Enix

là một nhà xuất bản đa phương tiện của Nhật Bản, chuyên xử lý và giám sát các trò chơi điện tử, manga, sách hướng dẫn và hàng hóa. Năm 1975 Fukushima Yasuhiro đã thành lập công ty lấy tên Eidansha Boshu Service Center, ban đầu là một nhà xuất bản báo lá cải và sau đó cố gắng mở rộng sang lĩnh vực quản lý bất động sản.

Năm 1982, một công ty con của Eidansha Boshu có tên Enix bắt đầu phát hành trò chơi điện tử cho máy tính cá nhân. Những cộng tác viên nổi bật thời kỳ đầu là các nhà thiết kế Horii Yuji và Nakamura Koichi, cùng nhà soạn nhạc Sugiyama Koichi. Cả ba người đều tham gia vào trò chơi nhập vai (RPG) *Dragon Quest* năm 1986 dành cho hệ máy Family Computer. *Dragon Quest* là một trong những trò chơi RPG thành công sớm nhất trên máy chơi trò chơi điện tử, tạo ra một thương hiệu cùng tên, và vẫn là sản phẩm nổi tiếng nhất của Enix cho đến nay. Năm 1989, công ty mẹ đổi tên thành Enix và sáp nhập với công ty con.

Enix nổi tiếng với vai trò nhà xuất bản cho nhiều studio, bao gồm tri-Ace, Tose, Chunsoft và Quintet cũng như các ấn phẩm truyện tranh gia đình *[[Gangan Comics]]*, và tạo ra các công ty con hoặc quan hệ đối tác quốc tế liên quan đến phát triển công nghệ, xuất bản và giáo dục.

Đầu những năm 2000, do chi phí phát triển trò chơi điện tử tăng cao, Enix đã bắt đầu đàm phán sáp nhập với Square, một công ty đối thủ nổi tiếng với loạt *[[Final Fantasy]]*. Vụ sáp nhập cuối cùng đã diễn ra vào năm 2003, tạo nên Square Enix, với Enix là thực thể doanh nghiệp tồn tại sau sáp nhập.

## Lịch sử

### 1975–1989: Nguồn gốc, ''Dragon Quest''
Enix do Fukushima Yasuhiro thành lập vào ngày 22 tháng 9 năm 1975, với tên gọi ban đầu là Trung tâm Dịch vụ Eidansha Boshu. Vốn là một kiến trúc sư nên khi chuyển sang làm doanh nhân, Fukushima có ý định thành lập Eidansha thành một công ty xuất bản tập trung vào quảng cáo các bài báo lá cải về bất động sản. 

Vào ngày 5 tháng 2 năm 1980, Eidansha Boshu đã thành lập công ty con thuộc sở hữu hoàn toàn của Eidansya Fudousan với mục đích chuyên về giao dịch và môi giới bất động sản. Eidansya Fudousan đổi tên thành Eidansha Systems vào năm 1981. Sau khi Eidansha Boshu thất bại trong nỗ lực trở thành một chuỗi cửa hàng trên toàn quốc vào năm sau, Fukushima quyết định đầu tư vốn vào thị trường trò chơi điện tử đang nổi lên. Trong giai đoạn này, Eidansha Systems đổi tên thành Enix Corporation vào ngày 30 tháng 8 năm 1982. Tên Enix là cách chơi chữ dựa trên chim Phượng hoàng trong thần thoại và máy tính ENIAC đời đầu.

Để tìm kiếm các đề xuất trò chơi, Fukushima đã tổ chức một cuộc thi có tên là "Chương trình Sở thích Trò chơi Enix" trên cả tạp chí máy tính và manga, với giải thưởng 1 triệu yên (10.000 đô la Mỹ) cho một nguyên mẫu trò chơi mà Enix có thể xuất bản. Một trong những người chiến thắng đó là Horii Yuji, khi đó đang là nhà văn của *[[Weekly Shōnen Jump]]*, với trò chơi thể thao *Love Match Tennis*; nhà thiết kế Nakamura  Koichi với trò chơi giải đố *Door Door*; và lập trình viên tự học Kazuro Morita với trò chơi điện tử mô phỏng *Morita's Battlefield*. Trong vài năm tiếp theo đó, Enix phát hành các tựa trò chơi điện tử cho cả thị trường PC và thị trường máy chơi trò chơi điện tử Nhật Bản mới nổi. Sử dụng tiền bản quyền của mình, Morita đã thành lập nhà phát triển Random House và phát triển một số tựa game PC và console bao gồm loạt *Morita's Shogi*.  Hợp tác với công ty Chunsoft mới của Nakamura, Horii đã tạo ra trò chơi phiêu lưu *[[The Portopia Serial Murder Case]]* (1983), sau đó trong các cuộc thảo luận về việc chuyển trò chơi sang Famicom (Nintendo Entertainment System), Horii và Nakamura đã quyết định phát triển một trò chơi nhập vai (RPG) cho nền tảng này.

Trò chơi nhập vai có tựa đề *[[Dragon Quest (trò chơi điện tử)|Dragon Quest]]* bắt đầu được phát triển vào năm 1985. Horii và Nakamura đóng vai trò là nhà thiết kế, nhà soạn nhạc Koichi Sugiyama sáng tác nhạc cho trò chơi và họa sĩ *[[Dragon Ball – 7 viên ngọc rồng|Dragon Ball]]* Akira Toriyama được mời tham gia thiết kế hình ảnh nghệ thuật. Mặc dù ban đầu doanh số bán hàng khá chậm, *Dragon Quest* đã trở thành một thành công về mặt phê bình và thương mại, bán được hơn một triệu bản tại Nhật Bản. Sự thành công của *Dragon Quest* đã tạo ra một loạt trò chơi cùng tên, và trở thành tài sản có doanh thu cao nhất của Enix.  Horii, Sugiyama và Toriyama vẫn là những trụ cột của loạt trò chơi này. Chunsoft đã phát triển năm tựa *Dragon Quest* tiếp theo. Mặc dù loạt *Dragon Quest* đã thành công, Enix vẫn tiếp tục phát hành các tựa trò chơi PC để duy trì sự ổn định tài chính. Công ty cũng bắt đầu bán hàng hóa theo chủ đề *Dragon Quest* vào năm 1988 với tượng nhân vật và đồ chơi, sau đó mở rộng sang trò chơi trên bàn và trò chơi bài vào năm sau. 

Vào tháng 10 năm 1983, Enix đồng sáng lập Konishiroku Enix với Konishiroku Photo Company, sau đó mua lại toàn bộ cổ phần vào tháng 1 năm 1989. Một công ty con thứ hai, Enix Products, được thành lập vào tháng 3 năm 1988 để bán các ấn phẩm và hàng hóa nhân vật. Cả hai công ty con cùng với Enix ban đầu đã sáp nhập vào tháng 4 năm 1989 vào công ty mẹ Eidansha Boshu, công ty này sau đó đổi tên thành Enix Corporation. 

### 1990–1999: Xuất bản và hợp tác
Năm 1990, Enix xuất bản tựa trò chơi điện tử bên thứ ba đầu tiên của họ là *[[ActRaiser]]*, cho hệ máy Super Famicom. Trò chơi do Quintet phát triển, một nhà phát triển độc lập của Nhật Bản gồm các nhân viên cũ của Nihon Falcom. Enix đóng vai trò là nhà xuất bản cho tất cả các trò chơi Super Famicom tiếp theo của Quintet tại Nhật Bản. Enix đã bắt đầu xuất bản sách hướng dẫn cho loạt *Dragon Quest*, từ năm 1988 đến năm 1991, công ty quyết định phát triển mảng kinh doanh chính thứ hai của mình bên cạnh xuất bản trò chơi điện tử. Điều này nhằm đảm bảo thu nhập không hoàn toàn phụ thuộc vào *Dragon Quest*. Điều này cuối cùng dẫn đến việc Enix ra mắt dòng ấn phẩm *[[Gangan Comics]]*, bắt đầu với *Monthly Shonen Gangan* vào tháng 3 năm 1991. Sau ấn phẩm đầu tiên với *Monthly Shonen Gangan* vào tháng 3 năm 1991, một số ấn phẩm manga khác với các phiên bản tạp chí và *[[tankōbon]]* đã được tạo ra cho các thể loại khác nhau, bao gồm *Monthly G-Fantasy* và *Monthly Shonen Gag-OU*. Công ty cũng mở rộng phạm vi hàng hóa để bao gồm các loạt nổi bật khác như *[[Mario (thương hiệu)|Mario]]* và *[[Pokémon]]*. Vào tháng 2 Năm 1991, Enix đăng ký với Hiệp hội các nhà môi giới chứng khoán Nhật Bản để chào bán cổ phiếu ra công chúng.

Sau *[[Dragon Quest V]]* (1992), Chunsoft rời khỏi vị trí nhà phát triển chính của loạt, muốn tạo ra những tựa game riêng của họ. Trong những năm tiếp theo, Chunsoft tiếp tục hợp tác với Enix trong các tựa trò chơi điện tử phụ của *Dragon Quest*, bao gồm cả những phần đầu tiên trong loạt *[[Mystery Dungeon]]*. Hai phần tiếp theo được phát triển bởi Heartbeat, một công ty được thành lập bởi các nhân viên cũ của Chunsoft, chuyên phát triển các tựa *Dragon Quest*. Heartbeat đảm nhiệm việc sản xuất series chính cho đến khi tạm ngừng hoạt động vào năm 2002. Từ năm 1994, Enix đóng vai trò là nhà xuất bản cho series *[[Itadaki Street]]* của Horii, tiếp quản series từ ASCII. Công ty này cũng thường xuyên đóng vai trò là nhà xuất bản cho các tựa trò chơi điện tử của Tamtam, và đã tạo ra loạt phụ "Dragon Quest Monsters" cùng với nhà phát triển Tose.

Ban đầu, Enix đã được Wolf Team chào mời nhưng không thành công với tựa trò chơi điện tử Tales of Phantasia, cuối cùng được Namco phát hành vào năm 1995. Sau đó, Enix đóng vai trò là nhà phát hành cho *[[Star Ocean (trò chơi điện tử)|Star Ocean]]* (1996), được phát triển bởi các thành viên cũ của nhóm *Tales of Phantasia* đã tách khỏi Wolf Team để thành lập tri-Ace. Hợp tác với Enix, tri-Ace đã phát triển thêm ba tựa *Star Ocean* khác, và tựa trò chơi điện tử nhập vai lấy cảm hứng từ thần thoại Bắc Âu *[[Valkyrie Profile (trò chơi điện tử)|Valkyrie Profile]]* (1999). Đáng chú ý, Enix cũng đã hỗ trợ phát hành hai tựa game dành cho máy chơi trò chơi điện tử ở thị trường phương Tây; *[[Riven]]* (1998) và *[[Tomb Raider III]]* (1999). Vào tháng 8 năm 1996, Enix chuyển từ Shinjuku đến văn phòng ở Shibuya. Trái ngược với các công ty khác vào thời điểm đó, đang từ bỏ Nintendo 64 dựa trên băng từ để chuyển sang PlayStation dựa trên đĩa, Enix đã tuyên bố vào năm 1997 rằng họ sẽ phát hành các tựa trò chơi điện tử cho cả hai nền tảng. Sau đó, họ tuyên bố ý định phát triển cho GameCube. Vào tháng 8 năm 1999, Enix được niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán Tokyo phần đầu tiên, bao gồm các công ty lớn nhất trên sàn giao dịch.

## 2000–2003: Rắc rối nội bộ, sáp nhập
Bắt đầu từ đầu những năm 2000, bộ phận xuất bản manga của Enix đã trải qua một thời kỳ hỗn loạn khi một số biên tập viên bày tỏ sự không hài lòng với việc Enix tập trung vào các sản phẩm truyền thông *Dragon Quest* và đối tượng độc giả "shōnen", sự thiếu tự do sáng tạo ngày càng tăng và căng thẳng leo thang giữa các tác giả và biên tập viên. Biên tập viên Hosaka Yoshihiro và một số cộng sự khác của *Gangan *đã thành lập Mag Garden vào năm 2001, và công ty này đã trở thành đối thủ cạnh tranh trên thị trường thông qua tạp chí *[[Monthly Comic Blade]]*. Việc thành lập Mag Garden đã dẫn đến sự ra đi hàng loạt của các nhà sáng tạo và các cuộc chiến pháp lý với Enix về quyền sở hữu bản quyền manga. Các vấn đề đã được giải quyết vào năm 2003 khi Enix đồng ý đầu tư một phần vào Mag Garden. Những rắc rối của bộ phận truyện tranh đã được giảm bớt với sự ra mắt của *[[Cang giả kim thuật sư|Fullmetal Alchemist]]*, bộ truyện đã chứng tỏ rất nổi tiếng. Enix cũng chịu tổn thất tài chính do việc phát hành chậm trễ của *[[Dragon Quest VII]]* (2000) và "Dragon Quest Monsters 2" (2001). Một số tựa trò chơi điện tử đáng chú ý đã được bắt đầu hoặc công bố trong những năm 2000 là các tựa trò chơi điện tử PlayStation 2 trong loạt *[[Grandia]]*, trò chơi MMORPG *[[Fantasy Earth Zero|Fantasy Earth: The Ring of Dominion]]* từ Puraguru, và trò chơi nhập vai hành động *[[Drakengard (trò chơi điện tử)|Drakengard]]* từ Cavia.

Năm 2001, viện dẫn chi phí phát triển trò chơi điện tử ngày càng tăng, Enix bày tỏ sự quan tâm đến việc sáp nhập với Square hoặc Namco. Cuối cùng, các cuộc đàm phán bắt đầu với Square, một đối thủ cạnh tranh trên thị trường và là nhà phát triển của loạt Final Fantasy. Các cuộc đàm phán tạm thời bị gián đoạn khi Square gặp khó khăn về tài chính do sự thất bại của bộ phim điện ảnh năm 2001 *[[Final Fantasy: The Spirits Within]]*. Sau thành công về mặt thương mại của *[[Final Fantasy X]]* (2001) và *[[Kingdom Hearts (trò chơi điện tử)|Kingdom Hearts]]* (2002), các cuộc đàm phán về việc sáp nhập với Enix tiếp tục diễn ra khi tình hình tài chính của Square ổn định; CEO lúc bấy giờ của Square là Wada Yoichi đã mô tả đây là sự sáp nhập của hai công ty "ở thời kỳ đỉnh cao". Mặc dù vậy, một số cổ đông vẫn nghi ngờ về thương vụ sáp nhập, đặc biệt là người sáng lập Square là Miyamoto Masafumi, ông nhận thấy bản thân nắm giữ ít cổ phần hơn đáng kể và có quyền kiểm soát nhỏ hơn nếu thỏa thuận tiến hành theo kế hoạch ban đầu. Vấn đề của Miyamoto đã được giải quyết bằng cách thay đổi tỷ lệ trao đổi thành một cổ phiếu Square đổi lấy 0,85 cổ phiếu Enix, và thương vụ sáp nhập đã được bật đèn xanh. Kết quả của việc sáp nhập là sự thành lập của Square Enix vào ngày 1 tháng 4 năm 2003, với Enix là thực thể doanh nghiệp tồn tại và Square giải thể các bộ phận và công ty con của họ vào công ty mới. Hai tựa game cuối cùng được Enix phát hành là *[[Star Ocean: Till the End of Time]]* và *[[Dragon Quest Monsters: Caravan Heart]]*, cả hai đều ra mắt năm 2003. *Fantasy Earth* và *Drakengard* được xuất bản sau khi sáp nhập.

## Cơ cấu công ty và các công ty liên kết
Trong các báo cáo về việc sáp nhập với Square, Oya Takashi của Deutsche Securities đã mô tả Enix là "[thuê ngoài] việc phát triển trò chơi điện tử và [có] ít nhà sáng tạo nội bộ" so với việc Square tập trung vào phát triển nội bộ. Vào thời điểm sáp nhập, Enix có hai bộ phận phát triển; một bộ phận quản lý loạt "Dragon Quest" do Yuu Miyake dẫn đầu, và một bộ phận giám sát gồm các nhà sản xuất. Phát biểu vào năm 1997, nhân viên của Quintet mô tả công ty của họ là "nhà thầu phụ" cho Enix, tham gia vào các dự án của Enix ngay cả khi không đóng vai trò là nhà xuất bản. Đáng chú ý, Horii đã thành lập Armor Project như một công ty để giám sát *Dragon Quest* cho Enix, ông so sánh mối quan hệ này với mối quan hệ giữa một biên tập viên và một họa sĩ. Armor Project tồn tại như một công ty liên kết của Square Enix, phát triển thành một thực thể lớn hơn qua nhiều năm.

Công ty TNHH Công nghệ Mạng Enix Webstar (Bắc Kinh) được thành lập giữa Enix và Mauritius Webstar Inc. vào năm 2001 để phát triển các trò chơi trực tuyến và di động tại Trung Quốc và sau đó là các khu vực khác của châu Á. Công ty con này vẫn được duy trì sau khi  Square sáp nhập với Enix, nhưng đã bị giải thể vào năm 2005 sau khi thành lập Square Enix Trung Quốc. Công ty TNHH Học viện Giải trí Kỹ thuật số được thành lập như một công ty con sở hữu một phần vào năm 1991. Ban đầu gọi là Đại học Toshima Ku Hokkaido, trường được thành lập để dạy phát triển trò chơi.

Enix America Corporation là công ty con chuyên về bản địa hóa đầu tiên của tập đoàn tại Hoa Kỳ, có trụ sở tại Redmond, Washington. Công ty thành lập sau khi Nintendo of America phát hành *Dragon Warrior* vào năm 1989. Công ty con này ra đời năm 1990, nhưng đã đóng cửa vào tháng 11 năm 1995 khi công ty mẹ quyết định không phát hành sản phẩm tại Bắc Mỹ nữa  do doanh thu bán hàng kém. Một trong những trò chơi được phát hành, *[[King Arthur & the Knights of Justice (trò chơi điện tử)|King Arthur & the Knights of Justice]]*, là trò chơi độc quyền đầu tiên và duy nhất của Enix tại Bắc Mỹ. Enix America, Inc., công ty con chuyên về bản địa hóa game cuối cùng của Enix tại Mỹ, được thành lập vào năm 1999 có trụ sở tại Seattle, Washington. Paul Handelman, người từng là thành viên của tập đoàn Enix America, đã trở lại lãnh đạo Enix America, Inc. với tư cách là chủ tịch. Tập đoàn này tồn tại cho đến năm 2003, sau đó chấm dứt hoạt động sau khi sáp nhập với Square Co., Ltd. Một số trò chơi được bản địa hóa của Enix đã được các công ty khác phát hành, bao gồm Nintendo và Sony Computer Entertainment;; trò chơi cuối cùng là ''Dragon Warrior Monsters''*,* được phát hành thông qua thỏa thuận với *[[Eidos Interactive|Eidos]].*

## Dấu ấn
Loạt *Dragon Quest* đã trở thành một trong những loạt trò chơi điện tử nổi tiếng nhất tại Nhật Bản, phát triển thành một thương hiệu đa phương tiện và đi vào văn hóa đại chúng của đất nước. Một số ấn phẩm đã coi trò chơi gốc là người tiên phong cho thể loại này trên các hệ máy chơi trò chơi điện tử tại gia, ảnh hưởng đến sự phát triển của các loạt trò chơi điện tử nổi tiếng khác. Ấn phẩm "Gangan Comics" của Enix, ngoài việc xuất bản một số loạt trò chơi điện tử thành công, còn được nhà phê bình Ito Tsuyoshi ghi nhận là đã giúp manga thu hút được nhiều đối tượng độc giả hơn bằng cách kết hợp phong cách manga "shōnen" và "shōjo". Hosaka cũng ghi nhận công lao của Enix trong việc đưa thể loại giả tưởng vào thị trường đại chúng rộng lớn hơn, và là người tiên phong trong việc các nhà xuất bản trực tiếp đầu tư và có đóng góp sáng tạo vào các bản chuyển thể anime từ tác phẩm của họ.

## Chú thích

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trang web chính thức  (lưu trữ)
* Trang web chính thức  (lưu trữ)