Enrico Caruso

**Enrico Caruso** (1873-1921) là ca sĩ giọng nam cao người Ý. Ông có giọng to khỏe đến nỗi đã làm vỡ một chiếc ly thủy tinh. 
Giọng hát của ông rất được hoan nghênh tại các nhà hát lớn của Châu Âu và Châu Mỹ, xuất hiện rất nhiều vai trò từ các tiết mục của Ý và Pháp, từ nhạc trữ tình đến kịch tính. Caruso cũng đã thực hiện khoảng 260 bản ghi phát hành thương mại từ năm 1902 đến 1920. Tất cả các bản ghi này, trải dài trong hầu hết sự nghiệp sân khấu của ông, vẫn có sẵn cho đến ngày nay trên đĩa CD và dưới dạng tải xuống và phát kỹ thuật số.
## Tham khảo
* Caruso, Dorothy, *Enrico Caruso: His Life and Death*, with a discography by Jack Caidin (Simon and Schuster, New York, 1945).
* Caruso, Enrico, Jr., and Farkas, Andrew, *Enrico Caruso: My Father and My Family*, with a discography by William Moran and a chronology by Tom Kaufman (Amadeus Press, Portland, 1990).
* Jackson, Stanley, *Caruso* (Stein and Day, New York, 1972).
* Key, P.V.R. and Zirato, B, *Enrico Caruso, a Biography* (Little, Brown and Co, Boston, 1922).
* Scott, Michael, *The Great Caruso* (Hamish Hamilton, London, 1988).
** 
* Douglas, Nigel, *Legendary Voices* (Andre Deutsch, London, 1992).
* Gargano, Pietro and Cesarini, Gianni, *Caruso, Vita e arte di un grande cantante* (Longanesi, 1990).
* Gargano, Pietro, *Una vita una leggenda* (Editoriale Giorgio Mondadori, 1997).
* Griffith, Hugh, CD liner notes for *The Complete Recordings of Enrico Caruso*, volumes 1 & 2, produced by Ward Marston (Naxos Historical, 8.110703, 8.110704, (c) 2000 HNH International Ltd).
* Il Progresso italo americano, *Il banchiere* New Page 1  at bluehawk.monmouth.edu; che portò Caruso , negli US , sezione B – supplemento illustrato della domenica, New York, 27 luglio 1986.
* Mouchon, Jean-Pierre, "Caruso in Concert" (in "Étude" n°46, "Hommage à Marguerite-Marie Dubois", January–February–March–April 2010, các trang 12–37, Journal of Association internationale de chant lyrique "Titta Ruffo", Marseilles, France, edited by Professor Jean-Pierre Mouchon, M.A., PhD, Mus.D., D.Li).
* Mouchon, Jean-Pierre, "Chronologie de la carrière artistique du ténor Enrico Caruso" (Académie Régionale de Chant Lyrique, Marseilles, France, 1992, 423 p., ill.).
* Mouchon, Jean-Pierre, "Enrico Caruso. 1873–1921. Sa vie et sa voix. Étude psycho-physiologique, physique, phonétique et esthétique", foreword by Dr.Édouard-Jean Garde (Académie régionale de chant lyrique, Marseille, France, 1966, 106 p. ill.).
* Mouchon, Jean-Pierre, "Enrico Caruso. Deuxième partie. (La voix et l'art, les enregistrements). Étude physique, phonétique, linguistique et esthétique." Volume III (Association internationale de chant lyrique TITTA RUFFO, 2012, 433 pp. ill. ISBN 2-909366-18-9).
* Mouchon, Jean-Pierre, "Enrico Caruso. His Life and Voice" (Éditions Ophrys, Gap, France, 1974, 77 p. ill.).
* Mouchon, Jean-Pierre, "Enrico Caruso. L'homme et l'artiste", two volumes (Terra Beata, Société littéraire et historique), 45, bd. Notre-Dame, 13006—Marseille, France, 2011, 1359 pp., ill. http://enrico-caruso.dyndns.org/ 
* Mouchon, Jean-Pierre, "Enrico Caruso. L'homme et l'artiste, 4 vol.: Première partie. L'homme (Étude psycho-physiologique et historique), pp. 1–653 bis, ill.; deuxième partie. L'artiste (étude physique, phonétique, linguistique et esthétique), pp. 654–975 bis, bibliographie critique, index des représentations données par Enrico Caruso entre 1895 et 1920, index de ses concerts et récitals, pp. 976–1605 (Paris-Sorbonne 1978, published by Atelier national de reproduction des thèses, Université de Lille III, 9, rue Auguste Angellier, 59046 Lille, France in three volumes, and by Didier-Érudition, Paris, in microfiches).
* Mouchon, Jean-Pierre, "Particularités physiques et phonétiques de la voix enregistrée de Caruso", foreword by Prof.André Appaix (in Le Sud Médical et Chirurgical, 99e année, n°2509,Marseille, France, 31 octobre 1964, pp.&nbsp;11812–11829).
* Pleasants, Henry, *The Great Singers* (Macmillan Publishing, London, 1983).
* Potter, John, *Tenor: History of a Voice* (Yale University Press, New Haven & London, 2009).
* Rothwell-Smith, Paul. Silent Films! the Performers (2011) ISBN 9781907540325
* Steane, John, *The Grand Tradition: 70 Years of Singing on Disc* (Duckworth, London, 1974).
* Vaccaro, Riccardo, *Caruso*, foreword by Dr. Ruffo Titta (Edizioni Scientifiche Italiane, Naples, Italy, 1995).

## Liên kết ngoài
* Complete Thesis of Jean-Pierre Mouchon "Enrico Caruso. The Man and the Artist" (Terra Beata, 45, bd. Notre-Dame, 13006—Marseille, France, 2011, 1359 pp. ill. ISBN 2-909366-16-2)  http://enrico-caruso.dyndns.org/ 
* Caruso, Dorothy: Enrico Caruso His Life And Death (1945) complete text
* Caruso, Enrico and Luisa Tetrazzini: Caruso and Tetrazzini on the Art of Singing (1909), complete text at Project Gutenberg
* "Caruso and the San Francisco Earthquake" San Francisco Museum
* Discography of Enrico Caruso on Victor Records from the Encyclopedic Discography of Victor Recordings (EDVR)
* 
* The Enrico Caruso Museum of America 
* The Enrico Caruso Page 
* Enrico Caruso – Sound Clips and Narration  at History of the Tenor
* Key, Pierre V.R.: Enrico Caruso; a biography (1922) complete text
* Recordings of Caruso Part 1, Part 2 Audio files at Internet Archive
* Video of Caruso at 1908 opening of Teatro Colon in Buenos Aires
* Enrico Caruso at Find A Grave