Bão Wilma

**Bão Wilma** là cơn bão nhiệt đới có cường độ mạnh nhất từng được ghi nhận ở lưu vực Đại Tây Dương và là xoáy thuận nhiệt đới có cường độ mạnh thứ hai được ghi nhận ở Tây Bán cầu, sau bão Patricia vào năm 2015. 

Bão Wilma nằm trong mùa bão Đại Tây Dương năm 2005, mùa bão gồm 3 trong số 10 cơn bão Đại Tây Dương dữ dội nhất từ trước đến nay về áp suất khí quyển (cùng với số 4 Rita và số 7 Katrina). Trong mùa bão này, Wilma là cơn bão thứ 22, xoáy thuận nhiệt đới thứ 13, cơn bão nhiệt đới lớn thứ 6, cơn bão cấp 5 thứ 4 và có sức tàn phá nặng nề thứ hai.  

Bão Wilma bắt nguồn từ ngày 15 tháng 10, một áp thấp nhiệt đới hình thành trên vùng biển Caribe gần Jamaica, di chuyển theo hướng Tây và mạnh lên thành một cơn bão nhiệt đới hai ngày sau đó, đột ngột chuyển hướng về phía Nam và được đặt tên là Wilma. Wilma tiếp tục mạnh lên và trở thành một cơn bão vào ngày 18 tháng 10. Cơn bão gia tăng cường độ nhanh và chỉ trong 24 giờ, nó trở thành cơn bão cấp 5 với tốc độ gió 298 km/h.

## Lịch sử khí tượng

Vào giữa tháng 10 năm 2005, một hình thế giống rãnh gió mùa lớn đã phát triển ở vùng biển Caribe. Một vùng áp thấp hoàn lưu rộng được hình thành vào ngày 13 tháng 10 ở phía đông nam Jamaica, dần dần trở nên rõ ràng hơn. Vào ngày 15 tháng 10, NHC cho biết hình thế này đã trở thành áp thấp nhiệt đới khi nằm cách Grand Cayman khoảng 220 dặm (350 km) về phía Đông Đông Nam. Áp thấp nhiệt đới di chuyển theo hướng Tây Tây Nam vào nơi có môi trường thuận lợi, ví dụ như nhiệt độ bề mặt nước biển cao. Áp thấp nhiệt đới mạnh lên thành bão nhiệt đới vào ngày 17 tháng 10, và có tên quốc tế là Wilma. Sự tăng cường ban đầu diễn ra chậm, do kích thước lớn của Wilma và độ lớn gradient áp suất (có thể hiểu là thứ đặc trưng cho tốc độ thay đổi áp suất theo hướng, gradient là khái niệm của Giải tích) khá thấp, mặc dù đối lưu liên quan dần dần được tổ chức.

Vào ngày 18 tháng 10, Wilma mạnh lên thành một cơn bão cuồng phong và sau đó bắt đầu mạnh lên nhanh chóng trên vùng biển rộng lớn của biển Caribe. Trong khoảng thời gian 30 giờ cho đến ngày 19 tháng 10, áp suất khí quyển của Wilma giảm từ 982 xuống 882 hPa (29,0 xuống 26,0 inHg); điều này khiến Wilma trở thành cơn bão mạnh nhất trên Đại Tây Dương được ghi nhận theo tiêu chí áp suất trung tâm tối thiểu. Trong khoảng thời gian mạnh lên, gió tăng lên đến cường độ cực đại là 160 kt (295 km/h), khiến Wilma trở thành bão cấp 5 trên thang bão Saffir–Simpson. Một chu trình thay thế thành mắt đã khiến Wilma suy yếu xuống bão cấp 4 vào ngày 20 tháng 10, khi bão di chuyển về phía Tây Bắc về phía bán đảo Yucatán của Mexico. Cuối ngày 21 tháng 10, Wilma đi qua đảo Cozumel, Quintana Roo với sức gió duy trì 130 kt (240 km/h), tại Cozumel ghi nhận áp suất 928,0 hPa. Khoảng sáu giờ sau, Wilma đổ bộ lần thứ hai vào đất liền Mexico gần Puerto Morelos.

Bão suy yếu khi di chuyển trên đất liền nhưng mạnh lên trở lại khi đi vào vịnh Mexico. Wilma tăng tốc độ và đổi hướng di chuyển, bão bắt đầu đi theo hướng Đông Bắc do bão được dẫn đường một rãnh thời tiết mạnh. Sau khi đi qua phía tây bắc Florida Keys, cơn bão đổ bộ vào vùng Tây Nam Florida gần Cape Romano vào ngày 24 tháng 10 với sức gió 105 kt (195 km/h). Wilma nhanh chóng đi qua bang và suy yếu, tiến vào vùng biển rộng lớn của Đại Tây Dương gần Jupiter, Florida. Cơn bão mạnh trở lại trong thời gian ngắn khi đi qua phía Bắc Bahamas, hấp thụ cơn bão nhiệt đới Alpha yếu xìu ở phía Đông. Bão đi qua phía tây Bermuda vào ngày 25 tháng 10. Sau khi bão không khí lạnh xâm nhập và gió cắt xuyên qua trung tâm đối lưu, Wilma chuyển thành một xoáy thuận ngoài nhiệt đới vào ngày 26 tháng 10 ở phía nam Nova Scotia trước khi nó bị sáp nhập bởi một xoáy thuận ngoại nhiệt đới khác một ngày sau đó trên vùng Atlantic Canada.

## Tham khảo