Mèo Abyssinia

**Mèo Abyssinia** , hay **Abys**, là một giống mèo tiêu chuẩn với bộ lông vằn "lốm đốm" đặc trưng, trong đó từng sợi lông agouti được xen kẽ với các màu khác nhau.  Ngoại hình đặc biệt của giống mèo này, trông có vẻ dài, mảnh mai và có màu sắc tinh tế hơn so với các giống mèo khác, đã được so sánh tương đương với người mẫu thời trang. Mèo Abyssinia có vẻ ngoài giống mèo hoang dã đặc trưng với bộ lông vằn và đôi tai lớn dựng đứng. Chúng là giống mèo rất hòa đồng và có thể đòi hỏi sự chú ý. Chúng sống tốt trong các hộ gia đình có nhiều mèo do bản tính hòa đồng. Không phải là mèo thích nằm vào lòng, mèo Abyssinia luôn vận động, hoặc khám phá hoặc chơi đùa.

Những thành viên đầu tiên của giống mèo này được trưng bày ở Anh, xuất xứ từ Abyssinia (nay được gọi là Ethiopia), do đó chúng có tên gọi như vậy. Ngược lại, các nghiên cứu di truyền cho biết nguồn gốc của giống mèo này ở Đông Nam Á và châu Âu. Tuy nhiên, có thể giống mèo này đã được những lữ khách từng dừng chân ở Kolkata, Ấn Độ, đưa đến Abyssinia.

## Lịch sử
Con mèo Abyssinia được biết đến sớm nhất, hiện đang được trưng bày tại Bảo tàng Động vật học ở Leiden, Hà Lan. Chú mèo này được mua vào khoảng năm 1834–1836 từ một nhà cung cấp mẫu vật mèo hoang nhỏ dưới dạng nhồi bông và được người sáng lập bảo tàng đặt tên là "Patrie, domestica India" 

### Zula

Tuy nhiên, ví dụ đầu tiên về một con mèo Abyssinia được thuần hóa liên quan đến câu chuyện về một chú mèo được Trung tướng Anh Sir Robert Napier mang đến Anh vào năm 1868 sau khi ông trở về từ Chiến tranh Abyssinia. Con mèo được đặt tên là "Zula" và đã giành giải nhất trong cuộc triển lãm mèo Cung điện Thủy tinh tháng 12 năm 1871.

Nhiều nhà nhân giống mèo Abyssinia hiện đại tranh luận rằng Zula không phải là con mèo Abyssinia thuần chủng đầu tiên, vì hình minh họa hiện có về Zula mô tả rằng con mèo này có đôi tai quá nhỏ so với mèo Abyssinia cùng với bộ lông quá xoăn và dài.

### Phát triển giống
Mèo Abyssinia là một trong những giống mèo lâu đời nhất, được Hội đồng quản trị mèo cảnh (GCCF) công nhận vào năm 1929. Giống mèo này được phát triển ở Vương quốc Anh với các tài liệu tham khảo có niên đại tối thiểu từ những năm 1890.

Giống mèo này gần như bị xóa sổ ở Vương quốc Anh sau Thế chiến thứ hai và nạn bùng phát virus bạch cầu ở mèo, dẫn đến kết quả mèo được nhập khẩu từ những nơi như Hà Lan, Bắc Mỹ, Scandinavia, Úc và New Zealand.

## Đăng ký giống

### Công nhận giống
Mèo Abyssinia lần đầu tiên được GCCF công nhận vào năm 1929. Năm 1979, giống mèo này lần đầu tiên được Hiệp hội mèo quốc tế (TICA) công nhận là giống mèo quán quân.

### Phổ biến
Mèo Abyssinia là một giống mèo tương đối hiếm trên toàn thế giới. Năm 2022, mèo Abyssinia xếp thứ 7 trong số 46 giống mèo được đăng ký với CFA. Trong thống kê năm 2024 của FIFe, một trong những tổ chức đăng ký mèo toàn cầu chủ yếu, giống mèo này xếp thứ 18 trong số 54 giống mèo về mức độ phổ biến, chiếm 0,9% tổng số mèo con được đăng ký trong năm đó, tương đương với 848 con mèo.

## Đặc điểm

### Diện mạo
Mèo Abyssinia là giống mèo có thân hình mảnh mai, xương nhỏ, cơ bắp, kích thước từ trung bình đến lớn. Trọng lượng trung bình là  dao động trong khoảng từ  với chiều cao từ . Đầu có hình nêm vừa phải, hơi gãy ở mõm, mũi và cằm tạo thành một đường thẳng đứng lý tưởng khi nhìn nghiêng. Chúng có đôi tai nhọn, tương đối lớn và thính nhạy. Mắt có hình quả hạnh và có màu vàng, xanh lá, nâu hạt dẻ hoặc đồng tùy thuộc vào màu lông. Chân có xu hướng dài tương xứng với cơ thể duyên dáng, với bàn chân nhỏ hình bầu dục; đuôi cũng dài và thon.

#### Bộ lông

Mèo con Abyssinia khi sinh ra có bộ lông màu tối, sau đó sẽ nhạt dần khi chúng trưởng thành, thường là trong vài tháng. Bộ lông ngắn, mịn lý tưởng, không mềm, dày, khít và mượt như lụa khi chạm vào. Hiệu ứng lốm đốm hoặc agouti là dấu hiệu đặc trưng của giống mèo này—về mặt di truyền là một biến thể của kiểu vằn —phải đồng đều trên toàn thân, mặc dù sống lưng và đuôi, mặt sau của chân sau và đệm bàn chân luôn sẫm màu hơn rõ rệt. Mỗi sợi lông có nền sáng với ba hoặc bốn dải màu bổ sung sẫm dần về phía ngọn. Màu nền phải càng rõ ràng càng tốt; bất kỳ sự pha trộn diện rộng nào với màu xám đều bị xem là lỗi nghiêm trọng. Xu hướng có lông trắng ở cằm phổ biến nhưng cũng phải ở mức tối thiểu. Dấu hiệu hình chữ M điển hình của mèo mướp thường tìm được trên trán.

Tiêu chuẩn màu sắc ban đầu của giống mèo này là màu nâu đỏ đậm ấm áp (mức độ đỏ sẫm cao) với các đốm đen, được gọi là "thông thường" ở châu Âu, "nâu vàng" ở châu Đại Dương và "đỏ hung". Màu quế (còn được gọi là "nâu đỏ" hoặc "màu đỏ"), một nền màu đồng nhạt hơn với các đốm nâu quế, là một đột biến độc đáo của kiểu mẫu ban đầu này. Các biến thể khác đã được du nhập bằng cách lai với giống mèo Miến Điện và các giống mèo lông ngắn khác, đáng chú ý là xanh lam (trên nền màu be ấm áp) và nâu vàng (trên nền màu đào kem mềm mại hơn). Màu socola và hoa cà ít phổ biến hơn không được một số cơ quan đăng ký công nhận, nhưng đã được các cơ quan khác trao chức quán quân đầy đủ. Hầu hết các cơ quan đăng ký cũng công nhận màu bạc ánh kim, trong đó lớp lông nền có màu trắng bạc nguyên chất với các đốm hắc tố thừa. Nhiều kết hợp màu sắc khác được cho phép, bao gồm cả kiểu "đồi mồi vằn", trong đó kiểu đồi mồi với bất kỳ hắc tố thừa nào trong số này đều có thể nhìn được dưới dải vằn.

Tóm lại, mèo Abyssinia được chấp nhận với các màu nền có hắc tố thừa sau đây, tất cả đều có kiểu lông vằn lốm đốm:

* đen ("thông thường", "nâu vàng", "đỏ hung")
* xanh lam
* socola
* hoa cà
* quế ("nâu đỏ", "đỏ")
* nâu vàng

Ngoài ra, những màu sau đây có thể được kết hợp:

* bạc ánh kim
* đồi mồi

### Hành vi
Bác sĩ thú y Joan O. Joshua đã viết rằng "sự gắn bó với chủ nhân giống như chó" của mèo Abyssinia và Miến Điện khiến chúng "phụ thuộc nhiều hơn vào sự tiếp xúc với con người". Điều này trái ngược với "sự chấp nhận khoan dung đối với sự hiện diện của người" dựa trên tính "thoải mái" mà nhiều giống mèo khác thể hiện.

Với sở thích chơi đùa với chủ nhân cùng trí thông minh tò mò, mèo Abyssinia đôi khi được gọi là "chú hề của Vương quốc Mèo". Chúng có tiếng kêu nhẹ nhàng như tiếng chim hót, không giống như tiếng "meow" thường thấy.

Một nghiên cứu so sánh mèo con lông ngắn phương Đông, Xiêm và Abyssinia với mèo con rừng Na Uy cho thấy nhóm mèo đầu tiên có nhiều khả năng lùi lại và trốn cũng như thể hiện các hành vi 'nhút nhát' khác.

## Di truyền

Giống mèo này có bộ lông vằn lốm đốm đặc trưng là do sự tương tác giữa gen vằn (*Ta*) và gen lốm đốm (*Ti*). Bộ lông của chúng là ví dụ điển hình về biểu hiện vằn đồng hợp tử, do nhiều thế hệ lai tạo để có được kiểu hình này. Năm 2007, một con mèo Abyssinia, đặt tên là *Cinnamon*, là con mèo đầu tiên được giải mã và công bố toàn bộ trình tự hệ gen.

### Nguồn gốc giống di truyền
Một nghiên cứu di truyền về nguồn gốc của các giống mèo được thực hiện tại UC Davis, Hoa Kỳ, cho biết giống mèo Abyssinia có mức độ đa dạng di truyền thấp, giá trị dị hợp tử là 0,45 trong phạm vi 0,34–0,69 đối với tất cả các giống được nghiên cứu, cùng có các dấu hiệu di truyền chung cho cả giống mèo Đông Nam Á và phương Tây, cho biết rằng mèo từ cả châu Á và châu Âu đã được dùng để tạo ra giống mèo này.

## Thể chất

Bệnh thoái hóa tinh bột thận gia đình hoặc thoái hóa tinh bột AA, một rối loạn thận do đột biến gen protein tinh bột AA, đã được phát hiện ở mèo Abyssinia. Mèo Abyssinian gặp vấn đề nghiêm trọng về mù lòa do thoái hóa võng mạc di truyền do đột biến gen rdAc. Tuy nhiên, tỷ lệ mắc bệnh đã giảm từ 45% xuống dưới 4% vào năm 2008 tại Thụy Điển. Một phân tích của Úc cho biết mèo Abyssinia có tỷ lệ mắc bệnh viêm màng bụng truyền nhiễm cao hơn so với tần suất dự kiến dựa trên dữ liệu điều tra quần thể (4,4% so với 1,5%). Một nghiên cứu của Hoa Kỳ có kết quả tương tự với tỷ lệ chênh lệch là 8,98.

Trong một đánh giá về hơn 5.000 ca sỏi tiết niệu urate, mèo Abyssinia bị thiếu đại diện đáng kể, chỉ có một trong số các ca được ghi nhận thuộc về mèo Abyssinia.

Có phát hiện ra rằng mèo Abyssinia có khuynh hướng mắc bệnh viêm da cơ địa ở mèo trong một nghiên cứu quá khứ về các ca bệnh này.

Mèo Abyssinia có khuynh hướng mắc chứng rụng lông do tâm lý.

Một nghiên cứu của Hoa Kỳ cho biết mèo Abyssinia có nguy cơ mắc chứng tắc nghẽn huyết khối động mạch chủ cao hơn với tỷ lệ chênh lệch là 6,03.

Một nghiên cứu quá khứ ở Hoa Kỳ cho biết mèo Abyssinia có khuynh hướng mắc bệnh nhược cơ với tỷ lệ chênh lệch là 4,97.

Nhiễm trùng phức hợp Mycobacterium avium là một bệnh rất hiếm gặp: 10/12 ca là mèo Abyssinia.

Một nghiên cứu về các ca trật khớp xương bánh chè ở Hoa Kỳ và châu Âu cho biết 38% (26/69) mèo Abyssinia mắc phải tình trạng này so với 1/84 ở các giống mèo khác.

Mèo Abyssinia là giống mèo thường bị bệnh teo võng mạc tiến triển ảnh hưởng nhất. Tình trạng này do hai đột biến riêng biệt trong giống mèo này gây ra. Bệnh teo võng mạc tiến triển khởi phát sớm do đột biến trội trên nhiễm sắc thể thường trong gen *[[CRX (gen)|CRX]]*. Bệnh này khởi phát muộn do đột biến lặn trên nhiễm sắc thể thường trong gen *[[CEP290]]*.

Mèo Abyssinia là một trong những giống mèo thường bị chứng thiếu hụt pyruvate kinase ảnh hưởng. Đột biến lặn trên nhiễm sắc thể thường của gen *[[PKLR]]* là nguyên nhân gây ra tình trạng ở giống mèo này.

## Xem thêm

* Danh sách giống mèo

## Tham khảo