SMS Wörth

**SMS ''Wörth*** là một trong số bốn [[thiết giáp hạm]] [[Thiết giáp hạm tiền-dreadnought|tiền-dreadnought]] đi biển đầu tiên thuộc [[Brandenburg (lớp thiết giáp hạm)|lớp *Brandenburg*]], vốn còn bao gồm các chiếc *Kurfürst Friedrich Wilhelm*, *Weißenburg* và *Brandenburg*, được chế tạo cho [[Hải quân Đế quốc Đức]] (Kaiserliche Marine) vào đầu [[thập niên 1890]]. *Wörth* được đặt lườn tại hãng [[Germaniawerft]], Kiel vào năm [[1890]], hạ thủy năm [[1892]] và đưa ra hoạt động vào năm [[1893]]. Lớp tàu này mang tính độc đáo vì là những thiết giáp hạm duy nhất vào lúc đó mang sáu khẩu pháo hạng nặng thay vì bốn khẩu vốn là tiêu chuẩn cho hải quân các nước khác. Nó được đặt tên theo [[Trận Wörth (1870)|Trận Wörth]] trong cuộc [[Chiến tranh Pháp-Phổ]] vào những năm [[1870]]–[[1871]].

*Wörth* đã tham gia cuộc viễn chinh của Đức đến [[Trung Quốc]] vào năm [[1900]] để dập tắt cuộc [[Phong trào Nghĩa Hòa Đoàn|Nổi dậy Nghĩa Hòa Đoàn]], mặc dù [[trận Bắc Kinh|cuộc phong tỏa]] [[Bắc Kinh]] đã kết thúc khi lực lượng đến nơi. Mặc dù đã được nâng cấp hiện đại hóa vào năm [[1901]], *Wörth* đã trở nên lạc hậu vào lúc [[Chiến tranh thế giới thứ nhất|Chiến tranh Thế giới thứ nhất]] nổ ra, nên nó cùng với tàu chị em *Brandenburg* chỉ có những phục vụ hạn chế cho Hải quân Đức, chủ yếu như một tàu trại binh. Sau khi chiến tranh kết thúc, *Wörth* bị tháo dỡ tại [[Gdańsk|Danzig]].

== Thiết kế và chế tạo ==

*Wörth* được đặt hàng dưới cái tên tạm thời *B*, và được đặt lườn tại xưởng đóng tàu của hãng [[Germaniawerft]] ở [[Kiel]] vào [[tháng năm|tháng 5]] năm [[1890]]. Công việc chế tạo thoạt tiên được tiến hành chậm nhất trong số bốn chiếc của lớp, và nó chỉ được hạ thủy vào ngày [[6 tháng 8]] năm [[1892]], chậm hơn gần một năm so với các con tàu chị em. Tuy nhiên công việc trang bị lại được thúc đẩy nhanh, và nó hoàn tất vào ngày [[31 tháng 10]] năm [[1893]], là chiếc đầu tiên trong lớp được đưa ra hoạt động thường trực.

*Wörth* dài , mạn thuyền rộng  vốn tăng lên đến  nếu bổ sung thêm lưới chống ngư lôi, và độ sâu của [[mớn nước]] là  phía trước và  phía sau. Con tàu có [[trọng lượng choán nước]] thiết kế là , và lên đến  khi đầy tải chiến đấu. Nó được trang bị hai bộ [[động cơ hơi nước]] ba buồng bành trướng 3 xy-lanh tạo ra một công suất  và đạt được tốc độ tối đa  khi chạy thử máy. Hơi nước được cung cấp bởi mười hai [[nồi hơi]] hình trụ đặt ngang. Nó có tầm hoạt động tối đa  khi đi đường trường với tốc độ .

*Wörth* trang bị sáu khẩu pháo hạng nặng bắn qua mạn trên ba [[tháp pháo]] nòng đôi, thay vì chỉ có bốn khẩu đối với thiết giáp hạm vào thời đó. Các tháp pháo phía trước và phía sau trang bị pháo  K L/40, trong khi các khẩu pháo giữa tàu thuộc kiểu ngắn hơn L/35, một điều cần thiết để tháp pháo có thể xoay qua cả hai bên mạn. Dàn pháo hạng hai bao gồm bảy khẩu  SK L/35 bố trí trong các [[tháp pháo ụ]], nhưng được bổ sung thêm một khẩu trong đợt hiện đại hóa năm [[1901]]. Nó cũng được trang bị tám khẩu  SK L/30, cùng trong các tháp pháo ụ. *Wörth* còn có sáu ống phóng [[ngư lôi]] , tất cả đều đặt trên các bệ xoay bên trên mực nước.

== Lịch sử hoạt động ==
Sau khi được đưa vào hoạt động, *Wörth* được phân về Đội 1 thuộc Hải đội Chiến trận 1 cùng với ba con tàu chị em. Chúng được tháp tùng bởi bốn chiếc thuộc [[tàu frigate|tàu frigate bọc sắt]] cũ hơn thuộc [[Sachsen (lớp tàu frigate)|lớp *Sachsen*]] của Đội 2, cho dù đến năm [[1901]]-[[1902]], những chiếc lớp *Sachsen* được thay thế bởi những thiết giáp hạm mới [[Kaiser Friedrich III (lớp thiết giáp hạm)|lớp *Kaiser Friedrich III*]]. Sau khi gia nhập hạm đội, *Wörth* đặt dưới quyền chỉ huy của [[Hoàng tử Heinrich của Phổ|Hoàng tử Heinrich]], trong khi sĩ quan trinh sát cao cấp trên tàu vào năm [[1984]] là [[Franz von Hipper]], người sẽ chỉ huy hải đội tàu chiến-tuần dương Đức trong [[Chiến tranh thế giới thứ nhất|Chiến tranh Thế giới thứ nhất]] và sau đó là cả [[Hạm đội Biển khơi Đức]]. *Wörth* đã hiện diện thay mặt cho [[Đế quốc Đức]] trong buổi [[duyệt binh hạm đội]] của [[victoria của Anh|nữ hoàng Victoria]] vào năm [[1897]].

Vào ngày [[25 tháng 11]] năm [[1899]], *Wörth* đang tiến hành thực tập tác xạ tại vịnh [[Eckernförde]] khi nó va phải đá ngầm. Nó bị rách một khoảng rộng  trên lườn tàu và làm ngập ba trong số các [[khoang kín nước]] của nó. Con tàu được gửi đến [[Wilhelmshaven]] để sửa chữa. Trước khi việc sửa chữa được tiến hành, khoảng  [[than đá|than]] phải được dỡ ra để làm nhẹ con tàu. Các tấm thép tạm thời được tán vào lườn tàu bên mạn phải, trong khi các tấm thép bên mạn trái phải được gắn đinh tán trở lại. Công việc hoàn thành kịp lúc để con tàu có thể gia nhập trở lại hạm đội cho chuyến đi [[Na Uy]] một tuần sau đó.

=== Trấn áp cuộc nổi dậy Nghĩa Hòa Đoàn ===

Trong cuộc [[Phong trào Nghĩa Hòa Đoàn|Nổi dậy Nghĩa Hòa Đoàn]] năm [[1900]], người Trung Quốc theo chủ nghĩa dân tộc bất bình đã bao vây các sứ quán nước ngoài tại [[Bắc Kinh]] và giết hại Công sứ Đức, Nam tước [[Clemens von Ketteler]]. Sự bạo loạn chống đối người phương Tây tại Trung Quốc lan rộng dẫn đến việc hình thành một liên minh giữa Đức và bảy cường quốc: [[Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland|Anh Quốc]], [[Ý]], [[Đế quốc Nga|Nga]], [[Đế quốc Áo-Hung|Áo-Hung]], [[Hoa Kỳ]], [[Pháp]] và [[Nhật Bản]]. Số binh sĩ thuộc liên minh có mặt tại Trung Quốc vào lúc đó quá ít không đủ để kháng cự những người nổi dậy: tại Bắc Kinh chỉ có một lực lượng hơn 400 sĩ quan và binh sĩ thuộc quân đội của tám nước; vào lúc đó lực lượng chính của Đức tại Trung Quốc là [[Hải đội Đông Á Đức Quốc|Hải đội Đông Á]], bao gồm các [[tàu tuần dương bảo vệ]] *Kaiserin Augusta*, *Hansa* và *Hertha*, các tàu tuần dương nhỏ *Irene* và *Gefion* cùng các pháo hạm *Jaguar* và *Iltis*. Ngoài ra còn có một phân đội 500 người trú đóng tại Taku; họ kết hợp với các đơn vị thuộc các nước khác hình thành nên một lực lượng với quân số khoảng 2.100 người.

Lực lượng hỗn hợp này, được đặt dưới quyền chỉ huy của [[Đô đốc]] Anh [[Edward Hobart Seymour]], tìm cách đến được Bắc Kinh vốn đang bị bao vây, nhưng do bị kháng cự ráo riết nên bị buộc phải dừng lại tại [[Thiên Tân]]. Kết quả là [[Wilhelm II của Đức|Hoàng đế Wilhelm II]] quyết định gửi một lực lượng viễn chinh sang Trung Quốc tăng cường cho Hải đội Đông Á. Lực lượng đặt dưới quyền chỉ huy của [[Nguyên soái|Thống chế]] [[Alfred von Waldersee]] bao gồm bốn chiếc lớp *Brandenburg*, sáu [[tàu tuần dương]], mười tàu chở hàng, ba [[tàu phóng lôi]] và sáu tiểu đoàn thủy binh. Đô đốc [[Alfred von Tirpitz]] đã phản đối kế hoạch này vì ông cho rằng nó không cần thiết và tốn kém, nhưng bất chấp điều đó, chiến dịch vẫn tiến hành. Lực lượng chỉ đến được Trung Quốc vào [[tháng chín|tháng 9]] năm [[1900]], khi mà [[trận Bắc Kinh|cuộc phong tỏa Bắc Kinh]] đã được phá vỡ. Kết quả là lực lượng Đức chỉ tham gia trấn áp các vụ nổi dậy lẻ tẻ trong khu vực phụ cận [[Vịnh Giao Châu|Giao Châu]]. Cuối cùng, chiến dịch đã làm tiêu tốn chính phủ Đức hơn 100 triệu [[Mác vàng Đức|Mác]]. Lực lượng quay trở về Đức vào năm tiếp theo, [[1901]].

=== Tái cấu trúc và các phục vụ tiếp theo ===

Sau khi quay về từ Trung Quốc vào năm [[1901]], *Wörth* được đưa vào ụ tàu của [[Kaiserliche Werft Wilhelmshaven|Xưởng tàu Đế chế]] ở [[Wilhelmshaven]] cho một đợt tái cấu trúc rộng rãi, được tiếp nối bởi các con tàu chị em cùng lớp: *Weißenburg* vào năm [[1902]], *Brandenburg* năm [[1903]], và *Kurfürst Friedrich Wilhelm* vào năm [[1904]]. Trong đợt hiện đại hóa này, một [[tháp chỉ huy]] thứ hai được bổ sung ở phần sau của [[cấu trúc thượng tầng]] cùng với một cầu tàu. Các nồi hơi của *Wörth* và các con tàu được thay thế bằng kiểu mới hơn, và các khoang giữa tàu được giảm bớt.

Sau khi hoàn tất việc nâng cấp, *Wörth* và những chiếc cùng lớp được phân về Hải đội Chiến trận 2 của hạm đội thay thế cho những [[hải phòng hạm]] cũ thuộc [[Siegfried (lớp hải phòng hạm)|lớp *Siegfried*]] cùng các [[tàu frigate|tàu frigate bọc sắt]] cũ *Baden* và *Württemberg*. Khi [[Deutschland (lớp thiết giáp hạm)|lớp thiết giáp hạm mới *Deutschland*]] được đưa ra hoạt động vào năm [[1906]], chúng thay thế cho *Wörth* và những chiếc chị em trong hạm đội chiến trận. *Wörth* và *Brandenburg* được đưa về hạm đội dự bị, gia nhập cùng những chiếc lớp *Siegfried*; trong khi hai chiếc còn lại *Kurfürst Friedrich Wilhelm* và *Weißenburg* được bán cho [[Đế quốc Ottoman]] vào năm [[1910]].

=== Chiến tranh Thế giới thứ nhất ===
Khi [[Chiến tranh thế giới thứ nhất|Chiến tranh Thế giới thứ nhất]] nổ ra vào năm [[1914]], *Wörth* được giao các nhiệm vụ phòng thủ duyên hải cùng với *Brandenburg*; nhưng vì các con tàu đã quá cũ, việc này chỉ kéo dài cho đến năm [[1915]] khi chúng được rút ra khỏi hoạt động thường trực trở thành những tàu trại lính. *Wörth* đặt căn cứ tại [[Gdańsk|Danzig]] trong khi *Brandenburg* ở [[Libau]]. Cả hai được rút khỏi danh sách đăng bạ hải quân vào ngày [[13 tháng 5]] năm [[1919]] và được bán để tháo dỡ. Cả hai được *Norddeutsche Tiefbauges*, một hãng tháo dỡ tàu đặt trụ sở tại [[Berlin]] mua lại; *Wörth'' sau đó được tháo dỡ tại Danzig.

## Tham khảo
### Ghi chú

### Chú thích

### Thư mục
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*