Orchis

**Lan hình nhân** (danh pháp: ***Orchis***) là một chi thuộc họ Lan (Orchidaceae), sinh sống chủ yếu ở châu Âu và Maghreb, nhưng cũng vươn xa tới tận Tây Tạng, Mông Cổ, và Tân Cương (Trung Quốc). Tên chi xuất phát từ tiếng Hy Lạp ὄρχις *orchis*, nghĩa là "tinh hoàn".
## Phân loại

### Các loài
, World Checklist of Selected Plant Families công nhận 21 loài, cùng với một số phân loài:
* *[[Orchis adenocheila]]* Czerniak. (Iran)
* *[[Orchis anatolica]]* Boiss. – Anatolian Orchid (Síp, Thổ Nhĩ Kỳ, Southern Aegean Islands, Syria, Lebanon, Israel, Palestine, Iran)
* *[[Orchis anthropophora]]* (L.) All. (Tây Âu và Địa Trung Hải)
* *[[Orchis brancifortii]]* Biv. (Nam Ý, Sicilia, Sardinia)
* *[[Orchis galilaea]]* (Bornm. & M.Schulze) Schltr. (Thổ Nhĩ Kỳ, Syria, Lebanon, Israel, Palestine)
* *[[Orchis italica]]* Poir. (Địa Trung Hải) - **Lan hình nhân**, **lan người**
* *[[Orchis laeta]]* Steinh.
* *[[Orchis mascula]]* (L.) L. – Early Purple Orchid, (N. & C. Europe tới Iran, quần đảo Canary)
** *Orchis mascula* subsp. *ichnusae* Corrias
** *Orchis mascula* subsp. *laxifloriformis* Rivas Goday & B.Rodr.
** *Orchis mascula* subsp. *mascula*
** *Orchis mascula* subsp. *scopulorum* (Summerh.) H.Sund. ex H.Kretzschmar, Eccarius & H.Dietr.
** *Orchis mascula* subsp. *speciosa* (Mutel) Hegi
* *[[Orchis militaris]]* L. (Châu Âu tới Mông Cổ) - **Lan bộ đội**
** *Orchis militaris* subsp. *militaris*
** *Orchis militaris* subsp. *stevenii* (Rchb.f.) B.Baumann & al.
* *[[Orchis olbiensis]]* Reut. ex Gren.
* *[[Orchis pallens]]* L. – Pale-flowered Orchid (Châu Âu tới Kavkaz)
* *[[Orchis patens]]* Desf. (Trung Địa Trung Hải tới Tây Bắc Phi)
** *Orchis patens* subsp. *canariensis* (Lindl.) Asch. & Graebn.
** *Orchis patens* subsp. *patens*
* *[[Orchis pauciflora]]* Ten.
* *[[Orchis provincialis]]* Balb. ex Lam. & DC. (Châu Âu tới Kavkaz, Tây Bắc Phi)
* *[[Orchis punctulata]]* Steven ex Lindl. – Small-dotted Orchid (Châu Âu tới Tây Á)
* *[[Orchis purpurea]]* Huds. – Lady orchid, Purple Orchid (Châu Âu tới Kavkaz, Algeria) 
** *Orchis purpurea* subsp. *caucasica* (Regel) B.Baumann & al.
** *Orchis purpurea* subsp. *purpurea*
* *[[Orchis quadripunctata]]* Cirillo ex Ten. – Four-spotted Orchid (Sardinia tới Đông Địa Trung Hải)
* *[[Orchis simia]]* Lam. (Châu Âu tới Iran, Bắc Phi) - **Lan khỉ**
** *Orchis simia* subsp. *simia*
** *Orchis simia* subsp. *taubertiana* (B.Baumann & H.Baumann) Kreutz
* *[[Orchis sitiaca]]* (Renz) P.Delforge
* *[[Orchis spitzelii]]* Saut. ex W.D.J.Koch – Spitzel's Orchid (Thụy Điển (Gotland), Đông Tây Ban Nha tới Kavkaz, Tây Bắc Phi)
** *Orchis spitzelii* subsp. *cazorlensis* (Lacaita) D.Rivera & Lopez Velez
** *Orchis spitzelii* subsp. *nitidifolia* (W.P.Teschner) Soó
** *Orchis spitzelii* subsp. *spitzelii*
* *[[Orchis troodi]]* (Renz) P.Delforge

### Loài lai tự nhiên
, World Checklist of Selected Plant Families công nhận 37 loài lai, cùng với một số phân loài tai:
* *Orchis* × * algeriensis* B.Baumann & H.Baumann (*O.&nbsp;patens* × *O.&nbsp;spitzelii*)
* *Orchis* × *angusticruris* Franch. (*O.&nbsp;purpurea* × *O.&nbsp;simia*) 
** *Orchis* × *angusticruris* nothosubsp. *angusticruris* (*O.&nbsp;purpurea* subsp. *purpurea* × *O.&nbsp;simia*)
** *Orchis* × *angusticruris* nothosubsp. *transcaucasica* B.Baumann & al. (*O.&nbsp;purpurea* subsp. *caucasuca* × *O.&nbsp;simia*)
* *Orchis* × * apollinaris* W.Rossi & al. (*O.&nbsp;italica* × *O.&nbsp; simia*)
* *Orchis* × * aurunca* W.Rossi & Minut. (*O.&nbsp;pauciflora* × *O.&nbsp;provincialis*)
* *Orchis* × * bergonii* Nanteuil (*O.&nbsp;anthropophora* × *O.&nbsp; simia*)
* *Orchis* × * beyrichii* (Rchb.f.) A.Kern. (*O.&nbsp;militaris* × *O.&nbsp; simia*)
** *Orchis* × *beyrichii* nothosubsp. *beyrichii* (*O.&nbsp;militaris* subsp. *militaris* × *O.&nbsp;simia*)
** *Orchis* × *beyrichii* nothosubsp. *golestanica* (Renz) H.Kretzschmar, Eccarius & H.Dietr. (*O.&nbsp;militaris* subsp. *stevenii* × *O.&nbsp;simia*)
* *Orchis* × * bispurium* (G.Keller) H.Kretzschmar, Eccarius & H.Dietr. (*O.&nbsp;anthropophora* × *O.&nbsp;militaris* × *O.&nbsp;purpurea*)
* *Orchis* × * bivonae* Tod. (*O.&nbsp;anthropophora* × *O.&nbsp;italica*) 
* *Orchis* × * buelii* Wildh. (*O.&nbsp;provincialis* × *O.&nbsp;quadripunctata*)
* *Orchis* × * caesii* De Angelis & Fumanti (*O.&nbsp;italica* × *O.&nbsp;purpurea*)
* *Orchis* × * calliantha* Renz & Taubenheim (*O.&nbsp;punctulata* × *O.&nbsp;simia*)
* *Orchis* × * chabalensis* B.Baumann & al. (*O.&nbsp;militaris* subsp. *stevenii* × *O.&nbsp;punctulata*)
* *Orchis* × *colemanii* Cortesi (*O.&nbsp;mascula* × *O.&nbsp;pauciflora*)
* *Orchis* × * fallax* (De Not.) Willk. (*O.&nbsp;patens* × *O.&nbsp;provincialis*)
* *Orchis* × * fitzii* Hautz. (*O.&nbsp;anatolica* × *O.&nbsp;mascula*) (Turkey)
* *Orchis* × * hybrida* (Lindl.) Boenn. ex Rchb. (*O.&nbsp;militaris* × *O.&nbsp;purpurea*)
* *Orchis* × * klopfensteiniae* P.Delforge (*O.&nbsp;pallens* × *O.&nbsp;spitzelii*)
* *Orchis* × * kretzschmariorum* B.Baumann & H.Baumann (*O.&nbsp;anatolica* × *O.&nbsp;provincialis*)
* *Orchis* × * ligustica* Ruppert (*O.&nbsp;mascula* × *O.&nbsp;patens*)
* *Orchis* × * loreziana* Brügger(*O.&nbsp;mascula* × *O.&nbsp;pallens*) 
** *Orchis* × *loreziana* nothosubsp. *kisslingii* (Beck) Potucek (*O.&nbsp;mascula* subsp. *speciosa* × *O.&nbsp;pallens*) 
** *Orchis* × *loreziana* nothosubsp. *loreziana* (*O.&nbsp;mascula* subsp. *mascula* × *O.&nbsp;pallens*) 
* *Orchis* × * lucensis* Antonetti & Bertolini (*O.&nbsp;pauciflora* × *O.&nbsp;simia*)
* *Orchis* × * macra* Lindl. (*O.&nbsp;anthropophora* × *O.&nbsp;purpurea*) 
* *Orchis* × * orphanidesii* (E.G.Camus) B.Bock (*O.&nbsp;anthropophora* × *O.&nbsp;mascula*)
* *Orchis* × * palanchonii* G.Foelsche & W.Foelsche (*O.&nbsp;olbiensis* × *O.&nbsp;pauciflora*)
* *Orchis* × * penzigiana* A.Camus (*O.&nbsp;mascula* × *O.&nbsp;provincialis*)
** *Orchis* × *penzigiana* nothosubsp. *jailae* (Soó) H.Kretzschmar, Eccarius & H.Dietr. (*O.&nbsp;mascula* subsp. *speciosa* × *O.&nbsp;provincialis*)
** *Orchis* × *penzigiana* nothosubsp. *penzigiana* (*O.&nbsp;mascula* subsp. *mascula* × *O.&nbsp;provincialis*)
** *Orchis* × *penzigiana* nothosubsp. *sardoa* Scrugli & M.P.Grasso (*O.&nbsp;mascula* subsp. *ichnusae* × *O.&nbsp;provincialis*)
* *Orchis* × * permixta* Soó (*O.&nbsp;mascula* subsp. *signifera* × *O.&nbsp;pallens* × *O.&nbsp;provincialis*)
* *Orchis* × * petterssonii* G.Keller ex Pett. (*O.&nbsp;mascula* × *O.&nbsp;spitzelii*) 
** *Orchis* × *petterssonii* nothosubsp. *incantata* (P.Delforge) H.Kretzschmar, Eccarius & H.Dietr. (*O.&nbsp;mascula* subsp. *laxifloriformis* × *O.&nbsp;spitzelii* subsp. *cazorlensis*)
** *Orchis* × *petterssonii* nothosubsp. *petterssonii* (*O.&nbsp;mascula* subsp. *mascula* × *O.&nbsp;spitzelii* subsp. *cazorlensis*)
* *Orchis* × * plessidiaca* Renz (*O.&nbsp;pallens* × *O.&nbsp;provincialis*) 
* *Orchis* × * pseudoanatolica* H.Fleischm. (*O.&nbsp;pauciflora* × *O.&nbsp;quadripunctata*) 
* *Orchis* × * schebestae* Griebl (*O.&nbsp;mascula* × *O.&nbsp;quadripunctata*)
* *Orchis* × * serraniana* P.Delforge (*O.&nbsp;mascula* subsp. *laxifloriformis* × *O.&nbsp;olbiensis*)
* *Orchis* × * sezikiana* B.Baumann & H.Baumann (*O.&nbsp;anatolica* × *O.&nbsp;quadripunctata*)
* *Orchis* × * spuria* Rchb.f. (*O.&nbsp;anthropophora* × *O.&nbsp;militaris*)
* *Orchis* × * thriftiensis* Renz (*O.&nbsp;anatolica* × *O.&nbsp;pauciflora*)
* *Orchis* × * tochniana* Kreutz & Scraton (*O.&nbsp;italica* × *O.&nbsp;punctulata*)
* *Orchis* × * willingiorum* B.Baumann & H.Baumann (*O.&nbsp;provincialis* × *O.&nbsp;spitzelii*)
* *Orchis* × * wulffiana* Soó (*O.&nbsp;punctulata* × *O.&nbsp;purpurea*)
** *Orchis* × *wulffiana* nothosubsp. *suckowii* (Kümpel) B.Baumann & al. (*O.&nbsp;punctulata* × *O.&nbsp;purpurea* subsp. *caucasica*)
** *Orchis* × *wulffiana* nothosubsp. *wulffiana* (*O.&nbsp;punctulata* × *O.&nbsp;purpurea* subsp. *purpurea*)

### Loài lai khác chi
* *Orchiophrys* (*Ophrys* x *Orchis*)
* *Orchiserapias* (*Orchis* x *Serapias*)

## Chú thích

## Liên kết ngoài
*
*