Công ty vốn mạo hiểm do công đoàn bảo trợ

**Công ty vốn mạo hiểm do công đoàn bảo trợ** (tiếng Anh: **labour-sponsored venture capital corporation**, viết tắt **LSVCC**), còn được gọi là **quỹ đầu tư do công đoàn bảo trợ** (**labour-sponsored investment fund**, **LSIF**) hoặc đơn giản là **vốn mạo hiểm bán lẻ** (**retail venture capital**, **RVC**), là một quỹ được quản lý bởi các chuyên gia đầu tư và đầu tư vào các công ty Canada quy mô nhỏ đến trung bình. Chính phủ liên bang Canada và một số chính quyền cấp tỉnh cung cấp tín dụng thuế (tax credit) cho các nhà đầu tư vào LSVCC nhằm thúc đẩy sự phát triển của các doanh nghiệp này.

## Lịch sử

Ý tưởng về LSVCC lần đầu tiên được đề xuất tại tỉnh Quebec của Canada vào năm 1982. Khi đó, tỉnh đang trải qua một cuộc suy thoái kinh tế và tình trạng thiếu vốn trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa đã gây ra nhiều vụ phá sản.

Để ứng phó, Liên đoàn Lao động Quebec (Fédération des travailleurs du Québec) đã đề xuất thành lập Quỹ Đoàn kết FTQ tại một hội nghị thượng đỉnh kinh tế cấp tỉnh năm 1982 nhằm giúp tỉnh xây dựng một nền kinh tế địa phương khỏe mạnh và bền vững do chính địa phương kiểm soát. Mục tiêu là thu hút vốn mạo hiểm (venture capital) vào các doanh nghiệp nhỏ tại Quebec.

Loại quỹ mới này dần dần lan rộng ra khắp Canada trong thập niên 1980. Tuy nhiên, phải đến cuối thập niên 1990, LSVCC mới thực sự trở nên đáng chú ý bên ngoài Quebec, một phần nhờ các ưu đãi thuế hào phóng từ chính phủ liên bang và các tỉnh, cùng với lợi nhuận hấp dẫn cho nhà đầu tư. Trong thập niên 2000, lợi nhuận đã kém ấn tượng hơn, một phần do sự vỡ của bong bóng công nghệ. Lợi nhuận của các LSVCC nhìn chung bị trì trệ. Các suy đoán về nguyên nhân của lợi nhuận thấp bao gồm: các khoản đầu tư rủi ro, nhà quản lý quỹ thiếu kinh nghiệm, thiếu yêu cầu tạo ra lợi nhuận tích cực để cạnh tranh, và sự can thiệp của chính phủ.

Đúng như tên gọi, các công ty vốn mạo hiểm do công đoàn bảo trợ phải được một công đoàn (labour union) “bảo trợ”. Tổ chức bảo trợ này có quyền bổ nhiệm các thành viên vào hội đồng quản trị của quỹ (nhưng không bổ nhiệm vào hội đồng quản trị của các công ty được đầu tư).

## Các công ty được đầu tư

Các quỹ LSVCC chủ yếu đầu tư vào các doanh nghiệp tư nhân nhỏ và vừa cần vốn để duy trì và thúc đẩy tăng trưởng. Sự xuất hiện của ngành LSVCC xuất phát từ ý tưởng rằng sự tăng trưởng của các doanh nghiệp này sẽ kích thích nền kinh tế Canada và tạo việc làm.

Số tiền mà các nhà đầu tư đưa vào các doanh nghiệp này là một dạng vốn mạo hiểm. Các doanh nghiệp này thường mới thành lập và thường chưa được niêm yết trên các sở giao dịch chứng khoán như Sở giao dịch chứng khoán Toronto. LSVCC cung cấp một loại tài sản mà thông thường không thể tiếp cận thông qua các phương tiện đầu tư truyền thống. Những công ty này có tiềm năng tăng trưởng đáng kể và mang lại lợi nhuận cao trong tương lai nếu thành công, và thường được lựa chọn chính vì tiềm năng tăng trưởng đó.

Trong một LSVCC, cũng như trong bất kỳ quỹ tương hỗ (mutual fund) nào, tiền của các nhà đầu tư được phân bổ vào nhiều doanh nghiệp khác nhau. Tuy nhiên, vì các công ty được LSVCC đầu tư thường mới thành lập và quy mô nhỏ, nhiều công ty không có nhiều lịch sử hoạt động và có thể là những khoản đầu tư rủi ro nếu xét riêng lẻ. Lý tưởng nhất, LSVCC có thể giảm rủi ro này bằng cách đa dạng hóa danh mục đầu tư.

Các doanh nghiệp nhỏ và vừa này quan tâm đến việc nhận tài trợ từ các công ty quỹ LSVCC vì họ đang trong giai đoạn tăng trưởng cao và cần hỗ trợ thêm để mở rộng kinh doanh. Những công ty này thường quá nhỏ hoặc quá mới để có thể tiếp cận các khoản vay ngân hàng thông thường. Các công ty quỹ LSVCC cũng có thể cung cấp sự hướng dẫn chiến lược và hỗ trợ vận hành cần thiết.

## Tín dụng thuế

Để khuyến khích các nhà đầu tư cá nhân tại Canada đầu tư vào LSVCC, chính phủ liên bang và một số chính quyền cấp tỉnh cung cấp các khoản tín dụng thuế. Ngân sách liên bang Canada 2016 đã khôi phục tín dụng thuế LSVCC liên bang ở mức 15% đối với việc mua các LSVCC đăng ký cấp tỉnh (không phải cấp liên bang) cho năm thuế 2016 và các năm sau đó. Trước năm 2015, chính phủ liên bang đã cung cấp cho các nhà đầu tư vào LSVCC khoản tín dụng thuế 15% trên mức đầu tư tối đa 5.000 đô la mỗi năm – tương đương tối đa 750 đô la. Khoản tín dụng này đã giảm xuống 10% cho năm 2015, 5% cho năm 2016 và dự kiến bị loại bỏ cho năm 2017 và các năm sau đó.

Theo Bộ Tài chính Canada, chương trình LSVCC của liên bang không có tác động tích cực như các chương trình cấp tỉnh, do đó tín dụng LSVCC liên bang đối với các LSVCC đăng ký cấp liên bang sẽ giữ ở mức 5% cho năm 2016 và bị loại bỏ từ năm 2017 trở đi; xem Ngân sách liên bang Canada 2016.

Một số tỉnh cung cấp thêm tín dụng thuế, thường khoảng 15%, ngoài các khoản tín dụng của liên bang. Trước đây, các nhà đầu tư tại Ontario còn có thể nhận thêm tín dụng thuế 5% khi mua một số LSVCC định hướng nghiên cứu – một loại LSVCC chuyên đầu tư vào các công ty nhỏ tập trung vào nghiên cứu.

Chính phủ Ontario đã dần loại bỏ tín dụng thuế cho các quỹ do công đoàn bảo trợ. Kể từ ngày 1 tháng 1 năm 2012, khoản tín dụng này không còn được cung cấp bởi chính phủ Ontario.

Khi một nhà đầu tư mua LSVCC trong RRSP của họ, họ sẽ nhận được các tín dụng thuế LSVCC cùng với khoản khấu trừ thuế thông thường mỗi khi họ đóng góp vào RRSP.

## Hiện thực hóa lợi nhuận

Lợi nhuận từ sự gia tăng giá trị của LSVCC có thể đạt được theo ba cách:

* Bán khoản đầu tư trong một công ty cho một công ty lớn hơn (thường trong cùng ngành) thông qua mua bán và sáp nhập.
* Thoái vốn khỏi khoản đầu tư trong một công ty thông qua phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng.
* Tăng giá vốn (capital appreciation) của các khoản đầu tư hiện đang nắm giữ trong một công ty.

Các công ty quỹ LSVCC thường sử dụng khoản đầu tư của mình để mua vốn chủ sở hữu (equity) trong doanh nghiệp. Họ cũng sẽ thương lượng để các thành viên trong nhóm quản lý danh mục đầu tư của mình nắm giữ vị trí trong hội đồng quản trị của các công ty được đầu tư. Điều này cho phép họ có tiếng nói nhất định trong các quyết định tương lai liên quan đến chiến lược và việc thực thi của doanh nghiệp đó.

Các quỹ LSVCC có thời gian nắm giữ dài vì cần thời gian để các công ty nhỏ đạt được các điều kiện cần thiết cho một trong những phương án thoái vốn nêu trên. Mặc dù thời gian nắm giữ kéo dài, công ty quỹ LSVCC không mong muốn giữ khoản đầu tư vô thời hạn. Mục tiêu chính của các nhà quản lý quỹ LSVCC là đạt được tỷ suất sinh lợi vượt trội thông qua việc thoái vốn cuối cùng và đúng thời điểm đối với từng khoản đầu tư.

## Các đặc điểm phổ biến

;Thời gian nắm giữ:Để giữ được tín dụng thuế, nhà đầu tư phải giữ cổ phần trong một khoảng thời gian nhất định, thường là tám năm. Nếu cổ phần được bán trước thời hạn này, khoản tín dụng thuế đã nhận có thể phải hoàn trả cho chính phủ, được gọi là *thu hồi tín dụng thuế* (tax credit clawback).

;Tính thanh khoản:Do đặc điểm của thời gian nắm giữ (thường là tám năm), cổ phần LSVCC thường không thể được mua lại nếu không chịu phí phạt trước khi thời hạn nắm giữ kết thúc. Vì tính thanh khoản thấp hơn so với các công cụ đầu tư khác, LSVCC phù hợp hơn với các nhà đầu tư có tầm nhìn đầu tư dài hạn và có khả năng giữ cổ phần trong suốt thời gian nắm giữ.

;Định giá:Giống như các quỹ vốn mạo hiểm truyền thống dựa trên cấu trúc LP, LSVCC thường không đầu tư vào các công ty niêm yết công khai. Với cổ phiếu giao dịch công khai, giá đóng cửa trên thị trường chịu ảnh hưởng bởi ý kiến của nhà đầu tư, nhà phân tích và các bên tham gia thị trường khác đã nghiên cứu công ty phát hành. Trong khi đó, các quỹ LSVCC đầu tư vào các công ty tư nhân, nơi giá trị thường khó đánh giá và xác định hơn.

;Rủi ro:Các công ty quỹ LSVCC có thể đa dạng hóa danh mục đầu tư bằng cách đầu tư vào số lượng tương đối lớn các doanh nghiệp, từ đó giảm rủi ro tổng thể. Tuy nhiên điều này chỉ có hiệu quả đến một mức độ nhất định. Các công ty này có lịch sử hoạt động hạn chế và phần lớn không niêm yết công khai. Một số sẽ thất bại; số khác sẽ tăng trưởng chậm. Chỉ một số ít công ty phát triển mạnh và lý tưởng là mang lại lợi nhuận đủ lớn để bù đắp các khoản lỗ khác.

## Chỉ trích

Các quỹ do chính phủ hỗ trợ đã bị chỉ trích từ các nguồn ngoài Canada vì hiệu quả hoạt động tương đối kém, khi một số quỹ này có kết quả thấp hơn các chỉ số cổ phiếu tại Hoa Kỳ và Canada. Ngoài ra, một số quỹ chính phủ còn bị cho là cạnh tranh với đầu tư tư nhân, có khả năng ảnh hưởng đến sự phát triển của các doanh nghiệp mới trong các lĩnh vực mà họ hoạt động.

## Các công ty vốn mạo hiểm LSVCC lớn
* Fonds de solidarité FTQ
* Fondaction
* GrowthWorks Capital

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* The Morningstar Guide to Labour-Sponsored Venture Capital Funds
* List of LSIF Companies