Ercole III d'Este

**Ercole III d'Este** (*Ercole Rinaldo*; 22 tháng 11 năm 1727 – 14 tháng 10 năm 1803) là Công tước xứ Modena và Reggio từ năm 1780 đến năm 1796, và sau đó là Công tước xứ Breisgau. Ông là thành viên nam cuối cùng của Nhà Este, chính cái chết của ông đã khiến dòng nam của gia tộc này tuyệt tự.

Vợ ông cũng là thành viên cuối cùng của gia tộc Cybo cai trị Công quốc Massa và Carrara, cặp đôi chỉ có với nhau một người con gái sống đến tuổi trưởng thành, đó là Công nữ Maria Beatrice d'Este. Công quốc Modena áp dụng Luật Salic ngăn chặn nữ giới thừa kế ngai vàng, trong khi đó Công quốc Massa cho phép nữ giới thừa kế. Ercole sợ lãnh thổ bị thu hồi sau cái chết của mình, ông đã ký kết hiệp ước hôn nhân với Vương tộc Habsburg. Chính cuộc hôn nhân giữa con gái ông là Maria Beatrice và Đại công tước Ferdinand Karl của Áo, con thứ 14 của Maria Theresia của Áo và Hoàng đế Franz I của Thánh chế La Mã đã tạo ra Vương tộc Áo-Este. Con trai của cặp đôi này đã thống nhất hai công quốc Modena và Massa.

Thông qua con gái của mình, Ercole III trở thành ông ngoại của Vương hậu Maria Theresa, vợ của Vittorio Emanuele I của Sardegna; Maria Leopoldina của Áo-Este, vợ thứ 2 của Karl Theodor, Tuyển hầu xứ Bayern; Hoàng hậu Maria Ludovika, vợ thứ 3 của Hoàng đế Franz I của Áo.

## Cuộc sống đầu đời

Ercole Rinaldo sinh ra tại Modena vào ngày 22 tháng 11 năm 1727, là con trai của Francesco III xứ Modena và Reggio, và Charlotte Aglaé của Orléans, con gái của Philippe II xứ Orléans, Nhiếp chính vương của Pháp dưới triều Louis XV của Pháp. Cuộc hôn nhân này được ông nội của Ercole là Rinaldo d'Este, ủng hộ mạnh mẽ, ông coi Pháp là một đồng minh tiềm năng để chống lại sự can thiệp của Vương hậu Elisabeth của Tây Ban Nha, vào Công quốc Parma và Piacenza lân cận. Cuộc hôn nhân này tỏ ra thảm họa; Charlotte rụt rè và rút lui khỏi triều đình Modena, trong khi chồng bà, Francesco III, là người phóng đãng, khó chịu và hướng nội. Mọi chuyện trở nên tồi tệ hơn bởi cái chết sớm của 6 trong số 9 người con của họ. Chỉ có 3 người con gái của ông là Matilde, Maria Teresa Felicita và Maria Fortunata, và Ercole, người con trai duy nhất, sống đến tuổi trưởng thành. Năm 1751, Ercole trở thành người thừa kế duy nhất của Công quốc Modena và Reggio sau cái chết của người em trai mười lăm tuổi, Benedetto Filippo. 

Năm 1772, Ercole, với tư cách là người chỉ huy quân đội Modena, đã dập tắt cuộc nổi loạn bùng phát ở Garfagnana. Sự kiện này nổ ra nhằm phản đối việc áp dụng các cải cách do Công tước và các bộ trưởng của ông ban hành, chẳng hạn như thuế tem mới được áp dụng đối với thuế cà phê và thuế lao dịch để xây dựng con đường công tước được cho là nối liền Modena và Massa.
## Khủng hoảng Kế vị
Trong nửa đầu thế kỷ XVIII, Công quốc Modena đã từ bỏ chính sách cô lập, xích lại gần hơn với các nhà nước Ý khác. Cha của ông là Francesco III, người trở thành Công tước vào năm 1737, mong muốn con trai mình được kết hôn với Maria Teresa Cybo-Malaspina, con gái của Alderano I, Công tước xứ Massa và Thân vương xứ Carrara, và vợ ông, Ricciarda Gonzaga. Maria Teresa đã thừa kế ngai vàng của cha vào năm 1731, sau khi cha bà qua đời, và trị vì cho đến năm 1790. Cuộc hôn nhân, được cử hành vào ngày 16 tháng 4 năm 1741, đã không đảm bảo sự kế thừa cho Nhà Este; cặp đôi có một con gái và một con trai, Rinaldo Ercole, sinh vào tháng 2 năm 1753, người đã qua đời vào tháng 5 cùng năm. Người duy nhất còn sống là Công nữ Maria Beatrice. Đó là một cuộc hôn nhân vô cùng bất hạnh, một phần do tính cách độc đoán và nghiêm nghị của vợ ông, và một phần do sự trơ tráo của Ercole, người luôn để mắt đến các phụ nữ khác, đặc biệt là người tình "chính thức" của ông, Chiara Marini, một ca sĩ opera quyến rũ được mọi người ở Modena biết đến với biệt danh "la Chiarina". Mối quan hệ giữa hai người căng thẳng đến mức công tước phu nhân cuối cùng đã bỏ rơi chồng mình, chuyển đến sống tại Dinh thự Công tước ở Reggio Emilia. 

Khi Maria Teresa qua đời vào tháng 12 năm 1790, Ercole ngay lập tức tìm cách hợp pháp hóa cuộc hôn nhân của mình với Marini thông qua một cuộc hôn nhân không hôn thú. Với cuộc hôn nhân của Ercole với Maria Teresa, Công quốc Massa và Carrara sau này sẽ được sáp nhập vào lãnh thổ của Nhà Este, sau cái chết của Alderano I Cybo-Malaspina, do đó Modena có thể tiếp cận biển.

Giống như cha mình, Ercole bị ám ảnh bởi vấn đề kế vị, vì hậu duệ duy nhất còn sống của ông là con gái, Maria Beatrice. Năm 1753, ông nội của bà, Công tước Franseco III, đã lên kế hoạch cho cuộc hôn nhân của cháu gái mình với Đại công tước Ferdinand Karl của Áo thuộc Vương tộc Habsburg-Lorraine, con trai của Maria Theresa của Áo và Hoàng đế Franz I của Thánh chế La Mã. Ban đầu, Ercole đồng ý cho con gái mình là Maria Beatrice kết hôn, nhưng 10 năm sau, ông lại rút lại, có thể vì yêu cầu của hồi môn quá cao hoặc vì ông muốn tự mình lên kế hoạch cho cuộc hôn nhân của con gái mình. Mặc dù Ercole có mâu thuẫn sâu sắc với cha mình, Maria Beatrice và Ferdinand đã kết hôn tại Milan.

## Công tước xứ Modena và Reggio

Ngày 22 tháng 2 năm 1780, Francesco III d'Este qua đời, và kết quả là người con trai duy nhất còn sống của ông lên ngôi công tước, hiệu là Ercole III d'Este. Ông là một nhà cai trị sáng suốt: chịu ảnh hưởng từ các tác phẩm của Ludovico Antonio Muratori, trong những năm đầu cầm quyền, ông đã thành lập "Phòng Kế toán" để giám sát thu chi của nhà nước. Ông thành lập Học viện Mỹ thuật vào năm 1785, hỗ trợ việc mua nhiều tập sách cho Thư viện Estense, nơi sau này trở thành một trong những thư viện uy tín nhất bán đảo Ý, xây dựng đường sá và cầu cống qua sông Secchia và Panaro, thiết lập một hệ thống đăng ký đất đai, và nỗ lực giải quyết tình trạng gia tăng dân số ồ ạt bằng cách khuyến khích chuyển đổi sang canh tác thâm canh để cải thiện năng suất. Ông đã ban hành một cuộc cải cách lương thực nhằm tự do hóa việc buôn bán ngũ cốc và, khiến thần dân vô cùng phấn khởi, đã nhanh chóng thành công trong việc giảm một phần ba gánh nặng thuế khóa (dưới thời Francesco III, gánh nặng này đã đạt đến mức khó có thể duy trì).

Về vấn đề này, sử gia Pompeo Litta, một nhà phả hệ học thời bấy giờ, ghi chép rằng Công tước cuối cùng của Nhà Este "cai trị bằng những cân nhắc kinh tế. Ông rất tiết kiệm trong đời sống riêng tư, và sự xa hoa bị cấm đoán khỏi triều đình; ngân khố của ông không bao giờ cạn kiệt, nhưng số tiền này không hoàn toàn bị rút khỏi lưu thông, vì nó được phân phối cho các cơ quan công cộng, kèm theo một khoản phí nhỏ". Ercole thường nói bằng tiếng địa phương. Khi quân đội của Napoleon trỗi dậy ở Ý, Ercole và các bộ trưởng của ông đã cố gắng đàm phán với vị tướng người Pháp, nhưng vị này đã từ chối mọi nỗ lực có thể, tuyên bố rằng Công tước là một lãnh chúa phong kiến của Áo và đã hỗ trợ triều đại Habsburg-Lorraine bằng vũ khí và tiền bạc. Ercole III rời Modena vào ngày 7 tháng 5 năm 1796, đến Venice. Ông đi cùng với Bá tước Francesco Magnani và Giovan Battista Munarini, Bộ trưởng Ngoại giao, và một số người hầu. Ông đã du hành dưới cái tên Hầu tước San Felice và cùng với Chiara Marini, người mà ông đã kết hôn theo nghi thức quý tiện kết hôn vào năm 1790, sau cái chết của vợ ông, Maria Teresa.

Ban đầu định cư tại thủ đô Venice dưới sự bảo vệ của Đại sứ quán Áo, năm 1797, ông bị đội quân Pháp buộc ông phải nộp 200.000 đồng vàng sequin được cho là đánh cắp từ kho bạc Modena. Sau đó, Ercole chuyển đến Viên, nơi ông ở lại cho đến năm 1799, trước khi trở về Venice và cuối cùng định cư lâu dài tại Treviso yên bình hơn. Tại đây, vào năm 1801, ông đã tiếp và đáp lễ chuyến thăm của Đại công tước Joseph, người đang đi ngang qua thành phố, và năm sau đó là chuyến thăm của Maria Amalia của Áo, Công tước phu nhân xứ Parma.

Sau Hiệp ước Campo Formio (1797) và Hòa ước Lunéville (1801), như một sự đền bù cho việc mất các nhà nước của mình ở Ý, các vùng đất của thái ấp Habsburg Breisgau ở Ngoại Áo được trao cho Ercole III, sau đó ông đã thành công trong việc thêm các lãnh thổ Habsburg của khu vực lịch sử gần đó là Ortenau, tức là huyện (Oberamt) của Offenburg (nhưng không bao gồm thành bang đế chế cùng tên). Tuy nhiên, chỉ sau khi được Nghị viện Regensburg chấp thuận Reichsdeputationshauptschluss (Đạo luật cuối cùng của Phái đoàn Đế quốc), vào ngày 25 tháng 2 năm 1803, thì có hiệu lực từ ngày 2 tháng 3 năm sau, Ercole III mới có thể chính thức sở hữu Công quốc Modena-Brisgau mới thông qua Hermann von Greiffenegg, thống đốc được Đại công tước Ferdinand (nhiếp chính theo ủy quyền của cha vợ) bổ nhiệm. Tuổi tác, đặc biệt là bệnh phù nề, đã làm sức khỏe của Ercole suy yếu, và ông không còn ra khỏi nhà nữa, nơi ông được chị gái Matilde chăm sóc. Vào tháng 9 năm đó, ông nhận được tin chị gái Fortunata qua đời, người đã lui về tu viện Salêdiêng ở Venice một thời gian.

## Qua đời
Ercole III d'Este qua đời tại Treviso vào ngày 14 tháng 10 năm 1803, tại Palazzo Coletti; hai ngày sau, thi hài của ông được chôn cất tại nhà thờ của tu viện Capuchin. Sau Chiến tranh Napoleon, ngai vàng Modena đã được phụ hồi cho Đại công tước Francesco, con trai của Ferdinand và Maria Beatrice, và do đó là cháu ngoại của Ercole III, đã lên ngôi ở Modena. Sau cái chết của Maria Beatrice, Công quốc Massa và Carrara được sáp nhập vào các Nhà nước Este.

## Hậu duệ
* Maria Beatrice d'Este (7 tháng 4 năm 1750 – 14 tháng 11 năm 1829), kết hôn với Đại Công tước Ferdinand của Áo, tạo ra Vương tộc Áo-Este.
* Rinaldo Francesco d'Este (4 tháng 1 năm 1753 – 5 tháng 5 năm 1753), mất khi còn nhỏ.
* Ercole Rinaldo (1770 – 16 tháng 2 năm 1795), được phong làm Hầu tước xứ Scandiano năm 1787, Tướng quân trong Quân đội Modena (con ngoài giá thú, trước khi cha mẹ quý tiện kết hôn).

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*