Các thành phố Cận Đông cổ đại

Các thành phố đầu tiên trong lịch sử đã được biết cho đến nay nằm ở vùng Cận Đông cổ đại, khu vực bao gồm phần lớn vùng Trung Đông hiện đại: có lịch sử bắt đầu từ thiên niên kỷ thứ 4 trước Công nguyên và kết thúc, tùy theo cách hiểu của thuật ngữ này, khi bị thôn tính bởi Đế chế Achaemenes vào thế kỷ thứ 6 trước Công nguyên hoặc bởi Alexander Đại đế vào thế kỷ thứ 4 trước Công nguyên.

Các **thành phố** lớn nhất **của [[thời đại đồ đồng]] [[Cận Đông cổ đại|Cận Đông]]** có dân số khoảng vài chục ngàn người. Memphis vào thời kỳ đồ đồng sớm, với khoảng 30.000 cư dân, là thành phố lớn nhất thời bấy giờ. Ur trong thời đại đồ đồng được ước tính có khoảng 65.000 cư dân; tương tự Babylon trong thời đại đồ đồng muộn có dân số khoảng 50.000-60.000. Nineveh có khoảng 20.000-30.000, và đạt 100.000 trong thời đại đồ sắt (khoảng năm 700 TCN).

Định ngữ **KI** 𒆠 là thuật ngữ Sumer cho một thành phố hoặc thành bang. Trong tiếng Akkad và tiếng Hitti, URU 𒌷 trở thành một kí hiệu để chỉ một thành phố, hoặc kết hợp với KUR 𒆳 - "vùng đất", vương quốc hoặc lãnh thổ do một thành phố kiểm soát, ví dụ 𒄡𒆳𒌷𒄩𒀜𒌅𒊭  "vua của nước (thành) Hatti".

## Lưỡng Hà

### Hạ Lưỡng Hà

(thứ tự từ Bắc xuống Nam)

* Eshnunna (*Tell Asmar*) 
* Diniktum 
* Tutub (*Khafajah*) 
* Der (*Tell Aqar*, *Durum?*) 
* Sippar (*Tell Abu Habbah*) 
* Sippar-Amnanum (*Tell ed-Der*) 
* Kutha (*Tell Ibrahim*) 
* Jemdet Nasr (*NI.* *RU*) 
* Kish (*Tell Uheimir & Ingharra*) 
* Babilim (*Babylon*) 
* Borsippa (*Birs Nimrud*) 
* Mashkan-shapir (*Tell Abu Duwari*) 
* Dilbat (*Tell ed-Duleim*) 
* Nippur (*Afak*) 
* Marad (*Tell Wannat es-Sadum*) 
* Adab (*Tell Bismaya*) 
* Isin (*Ishan al-Bahriyat*) 
* Kisurra (*Tell Abu Hatab*) 
* Shuruppak (*Tell Fara*) 
* Bad-tibira (*Tell al-Madineh?*) 
* Zabalam (*Tell Ibzeikh*) 
* Umma ("Umm al-Aqarib" và *Tell Jokha*) 
* Girsu (*Tello hoặc Telloh*) 
* Lagash (*Tell al-Hiba*) 
* Urum (*Tell Uqair*) 
* Uruk (*Warka*) 
* Larsa (*Nói như-Senkereh*) 
* Tell Khaiber 
* Ur (*Tell al-Muqayyar*) 
* Kuara (*Tell al-Lahm*) 
* Eridu (*Tell Abu Shahrain*) 
* Ubaid (*Tell al-'Ubaid*) 
* Akshak 
* Akkad 
* Irisagrig

### Thượng Lưỡng Hà

(đặt hàng từ Bắc vào Nam) 
* Urfa
* Shanidar cave
* Urkesh (Urkish) (*Tell Mozan*)
* Tell Leilan (*Shekhna*, *Shubat-Enlil*)
* Tell Arbid
* Harran
* Chagar Bazar
* Mardaman (*[[Bassetki]]*)
* Kahat (*Tell Barri*)
* Tell el Fakhariya (*Washukanni?*)
* Hadatu (*Arslan Tash*)
* Carchemish (*Djerabis*)
* Til Barsip (*Tell Ahmar*)
* Tell Chuera
* Mumbaqat (*Tall Munbāqa, also Ekalte (Mumbaqat)*)
* Al-Rawda
* Nabada l Beydar*)
* [[Nagar, Syria|Nagar]] (*Tell Brak*)
* [[Telul eth-Thalathat]]
* [[Tepe Gawra]]
* [[Tell Arpachiyah]] (*Tepe Reshwa*)
* [[Shibaniba]] (*Tell Billa*)
* [[Tarbisu]] (*Sherif Khan*)
* [[Nineveh]] (*Ninua*)
* [[Tell al-Rimah|Qatara or Karana]] (*Tell al-Rimah*)
* [[Hamoukar|Tell Hamoukar]]
* [[Dur-Sharrukin|Dur Sharrukin]] (*Khorsabad*)
* [[Tell Shemshara]] (*Shusharra*)
* [[Erbil]] (*Urbilim*, *Arba-Ilu*)
* [[Tell Taya]]
* [[Hassuna|Tell Hassuna]]
* [[Balawat]] (Imgur-Enlil)
* [[Sweyhat|Tell es-Sweyhat]]
* [[Nimrud]] (Kalhu)
* [[Emar]] (*Tell Meskene*)
* [[Jarmo|Qal'at Jarmo]]
* [[Arrapha]]
* [[Kar-Tukulti-Ninurta]]
* [[Assur]]
* [[Ekallatum]]
* [[Nuzi]] (*Yorghan Tepe*, *Gasur*)
* [[Tell al-Fakhar]] (*Kuruhanni?*)
* [[Terqa]] (*Tell Ashara*)
* [[Dura-Europos|Doura Europos]]
* [[Mari, Syria|Mari]] (*Tell Hariri*)
* [[Haradum]] (*Khirbet ed-Diniyeh*)
* [[Tell es Sawwan]]
* [[Tell Ishchali|Nerebtum or Kiti]] (*Tell Ishchali*)
* [[Tell Agrab]]
* [[Dur-Kurigalzu]] (*Aqar Quf*)
* [[Shaduppum]] (*Tell Harmal*)
* [[Seleucia]]
* [[Ctesiphon]] (*Taq Kisra*)
* [[Halabiye|Zenobia]] (*Halabiye*)
* [[Hatra]]
* Idu (*Satu Qala*)


== Iran ==


* Ecbatana (Hamadan?) 
* [[Takht-e Soleyman|Takht-e-Suleiman]] 
* Behistun 
* Godin Tepe 
* Rey (*Rhages*, *Europos*, *Shahr-e-Ray*, *Arsacia*) 
* Chogha Mish 
* Tepe Sialk 
* [[Susa]] *(Shush,* *Su-sơ)* 
* Kabnak (Haft Tepe) 
* [[Chogha Zanbil|Dur Untash]] (Chogha Zanbil) 
* [[Shahr-e Sukhteh|Shahr-e-Sukhteh]] 
* [[Pasargadae]] (*Pasargad*, *Pasargadai*) 
* [[Naqsh-e Rustam]] 
* Estakhr (Istakhr) 
* [[Persepolis]] (*Parsa*) 
* Tall-i Bakun
* Anshan (*Tall-i Malyan* hoặc *Tepe Malyan*)
* Sandar Konar 
* Tepe Yahya 
* Teppe Hasanlu 
* [[Bam, Iran|Bam]]
* Sarvestan 
* [[Qumis, Iran|Hecatompylos]] 
* Khorramabad 
* [[Kermanshah]] 
* Nimvar 
* [[Isfahan]] (Aspadana) 
* Rabat Tepe 
* Temukan 
* Darabgard 
* Hafshejan 
* [[Tabriz]]
* Kangavar 
* Shahdad 
* Marlik 
* Chogha Bonut 
* Ganj Dareh 
* Ali Kosh 
* Geoy Tepe 
* Baba Jan Tepe 
* Shah Tepe 
* Hajji Firuz Tepe 
* Kul Tepe 
* Shir Ashian Tepe 
* Tureng Tepe 
* Yarim Tepe
* Vahrkana (Gorgan) 
* Narezzash (Neyriz) 
* Zranka (Dahan-e Gholaman) 
* [[Shushtar]] 
* [[Shiraz]] 
* Urmia 
* Nahavand 
* Patigrabana 
* Bushehr 
* Hormirzad ([[Bandar-Abbas|Bandar Abbas]]) 
* Semnan
* Amol 
* [[Karaj]] 
* Yasuj 
* Mahallat 
* Arderica 
* Hashtgerd 
* Bit-Istar 
* Liyan 
* Bastam
* Ganzak 
* Jiroft 
* Shad Shahpour (Qazvin) 
* Dezful
* Shahin (Zanjan) 
* [[Ardabil]] 
* Tabas

== Anatolia ==

(thứ tự từ Bắc xuống Nam)

* İnandıktepe
* [[Miletus]] 
* Sfard (*Sardis*)
* Nicaea 
* Sapinuwa 
* Yazilikaya 
* Alaca Höyük 
* Ma-ri Höyük 
* Alishar Hüyük 
* [[Hattusa]] 
* [[Troia|Ilios]] (*Wilusa, Ilion, Troas, Troy*) 
* Kanesh (*Nesa, Kültepe*) 
* Arslantepe (*Malatya*) 
* Çayönü (*Amed, Diyarbakir*) 
* Sam'al (*Zincirli Höyük*) 
* [[Çatalhöyük|Çesterhöyük]] 
* Beycesultan 
* [[Karatepe, Kadirli|Karatepe]] 
* Tushhan (*Ziyaret Tepe*) 
* [[Adana]] 
* [[Tarsus (thành phố)|Tarsus]] 
* [[Mersin|Zephyrion]] ([[Mersin]]) 
* Gôzlükule 
* Santantepe 
* [[Antalya|Attalia]] (*Antalya*)

== Levant ==
Theo thứ tự bảng chữ cái* [[Acre, Israel|Acco]] (*Acre*)
* [[Admah]] (một trong năm "thành phố đồng bằng")
* [[Adoraim]] (Adora, *Dura*)
* [[Afqa]]
* [[Alalakh|Alalah]] (Alalakh)
* [[Aleppo]]
* [[Antioch]]
* [[Antipatris|Aphek]] (Antipatris, *Tell Afik*)
* [[Tel Arad|Arad]] (Arad Rabbah?; *Tel Arad*)
* [[Arqa]] (Arkat)
* [[Arwad]] (đảo của [[Tartus]]; Aradus, Arvad, Arphad, Đảo Ruad)
* [[Ashdod]]
* [[Ashkelon]]
* [[Baalbek]] ([[Heliopolis (Syria)|Heliopolis]])
* [[Batroun]] (Botrys)
* [[Banias]] 
* [[Tel Be'er Sheva|Beersheba]] (*Tel Sheva*, *Tell es-Seba*)
* [[Beit She'an|Beth Shean]] (Beth Shan)
* [[Bet Shemesh]] (nhà của Shamash)
* [[Bethel|Bet-el]]
* [[Bethsaida]] (sau là tên của thủ phủ Geshur; *et-Tell*)
* [[Bethlehem]] 
* [[Bosra|Bezer]] (Bosra ở Syria)
* [[Byblos]] (*Gubla*, *Kepen*)
* [[Dan (biblical city)|Dan, former Laish]] (*Tel Dan*, *Tell el-Qadi*)
* [[Damascus]] (Dimasqu, *Dimashq*)
* [[Deir Alla]] (Pethor?)
* [[Deir Al-Ahmar]]
* [[Dhiban]] (Dibon)
* [[Tel Dor|Dor]] (D-jr, Dora)
* [[Ebla]] (*Tell Mardikh*)
* [[Ein Gedi|En Gedi, also Hazazon-tamar]] (*Tel Goren*)
* [[En Esur]]
* [[Enfeh]] (Ampi)
* [[Ekron]] (*Tel Miqne*, *Khirbet el-Muqanna*)
* [[Et-Tell]] (Ai?)
* [[Gath (city)|Gath]]
* [[Gaza City|Gaza]]
* [[Gezer]]
* [[Gibeah]] (Tell el-Ful?)
* [[Sodom and Gomorrah|Gomorrah]]
* [[Hama]]th (Hama, Epiphania)
* [[Tel Hazor|Hazor]]
* [[Homs]]
* [[Hebron]]
* [[Hermel]]
* [[Jawa, Jordan|Jawa]]
* [[Jericho]] (*Tell es-Sultan*)

* [[Jerusalem]] (Jebus, City of David, Zion)
* [[Jezreel (city)|Jezreel]]
* [[Tel Kabri|Kabri]] (one of several cities called Rehov)
* [[Kadesh (Israel)|Kadesh Barnea]]
* [[Kedesh]] (Qadesh in Galilee)
* [[Khirbet Kerak]] (*Tel Bet Yerah*; later Al-Sinnabra)
* [[Khirbet el-Qom]] (Makkedah/Maqqedah)
* [[Khirbet Qeiyafa]] ([[Sha'arayim]]? / Neta'im?)
* [[Kir of Moab]] (Kerak)
* [[Kumidi]] (*Kamid al lawz*)
* [[Labweh]] 
* [[Lachish]] (*Tel Lachish*, *Tell ed-Duweir*)
* [[Mari, Syria|Mari]]
* [[Majdal Anjar]]
* [[Tel Megiddo|Megiddo]] (*Tel Megiddo*, *Tell el-Mutesellim*)
* [[Tell Brak|Nagar]] (*Tell Brak*)
* [[Nabatieh]]
* [[Nazareth]]
* [[Qatna]] (*Tell Mishrifeh*)
* [[Rashaya]] 
* [[Amman|Rabat Amon]] (Hellenistic Philadelphia)
* [[Tel Rehov|Rehov (Jordan Valley)]] (*Tel Rehov*)
* [[Samaria (ancient city)|Samaria]] (Shomron)
* [[Sam'al]]
* [[Sarepta]]
* [[Sharuhen]] (*Tell el-Far'ah South*?, *Tell el-'Ajjul*?, *Tel Haror*?)
* [[Shiloh (biblical city)|Shiloh]]
* [[Sidon]]
* [[Sodom and Gomorrah|Sodom]]
* [[Palmyra|Tadmor]] (Palmyra)
* [[Terqa]]
* [[Tall Zira'a]]
* [[Tell Balata]] (Shechem)
* [[Tell el-Hesi]] (Eglon?)
* [[Tell Kazel]]
* [[Tell Qarqur]] (Karkar?)
* [[Tell Tweini]] (Gibala?)
* [[Tirzah (ancient city)|Tirzah]] (*Tell el-Farah North*)
* [[Tripoli]]
* [[Tyre, Lebanon|Tyros]] (*Tylos*, *Tyre*)
* [[Ugarit]] (*Ras Shamra*)
* [[Umm el-Marra]]
* [[Tel Yokneam]] (*Yokneam*, "'En-qn'mu")
* [[Zeboim (Hebrew Bible)|Zeboim]]
* [[Zemar]] (Sumura, Sumur)
* [[Zoara]] (Zoar, Bela)


== Bán đảo Ả-rập ==


* [[Al Ain]]  / Al-Buraimi (Tawam của Al-Buraimi Oasis) hoặc Al-Buraimi [[Ốc đảo|Oasis]], 
* [[Awwam]] 
* Hajar Am-Dhaybiyya 
* Barran 
* Bakkah ([[Mecca|thánh địa Mecca]]) 
* Đền Barbar 
* [[Dhamar, Yemen|Dhamar]] 
* Dedan (Al-`Ula) 
* Dalma 
* Dibba 
* Dumat Al-Jandal (Adummatu) 
* Ed-Dur 
* Eudaemon 
* Failaka 
* Gerrha 
* Ḥaram
* Ubar (Aram, Iram, Irum, Irem, Erum)tên của một vị trí địa lý - một thành phố hoặc một khu vực hoặc một bộ lạc 
* [[Ras Al Khaimah|Julfar]] 
* [[Jubail]] 
* Khor Rori (Sumhuram) 
* Kaminahu (Kamna) 
* Lihyan 
* [[Mada'in Saleh]] (Al-Hijr, el Hijr và Hegra) 
* [[Ma'rib]] 
* Mleiha 
* Muweilah 
* Nashan 
* Nashaq 
* [[Petra]] 
* Qarnawu 
* Qaryat al-Faw (Dhat al-Jnam) 
* [[Qal'at al-Bahrain]] 
* Ṣirwāḥ 
* Shabwa 
* Shimal 
* Tayma (Tema) 
* Tell Abraq 
* Thaj 
* Tarout 
* Timna 
* Umm Al Nar 
* Yathrib ([[Medina]]) 
* Zafar

== Kerma (Gel Doukki) ==

* [[Gebel Barkal|Jebel Barkal]] 
* Napata 
* [[Meroe|Meroë]] 
* [[Aksum]] (Axum)

== Vùng sừng Châu Phi ==

* Adulis 
* Keskese 
* Matara 
* Qohaito 
* Sembel 
* Yeha

== Xem thêm ==

* [[Thành bang]] 
* Danh sách vua Sumer 
* [[Cận Đông cổ đại]]

== Dẫn nguồn ==


== Liên kết ngoài ==

* [http://www.dvidshub.net/?script=news/news_show.php&id=40707 Không gian địa lý: Lập bản đồ các thành phố cổ của Iraq] 
* [http://www.csmonitor.com/Science/2015/0222/Ancient-cities-grew-pretty-much-like-modern-ones-say-scientists Các thành phố cổ phát triển khá giống như các thành phố hiện đại, theo các nhà khoa học] (tháng 2 năm 2015), *Christian Science Monitor''