Friederike Luise xứ Hessen-Darmstadt

**Friederike Luise xứ Hessen-Darmstadt** (; 16 tháng 10 năm 1751 &#x2013; 25 tháng 2 năm 1805) là Vương hậu Phổ và Tuyển hầu phu nhân xứ Brandenburg với tư cách là người vợ thứ hai của Friedrich Wilhelm II của Phổ.

## Tiểu sử

### Đầu đời
Friederike Luise xứ Hessen-Darmstadt sinh ngày 16 tháng 10 năm 1751 tại Prenzlau, nơi cha bà, Ludwig IX xứ Hessen-Darmstadt, đóng quân trong quân đội Phổ. Bà là con gái thứ hai của Ludwig IX và Karoline xứ Pfalz-Zweibrücken, và là chị gái của Luise Auguste, Đại công tước phu nhân xứ Sachsen-Weimar-Eisenach và Ludwig I xứ Hessen. Friederike Luise được nuôi dạy chủ yếu bởi mẹ, người được biết đến với tên gọi *Große Landgräfin* ("Đại Phong địa Bá tước phu nhân"). Friedrich Đại đế, người rất kính trọng Karoline và là cha đỡ đầu của Friederike Luise, từng tìm cách gả cháu trai và người thừa kế ngai vàng là Friedrich Wilhelm của Phổ cho Friederike Luise.

### Hôn nhân

Friederike Luise được đề nghị kết hôn với Friedrich Wilhelm, ngay sau khi Vương tôn ly dị với Elisabeth Christine Ulrike xứ Braunschweig-Wolfenbüttel. Trước đó, Philippine của Brandenburg-Schwedt và Sofia Albertina của Thụy Điển cũng được đề xuất cho Vương tôn. Friederike Luise kết hôn với Friedrich Wilhelm vào ngày 14 tháng 7 năm 1769 tại Cung điện Charlottenburg. 

Friederike Luise được miêu tả là người vững vàng, chín chắn và có cách nói chuyện hòa nhã, mặc dù không xinh đẹp hay có bất kỳ năng khiếu đặc biệt. Wraxall nhận xét về Friederike Luise rằng: "Bà ấy là một người phụ nữ dễ mến, đức hạnh và dễ chịu, tuy không sở hữu vẻ ngoài cuốn hút hay sự duyên dáng như người tiền nhiệm, nhưng lại không mắc phải những sai lầm và khuyết điểm của bà ấy. Friederike Luise có vóc dáng trung bình, dung mạo dễ chịu, dù không xinh đẹp, cử chỉ thoải mái và lôi cuốn, tính cách đáng kính và được mọi người tôn trọng." Friedrich Wilhelm gọi Friederike Luise là "*Hessische Lieschen*" hay "Lizzie người Hessen", song ông lại không trân trọng hay quan tâm đến Friederike Luise, mà bỏ mặc vợ để hưởng thụ thú vui của riêng mình. Cuộc hôn nhân của Friederike Luise không mấy hạnh phúc, và Friedrich Wilhelm có nhiều tình nhân, trong số đó có Wilhelmine von Lichtenau, người mà Vương tôn có quan hệ tình cảm từ khi kết hôn với Friederike Luise cho đến khi qua đời.

Vị thế của Friederike Luise khá khó khăn do người vợ đầu của Friedrich Wilhelm đã không còn, và Vua Friedrich Đại đế chưa bao giờ tỏ ra ưu ái cháu dâu, thậm chí còn từ chối ban cho Friederike Luise ân huệ và đặc quyền mà ông từng dành cho người cháu dâu trước kia. Tuy nhiên khi Vương hậu Elisabeth Christine thông báo rằng Friederike Luise đang mang thai, niềm vui đã lan tỏa khắp nơi. Friederike Luise chủ yếu sống tại Potsdam "trong sự cô lập đơn điệu và chán ngán, bị chồng bỏ mặc, bị Nhà vua coi thường, và hiếm khi được phép đến thăm Berlin".

Friederike Luise không dành nhiều sự quan tâm đến con cái, và bị đổ lỗi vì một phần dẫn đến việc thiếu giáo dục của con mình: "Friedrich Wilhelm III được nhận nền giáo dục tồi tệ nhất; tệ đến mức không thể tưởng tượng đối với một Thái tử. Cha cậu quan tâm đến những đứa con ngoài giá thú hơn là con hợp pháp. Chúng được để lại cho mẹ chăm sóc. Bà ấy luôn bận rộn với chuyện tài chính, thường không gặp các con trong nhiều ngày liền; vì vậy, chúng được giao cho người hầu và người quản gia khó tính Benisch chăm sóc."

### Vương hậu Phổ

Friederike Luise trở thành Vương hậu Phổ vào năm 1786, và bà rời Potsdam đến Berlin, nơi bà đảm nhiệm vai trò nghi lễ của vương hậu, và thường xuyên tổ chức các buổi tiếp đón triều đình, giới quý tộc và các phái viên nước ngoài. Triều đình của Vua Friedrich Wilhelm II được miêu tả là hỗn loạn, tương tự với gia thất của Friederike Luise. Bà được cấp khoản trợ cấp 51.000 krona mỗi năm với tư cách là vương hậu, nhưng số tiền này lại không đủ để trang trải chi phí vì bà "phóng khoáng trong sở thích và có phần hoang phí trong thói quen sinh hoạt". Bá tước xứ Mirabeau đã kể về một lần Vương hậu không đủ tiền để mua củi đốt lửa phòng, trong khi Friedrich Wilhelm II lại chi 30.000 thaler mỗi năm cho tình nhân của mình.

Trong khi các sủng thần và tình nhân của Nhà vua thường tham gia vào công việc quốc sự, Friederike Luise lại không được phép có bất kỳ ảnh hưởng chính trị nào. Bá tước xứ Mirabeau nói rằng "không có Vương hậu Phổ nào, dù là người ít ảnh hưởng nhất, lại không có tầm ảnh hưởng đến vậy" với tư cách là vợ của Friedrich Wilhelm II. Tuy nhiên Wraxall nhận xét rằng, mặc dù Vương hậu "không chiếm được tình cảm hay đảm bảo được sự chung thủy của chồng mình, nhưng ít nhất cũng có được sự kính trọng của Nhà vua và nhận được từ ngài mọi biểu hiện của sự tôn trọng."

Vào năm 1787, Friederike Luise được yêu cầu cho phép Friedrich Wilhelm II kết hôn với nữ quan Julie von Voß. Anh rể của Friederike Luise, Karl August xứ Sachsen-Weimar-Eisenach, được bổ nhiệm làm đại sứ trong các cuộc đàm phán giữa Nhà vua và Vương hậu, và Friederike Luise cuối cùng buộc phải đồng ý. Tương truyền rằng Vương hậu đã cười và thốt lên: "Ồ, vâng! Ta sẽ đồng ý, nhưng cái giá phải trả sẽ rất đắt!" Friederike Luise cuối cùng chấp nhận việc Friedrich Wilhelm II kết hôn, với điều kiện Nhà vua phải trả hết số nợ lên đến một trăm nghìn krona. Tuy nhiên vào năm 1790, Nhà vua kết hôn lần thứ hai với một nữ quan khác của Friederike Luise, Sophie von Dönhoff, người được cho là đã xúc phạm Vương hậu bằng cách đòi quyền ưu tiên ngang hàng tại triều đình.  Khi Wilhelmine von Lichtenau được phong tước hiệu Bá tước, Friederike Luise buộc phải tiếp kiến Nữ Bá tước một cách chính thức tại triều đình, và tặng cho bức chân dung được đính đá quý, theo lời khuyên của các sủng thần bao gồm *Oberhofmeister* Wittgenstein và thị nữ riêng của Vương hậu.

Khi Friedrich Wilhelm II lâm bệnh vào năm 1796, ông được von Lichtenau chăm sóc. Sau khi Nhà vua tạm thời bình phục vào mùa xuân năm 1797, von Lichtenau đã tổ chức buổi biểu diễn vở opera *La Morte di Cleopatra* của Nasolini tại vườn riêng, và Vương hậu được lệnh phải tham dự. Việc này đã thu hút rất nhiều sự chú ý, và được Dampmartin miêu tả rằng:

: "Vương hậu, Thái tử và Thái tử phi, cũng như các vương tử và vương nữ khác, đều run lên vì phẫn nộ trước sự ràng buộc nhục nhã khiến họ phải làm khách của một người phụ nữ mà họ cảm thấy chỉ cần ở gần thôi cũng đã là sự sỉ nhục. Trên khuôn mặt xanh xao của Nhà vua hiện lên dấu hiệu của bệnh tật hiểm nghèo. Vương hậu nhân hậu nở một nụ cười gượng gạo. Thái tử không thể che giấu sự bồn chồn dữ dội; ngài liếc nhìn người mẹ yêu quý và người vợ mà ngài hết mực tôn thờ, như thể không tưởng tượng nổi việc phải nhìn thấy họ trong phòng tình nhân của cha mình. [...] Trong một số đoạn của vở opera, khi Octavia than thở về sự phản bội của Mark Antony, mọi ánh mắt vô thức đổ dồn về phía Vương hậu, và bà phải che mặt bằng khăn tay." Trong các buổi lễ sau đó để mừng sự bình phục của Nhà vua, Friederike Luise đã tránh tham dự bằng cách viện cớ bị ốm, trong khi Lichtenau chủ trì các buổi lễ bên cạnh Nhà vua.

Trên giường bệnh, Friedrich Wilhelm II được Wilhelmine von Lichtenau chăm sóc tại Potsdam, trong khi Friederike Luise ở lại Berlin và đến thăm Nhà vua mỗi tuần một lần. Trước khi qua đời, Friedrich Wilhelm yêu cầu Lichtenau dẫn Vương hậu và con trai đến phòng chờ, và nhờ nói lời tạm biệt với vợ con. Friederike Luise đã cảm động và ôm Lichtenau, cảm ơn bà vì sự chăm sóc tận tình dành cho chồng, nhưng Thái tử lại tỏ ra phán xét. Friedrich Wilhelm đã hỏi Lichtenau rằng: "Con trai ta đã nói gì với bà?", và nhận được câu trả lời: "Không một lời". Nhà vua đáp lại: "Không một lời cảm ơn sao? Vậy thì ta sẽ không gặp ai nữa", điều mà Vương thất đã đổ lỗi cho Lichtenau, vì nghĩ đó là quyết định của bà thay vì Nhà vua.

### Thái hậu

Friederike Luise có mối quan hệ tốt với con trai là Friedrich Wilhelm III của Phổ, người vốn bất bình vì mẹ bị cha ruồng bỏ, và luôn cố gắng đặt bà vào vị trí cao quý và được trọng vọng. Tuy nhiên, hầu như không có thông tin nào về Friederike Luise trong những năm tháng trở thành Thái hậu. Theo lời kể, Friederike Luise sống một cuộc sống yên tĩnh và thanh bình, tận hưởng sự hòa thuận của gia đình Friedrich Wilhelm III cùng sự hiện diện của các cháu.

Kể từ năm 1788, Friederike Luise dành mùa hè tại Bad Freienwalde, nơi bà thường được con cháu đến thăm và dành thời gian trong suốt bảy năm góa phụ. Điều này đã góp phần rất lớn vào sự phát triển kinh tế và văn hóa của thành phố. Đặc biệt, với tư cách là Thái hậu, nhiều công trình đã được xây dựng trong thành phố để làm nơi lưu trú cho Friederike Luise và triều thần. Vào năm 1799, cung điện mùa hè Freienwalde được xây dựng dành cho Thái hậu tại đây bởi David Gilly.

Vương tử phi Thụy Điển Hedwig Elisabeth Charlotta đã miêu tả Friederike Luise vào chuyến thăm năm 1798:
Thái hậu đã mời chúng tôi dùng bữa trưa, và chúng tôi lên đường đến Montbijou, một trang viên rất đơn giản nằm hơi xa Berlin, nơi bà cư trú quanh năm. Nơi đây xinh xắn và được chăm sóc chu đáo nhưng lại vô cùng nhỏ bé. Bà tự tay xây dựng nó, cùng với công viên và khu vườn. Bà là một phụ nữ trung niên nhỏ nhắn, rất mập mạp, dáng đi khập khiễng đến nỗi trông bà như một bà lão. Bạn có thể nhầm bà với một trong những nàng tiên trong truyện cổ tích. Bà rất lịch sự, hoạt ngôn và tỏa ra một vẻ tốt bụng, thể hiện một trái tim nhân hậu và một nhân cách cao thượng.Thái hậu Friederike Luise qua đời tại Berlin vào ngày 25 tháng 2 năm 1805, sau khi trải qua cơn đột quỵ, và được chôn cất tại Nhà thờ lớn Berlin.

## Con cái

* Friedrich Wilhelm III của Phổ (1770–1840); kết hôn với Luise xứ Mecklenburg-Strelitz và có con cái.
* Christine của Phổ (1772–1773)
* Ludwig Karl của Phổ (1773–1796); kết hôn với Friederike xứ Mecklenburg-Strelitz và có con cái.
* Wilhelmine của Phổ (1774–1837); kết hôn với Willem I của Hà Lan và có con cái.
* Con trai chết lưu (sinh và mất vào năm 1777)
* Auguste của Phổ (1780–1841); kết hôn với Wilhelm II, Tuyển hầu xứ Hessen và có con cái.
* Heinrich của Phổ (1781–1846)
* Wilhelm Karl của Phổ (1783–1851); kết hôn với Maria Anna xứ Hessen-Homburg và có con cái.

## Tổ tiên

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

|-