Tham khảo
Tomás de Torquemada

**Tomás de Torquemada**  OP (14 tháng 10 năm 142016 tháng 9 năm 1498), còn được Anh hóa thành **Thomas của Torquemada**, là một giáo sĩ Đa Minh người Castilian và là Grand Inquisitor đầu tiên trong phong trào đồng nhất các thực hành tôn giáo với Giáo hội Công giáo vào cuối thế kỷ 15, còn được gọi là Tòa án Dị giáo Tây Ban Nha.

Chủ yếu là do bị đàn áp, người Hồi giáo và người Do Thái ở Tây Ban Nha vào thời điểm đó nhận thấy rằng về mặt xã hội, chính trị và kinh tế nên chuyển sang Công giáo (xem *[[Converso]]*, Morisco và Marrano). Sự tồn tại của những người cải đạo mang hình thức bên ngoài (tức là Crypto-Jews)  được các quốc vương Tây Ban Nha thời đó (Vua Ferrando và Nữ vương Isabel) coi là mối đe dọa đối với đời sống tôn giáo và xã hội của Tây Ban Nha. Điều này khiến Torquemada, người có tổ tiên là người cải đạo, trở thành một trong những người ủng hộ chính của Nghị định Alhambra trục xuất người Do Thái khỏi Tây Ban Nha vào năm 1492.

Do áp dụng rộng rãi hình thức tra tấn để giải tội, và chủ trương thiêu sống những người bị coi là có tội, tên của Torquemada đã trở thành đồng nghĩa với sự tàn ác, không khoan dung về mặt tôn giáo và sự cuồng tín.

## Chú thích


## Tham khảo
Bộ hộp

**Bộ hộp** () hay **bộ đóng hộp** là tổng hợp các thứ (ví dụ như tuyển tập sách, băng đĩa nhạc, phim ảnh hoặc chương trình truyền hình) theo truyền thống thì được đóng gói trong một cái hộp và được bày bán như một bộ phận đơn lẻ.

## Âm nhạc

## Sách
Ngày nay còn có dạng tuyển tập bộ hộp kỹ thuật số, ví dụ như *21 Shades of Night* (21 Bóng Đêm).

## Truyền hình và điện ảnh

## Xem thêm
* Volume (bibliography)
* Công nghiệp âm nhạc Đông Á

## Tham khảo
Sổ bà

**Sổ bà ''(Dillenia indica)***, tên tiếng Anh là *'elephant apple*', tên tiếng Thái: co má sản, là một loài *Sổ* có nguồn gốc từ [[Vân Nam]] ([[Trung Quốc]]), [[Ấn Độ]], [[Sri Lanka]], [[Việt Nam]], [[Thái Lan]], [[Malaysia]] và [[Indonesia]].


== Mô tả ==
Sổ là một loại [[cây bụi]] lớn [[Cây thường xanh|thường xanh]] hoặc [[Cây bụi|cây gỗ]] nhỏ đến trung bình cao đến 15 m. [[Lá]] có chiều dài 15–36 cm, có bề mặt với các đường gân lá ấn tượng. Cành của nó được dùng để làm củi có chất lượng tốt. [[Hoa|Bông hoa]] lớn, 15–20&nbsp;cm, có năm cánh hoa màu trắng và nhị màu vàng. Quả tròn to, màu vàng xanh, có nhiều hạt và ăn được. Quả mang đài tồn tại, hình cầu, có đường kính từ 5–12 cm&nbsp;với 15 lá noãn, mỗi [[Bộ nhụy|lá noãn]] chứa năm hạt trong thịt quả ăn được nhưng xơ. Lá đài dày, to, không nứt, rất rắn, bao bọc tạo thành "quả giả", khi già có màu vàng nâu.

== Phân loại ==
*Dillenia indica* là một trong nhiều loài được [[Carl Linnaeus|Linnaeus]] mô tả lần đầu tiên trong ấn bản thứ 10 về *Systema Naturae* của ông vào năm 1759.

== Sinh thái học ==
Quả sổ là loại trái cây lớn, cứng ăn được mà chỉ những [[động vật lớn]] trong tự nhiên mới có thể tiếp cận được. Một nghiên cứu tại [[Khu bảo tồn hổ Buxa]] của các nhà sinh thái học Sekar & Sukumar đã chỉ ra rằng [[voi châu Á]] dường như có sở thích đặc biệt với quả của *D. indica'', và do đó chúng là loài phân tán hạt quan trọng cho loài cây này. Với viễn cảnh loài voi sắp tuyệt chủng, loài cây này đã phát triển một hệ thống dự phòng, theo đó những quả cứng của nó vốn chỉ có động vật ăn cỏ mới có thể tiếp cận được, từ từ mềm ra trên nền rừng trong suốt mùa khô giúp các động vật nhỏ hơn như khỉ, động vật gặm nhấm và sóc có thể tiếp cận nó. Hạt từ cả quả già và quả non đều có thể nảy mầm tốt, cho phép sự tồn tại của cây này độc lập với sự tồn tại của bộ phận phát tán "khổng lồ" chính của nó.

## Sử dụng
Quả sổ có vị chua và được sử dụng trong ẩm thực Ấn Độ trong món cà ri, mứt (ouu khatta) và thạch. Ngoài ra, quả có thể dùng nấu canh hay ép lấy nước làm thức uống.

## Tham khảo
Bom hố đen

**Bom lỗ đen** là tên được đặt cho một hiệu ứng vật lý sử dụng cách trường bosonic tác động vào một lỗ đen đang quay có thể được khuếch đại thông qua tán xạ siêu bức xạ. Nếu trường khuếch đại bị phản xạ trở lại lỗ đen, quá trình khuếch đại có thể được lặp lại, dẫn đến sự tăng trưởng của trường, tức là một vụ nổ. Một cách có thể nhận ra sự phản xạ này trong tự nhiên là nếu trường bosonic có khối lượng. Sau đó, khối lượng của trường có thể khiến các chế độ khuếch đại bị giữ lại xung quanh lỗ đen, dẫn đến chu kỳ tự khuếch đại vô tận. Cơ chế hoạt động của bom lỗ đen được gọi là **sự bất ổn định siêu lớn**.

## Lịch sử
Ý tưởng rằng mômen động lượng và năng lượng có thể được chuyển từ một lỗ đen đang quay sang một hạt bị phân tán bởi nó được đề xuất bởi Roger Penrose vào năm 1971. Cuộc thảo luận đầu tiên về hiệu ứng chạy trốn, bom lỗ đen, được khám phá bởi WH Press và SA Teukolsky vào năm 1972. Nếu một hiệu ứng như vậy xảy ra một cách tự nhiên, nó có thể chỉ ra một vật lý mới ngoài Mô hình Chuẩn, và cho thấy rằng các lỗ đen có "tóc", như được chỉ ra bởi một bài báo từ năm 2017, bởi William E. East và Frans Pretorius.

## Xem thêm

* Superradiance
* Quy trình Penrose

## Chú thích


## Xem thêm

* 
* 
* 

## Liên kết ngoài

* Helvi Witek, , Ole Miss News, Đại học Mississippi (12 tháng 10 năm 2012)
*
Rudy Giuliani

**Rudolph Giuliani William Louis** (, ; sinh ngày 28 tháng 5 năm 1944) là một luật sư và chính trị gia người Mỹ, từng là Thị trưởng thứ 107 của Thành phố New York từ năm 1994 đến năm 2001. Là một đảng viên Dân chủ và sau đó là Độc lập vào những năm 1970, Giuliani là một đảng viên Cộng hòa từ những năm 1980. Ông từng là Phó Tổng chưởng lý Hoa Kỳ từ năm 1981 đến năm 1983 và Luật sư Hoa Kỳ cho Quận phía Nam của New York từ năm 1983 đến năm 1989.

## Tham khảo
Thân Thành Tín

**Thân Thành Tín** (sinh ngày 30 tháng 5 năm 1993) là một cầu thủ bóng đá Việt Nam đang chơi tại V-League cho câu lạc bộ Thành phố Hồ Chí Minh.

## Sự nghiệp
Chiều ngày 23 tháng 11 năm 2020, trang fanpage chính thức của CLB Tp Hồ Chí Minh đã thông báo việc chiêu mộ thành công Thân Thành Tín từ CLB Sài Gòn. Hợp đồng giữa anh và đội chủ sân Thống Nhất có thời hạn 2 năm.

## Tham khảo
Cầu vượt Nguyễn Văn Linh (Hải Phòng)

**Cầu vượt Nguyễn Văn Linh** là một cây cầu vượt tại quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng, Việt Nam.

Cầu nằm trên tuyến đường Nguyễn Văn Linh, vượt qua vòng xuyến tại nút giao với trục đường Hồ Sen - Võ Nguyên Giáp thuộc địa bàn hai phường Dư Hàng Kênh và Kênh Dương.

Cầu vượt Nguyễn Văn Linh có kiến trúc cầu vòm, chiều dài 288,2 m, nhịp chính dài 100 m, mặt cầu rộng 19 m.

Công trình là một phần của Dự án xây dựng đường trục Hồ Sen – Cầu Rào 2 (đường Võ Nguyên Giáp), được khởi công xây dựng vào ngày 14 tháng 5 năm 2018 và đưa vào sử dụng từ ngày 9 tháng 5 năm 2019.

## Chú thích

## Xem thêm
*Cầu vượt Lê Hồng Phong - Nguyễn Bỉnh Khiêm
NGC 4848

**NGC 4848** là một thiên hà xoắn ốc có thanh chắn nằm trong chòm sao Hậu Phát. Vị trí cách Trái Đất khoảng 340 triệu năm ánh sáng, với kích thước biểu kiến của nó, NGC 4848 có bề ngang khoảng 170.000 năm ánh sáng. Nó được phát hiện bởi Heinrich d'Arrest vào ngày 21 tháng 4 năm 1865. NGC 4848 được coi là một phần của quần tụ thiên hà Coma, nằm ở phía tây bắc quần tụ thiên hà Coma. Nó đã bị tước mất khí khi nó đi qua quần tụ thiên hà này.

## Đặc điểm
NGC 4848 là một thiên hà xoắn ốc khi nhìn từ vào cạnh sắc được xếp vào loại SBab bởi de Vaucouleurs. Nhân của nó là nhân thiên hà hoạt động, và nó đã được phân loại là vùng H II. Một số vùng H II tạo thành một vòng xung quanh nhân thiên hà với bán kính 5–10 giây vòng cung. Tỷ lệ hình thành sao được ước tính là  mỗi năm dựa trên H-alpha, tia tử ngoại, hồng ngoại và độ sáng radio.

Sự phân bố khí hydro của thiên hà là không đối xứng, chúng tạo thành một cái đuôi hướng ra xa trung tâm quần tụ thiên hà Coma. Đuôi có kích thước dự kiến là 62,5 x 18,5 kpc và khối lượng hydro ước tính là . Đuôi có lẽ được hình thành do áp suất nén khi thiên hà đi qua quần tụ Coma và môi trường giữa chúng với tốc độ khoảng 1.330&nbsp;km/s, bắt đầu từ 200 triệu năm trước theo mô tả của Fossati và cộng sự, trong khi đó một nghiên cứu trước đây cho thấy mốc thời gian 400 triệu năm. Hydro bị mất được ước tính chiếm 2/3 lượng hydro ban đầu của thiên hà. Một vài vùng hình thành sao, phân loại là vùng HII nằm ở phần đuôi.

Một thiên hà lùn có thể vượt qua đĩa NGC 4848, tuy nhiên do khối lượng của nó quá thấp khó có thể trở thành nguồn tạo ra đuôi hydro.

## Xem thêm
* NGC 4921, một thiên hà xoắn ốc trong quần tụ thiên hà Coma cũng đã mất hydro của nó.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*
Chuyến bay 2133 của Malaysia Airlines

**Chuyến bay 2133 của Malaysia Airlines** **(MH2133/MAS2133)** là chuyến bay chở hành khách nội địa theo lịch trình từ Kota Kinabalu đến Tawau, đã bị rơi do lỗi của phi công vào ngày 15 tháng 9 năm 1995, cướp đi sinh mạng của 32 trong số 49 hành khách và 2 trong số 4 phi hành đoàn trên máy bay. Máy bay đã gặp sự cố trong khi hạ cánh sau khi quay vòng không thành công.

## Tai nạn
Máy bay bị rơi là chiếc Fokker 50 được sản xuất vào năm 1990 với số đăng ký 9M-MGH. Có 49 hành khách, hai phi công và hai tiếp viên trên máy bay. Thời gian bay dự kiến là một giờ.

Lúc 12:22 giờ địa phương, trong khi máy bay đang tiếp cận đường băng 17 tại sân bay Tawau, đã hạ cánh cách đường băng 500 m và đâm vào một khu ổ chuột ở rìa sân bay. Vụ tai nạn này đã làm 34 người tử vong trên máy bay và 19 người sống sót.

## Xem thêm

* Chuyến bay 3456 của China Southern Airlines
* Chuyến bay 676 của China Airlines

## Tham khảo
David Warren (nhà phát minh)

**David Ronald de Mey Warren**  (20 tháng ba 192519 tháng 7 năm 2010) là một nhà khoa học người Úc, nổi tiếng với việc phát minh và phát triển Bộ lưu chuyến bay (còn được gọi là FDR, CVR và "Hộp đen"). Ông đã phát minh ra dữ liệu chuyến bay và công nghệ ghi âm giọng nói thường gọi là "hộp đen"

## Đầu đời
David Warren chào đời ngày 20.3 tại đảo Groote Eylandt hẻo lánh ngoài khơi bờ biển phía bắc Australia.

Warren sinh ra Rev Hubert và Ellie Warren và có ba anh chị em. Ông được học tại Trường Ngữ pháp Nhà thờ Launceston  và Trường Ngữ pháp Trinity, New South Walhoces.  

Ông đã có bằng Cử nhân Khoa học danh dự của Đại học Sydney, Tiến sĩ về nhiên liệu và năng lượng từ Đại học Hoàng gia Luân Đôn, Bằng tốt nghiệp của Đại học Imperial và Bằng Giáo dục của Đại học Melbourne.

## Sự nghiệp

; Tóm tắt

* 1944–46 - Giáo viên toán và hóa học, Geelong Grammar School, Victoria.
* 1947–48 - Giảng viên hóa học, Đại học Sydney.
* 1948–51 - Cán bộ Khoa học, Dãy Tên lửa Woomera và Đại học Hoàng gia, Luân Đôn.
* 1952–83 - Nhà Khoa học Nghiên cứu Chính, Phòng thí nghiệm Nghiên cứu Hàng không, Melbourne, (nay là một phần của Tổ chức Khoa học và Công nghệ Quốc phòng).
* 1981–82 - Cố vấn Khoa học (Năng lượng) cho Quốc hội Bang Victoria.

Warren làm việc tại Phòng thí nghiệm Nghiên cứu Hàng không của Tổ chức Khoa học và Công nghệ Quốc phòng ở Melbourne từ năm 1952 đến năm 1983, nâng lên cấp nhà khoa học nghiên cứu chính.  Khi ở đó, ông nảy ra ý tưởng về máy ghi âm buồng lái khi đang điều tra vụ tai nạn của chiếc máy bay phản lực thương mại đầu tiên trên thế giới, Comet, vào năm 1953, sau khi nhìn thấy một máy ghi âm thu nhỏ tại một triển lãm thương mại. *"Nếu một doanh nhân đã sử dụng một trong những thứ này trong máy bay và chúng tôi có thể tìm thấy nó trong đống đổ nát và chúng tôi phát lại, chúng tôi sẽ nói, 'Chúng tôi biết điều gì đã gây ra điều này.'",* Warren sau này nhớ lại.*"Bất kỳ âm thanh nào liên quan đến những gì đang diễn ra sẽ được ghi lại và bạn có thể lấy chúng từ đống đổ nát."*

Trong khi các thiết bị trước đây đã được sử dụng để ghi lại các thông số chuyến bay nhất định, chúng không bao gồm ghi âm giọng nói và không thể tái sử dụng, và do đó không thực tế cho các chuyến bay thương mại thông thường. Phát minh của Warren, dựa trên phương tiện ghi từ tính, cho phép dễ dàng xóa và ghi lại, điều này làm cho nó trở nên thực tế cho dịch vụ đường dây thông thường. Khái niệm ghi âm trong buồng lái của Warren đã bổ sung một khía cạnh mới cho dữ liệu thiết bị trong máy ghi chuyến bay và đã tỏ ra vô cùng có giá trị đối với việc điều tra tai nạn. Một số vụ tai nạn mà CVR đóng một vai trò nổi bật được giải quyết không phải bằng giọng nói được ghi lại của phi hành đoàn, mà bằng những âm thanh khác được ghi lại tình cờ trên CVR, cung cấp manh mối quan trọng cho nguyên nhân tai nạn.David Warren qua đời năm 2010. Quan tài của ông được khắc dòng chữ "Không được mở ra" hệt như trên những chiếc hộp đen ngày nay. Một sự tưởng nhớ tếu táo, nhưng không kém phần sâu sắc, như chính con người ông vậy. 
## Danh hiệu
Ngày 20 tháng 3 năm 2021, Google Doodle đã vinh danh ngày sinh lần thứ 96 của ông.
## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*
Nhà Cú

***The Owl House*** (tạm dịch: ***Nhà cú***) là một loạt phim hoạt hình của Mỹ được tạo ra bởi Dana Terrace và Disney Television Animation sản xuất. Phim được công chiếu trên Disney Channel vào ngày 10 tháng 1 năm 2020 đến ngày 8 tháng 4 năm 2023.

Vào tháng 11 năm 2019, khi phần đầu ra mắt, phim đã được thông báo sẽ có phần hai, được công chiếu vào ngày 12 tháng 6 năm 2021. Vào tháng 5 năm 2021, trước khi công chiếu mùa thứ hai, loạt phim được kéo dài tới phần thứ ba bao gồm ba tập đặc biệt, và cũng là mùa cuối của loạt phim, với Terrace công bố rằng chương trình bị rút ngắn do "không phù hợp với thương hiệu của Disney", cuối cùng thông báo rằng cô ấy sẽ rời Disney sau khi hoàn thành tập cuối cùng. Tập đầu tiên của mùa cuối cùng được công chiếu vào ngày 15 tháng 10 năm 2022, tiếp theo là tập thứ hai vào ngày 21 tháng 1 năm 2023 và tập cuối của loạt phim vào ngày 8 tháng 4 năm 2023.

The Owl House đã nhận được sự hoan nghênh rộng rãi từ giới phê bình và người hâm mộ, được yêu thích bởi hoạt họa, sự hài hước, nhân vật, lồng tiếng, chủ đề, sức nặng cảm xúc và sự hiện diện của cộng đồng LGBTQ+. Đồng thời, đây là series đầu tiên của Disney có nhân vật chính là người đồng tính, bao gồm các nhân vật chính, phụ huynh của một số nhân vật và các nhân vật phi nhị nguyên giới. Phim cũng đã giành được giải thưởng về chương trình dành cho Trẻ em & Thanh thiếu niên tại Lễ trao giải Peabody năm 2021.

## Nội dung
Phim kể về hành trình của cô bé Luz Noceda, 14 tuổi, người Mỹ gốc Dominica, khi cô vô tình bị lạc vào Đảo Sôi Sục, nơi ở của các loài sinh vật kỳ lạ và cả những phù thủy. Tại đây, cô gặp được Edalyn Clawthorne (thường gọi là **Eda**) và được ở lại nhà của Eda. Ở đó, cô tiếp tục gặp được King, một con quỷ nhỏ con và chú cú Hooty, chú cú trên cửa nhà Eda. Tuy nhiên, Eda là một phù thủy bị truy nã, nên cuộc sống của bà không yên ổn lắm và luôn bị triều đình tìm cách bắt lại. Về phần Luz, cô đã được Eda giúp đỡ để học phép thuật, và sau đó được nhận vào trường phép thuật Hexside, cũng là ngôi trường cũ của Eda.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*
*
Tập đoàn quân Xung kích số 3 (Liên Xô)

**Tập đoàn quân Xung kích số 3** () là một Tập đoàn quân của Hồng quân được thành lập trong Chiến tranh thế giới II. Các tập đoàn quân"xung kích" được thành lập với mục tiêu tiêu diệt các lực lượng đáng kể của đối phương và được tăng cường trang bị xe thiết giáp, pháo binh hơn so với các tập đoàn quân thông thường. Khi cần thiết, tập đoàn quân xung kích được trang bị thêm các đơn vị cơ giới, xe tăng và kỵ binh. Trong thế chiến 2, một số tập đoàn quân xung kích còn bao gồm cả các đoàn tàu hỏa bọc thép và các đơn vị được trang bị cả Xe trượt tuyết.

## Các chiến dịch tham gia

Tập đoàn quân được thành lập dựa trên sở chỉ huy của Tập đoàn quân 60 (đội hình đầu tiên), mà vốn được thành lập tại quân khu Matxcơva tháng 11 năm 1941. Ban đầu, tập đoàn quân số 60 bao gồm các sư đoàn súng trường 334, 336, 358, và 360 và sư đoàn kỵ binh số 11, và được giao nhiệm vụ củng cố bờ trái sông Volga đoạn từ Unza đến Kosmodemiansk. Các sư đoàn súng trường sau đó đã được biên chế lại cho tập đoàn quân xung kích số 4, cũng đang được thành lập.

## Tham khảo