Cừu Appenninica

**Cừu Appenninica** là một giống cừu hiện đại có xuất xứ từ núi Apennine thuộc vùng trung tâm của nước Ý. Nó được nuôi chủ yếu ở Toscana và Umbria, mà còn ở Abruzzo, Emilia-Romagna, Lazio và Marche. Giống cừu này được tạo ra trong năm 1970 bởi sự chọn lọc lai tạo và phát triển từ các giống cừu địa phương như cừu Bariscianese, cừu Casentinese, cừu Chietino Varzeshi, cừu Pagliarolo, cừu Perugina del piano, cừu Pomarancina, cừu Senese delle Creti và cừu Vissana với cừu Bergamasca và được lai cả với các giống cừu Pháp như Cừu Île Pháp và cừu Berrichon du Cher với mục đích tăng sản lượng thịt cừu. Các giống này được ghi nhận vào năm 1980 và một sách chỉ thành lập vào năm 1981. Mặc dù đây là một giống cừu cho len thô, nhưng chúng được nuôi chủ yếu để lấy thịt.

## Đặc điểm
Cừu Appenninica là giống cừu khuyết sừng ở cả hai giới, tai được cấu trúc theo chiều ngang. Trọng lượng trung bình cho cừu đực trưởng thành là 78&nbsp;kg (170&nbsp;lb); Chiều cao trung bình đến vai là 77&nbsp;cm (30&nbsp;in) và chiều dài trung bình là 79&nbsp;cm (31&nbsp;in). Khi trưởng thành, con cừu cái cân nặng trung bình 56&nbsp;kg, cao 69&nbsp;cm tới vai và dài 73&nbsp;cm. Cừu đực cho sản lượng khoảng 2,5&nbsp;kg (5,5&nbsp;lb) len trong khi cừu cái cung cấp 1,5&nbsp;kg. Len có đường kính 30-35 micromet.
Loài này cũng là phù hợp với địa hình của núi Apennine, Emilia và vùng Abruzzo của Ý. Đây là một trong mười bảy giống cừu Ý mà sổ phả hệ được lưu giữ bởi Associazione Nazionale della Pastorizia, các hiệp hội quốc gia của cừu giống Ý. Từ năm 1993 đến năm 2007, dân số của Appenninica giảm từ lớn hơn 160.000 đến 3438. Năm 2013 tổng số lượng cho giống này là 9791.

Trán chúng phẳng, xương mũi lồi ra, chúng có hố nước mắt, mõm của chúng mỏng, môi hoạt động, răng cửa sắc, nhờ đó chúng có thể gặm được cỏ mọc thấp và bứt được những lá thân cây mềm mại, hợp khẩu vị trên cao để ăn. Chúng có thói quen đi kiếm ăn theo bầy đàn, tạo thành nhóm lớn trên đồng cỏ. Trong da chúng có nhiều tuyến mồ hôi và tuyến mỡ hơn dê. Bởi thế chúng bài tiết mồ hôi nhiều hơn và các cơ quan hô hấp tham gia tích cực hơn vào quá trình điều tiết nhiệt. Mô mỡ dưới da của chúng phát triển tốt hơn dê và ngược lại ở các cơ bên trong của chúng có ít tích lũy mỡ hơn dê. 
## Chăn nuôi
Chúng có tính bầy đàn cao nên dễ quản lý, chúng thường đi kiếm ăn theo đàn nên việc chăm sóc và quản lý rất thuận lợi. Chúng cũng là loài dễ nuôi, mau lớn, ít tốn công chăm sóc. So với chăn nuôi bò thì chúng là vật nuôi dễ tính hơn, thức ăn của chúng rất đa dạng, thức ăn của chúng là những loại không cạnh tranh với lương thực của người. Chúng là động vật có vú ăn rất nhiều cỏ. Hầu hết chúng gặm cỏ và ăn các loại cỏ khô khác, tránh các phần thực vật có gỗ nhiều. Chúng có chế độ hoạt động ban ngày, ăn từ sáng đến tối, thỉnh thoảng dừng lại để nghỉ ngơi và nhai lại. Đồng cỏ lý tưởng cho chúng như cỏ và cây họ Đậu. Khác với thức ăn gia súc, thức ăn chính của chúng trong mùa đông là cỏ khô.

Chúng là loài ăn tạp, có thể ăn được nhiều loại thức ăn bao gồm thức ăn thô xanh các loại như: rơm cỏ tươi, khô, rau, củ quả bầu bí các loại, phế phụ phẩm công nông nghiệp và các loại thức ăn tinh bổ sung như cám gạo ngũ cốc. Mỗi ngày chúng có thể ăn được một lượng thức ăn 15-20% thể trọng. Chúng cần một lượng thức ăn tính theo vật chất khô bằng 3,5% thể trọng. Với nhu cầu 65% vật chất khô từ thức ăn thô xanh (0,91&nbsp;kg) và 35% vật chất khô từ thức ăn tinh (0,49&nbsp;kg). Khi cho chúng ăn loại thức ăn thô xanh chứa 20% vật chất khô và thức ăn tinh chứa 90% vật chất khô.

Nguồn nước uống là nhu cầu cơ bản của chúng. Lượng nước cần cho chúng biến động theo mùa và loại và chất lượng thực phẩm mà chúng tiêu thụ. Khi chúng ăn nhiều trong các tháng đầu tiên và có mưa (kể cả sương, khi chúng ăn vào sáng sớm), chúng cần ít nước hơn. Khi chúng ăn nhiều cỏ khô thì chúng cần nhiều nước. Chúng cũng cần uống nước sạch, và có thể không uống nếu nước có tảo hoặc chất cặn. Trong một số khẩu phần ăn của chúng cũng bao gồm các khoáng chất, hoặc trộn với lượng ít.
## Chăm sóc
Sau khi cho phối giống 16-17 ngày mà không có biểu hiện động dục lại là có thể cừu đã có chửa, Căn cứ vào ngày phối giống để chuẩn bị đỡ đẻ cho cừu (thời gian mang thai của cừu 146-150 ngày) nhằm hạn chế cừu sơ sinh bị chết; Có thể bồi dưỡng thêm thức ăn tinh và rau cỏ non cho cừu có chửa nhưng tuyệt đối tránh thức ăn hôi mốc; Khi có dấu hiệu sắp đẻ (bầu vú căng, xuống sữa, sụt mông, âm hộ sưng to, dịch nhờn chảy ra, cào bới sàn...) nên nhốt ở chuồng riêng có lót ổ rơm và chăn dắt gần, tránh đồi dốc.

Thông thường cừu mẹ nằm đẻ nhưng cũng có trường hợp đứng đẻ, tốt nhất nên chuẩn bị đỡ đẻ cho cừu; Sau khi đẻ cừu mẹ tự liếm cho con. Tuy nhiên, vẫn phải lấy khăn sạch lau khô cho cừu con, nhất là ở miệng và mũi cho cừu con dễ thở. Lấy chỉ sạch buộc cuống rốn (cách rốn 4–5&nbsp;cm), cắt cuống rốn cho cừu con và dùng cồn Iod để sát trùng; Giúp cừu con sơ sinh đứng dậy bú sữa đầu càng sớm càng tốt (vì trong sữa đầu có nhiều kháng thể tự nhiên); Đẻ xong cho cừu mẹ uống nước thoải mái (có pha đường 1% hoặc muối 0.5%).

Cừu con trong 10 ngày đầu sau khi đẻ cừu con bú sữa mẹ tự do; Từ 11-21 ngày tuổi cừu con bú mẹ 3 lần/ngày, nên tập cho cừu con ăn thêm thức ăn tinh và cỏ non, ngon; 80-90 ngày tuổi có thể cai sữa. Giai đoạn này phải có cỏ tươi non, ngon cho cừu con để kích thích bộ máy tiêu hóa phát triển (đặc biệt là dạ cỏ) và bù đắp lượng dinh dưỡng thiếu hụt do sữa mẹ cung cấp không đủ; Cừu sinh trưởng và phát triển nhanh, mạnh ở giai đoạn này.
## Tham khảo

* R. Bozzi, P. Degl'Innocenti, P. Rivera Diaz, L. Nardi, A. Crovetti, C. Sargentini, A. Giorgetti (July 2009). Genetic characterization and breed assignment in five Italian sheep breeds using microsatellite markers. *Small Ruminant Research* **85** (1): 50–57. (Abstract;  for full article).
* Emiliano Lasagna, Vincenzo Landi, Matteo Bianchi, Amparo Martínez Martínez, Francesca Maria Sarti (2009). Genetic characterization of Appenninica sheep breed by microsatellites . *Italian Journal of Animal Science* **8** (2s) (Proceedings of the 18th ASPA Congress, Palermo, 9-ngày 12 tháng 6 năm 2009): 96–98.
* G. Filippini, F. Aloisio, F. Cecchi, M. Biagetti, F. Macchioni, R. Ciampolini, G. Venditti, E. Ciani, E. Mazzanti, C. Sebastiani and D. Cianci (2006). An investigation on the genetic resistance to Parasitical Fauna in Appenninica sheep breed . *Proceedings of the 8th World Congress on Genetics Applied to Livestock Production, Belo Horizonte, Minas Gerais, Brazil, 13-ngày 18 tháng 8 năm 2006*: 38-41.
* F. Cecchi, R. Ciampolini, F. Macchioni, M. Biagetti, E. Ciani, G. Filippini, E. Mazzanti, M. Tancredi, P. Papa, and D. Deni (2006). The Genetic resistance to Coccidia in Appenninica sheep . *Proceedings of the 8th World Congress on Genetics Applied to Livestock Production, Belo Horizonte, Minas Gerais, Brazil, 13-ngày 18 tháng 8 năm 2006*: 162-165.
* Lancioni H, Di Lorenzo P, Ceccobelli S, Perego UA, Miglio A, Landi V, Antognoni MT, Sarti FM, Lasagna E, Achilli A. (2013). Phylogenetic Relationships of Three Italian Merino-Derived Sheep Breeds Evaluated through a Complete Mitogenome Analysis. *PLoS One*. **8** (9): e73712. doi: 10.1371/journal.pone.0073712.
* Barbara Rischkowsky, D. Pilling (eds.) (2007). List of breeds documented in the Global Databank for Animal Genetic Resources, annex to The State of the World's Animal Genetic Resources for Food and Agriculture. Rome: Food and Agriculture Organization of the United Nations. ISBN 9789251057629. Truy cập May 2014.
* Caratteri tipici e indirizzi di miglioramento della razza Appenninica (in Italian). Ministero delle Politiche Agricole, Alimentari e Forestali. Truy cập May 2014.
* Le razze ovine e caprine in Italia (in Italian). Associazione Nazionale della Pastorizia: Ufficio centrale libri genealogici e registri anagrafici razze ovine e caprine. p.&nbsp;17. Truy cập September 2013.
* Daniele Bigi, Alessio Zanon (2008). Atlante delle razze autoctone: Bovini, equini, ovicaprini, suini allevati in Italia (in Italian). Milan: Edagricole. ISBN 9788850652594. p.&nbsp;182–183.
* Breed data sheet: Appenninica/Italy. Domestic Animal Diversity Information System of the Food and Agriculture Organization of the United Nations. Truy cập September 2013.
* Consistenze Provinciali della Razza 26 APPENNINICA Anno 2013 (in Italian). Associazione Nazionale della Pastorizia: Banca dati. Truy cập September 2013.
* Centro Divulgazione Agricola, L'allevamento degli ovini. Moderne tecniche per produzioni di qualità, Bologna, Edagricole, 2002, ISBN 88-506-4873-1. (fonte)