Bóng chày 5 người

**Bóng chày 5 người** (hay còn gọi là **Baseball5**, gọi tắt là **B5** hoặc **BB5**) là một biến thể đơn giản của bóng chày và bóng mềm, được quản lý ở cấp quốc tế bởi Liên đoàn Bóng chày Bóng mềm Thế giới (WBSC) cùng với các môn thể thao mẹ kể trên.

Trò chơi bao gồm hai đội đối kháng, mỗi đội gồm năm người chơi, luân phiên đóng vai trò tấn công và phòng thủ. Mỗi người chơi của đội tấn công sẽ lần lượt dùng tay không phát quả bóng cao su nhỏ vào sân chơi có kích thước  vuông, và sau đó chạy ngược chiều kim đồng hồ quanh bốn chốt cách nhau  xếp thành hình vuông để ghi điểm, trong khi đội phòng thủ cố gắng loại (*out*) các cầu thủ tấn công trước khi họ ghi được điểm bằng cách chạy hết vòng bốn chốt. Việc bị loại (out) xảy ra khi bóng đánh ra và bị cầu thủ phòng ngự bắt được trước khi chạm đất, hoặc (trong những tình huống cụ thể) khi cầu thủ phòng thủ cầm bóng chạm vào gôn mà chân chạy đối phương phải lên, hoặc chạm vào chính người chân chạy. Các cầu thủ tấn công cũng có thể tự loại mình bằng cách vi phạm luật khi phát bóng hoặc chạy chốt.

Một nửa hiệp tương đương với một đợt tấn công sẽ kết thúc, và các đội sẽ đổi vai sau khi có ba out, và một hiệp sẽ kết thúc khi cả hai đội đã kết thúc nửa tấn công của mình. Trận đấu hoặc set được chơi đến năm hiệp, và bất kỳ trận hòa nào sẽ được phân định bằng cách chơi thêm hiệp phụ nếu cần thiết, và các trận đấu thường kéo dài từ 15 đến 20 phút. Thông thường, một trận đấu tiêu chuẩn sẽ bao gồm nhiều "set", như ba set thắng hai hay thậm chí năm set thắng ba, để xác định kết quả giữa hai đội. Không giống như bóng chày/bóng mềm, không có vị trí giao bóng, và cầu thủ đánh bóng, thay vì đánh trả, phải phát động tình huống bằng cách dùng tay phát bóng, dụng cụ duy nhất trong môn này.

WBSC đề xuất môn chơi này vào năm 2017 với mục đích hỗ trợ phát triển bóng chày và bóng mềm trên phạm vi toàn cầu, với lợi thế chi phí thấp, tốc độ chơi nhanh và sân nhỏ gọn khiến nó trở thành trò nhập môn dễ tiếp cận và hấp dẫn cho những môn thể thao trên. Họ tổ chức Giải vô địch B5 thế giới hỗn hợp nam nữ cho các đội tuyển và đội tuyển trẻ luân phiên hàng năm, với điều kiện các đội tuyển phải có ít nhất hai cầu thủ nam và nữ trên sân. Môn chơi này cũng dự kiến sẽ được chơi ở thể thức hỗn hợp nam nữ tại Thế vận hội Trẻ Mùa hè 2026, và đã bắt đầu được phổ trong các trường học, giải vô địch quốc gia và các sự kiện quốc tế khác trên khắp thế giới, thậm chí có phần độc lập với phong trào bóng chày và bóng mềm.

## Lịch sử

### Cảm hứng
B5 được lấy cảm hứng từ những môn chơi tương tự đã được chơi trên đường phố ở Mỹ Latinh và những nơi khác trong nhiều thập kỷ, chẳng hạn như cuatro esquinas (*bốn góc*) ở Cuba  và pelotica de goma (*quả bóng cao su nhỏ*)  ở Venezuela.   Trong một số khía cạnh, B5 khác biệt đáng kể so với luật của những trò chơi này;  như việc không có người ném bóng, như trong một biến thể đường phố ở Colombia,  và người chơi được phép chạy trên các chốt, trái ngược với việc chỉ đi bộ, như trong một phiên bản của "cuatro esquinas".

Trước B5, WBSC đã cố gắng phổ cập một số biến thể bóng chày khác ở cấp độ thanh thiếu niên, chẳng hạn như tee-ball, nhưng không đạt được thành công đáng kể. B5 được phát minh một phần để tăng phổ cập các thể thao tương tự như bóng chày và bóng mềm tới mức có thể được thêm vào nội dung thi đấu tại Thế vận hội, B5 góp phần vào mục tiêu cuối cùng là có một tỷ người hâm mộ và chơi trong cộng đồng bóng chày-bóng mềm vào năm 2030 và giúp khẳng định vị thế toàn cầu của nhóm môn này. Nó cũng nhằm mục đích tạo ra một môn chơi dễ tiếp cận và rẻ hơn, vì thiết bị duy nhất được sử dụng trong B5 là một quả bóng cao su, và sân thi đấu cũng nhỏ hơn nhiều so với sân bóng chày hay bóng mềm, hay thậm chí có thể chơi trong nhà. Về khía cạnh này, cũng như thực tế là môn này cần ít người chơi trên sân hơn,  B5 được thiết kế để trở thành biến thể mô phỏng nhỏ hơn, mang tính đô thị hơn của các môn thể thao lớn khác, chẳng hạn như bóng rổ 3x3, futsal và bóng bầu dục 7 người.

Một mục tiêu khác của B5 là tính phổ quát giới tính, với việc môn chơi này được định hướng là môn thể thao đồng đội hỗn hợp nam nữ đầu tiên tại một sự kiện Olympic mà không có nội dung riêng cho nam hoặc nữ. Ngoài ra, môn chơi này cũng được cho là dễ học hơn, có sức hấp dẫn hơn với giới trẻ,  và thú vị hơn, với người chơi tham gia thường xuyên hơn trong suốt một trận. Một lợi ích được cho là khác là do B5 được giới thiệu trên toàn thế giới cùng một thời điểm, sẽ không một quốc gia nào có khả năng trở thành thế lực thống trị; việc thiếu một người có vai trò giao bóng, vốn rất chuyên biệt, góp phần vào điều này.

### Sau năm 2017
Giải đấu bóng chày 5 người (B5) quốc tế đầu tiên diễn ra tại Foro Italico, Ý vào năm 2018. Môn này đã được trình diễn và chơi ở nhiều nơi trên thế giới,  chẳng hạn như ở Hoa Kỳ trong Tuần lễ All-Star của MLB,  Lễ hội Olympic Bulgaria năm 2021,  và bên lề Thế vận hội Thanh niên Mùa hè 2018 ở Argentina và Thế vận hội Khuyết tật Mùa hè 2020 ở Nhật Bản. WBSC cũng đã cố gắng quảng bá B5 vì các mục đích phúc lợi cộng đồng, bằng cách đưa nó đến những nơi như trại tị nạn Azraq ở Jordan. B5 đang được triển khai phổ cập ở nhiều trường học ở một số quốc gia, như Úc và Pháp, và hiện đang được chơi ở 83 quốc gia. Năm 2025, WBSC đã tổ chức ngày 5 tháng 5 (5/5) là ngày "High5 for Baseball5".

#### Điều chỉnh luật
Trước thềm Giải vô địch B5 thế giới 2022, một bộ luật B5 mới đã được ban hành, trong đó làm rõ hơn một số quy tắc, cũng như thay đổi một số kích thước sân. Ví dụ, kích thước các chốt đã được tăng từ  lên , và được di chuyển từ mép trong biên của sân ra mép ngoài, làm tăng khoảng cách giữa chúng thêm .  Năm 2025, một đế đôi đã được bổ sung cho chốt nhà. 

## Quản lý
B5 được quản lý ở cấp độ toàn cầu bởi Liên đoàn Bóng chày và Bóng mềm Thế giới (WBSC). Trong mỗi quốc gia, môn được quản lý bởi cơ quan quản lý bóng chày và/hoặc bóng mềm quốc gia. Ở một số quốc gia, chẳng hạn như Nhật Bản, B5 được chịu sự quản lý của một cơ quan quản lý độc lập.

## Các giải đấu

### Giải đấu quốc tế
Giải vô địch B5 thế giới (B5WC) và Giải vô địch B5 trẻ thế giới (YB5WC) là các giải vô địch thế giới của môn này do WBSC tổ chức, tổ chức luân phiên nhau và diễn ra hai năm một lần. Trong đó, thể thức chung bao gồm 50 trận đấu giữa 12 đội tuyển quốc gia trong 7 ngày. Vòng loại châu lục cho mỗi giải đấu sẽ được tổ chức trong năm không diễn ra các vòng chung kết. YB5WC 2025 sẽ đóng vai trò là vòng loại cho nội dung bóng chày 5 người hỗn hợp nam nữ tại Thế vận hội Trẻ Dakar 2026 (YOG).

#### Các giải đấu hàng đầu của WBSC:

* Giải vô địch B5 thế giới (2022-nay) 
** Giải vô địch B5 châu Âu (2020-nay) 
** Giải vô địch B5 châu Phi (2022-nay) 
** Giải vô địch B5 châu Á (2022-nay) 
** Giải vô địch B5 liên châu Mỹ (2024-nay) 
* Giải vô địch B5 trẻ thế giới (2023-nay) – Dành cho tuyển tuổi lứa tuổi từ 14 đến 18.
** Giải vô địch B5 trẻ châu Á (2023-nay) 
** Giải vô địch B5 trẻ châu Âu (2022-nay) 
* Thế vận hội trẻ (2026-nay) 
** Các giải đấu vòng loại:
*** Giải vô địch B5 U-18 châu Âu (2023-nay) 

#### Các sự kiện thể thao đa môn:

* Đại hội Thể thao trong nhà và Võ thuật châu Á (2023-nay) 
* Đại hội Thể thao Bãi biển Châu Phi (2023-nay) 
* Đại hội Thể thao Thanh niên Bolivar (2024-nay) 
* Đại hội thể thao Đông Nam Á (2025-nay) 

## Xem thêm

* Các biến thể bóng chày
** Punchball/slapball, một môn chơi gần giống hệt B5 từng được chơi tại New York
** Bóng sút, một biến thể của bóng chày trong đó cầu thủ tấn công sút trả bóng thay vì đánh trả bằng chày.
* Leg cricket – biến thể cricket trong đó cầu thủ tấn công sút trả bóng thay vì đánh trả bằng chày.

## Tài liệu tham khảo

## Liên kết ngoài

* Tài liệu Baseball5
* Hệ thống quản lý và tính điểm thi đấu Baseball5
* Bóng chày5 ở Hà Lan
* Bóng chày5 ở Đan Mạch
* Bóng chày5 ở Thụy Điển