Wikipedia và xung đột Israel – Palestine

[nhỏ|Tình hình tại các [Lãnh thổ Palestine bị chiếm đóng|vùng lãnh thổ bị Israel chiếm đóng,  theo Văn phòng Điều phối các vấn đề nhân đạo của Liên Hợp Quốc|381x381px]]
Xung đột Israel–Palestine đã được đề cập sâu rộng trên Wikipedia, song nội dung này đã vấp phải sự chỉ trích từ những người ủng hộ cả hai phía về sự thiên vị được cho là đang tồn tại. Các nhóm bên ngoài đã phát động những chiến dịch biên tập có tổ chức nhằm gây ảnh hưởng đến nội dung của nền tảng này. Khối lượng các sửa đổi về những chủ đề liên quan đến chiến tranh Gaza đã tăng vọt kể từ các cuộc tấn công ngày 7 tháng 10 năm 2023 trong khi nội dung về cuộc xung đột cũng có sự khác biệt đáng kể giữa các phiên bản ngôn ngữ của Wikipedia.

## Lịch sử
nhỏ|Biểu ngữ của Dự án Hợp tác Wiki Israel Palestine |250x250px
Nhà báo Omer Benjakob của tờ *[[Haaretz]]* nhận định rằng "hai phe tham chiến" gồm các biên tập viên Wikipedia thân Israel và thân Palestine đã xuất hiện sau khi phong trào Intifada lần thứ hai kết thúc. Trong thời gian diễn ra phong trào này, một bài viết về rào chắn Bờ Tây của Israel đã được khởi tạo với tên gọi ban đầu là "hàng rào an ninh" mang xu hướng ủng hộ Israel trước khi được cập nhật lại ngay trong ngày để bổ sung cụm từ "bức tường apartheid".

Vào tháng 9 năm 2006, Dự án Wiki Israel được thành lập nhằm cải thiện nội dung về các chủ đề liên quan đến Israel trong khi Dự án Wiki Palestine được thành lập hai tháng sau đó. Vào năm 2008, Dự án Hợp tác Wiki Israel Palestine ra đời nhằm hòa giải các nỗ lực biên tập với dòng mô tả trên trang dự án rằng: “Trong một chủ đề bị bủa vây bởi các câu chuyện lịch sử mâu thuẫn, chúng tôi đang nỗ lực biến Wikipedia thành điểm tham chiếu cân bằng nhất cho cuộc xung đột. Hãy giúp chúng tôi xây dựng cầu nối và phá bỏ rào cản trong cuộc xung đột nan giải nhất thế giới.”

Năm 2008, tổ chức thân Palestine *[[The Electronic Intifada]]* đã công bố các email rò rỉ từ nhóm giám sát thân Israel là Ủy ban Chính xác trong Báo cáo Trung Đông tại Mỹ (CAMERA) với nội dung được cho là tiết lộ một chiến dịch gây ảnh hưởng có tổ chức trên Wikipedia. Chiến dịch này gợi ý rằng các biên tập viên thân Israel nên giả vờ quan tâm đến những chủ đề khác cho đến khi được bầu làm bảo quản viên, sau đó sử dụng quyền hạn của mình để đàn áp các biên tập viên thân Palestine đồng thời hỗ trợ các biên tập viên thân Israel. Vụ việc này đã dẫn đến kết quả là ít nhất năm biên tập viên bị cấm vĩnh viễn trên Wikipedia.

Cũng trong năm 2008, sau khi các tranh chấp liên quan đến phong trào Intifada lần thứ hai cùng các bài viết khác về xung đột Israel–Palestine lên đến đỉnh điểm, Ủy ban Trọng tài của Wikipedia đã quyết định ban hành một bộ quy tắc ứng xử cho việc biên tập các bài viết liên quan đến chủ đề này. Các biên tập viên được yêu cầu phải có hơn 500 sửa đổi trong ít nhất 30 ngày để đủ điều kiện biên tập các bài viết liên quan, chỉ được thực hiện một lần lùi sửa mỗi ngày trên toàn bộ chủ đề và có thể bị cấm biên tập các bài viết liên quan nếu vi phạm. Phán quyết này được tái khẳng định và mở rộng vào năm 2009 và 2015. Kể từ năm 2008 đã có bốn vụ việc trọng tài giải quyết xung đột thường diễn ra song song với sự bùng phát bạo lực tại Trung Đông.

Tờ *[[The Jerusalem Post]]* đưa tin vào năm 2010 rằng "các biên tập viên Israel đã cảm nhận được sự hiện diện ngày càng tăng của các nhà hoạt động thân Palestine" trên Wikipedia tiếng Anh đồng thời xuất hiện những lời kêu gọi cảnh giác về các chủ đề liên quan đến Israel trên Wikipedia tiếng Hebrew. Vào tháng 8 năm 2010, hai nhóm cánh hữu Israel gồm Hội đồng Yesha và My Israel đã tổ chức một khóa học về biên tập Wikipedia theo quan điểm thân Zion. Giám đốc Hội đồng Yesha Naftali Bennett phát biểu: “Chúng tôi không muốn thay đổi Wikipedia hay biến nó thành một công cụ tuyên truyền. Chúng tôi chỉ muốn cho thấy khía cạnh khác vì mọi người nghĩ rằng người Israel là những kẻ xấu xa độc ác chỉ muốn làm hại người Ả Rập cả ngày.” Để đáp trả, Chủ tịch Hiệp hội Nhà báo Palestine Abed A-Nassar đã kêu gọi các tổ chức Palestine làm cho các bài viết trên Wikipedia trở nên thân Palestine hơn nhằm chống lại cái mà ông gọi là “cuộc chiến quan hệ công chúng” của Israel.

Vào tháng 6 năm 2013, Arnie Draiman, một biên tập viên truyền thông trực tuyến cho nhóm thân Israel NGO Monitor, đã bị cấm vô thời hạn biên tập các bài viết về xung đột Ả Rập–Israel do biên tập thiên vị, che giấu nơi làm việc và sử dụng tài khoản thứ hai theo cách bị chính sách Wikipedia nghiêm cấm. Draiman là người đóng góp chính cho các bài viết về NGO Monitor cùng người sáng lập Gerald Steinberg, đồng thời thực hiện hàng trăm sửa đổi trên các bài viết về những tổ chức nhân quyền bao gồm B'Tselem, New Israel Fund, Human Rights Watch và nhiều tổ chức khác mà Steinberg phản đối.

Vào năm 2014, Euronews đưa tin rằng các bài viết tiếng Hebrew và tiếng Ả Rập về cuộc chiến tranh Gaza năm 2014 đã trình bày những câu chuyện qua hình ảnh hoàn toàn khác biệt trong khi bài viết tiếng Anh thể hiện sự cân bằng hơn.

Vào tháng 12 năm 2017, sau khi Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump tuyên bố Hoa Kỳ sẽ công nhận Jerusalem là thủ đô của Israel thì Wikipedia đã có động thái tương tự và châm ngòi cho các cuộc tranh luận giữa những biên tập viên. Vào thời điểm đó, các bài viết trên Wikipedia tiếng Anh và Wikipedia tiếng Hebrew đều ghi nhận Jerusalem là thủ đô của Israel trong khi bài viết trên Wikipedia tiếng Ả Rập lại cho rằng Israel tuyên bố đây là thủ đô của mình song thực chất nó nằm tại vùng Palestine bị chiếm đóng. Cùng tháng đó, một cuộc bút chiến đã nổ ra giữa các biên tập viên "thân Israel" và "thân Palestine" xoay quanh việc đưa các cáo buộc cho rằng nhà hoạt động người Mỹ gốc Palestine Linda Sarsour đã bác bỏ những tố cáo quấy rối tình dục vào bài viết về bà; Benjakob bình luận rằng: "Mặc dù các tranh chấp chính trị thường xuyên diễn ra trên Wikipedia, ví dụ như việc các biên tập viên thân Israel và thân Palestine tranh cãi về các chủ đề gây mâu thuẫn như quy chế của Jerusalem, trường hợp của Sarsour làm nổi bật việc vấn đề Israel–Palestine đôi khi có thể lấn át các vấn đề quan trọng khác."

Vào tháng 11 năm 2020, *Haaretz* đưa tin rằng bài viết "Bantustan Bờ Tây" so sánh sự kiểm soát của Israel tại Bờ Tây với các khu biệt lập dành riêng cho người da đen ở Nam Phi thời kỳ apartheid đã cho thấy một sự thay đổi tiềm tàng trong sự đồng thuận của Wikipedia về việc ví Israel như một chế độ apartheid. Các biên tập viên cho rằng việc bài viết này vượt qua được đề xuất xóa bỏ cho thấy các sự kiện như kế hoạch hòa bình của Trump và cam kết sáp nhập một phần Bờ Tây của Benjamin Netanyahu đã làm suy yếu luận điểm của Israel rằng họ ủng hộ giải pháp hai nhà nước cũng như nỗ lực thành lập một nhà nước Palestine.

Benjakob nhận định vào năm 2020 rằng các cuộc bút chiến về xung đột Israel–Palestine đã có ảnh hưởng căn bản đến cách Wikipedia xử lý các vấn đề gây tranh cãi bao gồm việc khóa bài viết đối với công chúng và chỉ cho phép những biên tập viên đã đăng ký tài khoản cùng mức độ kinh nghiệm nhất định được quyền đóng góp. Kết quả là sự hình thành của hai phe tư tưởng gồm các biên tập viên thân Israel và thân Palestine vốn bị kẹt trong tình trạng mà một số người mô tả là sự bế tắc về biên tập.

Vào tháng 2 năm 2021, Wikipedia tiếng Hebrew đã đổi tên phiên bản bài viết về sự chiếm đóng Bờ Tây của Israel bằng cách thay thế từ "chiếm đóng" thành "cai trị". Đến tháng 7 năm 2023, Diễn đàn Chính sách Kohelet xác nhận rằng một nhân viên của họ đã biên tập Wikipedia tiếng Hebrew trái với quy định của tổ chức lẫn Wikipedia thông qua việc sử dụng các tài khoản con rối.

### Chiến tranh Gaza (2023–nay)
Chiến tranh Gaza đã được đề cập sâu rộng trên Wikipedia cùng các dự án liên quan bằng nhiều ngôn ngữ khác nhau, bao gồm các bài viết về cuộc tấn công ngày 7 tháng 10 cũng như lệnh phong tỏa Dải Gaza và cuộc xâm lược diễn ra sau đó của Israel. Các bài viết liên quan đến cuộc chiến đã xảy ra tình trạng bút chiến do sự đa dạng trong các luồng thông tin từ cả hai phía của cuộc xung đột, ví dụ như trong tuần đầu tiên của cuộc chiến, một biên tập viên Wikipedia tiếng Hebrew đã thêm thông tin vào bài viết về các cựu quan chức an ninh Israel nhưng lại bỏ qua Thủ tướng Benjamin Netanyahu cùng các đồng minh theo cách được cho là ám chỉ trách nhiệm của những quan chức này đối với thất bại của Israel trong việc ngăn chặn cuộc tấn công ngày 7 tháng 10. Các biên tập viên đã tranh luận về những chủ đề như liệu có nên gọi Israel là một ví dụ của "chủ nghĩa thực dân định cư" hay "chế độ apartheid" cũng như việc các hoạt động quân sự của nước này tại Gaza có nên được phân loại là hành vi diệt chủng hay không.

Quỹ Wikimedia (WMF) đã đưa ra một tuyên bố với tiêu đề "Cập nhật của Wikimedia về cuộc khủng hoảng tại Dải Gaza và Israel" vào ngày 4 tháng 12 năm 2023 rồi tiếp tục đưa ra một tuyên bố khác vào ngày hôm sau nhằm kêu gọi "chấm dứt các biện pháp ngăn chặn quyền truy cập internet tại Dải Gaza".
[nhỏ|Logo [Wikipedia tiếng Ả Rập thể hiện sự ủng hộ đối với người Palestine. Logo này đã được sử dụng từ ngày 23 tháng 12 năm 2023.|287x287px]]
Vào ngày 23 tháng 12 năm 2023, Wikipedia tiếng Ả Rập đã thay đổi logo sang màu cờ Palestine đồng thời đình chỉ việc biên tập bài viết trong ngày hôm đó để phản đối chiến dịch quân sự của Israel tại Gaza cũng như sự thiên vị của các chính phủ phương Tây đặc biệt là Hoa Kỳ đối với Israel. Theo một biểu ngữ được đăng trên trang chính của Wikipedia tiếng Ả Rập thì động thái này được thực hiện nhằm thể hiện tình đoàn kết và bác bỏ thông tin sai lệch. Nhiều người dùng Ả Rập cùng những người ủng hộ cuộc đấu tranh của người Palestine đã hoan nghênh hành động đoàn kết này trong khi một số người dùng Israel chỉ trích vì cho rằng nó vi phạm các quy tắc về tính trung lập của Wikipedia.

Vào đầu năm 2024, Ủy ban Trọng tài của Wikipedia tiếng Anh đã cấm ba biên tập viên có liên quan đến một chiến dịch biên tập thân Israel. Cuộc điều tra của Ủy ban cho thấy, sau các cuộc tấn công ngày 7 tháng 10 thì một biên tập viên bị cấm đã bắt đầu chỉ đạo các biên tập viên khác chỉnh sửa các bài viết liên quan đến xung đột, bao gồm chủ đề về việc sử dụng lá chắn người hay cuộc đột kích Beit Rima cùng các tội ác chống lại Israel. Một trong những biên tập viên này cũng thúc giục đồng nghiệp bỏ phiếu xóa hoặc hợp nhất một bài viết gọi chiến tranh Gaza là hành vi diệt chủng. Một số biên tập viên bị cáo buộc tẩy trắng các bài viết gây bất lợi cho Iran cũng bị tố cáo biên tập thiên vị trong các chủ đề liên quan đến xung đột Israel–Palestine, chẳng hạn như việc tạo bài viết về cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Houthi vào Israel năm 2024 với nội dung mô tả cuộc tấn công được "ca ngợi là chiến thắng cho người dân Palestine bị áp bức cùng các chiến binh của họ" trước khi được cập nhật lại để quy trách nhiệm cho Hezbollah.

Vào tháng 6 năm 2024, một cuộc bút chiến liên quan đến các bài viết trên Wikipedia tiếng Anh về hoạt động giải cứu Nuseirat năm 2024 và thảm sát trại tị nạn Nuseirat đã diễn ra dẫn đến việc hạn chế quyền biên tập đối với các bài viết này. Bài viết về hoạt động giải cứu Nuseirat năm 2024 được xây dựng dựa trên tường thuật chính thức của Israel trong khi bài viết về vụ thảm sát trại tị nạn Nuseirat dựa trên số liệu do Bộ Y tế Gaza cung cấp. Đến tháng 1 năm 2025 sau nhiều cuộc thảo luận, hai bài viết đã được hợp nhất thành một bài duy nhất có tiêu đề "Giải cứu và thảm sát Nuseirat".

Vào tháng 7 năm 2024, bài viết trên Wikipedia tiếng Anh về "Cáo buộc diệt chủng trong cuộc tấn công của Israel vào Gaza năm 2023" đã được đổi tên thành "Diệt chủng Gaza" sau hai tháng tranh luận. Bài viết này sau đó được thêm vào danh sách các cuộc diệt chủng vào tháng 11 đồng thời một mục về Palestine cũng được bổ sung vào bài viết về diệt chủng các dân tộc bản địa trong cùng tháng.

Vào tháng 9 năm 2024, Jewish Insider đưa tin rằng một nhóm biên tập viên thuộc liên minh "Tech for Palestine" đã sử dụng các công cụ bên thứ ba như Discord để phối hợp nỗ lực trong cái gọi là "cuộc chiến thông tin vì sự thật, hòa bình và công lý" trên "mặt trận Wikipedia". Các hoạt động của họ bao gồm biên soạn danh sách các trang dự kiến chỉnh sửa cũng như yêu cầu những thay đổi cụ thể và chia sẻ các video hướng dẫn. Một tài liệu của nhóm tuyên bố rằng: "Wikipedia không chỉ là một bách khoa toàn thư trực tuyến mà còn là chiến trường của các luồng thông tin." Cuộc điều tra cho thấy "Tác động biên tập ước tính thận trọng hiện tại của nhóm (dựa trên bằng chứng có sẵn) là 260 sửa đổi trên 114 bài viết."

Theo Jewish Insider, nhóm này chịu một phần trách nhiệm cho quyết định phân loại Liên đoàn Chống Phỉ báng là nguồn không đáng tin cậy về các chủ đề liên quan đến xung đột Israel–Palestine. Tờ Jewish Journal of Greater Los Angeles cho rằng bất chấp tính trung lập chính trị của trang web thì các biên tập viên thường cố gắng đưa thành kiến cá nhân vào khi biên tập bài viết.

Vào tháng 12 năm 2024, Ủy ban Trọng tài đã cấm vĩnh viễn hai biên tập viên có quan điểm thân Palestine và áp dụng các biện pháp hạn chế đối với ba người khác vì hành vi “vận động bỏ phiếu”, hay nói cách khác là thông báo cho các biên tập viên khác về một cuộc thảo luận liên quan đến một sửa đổi cụ thể với mục đích tác động đến kết quả theo một hướng nhất định. Ủy ban cũng cáo buộc các biên tập viên này khuyến khích người dùng khác lách các hạn chế về xác nhận mở rộng và tham gia vào hoạt động biên tập gây rối.

Vào tháng 1 năm 2025, Ủy ban Trọng tài đã cấm sáu biên tập viên "thân Palestine" và hai biên tập viên "thân Israel" chỉnh sửa các bài viết liên quan đến xung đột. Các lệnh cấm này liên quan đến hành vi và ứng xử của biên tập viên thay vì nội dung chỉnh sửa của họ. Ủy ban Trọng tài cũng nhận thấy rằng các tài khoản con rối là một vấn đề đang diễn ra và gây ra sự gián đoạn đáng kể. Ngoài các lệnh cấm, Ủy ban đã đưa ra quy định "hạn chế biên tập cân bằng", yêu cầu người dùng bị chế tài chỉ được dành một phần ba số sửa đổi của họ cho các bài viết liên quan đến xung đột Israel–Palestine ngay cả khi không vi phạm quy tắc hành vi nào.

## Bình luận và phản hồi
Omer Benjakob của tờ *[[Haaretz]]* nhận định vào năm 2021 rằng các bài viết về cuộc xung đột trên Wikipedia tiếng Anh, tiếng Hebrew và tiếng Ả Rập có sự khác biệt rất lớn trong khi đây là một trong ba chủ đề chịu sự quản lý chặt chẽ nhất trên Wikipedia tiếng Anh. Vào năm 2023, Stephen Harrison của *[[Slate (magazine)|Slate]]* viết: "Không ngạc nhiên khi Wikipedia là nơi tốt hơn để tìm hiểu về xung đột Israel–Palestine so với X, TikTok cùng các nền tảng mạng xã hội khác." Sử gia  khi so sánh nội dung về chiến tranh Gaza trên Wikipedia tiếng Anh và tiếng Hebrew vào năm 2024 đã cho rằng những sự bóp méo nằm ở Wikipedia tiếng Hebrew đồng thời nhận xét đang có "một cuộc chiến nhỏ giữa phe Cánh hữu và Cánh tả trên Wikipedia tiếng Hebrew".

Trong một báo cáo vào tháng 3 năm 2024, Đại hội Do Thái Thế giới (WJC) viết rằng "tình trạng của các bài viết đề cập đến cuộc xung đột đang ở mức đáng báo động về sự thiếu trung lập". Tổ chức này cũng cho rằng bài viết so sánh giữa Israel và Đức Quốc xã của Wikipedia đã "bình thường hóa sự so sánh không thể chấp nhận được" thông qua việc sử dụng các thuật ngữ như "chiếm đóng" và "hành động quân sự". WJC cũng báo cáo rằng các "cuộc tấn công xóa bài" đã xảy ra trên Wikipedia dẫn đến việc đề cử xóa đồng loạt các bài viết về những vụ thảm sát tại Netiv HaAsara, Nir Yitzhak và Holit cũng như bài viết về Inbal Rabin-Lieberman. Một cây bút của tờ *[[The Forward]]* đã gọi các ví dụ về thành kiến chống Israel mà WJC đưa ra là "thiếu thuyết phục" trong khi Shira Klein cũng lên tiếng chỉ trích báo cáo này.

Một bài xã luận trên tờ *[[The Jerusalem Post]]* vào tháng 6 năm 2024 cho rằng phiên bản tiếng Anh của bài viết về chiến tranh Gaza có phần trung lập hơn so với các phiên bản tiếng Ả Rập và tiếng Hebrew. Một bài viết khác vào tháng 9 nhận định rằng việc đặt tiêu đề bài viết Diệt chủng Gaza "theo bất kỳ thước đo hợp lý nào cũng sẽ đóng chiếc đinh cuối cùng vào cỗ quan tài chứa uy tín của Wikipedia với tư cách là nguồn thông tin đáng tin cậy về Israel và người Do Thái". *[[Ynetnews]]* viết vào tháng 8 năm 2024: "Kể từ khi chiến tranh bắt đầu thì Wikipedia đã trở thành chiến trường cho chiến tranh thông tin với những cuộc đấu tranh quyền lực đáng kể giữa các biên tập viên thân Palestine và thân Israel. Theo các biên tập viên Israel, nhiều mục từ được viết từ quan điểm chống Israel bởi những biên tập viên sử dụng nền tảng này để lan truyền thông điệp của Palestine." *[[Israel Hayom]]* viết vào tháng 9 năm 2024: "Wikipedia thường xuyên chịu sự giám sát đặc biệt là khi liên quan đến các vấn đề gây tranh cãi như xung đột Israel–Palestine. Với hàng triệu độc giả dựa vào trang web để tìm kiếm thông tin, những thay đổi đối với các mục từ như thế này có thể gây ra tác động đáng kể đến sự hiểu biết của công chúng về các sự kiện lịch sử cùng những cuộc tranh luận địa chính trị hiện đại." Theo báo cáo tháng 10 năm 2024 của Ashley Rindsberg thuộc công ty truyền thông *[[Pirate Wires]]*, một nhóm biên tập viên Wikipedia đã thực hiện "chiến dịch phối hợp" nhằm "thay đổi có hệ thống hàng nghìn bài viết để xoay chuyển dư luận chống lại Israel".

Vào tháng 1 năm 2025, *[[The Forward]]* đưa tin rằng tổ chức tư vấn bảo thủ The Heritage Foundation đang lên kế hoạch công khai danh tính các biên tập viên Wikipedia đã thêm nội dung mà họ coi là bài Do Thái. Tổ chức này đã gửi cho các nhóm Do Thái một bản thuyết trình bao gồm những chiến thuật nhằm tiết lộ danh tính của các biên tập viên. Để đáp trả, cộng đồng Wikipedia đã quyết định thêm trang web của Heritage Foundation vào  vào tháng 3 cùng năm. Vào tháng 2 năm 2025, Harrison nhận định: "Hãy nói rõ rằng cách xử lý của Wikipedia đối với chủ đề này là cực kỳ gây tranh cãi. Nhiều biên tập viên cố tình tránh các trang như 'Chiến tranh Gaza', 'Chủ nghĩa Zion' và ngay cả bài viết về cách đưa tin của chính Wikipedia đối với xung đột Israel–Palestine."

Một báo cáo vào tháng 3 năm 2025 của Liên đoàn Chống Phỉ báng (ADL) cho biết họ đã xác định được một "chiến dịch kéo dài nhiều năm của các biên tập viên thiếu thiện chí nhằm sửa đổi nội dung Wikipedia về Israel và xung đột Israel–Palestine". Một bức thư từ 23 thành viên Hạ viện Hoa Kỳ gửi đến Quỹ Wikimedia (WMF) đã trích dẫn báo cáo này đồng thời yêu cầu WMF giải trình về cách ngăn chặn thành kiến chống Israel trên Wikipedia cũng như cung cấp dữ liệu về các tranh chấp nội dung, lùi sửa và hành động của bảo quản viên liên quan đến thành kiến bài Do Thái, chống Zion hoặc chống Israel. Klein, người được trích dẫn trong báo cáo của ADL, đã chỉ trích cả báo cáo lẫn bức thư và cho rằng ADL đã xuyên tạc các phát hiện trong nghiên cứu của bà. Bà nhận định báo cáo này "không đáp ứng các tiêu chuẩn chặt chẽ của nghiên cứu học thuật và sử dụng phương pháp nghiên cứu có sai sót", bà cho rằng mục tiêu của báo cáo và bức thư này nhằm định hướng cách nhìn về Israel hơn là chống lại chủ nghĩa bài Do Thái, dựa trên một tiền đề mà bà coi là sai lầm rằng việc chỉ trích Israel hoặc chủ nghĩa Zion tự thân đã mang tính bài Do Thái. Sử gia Jan Grabowski là đồng tác giả của bà đã không đồng tình với lời chỉ trích này. Một nhóm chống Zion tên Jewish Voice for Peace gọi báo cáo là "thái quá" và là "nỗ lực lộ liễu nhằm dập tắt những chỉ trích đối với Israel cũng như trả đũa Wikipedia vì đã chỉ ra thành kiến chống Palestine của ADL".

Vào tháng 8 năm 2025, các thành viên Đảng Cộng hòa tại Ủy ban Giám sát và Cải cách Chính phủ Hạ viện Hoa Kỳ đã trích dẫn báo cáo của ADL để khởi động một cuộc điều tra về cáo buộc thiên vị trên Wikipedia. Các đại diện cho biết đây là một phần của cuộc điều tra về "các hoạt động nước ngoài và cá nhân tại những tổ chức học thuật được trợ cấp bởi tiền thuế của người Mỹ nhằm gây ảnh hưởng đến dư luận Hoa Kỳ".

Vào tháng 4 năm 2025, Luật sư Hoa Kỳ lâm thời của Quận Columbia Ed Martin đã gửi cho WMF một bức thư cáo buộc tổ chức này "cho phép các tác nhân nước ngoài thao túng thông tin và truyền bá tuyên truyền" đồng thời cho rằng điều này có thể vi phạm quy chế miễn thuế của WMF.

### Từ phía Wikipedia
[nhỏ|[Jimmy Wales vào năm 2023|307x307px]]
 các bài viết trên Wikipedia tiếng Anh về xung đột Israel–Palestine được áp dụng mức khóa "bảo vệ xác nhận mở rộng" nghĩa là người dùng chưa đăng ký không thể biên tập trong khi người dùng đã đăng ký chỉ được phép biên tập nếu tài khoản của họ đã hoạt động ít nhất 30 ngày và thực hiện tối thiểu 500 sửa đổi. Đại hội Do Thái Thế giới (WJC) bình luận rằng quy định này "khiến nhiều người Israel không thể biên tập các bài viết mà họ có kiến thức sâu rộng".

#### Jimmy Wales

Đồng sáng lập Wikipedia Jimmy Wales cho biết chủ đề này thường xuyên gây tranh luận song trang web luôn nỗ lực duy trì tính trung lập. Vào tháng 12 năm 2024, ông phát biểu: "Trong những tháng gần đây thì các trang xoay quanh Israel–Palestine đã trở nên khó khăn. Điều đó không có nghĩa là chúng trở nên thiên vị về hướng này hay hướng khác. Nhưng nó có nghĩa là các cuộc thảo luận trở nên gay gắt hơn khi mọi người phải vật lộn với những cáo buộc diệt chủng cùng các vấn đề tương tự. Điều này cũng có nghĩa là độc giả trở nên nhạy cảm hơn, vậy nên nếu một câu văn không vừa ý, họ sẽ cảm thấy đó như một sự xúc phạm nặng nề hơn."

Vào đầu tháng 11 năm 2025, Wales nhận định rằng bài viết trên Wikipedia tiếng Anh về diệt chủng Gaza là "một trong những mục từ Wikipedia tồi tệ nhất tôi từng thấy trong một thời gian rất dài" và nó "không đáp ứng các tiêu chuẩn về tính trung lập của chúng tôi". Ông cũng bình luận trên trang thảo luận của bài viết rằng ông đã được một phóng viên hỏi về bài viết này đồng thời cho biết "phần mở đầu cùng cách trình bày tổng thể khẳng định bằng giọng văn của Wikipedia rằng Israel đang thực hiện hành vi diệt chủng mặc dù tuyên bố đó bị tranh cãi gay gắt". Các biên tập viên khác của bài viết đã chỉ trích những bình luận của ông. Hội đồng Quan hệ Mỹ–Hồi giáo (CAIR) đã lên tiếng chỉ trích cái mà họ coi là nỗ lực của Wales và Larry Sanger nhằm "kiểm duyệt mục từ 'diệt chủng Gaza' trên Wikipedia".

## Độ tin cậy của Liên đoàn Chống Phỉ báng

Vào tháng 6 năm 2024, cộng đồng Wikipedia tiếng Anh đã tuyên bố ADL là nguồn thông tin nhìn chung không đáng tin cậy về cuộc xung đột. Một bảo quản viên Wikipedia tiếng Anh chịu trách nhiệm đánh giá sự đồng thuận của cộng đồng trong cuộc thảo luận này cho biết có bằng chứng đáng kể về việc ADL hành động như một "nhóm vận động thân Israel" khi xuất bản thông tin sai lệch chưa được đính chính "đến mức làm tổn hại danh tiếng của họ về độ chính xác và kiểm chứng thực tế liên quan đến xung đột Israel–Palestine" cũng như "thói quen của ADL trong việc đánh đồng việc chỉ trích các hành động của chính phủ Israel với chủ nghĩa bài Do Thái". Vào cuối tháng đó, cộng đồng Wikipedia tiếng Anh kết luận rằng sự thiếu tin cậy của ADL còn mở rộng sang "sự giao thoa giữa chủ nghĩa bài Do Thái và xung đột Israel–Palestine chẳng hạn như việc dán nhãn các nhà hoạt động thân Palestine là bài Do Thái", song "ADL có thể được coi là đáng tin cậy ở mức tương đối về chủ đề bài Do Thái khi không liên quan đến Israel và chủ nghĩa Zion".

Giáo sư lịch sử Do Thái hiện đại James Loeffler tại Đại học Johns Hopkins nhận định rằng các biên tập viên Wikipedia đã "chịu ảnh hưởng nặng nề bởi các bình luận của ban lãnh đạo ADL" vốn có "quan điểm gay gắt hơn nhiều so với hầu hết các nhà nghiên cứu học thuật trong việc làm mờ ranh giới giữa chủ nghĩa chống Zion và chủ nghĩa bài Do Thái".

ADL đã chỉ trích quyết định này và cho rằng đây là một phần của "chiến dịch nhằm phi chính danh hóa ADL". Giám đốc điều hành ADL Jonathan Greenblatt tuyên bố tổ chức sẽ làm tất cả những gì có thể để thuyết phục ban lãnh đạo Wikipedia rằng họ đang hiểu lầm tình hình.

## Xem thêm

* Chủ nghĩa bài Do Thái trên Wikipedia
* Thiên vị ý thức hệ trên Wikipedia
* Phản ứng quốc tế đối với chiến tranh Gaza
* Truyền thông đưa tin về chiến tranh Gaza
* Truyền thông đưa tin về xung đột Israel–Palestine
* Niên biểu xung đột giữa Wikipedia và chính phủ Hoa Kỳ

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

### Cáo buộc thiên vị thân Israel

* , do TRT World tải lên ngày 15 tháng 6 năm 2024

### Cáo buộc thiên vị thân Palestine

* 
* , một cuộc họp Zoom có sự tham gia của Aaron Bandler được tải lên vào ngày 5 tháng 1 năm 2025

### Tuyên bố của Wikimedia

* , Wikimedia Foundation, tháng 12 năm 2023
* 

### Ghi chú