Trò chơi với bàn cờ

[nhỏ|Trò chơi bàn cờ ''[Monopoly* được cấp phép tại 103 quốc gia và được in ra 37 ngôn ngữ.]]
[[Tập_tin:Pelipäivä_Iisalmen_kaupunginkirjastossa.jpg|nhỏ|Các cô gái trẻ chơi trò chơi bàn cờ trong thư viện Iisalmi năm 2016.]]
*'Trò chơi bàn cờ*' () là một [[trò chơi trên bàn]], gồm các quân trên bàn được cho di chuyển hoặc đặt trên một bề mặt phẳng hay bảng được đánh dấu sẵn (bề mặt chơi) và thường bao gồm các yếu tố của [[trò chơi trên bàn]], [[Trò chơi bài|thẻ bài]], [[Trò chơi nhập vai|nhập vai]] và [[trò chơi thu nhỏ]].

Hầu hết là sự cạnh tranh giữa hai hoặc nhiều người chơi. Trong [[cờ caro]], một người chơi sẽ thắng sau khi bắt tất cả các quân đối lập, trong khi trò [[Eurogame]] thường kết thúc bằng phép tính điểm số cuối cùng. *Pandemic* là một [[board game hợp tác|trò chơi bàn cờ hợp tác]] trong đó người chơi thắng hoặc thua với tư cách là một đội và [[trò chơi cắm cọc]] (peg solitaire) là một trò chơi [[giải đố]] dành cho một người.

Có nhiều loại trò chơi theo nhóm. Việc thể hiện các tình huống thực tế của chúng có thể bắt nguồn từ việc không có chủ đề cố định, chẳng hạn như [[cờ đam]], đến các loại có chủ đề và câu chuyện cụ thể, chẳng hạn như *Cluedo* (trò chơi giải vụ án). Các quy tắc có thể từ rất đơn giản, chẳng hạn như trong [[Snakes and Ladders]]; đến phức tạp sâu sắc, như trong *Advanced Squad Leader*.

Thời gian cần thiết để học hay thành thục [[trò chơi]] rất khác nhau giữa các trò chơi, và không nhất thiết tương quan với số lượng hay sự phức tạp của luật chơi; những trò chơi như [[cờ vua]] hay [[cờ vây]] có luật chơi tương đối đơn giản, nhưng rất có chiều sâu chiến lược.

Một số ví dụ của trò chơi bàn cờ:

* [[Cờ caro]]
* [[Cờ vua]]
* [[Cờ vây]]
* [[Cờ tướng]]
* [[Cờ úp]]
* [[Cờ thế]]
* [[Cờ cá ngựa]]
* [[Monopoly]]
* [[Cờ đam]]
* [[Mancala]]
* [[Ô ăn quan]]

== Lịch sử ==


=== Trò chơi bàn cờ thời cổ đại ===
<gallery mode="packed" heights="160">
Tập tin:Maler der Grabkammer der Nefertari 003.jpg|[[Senet]] là một trong những trò chơi bàn cờ cổ đại nhất.
Tập tin:Game of Hounds and Jackals MET DP264105.jpg|[[Hounds and Jackals]] ([[Vương triều thứ Mười Ba của Ai Cập]])
Tập tin:Men Playing Board Games.jpg|*Men Playing Board Games*, từ The Sougandhika Parinaya Manuscript
Tập tin:British Museum Royal Game of Ur.jpg|[[Royal Game of Ur]], miền nam Iraq, khoảng 2600-2400 TCN
Tập tin:Macuilxochitl Patolli.png|Macuilxochitl đang theo dõi trò chơi Patolli như được mô tả trên trang 048 của Codex Magliabechiano
Tập tin:Met, Earthenware figures playing liubo, Han Dynasty.JPG|Những bức tượng trong lăng mộ thể hiện hai người đàn ông đang chơi trò chơi [[Lục bác|liubo]], [[Nhà Hán|triều đại nhà Hán]]
Tập tin:Pottery game players.JPG|Các bức tượng nhỏ bằng gốm tráng men thời [[nhà Hán]] thể hiện việc đang chơi trò [[Liubo]], với sáu cây gậy được đặt ở một bên của bảng trò chơi
</gallery>

=== Châu Âu ===
<gallery mode="packed" heights="160">
Tập tin:Attic Black-Figure Neck Amphora - Achilles and Ajax playing a board game overseen by Athena.jpg|Athena đang giám sát Achilles và Ajax chơi board game, Attic Black-figure Neck Amphora, năm 510 TCN
Tập tin:German - Box for Board Games - Walters 7193 - Bottom.jpg|*Box for Board Games*, c.&nbsp;thế kỷ 15th, Bảo tàng Nghệ thuật Walters
Tập tin:Gaming table with chessboard.jpg|Bàn chơi trò chơi sơ khai (nước Đức, năm 1735) có [[cờ vua]]/[[cờ đam]] (trái) và cờ chín tướng morris (phải)
Tập tin:'Game of Skittles', copy of painting by Pieter de Hooch, Cincinnati Art Museum.JPG|'Game of Skittles', bản sao bức tranh của Pieter de Hooch năm 1660-68 trong Bảo tàng Nghệ thuật Saint Louis
</gallery>

=== Hoa Kỳ ===
[[Tập_tin:FirstAmericanPrintrunOfThe_MansionOfHappiness.jpg|nhỏ|*The Mansion of Happiness* (1843)]]
[[Tập_tin:District_Messenger_Boy_Box_Cover_1886.jpg|nhỏ|*Game of the District Messenger Boy* (1886)]]

=== Các nơi khác trên thế giới ===
Bên ngoài [[Châu Âu]] và [[Hoa Kỳ]], nhiều trò chơi trò chơi bàn cờ truyền thống rất phổ biến. Ở [[Trung Quốc]], cờ vây và nhiều biến thể khác của [[cờ vua]] rất phổ biến. Ở [[Châu Phi]] và [[Trung Đông]], [[Mancala]] là một dạng trò chơi bàn cờ nổi tiếng với rất nhiều biến thể theo khu vực. Ở [[Ấn Độ]], một trò chơi cộng đồng có tên là [[Carrom]] rất phổ biến.

=== Thế kỷ 21 ===

[[Tập_tin:Board_games_with_expansions_1944-2017.svg|nhỏ|Số lượng trò chơi trò chơi bàn cờ xuất bản theo năm (1944–2017), như liệt kê trên [[BoardGameGeek]]. Các bộ mở rộng cho các trò chơi hiện có được đánh dấu bằng màu cam.]]Từ cuối thập niên 1990 trở đi, các trò chơi bàn cờ đã chứng tỏ sự tăng trưởng thị trường đáng kể. Điều này chủ yếu được cho là nhờ vào [[Internet]], một trong những yếu tố chính, đã giúp mọi người dễ dàng tìm hiểu thêm về các trò chơi cũng như tìm đối thủ dễ dàng hơn, cũng như sự gia tăng chung về thời gian giải trí và chi tiêu của người tiêu dùng dành cho giải trí.

Vào khoảng thập niên 2000, ngành công nghiệp trò chơi bàn cờ bắt đầu phát triển đáng kể với rất nhiều công ty sản xuất số lượng lớn các trò chơi mới để bán cho lượng khách hàng ngày càng tăng trên toàn thế giới.

Trong thập niên 2010, một số nhà xuất bản gọi trò chơi bàn cờ đang có một Kỷ nguyên Vàng mới, mặc dù một số người chơi cờ thích gọi nó là 'thời kỳ phục hưng', vì Kỷ nguyên vàng vừa được định nghĩa trước vừa là một thuật ngữ chung. Các địa điểm chơi trò chơi bàn cờ cũng ngày càng phổ biến; trong năm 2016, hơn 5.000 quán cà phê trò chơi trên bàn cờ đã mở cửa chỉ riêng ở Hoa Kỳ. Ở Trung Quốc, các quán cà phê trò chơi bàn cờ được báo cáo là rất phổ biến.

== May mắn, chiến lược và ngoại giao ==

== Phương tiện khác ==

== Thị trường ==

== Nghiên cứu về chơi trò chơi ==

Xuất hiện thêm một lĩnh vực nghiên cứu chuyên biệt về trò chơi được gọi là [[nghiên cứu trò chơi]] hoặc ludology.

== Thể loại ==
Có một số cách phân loại trò chơi bàn cờ và có thể tồn tại những game chéo nhau, do đó trò chơi sẽ thuộc về một về một số thể loại. Sau đây là danh sách một số loại phổ biến nhất:

* [[Trò chơi chiến lược trừu tượng]] – ví dụ: [[Cờ vua]], [[cờ đam]], [[cờ vây]], [[cờ Othello]], [[cờ tafl]], hoặc các trò chơi hiện đại như *Abalone*, *Dameo*, *Stratego*, *Hive*, hoặc *GIPF*
* Trò chơi căn chỉnh– ví dụ: [[Renju]], [[Gomoku]], [[Connect6]], [[Nine men's morris]], hoặc [[Tic-tac-toe]]
* [[:Danh mục: Trò chơi board game đấu giá|Trò chơi đấu giá]] – ví dụ:. *Hoity Toity*, *Power Grid*
* [[Biến thể cờ vua]] – các biến thể truyền thống, v.d. [[shogi]], [[xiangqi]], hoặc [[janggi]]; các biến thể hiện đại, v.d. [[Chess960]], [[Grand Chess]],[[Hexagonal chess]], hoặc [[Alice Chess]]
* Trò chơi cấu trúc - ví dụ: [[Lines of Action]], Hexade, hoặc * Entropy *
* [[Trò chơi kết nối]] s - ví dụ: [[TwixT]], [[Hex]], hoặc [[Havannah]]
* [[Trò chơi hội đồng hợp tác|Trò chơi hợp tác]] - ví dụ: *Max the Cat*, * Caves and Claws*, hoặc *Pandemic*
* Trò chơi đếm và bắt – ví dụ: trò chơi [[mancala]]
* [[Trò chơi dấu chéo và vòng tròn]] - ví dụ: [[Yut]], [[Ludo (board game)|Ludo]], hoặc *Aggravation *
* [[:Thể loại: Trò chơi board game khấu trừ|Trò chơi khấu trừ]] - ví dụ: * Mastermind* hoặc *Black Box*
* Trò chơi [[Dexterity]] – ví dụ: *Tumblin' Dice* hoặc *Pitch Car*
* [[:Thể loại: Trò chơi board game mô phỏng kinh tế|Trò chơi mô phỏng kinh tế]] – ví dụ: *The Business Game*, *Monopoly*, *The Game of Life* hoặc *Power Grid*
* [[Trò chơi giáo dục]] – ví dụ: *Arthur Saves the Planet*, *Cleopatra and the Society of Architects*, hoặc *Shakespeare: The Bard Game*
* Trò chơi loại bỏ – ví dụ: [[cờ đam]], [[Alquerque]], [[Fanorona]], [[Yoté]], hoặc [[Surakarta (trò chơi)|Surakarta]]
* Trò chơi gia đình – ví dụ: *Roll Through the Ages*, *Birds on a Wire*, hoặc *For Sale*
*[[:Thể loại: Trò chơi board game giả tưởng|Trò chơi giả tưởng]] - ví dụ: *Shadows Over Camelot*
* [[Trò chơi board game kiểu Đức]] hoặc *Eurogames* - ví dụ: *Catan*, *Carcassonne*, Decatur • The Game, Carson City, hoặc *Puerto Rico*
* [[Trò chơi đoán]] - ví dụ: *Pictionary* hoặc [[Battleship (trò chơi)|Battleship]]
* Trò chơi chuyển động ẩn - ví dụ: *Clue* hoặc Escape from the Aliens in Outer Space
* Trò chơi đóng vai ẩn - ví dụ: *Mafia* hoặc *The Resistance *
* Trò chơi mô phỏng lịch sử - ví dụ: *Through the Ages* hoặc *Railways of the World*
* Trò chơi kinh dị – ví dụ: *Arkham Horror*
* Trò chơi nhiều người chơi lớn - ví dụ: *Take It Easy* hoặc *Swat* (2010)
* Trò chơi học tập/giao tiếp không cạnh tranh - ví dụ: [[The Ungame]] (1972)
* [[Danh sách trò chơi mancala|Trò chơi mancala]] - ví dụ: [[Wari (trò chơi)|Wari]], [[Oware]] hoặc The Glass Bead Game
* [[Trò chơi nhiều người chơi]] - ví dụ: *Risk*, *Monopoly*, hoặc [[Four-player chess]]
* Trò chơi âm nhạc - ví dụ: *Spontuneous*
* [[:Thể loại:Trò chơi board game đàm phán|Trò chơi đàm phán]] - ví dụ: * Diplomacy *
* [[Trò chơi giấy và bút chì]] - ví dụ: [[Tic-tac-toe]] hoặc [[Dots and Boxes]]
* [[:Thể loại:Trò chơi board game kỹ năng thể chất|Trò chơi kỹ năng thể chất]] - ví dụ: *Camp Granada*
* Các trò chơi vị trí (không bị bắt; giành chiến thắng bằng cách để đối thủ không thể di chuyển) - ví dụ: [[Kōnane]], [[mū tōrere]], hoặc [[L game]]
* [[Trò chơi đua xe]] - ví dụ: [[Pachisi]], [[backgammon]], [[Snakes and Ladders]], [[Hyena chase]], hoặc *Worm Up*
* [[Trò chơi nhập vai trên bàn|Trò chơi nhập vai]] - ví dụ: [[Dungeons & Dragons]]
* Trò chơi [[:Thể loại: Board game Roll-and-move|Roll-and-move]] ví dụ: *Monopoly* hoặc *Life*
* [[Trò chơi chiến đấu chạy]] - ví dụ: [[Bul (trò chơi)|Bul]]
* Trò chơi cổ phiếu (người chơi mua cổ phần ở các vị trí của nhau) - thường là trò chơi quản lý kinh tế, ví dụ: *Acquire* hoặc *Panamax*
* Trò chơi [[giải đố]] một người chơi - ví dụ: [[peg solitaire]] hoặc [[Sudoku]]
* Trò chơi phát triển tinh thần (trò chơi không có kẻ thắng người thua) - ví dụ: *Transformation Game* hoặc *Psyche's Key*
* [[Danh sách trò chơi kể chuyện|Trò chơi kể chuyện]] - ví dụ: *Dixit * hoặc *Tales of the Arabian Nights*
* [[Danh sách trò chơi chiến lược trừu tượng#Trò chơi xếp chồng|Trò chơi xếp chồng]] - ví dụ: [[Lasca]] hoặc * DVONN *
* Trò chơi lãnh thổ - ví dụ: [[Cờ vây]] hoặc [[Cờ Othello]]
* [[:Thể loại:Trò chơi board game theo ô|Trò chơi theo ô]] - ví dụ: *Carcassonne*, *Scrabble*, *Tigris and Euphrates*, hoặc *Evo*
* [[Trò chơi xe lửa]] - ví dụ: *Ticket to Ride*, *Steam *, hoặc [[18xx]]
* Trò chơi [[Trivia]] - ví dụ: *Trivial Pursuit*
* Trò chơi theo chủ đề chỉ dành cho hai người chơi - ví dụ: *En Garde* hoặc *Dos de May *
* Trò chơi lực lượng không ngang hàng (hoặc "săn") - ví dụ: [[Trò chơi Fox|ox and Geese]] hoặc [[Trò chơi Tafl|Tablut]]
* [[Board wargame|Wargames]] - từ *Risk*, *Diplomacy*, hoặc *Axis & Allies*, hoặc *Attack!* hoặc *Conquest of the Empire*
* [[Trò chơi chữ]] - ví dụ: *Scrabble*, *Boggle*, [[Đảo ngữ (trò chơi)|Đảo ngữ]], hoặc *What's My Word?* (2010)


== Bảng chú giải thuật ngữ ==
Mặc dù nhiều trò chơi bàn cờ đều có [[biệt ngữ]] riêng, nhưng có một [[thuật ngữ]] tổng quát để mô tả các khái niệm áp dụng cho [[cơ chế trò chơi]] cơ bản và các thuộc tính chung cho gần như tất cả các trò chơi bàn cờ.

== Xem thêm ==
* [[Giải thưởng board game]]
* [[BoardGameGeek]] - trang web dành cho những người đam mê trò chơi trên bàn cờ
* * Going Cardboard * - một bộ phim tài liệu
* [[Lịch sử trò chơi]]
* [[Điện ảnh tương tác]] - Trò chơi DVD
* [[Danh sách board game]]
* [[Danh sách hãng sản xuất trò chơi]]
* [[Thể thao trí tuệ]]


== Bài đọc thêm ==

* Austin, Roland G. "Greek Board Games." *Antiquity* ngày 14 tháng 9 năm 1940: 257–271
* 
* 
* 
* 
* 
* [[Willard Fiske|Fiske, Willard]]. *Chess in Iceland and in Icelandic Literature—with historical notes on other table-games''. Florentine Typographical Society, 1905.
* 
* Golladay, Sonja Musser,  "Los Libros de Acedrex Dados E Tablas: Historical, Artistic and Metaphysical Dimensions of Alfonso X’s Book of Games" (PhD diss., University of Arizona, 2007)
*  (PDF version)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Rollefson, Gary O., "A Neolithic Game Board from Ain Ghazal, Jordan", Bulletin of the American Schools of Oriental Research, No. 286. (May 1992), pp.&nbsp;1–5.
* 
* 
** Reprint: Random House Value Publishing, 1994. 

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* International Board Game Studies Association
* 
* BoardGameGeek
* BoardGameTheories