open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Chì(II) hydroxide

**Chì(II) hydroxide** hay **hydroxide chì(II)** (công thức hóa học: **Pb(OH)<sub>2</sub>**), là một hydroxide của chì, với chì ở trạng thái oxy hóa +2. Chì(II) cacbonat cơ bản (PbCO3·2Pb(OH)2) hoặc chì(II) oxit (PbO) là những hợp chất thường găp trong thực tế, trong quá khứ người ta thường nhầm lẫn giữa chì(II) hydroxide và nó đã từng là một vấn đề gây tranh cãi.

## Điều chế
Khi thêm hydroxide vào dung dịch muối chì(II), thu được oxit chì thủy hợp (hydrat hóa) PbO·xH2O (với x 3COO)2) cho ra một sản phẩm dạng tinh thể với công thức 6PbO·2H2O = Pb6O4(OH)4. 

## Phản ứng
Trong dung dịch, chì(II) hydroxide là một base yếu, tạo ion chì(II), Pb2+, dưới điều kiện với axit yếu. Li tử ion này thủy phân, dưới điều kiện kiềm gia tăng lên, tạo ra Pb(OH)+, Pb(OH)2(aq), Pb(OH)3−, và các hợp chất khác, bao gồm một vài hợp chất đa hạt nhân, ví dụ như Pb4(OH)44+,  Pb3(OH)42+,  Pb6O(OH)64+.

## Chì hiđrat
Tên gọi **chì hiđrat** đôi khi được sử dụng trong quá khứ nhưng nó lại không rõ ràng rằng liệu danh pháp này có phải đề cập đến một trong hai, Pb(OH)2 hay PbO·xH2O.

## Chú thích

## Liên kết ngoài
* Case Studies in Environmental Medicine - Lead Toxicity 
* ToxFAQs: Lead 
* National Pollutant Inventory - Lead and Lead Compounds Fact Sheet
Aruba tại Thế vận hội

**[[Aruba]]** tham dự Thế vận hội lần đầu năm 1988 và đã liên tục góp mặt tại các kỳ Thế vận hội Mùa hè kể từ đó. Quốc gia này chưa từng có huy chương Thế vận hội.

Giai đoạn 1952 - 1984, các vận động viên Aruba tham gia thi đấu như một phần của đoàn Antille thuộc Hà Lan. Năm 1986, Aruba trở thành một quốc gia cấu thành của Vương quốc Hà Lan. Ủy ban Olympic quốc gia của Aruba được thiết lập năm 1985 và được Ủy ban Olympic Quốc tế công nhận năm 1986. Cho tới nay, nước này chưa từng tham dự Thế vận hội Mùa đông.

## Bảng huy chương

### Huy chương tại các kỳ Thế vận hội Mùa hè

## Các VĐV cầm cờ cho đoàn

## Xem thêm
* Antille thuộc Hà Lan tại Thế vận hội

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* 
*
Silic tetrachloride

**Silic tetrachloride** (công thức hóa học: SiCl4), hay còn được gọi là **silic chloride**, **silic(IV) chloride**, hay **tetrachlorsilan**, nó là một chất lỏng không màu dễ bay hơi trong không khí. Được sử dụng để sản xuất silicon và silica có độ tinh khiết cao cho mục đích ứng dụng thương mại.

## Điều chế
Silic chloride được điều chế bởi sự khử các hợp chất silic như ferôsilicon, cacbonrunđum, các hỗn dược của dioxide và cacbon silic bằng khí chlor. Trong đó, khử ferôsilicon là cách điều chế phổ biến nhất.

Trong phòng thí nghiệm, SiCl4 có thể được điều chế bằng cách xử lý silic với chlor:
: Si + 2 Cl2 → SiCl4
Nó được Jöns Jakob Berzelius điều chế lần đầu tiên vào năm 1823.

Nước muối cô đặc có thể bị pha nhiễm với silica khi chlor chỉ là một sản phẩm phụ của quá trình tinh chế kim loại từ quặng chloride kim khí. Trong một số trường hợp hiếm, lượng silic dioxide trong silica biến chuyển thành silic chloride khi nước muối pha nhiễm bị điện phân.

## Phản ứng

### Thủy phân và những phản ứng liên quan
Giống như những hợp chất chứa chlor khác, silic chloride phản ứng dễ dàng với nước:
: SiCl4 + 2 H2O → SiO2 + 4 HCl
Ngược lại, cacbon chloride (CCl4) lại không dễ dàng thủy phân. Tốc độ thủy phân khác nhau được cho là do bán kính nguyên tử lớn hơn của nguyên tử silicon cho phép tấn công silic, và với tính chất cực của các liên kết Si-Cl ưa thích tấn công nucleophilic. Phản ứng có thể nhận thấy khi tiếp xúc với chất lỏng vào không khí. Với methanol và etanol nó phản ứng để tạo tetramethyl orthosilicate và tetraethyl orthosilicate:
: SiCl4 + 4 ROH → Si(OR)4 + 4 HCl

### Polysilicon chloride
Ở nhiệt độ cao hơn, các đồng đẳng của silic chloride có thể phản ứng bởi điều chế:
: Si + 2 SiCl4 → Si3Cl8
Trong thực tế, sự khử silicon bằng khí chlor đi kèm với sự hình thành Si2Cl6. Một loạt các hợp chất có chứa tối đa sáu nguyên tử silic trong chuỗi có thể được tách ra khỏi hỗn hợp bằng cách chưng cất từng phần.

### Phản ứng với các nucleophile khác
Silic chloride là một chất ưa điện (electrophile) cổ điển trong phản ứng của nó. Nó tạo thành một loạt hợp chất organosilicon khi xử lý thuốc thử Grignard với các hợp chất organolithium:
: 4 RLi + SiCl4 → R4Si + 4 LiCl
Khử với các chất phản ứng hydride cho ra silan (SiH4).

## Sử dụng
Silic chloride được sử dụng làm chất trung gian trong sản xuất polysilicon, một dạng silic siêu tinh khiết
, vì có độ sôi để lọc bằng cách chưng cất từng phần. Được khử thành trichlorsilan (HSiCl3) bằng khí hydro trong một lò phản ứng hydro hóa.

Những polysilicon được sản xuất từ silic chloride được sử dụng như các tấm wafer với khối lượng lớn bởi ngành công nghiệp điện mặt trời, các pin mặt trời thông thường được làm bằng silic tinh thể và cũng bởi ngành công nghiệp bán dẫn.

Silic chloride cũng được thủy phân thành silica dạng khói. Silic chloride có độ tinh khiết cao được sử dụng trong sản xuất sợi quang học. 

## Vấn đề an toàn và môi trường
Ô nhiễm do sản xuất silic chloride để phục vụ cho nhu cầu gia tăng việc sản xuất pin năng lượng mặt trời được báo cáo ở Trung Quốc.

## Xem thêm

## Chú thích
Đặng Mạn

**Đặng Mạn** (chữ Hán: 鄧曼), cũng gọi **Sở Mạn** (楚曼), họ **Mạn**, người nước Đặng, là Vương hậu chính phu nhân của Sở Vũ vương và là mẹ của Sở Văn vương.

Truyền thuyết về sự nhân trí của bà được ghi trong *[[Liệt nữ truyện]]* của học giả Lưu Hướng nhà Hán, và được Tư Mã Tương Như bình luận:*"Nhược thần tiên chi phảng Phật"*.

## Sự tích
Khoảng năm Sở Vũ vương thứ 42 (699 TCN), Khuất Hà (屈瑕) xuất quân tiến công nước La (羅國; nay là huyện La Sơn, tỉnh Hà Nam), Đấu Bá Tỷ khi đưa tiễn đoán trước sẽ chiến bại. Thế là Đấu Bá Kỷ kiến nghị Sở Vũ vương tăng thêm quân, nhưng Vũ vương không đáp ứng. Đặng Mạn biết được thì nói:*"Đấu Bá Tỷ không phải là chỉ là muốn đơn thuần gia tăng quân đội nhân số, mà muốn ngài áp trấn quốc dân, bình ổn quan lại địa phương. Khuất Hà từng chiến thắng, ắt sẽ sinh cao ngạo, khinh thường quân nước La. Nếu không khuyên bảo, hắn chắc chắn thả lỏng cảnh giác mà không thêm phòng bị. Đấu Bá Tỷ bổn ý là muốn ngài răn dạy nhân dân, triệu tập quan lại dùng mỹ đức cổ vũ bọn họ, triệu kiến Khuất Hà sẽ khiến hắn không mắc phải sai lầm."*. Kết quả, Khuất Hà đại bại, hắn ở Hoang cốc mà thắt cổ, còn bại binh đến biên thành chờ bị xử trí. Sở Vũ vương tự nhận lỗi, nên tha cho bại binh.

Sở Vũ vương khi tại vị cũng nhiều lần chinh phạt nước Tùy, một hầu quốc mà lãnh thổ hiện ở Tùy Châu, Hồ Bắc. Năm thứ 51 (690 TCN), Sỡ Vũ vương quyết định lại lần nữa công Tùy. Trước khi đi, ông vào cung nói cho Đặng Mạn, cảm thấy trong tâm rung chuyển bất an. Lúc này thì bà thở dài đáp:*"Ngài phúc lộc đem hết. Đầy liền sẽ rung chuyển, đây là thiên đạo. Các tiên quân nước Sở cũng biết, thế là dùng cách này nhắc nhở ngài. Nếu quân đội không có cái gì tổn thất, mà ngài khi trên đường hành quân qua đời, đây là quốc gia chi phúc."*.

Sở Vũ vương ra lệnh xuất quân, nhưng giữa đường thì qua đời. Lệnh doãn Đấu Kỳ và Mạc ngao Khuất Trọng bí mật không phát tang. Cả hai hội quân ngay sát biên giới nước Tùy cắm trại. Tùy hầu sợ hãi, bèn chấp nhận cầu hòa. Về sau mới phát tang Vũ vương.

Lưu Hướng khi chép về bà có nhận xét:*"Sở Vũ Đặng Mạn, kiến sự sở hưng, vị hà quân bại, tri Vương tương hoăng, thức bỉ Thiên Đạo, thịnh nhi tất suy, chung như kì ngôn, quân tử dương xưng."* 

## Tham khảo

* Liệt nữ truyện
Sắt(III) boride

**Sắt borua** là tên gọi của nhiều hợp chất vô cơ khác nhau có công thức chung là FexBy. Hai hợp chất sắt borua chính là **FeB** và **Fe<sub>2</sub>B**. Một số muối sắt borua có các tính chất hữu ích như từ tính, tính dẫn điện, chống ăn mòn và độ cứng cực lớn. Một số trong chúng đã được sử dụng vào việc làm lớp bao bọc bên ngoài cho sắt. Sắt borua có các tính chất của gốm như độ cứng cao, và tính chất của các tính chất kim loại, chẳng hạn như tính dẫn nhiệt cũng như tính dẫn điện. Lớp bo phủ trên sắt có chất lượng cao, chịu ma sát, và chống ăn mòn. Sắt monoborua (FeB) là bột màu xám không hòa tan trong nước. FeB có tính cứng hơn Fe2B, nhưng dễ gãy hơn và dễ bị nứt khi va chạm.

## Độc tính
Hợp chất sắt hoặc muối sắt đều gây kích ứng đường hô hấp, hợp chất sắt còn có thể gây nên bệnh xơ phổi nếu hít phải bụi hóa chất này. Nguy hiểm hơn, nếu hít phải một lượng lớn hóa chất này, hoàn toàn có thể dẫn đến bệnh phế quản phổi. Ngoài ra, việc hít vào dưới dạng muối sắt cùng không kém nguy hiểm, cùng gây kích ứng cho đường hô hấp tương tự như hít phải lượng bụi hợp chất sắt. Hợp chất muối sắt(III) này được xem như là chất gây kích thích da.

## Tham khảo
Yên Văn Công

**Yên Văn Công** có thể là:
*Yên Tiền Văn công, quân chủ thứ 24 của nước Yên thời Tây Chu và Xuân Thu Chiến Quốc 
*Yên Hậu Văn công, quân chủ thứ 36 hoặc 37 của nước Yên thời Tây Chu và Xuân Thu Chiến Quốc 
*Yên Văn Công Vu Cẩn thời Tây Ngụy-Bắc Chu.
Iod polyoxide

**Iod oxide** là tên chung chỉ các hợp chất hóa học của oxy và iod. Đặc tính hóa học của các hợp chất này khá phức tạp, chỉ một số ít có đặc trưng tốt. Có khá nhiều hợp chất trong số này đã được phát hiện trong bầu khí quyển và được cho là có vai trò đặc biệt quan trọng trong lớp ranh giới biển.

Điod oxide (I2O) phần lớn là chủ đề của nghiên cứu lý thuyết, nhưng có một số bằng chứng cho thấy nó có thể được điều chế tương tự dichlor oxide, thông qua phản ứng giữa HgO và I2. Hợp chất không ổn định nhưng có thể phản ứng với anken để tạo ra các sản phẩm halogen hóa.

Iod monoxide (IO), iod dioxide (IO2) và điod tetroxide ((IO2)2), tất cả đều có phản ứng hóa học đáng kể trong khí quyển và kết nối với nhau. Chúng được hình thành, với số lượng rất nhỏ, ở lớp ranh giới biển của photooxidation và điiodometan, được tạo ra bởi macroalga như rong biển. Mặc dù số lượng nhỏ được sản xuất (thường dưới ppt) nhưng chúng được cho là các chất làm suy giảm và phá huỷ tầng ozon.

Điod pentoxide (I2O5) là anhydride của acid iodic và anhydride ổn định duy nhất trong số các iod oxide.

Tetraiod nonoxide (I4O9) đã được điều chế bởi phản ứng pha khí của I2 với O3 nhưng chưa được nghiên cứu rộng rãi.

## Xem thêm
*Oxy fluoride
*Chlor oxide
*Brom oxide

## Tham khảo
Yên Hoàn Công

**Yên Hoàn Công** (*[[chữ Hán]]*:燕桓公)  có thể là những vị quân chủ nước Yên sau:
## Danh sách
*Yên Tiền Hoàn công, quân chủ thứ 20 của nước Yên thời Tây Chu và Xuân Thu Chiến Quốc
*Yên Hậu Hoàn công, quân chủ thứ 35 hoặc 36 của nước Yên thời Tây Chu và Xuân Thu Chiến Quốc
## Xem thêm
* Hoàn Công
* Vũ Hoàn Công
* Tề Hoàn Công
* Tống Hoàn công
* Chu Hoàn Công
* Yên Văn Đế
*Yên Chiêu Vũ Đế
*Yên Chiêu Vương
*Yên Văn Công
*Yên Giản công
Sở Ẩn Vương

**Sở Ẩn Vương** (*[[chữ Hán]]*:楚隐王) có thể là những nhân vật lịch sử sau:
## Danh sách
*Trương Sở Ẩn Vương Trần Thắng, lãnh tụ khởi nghĩa nông dân cuối đời nhà Tần
*Sở Ẩn Vương Tư Mã Vĩ, một trong bát vương tham gia cuộc phản loạn thời Tây Tấn

## Xem thêm
*Ẩn Vương
*Chu Ẩn Vương
*Sở Cung Vương
*Sở Cung Hiếu Vương
*Sở Mục Vũ Vương
*Sở Trang Vương
*Sở Khang Vương
*Sở Định Vương
*Sở Tương Vương
*Sở Hoài Vương
*Sở Văn Vương
*Sở Lệ Vương
*Sở Chiêu Vương
*Sở Ai Vương
*Sở Bá Vương
Nhôm iodide

**Nhôm iodide** là hợp chất hóa học của nhôm và iod, có công thức hóa học là **AlI<sub>3</sub>**, chúng hình thành bởi phản ứng của nhôm và iod hoặc phản ứng của HI với kim loại Al. Dạng hexahydrat được tạo thành từ một phản ứng giữa nhôm hoặc nhôm(III) hydroxide với hydro iodide hoặc axit iodhydric. Giống như chloride và bromide có liên quan, AlI3 là axit Lewis mạnh và sẽ hấp thụ nước từ khí quyển. Nó được sử dụng làm chất thử để phân biệt một số loại liên kết C-O và N-O. Nó tách các ete aryl và epoxit deoxygenat.

## Kết cấu
Chất rắn AlI3 là đime, bao gồm cả , tương tự như AlBr<sub>3</sub>. Cấu trúc các dạng monome và đime đã được đặc trưng trong pha khí. Monome, AlI3 là mặt phẳng ba chiều có độ dài 2,448 (6) Å, và dime cầu,  ở 430 K tương tự như  và  với độ dài liên kết của Al-I là 2,456 (6) Å (đầu cuối) và 2,670 (8) Å (cầu nối). Đime được mô tả như đĩa mềm với một hình dạng cân bằng của D2h.

## [[Nhôm(I) iodide]]

Tên gọi "nhôm iodide" được giả định rộng rãi để mô tả các triodide hoặc đime của nó. Trên thực tế, monoiodide cũng có vai trò trong liên kết Al-I, mặc dù hợp chất AlI không ổn định ở nhiệt độ phòng so với các triodide: 
:

Một dẫn xuất của nhôm(I) iodide là các phức tetrame được hình thành với trietylamin, .
## Tham khảo
Thuốc thú y

**Thuốc thú y** là một đơn chất hoặc hỗn hợp các chất bao gồm dược phẩm, vắc xin, chế phẩm sinh học, vi sinh vật, hóa chất được phép dùng cho động vật với mục đích để phòng bệnh, chữa bệnh, chẩn đoán bệnh và điều chỉnh, phục hồi chức năng sinh trưởng, sinh sản... của động vật.

## Một số loại thuốc thú y
* Vắc xin dùng trong thú y: bao gồm các chế phẩm sinh học có chứa kháng nguyên, tạo cho cơ thể động vật khả năng đáp ứng miễn dịch, được dùng để phòng bệnh cho động vật.

## Chú thích
Kiểm soát giết mổ động vật

**Kiểm soát giết mổ động vật** bao gồm các hoạt động kiểm tra trước và sau khi giết mổ động vật nhằm phát hiện, xử lý, ngăn chặn các yếu tố gây bệnh, gây hại cho động vật, sức khỏe con người và môi trường; đồng thời đảm bảo các vấn đề về quyền động vật theo quy định.
## Yêu cầu của động vật trước khi giết mổ
Động vật trước khi giết mổ phải có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng; khỏe mạnh, đảm bảo các yêu cầu về vệ sinh thú y. Đối với động vật bị thương, kiệt sức do quá trình vận chuyển mà không có khả năng phục hồi, không có biểu hiện mắc bệnh truyền nhiễm thì được phép giết mổ trước.
## Quy trình kiểm soát
### Trước khi giết mổ
* Kiểm tra hồ sơ vật nuôi trước giết mổ
* Kiểm tra người thực hiện giết mổ
* Kiểm tra lâm sàng động vật trước khi giết mổ
### Kiểm tra sau giết mổ
* Khám đầu, phủ tạng, thân thịt....

## Chú thích
Kali sulfide

**Kali sulfide** là một hợp chất vô cơ với công thức hóa học là **[[Kali|K]]<sub>2</sub>[[Lưu huỳnh|S]]**. Chất rắn không màu này hiếm khi gặp phải vì nó phản ứng dễ dàng với nước, phản ứng tạo thành kali bisulfide (KHS) và kali hydroxide (KOH). Thông thường, thuật ngữ kali sulfide dùng để chỉ hỗn hợp này, chứ không phải chất rắn khan.

## Cấu trúc
Chất này có "cấu trúc antifluorite", có nghĩa là ion nhỏ K+ chiếm vị trí cúa mặt tứ diện (F−) giống như cấu trúc fluorit, và các trung tâm lớn hơn S2− ở trung tâm chiếm 8 vị trí phối hợp.  Li<sub>2</sub>S, Na<sub>2</sub>S, và Rb2S cũng có cấu trúc kết tinh tương tự.

## Tổng hợp và các phản ứng
Chất này có thể điều chế bằng cách đun nóng K<sub>2</sub>SO<sub>4</sub> với carbon (than cốc):
: K<sub>2</sub>SO<sub>4</sub>  +  4C  →  K2S  +  4CO↑
Trong phòng thí nghiệm K2S nguyên chất có thể điều chế bằng cách cho kali hóa hợp với lưu huỳnh trong môi trường amonia khan.

Muối sulfide là muối rất cơ bản, do vậy K2S hoàn toàn thủy phân trong nước theo phản ứng sau đây:
: K2S  +  H<sub>2</sub>O  →  KOH  +  KHS

Đối với nhiều mục đích, phản ứng này không quan trọng vì hỗn hợp của HS− và OH− phản ứng như dung dịch S2−. Các muối sulfide của kim loại kiềm khác (trừ Na) cũng có tính chất tương tự.

## Ứng dụng trong pháo hoa
Kali sulfide được tạo ra khi đốt cháy thuốc súng và là chất trung gian quan trọng trong nhiều hiệu ứng của pháo hoa, chẳng hạn như senko hanabi và một số công thức tạo ánh sáng lấp lánh của pháo hoa.

## Tham khảo
Kali bisulfide

**Kali hydrosulfide** là một hợp chất vô cơ với công thức hóa học KHS. Muối sulfide không màu này chứa cation K+ và anion bisulfide [SH]−.Nó là sản phẩm nửa trung hòa của  hydro sulfide với kali hydroxide. Dung dịch nước của kali sulfide chứa hỗn hợp gồm kali hydrosulfide và kali hydroxide.

## Cấu trúc phân tử
Cấu trúc phân tử của kali hydrosulfide tương tự như cấu trúc phân tử của kali chloride. Cấu trúc của kali hydrosulfide tuy nhiên phức tạp hơn do sự đối xứng không theo hình cầu của anion SH−, nhưng cấu trúc này nhanh chóng bị phân hủy ở nhiệt độ cao.

## Tính chất
Trong các dung dịch nước kali hydrosulfide bị thủy phân mạnh, tạo thành kali hydroxide và khí hydro sulfide:
: \mathrm{ KHS + H_2O \longrightarrow \ KOH + H_2S\uparrow }

Trong nước và etanol kali hydrosulfide ngậm 1/2 nước tạo thành tinh thể KHS•0,5HO.

## Tổng hợp
Chất này được điều chế thông qua phản ứng giữa dung dịch KOH với H2S. Kali hydrosulfide được tổng hợp theo phản ứng giữa dung dịch kali sulfide với hydro sulfide dư:
:\mathrm{KOH + H_2S \longrightarrow KHS + H_2O}
Với lượng lưu huỳnh dư phản ứng tạo thành dikali pentasulfide.

## Ứng dụng
Hợp chất này được sử dụng trong tổng hợp một số hợp chất hữu cơ chứa lưu huỳnh, cụ thể là để sản xuất các thiol.

## Tham khảo

## Sách tham khảo
* 
* 
* 
*
Thủy ngân(I) iodide

**Thủy ngân(I) iodide** là một hợp chất hóa học có chứa thủy ngân và iod, có công thức hóa học là **Hg<sub>2</sub>I<sub>2</sub>**. Nó dễ dàng bị phân hủy thành Hg và HgI<sub>2</sub> ở điều kiện thường.

## Điều chế và phản ứng hóa học
Thủy ngân(I) iodide có thể được điều chế bằng cách cho thủy ngân và iod phản ứng trực tiếp trong ánh sáng.
:3Hg + 2I2→HgI2+ Hg2I2
Nó có thể dùng để điều chế kali tetraiodomercurat(II) K2HgI4:
:2KI +  → Hg + K2HgI4

## Kết cấu
Tương tự với các hợp chất của Hg(I) khác có chứa liên kết X–Hg–Hg–X đồng nhất, Hg2I2 chứa các liên kết IHg2I với độ dài liên kết của Hg–Hg là 272 pm (Hg–Hg trong kim loại là 300 pm) và một liên kết Hg–I dài 268 pm. Về cấu trúc chung, mỗi nguyên tử Hg là bát diện như ngoài hai nguyên tử gần nhất thì có bốn nguyên tử I khác ở 351 pm. Hợp chất còn được cấu trúc như Hg22+2I−.

## Lịch sử sử dụng
Thủy ngân(I) iodide thường được sử dụng như một loại thuốc vào thế kỷ 19, đôi khi dưới tên gọi *protiodide of mercury*. Nó được sử dụng để điều trị rộng rãi trong nhiều điều kiện; tất cả mọi thứ từ mụn trứng cá đến bệnh thận và đặc biệt là điều trị sự lựa chọn cho bệnh giang mai. Nó có sẵn trên quầy thuốc tại bất kỳ hiệu thuốc trên thế giới, hình thức phổ biến nhất là một dung dịch của protiodide, cam thảo, glycerin và marshmallow.

Uống với liều lượng thấp, protiodide gây ra tình trạng chảy nước dãi, thở dốc, lợi và chảy máu lợi và đau răng. Dùng quá mức hoặc quá liều gây ra sự yếu kém về mặt thể chất, mất răng, mất máu (hoại tử hồng cầu) trong máu và hoại tử xương và mô của cơ thể. Dấu hiệu ban đầu của quá liều hoặc sử dụng quá mức là các chứng chấn thương cơ, chứng chorea, và chứng mất ngủ động cơ. Sự nôn mửa và voiding nôn mửa bạo lực cũng xảy ra.

Protiodide bị cấm sử dung để chế thành thuốc, mặc dù nó vẫn tồn tại trong sử dụng như là một phương thuốc chữa lang băm cho đến đầu thế kỷ 20.

## Tham khảo
Thủy ngân(II) iodide

**Thủy ngân(II) iodide** là một hợp chất hóa học với công thức phân tử **HgI<sub>2</sub>**. Nó thường được sản xuất bằng tổng hợp hóa học nhưng cũng có thể được tìm thấy trong tự nhiên ở dạng khoáng chất coccinit, tuy nhiên rất hiếm. Không giống như thủy ngân(II) chloride, nó khó tan trong nước (2 + 2KI → HgI2 + 2KCl

## Tính chất
Thủy ngân(II) iodide là chất thay đổi màu sắc theo nhiệt độ, khi nung nóng trên  nó trải qua quá trình chuyển pha, từ dạng tinh thể alpha màu đỏ thành dạng beta màu vàng nhạt. Khi mẫu vật nguội đi, nó dần dần quay trở lại màu sắc ban đầu của nó. Phản ứng này thường được dùng để thể hiện sự thay đổi nhiệt độ. Một hình thể thứ ba khác có màu cam cũng được biết đến; nó có thể được hình thành bằng quá trình tái kết tinh và cũng là dạng bán bền, sau cùng nó vẫn biến đổi lại thành dạng alpha đỏ. Các hình thể khác nhau có thể tồn tại trong cùng một phạm vi cấu trúc tinh thể đa dạng và kết quả là thủy ngân(II) iodide có sơ đồ pha phức tạp đáng ngạc nhiên.

## Ứng dụng
*Thủy ngân(II) iodide được sử dụng để chuẩn bị thuốc thử K2HgI4, vốn được sử dụng để phát hiện sự có mặt của amonia.
*Thủy ngân(II) iodide là một chất bán dẫn, được sử dụng trong một số thiết bị phát hiện tia X và tia gamma hoạt động ở nhiệt độ phòng.
*Trong thú y, iod nhũ tương thủy ngân(II) iodide được sử dụng trong thuốc mỡ bôi bỏng rộp trong bệnh lồi xương, phồng túi hoạt dịch,…
*Nó có thể xuất hiện ở dạng kết tủa trong nhiều phản ứng.

## Hợp chất khác
HgI2 còn tạo một số hợp chất với NH<sub>3</sub>, như HgI2·NH3 là bột/tinh thể trắng hoặc vàng nhạt hay HgI2·2NH3 là tinh thể hình kim màu trắng hoặc không màu.

HgI2 còn tạo một số hợp chất với N<sub>2</sub>H<sub>4</sub>, như HgI2·N2H4 là tinh thể hình kim màu vàng.

HgI2 còn tạo một số hợp chất với CS(NH<sub>2</sub>)<sub>2</sub>, như HgI2·CS(NH2)2 là tinh thể vàng nhạt hay HgI2·2CS(NH2)2 là chất rắn màu trắng.

## Tham khảo
Beryli oxide

**Beryli Oxide**, còn được gọi dưới cái tên *beryllia*, là một hợp chất vô cơ với công thức hóa học **BeO**. Hợp chất này là một dạng chất rắn không màu, có tính chất đặc biệt là cách điện và còn có độ dẫn nhiệt cao hơn các kim loại phi kim loại khác, ngoại trừ kim cương, và vượt trội hơn hầu hết các kim loại. Điểm nóng chảy cao của BeO dẫn đến nó được ứng dụng rộng rãi với công dụng vật liệu chịu nhiệt.

BeO là Oxide kim loại kiềm thổ nhưng là 1 Oxide lưỡng tính. Nó tác dụng được với cả axit và kiềm. Khác với Oxide của các Mg, Ca, Sr, Ba, BeO không tan và không tác dụng với nước ở bất kỳ nhiệt độ nào (điều tương tự cũng xảy ra ở beryli hydroxide).

## Ứng dụng
Tinh thể có độ tinh khiết cao có thể được nuôi cấy dưới nước, hoặc bằng phương pháp Verneuil. Đa phần thì beryli Oxide được sản xuất dưới dạng bột vô định hình trắng, kết hợp trở thành thành các cấu trúc lớn hơn. Các tạp chất, như cacbon, có thể tạo ra nhiều màu sắc khác nhau cho các tinh thể.

Thạch anh beryli là một loại gốm rất ổn định. Beryli Oxide còn dược ứng dụng trong động cơ tên lửa.

Ngoài ra, BeO còn được sử dụng trong nhiều bộ phận bán dẫn hiệu suất cao cho các ứng dụng như thiết bị vô tuyến vì nó có tính dẫn nhiệt tốt trong khi cũng là một chất cách điện tốt. BeO được sử dụng làm chất độn trong một số vật liệu giao diện nhiệt. BeO đã được đề xuất như một hợp chất dùng để điều tiết các lò phản ứng làm lạnh bằng khí nén có nhiệt độ cao của hải quân (MGCR) cũng như lò phản ứng hạt nhân Kilopower của NASA cho các sứ mệnh ngoài không gian.

## Tham khảo
Stronti chloride

**Stronti chloride** (công thức hóa học: SrCl2) là muối của stronti và chloride. Là một muối điển hình, tạo ra các dung dịch nước trung hòa. Giống như những hợp chất stronti (Sr) khác, muối stronti chloride phát ra màu đỏ khi cháy trong lửa; trên thực tế được dùng như chất tạo màu đỏ trong pháo hoa.

## Điều chế
Stronti chloride có thể được điều chế bằng cách xử lý stronti hydroxide (hoặc stronti cacbonat) với axit clohiđric:
: Sr(OH)<sub>2</sub> + 2 HCl → SrCl2 + 2 H2O
Kết tinh hóa dung dịch nước lạnh cho ra tinh thể ngậm nước (hexahydrate), SrCl2·6H2O. Khử nước ra khỏi muối stronti chloride có nhiều giai đoạn, bắt đầu khử từ nhiệt độ trên khoảng . Sự khử nước diễn ra hoàn toàn ở nhiệt độ .

## Sử dụng
Stronti chloride là tiền chất của các nhiều hợp chất stronti khác, như stronti cromat (SrCrO4) màu vàng, được dùng làm chất chống ăn mòn cho nhôm:
: SrCl2 + Na2CrO4 → SrCrO4 + 2 NaCl
Thường được sử dụng làm tác nhân tạo ra màu đỏ trong pháo hoa. Ngoài ra, còn được sử dụng với số lượng nhỏ trong làm kính và luyện kim. Đồng vị phóng xạ stronti-89 dưới dạng stronti chloride, dùng để điều trị ung thư xương. Những hồ nước nuôi cá thủy sinh tại thủy cung cũng cần một lượng nhỏ stronti chloride, trong việc tạo ra bộ xương ngoài của một số loài sinh vật phù du.

### Nghiên cứu sinh học
Sự tiếp xúc với stronti chloride trong thời gian ngắn dẫn đến kích hoạt sinh sản đơn tính ở noãn bào được sử dụng trong nghiên cứu sinh học tiến hóa.

## Chú thích
Alkyl hóa

**Alkyl hóa** là quá trình chuyển một nhóm alkyl từ phân tử này sang phân tử kia. Việc chuyển nhóm alkyl có thể được thực hiện như là một quá trình cacbon hóa alkyl, một gốc tự do, một carbanion hoặc một carbene (hoặc tương đương). Một nhóm alkyl là một phần của một phân tử với công thức chung C*n*H2*n*+1, với *n* là số nguyên mô tả số lượng cacbon được liên kết với nhau. Ví dụ, một nhóm methyl (*n*&nbsp;=&nbsp;1, CH3)là một phần của phân tử metan (CH4). **Chất alkyl hóa** sử dụng quá trình alkyl hóa chọn lọc bằng cách thêm chuỗi carbon aliphatic mong muốn vào phân tử ban đầu đã chọn trước đó. Đây là một trong rất nhiều hóa học tổng hợp được biết đến. Nhóm alkyl cũng có thể được loại bỏ trong một quá trình được gọi là **dealkylation (loại bỏ alkyl)**.

Trong bối cảnh lọc dầu, **alkyl hóa** đề cập đến một phép alkyl hóa đặc biệt với isobutan áp dụng cho các olefin. Để nâng cấp chất lượng dầu mỏ, quá trình alkyl hóa tạo ra các alkylate C7–C8 tổng hợp, đây là nguồn nguyên liệu chính sản xuất xăng dầu.

Trong y học, alkyl hóa DNA được dùng trong hóa trị liệu để tiêu diệt DNA của tế bào ung thư. Alkyl hóa được thực hiện với các loại thuốc được gọi là chất alkyl hóa chống ung thư.

## Chất alkyl hóa
Các chất alkyl hóa được phân loại theo đặc tính cho điện tử (nucleophilic) hoặc ái điện tử (electrophilic) của chúng.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Macrogalleria page on polycarbonate production
*
Beryli sulfide

**Beryli sulfide** là một hợp chất vô cơ, có thành phần gồm hai nguyên tố là beryli và lưu huỳnh, với công thức hóa học được quy định là BeS.

## Thuộc tính cơ bản
BeS là một hợp chất tồn tại dưới dạng tinh thể màu trắng, khối lượng mol là 41,078 g/mol và khối lượng riêng là 2,36 g/cm³. BeS có số định danh theo CAS là 13598-22-6.

## Điều chế
Beryli sulfide dạng bột có thể được điều chế bởi phản ứng của lưu huỳnh và beryli với điều kiện có chất xúc tác là khí hydro, bằng cách đun nóng hỗn hợp trên trong khoảng từ 10 đến 20 phút, với nhiệt độ cần có là từ 1000 đến 1300 ℃.

Ngoài ra, hợp chất này  có thể được điều chế bằng phản ứng của beryli chloride và hydro sulfide ở nhiệt độ là 1150 ℃, mặc dù vậy, phản ứng này sẽ để lại thêm một phụ phẩm không mong muốn là clo.

## Tham khảo
Kali chromat

**Kali Chromiat** là hợp chất vô cơ với công thức hóa học **[[Kali|K]]<sub>2</sub>[[Chromi|Cr]][[Ôxy|O]]<sub>4</sub>**. Chất rắn màu vàng này là muối kali của anion chromat. Đây là một hóa chất thông thường trong phòng thí nghiệm, trong khi đó natri chromat là một hợp chất quan trọng trong công nghiệp. Kali chromat là tác nhân gây ung thư nhóm 2 vì nó chứa chromi hóa trị 6.

## Cấu trúc
Kali chromat có hai dạng cấu trúc tinh thể được biết đến, cả hai đều tương tự với cấu trúc tinh thể của kali sunfat. Cấu trúc hình hộp chữ nhật của β-K2CrO4 là dạng phổ thông, nhưng nó chuyển thành cấu trúc dạng α ở nhiệt độ trên 66&nbsp;°C. Những cấu trúc này rất phức tạp, mặc dù muối sunfat có cấu trúc hình học tứ diện điển hình.
File:Structure of K2SO4, K2CrO4 and some related compounds.tif|Cấu trúc của β-K2CrO4.
File:TopView10cnK.tif|Khoảng cách vật lý trong cấu trúc nội phân tử của cation K+.
File:SO4sphere.tif|Vị trí của anion CrO42− trong tâm tứ diện của β-K2CrO4.


## Sản xuất và các phản ứng
Chất này được điều chế bằng phản ứng giữa kali dichromat với kali hydroxide.

Trong dung dịch, hoạt tính của kali và natri chromat tương tự nhau. Khi phản ứng với chì(II) nitrat, nó cho kết tủa màu vàng và hợp chất chì(II) chromat.

## Ứng dụng
Không giống như muối natri chromat ít tốn kém hơn, muối kali chủ yếu được sử dụng cho công việc trong phòng thí nghiệm trong trường hợp đòi hỏi phải có muối khan. Nó là một chất oxy hóa trong tổng hợp hữu cơ. Nó được sử dụng như trong phân tích vô cơ định tính, ví dụ: như là một phép kiểm tra dùng màu cho các ion bạc. Nó cũng được sử dụng như là một chỉ thị cho phương pháp chuẩn độ kết tủa với bạc nitrat và natri chloride (chúng có thể được sử dụng như là tiêu chuẩn cũng như dung dịch chuẩn cho nhau) khi kali chromat chuyển sang màu đỏ nâu với sự hiện diện của ion bạc dư thừa.

## Xuất hiện trong tự nhiên
Tarapacaite là dạng khoáng chất tự nhiên của kali chromat. Nó rất hiếm khi xuất hiện trong tự nhiên và đến nay chỉ được biết đến tại một vài nơi trên sa mạc Atacama.

## An toàn
Kali  chromat là một tác nhân gây ung thư và là một chất oxy hóa mạnh.

## Tham khảo
Triệu Vũ Công

**Triệu Vũ Công** trong Tiếng Việt có thể là:
## Danh sách
*Triệu Vũ công (召武公) quân chủ nước nước Triệu thời Xuân Thu, cũng đọc là Thiệu Vũ Công.
*Triệu Vũ công (赵武公), không rõ tên, vị quân chủ thứ 2 của nước Triệu thời Chiến Quốc, có thụy hiệu khác là Vũ Hầu.
*Triệu Vũ công (赵武公) Lý Bật, đại thần thời Tây Ngụy, ban đầu là Triệu Vũ quận công, thời Bắc Chu được tiến phong làm Triệu Vũ quốc công, sau khi mất được cải phong truy tặng làm Ngụy Vũ Công.
## Xem thêm
*Vũ công
* Trung Vũ công
* Trinh Vũ công
* Túc Vũ công
* Hiến Vũ công
* Cảnh Vũ công
* Chu Vũ công
* Lỗ Vũ công
* Tề Vũ Công 
*Triệu Huệ Vương
*Triệu Khoảnh Vương
*Triệu Hoài Vương
*Triệu Vũ Đế
*Triệu Văn Đế
*Triệu Văn vương
Pin lithi

**Pin lithi** là các pin điện có lithi dùng làm anode. Những loại pin này còn được gọi là pin lithi-kim loại.

Loại pin lithi khác biệt với các loại pin khác nhờ dung tích lưu trữ cao (tuổi thọ dài) và chi phí cao. Tùy thuộc vào thiết kế và các hợp chất hóa học được sử dụng, pin lithi có thể tạo ra điện áp từ 1,5 V (tương đương với pin kẽm-carbon hoặc pin kiềm) cho đến khoảng 3.7 V.

Pin lithi dùng một lần cần phân biệt rõ với pin Li-ion và pin Li-po, mà đều là các pin sạc. Lithi rất hữu ích vì ion của nó có thể di chuyển giữa anode và cathode, sử dụng một hợp chất lithi làm vật liệu tạo cathode nhưng không dùng lithi nhưng kim loại anode. Lithi nguyên chất ngay lập tức sẽ phản ứng với nước, hoặc thậm chí là hơi ẩm trong không khí; lithi trong các pin ion lithi này ít có tính phản ứng hơn do ở dạng hợp chất. Trong quá trình sạc hoặc xả nếu người dùng không tuân thủ quy định thì pin có thể gây ra lượng khí thải ra bên ngoài, dẫn đến có thể gây nổ hoặc hỏa hoạn.

Pin lithi được sử dụng rộng rãi trong các thiết bị điện tử tiêu dùng xách tay và trong xe điện, từ xe lớn có kích thước đầy đủ đến đồ chơi điều khiển bằng sóng radio.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Các sửa đổi năm 2009 đối với các quy định về vận chuyển pin lithium 
* Thông tin về pin ion liti phốtphát
* Tính chất của pin liti dùng 1 lần
* Hình vẽ pin liti dựa trên chuẩn ANSI
* Pin Lithium Thionyl Chloride MSDS và thông tin an toàn hỗ trợ 
* Investigation of the fire performance of lithium-ion- and lithium-metal-batteries in various applications and derivative of tactical recommendations (Research Report in German, Forschungsstelle für Brandschutztechnik, Karlsruhe Institute of Technology - KIT)  (PDF)
*China's Lithium-ion Battery Market: Drivers behind it and its sustainability
Pin khô

**Pin khô** là một kiểu pin, thường được sử dụng cho các thiết bị điện xách tay. Nó được nhà khoa học người Đức Carl Gassner phát triển vào năm 1886, sau khi phát triển kế thừa pin nước kẽm-carbon của Georges Leclanché năm 1866.

Pin khô sử dụng một tấm chất điện ly, với độ ẩm vừa đủ cho phép dòng điện chạy qua. Không giống như pin ướt, một pin khô có thể hoạt động ở bất kỳ hướng nào mà không tràn ra ngoài vì nó không chứa chất lỏng dao động, điều này làm cho nó phù hợp với thiết bị di động. Để so sánh, các pin ướt đầu tiên thường là các hộp thủy tinh mỏng manh với các thanh chì treo trên đỉnh và cần phải xử lý cẩn thận để tránh bị đổ. Pin chì-axit đã không có được độ an toàn và tính di động của pin khô cho đến khi sự phát triển của pin gel. Pin ướt vẫn tiếp tục được sử dụng cho các ứng dụng có mức tiêu thụ cao như khởi động động cơ đốt trong, vì việc ức chế dòng điện phân có xu hướng làm giảm cường độ dòng điện có thể cung cấp.

Một pin khô phổ biến là pin kẽm-cacbon, đôi khi được gọi là pin Leclanché khô, có điện áp quy định 1.5 vôn, tương đương pin kiềm (vì cả hai đều dùng kết hợp kẽm–mangan dioxide).

Một pin khô tiêu chuẩn bao gồm một anode kẽm, thường ở dạng hình trụ, với một cathode carbon ở dạng một cột ở giữa pin. Chất điện li là amoni chloride dưới dạng một hỗn hợp bên cạnh anode bằng kẽm. Khoảng trống còn lại giữa chất điện phân và cathode carbon được lấp bằng một hỗn hợp thứ hai gồm amoni chloride và mangan dioxide, chất này dùng làm chất phân cực. Trong một số mẫu thiết kế, amoni chloride được thay thế bằng kẽm chloride.
## Tham khảo
Amoni chloride

**Amoni chloride** là một hợp chất vô cơ với công thức hóa học NH4Cl. Đây là một muối tinh thể màu trắng tan mạnh trong nước. Dung dịch amoni chloride có tính axit nhẹ. Sal ammoniac là tên của dạng khoáng vật tự nhiên amoni chloride. Khoáng chất này thường được hình thành trên các địa điểm than đá bị cháy khi ngưng tụ các khí có nguồn gốc từ than. Nó cũng được tìm thấy xung quanh một số mỏm núi lửa phun. Amoni chloride chủ yếu được sử dụng làm phân bón và hương liệu trong một số loại cam thảo. Chất này là sản phẩm của phản ứng giữa axit clohydric và amonia.

## Sản xuất

Chất này là sản phẩm của công nghệ Solvay dùng để điều chế natri cacbonat:
: CO2 + 2 NH3 + 2 NaCl + H2O → 2 NH4Cl + Na2CO3
Ngoài việc là phương pháp chính để sản xuất amoni chloride, phương pháp này được sử dụng để giảm thiểu việc giải phóng amonia trong một số hoạt động công nghiệp.

Amoni chloride được sản xuất đại trà bằng cách kết hợp amonia (NH3) với hydro chloride (khí) hoặc axit clohydric (dung dịch):
: NH3 + HCl → NH4Cl
Amoni chloride có trong tự nhiên tại các vùng có núi lửa, hình thành trên các tảng đá núi lửa gần các lỗ thông khí thải (fumaroles). Các tinh thể muối này ngưng tụ trực tiếp từ trạng thái khí và có khuynh hướng tồn tại rất ngắn, vì chúng hòa tan dễ dàng trong nước.

## Phản ứng
Amoni chloride có vẻ sẽ thăng hoa khi đun nóng nhưng thực tế bị phân hủy thành amonia và khí hydrogen chloride.
: NH4Cl → NH3 + HCl
Amoni chloride phản ứng với một base mạnh, như natri hydroxide, tạo thành khí amonia:
: NH4Cl + NaOH → NH3 + NaCl + H2O
Tương tự, amoni chloride cũng phản ứng với cacbonat kim loại kiềm ở nhiệt độ cao, tạo ra amonia và chloride kim loại kiềm:
: 2 NH4Cl + Na2CO3 → 2 NaCl + CO2 + H2O + 2 NH3
Dung dịch amoni chloride 5% trong nước có độ pH trong khoảng từ 4.6 tới 6.0.

Một số phản ứng của amoni chloride với các hóa chất khác có sinh nhiệt, như phản ứng của nó với bari hydroxide và quá trình hòa tan trong nước.
## Ứng dụng

Ứng dụng chính của amoni chloride là nguồn cung cấp nitơ trong phân bón (tương ứng với 90% sản lượng amoni chloride thế giới) như amoni clorophotphat. Các loại cây trồng dùng phân bón này chủ yếu là lúa ở châu Á.

Amoni chloride đã được sử dụng trong pháo hoa vào thế kỷ 18 nhưng đã được thay thế bằng các chất an toàn hơn và ít hút ẩm hơn. Mục đích của nó là để cung cấp nguồn clo để tăng cường màu xanh lá cây và màu xanh da trời từ ion đồng trong ngọn lửa.

Amoni chloride đã được sử dụng một thời để tạo ra khói trắng, nhưng phản ứng phân hủy kép tức thời của nó với kali clorat tạo ra hợp chất amoni clorat với tính ổn định không cao đã làm cho việc sử dụng chất này rất hạn chế.

Amoni clorua cũng được dùng để sản xuất paracetamol từ nitrobenzen. Đầu tiên, nitrobenzen đựoc khử bằng hỗn hợp kẽm-amoni clorua, sau đó được thủy phân bằng axit sulfuric. Cuối cùng, paracetamol được tạo ra bằng cách xử lý 4-aminophenol với anhydride acetic.

## Tham khảo
Beryli nitride

**Beryli nitride** Be3N2, là một muối có gốc nitride của beryli. Hợp chất này được điều chế từ các nguyên tố thành phần ở nhiệt độ cao (từ 1100 đến 1500&nbsp;°C). Khác với hai hợp chất khác có thành phần là beryli là Beryli azide [Be(N3)2], hoặc BeN6, hợp chất này tự phân hủy trong chân không thành beryli và nitơ.

## Điều chế
Beryli nitride được điều chế bằng cách nung nóng bột kim loại Beryli với khí nitơ khô, với điều kiện xúc tác là khí ôxi ở nhiệt độ từ 700 đến 1400&nbsp;°C.

## Ứng dụng
Hợp chất này được sử dụng với ứng dụng trong việc tạo gốm sứ chịu nhiệt, trong các lò phản ứng hạt nhân và là nguyên liệu quan trọng để sản xuất cacbon phóng xạ 14.

## Phản ứng
Beryli nitride phản ứng với axit vô cơ tạo ra khí amonia và muối kim loại có gốc anion của axit:
: Be3N2 + 6 HCl → 3 BeCl2 + 2 NH3

Trong các dung dịch kiềm mạnh, một dạng Berylilat, với sự phá triển thành amonia:
: Be3N2 + 6 NaOH → 3 Na2BeO2 + 2 NH3

Hai phản ứng trên cho thấy hợp chất Beryli nitride phản ứng với cả axit và kiềm, tuy vậy, hợp chất cũng phản ứng với nước, với một tốc độ thấp:
: Be3N2 + 6 H2O → 3 Be(OH)2 + 2 NH3

Beryli nitride bị oxy hóa khi đun nóng ở 600&nbsp;°C trong không khí.

## Nguy hại sức khỏe
Nếu trực tiếp tiếp xúc với hóa chất này, dính vào da mắt hoặc hít vào phổi có thể gây kích ứng nặng. Một tác hại của hóa chất, khi nuốt phải, nó gây buồn nôn, tiêu chảy, nôn mửa và đau bụng.

## Tham khảo
Mitarashi dango

là một loại bánh dango được cắm vào que với số lượng từ 3–5 viên (theo truyền thống là 5) và được phủ lên bởi một lớp nước láng là nước tương ngọt. Nó đặc trưng bởi lớp nước láng bóng loáng và hương cháy thơm.

Mitarashi dango bắt nguồn từ Phòng trà Kamo Mitarashi tại vùng Shimogamo ở quận Sakyo của Kyoto, Nhật Bản. Mitarashi dango được cho là lấy tên từ các bọt nước trong  (nước thanh tẩy được đặt tại cổng đền) của Đền Shimogamo gần đó. Một giả thuyết khác cho rằng loại dango 5 viên bán tại phòng trà được làm để mô phỏng cơ thể con người; viên trên cùng tượng trưng cho đầu, bốn viên còn lại tượng trưng cho tứ chi.

Loại dango này cũng được bán tại các siêu thị và cửa hàng tiện lợi tại Nhật Bản. Tuy nhiên, chúng thường chứa hàm lượng đường khá cao nhằm kéo dài thời gian bảo quản và thường ngọt hơn các loại dango có thể tìm thấy tại các phòng trà truyền thống và của hàng dango.

## Chú thích

## Tham khảo
Pin kiềm

**Pin kiềm** (IEC code: L) là một loại pin dùng một lần phụ thuộc vào phản ứng giữa kẽm và mangan dioxide (Zn/MnO2).

Một loại pin kiềm khác là pin kiềm có thể sạc lại, cho phép tái sử dụng các pin được thiết kế đặc biệt.

Khi so sánh với pin kẽm-cacbon dạng Leclanché hoặc pin kẽm chloride, pin kiềm có mật độ dung tích cao hơn và tuổi thọ dài hơn, với cùng một điện áp.

Pin kiềm được đặt tên như vậy vì nó có một chất điện ly có tính kiềm là kali hydroxide, thay cho chất điện ly có tính axit amoni chloride hoặc kẽm chloride trong các pin kẽm-carbon. Các hệ thống pin khác cũng sử dụng chất điện phân kiềm, nhưng chúng sử dụng các chất hoạt tính khác nhau cho các điện cực.

Pin kiềm chiếm 80% pin được sản xuất tại Mỹ và hơn 10 tỷ pin đã được sản xuất trên toàn thế giới. Tại Nhật, pin kiềm chiếm 46% tổng doanh số pin dùng 1 lần. Tại Thụy Sỹ pin kiềm chiếm 68%, ở Anh 60% và ở EU chiếm 47% tổng lượng pin bán ra bao gồm các loại pin sạc.

Pin kiềm được sử dụng trong nhiều đồ gia dụng như máy nghe nhạc MP3, máy nghe nhạc CD, máy ảnh kỹ thuật số, máy nhắn tin, đồ chơi, đèn chiếu sáng và radio.

## Tham khảo
Kali hydride

**Kali hydride**, công thức hóa học **KH**, là một hợp chất vô cơ của kali và hydro. Nó là một hydride kim loại kiềm. Kali hydride là một chất rắn màu trắng, mặc dù các sản phẩm thương mại có màu xám. Một hợp chất có tính kiềm mạnh, nó rất hữu ích trong tổng hợp hữu cơ, và cũng là một hợp chất phản ứng nguy hiểm. Vì lý do này, nó được bán thương mại dưới dạng bùn (~ 35%) hòa tan trong dầu khoáng hoặc ở dạng sáp parafin để thuận tiện khi vận chuyển.

## Sản xuất
Kali hydride được sản xuất bằng phản ứng hóa hợp trực tiếp giữa kali và hydro:
:2K + H2 → 2KH
Phản ứng này do Humphry Davy khám phá ra ngay sau khi ông khám phá ra kali năm 1807, với việc ông nhận ra kim loại mới này sẽ bốc hơi trong một luồng khí hydro khi nung nóng ở nhiệt độ dưới nhiệt độ sôi của nó.

Kali hydride hòa tan trong các hydroxide khan (chẳng hạn như natri hydroxide nóng chảy) và hỗn hợp muối hóa học, nhưng không tan trong các dung môi hữu cơ.

## Phản ứng
KH phản ứng với nước theo phản ứng sau:
:KH + H2O → KOH + H2
Kali hydride là một siêu base còn mạnh hơn cả natri hydride. Nó được sử dụng để deproton hóa các hợp chất carbonyl nhất định để tạo ra các enolates. Nó cũng deproton hóa các amin để tạo ra các amit tương ứng của loại KNHR và KNR2.

## An toàn
KH là chất gây cháy trong không khí, phản ứng dữ dội với các axit và nổ khi tiếp xúc với chất oxy hóa và một số loại khí khác. Khi được giữ trong dầu khoáng, KH ít gây cháy hơn.

## Xem thêm
*Natri hydride

## Tham khảo
Bari permanganat

**Bari permanganat** là một hợp chất vô cơ với công thức hóa học **Ba(MnO<sub>4</sub>)<sub>2</sub>**.

## Điều chế
Bari permanganat có thể được tạo ra bằng phản ứng dị phân của bari manganat trong dung dịch acid yếu, hoặc oxy hóa bari manganat với các chất oxy hóa mạnh. Các chế phẩm dựa vào phản ứng nước của bari permanganat là quá trình rất chậm do độ hòa tan thấp của manganat.

## Phản ứng
Acid permanganic có thể được điều chế bằng phản ứng của acid sulfuric pha loãng với dung dịch bari permanganat, phụ phẩm bari sulfat không hòa tan được loại bỏ bằng cách lọc:
:Ba(MnO4)2 + H2SO4 → 2HMnO4 + BaSO4↓
Acid sulfuric sử dụng phải pha loãng; phản ứng của permanganat với acid sulfuric đặc tạo ra anhydride, mangan heptoxide.

## Tham khảo
Nhị diện

**Nhị diện** là hình hợp bởi hai nửa mặt phẳng có chung bờ là một đường thẳng. Mỗi nửa mặt phẳng đó gọi là một mặt của nhị diện và  đường thẳng chung gọi là cạnh của nhị diện

## Kí hiệu
Nhị diện gồm hai nửa mặt phẳng (α), (β) có chung bờ là a được kí hiệu là [α, a, β] hoặc là [α, β] hoặc [a] nếu không sợ bị nhầm với nhị diện khác

## Góc của nhị diện
Cắt nhị diện [α, a, β] bởi mặt phẳng (P) vuông góc với a tại O. Giao tuyến của (P) với (α) và (P) với (β) lần lượt là hai tia Ox và Oy. Khi đó \widehat{xOy} gọi là góc của nhị diện [α, a, β], hay nói gọn là góc nhị diện [α, β].

Số đo góc nhị diện [α, a, β] cũng được kí hiệu là [α, β] hoặc đơn giản là [a] nếu không cần phân biệt

Từ I \in (α) và J \in (β) với I, J \not\in a, hạ IK \perp a, JH \perp a, khi đó ta có [α, β] = (\overrightarrow{HI} , \overrightarrow{KJ})

## Công thức tính góc của nhị diện tạo bởi 3 tia
Cho 3 tia OX, OY, OZ trong đó \widehat{YOZ} = \alpha, \widehat{XOZ}=\beta, \widehat{XOY}=\gamma. Khi đó số đo góc nhị diện cạnh OX là \alpha' được tính theo công thức:cos\alpha' = \frac{cos\alpha - cos\beta.cos\gamma}{sin\beta.sin\gamma}Chứng minh: Trên các tia OX, OY, OZ lần lượt lấy 3 điểm A, B, C sao cho OA = OB = OC = 1. Khi đó \overrightarrow{OA} = \vec{i} , \overrightarrow{OB} = \vec{j} và \overrightarrow{OC} = \vec{k}  là ba vectơ đơn vị trên các trục đã cho.

Kẻ các đường cao BH, CK của hai tam giác OAB, OAC. Ta có:

\vec{j}.\vec{k}=cos\alpha, \vec{i}.\vec{k}=cos\beta, \vec{i}.\vec{j}=cos\gamma

cos\beta=\overline{OK}, cos\gamma=\overline{OH}, sin\beta=CK, sin\gamma=BH

Từ đó suy ra:

\overrightarrow{HB}=\overrightarrow{OB}-\overrightarrow{OH}=\vec{j}-\overline{OH}.\vec{i}=\vec{j}-cos\gamma.\vec{i}

\overrightarrow{KC}=\overrightarrow{OC}-\overrightarrow{OK}=\vec{k}-\overline{OK}.\vec{i}=\vec{k}-cos\beta.\vec{i}

Vậy:

cos\alpha'=\frac{\overrightarrow{HB}.\overrightarrow{KC}}{BH.CK}=\frac{(\vec{j}-cos\gamma.\vec{i})(\vec{k}-cos\beta.\vec{i})}{sin\beta.sin\gamma}=\frac{cos\alpha-cos\beta.cos\gamma}{sin\beta.sin\gamma}
Đồng(I) iodide

**Đồng(I) iodide** là hợp chất vô cơ, có công thức hóa học là **CuI**. Nó có ứng dụng trong nhiều việc khác nhau như để tổng hợp hữu cơ.

Đồng(I) iodide có màu trắng, khi được tìm thấy trong tự nhiên nó là chất khoáng thô hiếm, màu nâu đỏ, nhưng màu đó là do bị pha trộn lẫn tạp chất. Thường các hợp chất có chứa iodide bị đổi màu do sự oxy hóa iodide đối với phân tử iod.

## Cấu trúc
Đồng(I) iodide, giống như hầu hết halide kim loại khác, là một polyme vô cơ. Nó tồn tại dưới nhiều dạng tinh thể. Nó có cấu trúc pha trộn kẽm dưới 390 ℃ (γ-CuI), cấu trúc wurtzit giữa 390 và 440 ℃ (β-CuI), và cấu trúc muối đá trên 440 ℃ (α-CuI). Các ion được phối hợp tứ diện khi ở dạng blend kẽm hoặc cấu trúc wurtzit, với khoảng cách Cu-I là 2,338 Å. Đồng(I) bromide và đồng(I) chloride cũng chuyển đổi từ cấu trúc blende kẽm sang cấu trúc wurtzit ở 405 và 435 ℃, tương ứng. Do đó, chiều dài liên kết đồng-halide càng dài, nhiệt độ cần để thay đổi cấu trúc từ cấu trúc pha trộn kẽm đến cấu trúc wurtzit càng thấp. Khoảng cách liên kết trong đồng(I) bromide và đồng(I) chloride tương ứng là 2,173 và 2,051 Å.




## Điều chế
Đồng(I) iodide có thể được điều chế bằng cách đốt nóng iod và đồng trong HI. Tuy nhiên, trong phòng thí nghiệm, đồng(I) iodide được điều chế bằng cách trộn một dung dịch nước của natri hoặc kali iodide và một muối đồng(II) tan như đồng(II) sunfat.
:Cu2+ + 2I− → CuI<sub>2</sub>
CuI2 ngay lập tức phân hủy tạo thành CuI và giải phóng I<sub>2</sub>:
:2CuI2 → 2CuI + I2

## Tính chất
CuI có thể hòa tan trong acetonitrile.

## Sử dụng
*CuI được sử dụng làm chất thử trong tổng hợp hữu cơ. Kết hợp với các hợp chất diamin 1,2 hoặc 1,3, CuI xúc tác chuyển hóa aryl-, heteroaryl-, và vinyl-bromide thành các iodid tương ứng.
*CuI được sử dụng như là một nguồn iod ăn kiêng trong muối ăn và thức ăn chăn nuôi.
*Các đặc tính cấu trúc của CuI cho phép CuI ổn định nhiệt trong nylon trong ngành công nghiệp thảm thương mại và nhà ở, các phụ kiện động cơ ô tô và các thị trường khác, nơi cần yếu tố độ bền và trọng lượng.
*CuI được sử dụng trong việc phát hiện thủy ngân. Khi tiếp xúc với hơi nước thủy ngân, hợp chất trắng ban đầu thay đổi màu sắc để tạo thành đồng tetraiodomercurat, có màu nâu.
*CuI được sử dụng trong việc thiết kế và tổng hợp các cụm Cu(I), đó là hợp chất phức tạp polymetal.
*CuI được dùng để thay đổi lượng mưa hoặc cấu trúc của chúng bằng cách phân tán các chất vào khí quyển làm tăng khả năng nước tạo thành các giọt nhỏ hoặc tinh thể.

## Hợp chất khác
CuI còn tạo một số hợp chất với NH<sub>3</sub>, như:
*CuI·3NH3 – chất rắn lục nhạt;
*2CuI·3NH3 – chất rắn nâu đen.
Hợp chất CuI·3NH3 tồn tại dưới trạng thái đime.

CuI còn tạo một số hợp chất với CS(NH<sub>2</sub>)<sub>2</sub>, như CuI·CS(NH2)2 là tinh thể trắng hay CuI·3CS(NH2)2 là tinh thể lục phương trong suốt giống nước, bị phân hủy bởi nước.

## Tham khảo
Altena

**Altena** là một thị trấn thuộc huyện Märkischer Kreis, bang Nordrhein-Westfalen, Đức. Thị trấn hình thành bên dưới thành trì Altena có từ thế kỷ 12, mà sau đó được Richard Schirrmann vào năm 1914 thành lập nhà khách cho thanh thiếu niên (youth hostel) thường trực đầu tiên trên thế giới. Altena nằm ở thung lũng sông Lenne, đoạn phía bắc của vùng Sauerland.

## Chú thích
Lithi iodide

**Lithi iodide**, công thức hóa học **LiI**, là một hợp chất vô cơ của lithi và iod. Khi tiếp xúc với không khí, nó sẽ trở thành màu vàng, do quá trình oxy hóa iod. Nó kết tinh trong mô hình NaCl. Nó có thể tạo ra các dạng ngậm nước khác nhau.

## Ứng dụng

Lithi iodide được sử dụng như một chất điện phân cho pin chịu nhiệt độ cao. Nó cũng được sử dụng cho pin có tuổi thọ cao theo yêu cầu, ví dụ như máy tạo nhịp nhân tạo. Lithi iodide rắn được sử dụng như phosphor để phát hiện neutron. Nó cũng được sử dụng trong hỗn hợp với Iod, trong chất điện phân của tế bào năng lượng mặt trời nhạy ánh sáng.

Trong tổng hợp chất hữu cơ, LiI rất hữu ích cho việc cắt các liên kết CO. Ví dụ, nó có thể được sử dụng để chuyển đổi metyl este thành axit cacboxylic:

:RCO2CH3 + LiI → RCO2Li + CH3I
Các phản ứng tương tự áp dụng cho epoxit và aziridin.

Lithi iodide được sử dụng làm chất phản sóng vô tuyến đối với các hình ảnh chụp X quang bằng máy X quang. Việc sử dụng nó đã ngưng do độc tính của nó ảnh hưởng thận, hiện được thay thế bằng các phân tử iod hữu cơ. Các dung dịch iod vô cơ chịu sự tăng nhiệt và độ nhớt cao.

## Hợp chất khác
LiI còn tạo một số hợp chất với NH<sub>3</sub>, có dạng LiI·xNH3, trong đó x = 1 → 4. Chúng đều có màu trắng.

## Xem thêm
*Pin lithi

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*
*
Trà My (định hướng)

**Trà My** hoặc **Trà Mi** có thể là:

## Địa danh
* Xã Trà My, thành phố Đà Nẵng
* Xã Nam Trà My, thành phố Đà Nẵng.

; Địa danh cũ
* Huyện Trà My thuộc tỉnh Quảng Nam, tồn tại đến năm 2003, sau tách thành hai huyện Bắc Trà My và Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam.
* Huyện Bắc Trà My, tỉnh Quảng Nam
* Huyện Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam
* Thị trấn Trà My (huyện Bắc Trà My, tỉnh Quảng Nam); nay là một phần xã Trà My, thành phố Đà Nẵng

## Thực vật
*Hoa Trà My: là biến thể hoa kép Rubus rosifolius var. coronarius (mâm xôi lá hồng hoa kép). Biến thể này có tên là Đồ mi, ở VN quen gọi là trà mi. Hiện nay nó bị gọi sai và gán sai cho loài sơn trà Nhật Bản - Camellia japonica.

## Khác
*Bão Trami