open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dịch bao hoạt dịch

**Dịch bao hoạt dịch** là một chất lỏng nhớt, phi Newton được tìm thấy trong các khoang của các khớp hoạt dịch.  Với tính nhất quán giống như lòng trắng trứng, vai trò chính của dịch bao hoạt dịch là làm giảm ma sát giữa sụn khớp của khớp trong quá trình vận động.  Chất lỏng hoạt dịch là một thành phần nhỏ của thành phần chất lỏng giữa các tế bào của dịch ngoại bào.

## Kết cấu
Màng trong của khớp hoạt dịch được gọi là màng hoạt dịch và tiết dịch bao hoạt dịch vào khoang khớp.  Chất lỏng hoạt dịch là một siêu lọc từ huyết tương, và chứa các protein có nguồn gốc từ huyết tương và protein được sản xuất bởi các tế bào trong các mô khớp.  Chất lỏng chứa hyaluronan được tiết ra bởi các tế bào giống như nguyên bào sợi trong màng hoạt dịch, bôi trơn (proteoglycan 4; PRG4) được tiết ra bởi các tế bào sụn bề mặt của sụn khớp và dịch kẽ được lọc từ huyết tương.  Chất lỏng này tạo thành một lớp mỏng (khoảng 50 μm) ở bề mặt sụn và cũng thấm vào vi khuẩn và bất thường trên bề mặt sụn khớp, lấp đầy không gian trống.  Chất lỏng trong khớp sụn hiệu quả đóng vai trò như một khu bảo tồn chất lỏng hoạt dịch.  Trong quá trình di chuyển, chất lỏng hoạt dịch được giữ trong sụn được vắt ra một cách cơ học để duy trì một lớp chất lỏng trên bề mặt sụn (được gọi là *bôi trơn mài*).  Các chức năng của chất lỏng hoạt dịch bao gồm:

* giảm ma sát - chất lỏng hoạt dịch bôi trơn khớp nối     
* hấp thụ sốc - như một  chất lỏng dilatant, mà có các đặc tính rheopectic, trở nhớt hơn dưới áp lực áp dụng; dịch bao hoạt dịch trong khớp diarthrotic trở nên dày hơn khi áp dụng lực cắt để bảo vệ khớp và sau đó, ngay lập tức trở lại độ nhớt bình thường để tiếp tục chức năng bôi trơn giữa các cú sốc.
* vận chuyển chất dinh dưỡng và chất thải - chất lỏng cung cấp oxy và chất dinh dưỡng và loại bỏ carbon dioxide và chất thải trao đổi chất từ các tế bào sụn trong sụn xung quanh 
* sàng phân tử - áp lực trong lực khớp hyaluronan trong chất lỏng chống lại màng hoạt dịch tạo thành một hàng rào chống lại các tế bào di chuyển vào, hoặc chất lỏng di chuyển ra khỏi không gian khớp.  Chức năng này phụ thuộc vào trọng lượng phân tử của hyaluronan.

## Tham khảo
Thuốc chống co giật

**Thuốc chống co giật** (cũng thường được gọi là **thuốc chống động kinh**) là một nhóm đa dạng của các chất dược lý được sử dụng trong điều trị co giật  động kinh.  Thuốc chống co giật cũng ngày càng được sử dụng nhiều trong điều trị rối loạn lưỡng cực  và rối loạn nhân cách ranh giới, vì nhiều thuốc này dường như đóng vai trò là chất ổn định tâm trạng và điều trị đau thần kinh.  Thuốc chống co giật ức chế sự bắn quá nhanh của các tế bào thần kinh trong các cơn động kinh.  Thuốc chống co giật cũng ngăn chặn sự lây lan của cơn động kinh trong não.

Thuốc chống động kinh thông thường có thể chặn các kênh natri hoặc tăng cường chức năng amino acid-aminobutyric (GABA).  Một số loại thuốc chống động kinh có nhiều cơ chế tác dụng hoặc không chắc chắn.  Bên cạnh các kênh natri và các thành phần của hệ thống GABA, các mục tiêu của chúng bao gồm các thụ thể GABA A, chất vận chuyển GAT-1 GABA và transaminase GABA.  Các mục tiêu bổ sung bao gồm kênh calci có điện áp, SV2A và α2δ.  Bằng cách ngăn chặn các kênh natri hoặc calci, thuốc chống động kinh làm giảm sự giải phóng glutamate kích thích, mà sự giải phóng được coi là tăng trong bệnh động kinh, nhưng cũng là của GABA.  Đây có lẽ là một tác dụng phụ hoặc thậm chí là cơ chế hoạt động thực sự của một số loại thuốc chống động kinh, vì GABA có thể tự nó, trực tiếp hoặc gián tiếp, hành động một cách tự nhiên.  Một mục tiêu tiềm năng khác của thuốc chống động kinh là alpha thụ thể kích hoạt peroxisome proliferator kích hoạt.  Nhóm thuốc này bán chạy thứ 5 ở Mỹ vào năm 2007 

Một số thuốc chống co giật đã cho thấy tác dụng chống động kinh trong mô hình động kinh của động vật.  Chúng hoặc ngăn chặn sự phát triển của bệnh động kinh hoặc có thể ngăn chặn hoặc đảo ngược sự tiến triển của bệnh động kinh.  Tuy nhiên, không dùng thuốc đã được chứng minh trong thử nghiệm trên người để ngăn chặn epileptogenesis (sự phát triển của chứng động kinh ở một cá nhân có nguy cơ, ví dụ như sau một chấn thương sọ não).

## Tham khảo
Once Upon a Time in the West

**Once Upon a Time in the West** (Tiếng Ý: C'era una volta il West), *Miền Tây ngày ấy*, là một bộ phim Viễn Tây Ý do Sergio Leone làm đạo diễn.

## Nội dung
Bộ phim thể hiện câu chuyện về một xung đột xảy ra tại Flagstone, một thị trấn không có thật tại miền Tây nước Mỹ ngày xưa. Cuộc xung đột xảy ra chủ yếu giữa việc tranh giành một khu đất để xây dựng đường sắt và khát vọng tiêu diệt một tên sát thủ máu lạnh. Bô phim xoay quanh cậu chuyện về mảnh đất tên Sweetwater ở một sa mạc cạnh thị trấn Flagstone, nơi có chứa một nguồn nước ngọt dồi dào. Chủ của mảnh đất này là Brett McBain (thủ vai bởi Frank Wolff), ông ta đã nhìn thấy trước được tương lai, và tin chắc rằng sẽ có một tuyến đường sắt ngang qua đây và ông ta sẽ trở nên giàu có khi cung cấp nước ngọt cho tuyến đường này. Sau này, có một tên trùm tên là Morton (thủ vai bởi Gabriele Ferzetti) thấy được điều này nên nảy sinh ý định cướp đi mảnh đất này của ông. Tên trùm cho sát thủ của hắn là Frank (thủ vai bởi Henry Fonda) đến đe doạ Brett McBain để buộc ông ta giao đất, nhưng tên sát thủ này không đến đe doạ mà lại giết Brett McBain và những đứa con của ông.Sau đó tạo hiện trường giả để vu khống cho Cheyenne (thủ vai bởi Jason Robards). Trong khoảng thời gian đó có một cô gái điếm (thủ vai bởi Claudia Cardinale) từ New Orleans đến Flagstone, cô ta tự xưng là vợ sắp cướp của Brett McBain, vì vậy cô ta phải có quyền sở hữu mảnh đất.

Bộ phim mở màn bằng cảnh đáu súng của một sát thủ vô danh (thủ vai bởi Charles Bronson), người lúc nào cũng mang theo bên mình một cây harmonica. Sau này Cheyenne gọi anh ta với tên Harmonica. Trong cảnh đầu phim, Harmonica giết 3 sát thủ do Frank gửi tới. Về sau Harmonica tiết lộ với Cheyenne những tên sát thủ này đã cố cải trang thành người của Cheyenne nhằm vu khống ông ta. Sau đó Cheyenne đến Sweetwater ngay sau khi có người tìm cách tấn công vợ của McBain. Sau đó Harmonica thuyết phục vợ của McBain xây một ga xe lửa tại mảnh đất này, đây cũng là mong muốn của McBain vì ông ta đã đặt mua sẵn gỗ vật liệu để xây dựng ga, nếu không thì cô ấy sẽ mất mảnh đất theo như thoả thuận trong bản hợp đồng.

## Vai diễn
Claudia Cardinale trong vai Jill McBain

Henry Fonda trong vai Frank

Jason Robards trong vai Manuel "Cheyenne" Gutiérrez

Charles Bronson trong vai "Harmonica"

Gabriele Ferzetti trong vai Mr. Morton

Paolo Stoppa trong vai Sam, the Coachman

Marco Zuanelli trong vai Wobbles

Keenan Wynn trong vai cảnh sát trưởng thị trấn Flagstone

Frank Wolff trong vai Brett McBain

Lionel Stander trong vai chủ quán rượu

Woody Strode trong vai Stony, tay súng số 1

Jack Elam trong vai Snaky, tay súng số 2

Al Mulock trong vai Knuckles, tay súng số 3

Enzo Santaniello trong vai Timmy McBain

Simonetta Santaniello trong vai Maureen McBain

Stefano Imparato trong vai Patrick McBain

Joseph Bradley trong vai nguười canh gát trạm xe

Claudio Mancini trong vai anh của "Harmonica"

Dino Mele trong vai "Harmonica" lúc trẻ

Michael Harvey trong vai sát thủ của Frank

Benito Stefanelli trong sát thủ của Frank

Aldo Sambrell trong vai sát thủ của Cheyenne

## Tham khảo
Gây mê toàn thân

**Gây mê toàn thân**  là một tình trạng hôn mê trong y tế do mất phản xạ bảo vệ, do sử dụng một hoặc nhiều thuốc gây mê nói chung.  Nó được thực hiện để cho phép các thủ tục y tế mà gây đau đớn cho bệnh nhân; hoặc vì bản chất của thủ tục ngăn cản bệnh nhân tỉnh táo.

Một loạt các loại thuốc có thể được đưa vào cơ thể, với mục đích tổng thể là đảm bảo sự bất tỉnh, mất trí nhớ, giảm đau, mất phản xạ của hệ thống thần kinh tự trị, và trong một số trường hợp là tê liệt cơ xương.  Sự kết hợp tối ưu của thuốc cho bất kỳ bệnh nhân và quy trình nhất định thường được lựa chọn bởi bác sĩ gây mê hoặc nhà cung cấp khác như bác sĩ khoa phẫu thuật, bác sĩ gây mê, trợ lý bác sĩ hoặc bác sĩ gây mê (tùy thuộc vào thực hành tại địa phương) bác sĩ phẫu thuật, nha sĩ hoặc học viên khác thực hiện thủ tục phẫu thuật.

## Lịch sử
Nỗ lực tạo ra trạng thái gây mê toàn thân có thể được truy tìm trong suốt lịch sử được ghi lại trong các tác phẩm của người Sumer cổ đại, Babylon, Assyria, Ai Cập, Hy Lạp, La Mã, Ấn Độ và Trung Quốc.  Trong thời trung cổ, các nhà khoa học và các học giả khác đã có những tiến bộ đáng kể trong thế giới phương Đông, trong khi các đối tác châu Âu của họ cũng có những tiến bộ quan trọng.

Thời kỳ Phục hưng đã chứng kiến những tiến bộ đáng kể trong giải phẫu và kỹ thuật phẫu thuật.  Tuy nhiên, bất chấp tất cả những tiến bộ này, phẫu thuật vẫn là phương pháp điều trị cuối cùng.  Phần lớn là do cơn đau liên quan, nhiều bệnh nhân đã chọn cái chết chắc, thay vì phải trải qua phẫu thuật.  Mặc dù đã có rất nhiều tranh luận về việc ai xứng đáng được tin tưởng nhất cho việc khám phá gây mê toàn thân, một số khám phá khoa học vào cuối thế kỷ 18 và đầu thế kỷ 19 rất quan trọng đối với việc giới thiệu và phát triển các kỹ thuật gây mê hiện đại.

Hai bước nhảy vọt đã xảy ra vào cuối thế kỷ 19, cùng nhau cho phép chuyển sang phẫu thuật hiện đại.  Một đánh giá cao về lý thuyết mầm bệnh đã nhanh chóng dẫn đến sự phát triển và ứng dụng các kỹ thuật sát trùng trong phẫu thuật.  Thuốc sát trùng, đã sớm nhường chỗ cho vô trùng, làm giảm tỷ lệ mắc bệnh và tử vong của phẫu thuật xuống mức dễ chấp nhận hơn nhiều so với các thời đại trước.  Đồng thời với những phát triển này là những tiến bộ đáng kể trong dược lý học và sinh lý học dẫn đến sự phát triển của gây mê toàn thân và kiểm soát cơn đau.  Vào ngày 14 tháng 11 năm 1804, Hanaoka Seishū, một bác sĩ Nhật Bản, đã trở thành người đầu tiên thực hiện phẫu thuật thành công bằng cách gây mê toàn thân.

Trong thế kỷ 20, sự an toàn và hiệu quả của gây mê toàn thân đã được cải thiện nhờ sử dụng ống nội khí quản và các kỹ thuật quản lý đường thở tiên tiến khác.  Những tiến bộ đáng kể trong giám sát và các thuốc gây mê mới với cải thiện dược động học và dược lực học đặc cũng góp phần xu hướng này.  Cuối cùng, các chương trình đào tạo tiêu chuẩn cho bác sĩ gây mê và y tá gây mê đã xuất hiện trong giai đoạn này. 
## Tham khảo
Pomacentrus adelus

***Pomacentrus adelus*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Pomacentrus]]* trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1991.

## Từ nguyên
Tính từ định danh *adelus* bắt nguồn từ *ádēlos* (ἄδηλος) trong tiếng Latinh có nghĩa là "mịt mờ, tăm tối", hàm ý đề cập đến kiểu màu không có gì nổi bật của loài cá này.

## Phạm vi phân bố và môi trường sống
Từ biển Andaman, phạm vi của *P. adelus* trải dài về phía đông đến Vanuatu, Fiji và Tonga, giới hạn phía bắc đến Philippines, phía nam đến vùng biển phía bắc Úc và Nouvelle-Calédonie. Loài cá này cũng đã mở rộng phạm vi về phía tây đến đảo St. Martin (Bangladesh).

*P. adelus* sinh sống tập trung gần những rạn san hô viền bờ hoặc trong các đầm phá, thường là những nơi có nhiều đá sỏi ở độ sâu đến 8 m.

## Mô tả
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở *P. adelus* là 8,5&nbsp;cm. Cơ thể của *P. adelus* có màu nâu xám với một đốm đen viền xanh lam ở sau vây lưng (đốm này lớn hơn ở cá con). Ở hai bên nắp mang có một đốm đen nhỏ. Mống mắt có màu vàng.

Số gai ở vây lưng: 13; Số tia vây ở vây lưng: 14–15; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 14–15; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.

## Sinh thái học
Thức ăn của *P. adelus* là tảo và các loài động vật phù du. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng.

## Tham khảo
Pomacentrus albiaxillaris

***Pomacentrus albiaxillaris*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Pomacentrus]]* trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2017.

## Từ nguyên
Từ định danh được ghép bởi hai âm tiết trong tiếng Latinh: *albus* ("trắng") và *axillaris* ("ở nách"), hàm ý đề cập đến vệt trắng bao quanh gốc vây ngực của loài cá này.

## Phạm vi phân bố và môi trường sống
*P. albiaxillaris* mới chỉ được tìm thấy tại quốc đảo Palau ở Tây Thái Bình Dương, và được thu thập ở độ sâu khoảng từ 4 đến 15 m.

## Mô tả
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở *P. albiaxillaris* là 7&nbsp;cm. Cơ thể của *P. albiaxillaris* có màu xanh lam xám; vảy có viền đen tạo thành kiểu hình mắt lưới trên thân của chúng. Đầu có các vệt màu xanh tím. Vây lưng và vây hậu môn màu xám đen hoặc đen nhạt với phần sau trong mờ. Vây đuôi màu trắng nhạt. Gốc vây ngực có đốm đen với một vệt trắng bao quanh.

Số gai ở vây lưng: 13; Số tia vây ở vây lưng: 12–15; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 13–15; Số tia vây ở vây ngực: 16–18; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.

## Phân loại học
*P. albiaxillaris* thuộc phức hợp loài *[[Pomacentrus philippinus]]*, phân biệt với các loài còn lại trong phức hợp bởi vệt trắng ở gốc vây ngực và vây đuôi màu trắng.

## Sinh thái học
Thức ăn của *P. albiaxillaris* là tảo và các loài động vật phù du. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng.

## Tham khảo
Pomacentrus alexanderae

***Pomacentrus alexanderae*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Pomacentrus]]* trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1907.

## Từ nguyên
Từ định danh được đặt theo tên của Annie M. Alexander (1867 – 1950), một nhà từ thiện đã dành sự quan tâm đến ngành động vật học.

## Phạm vi phân bố và môi trường sống
*P. alexanderae* được ghi nhận từ bán đảo Mã Lai trải dài về phía đông đến quần đảo Maluku (Indonesia), giới hạn phía bắc đến đảo Đài Loan và quần đảo Ryukyu (Nhật Bản), xa hơn về phía nam đến quần đảo Dampier và bán đảo Gove (Úc).

*P. alexanderae* sinh sống tập trung gần những rạn san hô viền bờ hoặc trong các đầm phá ở độ sâu khoảng từ 5 đến 60 m.

## Mô tả
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở *P. alexanderae* là 11&nbsp;cm. Cơ thể chỉ có duy nhất màu xám nhạt với một đốm đen lớn ở gốc vây ngực. Chóp các tia gai vây lưng có màu đen. Xung quanh ổ mắt có các vệt màu xanh lam.

Số gai ở vây lưng: 13; Số tia vây ở vây lưng: 14–15; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 14–15; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.

## Sinh thái học
Thức ăn của *P. alexanderae* bao gồm tảo, ấu trùng hà biển, giáp xác chân chèo, trứng cá và các loài ốc biển. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng.

## Tham khảo
Pomacentrus alleni

***Pomacentrus alleni*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Pomacentrus]]* trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1981.

## Từ nguyên
Từ định danh được đặt theo tên của Gerald R. Allen, nhà ngư học có nhiều đóng góp trong việc phân loại các loài cá thia.

## Phạm vi phân bố và môi trường sống
*P. alleni* được ghi nhận tại quần đảo Similan (Thái Lan), ngoài khơi Tây Sumatera (Indonesia) và đảo Giáng Sinh (Úc). *P. alleni* sinh sống tập trung gần những rạn san hô viền bờ và những khu vực có nhiều đá vụn ở độ sâu khoảng từ 3 đến 15 m.

## Mô tả
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở *P. alleni* là 6&nbsp;cm. Cơ thể có màu xanh lam óng, ngoại trừ vây hậu môn là màu vàng và nửa dưới của vây đuôi có vệt đen.

Số gai ở vây lưng: 13; Số tia vây ở vây lưng: 13–14; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 13–14; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.

## Phân loại học
*P. alleni* thuộc phức hợp loài *[[Pomacentrus coelestis]]*, một nhóm đặc trưng bởi màu xanh sáng trên cơ thể.

## Sinh thái học
Thức ăn của *P. alleni* bao gồm tảo và các loài động vật phù du. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng.

## Tham khảo
Kiểm soát đường thở

**Quản lý đường thở** hay **kiểm soát đường thở** làm một loạt các thao tác và thủ tục y tế được thực hiện để ngăn ngừa và làm giảm tắc nghẽn đường thở, đảm bảo đường thở thông thoáng để trao đổi khí giữa phổi của bệnh nhân và khí quyển. Một số thao tác: Làm sạch đường thở bị tắc nghẽn trước đó; Giải phóng đường thở bị tắc nghẽn trong những trường hợp như sốc phản vệ, bị ngất, hoặc dùng thuốc an thần trong quá trình điều trị. Tắc nghẽn đường thở có thể do lưỡi, dị vật, các mô của đường thở và các chất dịch cơ thể như máu và dạ dày (cần hút dịch).

Quản lý đường thở thường được chia thành hai loại: cơ bản và nâng cao.

Các kỹ thuật cơ bản thường là không xâm lấn và không yêu cầu thiết bị y tế chuyên dụng hoặc đào tạo nâng cao. Ví dụ: Nâng cằm để tối ưu hóa thông khí, thổi ngạt.

Kỹ thuật nâng cao đòi hỏi đào tạo y tế chuyên khoa và thiết bị y tế, và đang tiếp tục phân loại theo giải phẫu thành các thiết bị trên hầu họng (như hầu họng và đường hô hấp mũi họng), kỹ thuật dưới hầu họng (chẳng hạn như đường thở khí quản và đường thở họng), và các phương pháp phẫu thuật (chẳng hạn như mở sụn nhẫn giáp, và mở khí quản).

Quản lý đường thở là một cân nhắc chính trong các lĩnh vực hồi sức tim phổi, gây mê, y học cấp cứu, y học chăm sóc đặc biệt và sơ cứu.  Chữ "A" trong mẹo nhớ ABC nghĩa là airway, tiếng Việt là đường thở. 
## Tham khảo
Pomacentrus aquilus

***Pomacentrus aquilus*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Pomacentrus]]* trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1980.

## Từ nguyên
Từ định danh *aquilus* trong tiếng Latinh có nghĩa là "sẫm màu", hàm ý đề cập đến màu sắc tổng thể của loài cá này.

## Phạm vi phân bố và môi trường sống
Từ Biển Đỏ và vịnh Ba Tư, phạm vi của *P. aquilus* trải dài dọc theo đường bờ biển Đông Phi đến Kenya và Madagascar. *P. aquilus* sinh sống tập trung gần những rạn san hô ngoài khơi ở độ sâu đến 15 m.

## Mô tả
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở *P. aquilus* là 12&nbsp;cm. Cá trưởng thành có màu nâu sẫm, vảy cá có viền đen tạo thành kiểu hình mắt lưới trên thân của chúng. Gốc vây ngực có một đốm đen. Cá con có nhiều màu sắc hơn: thân màu vàng với hai dải sọc xanh lam óng từ đỉnh đầu kéo ngược ra sau lưng, còn vây lưng có đốm đen lớn viền xanh ở phía sau.

Số gai ở vây lưng: 14; Số tia vây ở vây lưng: 13–15; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 14–15; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số tia vây ở vây ngực: 17–19; Số vảy đường bên: 17–19.

## Sinh thái học
Thức ăn của *P. aquilus* bao gồm tảo và các loài động vật phù du. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng.

## Tham khảo
Tắc nghẽn đường thở

**Tắc nghẽn đường thở** là tắc nghẽn đường hô hấp. Nó có thể được phân loại thành một trong hai: đường hô hấp trên hoặc dưới.

## Tắc nghẽn đường thở trên

Nguyên nhân gây tắc nghẽn đường thở trên bao gồm dị vật nghẹt đường thở, chấn thương khí quản do vật cùn, vật sắc thâm nhập làm chấn thương khí quản, phì đại hạch hạnh nhân, tê liệt của dây thanh quản hoặc dây thanh âm, laryngotracheitis cấp tính như viêm thanh quản do virus, vi khuẩn xâm nhập khí quản, viêm nắp thanh quản, áp xe, ho gà, áp xe retropharyngeal, co thắt yết hầu.  Trong hỗ trợ tính mạng cơ bản và nâng cao, tắc nghẽn đường thở thường được gọi là *vấn đề A.*  Quản lý đường thở phụ thuộc vào cả kỹ thuật xâm lấn tối thiểu và kỹ thuật xâm lấn.

## Tắc nghẽn đường thở dưới

Tắc nghẽn đường thở dưới chủ yếu là do tăng sức cản ở các tiểu phế quản (thường là do giảm bán kính của tiểu phế quản) làm giảm lượng không khí hít vào trong mỗi hơi thở và oxy đến các động mạch phổi.  Nó khác với hạn chế đường thở (ngăn không khí khuếch tán vào động mạch phổi vì một số loại tắc nghẽn trong phổi).  Các bệnh gây tắc nghẽn đường thở dưới được gọi là bệnh phổi tắc nghẽn.

Tắc nghẽn đường thở dưới có thể được đo bằng phép đo phế dung.  Tỷ lệ FEV1 / FVC giảm (so với mức bình thường khoảng 80%) là dấu hiệu của tắc nghẽn đường thở, vì lượng không khí bình thường không còn có thể thở ra trong giây đầu tiên hết hạn.  Một hạn chế đường thở sẽ không tạo ra tỷ lệ FEV1 / FVC giảm, nhưng sẽ làm giảm công suất sống còn.  Do đó việc thông gió bị ảnh hưởng dẫn đến sự không phù hợp thông khí tưới máu và thiếu oxy.

## Tham khảo
Mao Trạch Đàm

** Mao Trạch Đàm ** (25 tháng 9 năm 1905 - 25 tháng 4 năm 1935) là em trai của Mao Trạch Đông. Ông gia nhập Đảng Cộng sản Trung Quốc năm 1923. Năm 1927, ông tham gia cuộc nổi dậy Nam Xương. Sau khi cuộc nổi dậy kết thúc, ông đến núi Tĩnh Cương cùng những người cộng sản khác. Ở tuổi 29, ông bị bắt và bị xử tử khi chiến đấu với lực lượng của Trung Quốc Quốc dân Đảng ở Giang Tây.

## Tham khảo
Đường hô hấp

Ở người, **đường hô hấp** là một phần của giải phẫu hệ hô hấp liên quan đến quá trình hô hấp.  Không khí được hít vào qua mũi hoặc miệng.  Trong khoang mũi, một lớp màng nhầy hoạt động như một bộ lọc và bẫy các chất ô nhiễm và các chất có hại khác được tìm thấy trong không khí.  Tiếp theo, không khí di chuyển vào hầu họng, một lối đi có chứa giao điểm giữa thực quản và thanh quản.  Việc mở thanh quản có nắp đặc biệt của sụn, các nắp thanh quản, mở ra để cho phép không khí đi qua nhưng đóng cửa để ngăn chặn thực phẩm khỏi di chuyển vào đường thở.

Từ thanh quản, không khí di chuyển vào khí quản và xuống giao lộ tạo thành nhánh phế quản phải và trái (chính).  Mỗi nhánh phế quản này thành phế quản thứ cấp (thùy) phân nhánh thành phế quản cấp ba (phân đoạn) phân nhánh thành các đường dẫn khí nhỏ hơn gọi là phế quản cuối cùng kết nối với các cấu trúc chuyên biệt nhỏ gọi là phế nang có chức năng trao đổi khí.

Phổi nằm trong khoang ngực, được bảo vệ khỏi tổn thương vật lý bởi lồng xương sườn.  Ở đáy phổi là một tấm cơ xương gọi là cơ hoành.  Cơ hoành ngăn cách phổi với dạ dày và ruột.  Cơ hoành cũng là cơ chính của hô hấp liên quan đến hơi thở, và được kiểm soát bởi hệ thống thần kinh giao cảm.

Phổi được bọc trong một màng huyết thanh tự gập lại để tạo thành màng phổi - một hàng rào bảo vệ hai lớp.  Màng phổi nội tạng bao phủ bề mặt của phổi, và màng phổi bên ngoài được gắn vào bề mặt bên trong của khoang ngực.  Màng phổi bao quanh một khoang gọi là khoang màng phổi chứa dịch màng phổi.  Chất lỏng này được sử dụng để làm giảm lượng ma sát mà phổi gặp phải trong quá trình thở.

## Tham khảo
Ức chế miễn dịch

**Ức chế miễn dịch** là giảm kích hoạt hoặc hiệu quả của hệ thống miễn dịch.  Một số phần của chính hệ thống miễn dịch có tác dụng ức chế miễn dịch đối với các bộ phận khác của hệ thống miễn dịch, và ức chế miễn dịch có thể xảy ra như một phản ứng bất lợi đối với việc điều trị các tình trạng khác.

Nói chung, việc ức chế miễn dịch gây ra có chủ ý được thực hiện để làm cơ thể từ chối việc cấy ghép nội tạng.  Ngoài ra, nó được sử dụng để điều trị bệnh ghép so với vật chủ sau ghép tủy xương hoặc điều trị các bệnh tự miễn dịch như lupus ban đỏ hệ thống, viêm khớp dạng thấp, hội chứng Sjögren hoặc bệnh Crohn.  Điều này thường được thực hiện bằng thuốc, nhưng có thể liên quan đến phẫu thuật (cắt lách), huyết tương, hoặc bức xạ.  Một người đang bị ức chế miễn dịch, hoặc có hệ thống miễn dịch yếu vì một số lý do khác (hóa trị hoặc HIV), được cho là *[[Suy giảm miễn dịch|bị suy giảm miễn dịch]]*. &nbsp;

## Ức chế miễn dịch có chủ ý

Quản lý thuốc ức chế miễn dịch là phương pháp chính gây ức chế miễn dịch do chú ỷ, trong trường hợp tối ưu, thuốc ức chế miễn dịch chỉ nhắm vào bất kỳ thành phần tăng động nào của hệ miễn dịch , trong suốt lịch sử của mình, xạ trị đã được sử dụng để làm giảm sức mạnh của hệ thống miễn dịch.  Tiến sĩ Joseph Murray của Bệnh viện Brigham, đã được trao Giải Nobel Sinh lý học và Y khoa năm 1990 cho công trình về ức chế miễn dịch.

Thuốc ức chế miễn dịch có khả năng gây suy giảm miễn dịch, có thể gây tăng nhạy cảm với nhiễm trùng cơ hội và giảm khả năng giám sát miễn dịch ung thư.  Thuốc ức chế miễn dịch có thể được chỉ định khi đáp ứng miễn dịch bình thường là không mong muốn, chẳng hạn như trong các bệnh tự miễn dịch.

Steroid là thuốc ức chế miễn dịch đầu tiên được xác định, nhưng tác dụng phụ của nó đã hạn chế sử dụng, azathioprine cụ thể hơn được xác định vào năm 1960, nhưng sự phát hiện ra thuốc ciclosporin vào năm 1980 (cùng với azathioprine) cho phép mở rộng cấy ghép đáng kể các cặp người cho và người nhận cũng như ứng dụng rộng rãi vào ghép phổi, ghép tụy và ghép tim.  Sau khi cấy ghép nội tạng, cơ thể sẽ gần như luôn từ chối (các) cơ quan mới do sự khác biệt của kháng nguyên bạch cầu của người giữa người cho và người nhận.  Do đó, hệ thống miễn dịch phát hiện mô mới là "ngoại lai" và cố gắng loại bỏ nó bằng cách tấn công nó với các tế bào bạch cầu, dẫn đến cái chết của mô được hiến tặng. Thuốc ức chế miễn dịch được đưa ra như một nỗ lực để ngăn chặn sự từ chối này; tác dụng phụ là cơ thể trở nên dễ bị nhiễm trùng và bị bệnh ác tính hơn.

## Tham khảo
James Eagan Holmes

James Eagan Holmes''' (sinh ngày 13 tháng 12 năm 1987) là một kẻ giết người bị kết án người Mỹ chịu trách nhiệm về vụ nổ súng Aurora, Colorado năm 2012, trong đó anh ta đã giết chết 12 người và làm bị thương 70 người khác tại rạp chiếu phim Thế kỷ 16 vào ngày 20 tháng 7 năm 2012. Anh ta không có lý lịch hình sự trước khi vụ nổ súng xảy ra. Holmes booby đã nhốt căn hộ của mình bằng chất nổ trước vụ nổ súng, một ngày sau đó bị một đội bom phá hủy.

Holmes đã bị bắt ngay sau vụ nổ súng và bị bỏ tù mà không được tại ngoại trong khi chờ xét xử. Sau đó, anh phải nhập viện sau khi cố tự tử nhiều lần khi ở trong tù. Holmes bước vào một lời biện hộ không có tội vì lý do điên rồ, được chấp nhận. Phiên tòa của anh bắt đầu vào ngày 27 tháng 4 năm 2015, và vào ngày 24 tháng 8, anh bị kết án 12 lần chung thân liên tiếp cộng với 3.318 năm mà không được tạm tha.

## Chú thích
Đại học Pomperu Fabra

Đại học Pompeu Fabra (tiếng Catalan: Universitat Pompeu Fabra, phát âm là [uniβəɾsiˈtat pumˈpɛw faβɾə]; UPF) là một trường đại học công lập ở Barcelona, Tây Ban Nha.  Nó được tạo ra bởi Chính phủ tự trị của Catalonia vào năm 1990, và được đặt theo tên của nhà ngôn ngữ học Pompeu Fabra, một chuyên gia về ngôn ngữ tiếng Catalan.

Trường đã được Bộ Giáo dục Tây Ban Nha chỉ định là một Cơ sở Xuất sắc Quốc tế xuất sắc năm 2010.
UPF gần đây đã được đánh giá là trường đại học hàng đầu Tây Ban Nha bởi Tổ chức giáo dục đại học Times (London). [Cần dẫn nguồn] Về mặt học thuật, đây là trường đại học Tây Ban Nha và Catalan duy nhất cùng với Đại học tự trị Barcelona trong số 150 trường tốt nhất thế giới theo  theo phân loại học thuật của các trường đại học của Times (lần lượt thứ 140 và thứ 147) và đây là một trong 7 trường đại học trẻ phát triển nhanh nhất thế giới, theo cùng một bảng xếp hạng.  Nó đứng đầu trong bảng xếp hạng quốc gia về năng suất khoa học kể từ năm 2009.
Các nghiên cứu của nó về lĩnh vực Kinh tế đã được xếp hạng trong số 50 trường hàng đầu thế giới, thứ 23 về Kinh tế và Kinh tế lượng trong Bảng xếp hạng Đại học Thế giới QS theo môn học và thứ 40 về Kinh doanh & Kinh tế trong Bảng xếp hạng Giáo dục Đại học Thời đại.
## Tham khảo
Toan hô hấp

**Toan hô hấp** là tình trạng cấp cứu khi giảm thông khí làm tăng nồng độ cacbon dioxide trong máu và làm giảm pH máu (nhiễm toan).

Cacbon dioxide được tạo ra liên tục do quá trình hô hấp tế bào trong cơ thể, nếu phổi không loại bỏ CO2 kịp thời thì CO2 sẽ bị tích tụ nhanh chóng. Giảm thông khí phế nang dẫn đến tăng ''Pa''CO<sub>2</sub> (tình trạng tăng CO<sub>2</sub> máu). Tăng *Pa*CO2 làm giảm tỷ lệ HCO3−/*Pa*CO2 và giảm pH.

## Phân loại
Toan hô hấp bao gồm cấp và mạn:

* Trong toan hô hấp cấp tính, *Pa*CO2 tăng trên mức bình thường (hơn 6.3 kPa hoặc 45&nbsp;mm Hg) kèm theo toan máu (pH 2 tăng trên mức bình thường, với pH máu bình thường (7.35 đến 7.45) hoặc gần như bình thường nhờ thận bù trừ và tăng bicacbonate huyết tương(HCO3− >30&nbsp;mm Hg).

## Nguyên nhân

### Cấp tính
Toan hô hấp cấp tính xảy ra khi có cản trở thông khí đột ngột. Nguyên nhân có thể do ức chế trung tâm hô hấp bởi bênh lý thần kinh hoặc thuốc, thông khí không tương xứng do bệnh thần kinh cơ (ví dụ bệnh nhược cơ, xơ cứng teo cơ một bên, hội chứng Guillain–Barré, loạn dưỡng cơ), hoặc tắc nghẽn đường dẫn khí do đợt cấp hen phế quản hoặc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD).

### Mạn tính
Toan hô hấp mạn tính thứ phát do nhiều bệnh lý như COPD. Giảm thông khí trong COPD liên quan với nhiều cơ chế, bao gồm giảm đáp ứng với tình trạng hạ oxy máu vào tăng CO<sub>2</sub> máu, không tương xứng giữa thông khí và trao đổi khí dẫn đến tăng khoảng chết thông khí, và giảm chức năng của cơ hoành thứ phát do hô mê và tăng thông khí quá nhanh.

Toan hô hấp mạn tính cũng có thể thứ phát do hội chứng ngừng thở khi ngủ (ví dụ hội chứng Pickwickian), rối loạn thần kinh cơ như xơ teo cơ một bên và rối loạn thông khí hạn chế nặng ở bệnh phổi kẽ hay biến dạng lồng ngực.

Bệnh phổi gây bất thường trao khổi khí phế nang thường không gây giảm thông khí nhưng có xu hướng kích thích thông khí và làm giảm CO2 máu thứ phát dẫn đến hạ O2 máu. Tăng CO2 máu chỉ xảy ra khi bệnh rất nặng hoặc yếu cơ hô hấp.

## Tham khảo


## Liên kết ngoài
Tuần hoàn phổi

**Tuần hoàn phổi** là một phần của hệ tuần hoàn giúp mang máu nghèo oxy ra khỏi tâm thất phải của tim đến phổi và sau đó đưa máu giàu oxy trở về nhĩ trái và thất trái.  Các mạch máu của tuần hoàn phổi bao gồm động mạch phổi và tĩnh mạch phổi.

Tuần hoàn phổi đã được biết đến từ thời Ai Cập cổ đại. Hiểu biết về tuần hoàn phổi ngày càng phát triển qua hành thế kỷ, và các nhà khoa học như Ibn al-Nafis, Michael Servetus và William Harvey là những nhà khoa học đầu tiên mô tả chính xác quá trình này.

## Cấu trúc

Máu nghèo oxy rời tim đến phổi sau đó lại trở lại tim. Máu nghèo oxy rời thất phải đến động mạch phổi. Từ nhĩ phải, máu được bơm qua van ba lá  (hoặc van nhĩ thất phải), vào thận  phải. Máu sau đó được bơm từ thất phải qua van động mạch phổi vào động mạch phổi chính.

### Phổi
Các động mạch phổi mang máu nghèo oxy đến phổi, tại đây cacbon dioxide được thải ra ngoài và oxy được hấp thu trong quá trình hô hấp. Các động mạch được chia thành các mao mạch nhỏ có thành rất mỏng. Tĩnh mạch phổi đưa máu giàu oxy về nhĩ trái và tim.

### Tĩnh mạch
Máu giàu oxy rời phổi qua tĩnh mạch phổi về tim trái, hoàn thành vòng tuần hoàn phổi. Máu này sau đó vào nhĩ trái  được bơm qua van hai lá vào thận trái. Từ thất trái, máu qua van động mạch chủ vào động mạch chủ. Máu sau đó được phân phối cho toàn cơ thể qua vòng tuần hoàn lớn sau đó lại trước khi quay lại tuần hoàn phổi.

### Động mạch
Từ thận phải , máu được bơm qua van động mạch phổi (van bán nguyệt) vào nhánh động mạch phổi phải và trái (tương ứng với mỗi bên phổi), sau đó lại phân ra những nhánh động mạch phổi nhỏ hơn trải rộng khắp toàn phổi.
## Tham khảo
Lương Thị Nguyện

**Lương Thị Nguyện** (chữ Hán: 梁氏願; 18 tháng 10 năm 1800 – 9 tháng 12 năm 1871), phong hiệu **Thất giai Quý nhân** (七階貴人), là một thứ phi của vua Minh Mạng nhà Nguyễn trong lịch sử Việt Nam.

## Tiểu sử
Quý nhân Lương Thị Nguyện nguyên quán ở làng Phù Mỹ, tỉnh Bình Định, là con gái của ông Lương Đình Suý, được truy tặng chức *Cẩm y vệ Hiệu úy*. Bà sinh ngày 1 tháng 9 (âm lịch) năm Canh Thân (1800). Dựa vào năm sinh của hoàng nữ Quang Tĩnh, bà Nguyện đã nhập cung hầu vua Minh Mạng từ khi ông còn là Thái tử.

Ngày 8 tháng 11 (âm lịch) năm Tân Mùi (1871), thời vua Tự Đức, Quý nhân Lương thị qua đời, hưởng thọ 72 tuổi, được ban thụy là **Trang Thuận** (莊順). Mộ của bà Quý nhân được táng ở làng Nguyệt Biều (nay là một phần của phường Thủy Biều). Bài vị của bà được thờ ở phủ con trai là *Lạc Biên Quận công* Miên Khoan.

## Hậu duệ
Quý nhân Lương Thị Nguyện sinh cho vua Minh Mạng được 1 hoàng tử và 2 hoàng nữ:

* *Hương La Công chúa* Nguyễn Phúc Quang Tĩnh (1817 – 26 tháng 11 năm 1844), hoàng nữ thứ 5, kết hôn với Hoàng Kế Viêm.
* *Tân Hòa Công chúa* Nguyễn Phúc Đoan Thận (2 tháng 1 năm 1822 – 23 tháng 5 năm 1866), hoàng nữ thứ 13.
* *Lạc Biên Quận công* Nguyễn Phúc Miên Khoan (8 tháng 7 năm 1825 – 2 tháng 9 năm 1863), hoàng tử thứ 33.

## Tham khảo
* Hội đồng trị sự Nguyễn Phúc Tộc (1995), *[http://www.namkyluctinh.com/a-sachsuvn/Nguyen_Phuc_Toc_The_Pha.pdf Nguyễn Phúc Tộc thế phả] *, Nhà xuất bản Thuận Hóa
* Quốc sử quán triều Nguyễn (2006), *[[Đại Nam liệt truyện]] Chính biên*, Tổ Phiên dịch Viện Sử học dịch, Nhà xuất bản Thuận Hóa

## Xem thêm
* Gia đình Minh Mạng

## Chú thích
Cái Thị Trinh

**Cái Thị Trinh** (chữ Hán: 蓋氏禎; ? – ?), còn có húy là **Đoan**, phong hiệu **Thất giai Quý nhân** (七階貴人), là một thứ phi của vua Minh Mạng nhà Nguyễn trong lịch sử Việt Nam.

## Tiểu sử
Quý nhân Cái Thị Trinh nguyên quán ở Hải Lăng, Quảng Trị, là con gái của ông Cái Văn Hợp, được truy tặng chức *Cẩm y Hiệu úy*. Dựa vào năm sinh của công chúa Vĩnh An, người con đầu lòng của bà Trinh, có thể đoán bà đã nhập cung hầu vua Minh Mạng khi ông còn là Thái tử.

Bà Cái Thị Trinh mất khi vua Minh Mạng còn tại thế song chưa rõ vào năm nào, địa vị khi mất chỉ là Tài nhân, cũng không rõ bà được tấn tặng Quý nhân năm nào. Bà được ban thụy là **Trang Thuận** (莊順), cho thờ tại Ý Thục từ. Mộ của bà Quý nhân ngày nay tọa lạc tại kiệt 588 Bùi Thị Xuân, phường Thủy Biều.

## Hậu duệ
Bà Quý nhân Cái Thị Trinh sinh cho vua Minh Mạng được 1 hoàng tử và 2 hoàng nữ, là:
* *Vĩnh An Công chúa* Nguyễn Phúc Hòa Thục (5 tháng 7 năm 1818 – 27 tháng 11 năm 1893), hoàng nữ thứ 6.
* *Phương Duy Công chúa* Nguyễn Phúc Vĩnh Gia (1821 – 11 tháng 1 năm 1850), hoàng nữ thứ 12.
* *Ba Xuyên Quận công* Nguyễn Phúc Miên Túc (26 tháng 2 năm 1827 – 1 tháng 1 năm 1854), hoàng tử thứ 35, không có con nối dõi.

## Tham khảo
* Hội đồng trị sự Nguyễn Phúc Tộc (1995), *[http://www.namkyluctinh.com/a-sachsuvn/Nguyen_Phuc_Toc_The_Pha.pdf Nguyễn Phúc Tộc thế phả] *, Nhà xuất bản Thuận Hóa
* Quốc sử quán triều Nguyễn (2006), *[[Đại Nam liệt truyện]] Chính biên*, Tổ Phiên dịch Viện Sử học dịch, Nhà xuất bản Thuận Hóa

## Xem thêm
* Gia đình Minh Mạng

## Chú thích
Grunerite

**Grunerite** là một khoáng chất thuộc nhóm khoáng chất amphibole có công thức Fe7Si8O22 (OH) 2. Nó là endmember sắt của loạt grunerite-cummingtonite. Nó tạo thành các dạng tinh thể dạng sợi, cột hoặc khối lớn. Các tinh thể là lăng trụ đơn hình. Ánh là thủy tinh đến ngọc trai với các màu từ xanh lá cây, nâu đến xám đậm. Độ cứng Mohs là 5 đến 6 và trọng lượng riêng là 3,4 đến 3,5.
Nó được phát hiện vào năm 1853 và được đặt theo tên của Emmanuel-Louis Gruner (1809 Ném1883), một nhà hóa học người Pháp gốc Thụy Sĩ, người đầu tiên phân tích nó.
## Amosite

Am cùng là một loại grunerit asbestiform hiếm được khai thác dưới dạng amiăng chủ yếu ở phần phía đông của tỉnh Transvaal của Nam Phi. Nguồn gốc của tên là Amosa, từ viết tắt của công ty khai thác "Mỏ amiăng của Nam Phi".
## Tham khảo
Bùi Bài Bình

**Bùi Bài Bình** (sinh ngày 19 tháng 9 năm 1956) là một nam diễn viên điện ảnh Việt Nam. Bùi Bài Bình tham gia điện ảnh từ sớm và đóng khá nhiều phim từ những thập niên đầu tiên, nhưng ông được biết đến nhiều nhất và nổi tiếng với vai ông Hòa trong bộ phim *[[Mùa ổi]]* của đạo diễn Đặng Nhật Minh năm 2000. Vai diễn mang về cho ông một giải Bông Sen Vàng cho Nam diễn viên chính xuất sắc phim truyện điện ảnh năm 2001.

## Cuộc đời
Bùi Bài Bình sinh ngày 19 tháng 9 năm 1956 tại Hà Nội. Năm 1973, ông học khóa 2 của Trường Điện ảnh Việt Nam cùng với Phương Thanh, Hữu Mười, Đặng Việt Bảo và Thanh Quý.

Năm 1975, khi vẫn còn đang học ở trường, ông được chọn tham gia vai diễn đầu tiên (Trác) trong bộ phim *Kén rể* của đạo diễn Phạm Văn Khoa. Vì có khuôn mặt hiền lành và đậm chất quê, Bùi Bài Bình được các đạo diễn chọn vào vai những anh bộ đội hiền lành, chân chất như phim *Bức tường không xây*, *Khoảnh khắc yên lặng của chiến tranh*, *[[Thị trấn yên tĩnh]]*, *Lấy nhau vì tình*, *Sơn ca trong thành phố* và *Mưa dầm ngõ nhỏ*. Năm 2001, Bùi Bài Bình tham gia vai Hòa trong *[[Mùa ổi]]* của đạo diễn Đặng Nhật Minh, bằng chất diễn riêng của mình, ông đã gây ấn tượng mạnh với khán giả lúc bấy giờ và đã nhận được giải Bông Sen cho nam diễn viên chính xuất sắc trong Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 13, góp phần đưa bộ phim được giải A tại Giải thưởng Hội Điện ảnh Việt Nam năm 2001. Sau này ông chuyển hướng sang dòng phim truyền hình, vào vai những nhân vật phản diện và tiếp tục gây ấn tượng với khán giả như vị trưởng thôn trong *Hương đất*, Khuếnh trong *[[Gió làng Kình]]* hay Tòng trong *[[Ma làng]]*. Năm 2012, ông được Nhà nước Việt Nam phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân.

Năm 2015, Bùi Bài Bình được đạo diễn Vương Đức mời tham gia phim *Nhà tiên tri* với vai diễn Hồ Chí Minh.

## Đời tư
Bùi Bài Bình kết hôn với diễn viên Ngọc Thu, là diễn viên cùng học khóa 2 Trường Điện ảnh Việt Nam và có hai người con trai.

## Phim tham gia
### Phim điện ảnh

### Phim truyền hình

## Chú thích

## Liên kết ngoài
* 
*
P Nation

**P Nation** (cách điệu là P NATION) là nhãn hiệu Hàn Quốc được thành lập bởi rapper Hàn Quốc PSY.  Đây là ngôi nhà của các nghệ sĩ hiện tại là Penomeco, Crush và Heize.

## Lịch sử
Vào ngày 14 tháng 5 năm 2018, có thông tin rằng Psy sẽ rời khỏi công ty trước đó của mình, YG Entertainment, để bắt đầu hãng thu âm của riêng mình.

Vào ngày 23 tháng 1 năm 2019, Psy thông báo qua Instagram rằng nhãn hiệu này sẽ được gọi là P-Nation.  Ngày hôm sau, có thông báo rằng cựu thành viên Lucky J, Jessi sẽ là nghệ sĩ đầu tiên ký hợp đồng với nhãn hiệu này.  Hai ngày sau, có thông báo rằng HyunA và cựu thành viên Pentagon E'Dawn là người tiếp theo ký hợp đồng với công ty.Ngày 6/7, Jessi rời P-nation sau khi hết hạn hợp đồng. Ngày 29/8, P-nation thông báo HyunA và Dawn chính thức rời công ty.

## Nghệ sĩ

* Psy  
* Crush
* Heize 
* Hwasa
* D.Ark
* Penomeco
* Swings
* TNX

## Tham khảo
Gradle

**Gradle** là một hệ thống tự động build mã nguồn mở, dựa trên các khái niệm về Apache Ant và Apache Maven và giới thiệu một ngôn ngữ dành riêng dựa trên Groovy thay vì XML form được sử dụng bởi Apache Maven để khai báo cấu hình dự án.

Gradle được thiết kế để xây dựng đa dự án và có thể phát triển đến quy mô khá lớn.  Nó hỗ trợ các bản builds tăng dần bởi việc xác định một cách thông minh phần nào của cây build được cập nhật; bất kỳ yêu cầu nào phụ thuộc duy nhất vào các phần này đều không cần phải thực thi lại.
Apache Ant

**Apache Ant** là một công cụ phần mềm để tự động hóa các quy trình xây dựng phần mềm, bắt nguồn từ dự án Apache Tomcat vào đầu năm 2000.  Nó là sự thay thế cho công cụ build Make của Unix và đã được tạo ra do một số vấn đề với Make của Unix.  Nó tương tự như Make nhưng được triển khai bằng ngôn ngữ Java, yêu cầu nền tảng Java và phù hợp nhất để xây dựng các dự án Java.

Sự khác biệt dễ nhận thấy nhất giữa Ant và Make là Ant sử dụng XML để mô tả quá trình tạo code và các phụ thuộc của nó, trong khi Make sử dụng định dạng Makefile.  Theo mặc định, file XML được đặt tên là `build.xml`.

Được phát hành theo Giấy phép Apache bởi Quỹ phần mềm Apache, Ant là một dự án nguồn mở.

## Tham khảo
FLiNaK

**FLiNaK** là tên của hỗn hợp muối fluoride của ba kim loại kiềm. Đây là hỗn hợp thuộc hệ eutecti gồm các thành phần LiF−NaF−KF (tỉ lệ 46,5−11,5−42&nbsp;mol %). Nó là một chất rắn không màu, nhiệt độ nóng chảy 454 ℃ và nhiệt độ sôi 1570 ℃. Hỗn hợp được sử dụng làm chất điện li để mạ điện các kim loại và hợp chất chịu lửa như titan, tantan, hafni, zirconi và muối borua của chúng. FLiNaK làm chất làm mát tiềm năng trong lò nhiệt độ rất cao (VHTR), một loại lò phản ứng hạt nhân.

## Chất làm mát
Cuối thập niên 50 của thế kỉ XX, Phòng thí nghiệm quốc gia Oak Ridge thì nghiệm rất nhiều muối FLiNaK. Hỗn hợp là chất làm mát khá tiềm năng, có thể sử dụng trong lò muối nung chảy (MSR) vì nhiệt độ nóng chảy thấp, khả năng chịu nhiệt tốt và ổn định hóa học ở nhiệt độ cao. Muối FLiBe có khả năng làm dung môi muối cho lò muối nung chảy do có thể phân tách chọn lọc hạt nhân. FLiNaK có tính chất như chất làm mát trung gian cho lò muối nung chảy ở nhiệt độ cao vì nó có thể truyền nhiệt mà không cần đến nhiên liệu. 

## Hóa học
Giống như tất cả các muối, muối fluoride gây ra sự ăn mòn điện hóa trong hầu hết các kim loại và hợp kim. FLiNaK khác với FLiBe vì FLiNaK dư thừa các ion flo. Khi FLiNak nóng chảy, vì ba thành phần là muối fluoride của kim loại kiềm nên hệ điện ly thành các ion dương và âm. Nồng độ các ion flo khi nóng chảy có thể ăn mòn bất kỳ cấu trúc kim loại nào nếu thuận lợi về mặt năng lượng. Điều này trái ngược với hệ FLiBe (tỉ lệ hỗn hợp trung tính hóa học là 66−34), vì LiF sẽ cho BeF<sub>2</sub>, ion F−, tạo ra ion tetrafloroberylat BeF42−.

## Xem thêm
*Lò muối nung chảy 
*FLiBe

## Tham khảo
Húng lìu

**Húng lìu** là hỗn hợp gia vị gồm bốn hoặc năm loại gia vị dùng trong ẩm thực Việt Nam,   dùng để tẩm ướp cho các loại thịt, các món ăn giúp làm tăng thêm hương vị cho món ăn. Tên húng lìu được đặt tên theo húng quế ngọt.

## Thành phần
Húng lìu thường bao gồm bốn thành phần được nghiền thành bột mịn:
*Quế đơn (khác với quế Thanh)
*Đại hồi
* Thảo quả 
* Đinh hương
Một số công thức nấu ăn yêu cầu năm thành phần, với việc thêm hạt húng quế.

Thành phần ít phổ biến hơn có thể bao gồm:

* Tiểu hồi hương
* Ngọc khấu (*Myristica Fragrans*)
* Tiêu đen
*  Trần bì (tức vỏ quýt (*Citrus reticulata*) phơi khô tán thành bột)
* Hạt mùi gai

## Sử dụng
Ở miền bắc Việt Nam, húng lìu thường được dùng cho các loại thực phẩm rang và quay, chẳng hạn như lợn quay và đậu phộng rang giòn (*lạc rang húng lìu*).

Húng lìu và bột ngũ vị hương có thành phần tương tự và có thể được sử dụng thay thế để ướp tẩm  cho các món thịt. Tuy nhiên, húng lìu khác với sự pha trộn gia vị Quảng Đông nổi tiếng trên ở  tỉ lệ của mỗi thành phần và cách trộn,  do đó tạo ra một hương vị riêng biệt.

Vào cuối những năm 1920, vài nơi nấu phở đã thử nghiệm dùng thêm húng lìu như một phần của xu hướng "phở cải lương" nhưng chỉ trong thời gian ngắn ngủi.

## Xem thêm
* Ngũ vị hương
* Panch phoron

## Tham khảo
Pomacentrus aurifrons

***Pomacentrus aurifrons*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Pomacentrus]]* trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2004.

## Từ nguyên
Từ định danh *aurifrons* được ghép bởi hai âm tiết trong tiếng Latinh, *aureus* ("mạ vàng") và *frons* ("trán"), hàm ý đề cập đến vùng màu vàng xung quanh mõm, chạy ngược lên trán và băng qua gốc của một số gai trước của vây lưng.

## Phạm vi phân bố và môi trường sống
*P. aurifrons* được ghi nhận ở vùng biển ngoài khơi các đảo quốc thuộc Melanesia, bao gồm Papua New Guinea (nơi mẫu định danh được thu thập), quần đảo Solomon, Vanuatu và Nouvelle-Calédonie.

*P. aurifrons* sống tập trung gần những rạn san hô viền bờ, độ sâu khoảng từ 2 đến 14 m.

## Mô tả
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở *P. aurifrons* là 6,2&nbsp;cm. *P. aurifrons* có kiểu hình tương đồng với *[[Pomacentrus smithi]]* nhưng không khó để phân biệt nhờ vào đặc điểm vây lưng cao hơn ở *P. aurifrons*, đặc biệt là vùng màu vàng bao quanh mõm và trán.

Số gai ở vây lưng: 13; Số tia vây ở vây lưng: 12; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 13; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.

## Sinh thái học
Thức ăn của *P. aurifrons* bao gồm tảo và các loài động vật phù du. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng.

## Tham khảo
Pomacentrus auriventris

***Pomacentrus auriventris*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Pomacentrus]]* trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1991.

## Từ nguyên
Từ định danh được ghép bởi hai âm tiết trong tiếng Latinh: *aureus* ("mạ vàng") và *ventris* ("ở bụng"), hàm ý đề cập đến màu vàng ở nửa thân dưới của loài cá này.

## Phạm vi phân bố và môi trường sống
Từ Indonesia, phạm vi của *P. auriventris* trải dài đến quần đảo Caroline ở Tây Thái Bình Dương, còn ở Đông Ấn Độ Dương, loài này chỉ được ghi nhận tại đảo Giáng Sinh (Úc).

*P. auriventris* sinh sống tập trung gần những rạn san hô viền bờ ở độ sâu khoảng từ 2 đến 35 m.

## Mô tả

Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở *P. auriventris* là 6&nbsp;cm. Thân trên và đầu của *P. auriventris* có màu xanh lam óng, còn thân dưới có màu vàng (màu vàng từ gốc vây ngực lan rộng đến toàn bộ cuống và vây đuôi, vây hậu môn và vây bụng cũng như phía sau vây lưng). Có đốm đen nhỏ ở trên nắp mang.

Số gai ở vây lưng: 13; Số tia vây ở vây lưng: 13–14; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 14–15; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.

## Phân loại học
*P. auriventris* thuộc phức hợp loài *[[Pomacentrus coelestis]]*, một nhóm đặc trưng bởi màu xanh sáng trên cơ thể.

## Sinh thái học
Thức ăn của *P. auriventris* bao gồm tảo và các loài động vật phù du. Chúng thường hợp thành những nhóm nhỏ và bơi gần đáy. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng.

## Tham khảo
Pomacentrus bankanensis

***Pomacentrus bankanensis*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Pomacentrus]]* trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1854.

## Từ nguyên
Từ định danh trong danh pháp được đặt theo tên gọi của đảo Bangka (phía đông đảo Sumatra, Indonesia), nơi mà mẫu định danh của loài cá này được thu thập (–*ensis*: hậu tố biểu thị nơi chốn).

## Phạm vi phân bố và môi trường sống
Từ đảo Giáng Sinh cùng bãi cạn Rowley và rạn san hô Scott (đều thuộc Úc), phạm vi của *P. bankanensis* trải dài đến vùng biển các nước Đông Nam Á và mở rộng đến Tonga cùng các đảo quốc thuộc Melanesia ở phía đông, giới hạn phía bắc đến vùng biển phía nam Nhật Bản, xa về phía nam đến bờ đông Úc.

Tại Việt Nam, *P. bankanensis* được ghi nhận dọc theo vùng bờ biển Khánh Hòa–Ninh Thuận, Bình Thuận, cù lao Chàm (Quảng Nam), đảo Lý Sơn (Quảng Ngãi), Côn Đảo và quần đảo Trường Sa.

*P. bankanensis* sinh sống tập trung trên nền đáy đá vụn, gần những rạn san hô viền bờ hoặc trong các đầm phá ở độ sâu đến 32 m.

## Mô tả
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở *P. bankanensis* là 9&nbsp;cm. Cơ thể có màu nâu, trắng ở cuống và vây đuôi. Có đốm nhỏ màu xanh lam ở rìa nắp mang và một đốm đen lớn viền xanh óng ở ngay sau vây lưng. Cá con có màu cam ở lưng và đỉnh đầu, cũng có đốm trên vây lưng và nhiều vệt sọc xanh óng trên mặt và lưng.

Số gai ở vây lưng: 13; Số tia vây ở vây lưng: 15–16; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 15–16; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.

## Sinh thái học
Thức ăn của *P. bankanensis* bao gồm tảo và các loài động vật phù du. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng.

## Tham khảo
Pomacentrus bellipictus

***Pomacentrus bellipictus*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Pomacentrus]]* trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2018.

## Từ nguyên
Từ định danh *bellipictus* được ghép bởi hai âm tiết trong tiếng Latinh, *bellax* ("hiếu chiến") và *pictus* ("được tô vẽ"), hàm ý đề cập đến tính hung hăng khi các thợ lặn tiếp cận chúng và những vệt xanh óng trên mặt của loài cá này.

## Phạm vi phân bố và môi trường sống
*P. bellipictus* hiện chỉ được biết đến tại một vùng biển ở huyện Kokas, tỉnh Tây Papua, nằm ở phía bắc của bán đảo Bomberai. *P. bellipictus* được tìm thấy gần những tảng đá và đá cuội ven bờ ở độ sâu khoảng 1–2 m.

## Mô tả
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở *P. bellipictus* là 6,8&nbsp;cm. Cơ thể của *P. bellipictus* có màu nâu sẫm, gần như đen với các vệt màu xanh lam ánh kim bao quanh miệng và dưới hốc mắt. Mống mắt màu xám sẫm với viền màu đồng quanh đồng tử. Cá con có đốm đen lớn viền xanh óng ở phía sau vây lưng.

Số gai ở vây lưng: 13–14 (ít khi 13); Số tia vây ở vây lưng: 12–14; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 12–15; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số gai ở vây ngực: 17–19.

## Tham khảo
Pomacentrus australis

***Pomacentrus australis*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Pomacentrus]]* trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1974.

## Từ nguyên
Tính từ định danh của loài trong tiếng Latinh có nghĩa là "ở phương nam", hàm ý đề cập đến phạm vi phân bố của loài này chỉ giới hạn ở Úc.

## Phạm vi phân bố và môi trường sống
*P. australis* được tìm thấy từ rạn san hô Great Barrier trải dài về phía nam đến thành phố Merimbula (bang New South Wales, Úc), bao gồm rạn san hô Middleton và rạn san hô Elizabeth, cũng như đảo Lord Howe ở biển Tasman. *P. australis* sinh sống tập trung gần những rạn san hô viền bờ hoặc trong đầm phá ở độ sâu khoảng 5 đến 64 m.

## Mô tả
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở *P. australis* là 8&nbsp;cm. *P. australis* có hai kiểu hình được ghi nhận. Kiểu thứ nhất, cơ thể có màu xanh lam sẫm, vảy cá có các vệt màu xanh óng, vây có viền xanh sáng. Kiểu thứ hai, đầu và thân trên màu xanh lam, vảy giữa thân có màu xanh óng, chuyển dần thành màu trắng ở thân dưới.

Số gai ở vây lưng: 14; Số tia vây ở vây lưng: 13–14; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 14–15; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số tia vây ở vây ngực: 17–19.

## Sinh thái học
Thức ăn của *P. australis* bao gồm tảo và các loài động vật phù du. Chúng thường hợp thành những nhóm nhỏ và bơi gần nền đáy cát và đá vụn. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng.

## Tham khảo

### Xem thêm
*