open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Zingiber macradenium

***Zingiber macradenium*** là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Karl Moritz Schumann miêu tả khoa học đầu tiên năm 1899.

## Mẫu định danh
Mẫu định danh: *Beccari O. 10983*; do Odoardo Beccari (1843-1920) thu thập tháng 9 (ZRC ghi là tháng 8) năm 1878 ở tọa độ khoảng , Sungei Bulu, Padang, tỉnh Tây Sumatra. Mẫu holotype lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Italia ở Firenze (FI). Hai mẫu lưu giữ tại Vườn Thực vật Hoàng gia tại Edinburgh là *Beccari O. 10983* và *Beccari O. 10983b* (cùng ngày và địa điểm thu mẫu holotype).

## Phân bố
Loài này là đặc hữu đảo Sumatra; có tại các tỉnh Bắc Sumatra, Tây Sumatra, Indonesia.

## Phân loại
Schumann (1904) xếp *Z. macradenium* trong tổ *Lampugium* (= *Zingiber*).

## Mô tả
Cây thảo lâu năm, mập, mọc cao 0,75-1,5 m. Thân lá đường kính 1&nbsp;cm. Lá có bẹ cao, bẹ rất rộng, tới 1,5&nbsp;cm ở đỉnh, mép đỉnh dạng màng-mỏng, có sọc, nhẵn nhụi; lưỡi bẹ mỏng mảnh, dạng màng, thuôn tròn, dài 10&nbsp;mm; cuống lá gần như không có. Phiến lá thẳng lớn, dài 45–50&nbsp;cm, rộng 4–5&nbsp;cm ở đoạn giữa, đỉnh thon nhỏ dần-nhọn thon đáy thuôn tròn, hai mặt nhẵn nhụi. Cụm hoa mọc từ thân rễ; cuống cụm hoa dài; cành hoa bông thóc hình trụ, tù, dài 20&nbsp;cm, đường kính 7&nbsp;cm, tương tự như cành hoa ở tổ *Hitcheniopsis* của chi *[[Curcuma]]*. Lá bắc lớn, thuôn dài-hình trứng ngược, dài 5–6&nbsp;cm, rộng 2–3&nbsp;cm, đỉnh thuôn tròn, nhẵn nhụi, màu vàng khi khô chuyển thành nâu hạt dẻ-nâu đỏ. Lá bắc con lớn, dài 5,5–6&nbsp;cm, xoắn. Bầu nhụy dài 4&nbsp;mm, nhẵn nhụi. Đài hoa dạng mo, dài 2,5–3&nbsp;cm, chẻ một bên, mỏng mảnh. Ống tràng dài 3-5,5&nbsp;cm. Các thùy tràng hoa mỏng mảnh, hình mác, gần dài bằng nhau khoảng 3&nbsp;cm, màu vàng-trắng; cánh môi hình trứng ngược rất rộng, có khía răng cưa, màu máu sẫm tới tía đen hay tím sẫm, đỉnh có đốm màu ánh vàng, 3 thùy; thùy giữa ngắn, chia 2 thùy con, các thùy bên ngắn, tù. Bao phấn dài 1,5&nbsp;cm; phần phụ liên kết dài bằng bao phấn; các tuyến mật hình dùi, dài 10&nbsp;mm. Ra hoa khoảng tháng 9.

## Hình ảnh

Tập tin:Zingiber macradenium1.jpg
Tập tin:Zingiber macradenium3.jpg


## Chú thích
*
*
*
Zingiber macrocephalum

***Zingiber macrocephalum*** là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Heinrich Zollinger và Alexandre Moritzi miêu tả khoa học đầu tiên năm 1845 dưới danh pháp *Donacodes macrocephala*. Năm 1899, Karl Moritz Schumann chuyển nó sang chi *[[Zingiber]]*.

## Mẫu định danh
Mẫu định danh: *Zollinger H. 2293*; thu thập tháng 10 năm 1844 ở tọa độ khoảng , gần Malang, tỉnh Đông Java. Các mẫu syntype lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Italia ở Firenze (FI) và Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Quốc gia Pháp ở Paris (P).

## Phân bố
Loài này có tại đảo Java, Indonesia. Môi trường sống là rừng ẩm ướt vùng đất thấp ở đông nam đảo Java.

## Phân loại
Schumann (1904) xếp *Z. macrocephalum* trong tổ *Lampugium* (= *Zingiber*).

## Mô tả
Thân lá mập. Lá không cuống, thuôn dài-hình mác tới thẳng-hình mác, đỉnh hình đuôi thon nhỏ dần-nhọn thon, đáy hẹp, tù, dài 50–55&nbsp;cm, rộng 6,5&nbsp;cm, mặt trên nhẵn nhụi, mặt dưới gân giữa và mép có lông tơ như mạng nhện, lông màu nâu đỏ. Bẹ nhiều lông, phần trên khía răng cưa. Cuống cụm hoa cao, vảy bao bọc có lông tơ. Cành hoa bông thóc trên cuống cụm hoa, dài 12&nbsp;cm, rộng 6&nbsp;cm, xếp lợp chặt, hình trứng-thuôn dài; lá bắc hình trứng rộng (ở phần dưới hình tròn), thuôn tròn, tù, đường kính ~5&nbsp;cm, có mấu nhọn nhỏ. Đài hoa thanh mảnh, dạng màng. Bao phấn màu trắng thạch cao, dài 10&nbsp;mm. Phần phụ liên kết dài bằng.

## Chú thích
*
*
*
Zingiber macroglossum

***Zingiber macroglossum*** là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Theodoric Valeton miêu tả khoa học đầu tiên năm 1918.

## Mẫu định danh
Mẫu định danh: *Lörzing J.A. 5235*; do Julius August Lörzing (1872-1945) thu thập ở cao độ 300 m, tọa độ khoảng , Sibolangit, huyện Deli Serdang, tỉnh Bắc Sumatra. Mẫu holotype lưu giữ tại Trung tâm Nghiên cứu Sinh học Indonesia ở Cibinong (BO), mẫu isotype lưu giữ tại Naturalis, Leiden, Hà Lan (L).

## Từ nguyên
Tính từ định danh *macroglossum* bao gồm tiền tố macro- (tiếng Hy Lạp: *μακρός* (makrós)) nghĩa là dài, lớn và tiếng Hy Lạp: *γλῶσσα* (glôssa) nghĩa là lưỡi; ở đây để nói tới lưỡi bẹ dài và rộng của loài này.

## Phân bố
Loài này là đặc hữu đảo Sumatra; có tại tỉnh Bắc Sumatra, Indonesia. Môi trường sống là rừng nhiệt đới ẩm ướt vùng đất thấp, ở cao độ tới 300 m.

## Mô tả
Cây thảo cao 2-3,5 m, hơi rủ xuống. Lá to (tới 0,5 m), không cuống lá, hình mác, đáy thon rất nhỏ và có rãnh, đỉnh nhọn hơi nhọn thon, mặt trên nhẵn nhụi, mặt dưới có lông nhỏ áp ép, lông rung, 40-50 × 11&nbsp;cm (khi khô). Lưỡi bẹ to, dài 5–7&nbsp;cm, rộng 2–3&nbsp;cm, dạng giấy, như thủy tinh, đỉnh gần nguyên, lưng và bẹ có lông nhỏ. Cành hoa bông thóc có cuống, cuống cụm hoa dài 20–40&nbsp;cm, cuối cùng phủ phục hoặc cong-cong xuống; vảy thuôn dài rộng, 7 × 2&nbsp;cm, như da, có lông măng, phần trên xếp lợp. Cành hoa bông thóc hình trứng-thuôn dài, hơi tù, 13 × 4,5&nbsp;cm. Lá bắc áp ép chặt, thuôn dài hoặc hìn elip rộng, thuôn tròn, mấu nhọn không có hoặc khó thấy, mép rộng (3–4&nbsp;mm khi khô), có lông măng mỏng, mép có lông nhung, các lá bắc ở phần dưới và giữa cành hoa kích thước 6,5 × 3,5&nbsp;cm. Hoa tổng thể màu trắng. Các lá bắc màu vàng xám, mép màu nâu-đỏ hoặc tổng thể màu nâu-đỏ. Bao phấn màu vàng nhạt.

## Chú thích
*
*
*
Zingiber malaysianum

***Zingiber malaysianum*** là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Lim Chong Keat (林蒼吉, Lâm Thương Cát) mô tả khoa học đầu tiên năm 2002.

## Mẫu định danh
Mẫu định danh: *Lim C.K. L 2843*; thu thập năm 1999 ở tọa độ khoảng , Khu bảo tồn rừng Labis, bang Johor, Malaysia. Mẫu holotype lưu giữ tại Viện Nghiên cứu Rừng Malaysia ở Kepong, Selangor (KEP), mẫu isotype lưu giữ tại Vườn Thực vật Hoàng gia tại Kew (K).

## Phân bố
Loài này là đặc hữu Malaysia bán đảo; chỉ được tìm thấy trong Khu bảo tồn rừng Labis ở bang Johor.

## Hình ảnh

Tập tin:Starr 070906-8344 Zingiber malaysiana.jpg
Tập tin:Starr 080103-1182 Zingiber malaysiana.jpg
Tập tin:Starr 080103-1183 Zingiber malaysiana.jpg
Tập tin:Starr 080103-1229 Zingiber malaysiana.jpg


## Chú thích
*
*
*
Zingiber macrorrhynchus

***Zingiber macrorrhynchus*** là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Karl Moritz Schumann miêu tả khoa học đầu tiên năm 1904.

## Mẫu định danh
Mẫu định danh: *Forbes H.O. 1756 A*; do Henry Ogg Forbes (1851-1932) thu thập tại Sumatra. Mẫu holotype lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Anh, London (BM).

## Phân bố
Loài này là đặc hữu đảo Sumatra, Indonesia.

## Phân loại
Schumann (1904) xếp *Z. macrorrhynchus* trong tổ *Lampugium* (= *Zingiber*).

## Mô tả
Cây thảo lâu năm không cao. Thân lá cao tới 60&nbsp;cm; đáy có bẹ thông thường che phủ. Bẹ 3, thẳng, tù, dài 2–13&nbsp;cm, nhẵn nhụi. Lá có cuống lá dài 2–3&nbsp;cm theo tỷ lệ với chiều dài tổng thể,  cuống lá rộng cuộn lại dần dần thành phiến lá. Lưỡi bẹ dài 5–6&nbsp;mm, như da, đỉnh khía răng cưa, nhẵn nhụi. Phiến lá thuôn dài, đỉnh thon nhỏ dần-nhọn thon, đáy hẹp, cả hai mặt nhẵn nhụi, 22-26 × 8-9,5&nbsp;cm. Cuống cụm hoa ngoằn ngoèo, dài 9&nbsp;cm, có vảy che phủ; vảy ít (~4), hình elip, nhọn, sắp xếp lỏng lẻo, nhẵn nhụi. Cành hoa bông thóc 7-7,5 × 1,8-2,2&nbsp;cm, hình thoi. Lá bắc phía dưới vô sinh, hình elip rộng, nhọn, đỉnh có lông tơ nhỏ, chẻ, dài 3–4&nbsp;cm; các lá bắc hữu sinh hơi ngắn hơn, hình dạng tương tự. Hoa to lớn theo tỷ lệ. Bầu nhụy ..... Đài hoa ..... Ống tràng dài 2-2,5&nbsp;cm; các thùy tràng thuôn dài, tù, dài 1&nbsp;cm. Cánh môi hình trứng ngược, tù, dài 2,2&nbsp;cm, các thùy bên khó thấy. Bao phấn dài 1,1&nbsp;cm, đáy được bao bọc trong ống tràng, phần phụ liên kết dài 1,1&nbsp;cm, thẳng.

## Chú thích
*
*
*
Zingiber martinii

***Zingiber martinii*** là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Rosemary Margaret Smith miêu tả khoa học đầu tiên năm 1988 (xuất bản năm 1989).

## Mẫu định danh
Mẫu định danh: *Burtt B.L. & Martin A.M. B 5302*; thu thập ngày 29 tháng 9 năm 1967 trên đảo Borneo, ở tọa độ khoảng , ven suối gần trại số 3 trên đường từ Bakelalan tới núi Murud, trên ranh giới giữa tỉnh số 4 và số 5 (tương ứng hiện nay là các tỉnh Miri và Limbang), bang Sarawak, Malaysia. Mẫu holotype lưu giữ tại Vườn Thực vật Hoàng gia tại Edinburgh (E).

## Phân bố
Loài bản địa đảo Borneo, được tìm thấy tại bang Sarawak, Malaysia. Môi trường sống là rừng, ở cao độ tới 1.700 m.

## Chú thích
*
*
*
Zingiber matutumense

***Zingiber matutumense*** là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được John Donald Mood và Ida Theilade mô tả khoa học đầu tiên năm 2001.

## Mẫu định danh
Mẫu định danh: *Hepton T. W83P754* thu thập năm 1982 ở cao độ 830 m, tọa độ , núi Matumum, phía trên Bario Pollo, tỉnh Nam Cotabato, Philippines. Holotype lưu giữ tại Đại học Aarhus, Đan Mạch (AAU).

## Từ nguyên
Tính từ định danh *matutumense* lấy theo tên núi Matumum, nơi mẫu điển hình được thu thập.

## Phân bố
Loài này có tại miền nam đảo Mindanao, trong tỉnh Nam Cotabato, Philippines.

## Liên kết ngoài
* Hình ảnh cụm hoa của ''Zingiber matutumense'' tại PhytoImages.siu.edu.

## Chú thích
*
*
*
Zingiber marginatum

***Zingiber marginatum*** là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được William Roxburgh miêu tả khoa học đầu tiên năm 1810.

## Phân bố
Loài bản địa vùng đồi núi Khasi, đông bắc Ấn Độ. Môi trường sống là rừng, ở cao độ khoảng 900 m.

## Phân loại
Baker (1892) và Schumann (1904) xếp *Z. marginatum* trong tổ *Dymczewiczia*.

## Mô tả
Thân lá cao 90-120 cm. Lá 10-15 × 2,5 cm,  không cuống, thuôn dài-hình mác, hai đầu nhọn, mặt dưới có lông tơ. Lưỡi bẹ rất lớn, hình mác, tù, màu nâu, dạng màng. Cành hoa bông thóc đầu cành, không cuống, dài 2,5-5 cm, đường kính dưới 1,3 cm; trục cành hoa rậm lông. Lá bắc hình trứng ngược, 0,8-0,9 cm, xếp lợp chặt, có lông, màu nâu khi khô, tù, 1 hoa; mép rộng, dạng màng, trong suốt. Tuyến mật 3 thùy.

## Chú thích
*
*
*
Zingiber monglaense

***Zingiber monglaense*** là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Chen Sen Jen (陈升振, Trần Thăng Chấn) và Chen Zhong Yi (陈忠毅, Trần Trung Nghị) miêu tả khoa học đầu tiên năm 1988.

Tên gọi thông thường trong tiếng Trung 斑蝉姜 (ban thiền khương), nghĩa đen là gừng ve sầu cánh đốm, do cánh môi màu màu nâu đen ánh tía với các đốm vàng trông tương tự như màu cánh của loài ve sầu *[[Gaeana maculata]]* phổ biến ở miền nam Trung Quốc, với tên gọi tại đây là ban thiền (斑蝉).

## Mẫu định danh
Mẫu định danh: *Chen S.J. & Chen Z.Y. 58093*; thu thập ngày 20 tháng 6 năm 1985 ở cao độ 800 m, tọa độ  tại huyện Mãnh Lạp, châu tự trị Tây Song Bản Nạp, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc. Holotype lưu giữ tại Viện Thực vật Hoa Nam (SCBI), từ năm 2003 là Vườn Thực vật Hoa Nam ở Quảng Châu, Quảng Đông (IBSC).

## Từ nguyên
Tính từ định danh *monglaense* lấy theo tên huyện Mãnh Lạp (勐腊, Latinh hóa: Mengla, Mongla, Meungla), nơi thu thập mẫu định danh.

## Phân bố
Loài bản địa tây nam Trung Quốc và miền bắc Thái Lan, được tìm thấy tại Tây Song Bản Nạp và Chiang Mai. Môi trường sống là rừng, ở cao độ 500-1.300 m.

## Mô tả
Cây thảo lâu năm, cao 1,6–2 m. Thân giả vững chắc, đường kính 2-2,5&nbsp;cm. Lá 10-26; bẹ lá màu xanh lục; lưỡi bẹ 2 thùy, dài 4,5–8&nbsp;cm, dạng màng, các thùy 0,7–2&nbsp;cm hoặc chạm tới giữa lưỡi bẹ; cuống lá 0–2&nbsp;cm; phiến lá hình elip hoặc thuôn dài-hình elip, 30-70 × 6–15&nbsp;cm. Cụm hoa mọc từ thân rễ, ~1/2 chìm trong lòng đất, hình cầu hoặc elipxoit, đường kính 3,5-4,3&nbsp;cm; lá bắc màu đỏ, với màu đỏ ánh trắng ở đáy và mép, hình trứng ngược, 3-4 × 1,3-1,5&nbsp;cm, mặt xa trục có lông, đỉnh có lông măng, đỡ 1 hoa; lá bắc con màu trắng hoặc đỏ, hình ống, 2,7-3 × ~1,3&nbsp;cm, mặt gần trục nhẵn nhụi, mặt xa trục có lông tơ. Đài hoa màu trắng, 1,5–2&nbsp;cm, chẻ một bên dạng mo chẻ, có lông tơ, đỉnh 3 răng. Ống tràng hoa màu trắng, dài ~2,7&nbsp;cm, có lông tơ; các thùy màu hung đỏ; thùy tràng lưng 2,5-2,7 × 0,9&nbsp;cm; các thùy tràng bên ~2,4 × 0,5&nbsp;cm. Cánh môi hình lưỡi thuôn dài, bên trong có lông tơ, lưng nhẵn nhụi, đáy màu vàng, giữa màu nâu đen ánh tía nhạt, đỉnh màu nâu đen ánh tía với dày đặc các đốm màu vàng nhạt; thùy giữa thẳng-thuôn dài, 1,7-2,4 × 0,7-0,8&nbsp;cm, đỉnh nguyên hoặc có khía răng cưa; các thùy bên (nhị lép bên hợp sinh ở đáy cùng thùy giữa cánh môi) dài ~1,4&nbsp;cm, đáy màu vàng, những phần khác có đốm tía và đốm vàng nhạt. Bao phấn không cuống, màu da cam, 1,3-1,5&nbsp;cm; chỉ nhị ngắn hoặc teo đi; phần phụ liên kết màu xanh lam đen nhạt, hình mỏ, dài 1,1-1,4&nbsp;cm. Bầu nhụy và đầu nhụy màu trắng, dài 5&nbsp;mm. Tuyến trên bầu 2, màu trắng, dài 3&nbsp;mm. Ra hoa tháng 6-7. *2n* = 22.

Có quan hệ gần với *[[Zingiber nudicarpum|Z. nudicarpum]]*, nhưng khác ở chỗ cành hoa bông thóc hình cầu hoặc elipxoit ngắn hơn (so với cụm hoa hình thoi dài 7–14&nbsp;cm ở *Z. nudicarpum*), lá khoảng 2-3 lần dài hơn, các gân bên rõ nét.

## Chú thích
*
*
*
Zingiber neglectum

***Zingiber neglectum*** là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Theodoric Valeton miêu tả khoa học đầu tiên năm 1904.

## Mẫu định danh
Mẫu định danh: Không số, thu thập ở tọa độ , tại Gunung Salak, tỉnh Tây Java. Mẫu holotype này lưu giữ tại Trung tâm Nghiên cứu Sinh học Indonesia tại Cibinong (BO).

## Từ nguyên
Tính từ định danh *neglectum* (giống đực: *neglectus*, giống cái: *neglecta*) là tiếng Latinh; nghĩa là bị lãng quên, bỏ quên.

## Phân bố
Loài này là bản địa/đặc hữu đảo Java; có tại tỉnh Tây Java (núi Salak) và tỉnh Trung Java (đảo Nusa Kambangan), Indonesia. Môi trường sống là rừng, ở cao độ tới 600 m.

## Phân loại
Valeton (1904) xếp *Z. neglectum* trong tổ *Lampuzium* (= *Zingiber*).

## Mô tả
Lá không cuống tới có cuống rất ngắn có rãnh, dày đặc, hình mác hẹp-thuôn dài, đỉnh nhọn thon, đáy nhọn hoặc tù, khi khô hơi dạng màng và màu gần ánh vàng, nhiều gân-sọc, gân gần thẳng đứng, mặt trên hơi rõ nét, dài 45&nbsp;cm, rộng 5&nbsp;cm, gần nhẵn nhụi (gân giữa có lông tơ tới đáy), bẹ có lông tơ. Lưỡi bẹ chẻ đôi gần tới đáy, các thùy thuôn dài thuôn tròn dạng màng, dài 13&nbsp;mm, rộng 4&nbsp;mm, đáy có lông tơ. Cán hoa thuôn dài màu xanh lục, cao khoảng 50&nbsp;cm, đường kính 1,5&nbsp;cm, bẹ dạng lá bắc gốc thuôn tròn, mép dạng màng, đỉnh hầu như không có mấu nhọn. Cụm hoa gần dạng vảy (khi khô tương tự như ở *[[Curcuma]]*), ban đầu hình cầu, sau thuôn dài và tới khi nở hoa thì thuôn dài-hình trứng, dài tới 16&nbsp;cm, rộng tới 5&nbsp;cm. Lá bắc hình trứng ngược, rộng cũng như dài, mép lá bắc trên cắt cụt rộng-cụp trong hoặc gần cuốn trong, lá bắc dưới dài 3&nbsp;cm, rộng 4&nbsp;cm, màu xanh lục với mép màu nâu ánh đỏ xỉn, tổng thể lồi và hơi hở, khe hở rời ở trên (nói chung nước có thể chảy vào trong mùa mưa). Lá bắc con dài bằng lá bắc, dài ~ 3m, dạng bẹ hình ống, đỉnh hơi có răng màu ánh đỏ, phần còn lại như thủy tinh. Đài hoa ngắn hơn lá bắc, dạng mo, như thủy tinh. Ống tràng được bao bọc trong lá bắc, dài 3&nbsp;cm, các thùy tràng hoa dài ~1,5&nbsp;cm. Cánh môi 3 thùy; thùy giữa hình trứng tới trứng rộng, nguyên, dài ~1,5&nbsp;cm; các thùy bên nhỏ, thuôn dài, dài 6&nbsp;mm, trên cả hai phần của nhị lép, thẳng đứng, khi nở hoa thì hở rộng, tổng thể màu tím đốm trắng. Nhị màu trắng; phần phụ liên kết thuôn dài, cong vào. Lá bắc con dưới quả hình trứng hơi nhọn, mép màu đỏ, cụp trong. Quả nang được lá bắc và lá bắc con bao quanh và ngắn hơn cả hai, mảnh vỏ mọng, mặt ngoài màu hồng nhạt, mặt trong màu trắng; các mảnh vỏ ở lưng, lá bắc con màu rượu nho, nhọn, áp ép trên mảnh vỏ.

Các lá bắc hình túi với miệng hình bán nguyệt của nó tương tự như của *[[Zingiber macradenium|Z. macradenium]]*; nhưng nó khác với loài này ở tất cả các đặc trưng khác. Về hoa và các bộ phận sinh dưỡng thì nó rất gióng với *[[Zingiber inflexum|Z. inflexum]]* nhưng hình dạng lá bắc (với miệng hình xoan ở *Z. inflexum*) thì nó rất khác, tới mức chỉ một đặc điểm này đã đủ để không thể gộp nó vào *Z. inflexum*.

## Chú thích
*
*
*
Zingiber nigrimaculatum

***Zingiber nigrimaculatum*** là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Tong Shao Quan (童绍全, Đồng Thiệu Toàn) miêu tả khoa học đầu tiên năm 1989.

Tên gọi trong tiếng Trung là 黑斑姜  (hắc ban khương), nghĩa đen là gừng đốm đen.

## Mẫu định danh
Mẫu địn danh: *S.Q.Tong 42405*; thu thập ngày 18 tháng 11 năm 1987 ở cao độ 1.800 m, trong rừng, huyện Mãnh Lạp, châu tự trị Tây Song Bản Nạp, tỉnh Vân Nam. Mẫu holotype lưu giữ tại Viện Thực vật học Côn Minh (KUN).

## Từ nguyên
Tính từ định danh *nigrimaculatum* là tiếng Latinh, bao gồm *nigri* (giống cái: *nigrae*) - sở hữu cách giống đực/giống trung của tính từ *niger*, nghĩa là màu đen và *maculatum* (giống đực: *maculatus*, giống cái *maculata*), nghĩa là đốm; ở đây là để nói tới các đốm màu đen trên mặt xa trục (mặt ngoài) của phiến lá loài này.

## Phân bố
Loài này là bản địa khu vực miền nam Trung Quốc (tây nam tỉnh Vân Nam). Môi trường sống là rừng ở cao độ khoảng 1.800 m. Tìm thấy tại huyện Mãnh Lạp, tây nam tỉnh Vân Nam.

## Mô tả
Cây thảo thẳng đứng. Thân giả 0,8-1,2 m × 6–12&nbsp;mm. Thân rễ khi già màu vàng nghệ, khi non màu gần trắng. Bẹ lá màu xanh lục, có lông tơ nhỏ màu trắng; lưỡi bẹ màu đỏ tươi tới đỏ ánh tía ở mép, 2 thùy (các lưỡi bẹ trên) hoặc nguyên, gần cắt cụt (các lưỡi bẹ dưới), dài ~6&nbsp;mm, có lông tơ nhỏ màu trắng; cuống lá 3–10&nbsp;mm; phiến lá hình elip hoặc hình mác hẹp, 15-40 × 3–9&nbsp;cm, mặt gần trục màu xanh lục với các gân bên nổi rõ, mặt xa trục màu xanh lục dày đặc đốm màu đen, nhẵn nhụi ngoại trừ có lông tơ nhỏ dọc theo gân giữa, đáy hình nêm, đỉnh nhọn thon hoặc hình đuôi-nhọn thon. Cụm hoa mọc từ thân rễ. Hoa không rõ. Cụm quả 1-2, xuất hiện từ thân rễ, hình đầu, 3,5-5 × 5–6&nbsp;cm; cuống cụm quả dài 2–6&nbsp;cm, vảy màu trắng với đỉnh màu đỏ ánh tía, nhẵn nhụi; lá bắc con màu xanh lục với đỉnh màu đỏ ánh tía, hình mác, ~2,5&nbsp;cm × 6&nbsp;mm, nhẵn nhụi. Quả nang màu vàng nghệ ánh xanh lục (khi thuần thục), hình trứng, 3,5-4 × 2-2,2&nbsp;cm, 3 góc, đỉnh với đài bền, đáy màu gần trắng. Hạt gần hình trứng, ~7 × 5&nbsp;mm, hạt non màu trắng, sau chuyển thành đỏ, tổng thể màu đen ánh tía; áo hạt màu trắng, bao bọc toàn bộ hạt. Tạo quả tháng 11.

Quả nang và hạt tương tự như ở *[[Zingiber recurvatum|Z. recurvatum]]*; nhưng khác ở chỗ có thân cây thanh mảnh hơn với đường kính chỉ tới 1,2&nbsp;cm, thân rễ già màu vàng nghệ, thân rễ non màu gần trắng, lưỡi bẹ phía trên 2 thùy, phía dưới gần cắt cụt, phiến lá với gân bên nổi rõ ở mặt trên, mặt dưới dày đặc đốm đen, quả nang thuần thục màu hơi vàng nghệ-xanh lục, áo hạt màu trắng bao bọc toàn bộ hạt.

## Chú thích
*
*
*
Zingiber niveum

***Zingiber niveum*** là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được John Donald Mood và Ida Theilade mô tả khoa học đầu tiên năm 2002.

## Mẫu định danh
Mẫu định danh: *Mood J.D. 1663*; là cây trồng số NNTG 9564 tại Vườn Nhiệt đới Nong Nooch, tỉnh Chonburi, Thái Lan; từ nguyên mẫu thu mua tháng 6 năm 1995 từ một nhà sưu tập thực vật Lào, với cây thu thập từ cao độ khoảng 250 m, tọa độ khoảng , miền đông tỉnh Savannakhet, Lào. Mẫu holotype lưu giữ tại Đại học Aarhus, Đan Mạch (AAU).

## Từ nguyên
Tính từ định danh *niveum* (giống đực: *niveus*, giống cái *nivea*) là tiếng Latinh, nghĩa là tuyết, trắng như tuyết; ở đây để nói tới các lá bắc chủ yếu là màu trắng của loài này.

## Phân bố
Loài này là bản địa miền nam Lào. Loài cây thảo thân rễ này mọc trên đất sét pha cát trong rừng khộp (Dipterocarpaceae) ở cao độ khoảng 150–250 m. Có thể có tại đông bắc Thái Lan, với mẫu *Triboun P. 1406* thu thập tại tỉnh Mukdahan.

## Phân loại
*Z. niveum* thuộc tổ *Zingiber*.

## Mô tả
Lá màu xám ánh bạc. Cành hoa bông thóc màu trắng sữa, thuôn tròn, với các lá bắc màu trắng hoặc trắng hồng hay trắng xanh. Hoa màu vàng.

## Sử dụng
Loài này ở tình trạng nguy cấp do bị khai thác để bán sang Thái Lan. Cụm hoa non được dùng làm thực phẩm. Nó cũng được thu hoạch ở Lào để xuất khẩu sang Thái Lan làm cây cảnh. Loài này xuất hiện trong Khu bảo tồn quốc gia Dong Hua Sao (tỉnh Champasak). Nó cũng được trồng tại Vườn Thực vật Hoàng hậu Sirikit ở Thái Lan và tại Vườn Thực vật Hoàng gia tại Edinburgh. Nó cũng được bán làm cây cảnh tại Hoa Kỳ dưới tên gọi "Milky Way" (Ngân Hà).

## Chú thích
*
*
*
Zingiber oligophyllum

***Zingiber oligophyllum*** là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Karl Moritz Schumann miêu tả khoa học đầu tiên năm 1904.

## Mẫu định danh
Mẫu định danh: *Henry A. 1605*; thu thập tháng 5 năm 1894, núi Bangk-wung (Bangkinseng, Vạn Kim Thánh sơn 萬金聖山?) thôn Vạn Kim (萬金, tọa độ ), hương Vạn Loan (萬巒), huyện Bình Đông (屏東), đông nam đảo Đài Loan. Mẫu holotype và isotype lưu giữ tại Vườn Thực vật Hoàng gia tại Kew (K), mẫu isolectotype lưu giữ tại Viện Smithsonian, Washington D.C., Hoa Kỳ (US). Các barcode tương ứng là K000815678, K000815679, 00092878.

## Từ nguyên
Tính từ định danh *oligophyllum* bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp *ὀλίγος* (olígos) nghĩa là nhỏ và *φύλλον* (phúllon) nghĩa là lá; ở đây để nói tới các lá nhỏ của loài này.

## Phân bố
Loài này là bản địa đảo Đài Loan, cũng như tại đông nam Trung Quốc đại lục, bao gồm cả Hồng Kông.

## Phân loại
Schumann (1904) xếp loài này trong tổ *Cryptanthium*. Cùng với *[[Zingiber ventricosum|Z. ventricosum]]*, *[[Zingiber thorelii|Z. thorelii]]* và *[[Zingiber xishuangbannaense|Z. xishuangbannaense]]* chúng tạo thành tổ hợp *Z. oligophyllum*.

## Mô tả
Cây thảo lâu năn, thanh mảnh. Thân lá dài 40–45&nbsp;cm; với 5 bẹ không phiến lá dài 2–13&nbsp;cm, tù, nhẵn nhụi. Lá thường 4, không cuống, thuôn dài, đỉnh nhọn thon hình đuôi, đáy nhọn, hai mặt nhẵn nhụi, dạng cỏ yếu, khi khô màu xanh lục xám tro, dài 10–25&nbsp;cm, rộng 4–7&nbsp;cm; bẹ lá hơi rộng, dạng màng, nhẵn nhụi; lưỡi bẹ rất ngắn, dài không quá 1&nbsp;mm, nhẵn nhụi. Cành hoa bông thóc không hoa sau khi nở dài 8–9&nbsp;cm, hình trứng; cuống cụm hoa dài 3–4&nbsp;cm, nhẵn nhụi, với 4 vảy thuôn dài tù dạng màng. Lá bắc dài bằng nhau, dạng màng, thuôn dài hoặc hình mác nhọn thon, màu xanh lục sau đó có lẽ chuyển thành màu tá, dài 3-4,5&nbsp;cm; lá bắc con hình mác, xoắn lại, dài 2,5&nbsp;cm, nhẵn nhụi. Bầu nhụy có lông lụa; đài hoa dạng mo, đáy có lông tơ; ống tràng màu trắng; cánh môi có lẽ có màu sắc tương tự. Quả nang hình thoi, dài 2,2&nbsp;cm, có đài dài 1&nbsp;cm trên đỉnh, có lông tơ nhỏ, khi khô nhạt màu. Các ngăn 2-3 hạt.

Loài tương tự như *[[Zingiber mioga|Z. mioga]]*, nhưng khác ở chỗ lá nhỏ và rộng. Flora of China từng coi *Z. oligophyllum* là đồng nghĩa của *Z. mioga*.

## Chú thích
*
*
*
Zingiber olivaceum

***Zingiber olivaceum*** là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được John Donald Mood và Ida Theilade mô tả khoa học đầu tiên năm 2002.

## Từ nguyên
Tính từ định danh *olivaceum* (giống đực: *olivaceus*, giống cái: *olivacea*) nghĩa là màu xanh lục ô liu (màu xanh lục ánh vàng).

## Mẫu định danh
Mẫu định danh: *Mood 97p86*; là cây trồng số T-7593 do Mark Collins thu thập năm 1993 ở cao độ 540 m, gần Ban Krung Ching, khoảng 50 km về phía tây bắc thành phố Nakhon Si Thammarat, tỉnh Nakhon Si Thammarat, được trồng tại Vườn ươm cây Lyon ở Hawaii và Vườn Nhiệt đới Nong Nooch, Thái Lan. Mẫu holytpe lưu giữ tại Đại học Aarhus (AAU).

## Phân bố
Loài này là bản địa miền nam Thái Lan, phần bán đảo.

## Chú thích
*
*
*
Zingiber orbiculatum

***Zingiber orbiculatum*** là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Shao Quan Tong (童绍全, Đồng Thiệu Toàn)  miêu tả khoa học đầu tiên năm 1987. Tên gọi thông thường trong tiếng Trung là 圆瓣姜  (viên biện khương), nghĩa là gừng cánh hoa tròn.

## Mẫu định danh
Mẫu định danh: *S.Q.Tong 24804*; thu thập ngày 20 tháng 7 năm 1981, trong rừng, cao độ 620 m, tọa độ , huyện Mãnh Lạp, tỉnh Vân Nam. Mẫu holotype lưu giữ tại Viện Thực vật Nhiệt đới Vân Nam (YNTBI), tức Vườn Thực vật Nhiệt đới Tây Song Bản Nạp, Vân Nam (HITBC).

## Từ nguyên
Tính từ định danh *orbiculatum* (giống đực: *orbiculatus*, giống cái: *orbiculata*) là tiếng La tinh, nghĩa là tròn, thuôn tròn; ở đây để nói cánh môi hình tròn của loài này.

## Phân bố
Loài này có tại tây nam tỉnh Vân Nam (huyện Mãnh Lạp), Trung Quốc, miền bắc Thái Lan, Lào, Myanmar. Môi trường sống là rừng thường xanh, ở những nơi ẩm ướt, cao độ khoảng 600-800 m.

## Phân loại
*Z. orbiculatum* thuộc tổ *Cryptanthium*.

## Mô tả
Thân giả cao 1,4-3,2 m, đường kính 1,8-3,5 cm. Lá không cuống; bẹ lá nhẵn nhụi; lưỡi bẹ màu trắng ánh xanh lục, 1,3-1,5 cm, nhẵn nhụi, đỉnh gần cắt cụt; phiến lá hình mác hẹp, 45-60 × 7-9 cm, nhẵn nhụi, gân giữa phình to ở đáy và dày đặc đốm đỏ ở hai bên, đáy hình nêm, đỉnh nhọn thon. Cụm hoa 1-2, mọc từ thân rễ, hình trứng hoặc hình đầu, 5-8 × 3,5-5 cm; cuống cụm hoa 2-5 cm, có vảy màu xanh lục; lá bắc hình trứng hoặc hình trứng rộng, 3-4 × 2,8-3,6 cm, màu đỏ, đỉnh có mấu nhọn hoặc nhọn thon ngắn; lá bắc con ở phần gần nhạt màu, ở phần xa màu đỏ, hình ống, dài 3,4-4,1 cm, đường kính 5-7 mm, có lông tơ màu trắng. Đài hoa dài 1,8-2,2 cm, đường kính 5-8 mm, có lông tơ và đặc biệt rậm lông tơ ở đáy, đỉnh 3 răng. Ống tràng hoa dài 3,4-3,6 cm, đường kính 3-4 mm, nhẵn nhụi; các thùy tràng màu trắng với đỉnh màu đỏ, hình mác; thùy tràng lưng dài 2,7-3 cm, rộng 0,9-1 cm, có lông tơ; các thùy tràng bên rộng 6-7 mm. Cánh môi màu trắng, hình tròn, 2,2-2,4 × 2-2,2 cm; thùy giữa hình bán nguyệt, mép nhăn, đỉnh khía răng cưa; các thùy bên (nhị lép bên) hình tai, ~1,4 × 0,5 cm. Nhị dài ~2,5 cm; chỉ nhị dài ~2 mm; mô vỏ bao phấn màu vàng, dài ~1,2 cm; phần phụ liên kết dài ~1,2 cm, màu vàng. Bầu nhụy nhạt màu ở phần gần, màu vàng ở phần xa, gần hình elipxoit, rậm lông tơ. Quả nang màu đỏ sẫm với phần đáy màu nâu nhạt, hình tam giác-thuôn dài, 4-5 × 2-2,5 cm, 3 góc, có lông tơ. Hạt màu đen, hình trứng ngược, ~6 × 5 mm, có áo hạt bao quanh; áo hạt màu trắng, dạng màng. Ra hoa tháng 7.

*Z. orbiculatum* giống với *[[Zingiber barbatum|Z. barbatum]]* ở chỗ cánh môi và các thùy tràng hoa màu trắng, nhưng khác ở chỗ phiến lá nhẵn nhụi cả hai mặt, lưỡi bẹ cắt cụt, cánh môi hình tròn với thùy giữa hình bán nguyệt, các thùy bên hình tai dài 1,4 cm rộng 5 mm.
 
## Chú thích
*
*
*
Zingiber pachysiphon

***Zingiber pachysiphon*** là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Brian Laurence Burtt và Rosemary Margaret Smith miêu tả khoa học đầu tiên năm 1969.

## Mẫu định danh
Mẫu định danh: *Burtt B.L. & Martin A.M. B 4781*; thu thập ngày 5 tháng 8 năm 1967 ở cao độ 550 m, tọa độ , dãy núi Hose, bang Sarawak, Malaysia. Mẫu holotype lưu giữ tại Vườn Thực vật Hoàng gia tại Edinburgh (E).

## Phân loại
Có quan hệ gần với *[[Zingiber kelabitianum|Z. kelabitianum]]* trong tổ *Zingiber*.

## Phân bố
Loài đăc hữu đảo Borneo, có tại các bang Sarawak và Sabah thuộc Malaysia và tỉnh Tây Kalimantan thuộc Indonesia. Loài cây thảo cao tới 1,75 m này có môi trường sống là rừng, ở cao độ 200-1.000 m.

## Liên kết ngoài
* Hình ảnh cụm hoa ''Z. pachysiphon'' trên website của www.biolib.cz.

## Chú thích
*
*
*
Zingiber papuanum

***Zingiber papuanum*** là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Theodoric Valeton miêu tả khoa học đầu tiên năm 1918.

## Mẫu định danh
Mẫu định danh gồm 3 syntype *XI B<sup>6</sup> 3*, *XI B<sup>6</sup> 33* và *XI B<sup>6</sup> 136* (ZRC ghi là *XI B<sup>6</sup> 36*); là cây trồng tại Vườn Thực vật Bogor, thu thập từ đông bắc New Guinea. Các mẫu này đều lưu giữ tại Trung tâm Nghiên cứu Sinh học Indoneasia ở Cibinong (BO).

## Từ nguyên
Tính từ định danh *papuanum* (giống đực: *papuanus*, giống cái: *papuana*) là tiếng Latinh, nghĩa là liên quan tới Papua; ở đây là để nói tới Papua New Guinea trên đảo New Guinea.

## Phân bố
Loài đặc hữu đảo New Guinea; tìm thấy tại Papua New Guinea.

## Mô tả
Cây thân thảo nhỏ, yếu. Thân lá cao tới 0,5 m, đáy mập ~7 mm, đỉnh ~2 mm, hơi có lông lụa, màu xanh vàng ô liu sẫm. Thân rễ mỏng, gồm các nhánh hình trứng ngược, ruột màu vàng nhạt. Lá hình mác, đỉnh gần nhọn thon tới rất nhọn, đáy trên cuống lá ngắn (4-5 mm), mép men xuống, lá to 19-23 × 5,7-5 cm, lá nhỏ 11,5 × 3-4,2 cm, mặt dưới gần trụ rải rác lông áp ép; lưỡi bẹ thuôn tròn-hình trứng, thường rộng đầu, dài 5-10 mm, màu trắng. Cán hoa thanh mảnh, 15 × 0,5 cm; vảy che phủ 4, dài 3-4 cm, màu đỏ ánh nâu, phía dưới màu ánh trắng. Vảy tổng thể nhỏ, dài 2,5 cm, mọc ở hướng đối diện với lá bắc của cành hoa bông thóc, màu xanh vàng ô liu. Cán hoa và vảy có lông tơ. Cành hoa bông thóc hình elip thon nhỏ dần hoặc hình thoi ngắn, đáy và đỉnh thon nhỏ dần, nhọn, 3,5-6 × 1,7-2 cm, hầu như không phồng. Lá bắc thuôn tròn-hình trứng ngược, mép hẹp (0,25-0,5 mm) màu trắng, khi khô nổi rõ, cong vào trong nhiều hay ít, mấu nhọn nhỏ gần như không thấy, có lông tơ, phần còn lại ngoại trừ đáy nhẵn nhụi, nhẹ, mỏng, có sọc, khi tươi màu xanh lục, các lá bắc ở phía trên màu tía nhạt ở phần gần đỉnh, các lá bắc ngoài tạo thành khoang rỗng, có lông, phồng mạnh. Lá bắc con rộng, 2,5 × 1,5 cm, nhẵn nhụi. Hoa lớn, màu trắng kem, cánh môi giữa màu vành chanh nhạt, dài 4,5-5,4 cm (ống tràng 3,4 cm). Thùy tràng lưng hình trứng, nhọn, 2,4 × 0,9 cm; các thùy tràng bên hẹp, nhọn, 2 × 0,3 cm, hợp sinh với thùy tràng giữa. Cánh môi hình gần tròn, đáy có vuốt, thon nhỏ dần, đỉnh ở hoa trưởng thành có khe chẻ sâu tới giữa, 1,6 × 1,4 mm, các thùy hình nửa trứng, hơi rẽ ra. Nhị lép bên hình elip hoặc hình phỏng thoi nhọn, có vuốt, rời với cánh môi, 1,2 × 0,6 cm.

Tương tự *[[Zingiber purpureum|Z. cassumunar]]* ở chỗ các hoa màu trắng kem lớn gần bằng cành hoa bông thóc, các nhị lép bên lớn, ít lệch, có vuốt, cánh môi chẻ đôi sâu. Phần còn lại có nhiều điểm chung với *[[Zingiber zerumbet|Z. littoralis]]* ở các lá bắc và các nhị lép rời.

## Chú thích
*
*
*
Zingiber pardocheilum

***Zingiber pardocheilum*** là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được John Gilbert Baker miêu tả khoa học đầu tiên năm 1892, mặc dù danh pháp này đã được Johann Otto Voigt đề cập từ năm 1845 nhưng chỉ với mỗi danh pháp trần trụi; dựa theo hình vẽ màu được thực hiện tại Phòng mẫu cây từ cây trồng tại Vườn Thực vật Hoàng gia tại Calcutta dưới sự giám sát của Nathaniel Wallich.

## Phân bố
Loài này có tại đông nam Myanmar và tây bắc Thái Lan. Môi trường sống là rừng lá sớm rụng ẩm ướt, những nơi ẩm thấp, cao độ khoảng 60 m. Được Nathaniel Wallich thu thập tại Burma, có lẽ từ Tenasseim (nay là vùng Tanintharyi) ở đông nam Myanmar. Triboun (2006) ghi nhận nó ở huyện Tha Song Yang, tỉnh Tak, tây bắc Thái Lan, gần với Mawlamyaing (bang Mon).

## Phân loại
Baker (1892) và Schumann (1904) xếp *Z. pardocheilum* trong tổ *Cryptanthium*.

## Mô tả
Cây thảo thân rễ lâu năm, cao 0,4-1,5 m. Thân rễ nằm ngang, gồm một loạt các củ gần hình cầu nằm sát nhau với nhiều rễ mập. Thân lá mập mạp, đường kính 1,5 cm. Lá thuôn dài-hình mác, 28-30 × 7-10 cm, nhẵn nhụi cả hai mặt, đỉnh nhọn, mặt trên màu xanh lục sẫm, mặt dưới nhạt màu hơn. Miệng của bẹ lá là các tai (lưỡi bẹ) thuôn dài, tù, nhạt màu, dài 3,5 cm. Mặt ngoài bẹ lá màu xanh lục sẫm, nhẵn nhụi. Cụm hoa rất kết đặc, mọc từ thân rễ; cành hoa bông thóc hình cầu dài và rộng tới hình nón ngược hay gần hình con quay, 5-8 cm, dẹp hay thuôn tròn tại đỉnh; gần như không cuống cụm hoa. Lá bắc màu nâu đỏ, hình trứng ngược-hình nêm, cắt cụt hay có khía răng cưa, xếp lợp, các lá bắc bên ngoài dài ~2,5 cm. Hoa màu trắng ánh đỏ; đài hoa hình ống, dài 1,7-2 cm, màu trắng tới ánh đỏ với đỉnh màu đỏ sẫm, dạng màng, 3 răng; ống hoa màu trắng ánh đỏ, dài ~2,5 cm; tràng hoa 3 thùy, màu ánh đỏ, hình trứng hình mác, thùy tràng lưng dài ~2 cm, các thùy bên gần bằng nhau, ngắn hơn ống một chút so với ống tràng; cánh môi 3 thùy chẻ sâu, khảm các đường rộng màu tím hoa cà sẫm hoặc màu tía trên nền màu trắng ánh vàng tới vàng nhạt; thùy giữa thuôn dài rộng, dài 1,5-1,8 cm, hình trứng ngược-hình nêm; các nhị lép bên (các thùy bên của cánh môi) hình tròn. Nhị hoa dài ~3 cm; chỉ nhị rất ngắn; bao phấn thuôn dài hẹp, màu vàng nhạt, dài ~1,5 cm, gần như không cuống; các mô vỏ bao phấn gần, song song, hướng trong; mào bao phấn dài 0,5-1,5 cm, thẳng đứng, hình trụ tới hình mác hẹp, uốn ngược, màu xanh lam cô ban. Bầu nhụy 3 ngăn, rậm lông, gần hình con quay, nhiều noãn đính trụ; vòi nhụy dài, hình chỉ hơi nở rộng ở đỉnh, với một diềm lông ngắn bao quanh đầu nhụy; đầu nhụy hình phễu. Nhụy lép ngắn, tù. Ra hoa và tạo quả tháng 7-9.

## Liên kết ngoài
* Pl. 87 - Hình minh họa tại *Annals of the Royal Botanic Garden, Calcutta* 9(1) năm 1906.

## Chú thích
*
*
*
Zingiber pellitum

**Gừng bọc da** (danh pháp khoa học: ***Zingiber pellitum***) là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được François Gagnepain miêu tả khoa học đầu tiên năm 1906.

## Mẫu định danh
Mẫu định danh: Gồm 2 mẫu syntype như liệt kê dưới đây.
* *[https://science.mnhn.fr/institution/mnhn/collection/p/item/p00289169?listIndex=3&listCount=17 Pierre J.B.L. 6853]*; thu thập tháng 6 năm 1866 ở núi Dinh (tọa độ khoảng ), tỉnh Bà Rịa. Mẫu syntype lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Quốc gia Pháp ở Paris (P).
* *[https://science.mnhn.fr/institution/mnhn/collection/p/item/p01948110?listIndex=5&listCount=17 Talmy 366]*; cũng thu thập ở núi Dinh, tỉnh Bà Rịa. Mẫu syntype lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Quốc gia Pháp ở Paris (P).

## Từ nguyên
Tính từ định danh *pellitum* là tiếng Latinh, bắt nguồn từ danh từ *pellis* nghĩa là tấm da lông; ở đây để nói tới đặc điểm toàn cây phủ đầy lông giống như bộ da lông thú của loài này.

## Phân loại
Với cụm hoa đầu cành, *Z. pellitum* thuộc về tổ *Dymczewiczia*.

## Phân bố
Loài bản địa khu vực từ miền trung Thái Lan qua miền trung Campuchia, miền nam Lào tới khu vực Tây Nguyên và đông nam Việt Nam (tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu). Môi trường sống là rừng, chủ yếu trong các rừng khộp (Dipterocarpaceae) lá sớm rụng, ở cao độ 50-1.100 m.

## Mô tả
Cây thảo cao vừa phải, khoảng 0,8–1 m, tổng thể đầy lông dài. Các bẹ phía dưới không phiến lá, có sọc, lông nhiều hay ít, các bẹ phía trên mặt lưng phần đỉnh có lông dài, mép có lông rung. Lưỡi bẹ dài 7&nbsp;mm, như tấm da lông nhỏ, 2 thùy, các thùy tỏa rộng, hình tam giác, nhọn. Lá không cuống; phiến lá hình mác-thẳng, 25 × 7&nbsp;cm, đáy thon nhỏ dần-cắt cụt, gần như có tai, đỉnh nhọn thon, mặt trên có lông áp ép, lông ở đáy như mụn, mặt dưới rậm lông như lông thú, lông dài, màu trắng, áp ép, mép phần đỉnh rậm lông nhung. Cụm hoa đầu cành (trên ngọn), hình cầu hoặc hình trứng cong xuống, phát sinh từ phần cao nhất trên các bẹ, không cuống, tổng thể đầy lông dài. Cành hoa bông thóc đường kính 4&nbsp;cm. Lá bắc dài 2,5–3&nbsp;cm, đáy rộng 1,5&nbsp;cm, hình trứng, đỉnh nhọn, mặt ngoài như tấm da lông mềm, mặt trong nhẵn nhụi và hơi có sọc màu nâu. Lá bắc con dài 2,5&nbsp;cm, 1 hoa, có lông dài màu trắng. Đài hoa dạng mo, nhiều lông, dài 2&nbsp;cm. Tràng hoa .... Nhị ..... Cánh môi .... Bầu nhụy rậm lông. Quả hình cầu hay hình trứng, 1,3 × 0,55&nbsp;cm, có lông đỏ. Nhiều hạt hình trứng, ~3&nbsp;mm, màu nâu sẫm. Áo hạt màu trắng.

Gần giống với *[[Zingiber capitatum|Z. capitatum]]* nhưng khác ở các điểm sau: các lá có lông ở mặt trên; lưỡi bẹ dài hơn tới 5-6 lần; cành hoa bông thóc ngắn hơn và thuôn tròn; các lá bắc hình trứng rộng chứ không hình mác, đầy lông; đài hoa 2 lần dài hơn.

## Chú thích
*
*
*
Zingiber petiolatum

***Zingiber petiolatum*** là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Ida Theilade nâng cấp thành loài độc lập năm 1998; dựa trên thứ *Zingiber gracile* var. *petiolatum* do Richard Eric Holttum mô tả năm 1950.

## Mẫu định danh
Mẫu định danh: *Corner E.J.H. SFN 31570*; thu thập ngày 10 tháng 7 năm 1936 ở cao độ 350 m, tọa độ , tại đèo từ Kroh tới Baling, bang Kedah, Malaysia. Holotype lưu giữ tại Vườn Thực vật Singapore (SING); các isotype lưu giữ tại Vườn Thực vật Hoàng gia tại Edinburgh (E), Vườn Thực vật Hoàng gia tại Kew (K), Naturalis tại Leiden, Hà Lan (L).

## Từ nguyên
Tính từ định danh *petiolatum* (giống đực: *petiolatus*, giống cái: *petiolata*) là tiếng Latinh có nghĩa là có cuống lá; ở đây để nói tới cuống lá của nó dài hơn so với của các loài có quan hệ gần trong tổ hợp *Zingiber gracile* (*[[Zingiber aurantiacum|Z. aurantiacum]]*, *[[Zingiber gracile|Z. gracile]]*, *[[Zingiber elatius|Z. elatius]]*).

## Phân bố
Loài này có tại miền nam Thái Lan (tỉnh Narathiwat) và Malaysia bán đảo (các bang Kedah, Pahang, Perak). Được tìm thấy trong rừng thường xanh, ở cao độ 100–350 m.

## Phân loại
Thuộc nhóm *Zingiber gracile* trong tổ *Zingiber*, bao gồm *[[Zingiber aurantiacum|Z. aurantiacum]]*, *[[Zingiber elatius|Z. elatius]]*, *[[Zingiber gracile|Z. gracile]]*, *[[Zingiber kelantanense|Z. kelantanense]]*, *Z. petiolatum*, *[[Zingiber raja|Z. raja]]*, *[[Zingiber singapurense|Z. singapurense]]* và *[[Zingiber sulphureum|Z. sulphureum]]*.

## Mô tả
Thân cao tới 2,5 m, các bẹ ở đáy tràn đầy màu đỏ-nâu, gốc phồng màu ánh vàng nhạt. Lá hình mác, màu xanh lục sẫm, ~40 × 8&nbsp;cm, gần như nhẵn nhụi. Cuống lá dài 5–15&nbsp;mm. Lưỡi bẹ 2 thùy, 3–5&nbsp;mm. Cán hoa cao tới 75&nbsp;cm, các bẹ màu đỏ-nâu; cụm hoa dài tới 30–45&nbsp;cm, hình thoi. Lá bắc hình mác, màu hồng, ~7 × 3&nbsp;cm, dai, đỉnh nhọn. Lá bắc con dài tới 3&nbsp;cm. Ống tràng 6&nbsp;cm, các thùy dài 2&nbsp;cm, màu kem. Cánh môi tới 6&nbsp;cm, màu kem; thùy giữa thuôn dài, dài 2,5&nbsp;cm, đỉnh rộng đầu hoặc chẻ đôi; các thùy bên dài 0,3&nbsp;cm, hình xoan.

Nó khác với các loài còn lại của tổ hợp *Zingiber gracile* ở chỗ lá to hơn, cuống lá dài hơn, cán hoa rất dài, cành hoa bông thóc dài và thanh mảnh với các lá bắc dai. Về các lá to và lá bắc dai thì *Z. petiolatum* gần với *[[Zingiber puberulum|Z. puberulum]]*.

## Xem thêm
* *[[Zingiber gracile]]*
* *[[Zingiber aurantiacum]]*
* *[[Zingiber elatius]]*

## Chú thích
*
*
*
Zingiber phillippsiae

***Zingiber phillippsiae*** là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được John Donald Mood và Ida Theilade miêu tả khoa học đầu tiên năm 1999 như là *Zingiber phillippsii*.

## Mẫu định danh
Mẫu định danh như dưới đây, được lưu giữ tại Đại học Aarhus, Đan Mạch (AAU):
* Holotype *Mood J.D. 398*; thu thập ngày 9 tháng 9 năm 1991 ở cao độ 1.000 m, tọa độ , đường Sinsuran về phía Kota Kinabalu, dãy núi Crocker, bang Sabah, Malaysia. 
* Paratype *Mood J.D. 401*; thu thập ngày 9 tháng 9 năm 1991 ở cao độ 1.000 m, tọa độ không rõ, đường Sinsuran về phía Kota Kinabalu, dãy núi Crocker, bang Sabah, Malaysia.

## Phân bố
Loài này có trên đảo Borneo, trên dãy núi Crocker, bang Sabah, Malaysia. Loại cây thảo này có các chồi lá cao tới 2,8 m, được ghi nhận ở cao độ 1.000 m trong các thung lũng nhỏ/hào rãnh trong rừng nguyên sinh miền núi.

## Mô tả
Thân màu tía, lá nhẵn nhụi. Cụm hoa tương tự như ở *[[Zingiber coloratum|Z. coloratum]]*.

## Chú thích
*
*
*
Zingiber pendulum

***Zingiber pendulum*** là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Mood & Theilade miêu tả khoa học đầu tiên năm 1997.

## Mẫu định danh
Mẫu định danh: *Mood J.D. 425*; thu thập ngày 15 tháng 3 năm 1993 ở cao độ 1.800 m, tọa độ khoảng , Gunung Alab, bang Sabah, Malaysia. Mẫu holotype lưu giữ tại Trung tâm Nghiên cứu Rừng ở Sandakan, Sabah (SAN).

## Phân bố
Loài đặc hữu đảo Borneo, tìm thấy tại Gunung Alab trong dãy núi Crocker, bang Sabah, Malaysia. Môi trường sống là rừng nguyên sinh với các loài sồi đá (*[[Lithocarpus]]*) chi phối, ở cao độ khoảng 1.800 m.

## Mô tả
Chồi lá cao 1,65-1,8 m, rất thanh mảnh, đường kính 7&nbsp;mm tại đáy và 3&nbsp;mm tại đỉnh, lòng thòng chạm mặt đất nên cây cao không quá 1 m. Bẹ lá nhẵn nhụi với ít lông thưa thớt về phía cuống lá. Lưỡi bẹ dài 5–6&nbsp;mm, cắt cụt, thưa lông. Cuống lá dài 3&nbsp;mm, với lông mịn màu trắng. Lá hình mác, 18-25 × 3,5-4,5&nbsp;cm, mặt bóng sáp với mùi hơi hăng, mặt trên chủ yếu nhẵn nhụi hoặc thưa lông dài màu trắng, mặt dưới với lông lụa mịn, gia tăng về phía phần đáy của gân giữa. Cụm hoa mọc từ thân rễ, từ phủ phục tới thẳng đứng; cán hoa dài 7&nbsp;cm, mỏng, màu từ xanh lục tới đỏ xỉn. Cành hoa bông thóc hình thoi tới hình trứng, nhọn đỉnh, 10-12 × 2,5–3&nbsp;cm. Lá bắc 2,3-2,5 × 2,5&nbsp;cm, bóng sáp, màu xanh lục sáng với rìa màu đỏ ánh nâu. Lá bắc con dài 2&nbsp;cm. Đài hoa dài 2,1&nbsp;cm. Tràng hoa dài 6,2&nbsp;cm, màu trắng với ánh màu vàng; thùy tràng lưng 2,8 × 1&nbsp;cm; các thùy tràng bên 2,4 × 0,5&nbsp;cm, hợp sinh ở mức bằng với các thùy bên của cánh môi. Cánh môi dài 6&nbsp;cm, màu trắng; thùy giữa hình tròn, 2 × 1,8&nbsp;cm, chẻ sâu tại đỉnh; các thùy bên rời, khá phát triển, 1,5 × 0,5&nbsp;cm. Bao phấn màu vàng-trắng. Hoa với mùi hồ tiêu. Quả không rõ.

Giống như *[[Zingiber albiflorum|Z. albiflorum]]* ở chỗ có cụm hoa hình thoi, lá bắc màu xanh lục bóng sáp với rìa màu từ ánh nâu tới đỏ, chiều dài của lá bắc con và đài hoa và cánh môi màu trắng; nhưng khác ở chỗ thân lá dài hơn và thanh mảnh hơn, lòng thòng phủ phục trên mặt đất, lá dài hơn và hình mác hẹp hơn, cánh môi rộng chẻ sâu, các nhị lép bên khá phát triển, rõ nét, rời với thùy giữa cánh môi. Nó cũng sinh sống ở cao độ lớn hơn (1.800 m so với 1.300-1.400 m ở *Z. albiflorum*).

## Chú thích
*
*
*
Zingiber porphyrosphaerum

***Zingiber porphyrosphaerum*** là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Karl Moritz Schumann miêu tả khoa học đầu tiên năm 1904.

## Mẫu định danh
Mẫu định danh: *Haviland G.D. 442*; do George Darby Haviland (1857-1901) thu thập năm 1891 ở, tọa độ , gần sông Rajang, tại Sibu, huyện Sibu, tỉnh Sibu, Sarawak, Malaysia. Mẫu holotype lưu giữ tại Vườn Thực vật Hoàng gia tại Kew (K).

## Phân bố
Loài này là đặc hữu đảo Borneo, được tìm thấy tại các tỉnh Sibu và Sri Aman (vườn quốc gia Batang Ai), bang Sarawak, Malaysia.

## Phân loại
Schumann (1904) xếp *Z. porphyrosphaerum* trong tổ *Lampugium* (= *Zingiber*).

## Mô tả
Cây thảo lâu năm. Lá không cuống hoặc cuống rất ngắn, thẳng hoặc thẳng-hình mác, đỉnh thon nhỏ dần-nhọn thon, đáy gần nhọn và thuôn tròn ngắn, mặt trên nhẵn nhụi, mặt dưới thưa lông nhỏ, dài 20–22&nbsp;cm, rộng 2-2,5&nbsp;cm. Bẹ lá nhẵn nhụi; lưỡi bẹ rất ngắn, dài không quá 1&nbsp;mm, cắt cụt, gần như da. Cuống cụm hoa dài 16&nbsp;cm, nhẵn nhụi, phần trên có lông măng mềm; vảy hình trứng-thuôn dài, nhọn, như da, sắp xếp lỏng lẻo, đáy gần như có lông măng, dài 3,5–5&nbsp;cm che phủ. Cành hoa bông thóc hình trứng, dài 5&nbsp;cm, đường kính gần đáy 4,5&nbsp;cm. Lá bắc ngoài gần tròn, nhọn đột ngột, đáy có lông lụa, đỉnh nhẵn nhụi. Lá bắc con dài 2,5&nbsp;cm, hình mác, nhọn thon, gần như có lông măng, đỉnh trở thành nhẵn nhụi. Bầu nhụy hình cầu, có lông lụa màu vàng kim.

Tương tự như *[[Zingiber macrocephalum|Z. macrocephalum]]* nhưng khác ở chỗ phiến lá hẹp và lá bắc có lông lụa mịn.

## Chú thích
*
*
*
Zingiber pseudopungens

***Zingiber pseudopungens*** là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Rosemary Margaret Smith miêu tả khoa học đầu tiên năm 1988 nhưng xuất bản năm 1989.

## Mẫu định danh
Mẫu định danh: *Chew W.L., Corner E.J.H. & Stainton J.D.A. 1710*; thu thập ngày 10 tháng 8 năm 1961 trên đảo Borneo, ở cao độ 1.300 m, tọa độ khoảng , Ulu Langani, đường Mamut, vườn quốc gia núi Kinabalu, bang Sabah, Malaysia. Mẫu holotype lưu giữ tại Vườn Thực vật Hoàng gia tại Kew (K).

## Phân bố
Loài bản địa đảo Borneo, được tìm thấy tại các bang Sarawak và Sabah thuộc Malaysia cũng như tại Brunei và tỉnh Đông Kalimantan thuộc Indonesia. Môi trường sống là rừng, ở nơi có bóng râm, cao độ 1.000-1.300 m.

## Mô tả
Địa thực vật thân thảo, cao tới 2 m, mọc thành cụm. Phần không lá cao 1,2 m, phiến lá màu xanh lục cả hai mặt. Cuống cụm hoa nằm ngang, dài ~20&nbsp;cm; cụm hoa với các lá bắc màu hồng. Tên bản ngữ ở Lundayeh: *baku talau*; ở Kelabit: *tubu kuri* (kuri là bệnh đỏ da) hoặc *tubu berak* (berak = lợn).

## Chú thích
*
*
*
Zingiber pleiostachyum

***Zingiber pleiostachyum*** là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Karl Moritz Schumann miêu tả khoa học đầu tiên năm 1904.

Tên gọi trong tiếng Trung là 多穗姜 (đa tuệ khương), nghĩa đen là gừng nhiều cành hoa.

## Mẫu định danh
Mẫu định danh: *Henry A. 147*; thu thập tháng 5 năm 1894, vùng núi và hẻm núi Bangkinsing (Bangkinseng, Vạn Kim Thánh sơn 萬金聖山?) thôn Vạn Kim (萬金, tọa độ ), hương Vạn Loan (萬巒), huyện Bình Đông (屏東), đông nam đảo Đài Loan. Các mẫu lưu giữ tại Vườn Thực vật Hoàng gia tại Kew (K) với barcode K000815681 và tại Viện Smithsonian, Washington D.C., Hoa Kỳ (US).

## Từ nguyên
Tính từ định danh *pleiostachyum* bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp *πλείων* (pleíōn) nghĩa là nhiều hơn và *στάχυς* (stákhus) nghĩa là cành hoa bông thóc; ở đây để nói tới nhiều cụm hoa mọc từ mỗi thân cây của loài này (*spicae perplurimae*).

## Phân bố
Loài này là bản địa đảo Đài Loan, cũng như từng ghi nhận tại tỉnh Quý Châu, miền nam Trung Quốc đại lục.

## Phân loại
Schumann (1904) xếp loài này trong tổ *Cryptanthium*.

## Mô tả
Cây thảo lâu năm thanh mảnh. Thân giả cao tới 50&nbsp;cm. Lưỡi bẹ 2 thùy, dài ~6&nbsp;mm, nhẵn nhụi, các thùy nhọn, dạng màng; cuống lá 3–6&nbsp;mm; phiến lá thuôn dài hoặc thuôn dài-hình mác, 9-15 × 3-4,5&nbsp;cm, đỉnh nhọn thon không hình đuôi, đáy nhọn hoặc thuôn tròn, nhẵn nhụi, mặt trên màu xanh lục, mặt dưới màu xám tro; các lá phía dưới tiêu giảm, hình trứng, 2 × 1,2&nbsp;cm. Cụm hoa nhiều, mọc từ thân rễ, mỗi cụm 4-6 hoa; cuống cụm hoa ngoằn ngoèo, dài 4–7&nbsp;cm, nhẵn nhụi, với 5-6 bẹ thuôn dài-hình mác, tù hoặc nhọn, 0,5-2,2&nbsp;cm, dạng màng che phủ; lá bắc thẳng-hình mác, nhọn thon, ~3&nbsp;cm, nhẵn nhụi; lá bắc con dài 2,5&nbsp;cm, hình mác hẹp, xoắn lại, nhẵn nhụi. Hoa màu đỏ. Cuống hoa dài 6–7&nbsp;mm, gần như có lông lụa. Đài hoa dài ~1,8&nbsp;cm, dạng mo, chẻ một bên. Ống tràng hoa dài ~3,8&nbsp;cm, rất thanh mảnh; các thùy dài ~2&nbsp;cm; thùy tràng lưng khoảng 2 lần rộng hơn các thùy tràng bên. Cánh môi gần hình thoi, dài ~2,4&nbsp;cm; các thùy bên dài ~6&nbsp;mm, đỉnh nhọn. Bao phấn hình mác, dài ~1,1&nbsp;cm; phần phụ liên kết dài ~1,1&nbsp;cm. Bầu nhụy hình cầu, có lông nhung-lông lụa.

## Chú thích
*
*
*
Zingiber raja

***Zingiber raja*** là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Chong Keat Lim và Kharukanant B. mô tả khoa học đầu tiên năm 2003.

## Mẫu định danh
Mẫu định danh: *Lim C.K. L 6371*; thu thập năm 2003, tọa độ , Khu bảo tồn rừng Belum, bang Perak, Malaysia. Mẫu holotype lưu giữ tại Viện Nghiên cứu Rừng Malaysia ở Kepong, Selangor (KEP), mẫu isotype lưu giữ tại Cục Vườn quốc gia, Bảo tồn Động vật hoang dã và Thực vật ở Chatuchak, Băng Cốc (BKF).

## Phân bố
Loài này có tại miền nam Thái Lan (tỉnh Yala) và Malaysia bán đảo (bang Perak). Được tìm thấy trong vùng đồi núi, các khu rừng thường xanh rậm rạp trên đất nhiều cát, ở cao độ 150–400 m.

## Phân loại
Thuộc nhóm *Zingiber gracile* trong tổ *Zingiber*, bao gồm *[[Zingiber aurantiacum|Z. aurantiacum]]*, *[[Zingiber elatius|Z. elatius]]*, *[[Zingiber gracile|Z. gracile]]*, *[[Zingiber kelantanense|Z. kelantanense]]*, *[[Zingiber petiolatum|Z. petiolatum]]*, *Z. raja*, *[[Zingiber singapurense|Z. singapurense]]* và *[[Zingiber sulphureum|Z. sulphureum]]*.

## Mô tả
Địa thực vật thân thảo lâu năm. Thân lá cao tới 2,5–3 m, nhẵn nhụi, với khoảng 9 cặp lá. Bẹ lá và cụm hoa nhẵn nhụi. Phiến lá hình elip tới hình trứng, rộng trên 9&nbsp;cm, nhẵn bóng. Lưỡi bẹ 2 thùy, ngắn (~2&nbsp;mm), có lông tơ. Cuống cụm hoa thẳng đứng, dài hơn cành hoa bông thóc. Cụm hoa mọc từ gốc, cao 50–62&nbsp;cm. Cành hoa bông thóc hình trụ tới hình nón, dài tới 36&nbsp;cm. Lá bắc màu da cam, nhạt hơn ở đáy, đỉnh hơi cong nhưng không uốn ngược. Cánh hoa màu da cam nhạt. Cánh môi màu vàng với nhiều đốm màu tía rất sẫm. Nhị lép với đốm màu vàng. Nhị hoa màu vàng ở đáy, màu tía sẫm ở đỉnh.

## Sử dụng
Sử dụng làm cây cảnh ở dạng hoa cắt cành.

## Chú thích
*
*
*