Xử lý tiền mặt

**Xử lý tiền mặt** (*Banknote processing*) là một quy trình tự động để kiểm tra tính xác thực (các đặc điểm bảo an) và phân loại chất lượng, mệnh giá và kiểm đếm tiền giấy đang lưu thông nhằm xác định tình trạng đủ tiêu chuẩn lưu thông của tiền giấy, để kiểm đếm và phân loại chúng theo mệnh giá tiền tệ và để cân đối các khoản tiền gửi. Quá trình xử lý tiền tệ này được thực hiện dưới tay các công ty in bảo an, ngân hàng trung ương, tổ chức tài chính và các công ty vận chuyển tiền mặt (*CiT*). Quá trình này giúp ngân hàng trung ương, tổ chức tài chính và các công ty vận chuyển tiền mặt (CiT) quản lý hiệu quả vòng đời tiền tệ, đảm bảo an toàn và phát hiện tiền giả, tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông. Các loại máy xử lý tiền giấy cung cấp các mức độ tự động hóa khác nhau với tốc độ xử lý lên đến 44 tờ tiền mỗi giây. Việc tiêu hủy tiền giấy không đủ tiêu chuẩn hoặc bị thu hồi là trách nhiệm của ngân hàng trung ương. Nhìn chung, việc tiêu hủy được thực hiện bằng máy hủy giấy. Máy cắt vụn tiền giấy thành các hạt (vụn) với diện tích nhỏ hơn 25 mm2. Quy trình làm việc này được thực hiện dưới các quy định an ninh rất cao để ngăn chặn sự thao túng việc phát hiện tính xác thực và đếm. Tùy chọn, các chữ ký số được sử dụng để bảo vệ phần mềm ứng dụng và việc truyền dữ liệu đếm.

## Chu trình
Chu trình tiền mặt được vận hành từ tiền xu cho các giá trị thấp hơn và tiền giấy cho các giá trị cao hơn (được gọi là *[[Mệnh giá tiền tệ|mệnh giá]]*). Ngân hàng trung ương đặt hàng tiền giấy từ các công ty in bảo an và lưu kho chúng. Để có được tiền giấy, các tổ chức tài chính vay tín dụng tại ngân hàng trung ương với việc trả lãi và ký gửi chứng khoán. Theo yêu cầu của khách hàng, họ chi trả tiền qua quầy ngân hàng hoặc máy rút tiền tự động (ATM) và đưa chúng vào lưu thông. Sau khi thanh toán tại các máy tính tiền của cửa hàng bán lẻ hoặc trạm xăng, máy bán hàng tự động (như thuốc lá, vé, đồ uống) hoặc gửi tiền vào ATM, tiền mặt được trả lại cho các tổ chức tài chính. Trong hầu hết các trường hợp, các công ty CiT thu gom tiền mặt bằng xe bọc thép và nạp lại vào các máy rút tiền hoặc lưu trữ trong hầm ngân hàng. Tùy thuộc vào quốc gia, chu trình tiền mặt được quy định và cấu trúc khác nhau. Một số ngân hàng trung ương (chẵng hạn như Ngân hàng Anh hoặc Ngân hàng Dự trữ Úc) ủy quyền nhiệm vụ duy trì tiêu chuẩn lưu thông và kiểm tra tính xác thực cho các tổ chức tài chính và chỉ chấp nhận tiền không đủ tiêu chuẩn để gửi vào (trả lại). Nếu không, họ có thể tính một khoản phạt hoặc một khoản phí. 

Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB) quy định rằng các tổ chức tài chính luôn có thể trả lại tiền giấy dưới dạng các đơn vị tiêu chuẩn hóa (các bó 1.000 tờ, được phân loại theo mệnh giá, được đai thành các thếp 100 tờ) mà không cần phải phân loại chúng theo mức độ đủ tiêu chuẩn. Deutsche Bundesbank (Ngân hàng Liên bang Đức) thậm chí còn chấp nhận tiền giấy chưa phân loại dưới dạng "*tiền gửi đa mệnh giá*" với một khoản phí vừa phải không phụ thuộc vào số tiền thanh toán. Ưu đãi hấp dẫn này hỗ trợ chất lượng cao của tiền mặt trong lưu thông và phát hiện tin cậy, sớm tiền giả trên toàn nước Đức. Ngân hàng Quốc gia Bỉ, Ngân hàng Quốc gia Áo với sự tham gia của *Geldservice Austria* (GSA) và Ngân hàng Trung ương Luxembourg áp dụng các mô hình tương tự về chu trình tiền mặt được tối ưu hóa. Các ngân hàng trung ương xác định các điều kiện cho việc tái lưu thông tiền giấy đủ tiêu chuẩn từ các tổ chức tài chính. ECB, với *Quyết định về kiểm tra tính xác thực và đủ tiêu chuẩn và tái lưu thông tiền giấy euro* (ECB/2010/14), xác định một tiêu chuẩn tối thiểu cho việc tái lưu thông tiền giấy euro bởi các tổ chức tín dụng và các đơn vị xử lý tiền mặt chuyên nghiệp khác. Nó gồm việc xác minh tính xác thực và mức độ đủ tiêu chuẩn bằng các *máy xử lý tiền giấy* được chứng nhận. Tiền giấy bị hỏng và bẩn phải được trả lại cho Ngân hàng Trung ương Quốc gia (NCB). Tiền giả nghi ngờ phải được bàn giao cho các cơ quan chức năng quốc gia có thẩm quyền.
## Lịch sử
Việc phân loại và đếm tiền giấy bằng phương tiện cơ học đã tồn tại từ những năm 1920. Năm 1916, Hoa Kỳ đã cấp bằng sáng chế *Máy phân loại và đếm tiền giấy*. Chiếc máy này cung cấp một số khe để thu ngân nạp tiền giấy và sử dụng các bộ đếm cơ học. Nó đã được sử dụng làm *Máy đếm tiền Liên bang* bởi Cục Dự trữ Liên bang trong nhiều thập kỷ. Từ năm 1957, công ty De La Rue của Anh đã tiếp thị chiếc máy đếm đầu tiên dựa trên nguyên lý trục xoay, tức là đếm các tờ tiền ở các cạnh. Khi vi điện tử trở nên khả dụng vào cuối những năm 1960, sự phát triển của các máy phân loại bắt đầu để kiểm tra tính xác thực và tình trạng của tiền giấy trong một bước. Các nguyên mẫu đầu tiên được phát triển bởi Toshiba tại Nhật Bản, bởi Crosfield Business Machines dưới sự hướng dẫn của John Crosfield tại Vương quốc Anh, bởi *Società di Fisica Applicata* (SFA) tại Ý, và bởi *Gesellschaft für Automation und Organisation* (GAO), một công ty con của Giesecke+Devrient (G+D), tại Đức dưới sự hướng dẫn của Helmut Gröttrup. Năm 1976, công ty Mỹ *Recognition Equipment Inc* (REI) tham gia. Nhu cầu xử lý tiền mặt được thúc đẩy từ các ngân hàng trung ương, chủ yếu từ Ngân hàng Nhật Bản, Ngân hàng Ý, Ngân hàng Hà Lan và Deutsche Bundesbank của Đức. 

Các máy phân loại thế hệ đầu tiên đạt tốc độ xử lý từ 4 đến 20 tờ tiền mỗi giây. Trong nhiều trường hợp, chúng được xây dựng dựa trên công nghệ đọc thẻ đục lỗ hoặc phân loại thư hoặc sử dụng sự hiệp lực trong việc sản xuất các máy móc như vậy. Mẫu *ISS 300* của G+D là sản phẩm thế hệ đầu tiên và được thiết kế như một *máy bán tự động*. Nó phân loại các tờ tiền của một mệnh giá được chọn trước theo tính xác thực và tình trạng, đạt tốc độ xử lý 8 tờ tiền mỗi giây và được Deutsche Bundesbank giới thiệu vào năm 1977. Nó được sản xuất cho đến năm 2000 và thiết lập một tiêu chuẩn toàn cầu về các hệ thống xử lý tiền giấy với hơn 2.100 hệ thống được bán cho 67 quốc gia. Năm 2006, một chiếc máy đời đầu đã được trưng bày tại Bảo tàng Đức để minh họa nhận dạng mẫu như một ứng dụng sớm của công nghệ thông tin. Từ năm 1985, sự tiến bộ của vi điện tử trên nền tảng vi xử lý đã cho phép các hệ thống xử lý tiền giấy có tốc độ xử lý lên đến 40 tờ tiền mỗi giây với các chức năng hoàn toàn tự động như tháo đai, đóng đai, bó tiền và hủy trực tuyến bằng máy hủy giấy. *BPS 3000* của G+D là một cỗ máy thế hệ thứ hai thống trị thị trường như một *máy hoàn toàn tự động* sau khi đạt được một đơn đặt hàng lớn từ Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ vào năm 1990 và thay thế *Hệ thống Xác minh và Đếm Tiền tệ* (CVCS) của REI. Deutsche Bundesbank và các ngân hàng trung ương khác đã làm theo. Là biến thể BPS 2000 OBIS, nó đã trở thành một tiêu chuẩn toàn cầu cho việc kiểm tra chất lượng cuối cùng của từng tờ tiền trong các nhà máy in tiền.

## Chú thích