Hệ thống phóng thẳng đứng Mk 41

**Hệ thống phóng thẳng đứng Mk 41- Mark 41 vertical launching system** (**Mk 41 VLS**) là một hệ thống phóng tên lửa trên tàu chiến có khả năng phản ứng tức thời với các mối đe dọa. Khái niệm hệ thống phóng thẳng đứng (VLS) được bắt nguồn từ công việc về Hệ thống Tác chiến Aegis.

## Lịch sử ra đời
Việc hoàn thiện khái niệm ban đầu về hệ thống Aegis trong những năm 1960 tiếp tục diễn ra trong những năm 1960 và 1970, và hệ thống Mk 41 được hình thành vào năm 1976. Ban đầu, hệ thống này chỉ được thiết kế để phóng tên lửa RIM-66 Standard, nhưng chiều cao của Mk 41 đã được tăng lên để có thể chứa được tên lửa Tomahawk.  Nguyên mẫu của bệ phóng đã được thử nghiệm và đánh giá trên tàu USS *Norton Sound*. Bệ phóng hoạt động đầu tiên được lắp đặt trên tàu USS *Bunker Hill*.

### Lịch sử tác chiến
Vào ngày 12 tháng 10 năm 2016, USS  *Mason*  (DDG-87) bị nhắm mục tiêu bởi tên lửa bắn từ lãnh thổ Yemen khi đang hoạt động ở eo biển Bab-el-Mandeb. *Mason* bị nhắm mục tiêu bởi hai quả tên lửa được phóng đi từ thành phố Al Hudaydah. các quan chức tuyên bố *Mason* đã đánh chặn thành công tên lửa thứ hai ở khoảng cách khoảng 8 dặm (13 km), đánh dấu lần đầu tiên trong lịch sử một tàu chiến đánh chặn thành công một tên lửa chống hạm đang bay tới bằng tên lửa phòng không phóng từ Mk 41.

## Dặc tính

### Mark 41 (Mk 41)
Tên lửa được nạp sẵn vào các container chứa, sau đó được nạp vào các khoang riêng lẻ của bệ phóng. Một khoang có thể chứa một, hai hoặc bốn tên lửa, tùy thuộc vào đường kính của tên lửa. Một số mẫu tên lửa được tích hợp vào hệ thống Mk 41 và Mk 57 thông qua hệ thống "Host Extensible Launching System" (ExLS) do Lockheed Martin phát triển.

Mk 41 được trang bị cho tàu chiến trong các mô-đun 8 ô được sắp xếp thành hai hàng bốn. Vì Mk 41 là hệ thống phóng nóng, nó có một khoang xả chung trong mỗi mô-đun để chuyển hướng khí phụt từ động cơ tên lửa lên trên boong tàu, nằm giữa hai hàng giếng phóng. Việc sử dụng các container chứa kết hợp với việc có sẵn ba chiều dài khác nhau cho phép nhiều loại tàu có thể được trang bị hệ thống Mk 41 mặc dù có các trường hợp sử dụng khác nhau. Các tàu tuần dương lớp Ticonderoga được trang bị VLS cùng với các tàu khu trục lớp Arleigh Burke Flight I và Flight II và các tàu khu trục lớp Kongo có các mô-đun Strikedown được đặt ở cả phía trước và phía sau, và các tàu khu trục lớp Iroquois sau khi hiện đại hóa TRUMP có một mô-đun Strikedown được đặt ở phía trước. Các mô-đun này bao gồm năm ô và một cần cẩu có thể gập lại để nạp lại tên lửa khi đang di chuyển. Điều này tỏ ra không thực tế và nguy hiểm, dẫn đến việc các mô-đun Strikedown bị hủy bỏ vào nửa sau của những năm 1990.

Mk 41 có khả năng phóng các loại tên lửa sau (độ cao và số lượng gói được chỉ ra nếu có thể):

#### Tên lửa đất đối không

* RIM-66 Standard MR (chiến thuật)
* RIM-156 Standard ER (tấn công)
* RIM-161 Standard Missile 3 (tấn công)
* RIM-174 Standard ERAM / SM-6 (tấn công)
* RIM-7 Sea Sparrow (tự vệ)
* RIM-162 ESSM
* CAMM (CAMM, CAMM-ER, CAMM-MR) 
* RIM-116 Rolling Airframe Missile (Block 2) 
* Type 23 ship-to-air missile
* MIM-104 (PAC-3 MSE)

#### Tên lửa đánh đất

* RGM-109 Tomahawk 
* Joint Strike Missile 
* RGM-179 JAGM 
* LRASM BTV 

#### Tên lửa chống tàu ngầm

* RUM-125 Sea Lance
* RUM-139 VL-ASROC
* Type 07 vertical-launch anti-submarine rocket

#### Mồi nhử

* Nulka

## Các phiên bản
nhỏ|Mark 41 Mod 0 trên tàu

* MK 41 Mod 0, tàu tuần dương lớp *Ticonderoga*, hai bệ phóng thẳng đứng 61 ô Mk 158 Mod 0 hoặc Mod 1, phía trước và phía sau.
* MK 41 Mod 1, tàu khu trục lớp *Spruance* , 61 ô phóng tên lửa phía trước.
* MK 41 Mod 2, tàu khu trục lớp *Arleigh Burke*, DDG-51 đến DDG-78, trang bị một bệ phóng thẳng đứng 29 ô Mk 159 Mod 0 ở phía trước, một bệ phóng thẳng đứng 61 ô Mk 158 Mod 0 ở phía sau.
* MK 41 Phiên bản chưa biết, 32 ô phóng trên tàu khu trục lớp Constellation.
* MK 41 Phiên bản chưa biết, 48 ô phóng trên tàu khu trục lớp Álvaro de Bazán (Tây Ban Nha).
* MK 41 Phiên bản chưa biết, Căn cứ Deveselu.
* MK 41 Mod 3, 16 ô phóng trên tàu khu trục lớp *Brandenburg* (Đức).
* MK 41 Mod 5, 8 ô phóng trên tàus (Australia, New Zealand).
* MK 41 Mod 7, tàu khu trục lớp *Arleigh Burke*, DDG-79 đến DDG-91, một bệ phóng thẳng đứng 32 giếng phóng Mk 177 Mod 0 ở phía trước, một bệ phóng thẳng đứng 64 giếng phóng Mk 176 Mod 0 ở phía sau.
* MK 41 Mod 8, 8/16 ô phóng trên tàus (Thổ Nhĩ Kỳ)
* MK 41 Mod 9, 40 ô phóng tên lửa trên tàus (Hà Lan).
* MK 41 Mod 10, 32 ô phóng trên tàus (Đức).
* MK 41 Mod 15, tàu khu trục lớp *Arleigh Burke*, từ tàu DDG-92 trở đi trang bị một bệ phóng thẳng đứng 32 ô Mk 177 Mod 3 phía trước, một bệ phóng thẳng đứng 64 ô Mk 176 Mod 2 phía sau.
* MK 41 Mod 16, 8 ô phóng trên tàus (Australia).
* MK 70 Mod 1, bệ phóng bốn tên lửa dạng container
* Long-Range Missile (LMSL) Battery

## Các nước trang bị
nhỏ|Tên lửa Tomahawk phóng đi từ VLS Mk 41 trên tàu

; 

* ''Adelaide''-class frigate
* ''Anzac''-class frigate 
*  
*  - 

; 

*  - (29 ô phóng tên lửa) (đã ngừng hoạt động)
* River-class destroyer - (24 ô phóng tên lửa)

; 

* ** - (8 ô phóng tên lửa)

; 

*  - (32 ô phóng tên lửa)

; 

*  - (8 or 16 ô phóng tên lửa)

; 

* *[[Sachsen-class frigate|Sachsen]]*-class frigate - (32 ô phóng tên lửa)
* *[[Brandenburg-class frigate|Brandenburg]]*-class frigate - (16 ô phóng tên lửa)
* F126 frigate (16 ô phóng tên lửa)

; 

*  - (96 ô phóng tên lửa)
*  - (96 ô phóng tên lửa)
*  - (90 ô phóng tên lửa)
*  - (16 ô phóng tên lửa)
*  - (16 ô phóng tên lửa)
*  - (32 ô phóng tên lửa)
*  - (32 ô phóng tên lửa)
*  - (32 ô phóng tên lửa)
*  - (16 ô phóng tên lửa)
*  - (8 ô phóng tên lửa)

; 

* *[[De Zeven Provinciën-class frigate|De Zeven Provinciën]]*-class frigate

; 

*  

; 

*  (KDX-II) - (32 ô phóng tên lửa)
*  (KDX-III) - (80 ô phóng tên lửa)

; 

*  - (48 ô phóng tên lửa)
* F110-class frigate - (16 ô phóng tên lửa)

; 

* ''Kaohsiung''-class tank landing ship - (Test ship)

; 

* ''Naresuan''-class frigate - (8 ô phóng tên lửa)
* ''Bhumibol Adulyadej''-class frigate - (8 ô phóng tên lửa)

; 

*  - (8 ô phóng tên lửa)
* ''Barbaros''-class frigate - (16 ô phóng tên lửa)

; 

* Type 26 frigate - (24 ô phóng tên lửa)
* Type 31 frigate - (32 ô phóng tên lửa)

; 

* ''Spruance''-class destroyer - (61 ô phóng tên lửa, installed on 24 of 31 vessels) (đã ngừng hoạt động)
* ''Arleigh Burke''-class destroyer - (90 or 96 ô phóng tên lửa)
* ''Ticonderoga''-class cruiser - (122 ô phóng tên lửa)
*  - (80 Mk 57 ô phóng tên lửa)
* ''Constellation''-class frigate - (32 Mk 41 ô phóng tên lửa)
* DDG(X) class destroyer - (Tới 128 ô phóng tên lửa (4x32))

## Các hệ thống VLS khác của Mỹ
Các tàu nhỏ hơn có thể sử dụng hệ thống phóng thẳng đứng Mk 48 VLS hoặc Mk 56 VLS để phóng tên lửa RIM-162 ESSM, và Mk 48 cũng có khả năng bắn tên lửa RIM-7 Sea Sparrow. Mỗi ống phóng cho Mk 48 chứa một tên lửa RIM-7 hoặc hai tên lửa RIM-162, trong khi mỗi ống phóng Mk 56 chứa một tên lửa RIM-162. Các hệ thống này được bán theo số lượng ô từ hai đến 16 cho Mk 48 và từ bốn đến 32 cho Mk 56: các mô-đun nhỏ hơn cung cấp tính linh hoạt cao hơn.

Tàu ngầm Hải quân Mỹ sử dụng hệ thống phóng thẳng đứng Mk 45.

## Ảnh

Tập_tin:US_Navy_030303-N-3235P-503_A_topside_view_of_the_forward_MK-41_Vertical_Launching_System_(VLS)_aboard_the_guided_missile_cruiser_USS_San_Jacinto_(CG_56).jpg|VLS trên tàu .
Tập_tin:US_Navy_050110-N-9851B-056_Sailors_aboard_the_guided_missile_destroyer_USS_Curtis_Wilbur_(DDG_54)_stabilize_a_crate_containing_a_Tomahawk_cruise_missile.jpg|Ống chứa tên lửa Tomahawk đang được nạp vào hệ thống phóng thẳng đứng (VLS) trên tàu khu trục lớp *Arleigh Burke* 
Tập_tin:US_Navy_050903-N-1332Y-146_A_Sailor_aboard_the_guided_missile_destroyer_USS_Fitzgerald_(DDG_62)_inspect_the_MK_41_Vertical_Launching_System_(VLS)_for_water_to_prevent_electrical_failure.jpg|Các khoang chứa hệ thống phóng thẳng đứng (VLS) được mở để kiểm tra trên tàu 
Tập_tin:US_Navy_021121-N-0000X-005_A_developmental_Standard_Missile-3_(SM-3),_designed_to_intercept_short_to_medium-ranged_ballistic_missile_threats,_is_launched_from_the_Pearl_Harbor-based_Aegis_cruiser_USS_Lake_Erie_(CG_70).jpg|Một quả tên lửa SM-3 rời khỏi hệ thống phóng thẳng đứng Mk 41 trên tàu USS  *Lake Erie* với cửa hút và cửa khoang chứa đang mở.
Tập_tin:110909-N-XQ375-035_USS_Mitscher_VLS_Strikedown_Crane_folded.jpg|Cần cẩu VLS Strikedown được gấp lại trên tàu 
Tập_tin:020805-N-XP218-008_USS_Hopper_VLS_Strikedown_Crane.jpg|Cần cẩu VLS Strikedown được mở rộng trên tàu 
Tập_tin:MK_41_VLS_Diagram.jpg|Sơ đồ hệ thống phóng thẳng đứng Mk 41 Mod 0.


## Xem thêm

* GJB 5860-2006 – Hệ thống phóng tên lửa thẳng đứng của Hải quân Trung Quốc
* Korean vertical launching system 
* MiDLAS vertical launching system - Hệ thống giếng phóng tên lửa thẳng đứng của Hải quân Thổ Nhĩ Kỳ do Roketsan phát triển
* 3S-14 – Hệ thống tương tự của Hải quân Nga
* Sylver vertical launching system 
* Typhon missile system 

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* FAS - Mk 41
* Lockheed Martin - Mk 41 VLS Factsheet