Ivan Konstantinovich Aivazovsky

nhỏ|Chữ ký của Aivazovsky, năm 1850
nhỏ|Chữ ký của Aivazovsky trên một bức tranh sơn dầu lấy chủ đề Armenia năm 1899.
**Ivan Konstantinovich Aivazovsky** (tiếng Nga: Иван Константинович Айвазовский; 29 tháng 7, 1817 – 2 tháng 5, 1900) là họa sĩ Nga theo trường phái Lãng mạn, được coi là một trong những bậc thầy vĩ đại nhất về nghệ thuật tranh biển cả. Tên rửa tội của ông là Hovhannes Aivazian.

Ông ra đời trong một gia đình người Armenia sống tại cảng biển ở Feodosia, Crimea, nằm bên bờ biển Đen và đây là nơi ông sống phần lớn cuộc đời.

Sau khi tốt nghiệp Học viện Nghệ thuật Hoàng gia ở Saint Petersburg, Aivazovsky du hành sang Tây Âu và sống một thời ngắn tại Italia vào đầu những năm 1840. Tiếp đó ông trở về Nga và được bổ nhiệm làm họa sĩ chính thức của Hải quân Nga. Aivazovsky có mối quan hệ khăng khít với quân đội và chính giới Đế quốc Nga, ông thường xuyên được mời tham dự các cuộc thao diễn quân sự. Suốt cả cuộc đời, Aivazovsky luôn được chính quyền tài trợ và coi trọng. Cụm từ "rất xứng đáng với nét cọ của Aivazovsky", do Anton Chekhov truyền bá, được sử dụng trong tiếng Nga để miêu tả những thứ xinh xắn. Đến thế kỷ 21, tên tuổi của ông vẫn rất nổi tiếng tại Nga.

Là một trong những họa sĩ Nga tài danh nhất trong thời đại của ông, Aivazovsky nổi tiếng không chỉ ở Đế quốc Nga. Ông đã tổ chức nhiều cuộc triển lãm cá nhân tại Tây Âu và Hoa Kỳ. Trong gần 60 năm sự nghiệp, ông sáng tác khoảng 6000 bức tranh, đưa ông trở thành một trong những họa sĩ giàu sức sáng tạo nhất trong thời đại bấy giờ. Đại đa số các tác phẩm của ông vẽ cảnh biển cả, ngoài ra ông cũng thường khắc họa cảnh chiến tranh, cảnh lấy chủ đề xứ Armenia và cả tranh chân dung. Phần lớn tác phẩm của ông được lưu giữ tại các bảo tàng ở Nga, Ukraine, Armenia, Thổ Nhĩ Kỳ cũng như nhiều bộ sưu tập tư nhân.

## Cuộc đời

## Nghệ thuật
Trong suốt 60 hoạt động nghệ thuật, Aivazovsky sáng tác khoảng 6000 bức tranh mà một tạp chí nghệ thuật trực tuyến miêu tả là "những giá trị rất khác nhau...có những tuyệt tác, cũng có những tác phẩm khiêm tốn". Tuy nhiên, theo một thống kế, có đến tận 20000 bức tranh được gắn với tên tuổi của ông. Đại đa số tác phẩm của Aivazovsky vẽ cảnh biển. Ông hiếm khi vẽ cảnh trên đất liền và cũng chỉ vẽ một số ít tranh chân dung. Theo Rosa Newmarch, Aivazovsky "không bao giờ nhìn cảnh thiên nhiên thật để vẽ tranh, luôn chỉ vẽ từ trí nhớ từ những nơi xa bờ biển". Rogachevsky viết rằng "Trí nhớ nghệ thuật của ông thật là phi thường. Ông có thể tái tạo những điều ông chỉ thấy trong một khoảng thời gian rất ngắn, dẫu không có cả tranh phác thảo". Bolton tán dương "khả năng của ông trong việc tạo dựng hiệu ứng mặt nước động và ánh nắng, ánh trăng phản chiếu".

### Triển lãm
Suốt cả sự nghiệp, tổng cộng Aivazovsky đã tổ chức 55 cuộc triển lãm cá nhân (một con số chưa từng có tiền lệ). Trong số đó, những cuộc triển lãm tiêu biểu nhất diễn ra ở Rome, Naples và Venice (1841–42), Paris (1843, 1890), Amsterdam (1844), Moskva (1848, 1851, 1886), Sevastopol (1854), Tiflis (1868), Florence (1874), St. Petersburg (1875, 1877, 1886, 1891), Frankfurt (1879), Stuttgart (1879), London (1881), Berlin (1885, 1890), Warsaw (1885), Constantinople (1888), New York (1893), Chicago (1893), San Francisco (1893).

Ông cũng "đóng góp cho những cuộc triển lãm của Học viên Nghệ thuật Hoàng gia Nga (1836–1900), Paris Salon (1843, 1879), Hội Triển lãm Các tác phẩm nghệ thuật (Society of Exhibitions of Works of Art , 1876–83), Hội Những người yêu nghệ thuật Moskva (Moscow Society of Lovers of the Arts, 1880), Triển lãm Toàn Nga (Pan-Russian Exhibitions) tổ chức ở Moskva (1882) và Nizhny Novgorod (1896), Triển lãm Thế giới tại Paris (1855, 1867, 1878), London (1863), Munich (1879) and Chicago (1893) và các triển lãm quốc tế tại Philadelphia (1876), Munich (1879) and Berlin (1896)."

### Phong cách
Aivazovsky chủ yếu theo trường phái lãng mạn, nhưng ông cũng đã áp dụng một số thành tố của chủ nghĩa hiện thực. Leek cho rằng Aivazovsky cả đời trung thành với chủ nghĩa lãng mạn, "cho dù tác phẩm của ông hướng theo thể loại hiện thực chủ nghĩa". Các tác phẩm thời kỳ đầu của ông chịu ảnh hưởng của các thầy giáo ở Học viện Nghệ thuật là Maxim Vorobiev và Sylvester Shchedrin. Các họa sĩ cổ điển như Salvator Rosa, Jacob Isaacksz van Ruisdael và Claude Lorrain cũng góp phần định hình phong cách và phương pháp cá nhân của Aivazovsky. Karl Bryullov, nổi danh nhất với tác phẩm *[[Ngày cuối cùng của thành Pompeii]]* |*The Last Day of Pompeii*, "đã đóng một vai trò quan trọng trong việc kích thích sự phát triển sức sáng tạo của Aivazovsky", theo như Bolton nhận xét. Các tác phẩm đẹp nhất của Aivazovsky trong thập niên 1840-1850 sử dụng bảng màu sắc rất đa dạng, đi theo chủ đề thiên anh hùng ca và chủ đề Romania. Newmarch đưa ra quan điểm rằng cho tới giữa thế kỷ 19, các đặc trưng của trường phái lãng mạn trong tranh của Aivazovsky đã "ngày càng hiện lên rõ rệt hơn". Newmarch, cũng như đa số học giả, xem bức *[[Đợt sóng thứ chín]]* | *Ninth Wave* là kiệt tác xuất sắc nhất của Aivazovsky và đánh giá nó "dường như đánh dấu sự chuyển tiếp giữa màu sắc kỳ ảo trong các tác phẩm đầu tay, và khung cảnh chân thực hơn trong những năm sau này". Cho đến những năm 1870, màu sắc thanh nhã đã chiếm ưu thế trong các tác phẩm của Aivazovsky; và ở hai thập kỷ cuối đời, Aivazovsky sáng tác một loạt tranh vẽ cảnh biển dùng tông màu trắng bạc.

Quá trình chuyển tiếp từ chủ nghĩa lãng mạn sang chủ nghĩa hiện thực hồi giữa thế kỷ 19 ở Nga đã khiến cho Aivazovsky, người luôn trung thành với phong cách lãng mạn, phải hứng chịu phê bình chỉ trích. Lý do khiến ông không sẵn sàng, hoặc không có khả năng đi theo sự thay đổi này, là do nơi sinh sống: ở Đế quốc Nga, Feodosia là một thành phố vùng sâu vùng xa, cách xa hai kinh thành Moskva và Saint Petersburg. Tư duy và thế giới quan của Aivazovsky bị coi là lạc hậu, không bắt kịp được những sự phát triển trong văn hóa, nghệ thuật Nga. Nhà phê bình nghệ thuật Vladimir Stasov chỉ chấp nhận những tác phẩm thời kỳ đầu của Aivazovsky, còn Alexandre Benois viết trong tác phẩm *Lịch sử hội họa Nga thế kỷ 19* rằng dù là học trò của Vorobiev, Aivazovsky đứng ngoài rìa những bước phát triển chung của hội họa phong cảnh Nga.

Các tác phẩm thời kỳ sau của Aivazovsky bao gồm những khung cảnh đầy dữ dội và thường là những bức tranh lớn. Ông khắc họa "cuộc tranh đấu đầy lãng mạn giữa con người và các thành tố của biển cả (*Cầu vồng | The Rainbow, 1873*), và cái gọi là "biển xanh dương" *(Vịnh Naples lúc sáng sớm | The Bay of Naples in Early Morning, 1897; Thảm họa | Disaster, 1898).*

### Tác phẩm

#### Cảnh trên đất liền

Tập tin:Aivazovsky - Look to the Large Cascade and Large Petergof Palace.jpg|*Cảnh một đài phun nước và Cung điện Peterhof* (1837)
Tập tin:Лазоревый грот. Неаполь.jpg|*Hang động Xanh dương, Napoli* (1841)
Tập tin:Галатская башня в лунном свете.jpg|*Tháp [[Galata Tower|Galata]] dưới ánh trăng* (1845)
Tập tin:Aivazovsky - View of Constantinople and the Bosphorus.jpg|*Khung cảnh Constantinople*, với nhà thờ Hồi giáo Nusretiye  (1856)
Tập tin:Иван Константинович Айвазовский - Широкий пейзаж с поселенцами.jpg|*Phong cảnh với những người di dân (1856)*
Tập tin:Иван К. Айвазовский - От Млеты до Гудаури (1868).jpg|*Từ Mleta tới [[Gudauri]]* (1868)
Tập tin:Tiflis by aivazovsky.jpg|*Cảnh [[Tbilisi]] nhìn từ Seid-Abaz* (1868)
Tập tin:Ivan Constantinovich Aivazovsky - Moscow in Winter from the Sparrow Hills.JPG|*[[Moskva]] mùa đông nhìn từ đồi Chim sẻ* (1872)


#### Cảnh biển

Tập tin:Иван Константинович Айвазовский - Ночь в Гурзуфе.jpg|*Đêm ở [[Gurzuf]]*
Tập tin:Russians at navarino.jpg|*Trận chiến [[Battle of Navarino|Navarino]]* (1848)
Tập tin:Иван К. Айвазовский - Бриг Меркурий после победы над двумя турецкими кораблями (1848).jpg|*Cuộc gặp giữa tàu chiến Mercury với hạm đội Nga sau khi đánh bại hai tàu chiến Thổ Nhĩ Kỳ* (1848)
Tập tin:Aivazovsky Ivan Konstantinovich Bracing The Waves.jpg|*Những con sóng dữ* 
Tập tin:Ivan Constantinovich Aivazovsky - Battle of Çesme at Night.JPG|*Trận [[Çeşme]] vào ban đêm (*1856)
Tập tin:Ivan Aivazovsky Bucht von Neapel 1842.jpg|*Vịnh [[Naples]]* (1842)
Tập tin:Aivazovsky gibraltar.jpg|*Tàu Hoa Kỳ rời núi đá [[Rock of Gibraltar|Gibraltar]]* (1873)
Tập tin:Айвазовский (Гайвазовский) Иван (Оганес) Константинович Радуга.jpg|*Cầu vồng* (1873)
Tập tin:Aivasovsky I C Ship "Twelve Apostles".jpg|*Con tàu "Mười hai sứ đồ*  (1878)
Tập tin:Aivazovsky - Sea coast at night. Near the beacon.jpg|*Ban đêm trên bờ biển. Gần ngọn hải đăng* (1837)
Tập tin:The Burning of the Turkish Flagship by Kanaris - Ivan Aivazovsky, 1881.png|*[[Konstantinos Kanaris|Kanaris]]* đốt cháy s*oái hạm Thổ Nhĩ Kỳ* (1881)
Tập tin:Aivazovsky Seascape with a steamer.jpg|*Cảnh biển với con tàu hơn nước* (1886)
Tập tin:File-Ivan Aivazovsky - Tempset by Sounion.jpg|Bão tố gần Sounion (1856)
Tập tin:Picture "anger of the seas" by Aivasovsky.jpg|Sự phẫn nộ của biển cả (1886)
Tập tin:Aivazovsky, Brig Mercury Attacked by Two Turkish Ships 1892.jpg|Tàu Mercury bị hai tàu Thổ Nhĩ Kỳ tấn công (1892)
Tập tin:Ivan Constantinovich Aivazovsky - Lake Maggiore in the Evening.JPG|*[[Lake Maggiore|Hồ Maggiore]] lúc sẩm tối* (1892)


#### Tranh tôn giáo

Tập tin:Aivazovsky Chaos 1841.jpg|*Hỗn mang* (1841)
Tập tin:Po vodam 1888.jpg|*Jesus bước đi trên mặt nước* (1888)
Tập tin:Po vodam.jpg|*Jesus bước đi trên mặt nước* (1890)
Tập tin:Aivazovsky Passage of the Jews through the Red Sea.jpg|*Lối đi của người Do Thái xuyên qua biển Đỏ*(1891)


#### Chủ đề Đông phương

Tập tin:Aivazovsky Bosporus.jpg|*[[Bosphorus]]*
Tập tin:Айвазовский (Гайвазовский) Иван (Оганес) Константинович Лунная ночь на Босфоре.jpg|*Đêm sáng trăng ở Bosphorus*
Tập tin:Constantinople la mosquée de Top-Kahné-Ivan Aivazovski mg 8270.jpg|*Nhà thờ Hồi giáo Top-Kahne* (Nusretiye Mosque)
Tập tin:View of constantinople by evening light.jpg|*Cảnh [[Constantinopole]] dưới ánh sáng chập tối*
Tập tin:Aivazovsky - Scenes from Cairo's life.jpg|*Cảnh cuộc sống ở [[Cairo]]*
Tập tin:Ivan Constantinovich Aivazovsky - Boat Ride by Kumkapi in Constantinople.JPG| *[[Kumkapı]] chèo thuyền ở Constantinople*
Tập tin:Ivan Constantinovich Aivazovsky - Sunset over the Golden Horn.JPG|*Hoàng hôn ở [[Golden Horn]]*
Tập tin:Ivan Constantinovich Aivazovsky - Dusk on the Golden Horn.JPG|*Chạng vạng tối Golden Horn*
Tập tin:Ivan Aivazovsky Trebizond 1887.jpg|*[[Trabzon|Trebizond]]*
Tập tin:Ivan Constantinovich Aivazovsky - Coffee-house by the Ortaköy Mosque in Constantinople.JPG|*Quán cà phê nằm cạnh nhà thờ Hồi giáo [[Ortaköy Mosque|Ortaköy]]  ở Constantinople*
Tập tin:Иван К. Айвазовский - Великая Пирамида в Гизе (1871).jpg|*Đại Kim tự tháp Giza*
Tập tin:Башни на скале у Босфора Айвазовского.jpg|*Ngọn tháp trên vách đá ở Bosphorus (1859)*


## Tham khảo