Thung Kula Ronghai

**Thung Kula Ronghai** (; đôi khi viết "Thung Kula Rong-Hai") là một vùng đồng bằng rộng ở Đông Bắc Thái Lan (vùng Isan), nằm trên cao nguyên Khorat và trải qua địa phận năm tỉnh Roi Et; Surin; Maha Sarakham; Si Sa Ket và Yasothon. Khu vực này gắn với gạo thơm Hom Mali mang chỉ dẫn địa lý được bảo hộ (PGI) trong hệ thống của Liên minh châu Âu. Tên này cũng có trong danh mục "protected food and drink names" theo hệ thống GI của Vương quốc Anh.

## Tên gọi
Tên gọi Thung Kula Ronghai được diễn giải theo cấu trúc tiếng Thái gồm Thung (, *cánh đồng*), Kula (, *người Kula*) và Ronghai (, *khóc*). Truyền thuyết về nguồn gốc tên gọi gắn với một nhóm "Kula" (thương nhân) đi ngang đồng bằng trong mùa khô, kiệt sức vì thiếu nước và "muốn khóc", từ đó hình thành cách hiểu "cánh đồng nơi Kula khóc".

## Địa lý và phạm vi

Thung Kula Ronghai trải qua năm tỉnh Roi Et, Surin, Maha Sarakham, Si Sa Ket và Yasothon. Một số mô tả nghiên cứu nêu phạm vi không gian theo khoảng vĩ độ 15°06'-16°18'B và kinh độ 102°59'-104°37'Đ. Diện tích vùng được xác định cho sản phẩm PGI là khoảng 2.107.690 rai (khoảng 337.000 ha). Các công trình khác mô tả Thung Kula Ronghai như một vùng đồng bằng thấp/địa hình rất thoải ở trung tâm cao nguyên Khorat, quy mô khoảng 3.370 km2; một nghiên cứu viễn thám về hạn hán có thể dùng ranh giới vùng trồng lúa rộng hơn (khoảng 3.800 km2).

Khu vực này từng được gọi bằng các tên như Thung Mah Long (. *cánh đồng chó lạc*) và Thung Pa Lan (; cũng gặp dạng , *cánh đồng bỏ cháu*). Ranh giới vùng trồng được xác định chi tiết đến cấp tambon trong các huyện thuộc từng tỉnh. Các khâu gieo trồng, thu hoạch, xay xát và đóng gói được yêu cầu thực hiện trong vùng địa lý đã xác định để bảo đảm truy xuất nguồn gốc.

## Khí hậu, thủy văn và đất đai

Khu vực này thuộc kiểu khí hậu nhiệt đới xavan (Aw), thường được mô tả với mùa mưa và mùa khô phân hóa rõ và chịu chi phối của hoàn lưu gió mùa; lượng mưa năm được nêu quanh mức 1.300&nbsp;mm và tập trung chủ yếu vào giai đoạn khoảng tháng 5-10, trong khi mùa khô kéo dài có thể làm gián đoạn nguồn nước cho canh tác lúa mưa. Trong mùa mưa, dòng chảy tràn từ địa hình xung quanh có thể gây úng/ngập theo dải dọc các tuyến sông, trong khi các khoảng thời gian khô hạn ngắn trong mùa mưa vẫn có thể xảy ra, làm tăng biến động nguồn nước theo mùa. Rủi ro hạn hán được phân tích theo không gian - thời gian bằng dữ liệu khí tượng và viễn thám đối với vùng trồng lúa mưa quy mô lớn.

Về đất đai, một số mô tả kỹ thuật nêu đất có kết cấu thiên về cát, khả năng giữ ẩm thấp và độ phì không cao, đồng thời có rủi ro mặn hóa tại một phần diện tích canh tác. Dữ liệu khảo sát đất trong nghiên cứu bản đồ hóa tính chất đất ghi nhận pH đất bề mặt trong khoảng 3,9-6,5 và độ dẫn điện ở mức thấp theo mẫu khảo sát, trong bối cảnh mặn hóa cục bộ vẫn được xem là một thách thức của vùng trũng canh tác lúa mưa quy mô lớn.

## Canh tác lúa và thực hành sản xuất

"Khao Hom Mali Thung Kula Rong-Hai" là lúa thóc, gạo lứt hoặc gạo xay xát từ các giống lúa cảm quang Khao Dawk Mali 105 (KDML 105) và RD 15, trồng trong mùa mưa tại khu vực Thung Kula Rong-Hai và có mùi thơm tự nhiên. Hệ thống canh tác được mô tả theo mô hình một vụ mỗi năm do phụ thuộc nước mưa. Thu hoạch diễn ra sau mùa mưa trong giai đoạn thời tiết mát và khô.

Ruộng lúa được tháo nước khoảng 10-15 ngày trước khi gặt. Lúa sau khi cắt được phơi 2-3 ngày để giảm độ ẩm trước khi xay xát. Nguồn hạt giống phải là giống được cơ quan chuyên trách chứng nhận; thay giống định kỳ khoảng 3 năm được nêu như một biện pháp duy trì độ thuần giống.

## Gạo thơm "Khao Hom Mali Thung Kula Rong-Hai" và chỉ dẫn địa lý

Trong nhóm gạo Hom Mali của Thái Lan, tên "Khao Hom Mali Thung Kula Rong-Hai" () được đăng ký PGI trong hệ thống bảo hộ của EU với quy định về vùng địa lý, giống, đặc tính và quy trình sản xuất, đồng thời xuất hiện trong danh mục GI của Vương quốc Anh kèm dạng tên tiếng Thái và dạng Latin hóa. Quy định kỹ thuật nêu gạo có hạt dài (trên 7,0&nbsp;mm) và dạng thon (tỷ lệ chiều dài/chiều rộng trên 3,2), độ ẩm không quá 14%, tỷ lệ lẫn giống khác không quá 8% và hàm lượng amylose khoảng 14-16%; mùi thơm và cảm quan khi nấu được dùng như dấu hiệu nhận biết trong tiêu chuẩn sản phẩm, và việc đóng gói được yêu cầu thực hiện trong vùng địa lý (tái đóng gói bị cấm) nhằm hạn chế suy giảm chất lượng và nguy cơ lẫn tạp; điều kiện thời tiết mát và khô trong mùa thu hoạch cùng một số thực hành quản trị nước và ruộng lúa tại địa phương được nêu như các yếu tố liên hệ với đặc tính sản phẩm.

## Đăng ký PGI tại EU

Trong quá trình đăng ký PGI tại EU, hồ sơ nhận phản đối từ Bỉ, Pháp, Ý, Hà Lan và Vương quốc Anh. Phạm vi bảo hộ được áp dụng cho toàn bộ tên "Khao Hom Mali Thung Kula Rong-Hai". Thái Lan xác nhận không yêu cầu bảo hộ riêng thuật ngữ "Khao Hom Mali". Văn bản Quy định (EU) số 120/2013 được công bố lại trong cơ sở dữ liệu pháp luật của Vương quốc Anh.

## Quy hoạch tài nguyên nước và phát triển nông thôn

Khu vực này đối mặt với lũ lụt và hạn hán lặp lại cùng hiện tượng đất mặn lan rộng, làm giảm năng suất nông nghiệp. Các biện pháp được mô tả gồm ao trữ nước trong trang trại, cải tạo đập tràn và mở rộng một số tuyến sông để giảm diện tích ngập và tăng nguồn nước mùa khô. Một số tài liệu kỹ thuật cũng mô tả các can thiệp dạng "cải tạo mặt bằng/đồng ruộng" (land remodelling) ở vùng đồng bằng này nhằm cải thiện thoát nước, giảm úng và hỗ trợ ổn định sản xuất lúa mưa.

## Nghiên cứu về hạn hán
Một khung phân tích hạn hán theo không gian - thời gian được xây dựng cho vùng trồng lúa mưa quy mô lớn tại Thung Kula Ronghai dựa trên dữ liệu khí tượng và viễn thám. Các chỉ số hạn hán được dùng để mô tả rủi ro theo mùa và theo khu vực trong vùng trồng.

## Xem thêm
* Gạo Hom Mali
* Gạo thơm
* Gạo
* Chỉ dẫn địa lý
* Chỉ dẫn địa lý được bảo hộ

## Chú thích