Gobiodon histrio

***Gobiodon histrio*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Gobiodon]]* trong họ Cá bống trắng. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1837.
 
## Từ nguyên
Từ định danh *histrio* trong tiếng Latinh có nghĩa là "diễn viên". Tên gọi này do Kuhl & van Hasselt đặt, mà hàm ý theo Valenciennes là đề cập đến sự tương đồng về hoa văn bắt mắt giữa loài cá này với *[[Histrio histrio]]* (thuộc họ Cá lưỡi dong).
 
## Phân bố và môi trường sống
*G. histrio* có phân bố trải rộng trên vùng Đông Ấn - Tây Thái, bao gồm cả Biển Đỏ, và từ quần đảo Andaman về phía đông đến quần đảo Samoa, ngược lên phía bắc đến quần đảo Ryukyu, xa về phía nam đến Úc (gồm cả đảo Lord Howe). Ở Việt Nam, *G. histrio* được ghi nhận tại vịnh Nha Trang và quần đảo Trường Sa.
 
*G. histrio* là một loài sống cộng sinh với san hô *[[Acropora]]*, đặc biệt ưa sống với loài *[[Acropora nasuta]]*, được tìm thấy trên các rạn san hô ngoài khơi và trong đầm phá ở độ sâu đến ít nhất là 15 m.

Một điểm tương đồng về sự thích nghi môi trường sống giữa *G. histrio* ở Úc và Fiji là chúng có xu hướng cư trú trên các cụm san hô *A. nasuta* có đường kính lớn. Tuy nhiên, vẫn có sự khác biệt về sự ưu tiên chọn môi trường sống giữa các vùng địa lý. Không giống như ở Úc, *G. histrio* ở Fiji ưa thích cư trú trên các cụm *A. nasuta* có khoảng cách giữa các nhánh hẹp hơn. *G. histrio* ở Úc lại ưa thích san hô *A. nasuta* có màu xanh lam hơn là biến thể màu nâu. Kết quả thí nghiệm cho thấy, *G. histrio* ở Fiji không phân biệt *A. nasuta* dựa trên màu sắc mà chỉ sử dụng hình thái cấu trúc để lựa chọn môi trường sống của chúng.

Tại đảo Lizard (rạn san hô Great Barrier), những cá thể *G. histrio* nhỏ, đơn lẻ thường chiếm giữ các san hô nhỏ (đường kính dưới 15–20&nbsp;cm), còn những cặp lớn hơn chiếm giữ san hô lớn (đường kính trên 15–20&nbsp;cm). *G. histrio* nhỏ và lớn đều ưa sống ở san hô lớn, nhưng cá thể nhỏ thường bị đuổi khỏi san hô lớn khi có sự hiện diện của cá thể lớn hơn. Cá nhỏ có nhiều khả năng sử dụng san hô lớn khi có mặt một con trưởng thành so với khi xuất hiện một cặp trưởng thành, cho thấy rằng cá nhỏ có thể đã mất đi một cá thể trong cặp sinh sản của nó.

## Mô tả
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở *G. histrio* là 3,5&nbsp;cm. Loài này có màu xanh lục với các vệt sọc, hoặc là các sọc đứt đoạn, hàng đốm màu đỏ tươi ở hai bên thân. Có 4–5 sọc dọc màu đỏ trên đầu, sọc đầu tiên băng qua mắt, sọc cuối băng qua gốc vây ngực (các sọc vượt lên trên tầm mắt). Có một đốm đen ở phía cuối trên của nắp mang.

*G. histrio* có kiểu hình rất giống với *[[Gobiodon aoyagii]]* và *[[Gobiodon erythrospilus]]*. Thay vì là các sọc đỏ như *G. histrio* và *G. erythrospilus*, *G. aoyagii* lại xuất hiện các hàng đốm tròn trên thân. Giữa *G. histrio* và *G. erythrospilus* có thể khó phân biệt hơn, nhưng để ý sẽ thấy các vệt đỏ trên đầu của *G. erythrospilus* lại ngắn hơn (không vượt lên tầm mắt như *G. histrio*) và loài này không có đốm đen trên nắp mang.

Số gai vây lưng: 6–7; Số tia vây lưng: 10; Số gai vây hậu môn: 1; Số tia vây hậu môn: 9; Số gai vây bụng: 1; Số tia vây bụng: 5.

## Sinh thái
*G. histrio* và cá bống *[[Paragobiodon echinocephalus]]* góp phần loại bỏ tảo lục *[[Chlorodesmis fastigiata]]*, một loại tảo có khả năng cảm nhiễm qua lại gây ức chế sự phát triển của san hô *A. nasuta* (bằng cách tạo ra vùng thiếu oxy hoặc tăng lượng vi khuẩn có hại cho san hô). Trong vòng vài phút sau khi tiếp xúc với tảo độc, hoặc chỉ tiếp xúc qua chiết xuất hóa học của tảo, san hô sẽ tỏa ra mùi thu hút cá bống đến để dọn tảo cho chúng. *G. histrio* tiêu thụ luôn cả tảo *C. fastigiata*, trong khi *P. echinocephalus* chỉ loại bỏ *C. fastigiata* nhưng không tiêu thụ nó.

*G. histrio* tiết ra độc tố trên da của chúng. Thí nghiệm của Dixson và Hay (2012) cho thấy, dịch nhầy tiết ra từ *G. histrio* đã tiếp xúc với *C. fastigiata* khiến loài săn mồi mất thăng bằng (ngả về phía trước hoặc sang một bên) nhanh hơn gấp đôi so với *G. histrio* không tiếp xúc với *C. fastigiata*.

Sau khi một loài săn mồi bắt được *G. histrio*, chúng sẽ ngay lập tức nhả *G. histrio* ra do độc tố tiết ra từ dịch nhầy. Nhưng những kẻ săn săn mồi vẫn lặp lại hành vi này nhiều lần, và *G. histrio* vẫn luôn sống sót sau khi bị nhả ra. Tuy nhiên, *G. histrio* vẫn có thể bị tiêu thụ sau khoảng 1,5 phút, thời gian tối thiểu mà cá bống được xử lý trong miệng kẻ săn mồi.

## Thương mại
*G. histrio* được thu hoạch trong ngành buôn bán cá cảnh.

## Tham khảo