Balendra Shah

**Balendra Shah** (sinh ngày 27 tháng 4 năm 1990), thường được biết đến với tên **Balen**, là một chính trị gia và rapper người Nepal, hiện là Thủ tướng Nepal từ năm 2026. Ông nhậm chức sau chiến thắng áp đảo của đảng mình trong cuộc tổng tuyển cử Nepal năm 2026. Trước đó, ông từng giữ chức Thị trưởng thứ 15 của Kathmandu từ năm 2022 đến năm 2026, là ứng cử viên độc lập đầu tiên từng nắm giữ chức vụ này.

Trong cuộc bầu cử địa phương năm 2022, Shah đã đắc cử thị trưởng thành phố Kathmandu. Trong nhiệm kỳ của mình, ông đã triển khai nhiều sáng kiến về quản lý chất thải và quản lý giao thông. Tuy nhiên, chính quyền của ông cũng vấp phải những chỉ trích và tranh cãi xoay quanh các vấn đề như phá dỡ công trình xây dựng trái phép, xử lý các khu dân cư tự phát và các biện pháp cưỡng chế đối với người bán hàng rong.

Shah trở thành một nhân vật chính trị tầm cỡ trong các cuộc biểu tình của Thế hệ Z tại Nepal năm 2025. Vào tháng 1 năm 2026, ông từ chức thị trưởng Kathmandu và gia nhập Đảng Rastriya Swatantra (RSP) để tham gia cuộc tổng tuyển cử Nepal năm 2026 với tư cách ứng cử viên thủ tướng của đảng này. Ông đã giành chiến thắng áp đảo trước cựu Thủ tướng K. P. Sharma Oli tại đơn vị bầu cử Jhapa 5, qua đó dẫn dắt đảng của mình đạt được thắng lợi đa số mang tính lịch sử.

## Cuộc đời và giáo dục
Balendra Shah sinh ngày 27 tháng 4 năm 1990 tại khu phố Naradevi thuộc Kathmandu, trong một gia đình người Madheshi gốc Maithili. Là con út trong gia đình có bốn anh chị em, cha ông là Ramnarayan Shah, một thầy thuốc Ayurveda, còn mẹ ông là bà Dhruvadevi Shah. Cha mẹ ông chuyển từ Ekdara, Mahottari đến Kathmandu sau khi cha ông được điều động công tác tại Bệnh viện Ayurveda Naradevi.

Shah từng theo học tại Học viện Alliance và hoàn thành chứng chỉ SLC tại đây. Sau đó, ông học chương trình 10+2 tại Trường Trung học Phổ thông V.S. Niketan. Ông nhận bằng cử nhân ngành kỹ thuật dân dụng tại Trường Cao đẳng Quốc tế Himalayan WhiteHouse. Ông cũng nhận bằng thạc sĩ công nghệ ngành kỹ thuật kết cấu từ Viện Công nghệ Nitte Meenakshi ở Bengaluru (VTU), Ấn Độ. Shah đã được trao học bổng nghiên cứu của Đại học Kathmandu (KU) cho chương trình nghiên cứu tiến sĩ ngành kỹ thuật dân dụng tại Đại học Kathmandu với đề tài "Bảo tồn các cấu trúc di sản Newa nhằm thúc đẩy du lịch và kinh tế."

## Sự nghiệp âm nhạc
Shah bắt đầu tham gia vào cộng đồng hip-hop của Nepal từ đầu những năm 2010. Ông phát hành đĩa đơn đầu tiên mang tên "Sadak Balak" vào năm 2012, một ca khúc được ông viết từ khi còn học lớp chín. Bài hát phản ánh những khó khăn của thanh thiếu niên thành thị và đánh dấu sự gia nhập của ông vào cộng đồng Nephop (hip-hop Nepal). Tên tuổi của ông được biết đến rộng rãi hơn vào năm 2013 khi tham gia loạt trận đấu rap (battle rap) trên YouTube có tên Raw Barz, giúp ông nhận được sự công nhận trong giới hip-hop underground tại Nepal.

Âm nhạc của Shah được chú ý nhờ các chủ đề mang tính ý thức xã hội, đề cập đến các vấn đề như tham nhũng, bất bình đẳng và đời sống đô thị tại Nepal. Một ca khúc đáng chú ý là "Balidan" ("Sự hy sinh"), tác phẩm chỉ trích nạn tham nhũng chính trị và tạo được sự kết nối mạnh mẽ với khán giả trẻ, trở nên phổ biến qua các nền tảng trực tuyến và góp phần xây dựng hình ảnh công chúng của ông trước khi bước chân vào chính trường.

Vào năm 2025, Shah đã thể hiện ca khúc "Nepal Haseko..." cho nhạc phim của bộ phim Nepal *Laaj Sharanam*. Ca khúc này do chính ông sáng tác, biên soạn và trình bày, ban đầu được phát hành trên kênh YouTube cá nhân và sau đó được tái bản để quảng bá cho bộ phim. Bài hát đã nhanh chóng lọt vào danh sách âm nhạc thịnh hành trên YouTube ngay sau lần phát hành thứ hai.

## Thị trưởng Kathmandu (2022–2026)

Shah đã vận động tranh cử thị trưởng Kathmandu với cương lĩnh tập trung vào chống tham nhũng, minh bạch và trách nhiệm giải trình. Đối tượng cử tri mục tiêu chính trong chiến dịch của ông là cộng đồng Người Newar tại Kathmandu. Ông đã xuất hiện trên nhiều chương trình phát thanh (podcast) và truyền hình để thuyết phục cử tri ủng hộ mình. Trong cuộc bầu cử, Shah đã đắc cử thị trưởng sau khi đánh bại ứng cử viên Srijana Singh của đảng Đại hội Nepal và ứng cử viên của Đảng Cộng sản Nepal (UML) – cựu thị trưởng Keshav Sthapit.

Sự trỗi dậy của Shah trên chính trường được coi là sự kế thừa tinh thần "chính trị thay thế" do cố chính khách Ujjwal Thapa, người sáng lập đảng Bibeksheel Nepali là người khởi xướng. Thapa, người đã qua đời vào tháng 6 năm 2021 do các biến chứng của COVID-19, đã dành nhiều năm để xây dựng một phong trào thách thức hệ thống chính trị lâu đời của Nepal, thúc đẩy thanh niên tham gia vào đời sống dân sự và vận động chống lại tham nhũng cũng như bất công xã hội. Khi Shah tham gia cuộc đua giành ghế thị trưởng năm 2022, nhiều thành viên kỳ cựu của phong trào Bibeksheel đã gia nhập chiến dịch của ông.

### Cơ sở hạ tầng và dịch vụ công cộng
Vào ngày 6 tháng 6 năm 2022, Bộ Phát triển Đô thị và các đại diện mới đắc cử đã đạt được thỏa thuận bắt đầu xử lý rác thải từ ngày 7 tháng 6. Đến ngày 18 tháng 8 năm 2022, sau thỏa thuận bốn điểm giữa người dân địa phương và các quan chức chính phủ, Shah đã chỉ đạo các công ty tư nhân xử lý toàn bộ lượng chất thải rắn chưa được thu gom.

Dưới chính quyền của Shah, thành phố đã đầu tư vào khả năng tiếp cận đường phố và vệ sinh, bao gồm việc lắp đặt lối đi xúc giác (gạch dẫn hướng) cho người khiếm thị. Các nhà chờ xe buýt kiểu Falcha — lấy cảm hứng từ những nơi nghỉ chân truyền thống của người Newar — cũng được xây dựng khắp thành phố. Bên cạnh đó, các tuyến xe buýt mới được triển khai, các điểm dừng được nâng cấp và hệ thống vé thông minh được áp dụng nhằm cải thiện trải nghiệm cho hành khách.

### Minh bạch
Ngay sau khi nhậm chức, Shah đã cho truyền hình trực tiếp các cuộc họp của hội đồng thành phố — lần đầu tiên các hoạt động này được công khai trong lịch sử Kathmandu. Chính quyền của ông cũng triển khai hệ thống cấp phép xây dựng trực tuyến và áp dụng chữ ký số để tăng hiệu quả và giảm thiểu tiêu cực.

### Giáo dục
Shah đã phát động chương trình "Thứ Sáu không sách giáo khoa" tại các trường công lập để giúp học sinh phát triển kỹ năng kỹ thuật và tham gia các hoạt động ngoại khóa. Ông cũng yêu cầu các trường tư thục tại Kathmandu cung cấp học bổng cho ít nhất 10% học sinh, tuân thủ theo luật giáo dục hiện hành.

### Y tế
Chính quyền thành phố đã chi 90 triệu Rs để thiết lập các phòng phẫu thuật hiện đại tại Bệnh viện Nhi Kanti, cải thiện dịch vụ ngoại trú tại Bệnh viện Giảng dạy thuộc Đại học Tribhuvan và nâng cao năng lực chăm sóc mạch vành tại Trung tâm Cấy ghép Manmohan.

### Di sản văn hóa

Chính quyền của Shah đã mở rộng các chương trình hỗ trợ di sản văn hóa phi vật thể của Kathmandu, bao gồm truyền thống về Nữ thần Kumari, Bhairav và Ganesh. Thành phố cũng ký kết các thỏa thuận với Đại học Tribhuvan để hiện đại hóa dịch vụ công và bảo tồn các nguồn nước truyền thống được gọi là *hiti*.

### Bản đồ Đại Nepal
Vào tháng 6 năm 2023, Shah gây tranh cãi khi treo bản đồ "Greater Nepal" (Đại Nepal) tại văn phòng mình, vấp phải sự phản đối gay gắt từ phía Ấn Độ. Đại Nepal là một khái niệm phục hồi lãnh thổ tuyên bố chủ quyền đối với các vùng đất ngoài biên giới hiện tại của Nepal vốn từng thuộc quyền kiểm soát của người Nepal trước Hiệp ước Sugauli năm 1816. Việc Shah trưng bày bản đồ này được xem là một phản ứng mang tính biểu tượng đối với bức bích họa về Đế chế Maurya được trưng bày trong tòa nhà Quốc hội mới của Ấn Độ.

### Lệnh cấm tạm thời phim Ấn Độ
Tháng 6 năm 2023, Shah đã ban hành lệnh cấm chiếu tất cả các bộ phim Ấn Độ tại Kathmandu sau khi bộ phim *Adipurush* có lời thoại cho rằng "Sita là con gái của Ấn Độ." Lời thoại này gây tranh cãi tại Nepal, nơi người dân tin rằng Sita trong sử thi Ramayana sinh ra tại Janakpur, Nepal. Tòa án cấp cao Patan sau đó đã yêu cầu Shah gỡ bỏ lệnh cấm. Shah ban đầu từ chối và gọi chính phủ liên bang cùng cơ quan tư pháp là "nô lệ của Ấn Độ", đồng thời duy trì lệnh cấm bất chấp phán quyết của tòa án trước khi buộc phải dỡ bỏ sau đó.

### Biểu tình Thế hệ Z năm 2025

Sau các cuộc biểu tình của Thế hệ Z vào tháng 9 năm 2025, Hội Sinh viên Nepal (cánh thanh niên của đảng Đại hội Nepal) đã đệ đơn khiếu nại cảnh sát chống lại Shah. Họ cáo buộc ông kích động bạo lực và không triển khai xe cứu hỏa để dập tắt các đám cháy tại Singha Durbar và Tòa nhà Quốc hội liên bang do người biểu tình gây ra. Shah đã bác bỏ các cáo buộc này, khẳng định các đội ngũ của thành phố đã làm việc liên tục để đảm bảo an toàn công cộng và bảo vệ cơ sở hạ tầng.

## Thủ tướng (2026–nay)

### Tổng tuyển cử năm 2026

Ngày 28 tháng 12 năm 2025, Shah chính thức gia nhập Đảng Rastriya Swatantra (RSP). Ông từ chức Thị trưởng Kathmandu vào ngày 18 tháng 1 năm 2026 để tranh cử trong Tổng tuyển cử Nepal 2026 với tư cách ứng cử viên thủ tướng của đảng. Sự tham gia của ông được coi là đã tiếp thêm động lực mới cho RSP trong bối cảnh người sáng lập đảng, Rabi Lamichhane, đang đối mặt với nhiều tranh cãi pháp lý. 

Mặc dù Lamichhane vẫn giữ chức chủ tịch đảng, Shah nhanh chóng trở thành gương mặt đại diện có sức ảnh hưởng nhất, thu hút sự ủng hộ rộng rãi từ thanh niên, phụ nữ và cộng đồng người Madheshi. Ông chọn tranh cử tại đơn vị bầu cử Jhapa-5, trực tiếp thách thức cựu Thủ tướng KP Sharma Oli ngay tại thành trì của chính trị gia này.

Trong cuộc tổng tuyển cử ngày 5 tháng 3 năm 2026, RSP đã giành chiến thắng vang dội, dẫn đầu tại hơn 90 trên tổng số 165 ghế bầu cử trực tiếp. Đảng đã giành chiến thắng tại toàn bộ 10 đơn vị bầu cử ở Thung lũng Kathmandu. Riêng tại Jhapa-5, Shah đã đánh bại Oli với 68.348 phiếu bầu so với 18.734 phiếu của đối thủ.

## Chú thích

## Tài liệu tham khảo

## Liên kết ngoài

* 

|-

|-

|-

|-