open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bantustan

**Bantustan** (còn được gọi là *quê hương của [[người Bantu]]*, *nhà nước của người da đen*, *quê hương của người da đen* hoặc đơn giản là *quê hương*; tiếng Afrikaans: *Bantoestan*) là một vùng đất, lãnh thổ dành cho cư dân da đen ở Nam Phi và Tây Nam Phi (nay là Namibia), như một phần của chính sách phân biệt chủng tộc apartheid. Mười bantustan tại Nam Phi và mười bantustan khác tại Tây Nam Phi (lúc này vẫn thuộc chính quyền Nam Phi), với mục đích tập trung các thành viên của các nhóm dân tộc đã được chỉ định, do đó làm cho các bantustan trở nên đồng nhất về mặt dân tộc, tạo cơ sở cho khái niệm tự trị cho các nhóm dân tộc da đen khác nhau tại Nam Phi. Xét về Đạo luật Bantu năm 1970, người da đen bị tước quyền công dân Nam Phi, họ đã tước đi một số quyền chính trị và dân sự còn lại của họ ở Nam Phi, và biến họ thành công dân của những bantustan được chỉ định.

Chính quyền thực dân Anh vào thế kỷ 19, và các chính phủ Nam Phi tiếp theo, đã thành lập "các khu dành riêng" vào năm 1913 và 1936, với ý định tách biệt người Nam Phi da đen khỏi người da trắng. Khi Đảng Quốc gia lên nắm quyền vào năm 1948, Bộ trưởng Bộ Nội vụ (và sau này là Thủ tướng Nam Phi) Hendrik Frensch Verwoerd giới thiệu một loạt các biện pháp định hình lại xã hội Nam Phi sao cho người da trắng chiếm đa số. Việc tạo ra các bantustan là một yếu tố trung tâm của chiến lược này, vì mục tiêu dài hạn là làm cho các bantustan trở nên độc lập. Do đó, người da đen sẽ mất quyền công dân và quyền bầu cử ở Nam Phi, cho phép người da trắng vẫn kiểm soát Nam Phi. Thuật ngữ bantustan được sử dụng lần đầu tiên vào cuối những năm 1940, trong đó Bantu nghĩa là *người* trong một số ngôn ngữ của thổ dân châu Phi và *stan* (một hậu tố có nghĩa là *vùng đất* trong tiếng Ba Tư và một số ngôn ngữ chịu ảnh hưởng của tiếng Ba Tư ở Tây Á, Trung Á và Nam Á).

Bốn bantustan tại Nam Phi—Transkei, Bophuthatswana, Venda, và Ciskei (còn được gọi là "Nhà nước TBVC") đã đơn phương tuyên bố độc lập, nhưng không được công nhận bên ngoài Nam Phi, những bantustan khác (như KwaZulu, Lebowa, QwaQwa) được trao quyền tự trị một phần nhưng chưa bao giờ được trao quyền độc lập. Tại Tây Nam Phi, Ovamboland, Kavangoland và Đông Caprivi được trao quyền tự quyết. Bantustan đã bị giải thể với sự kết thúc của chế độ apartheid và tái gia nhập Nam Phi vào năm 1994.

## Danh sách các Bantustan
### Bantustan tại Nam Phi

## Tham khảo
Kepler-33

**Kepler 33** là một ngôi sao thuộc chòm sao Thiên Nga, với hệ sao đã biết gồm năm hành tinh.

Ngôi sao này cách Trái Đất khoảng 4090 năm ánh sáng, có nhiệt độ khoảng 5849 K thuộc loại sao M1 có khối lượng khoảng 1,164 Mặt Trời và bán kính 1,615 Mặt Trời; độ tuổi khoảng 4,27 tỷ năm.

Kepler 33 có 5 hành tinh quay quanh tất cả đều quá gần nên không có sự sống ở đó. Hành tinh gần nhất có bán kính lớn hơn Trái Đất, bằng khoảng 0,16 bán kính Sao Mộc và quay quanh ngôi sao chủ trong 5 ngày (0,0677 AU). Các hành tinh còn lại lần lượt quay quanh sao chủ trong 13 ngày (0,119 AU), 21,8 ngày (0,166 AU), 31,8 ngày (0,214 AU) và 41,03 ngày (0,254 AU).

## Tham khảo
Cibotium

***Cibotium*** là một chi của 11 loài dương xỉ nhiệt đới. Đây là chi duy nhất trong họ Cibotiaceae trong Nhóm Pteridophyte Phylogeny. Ngoài ra, nó có thể được coi là phân họ Cibotioideae của họ Cyatheaceae.

## Loài
Kể từ tháng 11 năm 2019, Plants of the World Online đã chấp nhận các loài và giống lai sau:

**[[Cibotium arachnoideum]]* (C.Chr.) Holttum
**[[Cibotium barometz]]* (L.) J.Sm.
**[[Cibotium chamissoi]]* Kaulf.
**[[Cibotium cumingii]]* Kunze
**[[Cibotium glaucum]]* (Sm.) Hook. & Arn.
*''Cibotium'' × ''helenae'' D.D.Palmer
**[[Cibotium menziesii]]* Hook.
**[[Cibotium nealiae]]* Degen.
**[[Cibotium schiedei]]* Schltdl. & Cham.
**[[Cibotium sumatranum]]* Christ
**[[Cibotium taiwanense]]* C.M.Kuo

Một số loài đã tuyệt chủng cũng đã được đặt trong chi này:
*†*[[Cibotium iwatense]]* Ogura
*†*[[Cibotium oregonense]]* Barrington

## Phân phối
Các loài thuộc chi phân bố khá hẹp ở Hawai (bốn loài, cộng với một giống lai), Đông Nam Á (năm loài) và rừng mây ở Trung Mỹ và Mexico (hai loài). Môi trường sống tự nhiên của Cibotium là dưới các gốc cây mà nước hay nhỏ giọt xuống và quanh những dòng suối chảy trong rừng mưa nhiệt đới trên sườn núi lửa tại Hawaii.

Dữ liệu từ các hóa thạch cho ta thấy rằng chi này từng là một phần của hệ thực vật lỗ khoan phát hiện được ở châu Âu, miền đông Bắc Mỹ và Tây Á. Cụ thể là các nhà khảo cổ phát hiện hóa thạch *[[Cibotium oregonense]]* ở gần Medford, Oregon và hóa thạch *[[Cibotium iwatense]]* ở Iwate, Nhật Bản.

Không có loài thuộc Cibotium nào có thể sống tự nhiên trong môi trường của Vương quốc Anh, nên họ trồng hai loài của chi này ở nhà kính Royal Botanic Gardens, Kew và RBG Edinburgh ở Scotland. Mọi người sẽ chiêm ngưỡng được mẫu vật loài *Cibotium regale* ở nhà kính Hoàng gia Laeken khi nhà kính này mở cửa vào tháng năm hàng năm.

## Các mối đe dọa
Môi trường sống của các loài trong chi *Cibotium* ở Hawaii bị đe dọa do người ta lấn chiếm đất để phát triển kinh tế. Mối đe dọa khác là do gió thổi các bào tử của loài dương xỉ có tên *Cyathea Cooperi* từ Úc đến đây (loài này vốn là dương xỉ vườn của Mỹ, người ta nhập khẩu nó vào Úc). Việc này mở đầu cho mối đe dọa nghiêm trọng đến các loài dương xỉ tại Hawaii.

## Công dụng
*Cibotium glaucum* là loài thường gặp nhất trong các tiệm cây cảnh ở nơi mà người ta yêu thích nó. Cũng như các loài anh chị em của nó là *Cibotium chamissoi* và *Cibotium menziesii*. Người ta đôi khi nhìn thấy chúng trong các khu vườn ở California.

*Cibotium barometz* được biết đến với vai trò của nó trong y học cổ đại. Trong Y học cổ truyền Trung Quốc, họ dùng nó để làm chất chống viêm và anodyne; ở Malaysia và Trung Quốc, họ dùng thân và rễ để cầm máu vết thương. Người ta vẫn xuất khẩu nó ở Malaysia vì mục đích này. Những mảnh thân rễ phủ đầy lông với thân cây bắt chước chồi được sử dụng để cho vay tín nhiệm đối với truyền thuyết thời trung cổ Lamb Lamb of Tartary, một sinh vật lai nửa cừu, nửa thực vật.

## Tham khảo

*Smith, A.R., K.M. Pryer, E. Schuettpelz, P. Korall, H. Schneider & P.G. Wolf 2006. &nbsp; *Taxonomy* **55**(3): 705–731.
## Liên kết ngoài
*Jaknouse/ferns — Genus: ''Cibotium''
Cá ngừ răng chó

**Cá ngừ răng chó** (tên khoa học ***Gymnosarda unicolor***), tên gọi khác của nó là **cá ngừ trắng**, là tên của một loài cá biển thuộc họ Scombridae.

## Mô tả
Cá thể đực của loài này có thể dài từ 190 đến 248&nbsp;cm (tương đương 75 đến 98 inch) và có trọng lượng đến 130&nbsp;kg. Tuy vậy, kích thước trung bình của chúng là nằm trong khoảng từ 40 đến 120&nbsp;cm. Chúng có từ 12 đến 14 tia vây ở lưng, 12 hoặc 13 tia vây ở vây hậu môn. Đường ở hai bên cá thì nhấp nhô nhiều. Loài cá ngừ này thì có hình dáng thuôn dài và màu sắc nơi cơ thể có thể dễ dàng phân biệt với các loài cá khác. Vây lưng có màu xanh, hai bên thân có ánh bạc, bụng thì hơi trắng, vây sau nhô ra hai đỉnh màu trắng. Chúng vừa bơi vừa mở miệng và hàm trên của nó cao ngang bằng mắt.
## Phân bố
Cá ngừ răng chó sốngnhie62u ở các vùng nước nhiệt đới của vùng nước Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, từ vùng biển phía đông châu Phi (bao gồm cả biển Đỏ) đến Polynésia thuộc Pháp và từ vùng phía năm của Nhật Bản đến phía bắc của Úc (bao gồm các đảo của Thái Bình Dương và đảo Hawaii cũng không ngoại lệ).
## Trong tự nhiên
Ta có thể nhìn thấy chúng chủ yếu là ở các vùng san hô, những cá thể nhỏ thì ở vùng san ở gần bờ, còn những cá thể lớn hơn thì ở xa bờ hơn. Chúng thường đi riêng một mình hoặc đi thành từng nhóm nhỏ ở độ sâu từ 10 đến 300 mét.

Chúng sống ở môi trường chung với cá vẩu, cá sú mì, cá mú cũng như các loài cá mập như cá mập san hô, cá mập hổ, cá mập bò.

Thức ăn của loài cá ngừ này là cá nhỏ sống ở môi trường rặng san hô như cá chàm, các loài cá thuộc chi Cirrhilabrus, Pterocaesio, cá cam thoi, cá nục, các loài thuộc họ cá thu ngừ và mực.
## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* 
*
Seriola lalandi

***Seriola lalandi***, các tên gọi khác trong tiếng Anh dùng để chỉ loài cá này là **southern yellowtail amberjack, yellowtail kingfish or great amberjack**, là tên của một loài cá lớn sống ở những vùng biển phương Nam. Dù rằng trước đây người ta cho là chúng có mặt ở hầu hết tất cả các đại dương nhưng khi phân tích gen thì chúng lại là loài ở bán cầu Nam. Trái với kết quả phân tích, người ta vẫn bắt được chúng ở bán cầu Bắc ở nhiều thời điểm trong năm.

## Về mặt sinh học
Hiện tại, chúng ta vẫn chưa biết gì nhiều về loài cá này,kẻ cả môi trường sống từ giai đoạn trứng cho đến khi mới lớn, mô hình di cư và hành vi sinh sản. Ta chỉ biết rằng các cá thể trưởng thành thì thường sống ở những rặng đá, những khu vực đá trồi lên hoặc lõm xuống và quanh vùng ngoài khơi ở các đảo. Chiều dài tối đa được báo cáo cho đến nay là 180&nbsp;cm. Người ta dùng loài cá này để làm thực phẩm và chế biến với những cách như nướng, làm khô hoặc làm nguyên liệu cho món sashimi.
## Nuôi trồng thủy sản
*Seriola lalandi* thích hợp để nuôi, tuy nhiên, trái với loài cùng chi là *S. quinqueradiata* (được nuôi ở nhiều nhiều nơi tại Nhật Bản), con non của loài này thì không thể bắt trong tự nhiên mà phải bắt các cặp cá bố mẹ trưởng thành, cho chúng phối giống với nhau để lấy con non. Loài cá này được tiêu thụ với mục đích chủ yếu là làm nguyên liệu cho món sashimi.
## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*
Deania calcea

***Deania calcea*** là một loài cá nhám góc thuộc họ Centrophoridae được tìm thấy ở Thái Bình Dương xung quanh tỉnh Honshu, Nhật Bản, phía nam nước Úc, New Zealand, Chile và cũng như ở Đại Tây Dương (từ phía nam Iceland đến mũi Hảo Vọng.*Deania calcea* có mõm rất dài, hẹp, không có vây hậu môn, hai vây lưng dài và thấp với các gai rãnh, vây ngực hình chữ nhật nhỏ và răng giả giống như cái chĩa. Nó sống ở độ sâu từ 73 đến 1.450 m. Nó là loài noãn thai sinh có thể sinh tối đa 12 con mỗi lứa. Nó ăn cá xương và tôm.

Vào tháng 6 năm 2018, Bộ Bảo tồn New Zealand đã phân loại *Deania calcea*  là "Không bị đe dọa" theo Hệ thống phân loại mối đe dọa của New Zealand.

Một nghiên cứu được công bố trên Tạp chí của Hiệp hội Sinh vật Biển của Vương quốc Anh đã đánh giá chiến lược sinh sản của *Deania calcea* nước sâu cái. Bài báo nghiên cứu này phát hiện ra rằng có một mối quan hệ chặt chẽ tồn tại giữa mức Hg của con cái mang thai và mức Hg phôi thai của chúng, điều này cho thấy rằng có sự truyền thủy ngân từ nguồn của con mẹ. Do đó, có một chiến lược matrophoric cho *Deania calcea* noãn thai sinh.

## Tham khảo
Nangra

***Nangra*** là tên của một chi cá thuộc họ Cá chiên.
## Loài
Tính đến thời điểm hiện tại, các nhà khoa học chỉ mới xác định được 5 loài cá là thuộc chi này:
* *[[Nangra assamensis]]* Sen & B. K. Biswas, 1994
* *[[Nangra bucculenta]]* Roberts & Ferraris, 1998
* *[[Nangra nangra]]* (Hamilton, 1822)
* *[[Nangra ornata]]* Roberts & Ferraris, 1998
* *[[Nangra robusta]]* Mirza & Awan, 1973

## Phân bố
Các loài cá thuộc chi này sinh sống chủ yếu trong các con đập thủy điện ở sông Ấn, sông Hằng, sông Meghna và Bramhputra ở Pakistan, Ấn Độ, Nepal và Bangladesh. Cụ thể hơn là *N. assamensis* sống ở các đập nước nơi sông Hằng và Brahmaputra ở Ấn Độ, *N. bucculenta* có nguồn gốc từ khu vực sông Hằng ở Bangladesh còn *N. nangra* thì sinh sông ở các đập nước ở sông Hằng, sông Ấn ở Bramhputra tại Pakistan, Bangladesh, Nepal và Ấn Độ. *N. ornata* lại sống ở sông Meghna của Bangladesh và cuối cùng N. robusta sinh sống ở các đập nước sông Ấn tại Pakistan.
## Mô tả
Các loài thuộc chi này đều có một đặc điểm chung là có râu ở hàm trên dài hơn gốc của vây bụng, râu mũi của nó thì dài hơn đường kính mắt và thường dài bằng chiều dài của đầu, cuối cùng là nó răng ở trên vòm miệng. Đầu của nó dẹt xuống nên mắt nằm ở trên phần dẹt ấy, miệng dài, răng ở hàm dưới thì nhỏ và có hình nón.

Chúng có thể đạt các kích thước sau: với *N. bucculenta* thì khoảng 3,4&nbsp;cm, *N. nangra* là khoảng 5.5&nbsp;cm, *N. ornata* thì khoảng 3,7&nbsp;cm và *N. robusta* thì khoảng 10.0&nbsp;cm.
## Tham khảo
Bathyraja griseocauda

***Bathyraja griseocauda*** là tên của một loài cá đuối lớn nằm trong họ Arhynchobatidae và là loài bản địa của khu vực tây nam Đại Tây Dương và đông nam Thái Bình Dương. Theo tiêu chuẩn của Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế, loài cá này là loài đang bị đe dọa. Chúng bị đánh bắt nhằm mục đích thương mại quanh quần đảo Falkland.

Tại Đại Tây Dương, loài cá đuối này ở vùng biển của Argentina và trong vùng nước quanh quần đảo Falkland. Người ta ghi nhận rằng chúng sống ở vùng nước có độ sâu ít nhất là 51 mét, ở độ sâu 250 thì chúng xuất hiện thường xuyên.
## Sinh thái học và mô tả
Các báo cáo gần đây cho thấy độ dài xấp xỉ mà nó có thể đạt được là 130&nbsp;cm, lớn nhất là 157&nbsp;cm. Còn phần thân cá thì không thể nào lớn hơn chiều dài cơ thể và độ dài lớn nhất của phần này là 90&nbsp;cm.

Bề mặt lưng của nó thì có màu nâu sậm, bao quanh là răng cưa nhưng không có gai. Phần bụng thì có màu hơi vàng và ở gần đuôi thì có những đốm màu tối. Cái đuôi này thì có từ 19 đến 27 cái gai lớn.

Loài này triển rất chậm, chỉ tăng từ 4 đến 6&nbsp;cm trong 1 năm, chậm hơn hầu hết các loài cùng chi. Chúng phát dục vào năm tuổi thứ 18 đối với con đực và 14 đối với con cái.

Thức ăn của yếu của *Bathyraja griseocauda* là Amphipoda động vật giáp xác và các loại giun biển. Bên cạnh đó, những cá thể lớn hơn còn ăn cả các loài cá đuối nhỏ hơn, cá có vây và động vật thân mềm.
## Tham khảo
Atherinops affinis

***Atherinops affinis*** là tên của một loài cá bản địa của phía đông Thái Bình Dương.

Chúng sống thành đàn và ở nhiều nơi trong nhiều thời điểm trong năm. Nó là một loài phổ biến ở các cửa sông, cũng như là đường bờ biển, rừng tảo và thỉnh thoảng, người ta thấy chúng ở ngoài khơi xa. 
## Mô tả
Đây là một loài cá nhỏ, cơ thể dẹt và có độ dài là 37&nbsp;cm. Nó có hai cái vây lưng độc lập trên lưng. Vùng lưng của nó thì có màu xanh nhạt, cơ thế của nó thì có ánh bạc. Đầu của nó nhọn, mắt nhỏ, miệng tròn và mang của nó ánh vàng. Nó hông có sọc nhưng lại có từ 63 đến 65 cái vảy thay thế cho sọc.Vây lưng đầu tiên của nó thì có từ 5 đến 9 gai, cái vây thứ 2 thì chỉ có 1 nhưng các tia vây thì từ 8 đến 14. Vây hậu môn cũng có một gai nhưng lại có từ 19 đến 25 tia vây và vây bụng thì có 13 tia.
## Phân bố
Chúng sinh sống ở vùng phía đông Thái Bình Dương dọc theo những bãi biển phía tây của Bắc Mỹ từ đảo Vancouver ở British Columbia về phía nam đến Baja California và vịnh California.
## Sinh sản
Loài cá này sinh sản vào khoảng thời gian có nhiệt độ ấm áp, đó là từ tháng 3 đến hết tháng 10, độ mặn mà chúng thích đẻ trứng đó là 30 ppt với nhiệt độ nước nằm trong khoảng 13 đến 27 độ C. Chúng thích đẻ vào ban đêm ở những nơi có nhiều thực vật. Sau khi trứng nở, con non sẽ di chuyển đến vùng cửa sông.
## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Bay Area and Delta Topsmelt
*
Malapterurus beninensis

***Malapterurus beninensis*** là tên của một loài cá trê điện và là loài bản địa ở các quốc gia châu Phi như Angola, Bénin, Cameroon, Cộng hòa Congo, Cộng hòa Dân chủ Congo, Guinea Xích Đạo, Gabon, Ghana, Nigeria và Togo. Chiều dài của loài cá này là 22&nbsp;cm. Môi trường sinh sống của chúng là ở những vùng đầm lầy, những con sông, hồ ở địa hình thấp.

## Mô tả
*M. beninensis* là một loài cá khỏe, nhiều thịt và phát triển với chiều dài đến 22&nbsp;cm. Cơ thể của nó có hình thoi (hai điểm cuối của cơ thể đều thon), đầu to và vây đuôi dày. Mắt của chúng nhỏ và giống như là một đường rạch, hàm trên và hàm dưới có thể có chiều dài bằng nhau hoặc là hàm dưới dài hơn hần một chút. Ở vùng đầu có 3 cặp râu để cảm nhận môi trường xung quanh, chúng không có vây lưng nhưng lại có vây mỡ ở gần đuôi. Vây ngực thì có 7 đến 9 tia vây mềm, còn vây bụng có 6 tia vây và vây hậu môn thì có từ 8 đến 11 tia vây mềm. Phần trên cơ thể chúng thì có màu xám đậm, càng xuống dưới thì màu xám càng nhạt dần, chúng có những đốm màu tối trên lưng và ở phần sườn. Bên cạnh đó, ở gần đuôi còn có một mảng màu tối hình giống yên ngựa và một dải cùng màu ở trước đuôi. Vây khung chậu không màu nhưng vây bụng, rìa vây hậu môn và đuôi thì tối màu. Chúng không có vảy, cơ quan đường bên thì toàn vẹn còn bong bóng cá thì có hai cái.

## Phân bố và sinh thái học
*M. beninensis* sống ở môi trường nước ngọt ở Tây Phi và Trung Phi, từ Ghana đến Angola. Bên cạnh đó, nó còn có mặt ở đảo Bioko.

Hiện ta vẫn chưa biết nhiều về chúng. Nhưng có lẽ chúng ở trong những cái hang ở bờ sông và sinh sản tại đó, dùng điện để săn mồi là cá nhỏ và tự vệ.
## Tình trạng
Mặc dù chúng bị đánh bắt để làm thực phẩm, làm cá cảnh và dùng để nghiên cứu, nhưng chúng vẫn phổ biến nên Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế phân loại nó là loài ít được quan tâm.
## Tham khảo
Jerry Norman (nhà Hán học)

**Jerry Norman** (1936–2012) là nhà Hán học và ngôn ngữ học người Mỹ được biết đến với các nghiên cứu về các phương ngữ tiếng Trung Quốc, và về tiếng Mãn. Ông có ảnh hưởng lớn trong ngành ngôn ngữ học Trung Quốc và có vai trò lớn với việc xác định tầm quan trọng của các phương ngôn tiếng Mân trong việc phục dựng tiếng Hán thượng cổ.

## Cuộc đời
Norman sinh ngày 16 tháng 7 năm 1936 tại Watsonville, California. Gia đình ông là những người nông dân di cư đã chạy khỏi nạn Dust Bowl ở Oklahoma vào giữa thập niên 1930. Norman vào Đại học Chicago vào mùa thu năm 1954 và học chuyên ngành tiếng Nga, nhưng đã buộc phải rút lui sau hai năm vì vấn đề tài chính. Ông là một thỉnh sinh trong dòng tu Công giáo trong thời gian ngắn rồi gia nhập quân đội Hoa Kỳ và bắt đầu học tại Trung tâm ngoại ngữ của Học viện ngôn ngữ quốc phòng ở Monterey, California, nơi ông lần đầu tiên được giới thiệu với tiếng Trung Quốc.

Sau khi hoàn thành nghĩa vụ quân sự, Norman đăng ký vào Đại học California, Berkeley, tốt nghiệp bằng B.A. vào năm 1961. Sau đó, ông tiếp tục tại Berkeley với tư cách là một sinh viên tốt nghiệp, học tiếng Trung dưới nhà ngôn ngữ học nổi tiếng người Trung Quốc Y. R. Chao cũng như Manchu và Mông Cổ dưới thời học giả người Mỹ James Bosson (1933–2016). Ông đã lấy bằng M.A. vào năm 1965, và sau khi làm việc với nhà ngôn ngữ học Trung Quốc Leo Chen trong một thuật ngữ của phương ngữ Phúc Châu, năm 1966, ông tham gia Dự án Ngôn ngữ học Trung Quốc tại Đại học Princeton với tư cách là một nhà ngôn ngữ học nhân viên. Khi còn ở Princeton, Norman đã tới Đài Loan để thực hiện nghiên cứu thực địa về Đài Loan, và vào năm 1969, ông đã nhận được bằng tiến sĩ ở Berkeley với một luận án mang tên "Phương ngữ Kienyang của Fukien".

Norman được thăng chức trợ lý giáo sư sau khi hoàn thành bằng tiến sĩ. vào năm 1969. Khi còn ở Princeton, Norman gặp và kết hôn với Stella Chen và họ cùng nhau có bốn đứa con. Năm 1972, Norman cùng gia đình đến Seattle, Washington để tham gia giảng viên Khoa Ngôn ngữ và Văn học Châu Á tại Đại học Washington, nơi ông ở lại cho đến khi nghỉ hưu năm 1998. Học bổng của Norman tập trung vào phương ngữ Min của Trung Quốc, và phần lớn chịu trách nhiệm cho sự công nhận của nó như là một công cụ quan trọng để tái cấu trúc âm vị học của tiếng Trung Quốc cổ. Ông là một sinh viên đam mê lịch sử và văn học Manchu, và là một trong những học giả Bắc Mỹ cuối cùng thông thạo và biết chữ ở Manchu.

Ông qua đời vì bệnh xơ phổi vô căn ở Seattle vào ngày 7 tháng 7 năm 2012. 
## Tham khảo
Microsynodontis armatus

***Microsynodontis armatus*** là tên của một loài cá da trơn bơi lộn ngược và là loài đặc hữu của Gabon (nơi sinh sống của chúng là sông Ivindo). Năm 2004, nhà ngư học người Singapore Heok Hee Ng là người đầu tiên mô tả loài cá này.
## Phát hiện
Trước năm 2004, chi *Microsynodontis* được cho là chỉ có 4 loài đó là *Microsynodontis batesii, M. christyi, M. lamberti* và *M. polli*. Tuy nhiên khi thu thập các mẫu vật từ vùng trũng của khu vực Guinea thì nhà ngư học Heok Hee Ng đã thu được 17 mẫu, trong đó 9 mẫu là của các loài đã xác định tên còn lại 8 mẫu thì chưa. Ông đã xuất bản mô tả này vào năm 2004 và loài này là một trong số các loài mới mà ông mô tả.
## Mô tả
*M. armatus* là loài cá nhỏ, kích thước tối đa chỉ 2,7&nbsp;cm. Miệng của chúng hướng xuống dưới, môi rộng có nhú. Đầu có 3 cặp râu, 1 cặp ở hàm trên, 2 cặp còn lại thì ở hàm dưới. Vây lưng và vây bụng có gai, chúng có thể khóa những cái vây này lại một chỗ để tự vệ. Cơ thể của chúng hình trụ.

Loài này có thể phân biệt với các loài cùng chi khác bằng cách xem răng cưa. Răng cưa ở đỉnh chính của gai thì đẹp hơn ở đỉnh phụ. Góc răng cưa ở đỉnh chính thì hướng vào trong thay vì hướng ra ngoài hoặc là hướng thẳng.
## Tham khảo
Cây bụi lùn

**Cây bụi lùn** là một loài cây sinh gỗ ngắn và thường từ **bụi cây** cũng để chỉ các cây này. Bởi vì đây không phải là từ để chỉ riêng bất kì loài nào mà là thuật ngữ sử dụng chung để chỉ các loài cây bụi lùn nên định nghĩa của cây bụi lùn thì không rõ ràng với cây bụi. Cây bụi lùn có lẽ là những cây thân thảo có thân cứng cáp hơn những cây thân thảo khác. Một vài loài cây được mô tả là cây bụi lùn, một vài trong số chúng thì phần gỗ lại yếu, một số khác thì lại sống chỉ vài năm. Nhưng trái lại, *[[Oldenburgia paradoxa]]* thì sống trên những vết nứt trên đá không biết đến bao giờ.

Những loài cây bụi nhỏ, thấp như Lavandula, các loài của chi Dừa cạn châu Âu, cỏ xạ hương, nhiều loài của họ *[[Ericaceae]]* như mạn việt quất và những loài nhỏ của chi Thạch nam thì được phân loại thành cây bụi lùn.

## Định nghĩa
Cây bụi lùn tức là những cây có những chồi non ngủ đông trên những nhánh cây cứng cáp gần mặt đất - thường là những loài cây sinh gỗ có những chồi ở gần sát mặt đất, đa phần chưa đến 25 cm (9,8 in) từ mặt đất. Ý nghĩa của việc này đó là tránh được một số yếu tố bất lợi. Bên cạnh đó, cây bụi lùn là loài phổ biến với những môi trường khắc nghiệt như: đất nghèo dinh dưỡng chỉ toàn đá và sỏi, môi trường núi cao, vùng cực, môi trường có nhiệt độ cao, nên thực vật thường bị cháy (ví dụ cho môi trường này là các loài của hai chi Banksia và Bạch đàn có thể mọc lại từ những bộ phận có thể tái sinh còn sót lại), cuối cùng là vùng chăn nuôi gia súc quá mức.

## Tham khảo
Cây cỏ Gấu

**Cây quả Gấu** là một nhóm ba loài cây bụi lùn thuộc chi *[[Arctostaphylos]]*. Không như các loài cùng chi (xem Manzanita để hiểu hơn),chúng thích nghi với khí hậu vùng cực và vùng cận cực. Do đó, người ta thường thấy chúng ở phía bắc Bắc Mĩ, châu Á và châu Âu.
## Loài
Người ta gọi chúng bằng cái tên *cây quả Gấu* là sỡ dĩ quả của chúng là thức ăn khoái khẩu của gấu, hơn nữa, con người cũng có thể ăn được loại quả này. Bên cạnh đó, các y sĩ còn dùng lá của cây này để làm thuốc.

Có ba loài:

Cây quả Gấu núi cao: *[[Arctostaphylos alpina]]* là tên khoa học, loài cây này là dạng cây bụi bỏ, cao từ 10 đến 30&nbsp;cm. Mùa đông thì lá không xanh nhưng cuống lá có thể tồn tại dù lá đã chết nhiều năm. Quả thì có màu sắc từ tím đậm đến đen. Chúng phân bố ở Scotland (dọc theo phía đông Scandinavia), Nga, Alaska, Canada, Greenland, dãy Pyrénées, dãy Anpơ, dãy núi Altai, từ Bắc Mĩ đến phía tây British Columbia, bang Maine và New Hampshire ở phía đông Hoa Kỳ.

Cây quả gấu đỏ: *[[Arctostaphylos rubra]]* là tên khoa học, loài cây này cũng như loài trên. Nhưng lá rụng sớm, lá rụng vào mùa thu và để lại cuống lá. Quả màu đỏ và loài này phân bố ở những ngọn núi của Tứ Xuyên, tây nam Trung Quốc, phía đông Siberia, Alaska, phía bắc Canada và Quebec.

Cây quả gấu: Tên khoa học là *[[Arctostaphylos uva-ursi]]*.
## Sử dụng
Loài cây này có ý nghĩa sinh học lớn do có chứa nhiều hóa  thực vật như: axit ursolic, axit tannic, axit gallic, tinh dầu, nhựa cây, các hydroquinone (chủ yếu là arbutin, chiếm 17%), tanin (chiếm 15%), glycoside và flavonoid.

Quả của chúng chín vào cuối năm và ăn sống được.

### Y học cổ truyền
Người ta hái lá của chúng vào mùa hè và phơi khô để làm trà, cao, túi trà thuốc và thuốc viên. Dù tương đối an toàn, nhưng nếu dùng với liều lượng lớn sẽ gây buồn nôn, nôn mửa, sốt, ớn lạnh, đau lưng và ù tai. Thận trong khi dùng cho phụ nữ mang thai và đang cho con bú cũng như người bị bệnh thận.

Dược tính và độ an toàn của chúng cho con người vẫn chưa chứng minh được vì không có thử nghiệm lâm sàng.
## Tham khảo
Oreichthys cosuatis

***Oreichthys cosuatis*** là tên của một loài cá chép nhỏ nằm trong bộ Cypriniformes và sinh sống ở Ấn Độ cũng như là Bangladesh. Tại Ấn Độ, người ta đánh bắt được chúng ở những con đập của sông Ganga và sông Brahmaputra tại hai bang Tây Bengal, Odisha.

Chúng là loài hoàn toàn sống trong môi trường nước ngọt và có mặt tại các kênh rạch, ao và suối.

Về phương diện cá cảnh, chúng là loài hiền lành, không quấy nhiễu đến các loài cá khác dù có kích thước nhỏ hơn mà chỉ bị các loài cá dữ hơn lấn át. Nhiệt độ nước chúng ưa thích là mát mẻ (khoảng 24,4 độ C/74 độ F, chúng cũng chịu được nhiệt độ cao hơn với điều kiện lượng oxi hòa tan trong nước vẫn không thay đổi). Dòng chảy nhẹ và chất nền mềm là yếu tố chúng rất thích vì chất nền mềm giúp chúng dễ tìm tòi thức ăn hơn.

Ngoài sông hệ thống sông Ganga và Brahmaputra của Ấn Độ, Bangladesh, *Oreichthys cosuatis* còn được báo cáo là xuất hiện ở Thái Lan, Myanmar, Nepal. Trong tự nhiên, loài này thích sống ở những vùng có dòng chảy chậm, nước sạch và nhiều cây thủy sinh. Kích thước của nó là khoảng 40&nbsp;mm. Con đực thì thường lớn hơn con cái một chút, màu sắc sặc sỡ và vây lưng rộng hơn con cái một chút.

Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế]] đã phân loại loài này là loài ít được quan tâm khi dựa trên các tiêu chuẩn của họ.
## Tham khảo
Enteromius baudoni

***Enteromius baudoni*** là tên của một loài cá chép nhiệt đới sống ở vùng nước ngọt ở Trung Phi và Tây Phi. Ở Tây Phi thì người ta đánh bắt được chúng ở những lưu vực của sông Chad, sông Volta, sông Niger, sông Senegal, sông Sassandra và sông Bandama. Tại Trung Phi thì người ta thấy chúng ở hệ sinh thái sông Ubangui. Vùng nước mà loài này sinh sống có nhiệt độ từ 24 đến 26 độ C. Năm 1918, nhà động vật học người Anh gốc Bỉ tên là George Albert Boulenger mô tả và đặt tên là *Barbus baudoni*, mẫu vật thu thập từ Bangui, Cộng hòa Trung Phi hiện đang được lưu trử tại bảo tàng lịch sử tự nhiên tại Paris. Về sau, người ta xem xét về các yếu tố như địa lí, bộ gen và thực hiện phép phân tích hình thái mở rộng của các loài trong họ Cyprinidae thì thấy nó nằm ở sai chi.

Chiều dài của chúng là 3,3&nbsp;cm và nhiều cá thể có 3 đốm nhỏ nằm ở giữa các mặt của cơ thể. Những đốm này thường là có mối liên quan đến một dải màu dọc theo chiều dọc cơ thể. Vây đuôi thì chia ra làm đôi và chúng có 2 cặp râu.

*Enteromius baudoni* là loài cá tầng đáy, có sự di cư và bị đánh bắt làm thực phẩm. Phá rừng mối đe dọa với loài này. Năm 2009, Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế đã phân loại chúng là loại ít được quan tâm.
## Tham khảo
Enteromius anoplus

***Enteromius anoplus*** là tên của một loài cá vây tia sống ở nước ngọt thuộc chi Enteromius. Chúng thường xuất hiện khắp Nam Mĩ ở nhiều môi trường nước khác nhau. *Enteromius anoplus có* hai mùa sinh sản nên số lượng của chúng rất nhiều để bù cho tuổi thọ ngắn của chúng.

## Phân loại
Con cái của loài này thì có kích thước là 120&nbsp;mm, lớn hơn con đực (chỉ 100&nbsp;mm). Đầu của nó tròn, miệng nhỏ, một số ít râu của nó kéo dài xuống miệng. Trong suốt thời gian sinh sản, con đực chuyển sang màu vàng sáng để thu hút bạn tình. Còn lại thì dù giới tính nào cũng chỉ có riêng một màu là xám xanh trên lưng và vây đuôi có 1 đốm đen.
## Phân bố và môi trường sống
Loài này sinh sống ở khắp những con sông của Highveld đến KwaZulu-Natal, trước đây là Transkei và trừ phần hạ nguồn sông Orange. Ngoài ra, người ta còn đánh bắt được chúng ở những con sông lớn của mũi Tây và Đông.

Chúng thích nước có nhiệt độ thấp và sống ở nhiều môi trường khác nhau, từ hồ lớn đến sông, thậm chí là cả suối. Chúng thích trú ở những nơi có bóng mát, chẳng hạn như dưới những cây đổ. Chúng có hai mùa sinh sản, từ tháng 11 đến 1 năm sau và từ tháng 2 đến tháng 3. Chính vì như vậy nên người ta tin chúng có mặt ở khắp Nam Mĩ.

Con cái đẻ trứng trên những cây thủy sinh và sau đó trong 3 ngày trứng sẽ nở ra rồi bơi đi. Từ 6 đến 7 sau khi nở, chúng bắt đầu kiếm ăn. Một năm sau thì trưởng thành. Hầu hết con đực chỉ sống 2 năm, còn con cái có thể lên đến 3 năm. Loài cá này là động vật ăn tạp nên thức ăn của nó là côn trùng, tảo xanh, tảo silic và vi sinh vật. *Enteromius anoplus* còn tự mình biến thành thức ăn cho chim và các loài cá lớn hơn.
## Tham khảo
Giải thưởng 20 năm Giải bóng đá Ngoại hạng Anh

## Giải thưởng
### Huấn luyện viên xuất sắc nhất

Sir Alex Ferguson đã giành giải HLV xuất sắc nhất 20 mùa của giải bóng đá Ngoại Hạng Anh. Cùng với ông, 4 HLV khác được ban giám khảo bình chọn vào danh sách rút gọn gồm:
* José Mourinho (Chelsea)
* David Moyes (Everton)
* Harry Redknapp (West Ham United, Portsmouth, Southampton, Tottenham Hotspur)
* Arsène Wenger (Arsenal)

### Cầu thủ xuất sắc nhất
Cựu cầu thủ Ryan Giggs của Manchester United đã giành giải Cầu thủ xuất sắc nhất 20 mùa của giải bóng đá Ngoại Hạng Anh. Giggs đã ra sân và ghi bàn trong mọi mùa giải Premier League kể từ khi thành lập và giành được 12 chức vô địch, một kỷ lục !  Cùng với Giggs, 9 cầu thủ khác được lọt vào danh sách ban giám khảo bầu chọn cho giải Cầu thủ xuất sắc nhất, bao gồm 4 cầu thủ khác của Manchester United::

* Dennis Bergkamp (Arsenal)
* Wayne Rooney (Manchester United)
* Thierry Henry (Arsenal)
* Roy Keane (Nottingham Forest, Manchester United)
* Cristiano Ronaldo (Manchester United)
* Paul Scholes (Manchester United)
* Alan Shearer (Blackburn Rovers, Newcastle United)
* Patrick Vieira (Arsenal)
* Gianfranco Zola (Chelsea)
### Đội bóng xuất sắc nhất
Arsenal - đội bóng vô địch mùa 2003–04 với thành tích bất bại được bầu chọn là đội bóng xuất nhất.
4 đội bóng khác lọt vào danh sách rút gọn gồm:
*Blackburn Rovers, 1994–95
*Manchester United, 1998–99
*Chelsea, 2004–05
*Manchester United, 2007–08
## Nguồn
## Tham khảo
Epactionotus

***Epactionotus*** là tên của một chi cá da trơn thuộc họ Loricariidae và là chi bản địa của Nam Mĩ.
## Phân loại
Năm 1998, hai nhà ngư học tên là Roberto E. Reis và Scott A. Schaefer là hai người đầu tiên mô tả chi *Epactionotus* và xác định chi này có 3 loài. Chi này là thuộc bộ Otothyrini, trong phân họ Hypoptopomatini. *Epactionotus* thuộc một nhóm chị em, nhóm này bao gồm *[[Eurycheilichthys]]*, *[[Pseudotocinclus]]*, *[[Microlepidogaster]]*, *[[Schizolecis]]*, *[[Otothyris]]* và *[[Pseudotothyris]]*. Năm 2004, người ta phát hiện thêm một loài thuộc chi này và đặt tên là E. yasi.
## Loài
Hiện có 4 loài được xác định là nằm trong chi này, đó là:
* *[[Epactionotus bilineatus]]* Reis & Schaefer, 1998
* *[[Epactionotus gracilis]]* Reis & Schaefer, 1998
* *[[Epactionotus itaimbezinho]]* Reis & Schaefer, 1998
* *[[Epactionotus yasi]]* Almirón, Azpelicueta & Casciotta, 2004

## Phân bố
Ba loài đầu tiên của chi này là loài đặc hữu của từng khu vực của vùng bờ biển phía nam Brazil (phần Đại Tây Dương). Riêng *E. yasi* thì người ta chỉ biết nó ở arroyo Lobo, một nhánh sông của sông Iguazu tại Argentina.
## Mô tả
Những loài thuộc chi này thì có kích thước nhỏ, không có cá thể nào vượt quá 4&nbsp;cm. Đầu chúng có những sọc màu dọc theo chiều dọc cơ thể. Cơ thể của chúng thì có vảy cứng, ngoại trừ một vài nơi, miệng chúng nhỏ, tròn giống như cá lau kính. Chúng không có vây mỡ. *E. yasi* khác với các loài khác ở chỗ các tiểu huyết cầu bao quanh lỗ huyệt của nó. Râu hàm của chúng ngắn.
## Sinh thái học
Các loài thuộc chi này sống trong một môi trường giống nhau. Đó là những vùng nước cạn, sông nhỏ hoặc là kênh có đáy là đá, sỏi (có thể là cát hoặc bùn) và nước sạch với dòng chảy chậm. Nước thường có nhiệt độ thấp vào mùa đông. Ven bờ thì thường có cây hoặc cỏ và chúng thường ẩn náu tại đó. Còn *E. yasi* thì sống ở giữa những cái lá của những cây trên bờ rũ xuống.
## Tham khảo
Trương Nam (Thục Hán)

**Trương Nam** (; ? – 222), tự **Văn Tiến** (文進), là tướng lĩnh nhà Quý Hán thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

## Cuộc đời
Không rõ quê quán của Trương Nam. Năm 211, Trương Nam theo Lưu Bị vào đất Thục, tham gia bình định Tây Xuyên.

Năm 221, Tiên Chủ Lưu Bị đông chinh phạt Ngô, lấy Phùng Tập cùng Ngô Ban làm tiên phong, đánh bại tướng Ngô là Lục Nghị, Lý Dị, Lưu A ở huyện Vu, tiến đến Tỷ Quy.

Đầu năm 222, Tiên Chủ tiến quân đến Khiêu Đình thuộc huyện Di Đạo lập doanh trại, lấy Trương Nam làm Tiền bộ, vây công Tôn Hoàn ở thành Di Đạo. Sau, quân Hán đại bại, Trương Nam quay lại cứu Phùng Tập, anh dũng tử trận.

## Nhận xét
Dương Hí tán rằng: *Văn Tiến phấn thân, đồng thử điên phái.*

La Quán Trung có thơ tán rằng:

## Trong văn hóa
Trong tiểu thuyết *[[Tam quốc diễn nghĩa]]*, Trương Nam xuất hiện ở hồi 81. Lưu Bị muốn báo thù cho Quan Vũ, lấy Hoàng Trung làm tiền bộ tiên phong, Trương Nam cùng Phùng Tập làm phó tướng của Trung. Hai quân giằng co ở Nghi Đô, quân Hán đánh thắng mấy trận. Trương Nam, Phùng Tập bàn với Ngô Ban rằng: *Hiện nay quân Ngô thua luôn mấy trận, ta nên thừa thế đến cướp trại.* Ban đồng ý, hoàn thiện kế hoạch, cho lính của Tập sang trá hàng Chu Nhiên, nhằm dụ Nhiên ra để phục kích. Đêm hôm ấy, Phùng Tập, Trương Nam, Ngô Ban chia quân ba đường, cướp trại tướng Ngô là Tôn Hoàn, đẩy lui quân Ngô 50, 60 dặm.

Hoàng Trung đến trại Di Lăng, mới gặp Ngô Ban, Trương Nam, Phùng Tập thì quân Ngô đến đánh. Trung không nghe can ngăn, xách đao lên ngựa, không may bị mai phục, trúng tên ốm chết. Sau khi Hoàng Trung qua đời, Lưu Bị dẫn quân tới Hào Đình, dựng liên doanh tránh nóng, sai Ngô Ban, Trương Nam tấn công thành Di Lăng, bao vây Tôn Hoàn. Tôn Quyền lấy Lục Tốn làm đô đốc, dùng hỏa công đánh úp. Quân Hán bại trận, Lưu Bị bị các tướng Ngô truy kích. Phùng Tập tới Di Lăng tìm Ngô Ban, Trương Nam cầu cứu. Hai tướng sắp phá thành thì nhận tin, bèn lui quân cứu viện. Tôn Hoàn thoát chết, liền cho quân trong thành xông ra, phối hợp với truy binh ở đằng xa xông tới. Trương Nam, Phùng Tập hết sức xông pha cũng không sao ra được, đều chết trong loạn quân. Lưu Bị rút về thành Bạch Đế, hay tin Phùng Tập, Trương Nam, Phó Đồng, Trình Kỳ, Sa Ma Kha đều tử tiết, vô cùng thương xót.

## Tham khảo
* Trần Thọ, Bùi Tùng Chi chú, *[[Tam quốc chí]]*.
* La Quán Trung, *[[Tam quốc diễn nghĩa]]*.

## Chú thích
Purpose (album của Taeyeon)

***Purpose*** là album phòng thu thứ hai của nữ ca sĩ Hàn Quốc Taeyeon, được SM Entertainment phát hành vào ngày 28 tháng 10 năm 2019. Album gồm 12 ca khúc, trong đó có single từng đạt vị trí số 1 trên BXH Gaon "Four Seasons" và ca khúc B-side "Blue" bên cạnh 10 ca khúc mới, trong đó bài hát chủ đề là "Spark".

## Bối cảnh
Album là sự kết hợp của "nhiều thể loại". Tiêu đề  "Purpose" được cho là đại diện cho "mục tiêu của Taeyeon với tư cách là một cá thể và ca sĩ và cho thấy âm nhạc đã trở thành mục đích và định hướng lớn nhất trong cuộc sống của cô ấy".

## Quảng bá
Vào ngày 11 tháng 10, một video teaser của Taeyeon với hình ảnh đóa hoa hồng bị đốt cháy được ra mắt trên mạng. Vào ngày 14 tháng 10, Taeyeon loạt ảnh nhá hàng cho album với "ánh aesthetic màu đỏ" chiếu trên khuôn mặt và vai của cô ấy, được *[[Gulf News]]* mô tả là "cực nóng". SM đã chính thức xác nhận lịch trở lại vào ngày 22 tháng 10 năm 2019, nhưng tất cả đã được sắp xếp lại lịch sau khi cố nghệ sĩ cùng công ty Sulli đột ngột qua đời.

## Thành phần
Phiên bản kĩ thuật số của *Purpose* gồm 10 ca khúc, trong khi phiên bản đĩa cứng gồm 12 ca khúc bao gồm đĩa đơn đạt vị trí số 1 trên BXH Gaon "Four Seasons" và ca khúc B-side "Blue", đã được ra mắt trước dưới định dạng đĩa đơn kỹ thuật số vào ngày 24 tháng 3 năm 2019. Có 3 phiên bản đĩa cứng –2 bản thường với phần bìa khác nhau và một phiên bản Deluxe với phần bìa và photobook khác với 2 bản thường.

## Sự đón nhận

Sau khi ra mắt được ít lâu, *Purpose* đứng đầu BXH iTunes album chart của 22 quốc gia và vùng lãnh thổ  và trở thành album đầu tiên của 1 nghệ sĩ solo nữ Hàn Quốc lọt vào Top 5 của BXH iTunes album chart  của Mỹ (với vị trí cao nhất là vị trí số 2). Album đứng thứ 2 trên BXH Gaon Album Chart và đứng thứ 9 trên BXH Billboard World album.
Sau 3 tiếng phát hành, bài hát chủ đề "Spark" đã đạt được danh hiệu RAK (Realtime All Kill) tại Hàn Quốc, giúp Taeyeon trở thành nghệ sĩ nữ duy nhất có 3 bài hát đạt được danh hiệu này trong 2019 sau "Four Seasons" và "A Poem Titled You". 
Album physical "Purpose" bán được 96,749 bản trong ngày đầu tiên (tính theo Hanteo) và 132,818 bản trong tuần đầu tiên (tính theo Hanteo). Album bán được 170,989 bản với phiên bản thường và 51,729 bản với phiên bản Repackage theo số liệu từ Gaon.

## Giải thưởng và đề  cử

## Danh sách bài hát

## Bảng xếp hạng

### Bảng xếp hạng hàng tuần

### Bảng xếp hạng hàng tháng

### Bảng xếp hạng cuối năm
 

## Doanh số

## Lịch sử phát hành

## Tham khảo
Ito Junji Collection

là bộ anime kinh dị chuyển thể từ những câu chuyện trong manga cùng tên của họa sĩ Itō Junji. Bộ phim do Studio Deen sản xuất và khởi chiếu từ ngày 5 tháng 1 năm 2018, bao gồm 12 tập phim và 2 OVA. Crunchyroll là đồng hợp tác sản xuất. Dịch vụ sẽ trực tiếp bộ phim tại khu vực Bắc Mĩ với 8 ngôn ngữ khác nhau cùng ngày chiếu ở Nhật.

## Lồng tiếng

## Sản xuất
Ngày 30 tháng 6 năm 2017, Trang chủ của họa sĩ Itō Junji có thông báo chính thức về bộ phim trên website của Asahi Shimbun. Tháng 8, thông báo xác nhận anime này sẽ do Studio Deen sản xuất gồm nhiều tập và được phát sóng trên TV. Shinobu Tagashira, (đạo diễn của Diabolik Lovers) sẽ là đạo diễn kiêm thiết kế nhân vật cho bộ phim. Thông báo còn tiết lộ series sẽ chuyển thể từ hai manga của Itō, 11 tập truyện manga *Junji Matsterpiece Collection và một tập Fragments of Horror,* nhưng không cho biết câu truyện cụ thể câu truyện nào sẽ được làm, bởi vì nhà sản xuất muốn tạo bất ngờ cho khán giả. Tên chính thức của bộ phim được thông báo vào ngày 12 tháng 10 năm 2017. Kaoru Sawada phụ trách phần biên kịch, Hozumi Gōda là đạo diễn âm thanh, và Yuki Hayashi sẽ sáng tác bài hát cho bộ anime này. Bộ phim còn có thêm 2 OVA chuyển thể từ manga *Tomie* của Itō.

Bài hát mở đầu, (七転八倒のブルース  *Shichitenbattō no Burūsu*), biểu diễn bởi nhóm The Pinballs. Bài hát kết thúc, (互いの宇宙 *Tagai no Uchū*), tiếng Anh: "Mutual Universe", do JYOCHO trình bày.

## Phát hành
Bộ phim ban đầu sẽ phát sóng vào ngày 7 tháng 1 năm 2018 trên kênh Tokyo MX, nhưng sau đó thông báo sẽ phát sóng vào ngày 5 tháng 1 trên WOWOW. Ngoài ra, bộ phim còn được phát sóng sớm vào ngày 23 tháng 11 năm 2017, với dự tham dự của đạo diễn lồng tiếng Yūji Mitsuya và họa sĩ *[[Itō Junji]]*. Crunchyroll sẽ trực tiếp bộ phim trên dịch vụ của họ, Funimation sẽ streaming bộ anime được lồng tiếng Anh vào ngày 20 tháng 1 năm 2018.

Bộ phim có 12 tập và được phát hành qua ba đĩa DVD riêng biệt. DVD đầu là vào 30 tháng 3 năm 2018, tiếp đến 27 tháng 4 năm 2018 và cuối cùng vào 25 tháng 5 năm 2018. DVD thứ 2 và 3 sẽ phát hành cùng với một tập OVA.
### Danh sách tập

## Tham khảo


## Liên kết ngoài

*  
*
Catechol-O-methyltransferase

**Catechol-''O''-methyltransferase** (**COMT**; ) là một enzyme than gia vào quá trình giáng hóa catecholamine (như dopamine, epinephrine, norepinephrine), catecholestrogen và các loại thuốc cấu trúc chứa catechol. Ở người, protein catechol-*O*-methyltransferase được mã hóa bởi gen **COMT**. Hai dạng đồng phân của COMT được tạo ra: dạng ngắn (dạng hòa tan, S-COMT) và dạng dài (dạng gắn màng, MB-COMT). COMT lần đầu tiên được nhà hóa sinh Julius Axelrod phát hiện năm 1957.

## Chức năng
Catechol- *O* -methyltransferase có liên quan đến việc bất hoạt chất dẫn truyền thần kinh catecholamine (dopamine, epinephrine và norepinephrine). Enzym trình diện một nhóm methyl của S-adenosyl methionine (SAM) cho catecholamine. Bất kỳ hợp chất nào có cấu trúc chứa catechol (như catecholestrogen và flavonoid) đều là chất nền của COMT.

Levodopa, tiền chất của catecholamine, là chất nền quan trọng của COMT. Các chất ức chế COMT (như entacapone), sẽ ngăn hợp chất levodopa khỏi bị tiếp xúc với COMT và kéo dài tác dụng của levodopa. Entacapone là một loại thuốc bổ sung, sử dụng rộng rãi trong điều trị thuốc chứa levodopa. Khi dùng thuốc ức chế *dopa decarboxylase* (ví dụ như carbidopa hoặc benserazide), levodopa được bảo tồn ở trạng thái tối ưu. "Tam liệu pháp" này là một tiêu chuẩn trong điều trị bệnh Parkinson.

Phản ứng cụ thể được xúc tác bởi COMT như sau:

* Dopamine → 3-Methoxytyramin
* DOPAC → HVA (axit homovanillic) 
* Norepinephrine → Normetanephrine
* Epinephrine → Metanephrine
* Dihydroxyphenylethylene glycol (DOPEG) → Methoxyhydroxyphenylglycol (MOPEG) 
* Axit 3,4-Dihydroxymandelic (DOMA) → Axit Vanillylmandelic (VMA)

Trong não, sự giáng hóa dopamine phụ thuộc COMT có tầm quan trọng đặc biệt ở các vùng não có biểu hiện vận chuyển dopamine suy giảm trước tuổi (DAT), chẳng hạn như vỏ não trước trán. (Trong PFC, dopamine cũng bị chất vận chuyển norepinephrine tiền ung thư (NET) loại bỏ và bị monoamin oxydase giáng hóa.).

COMT dạng hòa tan tìm thấy ở dịch ngoại bào, mặc dù COMT ngoại bào ít vai trò hơn trong hệ thần kinh trung ương.  Mặc dù COMT quan trong cho tế bào thần kinh, nhưng enzyme này chủ yếu tìm thấy ở gan. 

## Danh pháp
*COMT* là danh pháp đặt cho gen mã hóa enzyme này. Chữ ***O*** trong danh pháp viết tắt của oxy, không phải là vị trí *ortho* trong vòng thơm.

## Các thuốc ức chế COMT
Các chất ức chế COMT là entacapone, tolcapone, opicapone và nitecapone. Tất cả các chất này (ngoại trừ nitecapone) đều được sử dụng trong điều trị bệnh Parkinson. Nguy cơ nhiễm độc gan và rối loạn tiêu hóa liên quan hạn chế sử dụng tolcapone.

## Xem thêm

* Dopamine 
* Tâm thần phân liệt 
* ''O''-methyltransferase

## Nguồn tham khảo

## Đọc thêm

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 

## Liên kết ngoài

*  
* Overview of all the structural Thông tin bằng the
React Native

**React Native** là một framework mã nguồn mở được sáng tạo bởi Facebook. Nó được sử dụng để phát triển ứng dụng di động Android, iOS, Web và UWP bằng cách cho phép các nhà phát triển sử dụng React cùng với môi trường ứng dụng gốc (native).

## Lịch sử

Năm 2012 Mark Zuckerberg đã phát biểu, "Sai lầm lớn nhất của chúng tôi khi làm công ty là dựa trên quá nhiều HTML hơn là môi trường phát triển gốc". Ông hứa rằng Facebook sẽ sớm cung cấp trải nghiệm di động tốt hơn.

Kỹ sư Jordan Walke tại Facebook đã tìm ra cách xây dựng các thành phần UI cho iOS bằng một luồng JavaScript. Họ quyết định tổ chức cuộc thi Hackathon để hoàn thiện nguyên mẫu hệ thống để có thể xây dựng các ứng dụng di động gốc (native app) bằng công nghệ này.

Sau nhiều tháng phát triển, Facebook đã phát hành phiên bản đầu tiên cho React Native vào năm 2015. Trong một cuộc hội thảo công nghệ, Christopher Chedeau cho biết Facebook đã sử dụng React Native trong phát triển ứng dụng nhóm và ứng dụng quản lí quảng cáo của họ.

## Hoạt động

Các nguyên tắc hoạt động của React Native gần như giống hệt với React ngoại trừ việc React Native không thao tác với DOM thông qua DOM ảo. Nó chạy một quá trình xử lý nền (phiên dịch JavaScript viết bởi các nhà phát triển) trực tiếp trên thiết bị đầu cuối và giao tiếp với nền tảng gốc qua một cầu trung gian, bất đông bộ và theo đợt.

Các thành phần React bao bọc mã gốc và tương tác với API gốc qua mô hình UI khai báo và Javascript của React. Điều này giúp việc phát triển ứng dụng cho nhiều nền tảng nhanh hơn.

React Native không sử dụng HTML. Thay vào đó, nó sử dụng các thành phần khác từ luồng Javascript.

## Hello World

Ví dụ về chương trình Hello World:


```js
import React, { Component } from 'react';
import { AppRegistry, Text } from 'react-native';

export default class HelloWorldApp extends Component {
  render() {
    return (
      <Text>Hello world!</Text>
    );
  }
}

// Bỏ qua dòng này nếu bạn sử dụng công cụ Create React Native App
AppRegistry.registerComponent('HelloWorld', () => HelloWorldApp);

// Code ReactJS có thể được sử dụng từ một thành phần khác bằng câu lệnh sau:

import HelloWorldApp from './HelloWorldApp';
```


## Tham khảo
Inch thủy ngân

**Inch thủy ngân** (**inHg** và **Hg**) là một đơn vị đo lường cho áp suất. Nó dùng để áp suất khí quyển ở dự báo thời tiết, điện lạnh và hàng không bên trong Hoa Kỳ.

Đó là áp lực của một cột của thủy ngân 1 inch (25,4&nbsp;mm) tại chiều cao gia tốc tiêu chuẩn của trọng lực. Chuyển đổi sang đơn vị số liệu phụ thuộc vào nhiệt độ của thủy ngân, và do đó mật độ của nó; các yếu tố chuyển đổi điển hình là:

Trong tài liệu cũ, một "inch thủy ngân" dựa trên chiều cao của một cột thủy ngân tại .
:1&nbsp;inHg60&nbsp;°F = 3376.85&nbsp;Pa

Trong đơn vị tiếng Anh: 
1&nbsp;inHg60&nbsp;°F = 0.489 771&nbsp;psi, or 2.041 771&nbsp;inHg60&nbsp;°F = 1&nbsp;psi.

## Chú thích
Turbinellus floccosus

***Turbinellus floccosus*** là một loài nấm trong họ Gomphaceae bản địa châu Á và Bắc Mỹ. Danh pháp loài này đã từng là ***Gomphus floccosus*** cho đến năm 2011, khi loài này được nhận thấy chỉ có mối quan hệ xa với loài điển hình của chi, *[[Gomphus clavatus|G.&nbsp;clavatus]]*. Sau đó loài này đã được chuyển từ *[[Gomphus (nấm)|Gomphus]]* sang *[[Turbinellus]]*.
 Quả thể hình kèn trumpet hoặc hình chiếc bình có chóp màu cam có thể cao 30&nbsp;cm và rộng 30&nbsp;cm. Bề mặt thấp hơn, hymenium, được bao phủ trong các nếp nhăn và đường vân thay vì lá tia, và có màu nhạt hoặc hơi vàng đến trắng.

*T. floccosus* hình thành mối quan hệ cộng sinh với nhiều loại cây lá kim, mọc ở các khu rừng lá kim trên khắp Đông Á, từ Bắc Triều Tiên đến Pakistan, và ở Bắc Mỹ,
thường xuyên hơn ở phía tây, vào cuối mùa hè và mùa thu. Mặc dù có vị nhẹ, nhưng chúng thường gây ra các triệu chứng tiêu hóa là buồn nôn, nôn và tiêu chảy khi tiêu thụ. *T. floccosus* được người dân địa phương ở phía đông bắc Ấn Độ, Nepal và Mexico ăn.
## Tham khảo
An Ý Vương

**An Ý Vương** (*[[chữ Hán]]*:安懿王) là thụy hiệu của một số vị phiên vương trong lịch sử các vương triều phong kiến Trung Quốc.
## Danh sách
* Bắc Tống Bộc An Ý Vương Triệu Doãn Nhượng
* Minh triều Nam Nhạc An Ý Vương Chu Kỳ 𫟹

## Xem thêm
*An Vương
*Ý Vương
*Trung Ý Vương
*Cung Ý Vương
*Khang Ý vương
*Tuyên Ý Vương
*Mẫn Ý Vương
*Huệ Ý Vương
*Hoài Ý Vương
*Ôn Ý Vương
*Đoan Ý Vương
*Trang Ý Vương
*Vinh Ý Vương
*Xung Ý Vương
*Điệu Ý Vương
*Văn Ý vương
*Vũ Ý Vương
*Chu Ý Vương
Tế bào rỗng

**Tế bào rỗng** (tiếng Anh: *koilocyte*) là tế bào biểu mô vảy đã trải qua một số thay đổi cấu trúc, nguyên nhân là do sự lây nhiễm tế bào với virus papilloma ở người.

## Quá trình hình thành tế bào rỗng
Trong tiếng Anh, **koilocytosis,** **koilocytic atypia**, **koilocytotic atypia** là những thuật ngữ được sử dụng trong mô học và tế bào bệnh học để mô tả quá trình hình thành tế bào rỗng trong mẫu trích.

Tế bào rỗng có những thay đổi trong tế bào với các biến đổi hình thái như sau:

* Nhân tế bào phình ra (gấp hai đến ba lần kích thước bình thường).  
* Đường viền màng nhân bất thường 
* Có vùng tối hơn bình thường trong nhân, được gọi là loạn sản sắc tố. 
* Thấy quầng sáng nằm xung quanh hạt nhân hoặc tế bào chất hạt nhân.

Nói chung, các loại thay đổi này được gọi là hiệu ứng tế bào học; nhiều loại hiệu ứng tế bào học nhìn thấy ở nhiều loại tế bào khác nhau bị nhiễm nhiều loại virus.

Khi kiểm tra các mẫu tế bào học, hình thành tế bào rỗng thể nhẹ có đặc trưng của ASC-US (tế bào vảy không điển hình - không có ý nghĩa chẩn đoán). Một tế bào rỗng có nhân sắc tố đậm và kích thước lớn, mức độ thanh lọc tế bào chất cao hơn với quầng sáng ngoại vi rõ ràng là yếu tố chẩn đoán LSIL (tổn thương nội mô mức độ thấp).

Tế bào rỗng tìm thấy trong các tổn thương tiền ung thư ở cổ tử cung, miệng và hậu môn.

## Nguyên nhân
Tế bào rống xuất hiện khi tồn tại virus papilloma ở người, đôi khi có thể dẫn đến tân sinh trong biểu mô cổ tử cung. Nếu không được điều trị có thể tiến triển thành ung thư ác tính.

## Nguồn tham khảo
Srinagarindra

**Srinagarindra** ( nghe; sinh **Sangwaln Talathap** (; vào ngày 21 tháng 10 năm 1900 - 18 Tháng 7 năm 1995) là vương thái hậu của Thái Lan từ 1935 đến khi mất năm 1995. Mặc dù chưa bao giờ ở ngôi vị vương hậu, bà đã trở thành vương thái hậu vào năm 1935 khi con trai bà Ananda Mahidol lên nối ngôi trở thành vua Rama VIII. Bà là mẹ của vua Ananda Mahidol (Rama VIII) và vua Bhumibol Adulyadej (Rama IX) và là bà nội của vua Maha Vajiralongkorn (Rama X). Sinh ra trong một gia đình thợ kim hoàn và kết hôn với Mahidol Adulyadej vào năm 1919, có ba con trai và con gái và qua đời vào ngày 18 tháng 7 năm 1995.

## Tham khảo