Viktoria của Baden

**Viktoria của Baden** (; ; tên đầy đủ: *Sophie Marie Viktoria*; 7 tháng 8 năm 1862 – 4 tháng 4 năm 1930) là Vương hậu Thụy Điển từ ngày 8 tháng 12 năm 1907 cho đến khi qua đời vào năm 1930, thông qua cuộc hôn nhân với Gustaf V của Thụy Điển. Viktoria hoạt động chính trị theo hướng bảo thủ trong quá trình phát triển nền dân chủ, và được biết đến là người giữ tư tưởng thân Đức trong Thế chiến thứ nhất.

## Tiểu sử
Đại công nữ Viktoria sinh ngày 7 tháng 8 năm 1862 tại Lâu đài Karlsruhe, Baden, là con gái của Friedrich I xứ Baden và Luise của Phổ. Cha của Viktoria là người con thứ tư của Leopold I xứ Baden và Sofia Wilhelmina của Thụy Điển, con gái của Gustav IV Adolf của Thụy Điển, còn mẹ bà là người con thứ hai của Hoàng đế Đức Wilhelm I và Augusta của Sachsen-Weimar. Viktoria được đặt tên theo tên bác gái là Thái tử phi Victoria của Phổ (Vương nữ Victoria của Liên hiệp Anh), con gái cả của Nữ vương Victoria của Liên hiệp Anh.

Viktoria được dạy kèm riêng tại Cung điện Karlsruhe, bởi các phó mẫu và giáo viên tư nhân, trong một "Trường học Cung điện" không chính thức cùng với các bé gái được tuyển chọn kỹ lưỡng từ tầng lớp quý tộc. Viktoria được giáo dục theo lối truyền thống phù hợp với giới tính và tầng lớp, trong đó tập trung vào nghệ thuật, âm nhạc và ngoại ngữ, và công nữ có thể chơi piano, vẽ tranh, nói tiếng Pháp và tiếng Anh. Ngoài ra, mẹ của Viktoria ra lệnh cho công nữ ngủ trên nệm cứng bên cạnh cửa sổ mở, phương pháp vào lúc bấy giờ được cho là có lợi và giúp tăng cường sức khỏe. Tuy nhiên, việc làm trên được cho là đã ảnh hưởng đến sức khỏe của Viktoria về sau này.

Viktoria được tổ chức Lễ Thêm sức vào năm 1878. Bà sau đó tham gia vào đời sống xã hội, và hôn sự của công nữ bắt đầu được bàn luận.

## Thái tử phi

Vào ngày 20 tháng 9 năm 1881 tại Karlsruhe, Viktoria kết hôn với Thái tử Gustaf của Thụy Điển và Na Uy, con trai cả của Oscar II và Sophia của Nassau, và từ đó trở đi sử dụng cái tên "Victoria". Hoàng đế và Hoàng hậu Đức cũng có mặt tại đám cưới, và cuộc hôn nhân được sắp xếp như một dấu hiệu cho thấy Thụy Điển thuộc về phạm vi ảnh hưong của Đức tại châu Âu. Cuộc hôn nhân của Viktoria nổi tiếng tại Thụy Điển, nơi bà được gọi là "Vương nữ Vasa" vì là hậu duệ của triều đại Vasa cũ, và nhận được sự chào đón long trọng trong đoàn rước chính thức vào Stockholm vào ngày 1 tháng 10 năm 1881. Vào ngày 1 tháng 2 năm 1882, Viktoria và Gustaf đến thăm Oslo, thủ đô của Na Uy và được chào đón bằng đoàn diễu hành gồm 3.000 người cầm đuốc.

Cuộc hôn nhân của Viktoria, vốn do sự sắp đặt của gia đình được miêu tả là không hạnh phúc. Vào năm 1890–1891, Viktoria và Gustaf du lịch đến Ai Cập để hàn gắn mối quan hệ nhưng không thành, được cho là bởi Thái tử phi đã để ý đến một trong những cận thần, và bà tiếp tục chuyến đi Ai Cập vào năm 1891–1892. Sau năm 1889, mối quan hệ giữa Viktoria và Gustaf được coi là đã kết thúc, một phần bởi Gustaf là người song tính theo như nhận định của Lars Elgklou. Viktoria bị trầm cảm sau khi sinh đứa con đầu lòng vào năm 1882, và sau đó, bà thường dành mùa đông tại các spa tại nước ngoài. Đến năm 1888, những chuyến đi dần khiến Viktoria không được lòng mọi người, và Thái tử phi được mô tả là rất kiêu ngạo. Năm 1889, Viktoria bị viêm phổi và được các bác sĩ yêu cầu phải dành mùa đông tại vùng khí hậu phía Nam thay vì ở Thụy Điển. Bà đã có mâu thuẫn với cha mẹ chồng về những chuyến du lịch nước ngoài tốn kém.

## Vương hậu

Viktoria trở thành Vương hậu Thụy Điển sau khi Vua Oscar II qua đời vào ngày 8 tháng 12 năm 1907. Dù chỉ có mặt ở Thụy Điển vào mùa hè, nhưng Vương hậu vẫn có ảnh hưởng lớn tại triều đình. Vào năm 1908, Viktoria đã sắp xếp cuộc hôn nhân giữa con trai thứ Wilhelm với Mariya Pavlovna của Nga. Bà cũng tham gia vào nhiều hoạt động từ thiện khác nhau tại Thụy Điển, Đức và Ý.

Viktoria có ảnh hưởng chính trị đáng kể đối với Gustav V, người thường được coi là thân Đức. Năm 1908, Viktoria có chuyến thăm chính thức tới Berlin cùng Gustav V và được phong làm Đại tá Phổ danh dự thuộc Trung đoàn súng trường (Pomerania) số 34 bởi người anh họ là Hoàng đế Wilhelm II của Đức. Viktoria được miêu tả là người nghiêm khắc và hiếu chiến, và được cho là có trái tim của một người lính Phổ. Viktoria rất coi trọng kỷ luật, và nếu bất kỳ thành viên của đội cận vệ hoàng gia quên chào Vương hậu, người đó sẽ thường bị bắt giữ. Cuộc sống tại triều đình Thụy Điển cũng bị chi phối một cách cứng nhắc, được duy trì bởi nữ quan được Vương hậu sủng ái là Helene Taube. Vương hậu Viktoria có quan điểm bảo thủ sâu sắc, và bà đã tỏ ra bất bình trước sự giải thể của Liên minh giữa Thụy Điển-Na Uy năm 1905, cuộc Đại đình công năm 1909, và chiến thắng trong cuộc tuyển cử năm 1911 của phe cấp tiến, phe Xã hội chủ nghĩa và phe tự do. Khi Gustaf Adolf tạm thời giữ chức nhiếp chính vào năm 1912, Viktoria đã cảnh cáo con trai qua những bức thư từ Ý rằng không nên quá "thân thiết" với chính phủ được bầu chọn. 

Vương hậu Viktoria dần mất đi sự ủng hộ của người dân Thụy Điển bởi tư tưởng thân Đức, đặc biệt là về mặt chính trị trong Thế chiến thứ nhất, khi Vương hậu được cho là đã ảnh hưởng rất lớn đến Vua Gustaf V. Trong Thế chiến, Viktoria đã tặng quà cho mỗi người Thụy Điển tình nguyện gia nhập quân đội Đức, và giữ liên lạc chặt chẽ với Hoàng đế Wilhelm II, người mà bà thường đến thăm trong suốt chiến tranh. Vương hậu Viktoria còn cho thành lập "Drottningens centralkomittée" ("Ủy ban Trung ương của Vương hậu") để sản xuất thiết bị quốc phòng. Trong cuộc bầu cử năm 1917, Viktoria vô cùng bất bình trước chiến thắng của Đảng Dân chủ Xã hội, và đã tìm cách ngăn cản Đảng Dân chủ Xã hội tham gia vào chính phủ. Ảnh hưởng chính trị của Viktoria được xây dựng dựa trên vị thế quyền lực của Wilhelm II, Hoàng đế Đức và Vua Phổ, và sau khi Wilhelm II bị phế truất vào năm 1918–19, bà đã mất đi mọi ảnh hưởng chính trị tại Thụy Điển.

Viktoria có sức khỏe rất kém, và thường xuyên đi du lịch để cải thiện sức khỏe. Trong những lần mang thai khó khăn, Viktoria được điều trị bằng thủy ngân cùng những loại thuốc quá liều, có thể là nguyên nhân gây ra tình trạng bệnh mãn tính của bà. Axel Munthe là bác sĩ riêng của Vương hậu từ năm 1892 cho đến khi bà qua đời. Vì lý do sức khỏe, Munthe đã khuyên Vương hậu nên dành mùa đông trên đảo Capri tại Ý. Dù ban đầu còn do dự, nhưng Viktoria đã đến Capri vào mùa thu năm 1901. Bà được đón tiếp trọng thể và được đám đông hộ tống từ cảng Marina Grande đến Khách sạn Paradise. Từ đó trở đi, ngoại trừ trong Thế chiến thứ nhất và trong hai năm cuối đời, Viktoria thường dành vài tháng mỗi năm tại Capri. Sau một thời gian, Viktoria quyết định mua nhà riêng tại đảo, là một ngôi nhà vườn được đặt tên là Casa Caprile. Nơi đây trở thành một khách sạn vào những năm 1950.

Viktoria thường đến dinh thự Villa San Michele của Munthe vào hầu hết các buổi sáng để cùng vị bác sĩ đi dạo quanh đảo. Cả hai cũng tổ chức các buổi hòa nhạc vào buổi tối tại San Michele, nơi Vương hậu chơi piano. Cả hai đều có tình yêu với động vật, với việc Vương hậu Viktoria thường được nhìn thấy dắt chó đi dạo, và bà đã ủng hộ Munthe mua lại Núi Barbarossa làm khu bảo tồn chim. Có tin đồn rằng Munthe và Vương hậu là tình nhân, nhưng điều này chưa bao giờ được xác nhận.

Vương hậu Viktoria dành nhiều thời gian tại nước ngoài bởi khí hậu Thụy Điển không phù hợp với sức khỏe, và hiếm khi có mặt tại vương quốc trong những năm cuối đời. Bà tham gia chuyến thăm tới Norrland vào năm 1921, chuyến thăm tới Dalarna vào năm 1924, và xuất hiện chính thức lần cuối cùng tại Phần Lan vào năm 1925 với tư cách là Vương hậu. Mặc dù Viktoria sau đó đến thăm Thụy Điển vào sinh nhật của Vua Gustaf V năm 1928, nhưng bà đã không xuất hiện trước công chúng. Tuy nhiên trong buổi lễ, có người để ý thấy bóng dáng một người phụ nữ đằng sau tấm rèm tại Cung điện Hoàng gia Stockholm, người đó đã vẫy tay chào bà, và bà vẫy khăn tay đáp lại. Sau đó, Viktoria rời Thụy Điển để đến Ý và không quay trở lại.

## Qua đời
Vào cuối đời khi sức khỏe suy yếu, bác sĩ Munthe khuyên Vương hậu không nên tiếp tục ở lại Capri. Viktoria trở về Thụy Điển một thời gian và cho xây dựng Cung điện Solliden, một biệt thự theo phong cách Capri. Bà sau đó chuyển đến Roma, và qua đời vào ngày 4 tháng 4 năm 1930 tại nhà riêng *Villa Svezia*, hưởng thọ 67 tuổi.

## Tước hiệu

* 7 tháng 8 năm 1862 – 20 tháng 9 năm 1881: *Her Grand Ducal Highness* Victoria of Baden (Viktoria xứ Baden *điện hạ)*
* 20 tháng 9 năm 1881 – 7 tháng 6 năm 1905: *Her Royal Highness* the Crown Princess Consort of Sweden and Norway, Duchess of Värmland (Thái tử phi Thụy Điển và Na Uy, Công tước phu nhân xứ Värmland *điện hạ*)
* 7 tháng 6 năm 1905 – 8 tháng 12 năm 1907: *Her Royal Highness* the Crown Princess Consort of Sweden, Duchess of Värmland (Thái tử phi Thụy Điển, Công tước phu nhân xứ Värmland *điện hạ*)
* 8 tháng 12 năm 1907 – 4 tháng 4 năm 1930: *Her Majesty* the Queen of Sweden (Vương hậu Thụy Điển *bệ hạ*)

## Huân chương

*  Bậc Nữ tước sĩ của Huân chương Seraphim (Thụy Điển)
*  Bậc Nữ tước sĩ của Huân chương Vương hậu María Luisa (Tây Ban Nha)

## Con cái

## Huy hiệu

## Tổ tiên

## Tác phẩm ảnh

Beduin-women in Egypt, 1890.jpg|*"Trước khi đến trại, chúng tôi bắt gặp một hàng dài phụ nữ Bedouin mặc những chiếc váy dài màu xanh lam."* Ảnh: Vương hậu Viktoria của Thụy Điển. Ai Cập, năm 1890.
River Nile at Shellal in Egypt, on 15th of February 1891.jpg|*"Sông Nile tại Shellal, ảnh chụp vào cuối buổi chiều ngày 15 tháng 2 năm 1891."* Ảnh: Vương hậu Viktoria của Thụy Điển. Ai Cập, năm 1891.


## Ghi chú

## Tham khảo

## Đọc thêm

* Viktoria xứ Baden tại *Svenskt kvinnobiografiskt lexikon*

## Liên kết ngoài