open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pteragogus flagellifer

***Pteragogus flagellifer*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Pteragogus]]* trong họ Cá bàng chài. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1839.

## Từ nguyên
Từ định danh của loài trong tiếng Latinh có nghĩa là "cầm roi" (*flagellum*: "roi da" + *fero*: "mang, cầm"), hàm ý đề cập đến hai gai vây lưng đầu tiên vươn dài ở cá đực.

## Phạm vi phân bố và môi trường sống
*P. flagellifer* có phạm vi phân bố ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Từ Biển Đỏ, loài này được ghi nhận trên khắp vùng biển bao quanh bán đảo Ả Rập, trải dài về phía nam dọc theo bờ biển Đông Phi đến Nam Phi, bao gồm Madagascar và các đảo quốc xung quanh đến Nam Ấn Độ và Tây Úc; từ vùng biển Nam Nhật Bản và đảo Đài Loan trải dài đến Nam Việt Nam và các quốc gia thuộc Đông Nam Á hải đảo; phía đông trải dài đến Papua New Guinea, quần đảo Solomon, Vanuatu, New Caledonia, về phía nam đến bờ đông của Úc.

Loài này sống gần các rạn san hô và rạn đá ngầm trên nền đáy đá vụn, hoặc trong các thảm cỏ biển xen lẫn tảo mơ ở độ sâu đến 78 m.

## Mô tả
*P. flagellifer* có chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận là 27&nbsp;cm. Thân có màu nâu đỏ lốm đốm các vệt trắng. Hai gai vây lưng đầu tiên vươn dài ở cá đực.

Số gai ở vây lưng: 10; Số tia vây ở vây lưng: 10–12; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 9; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.

## Hành vi và tập tính
*P. flagellifer* thường hay ẩn mình giữa các rạn san hô và trong các bụi tảo. Chúng có tài ngụy trang khéo léo nên rất khó bị phát hiện.

## Tham khảo
Pteragogus guttatus

***Pteragogus guttatus*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Pteragogus]]* trong họ Cá bàng chài. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1928.

## Từ nguyên
Từ định danh của loài trong tiếng Latinh có nghĩa là "lốm đốm", hàm ý có lẽ đề cập đến các đốm nâu dọc đường bên.

## Phạm vi phân bố và môi trường sống
*P. guttatus* có phạm vi phân bố ở Tây Thái Bình Dương. Loài này được ghi nhận từ Philippines trải dài về phía nam đến đảo Borneo, Palau, đảo Java và một phần của quần đảo Sunda Nhỏ. Những ghi nhận về sự xuất hiện của loài này tại quần đảo Solomon và Papua New Guinea chưa được xác thực rõ.

Loài này sống gần các rạn san hô trên nền đáy đá vụn ở độ sâu đến 12 m.

## Mô tả
*P. guttatus* có chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận là 9&nbsp;cm. Cơ thể có màu đỏ nâu sẫm. Khác với *[[Pteragogus cryptus]]*, *P. guttatus* có đầu lõm (nhìn nghiêng) thay vì phẳng như *P. cryptus*. Số lược mang của *P. guttatus* cũng nhiều hơn của *P. cryptus*. Có 5 đốm màu nâu sẫm rõ rệt xếp thành hàng trên đường bên (các đốm này có thể xuất hiện trên thân của *P. cryptus*, nhưng không hiện rõ).

Số gai ở vây lưng: 10; Số tia vây ở vây lưng: 9–10; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 9; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.

## Tham khảo
Pteragogus pelycus

***Pteragogus pelycus*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Pteragogus]]* trong họ Cá bàng chài. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1981.

## Từ nguyên
Từ định danh của loài trong tiếng Latinh có nghĩa là "vây bụng", hàm ý đề cập đến tia vây bụng thứ nhất vươn dài ở cá đực.

## Phạm vi phân bố và môi trường sống
*P. pelycus* có phạm vi phân bố ở Tây Ấn Độ Dương. Loài này được ghi nhận dọc theo bờ biển Đông Phi, từ Tanzania trải dài về phía nam đến Durban, Nam Phi, bao gồm Madagascar.

Những quần thể ở Biển Đỏ được cho là của *P. pelycus* trước đây đã được xác định là hai loài riêng biệt, là *[[Pteragogus clarkae]]* và *[[Pteragogus trispilus]]*, riêng *P. trispilus* còn mở rộng phạm vi đến bờ biển phía đông Địa Trung Hải ở phía bắc thông qua kênh đào Suez, còn quần thể ở các đảo quốc xung quanh Madagascar là loài *[[Pteragogus variabilis]]*.

*P. pelycus* sống trong các thảm cỏ biển và những nơi có sự phát triển của tảo.

## Mô tả
*P. pelycus* có chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận là 15&nbsp;cm. Vây đuôi bo tròn. Gáy, lưng và thân trên màu nâu đỏ; thân dưới và bụng màu nâu cam. Có đốm đen viền màu vàng nổi bật trên nắp mang. Nhiều chấm đen nhỏ ở sau mắt và trên gáy,và các đốm nâu dọc theo đường bên. Có 2 hoặc 3 đốm đen trên màng các vây lưng đầu tiên (cá con chỉ có một). Vây hậu môn và vây bụng có viền nâu. Đặc điểm của cá đực là tia vây thứ nhất của vây bụng rất dài.

So với *P. trispilus*, một loài trước đây được xác định nhầm là *P. pelycus*, *P. pelycus* có kích thước cơ thể lớn hơn. Mống mắt của *P. pelycus* có các chấm đen thay vì là các vạch sọc như *P. trispilus*. Đốm trên mang của hai loài có hình dạng khác biệt (*P. pelycus* có đốm lớn hơn) và cấu tạo của đầu cũng khác nhau.

Số gai ở vây lưng: 11; Số tia vây ở vây lưng: 9; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 9; Số tia vây ở vây ngực: 13; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.

## Tham khảo

### Trích dẫn
*
Pteragogus taeniops

***Pteragogus taeniops*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Pteragogus]]* trong họ Cá bàng chài. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1855.

## Từ nguyên
Từ định danh của loài được ghép bởi hai từ trong tiếng Hy Lạp cổ đại: *taenia* ("dải ruy băng") và *ops* ("mắt"), hàm ý đề cập đến dải màu tím ở trên đầu, băng qua mắt.

## Phạm vi phân bố và môi trường sống
*P. taeniops* có phạm vi phân bố ở vùng biển Tây Ấn Độ Dương. Loài này được ghi nhận dọc theo bờ biển Đông Phi, từ Kenya trải dài về phía nam đến bãi cạn Aliwal, Nam Phi, bao gồm Bắc Madagascar và hai đảo quốc lân cận là Mauritius và Seychelles.

Loài này sống trên các rạn đá ngầm và trong các thảm tảo biển ở độ sâu khoảng từ 4 đến 25 m.

## Mô tả
*P. taeniops* có chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận là 15&nbsp;cm. Vây đuôi bo tròn. Vùng dưới mắt có một dải sọc màu sẫm (thường được viền trắng). Có đốm đen trên gai vây lưng đầu tiên. Cá đực có tia vây thứ nhất ở vây bụng rất dài, chạm đến gốc vây hậu môn. Khác với những loài cùng chi, *P. taeniops* không có đốm trên nắp mang.

Số gai ở vây lưng: 10; Số tia vây ở vây lưng: 10; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 9; Số tia vây ở vây ngực: 13; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.

*P. taeniops* là một loài khá nhát, thường hay lẩn trốn.

## Tham khảo
Pteragogus trispilus

***Pteragogus trispilus*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Pteragogus]]* trong họ Cá bàng chài. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2013.

## Từ nguyên
Từ định danh của loài trong tiếng Latinh có nghĩa là "ba đốm" (*tri*: "số ba" + *spilus*: "vệt đốm"), hàm ý đề cập đến ba đốm đen ở phía trước của vây lưng.

## Phạm vi phân bố và môi trường sống
*P. trispilus* có phạm vi phân bố ở vùng biển Tây Bắc Ấn Độ Dương. Loài này được ghi nhận tại vịnh Aqaba, vịnh Suez, và thông qua kênh đào Suez ngược lên phía bắc đến bờ biển phía đông Địa Trung Hải, được ghi nhận cụ thể tại vịnh Haifa (Israel), đảo Rhodes (biển Aegea, Hy Lạp) và vịnh İskenderun (Thổ Nhĩ Kỳ).

*P. trispilus* sống trong các thảm cỏ biển, và thường là những nơi có sự phát triển mạnh của tảo ở độ sâu đến 28 m.

## Mô tả
*P. trispilus* có chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận là 10,3&nbsp;cm. Màu sắc khi mẫu vật còn sống: màu ô liu (vàng lục pha nâu), vảy lốm đốm trắng. Một đốm đen lớn ở trên mang, được viền màu vàng. Những đốm đen nhỏ rải rác sau mắt và trên gáy. Vùng thân ở sau mang phớt cam. Con ngươi được viền màu cam, phần còn lại của mống mắt có 7 vạch đen bao quanh. Đường bên có các chấm và vạch màu đen và trắng. Các vây tiệp màu với thân và có nhiều chấm trắng. Cá cái có thể xuất hiện một dải màu trắng ở phía trước mõm, nằm dưới đường bên, kéo dài ra thân sau đến gốc vây đuôi, và những hàng chấm trắng và cam nằm ở thân dưới.

Số gai ở vây lưng: 11; Số tia vây ở vây lưng: 9; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 9; Số tia vây ở vây ngực: 12–13; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.

## Tham khảo

### Trích dẫn
*
Pteragogus variabilis

***Pteragogus variabilis*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Pteragogus]]* trong họ Cá bàng chài. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2013.

## Từ nguyên
Từ định danh của loài trong tiếng Latinh có nghĩa là "hay thay đổi", hàm ý đề cập đến sự biến đổi màu sắc diễn ra ở cùng một cá thể.

## Phạm vi phân bố
*P. variabilis* có phạm vi phân bố ở Tây Nam Ấn Độ Dương. Loài này chỉ được biết đến tại Mauritius, đảo Aldabra (thuộc Seychelles) và bãi cạn Cargados Carajos. *P. variabilis* có thể được phát hiện ở độ sâu đến 71 m.

## Mô tả
*P. variabilis* có chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận là gần 5&nbsp;cm. Loài này có rất nhiều biến thể màu sắc: màu nâu phớt cam-đỏ-vàng, xanh lục xám, vàng cam hoặc đỏ thẫm nhưng tất cả đều có chung các đặc điểm sau: vùng mang luôn có màu sẫm hơn đầu với một đốm đen lớn trên mang; có các đốm trắng dọc theo đường bên; nhiều vệt đốm trắng khác rải rác khắp thân và dưới mắt; tất cả các vây tiệp màu với phần cơ thể, và có lốm đốm trắng và chấm nhỏ hơn; có 2 đốm đen bao lấy hai màng gai vây lưng đầu tiên.

Số gai ở vây lưng: 11; Số tia vây ở vây lưng: 9; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 9; Số tia vây ở vây ngực: 13–14; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.

## Tham khảo

### Trích dẫn
*
Javichthys kailolae

***Javichthys kailolae*** là loài cá biển duy nhất thuộc chi ***Javichthys*** trong họ Cá nóc. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1985.

## Danh pháp khoa học
Từ *Javichthys* trong danh pháp khoa học của *J. kailolae*, được đặt theo tên của nơi đầu tiên tìm thấy loài cá này, phía nam đảo Java. Còn *kailolae* được đặt theo tên của nhà ngư học Patricia Kailola, nhằm ghi nhận những đóng góp của bà trong việc nghiên cứu các loài cá Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

## Phân bố và môi trường sống
*J. kailolae* có phạm vi phân bố ở vùng biển Tây Thái Bình Dương. Loài này được tìm thấy tại 2 vị trí: eo biển Bali, Indonesia và ngoài khơi Batangas, Philippines. *J. kailolae* sống xung quanh các rạn san hô ở những vùng nước gần bờ trên đáy cát và bùn, hoặc tập trung ở các khu vực cửa sông; độ sâu khoảng từ 62 đến 68 m.

## Mô tả
Chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận ở *J. kailolae* là khoảng 6,8&nbsp;cm. Thân thuôn dài, hình bầu dục. Màu sắc của các mẫu vật (dã được bảo quản trong rượu): lưng màu nâu xám, trải rộng xuống 2/3 vùng má. Vùng cơ thể còn lại màu trắng với nhiều vệt đốm xám. Các vây có màu vàng lục. Vây lưng và đuôi màu xám đậm; các vây còn lại không màu.

Cũng như những loài cá nóc khác, *C. figueiredoi* có khả năng sản xuất và tích lũy các độc tố như tetrodotoxin và saxitoxin trong da, tuyến sinh dục và gan. Mức độ độc tính khác nhau tùy theo từng loài, và cũng phụ thuộc vào khu vực địa lý và mùa.

Số gai ở vây lưng: 0; Số tia vây mềm ở vây lưng: 8 - 9; Số gai ở vây hậu môn: 0; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 6; Số tia vây mềm ở vây ngực: 16 - 17; Số tia vây mềm ở vây đuôi: 11.

## Chú thích

## Tham khảo
* 
* Hardy, G. S. (1985). A new genus and species of pufferfish (Tetraodontidae) from Java. *Bulletin of Marine Science* 36(1) 145–49.
Sông Azat

**Sông Azat** () là một con sông nằm tại tỉnh Kotayk, Armenia. Thượng nguồn của nó nằm ở sườn phía tây của Dãy núi Gegham, chảy qua Garni, Lanjazat, Arevshat đổ vào sông Aras gần Artashat. Trên dòng sông là đập Azat với mục đích phục vụ cho tưới tiêu và sản xuất điện năng.

Sông Azat được biết đến ở Armenia vì vẻ đẹp của nó. Nó có chiều dài 55&nbsp;km, với lưu vực rộng 572&nbsp;km vuông. Nó băng qua Khu bảo tồn quốc gia Rừng Khosrov. tại hạ lưu, nó chảy qua thung lũng Ararat.

Thượng nguồn của dòng sông là nơi có Tu viện Geghard gần làng Garni, phía hữu ngạn của dòng sông. Tu viện cùng với khu vực thượng nguồn của sông Azat đã được UNESCO công nhận là Di sản thế giới từ năm 2000.
## Tham khảo
Trương Bân Bân

**Trương Bân Bân,** Giản thể: **张彬彬**, Phồn thể: **張彬彬**, bính âm: **/zhāngbīnbīn/**, tên tiếng Anh: **Vin**, sinh ngày 19 tháng 1 năm 1993, là một nam diễn viên Trung Quốc.

## Tiểu sử
Trương Bân Bân sinh ngày 19 tháng 1 năm 1993 tại Vô Tích, Giang Tô, Trung Quốc. Từ nhỏ anh đã yêu thích ca hát và diễn xuất, với sự khích lệ của bố mẹ, anh đã thi vào Học viện Hý Kịch Thượng Hải với thành tích đứng đầu khu vực thi Thượng Hải.

Năm 2009, anh tham gia chương trình 绝对唱响 (tạm dịch: Giọng hát tuyệt đối) của đài Giang Tô, anh đã lọt vào vòng chung kết nhưng phải dừng chân tại top 10.

Năm 2012, anh tham gia thử vai cho bộ phim *[[:en:V Love|Tình yêu thời Weibo]]* và được chọn, chính thức bước vào con đường theo đuổi sự nghiệp diễn xuất. Cùng năm đó anh đã ký hợp đồng với công ty Truyền Thông Gia Hành.

## Sự nghiệp
Năm 2014, Trương Bân Bân chính thức ra mắt với vai Hàn Định Nhất trong bộ phim *[[:en:V Love|Tình yêu thời Weibo]]*. Năm 2015, anh nhận được vai nam chính đầu tiên trong bộ phim *[[Năm tháng vội vã - Đã lâu không gặp]]*.

Năm 2016, Trương Bân Bân đóng vai Nạp Lan Dung Nhược trong bộ phim *[[Tịch mịch không đình xuân dục vãn]]* cùng Lưu Khải Uy và Trịnh Sảng, màn thể hiện của anh trong phim cũng được đánh giá cao. Cùng năm đó, anh gặt hái được thành công với vai diễn KO, chàng hacker bí ẩn trong bộ phim *[[Yêu em từ cái nhìn đầu tiên]].*

Năm 2017, Trương Bân Bân thủ vai Lâm Nhất Mộc trong bộ phim *[[Lý Huệ Trân xinh đẹp]]*, được chuyển thể từ bộ phim *[[Cô nàng xinh đẹp]]* của Hàn Quốc. Tiếp đến, anh còn góp mặt trong bộ *[[Tam sinh tam thế thập lý đào hoa (phim truyền hình)|Tam sinh tam thế thập lý đào hoa]]* và đóng vai Dực vương Ly Kính. Ngoài ra, trong năm 2017 anh cũng đảm nhận vai Doanh Chính trong bộ phim cổ trang *[[Tần thời lệ nhân minh nguyệt tâm]]*, đóng cùng Địch Lệ Nhiệt Ba. Sự thể hiện của anh trong loạt vai diễn ấn tượng nhận được khen ngợi từ cả truyền thông lẫn khán giả.

Năm 2018, Trương Bân Bân diễn vai Chiến Phong trong *Liệt hỏa như ca*. Năm 2019, anh thủ vai nam chính trong bộ phim *[[Yêu em là sự sắp đặt tuyệt vời nhất|Yêu em, là sự sắp đặt tuyệt vời nhất]]* và *[[Tiểu nữ hoa bất khí]]*.

Đầu năm 2021, Trương Bân Bân đóng cặp cùng Dương Mịch trong bộ phim phòng chống gián điệp *[[Bạo phong nhãn]]*, và Cảnh Điềm trong bộ phim ăn khách *[[Tư Đằng]]*. Đến giữa năm, anh đảm nhận vai nam chính Hứa Thành Dật trong bộ phim tình cảm *[[Tôi và chúng ta ở bên nhau]]*, và bắt đầu quay bộ phim *[[Khu rừng nhỏ của hai người]]* cùng Ngu Thư Hân.

Năm 2022, hai bộ phim *[[Khu rừng nhỏ của hai người]]* và *[[Nguyệt Ca Hành]]* chính thức lên sóng.

Năm 2023, bộ phim *[[Tam Phân Dã]]* chính thức lên sóng trên nền tảng Tencent Video & bộ phim Nhân Gian Khói Lửa của tôi trên nền tảng Manogo TV ( vai khách mời )

Hiện tại Trương Bân Bân còn 3 bộ phim chờ chiếu là Dân Quốc Bát Đại Kỳ Án, Thiên Đóa Đào Hoa Nhất Thế Khai và Dư Sinh Hữu Nhai.

## Danh sách phim
### Phim truyền hình

## Chương trình tạp kỹ

## Âm nhạc

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* 
*
Quốc âm thi tập

**Quốc âm thi tập** (Hán Nôm: ) là tên gọi phổ biến dành cho tuyển tập thơ chữ Nôm của danh sĩ Nguyễn Trãi sáng tác có thể ở thời kỳ đầu của nhà Hậu Lê. Việc đặt tên gọi cho tập thơ cũng như biên soạn cũng có thể do người thời sau Nguyễn Trãi thực hiện, nhiều khả năng nhất là vào thời vua Lê Thánh Tông (trị vì thời kỳ 1460–1497). Nó được coi là tập thơ đại thành đầu tiên bằng tiếng Việt sử dụng chữ Nôm trong lịch sử sáng tác thơ văn của người Việt Nam. Do tầm quan trọng như vậy của nó mà *Quốc âm thi tập* nhận được nhiều sự quan tâm nghiên cứu của giới học giả từ thời Lê sơ cho đến ngày nay. Cùng với tập thơ chữ Nôm *[[Bạch Vân quốc ngữ thi tập]]* của Nguyễn Bỉnh Khiêm (1491–1585), *Quốc âm thi tập* là 2 văn bản thực sự quan trọng trong việc tạo dựng diện mạo cho một dòng thơ hàn luật chữ Nôm ở thời kỳ trung đại của người Việt.

Các phần của Quốc âm thi tập gồm:

* Vô đề
* Môn thì lệnh (thời tiết)
* Môn hoa mộc (cỏ cây)
* Môn cầm thú (thú vật)

## Chú thích

## Đọc thêm
### Sách
* Phạm Luận (phiên âm và chú giải) (2014), *Nguyễn Trãi - Quốc Âm Thi Tập*, Nhà xuất bản Văn học, Hà Nội, 
* Trần Trọng Dương (2015) *Nguyễn Trãi Quốc âm từ điển*, NXB Từ điển bách khoa

### Bài viết (tạp chí chuyên ngành), luận văn
* Bùi Duy Dương, *[http://www.hannom.org.vn/detail.asp?param=1698&Catid=784 Thành ngữ gốc Hán trong ba kiệt tác thơ Nôm] *, Tạp chí Hán Nôm, số 5(96), 2009
* Dương Thị Hoàn, *Sự vận động tư tưởng nhàn từ thơ Nôm Nguyễn Trãi đến thơ Nôm Nguyễn Bỉnh Khiêm*. (Luận văn Thạc sĩ Khoa học Ngữ văn, Đại học Thái Nguyên, 2012)
* Hoàng Thị Thu Thủy, *Thi pháp thơ Nôm Nguyễn Trãi*. (Luận văn Thạc sĩ Văn học, Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh, 2002)
* Nguyễn Kim Châu, *Sự phát triển của tiếng Việt văn học thế kỷ XVI qua cái nhìn đối sánh giữa "Quốc âm thi tập" của Nguyễn Trãi với "Bạch Vân quốc ngữ thi" của Nguyễn Bỉnh Khiêm*. (Tạp chí Khoa học, Khoa Khoa học Xã hội và Nhân văn, Trường Đại học Cần Thơ, 2012)

Nguồn khác (báo, tạp chí điện tử):
* Trần Trọng Dương, *[http://nguvan.hnue.edu.vn/Nghiencuu/VanhocVietNamtrungdai/tabid/102/newstab/73/Default.aspx Giải mã những câu thơ sáu chữ trong "Quốc âm thi tập" từ ngả đường ngữ âm học lịch sử] *. (Khoa Ngữ văn - Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, 30/08/2013)

## Xem thêm
*Văn học Việt Nam thời Lê sơ
**[[Ức Trai thi tập]]*
**[[Hồng Đức quốc âm thi tập]]*
**[[Bạch Vân quốc ngữ thi tập]]*
*Văn hóa Lê-Mạc
Clavius (hố)

**Clavius** là một trong những hố va chạm lớn nhất trên Mặt Trăng, và nó lớn thứ hai nằm trong vùng nhìn thấy (nó gần bằng hố Deslandres). Hố nằm ở vùng cao nguyên gồ ghề phía nam của Mặt Trăng, và ở phía nam của hố Tycho. Hố được đặt tên theo sau một tín đồ Dòng Chúa Giêsu là Christopher Clavius - nhà thiên văn học và cũng là nhà toán học người Đức của thế kỉ 16.

## Hố vệ tinh

Theo quy ước, những tính chất này được xác định trên bản đồ bằng cách đặt từng chữ cái là tâm của các hố vệ tinh gần với Clavius nhất.

## Tham khảo

* 

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Liên kết ngoài
* Video bởi Seán Doran vể mặt trời lặn trên Clavius, dựa trên dữ liệu của LRO (xem album để biết thêm chi tiết)
Chang Arena

**Sân vận động Buriram** (còn được gọi là **Chang Arena** vì lý do tài trợ) là một sân vận động bóng đá ở Buriram, Thái Lan. Sân có sức chứa 32.600 chỗ ngồi và là sân nhà của câu lạc bộ Buriram United, đội đã giành ba cú ăn ba danh hiệu vào các năm 2011, 2013 và 2015 của Thái Lan. 

Đây là sân vận động bóng đá thuộc sở hữu của câu lạc bộ lớn nhất ở Thái Lan. Biệt danh của sân là "Lâu đài sấm sét", lâu đài thứ năm của tỉnh Buriram.

## Lịch sử
Chang Arena nằm ở thị trấn Isan, huyện Mueang Buriram, tỉnh Buriram. Sân vận động được xây dựng trên khu đất rộng 150 mẫu, có sức chứa 32.600 người và bãi đậu xe có sức chứa 500 ô tô và 1.000 xe máy. Mặt sân được chiếu sáng đầy đủ, cho phép tổ chức các trận đấu vào ban đêm. Sân được tài trợ theo hợp đồng chuyển nhượng chức danh từ I-Mobile và các khoản tiền của chủ tịch câu lạc bộ Buriram United Newin Chidchob. Sân vận động này đã được ghi vào kỷ lục Guinness thế giới là sân vận động dành riêng cho bóng đá đáp ứng các tiêu chuẩn của FIFA có thời gian xây dựng ngắn nhất thế giới với 256 ngày.

## Tên gọi
Sân vận động có tên chính thức là "Sân vận động I-Mobile mới". Sân còn được gọi là "Sân vận động Lâu đài Sấm sét". Tuy nhiên, sân vận động này thường được gọi là "Chang Arena" do sự tài trợ của bia Chang. Trong các trận đấu thuộc các giải đấu của Liên đoàn bóng đá châu Á (AFC), sân được gọi với tên chính thức là Sân vận động Buriram.

## Cơ sở vật chất

Đây là sân vận động dành riêng cho bóng đá đầu tiên ở Thái Lan đáp ứng các tiêu chuẩn của FIFA và AFC. Sân đủ điều kiện để đăng cai tổ chức các trận đấu bóng đá trong nước hoặc quốc tế. Sân vận động này có phòng thay đồ cho đội nhà và đội khách, các cơ sở vật chất y tế, các thiết bị truyền hình và đài phát thanh hiện đại.

## Các trận đấu bóng đá quốc tế

### [[Giải vô địch bóng đá U-23 châu Á 2020]]

## Khán giả

Lượng khán giả trung bình và cao nhất tại các giải đấu bóng đá quốc nội của Buriram United:

## Tham khảo
Đường mòn Mạch Lý Hạo

**Đường mòn Mạch Lý Hạo** (, ) hay **Đường mòn MacLehose** mở cửa vào ngày 26 tháng 10 năm 1979, là một con đường mòn đi xuyên qua điểm ở Tân Giới, bắt đầu từ Bắc Đàm Dũng, Tây Cống, ở phía đông đến Truân Môn ở phía tây thuộc lãnh thổ Hồng Kông. Toàn bộ con đường dài 100&nbsp;km, 200 cột để đánh dấu, khoảng cách mỗi cây cột là 500m dọc theo đường đi. Con đường được đặt theo tên của Murray MacLehose, Thống đốc có nhiệm kỳ lâu nhất của Hồng Kông, MacLehose đã thành lập Công viên quốc gia Hồng Kông và bản thân ông là một người đi bộ đường dài nhiệt tình. Con đường mòn đi qua một loạt các cảnh quan thiên nhiên bao gồm các bãi biển và núi.

Đường mòn Mạch Lý Hạo là đường mòn đi bộ đường dài nhất ở Hồng Kông với tổng chiều dài 100&nbsp;km và được chia thành 10 phần. Các ngọn núi ở trung tâm, mà đường mòn Mạch Lý Hạo đi qua, bao gồm nhiều đỉnh núi cao nhất của Hồng Kông. Phần phía tây, nơi đường mòn uốn lượn đến cuối của nó có nhiều hồ nước và thung lũng.

## Các đoạn của con đường

Đường mòn Mạch Lý Hạo được chia thành mười đoạn: 

Đoạn thứ nhất bắt đầu bằng phẳng dần dần ở phía nam của hồ Vạn Nhi Thủy Khố, trong Công viên quốc gia Tây Cống Đông (4.477 ha). Đây là một khởi đầu dễ chịu. Con đường đi qua các lối đi qua xem các đập và hồ chứa như Hồ chứa nước Tu Tum Tuik. Xe buýt nhỏ hoặc xe buýt khác có thể đi qua con đường này.

Đoạn thứ hai nằm trên những ngọn đồi thoai thoải của bán đảo Tây Cống Đông. 'Tuyến đường bắt đầu từ Lang Gia Loan, sau đó đi lên dốc đến Sai Wan Shan. Khi lên đây sẽ có tầm nhìn hùng vĩ trên một bờ biển tuyệt vời - và về phía bắc hướng tới đỉnh nhọn hình nón. Sau khi xuống Sai Wan, Đường mòn theo các bãi biển đến Ham Tin, sau đó rẽ vào đất liền trên những ngọn đồi ven biển. Cuối cùng, phần Hai váy một số vịnh biển nông, trước khi kết thúc tại Bắc Đàm Ao.'

'Những tảng đá gần Lang Gia Loan là rhyolite, một loại đá núi lửa hạt mịn được hình thành khi dung nham nguội đi nhanh chóng. Các tinh thể sáu mặt của Rhyolite tạo ra, trên quy mô lớn hơn nhiều, các cột đá hình lục giác - mang lại cho bờ biển Lang Gia Loan vẻ ngoài khác biệt. Những cột đá được tạo từ rhyolite màu nâu lởm chởm ở khắp mọi nơi.' 

## Trailwalker
Oxfam Trailwalker, một sự kiện gây quỹ lớn diễn ra hàng năm vào tháng 11 trên đường mòn Mạch Lý Hạo và tuyến đường khác. Điểm xuất phát là tại Bắc Đàm Dũng ở Tây Cống và điểm kết thúc là tại Hiệp hội Bảo Lương Cục ở Nguyên Lãng.

## Xem thêm

* Danh sách các đường mòn ở Hồng Kông

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Công viên quốc gia (Hồng Kông) 
* Đường mòn Oxfam (Hồng Kông) 
* Tuyến đường mòn với phần đánh dấu
Murray MacLehose

**Crawford Murray MacLehose**,  (, 16 tháng 10 năm 1917 – 27 tháng 5 năm 2000), là một chính trị gia, nhà ngoại giao người Anh và là Thống đốc Hồng Kông thứ 25, từ năm 1971 đến 1982. Ông là thống đốc có nhiệm kỳ lâu nhất của thuộc địa, với bốn nhiệm kỳ liên tiếp tại chức.

## Cuộc sống sau này

MacLehose qua đời ở Ayrshire, Scotland vào tháng 5 năm 2000.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* BBC News: Cựu Thống đốc Hồng Kông qua đời
Khăn quàng cổ

**Khăn quàng cổ** hay **khăn choàng cổ**, **khăn gió ấm** là một mảnh vải được đeo quanh cổ để giữ ấm, chống nắng, giữ vệ sinh, tạo mốt thời trang hoặc vì lý do tôn giáo. Chất liệu làm khăn rất đa dạng, như len, lanh hoặc vải bông. Một loại khăn quàng mà các hướng đạo sinh, đội viên đội thiếu niên tiền phong hay lính hải quân Mỹ thường đeo vòng quanh cổ được gọi là khăn neckerchief, cũng dịch là "khăn quàng".

## Lịch sử
Khăn quàng cổ có từ thời cổ đại. Tượng Ashurnasirpal II từ thế kỷ 9 trước Công nguyên đã khắc họa hình ảnh vị hoàng đế đeo khăn choàng. Ở La Mã cổ đại, khăn quàng có tác dụng giữ vệ sinh hơn là giữ ấm. Người La Mã gọi làfocale hoặc *sudarium* (sudarium trong tiếng Latinh có nghĩa là "vải thấm mồ hôi"); họ dùng để lau mồ hôi trên cổ và mặt khi tiết trời nắng nóng. Nguyên thủy khăn quàng này dành cho đàn ông đeo quanh cổ hoặc buộc vào thắt lưng.

## Công dụng
Ở vùng khí hậu lạnh, người ta dùng khăn dệt kim dày, thường được làm bằng len, buộc quanh cổ để giữ ấm. Khăn thường mặc kèm với áo vest dày hoặc áo khoác.

Ở những vùng khí hậu khô hơn, bụi bặm hơn hoặc trong môi trường có nhiều chất gây ô nhiễm không khí, người ta đeo loại khăn trùm đầu mỏng hoặc khăn *bandana* lên mắt, mũi và miệng để giữ sạch tóc. Theo thời gian, phong tục này đã phát triển thành một mốt thời trang ở nhiều nền văn hóa, đặc biệt là đối với phụ nữ.

### Trong tôn giáo
Một số giáo phái Kitô giáo dùng loại khăn quàng dạng dây gọi là stola trong lễ phụng vụ của họ.

### Trong đồng phục
Các phi công máy bay thuở đầu hay dùng loại khăn quàng lụa để ngăn khói dầu phát thải bay vào miệng họ trong khi bay. Trong các buồng lái kín, phi công đeo khăn để tránh bị rạn cổ, đặc biệt là các phi công chiến đấu do họ phải liên tục xoay đầu từ bên này sang bên kia để theo dõi máy bay địch. Ngày nay, các phi đội trong quân đội thường hay đeo khăn có in phù hiệu đơn vị kèm biểu tượng, không phải vì lý do thực dụng mà là để thể hiện tính di sản và tinh thần chung của tổ chức.

Sinh viên ở Vương quốc Anh hay đeo khăn quàng với hoa văn gồm các sọc màu để tạo nhận diện thương hiệu về trường học của họ.

Đồng phục của Hướng đạo sinh hay có loại khăn quấn vòng quanh cổ, gọi là khăn neckerchief. Ở một số nước xã hội chủ nghĩa, các đội viên đội thiếu niên tiền phong cũng đeo một loại khăn quàng quanh cổ được gọi là khăn quàng đỏ.

## Xem thêm
* Khăn neckerchief, cũng dịch là "khăn quàng"

## Tham khảo
Philippos IV của Macedonia

**Philippos IV của [[Vương quốc Macedonia|Macedonia]]** (tiếng Hy Lạp: Φίλιππος Δʹ ὁ Μακεδών; mất năm 297 TCN) là con trai của Kassandros. Ông đã kế vị ngai vàng của Macedonia từ người cha của mình trong một thời gian ngắn trước khi qua đời. Philippos IV đã qua đời vì bệnh suy mòn tại Elatea, và trao lại ngai vàng cho hai người em của mình, Antipatros và Alexandros.

## Nguồn
Cào (dụng cụ)

**Cào** hay **bồ cào** hay **bừa cào** là loại dụng cụ hình dạng giống cây chổi, gồm một thanh ngang có gắn răng được cố định với một cán cầm tay, dùng để thu gom lá cây, cỏ, v.v., hay là làm tơi đất trong nghề làm vườn, giúp loại bỏ bớt cỏ dại và san bằng mặt đất, dọn dẹp xác cỏ hay dùng với công dụng tương tự như chiếc bừa. Nền nông nghiệp sử dụng cả loại cào cơ giới với nhiều hình thức khác nhau (như cào bánh xe hình sao, cào quay, v.v.) và loại cào thủ công bằng sức người.

## Lịch sử
Từ thực tế rằng làm cỏ là công việc thường xuyên trong nền sản xuất nông nghiệp của Trung Quốc thời cổ đại và trung đại, người Hoa đã phát minh ra cái cào cỏ, có nguồn gốc từ phát minh ra cái bừa cũng của Trung Quốc. Trong cuốn cổ thư *[[Tề dân yếu thuật]]* của viên quan Giả Tư Hiệp triều Bắc Ngụy (386-534), cái bừa nguyên được gọi là "cào răng sắt" căn cứ theo hình dạng của nó. Bừa Trung Quốc được phân ra ba tiểu loại: cào dải, cào hình chữ Y và cào hình vuông. Cào dải được họa sĩ xưa đưa vào các bức bích họa dưới thời Tấn và Bắc Ngụy.

## Nhựa hoặc kim loại
Cào nhựa hay cào kim loại đều có ưu nhược điểm riêng. Cào nhựa thường nhẹ hơn và rẻ tiền hơn. Do người ta có thể chế tạo những loại cào nhựa với chiều rộng lớn nên loại cào này hợp để cào lá cây mới rụng. Cào kim loại thích hợp để dọn dẹp vào mùa xuân, khi mà rác rưởi thường ẩm ướt hoặc mục nát, do răng cào kim loại có thể xuyên được vào những lớp mùn đó một cách tốt hơn.

## Tham khảo
Vật lý phân tử

**Vật lý phân tử** là bộ môn khoa học nghiên cứu về tính chất vật lý của các phân tử, liên kết hóa học giữa các nguyên tử cũng như động lực học phân tử. Các kỹ thuật thí nghiệm quan trọng nhất của nó là các loại quang phổ khác nhau; tán xạ cũng được sử dụng. Lĩnh vực này liên quan chặt chẽ với vật lý nguyên tử và trùng lặp rất lớn với hóa học lý thuyết, hóa học vật lý và vật lý hóa học.

Ngoài các trạng thái kích thích electron được biết đến từ các nguyên tử, các phân tử thể hiện các chế độ quay và rung có mức năng lượng được lượng tử hóa. Sự khác biệt năng lượng nhỏ nhất tồn tại giữa các trạng thái quay khác nhau: quay quang phổ thuần túy là ở xa khu vực hồng ngoại (bước sóng khoảng 30-150 mm) của quang phổ điện từ. Phổ rung ở vùng hồng ngoại gần (khoảng 1 - 5 &nbsp; µm) và quang phổ do chuyển tiếp điện tử chủ yếu ở vùng khả kiến và tử ngoại. Từ việc đo các đặc tính phổ quay và rung của các phân tử như khoảng cách giữa các hạt nhân có thể được tính toán cụ thể.

Một khía cạnh quan trọng của vật lý phân tử là lý thuyết quỹ đạo nguyên tử thiết yếu trong lĩnh vực vật lý nguyên tử mở rộng sang lý thuyết quỹ đạo phân tử.

## Xem thêm

* Xấp xỉ Born-Oppenheimer 
*Độ võng tĩnh điện (vật lý phân tử/công nghệ nano)
* Trạng thái năng lượng phân tử 
* Mô hình hóa phân tử 
* Rôto cứng 
* Phổ học

## Tham khảo
Cá nóc răng mỏ chim

**Cá nóc răng mỏ chim**, tên khoa học là ***Lagocephalus inermis***, là một loài cá biển thuộc chi *[[Lagocephalus]]* trong họ Cá nóc. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1850.

## Từ nguyên
Tính từ định danh *inermis* trong tiếng Latinh có nghĩa là "không có vũ khí", hàm ý đề cập đến phần lưng và hai bên lườn không có gai như những loài cá nóc khác (chỉ có gai ở bụng).

## Phạm vi phân bố và môi trường sống
Cá nóc răng mỏ chim có phạm vi phân bố rộng khắp khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Từ bờ biển Đông Phi, cá mỏ chim được phân bố trải dài về phía đông đến Philippines và đảo New Guinea, ngược lên phía bắc đến Hàn Quốc và Nhật Bản, xa về phía nam đến Úc.

Cá nóc răng mỏ chim sinh sống ở các thềm lục địa, nơi có nền đáy bùn hoặc cát ở độ sâu khoảng từ 10 đến 200 m.

## Mô tả
Chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận ở cá nóc răng mỏ chim là 90 cm. Thân dưới màu trắng ánh bạc, đặc biệt là vùng bụng có nhiều gai nhỏ. Thân trên không có gai, có màu xanh lục xám. Nắp mang màu đen, khác biệt so với các loài *Lagocephalus* còn lại.

Số tia vây ở vây lưng: 12–13; Số tia vây ở vây hậu môn: 10–12; Số tia vây ở vây ngực: 16–17.

Cá nóc răng mỏ chim *L. inermis* thường bị nhầm với *[[Lagocephalus laevigatus]]* ở Đại Tây Dương. *L. laevigatus* thường có nhiều số tia ở hai vây hơn *L. inermis*, và gốc vây ngực của *L. laevigatus* có màu đen.

## Sinh thái học
Ở Việt Nam, cá nóc răng mỏ chim được đánh giá là loài có độc tính rất mạnh. Hàm lượng độc tính của cá mỏ chim thường tăng cao từ tháng 6 đến tháng 9 hàng năm.

## Thương mại
Tuy là loài cá kịch độc, cá nóc răng mỏ chim vẫn được đánh bắt để làm thực phẩm ở nhiều nơi trong phạm vi của chúng. Cá nóc răng mỏ chim cùng cá nóc bạc và cá nóc xanh là những loài mà tỉnh Kiên Giang (Việt Nam) được phép xuất khẩu sang thị trường Hàn Quốc.

Ở Ấn Độ, cá nóc răng mỏ chim được bán tươi sống sau khi cắt bỏ phần đầu, nội tạng và lột da, hoặc được phơi khô và ướp muối để xuất khẩu. Tại bờ biển tây nam Ấn Độ, sản lượng khai thác của loài này đang tăng dần, mặc dù chúng cũng được xem là cá tạp tại vùng biển này. 

## Tham khảo
Độ võng tĩnh điện (vật lý phân tử/công nghệ nano)

thế=|nhỏ|286x286px|Hình 1: Ống nano cacbon bị biến dạng khi đặt trong điện trường E hướng xiên.

Trong vật lý phân tử, **độ võng tĩnh điện** là sự biến dạng của cấu trúc nano dạng thanh dưới tác động của điện trường. Hiện tượng này có nguồn gốc từ các tương tác tĩnh điện giữa điện trường và các điện tích trong vật chất. Sự biến dạng này thường được quan sát thấy trên các thanh nano có dạng mút thừa (trong đó một trong hai đầu của thanh được cố định). Trong các vật liệu nano, ống nano cacbon là ví dụ điển hình cho hiện tượng võng tĩnh điện.

Cơ chế hiện tượng võng tĩnh điện do phân cực điện có thể được hiểu như sau:
thế=|nhỏ|300x300px|Hình 2: Điện tích trong vật liệu phân cực điện dưới tác động của điện trường ngoài E
nhỏ|300x300px|Hình 3: Điện trường tương tác với moment lưỡng cực điện xoay thanh nano theo chiều điện trường.

Khi một vật liệu được đưa vào điện trường E, dưới tác động của điện trường, điện tích dương (màu đỏ) có xu hướng dịch chuyển theo chiều điện trường, và điện tích âm (màu đen) có xu hướng dịch chuyển ngược chiều điện trường, tạo ra lưỡng cực điện cảm ứng (hình 2). Sự tương tác giữa moment lưỡng cực điện và điện trường tạo ra moment xoắn (T), có xu hướng xoay thanh nano theo phương của điện trường (hình 3). Hiện tượng này tương tự việc đặt một thanh nam châm trong từ trường, cực âm của thanh nam châm sẽ bị hút về cực dương của từ trường và ngược lại, cực dương của thanh nam châm bị hút về cực âm của từ trường. Khi một đầu bị cố định, thanh nano sẽ bị uốn cong theo phương điện trường, đây là hiện tượng võng tĩnh điện (hình 1).

Trong trường hợp ống nano cacbon bị cố định một đầu, nó sẽ bị uốn cong theo phương của điện trường. Như vậy, moment xoắn và độ cứng của ống nano cacbon có tính xung khắc. Biến dạng này mới được quan sát trong các thí nghiệm, và sẽ là một đặc tính có nhiều triển vọng trong việc phát triển hệ nano cơ điện tử trong tương lai. Gần đây, đã có những báo cáo khoa học về việc ứng dụng ống nano cacbon trong hệ nano cơ điện tử, đó là làm rơ le nano, công tắc nano, nhíp nano và thiết bị phản hồi trong bộ nhớ, cảm biến hoặc truyền động. Cùng với đó, các nghiên cứu lý thuyết cũng được đưa ra để có cái nhìn đầy đủ về độ võng tĩnh điện của ống nano cacbon.

## Tham khảo
Lagocephalus guentheri

***Lagocephalus guentheri***, tên thông thường là **cá nóc lưng kim cương**, là một loài cá biển thuộc chi *[[Lagocephalus]]* trong họ Cá nóc. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1915.

*L. guentheri* đã bị nhầm lẫn với *[[Lagocephalus spadiceus]]* và *[[Lagocephalus gloveri]]* bởi những nhà nghiên cứu trước đó.

## Phân bố và môi trường sống
*L. guentheri* có phạm vi phân bố rộng rãi ở vùng biển Tây Ấn Độ Dương. Loài này đã được ghi nhận từ Biển Đỏ và tất các vùng biển giáp bán đảo Ả Rập, men dọc theo bờ biển các nước Đông Phi trải dài về phía nam đến Nam Phi. *L. guentheri* cũng đã được ghi nhận từ phía đông Địa Trung Hải: ngoài khơi Ai Cập (2015) và Thổ Nhĩ Kỳ (2017). Năm 2018, *L. guentheri* được phát hiện ở ngoài khơi bờ tây Ấn Độ. *L. guentheri* được tìm thấy xung quanh các rạn san hô trên đáy cát ở độ sâu khoảng 274 m trở lại (tuy nhiên, độ sâu được báo cáo này có thể là của *L. spadiceus*).

## Mô tả
*L. guentheri* trưởng thành có kích thước tối đa được ghi nhận là khoảng 26&nbsp;cm. Vùng thân trên có màu nâu với nhiều dải đen trên lưng. Cơ thể có một dải màu trắng bạc dọc theo chiều dài cơ thể. Vây đuôi hình lưỡi liềm, trắng ở 2 chóp thùy.

Số gai ở vây lưng: 0; Số tia vây mềm ở vây lưng: 13 - 14; Số gai ở vây hậu môn: 0; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 12 - 13; Số tia vây mềm ở vây ngực: 18.

Cũng như những loài cá nóc khác, *L. guentheri* có khả năng sản xuất và tích lũy các độc tố như tetrodotoxin và saxitoxin trong da, tuyến sinh dục và gan. Mức độ độc tính khác nhau tùy theo từng loài, và cũng phụ thuộc vào khu vực địa lý và mùa.

Thức ăn của *L. guentheri* là các loài động vật giáp xác và động vật thân mềm. *L. guentheri* không có giá trị thương mại.

## Chú thích
Archelaos II của Macedonia

**Archelaos II của [[Vương quốc Macedonia|Macedonia]]** (Tiếng Hy Lạp: Ἀρχέλαος Βʹ) kế vị người chú Aeropos II và cai trị trong vòng một năm. Mặc dù theo tác phẩm ''Chronicon'', ông đã cai trị trong vòng bốn năm. Ông qua đời trong lúc đi săn, nguyên nhân là do tai nạn hoặc là do bị ám sát. Ông là anh trai của Orestes của Macedonia. Kế vị ông là Pausanias.

## Tham khảo

**History of the World* by Sir Walter Raleigh, Thomas Birch, William Oldys, 1829, p.&nbsp;283.
Perry Como

**Pierino Ronald** **"Perry"** **Como** (18 tháng 5 năm 1912 - 12 tháng 5 năm 2001) là một ca sĩ, diễn viên và nhân vật truyền hình của Mỹ, biệt danh là "Mr. C.". Trong suốt sự nghiệp hơn nửa thế kỷ, ông đã thu âm độc quyền cho hãng RCA Victor trong 44 năm sau khi đặt bút ký hợp đồng với nhãn dĩa này vào năm 1943. Ông đã bán ra hàng triệu bản dĩa hát và dẫn dắt một chương trình truyền hình về âm nhạc hàng tuần. Các chương trình truyền hình hàng tuần và các chương trình đặc biệt theo mùa của ông được phát sóng trên toàn thế giới. Tạp chí *[[Billboard]]* tóm gọn cuộc đời ông trong vài dòng: "50 năm âm nhạc và một cuộc đời đáng sống. Một ví dụ cho tất cả chúng ta."

Como đã giành năm giải Emmy trong giai đoạn từ 1955 đến 1959, giải Christopher (1956) và chia sẻ giải Peabody với thân hữu là Jackie Glory vào năm 1956. Ông được đưa vào Đại sảnh Danh vọng của Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Truyền hình Mỹ năm 1990 và nhận Danh hiệu Trung tâm Kennedy vào năm 1987. Năm 2002, sau khi Como qua đời, ban tổ chức Grammy trao cho ông giải thưởng Thành tựu trọn đời Grammy. Ông được vinh danh vào Đại sảnh Âm nhạc Long Island năm 2006. Ông có đến ba ngôi sao trên Đại lộ Danh vọng Hollywood nhờ thành công trong lĩnh vực phát thanh, truyền hình và âm nhạc.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*  
* Bộ sưu tập Perry Como 1955-1994 tại Kho lưu trữ Đại học Colorado tại Boulder
Lagocephalus laevigatus

***Lagocephalus laevigatus***, tên thông thường là **cá nóc trơn**, là một loài cá biển thuộc chi *[[Lagocephalus]]* trong họ Cá nóc. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1766.

## Phân bố và môi trường sống
*L. laevigatus* có phạm vi phân bố rộng khắp vùng biển Đại Tây Dương. Ở phía tây, loài này được ghi nhận từ bờ biển phía đông bắc Hoa Kỳ, trải rộng xuống khắp vịnh Mexico và biển Caribe, đến tận Argentina. Ở phía đông, loài này được từ Mauritanie, men dọc theo bờ biển các nước Tây Phi đến Namibia. *L. laevigatus* được tìm thấy ở gần bờ, bao gồm các khu vực cửa sông và rừng ngập mặn, trên đáy cát hoặc bùn, ở độ sâu khoảng từ 10 đến 180 m.

## Mô tả
*L. laevigatus* trưởng thành có kích thước tối đa được ghi nhận là khoảng 100&nbsp;cm, nhưng kích thước phổ biến thường thấy là khoảng 60&nbsp;cm. Thân trên có màu lục xám hoặc xám, bụng trắng; hai bên lườn có màu trắng bạc.

Số gai ở vây lưng: 0; Số tia vây mềm ở vây lưng: 13 - 15; Số gai ở vây hậu môn: 0; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 12 - 13; Số tia vây mềm ở vây ngực: 18.

Cũng như những loài cá nóc khác, *L. laevigatus* có khả năng sản xuất và tích lũy các độc tố như tetrodotoxin và saxitoxin trong da, tuyến sinh dục và gan. Mức độ độc tính khác nhau tùy theo từng loài, và cũng phụ thuộc vào khu vực địa lý và mùa.

Thức ăn của *L. laevigatus* khá đa dạng, bao gồm các loài cá nhỏ, rong tảo, động vật giáp xác và động vật thân mềm. *L. laevigatus* được đánh bắt quy mô nhỏ ở nhiều quốc gia, và đã được xem là cá tạp ở Ghana. Tuy nhiên ở Sénégal, loài này được tiêu thụ phổ biến nhất trong các bữa ăn gia đình, thường được chế biến với các món ăn làm từ gạo.

## Chú thích
Decca Records

**Decca Records** là một hãng thu âm lớn của Anh Quốc, được Edward Lewis thành lập vào năm 1929. Bên kia đại dương, Công ty Decca Mỹ ra đời vào cuối năm 1934. Năm 1937, dự đoán trước cuộc xâm lăng của Đức Quốc xã sẽ dẫn đến thế chiến nên Lewis bán Decca Mỹ, khiến mối liên kết nhãn dĩa Decca giữa Anh và Mỹ bị phá vỡ trong vài chục năm. Nhãn hiệu bên Anh nổi tiếng nhờ sự phát triển của phương pháp thu âm, trong khi công ty bên Mỹ phát triển khái niệm cast album. Hiện nay, cả hai công ty đều là công ty con của Universal Music Group, thuộc sở hữu của tập đoàn truyền thông Pháp là Vivendi. Decca Mỹ là công ty nền tảng tạo nên Universal Music Group.

## Tiền tố của Decca
Decca sử dụng các ký hiệu tiền tố sau: 

**Trong đó:**

: A = cổ điển 
: Z = âm thanh nổi 
: L = Luân Đôn 
: Xxxx = thu âm ở cơ sở ngoài

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Trang web chính thức 
* Decca Classics - trang web chính thức 
* Decca Gold - trang web chính thức
Ariobarzanes III của Cappadocia

**Ariobarzanes III**, tên họ là *Eusebes Philorhomaios*, "Hiếu thảo và Người bạn của người La Mã" (, Ariobarzánēs Eusebḗs Philorōmaíos), là vua của vương quốc Cappadocia từ khoảng năm 51 TCN tới tận năm 42 TCN.

Ông là người có huyết thống Ba Tư và Hy Lạp. Viện nguyên lão La Mã đã đồng ý rằng ông có thể kế vị người cha của mình, Ariobarzanes II của Cappadocia; Cicero, vị tổng đốc La Mã của Cilicia, đã ghi lại rằng ông bị vây quanh bởi kẻ thù mà gồm cả người mẹ của mình, Athenais.

Ban đầu ông là một người ủng hộ nhiệt thành cho Pompeius bất chấp phí tổn, sau khi Julius Caesar giành chiến thắng trong cuộc nội chiến ở Rome, ông vẫn giữ được ngai vàng của mình và thậm chí còn giành được thêm vùng đất Tiểu Armenia. Cassius Longinus đã hành quyết ông vào năm 42&nbsp;TCN bởi vì ông không cho phép người La Mã can thiệp sâu hơn nữa vào vương quốc của mình. Em trai của ông là Ariarathes X của Cappadocia.

## Tham khảo

*
*
Arame của Urartu

**Arame** hoặc **Aramu** (Armenia: Արամե) (cai trị từ năm 858–844 TCN) là vị vua đầu tiên được biết đến của Urartu.

Ông sống cùng thời với vua Shalmaneser III của Assyria (cai trị từ năm 859–824 TCN), Arame đã thống nhất các bộ lạc Nairi chống lại mối đe dọa đến từ đế quốc Assyria. Kinh đô của ông nằm tại Arzashkun và nó đã bị Shalmaneser đánh chiếm.

Arame được đề xuất như là nguyên mẫu của cả Aram và Ara đẹp trai, hai trong số những ông tổ huyền thoại của người Armenia. Tác phẩm *[[Lịch sử Armenia (Moses của Chorene)|Lịch sử]]* của Khorenatsi (1.5) ghi rằng họ là hậu duệ đời thứ 6 và thứ 7 của Haik,

Tên Arame có khả năng là một tên gọi của người Armenia mà ban đầu bắt nguồn từ **rēmo-* trong ngôn ngữ Tiền Ấn-Âu, nó có nghĩa là "đen".

## Xem thêm
* Danh sách vua của Urartu

## Tham khảo

*David Marshall Lang, *Armenia: Cradle of Civilization* (1970).
Hồng Đức quốc âm thi tập

***Hồng Đức quốc âm thi tập*** (chữ Nôm: 洪德國音詩集) là một tuyển tập thơ chữ Nôm thường được cho là sáng tác bởi vua Lê Thánh Tông (1442-1497) cùng với các thành viên của nhóm Tao đàn nhị thập bát tú. Nó được xem là cột mốc thứ hai sau *[[Quốc âm thi tập]]* của Nguyễn Trãi ở chặng đầu của dòng thơ tiếng Việt sử dụng chữ Nôm trong thời trung đại.

## Tham khảo
Sách:
* Lâm Giang (chủ biên), *[[Tao đàn Nhị thập bát Tú|Hội Tao Đàn]], tác gia - tác phẩm*, Viện nghiên cứu Hán Nôm & Nhà xuất bản Khoa học xã hội, Hà Nội, 1994
* Nguyễn Công Lý, *Văn học Việt Nam thời Lê - Mạc, [[Chiến tranh Lê-Mạc|Nam Bắc phân tranh]]*, Giáo trình, Nhà xuất bản ĐHQG TP. Hồ Chí Minh, 2018

Bài viết (tạp chí chuyên ngành), luận văn: 
* Bùi Duy Dương, *[http://www.hannom.org.vn/detail.asp?param=1698&Catid=784 Thành ngữ gốc Hán trong ba kiệt tác thơ Nôm] *, Tạp chí Hán Nôm, số 5(96), 2009
* Trần Quang Dũng, *Giá trị biểu đạt nghệ thuật của ngôn ngữ đời sống trong Hồng Đức quốc âm thi tập*, Tạp chí Khoa học ĐHSP TP. HCM, số 23, 2010
* Trần Thị Giáng Hoa, *Nhàn ngâm chư phẩm thi tập và vấn đề văn bản Hồng Đức quốc âm thi tập*, Tạp chí Hán Nôm, số 4 (113) 2012, tr. 31-39
* Trần Văn Dũng, *Hồng Đức quốc âm thi tập trong tiến trình thơ Nôm Đường luật thời trung đại Việt Nam*, Luận án tiến sĩ Ngữ văn, Đại học Sư phạm Hà Nội, 2006
* Vũ Đức Nghiệu, *Hư từ tiếng Việt thế kỉ XV trong Quốc âm thi tập và Hồng Đức quốc âm thi tập*, Tạp chí Ngôn ngữ, số 12, 2006, tr. 1-14

Nguồn khác (báo, tạp chí điện tử): 
* Hoàng Thị Tuyết Mai, *[http://www.vanhoanghean.com.vn/chuyen-muc-goc-nhin-van-hoa/nhung-goc-nhin-van-hoa/thi-phap-hoang-gia-cua-van-hoc-thoi-hong-duc Thi pháp hoàng gia của văn học thời Hồng Đức]*. (Tạp chí Văn hóa Nghệ An, 10/11/2013)

## Chú thích

## Xem thêm
*Văn học Việt Nam thời Lê sơ
**[[Quốc âm thi tập]]*
**[[Bạch Vân quốc ngữ thi tập]]*
*Văn hóa Lê-Mạc
Tuyến Lục Gia

**Tuyến Lục Gia** () là một tuyến nhánh của Tuyến Bờ Tây.

## Ga

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Railway Reconstruction Bureau project page  (in Chinese)
Tính ưa người

Trong ký sinh trùng học, **tính ưa người** hay **tính ái nhân** (tiếng Anh: anthropophilia, từ tiếng Hy Lạp *ἅνθρωπος* (anthropos, "nhân loại", "con người") và *φιλία* (philia, "tình bạn", "tình yêu", "luyến ái") là việc ký sinh trùng hoặc nấm ngoài da ưa bám lấy con người hơn các động vật khác. Một thuật ngữ có liên quan, ***endophilia*** (ưa bên trong, ái nội), chỉ sinh vật ưa sống chung môi trường sống với con người, đặc biệt là trong nhà ở. Khi đặt cạnh *anthropophilia*, thuật ngữ *zoophilia* (ưa vật, ái vật, bình thường có nghĩa là sự "thú dâm") mang một nghĩa mới, chỉ một loài vật sống dựa vào một động vật khác, không phải con người, để lấy chất dinh dưỡng.

Anthropophilia hay được dùng để chỉ những côn trùng hút máu (xem *[[muỗi Anopheles|Anopheles]]*) ưa hút máu người hơn hút máu động vật khác (zoophily/zoophilia). Ngoài động vật hút máu, còn có vài động vật thích sống gần người khác như tắc kè, quạ khoang châu Phi (*[[Corvus albus]]*), gián. Khi nghiên cứu về bệnh sốt rét và vật trung gian truyền bệnh, các nhà nghiên cứu, trong nỗ lực loại bỏ căn bệnh này, luôn phân biệt giữa muỗi ưa người với những loại muỗi khác.

Trong tiếng Anh, người ta phân biệt giữa ba tính từ "anthropic" (có tính ưa người), "synanthropic" (sống gần với cư trú hay nhà ở con người), và "eusynathropic" (sống trong nhà ở con người).

## Xem thêm
* Nuôi con bằng sữa người-động vật

## Tham khảo
Tự gây độc

**Tự gây độc** là một hiện tượng sinh học trong đó một loài ức chế sự phát triển hoặc sinh sản của các thành viên khác của các cá thể cùng loài của mình thông qua việc sản xuất các hóa chất thải vào môi trường. Giống như cảm nhiễm qua lại, nó là một loại cạnh tranh can thiệp nhưng nó khác về mặt kỹ thuật: tự gây độc và góp phần vào cạnh tranh cùng loài, trong khi các hiệu ứng cảm nhiễm qua lại đề cập đến cạnh tranh khác loài. Hơn nữa, các hiệu ứng tự gây độc luôn là ức chế, trong khi các hiệu ứng cảm nhiễm qua lại không nhất thiết là ức chế, chúng có thể kích thích các sinh vật khác.

Cơ chế này sẽ dẫn đến giảm cạnh tranh khai thác giữa các thành viên cùng loài và có thể góp phần làm loãng tự nhiên trong các cộng đồng đã được thành lập. Ức chế sự tăng trưởng của cây non sẽ làm tăng khả năng cung cấp chất dinh dưỡng cho cây già, đã thành lập.

Trong trồng trọt, tự gây độc có thể gây khó khăn hoặc không thể gieo trồng cùng một loài sau khi thu hoạch một vụ mùa. Ví dụ, điều này được biết đến ở cỏ linh lăng  và sa mu (*[[Cunninghamia lanceolata]]*). Các loài khác có biểu hiện tự gây độc bao gồm *[[Cỏ bấc đèn|Juncus effusus]]*, và cỏ *[[Lolium rigidum]]*.

## Ở cỏ linh lăng
Tự gây độc ở cỏ linh lăng được tạo ra từ lần gieo hạt đầu tiên của cây. Cây phát ra một hóa chất hoặc các hóa chất vào đất làm giảm hiệu quả của các lần gieo hạt cỏ linh lăng tiếp theo. Các nghiên cứu cho thấy hóa chất có thể chiết xuất từ cỏ linh lăng tươi, hòa tan trong nước, làm giảm sự nảy mầm và ngăn ngừa sự phát triển của rễ. Một số người tin rằng một hóa chất gọi là medicarpin chịu trách nhiệm cho việc tự gây độc. Rễ của cây bị ảnh hưởng có thể bị sưng, cong, đổi màu và thiếu lông gốc. Thiếu lông rễ làm giảm khả năng thu thập chất dinh dưỡng và hấp thụ nước của cây. Luân canh cây trồng được sử dụng để chống lại tự gây độc ở cỏ linh lăng.

## Tham khảo
Đa dạng địa học

**Đa dạng địa học** là sự đa dạng của các vật liệu Trái Đất, các hình thức và quá trình cấu thành và định hình Trái Đất, toàn bộ hoặc một phần cụ thể của nó. Các vật liệu liên quan bao gồm khoáng sản, đá, trầm tích, hóa thạch, đất và nước. Các hình thức có thể bao gồm các nếp gấp, đứt gãy, địa mạo và các biểu hiện khác về hình thái hoặc quan hệ giữa các đơn vị vật chất Trái Đất. Bất kỳ quá trình tự nhiên nào tiếp tục hành động, duy trì hoặc sửa đổi vật liệu hoặc hình thức (ví dụ kiến tạo, vận chuyển trầm tích, hình thành thổ nhưỡng) đại diện cho một khía cạnh khác của đa dạng địa học. Tuy nhiên, đa dạng địa học thường không được xác định để bao gồm các cảnh quan, bê tông hoặc ảnh hưởng quan trọng khác của con người.

## Tổng quan
Đa dạng địa học không được phân bố đồng nhất và cũng không được nghiên cứu trên khắp hành tinh. Việc xác định các điểm nóng về đa dạng địa học (ví dụ như các đảo của Vương quốc Anh và Tasmania) có thể không chỉ đơn giản là sự phân bố của đa dạng địa học mà còn về tình trạng của các sáng kiến địa bảo tồn. Về vấn đề này, điều cần lưu ý là sự đa dạng sinh học của một hệ sinh thái bắt nguồn ít nhất một phần từ địa chất cơ bản của nó. Với phần lớn các loài sinh vật vẫn chưa được mô tả thì sự phân loại và định lượng đa dạng địa học không phải là một bài tập trừu tượng trong phân loại địa học mà là một phần tất yếu trong các nỗ lực bảo tồn thiên nhiên kỹ càng, và điều này cũng đòi hỏi cách tiếp cận đạo đức địa học.

Theo Jose Brilha đa dạng địa học có thể có giá trị khoa học hoặc có giá trị cho các khía cạnh khác. Đa dạng địa học có giá trị khoa học có thể là các địa di chỉ hoặc các yếu tố địa di sản ngoài di chỉ (*[[Bảo tồn ngoài di chỉ|ex situ]]*). Tương tự như vậy đa dạng địa học có ít hoặc không có giá trị khoa học có thể được phân loại như là các điểm đa dạng địa học hoặc các yếu tố đa dạng địa học *ex situ*.

Đa dạng địa học cũng là một phần quan trọng của các giải pháp phát triển dựa trên thiên nhiên đôus với các thách thức môi trường toàn cầu và các nhu cầu tài nguyên thiên nhiên. Ví dụ, một nghiên cứu gần đây cho rằng sự thiếu vắng trầm trọng việc xem xét tính đa dạng địa học trong các công ước quốc tế và trong việc giám sát các nền tảng đặt ra một mối đe dọa trong việc được các Mục tiêu Phát triển bền vững của Liên Hợp Quốc.

## Tham khảo

## Đọc thêm
* Osborne R. A. L., 2000.  Presidential Address for 1999-2000. Geodiversity: "green" geology in action.  *Proc. Linn. Soc. NSW.* 122: 149–173.