open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Khách sạn Cinnamon Grand

**Khách sạn Cinnamon Grand** (tiếng Anh: Cinnamon Grand Hotel), trước đây được gọi là **Khách sạn Lanka Oberoi**, là một khách sạn 5 sao sang trọng ở thủ đô Colombo, Sri Lanka. Đây là một trong ba khách sạn thu hút khách du lịch nổi tiếng ở Colombo cùng với khách sạn Kingsbury và khách sạn Shangri-La. Khách sạn tọa lạc tại 77 Galle Road, Western Province, Kollupitiya, Colombo.

## Cuộc tấn công khủng bố
Vào ngày 28 tháng 1 năm 1984, một quả bom đã phát nổ trong khách sạn này. Một nhân viên đã bị giết.

Đây là một trong những địa điểm xảy ra tấn công khủng bố vào lễ Phục sinh 2019 cùng với hai khách sạn khác là khách sạn Kingsbury và khách sạn Shangri-La. Raadhika Sarathkumar, một nữ diễn viên người Ấn Độ Tamil đã thoát chết trong một vụ nổ bom xảy ra tại khách sạn Cinnamon Grand, nơi cô có mặt sau khi kết thúc việc quay phim.

## Tham khảo
Màng ngăn âm đạo

**Màng ngăn âm đạo** là một phương pháp kiểm soát sinh sản theo kiểu ngăn chặn. Nó có hiệu quả vừa phải, với tỷ lệ thất bại một năm khoảng 12% với việc sử dụng thông thường. Nó được đặt trên cổ tử cung với chất diệt tinh trùng trước khi quan hệ tình dục và để tại chỗ ít nhất sáu giờ sau khi quan hệ. Nói chung nên cần đến bác sĩ tư vấn để chọn kích thước màng ngăn phù hợp.

Tác dụng phụ của nó thường rất ít. Sử dụng có thể làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn âm đạo và nhiễm trùng đường tiết niệu. Nếu để trong âm đạo trong hơn 24 giờ hội chứng sốc nhiễm độc có thể xảy ra. Mặc dù sử dụng có thể làm giảm nguy cơ nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục, nhưng nó không hiệu quả lắm. Có một số loại màng ngăn với thiết kế vành và lò xo khác nhau. Chúng có thể được làm từ latex, silicone hoặc cao su tự nhiên. Màng ngăn âm đạo làm việc bằng cách chặn truy cập và giữ chất diệt tinh trùng gần cổ tử cung.

Màng ngăn âm đạo được sử dụng vào khoảng năm 1882. Nó nằm trong Danh sách các loại thuốc thiết yếu của Tổ chức Y tế Thế giới, loại thuốc hiệu quả và an toàn nhất cần có trong hệ thống y tế. Ở Vương quốc Anh, giá cả theo NHS là dưới 10 bảng Anh mỗi người. Tại Hoa Kỳ, chúng có giá khoảng 15 đến 75 USD và là phương pháp ngừa thai của 0,3% người dân. Những chi phí này không bao gồm chi phí cho chất diệt tinh trùng.

## Sử dụng y tế
Trước khi chèn hoặc tháo màng ngăn, trước tiên người ta phải rửa tay  để tránh đưa vi khuẩn có hại vào ống âm đạo.

Vành của một màng chắn được ép thành hình bầu dục hoặc hình vòng cung để chèn. Một chất bôi trơn gốc nước (thường là chất diệt tinh trùng) có thể được áp dụng cho vành của màng ngăn để hỗ trợ chèn. Một muỗng cà phê (5 mL) chất diệt tinh trùng có thể được đặt trong vòm của màng ngăn âm đạo trước khi chèn, hoặc với một dụng cụ sau khi đặt.

Màng ngăn âm đạo phải được đưa vào trước khi quan hệ tình dục, và ở lại trong âm đạo trong 6 đến 8 giờ sau khi xuất tinh lần cuối của một người đàn ông. Đối với nhiều hành vi giao hợp, nên đưa thêm 5 ml chất diệt tinh trùng vào âm đạo (không đưa vào màng ngăn. Không nên phá vỡ niêm phong của màng ngăn) trước mỗi hành vi tình dục. Sau khi đưa ra ngoài, màng ngăn phải được làm sạch bằng nước xà phòng nhẹ ấm trước khi lưu trữ. Màng ngăn âm đạo phải được gỡ bỏ để làm sạch ít nhất 24 giờ một lần và có thể được đưa vào lại ngay lập tức.

Các sản phẩm gốc dầu không nên được sử dụng với màng chắn latex. Chất bôi trơn hoặc thuốc âm đạo có chứa dầu sẽ làm cho chất lượng màng ngăn nhanh chóng xuống cấp và làm tăng đáng kể khả năng vỡ hoặc rách màng.

Màng làm bằng cao su tự nhiên sẽ xuống cấp theo thời gian. Tùy thuộc vào điều kiện sử dụng và lưu trữ, một màng chắn latex nên được thay thế sau mỗi một đến ba năm. Màng chắn silicon có thể tồn tại lâu hơn nhiều - tối đa đến mười năm.

## Tham khảo
Chlorurus perspicillatus

***Chlorurus perspicillatus*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Chlorurus]]* trong họ Cá mó. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1879.

## Từ nguyên
Tính từ định danh của loài trong tiếng Latinh có nghĩa là "có đeo kính", không rõ hàm ý, có lẽ đề cập đến vệt tím viền xanh ở trước mắt của cá đực.

## Phạm vi phân bố và môi trường sống
*C. perspicillatus* là loài đặc hữu của quần đảo Hawaii và đảo Johnston gần đó. Chúng sống gần các rạn san hô viền bờ và rạn san hô trong các đầm phá ở độ sâu đến ít nhất là 71 m.

## Mô tả
*C. perspicillatus* có chiều dài cơ thể tối đa được biết đến là 66&nbsp;cm. Thân thuôn dài, hình bầu dục. *C. perspicillatus* đực có màu xanh lục lam, lốm đốm các chấm màu hồng da cam ở thân trước, vảy ở thân sau có viền cùng màu. Vùng trước mắt có một dải màu tím viền xanh lam băng ngang trán. Những con đực trưởng thành có bướu lớn trước trán. Cá cái có màu nâu sẫm, ửng đỏ tươi ở các vây. Cuống đuôi và gốc vây đuôi có màu trắng nổi bật.

Số gai vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 10; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 9.

## Sinh thái học
Thức ăn của *C. perspicillatus* là tảo. *C. perspicillatus* thường sống đơn độc hoặc bơi thành các đàn nhỏ trên các rạn san hô. Sự lai tạp giữa *C. perspicillatus* với *[[Chlorurus spilurus]]* đã được ghi nhận ở Hawaii. Là một loài lưỡng tính tiền nữ, *C. perspicillatus* chuyển đổi từ cá cái thành cá đực khi đạt đến chiều dài khoảng 44–50&nbsp;cm.

*C. perspicillatus* đang bị đánh bắt quá mức ở Hawaii.

## Tham khảo
Đặng Thị Kim Liên

**Đặng Thị Kim Liên** có thể là:
*Đặng Thị Kim Liên, sinh năm 1966, nữ chính trị gia, người Đà Nẵng, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Đà Nẵng
*Đặng Thi Kim Liên, sinh năm 1980, nữ chính trị gia, người Yên Bái, Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 13 tỉnh Yên Bái
Lý thuyết Automat

nhỏ|300x300px|Hình ảnh là một hình ảnh trực quan của một máy tự động nhận ra các chuỗi chứa số 0 chẵn. Máy tự động bắt đầu ở trạng thái S1 và chuyển sang trạng thái không chấp nhận S2 khi đọc ký hiệu 0. Đọc 0 khác làm cho máy tự động chuyển trở lại trạng thái chấp nhận S1. Ở cả hai trạng thái, ký hiệu 1 bị bỏ qua bằng cách chuyển sang trạng thái hiện tại.
**Lý thuyết Automata** là nghiên cứu về máy trừu tượng và automata, cũng như các vấn đề tính toán có thể được giải quyết bằng cách sử dụng chúng. Đó là một lý thuyết trong khoa học máy tính lý thuyết và toán học rời rạc (một môn học trong cả toán học và khoa học máy tính). Từ automata (số nhiều của automaton) xuất phát từ tiếng Hy Lạp αὐτόματα, có nghĩa là "tự hành động".

Hình bên phải minh họa một máy trạng thái hữu hạn, thuộc về một loại máy tự động nổi tiếng. Máy tự động này bao gồm các trạng thái (được biểu thị trong hình bằng các vòng tròn) và chuyển tiếp (được biểu thị bằng mũi tên). Khi automaton nhìn thấy một biểu tượng của đầu vào, nó thực hiện chuyển đổi (hoặc nhảy) sang trạng thái khác, theo chức năng chuyển đổi của nó, lấy trạng thái hiện tại và biểu tượng tiếp theo làm đầu vào.

Lý thuyết tự động liên quan chặt chẽ với lý thuyết ngôn ngữ hình thức. Máy tự động là một đại diện hữu hạn của một ngôn ngữ hình thức có thể là một tập hợp vô hạn. Automata thường được phân loại theo lớp ngôn ngữ hình thức mà họ có thể nhận ra, thường được minh họa bằng hệ thống phân cấp Chomsky, mô tả mối quan hệ giữa các ngôn ngữ khác nhau và các loại logic chính thức.

Automata đóng vai trò chính trong lý thuyết tính toán, xây dựng trình biên dịch, trí tuệ nhân tạo, phân tích cú pháp và xác minh hình thức.
## Tham khảo
Dương Chính Ngọ

**Dương Chính Ngọ** (sinh tháng 1 năm 1941) là chính khách nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Ông từng giữ chức Bí thư Tỉnh ủy tỉnh Hồ Nam, Chủ nhiệm Ủy ban Thường vụ Đại hội đại biểu nhân dân tỉnh Hồ Nam và Tỉnh trưởng Chỉnh phủ Nhân dân tỉnh Hồ Nam. Ông từng là thống đốc (1995–1998) và Chủ tịch Đại hội đại biểu nhân dân (1999–2006) của tỉnh quê hương mình.

## Tiểu sử
Dương Chính Ngọ là người dân tộc Thổ Gia, sinh tháng 1 năm 1941, người huyện Long Sơn, tỉnh Hồ Nam. Ông tham gia công tác từ tháng 8 năm 1960, là giáo viên huyện Long Sơn. Tháng 8 năm 1969, ông gia nhập Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Tháng 6 năm 1970, ông được bổ nhiệm làm Phó Chủ nhiệm Ủy ban Cách mạng huyện Long Sơn, Phó Bí thư Huyện ủy Long Sơn. Tháng 1 năm 1978, ông được bổ nhiệm giữ chức Bí thư Huyện ủy Long Sơn. Tháng 11 năm 1978, ông kiêm nhiệm chức vụ Ủy viên Ban Thường vụ Châu ủy Tương Tây. Tháng 7 năm 1981, ông được bổ nhiệm làm Ủy viên Ban Thường vụ Châu ủy Tương Tây, Phó Châu trưởng Chính phủ nhân dân Châu tự trị dân tộc Thổ Gia, dân tộc Miêu Tương Tây. Tháng 6 năm 1983, ông được bổ nhiệm giữ chức Bí thư Châu ủy Tương Tây. Tháng 6 năm 1985, ông kiêm nhiệm chức vụ Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy Hồ Nam.

Từ tháng 3 năm 1990, ông giữ chức Phó Bí thư Tỉnh ủy Hồ Nam. Tháng 1 năm 1995, ông được bổ nhiệm làm Phó Tỉnh trưởng Chính phủ Nhân dân, quyền Tỉnh trưởng Chính phủ Nhân dân tỉnh Hồ Nam. Tháng 2 năm 1995, ông được bầu bổ sung làm Tỉnh trưởng Chính phủ Nhân dân tỉnh Hồ Nam. Tháng 9 năm 1998, ông được Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc bổ nhiệm làm Bí thư Tỉnh ủy Hồ Nam. Tháng 2 năm 1999, ông được bầu kiêm nhiệm chức vụ Chủ nhiệm Ủy ban Thường vụ Đại hội đại biểu nhân dân tỉnh Hồ Nam.

Ông giữ chức Bí thư Tỉnh ủy Hồ Nam cho đến tháng 12 năm 2005, thay ông ở vị trí này là Trương Xuân Hiền. Ông cũng thôi giữ chức vụ Chủ nhiệm Ủy ban Thường vụ Đại hội đại biểu nhân dân tỉnh Hồ Nam vào tháng 1 năm 2006.

Ông là Ủy viên dự khuyết Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XII và Ủy viên Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XIII, XIV, XV, XVI.

## Xem thêm

* Tỉnh trưởng Chính phủ Nhân dân
* Tỉnh trưởng Chính phủ Nhân dân tỉnh Hồ Nam
* Bí thư Tỉnh ủy (Trung Quốc)
* Bí thư Tỉnh ủy tỉnh Hồ Nam

## Tham khảo
Đặng Thị Kim Liên (Đà Nẵng)

**Đặng Thị Kim Liên** (sinh ngày 14 tháng 11 năm 1966) là nữ chính trị gia người Việt Nam. Bà từng giữ chức vụ Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Đà Nẵng nhiệm kì 2019-2024.

## Tiểu sử
Đặng Thị Kim Liên sinh ngày 14 tháng 11 năm 1966 tại xã Hòa Tiến, huyện Hòa Vang, tỉnh Quảng Nam (nay là xã Hòa Tiến, thành phố Đà Nẵng).

Bà có trình độ chuyên môn là Thạc sĩ quản lí giáo dục, là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam.

Bà từng giữ chức vụ Chủ tịch Liên đoàn Lao động thành phố Đà Nẵng.

Ngày 8 tháng 3 năm 2016, tại Hội nghị (bất thường) Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Đà Nẵng, 100% Ủy viên Ủy ban MTTQ Việt Nam (có mặt) đã bầu bổ sung bà Đặng Thị Kim Liên, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Chủ tịch Liên đoàn Lao động thành phố, Bí thư Đảng đoàn Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Đà Nẵng, giữ chức vụ Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Đà Nẵng.

Ngày 24 tháng 6 năm 2016, Ban thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Đà Nẵng khóa X nhiệm kỳ 2014-2019 đã hiệp thương bầu bà Đặng Thị Kim Liên, Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Đà Nẵng, giữ chức vụ Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Đà Nẵng thay ông Nguyễn Mạnh Hùng nghỉ hưu theo chế độ.

Ngày 10 tháng 5 năm 2019, Đại hội Đại biểu Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Đà Nẵng lần thứ XI, nhiệm kỳ 2019-2024 đã khai mạc. Bà Đặng Thị Kim Liên tiếp tục được bầu làm Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Đà Nẵng.

## Tham khảo
Chữ Tày Lự mới

**Chữ Tày Lự mới** (New Tai Lue) là bảng chữ cái dùng cho viết tiếng Lự hay tiếng Tày Lự (Tai Lü).

Chữ Tày Lự mới được phát triển ở Trung Quốc vào những năm 1950, dựa trên bảng chữ cái Tai Tham truyền thống được phát triển vào cỡ năm 1200. Vì thế chữ còn được gọi là  **Tây Song Bản Nạp tân Thái văn** (西双版纳傣文) hay **[[chữ Tày Lự giản thể]]**. Chính phủ Trung Quốc quảng bá bộ chữ mới thay thế cho bộ chữ cũ hơn. Tuy nhiên, việc dạy chữ là không bắt buộc và kết quả là nhiều người không biết đến *chữ Tày Lự mới*.

Các cộng đồng người Lự ở Myanmar, Lào, Thái Lan và Việt Nam vẫn sử dụng bảng chữ cái Tai Tham.

]

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* SeaSite: Tai Lue, under construction 
* Omniglot - Tai Lue script
Trung Hoa Dân Quốc trong Chiến tranh Việt Nam

**[[Trung Hoa Dân Quốc]]** (Đài Loan), thường được gọi là Quốc Dân Đảng Trung Quốc ủng hộ miền Nam Việt Nam (Việt Nam Cộng Hòa) trong chiến tranh Việt Nam. Cả hai đều là các quốc gia châu Á chống cộng chiến đấu chống lại các chế độ cộng sản đối địch, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa ở tại đại lục và Bắc Việt Nam (Việt Nam Dân chủ Cộng hòa).

Từ tháng 11 năm 1967, Trung Hoa Dân Quốc đã bí mật điều hành một đội vận tải hàng hóa để hỗ trợ Hoa Kỳ và ROV. Nó dựa trên sự hình thành hiện có của phi đội 34 của Không quân ROC. Sức mạnh của đơn vị bao gồm hai máy bay chở hàng, bảy sĩ quan bay và hai thợ máy, mặc dù số lượng nhân viên quân sự cao hơn đã tham gia thông qua luân chuyển. Nó được giao nhiệm vụ vận chuyển hàng không, airdrop và trinh sát điện tử. Khoảng 25 thành viên của đơn vị đã thiệt mạng, trong đó có 17 phi công và phi công phụ, và ba máy bay bị mất. Sự tham gia của ROC khác tại Việt Nam bao gồm một trạm nghe bí mật, các đội trinh sát và đột kích đặc biệt, cố vấn quân sự và các hoạt động hàng không dân sự (chi phí thêm hai máy bay do tên lửa AA do Việt Nam vận hành).

Trung Hoa Dân Quốc cũng cung cấp các đơn vị huấn luyện quân sự cho các đơn vị lặn Nam Việt Nam. Các đơn vị được đào tạo ROC cuối cùng sẽ trở thành đơn vị Liên Đội Người Nhái (LDMN) hoặc Frogman bằng tiếng Anh. Ngoài các huấn luyện viên lặn còn có hàng trăm nhân viên quân sự. Các chỉ huy quân sự từ Trung Hoa Dân Quốc đã bị quân đội cộng sản bắt ba lần, vào ngày 16 tháng 7 năm 1961 tháng 7 năm 1963 và một lần nữa vào ngày 23 tháng 10 năm 1963, cố gắng xâm nhập miền Bắc Việt Nam.

Đảo Đài Loan là một địa điểm R&R phổ biến cho các thành viên nghĩa vụ quân sự Hoa Kỳ.

## Xem thêm

* Quốc Dân Đảng ở Miến Điện
* Trung Hoa Dân quốc trong Chiến tranh Triều Tiên
Phan Hữu Dật

**Phan Hữu Dật** (1 tháng 6 năm 1928 – 18 tháng 4 năm 2019) là giáo sư, Nhà giáo nhân dân, tiến sĩ Sử học, nhà nghiên cứu dân tộc học hàng đầu của Việt Nam.

## Xuất thân và giáo dục
Phan Hữu Dật sinh ngày 1 tháng 6 năm 1928 (Mậu Thìn) tại tỉnh Thừa Thiên – Huế, nguyên quán tại làng Thanh Lương, xã Hương Xuân, huyện Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên – Huế.

Năm 1961, Phan Hữu Dật tốt nghiệp đại học ngành Dân tộc học tại khoa Lịch sử, Đại học Tổng hợp Quốc gia Moskva mang tên M. V. Lomonosov.
Năm 1963, Phan Hữu Dật nhận bằng Tiến sĩ Sử học tại khoa Sử học, Đại học Quốc gia Moskva.

Năm 1996, Phan Hữu Dật được Nhà nước Việt Nam công nhận học hàm Giáo sư.

Năm 2008, Phan Hữu Dật được phong tặng danh hiệu Nhà giáo nhân dân.
## Sự nghiệp
Phan Hữu Dật là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam.
Từ năm 1970 đến năm 1975, Phan Hữu Dật là Chủ nhiệm Khoa Lịch sử Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội.
Mùa xuân năm 1975, Phan Hữu Dật theo chân quân giải phóng tiếp quản Sài Gòn.

Từ năm 1975 đến năm 1977, ông làm Trưởng ban phụ trách Viện Đại học Sài Gòn, Trưởng ban Phụ trách Đại học Văn khoa Sài Gòn, Hiệu trưởng trường Đại học Văn khoa Sài Gòn.

Từ năm 1986 đến năm 1988, ông là Chủ nhiệm Bộ môn Dân tộc học, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội.

Từ năm 1977 đến năm 1981, ông là Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội.

Từ năm 1981 đến năm 1985, ông giữ chức vụ Quyền Hiệu trưởng Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội.

Từ năm 1985 đến năm 1988, Phan Hữu Dật giữ chức vụ Hiệu trưởng Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội.

Từ năm 1994 cho đến khi nghỉ hưu, Phan Hữu Dật giữ chức vụ Ủy viên Hội đồng quốc gia chỉ đạo biên soạn từ điển bách khoa Việt Nam, Phó tổng biên tập kiêm trưởng ban chuyên ngành Dân tộc học Từ điển bách khoa Việt Nam.
Ông là Giáo sư Danh dự Đại học Tổng hợp Lô-mô-nô-xốp (Liên Xô), Đại học Paris VII (Cộng hòa Pháp), nguyên Chủ tịch Hội Dân tộc học Việt Nam (1998–2003), nguyên Chủ tịch Hội Cựu giáo chức Đại học Quốc gia Hà Nội khóa I.

## Qua đời

Phan Hữu Dật qua đời vào lúc 2 giờ 52 phút ngày 18 tháng 4 năm 2019, hưởng thọ 92 tuổi, tại Hà Nội. Ông được điện táng tại nghĩa trang Văn Điển, huyện Thanh Trì, Hà Nội vào 13 giờ ngày 21 tháng 4 năm 2019.

## Tác phẩm

Phan Hữu Dật để lại hơn 100 công trình nghiên cứu về Dân tộc học.
### Sách chuyên khảo

Có 9 sách chuyên khảo gồm:

#Cơ sở Dân tộc học (1973) (giáo trình)
#Văn hóa lễ hội của các dân tộc ở Đông Nam Á (1992)
#Lễ cầu mùa của các dân tộc ở Việt Nam (1994)
#Văn hóa Thái Việt Nam (viết chung với Cầm Trọng, 1995)
#Phương sách dùng người của cha ông ta trong lịch sử (1998)
#Một số vấn đề về Dân tộc học Việt Nam (1998)
#Góp phần nghiên cứu Dân tộc học Việt Nam (2003)

### Báo khoa học

*Dân tộc học Xô-viết (1961)
*ASEMI (1978)

## Phong thưởng

*Huân chương Kháng chiến chống Pháp hạng Nhì (1957) và hạng Ba (1964)
*Huân chương chống Mỹ cứu nước hạng Nhì (1985)
*Huân chương Lao động hạng Ba (1985)
*Huân chương Lao động hạng Nhất (1998)
*Huy hiệu 70 năm tuổi Đảng Cộng sản Việt Nam
*Giải thưởng Nhà nước về Khoa học và Công nghệ (2005) cho công trình "Một số vấn đề về Dân tộc học Việt Nam" (1998)

## Tham khảo
Siu Pui

**Siu Pui** hay **Ama Thương** bí danh **Siu Thoanh** (19/8/1931 - 1/2/2019) là một chính khách Việt Nam, sắc tộc Gia Rai cự Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh Đắk Lắk. Sinh tại làng Djrêk nay thị trấn Nhơn Hòa, huyện Chư Pưh, tỉnh Gia Lai.

Ông được đào tạo bác sĩ ở miền bắc, trưởng ban Tuyên huấn của tỉnh, Trưởng ban Kinh tài, Trưởng ban Thương binh. Năm 1975, ông giữ cương vị Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Dân tộc Giải phóng tỉnh Đắk Lắk.

Chủ tịch Ủy ban Quân quản thị xã Cheo Reo (thị xã Ayun Pa ngày nay),

Ông về hưu sống tại đường Hùng Vương, phường Tự An, TP. Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk đến khi mất.

## Liên kết ngoài
Gặp ông Siu Pui - nguyên Chủ tịch Ủy ban Quân quản thị xã Cheo Reo
## Chú thích
Sao lỗ đen

Một **Quasi-star** (còn gọi là **ngôi sao lỗ đen**) là một loại giả thuyết về ngôi sao cực kỳ lớn có thể tồn tại từ rất sớm trong lịch sử Vũ trụ. Không giống như các ngôi sao hiện đại, được cung cấp năng lượng từ phản ứng tổng hợp hạt nhân trong lõi của chúng, năng lượng của một ngôi sao lỗ đen sẽ đến từ vật chất rơi vào lỗ đen trung tâm.

Một Quasi-star được dự đoán đã được hình thành khi cốt lõi của một lượng lớn tiền sao sụp đổ vào một hố đen trong quá trình hình thành của nó và các lớp bên ngoài của ngôi sao là đủ lớn để hấp thụ năng lượng từ vụ nổ mà không bị thổi bay đi (vì vậy khác với siêu tân tinh hiện đại). Một ngôi sao như vậy sẽ phải có ít nhất . Những ngôi sao này cũng có thể được hình thành do các quầng vật chất tối hút một lượng khí khổng lồ thông qua trọng lực, trong vũ trụ sơ khai, có thể tạo ra những ngôi sao siêu lớn với hàng chục ngàn khối lượng mặt trời. Những ngôi sao lớn như vậy chỉ có thể hình thành sớm trong lịch sử Vũ trụ trước khi hydro và helium bị ô nhiễm bởi các nguyên tố nặng hơn; do đó, chúng có thể là những cụm sao loại III rất lớn.

Một khi lỗ đen đã hình thành ở lõi của protostar, nó sẽ tiếp tục tạo ra một lượng lớn năng lượng bức xạ từ các vật liệu sao bổ sung. Năng lượng này sẽ chống lại lực hấp dẫn, tạo ra trạng thái cân bằng tương tự như lực hỗ trợ các ngôi sao dựa trên phản ứng tổng hợp hiện đại. Quasi-star sao được dự đoán sẽ có một tuổi thọ tối đa khoảng 7 triệu năm, sau đó lỗ đen lõi sẽ tăng lên khoảng . Những lỗ đen khối lượng trung gian này đã được đề xuất là nguồn gốc của các lỗ đen siêu lớn thời kỳ hiện đại. Các ngôi sao được dự đoán có nhiệt độ bề mặt giới hạn ở khoảng , nhưng, với đường kính khoảng  hay 7.187 lần so với Mặt trời, mỗi Quasi-star  sẽ tạo ra nhiều ánh sáng như một thiên hà nhỏ.

## Xem thêm

* Quasar
* Sao cực siêu khổng lồ 
* Sao siêu khổng lồ

## Tham khảo
Ngân hàng thương mại cổ phần Đại Chúng Việt Nam

Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đại Chúng Việt Nam (hay còn được gọi là *PVcomBank*) được thành lập theo Quyết định số 279/GP-NHNN ngày 16/09/2013 của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trên cơ sở hợp nhất giữa Tổng công ty Tài chính cổ phần Dầu khí Việt Nam (PVFC) và Ngân hàng TMCP Phương Tây (WesternBank).

## Quá trình hình thành và phát triển
Ngày 01 tháng 10 năm 2013: PVcomBank chính thức đi vào hoạt động.

Ngày 03 tháng 10 năm 2013: PVcomBank tổ chức lễ ra mắt và công bố thương hiệu.

Ngày 04 tháng 10 năm 2013: PVcomBank khai trương PVcomBank Hội sở tại 22 Ngô Quyền, phường Tràng Tiền, quận Hoàn Kiếm (nay là phường Cửa Nam), thành phố Hà Nội.

## Cơ cấu tổ chức
PVcomBank có tổng tài sản đạt hơn 200.000 tỷ đồng, vốn điều lệ 9.000 tỷ đồng, trong đó cổ đông lớn là Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (chiếm 52%) và cổ đông chiến lược Morgan Stanley (6,66%).

***Tổng tài sản:** Hơn 200.000 tỷ đồng.
***Vốn điều lệ:** 9.000 tỷ đồng.
***Mạng lưới:**
** Hội sở chính: 22 Ngô Quyền, phường Cửa Nam, thành phố Hà Nội.
** 157 ATM.
** 109 chi nhánh/phòng giao dịch.
***Các cổ đông:**
**Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (52%).
** Cổ đông chiến lược Morgan Stanley (6,66%).
** Các cổ đông khác (41,34%).
***Công ty thành viên:**
** Công ty cổ phần Quản lý quỹ Ngân hàng TMCP Đại Chúng Việt Nam (PVCB Capital).
** Công ty TNHH MTV Quản lý nợ và Khai thác tài sản Ngân hàng TMCP Đại Chúng Việt Nam (PAMC).
** Công ty Cổ phần Chứng khoán Dầu khí (PSI).

## Hoạt động kinh doanh chính

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trang chủ của PVcomBank
Vòng tránh thai

**Vòng tránh thai, dụng cụ tử cung** **(Intrauterine device-IUD** hoặc **IUCD),**  là một thiết bị tránh thai nhỏ, thường có hình chữ T được chèn vào tử cung của một người phụ nữ để ngăn chặn việc có thai. IUD là một hình thức kiểm soát sinh đẻ có thể đảo ngược (LARC). Trong số các phương pháp ngừa thai, vòng tránh thai cùng với que cấy tránh thai đem lại sự hài lòng lớn nhất cho người dùng. Một nghiên cứu cho thấy các nhà cung cấp kế hoạch hóa gia đình nữ chọn phương pháp LARC thường xuyên hơn (41,7%) so với công chúng (12,1%).

Vòng tránh thai an toàn và hiệu quả ở thanh thiếu niên cũng như những người trước đây chưa có con. Khi một vòng tránh thai được gỡ bỏ, ngay cả sau khi sử dụng lâu dài, khả năng sinh sản trở lại bình thường nhanh chóng. Vòng tránh thai bằng đồng có tỷ lệ thất bại khoảng 0,8% trong khi các thiết bị nội tiết tố (levonorgestrel) thất bại khoảng 0,2% trong năm đầu tiên sử dụng. So sánh, triệt sản nam và bao cao su nam có tỷ lệ thất bại tương ứng khoảng 0,15% và 15%. Vòng tránh thai bằng đồng cũng có thể được sử dụng làm biện pháp tránh thai khẩn cấp trong vòng 5 ngày kể từ khi quan hệ tình dục không được bảo vệ.

Mặc dù vòng tránh thai bằng đồng có thể làm tăng chảy máu kinh nguyệt và dẫn đến chuột rút đau đớn, vòng tránh thai nội tiết tố có thể làm giảm chảy máu kinh nguyệt hoặc ngừng kinh nguyệt hoàn toàn. Tuy nhiên, phụ nữ có thể bị chảy máu nhỏ giọt hàng ngày trong vài tháng và có thể mất đến ba tháng để giảm chảy máu 90%. Chuột rút có thể được điều trị bằng NSAID. Các biến chứng tiềm ẩn nghiêm trọng hơn bao gồm trục xuất (2-5%) và hiếm khi thủng tử cung (dưới 0,7%). IUD không ảnh hưởng đến việc cho con bú và có thể được đưa vào ngay sau khi sinh. Chúng cũng có thể được sử dụng ngay sau khi phá thai.

Việc sử dụng vòng tránh thai đã tăng ở Hoa Kỳ từ 0,8% năm 1995 lên 7,2% từ giai đoạn 2006 đến 2014. Việc sử dụng DCTC như một hình thức kiểm soát sinh sản có từ những năm 1800. Một mô hình trước đây được gọi là lá chắn Dalkon có liên quan đến việc tăng nguy cơ mắc bệnh viêm vùng chậu (PID). Tuy nhiên, các mô hình hiện tại không ảnh hưởng đến nguy cơ mắc bệnh PID ở phụ nữ mà không bị nhiễm bệnh lây qua đường tình dục trong thời gian đặt vòng.

## Tham khảo
Sông Saint Marys

**Sông Saint Marys** (St. Marys) (Tiếng Pháp: *rivière Sainte-Marie*), đôi khi được viết là **St. Mary's**, bắt nguồn từ vịnh Whitefish ở hồ Thượng và chảy 120&nbsp;km về hướng Đông Nam và đổ vào hồ Huron khiến độ cao của dòng sông giảm 7 m.[1] Nguyên chiều dài con sông là một biên giới tự nhiên giữa Canada và Hoa Kỳ, chia cắt bang Michigan của Hoa Kỳ và tỉnh Ontario của Canada.

Hai thành phố "sinh đôi": Sault Ste. Marie ở Hoa Kỳ và Sault Ste. Marie ở Canada được kết nối bởi cầu quốc tế Sault Ste. Marie. Ghềnh sông St. Marys nằm ngay trước lối thoát của St. Marys ra khỏi hồ Thượng, cho phép các tàu, thuyền chở hàng có thể đi qua thông qua âu thuyền Soo và kênh St. Marys.

Hai phụ lưu của sông nằm trong tỉnh Ontario là sông Bar và Garden. Các phụ lưu khác ở Canada là suối Fort, sông Root, sông Little Carp, sông Big Carp, sông Desbarats, sông Lower Echo và sông Two Trees. Các phụ lưu nằm trong Hoa Kỳ là sông Waiska, sông Charlotte, sông Munuscong, sông Little Munuscong và sông Gogomain.
## Tham khảo
Hàm Tân, Trà Cú

**Hàm Tân** là một xã cũ thuộc huyện Trà Cú, tỉnh Trà Vinh, Việt Nam.

## Địa lý
Xã Hàm Tân nằm ở phía tây nam của huyện Trà Cú, có vị trí địa lý: 
*Phía đông giáp xã Hàm Giang
*Phía tây giáp sông Hậu
*Phía nam giáp xã Đại An và xã Định An
*Phía bắc giáp xã Thanh Sơn.

Xã Hàm Tân có diện tích 20,98&nbsp;km², dân số năm 2019 là 7.188 người, mật độ dân số đạt 343 người/km².

## Hành chính
Xã Hàm Tân được chia thành 7 ấp: Bến Bạ, Cà Hom, Cà Săng, Chợ, Rạch Cá, Vàm Ray, Vàm Ray A.

## Lịch sử
Ngày 1 tháng 8 năm 2008, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 86/2008/NĐ-CP về việc thành lập xã Hàm Tân thuộc huyện Trà Cú trên cơ sở điều chỉnh 2.098 ha diện tích tự nhiên và 7.759 nhân khẩu của xã Hàm Giang.

Ngày 15 tháng 10 năm 2019, Hội đồng Nhân dân tỉnh Trà Vinh ban hành Nghị quyết 157/NQ-HĐND về việc sáp nhập ấp Cà Săng Cụt vào ấp Cà Săng.

## Chú thích

## Tham khảo
Núi Khắc Thiệu

**Núi Bế Khắc Thiệu** là một ngọn núi nằm phía tây của phường Thục Phán, thuộc phường Thục Phán và xã Hòa An, giao điểm của xã Hòa An, xã Minh Tâm và phường Thục Phán, là một địa danh lịch sử tỉnh Cao Bằng - thời kỳ phong kiến.
## Địa lí
**Núi Bế Khắc Thiệu** (tên chữ Hán cũ:閉可召山**)** nằm trong khu Công viên địa chất non nước Cao Bằng (hiện nay vẫn chưa đo độ cao núi). Thuộc 2 xã phường Thục Phán và Hòa An, Ngoại hình của núi nhìn trông giống như một ngọn núi lửa đã bị dập tắt từ lâu. Gần đó có Nặm Lìn, Hoàng Tung thạch lâm (vườn đá Hoàng Tung), các hang có liên quan truyền thuyết Thạch Sanh và Chiến dịch Biên giới Thu đông 1950: Hang Ngườm Bốc,Ngườm Pục, Ngườm Slưa....

## Đôi nét về Bế Khắc Thiệu
**Bế Khắc Thiệu (閉可召)** hay **Bế Khắc Triệu** là một tù trưởng người Tày thời Lê, tham gia khởi nghĩa Lam Sơn, là một trong các tướng của Lê Lợi dự hội thề Đông Quan. Sau một thời gian làm quan triều Lê, Bế Khắc Triệu xin về quê. Năm 1431, bị nghi có ý chống đối, Lê Thái Tổ đem quân đàn áp, Bế Khắc Triệu bỏ trốn rồi chết.

Bế Khắc Thiệu xưng làm Châu Mục cai quản miền đất Cao Bằng; Nông Đắc Thái được coi việc quân. Nhớ công lao của Bế Khắc Thiệu, dân chúng đổi tên Khau Thước thành tên Khau Khắc Thiệu. Nay ngọn núi này trong dải núi Nghiêu Sơn Linh nằm sừng sưng giữa lòng máng sông Bằng Giang. Là giao điểm của ba xã: Hồng Việt, Hoàng Tung, Bế Triều. Nghiêu Sơn Linh là một thắng cảnh, một di tích lịch sử đáng ghi nhớ....

## Lịch sử
Núi này, ngày xưa gọi là Núi con quạ, tiếng Tày là "Khau Thước". Sau gắn liền với tên tuổi của Bế Khắc Thiệu, một tù trưởng của người Tày đã chiêu mộ quân lính đứng lên chống quân Minh xâm lược, tham gia Hội thề Lũng Nhai cùng Lê Lợi dẫy nghĩa ở Lam Sơn – Thanh Hóa.

Chiến công của nghĩa binh do Bế Khắc Thiệu và Nông Đắc Thái lãnh đạo là trận kịch chiến với quân Minh vào năm 1427, dưới chân núi Khắc Thiệu, thuộc Nà Khuổi của thôn Lam Sơn – Hồng Việt – Hòa An ngày nay. Trận này nghĩa binh tiêu diệt 4000 quân giặc và bắt sống tướng nhà Minh.

Vào núi Bế Khắc Thiệu nằm ở ranh giới giữa 2 xã phường Hòa An và Thục Phán của tỉnh Cao Bằng, vẫn còn đó dãy thành đất chạy chung quanh núi với châu vi hơn một km, cao 5m, chân thành rộng 5m, có bãi bàn cờ nằm ở chân núi về phía Tây dài 100m, rộng 20m và cùng nhiều di tích khác liên quan.

Mộ của Bế Khắc Thiệu đặt ở trong thành, trên một gò đất cao, đứng nơi đây có thể nhìn thấy 4 phương, 8 hướng thuận tiện. Các nhà nghiên cứu lịch sử văn hóa địa phương cho rằng đây là nơi ông đã đứng chỉ huy quân năm xưa (từ năm 1417 – 1431). Nếu di tích này được tôn tạo sẽ là nơi hấp dẫn du khách đến thăm thú và chiêm ngưỡng, nghiên cứu.
SS Amerika

## SS Amerika
SS Amerika là một chiếc tàu chạy bằng hơi nước, nó được sản xuất vào ngày 16 tháng 5 năm 1909 và hạ thủy vào ngày 9 tháng 3 năm 1910. Nó bắt đầu chuyến đi đầu tiên vào ngày 23 tháng 10 năm 1910. Amerika có sức chứa tối đa 1793 hành khách và thủy thủ đoàn. 
## Chìm
Vụ chìm tàu SS Amerika được ghi thành các mốc thời gian sau:
Ngày 21 tháng 3 năm 1917, con tàu rời cảng Liverpool.
Ngày 24 tháng 3 năm 1917, lúc 11:27 tàu ngầm U-75 của Đức bắn 2 quả thủy lôi, 1 quả trúng ngay phòng kín, 12:51 tàu chìm.

## Tham khảo
Lang Nha Sơn

**Lang Nha Sơn** hay **Núi Lang Nha** (tiếng Trung: 狼牙山; bính âm: Lángyáshān; nghĩa đen: 'Núi răng sói') là một ngọn núi nằm ở huyện Dịch, tỉnh Hà Bắc (Trung Quốc), cách thủ đô Bắc Kinh khoảng 290&nbsp;km (180 dặm) về phía tây nam.

## Năm anh hùng của núi Lang Nha
Theo truyền thuyết của Đảng Cộng sản Trung Quốc, "năm anh hùng của núi Lang Nha" (tiếng Trung: 狼牙山 五; bính âm: Lángyáshānwǔzhuàngshì) là năm người đã chiến đấu trước phát xít Nhật Bản trên đỉnh núi Lang Nha trong cuộc chiến tranh Trung-Nhật. Họ được cho là đã giết hàng chục quân địch và sau đó tự sát bằng cách gieo mình từ đỉnh núi để thoát khỏi sự bắt giữ của quân Nhật. Hai trong số những người lính Trung Quốc sống sót. Câu chuyện được tổ chức tại Trung Quốc; một tòa án Trung Quốc đã viết rằng các anh hùng và câu chuyện của họ phản ánh "tình cảm dân tộc, ký ức lịch sử và tinh thần dân tộc" và là "nguồn và thành phần quan trọng của các giá trị cốt lõi xã hội chủ nghĩa Trung Quốc hiện đại". Câu chuyện đã được dựng thành phim.

### Những tranh cãi
Hồng Chấn Khoái, một nhà sử học Trung Quốc, đã tranh luận về truyền thuyết này, nói rằng năm người đàn ông đã bị té xuống chứ không phải tự nhảy, và thực tế họ đã không giết bất kỳ binh sĩ Nhật Bản nào. Jiang Keshi, giáo sư tại Đại học Okayama, Nhật Bản, đã tìm thấy trong một cuộc tìm kiếm hồ sơ quân sự của Nhật Bản rằng không có binh sĩ nào chết trong cuộc chạm trán với năm người ở Lang Nha Sơn. Xuất bản nghi ngờ về tính lịch sử của tài khoản chính thức của câu chuyện đã được liên quan đến việc đóng cửa tạp chí *[[Viêm Hoàng Xuân Thu]]* vào năm 2016. Một tòa án đã quyết định vào năm 2016 rằng nhà sử học đằng sau bài báo, Hồng Chấn Khoái, đã nói xấu các anh hùng và được lệnh phải công khai xin lỗi.

## Hình ảnh

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Bến Thủy (thị xã)

Thị xã **Bến Thủy** là một địa danh hành chính cũ tại thành phố Vinh, Nghệ An. Mặc dù có lịch sử hình thành lâu đời, tuy nhiên thị xã Bến Thủy chỉ tồn tại với tư cách địa danh hành chính chỉ trong 13 năm (1914-1927) trước khi trở thành một bộ phận của thành phố Vinh ngày ngay.

## Chú thích

## Tham khảo
* Quá trình đô thị hóa & sự hình thành tầng lớp thị dân ở Vinh thời Pháp thuộc
Người Mandar

**Người Mandar** là nhóm sắc tộc cư trú ở tỉnh Tây Sulawesi của Indonesia.

Người Mandar nói tiếng Mandar là ngôn ngữ thuộc nhóm phụ phía Bắc của nhóm ngôn ngữ Nam Sulawesi thuộc ngữ tộc Malay-Polynesia trong ngữ hệ Austronesia. Ngôn ngữ gần nhất với tiếng Mandar là tiếng Toraja (Toraja-Sa'dan).

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Sansoen Phra Barami

"**Sansoen Phra Barami**" (, dịch: Tôn vinh uy tín của ngài) là quốc ca của Thái Lan. Âm nhạc được sáng tác bởi nhà soạn nhạc người Nga Pyotr Shchurovsky, vào năm 1888, để phục vụ như quốc ca của Xiêm.  Lời bài hát sau đó đã được Hoàng tử Narisaranuvadunchongs thêm vào, khoảng năm 1913, và sau đó được vua Rama VI sửa đổi.

Sansoen Phra Barami là quốc ca của Xiêm từ năm 1888 đến năm 1932, khi nó được thay thế bằng *Phleng Chat*. Quốc ca được thực hiện trong các dịp lễ của nhà nước, cũng như khi một thành viên cấp cao của hoàng gia có mặt cho một chức năng. Ngoài ra, quốc ca vẫn được phát trước khi bắt đầu mỗi bộ phim tại các rạp chiếu phim, cũng như trước khi bắt đầu hành động đầu tiên trong các vở kịch, nhạc kịch, buổi hòa nhạc và hầu hết các buổi biểu diễn trực tiếp khác của âm nhạc hoặc sân khấu ở Thái Lan. Bài quốc ca cũng được phát khi đăng nhập và đóng cửa chương trình truyền hình và đài phát thanh, Ví dụ, Kênh 7 phát sóng video và Đài phát thanh Thái Lan trong 24:00 đăng nhập của bài quốc ca, với hình ảnh của vua Bhumibol Adulyadej từ khi sinh ra cho đến ngày nay được hiển thị.

## Lời bài hát

## Lời trong [[thế chiến II]]

: ข้าวรพุทธเจ้า	เอามโนและศิระกราน
: นบพระภูมิบาล	บรมกษัตริย์ไทย
: ขอบันดาล	ธ ประสงค์ใด
: จงสิทธิดั่ง	หวังวรหฤทัย
: ดุจถวายชัย	ชโย

### Từ tiếng Thái sang ký tự Latinh

: Kha Wora Phuttha Chao
: Ao Mano Lae Sira Kran
: Nop Phra Phummiban
: Borom Kasat Thai
: Kho Bandan
: Tha Prasong Dai
: Chong Sit Dang
: Wang Wora Haruethai
: Dutcha Thawai Chai
: Chayo

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Listen to the Thai Royal Anthem
* Various recordings of the National and Royal Anthem of Thailand and other honour music from The Thai Government Public Relations Department
* Sign off video of PRD's Television of Thailand (Present NBT Television)
* A website dedicated to Thai national culture and the Royal Anthem (Thai language)
Trương Dực (định hướng)

**Trương Dực** có thể là một trong những nhân vật sau:
* **[[Trương Dực]]**, tướng lĩnh nhà Quý Hán thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc
* **[[Trương Dực (nhà Minh)|Trương Dực]]**, tướng lĩnh Minh trong lịch sử Trung Quốc
Trương Dực (nhà Minh)

**Trương Dực** (chữ Hán: 张翼, ? – 1393), người Lâm Hoài, tướng lĩnh đầu đời Minh trong lịch sử Trung Quốc.

## Cuộc đời và sự nghiệp
Cha Trương Dực là Trương Tụ, giữ chức Tiền dực nguyên soái, theo nghĩa quân của Chu Nguyên Chương bình định Giang Nam, Hoài Đông, tích công để được làm đến Đại Đồng vệ Chỉ huy đồng tri, rồi trí sĩ.

Dực đi theo cha trong quân ngũ, nhờ kiêu dũng thiện chiến mà được làm đến Phó thiên hộ, rồi kế thừa chức vụ của cha. Tiếp đó Dực tham gia chinh chiến ở Thiểm Tây, trấn áp phản loạn, nhờ công được cất nhắc làm Đô chỉ huy thiêm sự, rồi tiến làm Thiêm đô đốc phủ sự. Tiếp đó nữa Dực theo Lam Ngọc chinh chiến ở Vân Nam, đánh hạ Phổ Định, Khúc Tĩnh; chiếm Hạc Khánh, Lệ Giang, tiễu trừ 700 tổ chức nghĩa quân; lật nhào Kiếm Xuyên, công kích Thạch Môn.

Năm Hồng Vũ thứ 17 (1384), triều đình luận công, Dực được phong Hạc Khánh hầu, ăn lộc 2500 thạch/năm, còn có thế khoán. Năm thứ 26 (1393), Dực bị liên lụy vụ án Lam Ngọc, chịu tội chết. Dực là 1 trong 6 vị hầu tước của vụ án Lam Ngọc (còn lại là Tào Chấn, Trần Hoàn, Trương Ôn, Chu Thọ, Tào Hưng).

## Tham khảo
* Minh sử quyển 132, liệt truyện 20 – Lam Ngọc truyện

## Chú thích
Trần Hoàn (định hướng)

**Trần Hoàn** có thể là một trong những nhân vật sau:
* Điền Kính Trọng tên thật là Quy Hoàn, cũng gọi là Trần Hoàn vì là người nước Trần
* Trần Hoàn, tướng lãnh nhà Minh trong lịch sử Trung Quốc
* Trần Hoàn, nhạc sĩ người Việt Nam
*Trần Hoàn, thiếu tá Quân đội nhân dân Việt Nam, chuyển ngạch sang Bộ Ngoại giao Việt Nam nguyên Vụ trưởng Vụ các Tổ chức quốc tế, Đại sứ đầu tiên của Việt Nam tại Anh
Trần Hoàn (nhà Minh)

**Trần Hoàn** (chữ Hán: 陈桓, ? – 1393), người Hào Châu, tướng lãnh đầu đời Minh trong lịch sử Trung Quốc.

## Cuộc đời và sự nghiệp
Ban đầu Hoàn hưởng ứng nghĩa quân của Chu Nguyên Chương, tham gia đánh hạ các châu Trừ, Hòa. Sau khi vượt Trường Giang, Hoàn tham gia đánh hạ Tập Khánh, trèo lên thành đầu tiên. Sau đó Hoàn tham gia đánh chiếm Ninh Quốc, Kim Hoa; tham gia chiến đấu ở Long Giang, Bành Lễ; tham gia các chiến dịch thu phục các khu vực Hoài Đông, Chiết Tây và bình định Trung Nguyên, nhờ công dần được thụ chức Đô đốc thiêm sự.

Năm Hồng Vũ thứ 4 (1371), Hoàn tham gia tấn công nhà Minh Hạ ở đất Thục. Năm thứ 14 (1381), Hoàn tham gia chinh thảo Vân Nam, cùng Hồ Hải, Quách Anh soái 5 vạn binh, từ Vĩnh Ninh rảo đến Ô Tát. Đường sá hiểm trở, bọn Hoàn từ Xích Hà tiến quân, cùng các dân tộc thiểu số ở Ô Tát đại chiến, đánh cho bọn họ thua chạy. Tiếp đó bọn Hoàn đánh bại thổ tù ở Mang Bộ, đuổi đi Hữu thừa Thực Bặc nhà Nguyên, rồi xây thành Ô Tát. Tiếp đó nữa bọn Hoàn thu hàng các dân tộc thiểu số ở Ô Mông, tiến quân đánh hạ Đại Lý, sau cùng bình định các châu ấp ở Nhữ Ninh, Vĩnh Ninh.

Năm thứ 17 (1384), Hoàn được phong Phổ Định hầu, ăn lộc 2500 thạch/năm, còn có thế khoán. Năm thứ 20 (1387), Hoàn cùng Tĩnh Ninh hầu Diệp Thăng chinh thảo Đông Xuyên, bắt giết rất nhiều. Tiếp đó Hoàn nhận lệnh Tổng chế Vân Nam chư quân. Tiếp đó nữa Hoàn đánh dẹp các tộc thiểu số ở Cửu Khê, rồi xây dựng doanh bảo, tổ chức đồn điền.

Sau đó, Hoàn được quay về Nam Kinh. Đến năm thứ 26 (1393), Hoàn bị liên lụy vụ án Lam Ngọc, chịu tội chết. Hoàn là 1 trong 6 vị hầu tước của vụ án Lam Ngọc (còn lại là Tào Chấn, Trương Dực, Trương Ôn, Chu Thọ, Tào Hưng).

## Tham khảo
* Minh sử quyển 132, liệt truyện 20 – Lam Ngọc truyện

## Chú thích
Hợp kim vàng-titan

Trong luyện kim, **vàng titan** (**Ti-Au** hoặc **Au-Ti**) dùng để chỉ một hợp kim bao gồm titan và vàng. Hợp kim này được sử dụng trong nha khoa, gốm sứ và đồ trang sức. Giống như nhiều hợp kim khác, hợp kim vàng titan có độ bền dẻo, độ bền kéo, độ cứng và từ tính cao hơn so với các kim loại cấu thành của nó.

Vào tháng 7 năm 2016, các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra một hợp kim titan-vàng dạng β-Ti3Au (nói đúng ra là một hợp chất liên kim), cứng hơn titan tới 4 lần.

## Chú thích
Chlorurus bleekeri

***Chlorurus bleekeri*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Chlorurus]]* trong họ Cá mó. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1940.

## Từ nguyên
Từ định danh của loài được đặt theo tên của nhà ngư học người Hà Lan Pieter Bleeker, người đã nhầm lẫn loài này với *[[Scarus quoyi]]* vào năm 1853.

## Phạm vi phân bố và môi trường sống
*C. bleekeri* có phạm vi phổ biến ở Tây Thái Bình Dương, nhưng thưa vắng ở Đông Ấn Độ Dương (chủ yếu được biết đến tại các rạn san hô vòng ngoài khơi Tây Úc). Từ bờ biển Nha Trang (Việt Nam), *C. bleekeri* được ghi nhận rộng rãi ở các đảo quốc thuộc Đông Nam Á; mở rộng về phía đông đến các đảo quốc thuộc châu Đại Dương (xa nhất là đến quần đảo Samoa); trải dài về phía nam đến rạn san hô Great Barrier; ngược lên phía bắc đến vùng biển phía nam Nhật Bản.

Loài này sống gần các rạn san hô ven bờ và trong các đầm phá ở độ sâu đến ít nhất là 35 m.

## Mô tả
*C. bleekeri* có chiều dài cơ thể tối đa được biết đến là gần 50&nbsp;cm. Thân thuôn dài, hình bầu dục; vây đuôi cụt ở cả hai giới. *C. bleekeri* đực trưởng thành có màu xanh lục lam với các vạch màu hồng trên mỗi vảy. Vây lưng và vây hậu môn có các dải sọc ngang màu hồng tím. Hai bên má có một vùng màu trắng được viền xanh lục và hồng tím.

Cá cái có màu nâu sẫm với 3–4 dải sọc màu xám nhạt ở trên thân; cuống và vây đuôi màu vàng nhạt. Vảy có các vạch màu cam sẫm. Xung quanh miệng có các vệt màu xanh lam sáng ở cả hai giới. Cá cái của *C. bleekeri* và *[[Scarus schlegeli]]* rất giống nhau về hình thái, trừ phần cuống đuôi vàng chỉ có ở *C. bleekeri*.

Số gai vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 10; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 9; Số tia vây ở vây ngực: 15.

Rất khó để phân biệt cá cái của *C. bleekeri* với *[[Chlorurus troschelii]]* và *[[Chlorurus capistratoides]]*. Cá đực của chúng có thể nhận biết thông qua kiểu hình ở hai bên má: chỉ *C. bleekeri* là có vùng trắng được viền hoàn toàn bởi sọc màu xanh, còn vùng trắng ở *C. troschelii* chỉ được viền bởi một vệt xanh ở trên, và còn *C. capistratoides* không có viền xanh bao quanh vùng trắng này. *C. bleekeri* là một loài chị em với *[[Chlorurus bowersi]]*, và *C. troschelii* cũng được cho là nằm trong nhóm chị em với hai loài này.

## Sinh thái học
Thức ăn của *C. bleekeri* là tảo. Cá cái thường hợp thành các nhóm nhỏ hoặc có thể lẫn vào đàn của các loài cá khác khi kiếm ăn; cá đực sống đơn độc và bơi gần đó. Cá đực có thể sống theo chế độ hậu cung. *C. bleekeri* là một loài lưỡng tính tiền nữ.

*C. bleekeri* có thể bị đánh bắt bằng thuốc nổ ở khu vực Tam giác San Hô.

## Tham khảo
Chlorurus capistratoides

***Chlorurus capistratoides*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Chlorurus]]* trong họ Cá mó. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1847.

## Từ nguyên
Hậu tố *oides* trong từ định danh của loài theo tiếng Latinh có nghĩa là "tương đồng với", hàm ý đề cập đến sự tương đồng về hình thái giữa loài này với loài *Scarus capistratus* (một loài không thể xác định do không có mẫu gốc) nhưng khác nhau về cấu tạo răng, sự phân bố vảy và tia vây đuôi không dài như bản mô tả *S. capistratus*.

## Phạm vi phân bố và môi trường sống
*C. capistratoides* được phân bố rải rác ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Loài này được ghi nhận tại những vị trí sau: bờ biển Kenya; Mauritius và Réunion; Seychelles; quần đảo Chagos, Maldives và Sri Lanka; bờ biển Myanmar và Thái Lan; các đảo Sumatra, Java, quần đảo Sunda Nhỏ và Halmahera của Indonesia; rạn san hô Ashmore, đảo Giáng Sinh và quần đảo Cocos (Keeling) (Úc); đảo Cebu (Philippines); bờ đông của đảo Timor; và Bành Hồ (Đài Loan).

Loài này sống gần các rạn san hô viền bờ ở độ sâu đến ít nhất là 25 m.

## Mô tả
*C. capistratoides* có chiều dài cơ thể tối đa được biết đến là 40&nbsp;cm. Thân thuôn dài, hình bầu dục; vây đuôi cụt ở cả hai giới. *C. capistratoides* đực trưởng thành có màu xanh lục, trắng hơn ở và thân dưới và bụng. Vảy có các vạch màu hồng tím. Hai bên má màu có màu trắng, viền hồng trên nắp mang. Đầu có các vệt màu xanh lục lam băng qua mắt. Vây lưng và vây hậu môn có một dải sọc ngang màu hồng tím; vây đuôi có vệt chữ H cùng màu (các vệt màu hồng tím chuyển thành màu vàng cam khi mẫu vật vừa mới chết). Vây ngực có gốc màu vàng với rìa trên màu đỏ. Cá cái có màu nâu xám hoặc nâu sẫm với các dải sọc trắng ở hai bên thân; cuống và vây đuôi màu hồng nhạt; vây ngực vàng; môi trắng.

Số gai vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 10; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 9; Số tia vây ở vây ngực: 14–15.

*C. capistratoides* là một loài chị em với *[[Chlorurus microrhinos]]*. *C. capistratoides* có kiểu hình tương đồng với *[[Chlorurus troschelii]]*, nhưng toàn bộ phần má của *C. capistratoides* có màu trắng nhạt, còn *C. troschelii* có một vệt xanh lục uốn cong dưới mắt, vùng dưới vệt xanh này có màu trắng.

## Sinh thái học
Thức ăn của *C. capistratoides* là tảo. *C. capistratoides* sống đơn độc hoặc hợp thành từng nhóm nhỏ, chúng cũng có thể lẫn vào đàn của các loài cá khác khi kiếm ăn. *C. capistratoides* được đánh bắt chủ yếu để làm thực phẩm.

## Tham khảo
Chlorurus cyanescens

***Chlorurus cyanescens*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Chlorurus]]* trong họ Cá mó. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1840.

## Từ nguyên
Từ định danh của loài trong tiếng Latinh mang nghĩa là "thẫm xanh", hàm ý đề cập đến màu xanh lam thẫm của cá đực.

## Phạm vi phân bố và môi trường sống
*C. cyanescens* được biết đến dọc theo bờ biển Đông Phi, từ Kenya và đảo Zanzibar (thuộc Tanzania) trải dài về phía nam đến Nam Phi, bao gồm Madagascar và các đảo quốc xung quanh.

Loài này sống gần các rạn san hô viền bờ ở độ sâu đến ít nhất là 30 m.

## Mô tả
*C. cyanescens* có chiều dài cơ thể tối đa được biết đến là 50&nbsp;cm. Thân thuôn dài, hình bầu dục. *C. cyanescens* đực có bướu trên trán. Cá đực có màu xanh lam thẫm ở đầu và thân trước, cũng như tất cả các vây. Các vây (trừ vây ngực) có viền xanh óng. Toàn bộ phần thân còn lại có màu vàng lục, làm nổi bật viền đen của vảy.

Số gai vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 10; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 9.

## Sinh thái học
Thức ăn của *C. cyanescens* là tảo và san hô. *C. cyanescens* có thể sống đơn độc hoặc hợp thành đàn trên các rạn san hô.

*C. cyanescens* được đánh bắt để làm thực phẩm. Chúng là loài có tính cảnh giác cao và sống ở vùng nước sâu nên rất khó đánh bắt.

## Tham khảo
Chlorurus frontalis

***Chlorurus frontalis*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Chlorurus]]* trong họ Cá mó. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1840.

## Từ nguyên
Từ định danh của loài trong tiếng Latinh có nghĩa là "trán", hàm ý đề cập đến các vệt màu xanh lục trên trán của chúng.

## Phạm vi phân bố và môi trường sống
*C. frontalis* có phạm vi phân bố phổ biến ở Trung Thái Bình Dương, thưa thớt hơn ở khu vực phía tây. Từ quần đảo Ryukyu, phạm vi của loài này trải dài về phía nam, tuy không xuất hiện nhiều ở các đảo quốc Đông Nam Á nhưng đã được ghi nhận tại đảo Halmahera của Indonesia, đến hầu hết các đảo quốc, quần đảo thuộc châu Đại Dương ở phía đông; giới hạn phía nam đến rạn san hô Great Barrier, rạn san hô Middleton và đảo Rapa Iti.

Loài này sống gần các rạn san hô viền bờ ở độ sâu đến ít nhất là 40 m.

## Mô tả

*C. frontalis* có chiều dài cơ thể tối đa được biết đến là 50&nbsp;cm. Thân thuôn dài, hình bầu dục. Cá cái và cá đực không có sự khác biệt về hình thái.

*C. frontalis* đực trưởng thành có kiểu màu tương tự *[[Chlorurus microrhinos]]* nhưng *C. frontalis* không có vệt xanh lục lam ở khoé miệng kéo dài đến rìa nắp mang. Khóe miệng có vệt màu đỏ tía. Cá đực có hai thùy đuôi dài và trán dốc. Cuống đuôi có màu xanh lục sáng. Những con đực trưởng thành có trán gần như thẳng đứng, vây đuôi rất phát triển với thùy đuôi dài. *C. frontalis* là một loài chị em với *[[Chlorurus enneacanthus]]*.

Số gai vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 10; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 9; Số tia vây ở vây ngực: 15.

## Sinh thái học
Thức ăn của *C. frontalis* là tảo. *C. frontalis* có xu hướng hợp thành đàn trên các rạn san hô. *C. frontalis* được đánh bắt thủ công.

## Tham khảo
Chlorurus gibbus

***Chlorurus gibbus*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Chlorurus]]* trong họ Cá mó. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1829.

## Từ nguyên
Tính từ định danh của loài trong tiếng Latinh có nghĩa là "có bướu gù", hàm ý đề cập đến bướu thịt trên trán của những con cá đực trưởng thành.

## Phạm vi phân bố và môi trường sống
Trước năm 2000, *C. gibbus* được cho là có phạm vi trải rộng trên khắp khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, tuy nhiên quần thể hiện tại của *C. gibbus* chỉ giới hạn ở Biển Đỏ và vịnh Aqaba (nhưng không trải dài đến vịnh Aden).

Quần thể còn lại được tách thành hai loài riêng biệt, *[[Chlorurus strongylocephalus]]* ở Ấn Độ Dương và *[[Chlorurus microrhinos]]* ở Tây–Trung Thái Bình Dương. Cả ba loài được xếp vào nhóm phức hợp loài vì có kiểu hình khá giống nhau ở cá đực.

*C. gibbus* sống gần các rạn san hô và trên nền đáy cát ở vùng nước nông ven bờ hoặc trong các đầm phá và vịnh, độ sâu khoảng từ 2 đến 30 m.

## Mô tả
*C. gibbus* có chiều dài cơ thể tối đa được biết đến là 70&nbsp;cm. Thân thuôn dài, hình bầu dục. Vây đuôi cụt ở cá cái; lõm sâu hình lưỡi liềm ở cá đực. Chúng là một loài dị hình giới tính.

Cá đực có màu xanh lục lam với các vạch màu hồng tím trên vảy. Cá đực trưởng thành có một bướu lớn trên trán. *C. gibbus* đực không có vệt xanh lam sáng như *C. gibbus*, và hai bên má không có màu vàng lục như *C. strongylocephalus*. Cá cái có thân và đầu màu vàng; vảy có các vạch màu cam. Vây ngực màu đỏ nâu; các vây còn lại có viền xanh sáng. Trên mõm và dưới cằm có các vệt màu xanh lam.

Số gai vây lưng: 9; Số tia vây ở vây lưng: 10; Số gai vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 9.

## Sinh thái học
Thức ăn của *C. gibbus* là tảo. Chúng thường hợp thành đàn nhỏ trên các mỏm đá và rạn san hô. Loài này được ghi nhận là có thể gây ra ngộ độc ciguatera.

*C. gibbus* được đánh bắt phổ biến ở khu vực trung tâm Biển Đỏ. Đây là loài cá mó có tầm quan trọng trong thương mại ở Jeddah.

## Tham khảo