Air Jordan

**Air Jordan** là một dòng giày bóng rổ được sản xuất bởi Nike, Inc. Trang phục và phụ kiện có liên quan được bán trên thị trường dưới tên **Jordan Brand**.

Đôi giày Air Jordan đầu tiên được sản xuất cho cầu thủ bóng rổ Michael Jordan trong thời gian thi đấu cho Chicago Bulls vào cuối năm 1984 và ra mắt công chúng vào ngày 1 tháng 4 năm 1985. Đôi giày được thiết kế cho Nike bởi Peter Moore, Tinker Hatfield và Bruce Kilgore.

Logo Jordan, được gọi là "Jumpman", có nguồn gốc từ một bức ảnh của Jacobus Rentmeester, được chụp trước khi Jordan thi đấu cho Đội tuyển Hoa Kỳ tại Thế vận hội Mùa hè 1984.

## Lịch sử
Khi Michael Jordan bước vào năm tân binh của mình vào năm 1984, ông đã được tiếp cận để ký hợp đồng giày với Adidas, Converse và Nike. Trong cuộc gặp với Jordan, Nike đã tập trung vào phần trình bày của mình xung quanh một video nổi bật về các slam dunk khác nhau của Jordan, được ghi cho "Jump (For My Love)" bởi Pointer Sisters. Nike giới thiệu thiết kế đầu tiên của giày, nhưng Jordan chỉ trích màu sắc của nó. Trong khi các công ty khác coi Jordan là một nhân vật để quảng cáo các dòng giày có sẵn, thì Nike đã tính đến những lời chỉ trích của Jordan để biến ông thành "một ngôi sao độc lập và trao cho ông một dòng giày đặc trưng."

Ngày 26 tháng 10 năm 1984, Michael Jordan ký hợp đồng 5 năm, bản giao kèo  với Nike, gấp ba lần so với bất kỳ thỏa thuận nào khác trong Giải bóng rổ Nhà nghề Mỹ (NBA) vào thời điểm đó. Nike đã phát hành dòng giày thể thao Air Jordan vào tháng 4 năm 1985 với mục tiêu  trong 3 năm đầu tiên. Doanh số bán hàng vượt quá mong đợi, thu nhập  trong 1 năm.

Chính sách của NBA quy định rằng giày phải có 51% màu trắng và phù hợp với giày mà các thành viên còn lại của đội đang đi. Việc không tuân theo chính sách này dẫn đến khoản tiền phạt 5.000 đô la cho mỗi trò chơi. Nike đã thiết kế Air Jordan I dựa trên màu đỏ và đen của đội Chicago Bulls với chỉ 23% màu trắng, vi phạm chính sách của NBA. Nike đã đồng ý trả từng khoản tiền phạt, gây ra cả tranh cãi và dư luận xung quanh chiếc giày. Các khoản tiền phạt do NBA áp đặt đối với Jordan vì đi đôi giày được ban tặng cho họ một thương hiệu mang tính biểu tượng và sau đó được coi là đột phá một phần do nó bất chấp các quy định của NBA. Nike cũng đã tận dụng cơ hội tiếp thị này với quảng cáo Air Jordan I "Bị cấm", trong đó tuyên bố "Vào ngày 15 tháng 10, Nike đã tạo ra một đôi giày bóng rổ mới mang tính cách mạng. Vào ngày 18 tháng 10, NBA đã loại bỏ họ khỏi cuộc chơi. May mắn thay, NBA không thể ngăn bạn mặc chúng. Air Jordan. Từ Nike." Chiếc giày đã bán hết 50.000 đôi và tạo ra doanh thu hơn 150 triệu USD.

Ngày 9 tháng 9 năm 1997, Michael Jordan và Nike giới thiệu Jordan Brand (ban đầu được gọi là 'Brand Jordan'). Thương hiệu đã xây dựng một mô hình kinh doanh bền vững bằng cách phát hành giày và trang phục Air Jordan, đồng thời hợp tác với các nghệ sĩ nổi tiếng. Riêng năm 2022, Jordan Brand đã mang về cho Nike 5,1 tỷ USD. Trong đó, 150–256 triệu đô la được báo cáo đã chuyển trực tiếp đến Michael Jordan theo thỏa thuận của anh ấy với Nike.

## Logo
Logo "Jumpman" có nguồn gốc từ một buổi chụp ảnh mà Michael Jordan đã thực hiện cho tạp chí ''Life'' trước khi ông chơi cho Team USA trong Thế vận hội Mùa hè 1984, chụp bởi Jacobus Rentmeester. Buổi chụp ảnh này được chụp trước khi Jordan ký hợp đồng với Nike vào năm 1985 và mô tả Jordan đang tạo dáng giống với kỹ thuật múa ba lê grand jeté, trong khi mặc bộ áo liền quần Olympic và giày bóng rổ New Balance. Moore, người phụ trách nhóm thiết kế, đã tình cờ thấy số tạp chí *Life* này và nhờ Jordan sao chép tư thế cho đôi giày Nike. Logo "Jumpman" đã phát triển và trải qua nhiều thay đổi khác nhau và có thể được nhìn thấy trên giày thể thao, trang phục, mũ, tất và các loại trang phục khác. Nó đã trở thành một trong những logo dễ nhận biết nhất trong ngành điền kinh.

## Các sản phẩm

## Những đôi giày khác từ dòng Air Jordan

### Jordan Packages
; "Spizike"
Giày Jordan Spiz'ike được phát hành vào ngày 21 tháng 10 năm 2006, như một lời tri ân tới mối quan hệ của Michael Jordan và Spike Lee. Mối quan hệ bắt đầu khi Mars Blackmon (một nhân vật trong phim của Spike Lee, *[[She's Gotta Have It]]*) trở thành người ném bóng trong quảng cáo Nike cho Air Jordan. Spiz'ike là sự pha trộn của giày Jordan III, IV, V, VI và XX. Chỉ có 4.032 cặp được sản xuất so với bản phát hành ban đầu, với số tiền thu được sẽ được chuyển đến một viện phim mới tại Morehouse College.

;"Defining Moments"
Được phát hành vào năm 2006 với giá bán lẻ $295 bao gồm đôi giày thể thao mà Michael Jordan đã đi trong chức vô địch đầu tiên của anh ấy trong hai lần vô địch ba lần. Concord Retro 11 có một Jumpman bằng vàng ở bên cạnh, nhưng ban đầu được dự định là cũng có các khoen bằng vàng đánh vần Jordan. Điều này đã được thay đổi vì chảy máu màu. Hồng ngoại 6 đen cổ điển cũng thay thế hồng ngoại của nó bằng vàng. Cả hai đôi giày đều có thẻ chó để tham khảo danh hiệu đã giành được và một tập sách nhỏ giới thiệu điểm nổi bật của trò chơi slam dunk và ý tưởng nghệ thuật của giày. Một số DMP Retro 11 Concords ban đầu đã xuất hiện và được coi là một số đôi Air Jordan hiếm nhất.

;"Defining Moments II"
"Gói bò tót hoành hành" được bán lẻ với giá 310 đô la và lấy cảm hứng từ lễ hội chạy với bò diễn ra hàng năm ở Tây Ban Nha. Gói chứa hai chiếc Air Jordan 5; Toro Bravo và 3m. Toro Bravo là một đôi giày thể thao da lộn màu đỏ, một trong những chiếc đầu tiên thuộc loại này, và nó lấy cảm hứng từ những chiếc khăn quấn đầu màu đỏ của những người chạy bộ. Cặp thứ hai, 3m, được đặt tên theo lớp phủ phản chiếu của nó. Cả hai đôi giày đều được đựng trong một hộp đồ họa bên ngoài bằng gỗ có nắp trượt hai mặt, được phát hành lần đầu vào năm 2009.

;"Defining Moments III"
Thương hiệu Jordan đã phát hành gói "Khoảnh khắc xác định" thứ ba vào ngày 11 tháng 7 năm 2009. Gói 60+ Air Jordan Retro 1 được lấy cảm hứng từ việc Jordan ghi 63 điểm vào lưới Celtics trong một trận đấu bù giờ đôi trong năm thứ hai của anh ấy. Gói Air Jordan Retro 1 60+ có sự tái phát hành của đôi giày thể thao mà Jordan đã mặc trong trận đấu đó và một chiếc Air Jordan 1 Retro lấy cảm hứng từ màu sắc của Celtics và sàn gỗ từ Vườn Boston cũ.

;"Defining Moments IV"

;Retro 6 Infrared Pack
Jordan 6 trắng/hồng ngoại và đen/hồng ngoại được phát hành vào ngày 14 tháng 2 năm 2013 với giá bán lẻ là . Đây là chiếc thứ hai trong lịch sử Jordan Brand. Lần đầu tiên phong cách cổ điển trên cả hai phối màu là vào năm 2000, chúng mang phong cách cổ điển riêng biệt. Lần này, phiên bản retro được phân biệt với lần phát hành trước bằng cách sử dụng logo Jumpman thay vì logo Nike Air ở gót chân.

;"Old Love New Love"
Năm 2007 mang đến sự ra mắt của gói hai đôi thứ hai của Thương hiệu Jordan có tên là "Tình yêu cũ Tình yêu mới" (OLNL), được phát hành vào ngày 21 tháng 4. Gói này có hai phối màu của Air Jordan I Retro - Trắng/Đen nguyên bản- Varsity Red (Ngón chân đen) và một đôi mới có màu Đen/Varsity-Maize/Trắng. Gói đại diện cho hai niềm đam mê chính của Jordan, tình yêu cũ là bóng rổ và tình yêu mới là đua xe mô tô. Gói Old Love New Love được bán với giá $200.00. Bản phát hành này đánh dấu sự trở lại của Air Jordan 1 mở đường cho một loạt các phối màu, bao gồm cả phiên bản "Phat" được sửa đổi với phần đệm bổ sung.

### Giày Jordan "6 Rings"

Jordan 6 Rings (hay còn gọi là Jordan Six Rings, hoặc Montells) là tổng hợp của 7 đôi giày Air Jordan mà Michael Jordan đã đi trong 6 mùa giải vô địch của mình. Đó bao gồm Air Jordan 6, 7, 8, 11, 12, 13 và 14. Công ty Jordan Brand đã phát hành giày 6 Rings bắt đầu từ tháng 9 năm 2008.

Jordan Brand đã phát hành màu đại diện cho mỗi đội mà Chicago Bulls đã đánh bại trong sáu mùa giải vô địch của họ trong những năm 1990: Los Angeles Lakers, Portland Trail Blazers, Phoenix Suns, Seattle SuperSonics, và Utah Jazz. Đôi giày bao gồm đồ họa khắc laze mô tả chi tiết các khía cạnh cụ thể về loạt giải vô địch cụ thể đó và thành phố của đội thi đấu. Nhiều phối màu khác có tồn tại.

Ngoài ra còn tồn tại một chiếc "6 vòng mùa đông" là một chiếc giày 6 Rings đã được sửa đổi thành một chiếc giày bền được thiết kế cho hoạt động ngoài trời, điều này làm thay đổi một số thiết kế và vị trí của các bộ phận.

## Tranh cãi
Chất liệu polyurethane (PU) trong đế của nhiều mẫu Air Jordan có thể bị hỏng theo thời gian và nhiều nhà sưu tập thấy rằng những đôi cổ điển của họ thường không thể đi được. Được gọi là thoái hóa PU, đế polyurethane dễ bị thủy phân và quá trình oxy hóa, và giày làm bằng vật liệu này được phát hiện là có hiệu suất lão hóa kém. Nike không cung cấp thông tin về loại PU mà họ sử dụng trong các dòng Air Jordan của họ và đã tránh trả lời các câu hỏi trong quá khứ, như trường hợp trong bài báo được trích dẫn rỗng rãi của *[[Wired (tạp chí)|Wired]]* về tranh cãi PU trong cộng đồng giày thể thao, "Chúng tôi đã hỏi Nike về sự xuống cấp của PU và những gì có thể được thực hiện với nó, nhưng công ty từ chối bình luận."

Dòng Air Jordan có liên quan đến bạo loạn, tấn công, cướp và giết người. Học sinh trung học 15 tuổi Michael Eugene Thomas đã bị một bạn học bóp cổ đến chết vì một đôi giày thể thao Air Jordan vào năm 1989. Năm 1988, hiệu trưởng Tiến sĩ Robin Oden của Mumford High School ở Detroit đã đề cập rằng bạo lực liên quan đến quần áo đã đến mức ông cảm thấy cần phải cấm một số mặt hàng quần áo, bao gồm cả giày thể thao Air Jordan, trong khuôn viên trường học. Lệnh cấm này là lệnh cấm đầu tiên trong số nhiều quy định về trang phục được thực hiện trong trường học sau làn sóng cướp bóc, đánh đập và nổ súng vì sở hữu giày thể thao Air Jordan và các mặt hàng quần áo khác.

### Sản xuất
Nike không sở hữu bất kỳ nhà máy nào sản xuất những đôi Air Jordan và ký hợp đồng làm việc với nhiều chủ nhà máy khác nhau. Các quan chức của công ty nói rằng họ chỉ thiết kế và tiếp thị giày. Tuy nhiên, Nike áp đặt các điều khoản và tiêu chuẩn sản xuất cho nhà thầu, thường không đặt câu hỏi về các biện pháp an toàn hoặc lao động. Vào tháng 4 năm 1997, 10.000 công nhân Indonesia đã đình công vì vi phạm tiền lương tại một nhà máy của Air Jordan. Cùng tháng đó ở Việt Nam, 1.300 công nhân đình công đòi tăng lương 1 xu mỗi giờ, và một năm sau, 1998, 3.000 công nhân ở Trung Quốc đình công để phản đối điều kiện làm việc độc hại và lương thấp.

## Tác động xã hội và văn hóa
Air Jordans đã trở thành một biểu tượng địa vị trong văn hóa sneaker và được mang trên khắp thế giới ngày nay. Tác động của Air Jordans đã mở rộng từ bóng rổ sang thời trang, văn hóa đại chúng và hip-hop. Air Jordans là một mặt hàng chủ lực trong trang phục thường ngày và văn hóa thời trang đường phố. Sự phổ biến của sneaker đã tăng lên từ mối liên hệ của nó với bối cảnh hip-hop kể từ năm 1985. Các rapper trong thập niên 1990 bao gồm The Notorious B.I.G., Ice Cube, và Jay-Z đề cập đến giày thể thao của Michael Jordan và thành công trong âm nhạc của họ. Họ cũng đã được nhìn thấy trên nhiều bìa album hip-hop bao gồm Eazy-E mang Air Jordan III trên bìa album *[[Eazy-Duz-It]]* và các video âm nhạc bao gồm "Otis" nơi Jay-Z và Kanye West được nhìn thấy đi Air Jordan I và Air Jordans VI. Đôi giày này cũng đã được nhiều nghệ sĩ và người nổi tiếng sử dụng thường ngày. Sự hợp tác giữa các nghệ sĩ hip-hop và thương hiệu Jordan cũng đã thúc đẩy sự nổi tiếng, bao gồm cả sự hợp tác "Cactus Jack" của Travis Scott với Jordan Brand và Nike. Với việc Jordan Brand có tác động to lớn đến văn hóa hip-hop, nó đã trở thành một biểu tượng địa vị.

### Sưu tập giày thể thao

Những đôi giày đã có tác động lớn đến sự phát triển của văn hóa "sneakerhead". Vào những năm 1980, việc sưu tập giày thể thao trở nên phổ biến hơn, cũng như việc mua bán và bán lại chúng. Khi các mẫu mới ra mắt, nhiều đôi Air Jordan đã trở thành nhu cầu và một đôi giày quan trọng cần có trong bộ sưu tập. Bán lại Air Jordan đã mang lại lợi nhuận cao và hàng trăm hoặc hàng nghìn đô la được chi cho những đôi giày thể thao hiếm, bao gồm cả Air Jordan I 1985 ban đầu trên StockX bán được tới 20.000 đô la. Với việc giày thể thao phát triển theo thời gian và giới thiệu các mẫu mới, giày thể thao ngày càng tăng giá trị đối với các nhà sưu tập và trở thành một mặt hàng chủ lực trong bộ sưu tập của họ.

### Cộng tác
Air Jordan đã hợp tác với nhiều thương hiệu và nghệ sĩ, bao gồm cả những người nổi tiếng Drake, Billie Eilish, J Balvin, DJ Khaled, Eminem, Nicki Minaj, và Mark Wahlberg. Sau khi hợp tác với Nike trên Air Force One vào năm 2017, rapper Travis Scott đã hợp tác với Jordan Brand để thiết kế các phiên bản "Cactus Jack" của Air Jordan 1, Air Jordan 4 và Air Jordan 6.

Air Jordan đã hợp tác với các thương hiệu trang phục đường phố, nhà mốt và câu lạc bộ bóng đá. Các cộng tác bao gồm Virgil Abloh và thương hiệu của anh ấy Off-White, Supreme, Commes de Garcons, Kaws, Dior, và Paris Saint-Germain.

### Truyền hình và điện ảnh
Air Jordans đã được nhìn thấy trên khắp truyền hình, bao gồm cả *[[The Fresh Prince of Bel-Air]]*, nơi mà Will Smith mang các mẫu giày khác nhau trong suốt chương trình, bao gồm cả Air Jordan Vs "Metallic" trong tập thử nghiệm và Air Jordan XI "Colombia" trong tập cuối của loạt phim. Với tác động của buổi biểu diễn đối với Thương hiệu Jordan, họ đã phát hành một vài đôi Air Jordan V liên quan đến buổi biểu diễn.

Có những bộ phim đã ảnh hưởng đến thiết kế của Air Jordan. Năm 1989, bộ phim *[[Do the Right Thing]]* miêu tả một nhân vật "Buggin Out" (Giancarlo Esposito) trong một đôi Air Jordan 4 sạch sẽ đã bị trầy xước. Thương hiệu Jordan đã phát hành một chiếc Jordan 4 được thiết kế như một bản sao của những chiếc bị trầy xước mà Buggin Out đã mặc. Giày thể thao Air Jordan đã được giới thiệu trong các bộ phim khác, bao gồm *[[He Got Game]]* (1998), *[[White House Down]]* (2013), *[[Uncle Drew]]* (2018), và *[[Người Nhện: Vũ trụ mới|Spider-Man: Into the Spider-Verse]]* (2018) và *[[Người Nhện: Du hành Vũ trụ Nhện|Spider-Man: Across the Spider-Verse]]* (2023) và các phim tài liệu *Unbanned: The Legend of AJ1* (2018), *One Man and His Shoes* (2020), và "Episode V" của *[[The Last Dance (phim truyền hình ngắn tập)|The Last Dance]]* (2020).

### ''Looney Tunes'' và ''Space Jam''
Vào ngày 26 tháng 1 năm 1992, Jordan Brand đã ra mắt quảng cáo tại Super Bowl XXVI cho thấy Bugs Bunny tranh thủ sự giúp đỡ của Michael Jordan để đánh bại một đội đối thủ bắt nạt bằng cách sử dụng những trò đùa trong phim hoạt hình. Quảng cáo thứ hai được công chiếu vào năm 1993 với cảnh Bugs và Jordan đối đầu với Marvin the Martian. Quảng cáo đã truyền cảm hứng cho người đại diện của Jordan, David Falk, giới thiệu một bộ phim có sự tham gia của Jordan và các nhân vật *[[Looney Tunes]]*. Màn chào hàng dẫn đến *[[Space Jam]]* (1996), một thành công về mặt thương mại, thu về hơn 230 triệu đô la tại phòng vé và tạo ra hơn 1 tỷ đô la doanh thu hàng hóa. Sự thành công của chiến dịch quảng cáo và bộ phim đã góp phần vào sự nổi tiếng của Looney Tunes và các nhân vật hoạt hình khác như một mô típ trong thời trang đường phố suốt những năm 1990 và 2000. Phần tiếp theo của phim, *[[Space Jam: Kỷ nguyên mới|Space Jam: A New Legacy]]*, được phát hành vào năm 2021, với LeBron James đóng vai chính.

### ''Air''

*Air* là một bộ phim chính kịch thể thao tiểu sử của Mỹ do Ben Affleck đạo diễn. Bộ phim dựa trên những sự kiện có thật về nguồn gốc của Air Jordan, khi Sonny Vaccaro, một nhân viên của Nike, tìm cách đạt được thỏa thuận kinh doanh với cầu thủ tân binh Jordan. Phim có sự tham gia của Matt Damon trong vai Vaccaro.

## Tài trợ
Năm 1997, Air Jordan đã chọn ba trường đại học tài trợ đầu tiên cho Jordan Brand: Cincinatti Bearcats, St. John's Red Storm, và North Carolina A&T Aggies. North Carolina A&T, a Historically Black College and University (HBCU), đã kết thúc tài trợ vào năm 2003 khi ký hợp đồng với Russell Athletic. Kể từ đó, Jordan Brand hợp tác với Howard University Athletics, một HBCU khác, vào năm 2022 cho tất cả các chương trình của họ ngoại trừ các đội gôn nam và nữ, vốn đã được tài trợ bởi Curry Brand của Stephen Curry.

Bắt đầu từ năm 2016, Air Jordan trở thành nhà cung cấp thiết bị duy nhất cho đội bóng bầu dục Michigan Wolverines. Điều này đánh dấu sự mạo hiểm đầu tiên của thương hiệu vào một môn thể thao ngoài bóng rổ. Kể từ năm 2023, Air Jordan là nhà cung cấp thiết bị cho các chương trình North Carolina Tar Heels, Oklahoma Sooners, Florida Gators, và UCLA Bruins football.

Vào năm 2018, thương hiệu Jordan lần đầu tiên trong lịch sử tài trợ cho một câu lạc bộ bóng đá, khi câu lạc bộ Pháp Paris Saint-Germain F.C. hiển thị logo Jumpman trên bộ quần áo thi đấu thứ ba của họ, được mặc tại UEFA Champions League 2018–19.

### Bóng bầu dục Mỹ
#### Bóng bầu dục đại học NCAA
* University of Florida
*Howard University
* University of Michigan
* University of North Carolina at Chapel Hill
* University of Oklahoma
* University of California, Los Angeles

#### Các cầu thủ NFL

* Dak Prescott
* Davante Adams

* Michael Thomas
* Stefon Diggs
* Jarvis Landry
* Chase Claypool
* Sterling Shepard
* Alshon Jeffery
* Kyle Pitts
* Melvin Ingram
* Bobby Wagner
* Devin White
* Dont'a Hightower
* Stephon Gilmore
* Joe Haden
* Jamal Adams
* Tyrann Mathieu
* Deebo Samuels
* Bryce Young

### Bóng đá
* Paris Saint-Germain

### Đua xe
#### Các đội NASCAR
*23XI Racing

#### Các tay đua NASCAR
*Kurt Busch
*Denny Hamlin
*Tyler Reddick

### Bóng chày
#### Các cầu thủ MLB

*Mookie Betts
*Jazz Chisholm
*Vladimir Guerrero Jr.
*Aaron Hicks
*Aaron Judge
*Derek Jeter
*Manny Machado 
*Yadier Molina
*CC Sabathia 
*Taijuan Walker

### Bóng rổ
#### Đội tuyển quốc gia
*  Croatia
*  Pháp
*  Slovenia

#### Câu lạc bộ
*  DUC

#### NBA Official Statement
* National Basketball Association ("Statement" edition, NBA All-Star Game and Charlotte Hornets uniforms only)

#### Các đội NCAA
* University of Cincinnati
* University of Florida
* Georgetown University
* University of Houston
* Howard University
* Marquette University
* University of North Carolina
* University of Oklahoma
* San Diego State University
* University of California, Los Angeles

#### Các đội trung học
* Father Henry Carr Catholic Secondary School

#### Các đội khác
*  Ateneo de Manila University (Philippine college)

#### Các cầu thủ NBA

* Bam Adebayo
* Carmelo Anthony
* Bismack Biyombo
* Mike Conley Jr.
* Luka Dončić
* Andre Drummond
* Blake Griffin
* Rui Hachimura
* Victor Oladipo
*Bradley Beal
* Chris Paul
* Otto Porter Jr.
* Jayson Tatum
* Moe Wagner
* Kemba Walker
* Russell Westbrook
* Zion Williamson
* Cody Zeller

## Từ thiện
Jordan Brand hợp tác với UNCF và các tổ chức khác để tài trợ cho giáo dục đại học của thanh niên kém may mắn.

Jordan Brand cũng chú trọng đến hoạt động từ thiện với nhiều khoản quyên góp lớn trong suốt nhiều năm cho cộng đồng, vận động viên và trường học. Thương hiệu cam kết giúp giải quyết các vấn đề cấp bách trong cộng đồng người da đen thông qua các khoản tài trợ cho cộng đồng tập trung vào công bằng kinh tế, giáo dục, công bằng xã hội và những thay đổi trong câu chuyện đối với giới trẻ.

## Xem thêm
*Nike Air Max
*Nike Blazers

## Ghi chú

## Tham khảo

## Đọc thêm
*

## Liên kết ngoài

* 
* "History of the Air Jordan franchise" at SneakerNews.com
* "Every Jordan Ever Made" at Nike
* "Factual America Podcast, Episode 27: Air Jordan: A Cultural Phenomenon"  where filmmakers Yemi Bamiro and Will Thorne talk about their documentary "One Man and His Shoes" and the history of Air Jordans.