open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nguồn nhân lực bác sĩ

**Nguồn nhân lực bác sĩ** đề cập đến số lượng bác sĩ được đào tạo và làm việc trong hệ thống y tế hay hoạt động trong thị trường chăm sóc sức khỏe. Nguồn nhân lực này chủ yếu phụ thuộc vào số lượng sinh viên tốt nghiệp tại các trường y ở một quốc gia hoặc vùng lãnh thổ, và cũng còn phụ thuộc vào số bác sĩ tiếp tục hành nghề y như một con đường sự nghiệp và vẫn ở lại đất nước đóng góp cho quê hương. Trong một số bối cảnh nhất định, nhu cầu cần đến bác sĩ tùy thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau, bao gồm cả nhân khẩu học và dịch tễ học của người dân địa phương, số người hành nghề chăm sóc sức khỏe làm việc trong hệ thống y tế, cũng như các chính sách và mục tiêu sức khỏe. Nếu nhiều bác sĩ được đào tạo hơn mức cần thiết, thì cung vượt quá cầu; nhưng nếu quá ít bác sĩ được đào tạo và được giữ chân lại, thì một số người dân có thể sẽ gặp khó khăn trong tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe. **Thiếu bác sĩ** là tình trạng không đủ nguồn nhân lực bác sĩ để điều trị cho tất cả bệnh nhân cần được chăm sóc y tế.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ước tính thế giới đang thiếu 4,3 triệu bác sĩ, y tá và các nhân viên y tế khác, đặc biệt tại nhiều nước đang phát triển. Các quốc gia đang phát triển thường xảy ra tình trạng thiếu bác sĩ do hạn chế về số lượng và chất lượng của các trường y và do di cư quốc tế: bác sĩ thường có thể kiếm được nhiều tiền hơn và có điều kiện làm việc tốt hơn tại các quốc gia khác. Nhiều quốc gia phát triển cũng báo cáo tình trạng thiếu bác sĩ, và thường xảy ra ở nông thôn và các khu vực khác. Sự thiếu bác sĩ cũng đang được tranh luận tại Mỹ, Canada, Anh, Úc, New Zealand và Đức.

Một số nguyên nhân cho sự thiếu hụt nguồn nhân lực bác sĩ hiện tại và dự tính trong tương lai đã được đưa ra; tuy nhiên, không phải ai cũng đồng ý rằng thiếu hụt bác sĩ là có thật, ít nhất là không ở Hoa Kỳ. Ví dụ, trên kênh blog tin tức y tế KevinMD đã lập luận rằng sự thiếu hiệu quả trong hệ thống chăm sóc sức khỏe thường do bởi các sáng kiến của chính phủ, đã làm giảm số lượng bệnh nhân được bác sĩ thăm khám; bằng cách buộc các bác sĩ dành nhiều thời giờ của mình vào việc nhập dữ liệu và hoạt động sức khỏe cộng đồng, những sáng kiến này đã làm giảm thời lượng bác sĩ trực tiếp chăm sóc cho bệnh nhân.

## Tham khảo
Tùng Phố

**Tùng Phố** là một nhai đạo của Tùng Bắc, Cáp Nhĩ Tân, Hắc Long Giang, Trung Quốc, cũng là một thị trấn. Tọa lạc tại phía bắc của Cáp Nhĩ Tân, ở phía bắc của sông Tùng Hoa, cách trung tâm thành phố với 5 kilômét. Diện tích là 59.74&nbsp;km2, dân số có 35,000 người. Tùng Phố nghĩa là *bến cảng của sông Tùng Hoa*, trong đó "Tùng" là viết tắt của sông Tùng Hoa, "Phố" nghĩa là bến cảng.

## Địa lý
Tùng Phố ở tại bên bờ của sông Tùng Hoa, về phía đông và phía nam là sông, giáp với Lợi Dân của Hô Lan ở phía bắc, giáp với Tiền Tiến và đường sắc Tân Châu ở phía tây. Đất của Tùng Phố là thấp, mùa xuân là khô hạn, mùa mưa là tháng 7 và tháng 8, có 130 ngày không có sương giá.

Tùng Phố có giao thông khả tiện lợi: có đường sắc Tân Bắc, quốc lộ 202, đường xe Cáp Hắc, đường xe Cáp Đại đi qua; Có 4 ga đường sắc: Ga Tân Tùng Phố, Ga Miệu Đài Tử, Ga Bắc Tùng Phố, Ga Tùng Bắc. Cũng có 9 bến xe buýt và 3 bến cảng. Tùng Phố có một số nhà máy, như Nhà máy đường Cáp Nhĩ Tân, Nhà máy đóng tàu Cáp Nhĩ Tân.

## Lịch sử
Năm 1850, đây có tên là **Mã Gia Thuyền Khẩu**(馬家船口, nghĩa là *[[bến cảng|bến tàu]] của [[Mã (họ)|họ Mã]]*) vì đó có một bến tàu được điều hành bởi họ Mã. Về sau, do bến tàu này, một thị trấn nhỏ được hình thành. Ngày 15 tháng 12 năm 1912, thống đốc của tỉnh Hắc Long Giang đã ra lệnh thành lập hội đồng Mã Gia Thuyền Khẩu ở đây, hội đồng này thuộc về Hô Lan. Năm sau, đổi tên thành hội đồng Tùng Bắc. 1925, được đổi tên thành hội đồng Tùng Phố; 1933, hội đồng này thuộc về Cáp Nhĩ Tân. 1938, thiết lập quận Tùng Phố.

1953, quận Tùng Phố có hai hương (Tùng Phố, Tân Hưng) và hai nhai đạo (Đường Xưởng, Thuyền Khẩu). 1958, quận Tùng Phố được tính vào quận Tân Giang, nhưng không lâu sau đó quận Tân Giang bị hủy bỏ. Hương Tùng Phố (hương gần như xã của Việt Nam) tính vào quận Đạo Ngoại. Tùng Phố được thay đổi thành công xã nhân dân tại thời điểm đó. 1979, Đạo Ngoại khôi phục lại tất cả các nhai đạo, và đặt thêm hai nhai đạo: Chấn Giang, Thuyền Khẩu. 1983, Tùng Phố được khôi phục lại thành hương; 1985, Tùng Phố được nâng cao thành thị trấn, mà nhai đạo Thuyền Khẩu được tín vào thị trấn Tùng Phố.

2004, chính quyền thiết lập quận Tùng Bắc, thị trấn Tùng Phố được sáp nhập quận mới này. Tháng 11 của năm này, chính quyền chấp nhận Tùng Phố là nhai đạo đồng thời cũng là thị trấn.

2017, nhai đạo Thuyền Khẩu được độc lập lại, tách khỏi Tùng Phố. Thuyền Khẩu lấy hai xã khu (Thuyền Khẩu, Quảng Tín Tân Thành) và ba làng (Thái Dương Thăng, Đông Minh, Đăng Tháp) từ Tùng Phố.

## Phân chia
Tùng Phố hiện nay có 5 xã khu và 6 làng.
*Xã khu: Đường Xưởng (糖廠), Thường Thịnh Nguyên (常盛源), Bắc Ngạn Khải Trình (北岸啓程), Bắc Ngạn Hưng Hòa Thành (北岸興和城), Phú Lực Thành (富力城)
*Làng: Tùng Phố (松浦), Tùng Hoa Giang (松花江), Đông Phương Hồng (東方紅), Hồng Tinh (紅星), Tân Hoa (新華), Lê Minh (黎明)

## Tham khảo
Đệ nhị Cộng hòa Hungary

**Đệ nhị Cộng hòa Hungary** () là một nước cộng hòa nghị viện được thành lập một thời gian ngắn sau khi Vương quốc Hungary bị phá hủy vào ngày 1 tháng 2 năm 1946 và tự giải thể vào ngày 20 tháng 8 năm 1949.

## Tham khảo
Pathum Thani (định hướng)

**Pathum Thani** có thể tham khảo
*Pathum Thani, một thị xã
*Pathum Thani (tỉnh)
*Mueang Pathum Thani (huyện)
Bash

**Bash** là một Unix shell và ngôn ngữ dòng lệnh được viết bởi Brian Fox cho Dự án GNU như là một phần mềm thay thế miễn phí cho Bourne shell. Được phát hành lần đầu tiên vào năm 1989, nó đã được phân phối rộng rãi như là login shell mặc định cho hầu hết các bản phân phối Linux và macOS. Một phiên bản cũng có sẵn cho Windows 10. Nó cũng là user shell mặc định trong Solaris 11.

Bash là một bộ xử lý dòng lệnh thường chạy trong cửa sổ văn bản nơi người dùng gõ các lệnh thực thi. Bash cũng có thể đọc và thực thi các lệnh từ một file, được gọi là shell script. Giống như tất cả Unix shell, nó hỗ trợ tên file toàn cục (khớp ký tự đại diện), piping, here documents, command substitution, biến, và cấu trúc điều khiển để kiểm tra điều kiện và vòng lặp. Các từ khóa, cú pháp và các tính năng cơ bản khác của ngôn ngữ đều được sao chép từ sh. Các tính năng khác, ví dụ, lịch sử, được sao chép từ csh và ksh. Bash là một shell tương thích POSIX, nhưng có một số phần mở rộng.

Tên của shell là viết tắt của *Bourne-again shell*, một cách chơi chữ với tên của Bourne shell mà nó thay thế
and on the common term "born again".

Một lỗ hổng bảo mật trong Bash có từ phiên bản 1.03 (tháng 8/1989), được đặt tên là Shellshock, được phát hiện vào đầu tháng 9 năm 2014 và nhanh chóng dẫn đến một loạt các cuộc tấn công trên Internet. Các bản vá để sửa lỗi đã được cung cấp ngay sau khi lỗi được tìm thấy.

Vào tháng 6 năm 2019, Apple đã thông báo rằng macOS Catalina (10.15) sẽ sử dụng Zsh làm shell mặc định, thay thế Bash.

## Lịch sử
Brian Fox bắt đầu lập trình Bash ngày 10/1/1988 sau khi Richard Stallman trở nên không hài lòng với sự thiếu tiến bộ của nhà phát triển trước đó. Stallman và Free Software Foundation (FSF) xem một shell miễn phí có thể chạy các shell script hiện có nên mang tính chiến lược đối với một hệ thống hoàn toàn tự do được xây dựng từ mã BSD và GNU, đây là một trong số ít các dự án mà họ tự tài trợ, với Fox đảm nhận công việc của một nhân viên của FSF. Fox phát hành bản beta của Bash, phiên bản.99 ngày 8/6/1989 và vẫn là người duy trì chính cho đến khoảng giữa năm 1992 and mid-1994, khi ông ấy bị sa thải khỏi FSF và trách nhiệm của ông đã được chuyển sang một người đóng góp sớm khác, Chet Ramey.

Từ đó, Bash trở thành shell phổ biến nhất trong cộng đồng Linux, trở thành shell tương tác mặc định trên các bản phân phối khác nhau của hệ đièu hành này (mặc dù Almquist shell có thể là scripting shell mặc định) và trên macOS của Apple. Bash cũng được port đến Microsoft Windows được phân phối cùng Cygwin và MinGW, tới DOS bởi dự án DJGPP, đến Novell NetWare và tới Android thông qua các ứng dụng mô phỏng thiết bị đầu cuối khác nhau.

Tháng 9/2014, Stéphane Chazelas, một chuyên gia về Unix/Linux, phát hiện một lỗi bảo mật trong chương trình. Lỗi này, lần đầu tiên được tiết lộ vào ngày 24 tháng 9, được đặt tên là Shellshock và gán các số CVE-2014-6271, CVE-2014-6277 và CVE-2014-7169. Lỗi này được coi là nghiêm trọng, vì các tập lệnh CGI sử dụng Bash có thể dễ bị tấn công, cho phép thực thi mã tùy ý. Lỗi này có liên quan đến cách Bash định nghĩa hàm cho các lớp con thông qua các biến môi trường.

## Chú thích
Nguyễn Đăng Quang

**Nguyễn Đăng Quang** là tên họ phổ biến của người Việt Nam.

Nguyễn Đăng Quang có thể là:
* Nguyễn Đăng Quang (doanh nhân) (sinh năm 1963), nhà sáng lập và chủ tịch Tập đoàn Masan, phó chủ tịch Techcombank.
* Nguyễn Đăng Quang (sinh năm 1968), Phó Bí thư thường trực Tỉnh ủy Quảng Trị.
* Nguyễn Đăng Quang (nghệ sĩ) (sinh năm 1998), nghệ sĩ dương cầm.
Sông Rocha

**Sông Rocha** hay **sông Kunturillu** (Tiếng Quechua: Kunturillu *đen và trắng*, tiếng Tây Ban Nha: Condorillo, Kundurillu, Kunturillo). Phía thượng nguồn được gọi là sông Mayllanku (Maylanco) là một con sông chảy trong khu Cochabamba, tỉnh Quillacollo. Sông Rocha cùng với sông Arque nhập vào nhau tạo thành sông Caine. Sông Kunturillu được đổi tên thành sông Rocha theo tên của đại úy Martín de la Rocha, người đã làm chệch hướng dòng dòng sông vào năm 1565.
## Thư viện

Tập tin:Area Metropolitana Cochabamba.png|Bản đồ khu Cochabamba cho thấy sông Rocha chảy theo hướng Tây từ Sacaba đến Quillacollo và sau đó chảy xuống phía Nam
Tập tin:Rio Rocha.jpg|Sông Rocha
Đái tháo đường thai kỳ

**Đái tháo đường thai kỳ** là tình trạng người phụ nữ không mắc đái tháo đường có tăng đường huyết khi mang thai. Đái tháo đường thai kỳ thường dẫn đến một vài triệu chứng; tuy nhiên, nó làm tăng nguy cơ tiền sản giật, trầm cảm và cần phải sinh mổ. Trẻ sinh ra từ những bà mẹ bị đái tháo đường thai kỳ được điều trị kém có nguy cơ quá lớn, có lượng đường trong máu thấp sau khi sinh và vàng da. Nếu không được điều trị, nó cũng có thể dẫn đến thai chết lưu. Về lâu dài, trẻ em có nguy cơ thừa cân và phát triển đái tháo đường loại 2 cao hơn.

Đái tháo đường thai kỳ là do không đủ insulin trong tình trạng kháng insulin. Các yếu tố nguy cơ bao gồm thừa cân, trước đây bị đái tháo đường thai kỳ, tiền sử gia đình mắc đái tháo đường loại 2 và mắc hội chứng buồng trứng đa nang. Chẩn đoán bằng xét nghiệm máu. Đối với những người có nguy cơ bình thường, sàng lọc được khuyến khích giữa 24 và 28 tuần mang thai. Đối với những người có nguy cơ cao, xét nghiệm có thể xảy ra ở lần khám tiền sản đầu tiên.

Phòng ngừa là bằng cách duy trì cân nặng khỏe mạnh và tập thể dục trước khi mang thai. Đái tháo đường thai kỳ được điều trị bằng chế độ ăn kiêng cho người đái tháo đường, tập thể dục và có thể tiêm insulin. Hầu hết phụ nữ có thể kiểm soát lượng đường trong máu bằng chế độ ăn uống và tập thể dục. Xét nghiệm đường huyết trong số những người bị ảnh hưởng thường được đề nghị bốn lần một ngày. Nên cho con bú càng sớm càng tốt sau khi sinh.

Đái tháo đường thai kỳ ảnh hưởng đến ba con9% thai kỳ, tùy thuộc vào dân số được nghiên cứu. Nó đặc biệt phổ biến trong ba tháng cuối của thai kỳ. Nó ảnh hưởng đến 1% những người dưới 20 tuổi và 13% những người trên 44 tuổi. Một số nhóm dân tộc bao gồm người châu Á, người Mỹ gốc Ấn, người Úc bản địa và người dân đảo Thái Bình Dương có nguy cơ cao hơn. Trong 90% trường hợp, đái tháo đường thai kỳ sẽ tự giải quyết sau khi em bé chào đời. Phụ nữ, tuy nhiên, có nguy cơ mắc đái tháo đường loại 2.

## Tham khảo
Sông Naryn

**Sông Naryn** (Tiếng Kyrgyz: Нарын, tiếng Nga: Нарын, Tiếng Uzbek: Norin) bắt nguồn từ đỉnh núi Thiên Sơn ở Kyrgyzstan chảy về phía tây qua Thung lũng Fergana đến Uzbekistan. Tại đây, nó hợp nhất với sông Kara Darya (gần Namangan) để tạo thành sông Syr Darya. Sông Naryn dài 807&nbsp;km (tính cả sông Chong-Naryn) và có lưu lượng là 13,7&nbsp;km khối.

Các nhánh lớn nhất của sông Naryn là: sông Kichi-Naryn, sông At-Bashi, sông On Archa, sông Kadjyrty, sông Chychkan, sông Alabuga, sông Kökömeren,...

Con sông có nhiều hồ chứa nước rất quan trọng với những nhà máy thủy điện. Lớn nhất là hồ chứa Toktogul ở Kyrgyzstan chứa 19,9&nbsp;km khối nước. Các đập ở hạ lưu sông Toktogul ở Kyrgyzstan bao gồm: Kurpsai, Tash-Kumyr, Shamaldysai và Uch-Kurgansk. Thượng nguồn của hồ Toktogul ở Kyrgyzstan là đập Kambarata-2 và At-Bashi trong khi Kambarata-1 và Kambarata-3 đang trong giai đoạn lập kế hoạch.

Một số nơi dọc theo sông: Kyrgyzstan: Kara-Say, tỉnh Naryn, Naryn, Dostuk, tỉnh Jalal-Abad, Kazarman, hồ chứa Toktogul, Kara-Köl, Tash-Kumyr.

## Tham khảo
Độ Newton

**Độ Newton** **(°N hay độ N)** là đơn vị đo nhiệt độ được đặt tên theo nhà vật lý, nhà thiên văn học, nhà triết học, nhà toán học, nhà thần học và nhà giả kim thuật người Anh Isaac Newton. Nó được ra đời khoảng năm 1700. Vì một số lý do mà thang nhiệt độ này không được sử dụng rộng rãi trên thế giới.

## Chuyển đổi từ thang độ Newton sang thang độ khác

### Quy luật chuyển đổi từ thang độ Newton sang các thang độ khác

## So sánh thang độ Newton với các thang độ khác

### So sánh giữa các thang độ

### So sánh tính chất

#### Chú thích

Nhiệt độ thông thường của cơ thể người là 36.8&nbsp;°C ±0.7&nbsp;°C, hay 98.2&nbsp;°F ±1.3&nbsp;°F. Giá trị 98.6&nbsp;°F thường thấy là do được đổi từ 37&nbsp;°C dựa trên tiêu chuẩn chuyển đổi của Đức ở thế kỷ 19.

#### <big>Ghi chú</big>
Một số dữ liệu trong bảng trên đã được làm tròn.


### So sánh dưới dạng đồ thị




### So sánh dưới dạng bảng

## Tính chất của thang độ Newton

## Xem thêm

* Isaac Newton
* Độ Celsius
* Độ Fahrenheit
* Độ Kelvin
* Chuyển đổi giữa các thang đo nhiệt độ

## Chú thích và tham khảo
Fucose

**Fucose** (hay **Fucoza**) là một hexose đường deoxy với công thức hóa học C6H12O5. Nó được tìm thấy trên '' N ''-glycan được liên kết trên động vật có vú, côn trùng và thực vật Bề mặt tế bào. Fucose là tiểu phần cơ bản đơn vị của rong biển polysacarit fucoidan. α(1→3) linked core fucose is a suspected carbohydrate antigen for IgE-mediated allergy.

Hai đặc điểm cấu trúc phân biệt fucose với các loại đường sáu carbon khác có trong động vật có vú: thiếu nhóm hydroxyl trên carbon ở vị trí 6 (C-6) (do đó biến nó thành đường deoxy) và L-configuration. Nó tương đương với 6-deoxy-L-galactose.

Trong các cấu trúc glycan chứa fucose, glycans fucosyl hóa, fucose có thể tồn tại như một sửa đổi đầu cuối hoặc phục vụ như một điểm đính kèm để thêm các loại đường khác.
Ở người *N*-glycans được liên kết, fucose được liên kết phổ biến nhất là α-1,6 với thiết bị đầu cuối khử β -*N*- acetylglucosamine. Tuy nhiên, fucose ở termini không khử liên kết α-1,2 với galactose tạo thành kháng nguyên, cấu trúc của kháng nguyên nhóm máu A và B.

Fucose được giải phóng từ các polyme có chứa fucose bởi một enzyme có tên là α -fucosidase được tìm thấy trong lysosome.

L

Fucosyl hóa các kháng thể đã được thiết lập để giảm liên kết với thụ thể Fc của các tế bào Kẻ giết người tự nhiên và do đó làm giảm độc tính tế bào phụ thuộc vào kháng nguyên. Do đó, kháng thể đơn dòng afucosylated đã được thiết kế để tuyển dụng hệ thống miễn dịch cho các tế bào ung thư đã được sản xuất trong các dòng tế bào thiếu enzyme cho fucosylation lõi (FUT8), do đó tăng cường tiêu diệt tế bào in vivo.

## Xem thêm
* Digitalose, methyl ether của D-fucose
* Fucitol
* Sản xuất Verotoxin ''Escherichia coli''

## Tham khảo
Kuchikamizake

là một loại rượu Nhật Bản làm từ gạo kết hợp với quá trình ngậm nước bọt của người làm để lên men. Kuchikamizake là một trong những loại sake có sớm. *Kuchi* nghĩa là "miệng", *kami* nghĩa là "nhai" và zake đọc giống với "sake". Do có tính đặc thù nên loại rượu này không phổ biến và chỉ xuất hiện ở một vài nơi đặc thù của Nhật Bản.

## Miêu tả
Kuchikamizake có màu trắng đục, vị chua. Người thực hiện việc làm kuchikamizake thường là một trinh nữ.  Nhai kỹ cơm đã nấu chín cho đến khi tan thành chất lỏng, sau đó phun vào một bình chứa. Hỗn hợp thu được sau đó để lại để lên men, các enzym từ nước bọt của người sẽ phá vỡ cacbohydrat trong gạo để tạo ra rượu. Nó có thể đạt khoảng 7% độ cồn sau 2 tuần lên men.

## Phim ảnh
Kuchikamisake đã từng xuất hiện trong bộ phim anime "Your Name" và được khán giả chú ý

## Tham khảo
Chữ Lontara

**Chữ Lontara** là một kiểu thuộc nhóm chữ Brahmic truyền thống được sử dụng viết các tiếng Bugis, Makassar và Mandar ở vùng Sulawesi, Indonesia. Nó còn được gọi là *[[chữ Bugis]]*, vì các văn liệu Lontara viết cho tiếng Bugis là nhiều nhất.

Trong thời kỳ thuộc địa của Hà Lan chữ này phần lớn đã được thay thế bằng chữ Latinh, mặc dù ngày nay nó vẫn được sử dụng ở một mức độ hạn chế.

Thuật ngữ *Lontara* có nguồn gốc từ *lontar* là tên trong tiếng Malay của cây thốt nốt, có lá cây được sử dụng cho các bản viết. Trong tiếng Bugis chữ Lontara được gọi là *urupu sulapa eppa* có nghĩa là "những chữ bốn góc", ám chỉ niềm tin của Bugis-Makasar về *bốn yếu tố hình thành vũ trụ*: lửa, nước, không khí và đất.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Lontara and Makasar scripts
* Article about Buginese script in JSTOR
* Unicode block of Buginese script
* Buginese script on www.ancientscripts.com
* Saweri , a font that supports only lontara script. (This font is Truetype-only, and will not properly reorder the prepended vowel /e/ to the left without the help of a compliant text-layout engine, still missing)
* Revised final proposal for encoding the Lontara (Buginese) script in the UCS, by Michael Everson (2003). Detailed description of the graphical features of the script, needed in conforming fonts (including a ligature), submitted to the ISO TC2 and Unicode working committee prior to the final encoding of the Bugis/Lontara script in the UCS. Note that this document describes a few other characters that were not encoded in the final release of Unicode 4.1 where the script was encoded (notably a vowel killer or virama, found in some transcriptions to disambiguate the script, a diacritic for annotating the gemination of consonants, an anusvara sign for noting the vowelless *ng*, and a few other punctuation symbols).
Các vụ đánh bom ngày lễ Phục Sinh tại Sri Lanka 2019

Vào ngày 21 tháng 4 năm 2019, một loạt vụ nổ đã xảy ra tại ba nhà thờ và bốn khách sạn ở các thành phố ở Sri Lanka, bao gồm thủ đô thương mại Colombo. Ít nhất 258 người (bao gồm cả người nước ngoài) đã thiệt mạng và hơn 500 người bị thương trong các vụ đánh bom. Các vụ đánh bom xảy ra vào đúng ngày lễ Phục sinh tại ba nhà thờ ở Negombo, Batticaloa và Colombo và tại bốn khách sạn Shangri-La, Cinnamon Grand và Kingsbury, Tropical Inn ở Colombo.

Đây là lần đầu Sri Lanka trải qua một cuộc tấn công khủng bố lớn kể từ khi một vụ xảy ra vào năm 2009 và sau cuộc Nội chiến Sri Lanka.

## Ghi chú

## Tham khảo
Aimoto Mizuho

là một nữ tác giả manga người Nhật.

## Công việc
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Liên kết ngoài
* Trang chính
NGC 7027

**NGC 7027** tinh vân hành tinh rất trẻ và rất đặc  nằm cách Trái Đất khoảng 3.000 năm ánh sáng (920 pc) trong chòm sao Thiên Nga.  Được phát hiện vào năm 1878 bởi Édouard Stephan sử dụng gương phản xạ 800&nbsp;mm tại Đài thiên văn Marseille, nó là một trong những tinh vân hành tinh nhỏ nhất và cho đến nay được nghiên cứu rộng rãi nhất. helium hydride ion được phát hiện trong tinh vân vào năm 2019, phát hiện đầu tiên về phân tử đó trong không gian.
## Tổng quan
NGC 7027 là một trong những tinh vân hành tinh sáng nhất có thể nhìn thấy được. Nó khoảng 600 tuổi. Nó nhỏ một cách bất thường, kích thước 0,2 x 0,1 năm ánh sáng trong khi kích thước điển hình cho một tinh vân hành tinh là 1 năm ánh sáng. It has a very complex shape, consisting of an elliptical region of ionized gas Nó có hình dạng rất phức tạp, bao gồm một vùng hình elip của khí ion hóa [9] trong một đám mây trung tính khổng lồ. Cấu trúc bên trong được bao quanh bởi một lớp khí mờ và bụi. Tinh vân có hình dạng như một lớp vỏ hình elip tăng sinh và chứa một vùng quang dẫn có hình dạng giống như "lá cỏ ba lá". NGC 7027 đang mở rộng với tốc độ . Các khu vực trung tâm của NGC 7027 đã được tìm thấy để phát ra tia X, cho thấy nhiệt độ rất cao. Bao quanh tinh vân hình elip là một loạt các vỏ đồng tâm mờ nhạt, màu xanh lam.

Có thể là sao lùn trắng trung tâm của NGC 7027 có một đĩa bồi tụ hoạt động như một nguồn nhiệt độ cao. Sao lùn trắng được cho là có khối lượng xấp xỉ 0,7 lần khối lượng Mặt trời và đang tỏa ra ở mức 7,700 lần độ sáng của Mặt trời. NGC 7027 hiện đang trong giai đoạn ngắn của quá trình tiến hóa tinh vân hành tinh, trong đó các phân tử trong vỏ bọc của nó đang được phân tách thành các nguyên tử thành phần của chúng và các nguyên tử đang bị ion hóa.

NGC 7027 có phổ phong phú và bị ion hóa cao do ngôi sao trung tâm nóng của nó gây ra. Tinh vân rất giàu carbon và là một đối tượng rất thú vị để nghiên cứu hóa học carbon trong vật liệu phân tử dày đặc tiếp xúc với bức xạ cực tím mạnh. Phổ của NGC 7027 chứa ít vạch quang phổ từ các phân tử trung tính hơn bình thường đối với tinh vân hành tinh. Điều này là do sự phá hủy các phân tử trung tính bởi bức xạ UV mạnh. Tinh vân chứa các ion có tiềm năng ion hóa cực cao. Ion helium hydride, được cho là phân tử sớm nhất được hình thành trong Vũ trụ (khoảng 100.000 năm sau Vụ nổ lớn), được phát hiện lần đầu tiên trong không gian trong NGC 7027. Ngoài ra còn có bằng chứng cho sự hiện diện của nanodihua trong NGC 7027.

Nó được chụp bởi Kính viễn vọng Không gian Hubble vào năm 1996. Trước những quan sát này, NGC 7027 được cho là một tinh vân nguyên sinh với ngôi sao trung tâm quá mát mẻ để ion hóa bất kỳ chất khí nào, nhưng giờ đây nó được biết đến là một tinh vân hành tinh trong giai đoạn đầu phát triển của nó. Ngôi sao tổ tiên được cho là có khối lượng gấp 3 lần4 Mặt trời trước khi tinh vân hình thành.

Trong kính viễn vọng 6 "ở khoảng 50x, nó xuất hiện như một ngôi sao màu xanh lam tương đối sáng. Ở độ phóng đại khoảng 180x, hình dạng ursine mơ hồ đã dẫn đến biểu tượng của "Tinh vân gấu Gummy". Nó được xem tốt nhất với độ phóng đại cao nhất có thể.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*HubbleSite page
*
*
*
Ama Pui

**Ama Pui** (*cha của Pui*), tên thật **Y Liă Mjâo** là một chính khách **Việt Nam**, sắc tộc người Êđê là cựu Bí thư tỉnh ủy Đắk Lắk, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh. Ông sinh ngày ngày 26 tháng 6 năm 1932 tại buôn A Drơng, xã Cư Pơng, huyện Krông Buk, tỉnh Đắk Lắk.

Tháng 4-1975, là Tỉnh ủy viên được phân công làm Phó Bí thư Thị ủy, Phó Chủ tịch UBND, Chủ tịch Mặt trận thị xã Buôn Ma Thuột. 
Tháng 6-1991, tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII của Đảng, ông làm Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng. 
Năm 1992 tại Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Đắk Lắk lần thứ XI ông làm Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh. Hội nghị Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Đắk Lắk giữa nhiệm kỳ khóa XI, ông làm Bí thư Tỉnh ủy (1994-5/1996) – Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng. Ông là đại biểu Quốc hội Khóa VIII, Khóa IX, Ủy viên Hội đồng Dân tộc của Quốc hội Khóa VIII, Khóa IX.

Năm 1997 ông nghỉ công tác.

## Tham khảo
Nhân khẩu Đế quốc Nhật Bản

Dân số Nhật Bản tại thời kỳ Minh Trị Duy Tân được ước tính là 34.985.000 vào ngày 01 tháng 1 năm 1873, trong khi cơ quan đăng ký chính thức gia đình gốc (本籍, *honseki*) và de facto (hay hiện tại cơ quan đăng ký (現住, *genjū*) dân số trên cùng ngày lần lượt là 33.300.644 và 33.416.939. Chúng tương đương với dân số của Anh (31.000.000), Pháp (38.000.000) và Áo-Hung (38.000.000).

## Dân số
Chính phủ Minh Trị đã thành lập hệ thống đăng ký mặc đồng phục của sổ đăng ký gia đình (戸籍 *đăng ký gia đình*) vào năm 1872, được gọi là *Jinshin koseki* (壬申戸籍).

Cuộc điều tra dân số quốc gia đầu tiên dựa trên một mẫu dân cư đầy đủ được tiến hành tại Nhật Bản vào năm 1920 và được tiến hành cứ năm năm một lần sau đó. Theo Cục Thống kê của Bộ Nội vụ và Truyền thông, sự phân bố dân số của Nhật Bản từ năm 1920 đến năm 1945 như sau.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Population of Japan, Statistics Bureau
* Kindai Digital Library at the National Diet Libray of Japan (văn bản gốc bằng tiếng Nhật)
** Imperial Japan Static Population Statistics kể từ December 31, 1908 (*de facto* dân số từ năm 1885 với các ký hiệu tiếng Pháp)
** Japan Registered Population Tables kể từ January 1, 1874 (chỉ bằng tiếng Nhật)
* DSpace at Waseda University 
**  (Bộ sưu tập Okuma Shigenobu, văn bản gốc bằng tiếng Nhật)
* Boys, Anthony FF, World Population, 2000 
* Wendell Cox Consultancy
* New York Times, Mar 2, 1921
* Asian Population Statistics
Akaishi Michiyo

là một tác giả manga người Nhật. Bà tốt nghiệp trường trung học nữ Saitama Dai-Ichi và sau đó theo học tại Musashino Art University. Năm 1979, Akaishi đứng đầu trong cuộc thi Shogakukan Shinjin Comic.

Câu chuyện đầu tay của bà là *Marshmallow Tea wa Hitori de*, đăng vào tháng 1 năm 1980 trên *[[Betsucomi|Bessatsu Shōjo Comic]]*. *One More Jump * của Akaishi thắng giải Shogakukan Manga Award năm 1994 cho kodomo manga. Bà cũng là giám khảo cho Shogakukan Manga Awards lần thứ 53 vào năm 2008.

## Công việc
* *Moete Miko* (*燃えてＭＩＫＯ* | *Burning Miko*) [1982]
* *[[Alpen Rose]]* (*アルペンローゼ* | *Arupen Rōze*) [1983-1986]
* *6-byou no 9-gatsu* (*６秒の９月* | *Of 6 seconds in September*) [1984]
* *Supākuringu sutorīto* (*スパークリング ストリート* | *Sparkling Street*)	[1984]
* *Naisho no Half Moon* (*ないしょのハーフムーン*)	[1985]
* *Andasutadi* (*アンダースタディー* | *Under study*) (1985)
* *Kyatchi 30-byō* (*キャッチ30秒* | *Catch 30 seconds*) [1986]
* *Hime 100%* (*姫100％* | *Princess 100%*) [1987]
* *"Arudo" no "a"* (*「あると」の「あ」* | *"Alto" and "A"*) [1989]
* *Vùng đất sao chổi* / *Ngôi sao cô đơn* (*天よりも星よりも* | *Ten yorimo hoshi yorimo*) [1989]
* *Fushigi no Rin* (*ふ・し・ぎのRIN* | *Rin in wonderland*) [1990]
* *SAINT* (*セイント*) [1992]
* *P.A.*（*プライベート・アクトレス* | *Private Actress*）[1992]
* *Ashita watashi ni korosareru* (*明日・わたしに・殺される* | *I will be killed tomorrow*) [1992]
* *Asutarisuku* (*アスターリスク* | *Asterisk*) [1992]
* *Wan moa janpu* (*ワン・モア・ジャンプ* | *One More Jump*) [1993]
* *News 6:30*	(*ニュースろくさんまる* | *News Roku San Maru*) [1996]
* *Ame no Niau Jeya* (*雨の似合う部屋* | *Room look good rain*)	[1996]
* *Yoru ga Owaranai* (*夜がおわらない* | *The Lights Never End*) [1997]
* *Fair Lady wa Namida wo Nagasu* (*フェアレディは涙を流す* | *Fair Lady shed tears*) [1997]
* *Silent Eye* (*サイレント*) [1997]
* *Eien kamo shirenai* (*永遠かもしれない* | *Perhaps Forever*)	[1998]
* *Alexander Daiou - Tenjou no Oukoku* (*アレクサンダー大王 ~天上の王国~* | *Alexander the Great – Kingdom*) [1998]
* *Sutoroberīmūn* (*ストロベリームーン* | *Strawberry Moon*)	[2000]
* *[[Amakusa 1637]]* (*AMAKUSA 1637*) [2001-2006]
* *Shichou Tooyama Kyouka* (*市長遠山京香* | *Mayor Kyoka Toyama*) [2001-2008]
* *Vương quốc điện ảnh* (*シネマの帝国* | *Cinema no Teikoku*) [2002]
* *Video J* (*ビデオジェイ*) [2003]
* *Khúc tình ca ban mai* (*暁のARIA* | *Akatsuki no Aria*) [2006-2012]
* *Keitai ga Ochiteita* (*ケータイが落ちていた* | *A Cell Phone Was Dropped*)  [2006]
* *Fice On Ice* (*ファイヤーオンアイ* | *Faiyāon'ai*) [2009-2014]
* *Ten No Shinwa Chi No Eien* (*天の神話地の永遠* | *Eternal Heaven of Mythology Land*) [2014]
* *Angel Trumpet* (*エンジェル・トランペット*) [2012-2017]

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*  
*
Quyền LGBT ở Guyana

**Quyền đồng tính nữ, đồng tính nam, song tính và chuyển giới ở [[Guyana]]** phải đối mặt với những thách thức pháp lý mà những người không phải LGBT không gặp phải. Guyana là quốc gia duy nhất ở Nam Mỹ và là quốc gia duy nhất ở châu Mỹ ngoài Caribbean, nơi các hành vi đồng tính luyến ái (cũng như dị tính quan hệ tình dục qua đường hậu môn và quan hệ bằng miệng) vẫn còn bất hợp pháp. Theo luật pháp của Guyana, tham gia vào quan hệ tình dục qua đường hậu môn hoặc bằng miệng có thể bị phạt tù chung thân. Luật pháp không được thi hành, tuy nhiên. Gần đây, đã có những nỗ lực để coi thường các hành vi đồng tính luyến ái. Tổng thống David A. Granger ủng hộ những nỗ lực này.

Vào tháng 8 năm 2016, Tòa án Tối cao ở Belize đã bãi bỏ lệnh cấm thẩm quyền của Belize là vi hiến. Bởi vì Belize và Guyana (và tất cả các quốc gia thành viên của CARICOM) có chung một luật pháp giống nhau, lệnh cấm mua sắm của Guyana cũng là vi hiến. Tuy nhiên, không giống như Belize, Hiến pháp của Guyana có một "điều khoản tiết kiệm", bảo vệ các luật được thừa kế bởi Đế chế Anh trước khi xem xét hiến pháp, ngay cả khi những luật này chống lại các quyền cơ bản của con người. Mặc quần áo chéo là bất hợp pháp cho đến tháng 11 năm 2018, khi đạo luật bị Tòa án Công lý Caribbean, tòa án của khu nghỉ mát cuối cùng của Guyana.

Xã hội Guyan có xu hướng xem đồng tính luyến ái, chuyển giới và người không nhị phân tiêu cực, mặc dù thái độ đang dần thay đổi và trở nên dễ chấp nhận hơn. Lần đầu tiên cuộc diễu hành tự hào diễn ra vào tháng 6 năm 2018 với sự hỗ trợ của các nhà lãnh đạo chính trị và tôn giáo khác nhau.

## Bảng tóm tắt

## Tham khảo
Sông Detroit

**Sông Detroit** (tiếng Pháp: Rivière Detroit) dài 24 hải lý (44&nbsp;km), bắt nguồn từ phía Tây hồ St Clair và đổ vào phía Nam hồ Erie như một eo biển trong hệ thống Ngũ Đại Hồ và tạo thành biên giới tự nhiên giữa Canada và Hoa Kỳ. Con sông phân chia 2 khu vực đô thị: Detroit, Michigan và Windsor, Ontario, khu vực ấy gọi là Detroit-Windsor. Hai thành phố được kết nối bởi cầu Ambassador (cầu Đại sứ), và hệ thống đường ray dưới lòng đất Trung tâm Michigan.

Tên của dòng sông xuất phát từ tiếng Pháp Rivière du Détroit, có nghĩa là *sông eo biển*. Sông Detroit đã đóng một vai trò quan trọng trong lịch sử của Detroit và Windsor, và là một trong những tuyến đường thủy nhộn nhịp nhất trên thế giới. Nó là một tuyến giao thông quan trọng nối hồ Michigan, hồ Huron và hồ Superior với kênh St. Lawrence và kênh Erie. Khi Detroit trải qua quá trình công nghiệp hóa nhanh chóng vào đầu thế kỷ 20, sông Detroit trở nên ô nhiễm và độc hại. Tuy nhiên, từ cuối thế kỷ 20, một nỗ lực phục hồi rộng lớn đã được thực hiện vì tầm quan trọng sinh thái của dòng sông.

Đầu thế kỷ 21, dòng sông ngày nay có rất nhiều mục đích kinh tế và giải trí. Có rất nhiều hòn đảo trên sông Detroit và phần lớn hạ lưu của dòng sông được đưa vào Khu bảo tồn động vật hoang dã quốc tế sông Detroit. Sông Detroit được chỉ định là sông Di sản Hoa Kỳ và sông Di sản Canada - con sông duy nhất có 2 danh hiệu. 


## Tham khảo
Chữ Brahmic

Các **chữ Brahmic** là một họ của hệ thống chữ viết abugida hoặc chữ cái. Chúng được sử dụng trên khắp tiểu lục địa Ấn Độ, Đông Nam Á và một phần của Đông Á, bao gồm cả Nhật Bản dưới dạng *[[chữ Siddhaṃ]]*. Chúng có nguồn gốc từ chữ Brahmi của Ấn Độ cổ đại, và được sử dụng ở các ngôn ngữ của một số họ ngôn ngữ: Ấn-Âu, Dravida, Tạng-Miến, Mongol, Nam Á, Austronesia và Ngữ chi Thái. Chúng cũng là nguồn cảm hứng để sắp xếp bảng chữ cái *[[kana]]* của tiếng Nhật Bản.

## Lịch sử
Chữ Brahmic xuất phát từ chữ Brahmi. Brahmi được chứng thực rõ ràng từ thế kỷ thứ 3 TCN dưới triều đại của Ashoka, người đã sử dụng chữ cho các sắc lệnh của đế quốc, nhưng có một số tuyên bố về sử thi trước đó được tìm thấy trên đồ gốm ở Nam Ấn Độ và Sri Lanka. Đáng tin cậy nhất trong số này là những dòng chữ Brahmi ngắn có niên đại từ thế kỷ thứ 4 TCN và được xuất bản bởi Coningham et al. (1996). Chữ Bắc Brahmi đã phát sinh chữ Gupta trong thời kỳ Gupta, từ đó đa dạng hóa thành một số chữ thời Ấn Độ trung cổ. Các ví dụ đáng chú ý của các chữ thời trung cổ như vậy, được phát triển vào thế kỷ thứ 7 hoặc thứ 8, bao gồm chữ Nagari (Nāgarī), chữ Siddhaṃ và chữ Sharada.

Chữ Siddhaṃ đặc biệt quan trọng trong Phật giáo, vì nhiều kinh điển đã được viết bằng chữ đó. Nghệ thuật thư pháp Siddham tồn tại đến ngày nay tại Nhật Bản. Bản chất âm tiết và trật tự từ điển của hệ thống chữ *[[kana]]* hiện đại của văn bản Nhật Bản được cho là xuất phát từ các chữ ở Ấn Độ, rất có thể thông qua sự truyền bá của Phật giáo.

Chữ Nam Brahmi phát triển thành các chữ Halegannada (Kannada cổ), chữ Pallava và chữ Vatteluttu, lần lượt được đa dạng hóa thành các chữ khác nhau ở Nam Ấn Độ và Đông Nam Á.

Bhattiprolu là một trung tâm lớn của Phật giáo trong thế kỷ thứ 3 TCN và từ đó Phật giáo lan sang Đông Á. Chữ Telugu hiện tại có nguồn gốc từ chữ Bhattiprolu hoặc "chữ Telugu-Kannada" hoặc chữ Kadamba, còn được gọi là "chữ Telugu cổ", do sự giống nhau của nó.

Ban đầu, những thay đổi nhỏ đã được thực hiện mà bây giờ được gọi là Tamil Brahmi, có ít chữ cái hơn so với một số chữ Indic khác vì nó không có phụ âm đọc *aspirate* hoặc hữu thanh.


Image:Asokan brahmi pillar edict.jpg|Một mảnh của sắc lệnh trụ cột thứ sáu của Ashoka, viết bằng chữ Brahmi, tổ tiên của tất cả các chữ Brahmic
File:Brahmic script travel from India.png|Lan truyền họ chữ Brahmic từ Ấn Độ


## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Online Tool which supports Conversion between various Brahmic Scripts
* Windows Indic Script Support
* An Introduction to Indic Scripts
* South Asian Writing Systems
* Enhanced Indic Transliterator  Transliterate from romanised script to Indian Languages.
* Indian Transliterator A means to transliterate from romanised to Unicode Indian scripts.
* Imperial Brahmi Font and Text-Editor 
* Brahmi Script
* Xlit: Tool for Transliteration between English and Indian Languages 
* Padma: Transformer for Indic Scripts  – a Firefox add-on
Ảnh hưởng của việc thiếu ngủ đối với sinh viên đại học

Ngủ và ngủ đủ giấc là điều cần thiết cho một cơ thể khỏe mạnh và là một chức năng cơ bản hàng ngày. Thiếu ngủ, định nghĩa đơn giản là tình trạng ngủ không đủ giấc. Sinh viên đại học và sau đại học mang nhiều gánh nặng trách nhiệm từ học tập, công việc, đến đời sống xã hội đã làm cản trở lịch trình giấc ngủ bình thường. Ít nhất 50% sinh viên đại học có biểu hiện buồn ngủ vào ban ngày, bởi vì lý do thiếu ngủ, so với 36% thanh thiếu niên và người lớn. Trung bình mỗi sinh viên đại học có khoảng 6 đến 6,9 giờ thời gian ngủ mỗi đêm. Theo Khoa Chẩn đoán của Đại học Stanford. Hiện 68% sinh viên đại học không có được một giấc ngủ trọn vẹn mà họ cần. Dựa trên Điều trị Rối loạn Giấc ngủ, thời lượng ngủ khuyến nghị cần thiết cho mỗi sinh viên đại học là khoảng 8 giờ đồng hồ.  Đa số các sinh viên đại học đều bị thiếu ngủ, với số liệu 70,6% sinh viên được báo cáo ngủ ít hơn 8 giờ. Có nhiều ảnh hưởng của việc thiếu ngủ đối với sinh viên đại học, bao gồm kết quả học tập thấp hơn, yếu kém trong học tập và suy giảm hoạt động thể chất. Một nguyên nhân chính tại sao sinh viên đại học lại bị thiếu ngủ là do vệ sinh giấc ngủ không đúng cách. Vệ sinh giấc ngủ là thói quen có lợi cho việc đem đến những giấc ngủ ngon thường xuyên. Mặc dù khó khăn, những sinh viên mong muốn có được kết quả cao trên con đường học tập, họ phải thường xuyên đối mặt với những thách thực của việc thiếu ngủ và rối loạn giấc ngủ, nhưng điều này lại có ảnh hưởng tiêu cực đến học tập.
## Tham khảo
Sông Saint Clair

**Sông Saint Clair** (St. Clair) (tiếng Pháp: Rivière Sainte-Claire) là một con sông dài 65,2&nbsp;km nằm ở trung tâm Bắc Mỹ chảy từ hồ Huron và đổ vào hồ St. Clair, là biên giới tự nhiên giữa tỉnh Ontario và bang Michigan. Con sông này là một thành phần quan trọng trong hệ thống Ngũ Đại Hồ, cùng với các kênh cho phép các tàu thuyền đi lại giữa hệ thống Ngũ Đại Hồ.
## Tham khảo
Danh sách người ủng hộ quyền động vật

**Những người ủng hộ [[quyền động vật]]** cũng như các nhà hoạt động giải phóng động vật giữ quan điểm từ chối các nhu cầu cơ bản nhất của các sinh vật hữu tình - chẳng hạn như tránh gây đau đớn, tổn thương đến động vật không phải con người (hay còn gọi là động vật phi nhân), trên cơ sở tư cách hội viên loài một mình, là một hình thức phân biệt đối xử giống như phân biệt chủng tộc hay phân biệt giới tính. Nhiều người ủng hộ quyền động vật cho rằng động vật phi nhân nên được coi là người và thành viên của cộng đồng đạo đức xứng đáng được bảo vệ pháp lý.

## Danh sách
Dưới đây là danh sách những người ủng hộ quyền động vật có sức ảnh hưởng lớn từ tất cả các vị trí trong phong trào, từ các học giả đến các nhà hoạt động, được liệt kê theo quốc gia khai sinh của họ. 

## Xem thêm

*Danh sách các đảng phái vận động Động vật
*Danh sách các nhóm quyền động vật
*Danh sách những người ăn Thuần Chay
*Danh sách những người ăn Chay
*Danh sách những nhà hoạt động hòa bình

## Tham khảo


## Đọc thêm

*Beauchamp, Tom and Frey, R.G. (eds.). *The Oxford Handbook of Animal Ethics*. Oxford University Press, 2011.
*Bekoff, Marc (ed.). *The Encyclopedia of Animal Rights and Animal Welfare*. Greenwood, 2009.
*Linzey, Andrew (ed.). *Animal Encyclopedia*. University of Princeton Press (forthcoming).
*Linzey, Andrew (ed.). *The Global Guide to Animal Protection*. University of Illinois Press (forthcoming).
*Animal Friendly Cultural Heritage and royal decrees in the legal history of Sri Lanka
Chlorurus atrilunula

***Chlorurus atrilunula*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Chlorurus]]* trong họ Cá mó. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1983.

## Từ nguyên
Từ định danh của loài được ghép bởi hai từ trong tiếng Latinh: *atri* ("màu đen") và *lunula* ("hình lưỡi liềm"), hàm ý đề cập đến vệt hình lưỡi liềm trên vây đuôi của cá đực.

## Phạm vi phân bố và môi trường sống
*C. atrilunula* là một loài bản địa của vùng biển Tây Ấn Độ Dương. Loài này có phạm vi trải dài dọc theo vùng bờ biển Đông Phi (từ Kenya đến vịnh Sodwana, Nam Phi), bao gồm Madagascar và đảo Rodrigues. *C. atrilunula* sống xung quanh các rạn san hô trên nền đáy bùn, cát và đá vụn, ở độ sâu đến ít nhất là 25 m.

## Mô tả
*C. atrilunula* có chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận là 36&nbsp;cm. *C. atrilunula* có thân hình bầu dục thuôn dài; mõm tròn. Cá đực có màu xanh lục lam với các lớp vảy được viền màu vàng hoặc màu hồng. Cuống đuôi có màu trắng với viền màu xanh lam và vàng ở rìa trên và dưới. Vây đuôi có một mảng màu xanh lam thẫm hình lưỡi liềm. Trên má và nắp mang có các vệt sọc hồng viền màu xanh lục. Cá cái có màu nâu (thân trên nhạt màu hơn), vảy có màu đỏ. Hai bên thân có các dải sọc trắng. Vây ngực màu vàng, đuôi màu trắng.

## Sinh thái
Thức ăn của *C. atrilunula* là tảo và san hô. *C. atrilunula* thường sống đơn độc và có tính cảnh giác cao khi bơi lang thang giữa các rạn san hô.

## Tham khảo
Chlorurus sordidus

***Chlorurus sordidus*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Chlorurus]]* trong họ Cá mó. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1775.

## Từ nguyên
Tính từ định danh của loài này trong tiếng Latinh có nghĩa là "dơ bẩn", hàm ý đề cập đến màu gỉ sét (nâu đỏ) của cá cái.

## Phạm vi phân bố và môi trường sống
*C. sordidus* được cho là có phạm vi trải rộng trên khắp khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, tuy nhiên quần thể hiện tại của chúng chỉ giới hạn ở Ấn Độ Dương, và quần thể còn lại ở Thái Bình Dương là của loài *[[Chlorurus spilurus]]*. Việc phân loại dựa trên sự khác biệt về trình tự ty thể và hình thái. Theo J. H. Choat, có khả năng quần thể *C. sordidus* ở Biển Đỏ cũng sẽ là một loài riêng biệt.

Từ Biển Đỏ và vịnh Ba Tư, loài này được ghi nhận tại bờ biển Oman và Yemen, dọc theo bờ biển Đông Phi về phía nam đến Nam Phi; bao gồm Madagascar và các đảo quốc xung quanh; từ bờ biển phía nam Ấn Độ trải dài đến Maldives, Sri Lanka và quần đảo Chagos; từ biển Andaman trải dài xuống đảo Sumatra và Java (Indonesia), cũng như quần đảo Cocos (Keeling) và đảo Giáng Sinh (Úc).

*C. sordidus* sống gần các rạn san hô viền bờ và rạn san hô trong các đầm phá ở độ sâu đến ít nhất là 50 m; cá con có thể sống trong các thảm cỏ biển.

## Mô tả
*C. sordidus* có chiều dài cơ thể tối đa được biết đến là 40&nbsp;cm. Thân thuôn dài, hình bầu dục, mõm tròn. Vây đuôi cụt, hơi lõm ở nhiều cá thể đực lớn. *C. sordidus* đực có thân màu xanh lục lam sẫm với các vạch màu hồng tím trên vảy. Đầu và cuống đuôi có màu xanh sáng hơn thân. Trên mõm có một dải màu tím nổi bật. Trên môi và dưới cằm có các vệt màu xanh. Hai bên má có thể có màu vàng lục. Ở khu vực Biển Đỏ, nhiều cá thể *C. sordidus* đực có thân sẫm nâu.

Cá cái có màu nâu đỏ (đỏ tươi ở quanh miệng và vùng dưới đầu), có các hàng đốm trắng dọc hai bên thân. Một vùng màu trắng chứa một đốm nâu bên trong thường xuất hiện ở cuống đuôi. Vùng trắng này và các hàng đốm trắng có thể biến mất và nhanh chóng xuất hiện trở lại. Cá con màu nâu sẫm với các sọc ngang màu trắng đến vàng nhạt.

Số gai vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 10; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 9; Số tia vây ở vây ngực: 15.

## Sinh thái học
Thức ăn của *C. sordidus* là tảo. *C. sordidus* có xu hướng hợp thành đàn và cùng kiếm ăn trên các rạn san hô. *C. sordidus* là một loài lưỡng tính tiền nữ, tức cá đực là từ cá cái chuyển đổi giới tính mà thành.

*C. sordidus* được đánh bắt để làm thực phẩm.

## Tham khảo
Chlorurus bowersi

***Chlorurus bowersi*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Chlorurus]]* trong họ Cá mó. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1909.

## Từ nguyên
Từ định danh của loài được đặt theo tên của George M. Bowers, người đứng đầu Ủy ban Cá Hoa Kỳ.

## Phạm vi phân bố và môi trường sống
*C. bowersi* có phạm vi phân bố ở Tây Thái Bình Dương. Loài này được ghi nhận tại những vị trí sau: quần đảo Ryukyu (Nhật Bản); đảo Đài Loan và Hồng Kông; quần đảo Trường Sa (Việt Nam); Philippines; Palau; Chuuk (Liên bang Micronesia); rải rác ở một số các đảo thuộc Indonesia, bao gồm quần đảo Riau, Java, đảo Komodo, Halmahera và Tây Papua (bao gồm quần đảo Raja Ampat).

Loài này sống gần các rạn san hô ven bờ và trong các đầm phá ở độ sâu đến ít nhất là 25 m.

## Loài bị đe dọa
*C. bowersi* có phạm vi tương đối nhỏ hẹp ở khu vực Thái Bình Dương. Tuy nhiên, loài này đang bị đánh bắt quá mức trong toàn bộ vùng phạm vi của chúng, dự kiến tỉ lệ suy giảm của loài này có thể sẽ gia tăng. Vì thế, *C. bowersi* được xếp vào danh sách Loài sắp bị đe dọa.

## Mô tả
*C. bowersi* có chiều dài cơ thể tối đa được biết đến là 40&nbsp;cm. Thân thuôn dài, hình bầu dục; vây đuôi cụt ở cả hai giới. *C. bowersi* đực trưởng thành có màu xanh lục sẫm với các vạch màu hồng tím trên mỗi vảy. Trên mõm có một vùng màu tím. Sau mắt có một vùng màu cam phớt vàng, lan rộng thành hình tam giác. Vây lưng và vây hậu môn có các dải sọc ngang màu hồng tím (khi được quan sát dưới nước, nhưng có màu vàng cam khi vừa mới chết), 2 trên vây lưng và 1 trên vây hậu môn. Vây bụng vàng, có viền xanh. Vây ngực trong suốt, phớt vàng; rìa trên và gốc vây màu xanh. Quanh mõm và trên cằm có các vệt màu xanh lam.

*C. bowersi* là một loài chị em với *[[Chlorurus bleekeri]]*. Cá cái của hai loài có hình thái tương tự nhau.

Số gai vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 10; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 9.

## Sinh thái học
Thức ăn của *C. bowersi* chủ yếu là tảo. *C. bowersi* thường sống đơn độc và ghép cặp vào mùa sinh sản.

*C. bowersi* được đánh bắt để làm thực phẩm và cũng được nuôi làm cá cảnh ở các thủy cung.

## Tham khảo
Chlorurus genazonatus

***Chlorurus genazonatus*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Chlorurus]]* trong họ Cá mó. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1983.

## Từ nguyên
Từ định danh của chi được ghép bởi hai từ trong tiếng Latinh: *genys* ("má") và *zonatus* ("có dải, vệt"), hàm ý đề cập đến dải màu xanh tím và xanh lục lam trên má của cá đực.

## Phạm vi phân bố và môi trường sống
*C. genazonatus* là loài đặc hữu của Biển Đỏ và vịnh Aden. Chúng sống gần các rạn san hô viền bờ ở độ sâu khoảng từ 6 đến 31 m, nhưng được quan sát phổ biến ở độ sâu hơn 20 m.

## Mô tả
*C. genazonatus* có chiều dài cơ thể tối đa được biết đến là 31&nbsp;cm. Thân thuôn dài, hình bầu dục. Như những loài cùng chi, *C. genazonatus* là loài dị hình giới tính. Cá đực có màu lục lam với các vạch màu hồng tím trên vảy. Dưới mắt của cá đực có vệt màu xanh lam sáng, bên dưới vệt xanh này là một vùng màu xanh tím. Cá cái có màu nâu sẫm với các vạch đỏ trên vảy; cuống đuôi phớt đỏ.

Số gai vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 10; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 9.

## Sinh thái học
Thức ăn của *C. genazonatus* là tảo. *C. genazonatus* có thể sống đơn độc hoặc hợp thành nhóm trên các rạn san hô.

*C. genazonatus* ít được đánh bắt vì chúng có kích thước nhỏ và sống ở vùng nước tương đối sâu.

## Tham khảo
Chlorurus rhakoura

***Chlorurus rhakoura*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Chlorurus]]* trong họ Cá mó. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1997.

## Từ nguyên
Từ định danh của loài được ghép bởi hai từ trong tiếng Hy Lạp cổ đại: *rhákos* (*ῥάκος*, "giẻ rách") và *ourá* (*οὐρά*, "đuôi"), hàm ý đề cập đến vây đuôi có vẻ ngoài "rách rưới" của chúng.

## Phạm vi phân bố và môi trường sống
*C. rhakoura* được ghi nhận rải rác ở Ấn Độ Dương và Tây Thái Bình Dương. Loài này được biết đến tại những vị trí sau, bao gồm: Sri Lanka; vịnh Mannar (Ấn Độ); phía bắc bang Tây Úc (Exmouth và quần đảo Dampier); các đảo Sumatra, Simeulue và Halmahera (Indonesia); bờ biển Andaman thuộc Thái Lan; và bờ biển Bangladesh.

Năm 2017, một nhóm gồm 6 cá thể *C. rhakoura* được đánh bắt ngoài khơi đảo Sicilia (Ý) ở độ sâu khoảng 40–50 m. Đây là loài cá mó du nhập thứ hai được biết đến ở Địa Trung Hải, trước đó là *[[Scarus ghobban]]*.

Môi trường sống của loài này là các rạn san hô gần bờ.

## Mô tả
*C. rhakoura* có chiều dài cơ thể tối đa được biết đến là 44&nbsp;cm. Cơ thể thuôn dài, hình bầu dục. *C. rhakoura* cùng với hai loài khác là*[[Chlorurus cyanescens]]* và *[[Chlorurus oedema]]* được xếp chung vào một nhóm phức hợp loài. Cả 3 loài này đều có chung đặc điểm là cục bướu lớn trên trán của cá đực trưởng thành. Khác với hai loài sau, vây đuôi của *C. rhakoura* có tia vây thò ra ngoài, làm vây đuôi của chúng mang vẻ "rách rưới".

*C. rhakoura* có màu nâu xám đến xanh lam tím rất thẫm, vảy trên thân có màu lục lam với viền màu tím sẫm. Vây hậu môn và vây bụng có viền màu xanh sáng. Tấm răng có màu trắng phớt xanh.

Số gai vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 10; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 9; Số tia vây ở vây ngực: 14–15.

## Sinh thái học
Thức ăn của *C. rhakoura* là tảo. *C. rhakoura* có thể sống đơn độc hoặc hợp thành nhóm nhỏ.

## Tham khảo
Nhà thờ Zion, Batticaloa

**Nhà thờ Zion** là một nhà thờ Tin Lành nằm ở Batticaloa. Nhà thờ tọa lạc tại 34A, Đường Trung tâm, Tỉnh Miền Đông, Batticaloa.

Nhà thờ Zion được thành lập bởi Mục sư Inpam Moses vào năm 1974. Đây là một chi nhánh của Nhà thờ Ngọn hải đăng ở Kandy. Mục sư cao cấp là Mục sư Roshan Mahesan.

## [[Vụ đánh bom Phục sinh tại Sri Lanka năm 2019|Vụ đánh bom chủ nhật Phục Sinh 2019]]
Nhà thờ là một trong những địa điểm bị ảnh hưởng trong các cuộc tấn công khủng bố xảy ra vào Chủ nhật Phục sinh vào ngày 21 tháng 4 năm 2019.  Vụ nổ diễn ra tại nhà thờ trong khoảng thời gian từ 8h45 đến 9h30 sáng tại địa phương trong sự kiện lớn. Khoảng 25 thương vong đã được báo cáo trong các vụ đánh bom nhà thờ và một số thương vong cũng được báo cáo gần vị trí của nhà thờ. Mục sư của nhà thờ, Rev Roshan Mahesan, không ở Batticaloa vào thời điểm vụ đánh bom khi ông đến thăm Nhà thờ Faith Tamil Baptist ở Thung lũng Grorud của Oslo ở Na Uy.

## Tham khảo
Nhà thờ Thánh Sebastian, Negombo

**Nhà thờ Thánh Sebastian, Negombo** còn được gọi là **Nhà thờ Thánh Sebastian, Wella Veediya** là một nhà thờ Công giáo La Mã ở Negombo, Sri Lanka. Nó được tạo hình trên Nhà thờ chính tòa Đức Bà Reims ở Pháp và được xây dựng theo phong cách kiến trúc Gothic. Saint Sebastian là vị thánh bảo trợ của thành phố Negombo.

## Vị trí
Nhà thờ nằm trên đường phố San Sebastian ở Negombo.

## Lịch sử
Nhà thờ được thiết kế bởi Cha G. Gannon, linh mục giáo xứ Sea Street. Mặc dù viên đá nền tảng được đặt bởi Tổng Giám mục của Colombo, Pierre-Guillaume Marque, vào ngày 2 tháng 2 năm 1936, việc xây dựng đã không được hoàn thành cho đến mười năm sau. Nó đã thay thế một nhà thờ nhỏ hơn để đáp ứng số giáo dân ngày càng tăng trong thành phố đa số công giáo. Nó được cho là mô phỏng theo phong cách kiến trúc Gothic trên các đường của Nhà thờ Reims ở Pháp. Một cái bóng của nhà thờ này được nhìn thấy ở đầm phá Negombo.

Nhà thờ này là một trong nhiều nhà thờ ở Sri Lanka dành riêng cho St Sebastian, người được coi là một vị tử đạo trong lịch sử Giáo hội Công giáo. Sự tôn kính của ông đặc biệt được tôn vinh để tìm kiếm sự cứu trợ từ dịch bệnh. Một lễ hội gọi là "Lễ St Sebastian" được tổ chức hàng năm tại đây vào tháng giêng. Một bộ phim truyền hình kể chuyện về Cuộc đời của Sebastian từng được ban hành ở đây trước năm 1950. Bây giờ, "Raja Tunkattuwa", một bộ phim ngôn ngữ Sinhalese về Ba vị vua được tổ chức tại đây vào dịp Giáng sinh.

## Lễ hội
Tại nhà thờ St. Sebastian, một lễ hội hàng năm dành riêng cho thánh Sebastian được tổ chức vào ngày 20 tháng 1. Nhân dịp này, một cột cờ được trang trí được dán tại khuôn viên nhà thờ. Đám rước cũng được tổ chức và thực phẩm được phục vụ miễn phí cho người nghèo.

## Tham khảo