Wat

**Wat** (,  ; , ; ,  ; ; ) là loại đền tôn giáo Phật giáo và đạo Hindu ở Campuchia, Lào, Tiểu Tân Sơn, Vân Nam, Tỉnh Nam Sri Lanka, miền Nam Việt Nam và Thái Lan. Từ "wat" là từ tiếng Thái được mượn từ tiếng Phạn "vāṭa" (Devanāgarī: वाट), có nghĩa là 'khuôn viên bao quanh'. Thuật ngữ này có nhiều ý nghĩa khác nhau ở mỗi vùng miền, đôi khi chỉ đề cập đến một loại đền tôn giáo được chính quyền công nhận hoặc đền lớn, đôi khi chỉ đề cập đến bất kỳ đền Phật hoặc Hindu nào.
## Tổng quan

Nói chính xác, một *wat* là khuôn viên linh thiêng của Phật giáo với Tịnh xá, một ngôi đền, một công trình chứa một tượng Phật lớn và một cơ sở để dạy học. Một địa điểm mà không có ít nhất ba *bhikkhu* cư trú thì không thể được miêu tả chính xác là một wat, mặc dù thuật ngữ này thường được sử dụng rộng hơn, ngay cả đối với các tàn tích của các đền thờ cổ đại. Là một động từ chuyển hoặc không chuyển, *wat* có nghĩa là đo, lấy đo lường; so sánh với **', từ đó bắt nguồn **', có cùng nguồn gốc với **.

Ở Campuchia, một *wat* là bất kỳ nơi thờ cúng nào. "*Wat*" thường được sử dụng để chỉ một nơi thờ cúng Phật giáo, nhưng thuật ngữ chính xác là *vôtt pŭtthsasnéa* () có nghĩa là "chùa Phật". "Angkor Wat" ( ) có nghĩa là 'thành phố các đền thờ'.

Trong ngôn ngữ hàng ngày tại Thái Lan, "wat" là bất kỳ nơi thờ cúng nào trừ một mosque (; ; hoặc ; ) hoặc một synagogue (; ). Do đó, *wat chin* () hoặc *san chao* () là một ngôi đền Trung Quốc (hoặc Phật giáo hoặc Đạo giáo), *wat khaek* () hoặc *thewasathan* () là một đền Hindu và *bot khrit* () hoặc *wat farang* () là một nhà thờ Công giáo, tuy nhiên tiếng Thái  () có thể được sử dụng mô tả như với các địa điểm thờ cúng Hồi giáo.

## Phân loại

Theo pháp luật Thái Lan, có hai loại đền thờ Phật giáo Thái:

* Wats (วัด; *wat*) à những ngôi đền được chính phủ chấp thuận và được nhà vua trao tặng *wisungkhammasima* (วิสุงคามสีมา), hoặc đất để xây dựng phòng chính tại đền thờ Phra Ubosot, những ngôi đền này được chia thành: 
** Đền thờ hoàng gia (; ): được thành lập hoặc bảo trợ bởi vua hoặc các thành viên trong gia đình vua.
** Đền thờ công cộng (; ): được thành lập bởi các công dân tư nhân. Mặc dù được gọi là "tư nhân", nhưng các đền thờ tư nhân này được mở cửa cho công chúng và là nơi tổ chức các hoạt động tôn giáo công cộng.
* *Samnak song* (): là những ngôi đền không được chính phủ chấp thuận và không có *wisungkhamasima*.
## Hình ảnh
### Campuchia

File:Angkor Wat.jpg|Angkor Wat
2016 Phnom Penh, Pałac Królewski, Srebrna Pagoda (05).jpg|Silver Pagoda
Image:Wat Peapahd.Battambang.2009.jpg|Vihear của Wat Peapet, Battambang, Campuchia
Image:2016 Phnom Penh, Wat Botum (09).jpg|Vihear của Wat Botum Wattey, Phnôm Pênh, Campuchia
Image:Phnom Penh Wat Unalom 01.jpg|Wat Ounalom
Image:2016 Phnom Penh, Wat Langka (22).jpg|Wat Langka

### Lào

Image:Wat Xieng Thong (Luang Prabang, Laos).JPG|Wat Xieng Thong, Luang Prabang
Image:SiSaket Temple.JPG|Wat Sisaket

### Thái Lan

Image:Wat Phra That Chang Kham, bôt, chedi et viharn, Nan.jpg|Hai ngôi vì hành và một tháp chedi tại chùa Phra That Chang Kham, tỉnh Nan.
Image:Wat Mahathard - panoramio.jpg|Chùa Phra Si Rattana Mahathat, Phitsanulok.
Image:Photo from Bangkok by Roman Kharkovski (20).jpg|Wat Phra Kaew
Image:วัดราชนัดดารามวรวิหาร เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร (27).JPG|Wat Ratchadatdaram
Image:Phra That Doi Suthep 01.jpg|Chùa Phrathat Doi Suthep, Chiang Mai.
Image:Bangkok Wat Arun P1130161.JPG| Ngôi đền Mondop và Tháp Chedi của chùa Wat Arun.
Image:Wat Niwet Thamaprawat - panoramio (3).jpg|Chùa Niwet Thammaprawat, Ayutthaya.


### Các nước khác

Image:Wat Buddhapadipa, Buddhist Temple 02.jpg|Wat Buddhapadipa ở Wimbledon, Luân Đôn, Vương quốc Anh
Image:Buddharama Nukari.jpg|Nội thất của ngôi chùa Phật giáo Thái Lan tại Nukari, Nurmijärvi, Phần Lan


## Chú thích