Tiếng Kuy

**Tiếng Kuy** còn gọi là **tiếng** **Kui** hoặc **tiếng** **Kuay** (; ), là một ngôn ngữ thuộc ngữ chi Cơ Tu, ngữ hệ Nam Á được nói bởi người Kuy ở Đông Nam Á.

Tiếng Kuy được nói ở Isan, Thái Lan (bởi khoảng 300.000 người); các tỉnh Savannakhet, Salavan, Savannakhet và Sekong ở Lào (khoảng 64.000 người); và ở các tỉnh Preah Vihear, Stung Treng và Kampong Thom ở miền Bắc Campuchia (khoảng 7.500 người).

## Tên gọi
Các biến thể và phương ngữ bao gồm (Sidwell 2005: 11):

* Kui
* Kuy
* Kuay
* Koay
* Souei. Thuật ngữ "Souei" cũng được áp dụng cho các nhóm khác, chẳng hạn như một cộng đồng nói các ngôn ngữ Pear ở Campuchia.
* Soai
* Yeu 
* Nanhang
* Kouy. Một cuốn sách bằng tiếng Pháp được xuất bản nói về biến thể này (Parlons Kouy).

## Phương ngữ
Van der haak & Woykos (1987-1988) đã xác định hai phương ngữ Kui chính ở các tỉnh Surin và Sisaket, miền đông Thái Lan, **Kuuy** và **Kuay**. Van der haak & Woykos cũng xác định các phương ngữ Kui mang nhiều nét khác biệt sau đây ở tỉnh Sisaket, Thái Lan.

* **Kui Nhə**: Huyện Sisaket (10 làng), Huyện Phraibung (5 làng), Huyện Rocationalai (4 làng). Khoảng 8.000 người. 
* **Kui Nthaw** (**Kui M'ai**): Huyện Rocationalai (5 làng), huyện Uthumphon Phisai (9 làng). Tất cả làng đều sống xen kẻ với người nói tiếng Lào/Isaan. 
* **Kui Preu Yai**: Phân khu Prue Yai, huyện Khukhan. Có thể đã di cư gần đây từ khu vực Mlu Prei của Campuchia.

Mann & Markowski (2005) đã ghi nhận bốn phương ngữ Kuy được nói ở bắc trung bộ Campuchia.

* **Ntua**
* **Ntra**: bao gồm tiểu phương ngữ **Auk** và **Wa**
* **Mla**: 567 người nói ở làng Krala Peas, huyện Choam Ksan, tỉnh Preah Vihear
* "**Thmei**"

Một loạt nhóm Kui/Kuy gọi là **Nyeu** *(ɲə)* được nói trong các làng Ban Phon Kho, Ban Khamin, Ban Nonkat, Ban Phon Palat, và Ban Prasat Nyeu ở tỉnh Sisaket, Thái Lan. Người Nyeu của Ban Phon Kho tuyên bố rằng tổ tiên của họ đã di cư từ Muang Khong, Amphoe Rocationalai, tỉnh Sisaket.

Ở tỉnh Buriram, tiếng Kuy được nói ở 4 huyện Nong Ki, Prakhon Chai, Lam Plai Mat và Nong Hong (Sa-ing Sangmeen 1992: 14). Trong huyện Nong Ki, các làng Kuy nằm ở mạn nam Yoei Prasat (เย้ยปราสาท) và ở mạn tây Mueang Phai (เมืองไผ่) (Sa-ing Sangmeen 1992: 16).

## Âm vị
Dưới đây là bảng âm vị của tiếng Kuy (Surin):

### Phụ âm

### Nguyên âm

Nguyên âm cũng có thể được phân biệt bằng cách sử dụng giọng nhiều hơi:

## Địa điểm
Dưới đây là danh sách các làng Kuy ở tỉnh Sisaket theo Van der haak & Woykos (1987-1988: 129). Dấu hoa thị (đặt trước tên làng) biểu thị các làng hỗn hợp dân tộc, trong đó dân tộc Kuy cư trú với dân tộc Lào hoặc Khmer.

### Kui Nhə

* Huyện Mueang Sasikket เมือง
** *Tambon Phonkho* โพนค้อ: Phonkho โพนค้อ, Nong, Yanang, Klang, Non
** *Tambon Thum* ทุ่ม: Khamin
*Huyện Phayu พยุห์
** *Tambon Phayu* พยุห์: *Nongthum
** *Tambon Phromsawat* พรหมสวัสดิ์: Samrong, Khothaw
** *Tambon Nongphek* โนนเพ็ก: *Khokphek โคกเพ็ก
*Huyện Phraibung ไพรบึง
** *Tambon Prasatyae* ปราสาทเยอ: Prasatyaenua ปราสาทเยอเหนือ, Prasatyaetai ปราสาทเยอใต้, Khawaw, Phonpalat, Cangun
*Huyện Rakenalai ราษีไศล
** *Tambon Mueangkhong* เมืองคง: Yai ใหญ่
*Huyện Sila Lat ศิลาลาด
** *Tambon Kung* กุง: Kung กุง, Muangkaw เมืองเก่า, *Chok

### Kui Nthaw/M'ai
Tất cả người Kui Nthaw/M'ai sống trong các ngôi làng hỗn hợp.

* Huyện Rakenalai ราษีไศล
***Tambon Nong Ing* หนองอึ่ง: *Tongton, *Huai Yai ห้วยใหญ่, *Dnmuang, *Kokeow, *Hang
* Huyện Uthumphornphisai อุทุมพรพิสัย
***Tambon Khaem* แขม: *Phanong, *Sangthong, *Sawai, *Nongphae, *Phae
* Huyện Pho Si Suwan โพธิ์ศรีสุวรรณ
***Tambon Naengma* หนองม้า: *Nongma หนองม้า, *Songhong, *Songleng, *Nongphae

### Kuay Prue Yai

* Huyện Khukhan ขุขันธ์
***Tambon Prueyai* ปรือใหญ่: Preu Yai, Makham, Pruekhan và làng số 12

## Xem thêm
* Dân tộc ở Campuchia
* Danh sách các dân tộc ở Lào
* Dân tộc ở Thái Lan

## Tham khảo

* Mann, N., & Markowski, L. (2004). *A rapid appraisal survey of Kuy dialects spoken in Cambodia*. Chiang Mai: Dept. of Linguistics, Graduate School, Payap University.
* Mann, N., & Markowski, L. (2005). ''A rapid appraisal survey of Kuy dialects spoken in Cambodia''. SIL International.
* Sidwell, Paul. (2005). *[https://www.academia.edu/1540083/The_Katuic_Languages_classification_reconstruction_and_comparative_lexicon The Katuic languages: classification, reconstruction and comparative lexicon] *. LINCOM studies in Asian linguistics, 58. Muenchen: Lincom Europa. ISBN 3-89586-802-7