Vịt chạy đồng

**Vịt chạy đồng** là hình thức chăn nuôi vịt ở Việt Nam theo kiểu thả kiếm ăn trên đồng ruộng sau thu hoạch (đặc biệt trên ruộng lúa), tận dụng lúa/thóc rơi vãi và sinh vật nhỏ trên đồng làm nguồn thức ăn; đàn vịt có thể được lùa di chuyển giữa nhiều cánh đồng và nhiều địa phương theo lịch mùa vụ.

Trong các tài liệu chuyên môn quốc tế về hệ thống vịt thả đồng, mô hình này thường được xếp vào các hệ thống vịt kiếm ăn tự nhiên trên đồng ruộng (*scavenging ducks*; *free-grazing ducks*), nhấn mạnh đặc trưng thả kiếm ăn và tính cơ động theo nguồn thức ăn trong hệ sinh thái lúa nước. Vịt có thể nhiễm và phát tán virus cúm gia cầm độc lực cao mà không biểu hiện triệu chứng rõ; việc di chuyển đàn và tiếp xúc trực tiếp/gián tiếp với nhiều đàn khác vì vậy được xem là yếu tố làm tăng rủi ro lan truyền dịch.

## Thuật ngữ và phạm vi
Cụm từ "vịt chạy đồng" thường được dùng trong báo chí để chỉ đàn vịt được chăn thả cơ động trên đồng sau gặt, có thể lùa đi theo mùa vụ trong phạm vi một huyện/tỉnh hoặc liên tỉnh. Trong nghiên cứu dịch tễ học về cúm gia cầm, một số công trình dùng các cụm như "hệ thống vịt thả đồng du mục/di chuyển xa" để mô tả nhóm thực hành chăn thả cơ động này trong bối cảnh Đồng bằng sông Cửu Long.

Một số nghiên cứu phân biệt đàn vịt *free-grazing* (kiếm ăn trên ruộng sau thu hoạch) với hệ thống nuôi nhốt cố định; phạm vi di chuyển có thể được chia thành di chuyển ngắn (đàn quay lại cơ sở nuôi trong vùng) và di chuyển dài (đàn ở ngoài đồng lâu ngày và được vận chuyển liên tỉnh).

## Lịch sử và sự phát triển

Hệ thống chăn nuôi vịt gắn với canh tác lúa đã tồn tại lâu dài ở Việt Nam. Ở Đồng bằng sông Cửu Long, mô hình lúa–vịt truyền thống được mô tả gồm cả việc thả vịt trong ruộng lúa đang sinh trưởng (tận dụng vịt ăn côn trùng/cỏ dại và bổ sung phân hữu cơ) và thả đàn vịt vào ruộng sau thu hoạch để kiếm ăn từ phần lúa rơi vãi và sinh vật trên đồng.

Nghiên cứu theo phương pháp chuỗi giá trị về "vịt đẻ thả đồng" cho rằng các chính sách phát triển gia cầm từ cuối thập niên 1990 và các đợt bùng phát cúm gia cầm độc lực cao từ năm 2003 trở đi đã tác động mạnh đến một số hệ thống vịt thả đồng ở Việt Nam.

## Hệ thống chăn nuôi và đặc trưng kỹ thuật
### Vịt thả đồng/kiếm ăn
Theo mô tả của FAO về các hệ thống nuôi vịt ở Đồng bằng sông Cửu Long, nhóm "scavenging/free-grazing" đặc trưng bởi việc thả đàn vịt vào ruộng sau thu hoạch để kiếm ăn tự nhiên; khi nguồn thức ăn thay đổi theo lịch gieo–gặt, đàn có thể tiếp tục được đưa sang khu vực khác trong vùng, kể cả liên tỉnh. FAO nêu quy mô thả có thể khoảng 200–400 vịt con hoặc đến khoảng 3.000 vịt đẻ trên ruộng sau gặt. Một nghiên cứu xuất bản năm 2017 ghi nhận quy mô đàn trong mẫu khảo sát 300–8.000 con (trung vị 2.200 con). Các nguồn báo chí ghi nhận quy mô đàn vịt chạy đồng thường ở mức hàng nghìn con; có trường hợp được nêu với đàn khoảng 5.000 con vịt.

Các đặc trưng thường được nêu gồm:
* **Tận dụng nguồn thức ăn tại đồng sau gặt**: vịt được thả để kiếm ăn trên ruộng, qua đó giúp giảm nhu cầu thức ăn chăn nuôi bổ sung trong giai đoạn thả kiếm ăn so với nuôi nhốt hoàn toàn.
* **Tính cơ động theo mùa vụ lúa**: đàn vịt có thể "chạy" theo các khu vực vừa thu hoạch để duy trì nguồn thức ăn và hiệu quả chăn nuôi.
* **Phụ thuộc vào vận chuyển và thỏa thuận đồng ruộng**: việc tìm ruộng phù hợp và thương lượng với chủ ruộng đôi khi được gọi là "mua đồng".

### Giống vịt và con giống
Trong mô tả về hệ thống vịt kiếm ăn tự do ở Đồng bằng sông Cửu Long, một số giống vịt đẻ được nhắc đến gồm giống địa phương (ví dụ "Tau ducks") và các giống ngoại nhập như Khaki Campbell và vịt đẻ Trung Quốc, cùng các dạng lai giữa chúng. Hoạt động ấp nở và phân phối vịt con thiếu kiểm soát, cùng việc tiêm phòng không đầy đủ, được xem là yếu tố làm tăng rủi ro dịch bệnh trong bối cảnh cúm gia cầm.

### Kết hợp nuôi nhốt và thả đồng
Hệ thống chăn nuôi vịt đẻ cũng có biến thể kết hợp giữa nuôi nhốt một phần và thả đồng, nhất là ở một số khu vực ven kênh rạch/ven biển: vịt có thể được giữ ở bờ kênh để quản lý đàn và cho ăn bổ sung, nhưng sau vụ gặt được lùa vào ruộng để kiếm ăn; trong giai đoạn thả kiếm ăn, nhu cầu bổ sung thức ăn có thể giảm, từ đó tiết kiệm chi phí. Một ví dụ tại một tỉnh ven biển được mô tả với quy mô đàn từ vài trăm đến vài nghìn con theo kiểu kết hợp; khẩu phần có thể gồm lúa và nguồn đạm khoáng thu nhặt tại địa phương, kèm thức ăn thương mại cho đàn đẻ năng suất cao.

## Phân bố và bối cảnh canh tác
Hình thức nuôi vịt chạy đồng thường được nhắc tới nhiều ở Đồng bằng sông Cửu Long, nơi mật độ canh tác lúa cao và lịch thu hoạch phân tán theo địa bàn, tạo điều kiện cho đàn vịt di chuyển theo mùa vụ. Hoạt động di chuyển có thể diễn ra trong và giữa nhiều tỉnh trong vùng; có trường hợp đàn vịt từ một số tỉnh giáp biên như An Giang, Đồng Tháp và Long An được mô tả là đi qua biên giới sang Campuchia trong các giai đoạn kiếm ăn trên đồng sau thu hoạch. Các bài ký sự báo chí mô tả "mùa chạy đồng" gắn với ruộng lúa sau gặt và các điều kiện mùa vụ (ví dụ mùa nước nổi ở một số nơi) như một sinh kế theo mùa ở miền Tây Nam Bộ. Trong khảo sát năm 2017, quãng đường di chuyển trong một lần chuyển điểm của đàn vịt thả đồng di chuyển xa là 1–85 km (trung vị 30 km). Báo chí cũng mô tả việc "chạy" hàng chục cây số để tìm nơi có thức ăn và ruộng phù hợp.

Nghiên cứu chuỗi giá trị vịt thả đồng dựa trên phỏng vấn tại hai tỉnh thuộc Đồng bằng sông Cửu Long và Đồng bằng sông Hồng cho thấy thực hành nuôi vịt thả đồng gắn với ruộng lúa sau thu hoạch cũng hiện diện ở miền Bắc; nghiên cứu này đồng thời nhấn mạnh vai trò của hai vùng đồng bằng lớn (Đồng bằng sông Cửu Long và Đồng bằng sông Hồng) trong sản xuất trứng vịt của Việt Nam.

## Tổ chức đàn và di chuyển

Quy trình chăn thả cơ động thường gồm chuẩn bị đàn (con giống, tiêm phòng), chọn ruộng sau thu hoạch để thả đàn kiếm ăn, và di chuyển sang khu vực khác khi nguồn thức ăn tại chỗ giảm. Di chuyển theo mùa vụ khiến việc kiểm soát dịch bệnh và giám sát tiếp xúc giữa các đàn khó hơn so với hệ thống nuôi nhốt cố định.

Khảo sát thực địa về hệ thống du mục tại Đồng bằng sông Cửu Long ghi nhận quy mô đàn vịt ở mức vài nghìn con và các phương thức vận chuyển gồm ghe, xe tải hoặc lùa bộ; các tiếp xúc trực tiếp (chăn thả trên cùng khu vực, tiếp xúc với đàn khác) và gián tiếp (dùng chung lồng, vật dụng, phương tiện; tiếp xúc với nguồn nước kênh rạch) là các đặc điểm quan trọng trong phân tích dịch tễ học của hệ thống. Một số phóng sự truyền hình mô tả hoạt động vận chuyển vịt chạy đồng bằng ghe (còn gọi là "rã vịt chạy đồng") như một mắt xích lao động gắn với điều kiện sông nước miền Tây.

## Chuỗi cung ứng và thương mại
Nghiên cứu theo phương pháp chuỗi giá trị về "vịt đẻ thả đồng" mô tả mạng lưới tác nhân từ khâu sản xuất trứng vịt thả đồng đến khâu tiêu thụ, đồng thời xem xét luồng lưu chuyển "vịt loại thải" (*spent layer ducks*). Nghiên cứu này nêu vai trò của "duck yards" (điểm tập kết/thu gom vịt) như các nút trung gian trong luồng vận chuyển vịt loại thải theo hướng Bắc, và gợi ý đây là mắt xích cần chú ý trong giám sát và kiểm soát cúm gia cầm độc lực cao trong bối cảnh thương mại liên vùng.

## Kinh tế và sinh kế
Một số văn bản quản lý địa phương mô tả vịt chạy đồng là hình thức tận dụng thức ăn rơi vãi để giảm chi phí, góp phần tạo việc làm và thu nhập cho một bộ phận lao động nông thôn. Năm 2005 Việt Nam nuôi khoảng 219,9 triệu con gia cầm, trong đó khoảng 60 triệu con là vịt; Đồng bằng sông Cửu Long được nêu là vùng tập trung đàn vịt lớn và việc nuôi vịt đóng vai trò kinh tế đáng kể ở khu vực.

Nghiên cứu chuỗi giá trị vịt thả đồng dẫn số liệu FAOSTAT cho rằng sản lượng vịt của Việt Nam tăng đều giai đoạn 1990–2004 nhưng sau đó chững lại quanh mức 60–80 triệu con/năm; bối cảnh này được thảo luận cùng tác động của các đợt bùng phát cúm gia cầm độc lực cao từ năm 2003 trở đi đối với một số hệ thống vịt thả đồng. Cùng nghiên cứu ghi nhận sản lượng trứng vịt tăng khoảng 40% trong giai đoạn 2010–2015 và nhấn mạnh vai trò của các vùng đồng bằng trong cung ứng trứng vịt cho thị trường.

## Nguy cơ dịch bệnh và quản lý thú y
### Liên hệ với cúm gia cầm độc lực cao (H5N1)
Vịt có thể nhiễm H5N1 mà không biểu hiện triệu chứng rõ, làm tăng nguy cơ lây lan khi đàn di chuyển giữa các điểm chăn thả và dùng chung môi trường nước–đất với đàn khác. Một nghiên cứu thực địa về hệ thống du mục nhấn mạnh vai trò của các tiếp xúc trực tiếp và gián tiếp giữa các đàn trong dịch tễ học của hệ thống.

Thời điểm di chuyển đàn vịt thường trùng vụ lúa đông xuân; trong mô tả của FAO, biên độ nhiệt ngày–đêm lớn và mực nước trên ruộng thấp khiến đàn có xu hướng tập trung mật độ cao tại mương rãnh và kênh rạch để uống và bơi, làm tăng rủi ro lây lan bệnh trong điều kiện môi trường bị ô nhiễm. Nghiên cứu trên *Scientific Reports* (2020) thảo luận lan truyền H5N1 bên trong hệ thống vịt thả đồng du mục theo các giả định của mô hình và gợi ý các can thiệp như tăng độ bao phủ tiêm phòng và khử trùng phương tiện vận chuyển để làm giảm lây truyền.

### Quy định quản lý: sổ đăng ký và điều kiện chăn thả
Về quản lý nhà nước, Thông tư 19/2011/TT-BNNPTNT bổ sung thủ tục "cấp sổ nuôi vịt chạy đồng", theo đó cá nhân, hộ gia đình chăn nuôi vịt chạy đồng nộp hồ sơ đăng ký để được cấp "Sổ đăng ký chăn nuôi vịt chạy đồng" tại Ủy ban nhân dân cấp xã.

Bên cạnh quy định cấp trung ương, một số địa phương từng ban hành văn bản điều chỉnh hoạt động chăn thả vịt đàn vì các lý do như vệ sinh môi trường và bảo vệ công trình thủy lợi. Chỉ thị của Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang năm 1998 nêu quan ngại về ô nhiễm nguồn nước và ảnh hưởng đến công trình thủy lợi, đồng thời quy định việc cấm chăn thả vịt trên đồng ruộng, sông, rạch và các công trình thủy lợi trên địa bàn.

### Khuyến nghị an toàn sinh học
Các khuyến nghị an toàn sinh học trong hệ thống vịt thả đồng thường nhấn mạnh việc hạn chế di chuyển đàn vịt để giảm rủi ro phơi nhiễm và tăng khả năng kiểm soát nguy cơ dịch bệnh; giảm di chuyển có thể kéo theo thay đổi nguồn cung thức ăn và cách tổ chức chăn nuôi. Một số nghiên cứu thảo luận các hướng can thiệp khác như khử trùng phương tiện vận chuyển và nâng độ bao phủ tiêm phòng trong hệ thống.

## Tác động môi trường và hạ tầng nông thôn
### Quan ngại về nguồn nước và công trình thủy lợi
Một số văn bản quản lý địa phương lập luận rằng chăn thả vịt đàn quy mô lớn, nếu không kiểm soát, có thể tác động tiêu cực đến môi trường nước sinh hoạt nông thôn, làm bào mòn đê bao và gây bồi lắng kênh mương; từ đó đặt vấn đề cân bằng lợi ích giữa hộ chăn nuôi và cộng đồng dân cư/hạ tầng thủy lợi. Báo chí chuyên ngành nông nghiệp cũng phản ánh các dạng vi phạm công trình thủy lợi ở một số địa phương, trong đó có hiện tượng chăn thả vịt trong lòng kênh và sử dụng kênh mương cho hoạt động chăn nuôi.

### Tác động canh tác và tranh luận về lợi ích–chi phí
Lợi ích kinh tế của hệ thống thả đồng thường được gắn với việc giảm chi phí thức ăn nhờ khai thác nguồn thức ăn sau thu hoạch. Ở chiều ngược lại, các văn bản quản lý địa phương nhấn mạnh yêu cầu kiểm soát chăn thả nhằm hạn chế rủi ro môi trường và bảo vệ công trình thủy lợi, phản ánh ưu tiên về vệ sinh môi trường và hạ tầng trong bối cảnh quản trị địa phương.

## Tranh chấp xã hội và an ninh trật tự
Trong giai đoạn nghề nuôi vịt chạy đồng phát triển mạnh ở một số địa phương, báo chí ghi nhận có hiện tượng tranh chấp "giành đồng"/địa bàn chăn thả, đôi khi dẫn tới xô xát nghiêm trọng. Báo *Dân trí* (2012) tường thuật một vụ án mạng mà cơ quan điều tra ban đầu xác định có mâu thuẫn liên quan đến việc nuôi vịt chạy đồng trên địa bàn xã ở Hậu Giang.

## Trong văn hóa đại chúng
Vịt chạy đồng thường xuất hiện trong các phóng sự và ký sự về đời sống nông thôn Nam Bộ, gắn với hình ảnh đàn vịt di chuyển trên ruộng sau gặt và nhịp sống mùa vụ. Một số chương trình truyền hình về "nghề rã vịt chạy đồng" cũng khai thác tính cơ động và điều kiện lao động "rày đây mai đó" của người chăn vịt theo mùa vụ ở Đồng bằng sông Cửu Long. Trong văn xuôi, hình ảnh "nuôi vịt chạy đồng" được nhắc đến trong tác phẩm *[[Cánh đồng bất tận]]* của Nguyễn Ngọc Tư gắn với không gian đồng ruộng và sông nước miền Tây, đồng thời được khai thác như bối cảnh trong điện ảnh–truyền hình. Báo chí giới thiệu phim *[[Cánh đồng bất tận (phim)|Cánh đồng bất tận]]* với cốt truyện về gia đình mưu sinh bằng nghề dẫn đàn vịt chạy đồng trên những cánh đồng miền Tây, còn các bài viết về "dòng phim đồng quê" nêu những tác phẩm truyền hình lấy bối cảnh Nam Bộ như *[[Đất phương Nam]]* như ví dụ tiêu biểu của mảng đề tài nông thôn–sông nước.

## Hệ thống tương tự ở các quốc gia khác

Trong các tài liệu quốc tế về nông nghiệp sinh thái ở châu Á, một nhóm thực hành liên hệ thường được mô tả là "canh tác kết hợp lúa–vịt" (*integrated rice–duck farming system*, viết tắt IRDFS), trong đó vịt được thả vào ruộng lúa như một cấu phần của hệ thống canh tác. Trong một mô tả trường hợp tại Việt Nam, FAO nêu rằng lúa và vịt đã gắn với nhau lâu dài trong thực hành của nông dân Đồng bằng sông Cửu Long, trong đó hình thức truyền thống là thả vịt vào ruộng sau thu hoạch để ăn phần dư trên ruộng (residues).

So với thực hành "vịt chạy đồng" (thả sau thu hoạch), các mô tả về mô hình lúa–vịt thường nhấn mạnh việc nuôi vịt ngay trong giai đoạn lúa đang sinh trưởng nhằm tận dụng tương tác sinh học trong ruộng lúa (ví dụ vịt ăn cỏ dại/côn trùng; phân vịt bổ sung dinh dưỡng; và tác động khuấy động của vịt lên môi trường ruộng).

Các nguồn mô tả không thống nhất về mốc thời gian gắn với việc hệ thống hóa phương pháp "rice–duck farming" của nông dân Nhật Bản Takao Furuno: một mô tả của FAO đặt vào đầu thập niên 1990, trong khi Equator Initiative nêu mốc năm 1988. FAO cũng cho biết phương pháp đã được một tổ chức phi chính phủ Nhật Bản giới thiệu tới nông dân ở một số địa phương Việt Nam từ năm 1994 (ví dụ Hải Phòng, Hà Nội và một số tỉnh miền Bắc và miền Trung, cùng các tỉnh Đồng Tháp và Bến Tre).

Một bài tổng quan hệ thống và phân tích SWOT trên *Agricultural Systems* xem canh tác lúa–vịt như một dạng thực hành gần với permaculture, đồng thời ghi nhận rằng mô hình không lan rộng nhanh như kỳ vọng trong vai trò "nông nghiệp thay thế". Bài này nhấn mạnh "hiệp lực" giữa lúa và vịt là một điểm mạnh dễ nhận thấy, nhưng cũng nêu các yếu tố hạn chế như mức độ thâm dụng lao động và rủi ro thiếu lao động ở nông thôn; trong khi đó, các hệ thống chứng nhận thực phẩm hữu cơ có thể là một cơ hội thúc đẩy mô hình ở một số bối cảnh.

Các ví dụ và trường hợp nghiên cứu được tóm tắt trong những cơ sở dữ liệu/ấn phẩm liên quan cho thấy mô hình lúa–vịt xuất hiện ở nhiều tiểu vùng sinh thái khác nhau của châu Á và được mô tả bằng cả các chỉ dấu nông học lẫn kinh tế hộ. Trong cơ sở dữ liệu nông nghiệp sinh thái của FAO, một nghiên cứu định lượng tại Quảng Đông (Trung Quốc) cho rằng mô hình lúa–vịt có thể làm tăng sinh khối rễ và tỷ lệ rễ/thân, cải thiện khả năng chống đổ ngã trong điều kiện có bão, và tác động đến một số chỉ dấu liên quan đến quang hợp cũng như hình thành năng suất; các tác động được gợi ý liên quan đến quản lý nước–dinh dưỡng và hoạt động của vịt (kiếm ăn, khuấy bùn, giẫm đạp và kích thích vật lý). Ở Nam Á, nghiên cứu về kết quả dự án PETRRA tại Bangladesh báo cáo mô hình lúa–vịt khả thi và mang lại lợi ích kinh tế trong các thử nghiệm trình diễn ở ruộng nông dân; so với canh tác lúa đơn thuần theo tập quán địa phương, năng suất trung bình cao hơn khoảng 20% và lợi nhuận ròng cùng khả năng tự bảo đảm gạo (rice-provisioning ability) cao hơn; vịt được ghi nhận kiểm soát cỏ dại/côn trùng, qua đó giảm chi phí lao động và thuốc bảo vệ thực vật, đồng thời tạo thêm nguồn thu từ chăn nuôi vịt.

Ở Đông Nam Á, Equator Initiative mô tả mô hình lúa–vịt tại Philippines theo hướng gắn với tổ chức sản xuất và chuỗi giá trị: vịt tham gia vào quản lý sinh thái ruộng lúa (ăn côn trùng/cỏ dại; phân vịt bón cho đất), đồng thời tạo ra sản phẩm đầu ra như trứng và thịt vịt, đi kèm hoạt động hỗ trợ kỹ thuật cho nông hộ. Nguồn này cũng nêu các số liệu mô tả kết quả theo kinh nghiệm triển khai tại Philippines (ví dụ năng suất và chi phí sản xuất) và nhấn mạnh mục tiêu giảm phụ thuộc vào thuốc diệt cỏ và thuốc trừ sâu trong hệ thống. FAO ghi nhận một biến thể tích hợp "lúa–vịt–tôm" tại Bến Tre trong bối cảnh các mô hình canh tác kết hợp theo hướng thích ứng biến đổi khí hậu ở Đồng bằng sông Cửu Long.

### Vịt thả đồng trong phòng trừ châu chấu
Trong bối cảnh dịch châu chấu sa mạc lan rộng tại Nam Á đầu năm 2020, một số bài báo quốc tế và báo chí Trung Quốc nhắc đến đề xuất dùng vịt như một biện pháp kiểm soát sinh học (biological control) để ăn châu chấu, bên cạnh các biện pháp phổ biến như phun thuốc trừ sâu. Các bài viết mô tả đây như một ý tưởng được nêu ra trên truyền thông, chưa phải biện pháp đã được áp dụng rộng rãi hoặc là trụ cột của chương trình phòng trừ.

Các tường thuật đề cập tới khả năng Trung Quốc cử chuyên gia sang Pakistan để khảo sát tình hình và đánh giá các phương án kiểm soát dịch hại, trong đó có gợi ý triển khai "đàn vịt" với quy mô khoảng 100.000 con. BBC dẫn ý kiến rằng vịt có thể ăn lượng châu chấu đáng kể (có bài nêu mốc khoảng 200 con mỗi ngày) và có tập tính đi theo đàn nên có thể dễ quản lý hơn trong điều kiện chăn thả tập trung, nhưng cũng nhấn mạnh tính khả thi còn phụ thuộc điều kiện thực địa.

*Global Times* nêu các ví dụ trong nước để minh họa cho lập luận về "phòng trừ sinh học" bằng gia cầm, gồm trường hợp tại Tân Cương và ví dụ một đơn vị canh tác thả khoảng 1.000 con vịt năm 2018 để xử lý châu chấu trên diện tích bị ảnh hưởng; bài báo so sánh cách làm này là kinh tế và ít tác động môi trường hơn so với phun thuốc trừ sâu.

Các bài báo cũng nêu ý kiến thận trọng về tính phù hợp theo điều kiện sinh thái–khí hậu. BBC dẫn lời một giáo sư thuộc Đại học Nông nghiệp Trung Quốc cho rằng vịt "phụ thuộc vào nước", trong khi nhiều vùng bị châu chấu tấn công ở Pakistan chủ yếu khô hạn và nhiệt độ cao; bài báo vì vậy xem đề xuất "đưa vịt" là hướng tiếp cận thăm dò và chưa nằm trong chương trình hỗ trợ chính thức của chính phủ. *Global Times* cũng dẫn nhận định rằng biện pháp chủ đạo tại Pakistan thời điểm đó vẫn là phun thuốc trừ sâu, còn ý tưởng "đàn vịt" mới ở mức khảo sát và chưa được đưa vào kế hoạch chính thức hiện hành.

### Khí nhà kính và thích ứng khí hậu (tổng quan)
Trong thảo luận về biến đổi khí hậu và canh tác lúa, FAO có bài tổng hợp về vai trò của các hệ thống tích hợp (trong đó có lúa–vịt) như một hướng thực hành có thể liên quan đến giảm phát thải mêtan và tăng khả năng thích ứng, tùy theo thiết kế hệ thống và bối cảnh quản lý. Một bài giải thích kèm video của Mongabay (2024) tóm lược các lập luận thường được nêu về vai trò của vịt trong quản lý cỏ dại/côn trùng và giảm sử dụng đầu vào hóa học trong một số mô hình canh tác lúa bền vững.

## Xem thêm

* Chăn nuôi gia cầm
* Chăn nuôi vịt
* Cúm gia cầm
* H5N1
* Đồng bằng sông Cửu Long
* Lúa nước
* Nông nghiệp Việt Nam
* Nông nghiệp sinh thái

## Tham khảo