open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Astropecten jonstoni

***Astropecten jonstoni*** là tên của một loài sao biển thuộc họ Astropectinidae.
## Môi trường sống và hành vi
Các loài trong chi *[[Astropecten]]* thường sống ở những đáy biển có cát, bùn hoặc sỏi. Vào ban ngày chúng sẽ ở bên dưới chất nền. Đến cuối buổi chiều và vào ban đêm thì mới trồi lên kiếm ăn. *Astropecten jonstoni* thì ngược lại. Ta dễ dàng tìm được chúng vào mọi thời điểm ban ngày, chúng hoạt động mạnh vào sáng sớm và chiều muộn. Bên cạnh đó, nó chỉ sinh sống ở biển Địa Trung Hải tại độ sâu mà nó ưa thích là từ 1 đến 12 mét.
## Mô tả
Loài sao biển này thường có 5 cánh. Rìa cánh có gai, lớp gai ngoài cùng thì có màu trắng hơi vàng ở đầu và gốc gai thì có màu cam đậm. Lớp gai trong cùng thì rất ngắn, thậm chí là không có. Về tổng thể thì hình dáng của nó khác thường, phần giữa thì khá to còn các cánh của nó thì giống như các bản mẫu điển hình của sao biển. Màu của phần trên thì có màu be hoặc xanh lá có sắc xanh lam hay là có màu nâu xám. So sánh với các loài cùng chi, loài có kích thước nhỏ nhất, chỉ có đường kính khoảng từ 7 đến 8&nbsp;cm. Dựa vào hình dáng, kích thước, màu sắc, ta có thể phân biệt chúng với các loài khác. Nhưng có một tỉ lệ rất nhỏ rằng chúng bị nhầm lẫn với các cá thể non của loài *[[Astropecten platyacanthus]]*.
## Thức ăn
Chúng là loài động vật ăn thịt và thức ăn là các loài trai. Khi bắt được con mồi bằng cánh, nó sẽ đưa đến miệng. Các lông gai quanh miệng sẽ giữ chặt thức ăn.
## Chú thích

## Tham khảo
* Roberto Pillon (2009). Astropecten of the Mediterranean Sea
* Koehler, Réné. 1921. *Faune de France. Echinodermes*.
* Tortonese, Enrico. 1965. *Fauna d'Italia. Echinodermata*.
* Ludwig, Hubert. 1897. *Die Seesterne des Mittelmeeres. Zoologischen station zu Neapel*.
## Liên kết ngoài

* Dawnloadable WoRMS: Roberto Pillon (2009). Astropecten of the Mediterranean Sea
* Dawnloadable WoRMS: Roberto Pillon (2009). Orientarsi in un mare di stelle
* Dawnloadable ISSUU: Roberto Pillon (2009). Astropecten of the Mediterranean Sea
* Dawnloadable ISSUU: Roberto Pillon (2009). Orientarsi in un mare di stelle
* DORIS
* WoRMS
* SeaLifeBase 
* Côte Bleue 
* Naturamediterraneo
Astropecten duplicatus

***Astropecten duplicatus*** là tên của một loài sao biển thuộc họ Astropectinidae. Nó sinh sống ở phía đông Đại Tây Dương, biển Caribbean và vịnh Gulf của Mexico.
## Mô tả
Bình thường loài sao biển này có 5 cánh thon dài và như búp măng. Vùng rìa của nó thì có những "vảy" lớn, tạo thành hàng. Ở đó có những hạt nhỏ, cũng như là giữa hai cánh thì có một cái gai hình nón. Nhưng cái gai đó thường bị mòn. Chân ống có đầu nhọn và không có giác bám. Mặt trên thì có màu xám nhạt hoặc nâu hơi đỏ và mặt dưới thì có màu nâu nhạt hay là màu cam. Đường kính của loài sao biển này là khoảng 20&nbsp;cm.
## Phân bố và môi trường sống
*Astropecten duplicatus* là loài bản địa của phía đông Đại Tây Dương, biển Caribbean và vịnh Golf của Mexico. Khu vực mà nó sinh sống là từ mũi Hatteras, Florida, Cuba và Bahamas đến Mexico, Colombia, Venezuela, Guyana. Tại đó, người ta thấy chúng sống ở trên cát hoặc những chất nền mềm khác cũng như là trong những bãi cỏ biển ở độ sâu khoảng 500m.
## Sinh vật học
Nó là loài săn mồi. Vào ban ngày, *Astropecten duplicatus* chôn mình dưới chất nền ở đáy biển. Nhưng vào ban đêm nó sẽ bắt đầu kiếm ăn. Thức ăn của nó là các loài động vật thân mềm hai mảnh vỏ và các loài thuộc lớp Chân bụng. Khi bắt được con mồi, chúng sẽ dùng cánh để đưa thức ăn đến miệng và nuốt toàn bộ. Sau đó một lúc lâu, chúng sẽ nôn ra những gì không tiêu hóa được.
## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*
Olivella biplicata

***Olivella biplicata*** là tên của một loài ốc biển săn mồi thuộc họ Olivellidae sinh sống ở biển Thái Bình Dương.
## Mô tả vỏ

Vỏ của loài này khá cứng và rộng khi so với các loài cùng chi. Chiều dài vỏ của mỗi cá thể trưởng thành là từ 20 đến 27&nbsp;mm, tức là khoảng 1 inch. Vỏ có hình o-van dài, bề mặt thì nhẵn bóng và trên bề mặt thì có những mảng màu tím hơi xám. Nhưng ngoài màu đó ra thì nó còn có màu hơi trắng, nâu hoặc nâu dậm. Đầu vỏ thì có một rãnh nứt hình chữ V, nếu cá thể ốc bên trong còn sống thì sẽ đưa ống thở của nó qua cái rãnh này.
## Môi trường sống và phân bố
Người ta thường thấy loài này sinh sống ở vùng ven biển tại phía đông Thái Bình Dương. Cụ thể là từ tỉnh bang British Columbia của Canada đến bang Baja California của Mexico. Tại đây, chúng sinh sống ở bên dưới cát trong vùng thủy triều lên xuống cũng như khu vực gần vùng này. Nó là loài động vật ăn thịt hoặc là động vật ăn tạp, điều này tùy vào khu vực mà nó sinh sống.
## Đối với con người
Người dân bản địa của vùng trung và nam California dùng vỏ của loài ốc này để làm những chuỗi hạt dùng làm đồ trang trí cách đây ít nhất là 9000 năm. Những nhà khảo cổ học phát hiện những chuỗi này ở sâu trong đất liền, đó là Idaho và Arizona. Và trong khoảng thời gian 1000 năm trước đây, người dân bản địa sống tại quần đảo Channel tại nam California đã làm ra rất nhiều chuỗi này. Các nhà nghiên cứu nhận định là dùng để làm đơn vị tiền tệ. Người Chumash gọi các chuỗi đó là *anchum*.
## Ghi chú

## Tham khảo
* Arnold, J.E. and A.P. Graesch. 2001. The Evolution of Specialized Shellworking Among the Island Chumash. In *The Origins of a Pacific Coast Chiefdom: the Chumash of the Channel Islands*, edited by J.E. Arnold, pp.&nbsp;71–112. Salt Lake City: University of Utah Press.
* Bennyhoff, James A. and Richard E. Hughes. 1987. Shell Bead and Ornament Exchange Networks between California and the Western Great Basin. *Anthropological Papers of the American Museum of Natural History* 64:79-175.
* Fitzgerald, Richard T., Terry L. Jones, and Adele Schroth. 2005. Ancient Long Distance Trade in Western North America: New AMS Radiocarbon Dates from Southern California. *Journal of Archaeological Science* 32:423-434.
## Liên kết ngoài

*
Astropecten armatus

***Astropecten armatus*** là tên của một loài sao biển thuộc họ Astropectinidae. Người ta thấy chúng sống ở những vùng đáy biển có cát hoặc sỏi ở phía đông Thái Bình Dương trong khu vực từ California đến Ecuador.
## Mô tả
Loài sao biển này có mặt trên bằng phẳng và đường kính khoảng 17&nbsp;cm. Phần giữa của chúng nhỏ và 5 cánh thì thuôn dài, đầu cánh nhọn, hơi hướng lên. Phần nay và bao gồm cánh thì láng. Cánh của nó có nhiều gai ở rìa. Chân ống thì nhọn và không có giác bám. Mặt trên có màu nâu hơi vàng, hồng đục hoặc xám và màu sắc của chúng bị ảnh hưởng bởi chất nền. Mặt dưới thì có màu vàng nhạt hoặc màu ngà.
## Phân bố và môi trường sống
*Astropecten armatus* sinh sống ở khu vực từ vịnh San Pedro tại California đến Ecuador. Xa về phía tây của vùng ven biển Mexico, loài này là loài có số lượng lớn nhất trong khu vực thích hợp của nó tại độ sâu từ 5 đến 115 mét. Loài này ưa thích chất nền là sỏi, cát và người ta hay thấy chúng đưa lưng lên khỏi mặt nước khi bám trên các trầm tích.
## Sinh vật học
*Astropecten armatus* là loài sao biển di chuyển nhanh, nó có thể "lướt" trên cát bằng những chân ống của mình. Khi bị lật ngửa vì nhiều nguyên nhân, nó dễ dàng trở về trạng thái ban đầu khi búng một lần. Nếu chúng bị chồng lên nhau thì chúng sẽ tản ra rất nhanh. Nó là loài săn mồi, thức ăn chính của nó là loài ốc biển *[[Olivella biplicata]]*. Mỗi ngày, *Astropecten armatus* sẽ ăn một cá thể của loài ốc kia. Khi không tìm được thức ăn chính của nó, nó sẽ ăn các loài cầu gai dẹt, loài *[[Renilla reniformis]]* và cũng sẵn sàng ăn xác cá chết.
## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*
Astropecten articulatus

***Astropecten articulatus*** là tên của một loài sao biển sống ở ở phía tây Đại Tây Dương thuộc họ Astropectinidae.
## Mô tả
Đa phần các cá thể của loài này thì có 5 cánh. Toàn thân của loài sao biển này có màu tím và vùng rìa của nó thì có màu cam. Vùng này cũng có những cái gai màu trắng và cuối cánh thì có nhiều chân ống. Chân ống có hình trụ, đầu thì có hình nón. Mỗi chân thì có một lớp biểu bì mỏng.

Về mặt hình thái, loài sao biển này giống với *[[Astropecten aranciaca]]*. Trong quá khứ, người ta cho rằng hai loài này khác nhau ở những hạt nhỏ tại vùng giữa. *A. aranciaca* thì có hạt hình giống như kim còn *A. articulatus* lại có hình cầu. Tuy nhiên gần đây, một nghiên cứu cho thấy các hạt nhỏ đó không phải là hình cầu tự nhiên, mà là do các nếp gấp khiến cho nó có hình cầu.

Người ta thấy rằng loài này thường sống ở phía đông của châu Mỹ, đặc biệt là biển Caribbean.
## Thức ăn
Thức ăn chủ yếu của chúng là các loài động vật thân mềm, các loài sao biển nhỏ hơn và thậm chí là đồng loại của nó, đôi khi nó còn ăn thực vật.

Người ta phân tích dạ dày của 124 cá thể của loài này và nhận thấy rằng: Trung bình, mỗi cá thể có đến 12 sinh vật bên trong dạ dày của nó và số sinh vật lớn nhất là 54. Không chỉ vậy, trong 124 cá thể này, người ta lại thấy rằng có tổng cộng 91 loài là thức ăn của loài sao biển này. Trong đó, 3 loài bị chúng ăn nhiều nhất đó là *A. candei, N. pusila* và *O. mutica* (vốn là các loài thuộc lớp Chân bụng). Nghiên cứu này cũng cho ta biết rằng chúng còn ăn cả vỏ của các loài động vật thân mềm mà không quan tâm nó rỗng hay không.

Một nghiên cứu khác cho kết quả rằng loài sẽ ưu tiên chọn thức ăn có chất lượng tốt nhất. Nghiên cứu đó cũng cho thấy rằng nó thường chọn con mồi nhỏ vì không tốn nhiều thời gian để xử lý.

Thời gian mà chúng kiếm ăn là lúc bình minh và chạng vạng.
## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*
Astropecten bispinosus

***Astropecten bispinosus*** là tên của một loài sao biển thuộc họ Astropectinidae sống ở biển Địa Trung Hải.
## Mô tả

Loài sao biển này thường có 5 cánh thuôn, hình búp măng. Mặt trên thì có màu xanh đậm hoặc nâu đậm và thậm chí người ta còn thấy có một số ít cá thể loài này có màu nâu-hồng nhạt. Mặt dưới có màu nhạt hơn, cụ thể là màu trắng, nhưng cũng có các cá thể có màu vàng hoặc cam. Rìa cánh của nó có rất nhiều gai dài, nhọn, cân đối màu trắng, đôi khi cũng có màu vàng hoặc cam tương tự như mặt dưới. Số gai nhiều nhất ở mỗi cánh là 77 chiếc và thông thường thì lượng gai mỗi cánh là từ 40 đến 60 chiếc. Giữa 2 cánh thì có một cặp gai dài hơn những cặp khác. Số lượng gai có liên quan đến kích thước của mỗi cá thể. Kích thước bình thường của loài này là 21&nbsp;cm (đường kính).
## Môi trường sống, hành vi và thức ăn

Loài sao biển thuộc chi *[[Astropecten]]* này chỉ sống ở Địa Trung Hải, những nơi nó sống là đáy biển có cát, bùn hoặc là sỏi. Vào ban ngày, chúng thường ở bên dưới chất nền, nhưng vào cuối buổi chiều hay vào ban đêm thì nó di chuyển lên bề mặt để kiếm ăn. Nơi chúng thích sống nhất đó là những nơi có cát, gần bãi cỏ *[[Cymodocea nodosa]]* tại độ sâu từ 2 đến 100 mét. Người ta thấy loài này hoạt động mạnh vào cuối buổi chiều và thi thoảng họ cũng thấy nó vào buổi sáng hoặc buổi tối ở mọi thời điểm.

Đây là loài động vật ăn thịt, thức ăn của nó chủ yếu là các loài động vật thân mềm, các loài thân mềm hai mảnh vỏ. Nó sẽ dùng cánh để bắt mồi và đưa thức ăn đến miệng. Tại đó, những cái lông gai quanh miệng sẽ giữ con mồi.
## Chú thích

## Tham khảo
* Roberto Pillon (2009). Astropecten of the Mediterranean Sea
* Koehler, Réné. 1921. *Faune de France. Echinodermes*.
* Tortonese, Enrico. 1965. *Fauna d'Italia. Echinodermata*.
* Tortonese, Enrico. 1934. *Annali del Museo civico di storia naturale Giacomo Doria (Volume 57)*. 
* Emil Edler Von Marenzeller (1875). *Revision adriatischer Seesterne*.
* Ludwig, Hubert. 1897. *Die Seesterne des Mittelmeeres. Zoologischen station zu Neapel*.
* Ludwig Heinrich Philipp Döderlein. 1921. *Die Asteriden der Siboga-Expedition*.

## Liên kết ngoài

*  Dawnloadable WoRMS: Roberto Pillon (2009). Astropecten of the Mediterranean Sea
*  Dawnloadable WoRMS: Roberto Pillon (2009). Orientarsi in un mare di stelle
*  Dawnloadable ISSUU: Roberto Pillon (2009). Astropecten of the Mediterranean Sea
*  Dawnloadable ISSUU: Roberto Pillon (2009). Orientarsi in un mare di stelle 
*  DORIS
*  WoRMS
*  SeaLifeBase
*  Naturamediterraneo
Archaster typicus

***Archaster typicus*** là tên của một loài sao biển thuộc họ Archasteridae. Chúng sinh sống tại vùng nước nông của khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.

Chúng ăn mạt vụn và bất kì thứ gì ăn được mà nó tìm ra.
## Mô tả
Loài sao này có 5 cánh dài, thon và đầu nhọn. Nhưng đôi khi, người ta thấy có những cá thể của loài này có 3, 4 hoặc thậm chí là 6 cánh. Các cá thể trưởng thành có đường kính từ 12 đến 15&nbsp;cm và con cái thường to hơn con đực. Màu sắc chung của loài này là xám hoặc hơi nâu và có những mảng màu đậm nhạt ngẫu nhiên, đôi khi lại tạo thành hình dáng giống như quân hàm chữ V. Mặt dưới thì có màu nhạt hơn. Nhiều người nhầm lẫn *Archaster typicus* với loài *[[Astropecten polyacanthus]]*. Bởi vì chúng đều có chung môi trường sống và màu sắc tương đồng với nhau. Dù vậy, các nhà nghiên cứu chỉ ra điểm khác nhau giữa chúng là: những cái gai ở rìa cánh của *Archaster typicus* thì ngắn, phẳng, cùn hơn *Astropecten polyacanthus* và chân ống của *A. typicus* thì có giác hút chứ không có đầu nhọn.
## Phân bố và môi trường sống
Người ta thấy *Archaster typicus* ở vùng phía tây Ấn Độ Dương và vùng Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tại độ sâu tối đa là 60 mét. Cụ thể chúng số ở quần đảo Maldive, vịnh Bengal, Singapore, phía bắc nước Úc, Nouvelle-Calédonie, Hawaii, Philippines, Trung Quốc và miền nam Nhật Bản. Chúng sống ở đáy biển có chất nền mềm như cát, bùn và trong những bãi cỏ biển. Khi ở vùng nước nông, chúng sẽ vùi mình dưới cát lúc thủy triều lên và trồi lên lúc thủy triều xuống. Lúc còn là ấu trùng chúng sống ở rừng ngập mặn và dần rời khỏi đó khi đã lớn.
## Sinh sản
Tương tự như nhiều loài sao biển khác, chúng cũng phóng các giao tử của mình vào trong nước. Và khi có bán kính là 29&nbsp;mm thì chúng đã bắt đầu sinh sản. Trước mùa sinh sản hai tháng thì chúng đã bắt đầu tập trung lại. Loài sao biển này có thể biết đồng loại là đực hay cái, có thể là dựa vào các hợp chất hóa học. Đến lúc nhận ra con cái, con đực sẽ leo lên người nó và ít cử động. Còn con cái thì vẫn di chuyển, kiếm ăn bình thường. Trong khoảng thời gian đó, cả hai sẽ đồng bộ hóa tuyến sinh dục sao cho khi con cái sẵn sàng phóng ra trứng thì con đực cũng sẵn sàng phóng ra giao tử của nó. Điều này làm tăng cơ hội trứng được thụ tinh lên nhiều lần. Chúng bắt cặp vào khoảng thời gian từ tháng 9 đến tháng 10 tại Philippines. Tại đây, cứ mỗi một mét vuông thì có 7 cặp lúc trăng tròn nhưng lại không hề có cặp nào lúc trăng non.
## Tham khảo
Astropecten polyacanthus

***Astropecten polyacanthus*** là tên của một loài sao biển thuộc họ Astropectinidae. Chúng là loài phân bố rất rộng khi so sánh với các loài cùng chi. Người ta thấy chúng sinh sống ở khắp vùng Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Từ *polyacanthus* trong tên của loài này là một từ Latin mang nghĩa "rất nhiều gai".
## Mô tả
Mặt trên của loài sao biển này thì có màu đỏ tía, còn mặt dưới màu cam. Ở mặt tr6en thì có những cái gai đỉnh dẹt, màu kem, màu xám hoặc là nâu. Rìa cánh thì có những cái gai dài, nhọn. Gốc gai thường có màu nâu, đỉnh thì có màu nhạt hơn. Cánh thì hơi rộng, dài đến 9&nbsp;cm. Mặt dưới thì có những chân ống nhọn, những cái chân ấy sẽ giúp loài sao biển này dễ dàng đào bới đáy biển.

Nhiều người nhầm lẫn *Astropecten polyacanthus* với các loài thuộc chi *[[Archaster]]*. Bởi vì chúng đều đào bới đáy biển và đều thông qua sự tiến hóa hội tụ. Dù vậy, các nhà nghiên cứu chỉ ra điểm khác nhau giữa chúng là: các loài trong chi *Archaster* có gai phẳng, cùn và mặt trên thì có cấu trúc giống như "vảy", cấu trúc này tạo thành những hàng có tính hướng tâm còn *Astropecten polyacanthus* thì không có.
## Phân bố
Người ta thấy chúng ở khắp vùng Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, cụ thể là từ biển Đỏ và Zanzibar đến Hawaii. Chúng còn sống ở khu vực từ Nhật Bản đến Úc và New Zealand.
## Sinh vật học
Loài sao biển này thường vùi mình dưới đáy biển. Chúng ăn các loài động vật thân mềm hai mảnh vỏ, mạt vụn và các loài trai thuộc lớp Chân bụng. Khi ăn, chúng sẽ nuốt chửng cả con mồi. Không chỉ vậy, đôi khi người ta còn thấy chúng nuốt những viên sỏi để ăn những gì bám trên đó.

*Astropecten polyacanthus* chứa một loại chất độc thần kinh mạnh tên là tetrodotoxin (viết tắt là TTX và hiện chưa có thuốc giải độc). Tại Nhật Bản, những người ăn loài ốc biển *[[Charonia lampas]]* thì thường bị tê liệt bởi vì loài này cũng có TTX. Và loài ốc này có TTX là vì chúng hấp thu qua thức ăn và trữ chất độc này lại. Có nghĩa là có thể TTX bên trong loài sao biển *Astropecten polyacanthus* là từ thức ăn của chúng. Người ta đã nghiên cứu 54 cá thể của loài này và phát hiện ra là hầu hết chúng đều có chứa TTX. Trong đó, một cá thể có lượng độc tố lên đến 520 đơn vị mouse trên một gam.
## Trong bể cá cảnh
Thi thoảng, người ta nuôi chúng để ăn thức ăn thừa và mạt vụn trong bể. Nó là loài ăn đêm và người nuôi phải để cho chúng quen dần với điều kiện nước trong bể. Không nên nuôi quá nhiều trong không gian chật vì chúng sẽ bị thiếu thức ăn.
## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*
Trạch Thiên Ký

***Trạch Thiên Ký*** () là một bộ phim truyền hình tiên hiệp của Trung Quốc được chuyển thể từ bộ tiểu thuyết cùng tên của tác giả **Miêu Nị** và sản xuất vào năm 2017. Bộ phim chính thức được phát sóng từ ngày 17/4 đến ngày 1/6/2017 trên đài truyền hình Hồ Nam. Ngay lập tức, phim đứng đầu bảng xếp hạng lượt xem trong khung giờ của nhà đài. Sau 32 tiếng  khởi chiếu phim đã đạt 500 triệu lượt xem trực tuyến tại Trung Quốc và đạt hơn 27 tỷ lượt xem trực tuyến trên tất cả các trang web lớn, trở thành phim truyền hình Trung Quốc có lượt xem nhiều nhất mọi thời đại. Vào tháng 1/2018, bộ phim tiếp tục đạt hơn 30 tỷ lượt xem trực tuyến. Tính đến tháng 9 năm 2019, Trạch Thiên Ký đứng thứ **4** trong **Top 9 phim Hoa Ngữ có lượt xem "cao kỷ lục" trên 25 tỷ**, chỉ sau Tam sinh tam thế thập lý đào hoa với 52 tỷ lượt xem, Sở Kiều truyện (phim) với 48 tỷ lượt xem và *Danh nghĩa nhân dân* với 34 tỷ lượt xem. Trong đó phải kể đến sức hút của Luhan-tiểu sinh nổi trội của làng giải trí Hoa ngữ.

Ngày 4 tháng 5 năm 2019, Trạch Thiên Ký được trang ladyMotion của Việt Nam lồng tiếng và công chiếu chính thức trên YouTube. Tính đến năm 2020, tổng lượt view của phim trên YouTube đã vượt ngưỡng 118 triệu. Ngoài ra phim còn được phát lại trên kênh truyền hình SCTV11 của Việt Nam.

## Nội dung

Trạch Thiên Ký là câu chuyện về thế giới có sự tồn tại của yêu ma. Thái Thủy nguyên niên, Hữu Thần Thạch từ vũ trụ bay tới, phân tán trong nhân gian. Trong đó Thần Thạch rơi ở Đông thổ có đồ kỳ quái, con người xem đồ đằng này mà ngộ đạo, lập nên quốc giáo. Mấy nghìn năm sau, cô nhi 14 tuổi Trần Trường Sinh vì chữa bệnh cải mệnh rời khỏi sư phụ, mang theo hôn ước đến kinh đô, từ đó mở ra một hành trình nghịch thiên cải mệnh. Đến kinh đô mới phát hiện mình chỉ là một quân cờ mỏng manh, cam nguyện trở thành quân cờ tử vong đầu tiên, ra khỏi bản cờ quyết đấu một trận sống còn với thiên hạ.

## Phân vai
### Diễn viên chính

### Nhân Tộc

### Yêu Tộc

### Ma Tộc

### Long Tộc

## Tỷ suất người xem phim

## Phát sóng quốc tế

## Nhạc phim

## Liên kết ngoài

*
Vinh Thuận Vương

**Vinh Thuận Vương** (*[[chữ Hán]]*:荣顺王) là thụy hiệu của một số vị phiên vương trong lịch sử các vương triều phong kiến Trung Quốc.
## Danh sách
*Bắc Tống Đông Dương Vinh Thuận Vương Triệu Trọng Diệp (truy tặng)
*Minh triều Nghi Xuyên Vinh Thuận Vương Chu Công Uyển
*Minh triều Đức Bình Vinh Thuận Vương Chu Dận Ngạnh
## Xem thêm
*Vinh Vương
*Thuận Vương
*Vũ Thuận Vương
*Trịnh Thuận Vương
*Cung Thuận Vương
*Trang Thuận Vương
*Hoài Thuận Vương
*Hi Thuận Vương
*Thuận Hy Vương
Vinh Mục vương

**Vinh Mục Vương** (*[[chữ Hán]]*:榮穆王) là thụy hiệu của một số vị phiên vương trong lịch sử các vương triều phong kiến Trung Quốc.
## Danh sách
*Bắc Tống Hoài Vinh Mục Vương (hoặc Bộc Vinh Mục Vương) Chu Tông Huy
*Bắc Tống Ngô Vinh Mục Vương (hoặc Thân Vinh Mục Vương, Trần Vinh Mục Vương và Yến Vinh Mục Vương) Triệu 佖
*Minh triều Bảo An Vinh Mục Vương Chu Thành Hoàng
*Minh triều Tĩnh Giang Vinh Mục Vương Chu Lý Hỗ

## Xem thêm
*Vinh Vương
*Mục Vương
*Văn Mục Vương
*Vũ Mục Vương
*Khang Mục Vương 
*Mục Vũ Vương
*Hy Mục Vương
*Khang Mục Vương
*Trang Mục vương
*Duyện Mục Vũ Vương 
* Trung Mục Vương
Tổng thống Armenia

**Tổng thống Armenia** (, *Hayastani Nakhagah*) là nguyên thủ quốc gia của Armenia, có nhiệm vụ bảo vệ độc lập và toàn vẹn lãnh thổ của Armenia. Tổng thống do Quốc hội Armenia bầu với nhiệm kỳ bảy năm. Theo hệ thống nghị viện của Armenia, Tổng thống chỉ là một nhân vật đứng đầu và nắm giữ các nhiệm vụ nghi lễ, với hầu hết các quyền lực chính trị được trao cho Nghị viện và Thủ tướng.

## Danh sách Tổng thống Armenia

## Tham khảo
Tiếng Tây Ban Nha Colombia

**Tiếng Tây Ban Nha Colombia** (tiếng Tây Ban Nha: *Español colombiano* hoặc *castellano colombiano*) là một nhóm phương ngữ tiếng Tây Ban Nha được nói ở Colombia như là ngôn ngữ quốc gia chính thức chung. Sau México, đây là quốc gia có nhiều người nói tiếng Tây Ban Nha lớn thứ nhì (với tỷ lệ 99,2% dân số nói tiếng Tây Ban Nha, trong tổng số hơn 50 triệu người hiện nay), hơn cả số người nói tiếng Tây Ban Nha ở Tây Ban Nha. Thuật ngữ này có liên quan đến địa lý nhiều hơn là liên quan đến ngôn ngữ, vì các phương ngữ được nói ở các khu vực khác nhau của Colombia khá đa dạng. Giọng tại các khu vực ven biển có xu hướng thể hiện sự đổi mới âm vị học điển hình của tiếng Tây Ban Nha Caribe, trong khi các giọng vùng cao thì không. Viện Caro và Cuervo ở Bogotá là tổ chức chính ở Colombia thúc đẩy nghiên cứu học thuật về ngôn ngữ và văn học của cả Colombia và phần còn lại của Tây Ban Nha châu Mỹ. Giọng có học thức tại Bogotá, một loại tiếng Tây Ban Nha nói chung nguyên thủy, có uy tín cao trong số những người nói tiếng Tây Ban Nha trên khắp châu Mỹ. Tiếng Tây Ban Nha là ngôn ngữ đồng chính thức trong các lãnh thổ của các nhóm dân tộc có ngôn ngữ và phương ngữ riêng và họ sử dụng song ngữ đồng thời trong giáo dục. Có khoảng 10 phương ngữ của tiếng Tây Ban Nha được sử dụng trong đất nước này.
## Tham khảo
Giải quần vợt Úc Mở rộng 2020 – Đơn nữ

Sofia Kenin đã giành Grand Slam đầu tiên, sau khi đánh bại Garbiñe Muguruza tại chung kết với tỷ số 4–6, 6–2, 6–2. Kenin là tay vợt nữ Mỹ đầu tiên ngoài Serena Williams vô địch Úc Mở rộng kể từ Jennifer Capriati tại nội dung đơn nữ năm 2002.

## Hạt giống

## Vòng loại

## Đặc cách

## Kết quả bốc thăm

### Vòng chung kết

### Nửa trên
#### Nhánh 1

#### Nhánh 2

#### Nhánh 3

#### Nhánh 4

### Nửa dưới

#### Nhánh 5

#### Nhánh 6

#### Nhánh 7

#### Nhánh 8

## Tham khảo
*Draw information

## Liên kết ngoài
Giải quần vợt Úc Mở rộng 2020 – Đơn nam

Novak Djokovic là đương kim vô địch, và đã bảo vệ thành công chức vô địch sau khi đánh bại Dominic Thiem tại chung kết với tỷ số 6–4, 4–6, 2–6, 6–3, 6–4. Với chức vô địch Úc Mở rộng này, Djokovic đã giành được tổng cộng 17 Grand Slam.

## Hạt giống

## Vòng loại

## Đặc cách

## Kết quả bốc thăm

### Vòng chung kết

### Nửa trên
#### Nhánh 1

#### Nhánh 2

#### Nhánh 3

#### Nhánh 4

### Nửa dưới

#### Nhánh 5

#### Nhánh 6

#### Nhánh 7

#### Nhánh 8

## Tham khảo
Nhóm ngôn ngữ Dené-Enisei

**Dené-Enisei** là một ngữ hệ được đề xuất bao gồm ngữ hệ Enisei (đại diện sống duy nhất là tiếng Ket) tại miền trung Xibia và ngữ hệ Na-Dené ở tây bắc Bắc Mỹ.

Sự đón nhận của các chuyên gia nói chung, mặc dù không phải hoàn toàn, là tích cực; do đó, Dené-Enisei đã được gọi là "minh chứng đầu tiên về mối liên hệ phả hệ giữa các nhóm ngôn ngữ Cựu Thế giới và Tân Thế giới đáp ứng các tiêu chuẩn ngôn ngữ học so sánh - ngôn ngữ học lịch sử truyền thống", bên cạnh các ngôn ngữ Eskimo – Aleut được nói ở vùng viễn đông Siberia và Bắc Mỹ.

Giả thuyết được đề xuất vào tháng 3 năm 2008 bởi Edward Wajda thuộc Đại học Tây Washington dựa trên hình thái học so sánh.

## Phân loại
Dené-Enisei thường được phân loại như sau.

## Cặp từ Ket và Navajo
Dưới đây là bảng từ tiếng Ket  và từ tiếng Navajo.

## Tham khảo

## Tài liệu
; Tài liệu nghiên cứu chính của Dené-Enisei của Edward Vajda 
:
* 
* 
* 
* 
* 
; Nhận xét, công trình liên quan, vv 
:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Liên kết ngoài

* Ordering information and news items for ''The Dene–Yeniseian Connection''; the 2011 2nd printing has corriagenda for 14 articles in the 2010 ist printing
* March 24, 2012 Dene-Yeniseian Workshop, University of Alaska Fairbanks, sponsored by ANLC; lecture by Ed Vajda and other papers now available via ANLC and YouTube.
* "New language research supports land bridge evidence" ''Anchorage Daily News''
* Dené–Yeniseian Swadesh lists (incomplete)
* Linguistic Phylogenies Support Back-Migration from Beringia to Asia – Presents evidence that the ancestors of the Yeniseian-speaking people went west from the Bering land bridge, whereas the ancestors of Na-Dené went east.
* "Linguist's 'big data' research supports waves of migration into the Americas" ''Phys.org'' – Follow up study to the link above.
Epomis

***Epomis*** là một phân chi bọ chân chạy (Carabidae) thuộc chi *[[Chlaenius]]*. Ấu trùng của phân chi này đáng chú ý là động vật ăn thịt đảo ngược vai trò bắt buộc. Động vật lưỡng cư như ếch thường là loài săn mồi của bọ cánh cứng, tuy nhiên ấu trùng Epomis chỉ ăn động vật lưỡng cư.

## Mô tả
Bọ cánh cứng *Epomis* thường có màu xanh kim loại hoặc màu xanh lá cây, với viền màu vàng cam nổi bật trên elytra và chủ yếu là chân và râu màu vàng. Chúng có chiều dài 15 bước 26&nbsp;mm. Chúng có thể được phân biệt với chi Chlaenius có liên quan chặt chẽ với nhau (ngắn hơn ba lần chiều rộng) và xúc tu miệng hình tam giác.

## Các loài
Có 28 loài được ghi nhận phân chi này:

* *[[Chlaenius alluaudi]]* Fairmaire, 1901  (Madagascar)
* *[[Chlaenius amarae]]* Andrewes, 1920  (Southwest Asia)
* *[[Chlaenius barkeri]]* Csiki, 1931
* *[[Chlaenius bocandei]]* (LaFerté-Sénectère, 1852)  (Africa)
* *[[Chlaenius circumscriptus]]* (Duftschmid, 1812)  (Europe, Africa, Asia)
* *[[Chlaenius croesus]]* (Fabricius, 1801)  (Africa)
* *[[Chlaenius croyi]]* Kirschenhofer, 2003  (Africa)
* *[[Chlaenius daressalaami]]* Jedlicka, 1957  (Tanzania)
* *[[Chlaenius dejeanii]]* (Dejean, 1831)  (Europe)
* *[[Chlaenius deplanatus]]* (LaFerté-Sénectère, 1851)  (Africa)
* *[[Chlaenius duvaucelii]]* (Dejean, 1831)  (India)
* *[[Chlaenius elisabethanus]]* Burgeon, 1935  (Africa)
* *[[Chlaenius elongatus]]* (Klug, 1833)  (Madagascar)
* *[[Chlaenius fimbriatus]]* (Klug, 1833)  (Madagascar)
* *[[Chlaenius immunitus]]* Murray, 1858  (Africa)
* *[[Chlaenius jordani]]* (Basilewsky, 1955)  (Tanzania)
* *[[Chlaenius kenyerii]]* Kirschenhofer, 2003  (China)
* *[[Chlaenius lastii]]* Bates, 1886  (Africa)
* *[[Chlaenius latreillei]]* (LaFerté-Sénectère, 1852)  (Africa)
* *[[Chlaenius loveridgei]]* (Basilewsky, 1951)  (Tanzania)
* *[[Chlaenius nigricans]]* Wiedemann, 1821  (South and East Asia)
* *[[Chlaenius nossibianus]]* Facchini, 2011  (Madagascar)
* *[[Chlaenius protensus]]* Chaudoir, 1876  (Africa)
* *[[Chlaenius rhodesianus]]* Péringuey, 1898  (Africa)
* *[[Chlaenius simba]]* Alluaud, 1929  (Africa)
* *[[Chlaenius tschitscherini]]* Jedlicka, 1952
* *[[Chlaenius vientianensis]]* Kirschenhofer, 2009  (Laos)
* *[[Chlaenius violaceipennis]]* Chaudoir, 1876  (Africa)

## Chú thích

## Tham khảo

* 
*
Cửa khẩu Huổi Puốc

**Cửa khẩu Huổi Puốc** là cửa khẩu tại vùng đất *bản Noong É* xã Mường Lói huyện Điện Biên tỉnh Điện Biên, Việt Nam.

Cửa khẩu Huổi Puốc thông thương với **[[cửa khẩu Na Son]]**  ở *ban Na Oun* muang Viengkham tỉnh Luang Prabang, CHDCND Lào.

Tên Cửa khẩu Na Son bên Lào đặt theo tên Trạm Công an Cửa khẩu ở bản Na Son. Trạm ở cách bản Na Oun cỡ 2&nbsp;km hướng đông nam, và cách biên giới cỡ 6&nbsp;km theo đường bộ.

## Hoạt động
Cửa khẩu Huổi Puốc được giới chức hai tỉnh Điện Biên và tỉnh Luang Prabang khai trương ngày 22/04/2009.

Tuy nhiên cả hai bên biên giới là vùng chưa phát triển, hoạt động giao thương tại cửa khẩu Huổi Puốc chủ yếu là trao đổi hàng hóa theo chợ phiên.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Các hình ảnh về Cửa khẩu Huổi Puốc.
Áp thấp nhiệt đới Amang (2019)

**Áp thấp nhiệt đới Amang năm 2019** (theo tên của PAGASA), số hiệu JTWC: ***01W***, số hiệu JMA: ***JMA TD 02***, là xoáy thuận nhiệt đới thứ hai của năm 2019, sau bão Pabuk. Áp thấp nhiệt đới tuy yếu nhưng có thời gian hoạt động dài nhất trong mùa bão Tây Bắc Thái Bình Dương 2019. Áp thấp hình thành từ quần đảo Gilbert, sau đó suy yếu nhanh nhưng chưa tan hẳn. Tàn dư của nó đến gần Philippines thì lại mạnh trở lại thành áp thấp nhiệt đới.

## Lịch sử khí tượng

Một vùng áp suất thấp hình thành trên vùng biển phía đông của Quần đảo Gilbert vào ngày 2 tháng 1 và được Trung tâm Cảnh báo Bão Liên hợp chỉ định số hiệu là 90W.

Vào ngày 4 tháng 1, Trung tâm Cảnh báo Bão Liên hợp đã đưa ra cảnh báo hình thành áp thấp nhiệt đới cho hệ thống này và nâng cấp nó thành áp thấp nhiệt đới vào ngày hôm sau, đưa ra số hiệu là 01W. Sau khi đánh giá lại cường độ, trung tâm này đã hạ cấp nó xuống vùng áp thấp vào chiều ngày 7 tháng 1 và đưa ra một báo cáo cuối cùng về nó vào lúc 11 giờ tối. Theo đó, đây chỉ là một nhiễu động nhiệt đới, tiếp tục di chuyển về phía tây.

Vào lúc 2 giờ chiều ngày 19 tháng 1, Cơ quan Khí tượng Nhật Bản đã nâng cấp nó thành áp thấp nhiệt đới. Cục quản lý Thiên văn, Địa vật lý và Khí quyển Philippines theo dõi sau đó vào lúc 11 giờ tối và đặt tên địa phương là "Amang", sau đó tuyên bố rằng áp thấp nhiệt đới này đã đổ bộ lên đảo Siargao vào lúc 8 giờ tối ngày 20, nhưng vị trí của Cơ quan Khí tượng Nhật Bản và Trung tâm Cảnh báo Bão Liên hợp cho thấy hệ thống này chỉ đi qua vùng biển phía đông Philippines. Sau đó, do ảnh hưởng của không khí lạnh, áp thấp nhiệt đới đã di chuyển phía nam và dần dần suy yếu. Cơ quan Khí tượng Nhật Bản đã ngừng cảnh báo vào chiều ngày 22 tháng 1.

## Ảnh hưởng
Áp thấp nhiệt đới Amang đã gây ra những đợt mưa rất lớn cho miền trung Philippines. Các tỉnh có mưa rất lớn là Caraga, Bắc Mindanao, Đông Visayas, Davao, Compostela, Catanduanes, Albay, Sorsogon, Masbate, khu vực phía bắc của các tỉnh Negros, phía bắc của tỉnh Bona. Sang ngày 21 tháng 1, những cơn mưa lớn  lan đến Đông Visayas, Bicol và Quần đảo Dinagat. Một số trường học tại các khu vực này dự kiến sẽ cho học sinh nghỉ học để đảm bảo an toàn.

## Xem thêm

* Áp thấp nhiệt đới 08W (2021)
*Áp thấp nhiệt đới Usman (2018)

## Tham khảo
Lý Triều

**Lý Triều** (; ? - 222), tự **Vĩ Nam** (偉南), là quan viên nhà Quý Hán thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

## Cuộc đời
Lý Triều quê ở huyện Thê, quận Quảng Hán, Ích Châu, là anh trai của Lý Thiệu, anh em của Lý Mạc. Triều có tài năng, danh vọng, cùng em trai Lý Thiệu và một người em trai mất sớm được người đương thời gọi là *Lý thị tam long* (李氏三龍).

Năm 214, Lưu Bị bình định Tây Xuyên, Lý Triều được cử hiếu liêm, bổ nhiệm làm huyện lệnh Lâm Cung, sau đó được giữ chức Ích Châu biệt giá lệnh. Các anh em Lý Mạc, Lý Thiệu cũng ra làm quan.

Năm 219, Lưu Bị đại thắng Hán Trung. Quần thần muốn khuyên Lưu Bị tiến phong Hán Trung vương, cử Triều viết biểu.

Năm 221, Lý Triều tùy tùng Lưu Bị đông chinh, lại đi theo Lưu Bị rút chạy về thành Bạch Đế. Năm 222, Lý Triều mất tại Vĩnh An.

## Gia đình
Con cái:
* Lý Đán (李旦), tự **Khâm Tông** (欽宗), quan đến chức Quang lộc lang trung chủ sự.
Cháu:
* Lý Nghị (李毅), tự **Doãn Cương** (允剛), xuất sĩ Tây Tấn, quan tới Long Tương tướng quân.

## Trong văn hóa
Lý Triều không xuất hiện trong tiểu thuyết *[[Tam quốc diễn nghĩa]]* của La Quán Trung.

## Tham khảo
* Trần Thọ, Bùi Tùng Chi chú, *[[Tam quốc chí]]*.

## Chú thích
Cố Luân Đoan Hiến Trưởng Công chúa

**Cố Luân Đoan Hiến Trưởng Công chúa** (chữ Hán: 固倫端獻長公主, 1633 - 1648), Công chúa nhà Thanh, là Hoàng nữ thứ bảy của Thanh Thái Tông Hoàng Thái Cực.

## Cuộc đời
Cố Luân Đoan Hiến Công chúa nguyên danh là **Thục Triết** (淑哲), sinh vào giờ Mùi, ngày 16 tháng 11 (âm lịch), năm Thiên Thông thứ 7 (1633). Bà là con gái út của Hiếu Trang Văn Hoàng Hậu, chị gái của Thuận Trị Đế.

Năm Sùng Đức thứ 6 (1641), ngày 16 tháng 2, bà được chỉ hôn Khanh Cát Nhĩ Cách (铿吉尔格). Ngạch phò là con trai của Nội đại thần, Nhị đẳng Mai Lặc Chương Kinh Ngạc Tề Nhĩ Tang (鄂齐尔桑) thuộc Bác Nhĩ Tế Cát Đặc thị, là cháu nội của Trát Lỗ Đặc bộ Bối lặc Ba Khắc (巴克).

Năm Thuận Trị thứ 2 (1645), ngày 16 tháng 1, bà chính thức xuất giá, Thuận Trị Đế đích thân đến Vũ Anh điện tổ chức Thịnh yến.

Năm thứ 5 (1648), tháng 2, Thục Triết Công chúa qua đời khi mới 16 tuổi.

Năm thứ 13 (1656), ngày 19 tháng 6, Thuận Trị Đế truy thụy cho bà là **Cố Luân Đoan Hiến Trưởng Công chúa** (固倫端獻長公主).

## Ngạch phò
Trong "Thanh thực lục" có ghi chép: "Năm Sùng Đức thứ 6 (1641), hứa gả Công chúa cho con trai Nga Tề Nhĩ Tang là Khanh Cát Nhĩ Cách". Đến năm Thuận Trị thứ 2 (1645) lại ghi chép: "Công chúa gả cho con trai Nga Tề Nhĩ Tang là Lạt Ma Tư".

Trong "Thanh sử cảo" phần Ngạc Tề Nhĩ Tang truyện lại ghi chép rằng "Năm Thuận Trị thứ 2 (1645), tháng 1, con trai là Lạt Ma Lạt lấy Cố Luân Công chúa, thụ phong Cố Luân Ngạch phò".

Rõ ràng trong các ghi chép về Ngạch phò của Thục Triết Công chúa có điểm mâu thuẫn. Ghi chép trong "Công chúa biểu" cho rằng Khanh Cát Nhĩ Cách (铿吉尔格) cải danh thành Lạt Ma Tư (喇麻思), dịch văn là Tác Lạt Ma Lạt (作喇麻喇). Ái Tân Giác La tông phổ cũng ghi chép theo giả thuyết này.

Đường Bang Trì (唐邦治) lại đưa giả thuyết thứ hai, đó là Khanh Cát Nhĩ Cách là anh trai của Lạt Ma Tư. Công chúa trước gả cho anh, sau lại tái giá với em trai. Trường hợp này xác thực đã từng xảy ra với Cố Luân Ôn Trang Trưởng Công chúa, sau khi Ngạch phò Ngạch Triết mất, Công chúa tái giá với em chồng là A Bố Nại. Tuy nhiên thời gian mà Ôn Trang Trưởng Công chúa gả cho Ngạch Triết và A Bố Nại lần lượt là 1635 và 1645, trong khi tất cả các ghi chép về việc Thục Triết Công chúa gả cho Khanh Cát Nhĩ Cách hay Lạt Ma Tư đều vào tháng 1 năm Thuận Trị thứ 2 (1645). Vì vậy, khả năng Công chúa tái giá xảy ra không cao.

## Chú thích

## Tham khảo

* Thanh sử cảo, Công chúa biểu
* Thanh sử cảo, Ngạc Tề Nhĩ Tang truyện
Thông dịch

**Thông dịch** hoặc **thông ngôn** là một hoạt động phiên dịch trong đó dựa trên cơ sở tiếp xúc một lần với sự diễn đạt từ ngôn ngữ nguồn, người ta tạo ra ngay bản dịch đầu tiên và cũng là bản dịch cuối cùng cho nó.

Hai lối thông dịch phổ biến nhất là "thông dịch đồng thời" – được thực hiện ngay trong lúc tiếp xúc với ngôn ngữ nguồn – và "thông dịch tiếp liền" – được thực hiện tại những điểm ngừng sau mỗi lúc tiếp xúc với ngôn ngữ nguồn.

Thông dịch là một hoạt động của con người từ thời cổ đại có trước cả khi phát minh ra chữ viết. Tuy nhiên, nguồn gốc của nghề thông dịch có từ cách đây chưa đầy một thế kỷ.

## Xem thêm

## Tham khảo

zh-classical:通譯
Danh sách quốc gia theo tiêu thụ rượu bia trên đầu người

Đây là **[[Danh sách quốc gia có chủ quyền|danh sách các quốc gia]] theo [[Thức uống có cồn|mức tiêu thụ thức uống có cồn]]** được đo bằng lít cồn nguyên chất (ethanol) tương đương được tiêu thụ trên đầu người mỗi năm.

Theo thống kê từ Báo cáo toàn cầu năm 2018 của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), mức tiêu thụ rượu bia bình quân/người trưởng thành ở Việt Nam quy đổi ra cồn nguyên chất đã tăng từ 3,8 lít/người (2005) lên 8,3 lít năm 2018 (cao hơn mức trung bình của thế giới là 6,4 lít), tương đương với 170 lít bia mỗi năm.

## Dữ liệu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)
WHO công bố định kỳ Báo cáo tình trạng toàn cầu về rượu:

* Năm 1999: báo cáo được WHO công bố lần đầu tiên. 
* Năm 2004: là báo cáo thứ hai về tình trạng toàn cầu về rượu được WHO công bố 
* Năm 2011: báo cáo thứ ba được công bố bởi WHO 
* Năm 2014: báo cáo thứ tư với dữ liệu từ năm 2010.

### Dữ liệu năm 2010 của WHO

Bảng dưới đây cho 191 quốc gia sử dụng dữ liệu năm 2010 từ báo cáo của WHO được công bố vào năm 2014. Phương pháp được WHO sử dụng tính toán sử dụng cho những người từ 15 tuổi trở lên. Tất cả dữ liệu trong các cột đề cập đến năm 2010. Cột "ghi nhận" đề cập đến mức tiêu thụ trung bình ghi nhận được trong giai đoạn 2010. Tiêu thụ không được ghi nhận (tự nấu, rượu lậu, rượu thay thế, v.v.) được tính toán bằng cách sử dụng điều tra thực nghiệm và đánh giá của chuyên gia. Cột tổng là tổng của tiêu thụ được ghi lại và không được ghi nhận. Bốn cột tiếp theo là bảng phân tích mức tiêu thụ rượu được ghi theo loại. Cột bia đề cập đến bia malt, rượu dùng để chỉ rượu nho, rượu chưng cất đề cập đến tất cả các đồ uống chưng cất như vodka và sản phẩm tương tự, và cột "khác" đề cập đến tất cả các đồ uống có cồn khác, chẳng hạn như rượu gạo, rượu sake, rượu mật ong, rượu táo, Nước cờ-vas và các loại bia châu Phi (kumi kumi, kwete, bia chuối, bia kê, umqombothi, v.v.) Tiêu thụ trên toàn thế giới trong năm 2010 tương đương với 6,2 lít rượu nguyên chất được tiêu thụ cho mỗi người từ 15 tuổi trở lên.

### 2016 WHO data for OECD (Organisation for Economic Co-operation and Development) countries
Sau đây là danh sách các quốc gia OECD theo tổng mức tiêu thụ rượu năm 2016 trên đầu người từ 15 tuổi trở lên tính theo lít rượu nguyên chất được công bố bởi Tổ chức Y tế Thế giới.

## Dữ liệu OECD

### Thống kê OECD 2013
Bảng dưới đây liệt kê các quốc gia OECD theo mức tiêu thụ tương đương rượu nguyên chất hàng năm tính bằng lít, mỗi người, từ 15 tuổi trở lên, như được công bố trong Dữ liệu Sức khỏe OECD 2013. Lưu ý rằng phương pháp để chuyển đổi đồ uống có cồn thành rượu nguyên chất có thể khác nhau giữa các quốc gia. Thông thường, bia được đánh giá 4–5%, rượu vang là 11–16% và rượu mạnh tương đương 40% rượu nguyên chất.

Bảng này là một phản ánh chính xác về mức tiêu thụ rượu nguyên chất hàng năm tính bằng lít của các nước OECD.

## Xem thêm

* Danh sách đồ uống theo quốc gia

## Tài liệu tham khảo

## Tham khảo
Đường tỉnh 716B

**Đường tỉnh 716B** hay còn được gọi là **cung đường ven biển Bàu Trắng – Phan Rí Cửa**, là một cung đường ven biển tại tỉnh Bình Thuận, Việt Nam.

Đường tỉnh 716B có chiều dài là 25&nbsp;km. Cung đường này là đường chính dẫn du khách từ Phan Thiết đến hồ nước ngọt Bàu Trắng và là đường tắt cho các xe hơi, xe du lịch đi tắt từ Phan Thiết ra Phan Rí Cửa sẽ gần hơn trên 20&nbsp;km so với đường Quốc lộ 1. Điểm đầu của đường tỉnh 716B là tại ngã ba Bàu Trắng, xã Hòa Thắng, huyện Bắc Bình, nơi giao với đường tỉnh 716. Điểm cuối của đường tỉnh 716B là tại ngã tư Thống Nhất, thuộc thị trấn Phan Rí Cửa, huyện Tuy Phong. Đường có 6 làn xe, 4 làn xe dành cho xe 4 bánh và 2 làn xe dành cho xe 2 bánh. Tốc độ cho phép 90&nbsp;km/h đối với xe 4 bánh và 60&nbsp;km/h đối với xe 2 bánh, xe thô sơ. Con đường nằm trên 1 bãi sa mạc rộng lớn và khu du lịch sinh thái Bàu Trắng cũng nằm trên cung đường này.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
PZL-130 Orlik

**PZL 130 Orlik** (tiếng Anh: đại bàng nhỏ) là một máy bay huấn luyện một động cơ, hai ghế ngồi động cơ turboprop của Ba Lan.

## Thiết kế và Phát triển
Mẫu Orlik được thiết kế bởi PZL Warszawa-Okecie với vai trò máy bay huấn luyện cho Không lực Ba Lan, dự định thay thế cho mẫu PZL-110 Kolibers. Đồng thời thiết kế này cũng nhằm đáp ứng tiêu chuẩn FAR 23 của Hoa Kỳ. Dự án nắm dưới sự giám sát của Andrzej Frydrychewicz, kỹ sư trưởng của PZL Warszawa-Okecie. Máy bay được tích hợp cánh tỉ lệ low-aspect nhằm giả lập tốt hơn cảm giác điều khiển tương tự chiến đấu cơ. Máy bay được thiết kể để lắp động cơ radial engine của Soviet Vedeneyev M14P cùng với đó là dự định thay thế bằng động cơ của Ba Lan thiết kế Ivchenko AI-14 khi đưa vào dây chuyền sản xuất. Mẫu thử nghiệm đầu tiên của Orlik bay vào ngày 12 tháng 10 năm 1984, và mẫu thứ hai bay vào tháng 12 và chiếc thứ ba là tháng 1 năm 1985.

Trong khi Không lực Ba Lan dự định lắp cho Orliks động cơ radial của Ba Lan, phía PZL lại muốn lắp động cơ turboprop là mẫu **PZL-130T Turbo Orlik** cho bản xuất khẩu. Do đó, mẫu thử nghiệm thứ ba được lắp động cơ turboprop 410&nbsp;kW (550&nbsp;shp) Pratt & Whitney PT6A-25P, cất cánh vào ngày 13 tháng 7 năm 1986, nhưng đã bị rơi vào tháng 1 năm 1987 trong khi bay biễu diễn cho Không lực Colombia. Hai mẫu thử nghiệm tiếp theo ra mắt vào năm 1989 và 1990, được lắp động cơ của Czech 560&nbsp;kW (750&nbsp;shp) Walter M-601E và PT6A-25 trong mẫu PZL-130TB và PZL-130TP.

Năm 1990, chương trình phát triển động cơ piston Orlik bị hủy bỏ, vì các động cơ do Ba Lan chế tạo không tạo đủ công suất, cùng với đó là việc chuyển sang sử dụng động cơ M-601 cho PZL-130TB.

## Lịch sử hoạt động
Những chiếc PZL-130TB được bàn giao cho Ban Lan bắt đầu từ năm 1994, đầu tiên cho Học viện Phi công Quân sự tại Dęblin và Phi đoàn Huấn luyện 60 đóng tại Radom. Tất cả phi cơ của Ba Lan được nâng cấp lên bản PZL-130TB và sau là bản tiêu chuẩn TC-1, với ghế thoát hiểm và hệ thống khí động học tiên tiến hơn.

## Biến thể

;PZL-130 Orlik
:Máy bay nguyên mẫu với động cơ một piston Vedeneyev M14Pm
;PZL-130T Turbo Orlik
:Biến thể với một động cơ turboprop Pratt & Whitney Canada PT6A-25P  
;PZL-130TM Orlik
:Biến thể với một động cơ turboprop Walter M601E 
;PZL-130TB Orlik
:Biến thể với một động cơ turboprop Walter M601T
;PZL-130TC II Orlik (GC)
:Biến thể with glass cockpit và head-up display, gọi là Orlik MPT (Multi Purpose Trainer).

## Bên vận hành
;:
* Không lực Ba Lan
* Hải quân Ba Lan – đã từng sử dụng.

## Specifications (PZL-130TC II Orlik)

## Xem thêm

## Chú thích

## Tham khảo
* Lambert, Mark. *Jane's All The World's Aircraft 1993–94*. Coulsdon, UK:Jane's Data Division, 1993. .
* "Orlik…A Polish Fledgeling". *[[Air International]]*, October 1985, Vol 29 No 4. pp.&nbsp;167–172. ISSN 0306-5634.
* Taylor, John W. R.  *Jane's All The World's Aircraft 1988–89*. Coulsdon, UK:Jane's Defence Data, 1988. .
* Taylor, Michael J.H. *Brassey's World Aircraft & Systems Directory 1999/2000*. London: Brassey's, 1999. .

## Liên kết ngoài

* List of all PZL-130 trainers used by Polish Air Force
Tư Mã Ngang

**Tư Mã Ngang** (chữ Hán: 司馬昂; 229-205 TCN) là một tướng quân của nước Triệu vào thời Hán Sở. Tổ tiên của Tư Mã Ý.

## Tiểu sử
Tư Mã Ngang lúc đầu làm tướng của nước Triệu. Vào năm 206 TCN, nước Tần bị diệt vong, Hạng Vũ phân chia các nước chư hầu và ông được ban cho làm Ân vương được đất phong ở Hà Nam. Tháng 3 năm 205 TCN, Hàn Tín đánh chiếm lấy nước Ân và bắt được Tư Mã Ngang. Ông đầu hàng và đất phong của ông trở thành lãnh thổ của triều đại nhà Hán, ông mất vào cùng năm đó không rõ nguyên nhân.

Hậu duệ của ông là Tư Mã Viêm có công trong việc thành lập nên triều đại nhà Tấn. Về sau, nhà Tấn bị diệt vọng các người trong gia tộc đều bỏ trốn và thay đổi họ để tránh bị giết chết.

Ông xuất hiện trong cuốn Sử Ký của Tư Mã Thiên, nhưng trong đó ông được nhắc đến rất ít chỉ sơ lược qua là chủ yếu nên thông tin còn sơ sài có thể không còn do phần lớn các trận Hán Sở chủ yếu phần lớn đều nhờ vào cuốn Sử Ký.

## Chú thích

## Tham khảo
Vũ Chu (Tam Quốc)

**Vũ Chu** (; ? - ?), tự **Bá Nam** (伯南), là quan viên Tào Ngụy thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

## Cuộc đời
Vũ Chu quê ở huyện Trúc Ấp, nước Bái, Dự Châu, là con trai trưởng của Lâm Dĩnh hầu, thái thú Cửu Giang Vũ Đoan (武端).

Năm 196, Tào Tháo khống chế được Hán Hiến đế, bắt đầu chấp chưởng triều đình, Vũ Chu lúc này bắt đầu xuất sĩ. Năm 199, Tào Tháo tiêu diệt Lã Bố, khống chế Từ Châu, bổ nhiệm Vũ Chu làm huyện lệnh Hạ Bi. Quốc tướng nước Lang Gia là Tang Bá kính trọng Chu, thường đến nhà riêng làm khách. Bộ hạ của Bá là tùng sự Tổng Đồng (總詷) làm việc trái pháp luật. Chu biết được việc này, cho người đến bắt rồi thẩm vấn đến chết. Bá biết chuyện, càng quý trọng Chu.

Năm 209, Trương Liêu được nhận giả tiết, trấn thủ Thọ Xuân. Vũ Chu chuyển chức làm hộ quân của Liêu, hai người xảy ra hiềm khích. Sau Liêu liền tới gặp thứ sử Dương Châu Ôn Khôi, mời Hồ Chất ra làm phụ tá, Chất lấy cớ có bệnh từ chối. Liêu hỏi: *Ta có lòng ủy thác trọng trách, ngài cớ gì đối xử như thế?* Chất đáp rằng: *Người xưa kết giao, biết người lấy nhiều vẫn tin là kẻ đó không tham, biết người thua chạy mà tin người đó không nhát, thì mới có thể trọn tình. Vũ Bá Nam là nhã sĩ, xưa tướng quân hay tán thưởng hắn, giờ chỉ vì cái tức trừng mắt mà gây ra hiềm khích. Huống chi Chất tài bạc, sao có thể ở chung? Đây là lý do vậy.* Trương Liêu cảm kích lời đó, hòa giải với Vũ Chu.

Năm 215, Tôn Quyền chuẩn bị tấn công Hợp Phì. Tào Tháo lấy Tiết Đễ thay Vũ Chu làm hộ quân của Trương Liêu. Năm 220, Tào Phi soán Hán, lấy Chu làm Thị ngự sử. Chu làm quan tới chức Quang lộc đại phu, Vệ úy, tước Nam Xương hầu, không rõ mất khi nào.

## Gia đình
Vũ Chu có ba con trai, nổi danh từ lúc nhỏ, được người cùng quận là Lưu Công Vinh (劉公榮) coi tướng, đoán rằng đều thành công trên hoạn lộ:
* Vũ Cai (武陔), tự Nguyên Hạ (夏), làm quan cho nhà Tấn tới chức Khai phủ, Nghi đồng tam tư.
* Vũ Thiều (武韶), tự Thúc Hạ (叔夏), quan đến Tán kỵ thường thị.
* Vũ Mậu (武茂), tự Quý Hạ (季夏), quan đến Tán kỵ thường thị.
* Một con gái, hả cho Lưu Phân (劉芬).

## Trong văn hóa
Vũ Chu không xuất hiện trong tiểu thuyết *[[Tam quốc diễn nghĩa]]* của La Quán Trung.

## Tham khảo
* Trần Thọ, Bùi Tùng Chi chú, *[[Tam quốc chí]]*.
* Phòng Huyền Linh, *[[Tấn thư]]*.

## Chú thích
Đới Lăng

**Đới Lăng** (; ? – 231?), không rõ tên tự, là tướng lĩnh Tào Ngụy thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

## Cuộc đời
Đới Lăng, không rõ quê quán, giữ chức Trường Thủy Hiệu úy cuối thời Hán Hiến Đế.

Năm 220, Đới Lăng cùng Hạ Hầu Đôn, Tào Nhân, Đặng Triển, Lưu Nhược, Vương Trung và nhiều tướng lĩnh khác dâng thư ủng hộ Tào Phi xưng đế, soán vị nhà Hán.

Tào Phi vốn đam mê săn bắn, kể cả sau khi đăng cơ cũng không hạn chế sở thích này. Cùng năm, Đới Lăng góp lời khuyên can. Tào Phi nổi giận, phán Lăng hình phạt chỉ nhẹ hơn tử hình một bậc. Không lâu sau, Đới Lăng được phục chức.

Năm 231, thừa tướng Quý Hán Gia Cát Lượng xuất quân bắc phạt, bao vây trại Kỳ Sơn. Tào Duệ bổ nhiệm Tư Mã Ý làm Đô đốc, thống lĩnh Trương Cáp, Phí Diệu, Đới Lăng, Quách Hoài chống trả. Đới Lăng giữ chức Chinh Thục Hộ quân, cùng Phí Diệu dẫn 4.000 tinh binh đến đóng giữ Thượng Khuê.

Trong chiến dịch bắc phạt năm 231, Gia Cát Lượng lần lượt đánh tan quân Ngụy do Quách Hoài, Phí Diệu chỉ huy ở Thượng Khuê, sau đó lại đại phá Tư Mã Ý ở Lỗ Thành, bắn chết Trương Cáp tại Mộc Môn. Có khả năng Đới Lăng chiến tử.

## Trong văn hóa
Trong tiểu thuyết *[[Tam quốc diễn nghĩa]]*, Đới Lăng xuất hiện ở hồi 99, là phó tướng của Trương Cáp. Năm 230, Gia Cát Lượng bắc phạt, Tư Mã Ý lấy Trương Cáp làm tiên phong, cùng Đới Lăng dẫn quân tới bờ sông Vị Thủy hạ trại. Quân Ngụy trúng kế nghi binh, để quân Hán chiếm được hại quận Vũ Đô, Âm Bình. Tư Mã Ý bèn phái Trương Cáp, Đới Lăng chia quân hai đường, đánh úp mặt sau doanh trại của quân Thục Hán, tạo cơ hội để Tư Mã Ý đánh trực diện.

Đến canh ba, Cáp, Lăng hội quân, thì bị Gia Cát Lượng phá kế, đổ quân bao vây. Trương Cáp anh dũng phá vây, quay lại cứu Đới Lăng. Khi hai tướng về trại, thuật lại sự việc với Tư Mã Ý. Ý sợ hãi, không dám cho quân ra khỏi trại.

Ngày sau, Gia Cát Lượng lui quân, Trương Cáp, Đới Lăng dẫn mười phó tướng, ba vạn tinh binh truy kích. Gia Cát được tình báo, cho quân mai phục. Cáp, Lăng ban đầu đánh thẳng vào trại, đẩy lui Mã Trung, Trương Dực, Ngô Ý, Ngô Ban, được 50 dặm thì gặp phục binh của Quan Hưng, hội quân với Mã Trung đánh lại. Hai tướng giữ vững trận hình, thì gặp Vương Bình, Trương Dực trong hang núi đánh ra. Bình chặn đánh Trương Cáp, Dực thì ngăn cản cứu binh của Tư Mã Ý. Quân Tư Mã Ý đang thắng thế, thì Khương Duy, Liêu Hóa đi đường vòng cướp trại. Quân Ngụy đại bại, Trương Cáp, Đới Lăng chạy vào trong núi.

Gia Cát Lượng lui về Hán Trung dưỡng bệnh, năm sau lại xuất quân. Quân Ngụy thất thế, Tư Mã Ý bèn cùng Gia Cát Lượng đấu trận, sai Đới Lăng, Trương Hổ, Nhạc Lâm dẫn quân phá trận. Ba tướng bị bắt nhưng lại được thả về.

## Tham khảo
* Trần Thọ, Bùi Tùng Chi chú, *[[Tam quốc chí]]*.
* La Quán Trung, *[[Tam quốc diễn nghĩa]]*.

## Chú thích
An Định Công chúa

**An Định Công chúa** (chữ Hán: 安定公主), tước hiệu **Thiên Kim Công chúa**, là một Hoàng nữ nhà Đường, con gái của Đường Cao Tổ Lý Uyên, sau đó lại trở thành Trưởng Công chúa, con gái nuôi của Võ Tắc Thiên.

## Tiểu sử
Cuộc đời của Thiên Kim Công chúa không được chú trọng ghi lại. Chỉ biết bà là một cô con gái của Đường Cao Tổ Lý Uyên, do đó về vai vế thì bà là cô của Đường Cao Tông Lý Trị - cha của Thái Bình Công chúa. Nhưng dưới thời Võ Tắc Thiên, Thiên Kim Công chúa được yêu thích như một cô con gái của Võ hậu.

Sủng nam nổi tiếng Tiết Hoài Nghĩa, chính là do Thiên Kim Công chúa tiến cử. Vốn Tiết Hoài Nghĩa là một *Thị nhi* (侍儿) của bà, sau vì Hoài Nghĩa có thân cường tráng, Thiên Kim Công chúa nhập cung và giới thiệu cho Võ hậu, từ ấy Hoài Nghĩa là tình nhân của Võ hậu. Khi Võ hậu muốn xưng Đế, Thiên Kim Công chúa liền thỉnh xin đổi sang họ Võ, do vậy được ban ấp phong thành **Diên An Đại Trưởng Công chúa** (延安大長公主). Không lâu sau lại cải thành **An Định Công chúa** (安定公主).

Bà kết hôn hai lần, lần đầu là Ôn Đĩnh (溫挺), sau tái giá Trịnh Kính Huyền (鄭敬玄). Cuộc hôn nhân thứ 2 cho bà một người con trai, Trịnh Khắc Nghệ (鄭剋乂), người về sau cưới con gái của Ngụy vương Võ Thừa Tự - cũng là cháu trai lớn của Võ hậu.

## Tham khảo

* Cựu Đường thư
* Tân Đường thư
* Tư trị thông giám