12 con giáp (phim)

***12 con giáp*** () là một bộ phim điện ảnh Trung Quốc – Hồng Kông thuộc thể loại hài – hành động – phiêu lưu ra mắt vào năm 2012 do Thành Long làm đạo diễn, đồng sản xuất kiêm viết kịch bản. Đây là phần phim thứ ba của một loạt phim bắt đầu bằng tác phẩm *Long huynh hổ đệ* (1986) và sau đó là tác phẩm *Kế hoạch Phi Ưng* (1991). Tác phẩm có sự tham gia diễn xuất của các diễn viên gồm Thành Long, Kwon Sang-woo, Liêu Phàm, Trương Lam Tâm, Diêu Tinh Đồng, Oliver Platt, và Laura Weissbecker.

*12 con giáp* có buổi ra mắt vào ngày 12 tháng 12 năm 2012, tác phẩm sau đó được Emperor Motion Pictures và Hoa Nghị huynh đệ phát hành tại Trung Quốc, Hồng Kông, và Việt Nam vào ngày 20 tháng 12 năm 2012. Sau khi ra mắt, tác phẩm nhận về những lời nhận xét từ trái chiều đến chỉ trích từ giới chuyên môn, song là một thành công lớn về mặt doanh thu khi thu về 170,3 triệu USD từ kinh phí sản xuất 26 triệu USD. Bên cạnh đó, bản thân Thành Long còn giành hai kỷ lục thế giới Guinness cho bộ phim với danh hiệu "Diễn viên còn sống đóng thế nhiều nhất" và "Ghi công nhiều nhất trong một bộ phim điện ảnh". Tại giải thưởng điện ảnh Hồng Kông lần thứ 32, tác phẩm nhận về bốn đề cử, và giành được hạng mục Chỉ đạo hành động xuất sắc nhất.

## Nội dung
Vườn Viên Minh khi xưa đã bị quân đội Anh và quân đội Pháp cướp bóc và phá hoại trong cuộc chiến tranh nha phiến lần thứ hai, trong số những cổ vật bị cướp có mười hai đầu đồng của tượng mười hai con giáp. Thời hiện đại, mỗi cái đầu đồng được bán đấu giá đến hàng triệu euro, với tập đoàn MP là đơn vị cung cấp chính của những chiếc đầu đồng. JC được tập đoàn thuê đi tìm những đầu đồng bị mất tích, họ hứa sẽ thưởng gấp mười lần nếu anh tìm được tất cả chúng. JC ghé qua chỗ Giáo sư Quan, người tạo ra mười hai đầu đồng bản sao cho mục đích nghiên cứu, dưới vỏ bọc của một phóng viên tên Martin từ hội Địa lý Quốc gia Mỹ. Khi ở một mình, JC dùng găng tay đặc biệt quét những cái đầu để tổ chức bí mật của anh có thể tái tạo chúng. JC sau đó đến Paris để tìm cô gái tên Coco, một nhà sưu tập khảo cổ học, nhằm lấy thông tin về nơi giữ hai cái đầu đồng.

JC cùng với các cộng sự Simon, David và Bonnie xâm nhập một dinh thự để tìm hai cái đầu đồng. JC giải mã mật khẩu của một kho chứa tài sản và tìm thấy hai cái đầu đồng cùng với nhiều cổ vật khác. JC bị Coco phát hiện, anh nói rằng cô hãy gặp anh tại nhà thuyền trong khi bỏ chạy khỏi dinh thự. Tại nhà thuyền, Martin nói với Coco rằng anh đang làm việc cho một tập đoàn bí mật cố gắng thu hồi cổ vật bị mất cho Trung Quốc. Nhóm lính gác từ dinh thự xông vào nhà thuyền và tấn công JC. Cảnh sát được gọi đến và bắt giữ tất cả họ. JC, Coco và Simon sau đó được trả tự do.

Coco, JC và nhóm của anh được mời đến một lâu đài của một chuyên viên nghiên cứu khảo cổ học tên Catherine. Họ biết được vị thuyền trưởng của một trong những con tàu Pháp cướp bóc vườn Viên Minh chính là ông cố của Catherine. Điều này khiến Coco khó chịu, cô có cuộc tranh cãi với Catherine. JC và nhóm của anh tìm thấy nhiều cổ vật trong lâu đài, bao gồm cái đầu gà. JC hứa sẽ giúp Catherine tìm hài cốt của ông cố cô.

Ngày hôm sau, cả nhóm đi tìm kho báu của con tàu Pháp trên một hòn đảo hoang. Họ thấy xác con tàu, vài cái đầu đồng và rất nhiều vàng. Cả nhóm định thu gom mọi thứ rồi rời đi, nhưng họ phải đối mặt với nhóm lính gác từ dinh thự. Cả hai nhóm sau đó bị bọn cướp biển bắt giữ. Nhóm của JC tẩu thoát bằng cách leo lên khúc cây rồi trượt ra biển, bỏ lại nhóm lính gác và bọn cướp biển. Nhóm của JC lên du thuyền trở về, nhưng không may khúc cây chứa số vàng bị chìm xuống đáy biển. JC và nhóm của anh vẫn nhận được tiền thưởng khi đem số đầu đồng bị mất về. Cả nhóm tức giận khi phát hiện ra cái đầu Rồng đã nằm trong tay công ty MP, do đó họ không thể đòi số tiền thưởng lớn hơn.

Ba học trò của Coco cố gắng điều tra về công ty MP rồi bị bắt giữ. Coco yêu cầu sự giúp đỡ của JC, JC sau đó được vào trong cơ sở bí mật của tập đoàn MP. Tại đây, JC chứng kiến một xưởng máy chuyên chế tạo những cổ vật để đem đi bán đấu giá, từ đó anh suy luận ra phòng giam ba con tin. JC thách thức đối thủ lâu năm là Vulture đấu võ với mình, nhưng cuộc giao đấu bị can thiệp. JC đề nghị Lawrence Morgan, lãnh đạo của tập đoàn MP, thả ba con tin ra, nhưng ông từ chối, thế là JC đành phải chiến đấu với nhóm nhân viên bảo vệ để đến phòng giam ba con tin. Trong cuộc giao chiến, phần lớn cơ sở bị nổ tung. JC không phải bồi thường thiệt hại cho cơ sở, anh để lại bức tranh hoa hồng để đổi lấy ba con tin.

Đầu rồng được tập đoàn MP đem ra bán đấu giá với giá cao kinh khủng khiến không ai mua nổi nó, khiến cho ban lãnh đạo tuyên bố sẽ ném đầu rồng vào núi lửa nếu đến trưa mai mà vẫn không có ai mua. Khi thời hạn đã hết, Vulture cùng với ba người khác được giao nhiệm vụ nhảy dù để ném đầu rồng vào núi lửa. JC đuổi theo trên không để giải cứu món cổ vật, cuối cùng anh bị chấn thương nặng khi đáp xuống mặt đất. Để bày tỏ sự tôn trọng trước sự nỗ lực của JC, Vulture quyết định trao đầu rồng lại cho anh. Ngày hôm sau, Lawrence cùng ban cán sự của tập đoàn MP bị cảnh sát bắt giữ vì chiếm hữu bức tranh hoa hồng, còn JC nằm trong bệnh viện được vợ mình và bạn bè đến thăm.

## Diễn viên

* Thành Long vai JC/Martin/Asian Hawk
* Kwon Sang-woo vai Simon
* Liêu Phàm vai David
* Diêu Tinh Đồng vai Coco
* Trương Lam Tâm vai Bonnie
* Laura Weissbecker vai Catherine de Sichel
* John Paisley vai Sir Charlton
* Pierre-Benoist Varoclier vai Léon
* Lý Tôn Thành vai chính ông
* Thi Tổ Nam vai Michael Morgan
* David Torok vai vệ sĩ của Michael Morgan
* Huỳnh Hựu Lương vai vệ sĩ của Michael Morgan
* Alaa Safi vai Vulture
* Pierre Bourdaud vai cướp biển
* Emmanuel Lanzi vai Tay sai
* Rosario Amadeo vai Pierre
* Trần Bách Lâm vai Wu Qing
* Yoo Seung-jun vai thuyền trưởng cướp biển
* Lư Huệ Quang vai cướp biển
* Oliver Platt vai Lawrence Morgan
* David Serero vai vệ sĩ
* Caitlin Dechelle vai Katie
* Marc Canonizado vai Marc
* Zheng Wei
* Bo-yee Poon vai trợ lý của Lawrence
* Abdul Haviz
* Ashok CA
* Thư Kỳ vai vợ của David (khách mời)
* Ngô Ngạn Tổ vai Bác sĩ (khách mời)
* Lâm Phụng Kiều vai vợ JC (khách mời)
* Kenny G vai phi công Airplane (khách mời)

## Sản xuất
Bộ phim bắt đầu ghi hình từ ngày 5 tháng 6 năm 2011. Từ ngày 18 tháng 4 tới 2 tháng 5 năm 2012, Thành Long ghi hình nhiều cảnh tại ống gió thẳng đứng Aerodium Latvia ở Jelgava, Latvia. Phim cũng được ghi hình tại Paris, Bắc Kinh, Đài Loan và Vanuatu. Thành Long tự thực hiện hầu hết các cảnh chiến đấu và đóng thế mà ít cần hỗ trợ từ đội đóng thế của ông. Jean-Yves Blondeau, người phát minh ra bộ đồ trượt ván, đã dạy cho Long sử dụng bộ đồ trong phân cảnh lướt ván của phim. Ngày 8 tháng 5 năm 2012, bộ phim chính thức đóng máy.

## Phát hành
Buổi lễ ra mắt phim được tổ chức vào ngày 12 tháng 12 năm 2012 và sau đó công chiếu tại Hồng Kông, Trung Quốc, và Việt Nam vào ngày 20 tháng 12 và tại Ấn Độ vào ngày 28 tháng 2.

### Phát hành ở Mỹ
Lúc đầu phim được thông báo sẽ công chiếu tại các rạp ở Mỹ vào mùa hè năm 2013 với khoảng 20 phút do đích thân Thành Long dựng phim nhằm tối ưu hóa nhịp độ và nội dung dành cho khán giả Bắc Mỹ. Lịch chiếu phim khi ấy được đẩy lùi sang mùa thu; bản tái dựng phim được phát vào ngày 18 tháng 10 năm 2013, độc quyền tại các rạp của AMC Theatres.

## Đón nhận

### Doanh thu
Do cạnh tranh với các phim nước ngoài, *12 con giáp* thu về 11,7 triệu HKD (1,5 triệu USD), cũng như trở thành phim đoạt ngôi quán quân của Hoa ngữ tại thị trường phòng vé Đài Loan. Phim ra mắt lần thứ hai tại Trung Quốc (sau *Lạc lối ở Thái Lan*), tiếp tục kiếm về hơn 145 triệu USD tại phòng vé và nổi lên là một trong những phim nội địa ăn khách nhất tại Trung Quốc.

### Đánh giá chuyên môn
Tờ *Time Out* chấm bộ phim 2/5 sao, gọi tác phẩm là "một bộ phim dành cho người đi ngang qua theo bất cứ hình thức nào ngoài mảng thiết kế hành động của nó". Tờ *[[South China Morning Post]]* chấm phim 1,5/5 sao, cho rằng "đống lộn xộn của *12 con giáp* như một đĩa DVD rẻ tiền nhái lại một trong những tác phẩm kinh điển cũ [của Thành Long]" và "*12 con giáp* như đang xem một cựu động viên hạng sao vật lộn trong một trò chơi vô bổ".

*[[The Hollywood Reporter]]* cũng chấm phim một bài đánh giá tiêu cực, cho rằng thời lượng của phim và thiếu chất võ thuật và đóng thế làm nên tên tuổi của Long. *[[Variety (tạp chí)|Variety]]* cũng chấm phim một bài nhận xét tiêu cực, cho rằng "Thành Long làm nổi bật lên thương hiệu Long-làm-mọi-nghề và chẳng giỏi giang gì trong [*CZ12*]".

### Đề cử và giải thưởng
***[[Giải thưởng điện ảnh Hồng Kông]] lần thứ 32**
****Thắng: Chỉ đạo hành động xuất sắc nhất ([[Thành Long]], Hà Quân)**
**Đề cử: Diễn viên mới xuất sắc (Trương Lam Tâm)
**Đề cử: Dựng phim xuất sắc nhất (Khâu Chí Vỹ)
**Đề cử: Hiệu ứng hình ảnh xuất sắc nhất (Han Young-woo, Huỳnh Hoành Đạt, Thôi Bách Toàn, Jang Seong-ho)
***[[Sách Kỷ lục Guinness]]** 
****Thắng: Ghi công nhiều nhất trong một bộ phim điện ảnh (Thành Long)**
****Thắng: Diễn viên còn sống đóng thế nhiều nhất (Thành Long)**
***9th Huading Awards**
****Thắng: Đạo diễn xuất sắc nhất ([[Thành Long]])**
****Thắng: Diễn viên mới xuất sắc nhất (Trương Lam Tâm)**
****Thắng: Chỉ đạo hành động xuất sắc nhất ([[Thành Gia Ban]])**

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Website chính thức 
* 
* 
*