Tu viện Moutier-Grandva

**Tu viện Moutier-Grandval** là một tu viện Biển Đức gần các ngôi làng Moutier và Grandval ở vùng Bernese Jura, bang Bern thuộc Thụy Sĩ ngày nay. Tu viện được thành lập vào khoảng năm 640, khi Grandval đã tồn tại; còn Moutier phát triển quanh tu viện.

## Lịch sử
Tu viện được thành lập như một tu viện phụ thuộc của Tu viện Luxeuil, trên phần đất được Gundoin, Công tước xứ Alsace ban tặng, nằm trên con đường cổ dẫn đến Đèo Pierre Pertuis. Viện phụ Luxeuil, Thánh Waldebert, đã cử Thánh Germanus xứ Granfelden, người phục vụ 35 năm như là viện phụ đầu tiên, cùng với Thánh Randoald xứ Grandval làm viện phó. Cả hai đều tử đạo vào năm 675 dưới tay Adalrich, Công tước xứ Alsace sau khi phản đối việc ông trục xuất dân cư khỏi thung lũng Sorgenau. Tu viện, giống như một số tu viện khác, trở thành lãnh chúa thế tục của một vùng lãnh thổ địa phương, và vào thế kỷ 9 hoặc 10 đã sở hữu đất đai và ảnh hưởng đến tận hồ Biel và vào thung lũng Balsthal, nhưng được xem là một lãnh địa chư hầu của nhà vua Burgundy. Có một lịch sử dài những tranh chấp về tài sản và đặc quyền của tu viện, sau đó rơi vào tay các Công tước xứ Burgundy, những người bổ nhiệm viện phụ thế tục, còn các tu viện trưởng phó hoặc giám quản là các tu sĩ cấp cao. Năm 968 Conrad xứ Burgundy đã ban tu viện "như một lộc phong" cho Bá tước Luitfrid, người sau đó chia đất đai cho các con mình như thể đó là tài sản tư hữu (*in proprium*). Sau một vụ kiện, nó được trả lại cho nhà vua. Năm 999, Rudolph III xứ Burgundy trao tu viện cùng 1.400&nbsp;km² đất đai cho giám mục Basel, qua đó thành lập Giám mục thân vương Basel như một lãnh thổ thế tục; các tranh chấp với các giám mục thân vương tiếp tục diễn ra. Theo truyền thuyết, Tu viện Bellelay được thành lập năm 1136 như một tu viện phụ thuộc, nhưng vì đây là của dòng Premonstratensian mới nên câu chuyện dường như khó tin. Tu viện sở hữu Corgémont, Tavannes, Perrefitte và nhiều tài sản khác. Từ năm 1486, tu viện cũng nằm trong quyền bảo hộ của Bern thuộc Liên minh Thụy Sĩ Cũ, trong khi vẫn thuộc quyền Basel. Từ năm 1475, nhà biên niên sử gốc Alsace Johann Burchard, sống tại Roma, là giám quản.

Sau Cải cách Kháng Cách Thụy Sĩ, các tu sĩ chạy sang Delémont, và từ 1534–1792 nhà thờ giáo xứ ở đó cũng đồng thời là nhà thờ của họ. Sự xuất hiện của quân đội Cách mạng Pháp năm 1792 đã chấm dứt cả tu viện lẫn giám mục thân vương, và các tòa nhà của tu viện nay đã biến mất, mặc dù một số tàn tích thế kỷ 12 được phát hiện dưới lòng thị trấn vào năm 2008. Tuy nhiên, *chapelle de Chalière* nhỏ bé, nay là nhà nguyện nghĩa trang tại Perrefitte, là một công trình thời Caroling với những bích họa phai màu từ thế kỷ 11, được tu viện xây dựng. Các thánh tích quan trọng của tu viện đã được chuyển đến Delémont khi Cải cách diễn ra, và nhà thờ ở đó vẫn còn giữ thi hài của hai Thánh Germanus và Randoald, trong khi bảo tàng lưu giữ thánh giá (kim loại và men trên gỗ, có lẽ thế kỷ 9 trên lõi gỗ cổ hơn), dép và chén thánh thế kỷ 13 (bạc mạ vàng) của Germanus.

### Kinh Thánh Moutier-Grandval

Kinh Thánh Moutier-Grandval là một bản sách viết tay minh họa khoảng năm 840, có lẽ được viết ở Tours, Pháp, có thể đặc biệt dành cho tu viện. Tu viện sở hữu bản này cho đến khi bị giải thể trong các Cuộc chiến Cách mạng Pháp, khi nó dường như bị lãng quên và được trẻ em phát hiện ở Delémont. Hiện nay nó được lưu giữ tại Thư viện Anh (MS Addl. 10546). Có ba trang đầy đủ với các bức tiểu họa, hai trang miêu tả các cảnh trong Sách Sáng thế: câu chuyện Adam và Eva trải dài qua nhiều khung hình giống như một dạng "truyện tranh dải", Môsê nhận Hai tấm bia luật pháp và giảng dạy cho dân Israel trong hai cảnh, cùng một trang ẩn dụ với hai cảnh ở cuối sách. Một bản sao facsimile đã được xuất bản năm 1971 (*Die Bibel von Moutier-Grandval*, ed. J. Duft, Bern 1971).

## Chú thích

## Tài liệu tham khảo
**Actes de la Société jurassienne d'émulation* (tiếng Pháp), 1862, tr.&nbsp;14–15, google books
*Wood, Susan, *The Proprietary Church in the Medieval West*, 2006, Oxford University Press, , 9780198206972, google books