Cuộc tấn công tại Tân Cương tháng 9 năm 2009

Vào tháng 9 năm 2009, Ürümqi, thủ phủ của Khu tự trị Dân tộc Duy Ngô Nhĩ Tân Cương thuộc Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, đã trải qua một thời kỳ bất ổn sau các cuộc Bạo động tại Ürümqi, tháng 7 năm 2009. Cuối tháng 8 và đầu tháng 9 đã xảy ra một loạt tấn công bằng kim tiêm nhằm vào thường dân. Để phản đối các cuộc tấn công này, hàng ngàn cư dân đã tổ chức các cuộc biểu tình trong nhiều ngày, dẫn đến cái chết của năm người. Ngoài ra, việc bắt giữ và đánh đập một số nhà báo Hồng Kông trong các cuộc biểu tình đã thu hút sự chú ý của quốc tế.

## Các cuộc tấn công bằng kim tiêm và biểu tình

Theo cảnh sát Tân Cương, các cuộc tấn công mà hàng trăm cá nhân tuyên bố đã bị đâm bằng kim tiêm dưới da bắt đầu vào ngày 17 tháng 8. Vào ngày 2 tháng 9, các áp phích xuất hiện quanh Ürümqi cho biết 418 người đã trình báo việc bị đâm hoặc châm, gọi các cuộc tấn công này là một "tội phạm khủng bố nghiêm trọng", mặc dù chính phủ cho đến nay vẫn chưa đưa ra bằng chứng về bất kỳ mối liên hệ khủng bố nào. Chính quyền Ürümqi cho biết chưa đến một phần năm số vụ đâm được trình báo để lại dấu vết rõ ràng. Một hội đồng đánh giá y tế gồm sáu người của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc đã thông báo tại một buổi họp báo: "Trong số những bệnh nhân chúng tôi đã khám trong vài ngày qua, có nhiều trường hợp chúng tôi tin rằng thực tế không hề bị kim đâm." Họ tin rằng các báo cáo sai lệch là do nỗi sợ hãi lan rộng và sự thiếu hụt kiến thức y tế. Theo truyền thông nhà nước, các nhân chứng nói rằng những người bị tấn công bao gồm cả người Hán và người Duy Ngô Nhĩ, mặc dù BBC cho biết người Hán khẳng định họ là mục tiêu bị nhắm tới.

Để phản ứng với cả nỗi lo ngại về các cuộc tấn công lẫn sự không hài lòng về việc chính phủ chậm trễ trong việc truy tố những người liên quan đến các cuộc bạo động tháng 7, những người biểu tình đã xuống đường. Truyền thông chính thức đưa tin hàng chục ngàn người đã tuần hành tại trung tâm thành phố vào sáng ngày 3 tháng 9. Cảnh sát đã giải tán đám đông bằng hơi cay; năm người đã thiệt mạng trong các cuộc biểu tình và 14 người bị thương. Sau cuộc biểu tình mới nhất, chính phủ đã công bố lệnh cấm đối với tất cả các cuộc "tuần hành, diễu hành và biểu tình quần chúng không được cấp phép".

Vào ngày 4 tháng 9, Bí thư Thành ủy Ürümqi, Lý Trí, đã bị cách chức cùng với giám đốc cảnh sát Lưu Diệu Hoa. Lý Trí sau đó được thay thế bởi Chu Hải Luân theo quyết định của Khu ủy Khu tự trị Tân Cương. Không có lý do nào được đưa ra cho các vụ bãi nhiệm này. Vào ngày 9 tháng 9, cơ quan truyền thông nhà nước *[[China Daily]]* đưa tin có thêm 77 vụ tấn công bằng kim tiêm trong hai ngày trước đó.

## Hành hung nhà báo

Vào ngày 4 tháng 9 năm 2009, ba nhà báo Hồng Kông đã bị cảnh sát bán quân sự trấn áp và giam giữ khi đang quay phim một vụ náo loạn. Theo Câu lạc bộ Phóng viên Nước ngoài tại Trung Quốc, các phóng viên đã bị cảnh sát đấm và đá, sau đó bị bắt nằm sấp mặt xuống đất với hai tay bị trói sau lưng trong tối đa 20 minutes. Những lời khẩn cầu cảnh sát vũ trang kiểm tra thẻ báo chí do chính phủ trung ương cấp của họ đã bị phớt lờ. Các phóng viên phàn nàn về việc bị còng tay và giam giữ trong ba giờ. Chính quyền Tân Cương đã đổ lỗi cho các nhà báo vì kích động náo loạn, nói rằng họ "hành động không phù hợp, ví dụ như ra dấu hiệu cho đám đông"; tuy nhiên, họ bày tỏ sự lấy làm tiếc về "cáo buộc đánh đập". Người phát ngôn cho biết: "Trong số ba nhà báo, chỉ có một người có thẻ báo chí tạm thời cho phép anh ta thực hiện các cuộc phỏng vấn trong thành phố, nhưng hai người kia thì không. Họ đã vi phạm các quy định của chúng tôi." Ba nhà báo đó là người quay phim của TVB Lâm Tử Hào (林子豪), nhà báo Lưu Vĩnh Toàn (劉永全) và người quay phim của Now TV Lâm Chấn Uy (林振威).

Thêm năm nhà báo nữa đã bị giam giữ vào ngày 6 tháng 9. Họ bao gồm phóng viên Yeung Tung-tat (楊通達) của Commercial Radio Hong Kong, thông tín viên Chan Miu-ling (陳妙齡) và Chow Man-tau (周文泰) của RTHK, cùng phóng viên Gary Chan Wai-li và người quay phim Lau Hiu-lap của Now TV. Họ bị các sĩ quan đưa đi nhưng đã được thả ra nửa giờ sau đó.

Các chính trị gia Hồng Kông đã đồng loạt phẫn nộ về vụ việc, và sự vi phạm rõ ràng đối với tự do báo chí, vốn là một giá trị cốt lõi được quy định trong Luật Cơ bản Hồng Kông. Trưởng đặc khu Hồng Kông Tăng Âm Quyền cho biết ông đã viết thư cho chính quyền Tân Cương, Quốc vụ viện và Văn phòng Công tác Hồng Kông và Ma Cao của Quốc vụ viện. Bảy đại biểu Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc địa phương đã viết thư cho Ủy viên trưởng Ngô Bang Quốc để bày tỏ mối quan ngại của họ. Các nhà lập pháp từ phe kiến chế cũng như phe dân chủ coi các cáo buộc kích động là "không thuyết phục" và nói rằng Bắc Kinh phải mở một cuộc điều tra đầy đủ và chi tiết về các vụ đánh đập.

Vào ngày 8 tháng 9 năm 2009, các nhà báo Hồng Kông đã gặp gỡ các quan chức Ürümqi về các vụ việc. Bốn cơ quan truyền thông có nhà báo bị hành hung đã bị loại trừ, nhưng dù sao họ vẫn xuất hiện. Vào ngày 13 tháng 9 năm 2009, khoảng 700 người bao gồm các nhà báo và chính trị gia Hồng Kông đã tuần hành đến các văn phòng địa phương của chính phủ trung ương Trung Quốc để phản đối việc cảnh sát bị cáo buộc đánh đập ba phóng viên.

## Xem thêm
* Sự cố Thiều Quan tháng 6 năm 2009
* Bất ổn tại Tây Tạng 2008
* Bất ổn tại Tân Cương 2008
* Sự cố Y Ninh

## Tham khảo