RD-170

**RD-170** () là động cơ tên lửa sử dụng nhiên liệu lỏng mạnh nhất và nặng nhất từng được chế tạo. Động cơ được thiết kế và sản xuất tại Liên Xô bởi NPO Energomash để sử dụng trên tên lửa đẩy hạng nặng Energia. RD-170 đốt kerosene và ôxy lỏng (LOX) trong bốn buồng đốt, tất cả đều được cấp nhiên liệu bởi một cụm turbopump trục đơn–tua-bin đơn có công suất khoảng  , hoạt động theo chu trình đốt phân tầng giàu chất oxy hoá.

## Cụm bơm turbo dùng chung
Một số động cơ tên lửa của Liên Xô và Nga áp dụng cách “gom cụm” nhiều buồng đốt nhỏ quanh một bộ tua-bin và bơm chung. Đầu thập niên 1950, nhiều nhà thiết kế động cơ Liên Xô trong đó có Valentin P. Glushko, gặp phải hiện tượng mất ổn định cháy khi cố gắng thiết kế các buồng đốt lực đẩy lớn. Khi đó, vấn đề được giải quyết bằng cách sử dụng cụm nhiều buồng đốt lực đẩy nhỏ thay vì một buồng lớn.

## Các biến thể

### RD-170
RD-170 là phiên bản gốc với bốn buồng đốt, được phát triển để dùng trên tên lửa Energia, cả động cơ và tên lửa Energia đều chỉ được sản xuất trong thời gian ngắn. Energia chỉ phóng hai lần, mỗi tên lửa dùng bốn booster, và mỗi booster được trang bị một động cơ RD-170.

Động cơ được thiết kế cho 10 lần tái sử dụng, nhưng kết quả thử nghiệm cho thấy chúng có thể chịu được tới 20 lần khởi động.
### RD-171

Từ công nghệ tầng đẩy phụ nhiên liệu lỏng của Energia, người ta phát triển tên lửa Zenit sử dụng một biến thể của RD-170 là RD-171. Khác với RD-170 có vòi phun lệch được theo hai trục, vòi phun của RD-171 chỉ có thể lệch theo một trục. Các mẫu nâng cấp RD-172 và RD-173 được đề xuất nhằm tăng lực đẩy; bản RD-173 sau đó được hoàn thiện thành gói nâng cấp **RD-171M** vào năm 2006.

### RD-171MV
Đây là bản sửa đổi từ RD-171M, được phát triển cho tên lửa Irtysh. Khác với RD-171M, RD-171MV chỉ sử dụng linh kiện sản xuất tại Nga và được trang bị hệ thống điều khiển mới. Mẫu thử đầu tiên được chế tạo đầu năm 2019.
Các thử nghiệm được thông báo là đã hoàn tất thành công vào tháng 9 năm 2021.

### Biến thể hai buồng đốt

**RD-180** sử dụng hai buồng đốt thay vì bốn như RD-170. Trên tên lửa Atlas V, RD-180 thay thế ba động cơ của các phiên bản Atlas trước đó bằng một động cơ duy nhất, đồng thời cải thiện đáng kể tải trọng và hiệu suất. RD-180 cũng từng được lựa chọn làm hệ thống đẩy chính cho tầng một của tên lửa Rus-M (dự án hiện đã huỷ).

### Biến thể một buồng đốt

**RD-191** là phiên bản một buồng đốt, được dùng trên họ tên lửa Angara của Nga. Các biến thể của RD-191 bao gồm **RD-151** dùng cho tên lửa Naro-1 của Hàn Quốc, **RD-181** dùng trên tên lửa Antares của Orbital ATK (Mỹ), và **RD-193** được đề xuất cho dự án Soyuz-2.1v.

### Các biến thể đề xuất

Ngày 28 tháng 7 năm 2011, NPO Energomash tổng kết kết quả làm việc về động cơ cho tên lửa Rus-M và xem xét khả năng phát triển một số biến thể mới thuộc họ RD-170. Theo đó, các biến thể mới/đề xuất gồm:
* **RD-180M** dùng cho phiên bản Atlas V phóng tàu có người lái (*không cần thiết triển khai vì RD-180 hiện tại đã đáp ứng yêu cầu*).
* **RD-180V** cho tên lửa Rus-M.
* **RD-175** lực đẩy 9.800 kN, đề xuất dùng cho tên lửa Energia-K.

Năm 2017, Tổng giám đốc RKK Energia, Vladimir Solntsev, nhắc tới một phiên bản “đơn giản hoá” và “giá rẻ hơn” của RD-171 trong bối cảnh dự án Soyuz-5 (Sunkar).

## Thông số chính
* 4 buồng đốt, 4 vòi phun
* 1 cụm tua-bin và bơm; tua-bin tạo ra công suất xấp xỉ 257.000 hp (192 MW), tương đương với công suất của khoảng 3 tàu phá băng hạt nhân 
* Đánh lửa: viên nhiên liệu khởi động tự bốc cháy (pyrophoric) dùng triethylaluminium[
* Lực đẩy trong chân không:
* Xung riêng trong chân không  *I*sp: 
* Xung riêng tại mực nước biển *I*sp: 
* Trọng lượng: 
* Tỷ lệ lực đẩy trên trọng lượng: 82

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Manufacturer's Page ''(Archived)''
*RD-170/171 specifications and design (in Russian)
*External image
*Astronautix.com entry on RD-170