Lâu đài Thiên Thần

**Lâu đài Thiên Thần** ( , tiếng Anh: *Sant'Angelo*) hay còn gọi là **Lăng mộ Hadrian** (), là một công trình kiến ​​trúc hình trụ cao chót vót ở Công viên Adriano, Roma, Ý. Ban đầu, công trình được Hoàng đế La Mã Hadrianus cho xây dựng làm lăng mộ cho chính ông và gia đình. Sau này, các Giáo hoàng đã sử dụng công trình này như một pháo đài và lâu đài, và hiện nay nó là một bảo tàng. Công trình này từng là tòa nhà cao nhất ở Rome.

## Lăng mộ Hadrian

Lăng mộ của hoàng đế La Mã Hadrianus, còn gọi là **Hadrian's mole**, được dựng lên trên bờ phải (hay rìa phía bắc) của sông Tiber, vào khoảng năm 134 đến 139 sau Công nguyên. Ban đầu, lăng mộ là một hình trụ trang trí công phu, có mái vòm hình vườn và cỗ xe tứ mã bằng vàng. Tro cốt của Hadrianua được đặt ở đây một năm sau khi ông qua đời tại Baiae vào năm 138, cùng với tro cốt của vợ ông, Vibia Sabina, và con trai nuôi đầu tiên của ông, Lucius Aelius, cũng qua đời vào năm 138. Sau đó, hài cốt của các hoàng đế kế vị cũng đặt tại đây, lần chôn cất cuối cùng được ghi nhận là của Caracalla vào năm 217. Những chiếc bình đựng tro cốt này có lẽ được đặt trong khu vực hiện gọi là Phòng Châu báu, nằm sâu bên trong tòa nhà. Hadrian cũng xây dựng Cầu Thiên Thần hướng thẳng về phía lăng mộ – cây cầu này vẫn mang đến một khung cảnh đẹp mắt khi đi từ trung tâm Roma và bờ trái sông Tiber, và nổi tiếng với những chi tiết trang trí theo phong cách Baroque như tượng các thiên thần giơ cao các dụng cụ trong Cuộc Khổ nạn của Chúa.

## Sự suy tàn
Phần lớn nội dung và đồ trang trí của lăng mộ đã bị mất kể từ khi công trình được chuyển đổi thành pháo đài quân sự vào năm 401 và sau đó được Flavius ​​Honorius Augustus sáp nhập vào Tường thành Aurelianus. Các bình đựng tro cốt và tro bụi đã bị những kẻ cướp bóc người Visigoth phân tán khi Alaric cướp phá Rome năm 410, các bức tượng trang trí bằng đồng và đá nguyên bản đã bị ném xuống đầu quân Goth tấn công khi chúng bao vây Rome vào năm 537, như Procopius kể lại. Tuy nhiên, một vật còn sót lại hiếm hoi là phiến đá trên cùng của một bình đựng tro cốt (có lẽ là của Hadrianus), đã được đưa đến Vương cung thánh đường Thánh Phêrô, che phủ lăng mộ của Otto II và sau đó được kết hợp vào một nhà rửa tội đồ sộ thời Phục Hưng. Việc sử dụng viên đá móng từ lăng mộ trong thời kỳ hậu La Mã đã được ghi nhận vào thế kỷ 16 – Giorgio Vasari viết:

Truyền thuyết kể rằng Tổng lãnh Thiên thần Micae từng hiện ra trên đỉnh lăng mộ, tra kiếm vào vỏ như một dấu chỉ báo hiệu sự kết thúc của bệnh dịch hạch năm 590, từ đó lâu đài có tên gọi như hiện nay. Một phiên bản ít thiện cảm nhưng phù hợp hơn của truyền thuyết, xét đến tính cách hiếu chiến của vị tổng lãnh thiên thần này, đã được một du khách thế kỷ 15 nghe kể lại khi nhìn thấy một bức tượng thiên thần trên mái lâu đài. Ông kể rằng trong một mùa dịch hạch kéo dài, Giáo hoàng Grêgôriô I nghe nói rằng dân chúng, thậm chí cả những người theo đạo Kitô giáo, đã bắt đầu tôn thờ một bức tượng thần ngoại giáo tại nhà thờ Santa Agata ở Suburra. Một khải thị đã thúc giục Giáo hoàng dẫn một đoàn rước đến nhà thờ. Khi đến nơi, bức tượng thần kỳ diệu thay lại vỡ vụn cùng với một tiếng sấm. Trở lại Thánh đường Thánh Phêrô qua cầu Aelian, Giáo hoàng lại có một thị kiến ​​về một thiên thần trên đỉnh lâu đài, lau máu trên thanh kiếm vào áo choàng, rồi tra kiếm vào vỏ. Mặc dù Giáo hoàng cho rằng đây là dấu hiệu cho thấy Chúa đã được xoa dịu, điều này vẫn không ngăn cản Grêgôriô phá hủy thêm nhiều địa điểm thờ cúng ngoại giáo ở Roma.

## Pháo đài, nơi ở và nhà tù của Giáo hoàng

Các giáo hoàng đã chuyển đổi công trình này thành một lâu đài, bắt đầu từ thế kỷ 14; Giáo hoàng Nicôla III đã nối lâu đài với Vương cung thánh đường Thánh Phêrô bằng một hành lang kiên cố có mái che gọi là Passetto di Borgo. Pháo đài này là nơi trú ẩn của Giáo hoàng Clêmentê VII khỏi cuộc vây hãm của Charles V dưới sự chỉ huy của Landsknechte trong cướp phá Roma (1527); pháo đài này cũng là nơi mà Benvenuto Cellini bị giam cầm vì tội tham ô, giết người và dâm loạn, mô tả việc đi dạo trên các bức tường thành và bắn lính địch.

Giáo hoàng Lêô X đã xây dựng một nhà nguyện với bức tượng *Madonna* do Raffaello da Montelupo thực hiện. Năm 1536, Montelupo cũng tạo ra một bức tượng bằng đá cẩm thạch của Thánh Micae cầm thanh kiếm sau trận dịch hạch năm 590 (như đã mô tả ở trên) để đặt trên đỉnh Lâu đài. Sau này, Giáo hoàng Phaolô III đã xây dựng một căn hộ sang trọng để đảm bảo rằng trong bất kỳ cuộc bao vây nào trong tương lai, giáo hoàng sẽ có một nơi ở thích hợp.

Tượng của Montelupo đã được thay thế bằng một bức tượng đồng cùng chủ đề, do nhà điêu khắc người Flemish Peter Anton von Verschaffelt thực hiện vào năm 1753. Tượng của Verschaffelt vẫn còn nguyên vị trí, còn tượng của Montelupo đặt trong một khoảng sân mở bên trong lâu đài.

Lãnh địa Giáo hoàng cũng sử dụng Sant'Angelo làm nhà tù; ví dụ, Giordano Bruno đã bị giam giữ ở đó sáu năm. Những tù nhân khác bao gồm nhà điêu khắc và thợ kim hoàn Benvenuto Cellini và ảo thuật gia kiêm lang băm Cagliostro. Các cuộc hành quyết được thực hiện trong sân nhỏ bên trong. Là một nhà tù, nơi đây cũng là bối cảnh cho màn thứ ba của vở opera *[[Tosca]]* năm 1900 của Giacomo Puccini; nữ chính cùng tên đã nhảy xuống tự tử từ trên tường thành của lâu đài.

Trước đây, nhà tù này còn có một chức năng đáng chú ý khác. Cornelis de Bruijn đề cập khi Giáo hoàng Clêmentê X qua đời năm 1676, tất cả tù nhân bị kết án nặng đều bị chuyển đến St. Angelo. Sau đó, ngay khi ngôi vị Giáo hoàng bị bỏ trống, hội đồng thành phố địa phương sẽ thả tất cả tù nhân khỏi các nhà tù ở Roma, ngoại trừ những người bị giam giữ tại St. Angelo. Theo Cornelis, chuỗi sự kiện này là một thông lệ mỗi khi Giáo hoàng qua đời.

## Pháo hoa
Khi đến thăm lâu đài vào năm 1676, Cornelis de Bruijn đã đề cập đến màn bắn pháo hoa trình diễn mỗi năm một lần. Ông viết:

"Một màn bắn pháo hoa rất khác, rất đáng chiêm ngưỡng, vào Lễ Thánh Phêrô và Phaolô thường niên tại lâu đài St. Angelo. Nó dường như đến từ phía trên lâu đài, bùng cháy đồng thời và lan tỏa khắp đám đông, khiến khi đứng gần lâu đài, người ta có cảm giác như chính bầu trời đang mở ra. Dù cách đó khoảng nửa giờ vẫn có thể quan sát khá rõ ràng. Sau hơn một năm ở Roma, tôi tò mò muốn quan sát nó từ nhiều địa điểm khác nhau, nhưng thấy địa điểm gần lâu đài, nơi người ta đứng bên dưới màn pháo hoa, là thú vị nhất."

## Bảo tàng
Ngừng hoạt động từ năm 1901, lâu đài hiện nay trở thành bảo tàng: *Museo Nazionale di Castel Sant'Angelo* (Bảo tàng Quốc gia Castel Sant'Angelo). Bảo tàng đã đón 1.234.443 lượt khách tham quan vào năm 2016.

Hiện có một dự án đang được triển khai nhằm kết nối Lâu đài Sant'Angelo với Vương cung thánh đường Thánh Phêrô bằng một con đường dành riêng cho người đi bộ, bằng cách xây dựng một đường hầm ngầm bên dưới quảng trường Piazza Pia.

## Xem thêm

* Thỏa ước Worms
* Trần nhà nguyện Sistine

## Thư mục
* 

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* 
* Site describing arrangement of the original mausoleum.
* ''Mausoleum of Hadrian'', part of the ''Encyclopædia Romana'' by James Grout
* Platner and Ashby entry on the tomb on Lacus Curtius site
* Roman Bookshelf – Views of Castel Sant'Angelo from the 19° Century
* Hadrian's tomb Model of how the tomb might have appeared in antiquity
* Castel Sant'Angelo: History Of Torture, Ghosts And Mystery