An toàn mạng

**An toàn mạng** (*Internet safety*) là một khái niệm bao trùm việc trang bị kiến thức và kỹ năng để tối đa hóa sự an toàn cho cá nhân và bảo mật thông tin trước các rủi ro an ninh khi tham gia vào môi trường mạng Internet. An toàn mạng còn được gọi là **an toàn trực tuyến** (*Online safety*) hay là **An toàn không gian mạng** (*Cyber safety*) và cũng gọi là **An toàn điện tử** (*e-safety*), đề cập đến các chính sách, thực tiễn và quy trình nhằm giảm thiểu các tác hại đối với con người do việc sử dụng sai mục đích Internet. Việc sử dụng sai mục đích này là do sự dễ dàng trong việc ghi lại và lan truyền thông tin trực tuyến. Thông tin riêng tư có thể gặp rủi ro nếu các biện pháp an toàn không được thực hiện đúng cách. Hậu quả tai hại cũng có thể được gây ra thông qua các phương tiện truyền thông được tải lên, có thể chứa nội dung không phù hợp hoặc các cuộc tấn công có chủ đích. Các chính phủ và tổ chức đã bày tỏ lo ngại về sự an toàn của trẻ em, thanh thiếu niên và người cao tuổi khi sử dụng Internet. Nhiều doanh nghiệp và tổ chức đã phải đối mặt với tội phạm mạng và các cuộc tấn công mạng, bao gồm gian lận Internet, dẫn đến những tác động tiêu cực bao gồm tài chính, an ninh khách hàng và lòng tin của khách hàng. Các biện pháp an ninh mạng và các đội ngũ tin cậy và an toàn là một phần trong nỗ lực cải thiện an toàn mạng.

## An toàn thông tin
Thông tin nhạy cảm như thông tin nhận dạng cá nhân (thông tin cá nhân và danh tính), cùng mật khẩu thường gắn liền với tài sản cá nhân và quyền riêng tư, và có thể gây ra những lo ngại về bảo mật nếu bị rò rỉ. Việc truy cập trái phép và sử dụng không an toàn thông tin riêng tư có thể dẫn đến hậu quả như trộm cắp danh tính. Ngày nay, trí tuệ nhân tạo đã làm gia tăng đáng kể sự tinh vi của các mối đe dọa trực tuyến, đặc biệt là thông qua các tin nhắn lừa đảo do AI tạo ra mô phỏng chặt chẽ giao tiếp thực tế. Các vi phạm an toàn thông tin phổ biến bao gồm: 
* *Thu thập thông tin*: Là hành động chia sẻ thông tin riêng tư của một người qua internet mà không có sự đồng ý. Thông tin này thường bao gồm địa chỉ nhà, số điện thoại và tên. Các cuộc tấn công này thường được thực hiện với ý định ác ý, khiến các cá nhân dễ bị đe dọa và quấy rối ngoại tuyến. Sự ẩn danh khuyến khích những kẻ doxxing tiết lộ dữ liệu nhạy cảm này, loại bỏ nỗi sợ hãi về hậu quả cho hành động của chúng.
* *Tấn công giả mạo* (Phishing): Là một loại lừa đảo trong đó những kẻ lừa đảo ngụy trang thành một nguồn đáng tin cậy nhằm nỗ lực lấy được thông tin riêng tư như mật khẩu, thông tin thẻ tín dụng thông qua internet. Các trang web giả mạo này thường được thiết kế để trông giống hệt các trang web chính thống của chúng nhằm tránh sự nghi ngờ từ người dùng. Thông thường, tin tặc sẽ gửi email của bên thứ ba đến mục tiêu yêu cầu thông tin cá nhân và chúng sẽ sử dụng thông tin này làm điểm xâm nhập để thực hiện cuộc tấn công.
## Mã độc
Phần mềm độc hại (Malware), đặc biệt là phần mềm gián điệp (*spyware*), là phần mềm ác ý được thiết kế để thu thập và truyền thông tin riêng tư, chẳng hạn như mật khẩu, mà không có sự đồng ý hoặc kiến thức của người dùng. Chúng thường được phân phối qua email, phần mềm và tệp từ các vị trí không chính thức. Các loại phần mềm độc hại bao gồm virus, Trojan, cửa hậu (*backdoor*), Mã độc tống tiền (*ransomware*), rootkit, sâu máy tính, Dropper, và gian lận nhấp chuột (click fraud). Phần mềm độc hại là một mối lo ngại bảo mật phổ biến vì thường không thể xác định liệu một tệp có bị nhiễm hay không, bất kể nguồn gốc của tệp. Nhiều phương pháp khác nhau được sử dụng để làm xáo trộn chương trình độc hại, bao gồm mã hóa, tàng hình và đóng gói. Mỗi phương pháp đều nhằm làm cho phần mềm độc hại khó bị phát hiện và phân tích hơn, biến phần mềm độc hại thành một vấn đề khó khăn hơn nhiều.

## Quấy rối mạng

Nhiều trang web trên internet chứa tài liệu mà một số người coi là phản cảm, khó chịu hoặc khiêu dâm, thường không theo ý thích của người dùng. Các trang web như vậy có thể bao gồm internet, trang web gây sốc, phát ngôn thù hận hoặc nội dung kích động khác. Nội dung như vậy có thể biểu hiện theo nhiều cách, chẳng hạn như quảng cáo bật lên và các liên kết không ngờ tới. Nội dung phản cảm cũng có thể được tìm thấy trên các trang mạng xã hội, nơi các nền tảng cân bằng giữa kiểm duyệt và tự do ngôn luận. Điều này thường diễn ra dưới hình thức phát ngôn thù hận, nhắm vào những người bị gạt ra lề, những người mà báo cáo của họ ít có khả năng được các đội ngũ kiểm duyệt coi trọng. Sự gia tăng của phát ngôn thù hận tạo ra một môi trường nơi người dùng cảm thấy không an toàn và không được các trang web bảo vệ.

Bám đuôi qua mạng là việc sử dụng internet hoặc các phương tiện điện tử khác để bám đuôi hoặc quấy rối một cá nhân, nhóm hoặc tổ chức. Đây là một tội phạm trong đó ai đó quấy rối hoặc bám đuôi nạn nhân bằng các phương tiện điện tử hoặc kỹ thuật số, chẳng hạn như mạng xã hội, email, tin nhắn tức thời, hoặc tin nhắn được đăng lên một nhóm thảo luận hoặc diễn đàn. Nó có thể bao gồm cáo buộc sai trái, phỉ báng, vu khống và bôi nhọ. Nó cũng có thể bao gồm giám sát, trộm cắp danh tính, đe dọa, phá hoại, gạ gẫm tình dục, hoặc thu thập thông tin có thể được sử dụng để đe dọa, làm xấu hổ hoặc quấy rối. Các thuật ngữ bám đuôi qua mạng và bắt nạt qua mạng thường được sử dụng thay thế cho nhau. Bắt nạt qua mạng là việc sử dụng các phương tiện điện tử như tin nhắn tức thời, mạng xã hội, email và các hình thức giao tiếp trực tuyến khác với ý định lạm dụng, đe dọa hoặc áp chế một cá nhân hoặc nhóm. Trong thập kỷ qua, bắt nạt qua mạng đã được xác định là một vấn đề nghiêm trọng đối với thanh thiếu niên. Trong một nghiên cứu năm 2012 với hơn 11.925 học sinh tại Hoa Kỳ, người ta chỉ ra rằng 23% thanh thiếu niên báo cáo là nạn nhân của bắt nạt qua mạng, 30% trong số đó báo cáo đã trải qua hành vi tự sát. Đôi khi, điều này diễn ra dưới hình thức đăng các tuyên bố bôi nhọ không thể kiểm chứng và bất hợp pháp trên các trang web quấy rối. 
## Tống tiền
Tống tiền tình dục (*Sextortion*), đặc biệt là thông qua việc sử dụng webcam, là một mối lo ngại, đặc biệt đối với những người sử dụng webcam để tán tỉnh và tình dục qua mạng. Thường thì điều này liên quan đến một tội phạm mạng mạo danh người khác, chẳng hạn như một người hấp dẫn để bắt đầu giao tiếp có tính chất tình dục với nạn nhân. Nạn nhân sau đó được thuyết phục cởi quần áo trước webcam, và cũng có thể bị thuyết phục tham gia vào hành vi tình dục, chẳng hạn như thủ dâm. Video được tội phạm mạng ghi lại, kẻ sau đó tiết lộ ý định thực sự của mình và đòi tiền hoặc các dịch vụ khác (chẳng hạn như nhiều hình ảnh khiêu dâm hơn của nạn nhân, trong trường hợp săn mồi trực tuyến), đe dọa sẽ công khai video và gửi cho các thành viên gia đình và bạn bè của nạn nhân nếu họ không tuân thủ. Một video nêu bật những nguy hiểm của tống tiền tình dục đã được Cơ quan Tội phạm Quốc gia phát hành tại Vương quốc Anh để giáo dục mọi người, đặc biệt là khi xem xét thực tế rằng tống tiền có tính chất tình dục có thể gây sỉ nhục đến mức khiến nạn nhân tự kết liễu đời mình, bên cạnh các nỗ lực khác nhằm giáo dục công chúng về những rủi ro của tống tiền tình dục. 
## Đấu tranh
Ngày An toàn Internet được tổ chức trên toàn thế giới vào tháng 2 để nâng cao nhận thức về an toàn mạng. Tại Vương quốc Anh, chiến dịch *Get Safe Online* đã nhận được sự tài trợ từ cơ quan chính phủ Serious Organized Crime Agency (SOCA) và các công ty Internet lớn như Microsoft và eBay. Các nhóm trước đây hoặc hiện đang làm việc về chủ đề an toàn mạng bao gồm:
* Trung tâm Tội phạm Công nghệ cao Úc
* Childnet
* Ủy viên An toàn Điện tử Úc
* Liên minh toàn cầu về truyền thông có trách nhiệm (hiện đã đóng cửa)
* Insafe
* Internet Matters
* Sonia Livingstone
* ThinkUKnow
* Tween summit
* Khảo sát An toàn Internet Thanh thiếu niên (*Youth Internet Safety Survey*)
## Chú thích