Chaetodon lineolatus

***Chaetodon lineolatus*** là một loài cá biển thuộc chi Cá bướm (phân chi *Rabdophorus*) trong họ Cá bướm. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1831.

## Từ nguyên
Tính từ định danh *lineolatus* trong tiếng Latinh có nghĩa là "có sọc dọc", hàm ý đề cập đến các đường sọc đen trên cơ thể của loài cá này.

## Phân loại học
*C. lineolatus* là loài chị em gần nhất với *[[Chaetodon oxycephalus]]*, và cả hai hợp thành nhóm chị em với *[[Chaetodon ulietensis]]*, *[[Chaetodon falcula]]* và *[[Chaetodon semilarvatus]]* dựa trên kết quả phân tích phát sinh chủng loại phân tử.**

Ngoại trừ *C. semilarvatus* là có kiểu hình khác biệt hoàn toàn, *C. ulietensis* và *C. falcula* có thể dễ dàng phân biệt với hai loài chị em còn lại nhờ vào hai vệt xám đen ở thân trên. *C. lineolatus* và *C. oxycephalus* rất khó phân biệt nếu chỉ nhìn thoáng qua: dải đen băng qua mắt của *C. oxycephalus* bị đứt đoạn tạo thành một đốm đen riêng biệt ngay trên trán, còn dải đen của *C. lineolatus* liên tục và có một đốm xám giữa trán.

## Lai tạp
Những cá thể mang kiểu màu trung gian giữa *C. lineolatus* với ba loài *[[Chaetodon auriga]]*, *C. oxycephalus* và *C. semilarvatus* đã được bắt gặp trong tự nhiên.

## Mô tả

*C. lineolatus* có chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận là 30&nbsp;cm. Cơ thể có màu trắng với những đường sọc dọc mảnh, màu đen ở bên thân. Vùng thân sau ở góc trên cùng vây đuôi, vây lưng và vây hậu môn có màu vàng tươi. Vây ngực trong suốt. Một vệt đen dọc theo phần sau của lưng, kéo dài qua cuống đuôi đến gốc các tia vây hậu môn phía cuối. Đầu có một dải đen kéo dài qua mắt. Rìa sau vây đuôi có màu đen.

Số gai ở vây lưng: 12; Số tia vây ở vây lưng: 24–27; Số gai ở vây hậu môn: 3; Số tia vây ở vây hậu môn: 20–22; Số tia vây ở vây ngực: 15–17; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 5; Số vảy đường bên: 26–33.

## Phạm vi phân bố và môi trường sống

*C. lineolatus* được phân bố trên khắp khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Từ Biển Đỏ dọc theo bờ biển Đông Phi, phạm vi của loài cá này trải dài về phía đông đến quần đảo Hawaii (Hoa Kỳ), quần đảo Marquises (Polynésie thuộc Pháp) và đảo Ducie (quần đảo Pitcairn), ngược lên phía bắc đến vùng biển phía nam Nhật Bản, xa về phía nam đến đảo Lord Howe (Úc) và quần đảo Gambier.

Ở Việt Nam, *C. lineolatus* được ghi nhận tại vịnh Hạ Long (Quảng Ninh); cồn Cỏ (Quảng Trị); cù lao Chàm (Quảng Nam), đảo Lý Sơn (Quảng Ngãi) và quần đảo Hoàng Sa; Phú Yên; Ninh Thuận; vịnh Vân Phong và vịnh Nha Trang (Khánh Hòa); cù lao Câu (Bình Thuận) và Côn Đảo.

*C. lineolatus* sinh sống tập trung ở những khu vực mà san hô phát triển phong phú trên các rạn viền bờ hay trong đầm phá, độ sâu có thể lên đến 171 m.

## Sinh thái học
*C. lineolatus* là loài ăn tạp, chủ yếu là các loài thủy sinh không xương sống (như nghêu, giun biển *[[Spirobranchus]]* hay các loài thân mềm của bộ Zoantharia) và tảo. Tuy *C. lineolatus* cũng ăn cả san hô nhưng chúng không hoàn toàn phụ thuộc vào nguồn thức ăn này.

Chúng được biết là có tính lãnh thổ. Tính lãnh thổ này có liên quan đến thói quen kiếm ăn rất đặc thù của chúng tập trung ở những khu vực nhất định.

Loài này có thể sống lên đến mười năm.

*C. lineolatus* thường được nhìn thấy là sống theo cặp, nhưng cũng có thể sống đơn độc và có khi hợp thành đàn.

## Thương mại
*C. lineolatus* là một loài thường được xuất khẩu trong ngành thương mại cá cảnh.

## Trạng thái bảo tồn
Loài này được phân loại là loài ít quan tâm bởi IUCN vì phạm vi phân bố rộng rãi của chúng và sự hiện diện tại các nơi được bảo vệ. Mối đe dọa lớn nhất của chúng là sự mất môi trường sống bởi suy thái rạn san hô, do sự phát triển quá mức và khai thác quá mức các rạn san hô và tài nguyên của chúng. 

## Tham khảo