open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ngựa Fjord

**Ngựa Fjord** hay còn gọi là **ngựa Fjord Na Uy** (tiếng Na Uy: *fjordhest*) là một giống ngựa có nguồn gốc từ các khu vực miền núi phía tây của Na Uy, chúng là giống ngựa có ngoại hình tương đối nhỏ thó nhưng thể chất rất mạnh mẽ, ngựa Fjord còn là một giống ngựa nhanh nhẹn dành cho mục đích sử dụng làm ngựa kéo. Tất cả những con ngựa Fjord đều có màu lông đa sắc, với năm biến thể hoa râm được công nhận trong bộ tiêu chuẩn giống của giống ngựa này, trong đó phổ biến là màu vàng cát. Chúng có đôi tai nhỏ và đôi mắt to, chúng là giống ngựa tầm thấp với chiều cao khoảng 135&nbsp;cm.

Là trong những giống lâu đời nhất thế giới, ngựa Fjord đã được dân địa phương sử dụng từ hàng trăm năm nay như một con ngựa trang trại ở Na Uy, và trong thời hiện đại ngày nay thì chúng phổ biến vì những tính tốt. Ngựa Fjord có cái hay là chúng đủ mạnh cho công việc nặng nhọc, chẳng hạn như cày ruộng hoặc kéo gỗ, nhưng lại đủ nhẹ nhàng và nhanh nhẹn để dùng nó vào môn cưỡi ngựa và là những con ngựa kéo xe cừ khôi cự phách. Ngày nay, ngựa Fjord được nuôi và dùng trong môn cưỡi ở các trường học cưỡi ngựa và dùng để trị liệu bệnh tật ở Na Uy, vì tính khí nhẹ nhàng và kích thước nhỏ thó của chúng thích hợp cho trẻ em cưỡi và người khuyết tật sử dụng. Chúng cũng được sử dụng như một con ngựa thể thao, đặc biệt là trong môn kéo xe phối hợp.
## Các hiệp hội giống
*USA Norwegian Fjord Horse Registry (NFHR)
*Canadian Fjord Horse Association (CFHA).
*Belgisch Fjordenpaardenstamboek - Belgium 's Fjord Horse Studbook
*Fjordhesteavlen i Danmark - Denmark's Fjord Horse Studbook
*Fjord horse National Stud Book Association Of Great Britain
*Norges Fjordhestlag
*Norsk Hestesenter
*Svenska Fjordhästföreningen -Sweden's Fjord Horse Studbook
*Fjordpferde Vereinigung Schweiz - Switzerland's Fjord Horse Studbook&nbsp;
*Het Nederlandse Fjordenpaarden Stamboek - The Dutch Fjord Horse Studbook
*Interessengemeinschaft Fjordpferd (IGF) e.V. - The German Fjord Horse Association (IGF)
*Suomen Vuonohevosyhdistys ry - Finska Fjordhästföreningen rf (Finland)
## Tham khảo
Ngựa Perú

**Ngựa Peru** hay **Peru Paso** là một giống ngựa thuộc nhóm ngựa cưỡi hạng nhẹ được biết đến với kiểu chuyến đi êm ái. Nó được phân biệt bởi một dáng đi tự nhiên, bốn nhịp, bên gọi là paso llano. Giống ngựa này được bảo vệ bởi chính phủ Peru thông qua Nghị định số 25919 của Peru ban hành ngày 28 tháng 11 năm 1992 và đã được Viện Văn hóa Quốc gia (INC) tuyên bố là Di sản Văn hóa của Quốc gia. Do sự cô lập bị mất khoảng 400 năm và sự lựa chọn được thực hiện bởi các nhà lai tạo, giống ngựa này là rất đặc biệt trong tỷ lệ cơ thể của chúng và một dáng đi uyển chuyển hoặc "paso llano" đó là nét đặc trưng. Nó là điển hình của các vùng phía bắc của đất nước Peru mà từ đó nó có nguồn gốc. Thành phố Trujillo được coi là "Cái nôi của ngựa Paso điển hình của Peru".

Bởi vì tên gọi của giống cùng được chia sẻ bởi yếu tố "Paso", mối quan hệ chặt chẽ giữa ngựa Peru và giống ngựa Paso Fino được giả định không chính xác. "Paso" chỉ đơn giản có nghĩa là "bước", trong tiếng Tây Ban Nha, và không ngụ ý một giống hoặc nguồn gốc phổ biến. Mặc dù hai giống chia sẻ tổ tiên của ngựa cổ thế giới (châu Âu và châu Á), và có một số điểm tương đồng, chúng được phát triển độc lập cho các mục đích khác nhau. Hai giống này khác nhau và dễ phân biệt. Ngựa Peru có phần lớn hơn, sâu hơn trong cơ thể và rộng hơn. Các con ngựa Fino Paso không được lai tạo cho "termino". Ngựa Peru đã được gọi là "con ngựa quốc gia" (Quốc mã) của Peru. Mặt khác, Paso Fino được phát triển từ ngựa trên khắp Bắc Mỹ Latinh và Caribê, với các trung tâm phát triển chính ở Colombia và Puerto Rico. Ngựa Peru cũng ngày càng được nhắc đến ở Bắc Mỹ là "Ngựa Peru" trong một nỗ lực nhằm phân biệt giống của nó với giống của Paso Fino.

## Tham khảo
Ngựa Azteca

**Ngựa Azteca** là một giống ngựa có nguồn gốc từ México, với một phân nhóm, được gọi là "Ngựa Azteca Mỹ", được tìm thấy ở Hoa Kỳ. Chúng là những con ngựa cơ bắp, chắc chắn, có thể có nhiều màu sắc và biến thể ngựa Azteca của Mỹ cũng có thể có màu sắc pinto. Ngựa Azteca được biết đến để sử dụng trong các cuộc thi đấu cạnh tranh trong nhiều môn thể thao ở phương Tây. Cơ quan đăng ký ở México cho Azteca gốc và các cơ quan đăng ký của Hoa Kỳ cho Azteca của Mỹ có các quy tắc đăng ký thay đổi theo một số khía cạnh quan trọng, bao gồm cả dòng máu tổ tiên và các yêu cầu kiểm tra vật lý. Ngựa Azteca lần đầu tiên được phát triển ở México vào năm 1972, từ sự pha trộn giữa dòng máu của ngựa Andalucia, ngựa Quarter (American Quarter Horse) và ngựa Criollo México. Từ đó, chúng phát triển sang Hoa Kỳ, nơi máu ngựa sơn Mỹ được thêm vào. Bởi vì các giống tạo nên Azteca, chúng được biết đến với tính thể thao của chúng. Chúng cũng được sử dụng để cho hoạt động cưỡi ngựa dạo chơi.

## Tham khảo

* 
* 
* 

## Liên kết ngoài

* American Azteca Horse International Association
* Asociación Mexicana de Criadores de Caballos de Raza Azteca (in Spanish)
* - Caballo Azteca Europa (in Spanish)
Ngựa Paso Fino

**Ngựa Paso Fino** là một giống ngựa hạng nhẹ có dáng di chuyển tự nhiên và có niên đại từ ngựa nhập khẩu vào vùng biển Caribbe từ Tây Ban Nha. Ngựa Paso được đánh giá cao về dáng đi tự nhiên uyển chuyển, điệu đà, tự nhiên, bốn nhịp; chúng được sử dụng trong nhiều ngành, nhưng đặc biệt phổ biến cho việc cưỡi ngựa. Ở Hoa Kỳ, hai nhóm ngựa chính được gọi là "Paso Fino": Một con ngựa, còn được gọi là Puerto Rico Fino (PPR), có nguồn gốc từ Puerto Rico. Nhóm còn lại, thường được gọi là Colombia Fino hoặc Colombia Criollo Horse (CCC), được phát triển ở Colombia. Mặc dù có dòng dõi từ các tổ tiên Tây Ban Nha tương tự, hai nhóm đã phát triển độc lập với nhau ở các quốc gia của chúng. Hai nhóm này thường xuyên được lai tạo ở Hoa Kỳ và châu Âu. Trong những năm gần đây, một xu hướng đã phát triển chăn nuôi bảo tồn ưu tiên để bảo tồn các dòng máu không pha loãng của mỗi nhóm. Ngựa Paso Fino rất linh hoạt và được sử dụng trong nhiều lĩnh vực cũng thường được sử dụng cho các cuộc thi cưỡi ngựa và thi kéo xe.

## Tham khảo
Ngựa Criollo

**Ngựa Criollo** (theo tiếng Tây Ban Nha) hay **ngựa Crioulo** (theo tiếng Bồ Đào Nha) là một giống ngựa bản địa của vùng đồng cỏ Nam Mỹ (Pampas) như ở Uruguay (1910), Argentina (1918), Brazil (1932) và Paraguay. Đây là một giống ngựa có danh tiếng về độ bền bỉ với những bước di chuyển có sức chịu đựng độ bền đường dài xuất phát từ đặc điểm về sinh lý giống ngựa này là có sự trao đổi chất cơ bản thấp hơn các giống ngựa khác nên tiết kiệm được sức lực đỡ mất sức.

Giống ngựa này được biết đến với sự chăm chỉ nhẫn nại và sức chịu đựng dẻo dai nên rất phổ biến ở các nước ở vùng Nam Mỹ và được các nông dân cao bồi đồng cỏ (Gaucho) sử dụng nhiều cho việc đồng áng chăn thả, cũng như những cuộc thi đấu ngựa truyền thống. Một thí dụ về sức bền bỉ tuyệt luân của giống ngựa này là chuyến đi của Aimé Félix Tschiffely-vị giáo sư người Argentina gốc Thụy Sĩ (1894–1954), ông đã cưỡi giống ngựa bản địa Criollo này di chuyển trong suốt thời gian từ năm 1925 đến năm 1928.
## Lịch sử giống
Giống ngựa Criollo ban đầu được gọi là hậu duệ của những con ngựa có tổ tiên vốn là giống ngựa thuần chủng Tây Ban Nha được sinh ra ở châu Mỹ, cho nên trong tiếng Bồ Đào Nha thì từ *Crioulo* có nghĩa chỉ về súc vật hoặc nô lệ được sinh ra ở châu Mỹ, nhưng rồi từ từ theo thời gian, ý nghĩa của từ Crioulo này chỉ đơn giản là đề cập đến các giống bản địa của châu Mỹ. Giống ngựa này có mặt ở vùng Nam Mỹ từ năm 1535 với một thớt ngựa bao gồm 100 con ngựa Tây Ban Nha thuần chủng thuộc giống ngựa Andalucia đến từ cảng Cadiz thuộc Tây Ban Nha và lênh đên trên biển đến cập bến tại Rio de la Plata do người sáng lập Buenos Aires là Pedro de Mendoza nhập khẩu về.

Ngày nay, qua quá trình sử dụng và phát triển, giống ngựa này được những người nông dân chăn thả sử dụng chủ yếu như những loại gia súc lao tác (súc vật lao động), nhưng nó cũng được sử dụng là một dòng ngựa cưỡi bách bộ và con ngựa cưỡi đường trường (cưỡi ngựa đi trên đường mòn) mà những con ngựa này đã đóng góp rất nhiều cho môn Mã cầu Argentina (Polo). Chúng cũng là đối tượng cho môn cưỡi ngựa mạo hiểm (Rodeo) và cuộc thi về độ bền ngựa trong những cuộc đua đường trường, thông thường cuộc thi đua Rodeo tầm quốc gia được gọi là "*Paleteada*".
## Chú thích


## Tham khảo
* Aimé-Félix Tschiffely, Le Grand Raid - A Cheval De Buenos Aires À New York (1925–1928), Belin, coll. « Les cavaliers de l'aventure », 6 November 2002, 269 p. ()
## Liên kết ngoài

* Asociación Criadores de Caballos Criollos de Argentina
* Associação Brasileira dos Criadores de Cavalos Crioulos do Brasil
* Alemania: Caballos CRIOLLOS - Faszinierende Pferde aus Südamerika 
* Associazione italiana cavallo criollo
* Criollo Breeder Society Uruguay
Ngựa Chile

**Ngựa Chile** hoặc ngựa **Chile Corralero** là một giống ngựa có nguồn gốc từ Nam Mỹ. Ngựa Chile là giống có nguồn gốc từ lâu đời. Đây là giống ngựa bản địa được đăng ký lâu đời nhất của châu Mỹ, giống này là ngựa được đăng ký lâu đời nhất có nguồn gốc từ giống ngựa Iberia, giống ngựa này cũng là giống được đăng ký lâu đời nhất ở vùng Nam Mỹ và đồng thời là giống ngựa được đăng ký lâu đời nhất ở Tây bán cầu. Giống như nhiều giống bản địa khác ở châu Mỹ Latinh, Ngựa Chile rất cứng cỏi, nó có một sự trao đổi chất thấp, một khả năng miễn dịch tuyệt vời dối với các loại bệnh tật và một tỷ lệ đáng chú ý của sự hồi phục. Móng chân của chúng mạnh mẽ và lớp lông đôi dày của ngựa làm cho chúng rất phù hợp cho cả thời tiết lạnh và khô/hanh, nóng. Giống ngựa này có tính khí rất ngoan ngoãn và tạo ra một con ngựa rất cảnh giác với khả năng làm việc to lớn. Giống này hiện đang được sử dụng để làm ngựa gia súc và được sử dụng rất nhiều trong cuộc thi cưỡi ngựa mạo hiểm (rodeo) ở Chile. Chúng có nhiều màu khác nhau như màu be (ngựa đạm, ngựa tía), đen, hạt dẻ (hồng mã), các màu xám nhạt và cấp đầu tiên bao gồm palomino, da bò và màu đen khói. Ngựa Chile không chỉ là giống ngựa cổ nhất ở Mỹ, mà còn là giống ngựa cổ duy nhất đã duy trì một đăng ký khép kín kể từ khi thành lập. Nó được đánh giá cao vì ý thức gia súc của nó.

Vào năm 2012, người ta ước tính có từ 75.000 đến 85.000 con ngựa Corralero ở Chile, với khoảng 40.000 ngựa cái sinh sản và 3.000 ngựa đực giống.

## Tham khảo

## Đọc thêm

*Araya Gomez, Alberto, (1989). *El Caballo Chileno en el Siglo XX*, Imprenta Gonzalo Amenábar H., Providencia, Santiago, Chile.
*Encina, Francisco A., (Nov.1934). "De Un Estudio Sobre el Caballo Chileno" *El Campesino Magazine*, Santiago, Chile.
*Prado P., Uldaricio, (1914). *El Caballo Chileno 1541 a 1914, Estudio Zootécnico e Histórico Hípico*, Imprenta Santiago, Santiago, Chile.
Ngựa Campolina

**Ngựa Campolina** là một giống ngựa có nguồn gốc từ Brazil, tên gọi của giống ngựa này được đặt tên theo Cassiano Campolina vốn là người nông dân đã có công lai tạo phát triển giống ngựa này. Ngựa Campolina là một trong những giống ngựa có tầm vóc lớn nhất ở Brazil và chúng đó đặc điểm là đa dạng về màu lông, người ta có thể ngắm được nhiều màu sắc trên thân thể chúng từ màu nâu nhạt, nâu đậm, xám, loang lổ (ô truy). 

Chúng là một giống ngựa có ngoại hình ưa nhìn, dáng đẹp, với dáng đi đầy táo bạo, ngênh ngang. Giống ngựa này được sử dụng chủ yếu dành cho môn cưỡi ngựa và môn kéo xe ngựa giải trí (*Driving*) và ngày càng được dùng nhiều cho công việc thi đấu cưỡi ngựa trình diễn (*Dressage*) ở Brazil, chúng còn có đôi mắt đầy biểu cảm. Giống ngựa Campolina là một giống ngựa có nguồn gốc thời gian tương đối mới so với các dòng ngựa khác được đăng ký trước đó (như ngựa Akhal Teke, ngựa Ả rập, ngựa Lippizan) và các tiêu chuẩn giống ngựa này vẫn đang phát triển, hoàn thiện.

## Lịch sử giống
Bắt đầu từ năm 1870, giống ngựa được phát triển bằng cách sử dụng phương pháp lai tạo nhiều giống ngựa khác nhau. Giống ngựa Campolina được cho là có mặt từ năm 1870, khi giống này được hình thành ở vùng Entre Rios de Minas, Minas Gerais ở Brazil. Chúng được lai tạo và phát triển do công lao một nông dân tên là Cassiano Campolina ngay chính trong trang trại * Fazenda Tanque * của ông ấy, cơ duyên bắt đầu khi ông Cassiano Campolina nhận được quà tặng là một con ngựa nái màu đen có tên "Medéia" từ anh bạn Antonio Cruz. 

Con ngựa gốc Brazil này có tổ tiên là ngựa Bắc Phi (Barb), và quá trình lai giống ở vùng Campolina đã cho ra lò một con ngựa thuần chủng thuộc giống ngựa Andalucia. Con ngựa đực giống đầu tiên thuộc về Mariano Procópio là người được Dom Pedro II tặng một món quà từ đó tạo ra dòng giống huyết mạch của nòi ngựa này. Năm 1938, Hiệp hội các nhà lai tạo ngựa Campolina chuyên nghiệp được thành lập để chính thức tổ chức quản lý giống ngựa này và vào năm 1951, tổ chức này được đổi tên thành *Hiệp hội các nhà lai tạo ngựa Campolina* (Campolina Breeders Association), các tiêu chuẩn về giống ngựa này (bộ tiêu chuẩn giống) được chính thức thông qua, với tổ chức có trụ sở tại Belo Horizonte. Hiện có khoảng 85.000 con ngựa giống Campolina đã được đăng ký, với hơn 7.300 nhà lai tạo đã đăng ký chính thức, trong đó, có khoảng 4.300 con ngựa nái đã được lai tạo vào năm 2003.

## Chú thích

## Liên kết ngoài
*https://web.archive.org/web/20100620104819/http://www.comunidadecampolina.com.br/ (In Portuguese)
Ngựa Exmoor

**Ngựa Exmoor** là một giống ngựa có nguồn gốc từ quần đảo Anh, nơi mà một số vẫn đi lang thang như chăn nuôi bán gia súc trên khu vực Exmoor, một khu vực rộng lớn của moorland ở Devon và Somerset ở phía tây nam nước Anh. Các con Exmoor đã được đưa ra "nguy cơ" trạng thái của Rare Breeds Survival Trust và tình trạng "đe dọa" của The Livestock Conservancy. Nó là một trong những giống ngựa của vùng Isles của Anh và giống ngựa moorland, có hình dạng tương tự như của các giống ngựa tích nghi với thời tiết lạnh khác. Ngựa Exmoor rất cứng cáp và được sử dụng cho một loạt các hoạt động cưỡi ngựa. Trong trạng thái tự do chuyển vùng, sự hiện diện của giống ngựa trên Exmoor góp phần bảo tồn và quản lý một số môi trường sống đồng cỏ tự nhiên.

Những họ hàng nhà ngựa (Equines) đã có mặt ở Anh từ 700.000 trước Công nguyên, và hóa thạch vẫn được tìm thấy trong khu vực Exmoor có từ khoảng 50.000 năm trước Công nguyên. Một số người cho rằng giống này đã được thuần chủng từ thời kỳ băng hà; những người khác cho rằng điều này không được hỗ trợ bởi nghiên cứu DNA hiện đại. Tuy nhiên có một hình thái gần giống với con ngựa hoang dã nguyên thủy. Khảo sát khảo cổ học đã chỉ ra rằng những con ngựa được sử dụng để vận chuyển ở phía tây nam nước Anh vào khoảng năm 400 trước Công nguyên, và những bức chạm khắc La Mã cho thấy những con ngựa khá giống với hình dạng của những con ngựa Exmoor.

Cuốn sổ Domesday ở Exmoor vào năm 1086 và hậu duệ của ngựa được cho là từ những con ngựa ở đồng hoang vào năm 1818 hình thành nên nền tảng của giống Exmoor ngày nay, mặc dù một xã hội giống chưa được hình thành cho đến năm 1921. Giống này gần như tuyệt chủng sau Chiến tranh thế giới thứ hai, vì những người lính sử dụng chúng để thực hành mục tiêu và kẻ trộm giết chúng vì thịt của chúng. Sau chiến tranh, một nhóm nhỏ các nhà lai tạo đã làm việc để cứu Exmoor, và trong những năm 1950 ngựa bắt đầu được xuất khẩu sang Bắc Mỹ. Cuốn sổ phả hệ giống (stud) đầu tiên được xuất bản vào năm 1963, và vào năm 1981 công khai đã dẫn đến sự gia tăng sự quan tâm đến giống ngựa này. Tính đến năm 2010 đã có khoảng 800 ngựa Exmoor trên toàn thế giới.

## Tham khảo

**Thư mục**
*
*
*
*
*
*
*

## Đọc thêm
* 
* 

## Liên kết ngoài

* Exmoor Pony Society
* Exmoor Ponies in Conservation (EPIC)
Ngựa Tennessee

**Ngựa Tennessee** hoặc **ngựa bách bộ Tennessee** là một giống ngựa thể thao dáng đẹp được biết đến với lối đi bộ bốn nhịp độc đáo và chuyển động có dáng vẻ uyển chuyển điệu đà. Giống ngựa này ban đầu được phát triển ở miền Nam Hoa Kỳ để sử dụng làm các công việc đồng áng ở các trang trại và đồn điền. Chúng là một con ngựa cưỡi thông dụng của cư dân địa phương do tính khí điềm tĩnh nên khi cưỡi có cảm giác êm và yên tâm, chúng có dáng vẻ uyển chuyển và chân chắc. Ngựa Tennessee hiện đại được mô tả là "tinh tế và thanh lịch nhưng cơ thể chắc nịch" Vai và hông chúng dài và dốc, phần lưng ngắn.
## Lịch sử giống
Giống này được phát triển bắt đầu vào cuối thế kỷ XVIII khi ngựa Narragansett Pacers và ngựa Pacers Canada từ miền đông Hoa Kỳ được lai với ngựa Mustang gốc Tây Ban Nha đến từ bang Texas. Sau đó máu của các giống khác sau đó được hòa huyết thêm vào và vào năm 1886 một chú ngựa tên là *Black Allan* được sinh ra. Nó bây giờ được coi là nền tảng (giống nền) của giống ngựa này. Vào năm 1935, Hiệp hội các nhà lai tạo ngựa Tennessee đã được thành lập vào năm 1947. Năm 1939, Lễ kỷ niệm quốc gia về Ngựa Tennessee đầu tiên được tổ chức. Vào đầu thế kỷ XXI, sự kiện thường niên này đã thu hút sự chú ý và tranh cãi đáng kể, vì những nỗ lực ngăn chặn việc lạm dụng những con ngựa đã được thực hiện để nâng cao hiệu suất của chúng trong chương trình. Ngựa Tennessee thường được sử dụng để trưng diện nhưng cũng thông dụng như một con ngựa cưỡi hành trình (*trail riding*) trên những dặm đường mòn. Ngựa Tennessee cũng thường được xem thấy trong các bộ phim, chương trình truyền hình và các buổi biểu diễn khác. 
## Chú thích

## Tham khảo
*
*
*
## Liên kết ngoài
* USDA Horse Protection Program 
* World Walking Horse Association, Inc. 
* TWHAWC – Tennessee Walking Horse Association of Western Canada
* Tennessee Walking Horse Heritage Society
* Video depicting different show divisions
* Sire Summary
Ngựa đực giống

**Ngựa đực giống** hay còn gọi là **tuấn mã**, ngựa giống, đực giống, ngựa nòi là một con ngựa đực chưa bị triệt sản (hoạn/thiến). Ngựa giống theo kiểu cấu tạo và kiểu hình của giống nhưng trong tiêu chuẩn đó, sự hiện diện của kích thích tố như testosterone có thể cho ngựa giống có thân hình dày hơn, dữ dội hơn, cũng như vóc dáng cơ bắp hơn so với ngựa cái, được gọi là ngựa cái và ngựa đực bị thiến, được gọi là ngựa thiến. Tính khí thay đổi dựa trên di truyền, và đào tạo, nhưng vì bản năng của chúng như động vật dẫn đàn, chúng có thể dễ bị hành vi hung hăng, đặc biệt đối với ngựa giống khác và gây kích động dẫn đến căn xé, đấu đá lẫn nhau, và do đó đòi hỏi sự quản lý cẩn thận bởi những người xử lý có kiến thức.

Tuy nhiên, với việc đào tạo và quản lý phù hợp, ngựa giống là những vận động viên có hiệu quả ở các cấp độ cao nhất trong nhiều ngành, bao gồm đua ngựa, trình diễn ngựa và thi đấu Olympic quốc tế. Thuật ngữ "*ngựa giống*" bắt nguồn từ thời đại của Henry VII, người đã thông qua một số luật liên quan đến việc lai tạo và xuất khẩu ngựa trong một nỗ lực cải thiện đàn giống của Anh, theo đó nó bị cấm cho phép những con ngựa đực chưa bị hoạn chúng phải được "giữ trong giới hạn. Thuật ngữ "ngựa đực" cho một con ngựa đực chưa được định hình từ thời gian này; ngựa đực = ngựa bị trì hoãn.). thuật ngữ "đực giống" hay con đực cũng được dùng để chỉ cá thể giới tính đực của các loài họ ngựa khác, kể cả ngựa vằn và lừa.
## Tham khảo
* Langlois B, Cattiaux I, Poirel D, Tastu D (1977) *[https://hal.archives-ouvertes.fr/file/index/docid/887710/filename/hal-00887710.pdf Influence de l’étalon sur la fertilité dans l’élevage des chevaux de sang]* 977, 26 (3),  (PDF, 16 pp).
Ngựa Florida

**Ngựa Florida Cracker** là một giống ngựa có nguồn gốc từ Florida ở Hoa Kỳ. Chúng là giống ngựa đa dạng về màu lông. Đây là những con ngựa mà có sự giống nhau về mặt di truyền, thể trạng tương tự như nhiều con ngựa kiểu Tây Ban Nha khác, đặc biệt là những con ngựa thuộc nhóm ngựa Tây Ban Nha thời thuộc địa du nhập vào châu Mỹ. Những con ngựa Florida Cracker là một giống ngựa có dáng đẹp được biết đến với sự nhanh nhẹn và tốc độ và dùng để thi đấu, thao diễn.

Người Tây Ban Nha đầu tiên mang ngựa đến vùng Florida trong những cuộc thám hiểm của người châu Âu vào đầu thế kỷ XVI; khi việc định cư thuộc tại vùng địa ở Mỹ tiến triển tốt, những di dân châu Âu này đã sử dụng những con ngựa để chăn thả gia súc. Những con ngựa phát triển thành loại Florida Cracker ngày hôm nay, và tiếp tục được những tay cao bồi Florida (được gọi là "bánh quy giòn") sử dụng chính cho đến những năm 1930. Tại thời điểm này chúng đã được thay thế bởi những con ngựa Quarter Mỹ (American Quarter Horses), từ đó quần thể giống ngựa này sụt giảm một cách rất nhanh chóng (giảm mạnh). Thông qua những nỗ lực của một số gia đình tư nhân và chính quyền Florida, giống ngựa này đã được giải cứu khỏi nguy cơ mai một, nhưng vẫn còn những lo ngại về số lượng ít ỏi của giống ngựa này với vỏn vẹn chỉ hơn 300 đầu cá thể.
## Chú thích

## Liên kết ngoài
* The Florida Cracker Horse Association
* Florida Cracker Horses at *Florida-Backroads-Travel.com*
Ngựa Mecklenburg

**Ngựa Mecklenburg** là một giống ngựa máu nóng (warmblood) được nuôi trong khu vực Mecklenburg-Vorpommern ở đông bắc nước Đức. Sự sinh sản của những con ngựa này đã có mối liên kết chặt chẽ với Trại giống ngựa nhà nước của Redefin. Trong lịch sử chịu ảnh hưởng của máu ngựa Ả Rập và Ngựa Thuần Chủng (Thoroughbred), ngựa Mecklenburg ngày nay là một môn thể thao cưỡi ngựa và kéo xe tương tự như những con ngựa Hà Lan láng giềng. Chúng được lai tạo với các tiêu chuẩn tương tự như các con ngựa máu nóng khác của Đức, và đặc biệt thích hợp cho ăn bận và trình diễn nhảy, mặc dù chúng được sử dụng để kết hợp kéo xe, tổ chức sự kiện và thể hiện sự thi đấu của thợ săn.

Ngựa Mecklenburg được nhân giống như một con ngựa cưỡi và ngựa thể thao từ năm 1970. Ngựa Mecklenburg hiện đại được xác định tốt nhất bởi sự hiện diện của thương hiệu của khu vực trên hông trái, mà là ở dạng chữ "M" đứng đầu với một vương miện cách điệu. Màu lông và hoa văn không phải là một phần của tiêu chuẩn, nhưng hầu hết các loại Mecklenburger đều được đánh dấu vừa phải. Giống như các loại ngựa máu nóng (Warmbloods) khác của Đức, chiều cao lý tưởng cho ngựa Mecklenburgers là từ 15,3 đến 17 gang tay (63 và 68 inch, 160 và 173&nbsp;cm) tại các điểm đến vai.
Ngựa Oldenburg

**Ngựa Oldenburg** là một giống ngựa máu nóng (warmblood) có nguồn gốc từ góc phía tây bắc của Hạ Saxony, trước đây là Grand Duchy của Oldenburg. Giống ngựa này được lai tạo trên cơ sở ngựa của các trang trại và ngựa vận chuyển đa dụng, ngày nay được gọi là Alt-Oldenburger. Các con ngựa Oldenburg hiện đại được quản lý bởi Hiệp hội các nhà lai tạo của ngựa Oldenburger, trong đó tác động lựa chọn nghiêm ngặt của đàn giống để đảm bảo rằng mỗi thế hệ là tốt hơn so với lứa cuối cùng. Ngựa Oldenburgers là những con ngựa thể thao cao với khả năng nhảy và khả năng nhảy tuyệt vời. Sự sinh sản của ngựa Oldenburg được đặc trưng bởi các yêu cầu phả hệ rất tự do và việc sử dụng độc quyền ngựa giống tư nhân chứ không phải là hạn chế đối với một trang trại ngựa giống của nhà nước. Trừ khi trực tiếp bị sa thải bởi một con ngựa Thuần Chủng (Thoroughbred), hầu hết ngựa Oldenburgers được cho là quá chậm cho thi đấu sự kiện. Tất cả như nhau, năm 2006, Oldenburg Verband đứng thứ 11 trong Liên đoàn Chăn nuôi Thế giới về Ngựa thể thao (WBFSH) xếp hạng các sổ hướng dẫn đăng ký giống kèm với tỷ lệ lớn nhất trong các sự kiện quốc tế.

Một trong những con ngựa Oldenburg sớm nhất để đạt được các cấp cao nhất của môn thể thao là Volturno, một con ngựa đực đen sinh năm 1968. Năm 2001, Oldenburgers đã rất thành công trong môn thể thao trình diễn nhảy ngựa. Được cho là dũng cảm, thận trọng, mạnh mẽ, và chính xác hơn hàng rào, Oldenburg Verband là xếp hạng 7 trong bảng xếp hạng WBFSH của sách giáo khoa trong chương trình nhảy. Nhờ sự ưa thích của nhà vô địch World Cup 2006 Sandro Boy và Arko III, chỉ có Westphalia, Hanoverian, Dutch Warmblood và Holsteiner tập trung, Selle Français, và Warmblood của Bỉ đã có những màn trình diễn mạnh mẽ hơn trong thể thao quốc tế. Oldenburg đã trở thành đặc biệt thành công trong môn thi dressage, do nhiều thành công liên tục của nó. Trong năm 2006, ngựa Oldenburger là giống thành công thứ ba trong vòng thi ăn bận, chỉ có giống Warmblood Hanoverian và Hà Lan có bảng xếp hạng WBFSH cao hơn. Ngựa Oldenburg đã thi đấu trong tiết mục Dressage tại Thế vận hội. 
## Tham khảo
Ngựa Westphalia

**Ngựa Westphalia** hay còn gọi là **ngựa Westfalen** là một giống ngựa thuộc dòng ngựa máu nóng lai có nguồn gốc trong khu vực Westphalia của miền Tây nước Đức. Các con ngựa Westphalian có mối liên kết chặt chẽ với các trang trại giống ngựa nhà nước của Warendorf, nơi mà nó chia sẻ di truyền với giống ngựa Rhinelander. Kể từ Thế Chiến II, giống ngựa Westphalia đã được lai tạo với cùng tiêu chuẩn như các loại ngựa máu nóng khác của Đức và chúng đặc biệt nổi tiếng trong vai một con ngựa thi nhảy trình diễn cấp độ Olympic và ngựa ăn bận để thi đấu trình diễn (dressage). 
## Lịch sử giống
Trong lịch sử, những con ngựa giống khí chất cao quý của Đông Phổ đã được thay thế bằng những giống ngựa từ Oldenburg và Đông Phổ. Bước sang thế kỷ 20 chứng kiến những con ngựa máu nóng hạng nặng bị đánh bại bởi đối thủ là giống ngựa máu lạnh Rhenish-German với những đặc điểm phù hợp hơn. Những con ngựa này có thể kéo cày tốt hơn, phục vụ đắc lực cho việc kéo pháo trong chiến tranh, và vì vậy trong khi chúng chủ yếu được lai tạo xung quanh Trại giống Wickrath. Những cuộc cách mạng trong công nghệ ô tô và nông nghiệp khiến cho những con ngựa nặng nề trở nên lỗi thời và năm 1957, trại giống Wickrath bị giải thể do những con ngựa nặng không còn được ưa chuộng.

Trường Cưỡi ngựa Liên bang (The Federal Riding School) được hợp nhất vào trường tiểu bang vào năm 1968, đây là địa điểm đào tạo và kiểm tra các tay đua và huấn luyện viên chuyên nghiệp được cấp phép quốc gia, đồng thời cũng là nơi đặt trụ sở của Ủy ban Olympic cưỡi ngựa Đức, trường Warendorf cũng tổ chức chương trình kiểm tra hiệu suất hàng năm. Những con ngựa Westphalia được lai tạo để trở thành những con vật di chuyển giỏi với khả năng cưỡi ngựa và nhảy cao dành cho những người nghiệp dư đánh giá cao bởi đây là những con ngựa linh hoạt và dễ chịu.

Bên cạnh giống ngựa Hanoveria, sổ hướng dẫn đăng ký ngựa Westphalia có số lượng sinh sản lớn nhất của bất kỳ dòng ngựa máu nóng nào ở Đức. Tại Hoa Kỳ, ngựa Rhinelander đôi khi được đại diện như là những con ngựa Westphalia để trưng cho người mua ngựa. Trong khi hai sổ phả hệ của hai giống này chỉ dẫn có cùng một quy trình chuẩn và cùng một quy trình phê duyệt, chúng vẫn là các sổ cái chỉ dẫn riêng biệt về đặc điểm giống. 
## Tham khảo
Maz Kanata

**Maz Kanata**là một nhân vật hư cấu trong loạt sử thi *[[Star Wars]]*. Được giới thiệu trong bộ phim năm 2015 *[[Star Wars: The Force Awakens]]*, bà là một nhân vật CGI lồng tiếng và biểu diễn qua công nghệ ghi hình chuyển động bởi Lupita Nyong'o. Maz, đã từng là một tên cướp biển và buôn lậu, đã hơn 1.000 năm tuổi và quản lý một quán rượu giữa các vì sao trong một lâu đài trên hành tinh hư cấu Takodana.

## Nhân vật
### Khái niệm và sáng tạo
Biên kịch/đạo diễn của *Thần lực thức tỉnh*, J. J. Abrams nói với *[[Entertainment Weekly]]* vào tháng 11 năm 2015, "Tôi muốn tạo ra [Maz] được điều khiển bằng rối, nhưng khi chúng tôi đã nhận ra những cảnh mà bà ấy cần làm để quay phim, chúng tôi thay đổi suy nghĩ rằng ghi hình chuyển động là cách làm đúng." Với hầu hết các sinh vật khác trong cảnh của cô đều là những hiệu ứng thực, Abrams lưu ý:

Abrams nói, "Tôi đã có một số ý tưởng cụ thể về cách bà ấy sẽ hoạt động và những gì bà ấy sẽ làm. Tôi đề xuất cái kính mắt mà bà dùng trong phi. Mắt bà ấy là một khía cạnh quan trọng của nhân vật này, và bạn sẽ thấy tại sao nó lại quan trọng thế." Abrams nói với tờ báo tại thị trấn quê nhà của mình, tờ *[[Palisadian-Post]]*, rằng ông dựa Maz trên giáo viên tiếng Anh của anh tại trường trung học phổ thông Palisades Charter, Rose Gilbert. Anh nói:

### Thể hiện

Cuộc gặp gỡ của Nyong'o với Abram về vai diễn chưa được tiết lộ đã được thông báo vào tháng 3 năm 2014, và diễn xuất của cô trong bộ phim lần đầu tiên được công bố vào ngày 29 tháng 4 năm 2014. Nyong'o được tiết lộ là đang đóng vai một nhân vật hoạt hình CGI, cướp biển Maz Kanata, trong một buổi chụp hình với *[[Vanity Fair]]* tháng 5 năm 2015 bởi Annie Leibovitz. Nhân vật này lần đầu tiên được nghe trong một TV spot của *The Force Awakens*, phát hành vào tháng 11 năm 2015. Vài ngày sau, Abrams xác nhận suy đoán của người hâm mộ rằng Maz xuất hiện trên tấm áp phích quảng cáo của bộ phim, đã được phát hành trước đó vào tháng 10 năm 2015, họ chỉ ra bà là một người ngoài hành tinh nhỏ đeo kính khổng lồ.

Do sự nhấn mạnh của Abrams vào đôi mắt của nhân vật, Nyong'o nhận xét, "Là một diễn viên, đôi mắt của bạn cũng là một trong rất nhiều cách mà bạn giao tiếp. Vì vậy, đôi mắt chắc chắn là một món quà để là sự ma thuật của nhân vật CGI này." Nyong'o cũng được huấn luyện về vai diễn ghi hình chuyển động của cô bởi diễn viên Andy Serkis, người đóng vai nhân vật CGI Thủ lĩnh Tối cao Snoke và đã từng đóng vai chính là CGI trong các bộ phim khác. Cô ấy nói, "Lời khuyên lớn nhất mà anh ấy đưa cho tôi, một điều quan trọng để luôn nhớ lấy, đó chính là một nhân vật ghi hình chuyển động mà bạn phát triển sẽ giống như bất kỳ vai diễn nào khác. Bạn phải hiểu nhân vật là ai và điều gì khiến họ trở nên như thế."

## Chú thích
Ngựa Ostfriesen

**Ngựa Ostfriesen** (Alt-Oldenburger và Ostfriesen) là đại diện của một nhóm các giống ngựa chủ yếu từ châu Âu lục địa gọi là ngựa máu nóng hạng nặng. Giống này có hai tên vì cùng một con ngựa được lai tạo ở hai khu vực ở phần tây bắc của Đức: Đông Frisia và cựu Đại công tước của Oldenburg. Cái tên "Alt-Oldenburger"-alt có nghĩa là "cũ"-chỉ đơn giản là phân biệt con ngựa này với hậu duệ của nó, ngựa Oldenburg hiện đại, được lai tạo cho thể thao. Ngựa AO/OF được các nhà bảo tồn lai tạo để phù hợp với mô hình trước Thế Chiến. Không giống như các cơ quan đăng ký của những con ngựa thể thao theo sau chúng, Trại nhân giông và đăng ký của chúng bị đóng một phần. Tuy nhiên, đánh giá bên ngoài và thử nghiệm hiệu suất của các đàn giống vẫn là một yếu tố quan trọng trong các cơ quan đăng ký này. Để hiểu lịch sử của Ostfriesen và Alt-Oldenburger, một sự hiểu biết về những người nuôi chúng là hữu ích.

Theo truyền thống, khu vực được định cư bởi người Frisia mang tính rất nông nghiệp, dựa trên độ màu mỡ mặc dù đất đầm lầy. Mặc dù Hanover là địa lý gần kề, địa hình của nó là nhiều đồi núi và văn hóa của họ đã xa nhau. Hơn nữa, vùng Oldenburg được chuyển qua lại giữa Đan Mạch và Đức. Hỗn hợp văn hóa độc đáo này mang đến cho khu vực một bản sắc riêng biệt hoàn toàn riêng. Câu chuyện của Ostfriesen và Alt-Oldenburger là những nhà lai tạo ngựa phản ứng với một thị trường năng động. Ngày nay có 20 con ngựa đực đã được phê duyệt và 160 con giống bố mẹ ở miền bắc. Chúng được lai tạo với một chương trình lai giống thuần túy, sử dụng Ostfriesen/Alt-Oldenburg, ngựa Groningen, Saxony-Thuringian Heavy Warmbloods và Silesian Heavy Warmbloods. Mục đích là tạo ra một con ngựa linh hoạt, chính xác và cân bằng với một tính khí điềm tĩnh. Mong muốn là một con ngựa với một khung thân mạnh mẽ, tính khí đồng hành ôn hòa, trong đó sử dụng thức ăn của nó tốt, có khả năng sinh sản cao, và phù hợp như một con ngựa cưỡi và ngựa kéo xe.
## Tham khảo
Ngựa Orlov

**Ngựa nước kiệu Orlov** (còn được gọi là **ngựa Orlov**, tiếng Nga: Oрловский рысак) là một giống ngựa với một kiểu đi nước kiệu nhanh di truyền, ghi nhận cho tốc độ vượt trội và sức chịu đựng của nó. Nó là một trong những con ngựa ở Nga nổi tiếng nhất. Giống này đã được phát triển ở Nga vào cuối thế kỷ XVIII bởi Quận công Alexei Orlov tại trang trại ngựa giống Khrenovskoy của ông gần thị trấn Bobrov (Voronezh Guberniya). Ngựa Orlov nổi lên như là kết quả của việc lai với các loại ngựa khác nhau của châu Âu (chủ yếu là giống đến từ Anh, Hà Lan, Mecklenburg, và giống Đan Mạch) với giống ngựa Ả Rập.

Trong thế kỷ XIX, ngựa Orlov đã được sử dụng chủ yếu để cưỡi và khai thác đua bởi giới quý tộc Nga. Chúng được đánh giá cao về vẻ đẹp và sự thanh lịch kết hợp với khả năng làm việc chăm chỉ. Chúng cũng được sử dụng để cải thiện thể vóc những con ngựa khác của Nga. Khi cuộc đua khai thác trở nên phổ biến vào cuối thế kỷ này, ngựa Orlov phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ các con ngựa giống tiêu chuẩn (Standardbreds) do Mỹ phát triển, những con ngựa thường được công nhận là kém tinh tế hơn nhưng nhanh hơn so với các tay đua cưỡi ngựa Orlov. Cuối cùng ngựa giống được lai với ngựa Orlov và một giống mới, ngựa nước kiệu của Nga, xuất hiện. Khả năng tuyệt chủng hoàn toàn của ngựa Orlov là một mối quan tâm trong thế kỷ XX vì lai giống và nhà nước Liên Xô không quan tâm đến việc nuôi ngựa. Tuy nhiên, giống ngựa này sống sót, và ngày nay mười lăm trại nuôi bò ở Nga và Ukraine đã nuôi những con Orlov Trotters thuần chủng.
Ngựa Nonius

**Ngựa Nonius** (tiếng Hungary: Nóniusz) là một giống ngựa Hungary được đặt tên theo giống ngựa Anglo-Norman. Nói chung, chúng có ngoại hình với lớp lông màu tối, nó là một giống ngựa có cơ bắp và nặng ký, tương tự như loại khác với dạng ngựa kéo hạng nhẹ và ngựa kéo xe. Giống ngựa này được phát triển tại Imperial Stud tại Mezőhegyes, Hungary bằng cách lai giống cẩn thận. Ban đầu được lai tạo để phục vụ như một ngựa kéo hạng nhẹ và ngựa tiện ích cho quân đội Hungary, giống ngựa này đã trở thành một con ngựa nông nghiệp hữu ích trong thế kỷ XX. Những tàn phá của Thế Chiến II đã làm giảm đáng kể dân số của chúng, và trong nhiều thập kỷ sau chiến tranh, một sự suy thoái trong việc sử dụng ngựa ở Hungary đã gửi nhiều thành viên của giống này đến lò giết mổ. Ngày nay, giống này được nuôi dưỡng bởi các nhà bảo tồn và được sử dụng trong nông nghiệp, cưỡi ngựa giải trí và các môn thể thao thi đấu kéo xe. Quần thể lớn nhất của giống ngựa Nonius vẫn được tìm thấy ở Mezőhegyes, với đại diện ở các quốc gia Đông Âu khác.

Chúng được sử dụng ngày nay trong công việc nông nghiệp, ngựa kéo hạng nhẹ và thể thao kết hợp kéo xe. Sự phổ biến của môn thể thao kéo xe ở Hungary tăng mạnh trong những năm 1970 và 1980. Giải vô địch thế giới ngựa kéo xe kết hợp được tổ chức 2 năm một lần, và sự kiện thi đấu có tính cạnh tranh nhất có các đội gồm bốn con ngựa. Trong số 6 nhà vô địch có tên trong khoảng thời gian từ năm 1974 đến năm 1984, tất cả đều là giống ngựa Hungary. Các con ngựa Nonius là chậm hơn và ít thích hợp cho các môn thể thao cưỡi khác như cưỡi ngựa trình diễn và trình diễn thi nhảy hơn ngựa hạng nhẹ. Các thành viên nhỏ hơn của giống ngựa có số lượng lớn hơn của máu ngựa Ả rập trong tổ tiên của chúng được tìm kiếm nhiều hơn sau khi cưỡi ngựa. Những con ngựa nặng hơn vẫn thường được sử dụng cho công việc kéo cày, và được thích nghi tốt với "địa hình gồ ghề" của đồng bằng Great Hungarian. Các con ngựa Nonius thường được lai với ngựa Thuần Chủng (Thoroughbred)s để tạo ra những con ngựa cưỡi với khả năng nhảy được cải thiện. Các thành viên của giống ngựa này cũng đã được lai với Furioso-North Star, Ngựa Thuần Chủng (Thoroughbred) và ngựa Shagya Arabian blood để sinh sôi ở Tiệp Khắc.
## Tham khảo
Ngựa lùn Kerry

**Ngựa lùn Kerry** là một giống ngựa có nguồn gốc từ Ireland, chúng thuộc nhóm ngựa miền núi và là dòng giống ngựa hoang. Nguồn gốc của giống ngựa này có thể xuất phát từ giống ngựa Hobby Ailen và có quan hệ di truyền gần gũi với những giống ngựa Bắc Âu, thuở ban đầu ngựa lùn Kerry tồn tại như những loài vật sinh tồn chủ yếu nơi hoang dã trong những đầm than bùn, mà địa điểm đó bây giờ là hạt Kerry ở Tây Nam Ireland. Người dân địa phương đã sử dụng ngựa như những con ngựa thồ và ngựa kéo xe để vận chuyển than bùn và tảo bẹ đến các làng quê để phân phối. Giống ngựa này đã phát triển các đặc tính thể chất để phù hợp với công việc như tỷ lệ trọng lượng-chiều cao thấp và tướng dáng bước chân bất thường, giúp chúng di chuyển trên nền đất mềm nhũn như than bùn lầy lụa. Giống ngựa này được biết đến với khả năng chống chịu và tồn tại trong điều kiện khắc nghiệt. Chúng có chiều cao tầm vào khoảng 11–12 gang tay

Chiến tranh, tăng cơ giới hóa và giảm sút các quần thể trang trại nhỏ tại địa phương gần như dẫn đến sự tuyệt chủng của giống ngựa lùn Kerry. Năm 1994, một người đàn ông địa phương đã phát hiện và thử nghiệm di truyền một đàn 20 con ngựa mà ông đã sử dụng làm giống nền để gầy dựng, phục tráng lại giống ngựa này. Vào đầu những năm 2000, giống ngựa này được Bộ Nông nghiệp và Thực phẩm Ailen và Ủy ban châu Âu công nhận, hộ chiếu ngựa (một hình thức đăng ký giống) bắt đầu được cấp cho các thành viên của giống ngựa này, và số lượng nhỏ các cá thể ngựa được xuất khẩu sang Hoa Kỳ. Đồng thời, các cơ quan đăng ký giống Ailen và Mỹ được thành lập. Tính đến năm 2011, tổng số cá thể được đăng ký là hơn 300 con ngựa. Ngày nay, giống ngựa này được sử dụng để làm giống ngựa kéo xe, ngựa thể thao, ngựa đồng hành
## Chú thích

## Liên két ngoài
* Kerry Bog Pony Cooperative
* American Kerry Bog Pony Society 
* International Kerry Bog Pony Association
Ngựa Marwari

**Ngựa Marwari** hay **Malani** là một giống ngựa quý hiếm từ vùng Marwar (hoặc Jodhpur) của Ấn Độ. Được biết đến với vành tai hướng vào trong, nó có màu sắc tất cả các kiểu, mặc dù các mẫu pinto có xu hướng phổ biến nhất với người mua và người tạo giống. Nó được biết đến với sự cứng rắn của nó, và khá giống với ngựa Kathiawari, một giống Ấn Độ khác từ vùng Kathiawar ở tây nam Marwar. Nhiều thành viên giống thể hiện dáng đi tự nhiên. Ngựa Marwari có nguồn gốc từ ngựa bản địa Ấn Độ lai với ngựa Ả Rập, có thể với một số ảnh hưởng của ngựa Mông Cổ. Các Rathores là nhà cai trị truyền thống của vùng Marwar ở miền tây Ấn Độ, là người đầu tiên lai tạo Marwari. Bắt đầu từ thế kỷ XII, họ tán thành việc chăn nuôi nghiêm ngặt thúc đẩy sự thuần chủng và cứng cỏi, mạnh mẽ của giống ngựa này.

Được sử dụng trong suốt lịch sử như một con ngựa kỵ binh của người dân vùng Marwar, Marwari được ghi nhận về sự trung thành và dũng cảm trong trận chiến. Giống ngựa này bị suy thoái trong thập niên 1930, khi thực hành quản lý kém dẫn đến giảm chất lượng giống, nhưng ngày nay đã lấy lại được sự phổ biến. Các con ngựa Marwari được sử dụng cho công việc như một con ngựa kéo hạng nhẹ và công việc nông nghiệp, cũng như ngựa cưỡi và ngựa thồ. Năm 1995, một Hiện hội giống được thành lập cho giống Marwari ở Ấn Độ. Việc xuất khẩu Marwari đã bị cấm trong nhiều thập kỷ, nhưng từ năm 2000 đến 2006, một số lượng nhỏ xuất khẩu được cho phép. Từ năm 2008, thị thực cho phép du lịch tạm thời của những con ngựa giống Marwari bên ngoài Ấn Độ đã có sẵn với số lượng nhỏ.

## Tham khảo
Ngựa Kaimanawa

**Ngựa Kaimanawa** là một quần thể ngựa hoang ở New Zealand có nguồn gốc từ những con ngựa nhà được thả vào tự nhiên trong thế kỷ XIX và XX. Chúng được biết đến với sự rắn rỏi và tính khí điềm tĩnh. Chính phủ New Zealand đã có sự kiểm soát chặt chẽ quần thể đàn ngựa để bảo vệ môi trường sống nơi chúng sinh sống, bao gồm một số loài thực vật có nguy cơ bị tuyệt chủng. Các di sản di truyền từ các nòi ngựa khác nhau dẫn đến đa dạng di truyền cho giống ngựa này đủ các thể loại kích thước, chiều cao, thể vóc, tướng dáng và màu lông đa dạng. Chúng thường được coi là giống ngựa có cơ bắp chắc nịch và rắn rỏi. Những con ngựa Kaimanawa ngày nay có sự giống nhau về di truyền nhất với ngựa Thuần Chủng (ngựa nòi Anh) và giống ngựa lai Thuần chủng.
## Lịch sử giống
Những con ngựa được báo cáo ghi nhận xuất hiện lần đầu tiên trong dãy Kaimanawa vào năm 1876, đây là những con ngựa đầu tiên được du nhập vào New Zealand do công của Mục sư Samuel Marsden một nhà truyền giáo Tin lành,  vào tháng 12 năm 1814, và những con ngựa hoang dã lần đầu tiên được báo cáo ở Dãy Kaimanawa vào năm 1876 mặc dù những con ngựa đầu tiên đã được đưa vào New Zealand vào năm 1814. Từ năm 1858 đến năm 1875, Thiếu tá George Gwavas Carlyon đã nhập khẩu ngựa Exmoor về Vịnh Hawkes (không có khả năng là những chú ngựa lùn Exmoor thuần chủng). Người ta cũng cho rằng vào những năm 1960, Nicholas Koreneff đã cho thả một con ngựa giống ngựa Ả Rập vào khu vực Thung lũng Argo và giống ngựa Ả Rập này đã trộn lẫn hòa huyết vào các đàn mgựa Kaimanawa.

Đàn ngựa hoang dã phát triển như những con ngựa trốn thoát hoặc được thả ra từ các trang trại nuôi cừu và các doanh trại kỵ binh. Những con ngựa nái đã được người dân địa phương bắt lại để sử dụng như dùng chúng để cưỡi ngựa, cũng như bắt chúng làm thịt, lấy lông và da của chúng. Quần thể đàn ngựa này đã bị suy giảm khi các hoạt động nông nghiệp và lâm nghiệp quy mô lớn xâm lấn phạm vi của chúng, và chỉ có khoảng 174 cá thể ngựa đã được biết đến vào năm 1979. Đàn Kaimanawa được chính phủ New Zealand chính thức tuyên bố bảo vệ năm 1981, và có 1.576 con ngựa trong đàn vào năm 1994. Một quần thể nhỏ, hầu như không được quản lý cũng tồn tại trên Bán đảo Aupouri ở mũi phía bắc của Đảo Bắc. Vòng quây đã được thực hiện hàng năm từ năm 1993 để quản lý kích thước đàn, loại bỏ khoảng 2.800 con ngựa hoàn toàn. Số lượng ngựa Kaimanawa được liệt kê như một đàn có giá trị di truyền đặc biệt của Tổ chức Nông lương và Thực phẩm Liên hợp quốc (FAO), và một số nghiên cứu đã được tiến hành về động lực của đàn và thói quen của giống ngựa này.
## Chú thích

## Liên kết ngoài
*Kaimanawa horses at the Department of Conservation
* Kaimanawa Heritage Horses
*Video footage of an annual muster at ABC Landline
Ngựa lùn Eriskay

**Ngựa lùn Eriskay** là một giống ngựa có nguồn gốc từ Scotland. Giống ngựa này được lai tạo và phát triển trong thời cổ đại ở quần đảo Hebrides ở Scotland với một quần thể nhỏ vẫn ở trạng thái thuần chủng và chúng đã được bảo tồn nguồn gen trước sự lai tạp từ các giống ngựa khác. Giống ngựa này có lớp lông màu xám, bờm phủ dày, không thấm nước giúp bảo vệ chúng dưới cái thời tiết khắc nghiệt. Ngựa lùn Eriskay được sử dụng cho công việc kéo xe hạng nhẹ, sử dụng như một con ngựa bầu bạn với trẻ em, chúng cũng được sử dụng để cưỡi ngựa và cho việc kéo xe. Ngày nay, ngựa lùn Eriskay được xếp vào nhóm giống hiếm với hai dòng ngựa được đăng ký vào năm 1972 và sau đó là năm 1986. 
## Lịch sử giống
Nguồn gốc của giống ngựa này rất cổ xưa, có nguồn gốc từ giống ngựa Celtic và ngựa Bắc Âu. Hình hài nó tương tự như hình dạng ngựa được khắc họa trên những viên đá Pictish cổ được tìm thấy ở phía bắc và phía tây Scotland. Chúng có liên quan di truyền đến các giống ngựa khác ở miền Bắc, bao gồm ngựa Iceland và ngựa Faroe. Ngựa Eriskay lấy tên từ đảo Eriskay ở Ngoại Hebrides. Ban đầu, giống ngựa này có số lượng khá lớn và cho đến giữa thế kỷ XIX, ngựa Eriskay và ngựa giống tương tự đã được tìm thấy trên khắp các đảo phía tây của Scotland. Chúng được sử dụng làm ngựa thồ, ngựa kéo hạng nhẹ và ngựa đồng hành với trẻ em. 
## Trong văn hóa
Vì là giống ngựa xa xưa, chúng có mối liên hệ về văn hóa với cư dân bản địa. Nhà thơ Gaelic Donald MacDonald (Dòmhnall Aonghais Bhàin) đã được Comann Each nan Eilean - Hiệp hội ngựa Eriskay ủy quyền sáng tác một bài thơ ca ngợi ngựa Eriskay để kỷ niệm việc xuất bản cuốn sách giáo khoa ban đầu vào năm 1972. Bài thơ đề cập đến vai trò của chú ngựa như một loài vật đồng áng được sử dụng để chở rong biển và than bùn và sự thân thiện của chúng đối với trẻ em, bài thơ này như sau:*Bha iad riamh an Èirisgeidh 's gum b' fheumail iad don t-sluagh,*

*Bha iad troimh na linntean ann sna tìmean chaidh air ruaig;*

*Thàirneadh iad a' mhòine gu fògairt chur air fuachd*

*Is làimhsicheadh an òigridh iad 's bha iomadh spòrs 'nan cuairt.*
## Chú thích
  
## Liên kết ngoài

* Eriskay Pony Society
* The Eriskay Pony (Purebred)Studbook Society): ''Comann Each nan Eilean''
Ngựa hoang Tây Ban Nha

**Ngựa hoang Tây Ban Nha** hay còn gọi là **ngựa Mustang Tây Ban Nha** là một giống ngựa ở Mỹ có nguồn gốc từ những con ngựa nhà mang từ Tây Ban Nha đến Mỹ trong cuộc chinh phục châu Mỹ của thực dân Tây Ban Nha. Chúng được phân loại trong một nhóm lớn hơn là những con ngựa Tây Ban Nha thuộc địa, một nhóm giống ngựa mà ngày nay rất hiếm ở Tây Ban Nha. 
## Đặc điểm
Những con ngựa hoang Mustang Tây Ban Nha tồn tại trong tự nhiên với nhiều màu lông đa dạng, do tổ tiên ngựa Tây Ban Nha của chúng vốn có nhiều màu sắc khác nhau. Chúng thường có màu cát, hồng mã, màu lông đen (hắc mã) và lông xám. Các màu khác ít phổ biến hơn bao gồm mà loang lỗ Appaloosa và các vệt lông lem luốc như sơn cùng các màu tuyền khác như grulla, màu da hoẵng, palomino, màu kem hồng (cremello), isabella, màu phấn (roan) và kiểu màu Perlino. Những chú ngựa hoang Tây Ban Nha này được biết đến với khả năng chịu đựng và độ dẻo dai bền bỉ, giống ngựa này được biết đến với khả năng chạy đường dài và được một số một số nài ngựa cho tham gia vào các cuộc thi đường trường. Ngựa hoang Tây Ban Nha cũng được sử dụng để thi đấu trong nhiều sự kiện thi đấu cưỡi ngựa kiểu Anh và các cuộc thi đấu cưỡi ngựa kiểu miền Tây
## Bảo tồn
Vào đầu thế kỷ XX, hầu hết các đàn ngựa hoang Mustang (vốn từng có nguồn gốc từ những con ngựa từ Tây Ban Nha) đã bị suy giảm đáng kể về kích thước quần thể đàn, giảm dần về số lượng. Nhận thấy rằng những con ngựa này đang trên bờ vực tuyệt chủng, một số người đam mê môn cưỡi ngựa bắt đầu nỗ lực tìm kiếm và bảo tồn phần còn lại "*ngựa hoang Tây Ban Nha*" từ các đàn ngựa đi hoang (feral) và các con ngựa được những người thổ dân da đỏ châu Mỹ nuôi trong các bộ tộc, cũng như những con ngựa được nuôi nhốt trong các  trang trại. Giống ngựa hoang Tây Ban Nha này là một trong những giống đầu tiên thể hiện một phần của nỗ lực bảo tồn phối hợp dành cho những con ngựa có kiểu hình ngựa Tây Ban Nha và công tác đăng ký giống được thiết lập vào năm 1957.

Ngựa Mustang Tây Ban Nha được biết đến như một giống thuần hóa hiện đại khác với những con ngựa Mustang hoang dã được chuyển về vùng hoang dã. Những con ngựa thế hệ thứ hai này chính là hậu duệ của cả hai dòng giống ngựa Tây Ban Nha và những con ngựa thuần hóa khác đã trốn thoát hoặc được thả ra tự nhiên từ nhiều cách khác nhau; nhiều con ngựa đã chạy thoát vào miền hoang dã trong khu vực quản lý của đàn ngựa (HMAs) của miền Tây Hoa Kỳ, hiện đang được Cục Quản lý đất đai (BLM) quản lý. Một số đàn ngựa cũng tồn tại ở Canada. Các nghiên cứu DNA chỉ ra rằng giống và kiểu Tây Ban Nha vẫn tồn tại trong một số đàn  ngựaMustang hoang dã, bao gồm cả những giống được ghi nhận trên hồ sơ ở các khu vực quản lý như: HMA Cerbat (gần Kingman, Arizona), khu ngựa núi Pryor HMA (Montana), đàn ngựa Sulphur HMA (Utah) và đàn ngựa Kiger HMA.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Spanish Mustang Registry  
*Southwest Spanish Mustang Association
*Spanish Barb Horse Association
*"Painter Barbs"
*American Indian Horse Registry
Ngựa Colorado

**Ngựa Colorado** (Colorado Ranger) là một giống ngựa từ vùng Colorado High Plains ở Hoa Kỳ. Giống ngựa này có nguồn gốc từ hai con ngựa giống nhập từ Thổ Nhĩ Kỳ đến bang Virginia của Hoa Kỳ vào cuối những năm 1800. Những con ngựa đực này sau đó được lai tạo để nuôi ngựa ở Nebraska và Colorado, và vào đầu những năm 1900, hai con ngựa đực mà mỗi con ngựa đăng ký Colorado Ranger theo dõi đều được đánh bắt. Giống ngựa này được chủ trại Mike Ruby, người sáng lập ra Hiệp hội Ngựa Ranger Colorado năm 1935.

Giới hạn thành viên đăng ký ban đầu đã khiến nhiều ngựa Colorado Ranger được đăng ký thay vì ngựa Appaloosa, nhưng nghiên cứu phả hệ vẫn đang tiếp tục phát hiện thêm những con ngựa, những con ngựa giống gốc. Đến năm 2005, hơn 6.000 con ngựa Colorado Ranger đã được đăng ký. Giống ngựa Colorado Rangers có thể có bất kỳ màu sắc đơn hoặc mang theo mô hình đốm báo hoặc biến thể Pinto và ngựa sơn Mỹ (American Paint Horse) chăn nuôi không được phép, cũng không được nuôi ngựa kéo và ngựa. Colorado Ranger ngựa có thể được đăng ký kép với Appaloosa Horse Club, và khoảng 90 phần trăm. 
## Tham khảo
Ngựa Dartmoor

**Ngựa Dartmoor** là giống ngựa có nguồn gốc từ nước Anh, đây một trong những giống ngựa cổ xưa đã sinh sống ở vùng Dartmoor nước Anh trong nhiều thế kỷ và được sử dụng cho nhiều công việc trong những ngành nghề khác nhau. Do điều kiện thời tiết cực đoan diễn ra trên vùng đồng cỏ, ngựa Dartmoor là một giống đặc biệt khỏe mạnh với khả năng chống chịu kiên cường. Giống ngựa này có màu sắc lông đa dạng.
## Tổng quan
Trong nhiều thế kỷ nó đã được sử dụng như một loài súc vật làm việc cùng với những người thợ mỏ khai thác thiếc ở địa phương và công nhân khai thác đá. Giống ngựa này đã duy trì hiện trạng trong một trạng thái bán hoang dã trên vùng Dartmoor. Mặc dù vậy, số lượng ngựa sinh sống trên đồng hoang mở đã giảm từ 5.000 cá thể ước tính vào năm 1900 xuống còn khoảng 300 con ngựa đã đăng ký ngày nay. Chỉ có khoảng 800 con ngựa được biết đến là được chăn thả đồng hoang vào mùa xuân năm 2004.

Ngựa non Dartmoor có nguồn gốc từ Anh, nhưng cũng được tìm thấy ở các nơi khác trên thế giới bao gồm Mỹ, lục địa châu Âu, New Zealand và Úc do việc du nhập. Chúng thường được sử dụng làm cơ sở nhân giống nền tảng cho các giống ngựa cưỡi của vùng địa phương nơi chúng được nhập khẩu. Giống ngựa này là một kích thước phù hợp và tính nết hiền lành phù hợp cho trẻ em, nhưng chúng cũng có khả năng chở được người lớn. Chúng được sử dụng để dùng vào việc săn bắn, cưỡi ngựa, trình diễn, thi nhảy, kéo xe cũng như cưỡi ngựa hàng ngày. Giống ngựa này được hiệp hội *Dartmoor Hill Pony Association* đăng ký. Tất cả ngựa được tự do chuyển vùng trên Dartmoor được sở hữu và bảo vệ bởi Dartmoor Commoners. 
## Tham khảo