Wake Me Up When September Ends

"**Wake Me Up When September Ends**" là một bài hát của ban nhạc rock người Mỹ Green Day, đồng thời là đĩa đơn thứ tư trích từ abum phòng thu thứ bảy của nhóm mang tên *[[American Idiot]]* (2004). Đây là một bản nhạc do ca sĩ chính của ban nhạc là Billie Joe Armstrong sáng tác, gợi về cái chết của cha anh vào tháng 9 năm 1982 và cuộc sống của anh sau ngày hôm đó. Ca từ của bài hát được giải thích là nói về các nạn nhân và người sống sót sau Sự kiện 11 tháng 9. Đây là một bản rock ballad mở đầu bằng một đoạn chơi bằng guitar acoustic, rồi trình bày bằng guitar điện và tiếng chuông. Bài nhạc được thu âm tại  Ocean Way Recording.

Ca khúc được phát hành làm đĩa đơn vào ngày 13 tháng 6 năm 2005. Tác phẩm có mặt trên bảng xếp hạng của nhiều quốc gia, gồm vị trí quán quân tại Croatia và Cộng hòa Séc, đồng thời giành vị trí thứ sáu trên ''Billboard'' Hot 100 của Hoa Kỳ. Ca khúc có một lần nhận được chứng nhận bạch kim của Hiệp hội Công nghiệp Ghi âm Hoa Kỳ và bốn chứng nhận bạch kim của Music Canada. Dẫu ban đầu nhận phải những phản ứng trái chiều, nhạc phẩm vẫn được khen ngợi cho phần ca từ và giờ đây được xem là một trong những bài hát hay nhất của Green Day. Bài hát giành giải giải Kids' Choice cho bài hát yêu thích tại lễ trao giải Kids' Choice 2006, trong khi Green Day được trao giải nhóm nhạc yêu thích

Một video âm nhạc đi kèm ca khúc do Samuel Bayer làm đạo diễn, miêu tả một cặp đôi trẻ (do Jamie Bell và Evan Rachel Wood thể hiện) chia tay sau khi cậu bạn trai nhập ngũ vào Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ trong chiến tranh Iraq. Số phận của anh cùng sư đoàn vẫn chưa rõ ràng. Bài hát có mặt ở bảng xếp hạng nhiều nước, đạt vị trí thứ sáu trên ''Billboard'' Hot 100 của Hoa Kỳ và ngôi quán quân ở các quốc gia như Cộng hòa Séc, còn video của ca khúc trở thành clip được đề xuất nhiều nhất trên *[[Total Request Live]]* và được bầu chọn là video nhạc hay nhất năm 2005 theo một cuộc thăm dò độc giả của tạp chí *[[Rolling Stone]]*.

"Wake Me Up When September Ends" nhận được sự tán dương từ các nhà phê bình, họ coi phần lời và khâu sáng tác là các điểm nhấn của bài. Ca khúc nhận được một chứng nhận bạch kim từ Hiệp hội Công nghiệp Ghi âm Hoa Kỳ (RIAA), và nhận giải Kids' Choice cho bài hát yêu thích tại lễ trao giải Kids' Choice 2006. Với dư âm của bão Katrina, bài hát gắn liền với cơn bão này do một video thịnh hành ghép bài hát với tin tức về bão trên mặt báo. Green Day cũng trình bày ca khúc tại một buổi hòa nhạc từ thiện nhằm góp phần khắc phục hậu quả của bão. Sau khi ra đời, ca khúc đã được sử dụng làm meme internet trong nhiều năm, thường có độ thịnh hành tăng đột biến hàng năm trên các nền tảng phát nhạc trực tuyến trong những ngày cuối của tháng 9.

## Hoàn cảnh ra đời và sản xuất
[upright|trái|thế=Billie Joe Armstrong playing an electric guitar while singing into a microphone|nhỏ|Giọng ca [Billie Joe Armstrong của Green Day biểu diễn vào năm 2005]]
Năm 2004, Green Day phát hành album phòng thu thứ bảy mang tên *[[American Idiot]]*. *American Idiot* là một album chủ đề nhạc punk rock, với nội dung xoay quanh câu chuyện về một thiếu niên (tự nhận mình là "Jesus of Suburbia") trưởng thành ở Hoa Kỳ trong thời gian tại vị của tổng thống George W. Bush và thời điểm diễn ra chiến tranh Iraq. Cậu ta chỉ trích cả Bush lẫn cuộc chiến ấy.

Một bài hát trong *American Idiot* là "Wake Me Up When September Ends" hoàn toàn không liên quan đến nội dung chính của album. Bài hát được lấy cảm hứng từ vụ việc người cha của giọng ca chính Billie Joe Armstrong mất vào tháng 9 năm 1982. Vào hôm tổ chức đám tang cha mình, Armstrong được cho là đã chạy về nhà và tự nhốt mình trong phòng. Khi mẹ đến kiểm tra, anh bảo mẹ rằng hãy đánh thức anh dậy khi tháng 9 kết thúc,** rồi giữ tựa ca khúc này suốt nhiều năm. Trong một lần phỏng vấn với Howard Stern Show, Armstrong cho biết anh tránh sáng tác bài hát nói về cha mình trong nhiều năm, để rồi anh "[có] một bước ngoặt" và sáng tác ca khúc nhằm tri ân người cha quá cố. Ca khúc được thu âm tại Ocean Way Recording và do Rob Cavallo làm nhà sản xuất.

## Phát hành
Ngày 21 tháng 9 năm 2004, *American Idiot* được phát hành qua Reprise Records. "Wake Me Up When September Ends" là bài thứ 11 trong danh sách bài hát chuẩn của album. Ca khúc được chọn làm đĩa đơn thứ tư của album, phát hành vào ngày 13 tháng 6 năm 2005. Một bản thu bài hát trực tiếp được đưa vào album ghi trực tiếp *[[Bullet In A Bible]],* cũng do Reprise phát hành vào năm 2005. Bài hát đã xuất hiện trong *[[American Idiot (nhạc kịch)|American Idiot]],* vở nhạc kịch jukebox (2009) dựa trên album cùng tên và cũng có mặt trong album thu âm của dàn diễn viên trong tác phẩm này (2010). Sau đó ca khúc được đưa vào album tuyển tập *[[Greatest Hits: God's Favorite Band|God's Favorite Band]]* (2017), và sản phẩm tái bản kỷ niệm 20 năm ra đời *American Idiot* của Green Day, cùng các bản ghi trực tiếp và demo của ca khúc dự kiến phát hành vào ngày 25 tháng 10 năm 2024. Một bản thu demo của ca khúc dự kiến nằm trong sản phẩm tái bản, được phát hành sớm vào ngày 6 tháng 9 năm 2024, cùng bài mặt B "Governator" và một bản thu trực tiếp bài "St. Jimmy".

## Sáng tác và ca từ

"Wake Me Up When September Ends" là một bản nhạc emo rock ballad với tiết tấu chậm. Thời lượng của bài hát là bốn phút và 45 giây. Bài mở đầu bằng một đoạn chơi hợp âm rải trên guitar acoustic, rồi trình bày các nhạc cụ khác như guitar điện và chuông, tạo nên thứ âm thanh mà Jordan Blum của *[[PopMatters]]* ví như "nhịp điệu hành quân". Blum còn viết rằng từng yếu tố trong bài hát "mang nỗi đau để thể hiện chung cảm giác hối hận". Vài giây cuối bài im lặng, rồi bị những nốt nhạc vang vọng trên guitar phá vỡ, Blum miêu tả khúc nhạc ấy "thể hiện dư âm buồn". Một số nhà báo thấy ca khúc có nét tương đồng với "Good Riddance (Time Of Your Life)", một bài hát khác cũng do Green Day sáng tác ở album trước. Rob Sheffield của *[[Rolling Stone]]* nhận xét "Wake Me Up When September Ends" là "phần tiếp nối buồn hơn và trưởng thành hơn" của "Good Riddance..."

Phần lời bài hát có đôi chút khác biệt với chủ đề chính của album, chủ yếu nói về cuộc đời Armstrong sau khi ngày cha anh mất, và cuộc đời anh sau ngày hôm đó. Trong suốt ca khúc, Armstrong nhấn mạnh khoảng thời gian sau cái ngày hôm ấy: "Like my fathers come to pass / Seven years has gone so fast", câu hát sau đó được lặp lại trong bài thành "Twenty years has gone so fast," ám chỉ rằng bao nhiêu năm tháng đã trôi qua khi anh sáng tác bài hát. Trong khi trải nghiệm cá nhân của Armstrong là cơ sở chính của bài, nhiều người lại thấy ca khúc mang nhiều hàm ý, từ vai trò kể chuyện trong *American Idiot* cho đến việc giải thích ca khúc là để tri ân các nạn nhân của Sự kiện 11 tháng 9. Hàm ý đầu tiên có thêm cơ sở nhờ phần lời ca khúc liên hệ đến một bài hát ra đời trước đó trong album (đặc biệt là "Holiday") và bạn bè cùng gia đình mà nhân vật Jesus of Suburbia bỏ lại trong chuyến đi. Sau khi nhận ra những gì đã đánh mất, cậu ta lựa chọn trở về nhà trong bài hát kế tiếp của album là "Homecoming".

## Đánh giá chuyên môn
Ban đầu, "Wake Me Up When September Ends" nhận phải những đánh giá trái chiều. Một cây phê bình của *[[IGN]]* miêu tả ca khúc là "mạnh mẽ" và đề cao sự thiếu liên hệ trực tiếp tới phần còn lại của album. Người này viết rằng điều đó tạo điều kiện cho bài hát mang đến "cảm xúc chung." Tim O'Neil của *PopMatters* bày tỏ cảm xúc lẫn lộn về bài hát, anh viết rằng đây là một trong những bài hát tác động về mặt cảm xúc lớn nhất trong album, song cũng thấy bài nhạc có vẻ hơi đại trà, giống như "được sử dụng trong phần kết một tập phim *[[Dawson's Creek]]*" hoặc một chương trình nổi tiếng khác. Johnny Luftus của *[[Pitchfork (website)|Pitchfork]]* phê bình việc bài hát thay đổi màu sắc so với phần còn lại của album, anh tin rằng bài này chậm hơn so với các bài khác của *American Idiot* và ví ca khúc là "cái gái của tham vọng". Sau đó anh một lần nữa phê phán bài hát trong một đánh giá *Bullet in a Bible*, anh miêu tả ca khúc làm cho "chẳng rõ ban đầu *Idiot* có ý nghĩa là gì."

Những bài đánh giá tái nhìn nhận ca khúc ở góc độ tích cực. Ở một bài tái đánh giá, Jordan Blum của *[[PopMatters]]* miêu tả "Wake Me Up When September Ends" là bài hát sâu sắc nhất trong album, anh cho rằng bài hát có thể bị xem là "đơn giản dễ gây nhầm lẫn, song xuất sắc mà tinh tế" dựa trên những giải thích khác nhau về phần lời ca khúc. Anh viết rằng đây là một trong những "bài hát dũng cảm và bộc trực nhất" mà Armstrong sáng tác nếu xem đây là một ca khúc cá nhân, cũng như "cực kỳ chân thực và cảm động" nếu xem bài hát này nói về Sự kiện 11 tháng 9. Ngoài ra anh còn nhận xét "Wake Me Up When September Ends" là bài hát hay nhất mà Green Day từng sáng tác. Matthew Leimkuehler của *American Songwriter* miêu tả ca khúc sở hữu "thông điệp mạnh mẽ, đáng nhớ" - bàn về nỗi đau buồn kéo dài và dư âm của những sự kiện bất ngờ xảy ra trong đời.

Khi lựa chọn thứ hạng cho các ca khúc của Green Day, Scott Waldman của *[[Alternative Press]]* và ban biên tập *[[Consequence (tạp chí)|Consequence]]* đã chọn "Wake Me Up When September Ends" lần lượt ở vị trí thứ 8 và 20. Waldman cho rằng ca khúc "mang tới một cú sốc về mặt cảm xúc," còn Philip Cosores từ *Consequence* cho rằng bài hát gợi cho anh nhớ về cha mình, đồng thời gửi lời cảm ơn Armstrong vì đã sáng tác bài hát." Jon O'Brien xếp ca khúc thứ tư trong các bài hay nhất của *American Idiot*, ông miêu tả phần thể hiện của Armstrong là "một trong những phần hát nội lực nhất", đồng thời vẫn có thể đem bài này so với những ca khúc emo gần đây hơn.

## Diễn biến thương mại
Tại Hoa Kỳ, "Wake Me Up When September Ends" giành vị trí thứ sáu trên ''Billboard'' Hot 100 và có mặt trên bảng xếp hạng này trong 20 tuần. Ca khúc còn giành vị trí á quân trên ''Billboard'' Alternative Airplay và hạng 12 trên Mainstream Rock. Ở các bảng xếp hạng cuối năm 2005, "Wake Me Up When September Ends" đạt vị trí thứ 46. Ca khúc giành được chứng nhận bạch kim của RIAA vào năm 2008. Tại Canada, bài hát lọt vào CHR/PoP Top 30 ở hạng bốn, Hot AC Top 30 ở hạng ba và Rock Top 30 ở hạng nhất. Ca khúc cũng giành được chứng nhận bạch kim tới bốn lần của Music Canada. 

Ngoài Bắc Mỹ, "Wake Me Up When September Ends" giành ngôi nhất bảng xếp hạng ở Croatia, Cộng hòa Séc và Đức. Tại Liên hiệp Anh, bài hát đoạt ngôi nhất bảng xếp hạng UK Rock & Metal, sở hữu bảy tuần nắm giữ vị trí này, cũng như vươn tới vị trí thứ tám trên UK singles chart. Tính đến tháng 2 năm 2020, đây là bài hát thành công cao thứ tư của ban nhạc ở quốc gia này. Bài hát thắng giải Kids' Choice cho bài hát yêu thích tại lễ trao giải Kids' Choice 2006, do Nickelodeon tổ chức. Tại cùng lễ trao giải đó, Green Day đã thắng giải Kids' Choice cho nhóm nhạc yêu thích.

## Video âm nhạc

Video âm nhạc (MV) ca khúc "Wake Me Up When September Ends" của Green Day do Samuel Bayer làm đạo diễn - người từng thực hiện các video cho Nirvana và Metallica. Bayer hình dung đây sẽ là một bộ phim ngắn, khác biệt với những video ca nhạc mà ông cho là dễ đoán. Ý tưởng về bối cảnh Chiến tranh Iraq đến với ông sau khi phỏng vấn những binh sĩ nhập ngũ vì bị thuyết phục bởi một quảng cáo trên truyền hình. Bayer muốn video mang tính chính trị hơn so với các sản phẩm cùng album của ban nhạc, mong muốn giới trẻ sẽ lên tiếng về cuộc chiến và cho rằng MTV chưa thực sự thức tỉnh khán giả về hậu quả của chiến tranh đối với những người lính. Dù không phải ý nghĩa gốc của ca khúc, Billie Joe Armstrong vẫn thấy sự kết nối này phù hợp. Bayer cùng ekip đã dành một tháng tuyển diễn viên và tập luyện kỹ lưỡng – điều hiếm thấy trong sản xuất video ca nhạc thời bấy giờ. Bối cảnh được ghi hình tại Los Angeles.

Video xoay quanh câu chuyện tình yêu của cặp đôi do Jamie Bell và Evan Rachel Wood thủ vai. Chàng trai hứa sẽ không bao giờ rời xa cô gái, nhưng mâu thuẫn nổ ra khi anh tình nguyện nhập ngũ vào Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ. Với anh, đó là cách thể hiện tình yêu sâu sắc đến mức sẵn sàng hy sinh để bảo vệ người mình yêu. Ngược lại, cô gái đau khổ vì cho rằng anh đã phá vỡ lời hứa. Phân cảnh sau đó đưa người xem đến chiến trường Iraq, nơi chàng trai và đồng đội bị phục kích. Bất chấp nỗ lực kháng cự, nhiều người ngã xuống. Xen kẽ là hình ảnh cô gái lặng lẽ khóc trên cánh đồng hoang vắng, ngụ ý rằng người yêu cô đã hy sinh cùng đồng đội. 

MV nhận được phản hồi tích cực từ giới chuyên môn. Dù thông điệp phản chiến được truyền tải rõ ràng, một số khán giả lại xem đây như tác phẩm cổ vũ chiến tranh. Cây bút Kelefa Sanneh của *[[The New York Times|New York Times]]* nhận xét video vừa mang thông điệp phản chiến, vừa là lời tri ân sâu sắc đến binh sĩ. Đồng nghiệp Sarah Boxer ghi nhận video thường xuyên được chia sẻ lại với chú thích "video tuyệt vời để tuyển quân". Michael Moore của *Rolling Stone* ca ngợi tính chân thực trong khắc họa chiến tranh và tác động của nó lên người lính. 

MV nhanh chóng trở thành một trong những video được yêu cầu phát nhiều nhất trên MTV, đứng đầu bảng xếp hạng *[[Total Request Live]]* và duy trì sức nóng suốt tháng 9 năm 2005. Trong cuộc bình chọn của độc giả *Rolling Stone* (2005)về video ca nhạc xuất sắc nhất năm, tác phẩm giành vị trí thứ hai sau "Hollaback Girl" của Gwen Stefani. Michael Slezak của *[[Entertainment Weekly]]* xếp video ở vị trí thứ hai trong danh sách cuối năm, chỉ sau "Girl" của Destiny's Child. Đến năm 2019, anh vẫn giữ tên tác phẩm trong danh sách những video giàu tính tự sự nhất. Tại giải Video âm nhạc của MTV 2006, "Wake Me Up When September Ends" được đề cử ở hạng mục video rock xuất sắc nhất nhưng để thua "Miss Murder" của AFI.

## Biểu diễn trực tiếp

"Wake Me Up When September Ends" thường xuyên góp mặt trong danh sách tiết mục của nhiều chuyến lưu diễn lớn của Green Day. Trong số đó có thể kể đến 21st Century Breakdown World Tour (2010), Hella Mega Tour (2021) và Saviors Tour (2024). Ở các tour diễn như Saviors Tour, ca khúc được trình diễn cùng với tất cả các bài hát khác trong album *American Idiot*. Bài hát cũng nằm trong danh sách biểu diễn của ban nhạc tại lễ hội When We Were Young vào năm 2023. Tháng 10 năm 2019, ban nhạc đã biểu diễn trực tiếp ca khúc này trên chương trình Howard Stern Show, kết hợp với buổi phỏng vấn Billie Joe Armstrong về nguồn gốc ra đời của nó. Đến tháng 4 năm 2020, Armstrong tiếp tục trình diễn ca khúc trong chương trình từ thiện trực tuyến *[[One World: Together at Home|One World: Together At Home]]*, do Global Citizen tổ chức, nhằm gây quỹ hỗ trợ đại dịch COVID-19.

Về mặt ảnh hưởng, tháng 4 năm 2021, ca sĩ kiêm nhạc sĩ sáng tác bài hát người Úc Didirri đã thể hiện bản cover ca khúc trong chương trình Like A Version hàng tuần của đài Triple J, cùng một bài tự sáng tác trích từ EP gần đây của anh. Một bản cover khác của ban nhạc pop-punk Úc With Confidence cũng được tuyển chọn vào *American Superhits!* - album tổng hợp các bản hit của Green Day do tạp chí *[[Kerrang!]]* phát hành giới hạn.

## Di sản
"Wake Me Up When September Ends" gắn liền với dư âm của Bão Katrina, cơn bão đã đổ bộ vào Duyên hải Vịnh Mexico của Hoa Kỳ chỉ ba ngày trước khi bắt đầu tháng 9 năm 2005. Sự liên hệ ấy bắt đầu sau khi một blogger khởi tạo video ghép bài hát với các bản thu đưa tin về thảm họa trên truyền hình, gây nên hiệu ứng lan truyền. Sau đó, Green Day trình bày ca khúc tại *[[ReAct Now: Music & Relief]]*, một buổi hòa nhạc từ thiện nhằm tưởng nhớ các nạn nhân của cơn bão. Một bản thu bài hát trực tiếp (cũng để dành tặng các nạn nhân của cơn bão) được trình bày tại Sân vận động Gillette và phát hành vào ngày 3 tháng 9. Nhóm thể hiện ca khúc một lần nữa tại show trước trận đấu Bóng bầu dục vào đêm Thứ Hai (Monday Night Football game) giữa hai đội New Orleans Saints và Atlanta Falcons tại New Orleans Superdome. Đây là trận đấu đầu tiên được tổ chức tại sân vận động sau cơn bão. Tháng 4 năm 2020, Armstrong trình diễn ca khúc tại *[[Together at Home|One World: Together At Home]]*, một buổi hòa nhạc từ thiện phát trực tuyến dành cho các nỗ lực cứu trợ COVID-19.

Độ thịnh hành của "Wake Me Up When September Ends" trên các nền tảng phát nhạc trực tuyến gia tăng đột biến vào những ngày đầu tháng 9, cuối tháng 9 và đầu tháng 10. Theo *Loudwire*, lượng người xem MV trên YouTube tăng 135% vào ngày cuối tháng 9 năm 2019 so với lượng người xem trung bình các ngày còn lại của năm đó. Nhờ thế mà ban nhạc thấy được lợi nhuận tăng trong những ngày hôm đấy. Sự tái thịnh hành của nhạc phẩm vào khoảng cuối tháng cũng làm cho nhiều bài đăng trên mạng xã hội và meme internet ra đời, đa số đều yêu cầu đánh thức Armstrong. Những meme này bị chỉ trích vì cho thấy sự vô cảm trước nội dung của ca khúc. Nhằm đáp lại những meme đó, trong một lần phỏng vấn với *[[Vulture (trang web)|Vulture]]* vào năm 2016, Armstrong trả lời đùa rằng anh sẽ sáng tác bài hát mới có tựa đề "Shut The Fuck Up When October Comes." Sau đó anh liên hệ đến các meme trong một video quảng bá bài hát "The American Dream Is Killing Me" vào ngày 1 tháng 10 năm 2023.

## Đội ngũ sản xuất
Danh sách nhân sự được lấy từ các dòng ghi chú lót của đĩa UK CD1.

* Green Day – nhạc, sản xuất
** Billie Joe Armstrong – ca từ, hát chính, guitar
** Mike Dirnt – guitar bass, hát bè
** Tré Cool – trống, gourd của châu Phi
* Rob Cavallo – sản xuất
* Doug McKean – kỹ sư thu âm
* Chris Lord-Alge – trộn âm
* Chris Bilheimer – thiết kế nghệ thuật

## Xếp hạng

### Xếp hạng tuần

### Xếp hạng cuối năm

## Chứng nhận

## Lịch sử phát hành

## Ghi chú

## Chú thích

### Nguồn
* 
*