open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cirrhilabrus walindi

***Cirrhilabrus walindi*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Cirrhilabrus]]* trong họ Cá bàng chài. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1996.

## Từ nguyên
Từ định danh *walindi* được đặt theo tên gọi của khu nghỉ dưỡng Walindi Plantation, tọa lạc ven vịnh Kimbe (đảo New Britain, Papua New Guinea), nơi mà mẫu định danh của loài cá này được thu thập. Tác giả Allen đã nghỉ chân tại Walindi trong hai cuộc khảo sát của ông vào năm 1994 và 1996, và khu nghỉ dưỡng này đã hỗ trợ về mặt hậu cần cho Allen trong cả hai lần đó.

## Phạm vi phân bố và môi trường sống
*C. walindi* được tìm thấy ở vùng biển phía đông bắc Papua New Guinea và tại quần đảo Solomon. Chúng sống gần các rạn san hô trên nền đá vụn và cát ở độ sâu khoảng 10–65 m.

## Mô tả
Chiều dài lớn nhất được ghi nhận ở *C. walindi* là 7&nbsp;cm. Cá đực có màu trắng đến màu hồng tím, sẫm màu hơn ở vùng lưng. Vây lưng, vây hậu môn và vây bụng có màu vàng, được viền màu xanh lam ánh kim ở rìa; vây ngực trong suốt; vây đuôi có các vệt màu xanh óng. Có hai vệt đen nổi bật ở trên vây lưng. *C. walindi* và *[[Cirrhilabrus cenderawasih]]* có kiểu hình khá giống nhau, nhưng *C. cenderawasih* có đến 4–5 đốm đen lớn dọc lưng và lan rộng sang vây lưng.

Số gai ở vây lưng: 11; Số tia vây ở vây lưng: 9; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 9; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5.

## Phân loại học
Ngoài *C. cenderawasih*, *C. walindi* còn có quan hệ họ hàng rất gần với *[[Cirrhilabrus marjorie]]*. Cá cái của ba loài này có kiểu hình rất giống nhau nên khó mà phân biệt được. Việc xác định cá cái của loài nào thường được quan sát dựa vào sự xuất hiện của cá đực trong bầy nếu chúng có cùng phạm vi phân bố.

## Thương mại
*C. walindi* được thu thập trong ngành buôn bán cá cảnh, nhưng đã giảm dần về sau này.

## Tham khảo
Mộng Tuyền

**Mộng Tuyền** (sinh ngày 1 tháng 5 năm 1947 tại Cần Thơ) là một nữ nghệ sĩ Việt Nam.

## Tiểu sử
Mộng Tuyền tên thật Huỳnh Thị Kim Loan, sinh năm 1947 tại Cần Thơ trong một gia đình không ai theo nghệ thuật.

Vì nhà nghèo, năm 14 tuổi bà xin theo các gánh cổ nhạc để hát và được thầy đờn Ba Cứ dạy bảo. Năm 1961, bà về gành Hoa Sen của danh ca Bảy Cao, bắt đầu được dư luận Sài thành để ý với vai Huyền trong vở cải lương *[[Nhà chợ một đêm mưa]]*. Năm 1962 lại sang gánh Phương Nam và thành công với vai Xuân Hoa trong tuồng *[[Đông về lạng xác hoa]]* và Phương Loan trong vở *[[Nửa kiếp oan thù]]*.

Năm 1963, qua sự đưa lối của soạn giả Nguyễn Phương, đào non **Kim Loan** được bà bầu Thơ mời về Thanh Minh - Thanh Nga. Đây là giai đoạn dài nhất và là hoàng kim trong bước đường nghệ thuật của bà. Thời điểm ấy, đào Kim Loan gây tiếng vang với vai Mộng Tuyền sơn nữ trong vở *[[Mùa xuân còn mãi]]*. Nhân đó, bà lấy nghệ danh **Mộng Tuyền**. Sau đó, vai Thu Lan vũ nữ trong vở *[[Phu tử tòng tử]]* khiến bà chiếm giải vàng Thanh Tâm.

Ở thập niên 1960 và 1970, tên tuổi **Mộng Tuyền** càng rực rỡ trong xuất phẩm điện ảnh của các đạo diễn Lê Hoàng Hoa và Lê Mộng Hoàng. Đương thời, Thẩm Thúy Hằng, Thanh Nga, Kiều Chinh và Mộng Tuyền được ca tụng là *Tứ đại mĩ nhân điện ảnh*. Năm 1972, Mộng Tuyền nhận giải ảnh hậu qua vai diễn chính trong phim *[[Gánh hàng hoa]]* do nhật báo Trắng Đen bầu.

Sau ngày Thống Nhất, đặc biệt khi xảy ra *[[Vụ án Thanh Nga]]*, Mộng Tuyền trở thành trụ cột của đoàn Thanh Minh - Thanh Nga, tiếp tục được một số thành công trên kịch trường và điện ảnh.

Năm 1988, bà sang Pháp định cư theo diện đoàn tụ với chồng, hành nghề kinh doanh đồ lưu niệm tại Quận 13, Paris, ít tham gia các sinh hoạt văn nghệ.

Năm 2007, bà về Việt Nam xin hồi tịch và định cư tại Cần Thơ, bắt đầu mở các đại nhạc hội hoặc đem hát từ thiện.

## Xem thêm
* Thanh Nga
* Thẩm Thúy Hằng
* Kiều Chinh
## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Nữ hoàng bê bối Mộng Tuyền không con vì thương em
Lê Xuân Sang

**Lê Xuân Sang** là Thiếu tướng Quân đội nhân dân Việt Nam. Ông hiện giữ chức vụ Phó Cục trưởng Cục Tuyên huấn, Tổng cục chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam.
## Tiểu sử
Lê Xuân Sang là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam.

Tháng 3 năm 2016, Lê Xuân Sang là Đại tá Quân đội nhân dân Việt Nam, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy, Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Hải Phòng.

Tháng 3 năm 2018, Lê Xuân Sang là Đại tá, Chính ủy Bộ Chỉ huy quân sự thành phố Hải Phòng.

Tháng 7 năm 2018, Lê Xuân Sang là Đại tá, Phó Cục trưởng Cục Tuyên huấn, Tổng cục chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam.

Năm 2019, Lê Xuân Sang được thăng quân hàm Thiếu tướng Quân đội nhân dân Việt Nam.

## Tham khảo
Halidesmus coccus

***Halidesmus coccus***, tên thường gọi bằng tiếng Anh là **rooster snakelet**, là một loài cá biển thuộc chi *[[Halidesmus]]* trong họ Cá đạm bì. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1994.

## Phân bố và môi trường sống
*H. coccus* có phạm vi phân bố nhỏ hẹp ở phía tây bắc Ấn Độ Dương. Đây là một loài đặc hữu của Oman, và chỉ được tìm thấy trong các hồ thủy triều lớn ở bờ biển phía nam của nước này.

## Mô tả
*H. coccus* được biết đến qua 13 mẫu vật, và mẫu vật lớn nhất có kích thước khoảng 8,9&nbsp;cm. Loài cá này có thân thon dài như cá chình. Vây lưng và vây hậu môn dính liền hoàn toàn với vây đuôi. Cơ thể màu nâu sẫm với các đốm trắng nhỏ rải rác, và một đốm đen lớn nằm ở trên nắp mang. Phía dưới đầu và môi có màu trắng; môi và vùng dưới mắt có các sọc nâu. Có 3 đường bên, mỗi đường có một hàng vảy nhỏ.

Số gai ở vây lưng: 1; Số tia vây mềm ở vây lưng: 64 - 68; Số gai ở vây hậu môn: 0; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 52 - 55; Số tia vây mềm ở vây ngực: 9 - 12; không có vây bụng; Số đốt sống: 69 - 73.

## Chú thích
Định luật Geiger-Nuttall

**Định luật Geiger-Nuttall** hay **[[quy tắc Geiger-Nuttall]]** là một quy tắc vật lý hạt nhân được thiết lập theo kinh nghiệm để ước tính thời gian bán rã của các hạt nhân phóng xạ có phân rã alpha. Quy tắc này nói rằng các đồng vị tồn tại trong thời gian ngắn thì phát ra các hạt alpha năng lượng mạnh cao các hạt tồn tại lâu.

Mối quan hệ cũng cho thấy chu kỳ bán rã phụ thuộc theo cấp số nhân vào năng lượng phân rã, do đó những thay đổi rất lớn trong thời gian bán rã tạo ra sự khác biệt tương đối nhỏ trong năng lượng phân rã và do đó là năng lượng hạt alpha. Trong thực tế điều này có nghĩa là các hạt alpha từ tất cả các đồng vị phát ra alpha qua nhiều bậc độ chênh lệch trong chu kỳ bán rã, tuy nhiên tất cả đều có cùng năng lượng phân rã.

Định luật được Hans Geiger và John Mitchell Nuttall xây dựng vào năm 1911,  ở dạng hiện đại được viết là 
:\log_{10}\lambda=-a_1\frac{Z}{\sqrt{E}}+a_2+...

Trong đó *λ* là hằng số phân rã (**λ = ln2/[[chu kỳ bán rã]]**), Z là số nguyên tử, E là tổng động năng (của hạt alpha và hạt nhân sản phẩm), và *a*1 và *a*2 là các *hằng số thực nghiệm*.

Mối liên hệ thực nghiệm này có thể được giải thích bằng hiệu ứng đường hầm và được George Gamow chứng minh trên lý thuyết vào năm 1928, và là yếu tố đóng góp đáng kể lúc đó vào việc công nhận cơ học lượng tử. Xác suất của hạt alpha chui qua hàng rào Coulomb, rời khỏi hạt nhân, tăng theo cấp số nhân với động năng của nó. Trong vật lý cổ điển thì việc giải thích như vậy là không thể.

Quy tắc áp dụng tốt nhất cho các hạt nhân có số nguyên tử và số khối lượng nguyên tử là chẵn. Nó là ước tính thực nghiệm, với sự thiếu chính xác đáng kể, bỏ qua cấu trúc của hạt nhân và các khía cạnh của spin hạt nhân. Các biến thể với một số phần tử hiệu chỉnh đưa ra, vẫn có các lỗi điển hình về thứ tự độ lớn đối với các hạt nhân có thời gian tồn tại ngắn và hơn ba bậc độ lớn đối với các hạt nhân có thời gian tồn tại rất dài.

Áp dụng với phân rã của 208Pb (đồng vị bền, chiếm tỷ lệ 52,4% chì tự nhiên) thì tùy thuộc vào công thức thực nghiệm thời gian bán rã thu được là khoảng từ 10115 đến 10145 giây, trong khi đó tuổi của vũ trụ mới chỉ khoảng 1017 giây.

## Tham khảo

## Xem thêm
* Danh sách đồng vị tự nhiên
* Danh sách đồng vị

## Liên kết ngoài
* Weisstein, Eric Wolfgang (ed.) Geiger-Nuttall Law, *ScienceWorld*
8-Bit Armies

***8-Bit Armies*** là một game chiến lược thời gian thực được hãng Petroglyph Games phát triển và phát hành vào ngày 22 tháng 4 năm 2016 cho Microsoft Windows và Xbox One, PlayStation 4 và Nintendo Switch vào ngày 21 tháng 9 năm 2018.

## Lối chơi
*8-Bit Armies* thuộc thể loại chiến lược thời gian thực được thiết kế để phản ánh giao diện và lối chơi của những game RTS cổ điển. Nó có một chiến dịch chơi đơn và chế độ chơi mạng trong đó người chơi giao chiến lẫn nhau hoặc với AI trong phần chơi hợp tác. Trò chơi có một cách tiếp cận rất đơn giản trong lối chơi và các yếu tố đồ họa. Đồ họa có phong cách voxel khối 8 bit theo kiểu retro với địa hình có thể phá hủy một phần. Lối chơi rất giống với dòng game kinh điển *[[Command & Conquer]]*, có nhiều nhà phát triển ban đầu vào làm việc cho Petroglyph Games. Người chơi bắt đầu với một tổng hành dinh chính dùng để mở rộng căn cứ của mình qua đó giúp tạo nhiều loại đơn vị quân khác nhau để chiến đấu với địch thủ. Tài nguyên được thu thập thông qua xe chở dầu và nhà máy lọc dầu. Các đơn vị quân và công trình được xây dựng thông qua menu có thể nhấp ở bên phải màn hình. Trò chơi nằm trong một kịch bản đương đại có các đơn vị xe tăng, pháo binh hoặc tên lửa chung. Khi phát hành game, chỉ có một phe có thể chơi được, nhưng Petroglyph Games tuyên bố rằng họ dự định sẽ tung thêm các phe phái sau này.

Ngày 28 tháng 8 năm 2016, Petroglyph Games đã phát hành 2 DLC miễn phí cho trò chơi: một cho phe thứ 2 gọi là 'Guardian' và một cho phần chiến dịch mới bao gồm phe mới.

Trong cùng tháng đó, Petroglyph Games cũng đã phát hành một bản spin-off cho tựa game gốc, được gọi là *[[8-Bit Hordes]]*. Nó sử dụng cùng một engine như *8-Bit Armies* nhưng có kịch bản theo chủ đề kỳ ảo. Một spin-off thứ hai, được gọi là *8-Bit Invaders* cũng đã được phát hành và có kịch bản theo chủ đề khoa học viễn tưởng với một phe người công nghệ cao và một phe ngoài hành tinh. Trò chơi cũng có các trận chiến pha trộn mục chơi mạng, cho phép người chơi giao đấu lẫn nhau với tất cả các phe phái từ cả ba phiên bản này luôn.

## Đón nhận

*8-Bit Armies* được phát hành dưới dạng kỹ thuật số vào ngày 22 tháng 4 năm 2016 trên Steam cũng như GOG.com. Sự đón nhận dành cho game từ những ý kiến trái chiều cho đến tích cực. Giới phê bình thừa nhận trò chơi là một sự tôn kính đối với dòng game kinh điển *Command & Conquer*, với cách tiếp cận lối chơi đơn giản tương tự và phong cách đồ họa retro cổ điển. Lối chơi RTS cổ điển đã được ca ngợi là sức mạnh cốt lõi của trò chơi. Một số đánh giá chỉ trích sự thiếu đa dạng: chỉ có một phe chơi được, chiến dịch không có cốt truyện đặc sắc và lối chơi có cảm giác lặp đi lặp lại. Nhạc nền, được sáng tác bởi cựu nhà soạn nhạc *Command & Conquer* Frank Klepacki, đã được ghi nhận tích cực. Để kết luận, các đánh giá mô tả trò chơi như một đoạn hồi tưởng hoài cổ, thiếu hụt về sự đa dạng và động lực lâu dài.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*
Decodon melasma

***Decodon melasma*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Decodon (chi cá)|Decodon]]* trong họ Cá bàng chài. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1974.

## Từ nguyên
Từ định danh của loài này trong tiếng Latinh có nghĩa là "đốm đen", hàm ý đề cập đến vệt đen ở mỗi bên thân của cá thể trưởng thành.

## Phạm vi phân bố và môi trường sống
*D. melasma* là một loài bản địa của Đông Thái Bình Dương. Loài này có phạm vi trải dài từ nửa phía nam của vịnh California và mũi nam bán đảo Baja California, dọc theo bờ biển México và các nước thuộc Trung Mỹ trải dài đến phía bắc Peru, bao gồm đảo Cocos và quần đảo Galápagos ngoài khơi.

*D. melasma* sống gần các rạn đá ngầm trên nền đáy cát và sỏi ở độ sâu khoảng từ 40 đến 160 m. *D. melasma* được đánh bắt bằng lưới rà của các tàu lưới kéo đánh bắt tôm.

## Mô tả
*D. melasma* có chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận là 32,3&nbsp;cm. Chúng là một loài lưỡng tính tiền nữ. Vây đuôi tròn ở cả cá đực và cá cái. Miệng có 2 cặp răng nanh lớn và uốn cong ở mỗi hàm.

Cơ thể có màu đỏ phớt hồng (bụng có màu trắng). Đầu có 3 dải sọc màu vàng ở hai bên. Hai bên thân có một đốm đen nằm ở vị trí chóp vây ngực (khi vây áp vào thân). Các vây có màu hồng, riêng vây hậu môn màu trắng với một dải sọc vàng gần gốc vây. Cá con có 6 dải sọc màu sẫm ở hai bên thân.

Số gai ở vây lưng: 11; Số tia vây ở vây lưng: 10; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 10; Số tia vây ở vây ngực: 17–18.

## Tham khảo
Decodon puellaris

***Decodon puellaris*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Decodon (chi cá)|Decodon]]* trong họ Cá bàng chài. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1860.

## Từ nguyên
Từ định danh của loài này trong tiếng Latinh mang nghĩa là "cô gái", nhưng không rõ hàm ý đề cập đến điều gì.

## Phạm vi phân bố và môi trường sống
*D. puellaris* là một loài bản địa của Tây Đại Tây Dương. Loài này có phạm vi từ bang North Carolina, trải dài dọc theo đường bờ biển phía đông nam và nam Hoa Kỳ, bao gồm Bermuda và Bahamas, đến khắp vịnh México và biển Caribe, về phía nam dọc theo bờ biển Nam Mỹ đến bang Rio Grande do Sul, Brasil.

*D. puellaris* sống chủ yếu trên nền đáy đá ở khu vực nước sâu, độ sâu khoảng từ 18 đến 275 m.

## Mô tả
*D. puellaris* có chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận là 30&nbsp;cm. Vây đuôi cụt. Cơ thể có màu đỏ (phần lưng đỏ sẫm hơn và vùng bụng có màu trắng). Đầu và thân được phủ bởi những lớp vảy lớn và có nhiều chấm màu vàng. Môi có màu vàng. Đầu có các vệt sọc màu vàng từ môi trên băng qua mắt, tới nắp mang và uốn cong xuống hai bên má. Vây lưng và vây hậu môn không có vảy, có màu vàng.

Số gai ở vây lưng: 11; Số tia vây ở vây lưng: 9–10; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 9–10; Số tia vây ở vây ngực: 16.

## Tham khảo
Công viên khảo cổ San Agustín

**Công viên khảo cổ San Agustín** (Tây Ban Nha: *Parque Arqueológico de San Agustín*) là một khu vực khảo cổ học lớn nằm gần thị trấn San Agustín, tỉnh Huila ở Colombia. Công viên chứa bộ sưu tập lớn nhất về các di tích tôn giáo và điêu khắc cự thạch ở châu Mỹ Latinh và được coi là nghĩa địa lớn nhất thế giới. Nó thuộc về nền văn hóa San Agustín và đã được UNESCO công nhận là Di sản thế giới từ năm 1995. Thời gian tạo ra các bức tượng là không chắc chắn, nhưng chúng được cho là đã được khắc vào giữa năm 5–400 sau Công nguyên. Nguồn gốc của các thợ điêu khắc vẫn còn là một bí ẩn, vì phần lớn địa điểm này không được khai quật.
## Lịch sử
Các bức tượng được mô tả lần đầu bởi một tu sĩ người Tây Ban Nha tên là Juan de Santa Gertrudis (1724-1799) khi ông đến thăm các quốc gia Colombia (khi đó là một phần của Vương quốc mới Granada), Ecuador và Peru vào năm 1756. Ông đã qua San Agustín vào giữa năm 1756 và viết về những bức tượng trong tác phẩm gồm bốn tập của mình có tựa đề *Maravillas de la naturigin* (có nghĩa là *Kỳ quan thiên nhiên*).
## Địa lý
Công viên khảo cổ nằm trong lưu vực thượng lưu của sông Magdalena và các nhánh chính của nó, thuộc thị trấn San Agustín, ở Huila, chân đồi phía đông của Khối núi Colombia. San Agustín cách thủ đô Bogotá 520&nbsp;km. Phần còn lại của nền văn hóa cổ đại này nằm rải rác trên một khu vực rộng hơn 50&nbsp;km vuông, trên các cao nguyên nằm ở hai bên hẻm núi được hình thành bởi sông Magdalena. Bản thân công viên tương ứng với một khu vực nhỏ hơn nhưng có mật độ mộ tập trung cao và hơn 500 bức tượng không rõ nguồn gốc.

Ngoài công viên khảo cổ còn hai địa điểm khảo cổ độc lập khác là *Alto de los Ídolos (Cao nguyên tượng thần)* và *Alto de las Piedras (Cao nguyên đá)* nằm tại thị trấn Isnos cách San Agustín chỉ vài kilômét. Cách Isnos khoảng 4&nbsp;km là bức tượng cao nhất của công viên khảo cổ với chiều cao 7 mét.
## Tham khảo
Bệnh phổi nghề nghiệp

**Bệnh phổi nghề nghiệp** là các tình trạng bệnh phổi liên quan đến nghề nghiệp, hoặc liên quan đến công việc. Bệnh do các chất mà một người tiếp xúc trong nơi làm việc gây ra hoặc làm bệnh thêm nặng. Nó bao gồm một nhóm rộng của bệnh, trong đó có bệnh hen suyễn nghề nghiệp, viêm phế quản công nghiệp, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), tắc nghẽn viêm tiểu phế quản, chấn thương đường hô hấp, bệnh phổi kẽ (như ho dị ứng, viêm phổi mẫn cảm, xơ hóa phổi), nhiễm trùng, ung thư phổi và u trung biểu mô. Những bệnh này có thể được gây ra trực tiếp hoặc do phản ứng miễn dịch khi tiếp xúc với nhiều loại bụi, hóa chất, protein hoặc sinh vật.

Các trường hợp liên quan đến nghề nghiệp của bệnh phổi kẽ có thể bị chẩn đoán nhầm là COPD, xơ phổi vô căn hoặc vô số các bệnh khác; dẫn đến sự chậm trễ trong việc xác định các tác nhân gây bệnh.

## Các loại bệnh phổi nghề nghiệp

### Hen suyễn
Hen suyễn là một bệnh về đường hô hấp có thể bắt đầu hoặc trở nên tồi tệ hơn do tiếp xúc tại nơi làm việc và được đặc trưng bởi sự thu hẹp của đường hô hấp. Hen suyễn nghề nghiệp có nhiều nguyên nhân, bao gồm mẫn cảm với một chất cụ thể, gây ra phản ứng dị ứng; hoặc phản ứng với chất kích thích được hít vào nơi làm việc. Việc tiếp xúc với các chất khác nhau cũng có thể làm trầm trọng thêm bệnh hen suyễn từ trước. Những người làm việc trong ngành sản xuất isocyanate, sử dụng găng tay cao su hoặc làm việc trong môi trường văn phòng trong nhà có nguy cơ mắc bệnh hen suyễn nghề nghiệp cao hơn so với người lao động Mỹ bình thường. Khoảng 2 triệu người ở Mỹ mắc bệnh hen suyễn nghề nghiệp.

### Viêm tiểu phế quản
Viêm tiểu phế quản hay còn gọi là viêm tiểu phế quản hay viêm tiểu phế quản là một bệnh về đường hô hấp do chấn thương ở đường dẫn khí nhỏ nhất, được gọi là tiểu phế quản. Nó đã được báo cáo xảy ra do tiếp xúc với chất độc và khí hít vào bao gồm khí mù tạt lưu huỳnh, oxit nitơ, diacetyl (được sử dụng trong nhiều hương liệu thực phẩm và đồ uống), 2,3-pentanedione, tro bay và sợi thủy tinh.

### COPD
Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính là một bệnh về đường hô hấp có thể bao gồm viêm phế quản mãn tính và/hoặc khí phế thũng. 15% các trường hợp COPD ở Hoa Kỳ có thể được quy cho phơi nhiễm nghề nghiệp, bao gồm phơi nhiễm với silica và bụi than. Những người làm việc trong lĩnh vực khai thác, xây dựng, sản xuất (cụ thể là dệt may, cao su, nhựa và da), xây dựng và các tiện ích có nguy cơ mắc COPD cao hơn so với lao động Mỹ bình thường.

## Tham khảo
Xơ phổi

**Xơ phổi** hay **sẹo phổi** là một bệnh về đường hô hấp trong đó sẹo được hình thành trong các mô phổi, dẫn đến các vấn đề nghiêm trọng về hô hấp. Sự hình thành sẹo, sự tích tụ của các mô liên kết sợi dư thừa (quá trình được gọi là xơ hóa), dẫn đến sự dày lên của các bức tường, và làm giảm cung cấp oxy trong máu. Một hậu quả của bệnh này là khó thở liên tục.

Trong một số trường hợp, nguyên nhân cụ thể của bệnh có thể được chẩn đoán, nhưng trong những trường hợp khác, nguyên nhân có thể xảy ra không thể xác định được, một tình trạng gọi là xơ phổi vô căn. Không có cách chữa trị cho các vết sẹo và tổn thương trong phổi do xơ phổi.

## Dấu hiệu và triệu chứng
Các triệu chứng của xơ phổi chủ yếu là:

* Khó thở, đặc biệt là gắng sức 
* Khô mãn tính, ho khúc khắc 
* Mệt mỏi và yếu đuối 
* Khó chịu ở ngực bao gồm đau ngực 
* Mất cảm giác ngon miệng và giảm cân nhanh chóng

Xơ phổi được gợi ý với tiền sử khó thở tiến triển (khó thở) khi gắng sức. Đôi khi có thể nghe thấy tiếng kêu hô hấp tốt ở các cơ sở phổi khi nghe tim thai. X-quang ngực có thể có hoặc không bất thường, nhưng chụp vi tính độ phân giải cao sẽ thường xuyên chứng minh sự bất thường.

## Nguyên nhân
Xơ phổi có thể là tác dụng thứ phát của các bệnh khác. Hầu hết trong số này được phân loại là bệnh phổi kẽ. Các ví dụ bao gồm rối loạn tự miễn dịch, nhiễm virut và nhiễm vi khuẩn như bệnh lao có thể gây ra thay đổi xơ hóa ở cả thùy trên hoặc dưới của phổi và các tổn thương vi mô khác đối với phổi. Tuy nhiên, xơ phổi cũng có thể xuất hiện mà không có nguyên nhân nào được biết đến. Trong trường hợp này, nó được gọi là "vô căn". Hầu hết các trường hợp vô căn được chẩn đoán là *xơ phổi vô căn*. Đây là chẩn đoán loại trừ một tập hợp đặc trưng của các đặc điểm mô học / bệnh lý được gọi là viêm phổi kẽ thông thường (UIP). Trong cả hai trường hợp, ngày càng có nhiều bằng chứng chỉ ra khuynh hướng di truyền trong một tập hợp con của bệnh nhân. Ví dụ, một đột biến trong protein chất hoạt động bề mặt C (SP-C) đã được tìm thấy tồn tại ở một số gia đình có tiền sử xơ hóa phổi. Đột biến gen trội tự phát ở các *gen TERC* hoặc *TERT*, mã hóa telomerase, đã được xác định ở khoảng 15 phần trăm bệnh nhân xơ phổi.

## Tham khảo
Tường thành Visby

**Tường thành Visby** (, đôi khi *Visby stadsmur*) là một bức tường phòng thủ thời trung cổ bao quanh thị trấn Visby của Thụy Điển trên đảo Gotland. Là bức tường thành phố thời trung cổ mạnh nhất, rộng nhất và được bảo tồn tốt nhất ở Scandinavia, bức tường tạo thành một phần quan trọng và không thể thiếu của Di sản Thế giới Visby.

Được xây dựng trong hai giai đoạn trong thế kỷ 13 và 14, khoảng  tường thành so với độ dài tường gốc  vẫn đứng vững tới ngày nay. Trong số 29 tháp lớn và 22 tháp nhỏ hơn, vẫn còn 27 tháp lớn và 9 tháp nhỏ. Một số ngôi nhà có trước bức tường được kết hợp bên trong nó trong một trong hai giai đoạn xây dựng. Trong thế kỷ 18, các công sự đã được thêm vào tường ở một số nơi và một số tòa tháp được xây dựng lại để chứa pháo.

## Lịch sử
Phần cổ nhất của bức tường thành phố là một tòa tháp phòng thủ, ngày nay được gọi là *Kruttornet* (Tháp thuốc súng), được xây dựng tại lối vào cảng vào thế kỷ thứ 12, khiến nó trở thành tòa nhà phi tôn giáo lâu đời nhất còn tồn tại ở các quốc gia Bắc Âu. Mãi đến những năm 1270 và 1280, việc xây dựng một tuyến phòng thủ thích hợp cho thị trấn Visby bắt đầu, với việc xây dựng bức tường đối diện với đất liền. Bức tường đầu tiên này dài khoảng    cao. Ở phía thị trấn, bức tường có một bục cao dành cho các cung thủ với các lỗ mở cách đều đặn để bắn mũi tên trong khi giữa các khe hẹp có các mũi tên. Theo các kiểm tra về dendrochronological, *Österport* (Cổng phía Đông) được xây dựng không sớm hơn 1286, tiếp theo là hai trong  1289: *Norderport* (Cổng phía Bắc) và 1294 *Snäckgärdsporten* (Cổng Snäckgärds). Khoảng những năm 1290 và đầu những năm 1300, khoảng 20 tòa tháp lớn đã được thêm vào giữa các cổng.

Việc xây dựng bức tường có lẽ liên quan đến xung đột nảy sinh giữa thị trấn Visby và hội nghị Gotland, dẫn đến một cuộc nội chiến trên đảo này vào năm 1288. Một phần của bức tường phía đông *Kvarntornet* (Tháp Mill) đã bị san bằng có thể có từ ngày bắt đầu cuộc chiến này, khi Visby bị chiếm và bị cướp bóc.

Xây dựng các bức tường thành phố là không bình thường ở các nước Bắc Âu trong thời Trung cổ, và do đó, việc xây dựng bức tường thành phố là minh chứng cho tầm quan trọng thương mại của Visby trong thời gian này. Ở Thụy Điển thời trung cổ, chỉ có Stockholm, Kalmar và Visby có tường thành.

## Tham khảo
Rối loạn cảm xúc và hành vi

**Rối loạn cảm xúc và hành vi** (**EBD**, còn được gọi là **rối loạn hành vi và cảm xúc** (ICD-10); đề cập đến phân loại khuyết tật được sử dụng trong các cơ sở giáo dục cho phép các tổ chức giáo dục cung cấp giáo dục đặc biệt và các dịch vụ liên quan cho học sinh hiển thị tiến bộ xã hội và/hoặc học tập kém.

Việc phân loại thường được trao cho học viên sau khi tiến hành Phân tích hành vi chức năng của họ. Những học sinh này cần hỗ trợ hành vi cá nhân như Kế hoạch can thiệp hành vi, để nhận được một nền giáo dục công lập miễn phí và phù hợp. Học sinh mắc EBD có thể đủ điều kiện tham gia Chương trình Giáo dục Cá nhân (IEP) và/hoặc ở trong lớp học thông qua Kế hoạch 504.

## Lịch sử

### Lịch sử ban đầu
Trước khi bất kỳ nghiên cứu nào được thực hiện về đề tài này, bệnh tâm thần thường được cho là một hình thức bị ma quỷ hoặc phù thủy điều khiển. Vì nhiều điều chưa được biết đến, có rất ít hoặc không có sự phân biệt giữa các loại bệnh tâm thần khác nhau mà chúng ta đề cập đến ngày nay. Thông thường, họ đã được xử lý bằng cách thực hiện trừ tà trên bất kỳ người nào có dấu hiệu của bất kỳ bệnh tâm thần nào. Vào đầu những năm 1800, các trại tâm thần đã xuất hiện ở Mỹ và châu Âu. Ở đó, bệnh nhân bị đối xử tàn nhẫn và thường được các bác sĩ trong lĩnh vực chuyên môn gọi là những người điên. Trọng tâm chính của các trại/bệnh viện tâm thần là cách ly những người mắc bệnh tâm thần khỏi cộng đồng. Năm 1963, Đạo luật Xây dựng Trung tâm Sức khỏe Tâm thần Cộng đồng (Luật Công 88-164), đã được quốc hội thông qua và được John F. Kennedy ký, với việc cung cấp tài trợ liên bang cho các trung tâm sức khỏe tâm thần cộng đồng. Đạo luật này đã thay đổi cách xử lý các dịch vụ sức khỏe tâm thần và cũng dẫn đến việc đóng cửa nhiều bệnh viện tâm thần lớn. Nhiều luật đã sớm tuân theo việc hỗ trợ ngày càng nhiều người mắc EBD. Năm 1978 đi kèm với việc thông qua Luật công 94- 142, đòi hỏi giáo dục công cộng và miễn phí cho tất cả trẻ em khuyết tật, kể cả những trẻ mắc EBD. Một phần mở rộng của PL 94-142, PL 99-457, đã được đưa vào hành động nhằm cung cấp dịch vụ cho tất cả trẻ em khuyết tật từ 3-5 tuổi trong năm học 1990-91. PL 94-142 sau đó đã được đổi tên thành Đạo luật Giáo dục Người khuyết tật (IDEA).

### Sử dụng và phát triển thuật ngữ
Các thuật ngữ khác nhau đã được sử dụng để mô tả các rối loạn cảm xúc và hành vi bất thường. Nhiều thuật ngữ như bệnh tâm thần và tâm lý học được sử dụng để mô tả người lớn mắc các bệnh như vậy. Bệnh tâm thần là một nhãn hiệu cho hầu hết những người mắc bất kỳ loại rối loạn nào và thông thường những người mắc chứng rối loạn cảm xúc và hành vi được coi là bị bệnh tâm thần. Tuy nhiên, những thuật ngữ đó đã được tránh khi mô tả trẻ em vì nó có vẻ quá kỳ thị. Vào cuối những năm 1900, thuật ngữ "rối loạn hành vi" xuất hiện. Một số chuyên gia trong lĩnh vực giáo dục đặc biệt chấp nhận thuật ngữ này trong khi những người khác cảm thấy nó bỏ qua các vấn đề tình cảm. Để tạo ra một thuật ngữ thống nhất hơn, Liên minh Giáo dục Sức khỏe Tâm thần và Giáo dục Đặc biệt Quốc gia, bao gồm hơn ba mươi nhóm chuyên nghiệp và vận động, đã đặt ra thuật ngữ "rối loạn cảm xúc và hành vi" vào năm 1988.

## Tham khảo
Bắt giữ neutron

**Bắt giữ neutron** là một loại phản ứng hạt nhân trong đó một hạt nhân nguyên tử va chạm với một hoặc nhiều neutron và hợp nhất để tạo thành một hạt nhân nặng hơn.

Do neutron không có điện tích, chúng có thể đi vào hạt nhân dễ dàng hơn các proton tích điện dương và bị đẩy tĩnh điện. Quá trình phản ứng cũng có thể được coi là hạt nhân nguyên tử hấp thụ neutron. Quá trình không giải phóng các hạt có khối lượng, mà chỉ giải phóng năng lượng liên kết thu được ở dạng bức xạ gamma, và vì thế còn được gọi là *[[phản ứng n-gamma]]* hay *[[phản ứng (n,γ)]]*.

Phản ứng bắt giữ neutron xảy ra trong thiên nhiên ở các vì sao, và trong công nghệ hạt nhân khi thực hiện *chiếu xạ neutron* để thu được các sản phẩm quan tâm.

Phản ứng bắt giữ neutron đóng một vai trò quan trọng trong quá trình tổng hợp hạt nhân vũ trụ của các nguyên tố nặng. Trong các ngôi sao, nó có thể xảy ra theo hai cách: như một *quá trình nhanh* (quá trình r) hoặc *quá trình chậm* (quá trình s).

Hạt nhân có khối lượng lớn hơn 56 không thể được hình thành bằng phản ứng nhiệt hạch (tức là bằng phản ứng tổng hợp hạt nhân), nhưng có thể được hình thành bằng cách bắt neutron. Việc bắt neutron trên các proton mang lại một vạch phổ ở mức 2,223 MeV dự kiến  và thường được quan sát thấy  trong các ngọn lửa mặt trời.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Thermal Neutron Capture Data
* Thermal Neutron Cross Sections at the International Atomic Energy Agency
Lappanella guineensis

***Lappanella guineensis*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Lappanella]]* trong họ Cá bàng chài. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1969.

## Từ nguyên
Hậu tố *ensis* trong *guineensis* dùng để biểu thị địa danh, hàm ý đề cập đến nơi thu thập mẫu định danh của loài này, vịnh Guinea; nhưng thực tế thì mẫu vật này được thu thập ở ngoài khơi thủ đô Freetown, Sierra Leone, ngay phía bắc vịnh Guinea.

## Phạm vi phân bố và môi trường sống
*L. guineensis* có phạm vi phân bố nhỏ hẹp ở Đông Trung Đại Tây Dương, và chỉ được tìm thấy ở ngoài khơi bờ biển Sierra Leone ở độ sâu khoảng 100 m.

## Mô tả
*L. guineensis* có chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận là gần 12&nbsp;cm.

## Tham khảo
Chim tấn công

**Chim tấn công** (*Bird strike*) khi được gọi là **chim va đập,** hoặc **nguy cơ chim tấn công máy bay** **(BASH)** - nói về một vụ va chạm giữa một con vật trong không khí (thường là một con chim hoặc con dơi)  và một thiết bị nhân tạo, nhất là là một chiếc máy bay. Thuật ngữ này cũng được sử dụng cho các trường hợp chim chết do va chạm với các cấu trúc xây dựng như đường dây điện, tháp và tua-bin gió (xem các vụ va chạm của chim với nhà chọc trời và Towerkill).

Các cuộc tấn công của chim là một mối đe dọa đáng kể đối với an toàn bay, và đã gây ra một số vụ tai nạn với thương vong của con người. Có hơn 13.000 cuộc tấn công của chim hàng năm chỉ riêng tại Hoa Kỳ. Tuy nhiên, số vụ tai nạn lớn liên quan đến máy bay dân dụng là khá thấp và ước tính chỉ có khoảng 1 vụ tai nạn dẫn đến cái chết của con người trong một tỷ (109) giờ bay. Phần lớn các cuộc tấn công của chim (65%) gây ra ít thiệt hại cho máy bay; tuy nhiên, các  va chạm thường gây tử vong cho (các) con chim có liên quan.

Đặc biệt loài ngỗng Canada đã được xếp hạng là loài động vật hoang dã nguy hiểm thứ ba đối với máy bay với khoảng 240 vụ va chạm với ngỗng máy bay ở Hoa Kỳ mỗi năm. Cần lưu ý rằng 80% tất cả các cuộc tấn công của chim không được báo cáo.

Hầu hết các tai nạn xảy ra khi một con chim (hoặc dơi) va chạm với kính chắn gió hoặc bị hút vào động cơ của máy bay cơ khí. Những nguyên nhân gây thiệt hại hàng năm ước tính trị giá 400 triệu đô la chỉ riêng ở Hoa Kỳ và lên tới 1,2 tỷ đô la cho máy bay thương mại trên toàn thế giới. Ngoài thiệt hại về tài sản, va chạm giữa các cấu trúc nhân tạo, thiết bị vận chuyển và chim là một yếu tố góp phần, trong số nhiều tai nạn khác, dẫn đến sự suy giảm số lượng trên toàn thế giới của nhiều loài chim.

Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO) đã nhận được 65.139 báo cáo về chim tấn công trong năm 2014, và Cơ quan Hàng không Liên bang đã đếm 177.269 báo cáo động vật hoang dã tấn công máy bay dân dụng từ năm 1990 đến 2015, tăng 38% trong 7 năm từ 2009 đến 2015. Tỷ lệ chim tấn công chiếm 97%.

## Mô tả sự kiện

## Xem thêm
* Chuyến bay 178 của Ural Airlines

## Tham khảo
HTC One M9

**HTC One M9** là chiếc điện thoại thông minh Android được sản xuất và bán ra bởi HTC. Thế hệ thứ ba của dòng One được chính thức được công bố trong một cuộc họp báo tại Đại hội Thế giới Di động vào ngày 1 tháng 3 năm 2015 và được phát hành để bán lẻ rộng rãi vào ngày 10 tháng 4 năm 2015. Nó là sự kế thừa cho HTC One (M8).

## Thông số kỹ thuật

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*
Người Mỹ gốc Hà Lan

**Người Mỹ gốc Hà Lan** (, ) là một thuật ngữ rất dễ nhầm lẫn với người Hà Lan PennsyIvannia vậy ta không nên nhầm giữa hai thuật ngữ này với nhau, là công dân của Hợp chúng quốc Hoa Kỳ có nguồn gốc tổ tiên đến từ Hà Lan trong thời gian qua hoặc ở xa. Cho dù đó là cố ý, họ thường duy trì kết nối với di sản Hà Lan của họ, ví dụ như có họ của Hà Lan hoặc thuộc về một nhóm cộng đồng người Hà Lan. Khu định cư của người Hà Lan tại châu Mỹ bắt đầu vào năm 1613 với Tân Amsterdam, nơi được trao đổi với người Anh để lấy Suriname hiện tại tại Hiệp ước Breda (1667) và đổi tên thành Thành phố New York. Người Anh chia thuộc địa của Hà Lan là Tân Hà Lan thành hai mảnh và đặt tên cho chúng New York và New Jersey. Làn sóng nhập cư tiếp theo xảy ra trong thế kỷ 19 và 20.

Theo Khảo sát cộng đồng Mỹ năm 2013, ước tính 4,5 triệu người Mỹ tuyên bố toàn bộ hoặc một phần di sản Hà Lan. Ngày nay, phần lớn người Mỹ gốc Hà Lan sống ở Michigan, California, Montana, Minnesota, Illinois, New York, Wisconsin, Idaho, Utah, Iowa, Ohio, Tây Virginia và Pennsylvania.

## Nhân vật nổi tiếng
### Nhà chính trị

Martin Van Buren by Mathew Brady c1855-58.jpg|Martin Van Buren, tổng thống Mỹ thứ 8.
Theodore Roosevelt by the Pach Bros.jpg|Theodore Roosevelt, tổng thống Mỹ thứ 26.
Warren G Harding-Harris & Ewing.jpg|Warren G. Harding, tổng thống Mỹ thứ 29.
FDR 1944 Color Portrait.jpg|Franklin D. Roosevelt, thống thống Mỹ thứ 32.


### Nghệ sĩ, diễn viên

Gigi Hadid. 2015.jpg|Gigi Hadid, người mẫu.


### Nhà phát minh

Thomas Edison2.jpg|Thomas Edison, nhà phát minh


## Xem thêm
* Người Mỹ gốc Âu

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Bài viết về nhập cư Hà Lan vào Hoa Kỳ (1945-2000)
* Hội lịch sử Little Chute, Little Chute, Wisconsin
Decodon pacificus

***Decodon pacificus*** là một loài cá biển thuộc chi *[[Decodon (chi cá)|Decodon]]* trong họ Cá bàng chài. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1952.

## Từ nguyên
Từ định danh của loài này được đặt theo tên của Thái Bình Dương (hậu tố *icus* trong tiếng Latinh nghĩa là "thuộc về"), hàm ý đề cập đến việc mẫu gốc được thu thập tại bờ biển Thái Bình Dương thuộc Nhật Bản (cụ thể là tại Mimase, tỉnh Kōchi).

## Phạm vi phân bố và môi trường sống
*D. pacificus* có phạm vi phân bố tập trung ở Tây Thái Bình Dương, ít được biết đến hơn ở Ấn Độ Dương (chỉ được ghi nhận ở ngoài khơi Myanmar). Loài này ban đầu được biết đến tại Nhật Bản (bao gồm quần đảo Ryukyu) và đảo Đài Loan, sau đó được ghi nhận thêm tại Palau, ngoài khơi Townsville, Queensland (Úc).

*D. pacificus* được thu thập trên thềm lục địa và rìa lục địa ở độ sâu khoảng 200 đến 220 m.

## Mô tả
*D. pacificus* có chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận là 16&nbsp;cm. Cơ thể phớt hồng với vùng lưng màu vàng, bị đứt đoạn bởi bốn vệt đốm màu hồng nhạt. Hai dải xiên màu vàng tươi phía dưới mắt. Vây lưng và vây hậu môn màu hồng nhạt, chuyển dần sang màu vàng ở phía sau của vây; vây đuôi màu vàng với gốc vây màu hồng.

## Tham khảo
Hiệu ứng Christiansen

**Hiệu ứng Christiansen** được đặt theo tên của nhà vật lý học người Đan Mạch Christian Christiansen để mô tả sự giảm tán xạ của các cấu trúc đa pha ở bước sóng nơi các chỉ số khúc xạ của chúng khớp với nhau.

**Bộ lọc Christiansen** là một bộ lọc quang hẹp hoặc đơn sắc, bao gồm một tế bào quang học được bịt bằng một chất nghiền (ví dụ như thủy tinh) và chất lỏng (chủ yếu là hữu cơ). Chất lỏng được chọn theo chất, sao cho các đường cong phân tán trùng với một bước sóng. Đối với bước sóng này, tế bào quang học đầy sẽ hoạt động giống như một mặt phẳng, đĩa đồng nhất và cho phép các hoạt động truyền. Tất cả các phạm vi bước sóng khác của quang phổ được phản xạ, tán xạ cũng như khúc xạ tại nhiều giao diện giữa chất và chất lỏng. Một sự thay đổi hành vi truyền của **bộ lọc phân tán** này có thể đạt được bằng sự thay đổi của chất lỏng, nhiệt độ hoặc sự thay đổi của áp suất. Hậu quả cơ bản là sự thay đổi chỉ số khúc xạ của chất lỏng.

Một bộ lọc điển hình bao gồm các hạt thủy tinh được ngâm trong hỗn hợp bao gồm benzen và carbon disulfide. Bước sóng hoạt động có thể thay đổi bằng cách thay đổi tỷ lệ phần trăm của hai thành phần của hỗn hợp chất lỏng, hoặc bằng cách thay đổi nhiệt độ.

## Tham khảo

* Christian Christiansen: *Untersuchungen über die optischen Eigenschaften von fein verteilten Körpern*, Annalen der Physik und Chemie [Ann. Vật lý. Hóa học], tập. 23/24, trang 298-306/439-446, 1884/1885
* Chandrasekhara Venkata Raman: *The theory of the Christiansen experiment [Lý thuyết về thí nghiệm Christiansen]*, Proceedings of the Indian Academy of Sciences - Section A [Kỷ yếu của Học viện Ấn Độ Khoa học], tập. 29, trang 381-390, 1949
* V. I. Shelyubskii (В. И. Шелюбский), Новый нетод определения и контроля, однородности стекла [*Một phương pháp mới để xác định và kiểm soát tính đồng nhất của thủy tinh*], Стекло и керамика [Thủy tinh và Gốm sứ], tập. 8, trang 17-22, 1960
* Teruo Sakaino, Masayuki Yamane, Akio Makishima và Satoru Inoue: *An improved method for measuring the homogeneity of glass by Shelyubskii's method [Một phương pháp cải tiến để đo độ đồng nhất của thủy tinh bằng phương pháp của Shelyubskii]*, Glass Technology [Kính Công Nghệ], tập. 19, trang 69-74, 1978
* Roland Paul Heidrich: *Experimentelle Homogenitätsuntersuchungen một Technischen Gläsern mit dem Cristiansenfilter.* Luận văn, Technische Universität Clausthal [Technische Đại học Clausthal], 1999
* Roland Paul Heidrich; Günther Heinz Frischat: *Optimizing the Christiansen-Shelyubskii method and its comparison with industrial control methods for homogeneity determination of glasses [Tối ưu hóa phương pháp Christiansen-Shelyubskii và so sánh với phương pháp kiểm soát công nghiệp để xác định độ đồng nhất của kính]*, Glastechnische Berichte [Kính Công Nghệ], tập. 72, số 6, trang 197-203, 1999
Người Mỹ gốc Ba Lan

**Người Mỹ gốc Ba Lan** xuất hiện trong những cách giống như người di cư khác của người châu Âu đến châu Mỹ. Cộng đồng người Ba Lan siêu việt kết hợp với con cháu người Mỹ gốc Ba Lan. Một tỷ lệ rất nhỏ trong cộng đồng này tuyên xưng tôn giáo Do Thái và những người khác là Chính thống giáo. Điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2010 đã báo cáo gần 10 triệu người Ba Lan tại Hoa Kỳ, bao gồm cả người Mỹ gốc Ba Lan, chiếm khoảng 3% dân số Hoa Kỳ.

## Lịch sử
Người Ba Lan lần đầu tiên đến Hoa Kỳ, theo hồ sơ nhập cư, định cư tại thuộc địa Virginia vào năm 1608. Những người nhập cư đầu tiên của Ba Lan bao gồm Jacob Sodowski, Pułaski Kazimierz và Tadeusz Kosciuszko, những người tích cực tham gia vào chiến giành độc lập Hoa Kỳ. Tổng cộng, hơn một triệu người Ba Lan di cư sang Hoa Kỳ, chủ yếu vào cuối thế kỷ 19 và 20. Số lượng chính xác của nhập cư là không rõ. Bởi vì nó là một phần của Thịnh vượng chung Ba Lan-Litva, Nhà nước Ba Lan không tồn tại vào thời điểm tiền thân của Dịch vụ Nhập cư và Nhập tịch của người nhập cư thực hiện việc phân loại theo nước xuất xứ chứ không phải theo nguồn gốc dân tộc. Các phân vùng đã đưa ra các thuật ngữ "Nga", "Đức" và "Áo" cho người nhập cư Ba Lan đến Hoa Kỳ.

## Xem thêm
* Người Mỹ gốc Âu

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* PolishMigration.org, immigration records to United States between 1834 through 1897
* Music made by Polish-Americans 
* Chicago Foreign Language Press Survey: English translations of 120,000 pages of newspaper articles from Chicago's foreign language press from 1855 to 1938, many from Polish papers.
Hiệu ứng rắn hổ mang

**Hiệu ứng rắn hổ mang** xảy ra khi một giải pháp nhằm giải quyết vấn đề lại khiến vấn đề trở nên tồi tệ hơn, là một hậu quả không lường trước được. Thuật ngữ này được sử dụng để minh họa các nguyên nhân kích thích không chính xác trong kinh tế và chính trị.

## Nguồn gốc

Thuật ngữ *rắn hổ mang* bắt nguồn từ một giai thoại, được đặt vào thời Ấn Độ là thuộc địa của Anh. Chính phủ Anh Quốc lo ngại về số lượng rắn hổ mang ở Delhi. Chính phủ do đó đưa ra một khoản tiền thưởng cho mỗi con rắn hổ mang đã chết. Ban đầu đây là một chiến lược thành công khi một số lượng lớn rắn đã bị giết để nhận phần thưởng. Tuy nhiên, cuối cùng, những người dám nghĩ dám làm đã bắt đầu nuôi rắn hổ mang để kiếm thu nhập. Khi chính phủ nhận thức được điều này, chương trình trả thưởng đã bị loại bỏ, khiến những người nuôi rắn hổ mang quyết định thả những con rắn vô giá trị. Do đó, số lượng rắn hổ mang hoang dã tăng thêm. Giải pháp trả thưởng trên rõ ràng làm cho tình hình thậm chí còn tồi tệ hơn.

## Những trường hợp khác
### Việt Nam
Một sự cố tương tự đã xảy ra ở Hà Nội, Việt Nam, dưới thời Pháp thuộc. Chế độ thuộc địa đã tạo ra một chương trình tiền thưởng trả phần thưởng cho mỗi con chuột bị giết. Để có được tiền thưởng, mọi người sẽ dùng bằng chứng là đuôi chuột bị cắt đứt.

Tuy nhiên, các quan chức thuộc địa bắt đầu chú ý đến chuột ở Hà Nội không có đuôi. Những người bắt chuột Việt Nam sẽ bắt chuột, cắt đuôi của chúng và sau đó thả chúng trở lại vào cống để chúng có thể sinh sản và sản xuất nhiều chuột hơn, do đó làm tăng doanh thu của những người bắt chuột.
### Trung Quốc

## Trong truyền thông
Một cuốn sách năm 2001 của nhà kinh tế người Đức Horst Siebert có tựa đề là *Hiệu ứng* rắn hổ mang.

## Xem thêm

* Thổi hồn - hậu quả không lường trước được của một hoạt động bí mật mà dân chúng của chính phủ xâm lược phải gánh chịu 
* Luật của Goodhart 
* Luật của Campbell 
* Chính sách chặt tay của Leopold II 
* Hiệu ứng đường phố 
* Primum non nocere (non-maleficence) một trong những giới luật chính và nguyên tắc cơ bản của đạo đức sinh học 
* Vụ bê bối khuyến khích nhiệt tái tạo
* Hiệu ứng Streisand

## Tham khảo
Hiệu ứng Crabtree

Được đặt theo tên nhà hóa sinh người Anh Herbert Grace Crabtree, **hiệu ứng Crabtree** mô tả hiện tượng mà nấm men, *[[Saccharomyces cerevisiae]]*, sản xuất ethanol (rượu) trong điều kiện hiếu khí và nồng độ glucose bên ngoài cao hơn là tạo ra sinh khối thông qua axit tricarboxylic (TCA), quá trình thông thường xảy ra trên không ở hầu hết các loại nấm men, ví dụ như *Kluyveromyces* spp. *.* Hiện tượng này được quan sát thấy ở hầu hết các loài thuộc họ *Saccharomyces*, *Schizosaccharomyces, Debaryomyces, Brettanomyces, Torulopsis, Nematospora* và *Nadsonia*. Tăng nồng độ glucose làm tăng tốc độ glycolysis (sự phân hủy glucose) dẫn đến việc sản xuất một lượng ATP đáng kể thông qua quá trình phosphoryl hóa ở mức cơ chất. Điều này làm giảm nhu cầu phosphoryl hóa oxy hóa được thực hiện bởi chu trình TCA thông qua chuỗi chuyền điện tử và do đó làm giảm tiêu thụ oxy. Hiện tượng được cho là đã phát triển như một cơ chế cạnh tranh (do tính chất sát trùng của ethanol) vào khoảng thời gian khi những trái cây đầu tiên trên Trái đất rơi xuống từ cây. Hiệu ứng Crabtree hoạt động bằng cách ức chế hô hấp bằng con đường lên men, phụ thuộc vào chất nền. Sự xuất hiện của quá trình lên men rượu không phải chủ yếu do khả năng hô hấp hạn chế, mà có thể do giới hạn của tốc độ tiêu tán năng lượng Gibbs của tế bào.

Đó là nghiên cứu về các tế bào khối u dẫn đến việc phát hiện ra hiệu ứng Crabtree. Các tế bào khối u có sự trao đổi chất tương tự, hiệu ứng Warburg, trong đó chúng ủng hộ quá trình glycolysis trong quá trình phosphoryl hóa oxy hóa.

## Tham khảo

## Đọc thêm

*
Xáo trộn tầng điện ly đột ngột

Một **sự xáo trộn tầng điện ly đột ngột** (**SID**) là một trong nhiều nhiễu loạn tầng điện ly, do mật độ ion hóa / plasma cao bất thường ở vùng D của tầng điện ly gây ra bởi một solar flare và / hoặc một sự kiện proton Mặt Trời (SPE). SID dẫn đến sự gia tăng đột ngột sự hấp thụ sóng vô tuyến, nghiêm trọng nhất là ở dải tần số trung bình (MF) và tần số cao (HF) ở mức thấp, và do đó thường làm gián đoạn hoặc can thiệp vào các hệ thống viễn thông.

## Khám phá
*Hiệu ứng Dellinger*, đôi khi gọi là *hiệu ứng Mögel–Dellinger*, là một tên gọi khác của sự xáo trộn tầng điện ly đột ngột. Hiệu ứng này được phát hiện bởi John Howard Dellinger vào khoảng năm 1935 và cũng được mô tả bởi nhà vật lý người Đức  (1900–1944) vào năm 1930.

## Nguyên nhân
Khi một solar flare xảy ra trên Mặt Trời, một tia cực tím cực mạnh và tia X (đôi khi là tia gamma) chiếu vào mặt ban ngày của Trái Đất. Bức xạ năng lượng cao này được hấp thụ bởi các hạt trong khí quyển, nâng chúng lên trạng thái kích thích và đánh bật các electron tự do trong quá trình photoionization. Các tầng ở độ cao thấp của tầng điện ly (vùng D và vùng E) ngay lập tức tăng mật độ trong toàn bộ thời gian trong ngày. Sự nhiễu loạn tầng điện ly tăng cường VLF radio propagation. Các nhà khoa học trên mặt đất có thể sử dụng sự tăng cường này để phát hiện các solar flare; bằng cách theo dõi cường độ tín hiệu của một máy phát VLF ở xa, các xáo trộn tầng điện ly đột ngột (SID) được ghi lại và cho biết khi nào xảy ra các solar flare. Hiệu ứng địa từ nhỏ ở tầng thấp hơn của tầng điện ly xuất hiện dưới dạng một cái móc nhỏ trên các bản ghi từ tính và do đó được gọi là "hiệu ứng móc địa từ" hoặc "hiệu ứng trường đột ngột".

## Ảnh hưởng đến sóng radio
Các sóng vô tuyến bước sóng ngắn (trong phạm vi HF) được hấp thụ bởi các hạt bị tăng lên trong tầng điện ly ở độ cao thấp gây ra sự blackout hoàn toàn của thông tin vô tuyến. Điều này được gọi là hiện tượng fadeout sóng ngắn (SWF). Những fadeout này kéo dài trong vài phút đến vài giờ. Sự nhiễu loạn tầng điện ly tăng cường VLF radio propagation. SID được quan sát và ghi lại bằng cách theo dõi cường độ tín hiệu của máy phát VLF ở xa. Toàn bộ các phân lớp SID tồn tại có thể phát hiện được bằng các kỹ thuật khác nhau ở các bước sóng khác nhau: SFD (Sudden Frequency Deviation), SCNA (Sudden Cosmic Noise Absorption), SEA (Sudden Enhancement of Atmospherics),...

## Xem thêm

* Tầng điện ly

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Chương trình giám sát SID AAVSO 
* Thông tin thêm về giám sát SID 
* Màn hình thời tiết không gian - Trung tâm SOLAR Stanford 
* Trạm giám sát SID nghiệp dư 
* Giám sát SID bằng Spectrum Lab 
* NASA - Carrington Super Flare  NASA ngày 6 tháng 5 năm 2008
Hiệu ứng Dole

**Hiệu ứng Dole**, được đặt tên theo Malcolm Dole, mô tả sự bất bình đẳng về tỷ lệ của đồng vị nặng <sup>18</sup>O (một nguyên tử oxy "tiêu chuẩn" với hai neutron bổ sung) so với 16O nhẹ hơn, được đo trong khí quyển và nước biển. Tỷ lệ này thường được ký hiệu là δ18O.

Nó đã được nhận thấy vào năm 1935 rằng không khí chứa nhiều 18O hơn so với nước biển; điều này đã được định lượng vào năm 1975 đến 23,5, nhưng sau đó được tinh chỉnh thành 23,88 vào năm 2005. Sự mất cân bằng phát sinh chủ yếu là do hô hấp ở thực vật và động vật. Do nhiệt động lực học của các phản ứng đồng vị, hô hấp loại bỏ nguồn phát - do đó phản ứng mạnh hơn - 16O ưu tiên đến 18O, làm tăng lượng tương đối 18O trong khí quyển.

Sự bất bình đẳng được cân bằng bởi quang hợp. Quang hợp phát ra oxy có cùng thành phần đồng vị (nghĩa là tỷ lệ giữa 18O và 16O) là nước (H2O) được sử dụng trong phản ứng, không phụ thuộc vào tỷ lệ khí quyển. Do đó, khi mức 18O trong khí quyển đủ cao, quá trình quang hợp sẽ đóng vai trò là yếu tố khử. Tuy nhiên, là một yếu tố phức tạp, mức độ phân đoạn (tức là thay đổi tỷ lệ đồng vị) xảy ra do quang hợp không *hoàn toàn* phụ thuộc vào nước được tạo ra bởi nhà máy, vì sự phân đoạn có thể xảy ra do sự bốc hơi ưu đãi của H216O - đồng vị oxy mang nước nhẹ hơn, và các quá trình nhỏ nhưng quan trọng khác.

## Áp dụng hiệu ứng Dole
Do sự bốc hơi làm cho nước biển và đất liền có tỷ lệ khác nhau từ 18O đến 16O, hiệu ứng Dole sẽ phản ánh mức độ quan trọng của quang hợp trên đất liền và trên biển. Việc loại bỏ hoàn toàn năng suất trên đất sẽ dẫn đến hiệu ứng Dole thay đổi -2-3 ‰ từ giá trị hiện tại là 23,5 ‰.

Độ ổn định (trong vòng 0,5 ‰) của tỷ lệ 18O đến 16O trong khí quyển đối với nước mặt biển kể từ vùng gian băng cuối cùng (130 000 năm trước), như xuất phát từ lõi băng, cho thấy năng suất trên mặt đất và trên biển đã thay đổi cùng nhau trong khoảng thời gian này

Các biến thể ngàn năm của hiệu ứng Dole đã được tìm thấy có liên quan đến các sự kiện biến đổi khí hậu đột ngột ở khu vực Bắc Đại Tây Dương trong suốt 60 kyr vừa qua. Mối tương quan cao của hiệu ứng Dole với speleothem δ18O, một chỉ số cho lượng mưa gió mùa, cho thấy nó có thể thay đổi năng suất mặt đất ở vĩ độ thấp. Biến quy mô quỹ đạo của hiệu ứng Dole, đặc trưng bởi các giai đoạn 20-100 kyr, đáp ứng mạnh mẽ với Trái Đất quỹ đạo lệch tâm và tuế sai, nhưng không nghiêng.

Hiệu ứng Dole cũng có thể được áp dụng như một chất đánh dấu trong nước biển, với các biến đổi nhỏ trong hóa học được sử dụng để theo dõi một "mẫu" rời rạc và xác định tuổi của nó.

## Xem thêm

* Đồng vị oxy

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* "Chu trình oxy khí quyển" tại Liên minh Địa vật lý Hoa Kỳ
Hiệu ứng Eagle

**Hiệu ứng Eagle**, **hiện tượng Eagle** hay **hiện tượng vùng nghịch lý**, được đặt theo tên nhà khoa học Harry Eagle, người đầu tiên mô tả nó, ban đầu đề cập đến tác dụng kháng khuẩn giảm nghịch lý của penicillin ở liều cao, mặc dù việc sử dụng gần đây thường đề cập đến việc thiếu tương đối về hiệu quả của thuốc kháng khuẩn beta Lactam đối với các bệnh nhiễm trùng có số lượng lớn vi khuẩn. Tác dụng trước đây là nghịch lý vì hiệu quả của kháng sinh thường tăng lên khi tăng nồng độ thuốc.

## Cơ chế
Cơ chế đề xuất:

* Giảm biểu hiện protein gắn penicillin trong giai đoạn tăng trưởng tĩnh  
* Tạo ra các cơ chế kháng vi sinh vật (như beta lactamase với thời gian bán hủy ngắn) bằng nồng độ thuốc cao  
* Sự kết tủa của thuốc kháng khuẩn trong ống nghiệm, cũng có thể dẫn đến thuốc kết tinh bị phát hiện sai là khuẩn lạc của vi khuẩn. 
* Tự đối kháng với thụ thể mà nó liên kết (ví dụ như protein gắn với penicillin, trong trường hợp của penicillin).

Penicillin là một loại kháng sinh diệt khuẩn hoạt động bằng cách ức chế tổng hợp thành tế bào nhưng quá trình tổng hợp này chỉ xảy ra khi vi khuẩn đang tích cực sao chép (hoặc trong giai đoạn đăng nhập của sự tăng trưởng). Trong trường hợp gánh nặng vi khuẩn rất cao (như với Nhóm A Strep), vi khuẩn có thể đang trong giai đoạn tăng trưởng ổn định. Trong trường hợp này vì không có vi khuẩn đang tích cực sao chép (có lẽ là do hạn chế chất dinh dưỡng) nên penicillin không có hoạt động. Đây là lý do tại sao thêm một loại kháng sinh như clindamycin, hoạt động theo cơ chế ribosome, giết chết một số vi khuẩn và đưa chúng trở lại giai đoạn tăng trưởng.

## Tham khảo