open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lạc ngoài không gian (2018)

**Lạc ngoài không gian** (tựa gốc tiếng Anh: *Lost in Space*) là một loạt phim truyền hình khoa học viễn tưởng của Hoa Kỳ, kể về cuộc phiêu lưu của một gia đình thực dân không gian sau khi con tàu của họ đi chệch hướng. Phim là bản làm lại của loạt phim cùng tên năm 1965, lấy cảm hứng từ tiểu thuyết *[[Gia đình Robinson Thụy Sĩ|The Swiss Family Robinson]]* (1812).

Phim do Legendary Television, Synthesis Entertainment, Clickety-Clack Productions và Applebox Entertainment sản xuất; kịch bản bởi Matt Sazama và Burk Sharpless, với Zack Estrin giữ vai trò showrunner. Netflix phát hành mùa đầu tiên vào ngày 13 tháng 4 năm 2018. Mùa hai ra mắt ngày 24 tháng 12 năm 2019, và mùa ba — cũng là mùa cuối — phát hành ngày 1 tháng 12 năm 2021.

## Nội dung
Năm 2046, hai năm sau một sự kiện va chạm đe dọa sự tồn vong của nhân loại, gia đình Robinson được chọn tham gia nhiệm vụ thuộc Nhóm Thuộc địa 24 trên tàu vũ trụ *Resolute* để đến hệ sao Alpha Centauri.

Trước khi tới nơi, một robot ngoài hành tinh tấn công thân tàu *Resolute*. Những người thuộc địa buộc phải sơ tán bằng các tàu nhỏ *Jupiter* và rơi xuống một hành tinh có thể sinh sống. Tại đây, gia đình Robinson phải đối mặt với môi trường xa lạ, những mối nguy hiểm mới và các mâu thuẫn nội tâm khi tìm đường trở lại tàu mẹ.

## Diễn viên

### Chính

* Molly Parker vai Maureen Robinson
* Toby Stephens vai John Robinson
* Maxwell Jenkins vai Will Robinson
* Taylor Russell vai Judy Robinson
* Mina Sundwall vai Penny Robinson
* Ignacio Serricchio vai Don West
* Parker Posey vai June Harris / Dr. Smith
* Brian Steele vai Robot

### Phụ

* Raza Jaffrey vai Victor Dhar
* Cary-Hiroyuki Tagawa vai Hiroki Watanabe
* Douglas Hodge vai Hastings
* JJ Feild vai Ben Adler
* Russell Hornsby vai Grant Kelly

## Các mùa phim

## Sản xuất

### Phát triển
Tháng 10 năm 2014, Legendary Television và Synthesis Entertainment công bố phát triển bản làm lại của *Lost in Space* và thuê Matt Sazama cùng Burk Sharpless viết kịch bản. Tháng 11 năm 2015, Netflix giành quyền sản xuất. Ngày 29 tháng 6 năm 2016, Netflix đặt hàng trọn mùa đầu tiên gồm 10 tập.

### Quay phim
Mùa đầu được quay tại Vancouver, British Columbia từ tháng 2 đến tháng 7 năm 2017. Mùa hai quay tại Iceland và Alberta năm 2018. Mùa ba bắt đầu quay tháng 9 năm 2020 tại British Columbia và kết thúc tháng 1 năm 2021.

## Phát hành
Tập đầu tiên được chiếu sớm tại Awesome Con ở Washington, D.C. vào ngày 31 tháng 3 năm 2018. Toàn bộ mùa một phát hành trên Netflix ngày 13 tháng 4 năm 2018. Mùa hai ra mắt ngày 24 tháng 12 năm 2019 và mùa ba phát hành ngày 1 tháng 12 năm 2021.

## Đón nhận
Trên Rotten Tomatoes, mùa một đạt 68% đánh giá tích cực với điểm trung bình 6,43/10. Metacritic chấm 58/100, cho thấy phản hồi ở mức trung bình.

Mùa hai nhận phản hồi tích cực hơn với 85% đánh giá trên Rotten Tomatoes. Nhiều nhà phê bình khen ngợi hiệu ứng hình ảnh và yếu tố gia đình của bộ phim.

## Giải thưởng và đề cử
Loạt phim nhận nhiều đề cử tại Primetime Creative Arts Emmy Awards và Saturn Awards, đặc biệt được đánh giá cao về hiệu ứng hình ảnh.

## Liên kết ngoài

*
Khâu lược

Trong may vá, **khâu tạm** hay **khâu lược** là khâu những đường khâu nhanh, tạm thời mà sau đó sẽ được tháo ra. Khâu tạm được sử dụng vì nhiều lý do, chẳng hạn như giữ đường may cố định cho đến khi được may đúng cách, hoặc chuyển các dấu mẫu lên quần áo.

Khâu tạm thường được thực hiện bằng một loại chỉ chỉ khâu tạm chuyên dụng, loại chỉ này có thể dễ đứt để dễ dàng tháo ra khỏi quần áo khi cần thiết.

## Công dụng
Mũi khâu tạm được sử dụng theo nhiều cách khác nhau; một trong những công dụng phổ biến nhất là để giữ cố định đường may hoặc viền cho đến khi có thể may vĩnh viễn, thường bằng mũi khâu chạy bằng tay hoặc bằng máy may. Mũi khâu này được gọi là 'mũi khâu tạm' hoặc 'mũi khâu lược'. Mũi khâu tạm có thể được sử dụng khi may thử đồ cho người mẫu trong quá trình sản xuất, vì các mũi khâu có thể dễ dàng tháo ra và thay thế bằng ghim nếu đường may cần được chỉnh sửa.

Các đường khâu hình chữ X cũng rất phổ biến trên các đường xẻ ở phía sau áo vest của nam giới, hoặc ở phần dưới của nếp gấp trên váy của phụ nữ. Chúng có tác dụng giữ cho các vạt áo cố định trong quá trình vận chuyển và khi trưng bày trong cửa hàng, nên được tháo ra trước khi mặc. Các nhãn hiệu cũng được khâu lỏng lẻo ở mép ngoài của tay áo trang phục cũng như áo khoác mùa đông dành cho nữ, được thiết kế để tháo bỏ sau khi mua hàng. Chúng nhằm mục đích giúp khách hàng dễ dàng nhận biết thương hiệu trong cửa hàng mà không cần phải với tay vào cổ áo.

Việc khâu đính có thể được sử dụng để tạm thời gắn cổ áo ren, bèo nhún hoặc các chi tiết trang trí khác vào quần áo sao cho có thể dễ dàng tháo ra để giặt hoặc để mặc với một loại trang phục khác. Để làm điều này, các mũi khâu đính được khâu bằng tay sao cho chúng gần như không nhìn thấy được từ bên ngoài trang phục.

Mũi khâu tạm có thể được sử dụng để chuyển các dấu hiệu trên mẫu may sang vải, hoặc để đánh dấu điểm nối hai mảnh vải. Một mũi khâu vòng lỏng đặc biệt được sử dụng cho mục đích này được gọi là "mũi khâu tạm" hoặc "mũi khâu tạm của thợ may". Việc này thường được thực hiện xuyên qua hai lớp vải đối diện nhau, sao cho khi cắt chỉ giữa hai lớp, các mũi khâu sẽ nằm chính xác ở cùng một vị trí trên cả hai lớp, giúp tiết kiệm thời gian phải đánh dấu và khâu tạm lớp vải còn lại.

Mũi khâu lược - một mũi khâu thẳng dài với các đầu chưa hoàn thiện - thường được sử dụng trong may ghép vải hoặc thêu để tạm thời giữ các mảnh vải kẹp lại với nhau, và các mũi khâu lược sẽ được tháo ra khi sản phẩm hoàn thành.

## Hình ảnh

File:Basted fabric right side.jpg|Khâu lược chỉ ở mặt phải (mặt ngoài) của vải.
File:Basting pattern to material before cutting.jpg |Giấy can từ mẫu được khâu lược vào vải trước khi cắt. Các đường khâu lược được vẽ viền bằng phấn may.
File:Tailors tacks.jpg|Kim ghim của thợ may dùng để đánh dấu trên vải nhằm vẽ theo mẫu, mà không cần gắn giấy can.


## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Tacking stitch
Luật chống tư tưởng văn hóa phản động

**Luật chống tư tưởng văn hóa phản động** () là một văn bản pháp luật của Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên với mục đích ngăn chặn sự xâm nhập văn hóa ngoại lai của "chính phủ bù nhìn", trong đó có văn hóa Hàn Quốc, cũng như làn sóng văn hóa tư bản đang lan rộng tại quốc gia này. Luật này gồm có 4 chương và 41 điều. Chương 1 (từ Điều 1 đến 7) xác định sứ mệnh, định nghĩa và các nguyên tắc cơ bản của luật. Chương 2 (từ Điều 8 đến 14) quy định các biện pháp chặn đứng các ngõ ngách du nhập văn hóa tư tưởng phản động từ bên ngoài thông qua biên giới, hải quan, internet và hoạt động ngoại giao. Chương 3 (từ Điều 15 đến 26) nghiêm cấm toàn bộ cơ quan, tổ chức và công dân xem, lưu trữ, sử dụng và phát tán các văn hóa phẩm này qua bất kỳ phương tiện nào (như máy tính, điện thoại, TV, đài phát thanh...). Chương 4 (từ Điều 27 đến 41) quy định chi tiết các hình thức xử phạt pháp lý (từ phạt tiền, cải tạo lao động đến tử hình) đối với từng hành vi vi phạm. Luật chống tư tưởng văn hóa phản động được Đoàn Chủ tịch Hội đồng Nhân dân Tối cao thông qua vào ngày 4 tháng 12 năm 2020 và được sửa đổi vào ngày 19 tháng 8 năm 2022.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Nội dung văn bản được biên soạn bởi ''Daily NK''
* Tài liệu điều tra nhân quyền của ''Daily NK'' đối với Luật chống tư tưởng văn hóa phản động
Mụn rộp môi

**Herpes môi**, thường được gọi là **mụn rộp môi**, là một loại nhiễm virus herpes simplex chủ yếu ảnh hưởng đến môi. Triệu chứng thường bắt đầu bằng cảm giác nóng rát, sau đó xuất hiện các mụn nước nhỏ hoặc vết loét. Đợt nhiễm đầu tiên cũng có thể kèm theo sốt, đau họng và nổi hạch. Tổn thương da thường lành trong vòng 10 ngày, nhưng virus vẫn tồn tại ở trạng thái tiềm ẩn trong hạch sinh ba. Virus có thể tái hoạt động định kỳ, gây bùng phát các vết loét khác ở miệng hoặc môi.

Nguyên nhân thường là virus herpes simplex type 1 (HSV-1) và đôi khi là type 2 (HSV-2). Nhiễm trùng thường lây truyền qua tiếp xúc trực tiếp không qua đường tình dục giữa người với người. Các đợt bùng phát có thể được kích hoạt bởi ánh nắng mặt trời, sốt, căng thẳng tâm lý hoặc chu kỳ kinh nguyệt. Tiếp xúc trực tiếp với bộ phận sinh dục có thể dẫn đến herpes sinh dục. Chẩn đoán thường dựa trên các triệu chứng lâm sàng nhưng có thể được xác nhận bằng các xét nghiệm chuyên biệt.

Phòng ngừa bao gồm tránh hôn hoặc dùng chung đồ cá nhân với người đang nhiễm bệnh. Kem bôi chứa kẽm oxit, thuốc gây tê hoặc thuốc kháng virus có thể giúp rút ngắn thời gian triệu chứng ở mức độ nhẹ. Thuốc kháng virus cũng có thể làm giảm tần suất tái phát.

Khoảng 2,5 trên 1000 người bị bùng phát trong một năm bất kỳ. Sau một đợt bệnh, khoảng 33% người bệnh sẽ có các đợt tái phát. Bệnh thường khởi phát ở người dưới 20 tuổi và 80% số người trong nhóm tuổi này đã phát triển kháng thể chống lại virus. Ở những người bị tái phát, các đợt bùng phát thường xảy ra dưới ba lần mỗi năm. Tần suất tái phát nhìn chung giảm dần theo thời gian.

## Tài liệu tham khảo
Vụ đánh bom Đại sứ quán Trung Quốc tại Bishkek

Vào ngày 30 tháng 8 năm 2016, một chiếc xe ô tô đã tông qua cổng Đại sứ quán Trung Quốc ở Bishkek, Kyrgyzstan và phát nổ. Người lái xe (một kẻ đánh bom tự sát) đã thiệt mạng; ba nhân viên sứ quán bị thương.

## Chi tiết
Cả ba người bị thương đều là công dân Kyrgyz làm việc tại đại sứ quán. Kẻ đánh bom được cho là một người Duy Ngô Nhĩ, một nhóm dân tộc chủ yếu sống ở vùng Tân Cương của Trung Quốc, và được báo cáo là đã tham gia vào một cuộc nổi dậy ở Trung Quốc trong nhiều thập kỷ. 

Kẻ đánh bom tự sát là trường hợp tử vong duy nhất trong vụ tấn công. Ba nhân viên người Kyrgyz đã bị thương. Phương tiện được sử dụng là một chiếc Mitsubishi Delica. Những người Duy Ngô Nhĩ có trụ sở tại Syria liên minh với Nusra thuộc Đảng Hồi giáo Turkistan tại Syria có liên quan đến vụ đánh bom đại sứ quán Trung Quốc tại Kyrgyzstan. Một cơ quan chính phủ Kyrgyzstan đã chỉ đích danh những người Duy Ngô Nhĩ có trụ sở tại Syria liên minh với Nusra. Vụ đánh bom đại sứ quán được ra lệnh bởi Sirojiddin Mukhtarov, còn gọi là Abu Saloh, người chỉ huy Katibat al-Tawhid wal-Jihad trong Mặt trận Nusra cùng với những người Duy Ngô Nhĩ ở Syria. Khalilova Zoira, một điệp viên ETIM người dân tộc Duy Ngô Nhĩ, là thủ phạm thực hiện vụ đánh bom. Zoir Khalimov cũng được đưa ra là tên của hắn.

## Hệ quả
Ba người đã bị kết án liên quan đến vụ tấn công. Khasamidin Ismailov bị kết án 18 năm tù trong khi Hikmatillo Abdulazhanov và Kunazim Mansirova, được Zanoza.kg mô tả là "anh trai và em gái", bị kết án 10 năm tù. Ngoài ra, vào tháng 7 năm 2022, đại sứ quán Trung Quốc cùng với đại sứ quán Nga tại Bishkek đã bị đe dọa đánh bom giả.

## Tham khảo
Thiếu máu mạc treo ruột

**Thiếu máu mạc treo ruột** là tình trạng y khoa, trong đó ruột non bị tổn thương do không được cung cấp đủ máu. Bệnh có thể khởi phát đột ngột, gọi là thiếu máu mạc treo cấp tính, hoặc tiến triển từ từ, gọi là thiếu máu mạc treo mãn tính. Thể cấp tính thường biểu hiện bằng đau bụng dữ dội đột ngột và có nguy cơ tử vong cao. Thể mãn tính thường khởi phát âm thầm hơn, với các triệu chứng đau bụng sau ăn, sụt cân không chủ ý, nôn mửa và sợ ăn.

Các yếu tố nguy cơ của thiếu máu mạc treo cấp tính bao gồm rung nhĩ, suy tim, suy thận mạn, cơ địa dễ hình thành cục máu đông và tiền sử nhồi máu cơ tim. Có bốn cơ chế gây giảm lưu lượng máu: cục máu đông từ nơi khác di chuyển đến và kẹt trong động mạch, cục máu đông mới hình thành trong động mạch, cục máu đông hình thành trong tĩnh mạch mạc treo tràng trên và giảm tưới máu do huyết áp thấp hoặc co thắt động mạch. Bệnh mãn tính là một yếu tố nguy cơ của bệnh cấp tính. Phương pháp chẩn đoán thường dùng là chụp cắt lớp vi tính (CT), tuy nhiên chụp mạch máu truyền thống cũng có thể được sử dụng.

Điều trị thiếu máu mạc treo cấp có thể bao gồm đặt stent hoặc dùng thuốc tiêu sợi huyết tại vị trí tắc nghẽn thông qua can thiệp nội mạch. Phẫu thuật mở cũng có thể được thực hiện để loại bỏ hoặc bắc cầu qua chỗ tắc, và có thể cần phải cắt bỏ đoạn ruột đã hoại tử. Nếu không được điều trị kịp thời, tiên lượng thường xấu. Ngay cả khi đã điều trị, nguy cơ tử vong vẫn từ 70% đến 90%. Ở bệnh mãn tính, phẫu thuật bắc cầu là phương pháp điều trị được lựa chọn. hững trường hợp huyết khối tĩnh mạch có thể được điều trị bằng thuốc chống đông như heparin và warfarin, và phẫu thuật sẽ được cân nhắc nếu tình trạng không cải thiện.

Thiếu máu mạc treo cấp tính ảnh hưởng đến khoảng 5 trên 100.000 người mỗi năm ở các nước phát triển. Thiếu máu mạc treo mạn tính ảnh hưởng đến khoảng 1 trên 100.000 người. Phần lớn người mắc bệnh trên 60 tuổi. Tỷ lệ mắc ở nam và nữ cùng độ tuổi là tương đương nhau. Tình trạng thiếu máu mạc treo ruột được mô tả lần đầu tiên vào năm 1895.

## Tài liệu tham khảo
Doãn thị

**Doãn thái hậu** (尹太后, tên thật không rõ) là thái hậu của nước Tây Lương (Thập lục quốc) trong thời kỳ Thập Lục Quốc. Bà là mẹ của vị quân chủ thứ hai của Tây Lương là Lý Hâm, đồng thời là người vợ thứ hai của người sáng lập triều đại này là Lý Cảo (Vũ Chiêu công). Mặc dù khi còn sống Lý Cảo chưa từng xưng vương, nhưng sau khi ông qua đời, Lý Hâm truy tôn cha là vương, vì vậy Doãn thị được tôn làm thái hậu.

## Thân thế
Gia tộc của Doãn thái hậu nguyên quán ở Thiên Thủy. Theo sử sách, từ khi còn trẻ bà nổi tiếng là người hiếu học, giỏi ăn nói, có chí hướng và đức hạnh. Bà từng kết hôn với một người tên là Mã Nguyên Chính (馬元正), quê quán Phù Phong (nay thuộc Hàm Dương, Thiểm Tây). Sau khi Mã Nguyên Chính qua đời, Doãn thị tái giá với Lý Cảo.

Do đây là cuộc hôn nhân lần thứ hai của bà, sử sách chép rằng Doãn thị đã giữ im lặng suốt ba năm sau khi tái giá. Bà nuôi dưỡng các con của người vợ trước của Lý Cảo như con ruột, và được cho là có đóng góp quan trọng trong sự nghiệp chính trị của Lý Cảo cũng như việc thành lập nước Tây Lương vào năm 400. Đương thời lưu truyền câu nói: “Lý – Doãn cùng trị Đôn Hoàng”.

Trong thời gian Lý Cảo tại vị, không có ghi chép rõ ràng cho biết Doãn thị có mang danh hiệu chính thức nào hay không.

## Thời kỳ làm thái hậu
Sau khi Lý Cảo qua đời năm 417, Doãn thị được tôn làm thái hậu. Bà được mô tả là người điềm đạm, sáng suốt và có tầm nhìn chính trị. Năm 420, bà từng khuyên can con trai là Lý Hâm không nên phát động chiến tranh với nước Bắc Lương, cho rằng Tây Lương là nước nhỏ, chưa đủ thực lực để đối đầu với thế lực mạnh của Cừ Cừ Mông Tốn. Tuy nhiên, lời khuyên của bà không được nghe theo.

Lý Hâm bị đánh bại và tử trận, kinh đô Tây Lương là Tửu Tuyền rơi vào tay Bắc Lương. Doãn thái hậu bị bắt làm tù binh, nhưng vẫn giữ phong thái ung dung, không cầu xin tha mạng và cũng không than khóc con trai. Cử chỉ của bà khiến Cừ Cừ Mông Tốn khâm phục; ông gả con trai là Cừ Cừ Mục Kiền cho cháu gái bà là Lý Cảnh Thọ.

Sau khi Lý Cảnh Thọ qua đời, Doãn thái hậu bị đưa về cư trú tại Tửu Tuyền. Bà giả vờ không có ý định đến Y Ngô (伊吾, nay thuộc Hami, Tân Cương), nơi một số cháu của bà đang ẩn náu. Khi sự canh phòng lỏng lẻo, bà bí mật trốn đi và sống những năm cuối đời tại Y Ngô. Bà qua đời ở tuổi khoảng 74.

## Tham khảo
* *Notable Women of China*, Barbara Bennett Peterson
* *Tấn thư*, quyển 87, 96
* *Tư trị thông giám*, quyển 118, 119, 123
* *Ngụy thư*, quyển 99
Thạch vương hậu

**Thạch vương hậu** (石王后, tên thật không rõ), đôi khi được gọi là **Thạch hoàng hậu** (石皇后), là vợ của Lữ Quang (Nghị Vũ Thiên vương), người sáng lập nước Hậu Lương trong thời kỳ Thập Lục Quốc. Bà hoạt động vào khoảng thập niên 380–390. Việc bà từng chính thức mang tước hiệu hoàng hậu hay không vẫn còn chưa rõ ràng trong sử liệu.

## Tiểu sử
Sử sách ghi chép rất ít về cuộc đời của Thạch vương hậu. Năm 383, khi Lữ Quang còn là tướng của triều Tiền Tần, ông được Phù Kiên phái đi chinh phạt các nước Tây Vực (khu vực Tân Cương và Trung Á ngày nay). Trong thời gian này, Thạch vương hậu không theo chồng ra trận mà ở lại kinh đô Trường An cùng con trai là Lữ Thiệu, người nhiều khả năng là con ruột của bà.

Năm 385, Trường An thất thủ trước quân Tây Yên. Thạch vương hậu cùng Lữ Thiệu chạy sang nước Cừ Trì để lánh nạn. Sau khi Lữ Quang hoàn thành chiến dịch Tây Vực, quay về chiếm cứ Lương Châu và lập nên nước Hậu Lương, hai mẹ con bà đến kinh đô Cô Tang (姑臧, nay thuộc Vũ Uy, Cam Túc) vào năm 389.

Khi đó, Lữ Quang tự xưng là Tam Hà vương và lập Thạch thị làm vương hậu, đồng thời lập Lữ Thiệu làm người thừa kế. Tuy nhiên, đến năm 396, khi Lữ Quang xưng hiệu “Thiên vương” (天王) và chính thức lập Lữ Thiệu làm thái tử, Thạch vương hậu không còn được nhắc đến trong sử sách. Điều này khiến nhiều nhà sử học cho rằng bà đã qua đời trước thời điểm đó.

Nếu Thạch vương hậu còn sống đến khi Lữ Quang xưng đế, rất có thể bà đã được tôn làm hoàng hậu. Tuy nhiên, không có ghi chép xác thực nào khẳng định điều này, và từ sau năm 396, sử liệu không còn đề cập đến bà nữa.

## Tham khảo
* *Tư trị thông giám*, quyển 107
Dương hoàng hậu (vợ Lữ Toản)

**Dương hoàng hậu** (楊皇后, tên thật không rõ; mất năm 401), thụy hiệu **Mục hoàng hậu** (穆皇后), là hoàng hậu của nước Hậu Lương trong thời kỳ Thập Lục Quốc. Bà là vợ của Lữ Toản (Linh Đế).

## Tiểu sử
Dương hoàng hậu là con gái của Dương Hoàn (楊桓), một quan lại triều Hậu Lương, được cho là người Hán. Sử sách mô tả bà có dung mạo xinh đẹp, khí chất đoan trang, nhưng không ghi chép rõ thời điểm bà kết hôn với Lữ Toản.

Năm 401, Lữ Toản bị người anh họ là Lữ Siêu ám sát trong cung. Sau khi biến loạn xảy ra, Dương hoàng hậu từng cố gắng tổ chức cấm vệ để chống lại phe phản loạn, nhưng bị đại thần Đỗ Thượng (杜尚) khuyên can, khiến quân lính bỏ rơi bà. Tướng Ngụy Ích Đa (魏益多), thuộc hạ của Lữ Siêu, tiến vào cung và chém đầu thi thể của Lữ Toản. Trước hành động này, Dương hoàng hậu nói: “Người chết rồi thì như đất đá, còn cảm giác gì nữa, cớ sao phải hủy hoại hình thể như vậy?” Ngụy Ích Đa nghe vậy liền mắng nhiếc bà.

Lữ Siêu ép Dương hoàng hậu giao nộp ngọc tỷ, nhưng bà trả lời rằng mình đã phá hủy nó. Sau đó, bà rời khỏi hoàng cung. Trên đường đi, Lữ Siêu nghi ngờ bà mang theo châu báu nên tìm cách ngăn cản. Dương hoàng hậu nói thẳng: “Các ngươi bất nghĩa giết hại người trong tông tộc. Ta sắp chết rồi, cần của cải để làm gì?”

Sau đó, Lữ Long lên ngôi, còn Lữ Siêu giữ chức thừa tướng. Do tham sắc đẹp của Dương hoàng hậu, Lữ Siêu muốn ép bà tái giá. Ông ta đe dọa Dương Hoàn rằng nếu bà tự sát, gia tộc Dương thị sẽ gặp đại họa. Khi nghe cha thuật lại lời đe dọa, Dương hoàng hậu nói: “Cha đã bán con cho người Đê để cầu phú quý một lần rồi, sao có thể bán con thêm lần nữa?” Sau đó, bà tự sát để giữ tiết nghĩa.

Lo sợ bị liên lụy, Dương Hoàn bỏ trốn sang nước Nam Lương, nương nhờ quân chủ Thốc Phát Lợi Lộc Cô.

## Tham khảo
Dương hoàng hậu (vợ Lữ Long)

**Dương hoàng hậu** (楊皇后, tên thật không rõ) là hoàng hậu của nước Hậu Lương trong thời kỳ Thập Lục Quốc. Bà là chính thất của vị quân chủ cuối cùng của Hậu Lương, Lữ Long.

## Tiểu sử
Sử liệu ghi chép rất ít về cuộc đời của Dương hoàng hậu. Năm 401, sau khi anh trai của Lữ Long là Lữ Siêu (呂超) ám sát hoàng đế Lữ Toản (Linh Đế), Lữ Long lên ngôi và lập Dương thị làm hoàng hậu.

Không có ghi chép cho biết thân thế, xuất thân hay vai trò chính trị của bà trong triều đình. Cũng không rõ Dương hoàng hậu có còn sống hay không khi nước Hậu Lương bị diệt vào năm 403, hoặc khi Lữ Long qua đời vào năm 416.

## Tham khảo

|-
Bệnh não chấn thương mãn tính

**Bệnh não chấn thương mãn tính** (**CTE**) là một bệnh thoái hóa thần kinh do chấn thương đầu lặp đi lặp lại gây ra. Các triệu chứng thường không xuất hiện cho đến nhiều năm sau khi bị chấn thương và có thể bao gồm rối loạn hành vi, rối loạn cảm xúc và suy giảm tư duy. Bệnh thường tiến triển dần nặng theo thời gian và có thể dẫn đến sa sút trí tuệ. Hiện chưa rõ nguy cơ tự tử có thay đổi hay không.

Hầu hết các trường hợp được ghi nhận xảy ra ở vận động viên tham gia các môn thể thao đối kháng như quyền Anh, bóng bầu dục Mỹ, đấu vật chuyên nghiệp, khúc côn cầu trên băng, bóng bầu dục và bóng đá. Các yếu tố nguy cơ khác bao gồm phục vụ trong quân đội, tiền sử bạo lực gia đình và va đập đầu lặp đi lặp lại. Hiện chưa xác định được mức độ chấn thương chính xác cần thiết để gây bệnh, và chẩn đoán xác định chỉ có thể thực hiện qua khám nghiệm tử thi. Bệnh được phân loại là một dạng tauopathy (bệnh lý liên quan đến protein tau).

Hiện chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu cho bệnh. Tỷ lệ CTE được ghi nhận khoảng 30% ở những người có tiền sử nhiều lần chấn thương đầu, tuy nhiên tỷ lệ trong dân số chung chưa rõ. Nghiên cứu về tổn thương não do chấn thương đầu lặp đi lặp lại bắt đầu từ những năm 1920, khi tình trạng này được gọi là *sa sút trí tuệ do đấm bốc* (dementia pugilistica) hoặc "hội chứng say đòn". Đã có đề xuất thay đổi luật của một số môn thể thao nhằm mục đích phòng ngừa.

## Tài liệu tham khảo
Đỗ Hữu Huy

**Đỗ Hữu Huy** (sinh ngày 3 tháng 2 năm 1980) là một chính trị gia người Việt Nam. Ông hiện là Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa XIV, Phó Bí thư Tỉnh ủy Đắk Lắk, Bí thư Đảng ủy UBND tỉnh Đắk Lắk, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh tỉnh Đắk Lắk.

## Lý lịch và học vấn
Đỗ Hữu Huy sinh ngày 3 tháng 2 năm 1980 tại xã Minh Tân, huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng (nay là phường Bạch Đằng, thành phố Hải Phòng). Trình độ chuyên môn: Thạc sĩ Quản lý Kinh tế, Kỹ sư Điện tử viễn thông. Lý luận chính trị: Cao cấp.

## Sự nghiệp

#### Công tác tại [[Bộ Công Thương (Việt Nam)|Bộ Công Thương]]

* 8/2007: Chuyên viên Phòng Tổng hợp, giúp việc Thứ trưởng, Văn phòng Bộ Công Thương. 
* 8/2009: Phó Trưởng phòng, giúp việc Thứ trưởng, Văn phòng Bộ Công Thương. 
* 7/2011: Hàm Trưởng phòng, giúp việc Thứ trưởng, Văn phòng Bộ Công Thương. 
* 10/2011: Phó Vụ trưởng Vụ châu Phi, Tây Á, Nam Á, Bộ Công Thương. 
* 8/2012: Tiếp tục giữ chức Phó Vụ trưởng; đồng thời là Bí thư Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Bộ Công Thương nhiệm kỳ 2012–2017. 
* 8/2017: Phó Vụ trưởng Vụ Thị trường châu Á – châu Phi, Bộ Công Thương. 

#### Công tác tại [[Ủy ban Quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp]]

* 11/2018: Chánh Văn phòng Ủy ban Quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp. 
* 4/2022: Ủy viên Ban Chấp hành Đảng ủy cơ quan (nhiệm kỳ 2020–2025), Phó Chủ tịch Ủy ban, Chủ tịch Công đoàn Ủy ban. 

#### Công tác tại địa phương

* 24/2/2025: Được Ban Bí thư điều động, luân chuyển, chỉ định tham gia Ban Chấp hành, Ban Thường vụ và giữ chức Phó Bí thư Tỉnh ủy Bình Thuận nhiệm kỳ 2020–2025. 
* 26/2/2025 – 6/2025: Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Thuận nhiệm kỳ 2021–2026. 
* Tháng 7/2025 - 9/2025: Phó Bí thư Tỉnh ủy Đắk Lắk khóa XVII, nhiệm kỳ 2020-2025.. 
* 30/9/2025 đến nay: Tại Đại hội Đảng bộ tỉnh Đắk Lắk lần thứ I, nhiệm kỳ 2025–2030, được chỉ định giữ chức Phó Bí thư Tỉnh ủy Đắk Lắk nhiệm kỳ 2025–2030. 
* 20/3/2026 đến nay: Ban Thường vụ Tỉnh ủy Đắk Lắk đã chỉ định ông giữ chức Bí thư Đảng ủy UBND tỉnh Đắk Lắk để kiện toàn bộ máy khối chính quyền sau khi ông Tạ Anh Tuấn được phân công làm Thứ trưởng Bộ Tài chính. 
* 30/3/2026 đến nay:  Phó Bí thư Tỉnh ủy Đắk Lắk, Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk nhiệm kỳ 2026 - 2031. 

#### Trung ương Đảng

* 22/1/2026 đến nay: Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam, được bầu làm Ủy viên dự khuyết Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV.

## Tham khảo
Mạnh vương hậu

**Mạnh vương hậu** (孟王后, tên thật không rõ) là vương hậu của nước Bắc Lương trong thời kỳ Thập Lục Quốc. Bà là chính thất của quân chủ Bắc Lương Thư Cừ Mông Tốn (Vũ Tuyên vương).

## Tiểu sử
Sử liệu ghi chép rất ít về cuộc đời của Mạnh vương hậu. Năm 413, bà được nhắc đến trong sử sách khi kịp thời ngăn chặn một âm mưu ám sát nhằm vào chồng mình là Thư Cừ Mông Tốn do hoạn quan Vương Hoài Tổ (王懷祖) chủ mưu. Nhờ sự can thiệp của bà, âm mưu bị bại lộ và Vương Hoài Tổ bị bắt giữ.

Mạnh vương hậu có khả năng là mẹ của hai vị thái tử đầu tiên của Thư Cừ Mông Tốn là Thư Cừ Hưng Quốc và Thư Cừ Bồ Đề, tuy điều này không được xác nhận một cách tuyệt đối trong các nguồn sử liệu. Có vẻ như bà không phải là mẹ của người kế vị cuối cùng Thư Cừ Mục Kiền.

Trong thời kỳ trị vì của Thư Cừ Mục Kiền, sử sách có nhắc đến một vị thái hậu nhưng không ghi rõ danh tính. Một số học giả cho rằng người này có thể chính là Mạnh vương hậu, hoặc cũng có thể là mẹ ruột của Cư Cừ Mục Kiền.

Nếu vị thái hậu này thực sự là Mạnh vương hậu, thì bà nhiều khả năng đã qua đời tại kinh đô Bình Thành của Bắc Ngụy (nay thuộc Đại Đồng, Sơn Tây), sau khi kinh đô Cô Tang của Bắc Lương thất thủ và Thư Cừ Mục Kiền bị bắt giải về Bắc Ngụy. Mặc dù vậy, bà vẫn được an táng theo nghi lễ dành cho vương hậu.

## Tham khảo

|-
Đột kích huyện Đào A Khắc năm 2007

**Cuộc đột kích Tân Cương tháng 1 năm 2007** được thực hiện vào ngày 5 tháng 1 năm 2007 bởi lực lượng cảnh sát bán quân sự Trung Quốc nhằm vào một trại huấn luyện nghi vấn của Phong trào Hồi giáo Đông Turkestan (ETIM) tại huyện Akto thuộc cao nguyên Pamir.

Một phát ngôn viên của Sở Công an Tân Cương cho biết 18 nghi phạm khủng bố đã bị tiêu diệt và 17 kẻ bị bắt giữ. Những người bị bắt sau đó đã bị tuyên án tử hình hoặc tù chung thân. Cuộc đột kích cũng dẫn đến cái chết của một sĩ quan bán quân sự Trung Quốc tên là Huang Qiang, 21 tuổi, và một sĩ quan khác bị thương. Nhà chức trách đã tịch thu lựu đạn, súng và thuốc nổ tự chế tại hiện trường. ETIM được Liên Hợp Quốc phân loại là một tổ chức khủng bố.

Phản ứng trước sự việc, nhiều nhà lãnh đạo người Duy Ngô Nhĩ lưu vong đã nhanh chóng nghi ngờ động cơ đằng sau cuộc đột kích. Rebiya Kadeer, một nhà hoạt động nhân quyền Duy Ngô Nhĩ, đã kêu gọi Liên Hợp Quốc tiến hành một cuộc điều tra độc lập về vụ việc, trong khi Alim Seytoff, chủ tịch điều hành của Đại hội Duy Ngô Nhĩ Thế giới, tuyên bố rằng chính phủ Trung Quốc vẫn chưa đưa ra được bằng chứng chứng minh mối liên hệ của trại này với khủng bố. Đáp lại, Zhao Yongchen, phó cục trưởng lực lượng chống khủng bố Tân Cương, đã tái khẳng định thực tế về mối đe dọa khủng bố từ trại huấn luyện này. 

## Xem thêm
*Phong trào độc lập Đông Turkestan
*Tổ chức Giải phóng Đông Turkestan
*Bất ổn tại Tân Cương 2008
*Chính trị Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa

## Tham khảo
Ricardo Rodríguez (huấn luyện viên)

**Ricardo Rodríguez Suárez** (; sinh ngày 3 tháng 4 năm 1974), là một huấn luyện viên bóng đá người Tây Ban Nha hiện đang dẫn dắt câu lạc bộ Kashiwa Reysol tại J1 League. Ông được bầu chọn là huấn luyện viên xuất sắc nhất J1 League 2021, mùa giải mà ông đã giành danh hiệu Cúp Thiên Hoàng cùng câu lạc bộ Urawa Red Diamonds. Ngoài ra, ông cũng đã giành được danh hiệu Siêu cúp Nhật Bản vào năm 2022.

## Học vấn
Sinh ra tại Oviedo, Asturias, Rodríguez là sản phẩm của lò đào tạo trẻ Real Oviedo, nhưng một chấn thương đầu gối nghiêm trọng đã buộc anh phải từ bỏ sự nghiệp bóng đá. Anh có bằng cử nhân về Hoạt động thể chất và Khoa học thể thao tại Đại học A Coruña (1994–1998), và từ năm 2000 đến năm 2002, anh lấy bằng tiến sĩ về Hoạt động thể chất và Khoa học thể thao tại Đại học Oviedo đồng thời theo học bằng thạc sĩ về Thể thao hiệu suất cao do Ủy ban Olympic Tây Ban Nha tài trợ.

Từ năm 2003 đến năm 2006, Rodríguez đã hoàn thành các khóa học cần thiết để lấy bằng huấn luyện viên chuyên nghiệp của UEFA, do Liên đoàn bóng đá Hoàng gia Tây Ban Nha cấp.

## Danh hiệu
**Tokushima Vortis**
* J2 League: 2020
  
**Urawa Red Diamonds**
* Emperor's Cup: 2021
* Japanese Super Cup: 2022

**Cá nhân**
* Huấn luyện viên xuất sắc nhất J.League: 2021, 2025

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*
*
*Soccerway profile
*
Ricardo Rodríguez

**Ricardo Rodríguez** có thể đề cập đến:

*Ricardo Rodríguez (cầu thủ bóng đá)
*Ricardo Rodríguez (huấn luyện viên)
Dương Tự Phan

**Dương Tự Phan** (tháng 7 năm 1874 – tháng 6 năm 1926) là một học giả và quan lại nhà Nguyễn.
## Tiểu sử
Dương Tự Phan sinh tháng 7 năm 1874 tại xã Vân Đình, huyện Sơn Lãng, tỉnh Hà Nội (nay là huyện Ứng Hòa, thành phố Hà Nội). Cha ông là Khánh Vân nam Dương Lâm, còn chú ông là Đệ tam giáp tiến sĩ xuất thân Dương Khuê.

Năm Thành Thái thứ 9 (1897), ông đỗ Cử nhân khoa Đinh Dậu tại trường thi Hà Nam.

Ông từng kinh qua các chức Tri huyện Nam Trực, Tri huyện Đông Quan, Tri phủ Khoái Châu, Tri phủ Lạng Giang, Tri phủ Nghĩa Hưng.

Tháng 3 năm 1925, ông với Bùi Bằng Đoàn hoán đổi chức vụ, ông từ Tri phủ Nghĩa Hưng đổi sang Tri phủ Xuân Trường. Năm 1925, ông được điều chuyển từ Tri phủ Xuân Trường sang làm Thương tá Hưng Yên.

Tháng 6 năm 1926, ông qua đời vì bệnh tật, thọ 52 tuổi.
## Gia đình
Ông lấy con gái út của Trần Lưu Tuệ.

Các con ông là Dương Thiệu Tường, Dương Thiệu Chi.

## Tham khảo
Claude (định hướng)

**Claude** có thể đề cập đến:

*Claude, cá sấu
*Claude (mô hình ngôn ngữ)
*Claude của Pháp và Bretagne
*Claude, Texas, một thành phố thuộc quận Armstrong, tiểu bang Texas, Hoa Kỳ
Bodø (thị trấn)

**Bodø** (, ; ; ) là một thị trấn thuộc khu tự quản Bodø ở hạt Nordland, Na Uy. Thị trấn này là thủ phủ của cả khu tự quản Bodø và hạt Nordland. Nó nằm trên bán đảo Bodø giữa vịnh hẹp Vestfjorden và vịnh hẹp Saltfjorden. Bodø nằm ngay phía bắc vòng Bắc Cực. Đây là khu vực đô thị và thị trấn lớn nhất ở hạt Nordland và là thị trấn lớn thứ hai ở Bắc Na Uy.

Thị trấn rộng  có dân số (năm 2023) là 42.831 người và mật độ dân số là .

Bodø là một Thủ đô Văn hóa châu Âu năm 2024, cùng với Bad Ischl và Tartu.

Một trong những câu lạc bộ bóng đá thành công nhất của Na Uy, FK Bodø/Glimt, có trụ sở ở thị trấn này.

## Tham khảo
Mandela (định hướng)

**Mandela** có thể đề cập đến:

*Nelson Mandela, tổng thống đầu tiên của Cộng hòa Nam Phi
*''Mandela'' (bướm đêm)
*Mandela, Roma
*Sân vận động Quốc gia Mandela

## Xem thêm
*Nelson Mandela (định hướng)
Thành Vinh (định hướng)

**Thành Vinh** có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau:

* Phường Thành Vinh, tỉnh Nghệ An
* Xã Thành Vinh, tỉnh Thanh Hóa
* Xã cũ Thành Vinh thuộc huyện Thạch Thành, tỉnh Thanh Hóa; nay là một phần xã Thành Vinh trực thuộc tỉnh
* Thành Vinh, tên gọi khác của thành Nghệ An, ngày nay nằm trên địa bàn phường Thành Vinh, tỉnh Nghệ An
Dương Tự Nhu

**Dương Tự Nhu** (1876 – 1930) tự **Vân Tuyền** là học giả và quan lại nhà Nguyễn trong lịch sử Việt Nam.
## Tiểu sử
Dương Tự Nhu sinh tại thôn Vân Đình, phủ Ứng Hòa, tỉnh Hà Đông, cha là Tiến sĩ Dương Khuê. Em trai ông là Dương Tự Trác, em họ là Dương Tự Phan, chú là Dương Lâm đều đỗ Cử nhân. Cháu họ ông là Dương Thiệu Tường, đỗ Tiến sĩ.

Năm Thành Thái thứ 12 (1900), ông đỗ Cử nhân khoa Canh Tý tại trường thi Hà Nam. 5 năm sau, ông được bổ làm hậu bổ tỉnh Bắc Giang, sau đổi làm huấn đạo các huyện Lục Ngạn, Phù Ninh rồi Thanh Thuỷ.

Sau đó ông được thăng làm Tri huyện Cẩm Khê, rồi Tri huyện Ân Thi, Tri phủ Mỹ Đức, Tri phủ Yên Lãng (1923), Bố Chính xứ Hưng Yên. Ông là người trọng chữ nghĩa, âm nhạc, đặc biệt là với bộ môn hát nói.

Năm 1930, Dương Tự Nhu qua đời khi tại chức, thọ 54 tuổi.

## Gia quyến
Con trai ông là nhạc sĩ Dương Thiệu Tước.
## Chú thích

## Tham khảo
Diệp Lâm Anh

**Nguyễn Diệp Anh** (sinh ngày 22 tháng 8 năm 1989), thường được biết đến với nghệ danh **Diệp Lâm Anh**, là một nữ ca sĩ, diễn viên, người mẫu kiêm vũ công người Việt Nam.

## Tiểu sử và sự nghiệp
Diệp Lâm Anh tên thật là Nguyễn Diệp Anh, sinh ngày 22 tháng 8 năm 1989 tại Hà Nội. Từ nhỏ cô đã rất thích tham gia các hoạt động cộng đồng, đam mê thể thao và hội họa. Cô từng là một trong những hotgirl nổi tiếng ở Hà Nội và đảm nhận vai trò trưởng nhóm nhảy Big Toe, một nhóm nhảy nữ đình đám tham gia nhiều cuộc thi cấp quốc gia. Năm 2010, cô thử sức với chương trình truyền hình thực tế Vietnam's Next Top Model và lọt vào Top 10.

Năm 2023, cô tham gia chương trình *[[Chị đẹp đạp gió rẽ sóng]]*. Kết quả, cô xuất sắc thành đoàn và có giải phụ Chị đẹp truyền cảm hứng. Năm 2024, cô cùng các chị đẹp từ chương trình *[[Chị đẹp đạp gió rẽ sóng]]* thành lập nhóm nhạc mang tên Lunas.

## Đời tư
Tháng 5 năm 2018, cô chính thức lên xe hoa với doanh nhân Đức Phạm và có với nhau 2 con. Sau khi kết hôn, cô hạn chế tham gia nghệ thuật và dành thời gian cho gia đình cũng như tập trung kinh doanh. Tháng 1 năm 2022, cô gây bất ngờ khi tuyên bố ly hôn và dọn ra ngoài ở riêng. Sau sóng gió hôn nhân, mỹ nhân bày tỏ thái độ tích cực trên mạng xã hội, chia sẻ nhiều khoảnh khắc vui vẻ bên các con.

## Danh sách đĩa nhạc
### Đĩa đơn
#### Với tư cách nghệ sĩ chính

#### Với vai trò hợp tác

### Với Lunas

## Danh sách phim
### Truyền hình

### Điện ảnh

## Chương trình truyền hình

## Giải thưởng

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Diệp Lâm Anh trên YouTube
*Diệp Lâm Anh trên Facebook
*
Bất ổn tại Ürümqi 1989

Vụ **bạo động tại Ürümqi 1989**, còn được gọi là **vụ náo loạn ngày 19 tháng 5 tại Ürümqi** () diễn ra tại thành phố Ürümqi vào tháng 5 năm 1989, bắt đầu bằng việc những người biểu tình Hồi giáo tuần hành và cuối cùng leo thang thành một cuộc tấn công bạo lực nhằm vào tòa nhà văn phòng của Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) tại Tân Cương ở Quảng trường Nhân dân vào ngày 19 tháng 5 năm 1989. Những người tham gia biểu tình bao gồm người Duy Ngô Nhĩ, người Kazakh và các sắc tộc Turk khác.

Nguyên nhân trực tiếp là một cuốn sách có tên *Phong tục tình dục* () được xuất bản vào tháng 3 năm 1989, được cho là mô tả đời sống tình dục của người Hồi giáo và chứa một số đoạn gây tranh cãi khi so sánh kiến trúc Hồi giáo với các đặc điểm tình dục khác nhau. Điều này đã gây ra sự phản đối từ người Hồi ở Cam Túc, Ninh Hạ và Tân Cương. Những người biểu tình, chủ yếu là người Duy Ngô Nhĩ và người Hồi, ban đầu đã tiến hành một cuộc tuần hành có trật tự trong những ngày trước đó và yêu cầu chính phủ phải tiêu hủy cuốn *Phong tục tình dục* cũng như trừng phạt hai tác giả của cuốn sách (những người sử dụng bút danh "Kha Lạc" và "Tang Á"), những người bị so sánh với Salman Rushdie trong một liên hệ tới cuộc tranh cãi xung quanh tác phẩm ''Những vần thơ của quỷ''. Tuy nhiên, cuộc biểu tình đã kết thúc bằng bạo loạn, nơi gần 2.000 kẻ bạo loạn đã lật đổ xe hơi, đập phá cửa sổ và một số tấn công nhân viên tại văn phòng ĐCSTQ. Chính phủ đã cử 1.000 cảnh sát và 1.200 lính cảnh sát vũ trang đến để giải tán đám đông và bắt giữ 173 người.

Các cuộc biểu tình không chỉ giới hạn ở Ürümqi. Người Hồi giáo trên khắp Trung Quốc đã tổ chức các cuộc biểu tình vào năm 1989. 3.000 người Hồi giáo từ cả mười sắc tộc Hồi giáo đã tuần hành tại Bắc Kinh vào ngày 12 tháng 5. Vào tháng 4, 20.000 người Hồi giáo đã biểu tình ở Lan Châu và có tới 100.000 người biểu tình đã xuống đường ở Tây Ninh. Các cuộc biểu tình quy mô nhỏ hơn đã diễn ra ở Thượng Hải, Nội Mông, Vũ Hán và Vân Nam. Đáp lại, chính phủ Trung Quốc đã cấm cuốn sách, công khai đốt 95.000 bản tại Lan Châu và kết án các tác giả tù giam.

## Tham khảo

## Xem thêm
* Bạo động tại Ürümqi, tháng 7 năm 2009
NASCAR Cup Series

Giải NASCAR Cup Series là giải đua xe hàng đầu của Hiệp hội đua xe thể thao quốc gia (NASCAR), giải đua xe thể thao danh giá nhất tại Hoa Kỳ.
Giải đua này bắt đầu vào năm 1949 với tên gọi Strictly Stock Division, và từ năm 1950 đến năm 1970, nó được biết đến với tên gọi Grand National Division. Năm 1971, khi giải đua bắt đầu cho Công ty Thuốc lá R. J. Reynolds thuê quyền đặt tên, nó được gọi là NASCAR Winston Cup Series (1971–2003). Một thỏa thuận tương tự đã được thực hiện với Nextel vào năm 2003, và nó trở thành NASCAR Nextel Cup Series (2004–2007)
 Năm 2005, Sprint mua lại Nextel, và năm 2008, giải đấu được đổi tên thành NASCAR Sprint Cup Series (2008–2016). Tháng 12 năm 2016, Monster Energy được công bố sẽ trở thành nhà tài trợ chính, và giải đấu được đổi tên thành Monster Energy NASCAR Cup Series (2017–2019). Năm 2019, NASCAR từ chối lời đề nghị của Monster về việc gia hạn hợp đồng tài trợ sau khi mùa giải kết thúc. Sau đó, NASCAR thông báo chuyển sang mô hình tài trợ nhiều cấp mới bắt đầu từ mùa giải 2020, tương tự như các giải đấu thể thao chuyên nghiệp khác của Mỹ, với tên gọi đơn giản là NASCAR Cup Series, và các nhà tài trợ được gọi là Premier Partners. Bốn đối tác Premier Partners là Busch Beer, Coca-Cola, Xfinity và Freeway Insurance. 

## Tham khảo
Lý Kính Thọ

**Lý Kính Thọ** (李敬受, ? – khoảng năm 437) là một vương hậu của nước Bắc Lương, một chính quyền do bộ tộc Lư Thủy Hồ lãnh đạo trong thời kỳ Thập Lục Quốc. Bà là thê tử của Thư Cừ Mục Kiền (Ai vương), vị quân chủ cuối cùng của Bắc Lương.

## Thân thế
Lý Kính Thọ là con gái của Lý Cảo, người sáng lập nước Tây Lương, và Doãn thị. Sau khi anh trai bà là Lý Hâm lên ngôi vào năm 417, Doãn phu nhân được tôn làm thái hậu.

Năm 420, Lý Hâm bị Thư Cừ Mông Tốn đánh bại và tử trận, kinh đô Tây Lương là Tửu Tuyền (酒泉, nay thuộc Tửu Tuyền, Cam Túc) thất thủ. Doãn thái hậu và Lý Kính Thọ bị Bắc Lương bắt giữ. Tuy nhiên, vì kính trọng khí tiết của Doãn thái hậu — người không cầu xin tha mạng — Thư Cừ Mông Tốn đã đối đãi bà một cách trọng hậu và gả Lý Kính Thọ cho con trai mình là Thư Cừ Mục Kiền.

## Trở thành vương hậu
Năm 433, khi Thư Cừ Mông Tốn lâm trọng bệnh, các quý tộc Bắc Lương cho rằng người thừa kế được chỉ định là Thư Cừ Bồ Đề còn quá nhỏ, nên phế truất ông và lập Thư Cừ Mục Kiền làm người kế vị. Sau khi Thư Cừ Mông Tốn qua đời, Thư Cừ Mục Kiền lên ngôi, và Lý Kính Thọ được lập làm vương hậu.

## Bị phế và qua đời
Năm 437, Bắc Lương thần phục Bắc Ngụy. Khi đó, Thái Vũ đế của Bắc Ngụy muốn gả em gái là Vũ Uy công chúa cho Thư Cừ Mục Kiện. Do áp lực chính trị, Thư Cừ Mục Kiện buộc phải phế truất Lý Kính Thọ.

Sau khi bị phế, Lý Kính Thọ cùng Doãn thái hậu bị đưa rời khỏi kinh đô Bắc Lương là Cô Tang (姑臧, nay thuộc Vũ Uy, Cam Túc) để trở về Tửu Tuyền. Lý Kính Thọ qua đời không lâu sau đó, khoảng năm 437.

## Tham khảo
Thác Bạt vương hậu

**Thác Bạt công chúa** (拓跋氏), thường được biết đến với tước hiệu **Vũ Uy công chúa** (武威公主), là công chúa của triều Bắc Ngụy và sau đó là vương hậu của nước Bắc Lương. Bà là con gái của Bắc Ngụy Minh Nguyên đế Bắc Ngụy, em gái của Bắc Ngụy Thái Vũ đế. Phu quân của bà là Thư Cừ Mục Kiền (Ai vương), vị quân chủ cuối cùng của Bắc Lương.

## Thân thế
Không rõ Vũ Uy công chúa được phong tước vào thời điểm nào, có thể là dưới triều phụ hoàng Minh Nguyên đế hoặc dưới triều anh trai là Thái Vũ đế.

## Hôn nhân chính trị
Năm 437, nhằm bảo đảm sự trung thành của Bắc Lương đối với Bắc Ngụy, Thái Vũ đế đã gả Vũ Uy công chúa cho Thư Cừ Mục Kiền. Do cuộc hôn nhân mang tính chính trị này, Thư Cừ Mục Kiện buộc phải phế bỏ nguyên phối là Lý Kính Thọ.

## Âm mưu đầu độc
Trong thời gian hôn nhân, Thư Cừ Mục Kiền tư thông với Lý phu nhân, vợ của anh trai mình. Lý phu nhân cùng các chị em gái của Thư Cừ Mục Kiền đã âm mưu đầu độc Vũ Uy công chúa. Khi Thái Vũ đế hay tin em gái bị trúng độc, ông lập tức phái nhiều ngự y đến kinh đô Bắc Lương là Cô Tang (姑臧, nay thuộc Vũ Uy, Cam Túc), và đã cứu sống được bà.

Thái Vũ đế yêu cầu Thư Cừ Mục Kiền giao nộp Lý phu nhân, nhưng ông từ chối và chỉ cho bà ta rời khỏi kinh thành.

## Bắc Lương diệt vong
Năm 439, Thái Vũ đế thân chinh chinh phạt Bắc Lương. Thư Cừ Mục Kiền bị bắt và áp giải về kinh đô Bắc Ngụy là Bình Thành (平城, nay thuộc Đại Đồng, Sơn Tây). Vì nể mặt Vũ Uy công chúa, Thái Vũ đế vẫn đối đãi với Thư Cừ Mục Kiền như thân thích, phong cho ông tước Hà Tây vương.

Trong thời gian hôn nhân, Vũ Uy công chúa sinh cho Thư Cừ Mục Kiện một người con gái, cũng được phong tước Vũ Uy công chúa, nhưng không có con trai.

## Góa phụ
Năm 447, Thái Vũ đế nghi ngờ Thư Cừ Mục Kiền mưu phản, buộc ông phải tự sát, nhưng vẫn an táng theo nghi lễ vương giả. Vũ Uy công chúa sống sót sau phu quân và sau khi qua đời được hợp táng cùng ông.

Một số ghi chép cho rằng bà từng tái giá với Lý Cái (李蓋), Nam Quận công, nhưng thông tin này chưa được xác thực.

## Tham khảo

* *[[Book of Wei|Ngụy thư]]*, quyển 99.
* *[[Zizhi Tongjian|Tư Trị Thông Giám]]*, quyển 123.

|-
Chiết Quật vương hậu

**Chiết Quật vương hậu** (折掘王后, tên thật không rõ) là vương hậu duy nhất được ghi nhận rõ ràng trong lịch sử của nước Nam Lương, một chính quyền do người Tiên Ti lãnh đạo trong thời kỳ Thập Lục Quốc. Bà là chính thất của vị quân chủ cuối cùng của Nam Lương, Thốc Phát Nục Đàn (Kính vương).

## Thân thế
Sử liệu ghi chép rất ít về Chiết Quật vương hậu. Nhiều khả năng bà xuất thân từ bộ tộc Chiết Quật (折掘), một bộ lạc Tiên Ti sinh sống tại khu vực lân cận lãnh thổ Nam Lương. Đây có thể là một cuộc hôn nhân mang tính liên minh bộ tộc nhằm củng cố quyền lực của hoàng thất Nam Lương.

## Gia đình
Chiết Quật vương hậu sinh cho Thốc Phát Nhu Đàn ít nhất một người con trai, là thái tử Thốc Phát Hổ Đài. Không có ghi chép nào cho thấy bà có thêm con khác.

## Không rõ kết cục
Không rõ Chiết Quật vương hậu qua đời vào thời điểm nào. Sử sách cũng không xác nhận liệu bà có sống sót sau khi Nam Lương bị diệt năm 414 hay không, cũng như sau cái chết của phu quân Thốc Phát Nhu Đàn (bị giết năm 415) và con trai Thốc Phát Hổ Đài (bị giết năm 423) dưới tay Khất Phục Sí Bàn, quân chủ nước Tây Tần.

## Tham khảo
Cẩu hoàng hậu

**Cẩu hoàng hậu** (苟皇后, tên thật không rõ) là hoàng hậu của nước Tiền Tần – một chính quyền do người Đê (氐) lãnh đạo trong thời kỳ Thập Lục Quốc. Bà là chính thất của Phù Kiên, người lên ngôi sau khi lật đổ người em họ tàn bạo là Phù Sinh vào năm 355.

## Trở thành hoàng hậu
Năm 355, sau khi chiếm đoạt ngôi báu từ Phù Sinh, Phù Kiên tự xưng là “Thiên vương” (天王), nhưng vẫn lập Cẩu thị làm hoàng hậu. Đây là một hiện tượng không hiếm gặp trong thời kỳ Thập Lục Quốc, khi một số quân chủ tránh xưng đế trên danh nghĩa nhưng vẫn duy trì nghi chế hoàng hậu.

## Thân thế
Sử liệu ghi chép rất ít về xuất thân của Cẩu hoàng hậu. Một số học giả cho rằng bà có thể là thân thích của Cẩu thái hậu – mẹ của Phù Kiên – nhưng không có chứng cứ trực tiếp để xác nhận mối quan hệ này.

## Hoạt động và kết cục
Ghi chép lịch sử cuối cùng về Cẩu hoàng hậu xuất hiện vào năm 359, khi bà tham gia nghi lễ cung đình nuôi tằm (tằm lễ), một nghi thức mang tính biểu tượng đối với hoàng hậu trong văn hóa chính trị Trung Hoa cổ đại.

Sau đó, sử sách không còn ghi nhận thêm về bà, bao gồm việc bà có còn sống đến thời điểm Phù Kiên tử trận năm 385 hay không.

Năm 385, thái tử Phù Hoành chạy sang Đông Tấn và được ghi nhận là đi cùng với mẹ mình; người mẹ này nhiều khả năng chính là Cẩu hoàng hậu.

## Tham khảo

|- style="text-align: center;"

|-

|- style="text-align: center;"

|- style="text-align: center;"

|- style="text-align: center;"

|- style="text-align: center;"

|- style="text-align: center;"

|- style="text-align: center;"
Dương hoàng hậu (Tiền Tần)

**Dương hoàng hậu** (楊皇后, tên thật không rõ; mất năm 386) là hoàng hậu của nước Tiền Tần, một chính quyền do người Đê (氐) lãnh đạo trong thời kỳ Thập Lục Quốc. Bà là chính thất của Phù Phi, tức Ai Bình Đế của Tiền Tần.

## Thân thế
Trước khi Phù Phi xưng đế, Dương thị đã là thê tử của ông, mang tước công phu nhân (quốc phu nhân). Ít nhất vào năm 380, bà đã giữ địa vị này. Anh trai của bà là Dương Ưng (楊膺), một tướng người Đê, từng chỉ huy quân đội được phân bổ dưới quyền Phù Phi khi ông đang giữ chức thứ sử kiêm tổng quản sáu châu phía đông – những vùng đất trước đây thuộc Tiền Yên. Việc phân bổ này là một phần trong chính sách của Phù Kiên (Tuyên Chiêu Đế), nhằm rải người Đê khắp đế quốc để củng cố quyền kiểm soát trung ương.

## Loạn lạc cuối Tiền Tần
Sau thất bại thảm hại của Tiền Tần trong chiến dịch nam chinh Đông Tấn và đặc biệt là trận Trận Phì Thủy năm 383, đế quốc Tiền Tần bắt đầu tan rã từ năm 384. Lúc này, căn cứ của Phù Phi tại Nghiệp Thành (鄴城, nay thuộc Hàm Đan, Hà Bắc) trở thành thành trì duy nhất ở miền đông chưa rơi vào tay Đông Tấn hoặc Hậu Yên do Mộ Dung Thùy lập nên.

Trong bối cảnh đó, Dương Ưng khuyên Phù Phi nên đầu hàng Đông Tấn để bảo toàn lực lượng. Khi Phù Phi từ chối, Dương Ưng cùng quan viên Khương Nhượng (姜讓) âm mưu bắt giữ Phù Phi để ép đầu hàng. Âm mưu bị bại lộ, Dương Ưng bị giết. Mặc dù vậy, Dương thị vẫn tiếp tục là thê tử của Phù Phi.

## Trở thành hoàng hậu
Năm 385, kinh đô Trường An của Tiền Tần thất thủ trước Tây Yên, và Phù Kiên bị thủ lĩnh phản loạn Diêu Trường – người sau này lập nên Hậu Tần – sát hại. Khi hay tin, Phù Phi rút từ Nghiệp Thành về Tấn Dương (晉陽, nay thuộc Thái Nguyên, Sơn Tây), rồi xưng đế, tức Ai Bình Đế, và lập Dương thị làm hoàng hậu.

## Bị bắt và qua đời
Năm 386, khi Phù Phi đem quân ngăn chặn Tây Yên vương Mộ Dung Vĩnh đang tìm đường quay về phía đông, ông bị đánh bại. Dương hoàng hậu bị quân Tây Yên bắt sống. Không lâu sau, Phù Phi lại bị tướng Đông Tấn là Phùng Cái (馮該) chặn đánh và sát hại.

Mộ Dung Vĩnh có ý muốn nạp Dương hoàng hậu làm phi, nhưng bà đã tìm cách dùng kiếm ám sát ông. Âm mưu thất bại, và bà bị Mộ Dung Vĩnh xử tử. Dương hoàng hậu qua đời năm 386, chấm dứt số phận bi thảm của một hoàng hậu trong thời kỳ loạn lạc cuối Tiền Tần.

## Tham khảo

|- style="text-align: center;"

|-

|-

|-

|-

|-

*
Mao hoàng hậu (Tiền Tần)

**Mao hoàng hậu** (毛皇后, tên thật không rõ; mất năm 389) là hoàng hậu của Tiền Tần, vợ của Phù Đăng (Tiền Tần Cao Đế).

## Tiểu sử
Mao hoàng hậu là con gái của tướng quân Mao Hưng (毛興), người từng giữ chức Thứ sử Hà Châu (河州, nay thuộc tây nam Cam Túc và đông Thanh Hải) dưới triều Phù Kiên. Sau thất bại nặng nề của Tiền Tần trong trận Phì Thủy năm 383, chính quyền trung ương suy sụp, các tướng lĩnh ở vùng tây bắc nổi dậy tranh chấp lẫn nhau. Năm 386, Mao Hưng bị binh sĩ ám sát trong lúc giao chiến với các tướng phản loạn họ Vương.

Sau khi Mao Hưng qua đời, lực lượng của ông lần lượt rơi vào tay Phù Đăng, một tông thất Tiền Tần. Phù Đăng sau đó được Phù Phi phong làm Nam An vương. Không rõ Mao hoàng hậu kết hôn với Phù Đăng trước hay sau thời điểm này.

Năm 386, sau khi Phù Phi bị quân Đông Tấn giết, Phù Đăng xưng đế, kế tục Tiền Tần. Năm 387, ông lập Mao thị làm hoàng hậu. Theo sử sách, Mao hoàng hậu dung mạo xinh đẹp, tinh thông cưỡi ngựa và bắn cung, có thể theo quân chinh chiến.

Năm 389, khi Phù Đăng đang giao chiến với Diêu Trường của Hậu Tần, Diêu Trường bất ngờ tập kích đại bản doanh Tiền Tần tại Đại Giới (大界, nay thuộc Hàm Dương, Thiểm Tây), nơi Mao hoàng hậu đang trấn giữ. Mao hoàng hậu chỉ huy quân hộ vệ chống cự quyết liệt, tự tay giết hàng trăm quân địch nhưng cuối cùng bị bắt.

Diêu Trường muốn ép bà làm phi tần, nhưng Mao hoàng hậu nghiêm khắc từ chối và mắng ông ta là kẻ giết vua. Vì tức giận, Diêu Trường đã ra lệnh xử tử Mao hoàng hậu, cùng với hai hoàng tử của Phù Đăng. Không rõ hai hoàng tử này có phải là con ruột của bà hay không.

## Tham khảo
* 
*
Xà hoàng hậu

**Xà hoàng hậu** (蛇皇后, tên thật không rõ; mất năm 397) là hoàng hậu của Hậu Tần, vợ của hoàng đế khai quốc Diêu Trường (Vũ Chiêu Đế), đồng thời là mẹ của thái tử và người kế vị Diêu Hưng (Văn Hoàn Đế).

## Tiểu sử
Sử liệu về Xà hoàng hậu còn lưu lại rất ít. Bà đã là chính thất của Diêu Trường trước khi ông xưng đế. Năm 386, khi Diêu Trường lập quốc Hậu Tần và xưng hoàng đế, ông lập Xà thị làm hoàng hậu, đồng thời phong con trai bà là Diêu Hưng làm thái tử.

Năm 394, Diêu Trường qua đời, Diêu Hưng kế vị. Xà hoàng hậu được tôn làm hoàng thái hậu. Năm 397, bà qua đời. Theo ghi chép trong sử sách, Diêu Hưng vô cùng đau buồn trước cái chết của mẹ, đến mức một thời gian không thể triệu tập quần thần để bàn việc triều chính, sau đó vẫn mặc đồ tang để xử lý quốc sự.

Có ghi chép cho rằng Diêu Hưng từng truy tôn một phi tần khác của Diêu Trường là Tôn phu nhân làm hoàng thái hậu, điều này khiến một số học giả nghi ngờ rằng Tôn phu nhân mới là mẹ sinh học của Diêu Hưng, còn Xà hoàng hậu là người nuôi dưỡng ông. Tuy nhiên, do không có chứng cứ xác thực, Xà hoàng hậu vẫn thường được xem là mẹ của Diêu Hưng trong sử học.

Để tưởng nhớ mẹ, Diêu Hưng đã cử hành tế lễ long trọng tại Thái miếu.

## Tham khảo
* Charles Holcombe, “The Sixteen Kingdoms”, *The Cambridge History of China: The Six Dynasties*, Cambridge University Press.
* John Lagerwey & Lü Pengzhi, *Early Chinese Religion, Part Two: The Period of Division (220–589 AD)*, Brill.

|-
Melusina von der Schulenburg, Bá tước xứ Walsingham

**Petronilla Melusina von der Schulenburg, Bá tước xứ Walsingham** (1 tháng 4 năm 1693 &#x2013; 16 tháng 9 năm 1778) là con ngoại hôn của George I của Anh và người tình lâu năm là Melusine von der Schulenburg, Công tước xứ Kendal.

## Tiểu sử

## Tham khảo
Melusine von der Schulenburg, Công tước xứ Kendal

**Ehrengard Melusine von der Schulenburg**, **Công tước xứ Kendal** và **Công tước xứ Munster** (25 tháng 12 năm 166710 tháng 5 năm 1743) là tình nhân của George I của Anh.

## Tiểu sử

## Tham khảo