Columnea

***Columnea*** là một chi gồm khoảng 200 loài cây thân thảo và cây bụi biểu sinh trong họ Thượng tiễn Gesneriaceae, có nguồn gốc từ vùng nhiệt đới của châu Mỹ và vùng Caribe. Những bông hoa hình ống hoặc hình dạng kỳ lạ thường lớn và có màu sắc rực rỡ; thường là đỏ, vàng hoặc cam và nhiều hoa có hình dạng giống cá vàng. Do đó tên thông thường của các loài trong chi này là **cây [[cá vàng (thực vật)|cá vàng]]** (xem thêm chi *[[Nematanthus]]*) do hình dạng hoa đặc biệt này.

Chi này được Carl Linnaeus đặt tên theo cách viết Latinh của tên nhà thực vật học người Ý thế kỷ 16 Fabio Colonna (Latinh: *Fabius Columnus*).

Chi *Bucinellina* phân tách từ chi *Columnea* được nhiều nhà thực vật học coi là danh pháp đồng nghĩa của *Columnea*. Danh sách đầy đủ các loài hiện được chấp nhận trong chi *Columnea*, cùng với các đồng nghĩa của chúng, có thể được tìm thấy tại Danh sách các loài Gesneriaceae toàn cầu.

## Làm cảnh
Các loài *Columnea* mọc như thực vật biểu sinh trong tự nhiên và cần nhiều ánh sáng, lưu thông khí tốt và giá thể thoát nước nhanh, có thể hơi khô giữa các lần tưới nước. Chúng rất thích hợp với điều kiện trồng trong chậu và cũng nở hoa đẹp nhất khi trồng trong chậu. Hầu hết các loài trong chi *Columnea* là cây nhiệt đới và dễ trồng trong điều kiện trong nhà hoặc nhà kính nhưng một số loài đến từ vùng cao và cần nhiệt độ mát hơn để phát triển tốt hoặc ra hoa. Phần lớn các loài nở hoa theo mùa, nhưng các giống lai và giống cây trồng có thể nở hoa liên tục.

Cây lai *Columnea* × *banksii* đã giành được  Award of Garden Merit của Hiệp hội Làm vườn Hoàng gia.

## Một số loài tiêu biểu

Tính đến giữa năm 2025, có 218 loài trong chi này được chấp nhận.

# *[[Columnea albiflora]]* L.P. Kvist & L.E. Skog 
# *[[Columnea albovinosa]]* 
# *[[Columnea aliena]]* (C.V. Morton) C.V. Morton 
# *[[Columnea allenii]]* C.V. Morton 
# *[[Columnea ambigua]]* (Urb.) B.D. Morley 
# *[[Columnea ampliata]]* (Wiehler) L.E. Skog 
# *[[Columnea angulata]]* 
# *[[Columnea angustata]]* (Wiehler) L.E. Skog 
# *[[Columnea anisophylla]]* DC. 
# *[[Columnea antennifera]]* 
# *[[Columnea antiocana]]* (Wiehler) J.F. Sm. 
# *[[Columnea argentea]]* Griseb. 
# *[[Columnea arguta]]* C.V. Morton 
# *[[Columnea asteroloma]]* (Wiehler) L.E. Skog 
# *[[Columnea atahualpae]]* J.F. Sm. & L.E. Skog 
# *[[Columnea aurantia]]* Wiehler 
# *[[Columnea aurea]]* Warsz., nom. nud. 
# *[[Columnea bilabiata]]* Seem. 
# *[[Columnea billbergiana]]* Beurl.
# *[[Columnea bivalvis]]* J.L. Clark & M. Amaya
# *[[Columnea blancoi]]* 
# *[[Columnea brenneri]]* (Wiehler) B.D. Morley
# *[[Columnea brevipila]]* Urb.
# *[[Columnea byrsina]]* (Wiehler) L.P. Kvist & L.E. Skog
# *[[Columnea calotricha]]* Donn. Sm.
# *[[Columnea canarina]]* 
# *[[Columnea capillosa]]* L.P. Kvist & L.E. Skog
# *[[Columnea carinata]]* 
# *[[Columnea caudata]]* 
# *[[Columnea cerropirrana]]* (Wiehler) L.E. Skog
# *[[Columnea ceticeps]]* 
# *[[Columnea chiricana]]* Wiehler
# *[[Columnea chocoensis]]* 
# *[[Columnea chrysotricha]]* L.E. Skog & L.P. Kvist
# *[[Columnea ciliata]]* (Wiehler) L.P. Kvist & L.E. Skog
# *[[Columnea citriflora]]* L.E. Skog
# *[[Columnea cobana]]* Donn. Sm.
# *[[Columnea colombiana]]* (Wiehler) L.P. Kvist & L.E. Skog
# *[[Columnea consanguinea]]* Hanst. 
# *[[Columnea coronata]]* M. Amaya, L.E. Skog & L.P. Kvist
# *[[Columnea coronocrypta]]* M. Amaya, L.E. Skog & L.P. Kvist
# *[[Columnea corralesii]]* 
# *[[Columnea crassa]]* C.V. Morton
# *[[Columnea crassicaulis]]* (Wiehler) L.P. Kvist & L.E. Skog
# *[[Columnea crassifolia]]* Brongn. ex Lem.
# *[[Columnea cruenta]]* B.D. Morley
# *[[Columnea cuspidata]]* L.E. Skog & L.P. Kvist
# *[[Columnea dictyophylla]]* Donn. Sm.
# *[[Columnea dielsii]]* Mansf.
# *[[Columnea dimidiata]]* (Benth.) Kuntze
# *[[Columnea dissimilis]]* C.V. Morton
# *[[Columnea domingensis]]* (Urb.) B.D. Morley
# *[[Columnea dressleri]]* Wiehler
# *[[Columnea eburnea]]* (Wiehler) L.P. Kvist & L.E. Skog
# *[[Columnea elongatifolia]]* L.P. Kvist & L.E. Skog
# *[[Columnea ericae]]* Mansf.
# *[[Columnea erythrophaea]]* Decne. ex Houll.
# *[[Columnea erythrophylla]]* Hanst.
# *[[Columnea eubracteata]]* Mansf.
# *[[Columnea fawcettii]]* (Urb.) C.V. Morton
# *[[Columnea fernandezii]]* M. Amaya
# *[[Columnea ferruginea]]* 
# *[[Columnea figueroae]]* 
# *[[Columnea filamentosa]]* L.E. Skog
# *[[Columnea filifera]]* (Wiehler) L.E. Skog & L.P. Kvist
# *[[Columnea filipes]]* Oliver
# *[[Columnea fimbricalyx]]* L.P. Kvist & L.E. Skog
# *[[Columnea flaccida]]* Seem.
# *[[Columnea flexiflora]]* L.P. Kvist & L.E. Skog
# *[[Columnea floribunda]]* 
# *[[Columnea florida]]* C.V. Morton
# *[[Columnea fluidifolia]]* 
# *[[Columnea foreroi]]* 
# *[[Columnea formosa]]* (C.V. Morton) C.V. Morton
# *[[Columnea fractiflexa]]* 
# *[[Columnea fritschii]]* (Rusby) J.F. Sm.
# *[[Columnea fuscihirta]]* L.P. Kvist & L.E. Skog
# *[[Columnea gallicauda]]* Wiehler
# *[[Columnea gigantifolia]]* L.P. Kvist & L.E. Skog
# *[[Columnea glabra]]* Oerst.
# *[[Columnea grata]]* 
# *[[Columnea grisebachiana]]* Kuntze
# *[[Columnea guatemalensis]]* Sprague
# *[[Columnea guianensis]]* C.V. Morton
# *[[Columnea guttata]]* Poepp. in Poepp. & Endl.
# *[[Columnea harrisii]]* (Urb.) Britton ex C.V. Morton
# *[[Columnea herthae]]* Mansf.
# *[[Columnea hiantiflora]]* Wiehler
# *[[Columnea hirsuta]]* Swartz, non Auct.
# *[[Columnea hirsutissima]]* C.V. Morton
# *[[Columnea hirta]]* Klotzsch & Hanst.
# *[[Columnea hispida]]* Swartz
# *[[Columnea hypocyrtantha]]* (Wiehler) J.F. Sm. & L.E. Skog
# *[[Columnea illepida]]* H.E. Moore
# *[[Columnea inaequilatera]]* Poepp. in Poepp. & Endl.
# *[[Columnea incarnata]]* C.V. Morton
# *[[Columnea incredibilis]]* L.P. Kvist & L.E. Skog
# *[[Columnea isernii]]* Cuatrec.
# *[[Columnea kalbreyeriana]]* Masters
# *[[Columnea karstenianum]]* 
# *[[Columnea katzensteiniae]]* (Wiehler) L.E. Skog & L.P. Kvist
# *[[Columnea kienastiana]]* Regel
# *[[Columnea kucyniakii]]* Raymond
# *[[Columnea labellosa]]* H. Karst.
# *[[Columnea laciniata]]* 
# *[[Columnea laevis]]* L.P. Kvist & L.E. Skog
# *[[Columnea lanata]]* (Seem.) Kuntze
# *[[Columnea lariensis]]* Kriebel
# *[[Columnea lehmannii]]* Mansf.
# *[[Columnea lepidocaula]]* Hanst.
# *[[Columnea linearis]]* Oerst.
# *[[Columnea longinervosa]]* L.P. Kvist & L.E. Skog
# *[[Columnea longipedicellata]]* 
# *[[Columnea lophophora]]* Mansf.
# *[[Columnea lucifer]]* J.L. Clark
# *[[Columnea maculata]]* C.V. Morton
# *[[Columnea magnifica]]* Klotzsch ex Oerst.
# *[[Columnea manabiana]]* (Wiehler) J.F. Sm. & L.E. Skog
# *[[Columnea mastersonii]]* (Wiehler) L.E. Skog & L.P. Kvist
# *[[Columnea medicinalis]]* (Wiehler) L.E. Skog & L.P. Kvist
# *[[Columnea megafolia]]* L.E.Skog & M.Amaya
# *[[Columnea microcalyx]]* Hanst. (synonym *[[Columnea gloriosa]]* Sprague)
# *[[Columnea microphylla]]* Klotzsch & Hanst. ex Oerst.
# *[[Columnea minor]]* (Hook.) Hanst.
# *[[Columnea minutiflora]]* L.P. Kvist & L.E. Skog
# *[[Columnea mira]]* B.D. Morley
# *[[Columnea moesta]]* Poepp. in Poepp. & Endl.
# *[[Columnea moorei]]* C.V. Morton
# *[[Columnea nariniana]]* (Wiehler) L.P. Kvist & L.E. Skog
# *[[Columnea nematoloba]]* L.P. Kvist & L.E. Skog
# *[[Columnea nervosa]]* (Klotzsch ex Oerst.) Hanst.
# *[[Columnea nicaraguensis]]* Oerst.
# *[[Columnea oblongifolia]]* Rusby
# *[[Columnea ochroleuca]]* (Klotzsch ex Oerst.) Hanst.
# *[[Columnea oerstediana]]* Klotzsch ex Oerst.
# *[[Columnea orientandina]]* (Wiehler) L.P. Kvist & L.E. Skog
# *[[Columnea ornata]]* (Wiehler) L.E. Skog & L.P. Kvist
# *[[Columnea ovatifolia]]* L.P. Kvist & L.E. Skog
# *[[Columnea oxyphylla]]* Hanst.
# *[[Columnea panamensis]]* C.V. Morton
# *[[Columnea paraguensis]]*  M.Amaya & J.F.Sm.
# *[[Columnea paramicola]]* 
# *[[Columnea parviflora]]* C.V. Morton
# *[[Columnea pectinata]]* C.V. Morton
# *[[Columnea pedunculata]]* M. Amaya, L.E. Skog & L.P. Kvist
# *[[Columnea pendens]]* 
# *[[Columnea pendula]]* (Klotzsch ex Oerst.) Hanst.
# *[[Columnea perpulchra]]* C.V. Morton
# *[[Columnea peruviana]]* Zahlbr.
# *[[Columnea polyantha]]* (Wiehler) L.E. Skog
# *[[Columnea poortmannii]]* (Wiehler) L.P. Kvist & L.E. Skog
# *[[Columnea praetexta]]* Hanst.
# *[[Columnea proctorii]]* Stearn
# *[[Columnea pubescens]]* (Griseb.) Kuntze
# *[[Columnea pulcherrima]]* C.V. Morton
# *[[Columnea pulchra]]* (Wiehler) L.E. Skog
# *[[Columnea purpurata]]* Hanst.
# *[[Columnea purpureovittata]]* (Wiehler) B.D. Morley
# *[[Columnea purpurimarginata]]* L.P. Kvist & L.E. Skog
# *[[Columnea purpusii]]* Standl.
# *[[Columnea pygmaea]]* J.L. Clark & J.F. Sm.
# *[[Columnea querceti]]* Oerst.
# *[[Columnea queremalensis]]* M. Amaya, L.E. Skog & L.P. Kvist
# *[[Columnea rangelii]]* 
# *[[Columnea raymondii]]* C.V. Morton
# *[[Columnea repens]]* (Hook.) Hanst.
# *[[Columnea reticulata]]* M. Amaya, L.E.Skog, C.E.González, & J.F.Sm.
# *[[Columnea rileyi]]* (Wiehler) J.F.Sm.
# *[[Columnea ringens]]* Regel
# *[[Columnea robusta]]* (Wiehler) L.E.Skog
# *[[Columnea rosea]]* (C.V. Morton) C.V.Morton
# *[[Columnea rubra]]* C.V. Morton
# *[[Columnea rubriacuta]]* (Wiehler) L.P.Kvist & L.E.Skog
# *[[Columnea rubribracteata]]* L.P.Kvist & L.E.Skog
# *[[Columnea rubricalyx]]* L.P.Kvist & L.E.Skog
# *[[Columnea rubricaulis]]* Standl.
# *[[Columnea rubrocincta]]* C.V.Morton
# *[[Columnea rutilans]]* Swartz
# *[[Columnea sanguinea]]* (Pers.) Hanst.
# *[[Columnea sanguinolenta]]* (Klotzsch ex Oerst.) Hanst.
# *[[Columnea scandens]]* L.
# *[[Columnea schiedeana]]* Schlechtend.
# *[[Columnea schimpffii]]* Mansf.
# *[[Columnea segregata]]* B.D.Morley
# *[[Columnea sericeo-villosa]]* Suess.
# *[[Columnea serrata]]* (Klotzsch ex Oerst.) Hanst.
# *[[Columnea silvarum]]* C.V.Morton
# *[[Columnea skogii]]* Amaya M.
# *[[Columnea spathulata]]* Mansf.
# *[[Columnea stilesiana]]* 
# *[[Columnea stricta]]* 
# *[[Columnea strigosa]]* Benth.
# *[[Columnea subcordata]]* C.V.Morton
# *[[Columnea suffruticosa]]* J.F.Sm. & L.E.Skog
# *[[Columnea sulcata]]* L.E.Skog & L.P.Kvist
# *[[Columnea sulfurea]]* Donn. Sm.
# *[[Columnea tandapiana]]* (Wiehler) L.E.Skog & L.P.Kvist
# *[[Columnea tecta]]* J.L.Clark & Clavijo
# *[[Columnea tenella]]* 
# *[[Columnea tenensis]]* (Wiehler) B.D. Morley
# *[[Columnea tenuis]]* Klotzsch ex Oerst.
# *[[Columnea tessmannii]]* Mansf.
# *[[Columnea tincta]]* Griseb.
# *[[Columnea tomentulosa]]* C.V. Morton
# *[[Columnea trollii]]* Mansf.
# *[[Columnea tutunendana]]* (Wiehler) L.E.Skog
# *[[Columnea ulei]]* Mansf.
# *[[Columnea ultraviolacea]]* J.F.Sm. & L.E.Skog
# *[[Columnea urbanii]]* Stearn
# *[[Columnea verecunda]]* C.V.Morton
# *[[Columnea villosissima]]* Mansf.
# *[[Columnea vinacea]]* C.V.Morton
# *[[Columnea vittata]]* (Wiehler) L.E.Skog
# *[[Columnea weberbaueri]]* 
# *[[Columnea xiphoidea]]* J.F.Sm. & L.E.Skog
# *[[Columnea zebranella]]* 
# *[[Columnea zebrina]]* Raymond

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*''Columnea'' from The Gesneriad Reference Web
*World Checklist of Gesneriaceae