Công viên Patagonia

**Công viên Patagonia** (tiếng Tây Ban Nha:**Parque Nacional Patagonia**) Đây là một vườn quốc gia ở Vùng Aysén của Chile. Từng là một khu bảo tồn thiên nhiên tư nhân hoạt động như một công viên mở cửa cho công chúng, nó đã được tổ chức Tompkins Conservation hiến tặng cho chính phủ Chile vào năm 2018.

Trái tim của công viên là Thung lũng Chacabuco, một thung lũng có ý nghĩa sinh thái quan trọng theo hướng đông-tây, tạo thành một con đèo bắc qua dãy núi Andes, hình thành nên vùng chuyển tiếp giữa thảo nguyên Patagonia của Argentina và rừng sồi phía nam của Patagonia thuộc Chile ở phía tây. Công viên nằm giữa Hồ General Carrera ở phía bắc và Hồ Cochrane ở phía nam và kéo dài đến biên giới Argentina ở phía đông. Công viên có một mạng lưới đường mòn và khu cắm trại, cũng như một trung tâm dành cho du khách

Công viên này được tạo ra bởi Conservacion Patagonica, một tổ chức phi lợi nhuận được thành lập với mục đích bảo vệ các vùng đất hoang dã và hệ sinh thái của Patagonia. Tổ chức Conservacion Patagonica đã sáp nhập vào Tompkins Conservation vào năm 2018.

Vào ngày 29 tháng 1 năm 2018, Tổng thống Chile Michelle Bachelet và Kris Tompkins, Chủ tịch của Tompkins Conservation, đã ký một sắc lệnh thành lập 5 công viên quốc gia, trong đó có Công viên Quốc gia Patagonia. Công viên Patagonia được tặng cho nhà nước Chile và được sáp nhập với Khu bảo tồn quốc gia Lago Jeinimeni, Khu bảo tồn quốc gia Lago Cochrane và các vùng đất bổ sung khác để tạo thành Công viên Quốc gia Patagonia, với tổng diện tích là  .

## Lịch sử
Dự án Vườn quốc gia Patagonia bao gồm bốn lĩnh vực chương trình chính: mua đất, khôi phục đa dạng sinh học, xây dựng lối đi công cộng và thu hút cộng đồng.

### Mua vùng đất
Ban đầu là một trong những trang trại chăn nuôi cừu lớn nhất trong vùng, Estancia Valle Chacabuco đã đổi chủ nhiều lần trong thế kỷ 20. Nhà thám hiểm người Anh Lucas Bridges đã thành lập khu vực này làm trang trại vào năm 1908. Năm 1964, dưới chính quyền của Eduardo Frei Montalva, đất đai bị trưng thu và chia cho một số gia đình địa phương. Chính quyền Pinochet sau đó đã thu hồi lại đất, và sau đó bán cho bà Francoise de Smet, một chủ đất người Bỉ, vào năm 1980.

Kris và Doug Tompkins lần đầu đến thăm Thung lũng Chacabuco là vào năm 1995. CONAF (Tập đoàn Rừng Quốc gia của Chile) đã liệt kê Thung lũng Chacabuco là khu vực ưu tiên bảo tồn hàng đầu trong hơn 30 năm do hệ sinh thái bản địa độc đáo của nó. Năm 2004, sau hai thập kỷ lợi nhuận sụt giảm, Conservación Patagónica (nay là Tompkins Conservation) đã mua lại trang trại Estancia Valle Chacabuco rộng 174.500 mẫu Anh từ de Smet và bắt đầu mua lại các khu đất nhỏ hơn từ những người bán sẵn lòng ở Thung lũng Chacabuco, với mục đích tạo ra một khu bảo tồn liên tục để kết nối với các khu bảo tồn quốc gia Jeinimeni và Lago Cochrane (Tamango) gần đó.

### Khôi phục đa dạng sinh học
Thung lũng Chacabuco, trái tim của Vườn quốc gia Patagonia, từ nhiều thế hệ nay là một trang trại chăn nuôi cừu và bò rộng lớn, với gần 25.000 con vật được nuôi trên vùng đất này hàng năm. Các đồng cỏ bản địa đã bị suy thoái do nhiều năm chăn thả gia súc cường độ cao, dẫn đến hiện tượng sa mạc hóa đất và sự suy giảm quần thể động vật hoang dã bản địa sống trên đồng cỏ. Với việc mua lại trang trại vào năm 2004, Conservación Patagónica đã bắt đầu dỡ bỏ hàng rào và gieo lại các đồng cỏ cũ bằng cỏ bản địa, mở ra vùng đất cho các loài bản địa như guanaco và hươu huemul đang có nguy cơ tuyệt chủng. Năm 2022, Conservación Patagónica đã xác định việc phục hồi quần thể hươu huemul là ưu tiên hàng đầu, vì quần thể 100-200 cá thể trong công viên là một trong những quần thể còn tồn tại lớn nhất được biết đến trên Trái đất.

#### Phục hồi Hệ sinh thái
Patagonia đã trải qua sự suy thoái sinh thái đáng kể do chăn nuôi cừu thâm canh trên vùng đất cát khô cằn, dẫn đến hiện tượng sa mạc hóa lan rộng. Trong quá trình chuyển đổi từ trang trại chăn nuôi cừu thành công viên quốc gia, Conservación Patagónica đặt mục tiêu đảo ngược những thiệt hại này, khôi phục môi trường sống hiệu quả và tạo ra một mô hình phục hồi hệ sinh thái cho Patagonia. Chương trình phục hồi đồng cỏ, được khởi động vào năm 2004, bắt đầu bằng việc loại bỏ gần như toàn bộ gia súc. Chương trình tình nguyện của Conservación Patagónica đã thực hiện phần lớn công việc phục hồi hệ sinh thái. Đến năm 2011, họ đã loại bỏ hơn một nửa trong số 640 km hàng rào trang trại gây chia cắt môi trường sống. Các tình nguyện viên cũng thu thập hạt giống từ cỏ xơ dừa bản địa, được sử dụng để gieo lại ở những khu vực bị thiệt hại nặng nề bởi các chuyên gia phục hồi hệ sinh thái.

#### Phục hồi động vật hoang dã

Công tác phục hồi hệ sinh thái quy mô lớn của Conservación Patagónica, hiện đang được thực hiện bởi Rewilding Chile, đóng vai trò là nền tảng cho các chương trình cụ thể nhắm vào từng loài, chẳng hạn như nỗ lực giám sát và bảo vệ loài hươu huemul đang bị đe dọa. Khi khu vực này trở lại trạng thái tự nhiên hơn, quần thể của các loài chủ chốt đang tìm thấy sự cân bằng mới. Với việc loại bỏ gia súc, đồng cỏ đang sản xuất nhiều thức ăn hơn và chất lượng cao hơn cho nhiều loài động vật ăn cỏ, giờ đây chúng có thể tiếp cận với môi trường sống lý tưởng và có thể tự do di chuyển mà không cần hàng rào. Các chương trình phục hồi động vật hoang dã được xây dựng dựa trên sự chuyển đổi ở cấp độ hệ sinh thái này để bảo vệ các loài chủ chốt. Hươu huemul là ưu tiên hàng đầu của dự án Vườn quốc gia Patagonia; mất môi trường sống, bệnh tật lây truyền từ gia súc, săn bắn và bị chó nhà săn mồi đã làm giảm quần thể của chúng xuống còn khoảng 1.500 cá thể. Việc theo dõi báo sư tử bằng vòng cổ GPS cung cấp thông tin mới về mô hình săn mồi, phạm vi sinh sống và sự di chuyển của chúng, điều này rất quan trọng do chúng sống gần quần thể hươu huemul. Conservación Patagónica cũng đã thực hiện các chiến lược như sử dụng chó bảo vệ gia súc để giảm thiểu xung đột giữa động vật ăn thịt và gia súc.

### Xây dựng lối vào công cộng

Một trọng tâm chính của dự án Vườn quốc gia Patagonia là xây dựng cơ sở hạ tầng công cộng bền vững, dễ tiếp cận để mang đến cho du khách trải nghiệm thoải mái và thú vị tại công viên. Dự án bao gồm xây dựng trụ sở công viên với các tiện nghi như chỗ nghỉ qua đêm, nhà hàng, bảo tàng và trung tâm du khách. Kiến trúc phản ánh phong cách Patagonia lịch sử và sử dụng vật liệu địa phương, chẳng hạn như đá khai thác tại chỗ và gỗ tái chế, để đảm bảo độ bền và chi phí bảo trì tối thiểu. Ngoài ra, một hệ thống năng lượng tái tạo tiên tiến, bao gồm các cơ sở sản xuất điện mặt trời, gió và thủy điện nhỏ, giúp công viên tự chủ năng lượng và giảm thiểu lượng khí thải carbon. Các đường mòn và khu cắm trại cũng được xây dựng để cho phép du khách tiếp cận các khu vực hoang dã của công viên và các khu bảo tồn lân cận. Những nỗ lực này nhằm mục đích thúc đẩy du lịch sinh thái trong khu vực, hỗ trợ các doanh nghiệp địa phương và nuôi dưỡng sự tôn trọng sâu sắc hơn đối với thiên nhiên trong du khách.

### Thu hút cộng đồng
Ngay từ đầu dự án, các mối hợp tác đã được phát triển với các cộng đồng lân cận để tăng lượng khách địa phương đến thăm công viên, tạo cơ hội việc làm và thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế du lịch sinh thái thành công. Các nỗ lực thu hút cộng đồng bao gồm việc cung cấp việc làm cho những người chăn gia súc trước đây và đào tạo lại họ thành kiểm lâm viên và nhân viên bảo tồn. Một chương trình tiếp cận học sinh đưa trẻ em địa phương đến công viên để tìm hiểu về các loài có nguy cơ tuyệt chủng như hươu huemul và lợi ích của việc bảo tồn. Conservación Patagónica cũng tổ chức Lễ hội Huemul và đi bộ đường dài hàng năm, và đã cung cấp học bổng, được gọi là học bổng Huemul, cho phép hơn năm mươi sinh viên tiếp tục học tập.

## Sinh thái học
Vị trí nằm trong vùng chuyển tiếp giữa thảo nguyên khô cằn của Patagonia thuộc Argentina và những khu rừng sồi ôn đới phía nam của Patagonia thuộc Chile, công viên Patagonia bao gồm một loạt các hệ sinh thái như Đồng cỏ, rừng Riparian và Đất ngập nước.

Các đồng cỏ thảo nguyên khô ở Patagonia thuộc Argentina với đặc trưng là lượng mưa tối thiểu, gió lạnh, khô cùng nhiều đất cát. Dãy núi Andean ngăn hơi ẩm truyền về phía tây và tạo nên vùng đất khô cằn này. Một số loài thực vật đã có thể thích nghi với môi trường khắc nghiệt của nơi đây, bao gồm các loại cây bụi như calafate, quilembay và yaoyín, các loại cỏ búi như bọ chét và coirón poa. Những đồng cỏ này hỗ trợ các loài động vật cứng rắn như cú đào hang, cáo xám, chuột tuco-tuco, linh dương mara, tatu, các loài đại bàng và diều hâu khác nhau, các loài săn mồi như báo sư tử. Nhiều loài động vật phát triển mạnh mẽ và dễ sinh sống hơn tại vùng ngoại ô sa mạc, xung quanh các hồ phù du được hình thành từ dòng chảy của dãy Andes, nơi cây cối và các loại cỏ nước giàu dinh dưỡng hơn có thể phát triển.

Di chuyển về phía tây và leo lên ngọn dốc thẳng đứng của Dãy núi Andes, hệ động thực vật của nơi đây được thay đổi một cách đáng kể. Quang cảnh bắt đầu trở thành rừng rậm, bao gồm hầu hết ba loài thuộc giống cây gỗ sồi phía nam (Nothofagus): lenga, ñire và coiue. Ở đây, lượng mưa có thể rất cao, tạo ra những khu rừng rậm rạp, đầy đủ chất dinh dưỡng từ những lớp lá cao. Những khu rừng này sở hữu 370 chi thực vật có mạch, những chi quan trọng đối với sự tồn tại của hệ động vật xung quanh. Một số loài động vật có vú quan trọng bao gồm hươu huemul, puma, cáo đỏ và các loài dơi đang bị đe dọa tuyệt chủng. Các khu rừng ở công viên Patagonia có nhiều loài chim đa dạng bao gồm cả Thần ưng Andes, chim gõ kiến Magellanic, vịt Spectacled, thiên nga cổ đen, cú lùn, ibis mặt đen, chim hồng hạc Chile, chim ruồi Austral,chim gõ kiến Vanellus chilensis và nhiều loài lưỡng cư cùng với bò sát.

Trên khắp Patagonia, guanaco, một loài lạc đà lớn là họ hàng hoang dã của llama, là loài ăn cỏ phong phú nhất. Chúng ăn 75% tất cả các loài thực vật ở thảo nguyên Patagonian. Guanaco hoạt động như một loài then chốt: chúng ngăn chặn sự thống trị của các loại cỏ và hoạt động như một chất phân tán và thụ tinh với tỷ lệ sinh sản cao, cung cấp thức ăn cho các loài ăn thịt địa phương, đặc biệt là loài báo.

Mặc dù công viên nằm ở phía đông dãy Andes, nhưng các dòng suối và sông được nuôi dưỡng bởi sông băng ở đây lại chảy về phía Thái Bình Dương. Nước màu xanh ngọc lam của chúng là nơi sinh sống của một quần thể cá bản địa đáng kể như cá rô (*Percichthys trucha*), cá rô phi (*Odontesthes hatcheri*) và cá tuyết (*[[Galaxias maculatus]]*). Cá hồi Đại Tây Dương, cũng như cá hồi suối, cá hồi nâu và cá hồi cầu vồng đã được du nhập vào khu vực này.

## Tham quan công viên
Parque Patagonia mở cửa từ tháng 10 đến tháng 4 và chỉ có thể đến tham quan bằng ô tô. Nó nằm ở phía nam của Coyhaique, Chile và phía bắc của Cochrane, Chile. Sân bay gần nhất là Balmaceda, Chile (BBA). Bạn sẽ phải lái xe khoảng 300&nbsp;km từ Balmaceda trên Carretera Austral để đến công viên. Tính đến tháng 3 năm 2018, Carretera Austral chỉ mới được lát đường giữa Balmaceda và Cerro Castillo, Chile. Phần còn lại của đường cao tốc đến công viên chưa được trải nhựa.

Có thể dễ dàng đến trạm kiểm lâm ở Sector Jeinimeni bằng xe hơi trong khoảng 1,5 giờ từ thị trấn Chico của Chile. Cần đi bộ từ 2 đến 5 ngày dọc theo Đường mòn Aviles đến Nhà nghỉ tại Valle Chacabuco.

Nhà nghỉ tại Valle Chacabuco, ở trung tâm công viên và có cơ sở hạ tầng du lịch chính của nơi này, bao gồm nhà nghỉ, nhà hàng, trung tâm du khách và nhà ở cho nhân viên. Ngoài ra còn có ba khu cắm trại trong công viên.

## Vườn quốc gia Patagonia trên truyền thông

* Our Great National Parks, một loạt phim tài liệu của Netflix do Barack Obama dẫn chuyện, đã giới thiệu vườn quốc gia này trong tập thứ hai "Patagonia thuộc Chile".

## Đọc thêm
*"Parque Patagonia: Leading a New Generation of Land Conservation". Will Carless. Patagonia, 2015. 
*Video: "The Making of Parklands" by Tompkins Conservation. https://www.youtube.com/watch?v=Vlny_3qSCWY
*"Creating Patagonia National Park". Chris Spinder. CBS News. 2019. https://www.cbsnews.com/news/creating-patagonia-national-park-in-chile/

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Patagonia Park Official Website
* Detailed for the Aviles Trail