open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pristotis obtusirostris

***Pristotis obtusirostris***, tên thông thường là **cá rô biển vàng**, là một loài cá biển thuộc chi *[[Pristotis]]* trong họ Cá thia. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1862.

## Từ nguyên
Từ định danh được ghép bởi hai âm tiết trong tiếng Latinh: *obtusus* ("cùn, lụt") và *rostris* ("mõm"), hàm ý đề cập đến phần mõm ngắn hơn so với đường kính ổ mắt ở loài cá này.

## Phạm vi phân bố và môi trường sống
*P. obtusirostris* có phạm vi phân bố rộng khắp khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Loài này được tìm thấy từ Biển Đỏ và vịnh Ba Tư, trải dài về phía đông đến hầu hết vùng biển các nước Đông Nam Á, ngược lên phía bắc đến đảo Đài Loan và quần đảo Ryukyu, xuôi về phía nam đến New South Wales (Úc).

*P. obtusirostris* sống xung quanh những rạn san hô ở các khu vực đáy cát hoặc đá vụn, trong đầm phá và ngoài biển khơi và trong những đám rong tảo ở độ sâu có thể đến 80 m; cá con thường sống gần các cửa sông.

## Mô tả
Chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận ở *P. obtusirostris* là 14&nbsp;cm. Cơ thể màu xanh lam xám với các chấm màu xanh óng trên vảy cá. Có đốm đen nhỏ trên gốc vây ngực. Mẫu vật đã ngâm trong cồn có màu vàng nâu.

Số gai ở vây lưng: 13; Số tia vây ở vây lưng: 12–13; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 12–14; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số tia vây ở vây ngực: 17–18; Số vảy đường bên: 19–20.

## Sinh thái học
Thức ăn của *P. obtusirostris* chủ yếu là các loài động vật phù du. Cá đực có tập tính bảo vệ và chăm sóc trứng.

## Tham khảo
Brigitte Bierlein

**Brigitte Bierlein** (25 tháng 6 năm 1949  3 tháng 6 năm 2024) là một luật sư người Áo. Bà là tổng giám đốc của Văn phòng Kiểm sát viên, về cơ bản là công tố viên trưởng của đất nước, từ năm 1990 đến năm 2002 và là thành viên của ban điều hành Hiệp hội Công tố viên Quốc tế từ năm 2001 đến năm 2003. Năm 2003, Bierlein trở thành thành viên của Tòa án Hiến pháp Áo. Kể từ tháng 1 năm 2018, bà giữ chức chánh án Tòa án Hiến pháp Áo, người phụ nữ đầu tiên giữ vị trí này.

Sau vụ Ibiza, tổng thống Áo Alexander Van der Bellen bổ nhiệm Bierlein tạm thời làm Thủ tướng vào ngày 30 tháng 5 năm 2019. Bà sẽ là người phụ nữ đầu tiên trong vai trò này ở Áo và dự kiến sẽ phục vụ cho đến cuộc bầu cử quốc gia tiếp theo, dự kiến diễn ra vào cuối tháng 9 năm 2019.

## Tiểu sử
Brigitte Bierlein sinh ngày 25 tháng 6 năm 1949 tại Vienna trong thời kỳ chiếm đóng của quân Đồng minh. Cha cô là một công chức. Mẹ cô, được đào tạo như một nghệ sĩ, là một người nội trợ. Cô học tại trường trung học Kundmanngasse, từ đó cô tốt nghiệp năm 1967.

Bà qua đời ở tuổi  vì một căn bệnh ngắn ngày vào ngày 3 tháng 6 năm 2024.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Brigitte Bierlein —Constitutional Court homepage
Vụ xả súng Virginia Beach

Vào ngày 31 tháng 5 năm 2019, một vụ nổ súng hàng loạt đã xảy ra tại một tòa nhà thành phố ở Virginia Beach, Virginia, Hoa Kỳ, khiến 13 người thiệt mạng, bao gồm cả hung thủ;  và sáu người khác bị thương.
## Sự việc
Một tình huống kê bắn súng đang ra tay tại Trung tâm thành phố Virginia Beach đã được xác nhận bởi người quản lý thành phố vào khoảng 4:40 chiều.  EST.  Một phát ngôn viên cảnh sát tuyên bố một kẻ nổ súng đã nổ súng trong Tòa nhà 2 của Trung tâm, nơi chứa các công trình công cộng, tiện ích và phòng kế hoạch của thành phố. Cảnh sát trưởng James Cervera nói rằng tay súng đã bắn bừa bãi. FBI, ATF và Bộ An ninh Nội địa đã trả lời để hỗ trợ cảnh sát địa phương và tiểu bang.
Một khẩu súng lục bán tự động và một khẩu súng trường đã được tìm thấy tại hiện trường.  Theo một quan chức thực thi pháp luật, các nhà điều tra tin rằng chúng đã được sử dụng trong vụ nổ súng, và nghi phạm đã mua súng hợp pháp.
## Tham khảo
Velká Čantoryje

**Velká Čantoryje** là một ngọn núi ở biên giới giáp danh giữa Ba Lan (tỉnh Silesian Voivodeship, hạt Cieszyn) và Cộng hòa Séc (vùng Moravian-Silesian, huyện Frýdek-Místek), thuộc dãy núi Beskid Śląski và khu vực lịch sử của Śląsk Cieszyński. Đỉnh núi cao 995 mét. Hai bên ngọn núi là khu vực được bảo vệ nghiêm ngặt.

Sườn đông và sườn tây của ngọn núi có độ dốc khác nhau. Cảnh quan trên sườn núi là rừng lá kim. Một tháp canh cao đến 29 m được xây dựng trên núi  bên biên giới của Cộng hòa Séc.

Năm 1904, Hiệp hội du lịch Đức *Beskidenverein* xây dựng nhà trạm trên núi, đặt tên là *Erzherzogin Isabella Schutzhaus* để vinh danh Công chúa Isabella nước Áo. Năm 1920, biên giới mới chạy trên núi giữa các quốc gia Ba Lan và Tiệp Khắc được thiết lập. Sau Thế chiến II, Đức bại trận, chính quyền Tiệp Khắc quốc hữu hóa nhà trạm. Năm 1962, một nhà trạm nhỏ được phía Ba Lan xây dựng.

Năm 1965-1967, hệ thống cáp treo bên phía Ba Lan được khánh thành. Để lên núi cần mất khoảng 6 phút ngồi cáp treo. Phía Ba Lan cho phép tiếp cận đỉnh núi từ Ustroń dễ dàng hơn phía Cộng hòa Séc.
Tập tin:Čantoryje, chata.JPG|Nhà trạm trên núi
Tập tin:Čantoryje, rozhledna (2).JPG|Tháp quan sát
Tập tin:Czantoria - kolejka 05.JPG|Hệ thống cáp treo Čantoryje
Tập tin:Slezské Beskydy - Rytířská stezka (cesta Nýdek - Velká Čantoryje).JPG|Đường mòn đi bộ
Tập tin:Widok z Czantorii.jpg|Śląsk Cieszyński nhìn từ trên núi


## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*
Thung lũng Jeleniogórska

**Thung lũng Jeleniogórska** () là một vùng thung lũng rộng lớn tại Ba Lan nằm ở phía bắc dãy núi Tây Sudety. Thung lũng nằm ở độ cao 250–400 mét so với mực nước biển, có diện tích lên đến 273&nbsp;km². Vào thế kỷ XIX, cảnh đẹp nơi đây đã thu hút tầng lớp quý tộc nước Phổ. Họ xây dựng rất nhiều cung điện, nhà trang viên và vườn tược. Các ngôi nhà trang viên này đã đưa thung lũng Jeleniogórska trở thành một trong những cảnh quan vườn tược đẹp nhất vùng Trung Âu.

Vào ngày 20 tháng 9 năm 2011, cung điện và công viên cảnh quan tọa lạc trên Thung lũng Jeleniogórska trở thành Di tích Lịch sử quốc gia của Ba Lan (*Pomnik historii*), được Ủy ban Di sản Quốc gia Ba Lan quản lý.

## Địa lý

Thung lũng Jeleniogórska bao quanh bởi dãy núi Sudety. Thung lũng nằm dưới chân núi Krkonoše, cũng là giới hạn phía nam của nó. Phía đông giáp Rudawy Janowickie, phía tây giáp dãy núi Jizera và phía bắc giáp dãy núi Kaczawskie. Tên thung lũng bắt nguồn từ tên thị trấn Jeleniogórska.

## Một số hình ảnh về lâu đài, cung điện và nhà trang viên

Tập tin:Chojnik 01.jpg|Lâu đài Chojnik xây dựng năm 1292 thuộc dòng họ Schaffgotsch
Tập tin:Schloss Fischbach Sammlung Duncker.jpg|Karpniki, dinh thự mùa hè của Hoàng tử Wilhelm nước Phổ
Tập tin:Barcinek - Palace.jpg|Cung điện Berthelsdorf, bị bỏ hoang từ năm 1971
Tập tin:Bukowiec-Buchwald-Abtei-2.jpg|Công viên Bukowiec (thế kỷ XIX) tàn tích tu viện xuống cấp sau năm 1945
Tập tin:Myslakowice 01.jpg|Cung điện Mysłakowice thế kỷ XIX

## Văn học

*     
*     

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* http://dolnyslask.org/miejscowosci/obiekty/jeleniagora/ - mô tả và hình ảnh
Bộ Môi trường (Ba Lan)

**Bộ Môi trường Cộng hòa Ba Lan** được thành lập năm 1973 để quản lý các vấn đề liên quan đến bảo vệ môi trường ở Ba Lan. Bộ này đã tồn tại dưới nhiều tên gọi khác nhau và chính thức được gọi tên như hiện tại vào năm 1999.
## Liên kết ngoài
Ministry of Environment
Núi Kaczawskie

**Dãy núi Katzbach** hay **dãy núi** **Kaczawskie** (; ) là dãy núi chạy dài khoảng 30&nbsp;km, nằm ở Tây Sudety, Ba Lan. Núi thuộc địa phận tỉnh Dolnośląskie. Đỉnh cao nhất của núi là Melkgelte/Skopiec (cao 724 m). Phía bắc của dãy núi Katzbach là chân đồi Katzbach (; ).

## Vị trí

Sườn núi chạy từ tây bắc đến đông nam ở độ cao từ 400 đến 700 mét, là dãy núi uốn nếp cấu tạo bởi đá vôi, đá bảng và đá dolomit. Ở phía tây, Bober phân tách phạm vi từ Dãy núi Izerskie tới vùng Jizera. Phía bắc là chân đồi Katzbach, phía đông là sông Raging Neisse. Phía đông nam, dãy núi Katzbach hợp nhất thành Cao nguyên Waldenburg / Walbrzyskie. Phía nam, thung lũng Jeleniogórska là vị trí chuyển tiếp giữa dãy núi Katzbac và dãy núi Krkonoše.

## Hệ sinh thái
Thực vật trên dãy núi Kaczawskie có nhiều loài giá trị:

* *Cyclamen purpurascens*
* *Neotinea ustulata*
* *Orobanche pallidiflora*
* *Cypripedium calceolus*

## Liên kết ngoài

* Góry i Pogórze Kaczawskie – Kraina Wygasłych Wulkanów
* Góry i Pogórze Kaczawskie – wulkany, jaskinie, rzeźba, minerały, historia
Điện mặt trời Mộ Đức

**Điện mặt trời Mộ Đức** là nhà máy điện mặt trời xây dựng trên vùng đất thôn *Đạm Thủy Nam* xã Đức Minh huyện Mộ Đức tỉnh Quảng Ngãi, Việt Nam.

Điện mặt trời Mộ Đức có công suất lắp máy 19,2 MW, khởi công tháng 5/2018, hoàn thành tháng 4/2019. Nhà máy có diện tích đất công tác hơn 24 ha, cung cấp năng lượng mỗi năm khoảng 35 triệu KWh.

Điện mặt trời Mộ Đức là nhà máy điện mặt trời đầu tiên xây dựng trên vùng đất tỉnh Quảng Ngãi.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Số Abbe

Trong quang học và thiết kế ống kính, **số Abbe,** còn được gọi là **số V** hoặc **sự liên kết** của một vật chất trong suốt, là thước đo của độ tán sắc của vật liệu (biến thể của chỉ số khúc xạ so với bước sóng), với giá trị cao của *V* cho thấy sự phân tán thấp. Nó được đặt theo tên của Ernst Abbe (1840-1905), là nhà vật lý người Đức đã đưa ra định nghĩa này. 

Số Abbe, *V<sub>D</sub>*, của vật liệu được xác định:

:V_D = \frac{ n_D - 1 }{ n_F - n_C },

trong đó *n*D, *n*F và *n*C là chiết suất của vật liệu ở các bước sóng của  vạch quang phổ D-, F- và C- Fraunhofer (lần lượt 589,3 nm, 486,1&nbsp;nm và 656.3&nbsp;nm).

Số Abbe được sử dụng để phân loại thủy tinh và các vật liệu quang học khác về độ màu của chúng. Ví dụ, kính flint phân tán cao hơn có *V* d của vật liệu so với chỉ số khúc xạ của nó *n*d. Kính sau đó có thể được phân loại và lựa chọn theo vị trí của chúng trên sơ đồ. Đây có thể là mã số chữ cái, như được sử dụng trong danh mục Schott Glass hoặc mã thủy tinh 6 chữ số.

Các số Abbe của kính, cùng với các chỉ số khúc xạ trung bình của chúng, được sử dụng trong tính toán các công suất khúc xạ cần thiết của các thành phần của thấu kính sắc độ để hủy quang sai màu theo thứ tự đầu tiên.

Do khó khăn và bất tiện trong việc sản xuất các dòng natri và hydro, các định nghĩa thay thế của số Abbe thường được thay thế (ISO 7944). Thay vì định nghĩa tiêu chuẩn ở trên, sử dụng biến thiên chỉ số khúc xạ giữa các dòng hydro F và C, một biện pháp thay thế bằng cách sử dụng chỉ số "e"

: V_e = \frac{n_e-1}{ n_{F'} - n_{C'}}

lấy sự khác biệt giữa các chỉ số khúc xạ của các dòng cadmium xanh và đỏ ở 480.0&nbsp;nm và 643.8&nbsp;nm (với *n<sub>e</sub>* đề cập đến bước sóng của vạch e thủy ngân, 546.073&nbsp;nm). Các định nghĩa khác có thể được sử dụng tương tự; bảng sau liệt kê các bước sóng tiêu chuẩn mà tại đó n thường được xác định, bao gồm các chỉ số tiêu chuẩn được sử dụng. 

## Xem thêm

* Lăng kính Abbe 
* Khúc xạ kế Abbe 
* Tính toán các thuộc tính thủy tinh, bao gồm số Abbe 
* Mã thủy tinh

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Abbe graph and data for 356 glasses from Ohara, Hoya, and Schott
Ô nhiễm Telluric

**Ô nhiễm Telluric** là sự ô nhiễm của quang phổ thiên văn bởi bầu khí quyển của Trái đất. 
## Giao thoa với các quan sát thiên văn
Hầu hết các quan sát thiên văn được thực hiện bằng cách đo các photon (bức xạ điện từ) có nguồn gốc ngoài bầu trời. Tuy nhiên, các phân tử trong bầu khí quyển của Trái đất, hấp thụ và phát xạ ánh sáng của chúng, đặc biệt là ở phần nhìn thấy và tia hồng ngoại của quang phổ, và bất kỳ quan sát trên mặt đất nào cũng có thể bị ô nhiễm từ các nguồn chính xác (có nguồn gốc từ trái đất) này. Hơi nước, oxy và OH là một số phân tử quan trọng hơn trong ô nhiễm telluric. Ô nhiễm nước đặc biệt rõ rệt trong các phép đo Doppler năng lượng mặt trời Mount Wilson.

Nhiều kính viễn vọng khoa học có máy quang phổ, đo các photon dưới dạng hàm của bước sóng hoặc tần số, với độ phân giải điển hình theo thứ tự nanomet. Quan sát quang phổ có thể được sử dụng trong vô số bối cảnh, bao gồm đo thành phần hóa học và tính chất vật lý của các vật thể thiên văn cũng như đo vận tốc của vật thể từ sự dịch chuyển Doppler của các vạch quang phổ. Trừ khi chúng được điều chỉnh sửa chữa, ô nhiễm telluric có thể tạo ra lỗi hoặc giảm độ chính xác trong dữ liệu đó.

Ô nhiễm Telluric cũng có thể quan trọng đối với các phép đo trắc quang.

## Điều chỉnh Telluric
Có thể điều chỉnh các tác động của ô nhiễm Telluric trong phổ thiên văn. Điều này được thực hiện bằng cách chuẩn bị một hàm số hiệu chỉnh chính xác, được thực hiện bằng cách chia phổ mô hình của một ngôi sao cho một quan sát thiên văn của một ngôi sao chuẩn trắc quang thiên văn. Hàm này sau đó có thể được nhân với một quan sát thiên văn tại mỗi điểm bước sóng.

Mặc dù phương pháp này có thể khôi phục hình dạng ban đầu của phổ, các vùng bị ảnh hưởng có thể dễ bị nhiễu cao do số lượng đếm thấp trong khu vực đó của phổ.

## Xem thêm

* Ô nhiễm và ô nhiễm ánh sáng 
* Đo giao thoa và thiên văn học 
* Phổ học và quang phổ

## Đọc thêm
* Christopher S. Carter, Herschel B. Snodgrass, and Claia Bryja, "Telluric water vapor contamination of the Mount Wilson solar Doppler measurements". ngày 30 tháng 9 năm 1991.
## Tham khảo
Cơ căng màn hầu

**Cơ căng màn hầu** (tiếng Anh: *tensor palati*) là một cơ rộng, mỏng, giống như ruy băng trong đầu làm căng vòm miệng mềm.

## Cấu trúc
Căng màn hầu được tìm thấy ở vị trí trước-sau với cơ nâng màn hầu trong.

Cơ căng màn hầu từ mảnh trong xương bướm đi lên, từ gai bướm và từ thành bên của sụn của lỗ thính giác.

Giảm dần theo chiều dọc giữa lá mỏm bướm trong và cơ chân bướm trong, cơ kết thúc trong một đường gân uốn lượn xung quanh mỏm móc xương bướm, được giữ lại trong tình huống này bởi một số sợi có nguồn gốc của cơ chân bướm trong.

Giữa gân và móc là một túi hoạt dịch nhỏ.

Sau đó, gân đi qua trung gian và được đưa vào mạc aponeurotic vòm miệng và vào bề mặt phía sau mào ngang của xương khẩu cái.

### Chi phối
Cơ căng màn hầu được chi bởi dây thần kinh chân bướm trong, một nhánh của thần kinh hàm dưới (thần kinh sọ V3, nhánh thứ ba của dây thần kinh sinh ba), cơ duy nhất của vòm miệng *không được* bố trí thần kinh bởi đám rối hầu, được hình thành bởi các dây thần kinh lang thang (thần kinh sọ X) và thần kinh lưỡi hầu (thần kinh sọ IX).

## Chức năng
Các cơ căng màn hầu làm căng vòm miệng mềm và bằng cách đó, hỗ trợ cơ nâng màn hầu trong trong việc nâng cao vòm miệng để ngăn chặn và phòng ngừa sự xâm nhập của thức ăn vào vòm họng trong khi nuốt. Do đó vòm miệng căng cung cấp một nền tảng ổn định cho độ cao của hầu họng trong khi nuốt bởi các cơ hầu họng. Vì nó cũng được gắn vào màng sụn bên của lỗ thính giác (còn được gọi là ống Eustachi), nó hỗ trợ mở trong khi nuốt hoặc ngáp để cho phép áp suất không khí cân bằng giữa khoang nhĩ và không khí bên ngoài. Cân bằng áp suất không khí trong khoang nhĩ là điều cần thiết để ngăn ngừa tổn thương màng tai và dẫn đến mất khả năng nghe.

## Hình ảnh bổ sung

Tập tin:Gray782 updated.png|Nhánh xương hàm của thần kinh sinh ba (thần kinh sọ V), nhìn từ đường giữa.


## Xem thêm

* Cơ nâng màn hầu trong

## Tham khảo
 

## Liên kết ngoài
Trang viên Bachorza

**Bachorza** là một trang viên nằm ở hạt Bachorza, tỉnh Masovianp, miền trung đông Ba Lan. Trang viên ban đầu được xây dựng vào cuối thế kỷ VII, nhưng sau đó được thiết kế lại vào giữa thế kỷ XIX. Bachorza là nơi sinh sống của nhiều gia đình Ba Lan nổi tiếng và là ví dụ điển hình của kiến trúc trang trí Ba Lan tân cổ điển.

## Lịch sử
Mảnh đất Bachorza được gia đình quý tộc Radziwiłł, Krasnoyński, Ogiński và Kobyliński nắm giữ. Giữa thế kỷ XIX, ngôi nhà đã được bán cho gia đình quý tộc Repek. Dernalowicz đã xây dựng lại trang viên theo phong cách tân cổ điển.

Vào đầu thế kỷ 20, bá tước Antoni Odrow-Wysocki mua ngôi nhà cùng với mảnh đất. Bá tước Odrowąż-Wysocki đột ngột qua đời vào năm 1935 và gia đình ông bán Bachorza cho bá tước Teofil Dołęga-Zaleski.

Năm 1945, Hồng quân tiếp quản trang viên. Do không được phục dựng, trang viên xuống cấp trầm trọng. Vào những năm 90 của thể kỷ XX, hậu duệ Zaleski đã cố gắng giành lại trang viên nhưng không được phép.

## Ngôi nhà ma ám
Theo một truyền thuyết, Bachorza là ngôi nhà bị ma ám. Cả lãnh chúa và gia nhân đều nghe thấy âm thanh kỳ quái phát ra từ những căn phòng trống, các bức tranh trong nhà được cho là tự dưng biến mất hoặc di chuyển trong đêm. Tin đồn này đã ảnh hưởng đến giá bán căn nhà vào năm 1935; Dołęga-Zaleski, người đã mua Bachorza năm đó, tuyên bố không tin vào lời đồn này.

## Tham khảo

; Trích dẫn 

; Tài liệu tham khảo 

* Dariusz Kosieradzki, "W pałacu nadal straszy (*The palace is still haunted*)". Zycie Sokolowa, 18 February 2010.
* Maciej Rydel, "Wywłaszczone dwory polskie z powybijanymi oknami (The lost Polish manors with broken windows). Rzeczpospolita, 16 June 2008.
* Tadeusz S. Jaroszewski, "Manors and country houses in Poland: a guide (vol 2)", Muza S.A., Warsaw, 2001.

## Xem thêm

* Dwór (trang viên) 
* Kiến trúc tân cổ điển 
* Szlachta
Lăng kính tán sắc

Trong quang học, **lăng kính tán sắc** là một lăng kính quang học, thường có hình dạng của một hình lăng trụ tam giác, sử dụng như một thành phần phổ học. Tán sắc quang phổ là tính chất được biết đến nhiều nhất của lăng kính quang học, mặc dù không phải là mục đích thường xuyên nhất của việc sử dụng lăng kính quang học trong thực tế. Lăng kính tam giác được sử dụng để tán sắc ánh sáng, nghĩa là phân tích ánh sáng thành các thành phần quang phổ của nó (màu sắc của cầu vồng). Các bước sóng (màu sắc) khác nhau của ánh sáng sẽ bị lăng kính làm lệch hướng ở các góc khác nhau, tạo ra quang phổ trên máy dò (hoặc nhìn qua thị kính). Đây là kết quả của chiết suất vật liệu (thông thường, nhưng không phải luôn luôn là thủy tinh) thay đổi theo bước sóng. Bằng cách áp dụng định luật Snell, người ta có thể thấy rằng khi bước sóng thay đổi và chiết suất thay đổi, góc lệch của chùm sáng sẽ thay đổi, tách màu sắc (thành phần bước sóng) của ánh sáng theo không gian. Nói chung, bước sóng dài hơn (màu đỏ) do trải qua độ lệch nhỏ hơn bước sóng ngắn hơn (màu xanh) với chiết suất lớn hơn.

Một mô tả toán học hay về sự phân tán của lăng kính đơn được đưa ra bởi Born và Wolf. Trường hợp đa lăng kính tán sắc được nghiên cứu bởi Duarte.

Sự tán sắc ánh sáng trắng thành các màu sắc bởi một lăng kính đã khiến Sir Isaac Newton kết luận rằng ánh sáng bao gồm một hỗn hợp các màu khác nhau, khi kết hợp lại có thể xuất hiện "màu trắng".

## Tổng quan
Mặc dù chiết suất phụ thuộc vào bước sóng trong mọi vật liệu, một số vật liệu có sự phụ thuộc bước sóng mạnh hơn nhiều (phân tán hơn nhiều) so với các vật liệu khác. Kính Crown như BK7 có độ phân tán tương đối nhỏ, trong khi kính flint có độ tán sắc mạnh hơn nhiều (đối với ánh sáng nhìn thấy được) và do đó thích hợp hơn để sử dụng làm lăng kính tán sắc. Hỗn hợp thạch anh và các vật liệu quang học khác được sử dụng ở bước sóng cực tím và hồng ngoại khi mà kính bình thường trở nên mờ đục.

Góc trên cùng của lăng kính (góc của cạnh giữa các mặt vào và ra) có thể được mở rộng để tăng sự tán sắc quang phổ. Tuy nhiên, nó thường được lựa chọn sao cho cả các tia sáng tới và ra đều chiếu vào bề mặt xung quanh góc Brewster; vượt quá góc Brewster, tổn thất phản xạ tăng rất nhiều. Thông thường nhất, lăng kính tán sắc có dạng lăng trụ tam giác đều (góc ở đỉnh 60 độ) là trường hợp phổ biến.

## Các loại
Các loại lăng kính tán sắc bao gồm:

* Lăng kính tam giác 
* Lăng kính Abbe 
* Lăng kính Pellin Kiếm Broca 
* Lăng kính 
* Lăng kính hợp chất

## Grating và lăng kính gắn kết
Có sáu cấu hình grating/lăng kính được coi là "kinh điển":

* Paschen-Runge
* Eagle
* Wadsworth
* Ebert-Fasti
* Littrow
* Pfund

## Văn hóa phổ biến
Sự thể hiện của một nghệ sĩ về một lăng kính tán sắc có thể được nhìn thấy trên bìa *[[The Dark Side of the Moon]]* của Pink Floyd, một trong những album bán chạy nhất mọi thời đại. Đồ họa mang tính biểu tượng cho thấy một tia sáng trắng kết hợp đi vào lăng kính và bắt đầu tán sắc, và cho thấy quang phổ rời khỏi lăng kính.

## Tham khảo
Lăng kính Amici

**Lăng kính Amici**, được đặt theo tên của nhà thiên văn học, Giovanni Amici, là một loại lăng kính tán sắc hợp chất được sử dụng trong quang phổ kế. Lăng kính Amici bao gồm hai hình lăng trụ tam giác tiếp xúc nhau, với một mặt thường được làm từ chất liệu tán sắc trung bình thủy tinh crown, và mặt kia là từ vật liệu có tính tán sắc cao hơn như kính flin. Ánh sáng đi vào lăng kính thứ nhất bị khúc xạ ở mặt phân cách giữa kính với không khí đầu tiên, khúc xạ lại ở mặt phân cách giữa hai lăng kính và sau đó thoát ra khỏi lăng kính thứ hai với góc tới gần trùng với pháp tuyến. Các góc và vật liệu của lăng kính được chọn sao cho một bước sóng (màu sắc) của ánh sáng, *bước sóng trung tâm*, thoát ra khỏi lăng kính song song với (nhưng bù từ) chùm tia vào. Do đó, lăng kính được xem là một *lăng kính nhìn trực tiếp*, và thường được sử dụng như vậy trong quang phổ cầm tay. Các bước sóng khác bị lệch ở các góc tùy thuộc vào sự sự tán sắc thủy tinh của vật liệu. Nhìn vào một nguồn sáng qua lăng kính, do đó cho thấy phổ quang học của nguồn.

Đến năm 1860, Amici nhận ra rằng người ta có thể nối kiểu lăng kính này ngược lại với một bản sao phản chiếu chính nó, tạo ra một hệ ba lăng kính được gọi là **lăng kính Amici kép**. Sự nhân đôi của lăng kính ban đầu làm tăng tán sắc góc của hệ, và cũng có đặc tính hữu ích là bước sóng trung tâm bị khúc xạ trở lại vào đường thẳng của chùm tia vào. Do đó, tia ló của bước sóng trung tâm không chỉ không bị lệch khỏi tia tới, mà còn không có sự dịch chuyển (tức là chuyển vị ngang hoặc bù) khỏi đường đi của tia tới.

Bản thân Amici chưa bao giờ công bố về loại lăng kính không phổ biến của mình, mà chỉ truyền đạt ý tưởng cho người bạn Donati của ông, người đã chế tạo thiết bị để quan sát quang phổ sao. Các ấn phẩm của Donati về những quan sát của ông (năm 1862) là những tiết lộ đầu tiên về ý tưởng nhân đôi của lăng kính, và bởi vì lăng kính có thể chế tạo được và nhỏ gọn hơn nhiều so với sự sắp xếp đa lăng kính điển hình vào thời kỳ đó để tạo ra sự tán sắc quang phổ cao, phát minh của Amici nhanh chóng tạo được sự chú ý của các nhà nghiên cứu trên khắp châu Âu. Tuy nhiên, sự tán sắc của lăng kính Amici có thể được tính toán chính xác bằng cách sử dụng lý thuyết tán sắc đa lăng kính giả định không có sự phân tách không gian giữa các thành phần lăng kính.

Không nên nhầm lẫn lăng kính Amici tán sắc với lăng kính mái Amici không tán sắc.

## Tham khảo
Lăng trụ tam giác

Trong hình học, hình **lăng trụ [[tam giác]]** là hình lăng trụ có ba mặt bên; nó là một khối đa diện được hình thành từ một đáy hình tam giác, một hình tạo bởi phép tịnh tiến của đáy và 3 mặt nối với các cạnh tương ứng. **Hình lăng trụ [[tam giác]] vuông** có các mặt bên là hình chữ nhật, nếu không nó là *hình lăng trụ tam giác* *xiên*. **Hình** **lăng trụ [[tam giác]] đều** là một hình lăng trụ tam giác vuông có đáy bằng nhau và các mặt hình vuông.

Ngoài ra, nó là một khối đa diện trong đó hai mặt song song, trong khi các đường pháp tuyến của ba mặt kia nằm trong cùng một mặt phẳng (không nhất thiết phải song song với các mặt phẳng cơ sở). Ba mặt này là hình bình hành. Tất cả các mặt cắt song song với các mặt cơ sở đều là các hình tam giác giống nhau.

## Là một khối đa diện bán nguyệt (hoặc đều)
Một hình lăng trụ tam giác vuông là hình bán nguyệt hay tổng quát hơn, là một đa diện đều nếu những mặt cơ bản là  tam giác đều, và ba mặt khác là hình vuông. Nó có thể được xem như là một **hình hosohedron [[tam giác]] cụt**, được biểu thị bằng biểu tượng Schläfli t{2,3}. Nói cách khác, nó có thể được xem là tích Descartes của một hình tam giác và một đoạn thẳng và được kí hiệu bởi phép nhân {3}x{}. Khối đa diện đối ngẫu của một hình lăng trụ tam giác là một hình chóp tam giác.

Nhóm đối xứng của một hình lăng trụ 3 mặt bên vuông góc có đáy hình tam giác là ''D<sub>3h</sub>'' của bậc 12. Nhóm xoay là *D<sub>3</sub>* của bậc 6. Nhóm đối xứng không gồm đối xứng tâm.

## Thể tích
Thể tích của bất kỳ lăng kính nào là tích của diện tích đáy và khoảng cách giữa hai đáy. Trong trường hợp này, đáy là một hình tam giác, vì vậy chúng ta chỉ cần tính diện tích của hình tam giác và nhân số này với chiều dài của hình lăng trụ:

:V = \frac{1}{2} bhl, 

Trong đó  là chiều dài của một cạnh của tam giác,  là chiều dài của đường cao được vẽ ở cạnh đó và  là khoảng cách giữa các mặt tam giác.

## Lăng trụ tam giác cụt
*Lăng trụ tam giác cụt vuông* có một mặt hình tam giác cụt (đã cắt gọt) theo một góc xiên.

: 

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Weisstein, Eric W. "Lăng kính tam giác". Toán học thế giới.
* Khối đa diện tương tác: Lăng kính tam giác 
* diện tích bề mặt và thể tích của hình lăng trụ tam giác
Lăng kính Dove

**Lăng kính Dove** là một loại lăng kính phản chiếu được sử dụng để đảo ngược hình ảnh. Lăng kính Dove được định hình từ một hình lăng trụ tam giác vuông cụt. Lăng kính Dove được đặt theo tên của nhà phát minh ra nó, Heinrich Wilhelm Dove.

Một chùm ánh sáng truyền song song theo trục dọc, đi vào một trong các mặt dốc của lăng kính trải qua phản xạ toàn phần từ bên trong mặt dài nhất (mặt đáy) và ló ra khỏi mặt dốc đối diện. Hình ảnh đi qua lăng kính được lật (phản chiếu) và bởi vì chỉ có một sự phản chiếu diễn ra, hình ảnh cũng bị đảo ngược nhưng không bị dịch chuyển theo chiều ngang.

Khúc xạ ở bề mặt vào và ra dẫn đến loạn thị hình ảnh đáng kể khi được sử dụng trong ánh sáng hội tụ. Do đó, lăng kính Dove được sử dụng hầu như chỉ dành cho hình ảnh xuất hiện ở vô cực.

Nếu bề mặt cạnh huyền phẳng của lăng kính Dove bị cắt thành hình dạng mái, sẽ cho ra lăng kính mái Amici.

## Vòng xoay
Một phản xạ trong một trục của mặt phẳng luôn tương đương với một phản xạ và xoay theo hai trục khác (với góc giữa nguồn sáng và ảnh gấp hai lần góc giữa nguồn sáng và trục phản xạ của lăng kính). Do đó, lăng kính Dove có thể được sử dụng để tạo ra các công cụ xoay *chùm tia*, có ứng dụng trong các lĩnh vực như đo giao thoa, thiên văn học và nhận dạng mẫu.

Lesso và Padgett (1999) và Moreno et al. (2003, 2004) đã phát hiện ra rằng có một sự thay đổi trạng thái phân cực của một chùm ánh sáng khi đi qua lăng kính Dove xoay. Xoay phân cực trong hồng ngoại đã được biết đến lâu hơn. (Johnston 1977) Các tính chất biến đổi phân cực của lăng kính Dove được đặc biệt quan tâm vì chúng có thể ảnh hưởng đến phép đo tín hiệu của thiết bị khoa học.

## Xem thêm

* Lăng kính Delta 
* Công cụ quay phân cực

## Tham khảo

*  
*  
*  
*
Hannah Harper

**Hannah Harper** (sinh ngày 4 tháng 7 năm 1982, ở Devon, Anh, với tên Samantha Hudson), là một diễn viên, diễn viên phim khiêu dâm, người mẫu, đạo diễn điện ảnh, và nhà sản xuất phim.

## Sự nghiệp
Hannah Harper đã quay những bộ phim khiêu dâm đầu tiên của cô vào năm 2001. Cho đến năm 2008, cô đã đóng trong hơn 160 bộ phim khiêu dâm theo Internet Adult Film Database. Năm 2003, Hannah Harper được đề cử Giải thưởng AVN và Giải thưởng XRCO cho Nữ diễn viên mới xuất sắc nhất. Năm 2004 và 2007, nhận thêm hai đề cử của Giải thưởng AVN. Với tư cách là một đạo diễn, Hannah đã quay tất cả năm phần của loạt phim khiêu dâm *Dream Teens* từ năm 2004 đến 2006. Từ năm 2007 đến 2009, cô đóng vai chính *Ophelia* trong phần 1 đến 3 của loạt phim truyền hình khiêu dâm *Co-Ed Confingu*. Năm 2009, đóng vai chính trong bộ phim hài *Busty Cops: Protect and Serve!.* Harper xuất hiện trên chương trình *Tonight Show* với Jay Leno và *Playboy's Totally Busty*, sau đó tham gia *'Penthouse*- Pet của tháng 4' năm 2002. Cô cũng xuất hiện trên trang bìa của nhiều tạp chí khác, như Tạp chí Hustler vào tháng 5 năm 2002.

## Phim (tuyển chọn)
* 2001: Private Performance 171: Hannah Harper
* 2002: Pussyman’s Decadent Divas 17, 19 & 20
* 2002: On the Set With Hannah Harper
* 2002: Hannah Harper aka Filthy Whore
* 2004–2006: Dementia 1, 2 & 4
* 2005: Hottest Bitches in Porn
* 2006: Hannah Goes To Hell
* 2006: Butt Sluts 2
* 2007: Big Wet Tits 4
* 2007: Hannah: Erotique
* 2007: Hannah Harper Anthology
* 2007: Sexual Freak 5: Hannah Harper
* 2008: Jack’s POV 11 tháng 11
* 2009: Busty Cops: Protect and Serve!

## Giải thưởng và Đề cử
* 2002: Penthouse Pet của Tháng 4
* 2002: Giải thưởng NightMoves Award cho *Best New Starlet* (Người hâm mộ bình chọn)
* 2003: Giải thưởng AVN, được đề cử là Ngôi sao mới xuất sắc nhất
* 2003: Giải thưởng AVN, được đề cử Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất trong Role Models 2
* 2003: Giải thưởng XRCO, được đề cử *New Starlet*
* 2004: Giải thưởng AVN, đề cử cho *Best Group Sex Scene – Video*
* 2007: Giải thưởng AVN, đề cử cho *Contract Star of the Year*
* 2007: Giải thưởng AVN, đề cử cho *Best Group Sex Scene – Video* trong Sodom 2

## Tham khảo
Thắt ống dẫn tinh

**Thắt ống dẫn tinh** là một thủ tục phẫu thuật để triệt sản nam hoặc tránh thai vĩnh viễn. Trong thủ tục, ống dẫn tinh nam được cắt và buộc hoặc niêm phong lại để ngăn tinh trùng xâm nhập vào niệu đạo và do đó ngăn ngừa thụ tinh của phụ nữ thông qua quan hệ tình dục. Thắt ống dẫn tinh thường được thực hiện tại phòng mạch của bác sĩ, phòng khám y tế hoặc khi được thực hiện trên động vật, trong phòng khám thú y, bệnh viện không thường xuyên phải nhập viện vì quy trình này không phức tạp, vết mổ nhỏ và thiết bị cần thiết là có sẵn.

Có một số phương pháp mà bác sĩ phẫu thuật có thể hoàn thành thủ thuật thắt ống dẫn tinh, tất cả đều áp dụng (tức là "đóng dấu") ít nhất một bên của mỗi ống dẫn tinh. Để giúp giảm lo lắng và tăng sự thoải mái cho bệnh nhân, những người đàn ông có ác cảm với kim tiêm có thể xem xét ứng dụng gây mê "*không dùng kim* " trong khi các kỹ thuật "*không dao mổ* " hoặc " *kết thúc mở* " giúp tăng tốc thời gian phục hồi và tăng cơ hội phục hồi sức khỏe.

Do sự đơn giản của phẫu thuật, việc thắt ống dẫn tinh thường chỉ mất chưa đầy ba mươi phút để hoàn thành. Sau một hồi phục ngắn tại văn phòng của bác sĩ (thường là ít hơn một giờ), bệnh nhân được đưa về nhà nghỉ ngơi. Bởi vì thủ tục là xâm lấn tối thiểu, nhiều bệnh nhân thắt ống dẫn tinh thấy rằng họ có thể tiếp tục hành vi tình dục điển hình của họ trong vòng một tuần, và làm như vậy với ít hoặc không có khó chịu nào.

Do quy trình được coi là phương pháp tránh thai vĩnh viễn và không dễ dàng đảo ngược, nam giới thường được tư vấn/khuyên nên xem xét kết quả lâu dài của việc thắt ống dẫn tinh có thể ảnh hưởng đến họ cả về cảm xúc và thể chất. Thủ tục này thường không được khuyến khích đối với những người đàn ông trẻ độc thân trẻ tuổi vì cơ hội làm cha mẹ sinh học của họ ít nhiều bị giảm xuống gần như bằng không. Nó hiếm khi được thực hiện trên chó (thiến, một quy trình khác, vẫn là lựa chọn kiểm soát sinh sản ưa thích cho chó) nhưng thường được thực hiện trên bò đực.

## Xem thêm

* Thuốc tránh thai nam 
* U hạt tinh trùng 
* Tinh trùng khai thác 
* Cắt bỏ tử cung 
* Danh sách các ca phẫu thuật theo loại 
* Ngày thắt ống dẫn tinh thế giới

## Tham khảo
Bão Jelawat (2018)

**Bão Jelawat năm 2018**, còn được biết đên ở Philippines với tên gọi **Bão Caloy**, là xoáy thuận nhiệt đới thứ ba của mùa bão Tây Bắc Thái Bình Dương 2018.

## Cấp bão
**Cấp bão (F13):** 140&nbsp;mph, Áp suất 930 pha (mbar)

**Cấp bão (Nhật Bản):** 105kts – Bão cuồng phong, áp suất 915 hPa (mbar).

**Cấp bão (Hoa Kỳ):** 130kts – Siêu bão cuồng phong cấp 4.

**Cấp bão (Hồng Kông - Trung Quốc):** 185&nbsp;km/h (52&nbsp;m/s) – Siêu bão cuồng phong.

**Cấp bão (Philippines):** 175&nbsp;km/h - Bão cuồng phong.

## Lịch sử khí tượng

### Hình thành và phát triển

Vào ngày 24 tháng 3, một áp thấp nhiệt đới hình thành ở phía nam quần đảo Mariana và JTWC đặt kí hiệu cho nó là 03W. Vào ngày 25 tháng 3, hệ thống này trở thành một cơn bão nhiệt đới và được đặt tên là Jelawat bởi JMA. Điều kiện thời tiết dần dần trở nên thuận lợi hơn để cơn bão phát triển hơn nữa, kết quả là Jelawat liên tục mạnh lên và tổ chức nâng cảnh báo bão nhiệt đới lúc 18:00 UTC vào ngày 28 tháng 3. Sau đó vào ngày 29 tháng 3, mắt bão bắt đầu xuất hiện vào dẫn đến việc JMA phân loại nó thành một cơn bão nhiệt đới nghiêm trọng vào lúc 00:00 UTC vào ngày 29 tháng 3. 36 giờ sau khi mắt bão xuất hiện rõ nét, Jelawat đạt được cường độ cực đại vào sáng hôm đó, với sức gió 195&nbsp;km/h duy trì trong 10 phút và áp suất tại trung tâm là 915 hPa (tức 27,02 inHg). Đồng thời, JTWC đánh giá nó là bão cấp 4.
### Suy yếu và tan dần
Ngay lập tức sau khi đạt tới cường độ cao, Jelawat bắt đầu suy yếu nhanh chóng do sự gia tăng mạnh mẽ của gió cắt và không khí khô và cơn bão đã giảm xuống dưới sức bão nhiệt đới vào cuối ngày 31 tháng 3. Trong vài ngày tới, Jelawat di chuyển về phía đông bắc và quay về hướng đông, trước khi tan hoàn toàn vào ngày 2 tháng 4.

## Tác động
Cơn bão đã gây ra những tác động nhỏ đối với quốc đảo Palau, Quần đảo Caroline và Quần đảo Bắc Mariana.

## Xem thêm

* Mùa bão Tây Bắc Thái Bình Dương 2018
* Bão Maysak (2015)
* Bão Wutip (2019)

## Tham khảo
Liệu pháp chuyển giới

**Liệu pháp chuyển giới** hay **liệu pháp xác định lại giới tính** là khía cạnh y tế của chuyển đổi giới tính, nghĩa là sửa đổi các đặc điểm của một người để phù hợp hơn với bản sắc giới tính của một người. Nó có thể bao gồm liệu pháp thay thế hormone (HRT) để sửa đổi các đặc điểm giới tính thứ cấp, phẫu thuật xác định lại giới tính để thay đổi các đặc điểm giới tính chính và các thủ tục khác làm thay đổi ngoại hình, bao gồm triệt lông vĩnh viễn cho phụ nữ chuyển giới.

Trong các trường hợp được đánh giá thích hợp của chứng bức bối giới nghiêm trọng, liệu pháp xác định lại giới tính thường là tốt nhất khi các tiêu chuẩn chăm sóc được tuân thủ.    Có mối quan tâm về mặt học thuật đối với chất lượng thấp của các bằng chứng hỗ trợ hiệu quả của liệu pháp xác định lại giới tính khi điều trị chứng khó chấp nhận giới tính, nhưng các nghiên cứu mạnh mẽ hơn là không thực tế;  cũng vậy, tồn tại sự đồng thuận lâm sàng rộng rãi, bổ sung cho nghiên cứu học thuật, hỗ trợ hiệu quả về mặt cải thiện chủ quan của liệu pháp xác định lại giới tính ở những bệnh nhân được lựa chọn phù hợp.  Điều trị chứng khó nuốt ở giới không liên quan đến việc cố gắng *điều chỉnh* bản sắc giới tính của bệnh nhân, nhưng để giúp bệnh nhân thích nghi. 

Các tổ chức y tế lớn ở Hoa Kỳ và Vương quốc Anh đã ban hành các tuyên bố khẳng định hỗ trợ liệu pháp chuyển giới bao gồm các phương pháp điều trị cần thiết về mặt y tế trong một số trường hợp được đánh giá phù hợp.

## Tham khảo

## Nguồn tham khảo

*
*
*
*
* 
* Pfäfflin, Friedemann & Astrid Junge -*Sex Reassignment. Thirty Years of International Follow-up Studies After Sex Reassignment Surgery: A Comprehensive Review*, 1961–1991 (translated from German into American English by Roberta B. Jacobson và Alf B. Meier)
*
*
*Xavier, J., Simmons, R. (2000) – The Washington transgender needs assessment survey, Washington, DC: The Administration for HIV and AIDS of the District of Columbia Government
Lăng kính boong tàu

**Lăng kính boong tàu** là loại lăng kính được đưa vào boong tàu để cung cấp ánh sáng xuống bên dưới. 

Trong nhiều thế kỷ, thuyền buồm sử dụng lăng kính boong để cung cấp nguồn ánh sáng mặt trời tự nhiên an toàn để chiếu sáng các khu vực bên dưới boong tàu. Trước khi có điện, ánh sáng bên dưới boong tàu được cung cấp bởi nến, đèn dầu cổ và đèn dầu - và tất cả đều nguy hiểm với một con tàu gỗ. Lăng kính boong đặt thẳng vào sàn tàu, lăng kính thủy tinh khúc xạ và phân tán ánh sáng tự nhiên vào không gian bên dưới từ một lỗ boong nhỏ mà không làm suy yếu các tấm ván hoặc trở thành nguy cơ hỏa hoạn.

Trong ứng dụng thông thường, lăng kính treo bên dưới đầu tàu và phân tán ánh sáng sang một bên; đỉnh phẳng và được lắp đặt tuôn ra boong tàu, trở thành một phần của boong tàu. Các hình dạng thấu kính có nguồn gốc tự nhiên từ quá trình chế tạo thủy tinh thủ công trên một 'bàn ủi' và sẽ có khả năng sản xuất kính phẳng. (Một cửa sổ thủy tinh phẳng sẽ chỉ tạo thành một điểm sáng duy nhất bên dưới - không hữu ích cho chiếu sáng chung - do đó nó có dạng hình lăng trụ.)

Để tối đa hóa ánh sáng, kính được sử dụng ban đầu được làm không màu và được bổ sung mangan dioxide; màu tím của một số mẫu vật được gây ra bởi hàng thập kỷ tiếp xúc với tia UV.

Trên tàu chở than, lăng kính cũng được sử dụng để kiểm tra khoang hàng: ánh sáng từ lửa sẽ được lăng kính thu thập và có thể nhìn thấy trên boong ngay cả dưới ánh sáng ban ngày.

Các tên "ánh sáng boong", "ánh sáng chết" ("dead light" hay "deadlight"  đôi khi được sử dụng, mặc dù sau này không phổ biến với vai trò là tương quan đối với lăng kính, vì thường được dùng để chỉ các tấm kính trơn không mở được. Đèn chết phổ biến để chiếu sáng hầm ngầm trong thế kỷ 19, trong đó ứng dụng chúng còn được gọi là "đèn vỉa hè" ("pavement lights")  (Anh) hoặc "đèn kho tiền" ("vault lights")  (Hoa Kỳ).

## Xem thêm
* Ánh sáng lăng kính 
* Kính lăng kính 
* Cửa nóc 
* Ánh sáng ban ngày 
* Litter of light

## Tham khảo
Đặc điểm giới tính thứ cấp

**Đặc điểm giới tính thứ cấp** là những đặc điểm xuất hiện ở tuổi dậy thì ở người và khi trưởng thành tình dục ở các động vật khác. Điều này đặc biệt rõ ràng trong các đặc điểm kiểu hình lưỡng hình giới tính phân biệt giới tính của một loài, nhưng không giống như các cơ quan sinh dục, không phải là một phần trực tiếp của hệ thống sinh sản. Chúng được cho là sản phẩm của lựa chọn tình dục cho những đặc điểm thể hiện sự phù hợp, mang lại lợi thế cho một cá nhân so với các đối thủ của nó trong việc tán tỉnh và tương tác cạnh tranh. Chúng được phân biệt với các đặc điểm giới tính chính, các cơ quan sinh dục, trực tiếp cần thiết cho việc sinh sản hữu tính xảy ra.

Đặc điểm giới tính thứ phát bao gồm bờm của sư tử đực và lông dài của công đực, ngà của kỳ lân biển đực, proboscise to ở hải cẩu voi và khỉ vòi đực, các màu sắc trên khuôn mặt và tươi sáng của khỉ mặt chó đực, và sừng trong nhiều loài dê và linh dương, và những thứ này được cho là được tạo ra bởi một vòng phản hồi tích cực được gọi là cuộc chạy trốn Fisher được tạo ra bởi đặc tính thứ cấp trong một giới tính và mong muốn về đặc tính đó ở giới tính khác. Chim đực và cá của nhiều loài có màu sáng hơn hoặc đồ trang trí bên ngoài khác nhau. Sự khác biệt về kích thước giữa hai giới cũng được coi là đặc điểm giới tính thứ cấp.

Ở người, các đặc điểm giới tính thứ cấp có thể nhìn thấy bao gồm lông mu, ngực nở và hông to của con cái, râu và yết hầu trên con đực. Tuy nhiên, cả nam và nữ đều có thể phát triển lông mặt.

## Tham khảo
Lăng kính Glan–Foucault

**Lăng kính Glan–Foucault** (còn gọi là **lăng kính** **Glan–air**) là một loại lăng kính được sử dụng để phân cực. Nó có cấu tạo tương tự như lăng kính Glanifer Thompson, ngoại trừ hai lăng kính canxit vuông góc được đặt cách nhau bởi một khe hở không khí thay vì được gắn với nhau. Phản xạ toàn phần của ánh sáng phân cực *p* - ở khe hở không khí đồng nghĩa với việc chỉ có ánh sáng phân cực *s* được truyền thẳng qua lăng kính.

## Thiết kế
So sánh với lăng kính Glan–Thompson, lăng kính Glan–Foucault có góc thu nhận hẹp hơn so với khả năng hoạt động của nó, nhưng vì nó sử dụng khe hở không khí thay vì xi măng, nên có thể sử dụng các bức xạ cao hơn mà không bị hư hại. Do đó lăng kính có thể được sử dụng với chùm tia laser. Lăng kính cũng ngắn hơn (đối với khẩu độ khả dụng) so với thiết kế của Glan–Thompson và góc lệch của chùm tia đi ra có thể đạt gần 90°, đôi khi rất hữu ích. Các lăng kính Glan–Foucault thường không được sử dụng làm bộ tách chùm phân cực vì trong khi chùm truyền được phân cực hoàn toàn, thì chùm phản xạ lại không.

## Phân cực
Lăng kính Glan–Taylor cũng tương tự, ngoại trừ trục tinh thể và hướng phân cực truyền đi là trực giao với thiết kế Glan–Foucault. Điều này mang lại sự truyền cao hơn và sự phân cực tốt hơn của ánh sáng phản xạ. Các lăng kính Canxit Glan–Foucault hiện nay hiếm khi được sử dụng, hầu hết được thay thế bằng các phân cực Glan–Taylor và các thiết kế gần đây khác.

Các lăng kính Yttrium orthovanadate (YVO4) dựa trên thiết kế Glan–Foucault có độ phân cực vượt trội với chùm tia phản xạ và ngưỡng thiệt hại cao hơn, so với lăng kính Canxit Glanifer Foucault và lăng kính Glan–Taylor. Lăng kính dù YVO4 đắt hơn, tuy nhiên, có thể thu nhận các chùm tia sáng trên một phạm vi góc tới rất giới hạn.

## Tham khảo
Vắc-xin cúm

**Vắc-xin cúm**, còn được gọi là **chích ngừa** **cúm**, là vắc-xin bảo vệ chống nhiễm trùng bởi vi-rút cúm. Một phiên bản mới của vắc-xin được phát triển hai lần một năm, vì virus cúm thay đổi nhanh chóng. Mặc dù hiệu quả của chúng thay đổi theo từng năm, hầu hết đều cung cấp sự bảo vệ từ mức khiêm tốn đến cao cho việc chống lại bệnh cúm. Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) ước tính rằng tiêm vắc-xin chống cúm làm giảm bệnh tật, thời gian thăm khám, nhập viện và tỷ lệ tử vong. Khi một nhân viên tiêm chủng bị cúm, họ sẽ quay lại làm việc trung bình sớm hơn nửa ngày. Hiệu quả của vắc-xin ở những người dưới hai tuổi và trên 65 tuổi vẫn chưa được biết do chất lượng nghiên cứu thấp. Trẻ em được tiêm chủng có thể bảo vệ những người xung quanh.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và CDC khuyến nghị tiêm phòng hàng năm cho gần như tất cả những người trên sáu tháng tuổi, đặc biệt là những người có nguy cơ cao. Trung tâm phòng chống dịch bệnh châu Âu cũng khuyến nghị tiêm phòng hàng năm cho các nhóm nguy cơ cao. Những nhóm này bao gồm phụ nữ mang thai, người già, trẻ em từ sáu tháng đến năm tuổi, những người có vấn đề sức khỏe khác và những người làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe.

Các vắc-xin này nói chung là an toàn. Sốt xảy ra trong năm đến mười phần trăm trẻ em được tiêm chủng. Đau cơ tạm thời hoặc cảm giác mệt mỏi cũng có thể xảy ra. Trong một số năm nhất định, vắc-xin có liên quan đến sự gia tăng Hội chứng Guillain-Barré ở những người lớn tuổi với tỷ lệ khoảng một trường hợp trên một triệu liều. Không nên dùng cho những người bị dị ứng nặng với các phiên bản trước của vắc-xin. Mặc dù hầu hết các vắc-xin cúm được sản xuất bằng kỹ thuật dựa trên trứng, tuy nhiên vắc-xin cúm vẫn được khuyến nghị cho những người bị dị ứng trứng, ngay cả khi nghiêm trọng. Các vắc-xin có cả hai dạng virus *bất hoạt động* và *suy yếu*. Phiên bản không hoạt động nên được sử dụng cho những người đang mang thai. Chúng có dạng được tiêm bắp, phun vào mũi hoặc tiêm vào lớp giữa của da.

Tiêm vắc-xin phòng chống cúm bắt đầu vào những năm 1930 với quy mô lớn ở Hoa Kỳ bắt đầu vào năm 1945. Nó nằm trong Danh sách các loại thuốc thiết yếu của Tổ chức Y tế Thế giới, loại thuốc hiệu quả và an toàn nhất cần có trong hệ thống y tế. Giá bán buôn ở các nước đang phát triển là khoảng 5,25 USD mỗi liều vào năm 2014. Tại Hoa Kỳ, vắc-xin cúm có giá dưới 25 USD mỗi liều, tính đến năm 2015.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Thư viện tài nguyên vắc-xin của PATH Tài nguyên cúm 
* Tuyên bố thông tin về vắc-xin cúm bất hoạt của CDC 
* Vắc-xin và các bệnh có thể phòng ngừa - Tiêm phòng cúm theo mùa (Cúm) 
* Những quan niệm sai lầm về vắc-xin cúm và cúm theo mùa
Lăng kính Glan–Taylor

**Lăng kính Glan–Taylor** là một loại lăng kính được sử dụng như một kính lọc phân cực hoặc gương bán mạ phân cực. Đây là một trong những loại lăng kính phân cực hiện đại phổ biến nhất. Lăng kính được mô tả lần đầu tiên bởi Archard và Taylor vào năm 1948.

Lăng kính được tạo thành từ hai lăng kính tam giác vuông làm từ canxit (hoặc đôi khi là các vật liệu lưỡng chiết khác) tách ra trên bề mặt dài của chúng bằng một khe hở không khí. Các trục quang của các tinh thể canxit được xếp song song với mặt phẳng phản xạ. Phản xạ toàn phần bên trong của ánh sáng phân cực *s* ở khe hở không khí đảm bảo rằng chỉ có ánh sáng phân cực *p* được truyền qua thiết bị. Do góc tới tại phần cách có thể gần với góc Brewster, nên sự phản xạ không mong muốn của ánh sáng phân cực *p* bị giảm, giúp cho lăng kính Glan–Taylor truyền tốt hơn so với thiết kế Glan–Foucault. Lưu ý rằng trong khi chùm truyền được phân cực hoàn toàn, thì chùm phản xạ lại không. Các mặt của tinh thể có thể được đánh bóng để cho phép chùm tia phản xạ thoát ra hoặc có thể được bôi đen để hấp thụ nó. Phương pháp thứ hai làm giảm phản xạ Fresnel không mong muốn của chùm tia đi ra.

Một biến thể đã xuất hiện của kiểu thiết kế này được gọi là **lăng kính** **Glan–laser**. Đây là một lăng kính Glan–Taylor với góc cắt lăng kính dốc hơn, giúp giảm tổn thất phản xạ bằng việc giảm gọc thị trường. Những bản phân cực này cũng thường được thiết kế để chịu được cường độ chùm tia rất cao, như những loại được tạo ra bởi laser. Sự khác biệt có thể bao gồm sử dụng canxit được chọn cho tổn thất tán xạ thấp, chất lượng đánh bóng được cải thiện trên các mặt và đặc biệt là ở các mặt của tinh thể, và lớp phủ chống phản xạ tốt hơn. Lăng kính có ngưỡng thiệt hại bức xạ lớn hơn 1 GW/cm² có sẵn trên thị trường.

## Xem thêm

* Lăng kính Glan–Foucault 
* Lăng kính Glan–Thompson

## Tham khảo
Lý Thánh Long

**Lý Thánh Long** (sinh ngày 30 tháng 7 năm 1992 tại Thượng Hải) là một cầu thủ bóng đá người Trung Quốc hiện tại thi đấu cho đội bóng Giải bóng đá Ngoại hạng Trung Quốc Thượng Hải SIPG.

## Sự nghiệp câu lạc bộ
Năm 2011, Lý Thánh Long bắt đầu sự nghiệp bóng đá chuyên nghiệp khi anh được cho đội hình của Thượng Hải Trung Bang mượn cho chiến dịch Giải hạng Ba Trung Quốc 2011. Năm 2013, anh gia nhập đội bóng tân binh của Giải bóng đá Ngoại hạng Trung Quốc Thượng Hải Đông Á. Ngày 20 tháng 9 năm 2013, anh có màn ra mắt Giải bóng đá Ngoại hạng Trung Quốc cho Thượng Hải trong trận gặp Sơn Đông Lỗ Năng, vào sân từ băng ghế dự bị thay cho Chu Tranh Vanh ở phút 83. Lý Thánh Long bị đẩy xuống đội dự bị trong mùa giải 2016. Anh trở lại đội một trong mùa giải 2017. Ngày 9 tháng 7 năm 2017, anh ghi bàn thắng đầu tiên cho câu lạc bộ trong chuyến làm khách thất bại 2-4 trước Trường Xuân Á Thái.

## Đời tư
Lý Thánh Long là con trai của cựu tiền vệ Thượng Hải Thân Hoa Lý Long Hải.

## Thống kê sự nghiệp
*Thống kê chính xác tính đến trận đấu diễn ra ngày 11 tháng 11 năm 2018.*

## Danh hiệu
### Câu lạc bộ
**[[Câu lạc bộ bóng đá Thượng Hải SIPG|Thượng Hải SIPG]]**
*Giải bóng đá Ngoại hạng Trung Quốc: 2018
*Siêu cúp FA Trung Quốc: 2019

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*
Vườn ươm Wojsławice

**Vườn ươm Wojsławice** là một vườn thực vật, có vị trí tại Wojsławice, Hạt Dzierżoniów, Lower Silesian Voivodeship, ở phía tây nam Ba Lan. Tổng cộng diện tích của nó là 70 ha.

Vườn ươm bao gồm 4650 loài cây và cây bụi khác nhau bao gồm 470 loài Rhododendron khác nhau cũng như 4885 loài và giống cây lâu năm.

Vươn ươm có vị trí nằm khoảng  về phía đông Niemcza,  về phía đông của Dzierżoniów và  về phía nam của Wrocław. Nó nằm trong khu vực được bảo vệ của Niemcza-Strzelin Hills.

Các bộ sưu tập lớn của vườn ươm là các loài đỗ quyên, Chi hoa hiện và Chi Hoàng Dương đã được đăng ký dưới dạng *bộ sưu tập quốc gia* do Hội Botanical Ba Lan.

Vườn ươm được thành lập vào khoảng năm 1811 khi chủ sở hữu của làng Wojcławice - gia đình von Prittwitz và von Aulock bắt đầu trồng những loại cây đầu tiên có nguồn gốc từ bên ngoài châu Âu (chủ yếu là từ Bắc Mỹ). Thiết kế hiện tại của vườn ươm được tạo ra bởi Fritz von Oheimb vào năm 1880.

## Vùng lân cận
Ít hơn 20&nbsp;km

* **Lâu đài Gola Dzierżoniowska** 
* Hồ Sieniawka - Bãi biển, bơi lội, bóng chuyền bãi biển 
* Thị trấn thời trung cổ của Niemcza 
* Cưỡi ngựa tại Bielawa 
* Aquapark Bảo Bình của Bielawa  
* **Tu viện Xitô tại Henryków**

## Tham khảo

* Trang web chính thức
Núi Waldenburg

**Dãy núi Wałbrzyskie** hoặc **Núi** **Waldenburg** (; ), Đôi khi được gọi là **Cao Nguyên Wałbrzyskie** hoặc **Cao nguyên Waldenburg,** là một trong ba dãy núi hình thành nên một phần phía tây của dãy Trung Sudetes. Các phạm vi khác là Dãy núi cú mèo và Dãy núi Falcon.

## Vị trí
Dãy núi Wałbrzyskie nằm gần như hoàn toàn trong lãnh thổ Ba Lan. Một số rặng núi phía nam chạy đến tận lãnh thổ của quốc gia Cộng hòa Séc. Trong phạm vị của nó, ngọn núi kéo dài về phía tây và tây nam của thị trấn Lower Silesian của Wałbrzych *(Waldenburg)*. Dãy núi cú mèo và Falcon ở phía đông nam tạo thành sự tiếp nối của Cao nguyên Wałbrzyskie. Ở phía tây của vùng cao nguyên ở Tây Sudetes là các dãy liền kề của dãy núi Bober-Katzbach và Landeshut Ridge.

## Liên kết ngoài

* Góry Kamienne: Thông tin, mô tả và hình ảnh (Ba Lan) 
* Góry Wałbrzyskie: Thông tin, mô tả và hình ảnh (Ba Lan)