Nguyễn Kim Phi Phụng

**Nguyễn Kim Phi Phụng** (sinh năm 1955) là nữ giáo sư, tiến sĩ hóa học Việt Nam. Bà được tặng Giải thưởng Kovalevskaia năm 2016 nhờ những đóng góp quan trọng trong lĩnh vực hóa - dược.    

## Tiểu sử và học vấn
Nguyễn Kim Phi Phụng sinh năm 1955, quê ở Bến Tre.

Năm 1977, Nguyễn Kim Phi Phụng tốt nghiệp Khoa Hóa học, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh và được giữ lại trường làm giảng viên, sau đó tiếp tục làm nghiên cứu sinh.

Bà có học hàm Giáo sư. Trước khi nghỉ hưu, bà là giảng viên bộ môn Hóa hữu cơ, Khoa Hóa học, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh.

## Sự nghiệp

Nguyễn Kim Phi Phụng được biết đến là người đã gắn bó với nghiên cứu tìm kiếm các hoạt chất ức chế tế bào ung thư từ các loại cây cỏ ở Việt Nam. Mục tiêu nghiên cứu duy nhất của bà là tìm ra chất mới trong cây cỏ tự nhiên. Bà có nhiều năm theo đuổi hướng nghiên cứu khảo sát thành phần hóa học một số loài thực vật hoặc địa y Việt Nam, đặc biệt là  những loài chưa được khoa học nghiên cứu hay chỉ nghiên cứu sơ bộ. Bà phát hiện được nhiều hợp chất tự nhiên có hoạt tính ức chế tốt đối với sự phát triển của tế bào ung thư ở người như ung thư cổ tử cung, ung thư vú, ung thư phổi hoặc ức chế các loại enzyme liên quan đến bệnh tiểu đường, nám da, Alzheimer…

Đến nay, Nguyễn Kim Phi Phụng đã nghiên cứu 53 loại cây và phát hiện nhiều hợp chất tự nhiên có hoạt tính ức chế sự phát triển của tế bào ung thư ở bệnh nhân ung thư. Kết quả các công trình nghiên cứu của bà đã làm phong phú thêm kho tàng cây thuốc Việt Nam, đồng thời cung cấp dữ liệu cơ sở cho các nhà khoa học định hướng nghiên cứu tài nguyên, phục vụ cho nền công nghiệp dược Việt Nam và thế giới.

Bà còn có nhiều đóng góp trong lĩnh vực hóa - dược với hơn 32 bài báo quốc tế, hơn 98 bài báo trong nước; chủ trì, tham gia 11 đề tài tiêu chuẩn các cấp; viết và xuất bản bảy sách giáo trình phục vụ giảng dạy đại học, sau đại học cho Trường Đại học Khoa học tự nhiên, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh.

Nguyễn Kim Phi Phụng đã được Nhà nước Việt Nam tặng danh hiệu Nhà giáo Ưu tú năm 2010, Huân chương Lao động hạng ba năm 2011. Bà là cá nhân duy nhất nhận giải thưởng Kovalevskaia năm 2016.

## Vinh danh

* Nhà giáo Ưu tú (2010)
* Huân chương Lao động hạng ba (2011)

### Giải thưởng khoa học
* Giải thưởng Kovalevskaia (2016)

## Công trình khoa học chính

### Sách
* *Cơ sở lý thuyết hoá hữu cơ*, 2003 
* *Phổ NMR sử dụng trong phân tích hữu cơ*. Lý thuyết - Bài tập - Bài giải, 2005
* *Hoá hữu cơ*. Bài tập - Bài giải, 2006
* *Phương pháp cô lập hợp chất hữu cơ*, 2007
* *Thực tập Hoá hữu cơ 1*, 2003
* *Khối phổ*. Lý thuyết - Bài tập - Bài giải, 2004
* *Hợp chất đại phân tử. Polysaccarid. Protein*, 2010.

### Công trình khoa học
* "Synthesis of peptide and pseudopeptides of gossypol as potential antiviral agents” (1996-2000)
* Nghiên cứu tách chiết và cô lập các hợp chất hữu cơ có hoạt tính sinh học từ cây Cỏ lào Eupatorium odoratum, Họ Cúc (Asteraceae) (1999-2000)
* Góp phần tìm hiểu về sterol, acid triterpen có hoạt tính sinh học trong một số cây thuốc thuộc chi Oldenlandia, Họ Cà phê (Rubiaceae) (2001-2002)
* Khảo sát một số yếu tố ảnh hưởng đến sự hỗ biến imin-enamin của một số dẫn xuất base Schiff của gossypol và hai dạng trên có thể có những hoạt tính sinh học khác nhau, 2002-2003 
* Góp phần tìm hiểu thành phần hoá học một số cây thuộc chi Hedyotis (Họ Cà phê) và chi Polyscias họ Nhân Sâm (Araliacae), 2005-2007 
* Nghiên cứu thành phần hoá học một số cây thuộc chi Wedelia, Gynura, Cosmos, Tithonia, Gnaphaleum, Họ Cúc (Asteraceae) và chi Pseuderamthemum, Strobilanthes, Họ Ô rô (Acanthaceae), 2006-2008 
* Tìm kiếm các hoạt chất trong ba loài cây thuộc chi Boerhavia, họ Bông phấn (Nyctaginaceae) có khả năng ức chế acetylcholinesterase và vài dòng tế bào ung thư, 2010-2013 
Nguồn:

## Tham khảo

## Xem thêm
* Giải thưởng Kovalevskaia