open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Danh sách Phật trong Phật giáo

Đây là danh sách các nhân vật lịch sử, đương đại và huyền thoại mà ít nhất một trường phái Phật giáo coi là một vị Phật.

* Bất Động Minh Vương 
* Phật-Adi 
* Akshobhya 
* Phật A-di-đà, Chính đức phật của Phật giáo Tịnh độ 
* Amoghasiddhi 
* Phật Dược Sư 
* Phật Di Lặc 
* Phật Dpankara 
* Ngũ trí Như Lai 
* Phật Thích-ca Mâu-ni 
* Phật Kakusandha 
* Phật Kassapa 
* Phật Koṇāgamana 
* Lokeśvararāja 
* Nairatmya 
* Nichiren, Đức Phật của Ngày Luật Lệ (Dòng dõi Nikko) 
* Phật Padumuttara 
* Liên Hoa Sinh 
* Bảo Sanh Như Lai 
* Satyanama 
* Thiện Tử Phật
* Đa La Bồ Tát Độ
* Tonpa Shenrab Miwoche 
* Đại Văn Như Lai, hiện thân của Pháp thân 
* Kim Cang Trì 
* Vajrayogini  
* Yeshe Tsogyal

## Xem thêm

* Bhadrakalpikasutra 
* Danh sách Phật Tử 
* Danh sách các vị Phật được đặt tên 
* 35 vị Phật
Vị trí ngôi sao

**Vị trí ngôi sao** là vị trí biểu kiến của bất kỳ ngôi sao nào trên bầu trời, dường như cố định trên một quả cầu tùy ý tập trung vào Trái Đất. Vị trí được xác định bởi một cặp tọa độ góc so với đường xích đạo thiên thể: xích kinh (*α*) và xích vĩ (*δ*). Cặp này dựa trên hệ tọa độ xích đạo.

Trong khi *δ* được đưa ra bằng đơn vị độ (từ +90° ở phía bắc cực thiên đến -90° ở phía nam), *α* thường được đưa ra trong góc giờ (0-24 h). Điều này là do kỹ thuật quan sát của quá cảnh sao, vượt qua tầm nhìn của thị kính của kính viễn vọng do sự quay của Trái Đất. Các kỹ thuật quan sát là chủ đề của thiên văn học vị trí và trắc địa thiên văn.

Lý tưởng nhất, hệ tọa độ Descartes *(α,* *δ)* đề cập đến một quy chiếu quán tính tham chiếu. Tọa độ thứ ba là khoảng cách của ngôi sao, thường được sử dụng như một thuộc tính của từng ngôi sao.

Các yếu tố sau thay đổi vị trí sao theo thời gian:

# tiến động và chương động dọc trục - độ nghiêng chậm của trục Trái Đất với tốc độ lần lượt là 50 cung và 2 giây cung, mỗi năm; 
# quang sai và thị sai - ảnh hưởng của quỹ đạo Trái Đất quanh Mặt trời; và 
# chuyển động riêng của các ngôi sao riêng lẻ.

Các hiệu ứng thứ nhất và thứ hai được xem xét bởi cái gọi **là các vị trí trung bình của các ngôi sao**, trái ngược với các vị trí biểu kiến của chúng khi nhìn từ Trái Đất đang chuyển động. Thông thường các địa điểm trung bình đề cập đến một kỷ nguyên đặc biệt, ví dụ 1950.0 hoặc 2000.0. Hiệu ứng thứ ba phải được xử lý riêng lẻ.

Vị trí sao *α,* được tổng hợp trong một số danh mục sao có khối lượng và độ chính xác khác nhau. *Các* tọa độ *tuyệt đối* và rất chính xác của 1000-3000 sao được thu thập trong các danh mục cơ bản, bắt đầu từ FK (Berlin ~ 1890) cho đến FK6 hiện đại.

*Các* tọa độ *tương đối* của nhiều ngôi sao được thu thập trong các danh mục như Bonner Durchmusterung (Đức 1852-1862, 200.000 vị trí thô), danh mục SAO (Hoa Kỳ 1966, 250.000 sao thiên văn) hoặc danh mục Hipparcos và Tycho (110.000 và 2 triệu sao).

## Xem thêm

* Danh mục sao, FK4, FK6 
* Tọa độ xích đạo, tọa độ Ecliptic 
* Vernal Equinox, Niên giám 
* quang sai hàng năm, chuyển động không đúng 
* Thiên văn trắc địa, dụng cụ quá cảnh

## Liên kết ngoài

* Các nhà thiên văn học mô tả vị trí của các ngôi sao như thế nào  
*      
* Nơi rõ ràng của các ngôi sao cơ bản
Chiết xuất

**Chiết xuất** là một phương pháp nhằm lấy ra một phần từ nguyên liệu thô, thường bằng cách sử dụng một dung môi như ethanol hoặc nước. Chất chiết xuất có thể được bán dưới dạng ngâm trong rượu, cô đặc, tinh chất hoặc ở dạng bột.

Các chất thơm của nhiều loại gia vị, các loại hạt, rau thơm, trái cây, vv, và một số hoa, được bán trên thị trường như chiết xuất, một trong những nổi tiếng nhất của chiết xuất đúng là hạnh nhân, quế, đinh hương, gừng, chanh, hạt nhục đậu khấu, cam, bạc hà, hồ trăn, hoa hồng, bạc hà, vani, tím, rượu rum và wintergreen.

## Kỹ thuật chiết xuất

Đa số các tinh chất tự nhiên thu được bằng cách chiết xuất tinh dầu từ hoa, trái cây, rễ, vv, hoặc toàn bộ nhà máy, qua bốn kỹ thuật: 1) nén/ép, 2) hấp thụ, 3) ngâm, và 4) chưng cất. Nén được sử dụng khi chất dầu dồi dào và dễ dàng thu được, như trong vỏ chanh. Hấp thụ thường được thực hiện bằng cách ngâm trong rượu, như đậu vani. Ngâm được sử dụng để tạo ra các mẩu nhỏ hơn của toàn bộ, như trong việc tạo ra chiết xuất bạc hà, v.v. Chưng cất được sử dụng cùng với ngâm, nhưng trong nhiều trường hợp, nó đòi hỏi kiến thức hóa học chuyên môn và các bình chưng cất tốn kém.

Các hương vị đặc biệt của gần như tất cả các loại trái cây, và được chấp nhận phổ biến, là sự điều chỉnh mong muốn cho nhiều chế phẩm thực phẩm, nhưng chỉ một số ít là nguồn thực tế của chiết xuất hương vị đủ đậm đặc.Những tinh dầu quan trọng nhất trong số những chất thường được chiết xuất thành phần "nguyên chất" bao gồm chanh, cam và đậu vani.
Quan hệ Clairaut

**Quan hệ Clairaut**, được đặt theo tên của Alexis Claude de Clairaut, là một công thức trong hình học vi phân cổ điển. Công thức liên quan khoảng cách *r*(*t*) từ một điểm trên một vòng tròn lớn của hình cầu đơn vị đến trục *z* và góc *θ*(*t*) giữa vectơ tiếp tuyến và đường tròn vĩ độ:

:  r(t) \cos \theta(t) = \text{hằng số}.\, 

Quan hệ vẫn có hiệu lực đối với nghiên cứu trắc địa trên một bề mặt xoay tùy ý.

Một tuyên bố toán học chính thức về quan hệ Clairaut là:

Pressley (p.&nbsp;185) giải thích định lý này như là một biểu thức bảo toàn động lượng góc về trục xoay khi một hạt trượt dọc theo trắc địa dưới không có lực nào khác ngoài những lực giữ nó trên bề mặt.

## Tham khảo

* M. do Carmo, *Hình học vi phân của đường cong và bề mặt*, trang 257.
Độ cao động

**Độ cao động** là cách chỉ định chiều cao của điểm trên tham chiếu, trái ngược với độ cao chính hoặc độ cao thông thường.

Độ cao động là thước đo chiều cao thích hợp nhất khi nghiên cứu với mực nước trên một khu vực địa lý rộng lớn và được sử dụng bởi Great Lakes Datum ở Mỹ và Canada.

Độ cao động không đổi nếu một người theo cùng thế năng trọng lực khi chúng di chuyển từ nơi này sang nơi khác. Do sự thay đổi của trọng lực, các bề mặt có sự chênh lệch không đổi về độ cao động có thể gần hoặc xa hơn ở những nơi khác nhau. Độ cao động thường được chọn sao cho 0 tương ứng với Geoid.

Khi cân bằng quang học được thực hiện, đường dẫn tương ứng chặt chẽ với giá trị của độ cao động theo chiều ngang, nhưng không phải là độ cao chính đối với các thay đổi dọc được đo trên thanh cân bằng. Do đó, các hiệu chỉnh nhỏ phải được áp dụng cho các phép đo tại hiện trường để có được chiều cao động hoặc độ cao chính thường được sử dụng trong kỹ thuật. Bảng dữ liệu Khảo sát trắc địa quốc gia Hoa Kỳ  cung cấp cả giá trị động và giá trị chính.

Độ cao động có thể được tính bằng trọng lực bình thường ở vĩ độ 45 độ và số vị trí địa lý.

## Tham khảo
Đảo Galang

**Galang** (tiếng Indonesia: **Pulau Galang**) là một hòn đảo rộng 80&nbsp;km² cự ly 25 m (40&nbsp;km) về phía đông nam Batam, thuộc về một nhóm ba hòn đảo gọi là Barelang (viết tắt của Batam - Rempang - **Galang**). Một phần của quần đảo Riau, Indonesia, Galang nằm ở phía nam của Batam và Rempang mà chính họ nằm ở phía nam của Singapore và Johor. Thành phố gần nhất với Galang là Tanjung Pinang trên Bintan, cách đó khoảng 30 phút đi thuyền. Hòn đảo được kết nối bởi cầu Barelang với Rempang và Batam.

Có một văn phòng hành chính của Cao ủy Liên Hợp Quốc về người tị nạn được thành lập tại Galang để điều hành Trại tị nạn Galang trong giai đoạn 1979-1996. Nhiều thuyền nhân Việt Nam và người tị nạn đã tạm trú tại trại Galang trong thời gian xác định tình trạng tị nạn và tái định cư sau đó của họ ở Hoa Kỳ, Úc và một số nước châu Âu. Nhiều người Việt từ các quốc gia tái định cư mới của họ đã quay lại thăm Galang. Galang chính là nơi thuyền nhân Việt Nam định cư nhất ở Indonesia.
## Xem thêm
*Thuyền nhân Việt Nam
*Di cư của người Việt Nam
## Tham khảo
Thừa Thạc

**Thừa Thạc** (; 24 tháng 4 năm 1802 – 13 tháng 10 năm 1839) là một hoàng thân của nhà Thanh trong lịch sử Trung Quốc, người thừa kế 1 trong 12 tước vị Thiết mạo tử vương.

## Cuộc đời
Thừa Thạc sinh vào giờ Tý, ngày 23 tháng 3 (âm lịch) năm Gia Khánh thứ 7 (1802), trong gia tộc Ái Tân Giác La. Ông là con trai thứ hai của Khắc Cần Giản Quận vương Thượng Cách, mẹ ông là Đích Phúc tấn Tha Tháp Lạp thị (他塔拉氏).

Năm Đạo Quang nguyên niên (1821), ông được phong làm Trấn quốc Tướng quân, thụ Nhị đẳng Thị vệ. Đến tháng 9 năm thứ 9 (1829), thì ông được thăng làm Bất nhập Bát phân Phụ quốc công. Năm thứ 13 (1833), tháng 6, cha ông qua đời, ông được thế tập tước vị Khắc Cần Quận vương đời thứ 13. Năm thứ 14 (1834), nhậm chức Đô thống Mông Cổ Chính Hoàng kỳ, sau trở thành Tổng tộc trưởng của Tương Hồng kỳ.

Năm thứ 19 (1839), tháng 9, ông qua đời, thọ 37 tuổi, được truy thụy **Khắc Cần Khác Quận vương** (克勤恪郡王).

## Gia quyến

* Đích Phúc tấn: Nữu Hỗ Lộc thị (鈕祜祿氏), con gái của Thừa Ân công *Hòa Thế Thái* (和世泰) – em trai của Hiếu Hoà Duệ Hoàng hậu.
* Con trai
# Khánh Huệ (慶惠; 1819 – 1861), mẹ là Đích Phúc tấn Nữu Hỗ Lộc thị. Năm 1839 được thế tập tước vị Khắc Cần Quận vương. Sau khi qua đời được truy thụy **Khắc Cần Kính Quận vương** (克勤敬郡王). Có bảy con trai.
# Tung Huệ (嵩惠; 1825 – 1826), mẹ là Đích Phúc tấn Nữu Hỗ Lộc thị. Chết yểu.

## Chú thích

### Tham khảo
Nematus spiraeae

***Nematus spiraeae*** là một loài ong thuộc phân bộ ong cắn lá trong họ Tenthredinidae, còn được biết đến là *ong cắn lá [[aruncus]]* và đôi khi là *ong cắn lá [[Spiraea|mơ trân châu]]*. Loài này có nguồn gốc từ Trung và Bắc Âu, được ghi nhận lần đầu tiên ở Anh vào năm 1924. Ấu trùng của nó ăn lá của cây *[[Aruncus dioicus]]*.

## Mô tả
Con ong trưởng thành có chiều dài từ . Các râu, đầu và ngực có màu nâu đen và bụng màu nâu vàng, mặt dưới nhạt hơn mặt trên. Cánh có màng với các vân màu nâu và tegulae có màu nhạt. Ấu trùng phát triển dài đến ; chúng có màu xanh mờ và có những sợi lông ngắn nhợt nhạt. Đầu có màu nâu xanh đến nâu. Trứng có hình dạng viên nang, màu trắng và dài khoảng .

## Vòng đời

Loài ong Aruncus đều là con cái, sinh sản bằng hình thức trinh sản. Những con trưởng thành xuất hiện vào cuối mùa xuân và trứng được đặt ở mặt dưới của lá râu dê (*Aruncus dioicus*) thời gian ngắn. Trứng nở một tuần sau đó, giải phóng ấu trùng, chúng ăn lá cây xung quanh. Biến thái hoàn toàn xảy ra sau bốn hoặc năm tuần trong đất, mỗi con nhộng được bảo vệ bởi kén tơ tằm. Ong trưởng thành xuất hiện vào cuối tháng 7 và tháng 8 tạo ra một thế hệ ấu trùng thứ hai và đôi khi là thế hệ thứ ba. Những ấu trùng này rơi xuống đất vào cuối năm, bước vào thời kỳ trước khi sinh và nhộng vào mùa xuân.

## Thiệt hại và kiểm soát

Trong những trường hợp nhiễm khuẩn nặng, lá có thể bị phân hủy ngoại trừ các lõi lá chính của chúng, và cây có thể bị rụng lá hoàn toàn. Ấu trùng có thể được nhặt bằng tay, hoặc trong những trường hợp nhiễm khuẩn nặng hơn, thuốc trừ sâu hóa học có thể được sử dụng. Các sản phẩm hữu cơ như pyrethrum sẽ kiểm soát ấu trùng nhỏ nhưng thuốc trừ sâu tổng hợp mạnh hơn là cần thiết khi ấu trùng lớn.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*
Trạm cơ bản

Thuật ngữ **trạm cơ bản** được sử dụng cho các đài quan sát đặc biệt kết hợp một số kỹ thuật định vị không gian như VLBI, laser vệ tinh, GPS, Glonass, v.v. Chúng là cơ sở của phân tích kiến tạo mảng, cho phép theo dõi tốc độ trôi lục địa với độ chính xác đến từng milimetre. Một **điểm cơ bản** là nguồn gốc hình học của mạng lưới trắc địa và xác định mốc đo đạc trắc địa của một khảo sát quốc gia.

Một số trạm cơ bản là đài quan sát trắc địa thiên văn hoặc vệ tinh. Trong mọi trường hợp, các vĩ độ địa lý và kinh độ của trạm được xác định một cách chính xác bằng phương pháp trắc địa thiên văn và được chọn là elip vĩ độ và kinh độ tại ellipsoid trái đất được sử dụng để tính toán tọa độ của toàn bộ mạng lưới.

Ngoài ra, các góc phương vị chính xác đến một hoặc hai điểm mạng được quan sát và được lấy theo hướng định hướng của các đường mạng này. Theo các thủ tục này, trục cực của ellipsoid tham chiếu trở thành song song với trục quay Trái đất, và do đó độ lệch dọc của điểm cơ bản bằng không.

Các trạm cơ bản quan trọng ở châu Âu được đặt tại:

* Grasse, miền trung nước Pháp 
* Graz -Lustbühel, Áo 
* Malvern, Anh (?) 
* Đài quan sát vũ trụ Onsala (kính viễn vọng vô tuyến lớn), Thụy Điển 
* Wettzell (kính viễn vọng vô tuyến 20 m) ở Bayerischer Wald, Đức 
* Zimmerwald gần Berne, Thụy Sĩ.

Trên toàn thế giới có khoảng 30 trạm cơ bản đang tồn tại: khoảng 5 trạm tại Hoa Kỳ và Liên bang các quốc gia độc lập và 2-3 ở Nam Mỹ, Châu Phi, Đông Á, Úc và Nam Cực.

Hệ tọa độ cơ bản là khung tham chiếu ITRF, liên quan đến hệ thống quán tính thiên thể ICRS bằng các Thông số Định hướng Trái đất (EOP) rất chính xác, chứa tọa độ cực, xoay Trái đất và các tham số chương động. Bộ dữ liệu ITRF được sửa đổi cứ sau 3-5 năm, độ chính xác thực tế nằm trong khu vực milimet. ICRS dựa trên khoảng 500 quasar trong vũ trụ xa và trên 3000 ngôi sao cơ bản của thiên hà chúng ta. Các tọa độ thực tế của cái sau (FK6) đã được công bố vào năm 2000 bởi Astronomisches Rechen-Institut (ARI) ở Heidelberg.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Fund Fundstation Wettzell, Bavaria 
* Hai trạm cơ bản ở Nam bán cầu (trang web của Đức) 
* Hệ thống cơ bản FK6, Astronomisches Rechen-Institut (ARI), 1999
Lưới Gaussian

**Lưới Gaussian** được sử dụng trong khoa học trái đất như là một hệ tọa độ ngang có lưới để mô hình hóa khoa học trên một mặt cầu (nghĩa là hình dạng gần đúng của Trái đất). Lưới có hình chữ nhật, với một số tọa độ trực giao (thường là vĩ độ và kinh độ).

Các điểm lưới cùng từng vĩ độ (hoặc *song song),* tức là, kinh độ, được đặt cách nhau *bằng nhau.* Do đó, ở mỗi vĩ độ, khoảng cách giữa hai độ kinh độ liền kề là như nhau. Tuy nhiên, các điểm lưới dọc theo mỗi kinh độ (hoặc *kinh tuyến*), tức là các vĩ độ, cách *đều* nhau: khoảng cách giữa các độ vĩ độ liền kề sẽ khác nhau. Thay vào đó, khoảng cách các vĩ độ được xác định bởi phương trình bậc hai Gaussian. Ngược lại, trong lưới vĩ độ địa lý "bình thường", các điểm lưới cách đều nhau dọc theo cả vĩ độ và kinh độ. Các lưới Gaussian cũng không có điểm lưới ở hai cực.

Trong một lưới Gaussian *thông thường*, số lượng các điểm lưới dọc theo kinh độ là không đổi, thường là gấp đôi số lượng dọc theo vĩ độ. Trong lưới Gaussian *giảm* (hoặc *mỏng*), số lượng điểm lưới trong các hàng giảm dần về các cực, giữ cho sự phân tách điểm lưới xấp xỉ không đổi trên mặt cầu.

## Ví dụ về lưới Gaussian

* Mô hình khí hậu toàn cầu CCCma của biến đổi khí hậu 
** [96 × 48] 
** [128 × 64] 
* Trung tâm dự báo thời tiết trung bình châu Âu 
** 192 × 96 
** 320 × 160 
** 512 × 256 
** 640 × 320 
** 800 × 400 
** 1024 × 512 
** 1600 × 800 
** 2048 × 1024 
** 2560 × 1280 
* Các tính năng cho lưới ERA-40 

## Xem thêm

* Mô hình khí hậu toàn cầu 
* Phương pháp quang phổ 
* Hình cầu hài

## Tham khảo

* Tài liệu ngôn ngữ lệnh NCAR 
* WM Washington và CL Parkinson, 2005. Giới thiệu về mô hình khí hậu ba chiều. Sausalito, CA, Sách Khoa học Đại học. 368 trang. 
* Hortal, Mariano và AJ Simmons, 1991. Sử dụng lưới Gaussian giảm trong các mô hình quang phổ. Đánh giá thời tiết hàng tháng 119.4: 1057-1074.
Khánh Huệ

**Khánh Huệ** (, phồn thể: 慶惠, giản thể: 庆惠; 23 tháng 11 năm 1819 - 2 tháng 9 năm 1861) là một hoàng thân của nhà Thanh trong lịch sử Trung Quốc, người thừa kế 1 trong 12 tước vị Thiết mạo tử vương.

## Cuộc đời
Khánh Huệ sinh vào giờ Dần, ngày 6 tháng 10 (âm lịch) năm Gia Khánh thứ 24 (1819), trong gia tộc Ái Tân Giác La. Ông là con trai trưởng của Khắc Cần Khác Quận vương Thừa Thạc, mẹ ông là Đích Phúc tấn Nữu Hỗ Lộc thị (鈕祜祿氏). Năm Đạo Quang thứ 18 (1838), tháng 12, ông được phong làm Tam đẳng Thị vệ.

Năm thứ 20 (1840), tháng 2, phụ thân ông qua đời, ông được thế tập tước vị Khắc Cần Quận vương đời thứ 14. Năm thứ 22 (1842), tháng 12, trở thành Tổng tộc trưởng của Chính Hồng kỳ. Năm Hàm Phong thứ 8 (1858), tháng 5, nhậm chức Đô thống Mông Cổ Tương Bạch kỳ. Tháng 7 cùng năm, điều làm Đô thống Mãn Châu Chính Bạch kỳ. Đến tháng 10, lại nhậm chức Đô thống Hán quân Chính Hoàng kỳ. Năm thứ 10 (1860), tháng 2, lại điều làm Đô thống Mãn Châu Chính Lam kỳ.

Khi Hàm Phong Đế đến Nhiệt Hà để tránh nóng, thực chất là chạy trốn liên quân Anh - Pháp, ông được mệnh ở lại kinh sư làm việc. Liên quân Anh - Pháp đốt phá Viên Minh viên, ông thượng tấu thỉnh cầu Cung Thân vương Dịch Hân vào kinh để nghị hòa với liên quân. Năm thứ 11 (1861), ngày 28 tháng 7 (âm lịch), giờ Hợi, ông qua đời, thọ 43 tuổi, được truy thụy **Khắc Cần Kính Quận vương** (克勤敬郡王).

## Gia quyến

### Thê thiếp

* Nguyên phối: Bá La Đặc thị (伯羅特氏), con gái của Nhất đẳng Thành Dũng công *Dụ Hằng* (裕恒).
* Kế thất: Bá La Đặc thị (伯羅特氏), em gái của Nguyên phối.
* Trắc Phúc tấn:
** Dương Giai thị (楊佳氏), con gái của *Kính Đức* (敬德).
** Ngô Giai thị (吳佳氏), con gái của *Quảng Lượng* (广亮).
* Tiểu thiếp:
** Trần Giai thị (陳佳氏), con gái của *Thanh Lâm* (青林).
** Tư Giai thị (司佳氏), con gái của *Đức Lộc* (德禄).

### Con trai

# Tấn Kỳ (晉祺; 1846 – 1900), mẹ là Trắc Phúc tấn Ngô Giai thị. Năm 1861 được thế tập tước vị Khắc Cần Quận vương. Sau khi qua đời được truy thụy **Khắc Cần Thành Quận vương** (克勤誠郡王). Có tám con trai.
# Duyên Kỳ (延祺, 1846 – 1897), mẹ là Trắc Phúc tấn Dương Giai thị. Được phong làm *Tam đẳng Trấn quốc Tướng quân* (三等鎮國將軍). Có ba con trai.
# Hữu Kỳ (佑祺, 1849 – 1876), mẹ là Trắc Phúc tấn Trần Giai thị. Được phong làm *Tam đẳng Trấn quốc Tướng quân* (三等鎮國將軍). Vô tự.
# Linh Kỳ (齡祺, 1852 – 1900), mẹ là Trắc Phúc tấn Tư Giai thị. Được phong làm *Phụng quốc Tướng quân* (奉國將軍). Có hai con trai.
# Tông Kỳ (宗祺, 1853 – 1883), mẹ là Trắc Phúc tấn Tư Giai thị. Được ban thưởng mũ mão Nhị phẩm. Vô tự.
# Sùng Kỳ (崇祺, 1857 – 1857), mẹ là Trắc Phúc tấn Trần Giai thị. Chết yểu.
# Tăng Kỳ (增祺, 1858 - ?), mẹ là Trắc Phúc tấn Trần Giai thị. Được phong làm *Phụng quốc Tướng quân* (奉國將軍).

## Tham khảo
Trắc địa thiên văn

**Trắc địa thiên văn học** hay **trắc địa thiên văn** là việc áp dụng các phương pháp thiên văn vào  và các dự án kỹ thuật của trắc địa.

Các chủ đề quan trọng nhất là:

* Thiết lập hệ thống đo đạc trắc địa (ví dụ ED50) hoặc tại các cuộc thám hiểm 
* vị trí biểu kiến của các ngôi sao, và chuyển động riêng của chúng 
* điều hướng thiên văn chính xác 
* xác định trắc địa thiên văn geid 
* mô hình hóa khối lượng riêng đá của địa hình và các lớp địa chất ở tầng dưới 
* Đo đạc vệ tinh bằng cách sử dụng nền của các ngôi sao 
* Giám sát vòng quay Trái đất và dao động cực 
* Đóng góp cho hệ thống thời gian của vật lý và khoa học địa chất

Các **kỹ thuật đo lường** quan trọng là:

* Xác định vĩ độ và kinh độ của máy kinh vĩ, cự kế, thước trắc tinh hoặc máy ảnh thiên đỉnh
* Vị trí thời gian và ngôi sao bằng cách quan sát quá cảnh của các ngôi sao, ví dụ như các vòng tròn kinh tuyến (trực quan, ảnh hoặc CCD) 
* Số đo phương vị 
** cho định hướng chính xác của mạng lưới trắc địa 
** cho sự biến đổi lẫn nhau giữa phương pháp mặt đất và không gian 
** để cải thiện độ chính xác bằng "điểm Laplace" tại các điểm cố định đặc biệt 
* Đo độ lệch dọc và sử dụng của chúng 
** trong xác định Geoid 
** trong toán học giảm các mạng lưới rất chính xác 
** cho các mục đích địa vật lý và địa chất (xem ở trên) 
* Phương pháp không gian hiện đại 
** VLBI với các nguồn vô tuyến (chuẩn tinh) 
** Chiêm tinh của các ngôi sao bằng cách quét các vệ tinh như Hipparcos hoặc Gaia tương lai.

Độ chính xác của các phương pháp này phụ thuộc vào thiết bị và bước sóng quang phổ của nó, phương pháp đo hoặc quét, lượng thời gian (so với nền kinh tế), tình hình khí quyển, độ ổn định của độ bền bề mặt. vệ tinh, về hiệu ứng cơ học và nhiệt độ cho thiết bị, về kinh nghiệm và kỹ năng của người quan sát và về độ chính xác của các mô hình toán học vật lý.

Do đó, độ chính xác đạt từ 60" (điều hướng, ~ 1 dặm) đến 0,001" và tốt hơn (một vài cm; vệ tinh, VLBI), ví dụ:

* các góc (độ lệch dọc và góc phương vị) ± 1 "lên đến 0,1" 
* xác định Geoid & hệ thống chiều cao 5&nbsp;cm lên đến 0,2 &nbsp; cm 
* vị trí lat/long và sao thiên văn ± 1 "lên tới 0,01" 
* Vị trí sao HIPPARCOS ± 0,001 " 
* Vị trí chuẩn tinh của VLBI và các cực quay của Trái đất 0,001 đến 0,0001 "(cm... mm)

## Xem thêm

* Thiên văn học, tam giác sao, lượng giác hình cầu 
* Vệ tinh, kỹ thuật không gian, quang điện, CCD 
* Tam giác, tacheometer, dụng cụ thông qua 
* Điều hướng Astro, Karl Ramsayer 
* Chiêm tinh và tam giác vũ trụ 
* Máy ảnh Zenith

## Tham khảo
Ellipsoid Hayford

**Ellipsoid Hayford** là một ellipsoid tham chiếu trắc địa, được đặt theo tên của nhà trắc địa Hoa Kỳ John Fillmore Hayford (1868-1925), được giới thiệu vào năm 1910. Hayford ellipsoid còn được gọi là **International ellipsoid 1924** sau khi nó được Liên đoàn quốc tế về Trắc địa và Địa vật lý IUGG thông qua vào năm 1924, và được khuyến nghị sử dụng trên toàn thế giới. Nhiều quốc gia giữ lại các ellipsoid trước đó.

Ellipsoid Hayford được xác định bởi trục bán chính của nó **a = 6.378.388.000** và độ phẳng của nó **f = 1: 297.00**. Không giống như một số ellipsoid tiền nhiệm của nó, chẳng hạn như Ellipsoid Bessel (a = 6.377.397 m, f = 1: 299,15), là một ellipsoid châu Âu, ellipsoid Hayford cũng bao gồm các phép đo từ Bắc Mỹ, cũng như các lục địa khác (đến a mức độ thấp hơn). Nó cũng bao gồm các phép đo đẳng hướng để giảm phân kỳ dây dọiEllipsoid Hayford không đạt được độ chính xác so với Ellipsoid Helmerts ellipsoid được xuất bản 1906 (a = 6378 200 m; Erdabplattung f = 1: 298.3).

Kể từ đó, nó đã được thay thế thành "ellipsoid quốc tế" bởi ellipsoid Lucerne mới hơn (1967), GRS 80 (1980) và WGS 84 (1984).

## Xem thêm

* Ellipsoid Trái đất

## Nguồn

* Cơ quan Bản đồ Quốc phòng: *Trắc địa cho giáo dân*, 1983, tr. 8 http://www.ngs.noaa.gov/PUBS_LIB/Geodesy4Layman/geo4lay.pdf
Alaska P. Davidson

**Alaska Packard Davidson** (1 tháng 3 năm 1868 - 16 tháng 7 năm 1934) là một sĩ quan thực thi pháp luật Hoa Kỳ, cô nổi tiếng là nữ đặc vụ đầu tiên của FBI.

## Cuộc sống cá nhân
Davidson được sinh ra ở Warren, Ohio vào ngày 1 tháng 3 năm 1868, là con gái của Warren và Mary Elizabeth Doud Packard. Cô có hai anh trai là James Ward Packard và William Doud Packard, đã thành lập Packard - một nhà sản xuất ô tô về sau được tiếp quản bởi Studebaker.

Davidson có ba năm học công lập nhưng không được học đại học và cô có một đứa con, Esther- đã chết năm 1902. Davidson đã kết hôn hai lần, lần đầu tiên với Ephraim B. McCrum Jr. vào năm 1893. Năm 1910 và 1920, Tổng điều tra Hoa Kỳ liệt kê tên của chồng của cô là James B. Davidson. Năm 1930, tình trạng hôn nhân của cô được liệt kê là "góa bụa".

Cô mất vào ngày 16 tháng 7 năm 1934, ở tuổi 66.

## Làm việc cho FBI
Vào ngày 11 tháng 10 năm 1922, ở tuổi 54, Davidson được giám đốc William J. Burns thuê làm việc tại Cục Điều tra (tên cũ của FBI) với tư cách là một điều tra viên đặc biệt; Davidson là nữ đặc vụ đầu tiên. Cô được đào tạo tại thành phố New York, sau đó cô được bổ nhiệm vào văn phòng thực địa Washington, DC. Mức lương khởi điểm của Davidson là 7 đô la một ngày cộng với 4 đô la khi đi công tác.

Cục Điều tra quan tâm đến việc thuê các nữ đặc vụ làm việc trong các vụ án liên quan đến Đạo luật Mann, nhằm chống mua bán tình dục giữa các tiểu bang. Tuy nhiên, vì cô được coi là "rất tinh tế", nên đã ra lệnh rằng cô sẽ không bị đưa vào những nhiệm vụ "thô bạo". Điều này, kết hợp với sự học hành hạn chế của cô, Davidson bị hạn chế sử dụng khi truy tố những tội ác đó. Trong thời gian làm việc tại văn phòng thực địa ở Washington, cô cũng liên quan đến một vụ kiện chống lại một đặc vụ khác, người đang thông tin của Bộ Tư pháp cho bọn tội phạm.

Sau khi J. Edgar Hoover trở thành giám đốc của Cục vào năm 1924 sau vụ bê bối Teapot Dome, ông đã yêu cầu Davidson từ chức khi Đặc vụ phụ trách văn phòng tại Washington báo cáo rằng ông "không có công việc đặc biệt nào cho một nữ đặc vụ". Cô đã từ chức vào ngày 10 tháng 6 năm 1924.

Chỉ có ba phụ nữ trở thành đặc vụ trong những năm 1920 và, với sự từ chức của Davidson và đồng nghiệp Jessie B. Duckstein vào năm 1924 và Lenore Houston vào năm 1928, FBI không có nữ đặc vụ nào trong khoảng thời gian từ 1929 đến 1972.

## Trong văn hóa đại chúng
Davidson được nhắc đến với tư cách là nữ đặc vụ FBI đầu tiên của nhân vật Lana Kane trong tập phim có tựa đề "Waxing Gibbous" của loạt phim truyền hình *[[Archer (season 8)|Archer: Dreamland]]* đã được *[[The A.V. Club]]* ghi nhận như một ví dụ về thói quen sử dụng các tài liệu tham khảo tối nghĩa.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*
Diệu Hương (diễn viên)

**Diệu Hương** tên đầy đủ là **Đặng Thị Diệu Hương** (sinh ngày 14 tháng 9 năm 1985 tại Nam Định) là một nữ diễn viên Việt Nam. Diệu Hương tham gia đóng phim từ giữa thập niên 2000 nhưng chỉ thực sự được biết đến nhiều kể từ vai diễn Linh trong bộ phim *[[Luật đời]]* của Mai Hồng Phong và Hoàng Nhung năm 2007. Vai diễn mang về cho cô giải thưởng Nữ diễn viên trẻ triển vọng do *Tạp chí truyền hình* bình chọn năm 2007.

Cuối năm 2019, cô sang Mỹ định cư với gia đình chồng, chính thức tạm từ giã nghiệp diễn.

## Tiểu sử
* Tốt nghiệp cấp 3 trường Chuyên Lê Hồng Phong, Nam Định.
* Cô từng tham gia lớp đào tạo diễn viên truyền hình khóa đầu tiên (năm 2003) do đài Truyền hình Việt Nam tổ chức, đỗ Thủ khoa Đại học Sân khấu Điện ảnh (Hà Nội) ngành Diễn viên sân khấu điện ảnh (năm 2004), sau đó học tiếp văn bằng Thạc sĩ nghệ thuật học.
* Ngoài ra cô còn được mời làm MC cho một số chương trình của VTV.
* Diệu Hương kết hôn năm 2011 với chồng là người Hà Nội. Cô có hai người con.
## Phim đã tham gia
**Cánh gió đầu đông* (2004)
**Lời thề cỏ non* (2004)
**[[Chuyện phố phường]]* (2004)
**Bức ảnh còn lại* (2004)
**Tình thắm Sapa* (2004)
**Cảnh sát hình sự: Bí mật của những cuộc đời* (2005)
**Cảnh sát hình sự: Phi đội chuồn chuồn* (2005)
**[[Luật đời]]* (2007)
**Chớp mắt cùng số phận* (2007)
**[[Nhật ký Vàng Anh]]* (2007)
*''Vòng nguyệt quế'' (2008)
**Con đường hạnh phúc* (2008)
**Cảnh sát hình sự: Cổ vật* (2008)
**Tết cháy osin* (2010)
*''Cảnh sát hình sự: Cuồng phong'' (2010)
**Đếm ngược cho 30* (2011)
*Xin thề anh nói thật (2011)
**[[Cầu vồng tình yêu]]* (2011)
**Siêu thị tình yêu* (2012)
**[[Bánh đúc có xương]]* (2014)
**[[Hoa hồng trên ngực trái]]* (2019)

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Facebook của Diệu Hương
Vụ bê bối Teapot Dome

**Vụ bê bối Teapot Dome** là vụ bê bối hối lộ liên quan đến chính quyền của Tổng thống Hoa Kỳ Warren G. Harding từ năm 1921 đến 1923. Bộ trưởng Nội vụ Albert Bacon Fall đã thuê xăng dầu Hải quân dự trữ tại Teapot Dome ở Wyoming, và hai địa điểm ở California, cho các công ty dầu tư nhân ở mức giá thấp mà không cần đấu thầu cạnh tranh. Các hợp đồng thuê là chủ đề của một cuộc điều tra của Thượng nghị sĩ Thomas J. Walsh. Bị kết án nhận hối lộ từ các công ty dầu mỏ, Fall trở thành thành viên nội các tổng thống đầu tiên vào tù; không ai bị kết án trả tiền hối lộ.

Trước vụ bê bối Watergate, Teapot Dome được coi là "vụ bê bối lớn nhất và giật gân nhất trong lịch sử chính trị Mỹ". Nó đã làm tổn hại danh tiếng của chính quyền Harding, vốn đã bị giảm sút nghiêm trọng do việc xử lý gây tranh cãi về đại đình công đường sắt năm 1922 và quyền phủ quyết của dự luật Bonus vào năm 1922. Quốc hội Hoa Kỳ sau đó đã thông qua luật, tồn tại cho đến ngày nay, trao quyền trát hầu tòa cho Hạ viện và Thượng viện để xem xét hồ sơ thuế của bất kỳ công dân Hoa Kỳ nào mà không liên quan đến vị trí được bầu hoặc bổ nhiệm, cũng không chịu sự can thiệp của Nhà Trắng.
## Tham khảo
Địa điểm lịch sử Coal Mines

**Địa điểm lịch sử Coal Mines** là một trại quản chế những phạm nhân bị kết án tại Úc và là nơi khai thác than đầu tiên tại Tasmania (trước đây là Vùng đất của Van Diemen), phục vụ như một nơi thi hành hình phạt cho những tội phạm hạng nhất bị kết án từ Port Arthur.

Giờ đây, nó là tập hợp của những tàn tích và cảnh quan được cải tạo nằm giữa vùng rừng rậm trên Bán đảo Tasman hướng ra Vịnh Little Norfolk. Nó là tàn tích và cảnh quan văn hóa mang ý nghĩa lịch sử văn hóa đối với Úc đã được ghi nhận là Di sản Quốc gia Úc và Di sản thế giới. Nó là một trong những ví dụ tốt nhất còn tồn tại của quá trình vận chuyển tù nhân bị kết án trên quy mô lớn và sự bành trướng của cường quốc châu Âu thông qua sự hiện diện và lao động khổ sai của những tù nhân bị kết án.
## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* 
* Coal Mines Historic Site website
Arnoglossus imperialis

***Arnoglossus imperialis*** là loài cá thân bẹt thuộc họ cá bơn mắt trái Bothidae. Nó xuất hiện ở phía đông Đại Tây Dương từ Scotland phía nam đến Namibia, kéo dài sang phía tây Địa Trung Hải. Loài sinh vật đáy này đôi khi được đánh bắt bằng cách khai thác nhưng ít được những người ngư dân quan tâm.

## Mô tả
Arnoglossus imperialis là loài cá thân bẹt có mỏ ngắn, ngắn hơn đường kính mắt. Đôi mắt được ngăn cách bởi một dãy xương với mắt dưới hơi nằm phía trước mắt trên. Nó có 95-106 tia vây ở vây lưng và 74-82 tia vây ở vây hậu môn, con đực có tia vây lưng thứ hai đến thứ sáu kéo dài và dày lên, và ở con cái là từ tia vây thứ hai đến thứ năm. Cơ quan đường bên có 51-66 vảy và đường cong phía trên vây ngực. Vùng quanh mắt có màu xám hoặc hơi nâu với các đốm đen, không đều;có một số đốm nhỏ hoặc đốm trên vây và ở con đực có một đốm đen riêng biệt ở phần sau của vây bụng;ở con cái, điểm này nhạt hơn và thường không rõ ràng. Chúng trưởng thành đạt chiều dài đến chiều dài tiêu chuẩn khoảng 25&nbsp;cm.

## Phân bố loài
*Arnoglossus imperialis* sinh sống dọc theo phần lớn phía đông Đại Tây Dương từ Scotland phía nam đến Namibia, bao gồm cả Azores. Loài cũng được tìm thấy ở Địa Trung Hải và Biển Đen.

## Tham khảo
Baba Anujka

**Ana di Pištonja** (nhũ danh **Drakšin** hoặc **Draxin**, nhưng được biết đến nhiều hơn với tên **Baba Anujka**, () là một kẻ giết người hàng loạt từ làng Vladimirovac, Nam Tư (hiện đại)  -ngày Serbia). Bà là một kẻ đầu độc chuyên nghiệp đã đầu độc ít nhất 50 người và có thể lên tới 150 người vào cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20. Bà bị bắt vào năm 1928 ở tuổi 90 và bị kết án 15 năm tù vào năm 1929 với vai trò đồng phạm trong hai vụ giết người. Sau tám năm ngồi tù, bà được thả ra do tuổi già.
## Thời trẻ và hôn nhân
Dữ liệu về cuộc sống ban đầu của Anujka rất khan hiếm và không đáng tin cậy. Theo một số nguồn tin, bà sinh năm 1838 tại nơi hiện là Romania với tư cách là con gái của một người chăn nuôi giàu có, và chuyển đến Vladimirovac (khi đó ở tỉnh Biên giới Quân sự Banat của Đế quốc Áo) khoảng năm 1849. Anujka tự tuyên bố sinh năm 1836. Bà học trường tư ở Pančevo với những đứa trẻ từ những gia đình giàu có, và sau đó sống trong nhà của cha Bà. Bà được cho là đã trở thành misanthropist ở tuổi 20 sau khi bị một sĩ quan quân đội trẻ người Áo quyến rũ; bà mắc phải giang mai từ anh trước khi người đàn ông này rời bỏ rơi bà. Sau đó, Baba Anujka tìm cách ẩn dật và bắt đầu thể hiện sự quan tâm đến y học và hóa học. Bà nói được năm thứ tiếng. Sau đó, Bà kết hôn với một chủ đất với họ của Pistov (hay di Pištonja). Họ có với nhau 11 người con nhưng chỉ một trong số họ sống sót đến tuổi trưởng thành. Người chồng hơn bà nhiều tuổi qua đời sau 20 năm chung sống. Sau khi chồng chết, Anujka tiếp tục nghiên cứu hóa học..
## Ghi chú

## Tham khảo
Arothron multilineatus

***Arothron multilineatus*** là một loài cá có vây thuộc họ Tetraodontidae. Đây là một loài cá không phổ biến và chỉ được biết đến từ bốn mẫu vật từ Pagbilao ở Philippines, mặc dù những bức ảnh của các cá thể ở Quần đảo Ryukyu, Mozambique và Biển Đỏ cho thấy loài có phạm vi phân bố rộng. Loài được mô tả lần đầu bởi nhà ngư học người Nhật Keiichi Matsuura vào năm 2016.

## Mô tả
Vây lưng của *A. multilineatus* có mười đến mười một tia vây mềm và vây hậu môn có chín đến mười một tia. Cơ thể được bao phủ bởi các gai nhỏ ngoại trừ xung quanh mắt và miệng, các khe mang, các đáy vây và các cạnh của cuống đuôi. Loài cá này trưởng thành đạt đến chiều dài . Nó được đặc trưng bởi có các vạch tuyến tính hẹp màu trắng hẹp trên thân màu nâu xanh đậm. Nó trông giống với loài một loài quý hiếm khác *[[Arothron carduus]]*, có các đường chằng chịt màu tối hẹp trên thân trắng.

## Phân bố loài và môi trường sống
*A. multilineatus* được tìm thấy ở khoảng độ sâu  dưới đáy biển nhiều cát ở quần đảo Ryukyu. Những bức ảnh dưới nước tại đây, cũng như tại Mozambique và Biển Đỏ và bằng chứng tư liệu từ Philippines, cho thấy loài có sự phân bộ rộng rãi.

## Tranh cãi
Các loài cá nóc thuộc chi *[[Arothron]]* thường gặp ở vùng biển nhiệt đới nông của khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương. Những con cá này đã được chụp ảnh và nghiên cứu rộng rãi, nhưng loài cá đặc biệt lớn này không được mô tả cho đến năm 2016, tác giả dựa trên những phát hiện của ông về bốn mẫu vật từ Philippines và hình ảnh của hai mẫu vật từ Biển Đỏ. Điều này đặt ra câu hỏi tại sao một con cá to như vậy không được quan sát trước đây; một kích thước quần thể tối thiểu nhất định sẽ phải tồn tại để các loài có thể tồn tại.

Một giả thuyết khác là đây có thể không phải là một loài thuần chủng, mà có thể là một giống lai có nét khác thường, có lẽ là loài lai giữa *[[White-spotted puffer|A. hispidus]]* và *[[Arothron stellatus|A. stellatus]]*.

## Chú thích

## Tham khảo
* 
*
Hell in a Cell (2019)

**Hell in a Cell (2019)** là một sự kiện đấu vật chuyên nghiệp pay-per-view và sự kiện WWE Network được sản xuất bởi WWE dành cho hai thương hiệu Raw và SmackDown Live. Nó sẽ được tổ chức vào ngày 6 tháng 10 năm 2019, tại Golden 1 Center ở Sacramento, California. Đây sẽ là sự kiện thứ mười một theo niên đại Hell In A Cell.

## Cốt truyện
Chương trình sẽ bao gồm các trận đấu bắt nguồn từ đỉnh điểm các cốt truyện khác nhau, khi mà các đô vật thể hiện nhân vật của mình, như nhân vật chính diện, phản diện, hoặc các nhân vật trung gian. Cốt truyện chủ yếu được viết bởi các nhà viết kịch bản của WWE ở các chương trình, thương hiệu khác nhau gồm Raw và SmackDown được trình chiếu trên các chương trình truyền hình hàng tuần Monday Night Raw, SmackDown Live!.

Bray Wyatt, người bắt đầu trở nên đáng sợ khi tiết lộ mình là một nhân vật mới, có tên *The Fiend*. Anh sau đó đã đặt ra thử thách tranh đai WWE Universal Championship với nhà vô địch hiện tại Seth Rollins tại Hell in a Cell, khi Wyatt như người dẫn chương trình của mình *Firely Fun House* vào ngày 2 tháng 9 tại *Raw*. Sau khi đánh bại Braun Strowman tại Clash of Champions, Wyatt liên tục xuất hiện trong nhân vật *The Fiend* và bất chợt tấn công Rollins với đòn *Sister Abigail* và *Mandible Claw*. Đêm sau tại *Raw*, Rollins nói về vụ việc tuần trước, khi Wyatt tấn công và Rollins nói sẽ đánh bại và giữ đai Universal Championship trước Wyatt trong trận đấu Hell in a Cell tại sự kiện.

## Các trận đấu
## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Ngưỡng sinh thái

nhỏ|Một con kênh bị phú dưỡng gây quá ngưỡng sinh thái.
**Ngưỡng sinh thái** là một điểm mà tại đó một sự thay đổi hoặc xáo trộn của điều kiện bên ngoài sẽ gây ra sự thay đổi nhanh chóng cho cả một hệ sinh thái. Khi hệ sinh thái nào đã bị biến đổi qua ngưỡng sinh thái này, thì hệ sinh thái đó khó có thể phục hồi trở lại trạng thái vốn có trước đây của nó.

Nói cách khác, ngưỡng sinh thái là điểm mà hệ sinh thái sẽ bị mất cân bằng sinh học vốn có và bị phá vỡ, dẫn đến sự thay đổi đột ngột về thành phần sinh vật của quần xã, thay đổi phân bố loài trong quần xã và cả môi trường vô sinh (tức sinh cảnh) của hệ sinh thái đó.

Đây là thuật ngữ trong sinh thái học, dịch từ tiếng Anh là **ecological threshold** (IPA: /ˌɛkəˈlɒʤɪkəl ˈθrɛʃˌhəʊld/). Chẳng hạn như bón nhiều phân hóa học để cây trồng tươi tốt, nhưng lượng phân dư thừa tích lũy lại, thấm xuống đất và chảy ra kênh, sẽ gây ra hiện tượng phú dưỡng: nhiều sinh vật chết, các sinh vật lạ xuất hiện (hình bên). Muốn kênh này "quay trở lại" như xưa là rất khó, vì phải cải tạo lại đất, thay nước kênh, tìm lại các sinh vật đã tuyệt diệt ở đây.

## Ví dụ khác

* Con người dùng quá nhiều phân đạm trong nông nghiệp, lượng dư thừa tích tụ dần dần gây hiện tượng phú dưỡng ở ao, hồ lân cận, phá vỡ hệ sinh thái cũ, làm hàng loạt các loài thủy sinh bị chết, thành phần nước thay đổi hẳn, có thể dẫn đến sự xuất hiện của nhiều loài sinh vật thích nghi với môi trường mới, nhưng lại có hại.
* Một hồ nước vốn trong vắt do biến cố nào đó biến thành hồ nước đục ngầu, dẫn đến thay đổi thành phần cá, chim bói cá, v.v. Nói chung, xâm phạm ngưỡng sinh thái thường gây ra hậu quả kinh tế nghiêm trọng.
* Sự phá vỡ hệ sinh thái do vượt ngưỡng sinh thái còn do chính sinh vật gây ra, tức là một loại nội diễn thế. Chẳng hạn, bài báo của Hunt và Rapu-Haoa về biến đổi hàng ngàn năm trước đây ở vườn quốc gia Rapa Nui của Chilê cho rằng đã từng có "thảm hoạ sinh thái" do chuột gây ra, do chuột phát triển quá nhiều và quá nhanh mà tàn phá hệ thực vật ở đây.

## Xem thêm

* Hệ sinh thái
* Khả năng chịu đựng
* Điểm uốn

## Nguồn trích dẫn

## Liên kết ngoài

* Resilience Alliance (Nhóm nghiên cứu đa ngành khám phá động lực phức hệ thích nghi).
Thresholds of environmental sustainability (Dự án nghiên cứu tập trung vào ngưỡng sinh thái).
Ayam Taliwang

**Ayam Taliwang** hay còn gọi là **món gà Taliwang** là một món ăn từ thịt gà trong ẩm thực Indonesia tại Lombok. Đây là món gà theo kiểu gà nướng vị cay có màu sắc đẹp mắt, hấp dẫn. Ayam Taliwang có nguồn gốc từ đảo Lombok, nằm về phía đông của Bali. Nhưng hiện nay món gà này đã có mặt ở thủ đô Jakarta của Indonesia. Đây là món ăn bình dân, giá gà Ayam Taliwang với mức giá là 41.000 IRD (khoảng 65k) cho một con gà nướng hoặc chiên sốt cay.
## Đặc trưng

Ayam Taliwang có thể là gà nướng hoặc gà chiên tùy cách lựa chọn phục vụ của từng quán. Món gà nướng cay được gọi là Ayam bakar và món gà chiên được gọi là Ayam goreng. Tuy nhiên, cho dù nướng hay chiên gì thì món gà này cũng hấp dẫn và trông ngon lành từ màu sắc, hình ảnh bên ngoài đến hương vị bên trong từng thớ thịt gà và thường các quán bình dân hay bán những con gà đang sắp chồng lên nhau đầy ắp trong tủ kính để mọi người chọn.

Gà Ayam Taliwang đã được tẩm ướp nhiều gia vị, trong đó ớt là thành phần không thể thiếu, gà sau khi được chiên hoặc nướng xong sẽ được cho thêm lớp nước sốt đầy ớt bên trên. Phần nước sốt ớt sẽ vừa có vị cay của ớt, vị thơm nồng của tỏi và vị mằn mặn của muối. Ngoài ra, nhiều cửa hàng còn đặt lên đĩa thêm vài lát quất để nếu thực khách thích ăn chua thì có thể vắt thêm vào. Phần nước sốt thấm vào từng thớ thịt gà nên khi đưa gà lên miệng cắn sẽ cảm nhận ngay độ ngon đủ vị.

Món gà này ngon còn nhờ vào nước sốt ăn kèm, tùy theo khẩu vị của từng người mà họ có thể chọn phần nước sốt đi kèm khác nhau. Có hai loại nước sốt dành cho món gà Ayam Taliwang là nước sốt siêu cay và nước sốt ngọt ngào. Hai loại này đều có phục vụ chung trong nhà hàng nhưng nhiều thực khác khi đã có ý định đi thưởng thức món cay thì hầu như ai đến đây cũng đều gọi loại gà kèm nước sốt siêu cay. Chỉ trừ khi thực khách là người không ăn được cay thì mới chọn loại nước sốt ngọt. Đặc biệt, thịt gà nướng dai dai lại thơm ngon đủ vị vì những con gà được nuôi theo kiểu gà thả vườn.

## Tham khảo

*
*
Đát (họ)

là một họ trong tiếng Trung Quốc.

Họ Đát có quy mô nhân khẩu rất nhỏ, các nghiên cứu về họ này trong lịch sử cực kỳ ít, phần lớn các sách vở khảo chứng họ tộc đều là sai lầm. Theo gia phả họ Đát ở các nơi cho thấy, họ Đát khởi nguyên từ những năm đầu Tây Hán, phát nguyên từ Sơn Đông, Duyệt Châu. Triều Tấn di cư xuống phương nam, sinh sống ở vùng Giang Nam, ngày nay phân bố sinh sống tương đối tập trung tại Giang Tô và An Huy.

## Danh nhân trong lịch sử

* Đát Tịnh Chi, đạo sĩ, tông sư đời 26 Mao Sơn Thượng Thanh phái.
* Đát Tử Xuân, nghệ danh Nhạc Phong, đạo diễn điện ảnh Hoa ngữ thế kỷ 20.

## Tham khảo
Maesil-cheong

*Maesil-cheong* (매실청) thường gọi "nước mơ ngâm" hay siro mơ là loại siro được làm bằng cách ngâm mơ với đường đôi khi thêm một chút muối cho lên men trong vài tháng. 매실차로 마시거나, 달콤한 맛을 내는 조미료로 이용한다.
## Giới thiệu

Nước mơ ngâm lên men có thể dùng làm đồ uống bằng cách pha loãng với nước, trong tiếng Hàn được gọi là ***[[Maesil-cha]]*** (매실차; 梅實茶). Tuy nhiên, trong ẩm thực Hàn Quốc, nước mơ ngâm còn được sử dụng rộng rãi làm gia vị trong nhiều món ăn như  tẩm ướp thịt, rau trộn, kim chi.

## Tham khảo
Monotaxis (cá)

***Monotaxis*** là một chi cá trong họ Cá hè.

## Các loài
Chi này hiện hành có các loài sau:
* *[[Monotaxis grandoculis]]* (Forsskål, 1775) - Cá tráp răng tròn.
* *[[Monotaxis heterodon]]* (Bleeker, 1854) (Redfin emperor)

## Hình ảnh

File:Humpnose bigeye bream (Monotaxis grandoculis) (32168522677).jpg|*Monotaxis grandoculis*
File:Corl0100 (28009597342).jpg|*Monotaxis grandoculis*
File:Redfin bream (Monotaxis heterodon) (33679487588).jpg|*Monotaxis heterodon*
File:Monotaxis heterodon.jpg|*Monotaxis heterodon*


## Chú thích

## Tham khảo
* 
*
Cá hè răng đai

**Cá hè răng đai** (danh pháp khoa học: ***Gnathodentex aureolineatus***) là một loài cá trong họ Lethrinidae. Hiện tại người ta coi nó là loài duy nhất của chi ***Gnathodentex***.

Các tên gọi trong tiếng Anh: *gold striped bream*, *goldspot seabream*, *gold lined seabream*,*striped large-eye bream* v.v..

## Mô tả
Cá hè răng đai là cá kích thước trung bình, có thể dài tới , tuy nhiên kích thước thường thấy là . Cơ thể nó dẹp bên, mõm nhọn và đuôi chẻ. Màu nền là xám bạc với các sọc vàng nằm ngang ở cả hai bên thân, phía sát lưng là các sọc ngang sẫm màu hơn. Các vây có ánh hồng, với một đường màu vàng giống như râu nằm phía trên môi trên, các chỗ nối liền các vây ngực với cơ thể cũng như viền rìa ngoài nắp mang cũng có màu vàng. Đốm màu vàng kim nằm ở phía sau chỗ kết thúc vây lưng là dấu hiệu xác nhận loài này. Tính theo tỷ lệ với kích thước cơ thể thì loài cá này có mắt to. Vây lưng: Tia gai 10, tia mềm 10. Vây hậu môn: Tia gai 3, tia mềm 8 - 10.

## Phân bố
*Gnathodentex aureolineatus* sinh sống trong vùng biển nhiệt đới và cận nhiệt đới thuộc Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương, từ vùng ven biển phía đông châu Phi tới các đảo trên Thái Bình Dương như quần đảo Tuamotu, trừ quần đảo Hawaii. Về phía bắc tới miền nam Nhật Bản còn về phía nam tới Australia. Độ sâu sinh sống .

## Sinh học
Cá hè răng đai hoạt động phân tán để kiếm ăn ban đêm, còn trong thời gian ban ngày có thể thấy nó sống đơn độc hoặc bơi trong các bầy cá nhỏ ven các rạn san hô. Thức ăn của nó chủ yếu là các động vật không xương sống tầng đáy, như nhiều loài động vật giáp xác và động vật chân bụng, đôi khi cả cá nhỏ.

## Nguy hiểm
Việc sử dụng loài cá này làm thực phẩm có thể gây ra triệu chứng ngộ độc thực phẩm ciguatera.

## Hình ảnh

File:Gnathodentex aureolineatus 1.jpg
File:Gnathodentex aureolineatus Maldives.JPG
File:Goldlined emperor Gnathodentex aureolineatus (7570824402).jpg


## Chú thích

## Tham khảo
* 
*
Wattsia mossambica

***Wattsia mossambica*** là một loài cá trong họ Lethrinidae. Hiện tại người ta coi nó là loài duy nhất của chi ***Wattsia***.

Các tên gọi trong tiếng Anh: *Mozambique large-eye bream*, *Mozambique seabream*, *Large-eye sea bream*,*Large-eye bream*.

## Mô tả
Cá hè răng đai là cá kích thước trung bình, có thể dài tới , tuy nhiên kích thước thường thấy là .

Mặt trong của trục vây ngực không có vảy. Màu tổng thể là màu xám bạc với ánh vàng loang khắp cơ thể; các mép vảy có màu nâu. Các vết hoặc thanh sẫm màu không rõ ràng đôi khi xuất hiện trên cơ thể. Môi màu trắng đến vàng. Vây có màu vàng, đốm nâu nhạt có thể xuất hiện trên tia mềm vây lưng, vây hậu môn và vây đuôi. Một thanh màu ánh đen hẹp chạy ngang qua gốc vây ngực. Vây lưng: Tia gai 10, tia mềm 10. Vây hậu môn: Tia gai 3, tia mềm 10.

## Phân bố
*Wattsia mossambica* sinh sống trong vùng biển nhiệt đới thuộc Ấn Độ Dương và tây Thái Bình Dương, từ vùng ven biển phía đông châu Phi tới các đảo trên Thái Bình Dương như Micronesia, Papua New Guinea. Về phía bắc tới miền nam Nhật Bản còn về phía nam tới Australia. Độ sâu sinh sống .

## Sinh học
Sinh sống cạnh rìa ngoài thềm lục địa. Thức ăn là các động vật không xương sống tầng đáy và cá nhỏ. Được đánh bắt chủ yếu bằng câu vàng (longline fishing) đáy và lưới vét đáy.

## Hình ảnh

## Chú thích

## Tham khảo
* 
*
Chiều cao địa thế năng

**Chiều cao địa thế năng** hoặc **cao độ địa thế năng** là tọa độ dọc được tham chiếu đến mực nước biển trung bình của Trái đất, một sự điều chỉnh đối với chiều cao hình học (cao độ trên mực nước biển trung bình) để giải thích cho sự thay đổi của trọng lực theo vĩ độ và cao độ. Do đó, nó có thể được coi là "chiều cao được điều chỉnh bằng hấp dẫn".

## Định nghĩa
Ở độ cao *h*, **[[địa thế năng]]** được định nghĩa là:

: \Phi(h) = \int_0^h g(\phi,z)\,dz\, ,

với g(\phi,z) là gia tốc hấp dẫn, \phi là vĩ độ và z là độ cao hình học. Do đó, địa thế năng là thế năng hấp dẫn trên mỗi đơn vị khối lượng ở độ cao *h* đó.

**Chiều cao địa thế năng** là:

: {Z_g}(h) = \frac{\Phi(h)}{g_{0}}\, ,

chuẩn hóa địa thế năng theo *g<sub>0</sub>* là gia tốc trọng lực tiêu chuẩn ở mực nước biển trung bình.

## Sử dụng

Các ngành khoa học địa vật lý như khí tượng học thường thích biểu thị lực độ dốc áp suất ngang như là độ dốc (gradient) của địa thế năng dọc theo bề mặt áp suất không đổi, bởi vì khi đó nó có các tính chất của một lực bảo toàn. Ví dụ, các phương trình nguyên thủy mà các mô hình dự báo thời tiết giải quyết sử dụng áp suất thủy tĩnh làm tung độ và biểu diễn các độ dốc của các bề mặt áp suất đó theo chiều cao địa thế năng.

Một biểu đồ về chiều cao địa thế năng cho một mức áp suất duy nhất trong khí quyển cho thấy các vùng lõm và vùng lồi (cao và thấp) thường thấy trên các biểu đồ thượng tầng khí quyển. Độ dày địa thế năng giữa các mức áp suất - chẳng hạn chênh lệch chiều cao địa thế năng 850 hPa và 1000 hPa  - tỷ lệ thuận với nhiệt độ ảo trung bình trong lớp đó. Các đường đồng mức chiều cao địa thế năng có thể được sử dụng để tính toán gió địa chuyển, với tốc độ nhanh hơn khi các đường đồng mức nằm sát nhau hơn và tiếp tuyến với các đường đồng mức chiều cao địa thế năng.

Cục Thời tiết Quốc gia Hoa Kỳ định nghĩa chiều cao địa thế năng như sau:

## Xem thêm
* Mô hình khí quyển 
* Độ cao trên mực nước biển trung bình

## Tham khảo

## Đọc thêm
* Hofmann-Wellenhof B. & Moritz H. "Physical Geodesy", 2005. 
* Eskinazi S. "Fluid Mechanics and Thermodynamics of our Environment", 1975. 

## Liên kết ngoài
*
Pirgel

**Pirgel** là một ngọn núi lửa bùn ở Iran, thuộc tỉnh Sistan và Balochistan nằm gần thị trấn Khash. Núi lửa bùn này chỉ có thể tiếp cận bằng đi bộ.

Núi lửa bùn là những vị trí núi có địa hình mà từ đó hơi nước và khí gas được phun ra từ bên dưới mặt đất. Ở phía đông nam Iran ngọn núi này nằm gần hai ngọn núi lửa khác, một là ngọn núi lửa Bazman và hai là ngọn núi lửa Taftan, chúng có nhiệt độ nóng trong khoảng  diễn ra sự phun ra của carbon dioxide và quá trình kiến tạo-trầm tích. Một số lý thuyết đã được đề xuất để giải thích các núi lửa bùn có nhiệt độ lạnh, một trong số lý thuyết đó cho rằng nước trong đất sét bị giữ lại và do đó gây áp lực, khiến đất sét hóa lỏng và phun trào trên bề mặt dọc theo các đứt gãy. Mặc dù có vị trí gần với hai ngọn núi lửa nói trên, Pirgel được coi là một ngọn núi lửa bùn lạnh, với nhiệt độ .

Pirgel là ngọn núi hình nón với độ cao  so với mực nước biển và  so với nền địa hình xung quanh. Điều này làm cho nó trở thành một núi lửa bùn tương đối cao, cao nhất ở Iran. Có mười một miệng hố riêng lẻ, trong đó bảy miệng đang hoạt động, nhưng chúng đều tương đối nhỏ. Núi lửa bùn có diện tích  trên một nền marl có kích thước tương đối lớn. Xói mòn do nước chảy đã ảnh hưởng đến cả môi trường xung quanh cũng như chính núi lửa bùn, tạo thành những rãnh nước và khe núi có lẽ từ sự sụp đổ của các hang động.

Núi lửa bùn được báo cáo hoạt động vào tháng 5 năm 2003, với sự phun ratrào của nước bùn lạnh và bong bóng cứ sau 15-600 giây. Bùn này tương đối lỏng và khá mặn. Khí phun ra từ Pirgel chủ yếu là carbon dioxide; Không giống như các núi lửa bùn khác trong khu vực, mêtan không phải là một thành phần. Núi lửa bùn được coi là một nơi linh thiêng của người dân địa phương, núi là một vị thần.

## Chú thích

## Tham khảo
* Negaresh, Hossein (2008). Mud volcanoes in Sistan and Baluchestan Provinces, Makran Coast, Southeast Iran  (PDF), Bulletin of the Geological Society of Malaysia 54.