Nam Hoa Lư

**Nam Hoa Lư** là một phường thuộc tỉnh Ninh Bình, Việt Nam.

## Địa lý
Phường Nam Hoa Lư có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp phường Đông Hoa Lư
*Phía tây giáp phường Tây Hoa Lư
*Phía bắc giáp phường Hoa Lư
*Phía nam giáp phường Yên Thắng và phường Yên Sơn.

Phường Nam Hoa Lư có diện tích 54,3&nbsp;km², dân số năm 2024 là 53.514 người, mật độ dân số đạt 986 người/km².

Phường Nam Hoa Lư nằm trên quốc lộ 1A, quốc lộ 12B, quốc lộ 21C, Đường cao tốc Bắc – Nam và có sông Vạc chảy qua.

## Lịch sử
Ngày 21 tháng 4 năm 1965, Ủy ban thường vụ Quốc hội ban hành Quyết định số 103-NQ-TVQH về việc phê chuẩn việc thành lập tỉnh Nam Hà trên cơ sở tỉnh Hà Nam và tỉnh Nam Định.

Ngày 27 tháng 12 năm 1975, Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc thành lập tỉnh Hà Nam Ninh trên cơ sở tỉnh Nam Hà và tỉnh Ninh Bình.

Ngày 14 tháng 12 năm 1982, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 196-HĐBT về việc cắt 112 hécta đất của các xóm Thượng Lân, Đầu Núi của thôn Bích Đào thuộc xã Ninh Sơn, huyện Hoa Lư để sáp nhập vào phường Đinh Tiên Hoàng thuộc thị xã Ninh Bình.

Ngày 26 tháng 12 năm 1991, Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc chia tỉnh Hà Nam Ninh thành tỉnh Nam Hà và tỉnh Ninh Bình.

Ngày 2 tháng 11 năm 1996, Chính phủ ban hành Nghị định số 69-CP về việc:
* Sáp nhập 29,60 ha diện tích tự nhiên, 498 nhân khẩu của xã Ninh Phong và 102,35 ha diện tích tự nhiên, 2.290 nhân khẩu của xã Ninh Sơn thuộc huyện Hoa Lư vào thị xã Ninh Bình.
* Thành lập phường Nam Bình thuộc thị xã Ninh Bình trên cơ sở sáp nhập 29,60 ha diện tích tự nhiên, 498 nhân khẩu của xã Ninh Phong và 48,50 ha diện tích tự nhiên, 3.754 nhân khẩu phần còn lại của phường Quang Trung.
* Thành lập phường Bích Đào thuộc thị xã Ninh Bình trên cơ sở 55,37 ha diện tích tự nhiên và 6.599 nhân khẩu của phường Đinh Tiên Hoàng; 102,35 ha diện tích tự nhiên và 2.290 nhân khẩu của xã Ninh Sơn; 27,30 ha diện tích tự nhiên và 1.610 nhân khẩu của xã Ninh Phúc.

Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính:
* Xã Ninh Phong còn lại 597,16 ha diện tích tự nhiên và 6.157 nhân khẩu.
* Xã Ninh Sơn còn lại 465,15 ha diện tích tự nhiên và 8.247 nhân khẩu

Ngày 6 tháng 11 năm 1996, Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc chia tỉnh Nam Hà thành tỉnh Hà Nam và tỉnh Nam Định.

Ngày 9 tháng 1 năm 2004, Chính phủ ban hành Nghị định số 16/2004/NĐ-CP về việc chuyển xã Ninh Phong và xã Ninh Sơn thuộc huyện Hoa Lư về thị xã Ninh Bình quản lý.

Ngày 12 tháng 10 năm 2004, UBND tỉnh Ninh Bình ban hành Quyết định số 2457/2004/QĐ-UBND về việc công nhận các xã: Ninh Khánh, Ninh Phong, Ninh Sơn thuộc thị xã Ninh Bình đạt các tiêu chuẩn là đô thị loại V.

Ngày 28 tháng 4 năm 2005, Chính phủ ban hành Nghị định số 58/2005/NĐ-CP về việc:
* Điều chỉnh 26 ha diện tích tự nhiên, 1.300 nhân khẩu của xã Ninh Sơn và điều chỉnh 102,80 ha diện tích tự nhiên, 1.197 nhân khẩu của xã Ninh Phong thuộc thị xã Ninh Bình về phường Nam Bình quản lý.
* Điều chỉnh 3,37 ha diện tích tự nhiên và 508 nhân khẩu của phường Bích Đào thuộc thị xã Ninh Bình về xã Ninh Sơn quản lý.
* Điều chỉnh 36,36 ha diện tích tự nhiên và 1.506 nhân khẩu của phường Nam Bình thuộc thị xã Ninh Bình về xã Ninh Phong quản lý.
* Xã Ninh Phong có 539,16 ha diện tích tự nhiên và 7.701 nhân khẩu.
* Xã Ninh Sơn có 470,01 ha diện tích tự nhiên và 8.054 nhân khẩu.
* Thành lập phường Ninh Phong thuộc thị xã Ninh Bình trên cơ sở toàn bộ 539,16 ha diện tích tự nhiên và 7.701 nhân khẩu của xã Ninh Phong.

Ngày 7 tháng 2 năm 2007, Chính phủ ban hành Nghị định số 19/2007/NĐ-CP về việc thành lập thành phố Ninh Bình thuộc tỉnh Ninh Bình.

Ngày 3 tháng 12 năm 2007, Chính phủ ban hành Nghị định số 177/2007/NĐ-CP về việc thành lập phường Ninh Sơn thuộc thành phố Ninh Bình trên cơ sở toàn bộ 466,43 ha diện tích tự nhiên và 8.615 nhân khẩu của xã Ninh Sơn.

Ngày 10 tháng 12 năm 2024, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1318/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã của tỉnh Ninh Bình giai đoạn 2023 – 2025 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2025). Theo đó, thành lập thành phố Hoa Lư thuộc tỉnh Ninh Bình trên cơ sở thành phố Ninh Bình và huyện Hoa Lư.

Tính đến ngày 31/12/2024:
* Phường Ninh Phong có 13 tổ dân phố: An Hòa, An Lạc, Đa Lộc, Đoàn Kết, Đức Thế, Nam Phong, Phong Đoài, Phong Lộc, Phúc Lai, Phúc Lâm, Phúc Lộc, Tương Lai, Văn Giang.
* Phường Ninh Sơn có 12 tổ dân phố: Bắc Thịnh, Bích Đào, Hợp Thiện, Hưng Phúc, Nam Thịnh, Phong Đào, Phúc Khánh, Phương Đình, Thanh Bình, Thiện Tân, Thiện Tiến, Thượng Lân.
* Xã Ninh An có 5 thôn: Đông Trang, Đông Hội, Bộ Đầu, Xuân Mai, Đông Thịnh và 9 xóm: Bộ Đầu, Dinh, Đình, Giữa, Gòi, Hòa Thiện, Kiên Ái, Trung Đức, Xuân Mai.
* Xã Ninh Hải có 9 thôn: Côi Khê, Đam Khê Ngoài, Đam Khê Trong, Hành Cung, Hải Nham, Hạ Trạo, Khả Lương, Tuân Cáo, Văn Lâm.
* Xã Ninh Vân có 13 thôn: Chấn Lữ, Đồng Quan, Dưỡng Hạ, Dưỡng Thượng, Hệ, Phú Lăng, Tân Dưỡng 1, Tân Dưỡng 2, Thượng, Vạn Lê, Vũ Xá, Xuân Phúc, Xuân Thành.

Ngày 12 tháng 6 năm 2025, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 202/2025/QH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 12 tháng 6 năm 2025). Theo đó, sáp nhập tỉnh Hà Nam và tỉnh Nam Định vào tỉnh Ninh Bình.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025:
* Quốc hội ban hành Nghị quyết số 203/2025/QH15 về việc Sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Theo đó, kết thúc hoạt động của đơn vị hành chính cấp huyện trong cả nước từ ngày 1 tháng 7 năm 2025.
* Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1674/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Ninh Bình năm 2025 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 16 tháng 6 năm 2025). Theo đó, thành lập phường Nam Hoa Lư thuộc tỉnh Ninh Bình trên cơ sở toàn bộ 5,41&nbsp;km² diện tích tự nhiên, quy mô dân số là 9.693 người của phường Ninh Phong; toàn bộ 4,69&nbsp;km² diện tích tự nhiên, quy mô dân số là 12.182 người của phường Ninh Sơn; toàn bộ 5,50&nbsp;km² diện tích tự nhiên, quy mô dân số là 7.038 người của xã Ninh An; toàn bộ 26,13&nbsp;km² diện tích tự nhiên, quy mô dân số là 12.088 người của xã Ninh Hải và toàn bộ 12,57&nbsp;km² diện tích tự nhiên, quy mô dân số là 12.513 người của xã Ninh Vân thuộc thành phố Hoa Lư.

Phường Nam Hoa Lư có 54,30&nbsp;km² diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 53.514 người.

## Kinh tế
Nam Hoa Lư là một trong 3 phường có Quần thể di sản thế giới Tràng An. Trên địa bàn phường này có khu du lịch Tam Cốc – Bích Động là một khu du lịch trọng điểm của Việt Nam, là khu du lịch có lượng khách tham quan lớn thuận lợi phát triển làng nghề truyền thống, tạo nguồn thu về du lịch, dịch vụ và thay đổi cơ cấu lao động địa phương.

Khu công nghiệp Phúc Sơn thuộc địa bàn phường Ninh Sơn và phường Ninh Phúc. Tổng diện tích 145 ha, là khu công nghiệp sạch với sản phẩm may mặc, lắp ráp điện tử, dụng cụ đo lường và sản xuất phần mềm. Khu được thành lập trên cơ sở cụm công nghiệp Phúc Sơn đã được quy hoạch, thu hồi đất và xây dựng một phần cơ sở hạ tầng, có các điều kiện về kinh tế, xã hội rất tốt.

### Cảng Cầu Yên

### Nhà máy Phân lân Ninh Bình

### Nghề đá truyền thống
Các làng nghề Xuân Vũ, Dưỡng Thượng, Dưỡng Hạ trong tổ hợp làng nghề đá mỹ nghệ Ninh Vân đã được công nhận làng nghề truyền thống. Với địa thế nhiều đá vôi, Nghề chế tác đá mỹ nghệ phát triển mạnh góp phần phát triển kinh tế xã hội và nâng cao đời sống người dân.

Làng nghề đá Ninh Vân hiện có những công trình kiến trúc đá độc đáo như nhà đá cổ của cố nghệ nhân Lương Văn Xiển ở thôn Xuân Phúc, nhà đá cổ của cố nghệ nhân Dương Văn Lợi ở thôn Thượng Vũ và nhà đá cổ của nghệ nhân Đỗ Khắc Đức ở thôn Xuân Thành.

Cổng làng Ninh Vân là công trình kiến trúc đứng đầu hàng danh sách các cổng làng được xây bằng đá, to và đẹp nhất ở Việt Nam. Điều khác biệt ở đây là các cột được xây từ những tảng đá nguyên khối chồng lên. Các cột dựng đều có những hoa văn rồng uốn lượn, tạo nên sự bay bổng hài hòa, làm giảm đi cảm giác nặng nề. Đường nét kẻ vẽ trên đá, nhìn thanh thoát nhưng không kém phần kỳ vĩ.

### Làng nghề thêu ren Văn Lâm

Thêu ren Văn Lâm là một trong 6 làng nghề truyền thống đầu tiên ở Ninh Bình nhận bằng làng nghề truyền thống và được nhà nước hỗ trợ phát triển. Vào thời nhà Đinh, Hoàng hậu Nguyễn Thị Sen là người đã truyền dạy cho người dân làng Văn Lâm nghề này.

Sản phẩm thêu làm ra đã trở thành mặt hàng truyền thống đặc sắc, chuyên bán cho khách du lịch. Những năm 1990, 100% số lao động của Ninh Hải làm thêu, người có tay nghề thấp thì làm những sản phẩm đơn giản rẻ tiền, người có tay nghề cao thì làm các sản phẩm tinh xảo hơn, giá trị hơn. Năm 2006, số lao động chuyên làm thêu giờ chỉ còn 47% số lao động của xã, riêng thôn Văn Lâm có nhiều nghệ nhân nhất khoảng 1.500 người. Ngày nay nghề thêu đã phát triển thành các tổ hợp sản xuất và doanh nghiệp tư nhân chuyên làm các mặt hàng thêu, huy động hầu hết các tay kim giỏi trong làng. Các tổ hợp sản xuất này đều đã tìm được thị trường tiêu thụ ổn định, mà hầu hết là xuất khẩu ra nước ngoài.

Nghề thêu là nghề nhẹ nhàng, có nhiều triển vọng và không gây ô nhiễm môi trường nên được địa phương tạo điều kiện để phát triển.

### Làng mộc Phúc Lộc
Làng nghề mộc Phúc Lộc từ xưa đã là một làng nghề truyền thống nổi tiếng. Làng mộc Phúc Lộc nằm ở phía đông nam ttrung tâm tỉnh Ninh Bình, gần quốc lộ 10 và tuyến đường nối cảng Ninh Phúc. Làng Phúc Lộc có 4 phố: Phố Phúc Lộc, Phố Phong Lộc, Phố Đa Lộc, Phúc Lâm và xóm Mơ. Hiện nay khu vực làng nghề đã được xây dựng tại vị trí giao cắt giữa Quốc lộ 1 với đường nối cảng Ninh Phúc) Làng nghề mộc Phúc Lộc hiện có tới 400 người làm nghề sản xuất đồ mộc và khoảng 200 người lao động phụ. Sản phẩm làng nghề Phúc Lộc đa dạng các loại đồ gỗ cao cấp, cầu kỳ, sang trọng như: tủ chè, sập gụ, sập lim, tạc tượng, chạm trổ hoa văn các loại,... Làng mộc Phúc Lộc Ninh Bình được xếp vào danh sách 50 làng nghề truyền thống tiêu biểu nhất Việt Nam.

## Văn hóa
Nam Hoa Lư ngoài Quần thể danh thắng Tràng An, Tam Cốc – Bích Động, Khu du lịch sinh thái Thung Nham còn có nhiều di tích cấp quốc gia là chùa Bích Động, đền Thái Vi, hành cung Vũ Lâm, cụm đền Kê Thượng, đền Kê Hạ và Miếu Sơn,...


Image:DenThaiVi1.jpg|Đền Thái Vi
Tập tin:Tiệc ngoài trời sang chảnh bên hồ bơi.jpg|Phong cảnh khu nghỉ dưỡng Thung Nham
Tập tin:tamcock1.jpg|Bến xe trung tâm khu du lịch Tam Cốc – Bích Động
Tập tin:Động Vái Giời.jpg|Động Vái Giời - điểm đến đầu tiên ở Thung Nham
Tập tin:hanhlanglahan.jpg|Sản phẩm đá mỹ nghệ Ninh Vân: 500 La Hán bằng đá xanh Ninh Bình tại chùa Bái Đính


### Thung Nham

Khu du lịch sinh thái Thung Nham – Vườn Chim với các điểm du lịch sinh thái như vườn chim tự nhiên, cây đa di chuyển, rừng đặc dụng và các điểm tham quan hang động như động Vái Giời, động ông Bụt, động Tiên Cá, động Thủy Cung,...

### Tràng An

Quần thể danh thắng Tràng An với hệ thống các hang động, thung nước, rừng cây và các di tích lịch sử gắn với kinh thành xưa của cố đô Hoa Lư. Nơi đây có 3 vùng lõi đã được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt và được Unesco công nhận là di sản thế giới.

### Tam Cốc – Bích Động

Khu du lịch Tam Cốc – Bích Động đã được tặng chữ: "Nam thiên đệ nhị động" hay "vịnh Hạ Long trên cạn" cũng được công nhận di tích thắng cảnh hạng đặc biệt với các điểm du lịch như: Tam Cốc, đền Thái Vi, chùa Bích Động, động Tiên, hang Bụt, thung Nắng, thung Nham, vườn chim,...

### Đình làng Xuân Vũ
Đình làng Xuân Vũ có lịch sử hơn 400 năm, gắn liền với lịch sử hình thành nghề đá mỹ nghệ tại Ninh Vân, là kiệt tác kiến trúc đá nổi tiếng của Ninh Bình. Ngôi đình này xuất phát từ năm 1730 dưới thời của vua Lê Cảnh Hưng. Điểm độc đáo nhất của ngôi đình nằm ở 12 cột cái cao đến 4m và 12 cột quân được làm hoàn toàn bằng đá và điển xuyến bởi những hoa văn chạm khắc tinh xảo. Các điểm nối cũng được xử lý tinh tế và khéo léo với họa tiết "long ly quy phượng" và "rồng bay phượng múa",.... Cột cái được tạo thêm điểm nhấn bởi các họa tiết cỏ cây như Xuân – Hạ – Thu – Đông hay Tùng – Cúc – Trúc – Mai. Giờ đây nơi này không chỉ là một ngôi đình. Đình Xuân Vũ là nơi tổ chức các lễ hội lớn trong làng như: Kỳ Phú (12/2 âm lịch), giỗ Khổng Tử và Trần Hưng Đạo (20/8), Tống cựu nghinh tân (30/12 âm lịch), và lễ giỗ cụ tổ làng nghề đá Hoàng Sùng lễ lớn nhất trong năm diễn ra vào ngày 16/8 âm lịch hàng năm.

### Đền Đông Hội

### Nhà thờ họ Đào

## Danh sách di tích
* Đền Khả Lương ở Thôn Khả Lương thờ Hộ Sinh Đại vương
* Đền Quan Tướng (Đền Hậu Sai, Đền thờ Ông Hổ) ở Thôn Khả Lương thờ Quan tướng Hậu Sai (Thần Hổ)
* Đền Đồng Ốc (Đền Tiền Sai) ở Thôn Khả Lương thờ Quan tướng Tiền Sai
* Đền Chẽ Bèo ở Thôn Khả Lương thờ Mẫu
* Chùa Khả Lương ở Thôn Khả Lương thờ Phật
* Chùa Tuân Cáo ở Thôn Tuân Cáo thờ Phật
* Chùa Hạ Trạo ở Thôn Hạ Trạo thờ Phật, Đệ tam Quốc Mẫu
* Chùa Hành Cung (Khai Phúc tự) ở Thôn Hành Cung thờ   Thờ Mẫu
* Đình Sen ở Thôn Hành Cung thờ   Vua Trần Nhân Tông, Thập Nhị vị Đại vương
* Đình Hạ Trạo ở Thôn Hạ Trạo thờ   Trần Tam Giang, Trần Hưng Đạo, Thành hoàng làng, Trần Nhân Tông
* Đình Tuân Cáo ở Thôn Tuân Cáo thờ   Thần hoàng
* Đình làng Khả Lương ở Thôn Khả Lương thờ Thành hoàng làng
* Phủ Tuân Cáo ở Thôn Tuân Cáo thờ   Mẫu Thủy, Công chúa thứ 3 Đức Vua Trần
* Phủ Mẫu Chẻ Bèo ở Thôn Khả Lương thờ Mẫu
* Phủ làng Hành Cung ở Thôn Hành Cung thờ Mẫu
* Nhà thờ họ Đỗ ở Thôn Khả Lương thờ tổ họ Đỗ
* Nhà thờ họ Hoàng ở Thôn Hành Cung thờ tổ họ Hoàng
* Đền Đông Thịnh (Đông Trang Hạ) ở thờ   Đống Bụt Đống Âm, Đầu Dũng Đại vương, Bạch Mã thượng đẳng, Diệu Vũ Dương uy
* Đền Đông Hội ở Thôn Đông Hội thờ   Trần Thị Ngọc Hoa
* Đình Đông Hội ở Thôn Đông Hội thờ   Đống Bụt Đống Âm, Diệu Vũ Dương Uy, Ngọc Hoa Công chúa, thần Cao Sơn trấn nam Hoa Lư tứ trấn
* Đình làng Xuân Mai ở Thôn Xuân Mai thờ   Địch Lộ,   Phạm Quỳnh,  Đống Bụt Đống Âm
* Đình Đông Trang ở Thôn Đông Trang thờ   Bạch Mã, Đầu Lũng, Trần Hưng Đạo
* Chùa Đông Trang (Yên Ninh tự) ở Thôn Đông Trang thờ Phật, Mẫu, Tiến sỹ Đào Dương Bật
* Chùa Xuân Sơn ở Thôn Xuân Mai thờ Phật
* Chùa Bộ Đầu (An Ninh tự) ở Thôn Bộ Đầu thờ Thờ Phật
* Nhà thờ họ Đào ở Thôn Đông Trang thờ Tiến sỹ Đào Dương Bật và chân linh các hậu duệ
* Miếu xóm Gòi ở Thôn Đông Trang thờ Ngô Văn Ngạo
* Văn Chỉ ở Thôn Đông Hội thờ Khổng Tử
* Nhà thờ giáo xứ Hoàng Mai ở Thôn Đông Thịnh thờ Chúa
* Chùa Chấn Lữ ở Thôn Chấn Lữ thờ Phật
* Chùa Phú Lăng (Kim Lăng tự) ở Thôn Phú Lăng thờ Phật
* Chùa Tháp ở Thôn Dưỡng Thượng thờ Phật, Mẫu
* Chùa Vàng ở Thôn Vạn Lê thờ Thờ Phật
* Chùa Dưỡng Hạ (Đông Quan Tự) ở Thôn Dưỡng Hạ thờ Phật, Mẫu
* Chùa Đồng Môn ở Thôn Dưỡng Hạ thờ Thờ Phật
* Chùa Xuân Vũ (Xuân Viên Tự) ở Thôn Xuân Thành thờ Phật, Mẫu
* Chùa Ông Tước ở Thôn Thượng thờ Thờ Phật
* Chùa Ông Thọ ở Thôn Thượng thờ Thờ Mẫu
* Nguy Sơn từ hạ ở Thôn Phú Lăng thờ Bà chúa Thượng Ngàn
* Đền Kê Thượng ở Thôn Thượng, Thôn Hệ thờ Tản Viên Sơn và các vua Hùng
* Đền Kê Hạ ở Thôn Thượng, Thôn Hệ thờ Nguyệt Nga Công chúa
* Đền Miễu Sơn ở Thôn Thượng, Thôn Hệ thờ thần Quý Minh và thần Cao Sơn trong Hoa Lư tứ trấn
* Đền thờ Thành hoàng ở Thôn Vũ Xá thờ Thành hoàng làng
* Đền Thị ở Thôn Dưỡng Thượng thờ   Tam Tòa Thánh Mẫu, Bà Chúa bản đền
* Đền thờ Thượng đẳng ở Thôn Chấn Lữ thờ Đức Thượng đẳng
* Đền thờ chúa Thượng ngàn ở Thôn Chấn Lữ thờ Chúa Thượng Ngàn
* Đền Quan ở Thôn Vạn Lê thờ Thờ Quan Nghè 
* Đền Văn Chỉ ở Thôn Hệ thờ  Khổng Tử, Ông Tổ nghề đá Mỹ nghệ
* Đền Vua Đinh ở Thôn Hệ thờ Đinh Tiên Hoàng
* Đền Văn Chỉ ở Thôn Xuân Thành thờ Khổng Tử
* Đền Tam Sơn ở Thôn Xuân Thành thờ Công chúa Ngọc Dung
* Đền Thượng (Đền Đức Ông) ở Thôn Xuân Thành thờ Thờ Đức Ông
* Đền Chung Sơn ở Thôn Xuân Thành thờ Vua Trần Thái Tông, Tam Tòa Thánh Mẫu, Công chúa Nguyệt Nga
* Đền Tú Sơn ở Thôn Xuân Thành thờ Ngọc Thanh Công chúa
* Đình làng Xuân Vũ ở Thôn Xuân Thành thờ Thành hoàng bản thổ, Tùng Bạt Tú sơn, Ngọc Thanh Công chúa, Ngọc Dung Công chúa, Nguyệt Nga Công chúa
* Đình Chấn Lữ ở Thôn Chấn Lữ thờ Thành hoàng bản thổ
* Đình Hệ (Đình Công Lăng hạ) ở Thôn Hệ thờ    Vua Hùng vương, 3 vị Đức Đại vương
* Đình Phú Lăng ở Thôn Phú Lăng thờ Vua Đinh
* Đình làng Vũ Xá ở Thôn Vũ Xá thờ Thành hoàng làng
* Đình làng Dưỡng Thượng ở Thôn Dưỡng Thượng thờ Thành hoàng làng
* Đình làng Đồng Quan ở Thôn Đồng Quan thờ Thành hoàng làng, Trần Hưng Đạo, Các anh hùng liệt sỹ
* Đình làng Thượng ở Thôn Thượng thờ Thành hoàng Làng
* Nhà thờ Lan quận công Phạm Quỳnh ở Thôn Vũ Xã thờ Thần Tổ dòng họ Phạm tộc
* Nghè Phú Lăng ở Thôn Phú Lăng thờ Thượng Thượng đẳng thần
* Phủ mẫu ở Thôn Vũ Xá thờ Thờ Mẫu
* Nhà thờ giáo xứ Thiện dưỡng ở Thôn Dưỡng Hạ thờ Chúa
* Đền Thong Nắng ở Thôn Đam Khê Trong thờ Công chúa chi thần
* Đền Hang Muông ở Thôn Đam Khê Trong thờ Thánh Đương cảnh Thần hoàng bản thổ Hộ quốc Đại vương Dực bảo Trung hưng đẳng thần
* Đền Vối ở Thôn Đam Khê Trong thờ Hộ Quốc Đại vương, Hoàng hậu Nữ Oa Bổ thiên, Đông Hý Đông Hải
* Đền Vồng ở Thôn Đam Khê Trong
* Đền Thái Vi ở Thôn Văn Lâm thờ Trần Thái Tông, Trần Thánh Tông, Hiển Từ Hoàng Thái Hậu. Phối thờ: Trương Hán Siêu, Trần Hưng Đạo, Trần Thị Dung, Trần Quang Khải
* Đền Cọ ở Thôn Đam Khê Ngoài thờ   Hộ Quốc Đại vương, Hoàng Hậu Nữ Oa Bổ thiên
* Đền Thung Một ở Thôn Hải Nham thờ Chúa Sơn Lâm
* Đền Đồi ở Thôn Hải Nham thờ Nguyệt Minh Thắng Đại vương
* Đền Thung Lang ở Thôn Hải Nham thờ Chúa
* Đền Đổ ở Thôn Văn Lâm thờ Thành hoàng
* Chùa Bích Động ở Thôn Đam Khê Trong thờ Sư Trí Kiên và Trí Thể, Nguyễn Nghiễm, Thờ Phật
* Chùa Thạch Bích ở Thôn Đam Khê Trong thờ Phật
* Chùa Côi Khê ở Thôn Côi Khê thờ Phật, Mẫu, Bác Hồ
* Chùa Chung ở Thôn Côi Khê thờ Phật, Mẫu
* Chùa Móc ở Thôn Côi Khê thờ Phật
* Chùa Linh Cốc ở Thôn Côi Khê thờ Phật
* Chùa Hải Nham ở Thôn Hải Nham thờ Phật
* Chùa Đá ở Thôn Đam Khê Trong thờ Phật
* Chùa Sở ở Thôn Văn Lâm thờ Phật, Mẫu
* Chùa Thông ở Đam Khê Ngoài thờ Phật, Mẫu
* Chùa Sắn ở Đam Khê Trong thờ Thờ Phật
* Đình làng Đam Khê Trong ở Thôn Đam Khê Trong thờ Thành hoàng làng
* Đình Côi Khê ở Thôn Côi Khê thờ    Thờ vọng: Lê Đại Hành, Tự Đức, Đồng Khánh, Thành Thái, Duy Tân, Khải Định
* Đền tổ nghề thêu ở Thôn Văn Lâm thờ Tổ nghề dệt, may, thêu là Hoàng hậu Nguyễn Thị Sen
* Đình Các ở Thôn Văn Lâm thờ   Vua Trần Nhân Tông, Trần Thánh Tông, Hiền từ Hoàng Thái hậu, Linh Các Đại vương, Thổ thần của hai giáp: giáp Các và giáp Cật
* Đình làng Hải Nham ở Thôn Hải Nham thờ Thành hoàng
* Phủ làng Đam Khê Trong ở Thôn Đam Khê Trong thờ Công chúa Nữ Oa
* Tam Cốc trên sông Ngô Đồng là Thắng cảnh cấp quốc gia
* Hang Vàng 
* Hang Đụn Mối 
* Hang Tai Voi 
* Công Xưởng (Hang Ba) 
* Động Thong Thầy 
* Mái đá Vàng Có niên đại 9000 – 4000BP
* Di chỉ thuộc nền văn hóa Phùng Nguyên (cư dân Mán Bạc)
* Mái đá Rặng ở Thôn Liên Trung 
* Núi Mỏm Lau ở Thôn Đam Khê Ngoài 
* Mái đá Chợ Có lớp niên đại trước 6000 năm và 4000 – 2000 năm 
* Mái đá Ông Hay Có niên đại trước 10000 – 9000 BP
* Động Bích Động ở Thôn Đam Khê Trong thờ Phật
* Nhà thờ Tổ thêu ở Thôn Văn Lâm thờ  Hoàng hậu Nguyễn Thị Sen, Đinh Xuân Xoang, Đinh Xuân Hềnh
* Nhà thờ họ Nguyễn Đình ở Thôn Côi Khê thờ Nguyễn Đại Lang
* Nhà thờ họ Nguyễn Duy ở Thôn Đam Khê Trong thờ Nguyễn Duy Cự
* Nhà thờ họ Nguyễn Hữu ở Thôn Đam Khê Trong thờ Nguyễn Hữu Hòa
* Nhà thờ họ Lê Văn ở Thôn Côi Khê thờ   Lê Quý Công, Lê Văn Hùng, Lê Văn Lãng
* Chùa An Hoà ở Phố An Hòa thờ Phật
* Chùa Mật Tự (Chùa Phúc Lộc) ở Phố Phúc Lâm thờ Phật
* Chùa An Lạc ở Phố An Lạc thờ Phật
* Đình Nam Phong ở Phố Nam Phong thờ Thành hoàng làng
* Đình làng Phúc Lộc ở Phố Phong Lộc thờ Tiền nhân có công xây dựng làng
* Đền Chi Lai ở Phố An Hòa thờ   Đức Thánh Trần, Tam vị Thánh Tản, Địch Lộ chi thần
* Đền làng Phúc Lộc ở Phố Phúc Lộc thờ     Thành hoàng làng, Lục vị Tiên Thánh
* Đền Phúc Lai ở Phố Phúc Lai thờ Thành hoàng làng,  Chúa Thượng Ngàn, Minh Nga Công chúa
* Đền An Lạc ở Phố An Lạc thờ  Hưng Đạo Đại vương, Lực Lộ Đại vương
* Phủ Vân Lai ở Phố An Hòa thờ Tam vị Thánh Mẫu
* Phủ Cây Xanh ở Phố Phúc Lộc thờ   Phật, Mẫu và Tam vị Công chúa: Đào Hoa, Mai Hoa, Bạch Hoa
* Phủ Mẫu ở Phố An Lạc thờ Mẫu Liễu Hạnh
* Điện Kinh Luân ở Phố Phong Đoài thờ   Lưu Quang Chương, Tổ ngành chi 2 họ Đỗ tộc
* Nhà thờ họ Phạm giáp (nhà thờ Phạm Phúc Lâm) ở Phố Phong Lộc thờ Phạm Phúc Lâm và các nhân vật trong dòng họ
* Nhà thờ tổ Đào Xuân Dung ở Phố An Hòa thờ Cụ tổ Đào Xuân Dung và các nhân vật trong dòng họ
* Nhà thờ họ Đào ở Phố An Hòa thờ Cụ tổ họ Đào và các nhân vật trong dòng họ
* Nhà thờ chi Đào Đặng Đệ ở Phố An Hòa thờ Cụ tổ Đào Đặng Đệ và các nhân vật trong dòng họ
* Nhà thờ họ Đỗ ở Phố An Hòa thờ Cụ tổ Đỗ Phổ Huệ và con cháu
* Nhà thờ họ Vũ ở Phố An Hòa thờ Cụ tổ Vũ Văn Bốn và con cháu
* Nhà thờ họ Bùi ở Phố An Hòa thờ Cụ tổ họ Bùi và con cháu
* Nhà thờ họ Vũ ở Phố An Hòa thờ Cụ tổ Vũ Đức Chính và con cháu
* Nhà thờ họ Lê (Lê Đạo Trung) ở Phố Phúc Lộc thờ Lê Đạo Trung và các nhân vật trong dòng họ
* Nhà thờ họ Vũ (Vũ Văn Thiện) ở Phố Phúc Lộc thờ Cụ tổ Vũ Văn Thiện và các nhân vật trong dòng họ
* Nhà thờ họ Nguyễn ở Phố Phúc Lộc thờ Cụ tổ họ Nguyễn và các nhân vật trong dòng họ
* Nhà thờ Nguyễn tộc chi 2 ở Phố Phong Đoài thờ Cụ tổ họ Nguyễn và các nhân vật trong dòng họ
* Nhà thờ họ Đỗ ở Phố Phong Đoài thờ Cụ tổ Đỗ Phúc Điền và các nhân vật trong dòng họ
* Nhà thờ chi 2 họ Đàm Lê ở Phố Phong Đoài thờ Cụ tổ chi 2 họ Đàm Lê và con cháu
* Nhà thờ họ Phạm ở Phố Phúc Lâm thờ Cụ tổ họ Phạm và các nhân vật trong dòng họ
* Nhà thờ họ Hoàng ở Phố Phúc Lai thờ Cụ tổ họ Hoàng và con cháu
* Nhà thờ họ Nguyễn ở Phố Phúc Lai thờ Cụ tổ họ Nguyễn và con cháu
* Nhà thờ Hàn Lâm Viện tu soạn Vũ Đức Tâm ở Phố Đa Lộc thờ Vũ Đức Tâm và các nhân vật trong dòng họ
* Nhà thờ Đô chỉ huy sứ Vũ Phúc Duệ ở Phố Đa Lộc thờ Vũ Phúc Duệ và các nhân vật trong dòng họ
* Miếu Cậy ở Phố Phúc Thành thờ   Thành hoàng làng
* Đền Phúc Khánh ở Phố Phúc Khánh thờ thần Quý Minh, Lực Lộ Đại vương, Thành hoàng làng, Thái Giám Bùi Phồn
* Đền Mẫu ở Phố Phúc Khánh thờ   Thánh Mẫu, Chầu Đệ Nhất, Đệ Nhị
* Đền làng Phương Đình ở Phố Phương Đình thờ     thần Quý Minh, Đông Hải đại vương, Công chúa Phù Dung
* Đền Nhà Bà (Đền Bà Chúa) ở Phố Thượng Lâm thờ   Nhị vị Hầu Nương, Công đồng các Quan, Chúa bản phương, Chúa bản tỉnh, Thần
* Đền Thượng thôn Thiện Trạo ở Phố Hợp Thiện thờ Lã Phúc Tuấn, Tam vị thánh Tản, Ngọc Hoa công chúa, Nguyễn Phục, Hưng Đạo, Thần Phổ Hóa
* Chùa Phương Đình ở Phố Phương Đình thờ Thờ Phật
* Chùa Đông Thịnh ở Phố Nam Thịnh thờ Phật
* Chùa Hạ ở Phố Thiện Tiến thờ Phật
* Chùa Chấm ở Phố Thiện Tâm thờ Phật
* Chùa Phúc Khánh ở Phố Hưng Phúc thờ Phật

## Chú thích

## Tham khảo