Bão Sarah (1977)

**Bão Sarah** (tên địa phương Philippines là **bão nhiệt đới Elang**, Việt Nam gọi là **bão số 3 năm 1977**) là một cơn bão mạnh tác động đến Trung Quốc và Việt Nam vào tháng 7 năm 1977. Hình thành từ một vùng áp thấp ngoài khơi phía Đông Philippines, Sarah nhanh chóng phát triển thành bão nhiệt đới, đổ bộ vào Philippines rồi đi vào biển Đông. Đến ngày 20 tháng 7, Sarah đã phát triển trở thành một cơn bão cuồng phong khi nó tiến đến phía Đông đảo Hải Nam của Trung Quốc và sau đó đạt cường độ cực đại.

Vào ngày 21 tháng 7 năm 1977, Sarah đi vào Vịnh Bắc Bộ, đến chiều cùng ngày đã đổ bộ vào thành phố Hải Phòng của Việt Nam. Sarah đã gây gió mạnh, mưa lớn và thiệt hại nghiêm trọng cho đảo Hải Nam và các tỉnh miền Bắc Việt Nam, với 132 người chết, mất tích tại đảo Hải Nam, Trung Quốc và 110 người chết, mất tích tại Việt Nam. Sarah vẫn được xem là một trong những cơn bão mạnh nhất từng đổ bộ vào Việt Nam từ trước đến nay.
## Lịch sử khí tượng

Nguồn gốc của Sarah xuất phát từ một vùng đối lưu cách khoảng 417&nbsp;km về phía Đông của Palau được Trung tâm Cảnh báo Bão Liên hợp Hải quân Hoa Kỳ phát hiện vào ngày 14 tháng 7, sau đó một ngày cơ quan ngày đã ban hành "Cảnh báo về sự hình thành xoáy thuận nhiệt đới" (TCFA) đối với vùng thấp này. Trong ngày 16, dữ liệu vệ tinh chỉ ra phần hoàn lưu phía tây đang chiếm ưu thế, sau đó đối lưu trong khu vực đã trở nên tập trung, xoắn hơn vào trung tâm và cơ quan này đã phát cảnh báo đầu tiên về áp thấp nhiệt đới, tối cùng này đã trở thành bão và được cấp tên quốc tế "Sarah". Cùng ngày Philippines đã ghi nhận xoáy thuận đi vào Khu vực Trách nhiệm của Philippines (PAR) và cấp tên Elang. Sau đó, Sarah đã đổ bộ vào Philippines, và không thể tăng cường thêm do không gặp nhiều điều kiện thuận lợi.

Sáng ngày 18 tháng 7, Sarah đi vào biển Đông và bắt đầu quá trình gia tăng cường độ. Ngày 19 tháng 7, áp cao cận nhiệt đới ở phía Bắc cơn bão rút đi, Sarah ngay lập tức dịch chuyển về hướng Tây Bắc, cường độ mạnh lên . Ghi nhận của Cục Khí tượng Trung Quốc (CMA) cũng đã cho thấy bão mạnh lên . Khoảng 05:15 sáng (UTC+8) ngày 20 tháng 7, một trạm khí tượng của Trung Quốc trên quần đảo Hoàng Sa đã đo được tốc độ gió duy trì (gió mạnh) , hướng gió Tây Tây Nam, tương ứng với gió mạnh cấp 13. Vào tối ngày 20 tháng 7, Sarah đã đổ bộ vào đảo Hải Nam, Trung Quốc. Sau đó, áp cao cận nhiệt đới bắt đầu lấn Tây, bão Sarah đã giảm tốc độ di chuyển còn 15&nbsp;km/h cũng như lệch Tây dần, đi qua phía Bắc đảo Hải Nam và một trạm thời tiết ở tọa độ 19,5oB và 109,6oĐ nằm ở Đam Châu trên đảo đã ghi nhận khí áp 969,5&nbsp;hPa. Theo CMA, khí áp thấp nhất ghi nhận đối với Sarah là 957hPa vào tối 20 tháng 7.

Ngày 21 tháng 7, Sarah đi vào Vịnh Bắc Bộ. Diễn biến của bão trên Vịnh Bắc Bộ không có nhiều thông tin, ngoại trừ việc các cơ quan ghi nhận bão tăng tốc lên khoảng 25&nbsp;km/h và sức gió khi mới vào vịnh ước tính là  theo JTWC và  theo CMA. Chiều ngày 21 tháng 7, Sarah đã đổ bộ vào thành phố Hải Phòng với vùng tâm được cho là đi qua Đài khí tượng Phù Liễn, chấm dứt chuỗi 624 ngày không có bão đổ bộ vào Việt Nam. Sau đó, Sarah đi sâu vào vùng Đồng bằng sông Hồng, JTWC phát cảnh báo cuối cùng vào tối cùng ngày khi nó đang ở phía tây bắc của Hà Nội. Tàn dư của Sarah đi sâu vào vùng Thượng Lào và phía Bắc Myanmar rồi tan dần ngày hôm sau.
## Tác động và đánh giá

### Trung Quốc
Khoảng 19:00 đến 20:00 (giờ địa phương UTC+8) ngày 20 tháng 7, cơn bão đã đổ bộ vào đảo Hải Nam, vị trí đổ bộ ở huyện Quỳnh Hải (ngày nay là thành phố cấp huyện Quỳnh Hải). Cơn bão được đánh giá là có phạm vi ảnh hưởng rộng và gây mưa đáng kể trên toàn đảo. Nhiều nơi trên đảo Hải Nam ghi nhận gió mạnh cấp 8, cấp 9 và gió giật cấp 9–11, trạm đo ở Đồn Xương ghi nhận gió mạnh nhất do bão, với gió mạnh đo được  và gió giật , tương ứng gió cấp 10 giật cấp 13, gió bão mạnh  và gió giật , tương ứng với gió mạnh cấp 9 giật cấp 11 được đo tại huyện Lâm Cao. Từ ngày 19 đến ngày 23 tháng 7, số huyện hoặc thành phố cấp huyện ghi nhận mưa trên 200&nbsp;mm là 8; riêng Bạch Sa, Đông Phương, Quỳnh Trung, Thông Thập (ngày nay là thành phố Ngũ Chỉ Sơn), Lạc Đông, Xương Giang ghi nhận tổng lượng mưa trên 326&nbsp;mm. Trạm quan trắc tại huyện lỵ của huyện Bạch Sa ghi nhận lượng mưa ngày 490,3&nbsp;mm và tổng lượng mưa do bão đạt 591&nbsp;mm, lượng mưa ngày tại các trấn và hương như Đả An, Tế Thuỷ, Nguyên Môn của huyện này đạt trên 600&nbsp;mm. Tốc độ dòng chảy tại trạm thuỷ văn Nha Xoa là 6&nbsp;m/s. Ảnh hưởng của bão đã gây lũ quét, tại Bạch Sa, Quỳnh Trung, Đồn Xương, Xương Giang ghi nhận thiệt hại nặng. Chỉ riêng tại huyện Bạch Sa, 60 người tử vong do thiên tai lũ lụt. Thiệt hại do bão trên toàn đảo Hải Nam: tổng cộng 90 người chết, 42 người mất tích, 129 người bị thương, 135.400 gian nhà bị hư hỏng, 8.861 tấn lương thực và hạt giống bị thiệt hại, 11 hồ chứa bị vỡ (trong đó có 4 hồ dung tích trên 100.000&nbsp;m³), 677 công trình như đường sá, cầu, các công trình thủy lợi bị phá hủy, 27.287&nbsp;ha hoa màu và rừng bị tàn phá; hơn 4,7 triệu cây cao su, hồ tiêu, dừa… bị thiệt hại.

### Việt Nam

Sarah là cơn bão số 3 năm 1977 theo thông tin của ngành khí tượng Việt Nam, đổ bộ vào Hải Phòng với sức gió được cho là ở cấp 12, cấp 13 cùng bán kính lớn lên đến 200&nbsp;km. Vào thời điểm Sarah đổ bộ ngày 21 tháng 7 năm 1977, đài khí tượng Phù Liễn ở Hải Phòng ghi nhận sức gió giật tới 51–52&nbsp;m/s (cấp 16) bằng máy gió Munro, một loại máy gió tự ghi có xuất xứ từ Anh và khí áp thấp nhất (giá trị tuyệt đối) ghi nhận được tại trạm xuống đến 950,6hPa, tuy nhiên giá trị này đo được ở độ cao 113m nên khi quy về mực nước biển thì giá trị áp ở khoảng 963,4hPa. Khi đổ bộ, Sarah cũng đã gây ra mưa vừa và mưa to tại miền Bắc Việt Nam, với tổng lượng mưa ở thời điểm bão vào và sau khi bão vào ước tính khoảng 100mm, riêng tại Nam Định tổng lương mưa 176,9mm (thực đo khi bão vào là 124,9mm và sau bão là 52,0mm).

Sarah vẫn được cho là một trong những cơn bão mạnh nhất đổ bộ vào Hải Phòng, Hải Dương. Theo JTWC, Đài phát thanh Hà Nội không công bố thiệt hại. Nhưng theo các tài liệu tại Việt Nam, tại Hải Phòng, Sarah đã làm 48 người chết, 228 người bị thương, 48.000 ha ruộng ngập úng và 160.000m3 đê kè bị sạt trôi. Tính chung, tại Việt Nam, Sarah làm 101 người chết, 390 người bị thương, 9 người mất tích, 32.192 nhà đổ, 130.384 nhà hư hỏng, 302 trường học và 1965 bệnh viện bị đổ, 259 thuyền đắm, 4253 cột điện bị gãy đổ.

## Ghi chú

## Chú thích

## Đọc thêm
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*