Phẫu thuật trị béo phì

**Phẫu thuật trị béo phì** (*Bariatric surgery*) còn được gọi là **Phẫu thuật chuyển hóa** (*Metabolic surgery*) hoặc **Phẫu thuật giảm cân** (*Weight loss surgery*) là một thủ thuật phẫu thuật được sử dụng để kiểm soát bệnh béo phì và các tình trạng liên quan đến béo phì. Các phương pháp phẫu thuật trên dạ dày hoặc ruột để giúp giảm cân với các quy trình chính bao gồm gồm phẫu thuật nối tắt dạ dày kiểu Roux-en-Y, cắt dạ dày hình ống và phẫu thuật chuyển vị tá tràng. Giảm cân lâu dài bằng phẫu thuật chữa béo phì có thể làm được thông qua việc thay đổi hormone đường ruột, giảm kích thước vật lý của dạ dày (*phẫu thuật thu nhỏ dạ dày*) giảm sự hấp thụ chất dinh dưỡng, hoặc kết hợp các cơ chế này. Các thủ thuật điều trị tiêu chuẩn bao gồm phẫu thuật nối tắt dạ dày kiểu Roux-en-Y, cắt dạ dày hình ống, và chuyển dòng mật tụy kết hợp chuyển vị tá tràng, trong đó việc giảm cân phần lớn đạt được nhờ thay đổi nồng độ hormone đường ruột chịu trách nhiệm cho cảm giác đói và no, dẫn đến việc thiết lập một điểm điều hòa cân nặng nội tiết tố mới. Phẫu thuật thu nhỏ dạ dày thường được sử dụng cho các trường hợp mà các phương pháp giảm cân truyền thống, bao gồm chế độ ăn uống và hoạt động thể chất, đã tỏ ra không đủ hiệu quả, hoặc khi béo phì đã ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe và tình trạng tổng quát. Hiệu quả của phẫu thuật thu nhỏ dạ dày thay đổi tùy thuộc vào loại thủ thuật cụ thể. 
## Đại cương

Ở những người béo phì bệnh lý (*Morbidly obese*), phẫu thuật chữa béo phì là phương pháp điều trị hiệu quả nhất để giảm cân và giảm các biến chứng. Một phân tích tổng hợp năm 2021 cho thấy phẫu thuật chữa béo phì có liên quan đến việc giảm tỷ lệ tử vong do mọi nguyên nhân ở người trưởng thành béo phì có hoặc không mắc tiểu đường loại 2. Phân tích tổng hợp này cũng cho thấy tuổi thọ trung vị dài hơn 9,3 năm đối với người trưởng thành béo phì mắc bệnh tiểu đường được phẫu thuật chữa béo phì so với chăm sóc thường quy (không phẫu thuật), trong khi mức tăng tuổi thọ là 5,1 năm đối với người trưởng thành béo phì không mắc bệnh tiểu đường. Nguy cơ tử vong trong giai đoạn sau phẫu thuật là dưới 1 trên 1.000 ca. Phẫu thuật chữa béo phì cũng có thể làm giảm nguy cơ bệnh tật, bao gồm cải thiện các yếu tố nguy cơ bệnh tim mạch, bệnh gan nhiễm mỡ, và kiểm soát bệnh tiểu đường. 

Thủ thuật giảm cân bao gồm việc giảm lượng thức ăn nạp vào, tạo sự thâm hụt calo nhưng điều này cần có thời gian, thời lượng. Một số cá nhân có thể ức chế các chức năng cơ thể để giảm hấp thụ carbohydrate, chất béo, calo, và protein, thông thường bằng biện pháp nhịn ăn hoặc ăn kiêng. Kết quả là sự giảm đáng kể chỉ số khối cơ thể BMI nhưng đều tốn thời gian. Phẩu thuật giảm cân có thể cho kết quả sớm. Có hai phân nhánh chính của phẫu thuật, cụ thể là phẫu thuật tạo hình dạ dày ống và phẫu thuật nối tắt dạ dày. Thắt đai dạ dày là ít xâm lấn nhất, do đó có thể ít biến chứng hơn, trong khi nối tắt dạ dày có thể mang lại mức giảm cân ban đầu cao nhất và bền vững nhất. Hầu hết bệnh nhân vẫn béo phì (BMI 25-35) sau phẫu thuật mặc dù giảm cân đáng kể, và những bệnh nhân có BMI trên 40 có xu hướng giảm nhiều cân hơn so với những người có BMI dưới 40. Về hội chứng chuyển hóa, bệnh nhân phẫu thuật chữa béo phì có khả năng đạt được sự thuyên giảm gấp 2,4 lần so với những người điều trị không phẫu thuật. Trong số những người tìm kiếm phẫu thuật chữa béo phì, các rối loạn sức khỏe tâm thần trước phẫu thuật được báo cáo phổ biến. Một số nghiên cứu chỉ ra rằng sức khỏe tâm lý có thể cải thiện sau phẫu thuật chữa béo phì, một phần do cải thiện vẻ bề ngoài, lòng tự trọng, và thay đổi trong quan niệm về bản thân, những phát hiện này được nhận thấy ở trẻ em.

## Khuyến nghị
Hiệp hội *Phẫu thuật Chuyển hóa và Béo phì Hoa Kỳ* và *Liên đoàn Quốc tế về Phẫu thuật Béo phì* khuyến nghị xem xét phẫu thuật chữa béo phì cho người trưởng thành đáp ứng hai tiêu chí cụ thể gồm những người có chỉ số khối cơ thể (BMI) trên 35 bất kể có mắc bệnh liên quan đến béo phì hay không, và những người có BMI từ 30–35 mắc hội chứng chuyển hóa. Tuy nhiên, các phạm vi BMI được chỉ định này không mang ý nghĩa giống nhau ở các giống dân cụ thể, chẳng hạn như ở người châu Á, phẫu thuật chữa béo phì có thể được xem xét khi BMI trên 27,5. Tương tự, Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ khuyến nghị phẫu thuật chữa béo phì cho thanh thiếu niên từ 13 tuổi trở lên có BMI lớn hơn 120% của bách phân vị thứ 95 theo tuổi và giới tính. Phẫu thuật chữa béo phì đã được chứng minh là lựa chọn điều trị béo phì hiệu quả nhất để giảm cân bền vững. Cùng với việc giảm cân này, thủ thuật làm giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, tiểu đường loại 2, bệnh gan nhiễm mỡ, các hội chứng trầm cảm, trong số những bệnh khác. Mặc dù thường hiệu quả, nhưng nhiều rào cản đối với việc ra quyết định giữa nhà cung cấp dịch vụ y tế và người bị ảnh hưởng bao gồm thiếu bảo hiểm chi trả hoặc hiểu biết về cách thức hoạt động, thiếu kiến thức về các thủ thuật, xung đột với các ưu tiên của tổ chức và phối hợp chăm sóc, và các công cụ hỗ trợ những người cần phẫu thuật. Ở người lớn, các thủ thuật kém hấp thu dẫn đến giảm cân nhiều hơn so với các thủ thuật hạn chế, nhưng chúng có hồ sơ rủi ro cao hơn. 
## Rủi ro
Phẫu thuật chữa béo phì luôn gắn liền với sự giảm các triệu chứng trầm cảm và giảm mức độ nghiêm trọng sau phẫu thuật. Phẫu thuật giảm cân ở người lớn có liên quan đến nguy cơ biến chứng cao hơn so với các phương pháp điều trị béo phì không phẫu thuật. Các biến chứng có thể được chia thành 2 giai đoạn, biến chứng sớm (trong vòng 30 ngày sau phẫu thuật) và biến chứng muộn (sau 30 ngày). Nguy cơ tử vong chung là thấp trong phẫu thuật chữa béo phì ở mức 0 đến 0,01%. Các biến chứng nghiêm trọng, chẳng hạn như thủng dạ dày hoặc hoại tử, đã giảm đáng kể nhờ kinh nghiệm phẫu thuật và đào tạo được cải thiện. Tỷ lệ mắc bệnh do phẫu thuật chữa béo phì cũng thấp ở mức 5%. Trên thực tế, một số nghiên cứu đã báo cáo tỷ lệ tử vong chung do mọi nguyên nhân về lâu dài giảm so với nhóm đối chứng. Tuy nhiên, quần thể béo phì duy trì nguy cơ mắc bệnh và tử vong cao hơn so với dân số chung ngay cả sau phẫu thuật, do đó tử vong cao sau phẫu thuật có thể liên quan đến các biến chứng đang diễn ra của bệnh liên quan đến béo phì hiện có. 
## Chú thích