Port Vale F.C.

**Câu lạc bộ bóng đá Port Vale** () là một câu lạc bộ bóng đá chuyên nghiệp có trụ sở tại Burslem, Stoke-on-Trent, Anh, hiện thi đấu ở EFL League One, hạng đấu cao thứ ba của hệ thống các giải bóng đá Anh. Vale được đặt tên theo thung lũng các bến cảng trên Trent and Mersey Canal. Câu lạc bộ chưa từng thi đấu ở hạng cao nhất và đang giữ kỷ lục về số mùa giải nhiều nhất tại English Football League (113 mùa) mà chưa từng vươn tới hạng đấu số một. Sau khi từng thi đấu tại Athletic Ground ở Cobridge và Old Recreation Ground ở Hanley, câu lạc bộ trở lại Burslem khi Vale Park được khánh thành vào năm 1950. Bên ngoài sân có tượng của Roy Sproson, người đã chơi 842 trận chính thức cho câu lạc bộ. Đối thủ truyền thống của câu lạc bộ là Stoke City, và các trận đấu giữa hai đội được gọi là derby Potteries.

Sau khi trở thành một trong những câu lạc bộ bóng đá nổi bật hơn ở Staffordshire, Burslem Port Vale được mời trở thành thành viên sáng lập của Football League Second Division vào năm 1892. Câu lạc bộ trải qua 13 mùa không liên tiếp ở hạng đấu này, xen giữa là hai mùa tại Midland League, trước khi phải rút lui vì khó khăn tài chính và bị thanh lý vào năm 1907. Tên gọi Port Vale tiếp tục tồn tại ở North Staffordshire Federation League, và câu lạc bộ mới này đã thi đấu đủ thành công để được tái gia nhập Football League vào năm 1919. Câu lạc bộ có thêm 16 mùa không liên tiếp ở Second Division, xen giữa là chức vô địch Third Division North ở mùa giải 1929-30, trước khi rơi trở lại hạng ba và ở đó trong một giai đoạn dài hơn nhiều kể từ cuối mùa 1935-36. Mùa giải 1953-54 chứng kiến hàng thủ “Iron Curtain” của huấn luyện viên Freddie Steele giành cả chức vô địch Third Division North lẫn một suất vào bán kết Cúp FA. Tuy vậy, câu lạc bộ không thể phát huy thêm thành công này, dù sau đó vẫn giành ngôi vô địch ở mùa đầu tiên của Fourth Division dưới sự dẫn dắt của Norman Low vào mùa giải 1958-59.

Câu lạc bộ không đạt được nhiều thành công trong suốt thập niên 1960 và 1970, dù từng có thời gian ngắn được dẫn dắt bởi Stanley Matthews, và còn buộc phải xin tái cử sau khi vi phạm quy định của FA về các khoản chi trả bất hợp pháp vào năm 1968. Gordon Lee đã đưa câu lạc bộ thăng hạng trở lại Third Division ở mùa tiếp theo, nơi đội bóng trụ lại cho đến khi xuống hạng vào cuối mùa giải 1977-78. John McGrath đưa câu lạc bộ thăng hạng ở mùa 1982-83, nhưng rời đi sau khi việc xuống hạng ở mùa kế tiếp gần như không thể tránh khỏi. Trợ lý của ông, John Rudge, sau đó trở thành huấn luyện viên tại vị lâu nhất và thành công nhất trong lịch sử câu lạc bộ, dẫn dắt đội từ năm 1983 đến 1999. Dưới thời ông, Port Vale giành quyền thăng hạng ở các mùa 1985-86, 1988-89 và 1993-94, đoạt Football League Trophy năm 1993 và đạt thành tích tốt nhất thời hậu chiến với vị trí thứ 8 ở hạng hai trong mùa giải 1996-97.

Sau khi triều đại của Rudge khép lại, câu lạc bộ sa sút, tụt xuống hạng tư và hai lần rơi vào tình trạng quản lý tài chính đặc biệt vào các năm 2003 và 2012. Sự sa sút này được chặn lại khi huấn luyện viên Micky Adams giành vé thăng hạng trực tiếp từ League Two ở mùa giải 2012-13, dù sau đó đội lại xuống hạng trở lại League Two vào cuối mùa giải 2016-17 sau một thử nghiệm không thành công với ban huấn luyện và lối chơi kiểu lục địa châu Âu. Carol Shanahan mua lại câu lạc bộ vào năm 2019, và huấn luyện viên Darrell Clarke giúp đội thăng hạng khỏi League Two thông qua vòng play-off vào cuối mùa giải 2021-22. Dù bị xuống hạng vào cuối mùa giải 2023-24, câu lạc bộ đã lập tức giành quyền thăng hạng trở lại dưới thời huấn luyện viên mới Darren Moore ở mùa giải 2024-25.

## Lịch sử
Theo câu chuyện chính thức được đăng trên website của câu lạc bộ, Port Vale F.C. được thành lập vào năm 1876, sau một cuộc họp tại Port Vale House, nơi được cho là nguồn gốc tên gọi của câu lạc bộ. Tuy nhiên, bằng chứng tư liệu về bóng đá trong giai đoạn đó là cực kỳ hiếm, và nghiên cứu của nhà sử học Jeff Kent cho thấy câu lạc bộ có lẽ được thành lập vào năm 1879 như một nhánh tách ra từ Porthill Victoria F.C., đồng thời lấy tên từ thung lũng có các bến cảng trên kênh đào, nơi đội bóng thi đấu. Trong những năm đầu, đội bóng chơi tại Limekiln Lane, Longport, và từ năm 1880 thì chuyển sang Westport. Năm 1884, câu lạc bộ chuyển đến Moorland Road ở Burslem, đồng thời đổi tên thành Burslem Port Vale, nhưng chỉ ở lại Burslem trong một năm trước khi chuyển sang chuyên nghiệp và dời tới Cobridge để thi đấu tại Athletic Ground. Vào năm 1892, câu lạc bộ được mời trở thành thành viên sáng lập của Football League Second Division sau khi chứng tỏ mình là một đội bóng mạnh tại Midland League. Câu lạc bộ đã trải qua 13 mùa giải ở Second Division, xen giữa là hai mùa trở lại Midland League (1896-97 và 1897-98).

 Câu lạc bộ buộc phải rút khỏi giải đấu vào cuối mùa giải 1906-07 và sau đó bị thanh lý. Tuy nhiên, tên gọi Port Vale vẫn được duy trì sau khi đội bóng hạng nhỏ đầy tham vọng Cobridge Church quyết định đổi tên. Câu lạc bộ mới sau đó chuyển đến sân nhà mới là Old Recreation Ground ở Hanley vào năm 1912. Đội trở lại Football League vào tháng 10 năm 1919, tiếp quản lịch thi đấu của Leeds City tại Second Division, sau khi Leeds City buộc phải giải thể vì các sai phạm tài chính. Wilf Kirkham có trận ra mắt cho Vale vào tháng 10 năm 1923, và trong mười năm tiếp theo đã ghi tổng cộng 164 bàn ở giải và cúp, một kỷ lục của câu lạc bộ, trong đó có kỷ lục 41 bàn ở mùa giải 1926-27.

Câu lạc bộ lần đầu tiên bị xuống hạng vào cuối mùa giải 1928-29, từ Second Division xuống Third Division North. Đội giành quyền thăng hạng trở lại ngay ở mùa giải kế tiếp với tư cách nhà vô địch, và ở mùa giải 1930-31 đã đứng thứ 5 tại hạng đấu cao thứ hai của bóng đá Anh, thành tích cao nhất của câu lạc bộ ở giải vô địch. Vale sau đó đánh bại Chesterfield với tỷ số kỷ lục của câu lạc bộ là 9-1 vào ngày 24 tháng 9 năm 1932. Tuy nhiên, sau những thành tích đó, câu lạc bộ lại một lần nữa xuống hạng ở mùa giải 1935-36 và ở lại hạng ba cho đến Chiến tranh thế giới thứ hai.

Port Vale chuyển đến sân nhà mới Vale Park vào năm 1950, và một năm sau Freddie Steele được bổ nhiệm làm huấn luyện viên trưởng của câu lạc bộ. Steele nhanh chóng khẳng định dấu ấn tại câu lạc bộ, khi xây dựng nên hàng phòng ngự “Iron Curtain” nổi tiếng. Mùa giải 1953-54 chứng kiến Vale vừa giành chức vô địch Third Division North vừa lọt vào bán kết FA Cup, trước khi thua đội sau đó lên ngôi vô địch là West Bromwich Albion trong hoàn cảnh gây tranh cãi, khi một bàn thắng của Albert Leake bị từ chối vì lỗi việt vị. Ba năm sau, câu lạc bộ lại xuống hạng, và một lần nữa trở thành thành viên sáng lập của một hạng đấu, lần này là Football League Fourth Division. Huấn luyện viên Norman Low xây dựng triết lý tấn công, và ở mùa giải 1958-59 đã đưa đội bóng đến chức vô địch Fourth Division với kỷ lục câu lạc bộ là 110 bàn thắng ghi được.

Vale chấm dứt quãng thời gian sáu mùa ở Third Division bằng việc xuống hạng vào cuối mùa giải 1964-65. Năm 1967, cựu chủ nhân Ballon d'Or Stanley Matthews thay Jackie Mudie làm huấn luyện viên. Tuy nhiên, ông từ chức một năm sau đó khi Vale bị khai trừ khỏi Football League vì bị cáo buộc có các khoản chi trả bất hợp pháp cho cầu thủ, vi phạm quy định của FA — án phạt này sau đó được giảm xuống thành một cuộc bỏ phiếu tái cử, và câu lạc bộ đã giành chiến thắng trong cuộc bỏ phiếu đó. Gordon Lee tiếp quản đội bóng sau án phạt này và đưa câu lạc bộ thăng hạng vào cuối mùa giải 1969-70. Tuy nhiên, thập niên 1970 không phải là giai đoạn thành công với The Valiants, khi câu lạc bộ phần lớn chật vật ở nửa dưới bảng xếp hạng Third Division trong phần lớn thời gian của thập niên. Lee rời đi vào năm 1974, và một loạt huấn luyện viên kế tiếp đã không thể ngăn đội bóng xuống hạng ở mùa giải 1977-78. Mùa giải 1979-80 chứng kiến Port Vale kết thúc ở vị trí thứ 20 tại Fourth Division (đứng thứ 88 toàn hệ thống), thành tích tệ nhất trong lịch sử câu lạc bộ. Dù có kết quả nghèo nàn như vậy trong mùa giải đầu tiên của John McGrath, cuối cùng đội bóng vẫn đạt được thành công đầu tiên sau 13 năm ở mùa giải 1982-83 khi giành quyền thăng hạng khỏi Fourth Division với vị trí thứ ba.

Sau khi McGrath bị sa thải, trợ lý của ông là John Rudge được bổ nhiệm làm huấn luyện viên vào tháng 12 năm 1983. Dù không thể ngăn Vale ngay lập tức trở lại hạng đấu thấp nhất của Football League, ông vẫn thành công trong việc ổn định đội bóng. Nhờ sự hỗ trợ từ các bàn thắng của chân sút người Xứ Wales ghi bàn đều đặn Andy Jones, Vale thăng hạng trở lại hạng ba ở mùa giải 1985-86 sau khi chỉ thua một trận trên sân Vale Park tại giải vô địch suốt cả mùa. Một cú sốc lớn tại cúp diễn ra vào ngày 30 tháng 1 năm 1988, khi Vale đánh bại đội thuộc First Division là Tottenham Hotspur với tỷ số 2-1, nhờ một pha lập công xuất sắc của Ray Walker. Sau ba mùa ở hạng ba, Vale dưới thời Rudge giành thêm một lần thăng hạng nữa ở mùa giải 1988-89 sau khi Robbie Earle ghi bàn quyết định tại Vale Park để hoàn tất chiến thắng 2-1 theo tổng tỷ số trước Bristol Rovers trong chung kết play-off; điều này đánh dấu sự trở lại của câu lạc bộ với Second Division sau 33 năm vắng bóng.

Vale phải xuống hạng ở vòng đấu cuối cùng của mùa giải 1991-92, và dù họ đã trở lại khá tốt khi duy trì vị thế trong cuộc đua thăng hạng suốt phần lớn mùa giải 1992-93, đội vẫn chỉ hụt vị trí á quân trước đối thủ địa phương Stoke City sau khi bị Bolton Wanderers vượt qua ở vòng cuối. Thay vào đó, Vale đã hai lần đến Wembley chỉ trong hơn một tuần. Đầu tiên, họ giành chiến thắng 2-1 trước Stockport County trong trận chung kết của Football League Trophy. Tuy nhiên, sau đó họ lại thua 0-3 trước West Bromwich Albion trong trận chung kết play-off. Vale đã vượt qua cú sảy chân này và chính thức giành quyền thăng hạng với vị trí á quân ở vòng cuối của mùa giải 1993-94. Trong mùa giải 1995-96, Vale tạo nên một trong những cú sốc lớn nhất của mình tại FA Cup khi đánh bại đương kim vô địch Everton với tỷ số 2-1. Đội bóng cũng có được một số thành công ở Anglo-Italian Cup, khi lọt vào trận chung kết tại Wembley, nơi đội thua 2-5 trước Serie B của Ý là Genoa. Vale khởi đầu chậm chạp ở mùa giải 1996-97, khiến các cuộc phản đối nhằm vào chủ tịch Bill Bell xuất hiện, cùng với việc Steve Guppy bị bán cho Leicester City với giá 800.000 bảng. Dù vậy, Rudge vẫn dẫn dắt đội cán đích ở vị trí thứ tám - thứ hạng cao nhất của câu lạc bộ trong hệ thống giải đấu kể từ năm 1931.

Ở mùa giải 1997-98, Vale tránh được xuống hạng ở vòng cuối cùng sau chiến thắng 4-0 trước Huddersfield Town, đồng thời đẩy Manchester City và Stoke City vào thế bất lợi. Mùa giải tiếp theo lại là một cuộc vật lộn khác. John Rudge bị sa thải đầy tranh cãi vào tháng 1 năm 1999. Ông được thay bằng cựu cầu thủ Brian Horton, người đã chi mạnh tay để giúp câu lạc bộ thoát xuống hạng ở vòng cuối mùa thứ hai liên tiếp. Tuy nhiên, ở mùa giải 1999-2000, đội bóng không thể tránh khỏi việc xuống hạng, khi kém nhóm an toàn tới khoảng 13 điểm. Horton đã đưa câu lạc bộ tới chức vô địch Football League Trophy năm 2001, khi Marc Bridge-Wilkinson và Steve Brooker ghi bàn giúp đội giành chiến thắng 2-1 trước Brentford trong trận chung kết tại Sân vận động Thiên niên kỷ. Vào tháng 12 năm 2002, Bill Bell đã mời ban quản tài vào cuộc, khi câu lạc bộ đang gánh khoản nợ khoảng 1,5 triệu bảng.

Câu lạc bộ thoát khỏi tình trạng quản lý tài chính đặc biệt ở mùa giải 2003-04 dưới sự điều hành của một liên danh sở hữu bởi người hâm mộ do nhóm Valiant 2001 của Bill Bratt đứng đầu. Tuy nhiên, Horton rời câu lạc bộ vào tháng 2 năm 2004 vì không muốn chấp nhận các biện pháp cắt giảm tài chính do ban lãnh đạo mới áp đặt, và ông được thay thế bởi cựu cầu thủ Martin Foyle. Foyle bị sa thải vào tháng 11 năm 2007, và người kế nhiệm ông, Lee Sinnott, đã không thể ngăn câu lạc bộ rớt xuống League Two sau khi kết thúc ở vị trí thứ 23, đồng thời cũng chứng kiến đội bóng thất bại trước Chasetown, một câu lạc bộ thuộc Southern League Division One Midlands, tại Cúp FA. Sinnott bị sa thải vào tháng 9 năm 2008, và sau một giai đoạn cầm quân không thành công của Dean Glover, Micky Adams được bổ nhiệm làm huấn luyện viên mới của câu lạc bộ vào tháng 6 năm 2009. Adams rời câu lạc bộ vào tháng 12 năm 2010 khi Vale đang đứng thứ hai trên bảng xếp hạng, và Jim Gannon được chọn để hoàn tất nhiệm vụ thăng hạng. Tuy nhiên, triều đại đầy sóng gió của Gannon kết thúc chỉ sau 74 ngày. Adams trở lại làm huấn luyện viên vào cuối mùa giải 2010-11, nhưng điều đó vẫn không đủ để xoa dịu người hâm mộ, những người yêu cầu phải có sự thay đổi ở thượng tầng lãnh đạo sau khi hàng loạt khoản đầu tư từng được hứa hẹn đã không trở thành hiện thực.

Những hy vọng thăng hạng thực sự ở mùa giải 2011-12 đã chấm dứt sau khi câu lạc bộ bị HM Revenue and Customs gửi đơn yêu cầu thanh lý vào ngày 29 tháng 2 năm 2012; vào thời điểm đó, câu lạc bộ không còn khả năng thanh toán tiền thuế, các khoản nợ hay lương nhân viên. Câu lạc bộ rơi vào tình trạng quản lý tài chính đặc biệt vào ngày 9 tháng 3. Cuối cùng, câu lạc bộ thoát khỏi tình trạng này vào ngày 20 tháng 11 năm 2012, và Tom Pope đã ghi 33 bàn để đưa Vale thăng hạng trở lại League One với vị trí thứ ba. Đội bóng ổn định lại ở hạng đấu này dưới thời tân huấn luyện viên Rob Page, trước khi chủ tịch Norman Smurthwaite sắp xếp sự ra đi của Page cùng đội ngũ cầu thủ của ông để nhường chỗ cho huấn luyện viên nước ngoài đầu tiên trong lịch sử câu lạc bộ, Bruno Ribeiro, vào tháng 6 năm 2016. Kết quả là đội bóng bị rớt trở lại League Two vào cuối mùa giải 2016-17, sau đó Smurthwaite từ chức chủ tịch. Ông trở lại cương vị này ở mùa giải sau và đe dọa sẽ đưa câu lạc bộ vào tình trạng quản lý tài chính đặc biệt nếu không tìm được người mua trước tháng 5 năm 2019, một kết cục đã được tránh khỏi khi Carol và Kevin Shanahan hoàn tất việc tiếp quản câu lạc bộ. Huấn luyện viên Darrell Clarke trở lại sau biến cố tang sự trong gia đình để dẫn dắt Vale vượt qua vòng bán kết play-off League Two vào cuối mùa giải 2021-22. Suất thăng hạng được đảm bảo bằng chiến thắng 3-0 trước Mansfield Town trong trận chung kết. Clarke bị sa thải vào ngày 17 tháng 4 năm 2023, và được thay thế bởi trợ lý của ông, Andy Crosby. Đội bóng đã lần đầu tiên lọt vào tứ kết League Cup trong mùa giải 2023-24. Crosby bị sa thải vào tháng 2, và được thay thế bởi Darren Moore. Tuy nhiên, Port Vale đã xuống hạng xuống League Two vào cuối mùa giải. Moore đã giúp câu lạc bộ bật lại ngay lập tức với một suất thăng hạng ở mùa giải 2024-25. Moore rời câu lạc bộ vào tháng 12 năm 2025 và được thay thế bởi Jon Brady vào tháng tiếp theo.

## Bản sắc câu lạc bộ

Vào khoảng tháng 11 năm 1920, chủ tịch câu lạc bộ Frank Huntbach đã nghĩ ra biệt danh “the Valiants”. Năm sau đó, câu lạc bộ sử dụng bộ trang phục trắng và đen quen thuộc sau khi đã thử nghiệm nhiều màu sắc khác nhau, bao gồm đỏ trơn, sọc vàng và đen, màu đỏ rượu vang và xanh lam, thậm chí trong giai đoạn 1898-1902 còn mặc áo sọc đỏ trắng, kiểu trang phục mà đối thủ Stoke City đã sử dụng trong hơn một thế kỷ. Tuy nhiên bộ trang phục sau đó sớm đổi thành áo đỏ trơn với quần trắng vào năm 1923, kiểu dáng được duy trì đến năm 1934, khi bộ áo trắng, quần đen và tất đen lại được sử dụng trở lại. Trong giai đoạn 1958 đến 1963, câu lạc bộ dùng nhiều thiết kế vàng và đen khác nhau trước khi một lần nữa quay về tông màu đen trắng.

Huy hiệu đầu tiên của câu lạc bộ được thiết kế dựa trên huy hiệu của Borough of Burslem. Từ năm 1952 đến 1956, câu lạc bộ sử dụng nút thắt Staffordshire với các chữ cái “PVFC” ở bên trong. Bốn năm sau, một huy hiệu phức tạp hơn xuất hiện, vẫn dựa trên quốc huy của Burslem nhưng lần này còn có thêm lưỡi hái từ huy hiệu của Tunstall, thập giá đan từ Audley, và hai chiếc bình của Josiah Wedgwood. Huy hiệu này bị loại bỏ vào năm 1964 và được thay bằng chữ lồng “P.V.F.C.”, rồi thiết kế đó cũng bị bỏ vào năm 1978. Trong bốn năm tiếp theo, câu lạc bộ chuyển sang dùng hình một hiệp sĩ cưỡi ngựa với dòng chữ “Port Vale” ở phía trên. Từ năm 1982, câu lạc bộ giới thiệu một thiết kế dựa trên bài dự thi của một học sinh giành chiến thắng, với hình lò nung chai và nút thắt Stafford, gắn liền với ngành gốm sứ của thành phố Stoke-on-Trent và lịch sử khu vực địa phương. Huy hiệu hiện tại được giới thiệu vào tháng 2 năm 2013, là phiên bản hiện đại hóa của huy hiệu mà câu lạc bộ từng dùng vào năm 1956; nó bao gồm các chi tiết mang tính lịch sử địa phương: các bình Portland đại diện cho Josiah Wedgwood, lưỡi hái xuất phát từ huy hiệu gia tộc Sneyd, cây thập giá màu bạc từ huy hiệu của gia tộc Audley, cùng với nút thắt Stafford nằm phía trên huy hiệu.

Bảng các nhà cung cấp trang phục và nhà tài trợ áo đấu được trình bày bên dưới:

## Sân vận động

Khi gia nhập English Football League vào năm 1892, Port Vale đã thi đấu trên sân nhà thứ tư của mình. Ban đầu, câu lạc bộ chơi tại Meadows trên Limekiln Lane, Longport, nay là Scott Lidgett Road, sau đó chuyển đến Westport Meadows vào năm 1881, nơi đội thi đấu trong ba năm. Đây là khu vực dễ bị ngập lụt, và כיום nơi sân bóng từng tọa lạc nay là Westport Lake. Năm 1884, câu lạc bộ chuyển đến sân Burslem Football and Athletic, nơi chỉ gắn bó trong hai năm. Nằm gần ga tàu Burslem, câu lạc bộ đã lấy tên của khu vực này. Trận đấu đầu tiên tại đây là chiến thắng 6-0 trước Everton trong một trận giao hữu, và sân này cũng lần đầu tổ chức các trận Cúp FA của câu lạc bộ. Tuy nhiên, sân sớm bộc lộ sự không phù hợp, và Port Vale chuyển sang Athletic Ground. Nằm đối diện nhà thờ trên Waterloo Road, ngay trên tuyến xe điện giữa Hanley và Burslem, sân này là nơi gắn bó với câu lạc bộ trong 27 năm, bao gồm 12 mùa giải tại Football League. Sân có tên như vậy vì cũng được sử dụng cho các hoạt động điền kinh.

Old Recreation Ground là sân nhà của Vale từ năm 1913 đến năm 1950 và nằm tại Hanley, trên khu đất hiện nay là bãi đỗ xe nhiều tầng của Potteries Shopping Centre. Câu lạc bộ đã trải qua giai đoạn tài chính khó khăn trong Chiến tranh thế giới thứ hai, và phải bán sân cho hội đồng thành phố, đơn vị sau đó không mặn mà với việc cho câu lạc bộ thuê lại. Câu lạc bộ nhận được 13.500 bảng từ việc bán sân, số tiền cần thiết để trả khoản nợ 3.000 bảng.

Vale Park là sân nhà của Port Vale từ năm 1950; sân nằm trên Hamil Road, đối diện Burslem Park. Ban đầu, sân được quy hoạch với quy mô rất lớn, tương đương một sân vận động sức chứa 80.000 người, nên dự án được gọi là “Wembley of the North”. Tuy nhiên, dự án trị giá 50.000 bảng khi افتتاح chỉ có sức chứa 40.000 người (trong đó 360 chỗ ngồi), dù vậy vẫn là một kế hoạch rất tham vọng. Sức chứa sau đó được nâng lên mức kín sân là 49.768 khán giả cho trận FA Cup gặp Aston Villa năm 1960. Sân vận động đã trải qua nhiều lần nâng cấp sau khi Bill Bell được bầu làm chủ tịch vào năm 1987, với mục tiêu biến nơi đây thành sân bóng " phù hợp với Premiership". Bên ngoài sân có tượng của Roy Sproson, người đã chơi 842 trận chính thức cho câu lạc bộ, và huấn luyện viên gắn bó lâu năm John Rudge.

## Kình địch và người hâm mộ

Câu lạc bộ có mối kình địch gay gắt với Stoke City, vì Stoke City đặt trụ sở tại thị trấn Stoke-upon-Trent. Stoke và Vale gặp nhau lần đầu vào ngày 2 tháng 12 năm 1882 và đã thi đấu tổng cộng 44 trận tại Football League cho đến ngày 10 tháng 2 năm 2002, thời điểm hai câu lạc bộ gặp nhau lần gần nhất ở Second Division; Stoke thắng trận đầu tiên với tỷ số 1-0, còn Vale giành chiến thắng 1-0 trong lần đối đầu gần nhất.

Port Vale cũng duy trì mối kình địch căng thẳng với Crewe Alexandra, và điều này càng trở nên đáng chú ý hơn kể từ khi Stoke được thăng lên một hạng đấu cao hơn Vale vào cuối mùa giải 2001-02. Một nghiên cứu vào năm 2019 xếp mối kình địch giữa Port Vale và Stoke City đồng hạng 28 trong số những cặp kình địch lớn nhất của bóng đá chuyên nghiệp Anh, còn trận Port Vale gặp Crewe Alexandra được xếp là mối kình địch lớn thứ 14. Vale cũng có quan hệ kình địch với Shrewsbury Town và Walsall, cũng như những mối kình địch ít nổi bật hơn với Burton Albion, Wolverhampton Wanderers và Macclesfield Town.

Ấn phẩm chương trình ngày thi đấu chính thức của câu lạc bộ được xuất bản từ năm 1949 đến năm 2024. Ấn phẩm này được bình chọn là xuất sắc nhất ở League Two trong mùa giải 2010-11. Người hâm mộ cũng từng xuất bản ba fanzine không chính thức. Hai ấn phẩm lâu đời nhất là *The Memoirs of Seth Bottomley*, được in trong thập niên 1990 nhưng nay đã ngừng phát hành, và *Vale Park Beano*, được in từ năm 1997; *Beano* lấy tên như một cách châm chọc việc sân vận động của Stoke được xây dựng một phần nhờ kinh phí từ hội đồng địa phương. *Derek I'm Gutted!* cũng là một fanzine có thời gian hoạt động lâu dài, được in từ tháng 8 năm 2000; tên gọi này bắt nguồn từ một câu nói của huấn luyện viên khi đó là Brian Horton với nhà báo địa phương Derek Davis sau thất bại trước Tranmere Rovers. Trang người hâm mộ *OneValeFan* là website độc lập lớn nhất về Port Vale và đã hoạt động từ năm 1996; ban đầu trang có tên là *There's only one Vale fan in Bristol?* để nhắc đến nơi sinh sống của người sáng lập Rob Fielding. Podcast *Ale and the Vale* đã giành giải Real EFL League One Podcast of the Year vào năm 2023.

Người hâm mộ nổi tiếng nhất của câu lạc bộ là ca sĩ Robbie Williams, người lớn lên tại Stoke-on-Trent. Trước khi câu lạc bộ rơi vào tình trạng quản lý tài chính đặc biệt vào năm 2012, anh là một cổ đông lớn sau khi mua số cổ phần đang được chào bán của câu lạc bộ trị giá 240.000 bảng vào tháng 2 năm 2006. Để ghi nhận khoản đầu tư này, một nhà hàng tại Vale Park đã được đặt theo tên anh. Trong trò chơi bóng đá *[[FIFA 2000]]*, anh cung cấp ca khúc chủ đề gốc mang tên "It's Only Us", với điều kiện Port Vale phải được đưa vào trò chơi, và điều đó đã được thực hiện khi câu lạc bộ xuất hiện trong mục Rest of World. Ca khúc này cũng được đưa vào đĩa CD nhạc nền FIFA duy nhất từng được phát hành bởi EMI. Năm 2005, Williams thành lập Los Angeles Vale F.C., một đội bóng thuộc Super Metro League ở Hoa Kỳ, được đặt tên theo Port Vale và có trụ sở tại nhà riêng của anh ở L.A.. Người bạn thân nhất của anh, người dẫn chương trình truyền hình Jonathan Wilkes, cũng là một cổ động viên của Vale. Một người hâm mộ nổi tiếng khác là huyền thoại darts Phil Taylor; sinh ra tại Burslem, “The Power” là nhà vô địch thế giới của bộ môn này 16 lần. Ca sĩ Simon Webbe từng gia nhập đội trẻ của câu lạc bộ khi còn là thiếu niên, cho đến khi một chấn thương rách dây chằng ở tuổi 17 chấm dứt mọi tham vọng thể thao. Họa sĩ minh họa kiêm tác giả sách thiếu nhi Bob Wilson cũng là một người hâm mộ của câu lạc bộ. Loạt sách *Stanley Bagshaw* của ông lấy bối cảnh ở một khu vực dựa trên Stoke, và nhân vật chính ủng hộ một phiên bản được ngụy trang mỏng của Vale; ông thậm chí còn xây dựng một cuốn sách dựa trên hành trình ở Cúp năm 1954 của câu lạc bộ, dù với một cái kết thành công.

## Kỉ lục và thống kê

Thành tích cao nhất của Port Vale tại Football League là vị trí thứ 5 ở Second Division (hạng đấu cao thứ hai) trong mùa giải 1930-31, trong khi thành tích tốt nhất của đội tại Cúp FA là vào tới bán kết ở mùa 1953-54. Ở mùa giải 2023-24, đội bóng lần đầu tiên lọt vào tứ kết League Cup.. Chiến thắng đậm nhất của Port Vale tại Football League là thắng lợi 9-1 trước Chesterfield ở Second Division năm 1932, còn thất bại nặng nề nhất là trận thua 0-10 trước Sheffield United vào năm 1892, cũng tại hạng đấu này. Những tỷ số kỷ lục khác của câu lạc bộ bao gồm chiến thắng 16-0 trước Middlewich trong một trận giao hữu năm 1884 và thất bại 0-12 trước Aston Villa tại Staffordshire Senior Cup năm 1891.

Kỷ lục ra sân nhiều nhất cho Port Vale thuộc về Roy Sproson, người đã thi đấu 842 trận trên mọi đấu trường. Sproson cũng giữ kỷ lục số lần ra sân nhiều nhất cho câu lạc bộ ở giải vô địch, với 760 trận. Cháu trai của ông, Phil Sproson, có 500 lần ra sân trên mọi đấu trường. Wilf Kirkham là chân sút ghi nhiều bàn thắng nhất trong lịch sử câu lạc bộ với 164 bàn trên mọi đấu trường, trong đó có 153 bàn ở giải vô địch và 11 bàn tại FA Cup. Thành tích 41 bàn của Kirkham ở mùa giải 1926-27 cũng là một kỷ lục của câu lạc bộ. Tom Pope và Martin Foyle cũng đều đã ghi hơn 100 bàn cho câu lạc bộ. Cầu thủ đầu tiên được ra sân ở cấp độ đội tuyển quốc gia khi còn thi đấu cho Vale là Teddy Peers, khi ông có trận ra mắt cho đội tuyển Xứ Wales. Cầu thủ có số lần khoác áo đội tuyển quốc gia nhiều nhất là Chris Birchall, người đã có 27 lần ra sân cho đội tuyển Trinidad và Tobago trong thời gian chơi cho câu lạc bộ. Cầu thủ đầu tiên của Vale ghi bàn trong một trận đấu quốc tế là Sammy Morgan, người đã ghi bàn cho đội tuyển Bắc Ireland trong trận gặp đội tuyển Tây Ban Nha vào ngày 16 tháng 2 năm 1972.

Lượng khán giả cao nhất của câu lạc bộ tại Vale Park là 49.768 người trong trận gặp Aston Villa ở Cúp FA ngày 20 tháng 2 năm 1960, trong khi mức thấp nhất là 554 người trong trận gặp U-21 Middlesbrough tại EFL Trophy ngày 16 tháng 10 năm 2018. Mức phí chuyển nhượng cao nhất mà Vale thu được từ việc bán một cầu thủ là 2.000.000 bảng từ Wimbledon cho thương vụ Gareth Ainsworth vào ngày 29 tháng 10 năm 1998, còn Ainsworth cũng chính là cầu thủ đắt giá nhất mà câu lạc bộ từng mua, với mức phí 500.000 bảng từ Lincoln City vào ngày 11 tháng 9 năm 1997. Cầu thủ trẻ nhất từng ra sân cho câu lạc bộ là Nelson Agho, khi mới 15 tuổi 262 ngày trong trận ra mắt gặp Walsall tại EFL Trophy vào ngày 13 tháng 11 năm 2018. Cầu thủ lớn tuổi nhất là Tom Holford, người chơi trận cuối cùng khi đã 46 tuổi 68 ngày, trong trận gặp Derby County ở Second Division vào ngày 5 tháng 4 năm 1924.

## Cầu thủ

### Đội hình hiện tại

#### Cho mượn

 

### Đội nữ

Đội nữ Port Vale (Port Vale Ladies) được thành lập vào năm 2017 và đã giành chức vô địch Staffordshire County League ngay trong mùa giải đầu tiên, trước khi thăng lên Premier Division của West Midlands vào đầu mùa giải 2024-25. Tên đội được đổi thành Port Vale F.C. Women vào cuối mùa giải 2020-21.. Bộ phận bóng đá nữ của câu lạc bộ cũng vận hành các đội trẻ nữ ở các lứa tuổi U-9, U-11, U-12, U-13, U-14 và U-16.

## Ban điều hành câu lạc bộ

### Ban lãnh đạo và ban huấn luyện

;Nguồn: Port Vale F.C.

### Lịch sử huấn luyện viên

Tom Morgan là huấn luyện viên đầu tiên của Port Vale giành được chức vô địch giải đấu cùng câu lạc bộ, khi đưa đội lên ngôi ở Third Division North vào cuối mùa giải 1929-30. Freddie Steele lặp lại thành tích đó ở mùa giải 1953-54, đồng thời đưa câu lạc bộ vào đến bán kết Cúp FA. Sau đó là Norman Low, người đã dẫn dắt Vale giành chức vô địch Fourth Division ở mùa giải 1958-59. Gordon Lee (1969-70), John McGrath (1982-83), Micky Adams (2012-13), Darrell Clarke (2021-22) and Darren Moore (2024-25) cũng đều giúp đội thăng hạng. John Rudge đã đưa câu lạc bộ thăng hạng ba lần vào các mùa giải1985-86, 1988-89 và 1993-94 - đồng thời giành một chức vô địch Football League Trophy vào năm 1993. Người kế nhiệm ông, Brian Horton, cũng giành chiến thắng trong trận chung kết Football League Trophy năm 2001.

## Danh hiệu

**Giải vô địch**
*Third Division North / Third Division / Second Division (cấp độ 3)
**Vô địch: 1929-30, 1953-54
** Thăng hạng với vị trí thứ 2: 1993-94
**Thắng trận play-off: 1989
*Fourth Division / League Two (cấp độ 4)
**Vô địch: 1958-59
**Thăng hạng với vị trí thứ 2: 2024-25
**Thăng hạng với vị trí thứ 3: 1982-83, 2012-13
**Thăng hạng với vị trí thứ 4: 1969-70, 1985-86
**Thắng trận play-off: 2022

**Cup**
*Football League Trophy
**Vô địch: 1992-93, 2000-01

## Tham khảo và ghi chú
### Tham khảo

* 
* 
* 
* 

### Ghi chú

### Chú thích

## Liên kết ngoài

* 
*