Tháng Tám Đỏ

**Tháng Tám Đỏ** () là một giai đoạn bạo lực chính trị và thảm sát ở Bắc Kinh bắt đầu từ tháng 8 năm 1966 trong thời kỳ Đại Cách mạng Văn hóa vô sản. Theo số liệu thống kê chính thức được công bố vào năm 1980, tổng cộng 1.772 người ở Bắc Kinh bị Hồng vệ binh sát hại, 33.695 ngôi nhà bị cướp bóc và 85.196 gia đình buộc phải di tản trong Tháng Tám Đỏ. Tuy nhiên, theo số liệu thống kê chính thức được công bố vào tháng 11 năm 1985, 10.275 người tử vong ở Bắc Kinh trong Tháng Tám Đỏ.

Ngày 18 tháng 8 năm 1966, Chủ tịch Mao Trạch Đông gặp Tống Bân Bân, một lãnh đạo của Hồng vệ binh, trên Thiên An Môn. Cuộc gặp này kích động Hồng vệ binh thực hiện những vụ bạo lực, thảm sát tại Bắc Kinh và phát động chiến dịch Phá tứ cựu. Hồng vệ binh cũng thực hiện những vụ thảm sát tại một số quận nông thôn ở Bắc Kinh, chẳng hạn như trong vụ thảm sát Đại Hưng tại quận Đại Hưng từ ngày 27 tháng 8 đến ngày 1 tháng 9. Một số người, bao gồm những nhà văn nổi tiếng Lão Xá, Chu Tác Nhân, Trần Mộng Gia, tự tử hoặc tự tử bất thành sau khi bị bức hại. Mao Trạch Đông cấm chính phủ can thiệp vào những vụ thảm sát và Bộ trưởng Bộ Công an Tạ Phú Trị chỉ thị cho các lực lượng cảnh sát, công an bảo vệ Hồng vệ binh thay vì bắt giữ họ. Tuy nhiên, tình hình bắt đầu trở nên mất kiểm soát vào cuối tháng 8 năm 1966, buộc Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc và chính phủ phải thực hiện nhiều biện pháp can thiệp, dần dần chấm dứt các cuộc thảm sát.

Tháng Tám Đỏ được coi là khởi điểm của Khủng bố Đỏ trong Cách mạng Văn hóa và được so sánh với *[[Kristallnacht]]* ở Đức Quốc Xã** và Thảm sát Nam Kinh trong Chiến tranh Trung – Nhật. Sau chia rẽ Trung – Xô vào thập niên 1960, Liên Xô chế giễu, phê phán Cách mạng Văn hóa và một số ấn phẩm ở Liên Xô, Khối phía Đông so sánh Mao Trạch Đông với Adolf Hitler.

## Lịch sử

### Bối cảnh
Ngày 16 tháng 5 năm 1966, Mao Trạch Đông phát động Đại Cách mạng Văn hóa vô sản. Ngày 5 tháng 8, Biện Trọng Vân, phó hiệu trưởng thứ nhất Trường Trung học Thực nghiệm trực thuộc Đại học Sư phạm Bắc Kinh, bị một nhóm Hồng vệ binh chủ yếu là học sinh của bà đánh chết, trở thành giáo viên đầu tiên ở Bắc Kinh bị Hồng vệ binh sát hại.

### Thảm sát tại Bắc Kinh

Ngày 18 tháng 8 năm 1966, Mao Trạch Đông gặp Tống Bân Bân, một lãnh đạo Hồng vệ binh, trên Thiên An Môn tại Bắc Kinh. Tống Bân Bân nói rằng chữ "Bân" trong tên của cô là chữ bân trong thành ngữ "Văn chất bân bân" (, nghĩa văn vẻ và chất phác hoàn mỹ), khiến Mao Trạch Đông căn dặn, "phải mạnh mẽ" (). Cuộc gặp gỡ kích động Hồng vệ binh thực hiện cuộc thảm sát ở Bắc Kinh. Ngày 25 tháng 8 năm 1966, hàng ngàn Hồng vệ binh bắt đầu cuộc thảm sát kéo dài một tuần tại Chợ Lãm Can (), quận Sùng Văn, đồng thời phát động chiến dịch "Phá tứ cựu" trên cả nước. Chỉ riêng tại Bắc Kinh, 4.922 di tích lịch sử bị phá hủy và 2,3 triệu cuốn sách, 3,3 triệu bức tranh, tác phẩm nghệ thuật, đồ nội thất bị thiêu rụi.

Ngày 22 tháng 8 năm 1966, Mao Trạch Đông phê chuẩn một văn bản của Bộ Công an, ra lệnh cấm sử dụng lực lượng cảnh sát can thiệp hoặc đàn áp phong trào sinh viên cách mạng". Ngày 23 tháng 8, Mao Trạch Đông có bài phát biểu tại Hội nghị công tác của Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, tuyên bố ủng hộ Hồng vệ binh và phản đối bất kỳ sự can thiệp nào vào "Cách mạng Văn hóa của sinh viên":

Ngày 26 tháng 8, Bộ trưởng Bộ Công an Tạ Phú Trị ra lệnh không bắt giữ Hồng Vệ binh vì Hồng Vệ binh đánh, giết "phần tử xấu" là không sai. Ngày 27 tháng 8, Hồng vệ binh thực hiện vụ thảm sát Đại Hưng ở quận Đại Hưng, Bắc Kinh. Khi trao đổi với các cán bộ công an cấp cao từ các tỉnh, Tạ Phú Trị kiên định quan điểm rằng việc Hồng vệ binh giết người không phải là vấn đề công an và công an không được bắt giữ Hồng Vệ binh.

### Chính phủ can thiệp

Đến cuối tháng 8 năm 1966, tình hình trở nên mất kiểm soát, buộc Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc và chính phủ phải can thiệp, dần dần chấm dứt các vụ thảm sát. Ngày 5 tháng 9, *[[Nhân Dân nhật báo]]* đăng một bài báo có tiêu đề "Đấu tranh bằng văn, không đấu tranh bằng võ" (), kêu gọi chấm dứt bạo lực và các vụ thảm sát.

Tuy nhiên, hàng triệu Hồng vệ binh tiếp tục đến Bắc Kinh để gặp Mao Trạch Đông tại Quảng trường Thiên An Môn vào nhiều dịp.

## Số người chết

### Phương pháp
Trong Tháng Tám Đỏ, Hồng vệ binh thực hiện những hành vi đánh đập, tra tấn, quất roi, siết cổ, giẫm đạp, luộc, chặt đầu, v.v. Phương pháp phổ biến để giết hầu hết trẻ sơ sinh, trẻ em là đập xuống đất hoặc cắt làm đôi.

### Số người chết

* Theo số liệu thống kê chính thức được công bố vào năm 1980, từ tháng 8 đến tháng 9 năm 1966, tổng cộng có 1.772 người bị Hồng vệ binh sát hại ở Bắc Kinh — bao gồm nhiều giáo viên, hiệu trưởng — trong khi 33.695 ngôi nhà bị cướp phá và 85.196 gia đình buộc phải rời khỏi Bắc Kinh.
* Trong vụ Thảm sát Đại Hưng tại quận Đại Hưng, Bắc Kinh, 325 người bị sát hại. Nạn nhân lớn tuổi nhất là 80 tuổi, trong khi nạn nhân trẻ nhất chỉ mới 38 ngày tuổi; 22 gia đình bị xóa sổ. Một số nhà nghiên cứu cho rằng số người chết ở những quận nông thôn như Đại Hưng và Xương Bình không được tính vào tổng số người chết ở Bắc Kinh.
* Theo số liệu thống kê chính thức được công bố vào tháng 11 năm 1985, số người chết trong Tháng Tám Đỏ là 10.275 người, trong khi 92.000 ngôi nhà bị cướp phá và 125.000 gia đình buộc phải rời khỏi Bắc Kinh.

## Hậu quả và tác động

Tháng Tám Đỏ tại Bắc Kinh được coi là khởi điểm của Khủng bố Đỏ trong Cách mạng Văn hóa, kích động Hồng vệ binh thực hiện những vụ đàn áp, thảm sát ở nhiều thành phố như Thượng Hải, Quảng Châu, Nam Kinh và Hạ Môn.

* Tại Bắc Kinh, Hồng vệ binh từ Trường trung học phổ thông số 6 thành lập một nhà tù trong khuôn viên trường và viết "Khủng bố Đỏ muôn năm!" trên tường bằng máu của những nạn nhân.
* Tại Thượng Hải, Hồng vệ binh cướp phá 84.222 ngôi nhà của các gia đình "tư sản", trong đó 1.231 là nhà của trí thức, giáo viên. Ngày 3 tháng 9 năm 1966, dịch giả Phó Lôi và vợ của ông tự tử sau khi bị Hồng vệ binh tra tấn, làm nhục. Hồng vệ binh từ Bắc Kinh tham gia Hồng vệ binh tại Thượng Hải trong các cuộc đấu tranh bạo lực. Ví dụ: 11 Hồng vệ binh từ Đại học Ngoại ngữ Bắc Kinh hợp tác với Hồng vệ binh từ Trường Ngoại ngữ Thượng Hải bức hại 31 giáo viên.

Cuộc gặp giữa Mao Trạch Đông và Tống Bân Bân vào ngày 18 tháng 8 năm 1966 được so sánh với *[[Kristallnacht]]* tại Đức Quốc Xã. Tháng Tám Đỏ và các vụ thảm sát trong Cách mạng Văn hóa cũng được so sánh với Thảm sát Nam Kinh trong Chiến tranh Trung – Nhật.

## Xem thêm

* Khủng bố Đỏ
* Phá tứ cựu
* Các vụ thảm sát dưới chế độ cộng sản
* Sùng bái cá nhân Mao Trạch Đông

## Tham khảo