open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nilotinib

**Nilotinib**, được bán dưới tên thương hiệu **TASigna**, là một loại thuốc dùng để điều trị bệnh bạch cầu tủy xương mãn tính (CML), mà có nhiễm sắc thể Philadelphia. Nó có thể được sử dụng cả trong các ca bệnh ban đầu của CML giai đoạn mãn tính cũng như trong CML giai đoạn tăng tốc và mãn tính không đáp ứng với imatinib. Nó được uống qua miệng.

Các tác dụng phụ thường gặp có thể bao gồm tiểu cầu thấp, bạch cầu thấp, thiếu máu, phát ban, nôn mửa, tiêu chảy và đau khớp. Các tác dụng phụ nghiêm trọng khác có thể bao gồm kéo dài QT, đột tử, viêm tụy và các vấn đề về gan.  Thuốc này không an toàn để sử dụng trong khi mang thai.  Nilotinib là một chất ức chế tyrosine kinase Bcr-Abl và hoạt động bằng cách can thiệp vào tín hiệu trong tế bào ung thư.

Nilotinib đã được chấp thuận cho sử dụng trong y tế tại Hoa Kỳ vào năm 2007. Thuốc này nằm trong Danh sách các loại thuốc thiết yếu của Tổ chức Y tế Thế giới, loại thuốc an toàn và hiệu quả nhất cần thiết trong hệ thống y tế. Tại Vương quốc Anh, NHS phải chi 2.432,85 bảng để dùng thuốc này mỗi tháng tính đến năm 2018. Tại Hoa Kỳ, chi phí này là 14.367 đô la Mỹ vào năm 2019.

## Sử dụng trong y tế
Thuốc này được sử dụng để điều trị bệnh bạch cầu tủy xương mãn tính với nhiễm sắc thể Philadelphia (Ph +).

## Tham khảo
Vòng âm đạo progesterone

**Vòng âm đạo progesterone**, còn được gọi là **vòng âm đạo chỉ có progesterone**, là một dạng vòng âm đạo được sử dụng để tránh thai khi cho con bú.  Việc sử dụng có thể bắt đầu sau bốn tuần và tiếp tục ít nhất một năm sau khi sinh con.  Tỷ lệ thất bại với việc sử dụng vòng thông thường là khoảng 1,5 trên 100 phụ nữ. Nó được sử dụng trong âm đạo với thời gian đặt của một vòng kéo dài ba tháng.  Người phụ nữ có thể tự đặt và tháo vòng. Nó được bán dưới tên thương hiệu **Progering** và các thương hiệu khác.

Tác dụng phụ bao gồm tiết dịch âm đạo và đau khi đi tiểu. Nó dường như không liên quan đến các tác dụng phụ nghiêm trọng. Với việc sử dụng chu kỳ kinh nguyệt thường không tiếp tục. Nó được sản xuất chuyên để sử dụng khi cho con bú vì nó không ảnh hưởng đến việc sản xuất sữa.  Vòng này hoạt động bằng cách giải phóng dần hormone progesterone.

Vòng âm đạo progesterone đã được chấp thuận cho sử dụng y tế từ năm 1998.  Nó nằm trong Danh sách các loại thuốc thiết yếu của Tổ chức Y tế Thế giới, loại thuốc hiệu quả và an toàn nhất cần có trong hệ thống y tế. Tính đến năm 2014, chúng có sẵn để dùng ở một số quốc gia Nam Mỹ và Trung Mỹ. Tính đến năm 2016, vòng này không được dùng ở Hoa Kỳ. Loại vòng này được phát triển bởi Hội đồng Dân số.

## Tham khảo
Vòng âm đạo

**Vòng âm đạo** là các thiết bị phân phối thuốc được làm bằng polymer với thiết kế để cung cấp sự giải phóng thuốc có kiểm soát để đưa thuốc vào âm đạo trong thời gian dài. Vòng được đưa vào âm đạo và cung cấp khả năng tránh thai. Vòng âm đạo có một kích cỡ và phù hợp với hầu hết phụ nữ.

Mối tương quan giữa ung thư vú và việc sử dụng vòng âm đạo đang được nghiên cứu, nhưng tài liệu gần đây cho thấy rằng các hormone được sử dụng trong vòng âm đạo có rất ít liên quan đến nguy cơ phát triển ung thư vú.

## Kiểm soát sinh sản
Vòng âm đạo được đưa vào cơ thể mỗi tháng một lần. Để vòng âm đạo trong âm đạo trong thời gian ba tuần nó sẽ tuần tự giải phóng hormone vào cơ thể, chủ yếu là estrogen âm đạo và/hoặc progestogen (một nhóm các hormone trong đó có progesterone) - vốn là các hormone tương tự được sử dụng trong thuốc ngừa thai. Những hormone này hoạt động chủ yếu bằng cách ngừng rụng trứng và làm dày chất nhầy cổ tử cung, tạo ra một hàng rào ngăn không cho tinh trùng thụ tinh với trứng.  Về mặt lý thuyết chúng có thể ảnh hưởng đến việc cấy ghép nhưng không có bằng chứng cho thấy các hormone có ảnh hưởng đến việc này. Mang vòng liên tục trong ba tuần sau đó là một tuần nghỉ, mỗi vòng âm đạo có hiệu quả kiểm soát sinh sản trong một tháng. Để tránh thai sử dụng liên tục, người dùng cũng có thể chọn đeo vòng âm đạo trong chu kỳ bốn tuần đầy đủ. Cách tránh thai này sẽ làm mất kinh nguyệt hàng tháng. Trong suốt tuần đeo thêm, nồng độ hormone trong huyết thanh sẽ vẫn nằm trong phạm vi tác dụng tránh thai.

## Tham khảo
Khnumhotep

**Khnumhotep**, ý nghĩa tên gọi: "*Làm hài lòng thần [[Khnum]]*", là một cái tên được đặt cho giới quý tộc trong văn hóa Ai Cập cổ đại. Tên này có thể chỉ đến những người sau:

* Khnumhotep và Niankhkhnum, *Người quản đốc những thợ làm móng* dưới thời pharaon Nyuserre (Vương triều thứ 5), cặp đôi đồng tính đầu tiên được ghi nhận.
* Khnumhotep I, thống đốc của nome Oryx dưới thời pharaon Amenemhat I (Vương triều thứ 12).
* Khnumhotep II, cháu ngoại của Khnumhotep I, tập tước làm thống đốc của nome Oryx dưới thời pharaon Amenemhat II và Senusret II.
* Khnumhotep III, con của Khnumhotep II, tể tướng dưới thời pharaon Senusret II và Senusret III.
* Khnumhotep IV, con của Khnumhotep II và là anh em với Khnumhotep III, tập tước cha làm thống đốc của nome Oryx.
Sỏi amidan

**Sỏi amidan**, còn được gọi là **bã đậu amidan**, là sự khoáng hóa của các mảnh vụn trong các kẽ hở của amidan. Khi không khoáng hóa, sự hiện diện của các mảnh vỡ được gọi là **viêm amidan mãn tính** (**chronic caseous tonsillitis-** **CCT**).  Các triệu chứng có thể bao gồm hôi miệng. Nói chung là sỏi amidan không gây đau đớn, mặc dù có thể có cảm giác vướng trong miệng.

Các yếu tố nguy cơ có thể bao gồm nhiễm trùng họng tái phát. Sỏi amidan chứa một màng sinh học bao gồm một số vi khuẩn khác nhau. Mặc dù chúng thường xảy ra ở amidan vòm họng, nhưng chúng cũng có thể xảy ra ở amidan lưỡi. Sỏi amidan đã được ghi nhận có trọng lượng từ 0,3 g đến 42g.  Chúng có thể quan sát được khi chụp hình ảnh y tế để tìm các bệnh khác.

Nếu sỏi amidan không làm phiền người bệnh thì không cần điều trị. Nếu không, có thể áp dụng các biện pháp súc miệng nước muối và gỡ sỏi bằng tay.  Clorhexidine cũng có thể được dùng.  Điều trị bằng phẫu thuật có thể bao gồm cắt bỏ một phần hoặc toàn bộ amidan. Có tới 10% người bị sỏi amidan.  Nam và nữ bị ảnh hưởng như nhau.  Người già thường bị ảnh hưởng nhiều hơn.

## Dấu hiệu và triệu chứng
Sỏi amidan có thể không tạo ra triệu chứng hoặc chúng có thể gây ra hôi miệng. Mùi miệng có thể giống mùi trứng thối.

Thỉnh thoảng người bệnh có thể đau khi nuốt. Ngay cả khi chúng lớn, một số sỏi amidan chỉ được phát hiện tình cờ trên tia X hoặc quét CAT. Các triệu chứng khác bao gồm mùi như kim loại, cổ họng đóng hoặc thắt chặt, ho khan và nghẹt thở.

Sỏi amidan lớn hơn có thể gây hôi miệng tái phát, thường đi kèm với nhiễm trùng amidan, đau họng, mảnh vụn trắng, mùi vị khó chịu ở phía sau cổ họng, khó nuốt, đau tai và sưng amidan. Một nghiên cứu y khoa được thực hiện vào năm 2007 đã tìm thấy mối liên quan giữa sỏi amidan và hôi miệng ở bệnh nhân bị viêm amidan tái phát nhất định. Trong số những người bị hôi miệng, 75% đối tượng có amidan, trong khi chỉ có 6% đối tượng có giá trị halitometry bình thường (hơi thở bình thường) có sỏi amidan. Một cảm giác cơ thể bất thường cũng có thể tồn tại ở phía sau của cổ họng. Tình trạng này cũng có thể là một tình trạng không có triệu chứng, với sự phát hiện khi sờ thấy một khối nội mạc cứng hoặc dưới niêm mạc.

## Tham khảo
Amenemope

**Amenemope**, còn được viết là **Amenemopet**, **Amenemipet** hay **Amunemopet**, là tên được đặt bởi giới quý tộc trong văn hóa Ai Cập cổ đại. Tên gọi này có thể chỉ đến những người sau đây:

* Amenemopet, vương tử, con của pharaon Amenhotep II (Vương triều thứ 18). Tên của người này được nhắc đến trên *Stela C*, một tấm bia mang phong cách triều đại của Amenhotep II.
* Amenemopet, công chúa, được nghĩ là con của Thutmose IV.
* Amenemipet Pairy, tể tướng dưới thời trị vì của Amenhotep II và con trai Thutmose IV.
* Amenemopet, Phó vương của Kush, cháu nội của Amenhotep Huy, chư hầu dưới thời pharaon Seti I.
* Amenemopet, hoàng tử, con của pharaon Ramesses II (Vương triều thứ 19).
* Amenemope, nhà hiền triết, tác giả của *[[Lời chỉ dẫn của Amenemope]]*, một kiệt tác văn học thời kỳ Vương triều thứ 20.
* Amenemope, pharaon thuộc Vương triều thứ 21.

## Chú thích
An Nghĩa, Phú Thọ

**An Nghĩa** là một xã thuộc tỉnh Phú Thọ, Việt Nam.

## Địa lý
Xã An Nghĩa nằm ở phía đông nam tỉnh Phú Thọ, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp thành phố Hà Nội.
*Phía tây giáp xã Hợp Kim, xã Dũng Tiến và xã An Bình.
*Phía nam giáp xã An Bình, xã Lạc Thủy.
*Phía bắc giáp thành phố Hà Nội, xã Cao Dương.

Xã An Nghĩa có diện tích 95,73&nbsp;km², dân số năm 2025 là 27.556 người, mật độ dân số đạt 288 người/km².

## Lịch sử
Địa bàn xã An Nghĩa hiện nay trước đây vốn là thị trấn Ba Hàng Đồi, xã Phú Nghĩa và xã Phú Thành thuộc huyện Lạc Thủy, tỉnh Hòa Bình.

Trước khi sáp nhập, xã Cố Nghĩa có diện tích 13,42&nbsp;km², dân số là 4,127 người, mật độ dân số đạt 308 người/km². Xã Phú Lão có diện tích 17,55&nbsp;km², dân số là 3.751 người, mật độ dân số đạt 214 người/km².

Ngày 17 tháng 12 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 830/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã thuộc tỉnh Hòa Bình (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của hai xã Phú Lão và Cố Nghĩa thành xã Phú Nghĩa.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 202/2025/QH15 về việc sắp xếp lại các đơn vị hành chính cấp tỉnh, theo đó sáp nhập ba tỉnh Hòa Bình, Vĩnh Phúc và Phú Thọ, lấy tên tỉnh mới là tỉnh Phú Thọ và Nghị quyết số 1676/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Phú Thọ năm 2025, theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của thị trấn Ba Hàng Đồi, xã Phú Nghĩa và xã Phú Thành thành xã mới có tên gọi là xã An Nghĩa.

## Chú thích

## Tham khảo
Nật Sơn, Phú Thọ

**Hùng Sơn** là một xã thuộc huyện Kim Bôi, tỉnh Hòa Bình, Việt Nam.

## Địa lý
Xã Hùng Sơn nằm ở phía bắc huyện Kim Bôi, có vị trí địa lý:
*Phía đông và phía bắc giáp huyện Lương Sơn
*Phía tây giáp xã Bình Sơn và xã Xuân Thủy
*Phía nam giáp xã Kim Lập.

Xã Hùng Sơn có diện tích 56,98&nbsp;km², dân số năm 2018 là 8.505 người, mật độ dân số đạt 149 người/km².

## Lịch sử
Trước năm 1945, địa bàn xã Hùng Sơn hiện nay là một phần xã Nật Sơn thuộc tổng Tú Sơn, châu Lương Sơn. Sau Cách mạng Tháng Tám, xã Nật Sơn thuộc huyện Lương Sơn.

Ngày 10 tháng 11 năm 1956, Ủy ban kháng chiến hành chính Liên khu 3 ban hành quyết định chia xã Nật Sơn thành 5 xã: Bắc Sơn, Bình Sơn, Hùng Tiến, Nật Sơn, Sơn Thủy.

Ngày 17 tháng 4 năm 1959, huyện Kim Bôi được thành lập, các xã Bắc Sơn, Hùng Tiến và Nật Sơn chuyển sang trực thuộc huyện Kim Bôi.

Đến năm 2018, xã Bắc Sơn có diện tích 23,20&nbsp;km², dân số là 3.626 người, mật độ dân số đạt 156 người/km²; xã Hùng Tiến có diện tích 16,08&nbsp;km², dân số là 2.313 người, mật độ dân số đạt 144 người/km²; xã Nật Sơn có diện tích 17,70&nbsp;km², dân số là 2.566 người, mật độ dân số đạt 145 người/km².

Ngày 17 tháng 12 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 830/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã thuộc tỉnh Hòa Bình (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của ba xã Bắc Sơn, Hùng Tiến và Nật Sơn thành xã Hùng Sơn.

## Chú thích

## Tham khảo
Hợp Kim (xã)

**Kim Lập** là một xã thuộc huyện Kim Bôi, tỉnh Hòa Bình, Việt Nam.

## Địa lý
Xã Kim Lập nằm ở phía đông huyện Kim Bôi, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp huyện Lương Sơn
*Phía tây giáp thị trấn Bo và xã Xuân Thủy
*Phía nam giáp xã Kim Bôi và xã Nam Thượng
*Phía bắc giáp xã Hùng Sơn.

Xã Kim Lập có diện tích 47,63&nbsp;km², dân số năm 2018 là 8.550 người, mật độ dân số đạt 180 người/km².

## Lịch sử
Trước năm 1945, địa bàn xã Kim Lập hiện nay thuộc hai xã Hạ Bì và Kim Bôi của tổng Kim Bôi, châu Lương Sơn. Sau Cách mạng Tháng Tám, các xã Hạ Bì và Kim Bôi thuộc huyện Lương Sơn.

Ngày 22 tháng 1 năm 1957, Ủy ban kháng chiến hành chính Liên khu 3 ban hành quyết định chia xã Hạ Bì thành 4 xã: Hạ Bì, Lập Chiệng, Thượng Bì, Trung Bì; chia xã Kim Bôi thành 5 xã: Hợp Kim, Kim Bình, Kim Bôi, Kim Sơn, Kim Tiến.

Ngày 17 tháng 4 năm 1959, huyện Kim Bôi được thành lập, các xã Hợp Kim, Kim Sơn và Lập Chiệng chuyển sang trực thuộc huyện Kim Bôi.

Đến năm 2018, xã Lập Chiệng có diện tích 15,14&nbsp;km², dân số là 1.885 người, mật độ dân số đạt 125 người/km²; xã Kim Sơn có diện tích 24,52&nbsp;km², dân số là 3.648 người, mật độ dân số đạt 149 người/km²; xã Hợp Kim có diện tích 7,97&nbsp;km², dân số là 3.017 người, mật độ dân số đạt 379 người/km².

Ngày 17 tháng 12 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 830/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã thuộc tỉnh Hòa Bình (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của ba xã Lập Chiệng, Kim Sơn và Hợp Kim thành xã Kim Lập.

## Chú thích

## Tham khảo
Thomas Lyle Williams

**Thomas Lyle Williams Sr** (19 tháng 1 năm 1896 – 26 tháng 9 năm 1976) là một doanh nhân người Mỹ. Ông là người sáng lập mỹ phẩm Maybelline.

## Tuổi thơ và gia đình

Thomas Lyle Williams được sinh ra ở Morganfield, Kentucky, vào năm 1896 với Thomas "TJ" Jefferson và Susan Williams. Năm 1912, ông kết hôn với Bennie Gibbs, người mà ông có một con trai, Thomas Lyle Williams Jr (1912–1978), người sẽ trở thành Đối tác chung tại Williams Investments và Chủ tịch tại Maybelline Co, Chicago. Tuy nhiên, cuộc hôn nhân không kéo dài và sau khi nó bị hủy bỏ, Williams chuyển đến Chicago và gặp Emery Cạo (15 tháng 9 năm 1903 – 22 tháng 10 năm 1964), người đang làm việc bán thời gian trong quảng cáo khi học văn học tại Đại học Chicago.

## Sự nghiệp
Ở Chicago, Williams lần đầu tiên đến làm việc cho Montgomery Ward, một công ty in một danh mục đặt hàng qua thư được thành lập vào năm 1872. Sau Montgomery Ward, ông đã mở công việc kinh doanh đặt hàng qua thư của riêng mình.

Năm 1915, Williams, khi đó 19 tuổi, nhìn thấy chị gái Mabel sử dụng hỗn hợp tự chế từ thạch dầu mỏ, bụi than và nút chai bị cháy để làm tối lông mi, đã có ý tưởng tạo ra một sản phẩm thương mại để tăng cường cho mắt. Nỗ lực của chính anh ta không thành công nhưng sau đó anh ta ủy quyền cho một nhà sản xuất thuốc và sản phẩm tạo ra là thứ anh ta có thể bán: Lash-Brow.

Năm 1917, Williams bắt đầu sản xuất chất làm đẹp lông mày và lông mi bánh, gọi sản phẩm là Maybelline, lấy cảm hứng từ chị gái Mabel. Maybelline là mascara đầu tiên được sản xuất tại Mỹ. Năm 1929, Williams đã mở rộng sản xuất sang phấn mắt và bút chì lông mày.

Sau Thế chiến II Maybelline trở thành một liên doanh quốc tế. Williams chuyển đến California với người bạn đời của mình, Emery Bleach. Họ đã mua nhà của Rudolph Valentino ở Hollywood Hills. Shaver và Williams chịu trách nhiệm quảng cáo cho công ty, và đặc biệt, Shaver đã ký hợp đồng với các ngôi sao điện ảnh thời đó để quảng bá các sản phẩm của Maybelline. Trụ sở của Maybelline vẫn ở Chicago. Khi Shaver qua đời vào năm 1964, Williams đã bị ảnh hưởng sâu sắc bởi sự mất mát. Ông đã bán doanh nghiệp vào năm 1968. Năm 2001, Maybelline trở thành "Maybelline New York".

## Qua đời
Williams đã qua đời ở Los Angeles, California vào năm 1976. Ông được chôn cất cùng nhau tại Nghĩa trang Forest Lawn, Glendale, tại Columbarium of Memories.

## Tham khảo

## Nguồn
*
Hợp Tiến, Kim Bôi

**Hợp Tiến** là một xã thuộc huyện Kim Bôi, tỉnh Hòa Bình, Việt Nam.

Tên của xã được ghép từ tên của hai xã cũ là Hợp Đồng và Thượng Tiến.

## Địa lý
Xã Hợp Tiến nằm ở phía tây huyện Kim Bôi, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp xã Kim Bôi và xã Vĩnh Đồng
*Phía tây giáp huyện Cao Phong
*Phía nam giáp huyện Lạc Sơn
*Phía bắc giáp các xã Đông Bắc, Tú Sơn và Vĩnh Tiến.

Xã Hợp Tiến có diện tích 69,45&nbsp;km², dân số năm 2018 là 5.225 người, mật độ dân số đạt 75 người/km².

## Lịch sử
Địa bàn xã Hợp Tiến hiện nay trước đây vốn là hai xã Hợp Đồng và Thượng Tiến thuộc huyện Kim Bôi.

Xã Hợp Đồng và xã Thượng Tiến được thành lập vào tháng 12 năm 1953 trên cơ sở tách một phần diện tích và dân số của xã Vĩnh Đồng. Khi mới thành lập, hai xã trực thuộc huyện Lương Sơn.

Ngày 17 tháng 4 năm 1959, huyện Kim Bôi được thành lập, các xã Hợp Đồng và Thượng Tiến chuyển sang trực thuộc huyện Kim Bôi.

Đến năm 2018, xã Hợp Đồng có diện tích 13,97&nbsp;km², dân số là 3.845 người, mật độ dân số đạt 275 người/km². Xã Thượng Tiến có diện tích 55,48&nbsp;km², dân số là 1.380 người, mật độ dân số đạt 25 người/km².

Ngày 17 tháng 12 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 830/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã thuộc tỉnh Hòa Bình (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của hai xã Hợp Đồng và Thượng Tiến thành xã Hợp Tiến.

## Chú thích

## Tham khảo
Thanh Sơn, Lương Sơn

**Thanh Sơn** là một xã thuộc huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình, Việt Nam.

Tên của xã được ghép từ tên của hai xã cũ là Hợp Thanh và Long Sơn.

## Địa lý
Xã Thanh Sơn nằm ở phía đông nam huyện Lương Sơn, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp thành phố Hà Nội và xã Thanh Cao
*Phía tây giáp huyện Kim Bôi
*Phía nam giáp huyện Lạc Thủy
*Phía bắc giáp xã Cao Dương.

Xã Thanh Sơn có diện tích 34,86&nbsp;km², dân số năm 2018 là 8.042 người, mật độ dân số đạt 231 người/km².

## Lịch sử
Địa bàn xã Thanh Sơn hiện nay trước đây vốn là hai xã Hợp Thanh và Long Sơn thuộc huyện Lương Sơn.

Xã Long Sơn được thành lập vào ngày 22 tháng 1 năm 1957 trên cơ sở tách một phần diện tích và dân số của xã Cao Dương. Cùng ngày, Ủy ban kháng chiến hành chính Liên khu 3 ban hành quyết định chia xã Hợp Thanh thành 3 xã: Hợp Thanh, Thanh Lương và Thanh Nông.

Ngày 26 tháng 11 năm 1970, Bộ trưởng Phủ thủ tướng ban hành Quyết định số 71-BT. Theo đó, chuyển xã Hợp Thanh và xã Long Sơn về huyện Kim Bôi quản lý.

Ngày 14 tháng 7 năm 2009, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 31/NQ-CP. Theo đó, chuyển hai xã Hợp Thanh và Long Sơn thuộc huyện Kim Bôi trở lại huyện Lương Sơn.

Đến năm 2018, xã Hợp Thanh có diện tích 17,27&nbsp;km², dân số là 4.031 người, mật độ dân số đạt 233 người/km²; xã Long Sơn có diện tích 17,59&nbsp;km², dân số là 4.011 người, mật độ dân số đạt 228 người/km².

Ngày 17 tháng 12 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 830/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã thuộc tỉnh Hòa Bình (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của hai xã Hợp Thanh và Long Sơn thành xã Thanh Sơn.

## Chú thích

## Tham khảo
Cao Sơn, Lương Sơn

**Cao Sơn** là một xã thuộc huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình cũ, Việt Nam.

## Địa lý
Xã Cao Sơn nằm ở phía đông bắc huyện Lương Sơn, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp thành phố Hà Nội và các xã Cư Yên, Liên Sơn
*Phía tây giáp thành phố Hòa Bình
*Phía nam giáp huyện Kim Bôi
*Phía bắc giáp xã Lâm Sơn và xã Tân Vinh.

Xã Cao Sơn có diện tích 75,67&nbsp;km², dân số năm 2018 là 10.082 người, mật độ dân số đạt 133 người/km².

## Lịch sử
Ngày 10 tháng 11 năm 1956, Ủy ban kháng chiến hành chính Liên khu 3 ban hành quyết định chia xã Cao Sơn thành 5 xã: Cao Sơn, Đào Lâm, Hợp Hòa, Tân Vinh, Trường Sơn.

Ngày 15 tháng 11 năm 1968, Bộ Nội vụ ban hành Quyết định số 631-NV. Theo đó, sáp nhập hai xã Đào Lâm và Cao Sơn thành xã Cao Răm.

Đến năm 2018, xã Cao Răm có diện tích 33,70&nbsp;km², dân số là 4.872 người, mật độ dân số đạt 145 người/km²; xã Hợp Hòa có diện tích 9,54&nbsp;km², dân số là 2.799 người, mật độ dân số đạt 293 người/km²; xã Trường Sơn có diện tích 32,43&nbsp;km², dân số là 2.411 người, mật độ dân số đạt 74 người/km².

Ngày 17 tháng 12 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 830/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã thuộc tỉnh Hòa Bình (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của ba xã Cao Răm, Hợp Hòa và Trường Sơn để tái lập xã Cao Sơn.

## Di tích
Gần xóm Hụi thuộc địa bàn xã Cao Sơn có dãy núi Sáng, là núi đá vôi có cụm 4 hang động và là 4 di tích, gồm hai di tích danh lam và hai di tích khảo cổ cấp quốc gia. Đó là Hang Chổ, hang Núi Sáng, động Mãn Nguyện và hang Khụ Thượng.

Một trong các hang đó là nơi có di chỉ đười ươi trưởng thành

## Chú thích
Tân Mai (xã)

**Sơn Thủy** là một xã thuộc huyện Mai Châu, tỉnh Hòa Bình, Việt Nam.

## Địa lý
Xã Sơn Thủy nằm ở phía bắc huyện Mai Châu, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp huyện Tân Lạc
*Phía tây giáp tỉnh Sơn La
*Phía nam giáp xã Đồng Tân và xã Tòng Đậu
*Phía bắc giáp huyện Đà Bắc và xã Tân Thành.

Xã Sơn Thủy có diện tích 63,35&nbsp;km², dân số năm 2020 là 4.168 người, mật độ dân số đạt 62 người/km².

## Lịch sử
Ngày 21 tháng 9 năm 1956, Thủ tướng Chính phủ ban hành Nghị định số 1053-TTg chia huyện Mai Đà thành hai huyện Đà Bắc và Mai Châu, địa bàn xã Sơn Thủy lúc bấy giờ là một phần xã Tân Mai thuộc huyện Mai Châu.

Ngày 17 tháng 11 năm 1958, Bộ trưởng Bộ Nội vụ ban hành Nghị định số 441-NV, chia xã Tân Mai thành 3 xã: Ba Khan, Phúc Sạn và Tân Mai.

Đến năm 2018, xã Ba Khan có diện tích 19,62&nbsp;km², dân số là 1.605 người, mật độ dân số đạt 82 người/km²; xã Phúc Sạn có diện tích 31,97&nbsp;km², dân số là 1.902 người, mật độ dân số đạt 59 người/km².

Ngày 17 tháng 12 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 830/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã thuộc tỉnh Hòa Bình (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của hai xã Ba Khan, Phúc Sạn với 11,76&nbsp;km² diện tích tự nhiên và 404 người của xã Tân Mai vừa giải thể (gồm 2 xóm: Suối Lốn, Mó Rút) thành xã Sơn Thủy.

## Chú thích

## Tham khảo
Tân Thành, Mai Châu

**Tân Thành** là một xã thuộc huyện Mai Châu, tỉnh Hòa Bình, Việt Nam.

## Địa lý
Xã Tân Thành nằm ở phía bắc huyện Mai Châu, có vị trí địa lý:
*Phía đông và phía bắc giáp huyện Đà Bắc
*Phía tây giáp tỉnh Sơn La
*Phía nam giáp xã Sơn Thủy.

Xã Tân Thành có diện tích 66,84&nbsp;km², dân số năm 2018 là 3.189 người, mật độ dân số đạt 48 người/km².

## Lịch sử
Địa bàn xã Tân Thành hiện nay trước đây vốn là xã Tân Dân và một phần xã Tân Mai thuộc huyện Mai Châu.

Xã Tân Dân vốn là một phần xã Quy Đức thuộc huyện Đà Bắc. Ngày 3 tháng 11 năm 1956, xã Quy Đức chia thành 8 xã: Tiền Phong, Dân Lập, Tân Lập, Yên Hòa, Đoàn Kết, Trung Thành, Tân Minh và Cao Sơn. Ngày 27 tháng 2 năm 1985, hai xã Tân Lập và Dân Lập sáp nhập thành một xã lấy tên là xã Tân Dân. Ngày 14 tháng 7 năm 2009, xã Tân Dân được sáp nhập vào huyện Mai Châu theo Nghị quyết số 31/NQ-CP của Chính phủ.

Đến năm 2018, xã Tân Dân có diện tích 43,84&nbsp;km², dân số là 2.349 người, mật độ dân số đạt 54 người/km². Xã Tân Mai có diện tích 34,76&nbsp;km², dân số là 1.244 người, mật độ dân số đạt 36 người/km².

Ngày 17 tháng 12 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 830/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã thuộc tỉnh Hòa Bình (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của xã Tân Dân với 23,00&nbsp;km² diện tích tự nhiên và 840 người của xã Tân Mai vừa giải thể (gồm 5 xóm: Đoi, Nà Bó, Khoang, Nánh, Thầm Nhân) thành xã Tân Thành.

## Chú thích

## Tham khảo
Ceriantharia

**Ceriantharia** là một lớp động vật trông rất giống với hải quỳ nhưng chúng thuộc về một lớp riêng của phân ngành Anthozoa. Các loài Ceriantharia thường sống đơn lẻ, chôn chân trong những trầm tích mềm mại. Trước đây, chúng được phân loại là một bộ trong Phân lớp Ceriantipatharia cùng với Antipatharia nhưng sau đó đã được chuyển thành một lớp riêng.

Một số loài như *[[Anactinia pelagica]]* có chân không gắn cố định; thay vào đó, chúng có một khoang chứa khí trong bàn đáy, cho phép chúng nổi lộn ngược ở gần mặt nước.

## Phân loại
### [[Spirularia]]
#### Họ [[Botrucnidiferidae]]
* *[[Angianthula]]*
* *[[Atractanthula]]*
* *[[Botruanthus]]*
* *[[Botrucnidiata]]*
* *[[Botrucnidifer]]*
* *[[Calpanthula]]*
* *[[Cerianthula]]*
* *[[Gymnanthula]]*
* *[[Hensenanthula]]*
* *[[Ovanthula]]*
* *[[Sphaeranthula]]*

#### Họ [[Cerianthidae]]
* *[[Anthoactis]]*
* *[[Apiactis]]*
* *[[Bursanthus]]*
* *[[Ceriantheomorphe]]*
* *[[Ceriantheopsis]]*
* *[[Cerianthus]]*
* *[[Engodactylactis]]*
* *[[Isodactylactis]]*
* *[[Nautanthus]]*
* *[[Pachycerianthus]]*
* *[[Paradactylactis]]*
* *[[Parovactis]]*
* *[[Peponactis]]*
* *[[Plesiodactylactis]]*
* *[[Sacculactis]]*
* *[[Solasteractis]]*
* *[[Synarachnactis]]*
* *[[Syndactylactis]]*
* *[[Trichactis]]*

### [[Penicillaria (Anthozoa)|Penicillaria]]
#### Họ [[Arachnactidae]]
* *[[Anactinia]]*
* *[[Arachnactis]]*
* *[[Arachnanthus]]*
* *[[Dactylactis]]*
* *[[Isapiactis]]*
* *[[Isarachnactis]]*
* *[[Isarachnanthus]]*
* *[[Isovactis]]*
* *[[Ovactis]]*
* *[[Paranactinia]]*

## Chú thích

## Tham khảo
* Photos of Tube Anemones
Hắc cảnh Hồng Kông

**Hắc cảnh Hồng Kông** là một biệt danh được sử dụng ở Hồng Kông bởi các công dân lên án bằng giọng nói và giận dữ chống lại lực lượng cảnh sát, trong đó "hắc" dùng để chỉ những hành động đen trong đó có việc sử dụng quá nhiều lực lượng.

## Định nghĩa và thay đổi định nghĩa
Ban đầu, từ "hắc cảnh" lần đầu tiên được sử dụng để mô tả các thành viên của Lực lượng Cảnh sát Hồng Kông, những người đồng lõa trong các hoạt động tội phạm hoặc tham gia vào các hoạt động tội phạm. Bây giờ nó được sử dụng để chỉ trích hành vi của cảnh sát trong khi tiếp xúc với các nhóm hoạt động xã hội và các nhà hoạt động. Việc sử dụng cách diễn đạt trên chủ yếu được tìm thấy trên Internet và các phương tiện truyền thông xã hội.

Sau các cuộc biểu tình chính trị năm 2011, cách diễn đạt này đề cập đến các thành viên Lực lượng Cảnh sát Hồng Kông, những người có lập trường chính trị và sử dụng quyền lực của họ để lạm dụng và đàn áp những người có quan điểm chính trị khác nhau. Do đó, từ này chế giễu các hoạt động thực thi của cảnh sát cũng như vẽ ra sự song song giữa hành vi của họ và của các thành viên Hội Tam Hoàng. Cách định nghĩa mới bắt nguồn trong chuyến thăm của Lý Khắc Cường sau sự kiện Hồng Kông 818. Cảnh sát đã bị buộc tội sử dụng các phương pháp khắc nghiệt quá mức để xử lý những người biểu tình bất đồng quan điểm. Sau Phong trào Dù và vụ bất ổn dân sự tại Vượng Giác năm 2016, việc sử dụng từ "hắc cảnh" ngày càng lan rộng và hiện được sử dụng để bao che cho cả cảnh sát phạm tội, và cảnh sát được coi là lạm dụng quyền lực của họ trong việc đối phó với những người biểu tình chính trị. Định nghĩa mới được hiểu rộng rãi vào thời điểm các cuộc biểu tình ở Hồng Kông năm 2014.

Trong các cuộc biểu tình ở Hồng Kông năm 2019, những người biểu tình đã kết hợp từ "黑" (haak) và "警" (ging) thành một nhân vật duy nhất để ám chỉ cảnh sát cùng với thành viên Hội Tam Hoàng tấn công họ.

## Xem thêm

* Bất ổn dân sự Vượng Giác 2016 
* Biểu tình tại Hồng Kông 2019

## Tham khảo

## Đọc thêm

*
*
*
*
*
*
*
Thành Sơn, Mai Châu

**Thành Sơn** là một xã thuộc huyện Mai Châu, tỉnh Hòa Bình, Việt Nam.

## Địa lý
Xã Thành Sơn nằm ở phía đông huyện Mai Châu, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp huyện Tân Lạc
*Phía tây giáp thị trấn Mai Châu và các xã Chiềng Châu, Mai Hạ, Vạn Mai
*Phía nam giáp tỉnh Thanh Hóa
*Phía bắc giáp xã Tòng Đậu.

Xã Thành Sơn có diện tích 56,25&nbsp;km², dân số năm 2018 là 4.110 người, mật độ dân số đạt 73 người/km².

## Lịch sử
Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, địa bàn xã Thành Sơn hiện nay là một phần xã Mai Thượng thuộc châu Mai Đà.

Đầu năm 1951, xã Pù Bin được thành lập trên cơ sở tách từ xã Mai Thượng, là một trong năm xã của liên xã Mai Châu (bao gồm Tân Mai, Mai Thượng, Mai Hạ, Bao La và Pù Bin). Khi mới thành lập, xã Pù Bin có 11 xóm: Bin, Nà Phặt, Nàng, Pưa Mu, Hiềng, Chà Đáy, Noong Luông, Noong, Ó, Piềng Đậu, Nà Đú.

Ngày 21 tháng 9 năm 1956, Thủ tướng Chính phủ ban hành Nghị định số 1053-TTg chia huyện Mai Đà thành hai huyện Đà Bắc và Mai Châu, các xã Mai Thượng và Pù Bin thuộc huyện Mai Châu.

Ngày 22 tháng 1 năm 1957, Ủy ban hành chính Liên khu III quyết định chia xã Pù Bin thành hai xã Pù Bin và Noong Luông. Xã Noong Luông có 6 xóm: Noong Luông, Thắm Nành, Chà Đáy, Noong Ó, Hiềng, Nà Đú.

Ngày 9 tháng 8 năm 1957, Ủy ban kháng chiến Liên khu III quyết nghị chia xã Mai Thượng thành 7 xã: Chiềng Châu, Chiềng Sại, Đồng Bảng, Nà Mèo, Nà Phòn, Thung Khe, Tòng Đậu.

Đến năm 2018, xã Noong Luông có diện tích 16,36&nbsp;km², dân số là 1.699 người, mật độ dân số đạt 104 người/km²; xã Pù Bin có diện tích 21,42&nbsp;km², dân số là 1.831 người, mật độ dân số đạt 85 người/km²; xã Thung Khe có diện tích 18,47&nbsp;km², dân số là 580 người, mật độ dân số đạt 31 người/km².

Ngày 17 tháng 12 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 830/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã thuộc tỉnh Hòa Bình (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của ba xã Noong Luông, Pù Bin và Thung Khe thành xã Thành Sơn.

## Chú thích

## Tham khảo
Đồng Tân, Mai Châu

**Đồng Tân** là một xã thuộc huyện Mai Châu, tỉnh Hòa Bình, Việt Nam.

Tên của xã được ghép từ tên của hai xã cũ là Đồng Bảng và Tân Sơn.

## Địa lý
Xã Đồng Tân nằm gần trung tâm huyện Mai Châu, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp xã Sơn Thủy
*Phía tây giáp xã Pà Cò
*Phía nam giáp các xã Bao La, Nà Phòn và Tòng Đậu
*Phía bắc giáp tỉnh Sơn La và xã Sơn Thủy.

Xã Đồng Tân có diện tích 39,09&nbsp;km², dân số năm 2018 là 2.694 người, mật độ dân số đạt 69 người/km².

## Lịch sử
Địa bàn xã Đồng Tân hiện nay trước đây vốn là hai xã Đồng Bảng và Tân Sơn thuộc huyện Mai Châu.

Xã Đồng Bảng được thành lập vào ngày 9 tháng 8 năm 1957 trên cơ sở một phần diện tích và dân số của xã Mai Thượng cũ.

Xã Tân Sơn được thành lập vào ngày 27 tháng 3 năm 1999 trên cơ sở 1.695,6 ha diện tích tự nhiên và 1.090 người của xã Bao La.

Đến năm 2018, xã Đồng Bảng có diện tích 27,48&nbsp;km², dân số là 1.547 người, mật độ dân số đạt 56 người/km², gồm 1 tiểu khu và 4 xóm: Đồng Bảng, Bâng, Vắt, Phiêng Xa. Xã Tân Sơn có diện tích 11,61&nbsp;km², dân số là 1.147 người, mật độ dân số đạt 99 người/km².

Ngày 17 tháng 12 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 830/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã thuộc tỉnh Hòa Bình (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của xã Đồng Bảng và xã Tân Sơn thành xã Đồng Tân.

## Chú thích

## Tham khảo
Vân Sơn, Phú Thọ

**Vân Sơn** là một xã thuộc tỉnh Phú Thọ, Việt Nam.

## Địa lý
Xã Vân Sơn có vị trí địa lý:
*Phía bắc giáp xã Mường Bi và xã Toàn Thắng.
*Phía nam giáp tỉnh Thanh Hóa.
*Phía đông giáp xã Quyết Thắng và xã Ngọc Sơn.
*Phía tây giáp xã Mai Châu.

## Lịch sử
Trước năm 1945, địa bàn xã Vân Sơn hiện nay tương ứng với xã Lũng Vân thuộc tổng Cổ Lũng, châu Tân Hóa (nay là huyện Bá Thước), tỉnh Thanh Hóa. Sau Cách mạng Tháng Tám, xã Lũng Vân chuyển về huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình và được đổi tên thành xã Toàn Thắng.

Ngày 10 tháng 11 năm 1956, Ủy ban kháng chiến hành chính Liên khu 3 ban hành quyết định chia xã Toàn Thắng thành 3 xã: Lũng Vân, Bắc Sơn và Nam Sơn.

Ngày 15 tháng 10 năm 1957, huyện Tân Lạc được thành lập, các xã Lũng Vân, Bắc Sơn và Nam Sơn chuyển sang trực thuộc huyện Tân Lạc.

Đến năm 2018, xã Lũng Vân có diện tích 21,06&nbsp;km², dân số là 2.304 người, mật độ dân số đạt 109 người/km²; xã Bắc Sơn có diện tích 14,08&nbsp;km², dân số là 1.458 người, mật độ dân số đạt 104 người/km²; xã Nam Sơn có diện tích 20,39&nbsp;km², dân số là 1.586 người, mật độ dân số đạt 78 người/km².

Ngày 17 tháng 12 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 830/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã thuộc tỉnh Hòa Bình (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của ba xã Bắc Sơn, Lũng Vân và Nam Sơn thành xã Vân Sơn.

Ngày 12 tháng 6 năm 2025, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 202/2025/QH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 12 tháng 6 năm 2025). Theo đó, sáp nhập tỉnh Hòa Bình và tỉnh Vĩnh Phúc vào tỉnh Phú Thọ. Xã Vân Sơn thuộc tỉnh Phú Thọ.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1676/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Phú Thọ năm 2025. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các xã Ngổ Luông, Quyết Chiến và Vân Sơn thành xã mới có tên gọi là **xã Vân Sơn**.

## Chú thích

## Tham khảo
Suối Hoa (xã)

**Suối Hoa** là một xã thuộc huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình, Việt Nam.

## Địa lý
Xã Suối Hoa nằm ở phía tây bắc huyện Tân Lạc, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp huyện Cao Phong
*Phía tây giáp huyện Mai Châu
*Phía nam giáp xã Mỹ Hòa và xã Phú Vinh
*Phía bắc giáp huyện Cao Phong và huyện Đà Bắc.

Xã Suối Hoa có diện tích 70,70&nbsp;km², dân số năm 2018 là 3.814 người, mật độ dân số đạt 54 người/km².

## Lịch sử
Địa bàn xã Suối Hoa hiện nay trước đây vốn là hai xã Ngòi Hoa và Trung Hòa thuộc huyện Tân Lạc.

Xã Ngòi Hoa và xã Trung Hòa được thành lập vào ngày 22 tháng 1 năm 1957 trên cơ sở tách một phần diện tích và dân số của xã Mỹ Hòa. Khi mới thành lập, hai xã trực thuộc huyện Lạc Sơn.

Ngày 15 tháng 10 năm 1957, huyện Tân Lạc được thành lập, xã Trung Hòa chuyển sang trực thuộc huyện Tân Lạc. Đồng thời, xã Ngòi Hoa được chuyển về huyện Đà Bắc.

Ngày 28 tháng 2 năm 1985, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 56-HĐBT. Theo đó, chuyển xã Ngòi Hoa thuộc huyện Đà Bắc về huyện Tân Lạc.

Đến năm 2018, xã Ngòi Hoa có diện tích 35,90&nbsp;km², dân số là 1.453 người, mật độ dân số đạt 40 người/km²; xã Trung Hòa có diện tích 35,61&nbsp;km², dân số là 2.361 người, mật độ dân số đạt 66 người/km².

Ngày 17 tháng 12 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 830/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã thuộc tỉnh Hòa Bình (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của hai xã Ngòi Hoa và Trung Hòa thành xã Suối Hoa.

## Chú thích

## Tham khảo
Cinnadenia

***Cinnadenia*** là một chi thực vật có hoa trong họ Lauraceae. Các loài trong chi này sinh sống trong các rừng mây vùng đất thấp và núi cao ở Đông Nam Á.

Chi này nguyên được André Joseph Guillaume Henri Kostermans mô tả từ mẫu vật thu được từ Việt Nam và công bố năm 1973. Loài điển hình là *[[Cinnadenia paniculata]]*.

## Mô tả
Chúng là các cây gỗ cao đến , nhưng phần lớn cao đến , đường kính thân tới . Hoa đơn tính khác gốc. Tại một số nơi chúng là cây tầng tán chậm lớn. Các lá mọc so le, mép nguyên, hình elip hay elip hẹp; phiến lá dài  và rộng . Một số loài có gỗ cứng có giá trị; các loài khác với gỗ và vỏ cây có mùi thơm dễ chịu, giống như phần lớn các loài/chi khác trong họ Lauraceae, như *[[Cinnamomum]]*. Tinh dầu được dùng như một thành phần trong sản xuất nước hoa. Mùa hoa tháng 9. Mọc rải rác trong rừng thưa, ở độ cao tới .

## Các loài
* *[[Cinnadenia malayana]]* Kosterm., 1977: Malaysia (Selangor, Johor).
* *[[Cinnadenia paniculata]]*  (Hook.f.) Kosterm., 1973: Dự, kháo xanh, rè xanh. Miền bắc Việt Nam, Ấn Độ, Myanmar, Malaysia và có thể có ở Trung Quốc.

## Tham khảo
Vương Đôn (Đông Ngô)

**Vương Đôn** (; ? - 256?), là tướng lĩnh Đông Ngô thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

## Cuộc đời
Không rõ quê quán, hành trạng ban đầu của Vương Đôn. Năm 220, Tôn Quyền xé bỏ minh ước, lợi dụng lúc Quan Vũ bắc phạt, đánh chiếm ba quận Kinh Châu, còn cho quân bao vây, bắt chém Vũ. Quyền sợ hãi Lưu Bị trả thù, đầu hàng Tào Tháo, sai Vương Đôn mua ngựa, đưa cho Lương Ngụ cống nạp Hứa Đô.

Năm 256, quyền thần Tôn Tuấn chết, em trai là Tôn Lâm tự ý lên thay. Các tướng Lã Cứ, Đằng Dận không phục, muốn phế Lâm. Tôn Lâm hạ chiếu sai Văn Khâm, Lưu Toản, Đường Tư, phái thêm cả em họ là Tôn Lự tiêu diệt Cứ, Dận. Lâm sau đó chuyên quyền tàn bạo, chọc giận Tôn Lự. Lự mật mưu với tướng quân Vương Đôn mưu sát Lâm. Sự việc bại lộ, Đôn bị giết, Lự bị ép uống thuốc độc tự sát.

## Trong văn hóa
Trong tiểu thuyết *[[Tam quốc diễn nghĩa]]*, Vương Đôn xuất hiện ở hồi 111, giữ chức tướng quân, bị Tôn Lâm giết chết cùng Lã Cứ, Đằng Dận. Cái chết của ba vị đại thần này là minh chứng cho tính khí hung bạo, chuyên quyền của Lâm. Đến khi Tôn Hưu diệt trừ Tôn Lâm, Lâm cầu xin được đi đày Giao Châu. Hưu mắng rằng: *Sao trước mày không đem đày Đằng Dận, Lã Cứ, Vương Đôn có được không?* Chỉ ra ba người từng âm mưu lật đổ Lâm.

## Tham khảo
* Trần Thọ, Bùi Tùng Chi chú, *[[Tam quốc chí]]*.
* La Quán Trung, *[[Tam quốc diễn nghĩa]]*.

## Chú thích
Tiếng Judeo-Ý

**Tiếng Judeo-Ý** là một ngôn ngữ Do Thái có nguy cơ biến mất, chỉ có khoảng 200 người nói ở Ý và tổng cộng có 250 người nói ngày nay, bao gồm tất cả các phương ngữ được nói bởi người Do Thái ở Ý, Corsica và Corfu. Một số từ có tiền tố và hậu tố được thêm vào các từ tiếng Do Thái cũng như từ cùng gốc tiếng Aram.

## Thuật ngữ "Judeo-Ý"
Thuật ngữ *giudeo-italiano* có nguồn gốc khoa học và xuất hiện tương đối muộn. Trong tiếng Anh, *Judeo-Italian* được Lazaro Belleli sử dụng lần đầu tiên vào năm 1904 cho bài viết của mình (*Judæo-Greek và Judæo-Italian)* trong Từ điển bách khoa Do Thái (tập 7, 310-313), mô tả các ngôn ngữ của người Do Thái ở Corfu. Bằng tiếng Ý, Giuseppe Cammeo đã đề cập đến *Gergo giudaico-italiano* trong bài viết năm 1909 của ông *Studj dialettali* (Vessillo Israelitico 57 (1909), thuật ngữ đầu tiên xuất hiện trong tr.169).

## Đại diện Kinh Thánh của tiếng Judeo-Ý
Một trong những cách dễ tiếp cận nhất để xem ngôn ngữ Judeo-Ý là xem các bản dịch trong các văn bản Kinh thánh như Torah và Hagiographia. Ngày nay, có hai địa điểm, Thư viện Bodleian Oxford và Chủng viện Thần học Do Thái ở New York, trong đó các bản dịch này có thể được tìm thấy.

## Xem thêm

* Người Do Thái Ý 
* Nhóm ngôn ngữ Judaeo-Rôman

## Tham khảo và chú thích

*Birnbaum, Solomon. "Jewish Languages", in *Essays in Honour of the Very Rev. Dr. J. H. Hertz, Chief Rabbi of the United Hebrew Congregations of the British Empire, on the Occasion of His Seventieth Birthday, ngày 25 tháng 9 năm 1942 (5703)*. Ed. I. Epstein, E. Levine, C. Roth. London, E. Goldston, [1944]. 51-67 (63, 67).
*Cassuto, Umberto. "Parlata ebraica". *Vessillo Israelitico* 57 (1909): 254-260.
*Ferretti Cuomo, Luisa. "Italchiano versus giudeo-italiano versus 0 (zero), una questione metodologica", in *Italia: studi e ricerche sulla storia, la cultura e la letteratura degli Ebrei d'Italia* 3.1-2 (1982): 7-32.
*Fortis, Umberto. *La parlata degli ebrei di Venezia e le parlate giudeo-italiane*. La Giuntina, 2006. .
*Fortis, Umberto and Zolli, Paolo, *La parlata giudeo-veneziana*: Assisi/Rome 1979 
*Gold, David L. "The Glottonym Italkian", in *Italia: studi e ricerche sulla storia, la cultura e la letteratura degli Ebrei d'Italia* 2.1-2 (1980): 98-102.
*Mayer Modena, Maria Luisa, "Le parlate giudeo-italiane", in *Storia d'Italia. Gli ebrei in Italia*, a cura di Corrado Vivanti, vol. II, Dall'emancipazione a oggi, Einaudi, Torino 1997, pp.&nbsp;939–963.
*Merzagora, Giovanna Massariello, *Giudeo-Italiano* Profilo dei dialetti italiani 23: Pisa 1977
*Pomi, David de, 1525-ca. 1593. *Tsemaḥ David. Dittionario novo hebraico, molto copioso, dechiarato in tre lingue*. Venetijs: Apud Ioannem de Gara, 1587.

## Liên kết ngoài

* Judæo-Italian: Description of Medieval Koine
* Judæo-Greek and Judæo-Italian
* La Ienti de Sion in Italia
* http://www.jochnowitz.net/Essays/Judeo-Italian.html
* http://www.ethnologue.com/language/itk
Phương ngữ Kagoshima

hay , là một nhóm phương ngữ hay dãy phương ngữ tiếng Nhật nói chủ yếu trong phạm vi hai tỉnh cũ Ōsumi và Satsuma nay nằm trong địa phận tỉnh Kagoshima. Nó cũng có thể được gọi là **phương ngữ Satsuma** ( *Satsuma Hōgen* hay  *Satsuma-ben*), do sự nổi bật của tỉnh Satsuma và phiên Satsuma (bao gồm Satsuma, Ōsumi và góc tây nam Hyūga). Dù không phải một ngôn ngữ riêng biệt, người ta vẫn thường nhắc đến phương ngữ Satsugū do mức độ thông hiểu thấp với cả những phương ngữ Kyūshū lân cận. Nó chia sẻ một số đặc điểm khu vực với các phương ngữ Kyūshū khác và chừng 3/4 khối từ vựng với tiếng Nhật chuẩn.

## Phân bố và tiểu phương ngữ

Khu vực nói phương ngữ Satsugū thường được xác định là vùng thuộc phiên Satsuma trong lịch sử (bao gồm đa phần tỉnh Kagoshima, nằm ở góc nam đảo Kyushu, cùng một phần nhỏ tỉnh Miyazaki về phía đông). Có thể chia tiếng nói vùng này ra làm ba phương ngữ con: *phương ngữ Satsuma* ở tây Kagoshima, *phương ngữ Ōsumi* ở Kagoshima, *phương ngữ Morokata* ở mút cùng tây nam tỉnh Miyazaki).

Tuy nhiên, sự đa dạng nội phương ngữ trên thực tế lớn hơn nhiều, làm cho cách phân loại làm ba phương ngữ con như trên thiếu chính xác. Thành phố, thị trấn, làng mạc ngay liền nhau có thể có khác biệt về khác âm, từ vựng, lối nói hay đặc điểm ngữ pháp, và tiếng nói trên đảo xa bờ còn cho thấy sự khác biệt lớn hơn nữa do sự cô lập trong lịch sử. Bởi vậy, có thể coi Satsugū là một dãy phương ngữ (nơi càng gần nhau thì càng giống nhau, nơi càng xa thì khác biệt càng lớn). Theo cách nhìn này, mọi phân vùng ở Kyushu&mdash;gồm Satsuma, Ōsumi, Morokata&mdash;tạo nên một nhánh phương ngữ liên quan, thiếu ranh giới chia tách do sự tiếp xúc lâu dài giữa những phân vùng. Ngược lại, những đảo xa bờ có tiếng nói đặc trưng hơn, tạo nên ba nhánh phương ngữ. Ba nhánh này là: phương ngữ quần đảo Koshikijima về phía tây, phương ngữ quần đảo Ōsumi ngay về phía nam (như Tanegashima, Yakushima, Kuchinoerabu) và phương ngữ quần đảo Tokara xa hơn về phía nam. Tiếng nói trên quần đảo Amami không thuộc phương ngữ Satsugū, mà là một phần của nhóm ngôn ngữ Lưu Cầu Bắc.

Dưới đây là cây phát sinh ví dụ về tiểu phương ngữ Satsugū (vùng trong ngoặc đơn chỉ là xấp xỉ):

## Tình trạng hiện tại

Như mọi phương ngữ tiếng Nhật, tiếng nói truyền thống của Kagoshima nay dần bị tiếng Nhật chuẩn thay thế do sự chuẩn hoá giáo dục cùng truyền thông đại chúng, nhất là ở giới trẻ. Kết quả là nhiều đặc điểm có thể cho là đặc trưng cho tiếng Nhật Kagoshima đang dần lu mờ. Về mặt âm vị học, dạng vòm hoá của nguyên âm  cùng sự lưu giữ phụ âm môi hoá  đang mất đi. Hơn nữa, những quá trình âm vị học (chẳng hạn sự hoà đúc nguyên âm và lượt bỏ nguyên âm cao), cũng như đặc điểm ngữ pháp, từ vựng riêng biệt của phương ngữ Kagoshima đều đang bị tiếng Nhật chuẩn xoá sổ.

## Nguồn tham khảo
Nhân Mỹ, Tân Lạc

**Nhân Mỹ** là một xã thuộc huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình, Việt Nam.

## Địa lý
Xã Nhân Mỹ nằm ở trung tâm huyện Tân Lạc, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp thị trấn Mãn Đức và xã Tử Nê
*Phía tây giáp xã Phong Phú và xã Quyết Chiến
*Phía nam giáp xã Lỗ Sơn và xã Ngổ Luông
*Phía bắc giáp xã Mỹ Hòa.

Xã Nhân Mỹ có diện tích 35,43&nbsp;km², dân số năm 2018 là 6.943 người, mật độ dân số đạt 196 người/km².

## Lịch sử
Địa bàn xã Nhân Mỹ hiện nay trước đây vốn là ba xã: Do Nhân, Quy Mỹ, Tuân Lộ thuộc huyện Tân Lạc.

Xã Do Nhân, xã Quy Mỹ và xã Tuân Lộ được thành lập vào ngày 2 tháng 1 năm 1955 trên cơ sở một phần diện tích và dân số của xã Thạch Bi cũ. Khi mới thành lập, ba xã trực thuộc huyện Lạc Sơn.

Ngày 15 tháng 10 năm 1957, huyện Tân Lạc được thành lập, các xã Do Nhân, Quy Mỹ và Tuân Lộ chuyển sang trực thuộc huyện Tân Lạc.

Đến năm 2018, xã Do Nhân có diện tích 17,39&nbsp;km², dân số là 2.378 người, mật độ dân số đạt 137 người/km²; xã Quy Mỹ có diện tích 8,97&nbsp;km², dân số là 1.925 người, mật độ dân số đạt 215 người/km²; xã Tuân Lộ có diện tích 9,07&nbsp;km², dân số là 2.640 người, mật độ dân số đạt 291 người/km².

Ngày 17 tháng 12 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 830/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã thuộc tỉnh Hòa Bình (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của ba xã Do Nhân, Quy Mỹ và Tuân Lộ thành xã Nhân Mỹ.

## Chú thích

## Tham khảo
Montuherkhepeshef

**Montuherkhepeshef**, còn được viết là **Mentuherkhepeshef**, **Montuherkhopeshef**, hay **Montuherkhopeshef**, là một tên gọi được đặt bởi người Ai Cập cổ đại, mang ý nghĩa là "*Thần [[Montu]] với cánh tay mạnh mẽ của ngài*". Tên này có thể chỉ đến:

* Montuherkhepeshef, vương tử, con của pharaon Ramesses III
* Montuherkhepeshef, vương tử, con của pharaon Ramesses IX
Quốc hội Hà Lan

**Quốc hội Hà Lan** ( ) là cơ quan lập pháp lưỡng viện của Hà Lan, gồm Thượng viện và Hạ viện. Cả hai viện này họp tại Binnenhof ở Den Haag.

Quốc hội Hà Lan có nguồn gốc từ thế kỷ 15 như là một hội nghị của tất cả các bang của tỉnh Burgundian Hà Lan. Năm 1579, trong cuộc nổi dậy của Hà Lan, Đại tướng chia rẽ khi các tỉnh phía bắc công khai nổi dậy chống lại Philip II, và Nghị viện miền Bắc thay thế Philip II làm cơ quan tối cao của Cộng hòa Hà Lan vào năm 1581. Nghị viện này được thay thế bởi Quốc hội sau cuộc cách mạng Batavia năm 1795, chỉ được khôi phục vào năm 1814, khi đất nước đã giành lại được chủ quyền. Quốc hội Hà Lan được chia thành Thượng viện và Hạ viện năm 1815, với việc thành lập Vương quốc Hà Lan. Sau khi sửa đổi hiến pháp năm 1848, các thành viên của Hạ viện đã được bầu trực tiếp, và các quyền của Quốc hội được mở rộng rất nhiều, thực tế thiết lập nền dân chủ nghị viện ở Hà Lan.

Kể từ năm 1918, các thành viên của Hạ viện được bầu bốn năm bằng cách sử dụng đại diện theo tỷ lệ trong danh sách đảng, trong khi 75 thành viên của Thượng viện được bầu bởi các Quốc gia-Tỉnh cứ bốn năm một lần. Vào những dịp đặc biệt, hai việntạo thành một phiên họp chung được gọi là Hội đồng. Chủ tịch Thượng viện phục vụ với tư cách là Chủ tịch của Quốc hội trong một Hội đồng Thống nhất. Jan Anthonie Bruijn (VVD) đã là Chủ tịch Thượng viện kể từ năm 2019.
## Tham khảo
Ameny

**Ameny** (hoặc **Ameni**), là một tên gọi được đặt bởi người Ai Cập cổ đại. Tên này có thể chỉ đến:

* Anemy, một vị pharaon hư cấu trong *[[Lời tiên tri của Neferti]]*.
* Anemy, tên gọi dạng rút gọn của Amenemhat, Thống đốc của nome thứ 16, phục vụ dưới thời pharaon Senusret I (Vương triều thứ 12).
* Ameny, tể tướng, phục vụ dưới thời pharaon Amenemhat II.
* Ameny, tướng thống lãnh quân đội dưới thời pharaon Amenemhat II.
* Ameny Qemau, một pharaon thuộc thời kỳ Vương triều thứ 13.
* Ameny Antef, tên riêng của pharaon Amenemhet VI (Vương triều thứ 13).
* Ameny, một đại tổng quản sống vào thời kỳ Vương triều thứ 13.
Đốc Thiết

**Đốc Thiết** (1850 – 1897) tên thật là **Lang Văn Thiết**, ông là vị thủ lĩnh trong phong trào Cần Vương chống Pháp của người Thái ở Nghệ An những năm 1886 - 1897.

## Tiểu sử
Lang Văn Thiết sinh năm 1850 tại bản Chiềng, làng Gia Hội, tổng Đồng Lạc (nay thuộc xã Châu Hội, huyện Quỳ Châu), là con trai của võ quan Lang Văn Thu dưới triều Tự Đức. Từ nhỏ ông đã được cha huấn luyện võ nghệ, lại ham luyện cung, múa kiếm, lớn lên thân hình cường tráng lại giao lưu rộng nên có uy tín lớn trong cộng đồng. Sau đó, ông được cậu ruột là Tri phủ Quỳ Châu giao cho chức đốc binh, do đó mà ông còn được gọi là Đốc Thiết. Ông được cho là người có công lớn trong việc dẹp loạn người Xá đến quấy phá bản mường ở miền Tây tỉnh Nghệ An.

Vào khoảng năm 1874, ở vùng đất Châu Kim (nay thuộc xã Châu Kim, huyện Quế Phong) xảy ra loạn giặc Xá. Chính Đốc Thiết đã đứng ra tập hợp, và đã chỉ huy 1000 người đuổi giặc ra khỏi ba tổng. Sau năm 1883, khi giặc Xá dẹp xong, Đốc Thiết có thêm kinh nghiệm chiến đấu, chuẩn bị tổ chức chống Pháp.
### Khởi nghĩa chống Pháp

Trong một lần đi Trung Quốc, vua Hàm Nghi cùng Tôn Thất Thuyết đã dừng chân tại đại bản doanh của ông. Hưởng ứng phong trào Cần Vương, ông lãnh đạo nhân dân các dân tộc thiểu số tại vùng Châu Hội, Châu Nga ngày nay đứng lên chống Pháp. Ông được Tôn Thất Thuyết giao nhiệm vụ phối hợp nghĩa quân Cầm Bá Thước tại vùng núi Thanh Hóa xây dựng căn cứ chống Pháp và được vua Hàm Nghi thưởng nhiều vàng bạc. Cũng nhờ uy danh của ông, mà cộng sự đắc lực của Phan Đình Phùng, Cao Thắng đích thân từ Hương Khê, Hà Tĩnh ra gặp để hợp tác chống Pháp. Cuộc chiến kéo dài 10 năm từ năm 1886-1896 tại vùng Châu Hội, Châu Nga.

### Qua đời
Ông hi sinh vào năm 1897 tại làng Thanh Nga, xã Châu Nga, huyện Quỳ Châu do bị địch vây đánh khiến ông bị thương, tuy ông vẫn cố chạy phá vây nhưng do chảy quá nhiều máu, ông đã qua đời và bị Thực dân Pháp bắt chặt đầu ở gốc cây táo ở bản Khun, xã Châu Hội. Phần thân ông bị Pháp vứt trôi xuôi dòng sông Hiếu, sau đó được người dân vớt lên và được an táng tại bản Hội 2, xã Châu Hội, huyện Quỳ Châu, tỉnh Nghệ An.

## Gia đình
Ông có bốn người con (2 trai và 2 gái). Năm 1897, biết mình sẽ bị Thực dân Pháp và tay sai phục bắt, ông dặn dò vợ phải bảo vệ tính mạng cho các con. Vợ ông đã đưa các con trốn tại xã Châu Thuận - cách nhà Đốc Thiết 25&nbsp;km. Con cháu ông sống tại bản Khun, châu Hội.

## Vinh danh
Tên ông được đặt cho một con đường ở Thành phố Vinh, dài hơn 1&nbsp;km.

## Tham khảo