HMS Sportsman (P229)

**HMS ''Sportsman'' (P229)** là một tàu ngầm lớp S (1931) thuộc Nhóm III, được Hải quân Hoàng gia Anh chế tạo trong Chương trình Chế tạo 1940 trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nhập biên chế năm 1942, con tàu đã thực hiện được tổng cộng mười một chuyến tuần tra, chủ yếu tại khu vực Địa Trung Hải, đánh chìm 12 tàu buôn của phe Trục với tổng tải trọng . Sự kiện nổi bật nhất là chiếc tàu ngầm đã đánh chìm tàu vận tải Đức  đang vận chuyển tù binh chiến tranh, khiến 2.670 tù binh người Ý thiệt mạng. *Sportsman* sống sót qua cuộc xung đột và được đưa về thành phần dự bị, rồi được chuyển cho Pháp vào năm 1952 để phục vụ cùng Hải quân Pháp như là chiếc ***Sibylle'' (S617)'''. Tuy nhiên nó lại bị mất trong một tai nạn khi lặn ngoài khơi [[Toulon]] vào ngày [[24 tháng 9]], [[1952]].

== Thiết kế và chế tạo ==
=== Thiết kế ===



Lớp tàu ngầm S Nhóm III được đặt hàng trong Chương trình Chế tạo 1940 như là một kiểu tàu ngầm nhỏ để tuần tra tại vùng biển bị giới hạn như [[Bắc Hải (châu Âu)|Bắc Hải]], [[biển Baltic|Baltic]] và [[Địa Trung Hải]]. Chúng có kích thước lớn hơn và có nhiều cải tiến so với các nhóm trước. Chúng có [[trọng lượng choán nước]]  khi nổi và  khi lặn, lườn tàu có chiều dài chung , mạn tàu rộng  và mớn nước sâu . Con tàu có thể lặn sâu đến , và có một thủy thủ đoàn đầy đủ bao gồm 48 sĩ quan và thủy thủ.

Lớp S trang bị hai [[động cơ diesel]] công suất , mỗi chiếc vận hành một trục chân vịt. Khi lặn, mỗi trục được vận hành bởi một [[động cơ điện]] công suất . Khi di chuyển trên mặt nước nó đạt tốc độ tối đa  và  khi lặn dưới nước. Tầm xa hoạt động của Nhóm III là  ở tốc độ , và có thể lặn xa  ở tốc độ .

''Sportsman'' nằm trong số các tàu có bảy [[ống phóng ngư lôi]] , gồm sáu ống phía mũi và một phía đuôi bên ngoài, và mang theo tổng cộng 13 quả [[ngư lôi]], hoặc 12 quả [[thủy lôi]] thay cho các quả ngư lôi bên trong tàu. Vũ khí trên boong tàu là một khẩu hải pháo [[QF 3-inch 20 cwt|]] cùng một pháo phòng không [[Oerlikon 20 mm]]. Ngoài ra Nhóm III còn được trang bị [[sonar]] ASDIC Type 129AR hoặc 138 và một bộ [[radar]] cảnh báo sớm Type 291 hoặc 291W. 

=== Chế tạo ===
''Sportsman'' được đặt hàng vào ngày [[14 tháng 10]], [[1940]] trong khuôn khổ Chương trình Chế tạo 1940, và được đặt lườn tại [[Xưởng tàu Chatham]] của Hải quân Hoàng gia vào ngày [[1 tháng 7]], [[1941]]. Nó được hạ thủy vào ngày [[17 tháng 4]], [[1942]], và nhập biên chế cùng Hải quân Hoàng gia vào ngày [[21 tháng 12]], [[1942]].  Nó là chiếc tàu chiến duy nhất của [[Hải quân Hoàng gia Anh]] được đặt cái tên này. 

== Lịch sử hoạt động ==
=== 1943 ===
==== Chuyến tuần tra thứ nhất ====
Sau khi thực hành huấn luyện tại các vùng biển [[Scotland]], ''Sportsman'' xuất phát từ cảng [[Lerwich]] vào ngày [[16 tháng 2]], [[1943]] cho chuyến tuần tra đầu tiên trong chiến tranh. Nó đã hoạt động trong [[biển Na Uy]] cho đến tận phía cực Bắc của [[Na Uy]] nhằm mục đích bảo vệ cho các [[Đoàn tàu vận tải Bắc Cực]] hướng sang [[Liên Xô]]. Nó kết thúc chuyến tuần tra khi quay trở về Lerwich vào ngày [[11 tháng 3]].

Sau khi được sửa chữa tại [[Greenock]] vào giữa [[11 tháng 3]], chiếc tàu ngầm được điều sang phục vụ tại khu vực [[Địa Trung Hải]], nên đã xuất phát từ [[Holy Loch]] vào ngày [[30 tháng 3]] để đi sang [[Gibraltar]], đến nơi vào ngày [[12 tháng 4]].
==== Chuyến tuần tra thứ hai ====
''Sportsman'' xuất phát từ Gibraltar vào ngày [[21 tháng 4]] cho chuyến tuần tra thứ hai, và hoạt động dọc theo bờ biển [[Tây Ban Nha]] và tại [[quần đảo Baleares]]. Nó kết thúc chuyến tuần tra vào ngày [[29 tháng 4]] khi đi đến [[Algiers]], nơi nó được sửa chữa vòm [[sonar]] ASDIC và một [[thùng dằn]] bị trục trặc kỹ thuật.

==== Chuyến tuần tra thứ ba ====
''Sportsman'' xuất phát từ Algiers vào ngày [[15 tháng 5]] cho chuyến tuần tra thứ ba, và hoạt động tại các khu vực [[vịnh Lion]] và [[vịnh Genoa]]. Vào ngày [[19 tháng 5]], ở vị trí khoảng  ngoài khơi [[Nice]], nó phóng [[ngư lôi]] đánh chìm chiếc tàu chở hành khách Pháp  , vốn đang trong hành trình từ [[Ajaccio]], [[Corse]] đến Nice. Trong số 68 thủy thủ và 137 hành khách có mặt trên tàu, 137 người đã được các [[tàu phóng lôi]] Đức [[TA-10 (tàu phóng lôi Đức)|''TA-10'']] và [[TA-11 (tàu phóng lôi Đức)|''TA-11'']] cứu vớt. Đến ngày [[26 tháng 5]], ''Sportsman'' phóng một loạt sáu quả ngư lôi tấn công chiếc [[tàu chở dầu]] Pháp ''Marguerite Finaly''  ở vị trí về phía Nam [[quần đảo d'Hyères]], nhưng tất cả đều bị trượt. Hai ngày sau đó, nó tìm cách tấn công một [[tàu kéo]] Đức vùng ba sà lan ở phía Nam quần đảo d'Hyères bằng hải pháo, nhưng khẩu hải pháo bị kẹt đạn chỉ sau bốn phát bắn. ''Sportsman'' kết thúc chuyến tuần tra tại Algiers vào ngày [[2 tháng 6]].

==== Chuyến tuần tra thứ tư ====
''Sportsman'' khởi hành từ Algiers vào ngày [[19 tháng 6]] cho chuyến tuần tra thứ tư, và tiếp tục hoạt động tại khu vực vịnh Genoa. Trong đêm [[27 tháng 6|27]]/[[28 tháng 6]], nó cho đổ bộ một đặc vụ lên địa điểm gần [[Sanremo]], [[Imperia]]. Sang ngày hôm sau [[29 tháng 6]], nó phóng ngư lôi đánh chìm chiếc tàu buôn Ý ''Bolzaneto''  tại tọa độ ; có 14 người sống sót được cứu vớt trong tổng số 36 người có mặt trên tàu.  Trong đêm [[30 tháng 6]]/[[1 tháng 7]], chiếc tàu ngầm cho đổ bộ một đội biệt kích lên địa điểm gần [[Bordighera]] để tìm cách phá hoại một tuyến đường sắt, nhưng họ thất bại do không tìm thấy mục tiêu. Đến ngày [[1 tháng 7]], ''Sportsman'' tấn công một đoàn tàu vận tải bao gồm tàu đổ bộ và các tàu nhỏ trong [[biển Ligure]], nhưng khẩu hải pháo của nó một lần nữa lại bị kẹt đạn. Chiếc tàu ngầm quay trở về Algiers vào ngày [[6 tháng 7]].

==== Chuyến tuần tra thứ năm ====
Chuyến tuần tra tiếp theo, cùng xuất phát và kết thúc tại Algiers và kéo dài từ ngày [[23 tháng 7]] đến ngày [[11 tháng 8]], được ''Sportsman'' thực hiện trong vùng [[biển Tyrrhenum]] về phía Đông đảo Corse.

==== Chuyến tuần tra thứ sáu ====
''Sportsman'' tiếp tục xuất phát từ Algiers vào ngày [[28 tháng 8]] cho chuyến tuần tra thứ sáu, và vẫn hoạt động tại vùng biển phía Đông đảo Corse. Vào ngày [[6 tháng 9]], nó bắn hải pháo đánh chìm các [[tàu đánh cá]] Ý ''Angiolina P.''  và ''Maria Luisa B.''  trong cảng [[Aléria]], Corse. Sau khi được tin đạt được thỏa thuận [[Hiệp ước đình chiến Cassibile|đình chiến]] với Ý vào ngày [[9 tháng 9]], chiếc tàu ngầm hướng đến vùng biển [[Bastia]], Corse, và tấn công một tàu đánh cá vũ trang Đức, nhưng phải rút lui do hỏa lực từ các khẩu đội pháo bờ biển nhắm bắn. Đến ngày [[12 tháng 9]], chiếc tàu ngầm cứu vớt 44 người sống sót từ chiếc [[tàu khu trục]] Ý [[Ugolino Vivaldi (tàu khu trục Ý)|''Ugolino Vivaldi'']], vốn bị phía Đức đánh chìm vào ngày [[9 tháng 9]], khi nó tìm cách băng qua [[eo biển Bonifacio]] để đi đến một cảng Đồng Minh.

Trên đường đi vào ngày hôm sau [[13 tháng 9]], ''Sportsman'' bị một [[máy bay ném bom]] [[Consolidated B-24 Liberator|B-24 Liberator]] thuộc Phi đoàn Ném bom 480 [[Không lực Lục quân Hoa Kỳ]] tấn công nhầm. Bảy quả [[mìn sâu]] ném xuống đã gây bỏng cho sĩ quan trực cầu tàu và hư hại ăn-ten [[radar]] cũng như kích nổ dưới nước và gây hư hại nặng cho cầu tàu cùng các hỏng hóc đáng kể cho Algiers vào ngày [[14 tháng 9]].

Sau khi được sửa chữa, ''Sportsman'' cùng với tàu ngầm chị em  lên đường vào ngày [[22 tháng 10]] để đi sang [[Malta]], đến nơi ba ngày sau đó. Chiếc tàu ngầm dự định được phái sang hoạt động tại khu vực [[Hắc Hải]], nên rời Malta vào ngày [[26 tháng 10]] và đi đến [[Beirut]] vào ngày [[31 tháng 10]]. Tuy nhiên việc biệt phái bị hủy bỏ, nên nó đi đến cảng [[Haifa]] vào ngày [[3 tháng 11]].

==== Chuyến tuần tra thứ bảy ====
''Sportsman'' xuất phát từ Haifa vào ngày [[6 tháng 11]] cho chuyến tuần tra thứ bảy, và hoạt động tại khu vực [[biển Aegea]]. Vào ngày [[15 tháng 11]], nó đánh chìm chiếc thuyền buồm [[Hy Lạp]] ''Eleftherios V''  bằng hải pháo ở vị trí về phía Bắc đảo [[Naxos]], Hy Lạp. Chỉ ba ngày sau đó, nó phóng sáu quả ngư lôi tấn công một tàu phóng lôi Đức, có thể là chiếc ''TA-17'', ở vị trí về phía Bắc Naxos, nhưng không trúng đích. Đến ngày [[20 tháng 11]], nó lại đánh chìm thuyền buồm Hy Lạp ''Evangelistria'' ngoài khơi [[vịnh Souda]], [[Crete]], rồi quay trở về Beirut vào ngày [[24 tháng 11]].

==== Chuyến tuần tra thứ tám ====
''Sportsman'' khởi hành từ Beirut vào ngày [[10 tháng 12]] cho chuyến tuần tra thứ tám để tiếp tục hoạt động tại khu vực biển Aegea. Vào ngày [[19 tháng 12]], nó dùng chất nổ đánh chìm chiếc thuyền buồm Hy Lạp ''Zora'' ở vị trí về phía Nam đảo [[Lemnos]], và hai ngày sau đó lại gây hư hại cho thuyền buồm ''Agios Spiridon''  tại cùng khu vực này. Đến ngày [[23 tháng 12]], nó phóng ngư lôi đánh chìm chiếc tàu buôn [[Bulgaria]] ''Balkan''  ở vị trí về phía Nam [[Moudros]], Lemnos, tại tọa độ , cho dù chiếc tàu buôn được các tàu khu trục, tàu quét mìn và xuồng phóng lôi hộ tống. Chiếc tàu ngầm kết thúc chuyến tuần tra và quay trở về Beirut vào ngày [[30 tháng 12]].

=== 1944 ===
==== Chuyến tuần tra thứ chín ====
Chuyến tuần tra tiếp theo của ''Sportsman'' được bắt đầu khi nó rời cảng Beirut vào ngày [[30 tháng 1]], [[1944]] để hoạt động tại vùng biển Aegea. Vào ngày [[8 tháng 2]], nó phóng bốn quả ngư lôi tấn công chiếc tàu vận tải Đức   đang trong hành trình từ [[Souda]] đến [[Piraeus]], bất kể nó được đánh dấu rõ ràng là một tàu chở [[tù binh chiến tranh]]. Hai quả ngư lôi trúng đích đã đánh chìm ''Petrella'' tại tọa độ . Trong tổng số 3.173 tù binh [[người Ý]] trên tàu, 2.670 người đã thiệt mạng, chủ yếu do lính canh Đức đã không kịp thời giải phóng tù binh khỏi các khoang hầm tàu. 

Sau khi kết thúc chuyến tuần tra và đi đến Beirut vào ngày [[13 tháng 2]], nó đi đến [[Port Said]], [[Ai Cập]] vào ngày hôm sau để được tái trang bị trước khi được phái sang hoạt động tại [[Viễn Đông]]. Tuy nhiên sau đó Bộ Hải quân Anh lại hủy bỏ việc biệt phái, do chiếc tàu ngầm không được trang bị hệ thống [[điều hòa không khí]] để thích ứng được với khí hậu nóng miền nhiệt đới. 

==== Chuyến tuần tra thứ mười ====
''Sportsman'' xuất phát từ Port Said vào ngày [[20 tháng 3]] cho chuyến tuần tra thứ mười, và vẫn hoạt động tại khu vực biển Aegea quan thuộc. Vào ngày [[28 tháng 3]], nó phóng ngư lôi đánh chìm chiếc tàu chở dầu Đức ''MT 3 / Vienna''  ở vị trí ngoài khơi [[Monemvasia]], Hy Lạp, tại tọa độ . Ba ngày sau đó, nó lại phóng ngư lôi đánh chìm chiếc tau Đức ''Grauer Ort''  ở vị trí khoảng  về phía Bắc mũi Maleas. ''Sportsman'' kết thúc chuyến tuần tra và đi đến Malta vào ngày [[10 tháng 4]].

==== Chuyến tuần tra thứ mười một ====
''Sportsman'' xuất phát từ Malta vào ngày [[18 tháng 4]], cho chuyến tuần tra thứ mười một, và hoạt động tại vùng biển Aegea. Vào nngày [[28 tháng 4]], nó phóng ngư lôi đánh chìm chiếc tàu buôn Đức ''Lüneburg''  ở vị trí về phía Bắc [[Iraklion]], Crete, tại tọa độ , và sau đó lẫn tránh đợt phản công từ các tàu hộ tống. Đến ngày [[3 tháng 5]], trong khi tìm cách tấn công một đoàn tàu vận tải, nó bị đối phương phát hiện qua [[sonar]] và nhìn thấy [[kính tiềm vọng]], nên bị tấn công bằng mìn sâu. Chiếc tàu ngầm chỉ bị hư hại nhẹ, và quay trở về Malta sau khi kết thúc chyến tuần tra vào ngày [[6 tháng 5]].

''Sportsman'' rời Malta vào ngày [[25 tháng 5]] để đi sang Gibraltar, đến nơi vào ngày [[31 tháng 5]], và sau đó lên đường quay trở về Anh, đi đến [[Holy Loch]] vào ngày [[20 tháng 6]]. Chiếc tàu ngầm sau đó thực hành huấn luyện tại các vùng biển Scotland.

=== 1945 ===
Vào đầu [[tháng 10]], [[1944]], Hải quân Anh quyết định gừi ''Sportsman'' sang các xưởng tàu tại [[Hoa Kỳ]] để đại tu. Con tàu rời Holy Loch vào ngày [[14 tháng 10]] cho chuyến đi vượt [[Bắc Đại Tây Dương]], có chặng dừng tại [[St. John's, Newfoundland và Labrador|St, John's, Newfoundland]] từ ngày [[24 tháng 10|24]] đến ngày [[27 tháng 10]], trước khi đi đến [[Xưởng hải quân Philadelphia]] vào ngày [[3 tháng 11]]. Công việc sửa chữa, đại tu và tái trang bị hoàn tất vào ngày [[16 tháng 3]], [[1945]].

''Sportsman'' khởi hành từ căn cứ tàu ngầm [[New London, Connecticut|New London]], [[Connecticut]] vào ngày [[5 tháng 4]] để quay trở về Anh, có chặng dừng tại [[Horta, Açores|Horta]] thuộc quần đảo [[Azores]] trong các ngày [[14 tháng 4|14]] và [[15 tháng 4]] để tiếp nhiên liệu, và đi đến Holy Loch vào ngày [[23 tháng 4]]. Sau đó con tàu tham gia nhiều đợt huấn luyện và thực hành tại các vùng biển Scotland, nhằm chuẩn bị để được phái sang phục vụ tại [[Viễn Đông]]. Kế hoạch này bị hủy bỏ sau khi [[Đế quốc Nhật Bản]] đã [[Nhật Bản đầu hàng|chấp nhận đầu hàng]] vào giữa [[tháng 8]]. ''Sportsman'' được đưa về thành phần dự bị tại [[Harwich]] vào ngày [[20 tháng 12]], [[1945]].

=== ''Sibylle'' (S617) ===
Vào ngày [[8 tháng 7]], [[1952]], chiếc tàu ngầm được chuyển giao cho [[Pháp]], và phục vụ cùng [[Hải quân Pháp]] dưới tên gọi ***Sibylle* (S617)*', nhưng đã gặp tai nạn khi lặn và đắm không lâu sau đó. Vào ngày 24 tháng 9, 1952, dưới quyền chỉ huy của Đại úy Hải quân Gustave Curot, *Sibylle* thực hành huấn luyện chống tàu ngầm tại vùng biển ngoài khơi Toulon. Tín hiệu sonar của nó được các tàu bạn nhận biết cho đến 08 giờ 20 phút, nhưng đã không trở lên mặt nước lúc 09 giờ 30 theo lịch trình. Máy bay của Hải quân Pháp đã phát hiện một vệt dầu loang rộng  ở vị trí về phía Đông mũi Camarat, nơi đáy biển có độ sâu , tại tọa độ .Toàn bộ 47 thành viên thủy thủ đoàn của *Sibylle* đều đã thiệt mạng trong tai nạn này. 

### Tóm tắt chiến công
*Sportsman* đã đánh chìm được mười hai tàu buôn phe Trục có tổng tải trọng .

## Tham khảo
### Ghi chú

### Chú thích

### Thư mục

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Liên kết ngoài
* 
* IWM Interview with Richard Gatehouse, who commanded HMS Sportsman from 1942 to 1944