Cừu mặt đen Scotland

**Cừu mặt đen Scotland** là giống cừu phổ biến nhất của đàn cừu nhà ở Vương quốc Anh. Giống này nuôi khá khó khăn và khả năng thích nghi này thường được tìm thấy ở những vị trí tiếp xúc nhiều hơn, chẳng hạn như cao nguyên Scotland hoặc chuyển vùng trên vùng đồng hoang của Dartmoor. Nó cũng được biết đến như tên gọi là *cừu cao nguyên mặt đen* (Blackfaced Highland), *cừu Kerry*, *cừu Linton*, *cừu núi Scotland*, *cừu cao nguyên Scotland* và *cừu sừng Scotch*. 
## Đặc điểm

Chúng đeo sừng ở cả hai giới, và như tên gọi của chúng, họ thường có một khuôn mặt đen (nhưng đôi khi có những mảng màu trắng), và chân đen. Giống này chủ yếu được nuôi để lấy thịt. Nguồn gốc của giống cừu này là không chắc chắn. Nó được phát triển trên miền biên giới Anglo-Scotland nhưng nó không phải là rõ ràng chính xác khi nó trở thành một giống riêng biệt. Nó thay thế cho giống cừu mặt nâu Scotland (Scotland Dunface) hoặc cừu lông ngắn cổ xưa Scotland (Old Scotland Short) trước đó.

Những tài liệu cho thấy rằng năm 1503 James IV của Scotland thành lập một đàn chiên với 5.000 con cừu Scotland mặt đen trong Ettrick rừng ở khu vực phía nam của Peebles ở biên giới. Hôm nay các Blackface là giống cừu nhiều nhất trong quần đảo Anh. Khoảng ba mươi phần trăm của tất cả các con chiên ở Anh là Blackface Scotland. Các Blackface hình ảnh thu nhỏ con cừu núi. Chúng có len thô dài mà khiên chúng từ độ ẩm và gió táp. Chúng có thể sống sót qua mùa đông khắc nghiệt nhất trong các bộ phận khắc nghiệt nhất của Vương quốc Anh. Cừu Blackface là bà mẹ tuyệt vời và thường sẽ cố gắng để bảo vệ những con chiên của chúng chống lại kẻ thù.

Trán chúng phẳng, xương mũi lồi ra, chúng có hố nước mắt, mõm của chúng mỏng, môi hoạt động, răng cửa sắc, nhờ đó chúng có thể gặm được cỏ mọc thấp và bứt được những lá thân cây mềm mại, hợp khẩu vị trên cao để ăn. Chúng có thói quen đi kiếm ăn theo bầy đàn, tạo thành nhóm lớn trên đồng cỏ. Trong da chúng có nhiều tuyến mồ hôi và tuyến mỡ hơn dê. Bởi thế chúng bài tiết mồ hôi nhiều hơn và các cơ quan hô hấp tham gia tích cực hơn vào quá trình điều tiết nhiệt. Mô mỡ dưới da của chúng phát triển tốt hơn dê và ngược lại ở các cơ bên trong của chúng có ít tích lũy mỡ hơn dê. 
## Chăn nuôi

Chúng có tính bầy đàn cao nên dễ quản lý, chúng thường đi kiếm ăn theo đàn nên việc chăm sóc và quản lý rất thuận lợi. Chúng cũng là loài dễ nuôi, mau lớn, ít tốn công chăm sóc. So với chăn nuôi bò thì chúng là vật nuôi dễ tính hơn, thức ăn của chúng rất đa dạng, thức ăn của chúng là những loại không cạnh tranh với lương thực của người. Chúng là động vật có vú ăn rất nhiều cỏ.

Hầu hết chúng gặm cỏ và ăn các loại cỏ khô khác, tránh các phần thực vật có gỗ nhiều. Chúng có chế độ hoạt động ban ngày, ăn từ sáng đến tối, thỉnh thoảng dừng lại để nghỉ ngơi và nhai lại. Đồng cỏ lý tưởng cho chúng như cỏ và cây họ Đậu. Khác với thức ăn gia súc, thức ăn chính của chúng trong mùa đông là cỏ khô.

Chúng là loài ăn tạp, có thể ăn được nhiều loại thức ăn bao gồm thức ăn thô xanh các loại như: rơm cỏ tươi, khô, rau, củ quả bầu bí các loại, phế phụ phẩm công nông nghiệp và các loại thức ăn tinh bổ sung như cám gạo ngũ cốc. Mỗi ngày chúng có thể ăn được một lượng thức ăn 15-20% thể trọng. Chúng cần một lượng thức ăn tính theo vật chất khô bằng 3,5% thể trọng. Với nhu cầu 65% vật chất khô từ thức ăn thô xanh (0,91&nbsp;kg) và 35% vật chất khô từ thức ăn tinh (0,49&nbsp;kg). Khi cho chúng ăn loại thức ăn thô xanh chứa 20% vật chất khô và thức ăn tinh chứa 90% vật chất khô.

Nguồn nước uống là nhu cầu cơ bản của chúng. Lượng nước cần cho chúng biến động theo mùa và loại và chất lượng thực phẩm mà chúng tiêu thụ. Khi chúng ăn nhiều trong các tháng đầu tiên và có mưa (kể cả sương, khi chúng ăn vào sáng sớm), chúng cần ít nước hơn. Khi chúng ăn nhiều cỏ khô thì chúng cần nhiều nước. Chúng cũng cần uống nước sạch, và có thể không uống nếu nước có tảo hoặc chất cặn. Trong một số khẩu phần ăn của chúng cũng bao gồm các khoáng chất, hoặc trộn với lượng ít.
## Chăm sóc

Sau khi cho phối giống 16-17 ngày mà không có biểu hiện động dục lại là có thể cừu đã có chửa, Căn cứ vào ngày phối giống để chuẩn bị đỡ đẻ cho cừu (thời gian mang thai của cừu 146-150 ngày) nhằm hạn chế cừu sơ sinh bị chết; Có thể bồi dưỡng thêm thức ăn tinh và rau cỏ non cho cừu có chửa nhưng tuyệt đối tránh thức ăn hôi mốc; Khi có dấu hiệu sắp đẻ (bầu vú căng, xuống sữa, sụt mông, âm hộ sưng to, dịch nhờn chảy ra, cào bới sàn...) nên nhốt ở chuồng riêng có lót ổ rơm và chăn dắt gần, tránh đồi dốc.

Thông thường cừu mẹ nằm đẻ nhưng cũng có trường hợp đứng đẻ, tốt nhất nên chuẩn bị đỡ đẻ cho cừu; Sau khi đẻ cừu mẹ tự liếm cho con. Tuy nhiên, vẫn phải lấy khăn sạch lau khô cho cừu con, nhất là ở miệng và mũi cho cừu con dễ thở. Lấy chỉ sạch buộc cuống rốn (cách rốn 4–5&nbsp;cm), cắt cuống rốn cho cừu con và dùng cồn Iod để sát trùng; Giúp cừu con sơ sinh đứng dậy bú sữa đầu càng sớm càng tốt (vì trong sữa đầu có nhiều kháng thể tự nhiên); Đẻ xong cho cừu mẹ uống nước thoải mái (có pha đường 1% hoặc muối 0.5%).

Cừu con trong 10 ngày đầu sau khi đẻ cừu con bú sữa mẹ tự do; Từ 11-21 ngày tuổi cừu con bú mẹ 3 lần/ngày, nên tập cho cừu con ăn thêm thức ăn tinh và cỏ non, ngon; 80-90 ngày tuổi có thể cai sữa. Giai đoạn này phải có cỏ tươi non, ngon cho cừu con để kích thích bộ máy tiêu hóa phát triển (đặc biệt là dạ cỏ) và bù đắp lượng dinh dưỡng thiếu hụt do sữa mẹ cung cấp không đủ; Cừu sinh trưởng và phát triển nhanh, mạnh ở giai đoạn này.
## Tham khảo

* "Scottish Blackface". Breeds of Livestock. Oklahoma State University, Dept. of Animal Science. Truy cập ngày 1 tháng 5 năm 2009.
* "Scottish Blackface". Sheep Breeds – S-St. Sheep101.info. Truy cậpngày 1 tháng 5 năm 2009.
* "Blackface/United Kingdom". Breed Data Sheet. Domestic Animal Diversity Information System. Truy cập ngày 8 tháng 9 năm 2009.
* Ryder, M L, "Sheep and the Clearances in the Scottish Highlands: A Biologist's View", Agricultural History Review, 16 2, 1968, p 156.
* The Shepherd's Journal, Online. Assessment of the Scottish Blackface
* "Scottish Blackface". Directory of U.S. Sheep Breeds, American Sheep Industry Association, Production, Education and Research Council.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
## Liên kết ngoài
* UK Registry
* North American Registry
* US Breeders Guild