Hồ Ngọc Cứ

**Hồ Ngọc Cứ** (29 tháng 2 năm 1924 – 22 tháng 05 năm 2014) là công chức và chính khách Việt Nam Cộng hòa, từng là Dân biểu Hạ nghị viện Việt Nam Cộng hòa qua hai nhiệm kỳ liên tiếp từ năm 1967 cho đến năm 1975. Dưới thời Đệ Nhị Cộng hòa, ông là một trong những nhân vật đối lập chính quyền Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu nổi tiếng một thời.

## Tiểu sử
### Thân thế và học vấn
Hồ Ngọc Cứ sinh ngày 29 tháng 2 năm 1924 tại xã Tân Đông, tỉnh Sa Đéc, Nam Kỳ, Liên bang Đông Dương trong một gia đình Nho giáo.

Hồi trẻ ông tốt nghiệp Tú tài Pháp và tham dự các khóa bồi dưỡng hành chính, tài chính ở nước ngoài.

### Sự nghiệp chính trị
Dưới thời Quốc gia Việt Nam, Hồ Ngọc Cứ lần lượt công tác tại nhiều cơ quan hành chính và hội đồng đô thị như Nghị viên Hội đồng hàng quận Đô thành năm 1951. Rồi sang năm 1952 làm Nghị viên Hội đồng Đô thành kiêm chức Chủ tịch Ủy ban Kiểm soát khiếu nại và có chân trong nhiều Ủy ban liên Bộ. Cùng lúc đó ông được cử đi dự Hội nghị Hành chính tại Băng Cốc, Hồng Kông, đồng thời là tác giả dự án giản dị hóa thủ tục hành chính và thiết lập các cơ cấu phòng hỏa trong 8 quận Sài Gòn để chống lại phong trào chủ trương đốt nhà dân để trục lợi. Năm 1954, ông làm Quận trưởng Hành chính Quận 2, từng công khai chống lại việc đuổi nhà đất bất công, những hành vi tham nhũng hà hiếp dân lành của chính quyền. Do đó, dư luận báo chí cũng như dân chúng mới tặng cho danh hiệu "Nghị Nhà Lá".

Dưới thời Đệ Nhất Cộng hòa, ông quyết định ra ứng cử Dân biểu Quốc hội Lập hiến vào năm 1956, nhưng do bày tỏ thái độ công khai chống lại chế độ Ngô Đình Diệm nên bị chính quyền cầm tù suốt 9 năm. Ông chỉ được trả tự do từ sau cuộc đảo chính cuối năm 1963. Năm 1964, ông đắc cử chức Nghị viên Hội đồng Đô thành với số phiếu cao nhất, đồng thời kiêm nhiệm Tổng Thư ký Hội đồng Đô thành. Năm 1966, ông được cử tham gia phái đoàn Nghiên cứu Hành chính Tài chính tại Tokyo, Đài Bắc, Hồng Kông.

Hồ Ngọc Cứ được bầu làm dân biểu Hạ nghị viện đơn vị I Sài Gòn trong cuộc tuyển cử năm 1967, và trở thành Chủ tịch Ủy ban Nội vụ Hạ nghị viện trong hai năm liên tiếp. Sau khi hết nhiệm kỳ thứ nhất, ông tiếp tục tái đắc cử nhiệm kỳ thứ hai trong cuộc bầu cử năm 1971. Trong thời gian này, ông lần lượt giữ các trọng trách như Ủy viên Trung ương Phong trào Quốc gia Cấp tiến, Phó Giám đốc Ủy ban Tài chính Trung ương Phong trào Quốc gia Cấp tiến kiêm Hội trưởng Hội Phụ huynh Giáo chức Trường Nguyễn Thái Học.

### Hoạt động xã hội và báo chí
Bên cạnh hoạt động chính trị, Hồ Ngọc Cứ còn tham gia Ủy ban Trung ương Cứu trợ nạn lụt miền Tây và làm chủ tịch các ủy ban từ thiện xã hội Đô thành. Về sau ông lên làm Trưởng ban kiểm soát khiếu nại Hội đồng Đô thành và đã có công cứu xét can thiệp hơn 400 hồ sơ oan ức khiếu nại, đặc biệt liên quan dân nghèo mất đất. Có lúc ông từng ra mặt can thiệp đòi hữu sản hóa cho dân chúng bị hỏa hoạn tại đường Cô Giang, Cô Bắc và được chính quyền chấp thuận.

Khi chiến tranh Việt Nam ngày càng trở nên khốc liệt trong thời Đệ Nhị Cộng hòa, ông từng đảm nhận nhiều vai trò khác nhau như Hiền tài Ban Thế Đạo Đại Đạo Tam Kỳ Phổ Độ Tòa thánh Tây Ninh, Cố vấn Hội đồng Đô thành Sài Gòn về Cứu trợ Nạn nhân Chiến tranh, Ủy viên Ủy ban Cải tiến Dân sinh Đô thành, Ủy viên Hội đồng Quản trị Điện lực Việt Nam, Phó Chủ tịch thứ nhất Hội Nghiên cứu Phật học Linh Sơn Nam Việt và Hội viên Hội Bảo trợ Học sinh Nghèo. Ngoài ra, ông còn là nhân vật có ảnh hưởng trong giới báo chí miền Nam khi được mời làm Tổng Thư ký Hội đồng Báo chí Việt Nam vừa mới được thành lập lần đầu tiên vào năm 1964. Đồng thời là Thủ quỹ Nghiệp đoàn Ký giả Nam Việt. Sau đó trở thành Giám đốc Chính trị các tờ nhật báo *Thân Dân*, *Dân Đen*, *Tiến* và phụ trách các mục thắc mắc khiếu nại trên nhiều nhật báo miền Nam.

### Sau năm 1975
Sau ngày 30 tháng 4 năm 1975, Hồ Ngọc Cứ vẫn ở lại trong nước hành nghề luật sư và tư vấn pháp lý cho chế độ mới. Không rõ cuối đời ông ra sao và mất vào lúc nào.

## Đời tư
Hồ Ngọc Cứ đã lập gia đình và có chín người con.

## Lập trường
Hồ Ngọc Cứ chủ trương về mặt đối nội nên theo đường lối chống cộng, chống độc tài và bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân, đặc biệt quan tâm đến vấn đề dân sinh và các trường hợp oan ức của dân nghèo mất đất. Về phương diện đối ngoại, ông ủng hộ việc mở rộng quan hệ với các quốc gia dân chủ và các nước đồng minh trong khu vực, đồng thời nhấn mạnh nguyên tắc dân tộc tự quyết và duy trì vị thế độc lập của Việt Nam Cộng hòa trong quan hệ quốc tế.

## Tham khảo