Hà Văn Pẩu

**Hà Văn Pẩu** (3 tháng 4 năm 1974 – 12 tháng 1 năm 2013) là một tên tội phạm tâm thần người Việt Nam, người đã phân xác, nấu và ăn thịt một bé gái 6 tuổi tại Lạng Sơn vào năm 2008.

## Lý lịch
Hà Văn Pẩu sinh ngày 3 tháng 4 năm 1974 ở thôn Cốc Sáng, xã Đồng Giáp, huyện Văn Quan, tỉnh Lạng Sơn. Gia đình có năm anh em, trong đó anh trai Pẩu là Hà Văn Đoàn và em trai là Hà Văn Xuôi. Từ khi lên lớp 10, Pẩu đã có triệu chứng của bệnh Tâm thần phân liệt thể Paranoid, liên tục lặp lại tiếng la hét, đánh chửi dọa giết người trong thôn. Gia đình đã cho Pẩu nghỉ học để điều trị. Pẩu nhiều lần được mẹ đưa lên viện tỉnh khám chữa, mời thầy lang, thầy cúng về trị bệnh nhưng không khỏi. Pẩu từng hai lần vào Bệnh viện Tâm thần Trung ương 1 điều trị: lần đầu vào ngày 20 tháng 5 năm 1999, ra viện ngày 19 tháng 8. Lần hai vào ngày 1 tháng 4 năm 2000, ra viện ngày 10 tháng 8 cùng năm.  

Hà Văn Pẩu có vóc người cao lớn và sức khỏe tốt. Anh từng học qua các chiêu võ và có "biệt tài" bôi cả bát ớt tươi vào mặt, mắt mà không bị thương. Pẩu có thể giao tiếp bằng tiếng Tày, tiếng Nùng và tiếng Kinh. Anh đã kết hôn nhưng không có con do mắc chứng yếu sinh lý. Trong thời gian này, Pẩu hay bạo hành, đốt quần áo vợ, phá cả ngôi nhà năm gian của gia đình rồi vào rừng dựng lều sống. Vợ anh không chấp nhận được căn bệnh của chồng nên đã bỏ đi lấy người khác. Từ đó, Pẩu mắc chứng mất ngủ nặng, nảy sinh ý định tự sát và thường xuyên xem các đoạn phim kinh dị, bạo lực ghi trên băng đĩa. Một số người quen biết cũng cáo buộc Pẩu từng hiếp dâm hai người thân trong nhà.

## Vụ giết người
Hoàng Văn Ín và Nguyễn Thị Mai có một cô con gái 6 tuổi tên là Hoàng Thị Duyên (sinh năm 2002). Do làm việc xa nhà nên hai người phải gửi con lại nhà bà nội là Hà Thị Nghiệm để nhờ trông nom. Hà Văn Đoàn, anh trai Pẩu, đã xây nhà riêng gần gia đình. Cả nhà của Đoàn và nhà gia đình Pẩu đều là hàng xóm lâu đời với bà Nghiêm. Vì ở gần nên Duyên thường xuyên đến thăm Hoàng Thị Lợi (sinh năm 1996), con gái ruột anh Đoàn. Vào lúc 16:30 ngày 18 tháng 1 năm 2008, khi Lợi và Duyên đang chơi trong sân vườn nhà Đoàn thì Pẩu bước vào với dao quắm trên tay. Anh đi tới đi lui vài vòng rồi xông vào túm tóc Duyên, dùng mặt sau của dao quắm đánh mạnh vào gáy khiến Duyên bất tỉnh. Thấy chú mình nổi cơn điên, Lợi chạy vào báo bố mình ra can. Trong khi đó, Pẩu túm tóc bé gái nhấc lên lôi về nhà, miệng lẩm bẩm văng tục.

Nghe con báo tin, Đoàn liền chạy ra can ngăn nhưng bị Pẩu gạt ngã xuống đất. Nghe thấy tiếng la lớn của Duyên, Đoàn lao vào vật lộn với em trai, nhưng bị Pẩu chém một nhát vào đầu, nhát còn lại vào cẳng tay. Anh đã bỏ chạy sang nhà hàng xóm gần đó và ngất xỉu, chỉ kịp báo tin Duyên bị Pẩu lên cơn bắt đi. Một nhóm người trong làng vội đưa Đoàn đến bệnh viện cấp cứu, số còn lại tập trung trước cửa nhà Pẩu. Pẩu lúc này đóng kín cửa, tay cầm dao thách thức sẽ chém chết bất cứ ai bước vào. Người dân nhanh chóng báo cáo sự việc cho Cảnh sát 113 tỉnh Lạng Sơn. Đội dân quân xã cùng cảnh sát tỉnh lập tức được cử đến giải cứu Duyên. Theo lời kể của dân làng, lực lượng hành pháp có mặt tại hiện trường rất đông, tiếng còi xe và phương tiện di chuyển vang lên liên tục. Nhiều người cũng tụ tập dọc ven đường, trước cửa ủy ban xã để theo dõi vụ việc.

Sau khi biết Pẩu có thể chất khỏe mạnh và tính liều lĩnh, công an cùng chính quyền địa phương đã lập phương án tác chiến. Đến khoảng 9 giờ tối cùng ngày, lực lượng chức năng tiến hành vây bắt Pẩu. Biết mình bị bao vây, Pẩu thủ con dao quắm sắc nhọn nép mình dưới bàn thờ trong nhà, vừa văng tục vừa thách thức sẽ chém chết ai bước vào. Bát đĩa, ấm chén, bàn ghế trong nhà đều bị Pẩu ném ra đám đông bên ngoài. Qua nhiều giờ thuyết phục không thành công, hàng chục viên cảnh sát đã áp sát ngôi nhà, vừa xịt hơi cay vừa ném lựu đạn khói nhằm khiến Pẩu bất tỉnh. Dù vậy, Pẩu vẫn cố gắng đạp cửa chạy thoát ra ngoài, tay cầm dao lao ra ngoài sân rồi nhảy qua bờ rào, chạy vào sâu trong rừng.

Tại căn nhà của Pẩu, công an phát hiện xác Duyên bị chặt ra làm nhiều mảnh, một phần thi thể đựng trong xô, một phần chôn xuống đất, phần còn lại bị Pẩu nấu lên ăn. Bộ phận khám nghiệm tử thi đã thu thập và tập hợp các phần thi thể của Duyên xuyên đêm, sau đó sắp xếp lại đúng vị trí, dùng vải trắng cuốn lại giao cho gia đình mai táng. Theo tập tục địa phương, Duyên không được lập bàn thờ trong nhà và cũng không có ảnh thờ. Chỉ có vài nén nhang được cắm vào ống nía ngoài bờ rào gia đình Duyên và gọi đây là nơi làm "lễ tưởng nhớ con gái."

Thời điểm xảy ra, vụ việc đã khiến người dân tỉnh Lạng Sơn phản ứng mạnh mẽ. Ngay trong đêm Pẩu tẩu thoát, chính quyền địa phương phát loa thông báo đến toàn khu vực về vụ việc. Mỗi thôn cũng cắt cử hai dân quân đến từng nhà thông báo người dân không mở cửa cho người lạ ghé thăm. Biết tin Pẩu mất tích, cả bản làng đều đóng kín cửa, hạn chế ra ngoài trong sợ hãi.

Sau khi trốn thoát vào rừng sâu, đến gần 9 giờ sáng ngày 19 tháng 1 năm 2008, Pẩu đã quay trở về bản vì không chịu được đói rét. Một người dân nhìn thấy đã báo cho công an canh gác khu vực. Pẩu bị bắt giữ sau một cuộc giằng co và bị áp giải về đồn. Trong quá trình lấy lời khai, công an xác định Pẩu có biểu hiện tâm thần và lời khai không nhất quán: "Vào năm 1993, bố mẹ và bác của Duyên đã hại chết bố mẹ tôi, sau đó đóng giả làm bố mẹ tôi. Bố mẹ hiện nay của tôi là giả". Khi được hỏi lí do giết nạn nhân, Pẩu cho biết hàng đêm thường mơ thấy "bề trên" là "thiên sứ trên trời" yêu cầu phải giết một người và ăn thịt thì bệnh đau đầu, đau bụng và yếu sinh lí của Pẩu mới khỏi.

## Xử lý
Sau khi bắt giữ, cơ quan điều tra đã trưng cầu giám định y khoa đối với Pẩu. Bản kết luận của cơ quan pháp y tỉnh Bắc Giang cho biết "Pẩu có tiền sử mắc bệnh tâm thần phân liệt" song đang trong giai đoạn ổn định. Hà Văn Đoàn do kịp thời được cấp cứu tại bệnh viện nên đã qua cơn nguy kịch nhưng bị thương tật vĩnh viễn 23%. Ít lâu sau đó, mẹ Pẩu mất vì cú sốc trước hành vi của con trai mình. Ngày 24 tháng 6 năm 2008, tại phiên sơ thẩm, Tòa án nhân tỉnh Lạng Sơn tuyên án tử hình Pẩu về tội giết người và cố ý gây thương tích. Pẩu cũng có trách nhiệm bồi thường cho gia đình bị hại 32 triệu đồng tiền tổn thất tinh thần. Một phiên tòa phúc thẩm khác đã diễn ra sau khi có đơn kháng cáo từ Pẩu. Ngày 8 tháng 1 năm 2009, anh được đưa đến Viện Pháp y tâm thần Trung ương để giám định. Sau một thời gian theo dõi, cơ quan chức năng kết luận Pẩu mắc bệnh Tâm thần phân liệt thể Paranoid và hành vi phạm tội là do bệnh lý chi phối.

Giữa năm 2009, tức sau một năm rưỡi kể từ vụ giết người, Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Lạng Sơn rút lại quyết định truy tố Pẩu với lí do anh mất khả năng nhận thức và điều khiển hành vi. Cuối năm 2009, Chánh án Toà án nhân dân tỉnh Lạng Sơn ra quyết định áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh đối với Pẩu, đưa đến Bệnh viện Tâm thần Trung ương 1 để chữa trị đến khi khỏi bệnh. Sau hơn ba năm điều trị, ngày 11 tháng 10 năm 2011, Pẩu được đưa về quê nhà và giao cho Ủy ban nhân dân xã (UBND) Đồng Giáp tiếp nhận quản lý. Tuy nhiên, sự trở về của Pẩu đã vấp phải phản ứng mạnh mẽ từ dân làng. Em ruột Pẩu cũng viết đơn xin không nhận người thân vì lo sợ anh trai sẽ tiếp tục gây thêm án mạng. Vì không có ai dung dưỡng, Pẩu được tạm thời giữ lại bên trong một căn phòng nhỏ nằm ngoài trụ sở ủy ban, hàng ngày có bảo vệ thôn, dân phòng, đoàn thanh niên canh gác. Tuy nhiên, chỉ sau ba ngày về địa phương, bệnh tình của Pẩu lại tái phát nên anh tiếp tục gây rối và phá phách xung quanh. Theo phản ánh của báo *[[Lao Động (báo)|Lao Động]]*, đối tượng chỉ sau ít ngày quản lý đã được uống rượu, đi lại tự do và có lời nói thô tục. Nhân viên trạm y tế xã cho biết kể từ khi về địa phương, Pẩu không uống thuốc và cũng không có sổ bệnh tâm thần ở ngoài trạm. Ngày 15 tháng 10 năm 2011, trước sức ép từ cư dân trên địa bàn, Chủ tịch xã Đồng Giáp cùng cán bộ Phòng Lao động Thương binh và Xã hội huyện Văn Quan đã đưa Pẩu tái nhập viện Tâm thần Trung ương, thời hạn 2 tháng với kinh phí 6 triệu đồng.

Theo phía bệnh viện, nếu hết thời gian điều trị mà Pẩu vẫn không khỏi thì có thể tiếp tục lưu trú tại Trung tâm Điều dưỡng bệnh xã hội của tỉnh địa phương nơi sinh sống. Tuy nhiên, Giám đốc Sở Lao động – Thương binh và Xã hội tỉnh cho biết Lạng Sơn không có Trung tâm Điều dưỡng bệnh xã hội mà chỉ có các Trung tâm Bảo trợ xã hội dành cho người yếu thế không nơi nương tựa, người nghiện ma túy. Việc để Pẩu ở lại có thể tiềm ẩn rủi ro cho công tác quản lý của các trung tâm. Trên pháp lý, xã Đồng Giáp không có trách nhiệm chính trong việc trông nom, quản lý bệnh nhân tâm thần. Người thân cũng từ chối bảo lãnh Pẩu về nhà chăm sóc. Thông tin này đã gây ra tranh cãi xung quanh việc thiếu các quy định đặc biệt và hướng dẫn xử lý cho cơ quan công quyền, cơ sở điều trị trong quản lý bệnh nhân bị bỏ rơi, mắc bệnh dễ tái phát gây nguy hiểm cho xã hội. Đại tá Trần Đăng Yến, Giám đốc Công an tỉnh Lạng Sơn cho biết có ít nhất 680 bệnh nhân tâm thần cũng lâm vào hoàn cảnh tương tự như Pẩu, bị "thả lỏng" ra xã hội gây nguy hiểm cho người xung quanh. Thông qua trường hợp này, ông đề xuất mỗi tỉnh nên trích một phần ngân sách để thành lập các Trung tâm Điều dưỡng bệnh xã hội, thu gom hết đối tượng tâm thần lang thang vào chữa trị và quản lý.

## Những năm cuối đời
Sự kiện Hà Văn Pẩu được xuất viện và tái hòa nhập với xã hội đã trở thành đề tài dư luận sôi nổi trên báo chí. Các báo *[[Công an nhân dân (báo)|Công an nhân dân]]*, *[[VTC News]]* đã thực hiện nhiều buổi phỏng vấn độc quyền với Pẩu trước thời điểm anh ra viện. Tô Thanh Phương – Phó Giám đốc Bệnh viện Tâm thần Trung ương, người trực tiếp điều trị Hà Văn Pẩu – nhận định bệnh nhân đã mắc chứng trầm cảm nặng dẫn đến các hành vi phạm tội. Vì vậy, ông tiến hành điều trị Pẩu theo hướng trầm cảm và thu về những phản ứng tích cực dù chỉ sử dụng các loại thuốc bao cấp rẻ tiền. Tuy nhiên, ông cũng cảnh cáo Pẩu có thể tái lại triệu chứng phát điên và gặp ảo giác nếu không thường xuyên được tiêm phòng và cho uống thuốc đều. Khi được hỏi về cái chết của Duyên, Pẩu tỏ ra hối lỗi và cho biết khi phạm tội đã gặp ảo giác nhìn đứa trẻ thành con gà để làm thịt. Pẩu cũng bày tỏ mong muốn được trở lại với cuộc sống bình thường, lấy vợ sinh con rồi sẽ "trả cho nhà kia một đứa để nhà nó nuôi, chỉ trả người như thế chứ không biết trả bằng cách nào được".

Sau khi kết thúc lần nhập viện thứ hai trong vòng hai tháng, do chưa có người đến đón nên Pẩu tiếp tục trú lại Bệnh viện Tâm thần Trung ương. Gia đình Pẩu ban đầu kiên quyết không ký vào biên bản nhận người thân vì cho rằng sau điều trị anh sẽ tiếp tục gây rối và đòi trả thù. Năm 2012, UBND xã Đồng Giáp đã họp bàn và quyết định xây cất một căn nhà tình thương cho Pẩu trú ngụ nhưng bị anh em ruột Pẩu phản đối vì cho rằng anh không thể tự nấu ăn, cũng không có người chịu giám sát, quản lý thường xuyên. Trong khi đó, người dân liên tục kiến nghị cơ quan địa phương cho Pẩu vào trại tâm thần hoặc nhà tù, nếu không sẽ không ai "dám ra khỏi nhà mà đi làm nữa". Cuối cùng thì gia đình cũng quyết định nhận Pẩu về chăm sóc. Họ giam anh trong một căn phòng dạng "lô cốt" tối tăm, cho ăn uống và cách ly khỏi cộng đồng.

Sau 8 tháng trở về quê nhà, người dân phát hiện Pẩu qua đời tại phòng riêng vào ngày 12 tháng 1 năm 2013. Giấy chứng tử của xã Đồng Giáp xác nhận Pẩu mất vì lý do bệnh tật. Gia đình Pẩu cho biết, kể từ khi trên viện về sức khỏe anh đã yếu đi nhiều. Ba ngày trước khi chết, Pẩu nằm liệt giường, gương mặt phù lên, ăn rất ít và xuất hiện các cơn đau ở ngực. Người nhà đã quyết định không gọi bác sĩ đến điều trị cho Pẩu. Sau đám tang, mộ của Pẩu được chôn cất gần mộ Duyên vì lý do phong thủy. Về sau, nhiều người suy đoán rằng Pẩu đã bị đầu độc dẫn đến cơ thể suy kiệt và cuối cùng là mất mạng. 

Cho đến nay, trường hợp Hà Văn Pẩu vẫn thường xuyên được nhắc lại như một vụ án điển hình do người tâm thần gây ra, một số cơ quan truyền thông cũng gọi đây là "vụ án kinh hoàng nhất" do một người tâm thần thực hiện tại Việt Nam.

## Xem thêm

* Vụ giết người Nguyễn Xuân Đạt

## Chú thích

### Ghi chú

### Tham khảo