open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Scaphochlamys biloba

***Scaphochlamys biloba*** là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Henry Nicholas Ridley miêu tả khoa học đầu tiên năm 1893 dưới danh pháp *Gastrochilus biloba* (đúng ra là *Gastrochilus bilobus* do *Gastrochilus* là danh từ giống đực). Năm 1950, Richard Eric Holttum chuyển nó sang chi *[[Scaphochlamys]]*.

## Mẫu định danh
* Nguyên chủng: *Ridley H.N. s. n.*; thu thập ngày 26 tháng 7 năm 1891 ở cao độ 175 m, tại Kuala Tenok ven sông Tahan, bang Pahang, Malaysia bán đảo. Lectotype lưu giữ tại Vườn Thực vật Hoàng gia tại Kew (K).
* Thứ *lanceolata*: *Ridley H.N. 14422*; thu thập ở tọa độ khoảng , tại rừng Temenggor ven hồ Temenggor, thượng nguồn sông Perak, huyện Hulu Perak, bang Perak, Malaysia bán đảo. Lectotype lưu giữ tại Vườn Thực vật Hoàng gia tại Kew (K).

## Từ nguyên
Tính từ định danh *biloba* (giống đực: *bilobus*, giống trung: *bilobum*) là tiếng Latinh, bao gồm tiền tố *bi-* (dạng thu gọn của *bis*) và danh từ *lobus*. Chúng có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp cổ *δῐ́ς* (*dís* - hai, kép, đôi) và *λοβός* (*lobós* - thùy); nghĩa là hai thùy. Ở đây là để nói tới cánh môi chẻ 2 thùy sâu của loài này.

## Phân bố
Loài này có tại miền nam Thái Lan (các tỉnh Narathiwat, Pattani) và Malaysia bán đảo (các bang Kelantan, Negeri Sembilan, Pahang, Perak, Selangor, Terengganu). Môi trường sống là rừng vùng đất thấp và rừng miền núi, trong các thung lũng hay dốc gần sông suối, đặc biệt là những nơi tán lá thưa hay hở, ở cao độ 60-1.036 m.

## Mô tả
Thân rễ bò lan, thanh mảnh, đường kính 3&nbsp;mm khi khô; các chồi lá cách nhau 5–14&nbsp;cm, 1 lá, bẹ không lá nhiều, dài nhất tới 4–5&nbsp;cm; phiến lá mặt trên màu xanh lục sẫm với dải nhạt màu rộng ở hai bên gân giữa tới khoảng giữa về phía mép lá, mặt dưới màu ánh tía và có lông trên gân giữa, dài tới 21&nbsp;cm và rộng 6-8(-10,5) cm, đỉnh nhọn tù, đáy thuôn tròn tới hình nêm rộng và hơi men xuống; cuống lá màu ánh tía, dài 3–13&nbsp;cm, có lông nhiều hay ít, bẹ lá dài 2–3&nbsp;cm; cán hoa dài 1–5&nbsp;cm, thanh mảnh, hơi có lông; cụm hoa gồm nhiều lá bắc xếp lợp, hình trứng-hình elipxoit, dài tới 4&nbsp;cm và rộng 2-2,5&nbsp;cm; lá bắc màu ánh đỏ, dài ~2&nbsp;cm và rộng ~5&nbsp;mm, hình elip, mỏng, nhẵn nhụi, bao lấy 1 hoa; lá bắc con hơi dài hơn lá bắc, dài tới 2,3&nbsp;cm, với mép cụp trong; đài hoa và bầu nhụy dài 1,8&nbsp;cm; ống tràng dài ~3&nbsp;cm, nở rộng về phía đỉnh; thùy tràng lưng dài ~20&nbsp;mm, các thùy tràng bên hơi ngắn hơn, màu trắng hoặc kem nhạt; nhị lép màu trắng, dài ~1,5&nbsp;cm và rộng ~5&nbsp;mm, thuôn dài, tù; cánh môi dài ~25&nbsp;mm, rộng ~18&nbsp;mm, hình trứng ngược, 2 thùy chẻ sâu tới 7&nbsp;mm, các thùy thuôn tròn, màu trắng với dải giữa màu vàng với các đốm nhỏ màu đỏ tươi hay hồng ở đáy; chỉ nhị dài ~3&nbsp;mm, rộng, ửng đỏ hay có đốm đỏ trên lưng; bao phấn cong về phía trước, dài ~6&nbsp;mm, màu trắng hay ánh hồng nhạt; mào uốn ngược và mọc thẳng đứng trong miệng hoa, không rộng hơn quá nhiều so với bao phấn, gần tròn, màu trắng.

## Chú thích
*
*
*
Scaphochlamys gracilipes

***Scaphochlamys gracilipes*** là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Karl Moritz Schumann mô tả khoa học đầu tiên năm 1899 dưới danh pháp *Haplochorema gracilipes*. Năm 2006, Shoko Sakai và Hidetoshi Nagamasu chuyển nó sang chi *[[Scaphochlamys]]*.

## Mẫu định danh
Mẫu định danh: *Beccari O. 2839*; do Odoardo Beccari (1843-1920) thu thập tại núi Wah (Gunung/Gunong Wah) tỉnh Kuching, bang Sarawak tháng 11 năm 1866. Holotype lưu giữ tại phòng mẫu cây Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Italia (Museo di Storia Naturale dell'Università) ở Firenze (FI), các isotype lưu giữ tại Vườn Thực vật Hoàng gia tại Edinburgh (E), Vườn Thực vật Hoàng gia tại Kew (K) và Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Pháp (Muséum National d'Histoire Naturelle) ở Paris, Pháp (P). Theo bản đồ của Beccari năm 1902 thì vị trí của Gunung Wa (không có chữ h) khoảng  ở tây nam Sarawak. Một mẫu khác là *Burtt B.L. 8281* thu thập ngày 15 tháng 6 năm 1975 tại tọa độ , Vườn quốc gia Gunung Mulu, gần sông Terekan (Sungai Terekan), Sarawak, hiện nay được lưu giữ tại E.

## Từ nguyên
Tính từ định danh *gracilipes* trong tiếng Latinh có nghĩa là chân/cuống thanh mảnh; ở đây là để nói tới cuống cụm hoa và trục cụm hoa rất thanh mảnh của loài này (theo mô tả của Schumann: *inflorescentia.... petiolo et rhachi tenuibus gracillimis*).

## Phân bố
Loài này được tìm thấy ở bang Sarawak, Malaysia, phần trên đảo Borneo. Môi trường sống là rừng thường xanh vùng đất thấp.

## Mô tả
Cây thảo sống lâu năm, cao 20–25&nbsp;cm, thân rễ bò lan, thân 1 lá, các lá có cuống dài 5–8&nbsp;cm, bẹ và lưỡi bẹ khó thấy, thuôn dài hoặc thuôn dài-gần hình trứng ngược; phiến lá dài 12–17&nbsp;cm và rộng 4–7&nbsp;cm, hai mặt nhẵn nhụi, chuyển thành màu ánh nâu khi khô. Cụm hoa hình chùy lỏng lẻo, dài 10&nbsp;cm, với cuống cụm hoa và trục hoa rất mỏng và thanh mảnh; lá bắc 5, hình trứng-thẳng, dài 8&nbsp;mm, gập nếp, nhẵn nhụi; bầu nhụy nhẵn nhụi.

## Nhóm ''Anomala''
Nhóm *Anomala* được xác định là có cụm hoa lỏng lẻo, các lá bắc dạng màng sắp xếp xoắn ốc, các lá bắc con tương tự nhưng hầu hết là dài hơn lá bắc, lá bắc con thứ nhất có 2 gờ lưng rất mờ nhạt và khó thấy, hoa nhỏ dài ~2,5&nbsp;cm, với cánh môi màu trắng dài ~1&nbsp;cm, vỏ quả ngoài có u/bướu nhỏ. Nhóm *Anomala* bị giới hạn ở phía tây của đới khâu Đường Lupar chạy theo hướng đông đông nam qua Engkilili và Lubok Antu. Gồm bảy loài là *[[Scaphochlamys anomala|S. anomala]]*, *S. gracilipes*, *[[Scaphochlamys iporii|S. iporii]]*, *[[Scaphochlamys lanjakensis|S. lanjakensis]]*, *[[Scaphochlamys penyamar|S. penyamar]]*, *[[Scaphochlamys salahuddiniana|S. salahuddiniana]]*, *[[Scaphochlamys scintillans|S. scintillans]]*.

## Chú thích
*
*
*
Scaphochlamys concinna

***Scaphochlamys concinna*** là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được John Gilbert Baker miêu tả khoa học đầu tiên năm 1890 dưới danh pháp *Kaempferia concinna*. Năm 1950, Richard Eric Holttum chuyển nó sang chi *[[Scaphochlamys]]*.

## Mẫu định danh
Mẫu định danh: *King’s Collector 10135* (*Kunstler H. 10135*); thu thập tháng 6 năm 1886 tại Ulu Bubong, Perak. Mẫu holotype lưu giữ tại Vườn Thực vật Hoàng gia tại Kew (K), mẫu isotype lưu giữ tại Vườn Thực vật Singapore (SING). Mẫu *Sam Y.Y. FRI50155* thu thập ngày 5 tháng 1 năm 2006 tại tọa độ , cao độ 140 m, Khu bảo tồn rừng Lentang, bang Pahang được lưu giữ tại Vườn Thực vật Hoàng gia tại Edinburgh (E).

## Từ nguyên
Tính từ định danh *concinna* (giống đực: *concinnus*, giống trung: *concinnum*) trong tiếng Latinh có nghĩa là đẹp, tinh xảo, tao nhã.

## Phân bố
Loài này có ở bang Perak, Malaysia bán đảo. Nó cũng có ở bang Pahang, và có thể  có tại bang Selangor. Hiện tại nó được tìm thấy trong các rừng vùng đất thấp và rừng trên đồi, ở cao độ 30–600 m, phổ biến ở ven suối và những nơi nhiều bóng râm trong rừng.

## Mô tả
Cây thảo thân rễ lâu năm, cao 40–55&nbsp;cm. Thân rễ rất thanh mảnh, bò trườn. Các chồi lá đôi khi mọc sát nhau, loại một lá. Bẹ không phiến lá một vài cái, dài nhất tới 8&nbsp;cm. Lá thuôn dài-hình mác, bẹ lá ngắn, cuống lá dài 9-12 inch (23–30&nbsp;cm), mọc thẳng, phiến lá gần như da, nhẵn nhụi, 6-8 inch (15–20&nbsp;cm) x 2 inch (5&nbsp;cm), rộng nhất gần đáy hình tim, đỉnh nhọn thon ngắn; gân giữa mặt dưới có lông ngắn. Cán hoa dài 2,5–4&nbsp;cm, thanh mảnh, nhẵn nhụi; cụm hoa là cành hoa bông thóc hình elipxoit, kết đặc, có cuống ngắn, dài 4&nbsp;cm và rộng ~2&nbsp;cm, nhiều hoa; lá bắc 1-1,2 inch (2,5-3,0&nbsp;cm), rộng đến 1&nbsp;cm ở đáy, hình trứng-hình mác, màu ánh đỏ, hẹp dần thành đỉnh nhọn, mỏng, mép rất mỏng, gần như/hoàn toàn nhẵn nhụi, chứa 2 hoa; lá bắc con thứ nhất dài 2,2&nbsp;cm, mỏng, rộng ~7&nbsp;mm, lá bắc con thứ hai dài 1,5&nbsp;cm; đài hoa rất ngắn, cộng với bầu nhụy dài ~1,2&nbsp;cm; ống tràng rất thanh mảnh, dần nở rộng đến họng, hơi dài hơn lá bắc, các thùy thuôn dài ~0,5 inch (1,3&nbsp;cm); hoa màu trắng với các vết/sọc màu đỏ, cánh môi thuôn dài mép cuốn trong, mào bao phấn nhỏ, nguyên.

Rất giống với *[[Scaphochlamys oculata|S. oculata]]*, nhưng có lá hẹp bất thường cũng như lá bắc hẹp hơn và nhọn hơn. Holttum cho rằng loài này và *S. oculata* chỉ là một.

## Chú thích
*
*
*
Scaphochlamys lanceolata

***Scaphochlamys lanceolata*** là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Henry Nicholas Ridley miêu tả khoa học đầu tiên năm 1907 dưới danh pháp *Gastrochilus lanceolata* (đúng ra là *Gastrochilus lanceolatus* do *Gastrochilus* là danh từ giống đực). Năm 1950, Richard Eric Holttum chuyển nó sang chi *[[Scaphochlamys]]*.

## Mẫu định danh
Mẫu định danh: *Ridley H.N.* thu thập tháng 12 năm 1892 tại núi Panti (gunung Panti), bang Johor, Malaysia bán đảo. Mẫu holotype lưu giữ Vườn Thực vật Hoàng gia tại Kew (K).

## Phân bố
Loài này có tại bang Johor, miền nam Malaysia bán đảo. Được tìm thấy trên các sườn dốc trong Khu bảo tồn rừng Panti.

## Mô tả
Cây thảo thân rễ cao 20–30&nbsp;cm. Thân rễ bò lan, dạng gỗ khá thanh mảnh. Các chồi lá cách nhau khoảng 1&nbsp;cm. Chồi lá ngắn, chứa 1-3 lá, mặt trên lá màu xanh lục sáng với vạch dọc màu trắng, mặt dưới hơi có lông, hình mác-hình elip hơi lệch, hẹp tại đáy, đỉnh tù, khá cứng, dài 10–12&nbsp;cm rộng 3–5&nbsp;cm, nhẵn nhụi, cuống lá dài 2–3&nbsp;cm, bẹ dài ~3&nbsp;cm, các thùy lưỡi bẹ hình tam giác. Cành hoa bông thóc dài gần như cuống lá, cuống cụm hoa dài ~1&nbsp;cm, cán hoa rất ngắn, cụm hoa hình nón ngược. Lá bắc 5, xếp chồng, mọc gần như thẳng đứng, hình từ thẳng đến hình mác gần nhọn, hẹp, dài 2-2,5&nbsp;cm, gần như nhẵn nhụi, hình dạng giống như ở *[[Scaphochlamys malaccana|Scaphochlamys lancifolius]]*, kết cấu rắn chắc, mép không quăn, đỉnh nhọn đột ngột. Lá bắc con dài ~2&nbsp;cm, hình mác. Hoa màu trắng. Đài hoa dạng mo, tù, với bầu nhụy dài 1,2&nbsp;cm. Ống tràng dài 2,5-2,7&nbsp;cm, thanh mảnh, các thùy tràng hình mác dài tới 1,5&nbsp;cm, nhọn. Nhị lép hẹp hơn. Cánh môi hình nêm ngược, dài 1,3&nbsp;cm. Mào bao phấn rộng lớn, đỉnh cắt cụt. Chỉ nhị khá dài, thẳng.

Rất giống với *[[Scaphochlamys malaccana|S. malaccana]]* và có thể chỉ là một thứ của loài này.

## Chú thích
*
*
*
Scaphochlamys minutiflora

***Scaphochlamys minutiflora*** là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Thaya Jenjittikul và Kai Larsen mô tả khoa học đầu tiên năm 2002.

## Mẫu định danh
Mẫu định danh: *T.Tiptabiankarn 4407*; thu thập ở cao độ ~200m, gần thác Chatwarin (tọa độ ), Khu bảo tồn động vật hoang dã Hala Bala, phó huyện (tambon) To Deng, huyện Su-ngai Padi, tỉnh Narathiwat, miền nam Thái Lan. Mẫu holotype lưu giữ tại Đại học Aarhus, Đan Mạch (AAU), mẫu isotype lưu giữ tại Cục Vườn quốc gia, Bảo tồn Động vật hoang dã và Thực vật, Bộ Tài nguyên Thiên nhiên và Môi trường Thái Lan ở quận Chatuchak, Bangkok (BKF). Mẫu vật sống được Poonsak Vatcharakorn thu thập ngày 17 tháng 2 năm 2000 và được Thaya Jenjittikul trồng tại Bangkok.

## Phân bố
Loài này có tại miền nam Thái Lan, phần trên bán đảo (tỉnh Narathiwat).

## Chú thích
*
*
*
Scaphochlamys obcordata

***Scaphochlamys obcordata*** là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Puangpen Sirirugsa và Kai Larsen miêu tả khoa học đầu tiên năm 1991.

## Mẫu định danh
Mẫu định danh: *Sirirugsa 1173*; được thu thập tại Vườn quốc gia Budo–Su-ngai Padi, huyện Bacho, miền bắc tỉnh Narathiwat. Mẫu holotype lưu giữ tại Đại học Hoàng tử Songkla ở Hat Yai, tỉnh Songkhla (PSU), mẫu isotype lưu giữ tại Đại học Aarhus, Đan Mạch (AAU) nhưng có thể đã thất lạc.

Mẫu *K. & S.S. Larsen 47007* được đoàn thám hiểm Thái Lan - Đan Mạch tìm thấy năm 1995 tại điểm thu mẫu điển hình và sau đó trồng tại nhà kính Đại học Aarhus. Năm 1999 các mẫu vật thu thập từ các cây trong nhà kính này được lưu giữ như là mẫu topotype tại AAU, Cục Vườn quốc gia, Bảo tồn Động vật hoang dã và Thực vật, Bộ Tài nguyên Thiên nhiên và Môi trường Thái Lan ở quận Chatuchak, Bangkok (BKF), Vườn Thực vật Hoàng gia tại Edinburgh (E), Vườn Thực vật Hoàng gia tại Kew (K), Naturalis tại Leiden, Hà Lan (L), PSU và Vườn Thực vật Singapore (SING).

## Phân bố
Loài này có tại miền nam Thái Lan, phần bán đảo (tỉnh Narathiwat).

## Chú thích
*
*
*
Scaphochlamys pennipicta

***Scaphochlamys pennipicta*** là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Richard Eric Holttum miêu tả khoa học đầu tiên năm 1950.

## Mẫu định danh
Mẫu định danh: *Haji Mohamed Nur bin Mohamed Ghous SFN 11181*; do Haji Mohamed Nur bin Mohamed Ghous (1898-1958) thu thập ngày 30 tháng 9 năm 1923 ở cao độ 4.000&nbsp;ft (1.335 m) tại Đồi Fraser, bang Pahang. Mẫu holotype lưu giữ tại Vườn Thực vật Singapore (SING).

## Từ nguyên
Tính từ định danh *pennipicta* là tiếng Latinh, gồm danh từ *penna* (cách viết khác: *pinna*) nghĩa là lông chim, lông vũ và động tính từ *pictus* (giống cái: *picta*, giống trung: *pictum*) nghĩa là trang trí, sơn, tô vẽ; ở đây là để nói tới đặc điểm của mặt trên phiến lá với các vạch màu trắng giống như lông chim.

## Phân bố
Loài này là đặc hữu bang Pahang, Malaysia bán đảo. Nó được tìm thấy trong Khu bảo tồn động vật hoang dã Krau và Đồi Fraser (hiện tại chưa được phát hiện lại là có tại khu vực này, trừ mẫu lưu tại SING). Loài gừng nhỏ này được tìm thấy tại các khu rừng khộp (Dipterocarpaceae) vùng đất thấp và rừng núi thấp ở bán đảo Mã Lai. Quần thể trong Khu bảo tồn động vật hoang dã Krau được tìm thấy phát triển đồng loạt trên một địa hình thoai thoải gần các bờ sông suối ở độ cao 110–262 m. Quần thể tại điểm lấy mẫu điển hình là Đồi Fraser, chưa được thu thập lại kể từ khi thu thập mẫu điển hình. Đồi Fraser là một khu vực rừng trên núi thấp hơn với độ cao khoảng 1.212 m.

## Mô tả
Thân rễ thanh mảnh, bò lan. Các chồi lá mọc thẳng đứng, 1 lá, cách nhau 3–10&nbsp;cm, bẹ ít, dài nhất tới 6&nbsp;cm, che phủ. Phiến lá dài 15–18&nbsp;cm, rộng 7-7,5&nbsp;cm, hơi bất đối xứng, hình elip, đỉnh nhọn rộng ngắn, đáy hình nêm-men xuống, mặt trên màu xanh lục sẫm, các vạch màu trắng hình lông chim trang trí, mặt dưới màu tía hung hung đỏ, nhẵn nhụi. Cuống lá và bẹ dài 7–10&nbsp;cm; bẹ ngắn; cán hoa dài 4–6&nbsp;cm, thanh mảnh. Cụm hoa hình trứng, kết đặc, dài ~1,8&nbsp;cm, rộng ~1,2&nbsp;cm. Lá bắc sơ cấp thanh mảnh, nhẵn nhụi trừ phần đỉnh, dài ~1,3&nbsp;cm, rộng 1&nbsp;cm, hình trứng, nhọn đột ngột ngắn, đỉnh hơi uốn ngược, bao 2 hoa (hoặc 1?). Lá bắc thứ cấp thứ nhất dài 12&nbsp;mm, thanh mảnh. Đài hoa cộng bầu nhụy dài ~1&nbsp;cm. Ống tràng dài hơn đài hoa ~3&nbsp;mm, các thùy dài 8&nbsp;mm, màu trắng, thùy tràng lưng rộng. Nhị lép ngắn và hẹp hơn thùy tràng lưng, màu trắng. Cánh môi màu trắng (dải giữa màu vàng ?), dài 10&nbsp;mm hoặc hơn một chút. Chỉ nhị ngắn. Bao phấn dài 3&nbsp;mm; mào nhỏ, uốn ngược, dài bằng hoặc hơn một chút so với bao phấn.

Về kiểu phát triển và màu lá (với các vạch màu trắng giống như lông chim) thì loài này tương tự như *[[Scaphochlamys biloba|S. biloba]]*; nhưng có lá bắc và hoa nhỏ hơn, các lá bắc ngoài ít nhất có 2 hoa trong nách, lá bắc con không dài hơn lá bắc.

## Chú thích
*
*
*
Scaphochlamys rubromaculata

***Scaphochlamys rubromaculata*** là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Richard Eric Holttum miêu tả khoa học đầu tiên năm 1950.

## Mẫu định danh
Mẫu định danh: *Corner E.J.H. SFN 30031* do Edred John Henry Corner (1906-1996) thu thập ngày 29 tháng 10 năm 1935 ở cao độ 700 ft (235 m), tọa độ , Ulu Bendong, huyện Kemaman, bang Terengganu. Mẫu lectotype lưu giữ tại Vườn Thực vật Singapore (SING); các mẫu isolectotype lưu giữ tại Trung tâm Nghiên cứu Sinh học Indonesia tại Cibinong (BO), Vườn Thực vật Hoàng gia tại Edinburgh (E), Naturalis tại Leiden, Hà Lan (L).

Mẫu paratype *Corner E.J.H. SFN 30011* thu thập cùng ngày, cùng địa điểm, được lưu giữ tại E.

## Phân bố
Loài này có ở bang Terengganu, thuộc Malaysia bán đảo.

## Mô tả
Thân rễ mọc lệch lên trên, có các rễ cọc đỡ. Các chồi lá ngắn mọc thẳng, ken chặt (đôi khi cách nhau 1 cm), lá 1-2, nhiều bẹ không lá che phủ, bẹ dài nhất tới 12 cm, nhẵn nhụi. Phiến lá dài 15-20 cm, rộng 4,5-5 cm, màu xanh lục nhạt, mặt dưới nhạt hơn, hoàn toàn nhẵn nhụi, đỉnh nhọn không nhọn thon, đáy hình nêm và men xuống ngắn. Cuống lá cộng bẹ dài 6-10 cm. Cán hoa dài 4-6 cm, thưa lông. Trục cụm hoa dài 4 cm, nhẵn nhụi hoặc gần như nhẵn nhụi, hơi ngoằn ngoèo, bao gồm 6-8 lá bắc. Lá bắc sơ cấp màu xanh lục, hở, góc ở nách ~45 độ, dài 2,5-3 cm, rộng 12 mm, trải rộng hình elip, mép cuốn trong ở đáy, không mềm, hầu như không nhăn, hở về phía đỉnh (phiến gần như phẳng từ đây), đỉnh thuôn tròn nhọn đột ngột ngắn, đỡ 4 (hoặc hơn) hoa. Lá bắc thứ cấp (lá bắc con) thứ nhất dài 8 mm, các lá bắc con còn lại ngắn hơn. Ống tràng dài tới 2 cm, thùy tràng dài 8 mm, hẹp, màu trắng. Nhị lép dài 6 mm, rộng 2 mm, màu trắng, hở, hơi uốn ngược. Cánh môi dài 11 mm, rộng 8 mm, 2 thùy, các thùy thuôn tròn xếp lợp, màu trắng, dải giữa màu vàng nhạt với các đốm màu đỏ máu gần đáy và ở hai bên dải giữa. Chỉ nhị cộng bao phấn dài ~3,5 mm; mào liên kết uốn ngược, thuôn tròn, rộng 2,5 mm. Quả dài 12 mm, hình elipxoit, vỏ quả ngoài mỏng; hạt dài 10 mm.

Loài này gần giống với *[[Scaphochlamys malaccana|S. malaccana]]*, nhưng có cụm hoa ngắn hơn và hoa nhỏ hơn rất nhiều với các đốm màu đỏ ở hai bên dải giữa gần đáy cánh môi.          

## Chú thích
*
*
*
Scaphochlamys subbiloba

***Scaphochlamys subbiloba*** (cách viết khác: *Scaphochlamys sub-biloba*)  là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Henry Nicholas Ridley miêu tả khoa học đầu tiên năm 1924 theo mẫu và mô tả trước đó của Isaac Henry Burkill. Trước đó, vào năm 1918 Theodoric Valeton đã đề cập tới mẫu vật này theo danh pháp *Gastrochilus subbiloba* (đúng ra là *Gastrochilus subbilobus* do *Gastrochilus* là danh từ giống đực) nhưng không kèm theo mô tả khoa học.

Năm 1950, Richard Eric Holttum chuyển nó sang chi *[[Scaphochlamys]]* với danh pháp được ông viết thành *Scaphochlamys sub-biloba*.

## Mẫu định danh
Mẫu định danh: *Burkill I.H. SFN 1002* do Isaac Henry Burkill (1870-1965) thu thập ở cao độ 300 m ngày 25 tháng 6 năm 1915 tại đảo Tioman (pulau/palau Tioman/Tiuman) trong vịnh Joara, thuộc huyện Rompin, bang Pahang. Mẫu lectotype lưu giữ tại Vườn Thực vật Hoàng gia tại Kew (K).

## Phân bố
Loài này là đặc hữu đảo Tioman, bang Pahang, Malaysia. Môi trường sống là rừng đồi núi duyên hải, ở cao độ 215 – 609 m.

## Mô tả
Thân rễ bò lan, khá mập. Các chồi lá nối tiếp nhau rất ngắn, 1-2 lá và vài bẹ không lá, bẹ dài nhất tới 10&nbsp;cm, màu có ánh đỏ. Lá chen chúc,  hình trứng tới hình mác-hình elip, hơi lệch, hẹp tại đáy thành hình nêm và hơi men xuống, đỉnh nhọn hiếm khi nhọn thon, có nhú ở phía dưới và với lông thưa khá dài hoặc nhẵn nhụi, mặt dưới nhẵn nhụi. Gân nhỏ, 6 đôi với nhiều gân con thanh mảnh nằm giữa, dài 10–20&nbsp;cm, rộng 4–6&nbsp;cm. Cuống lá với bẹ dài 7,5-11,5&nbsp;cm, trong đó bẹ dài tới 6&nbsp;cm, khá hẹp, nhẵn nhụi, cuống dài 3–6&nbsp;cm, có lông thanh mảnh. Cán hoa dài 3–7&nbsp;cm, khá thanh mảnh, có lông ngắn. Trục cụm hoa dài 6–10&nbsp;cm, ngoằn ngoèo nhiều hay ít, có lông như cán hoa. Lá bắc 5-12, tỏa rộng, cách nhau 6–12&nbsp;mm, hình mác nhọn thon hẹp tới hình thuyền cứng-hình elip, nhọn, dài 2,2-2,8&nbsp;cm, rộng 6–8&nbsp;mm khi dẹt, có lông ở phần xa (nhẵn nhụi khi già) với toàn bộ rìa cụp trong (không tỏa rộng về phía đỉnh như ở S. malaccana), mỏng, không nhăn, không lông, bao 2 hoa (hoặc hơn) trong nách lá bắc. Lá bắc con thứ nhất dài ~1,3&nbsp;cm, các lá bắc con khác ngắn hơn. Ống tràng rất thanh mảnh, dài ~2,5&nbsp;cm; các thùy hình mác, dài 8–10&nbsp;mm, màu trắng. Nhị lép dài tương đương thùy tràng lưng và rộng tương đương, thuôn dài, tù, màu trắng. Cánh môi hình nêm ngược rộng, hơi dài hơn, đỉnh rộng gần cắt cụt, 2 thùy rất ngắn, màu trắng với dải giữa màu vàng nhạt, không có màu khác.
 
Rất giống với *[[Scaphochlamys tenuis|S. tenuis]]* ở Kemaman nhưng có cụm hoa ngắn hơn và các lá bắc tỏa rộng. Nó khác *[[Scaphochlamys malaccana|S. malaccana]]* ở chỗ các lá bắc cứng và hẹp, với toàn bộ mép cụp trong, cánh môi với xẻ thùy nông hơn. Giống như *S. tenuis*, các lá bắc của nó có màu nâu khi khô chứ không phải màu xanh lục như ở *S. malaccana*.

## Chú thích
*
*
*
Scaphochlamys tenuis

***Scaphochlamys tenuis*** là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Richard Eric Holttum miêu tả khoa học đầu tiên năm 1950.

## Mẫu định danh
Mẫu định danh: *Corner E.J.H. SFN 30543* do Edred John Henry Corner (1906-1996) thu thập ngày 22 tháng 11 năm 1935 ở tọa độ , ven sông Nipah (Sungai Nipah = Sungai Kemaman) tại Kemaman ở bang Terengganu. Mẫu holotype lưu giữ tại Vườn Thực vật Singapore (SING), các isotype lưu giữ tại Trung tâm Nghiên cứu Sinh học Indonesia tại Cibinong (BO), Vườn Thực vật Hoàng gia tại Edinburgh (E) và Naturalis ở Leiden, Hà Lan (L).

## Từ nguyên
Tính từ định danh *tenuis* (giống trung: *tenue*) nghĩa là mỏng, thanh mảnh, mảnh mai, mịn, yếu. Ở đây là để nói tới cụm hoa rất thanh mảnh của nó so với các loài *[[Scaphochlamys]]* khác.

## Phân bố
Loài này có ở bang Terengganu, Malaysia bán đảo. Nó mọc trên các đồi ở cao độ thấp.

## Mô tả
Cây thảo thân rễ cao 30–50&nbsp;cm. Thân rễ trên mặt đất, hướng lên, được các rễ cọc ngắn nâng đỡ. Các chồi lá mọc thẳng đứng, kết đặc, tiếp xúc sát nhau, 2 lá (hiếm khi 1 lá), bẹ không phiến lá bao quanh, bẹ dài nhất tới 9–10&nbsp;cm. Phiến lá dài 15–19&nbsp;cm, rộng 5–7&nbsp;cm, toàn bộ màu xanh lục, nhẵn nhụi hoặc gần nhẵn nhụi, hơi bất đối xứng, hình elip, đỉnh nhọn, hơi nhọn thon, đáy thuôn tròn hoặc hình nêm, hơi men xuống. Cuống lá thanh mảnh, dài 15–20&nbsp;cm. Bẹ dài 3&nbsp;cm, lưỡi bẹ hình tam giác, hơi nổi lên. Cán hoa dài ~4&nbsp;cm, thanh mảnh, nhẵn nhụi. Cụm hoa dài 15–23&nbsp;cm, thanh mảnh. Các lá bắc cách nhau 1,5–2&nbsp;cm, áp ép vào trục cụm hoa. Trục cụm hoa nhẵn nhụi, hơi ngoằn ngoèo. Lá bắc sơ cấp màu xanh lục, mép mỏng, màu nâu, không nhăn, dài 2–3&nbsp;cm, rộng 1&nbsp;cm ở đáy khi ép dẹt, đỉnh nhọn hẹp, đáy bao quanh trục cụm hoa, đỡ 3-5 hoa. Lá bắc thứ cấp (lá bắc con) thứ nhất dài 17&nbsp;mm, rộng 6&nbsp;mm. Hoa hơi có mùi thơm, màu trắng. Bầu nhụy nhẵn nhụi, 1 ngăn, đôi khi chứa 1 noãn. Đài hoa cộng bầu nhụy dài 12–13&nbsp;mm. Ống tràng dài hơn lá bắc sơ cấp ~7&nbsp;mm, các thùy dài 10&nbsp;mm. Nhị lép rộng 3&nbsp;mm, hơi ngắn hơn thùy tràng hoa. Cánh môi màu trắng, 2 thùy, các thùy thuôn tròn, xếp lợp; dải giữa màu vàng nhạt (không có phần mép màu tím hoa cà), dài 13&nbsp;mm. Chỉ nhị dài 2&nbsp;mm. Bao phấn dài 4&nbsp;mm. Mô liên kết uốn ngược, rộng 3&nbsp;mm, ngắn, hơi 3 thùy, hơi có ánh màu tím hoa cà. Nhụy lép thanh mảnh, nhọn, dài 2,5&nbsp;mm. Quả hình elipxoit, dài 13&nbsp;mm, 1 ngăn, đôi khi chứa 1 hạt. Hạt dài 11&nbsp;mm, hình elipxoit.

Loài này được phân biệt nhờ cụm hoa rất thanh mảnh với các lá bắc áp ép xa. Nó gần giống như *[[Scaphochlamys malaccana|S. malaccana]]*, nhưng có cán hoa dài hơn và các lá bắc không tỏa rộng. Hoa cũng nhỏ hơn của *S. malaccana*, với cánh môi có lẽ xẻ thùy sâu hơn. Lá non của *S. tenuis* có thể có màu tía ở mặt dưới. Các lá bắc của nó đôi khi xếp thành 2 dãy, nhưng đa phần là sắp xếp xoắn ốc.

## Chú thích
*
*
*
Siamanthus siliquosus

***Siamanthus siliquosus*** là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Kai Larsen và John Donald Mood miêu tả khoa học đầu tiên năm 1998.

## Phân bố
Loài này được tìm thấy trong rừng thường xanh, ở cao độ 800 m, khoảng 10&nbsp;km về phía tây làng La Lok, huyện Su-ngai Padi, tỉnh Narathiwat, miền nam Thái Lan. Tên gọi trong tiếng Thái: สยามมนัส (sayam manut).

## Mô tả
Cây thân thảo có thân rễ mọc thành các cụm ken đặc, cao đến 1,5 m; thân rễ dạng sợi. Thân giả với ba bẹ; lưỡi bẹ trong mờ, dài 1,2–1,5&nbsp;cm. Phiến lá hình mũi mác, dài đến ~60&nbsp;cm; đỉnh nhọn; đáy thu nhỏ dần; mép có lông; như lụa ở mặt dưới; cuống lá dài ~1,5&nbsp;cm. Cụm hoa ở đầu cành, rời, chứa tới 20 hoa; trục nhẵn nhụi, dài 20–25&nbsp;cm. Hoa màu da cam ánh đỏ, đơn, lộn ngược; lá bắc con thô sơ, nằm ở khoảng giữa cuống hoa; cuống hoa dài đến ~3&nbsp;cm. Đài hoa hình ống, dài 3–4&nbsp;cm, xẻ tới khoảng nửa chiều dài, hai răng, dài 5–7&nbsp;mm. Ống tràng hoa dài 5–6&nbsp;cm; thùy lưng tương tự như cánh môi, dài 9&nbsp;cm, quay xuống dưới; các thùy bên nối một phần với cánh môi tạo thành môi dưới, dài 2–3&nbsp;cm; đỉnh gồm 3 thùy hình chỉ, thùy giữa dài 4&nbsp;cm, các thùy bên dài 7&nbsp;mm; không nhị lép ở bên. Chỉ nhị dài đến ~2&nbsp;cm; bao phấn dài 2,5–3&nbsp;cm. Bầu nhụy 3 ngăn; vòi nhụy nằm trong rãnh bên trong nhị, rời khỏi bao phấn. Quả nang thẳng, rủ xuống, dài 5–11&nbsp;cm. Hạt có góc cạnh, dài ~2&nbsp;mm.

## Chú thích
*
*
*
Siphonochilus aethiopicus

***Siphonochilus aethiopicus*** là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Georg August Schweinfurth miêu tả khoa học đầu tiên năm 1867 dưới danh pháp *Cienkowskia aethiopica*. Tuy nhiên, chi *Cienkowskia* mà tác giả này mô tả lại ở tình trạng *nomen illegitimum* (tên gọi không hợp pháp), vì nó là tên đồng âm muộn của *Cienkowskya* Regel & Rach, 1858 = *[[Cordia]]* L., 1753 thuộc họ Cordiaceae/Boraginaceae.

Năm 1911, John Medley Wood & Millicent Franks mô tả chi *[[Siphonochilus]]* với loài *[[Siphonochilus natalensis]]* - loài điển hình của chi. Nó là *Kaempferia natalensis* chuyển sang (các tác giả xếp nó và 10 loài khác trong phân chi *Cienkowskia*).

Năm 1982, Brian Laurence Burtt đồng nhất *Siphonochilus natalensis* với *Kaempferia aethiopica* và như thế danh pháp của nó là *Siphonochilus aethiopicus*, do *Cienkowskia aethiopica* được công bố sớm nhất.

## Chú thích

## Liên kết ngoài
*
*
*
Siphonochilus brachystemon

***Siphonochilus brachystemon*** là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Karl Moritz Schumann miêu tả khoa học đầu tiên năm 1894 dưới danh pháp *Kaempferia brachystemon*. Năm 1982 Brian Laurence Burtt chuyển nó sang chi *[[Siphonochilus]]*.

## Chú thích

## Liên kết ngoài
*
*
*
Curcuma supraneeana

***Curcuma supraneeana*** là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Walter John Emil Kress và Kai Larsen mô tả khoa học đầu tiên năm 2001 dưới danh pháp *Smithatris supraneanae*. Năm 2015, Jana Leong-Škorničková gộp *Smithatris* vào chi *[[Curcuma]]* và chuyển nó sang chi này, theo danh pháp được Walter John Emil Kress và Thet Htun chỉnh lại từ *Smithatris supraneanae* thành *Smithatris supraneeana* trong bài báo năm 2003. Mẫu định danh: *K. Larsen 47207* (holotype) thu thập ngày 5 tháng 9 năm 1998 ở tọa độ , cao độ khoảng 200 m trên núi đá vôi tại tỉnh Saraburi, miền trung Thái Lan.

## Từ nguyên
Danh từ giống cái *Smithatris* là để vinh danh nhà thực vật học người Scotland Rosemary M. Smith còn tính từ định danh *supraneanae* / *supraneeana* là để vinh danh bà Supranee Kongpitchayanond, một người trồng các loài cây họ Gừng nổi tiếng ở Thái Lan và cũng là người đã thông báo cho nhóm tác giả về loài này.

## Phân bố
Loài này có ở miền trung Thái Lan. Môi trường sống là rừng lá sớm rụng thưa trên đất có nguồn gốc đá vôi hay đồng cỏ trên các sườn dốc đá vôi, ở cao độ 100–200 m.

## Mô tả
Cây thảo thân rễ cao tới 120&nbsp;cm, rễ có các củ hình cầu. Tương tự như *[[Curcuma myanmarensis|C. myanmarensis]]* ở chỗ lá có cuống, cuống cụm hoa dài với các lá bắc ken đặc, ống tràng hoa dài cong theo kiểu xoắn ốc để kéo hoa tụt vào trong lá bắc sau khi nở. Tuy nhiên, chúng khác nhau ở chỗ *C. supraneeana* về tổng thể là cao lớn hơn, phiến lá hình mũi mác với cuống lá ngắn hơn (~ 4&nbsp;cm), cuống cụm hoa dài hơn (tới 100&nbsp;cm), tất cả các lá bắc đều tươi màu và là hữu sinh. Hoa của chúng cũng có khác biệt, với *C. supraneeana* có thùy tràng lưng có nắp và lớn hơn 2 thùy tràng bên; các nhị lép bên với thùy tràng lưng tạo thành một nắp phía trên bao phấn và cánh môi xẻ thùy sâu.

## Sử dụng
Những thân cây có hoa được người dân địa phương thu hái trong mùa Khao Phansa của Phật giáo và bán cho khách viếng thăm chùa. Gần đây nó cũng bắt đầu được trồng ở Thái Lan và xuất khẩu sang châu Âu. Có hàng ngàn cây mọc trong Vườn thực vật Phu Kae.

## Chú thích
*
*
*
Stadiochilus burmanicus

***Stadiochilus burmanicus*** là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Rosemary Margaret Smith miêu tả khoa học đầu tiên năm 1980. Hiện tại, nó cũng là loài duy nhất được mô tả trrong chi ***Stadiochilus***.

## Mẫu định danh
Mẫu định danh: *Keenan J., U Tun Aung & U Tha Hla 3733*; thu thập tháng 2 năm 1962 ở cao độ 1.520 m, tọa độ khoảng , gần làng Hpunginhku, huyện Putao, bang Kachin, lối đi phía đông từ Sumprabum lên dãy núi Kumon. Holotype lưu giữ tại Vườn Thực vật Hoàng gia tại Edinburgh (E).

## Phân bố
Loài này có ở huyện Putao, bang Kachin, Myanmar.

## Chú thích
*
*
*
Curcuma involucrata

***Curcuma involucrata*** là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được John Gilbert Baker miêu tả khoa học đầu tiên năm 1890 dưới danh pháp *Kaempferia involucrata*. Trong một thời gian dài, người ta biết đến nó dưới danh pháp *Stahlianthus involucratus*. Năm 2015, Jana Leong-Škorničková chuyển nó sang chi *[[Curcuma]]*.

Tên gọi trong tiếng Trung là 土田七 (thổ điền thất).

## Phân bố
Loài này có tại đông bắc Ấn Độ (Assam, Sikkim), Bangladesh, Myanmar, Thái Lan và Trung Quốc (Phúc Kiến, Quảng Đông, Quảng Tây, Vân Nam). Môi trường sống là nền rừng, sườn núi, cũng được trồng.

## Mô tả
Thân rễ ruột màu vàng nâu, đường kính ~1&nbsp;cm, có mùi thơm nồng; rễ nở ra thành các củ hình cầu ở đỉnh. Không thân. Lá mọc thẳng; cuống lá 6–18&nbsp;cm, mọc thẳng; phiến lá màu xanh lục hoặc hơi tía, hình trứng ngược-thuôn dài hoặc hình mác hoặc mác ngược-thuôn dài, 10-18 × 2-3,5(-5) cm. Cuống cụm hoa 2,5–10&nbsp;cm; tổng bao thẳng, 4-5 × 2-2,5&nbsp;cm, đỉnh 2 hoặc 3 thùy, với các đốm nhỏ, màu nâu, có tuyến; lá bắc con thẳng, ~1,5&nbsp;cm, như màng. Hoa vài bông, mọc thành đầu hoa. Đài hoa 0,9-1,1&nbsp;cm. Ống tràng hoa 2,5-2,7(-3,8) cm; thùy ~1,2&nbsp;cm, thùy trung tâm nhọn đột ngột ở đỉnh. Các nhị lép bên hình mác ngược, có mào, thuôn dài, màu trắng, (0,8)-1,6–2&nbsp;cm × ~4&nbsp;mm. Cánh môi màu trắng với một đốm màu vàng ở trung tâm, hình thìa, ~2 × 1,3&nbsp;cm, đỉnh có khía răng cưa. Chỉ nhị ~2&nbsp;mm; bao phấn ~5&nbsp;mm; phần phụ liên kết nửa tròn, ~3&nbsp;cm. Bầu nhụy hình trứng, ~3,5&nbsp;mm. Vòi nhụy thẳng; đầu nhụy có lông rung. Ra hoa tháng 5-6. *2n* = 22.

## Sử dụng
Y học dân gian làm thuốc chữa bệnh.

## Chú thích
*
*
*
Curcuma macrochlamys

***Curcuma macrochlamys*** là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được John Gilbert Baker miêu tả khoa học đầu tiên năm 1890 dưới danh pháp *Kaempferia macrochlamys*. Năm 1912, William Grant Craib chuyển nó sang chi *Stahlianthus*. Năm 2015, Jana Leong-Škorničková gộp *Stahlianthus* vào *[[Curcuma]]* và chuyển nó sang chi này.

## Phân bố
Loài này có trong dãy núi Tenasserim, ở Myanmar và Thái Lan (Doi Suthep, Chiang Mai). Môi trường sống là rừng rậm nhiệt đới thường xanh, ở cao độ 900 m.

## Mô tả
Không thân. Lá 4-5, 4-5 × 1 inch (10-13 × 2,5&nbsp;cm) hình mác có cuống, nhọn, thu hẹp dần thành cuống có rãnh dài 2-3 inch (5-7,5&nbsp;cm). Cụm hoa có cuống ngắn. Lá bắc ngoài 2 inch (5&nbsp;cm), thuôn dài, màu nâu ánh tía. Hoa trắng. Các phần của tràng hoa dài 0,5 inch (1,3&nbsp;cm). Nhị lép hình tròn-hình nêm, hơi dài hơn các phần tràng hoa. Môi rộng 1 inch (2,5&nbsp;cm), xẻ thùy sâu tới 50% chiều dài thành 2 thùy tròn, màu vàng và nhiều lông ở mặt dưới. Mào bao phấn hình trứng, nguyên.

## Chú thích
*
*
*
Curcuma clovisii

***Curcuma clovisii*** là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng.

## Lịch sử phân loại
Loài này được François Gagnepain miêu tả khoa học đầu tiên năm 1907 dưới danh pháp *Stahlianthus thorelii*. Hai mẫu định danh không số do Clovis Thorel thu thập tại Pissay và Lakhòn, Lào. Lakhòn nay là Nakhon Phanom, Thái Lan.

Năm 2012, Eliška Záveská *et al.* thấy rằng *[[Curcuma campanulata|S. campanulatus]]*, *[[Curcuma involucrata|S. involucratus]]* và một số họ hàng gần của chúng lồng trong phân chi *Hitcheniopsis* của chi *[[Curcuma]]*, nên năm 2015 Jana Leong-Škorničková chuyển *S. thorelii* sang chi *[[Curcuma]]*. Tuy nhiên, do danh pháp *[[Curcuma thorelii]]* đã được dùng cho một loài khác cũng do chính Gagnepain mô tả năm 1907, nên Škorničková đã đổi danh pháp thành *Curcuma clovisii*.

## Từ nguyên
Cả hai danh pháp *Stahlianthus thorelii* và *Curcuma clovisii* đều để vinh danh nhà thực vật học người Pháp Clovis Thorel (1833-1911), người đã tham gia vào chuyến thám hiểm sông Mekong giai đoạn 1866-1868.

## Phân bố
Loài này có tại Lào và Thái Lan. 

## Mô tả
Cán hoa cao 8-10 cm; vảy dài 1-5 cm; lá bắc tổng bao dài 33 mm, rộng 7-8 mm. Đài hoa dài 7-8 mm. Tràng hoa trước khi nở hoa dài 2 cm, ống tràng dài 1 cm; thùy sau dài 11 mm. Cánh môi đường kính 9 mm. Ngăn bao phấn dài 5 mm, phiến mô liên kết dài 2,5 mm. Về cơ bản, loài này giống với *[[Curcuma campanulata|Stahlianthus campanulatus]]*, nhưng có thể phân biệt được nhờ: các lá của nó xuất hiện sau khi ra hoa, tổng bao ngắn hơn và đài hoa ngắn hơn 2 lần.

## Chú thích
*
*
*
Vanoverberghia sasakiana

***Vanoverberghia sasakiana*** là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Hidenobu Funakoshi và Hiroyoshi Ohashi mô tả khoa học đầu tiên năm 2000.

## Từ nguyên
Tính từ định danh loài là để vinh danh Shun'ichi Sasaki (1888–1960), một nhà thu thập mẫu thực vật của Cục Lâm nghiệp Đài Loan, người đầu tiên đã thu thập mẫu của loài này vào tháng 7 năm 1912.

## Phân bố
*V. sasakiana* là loài bản địa đảo Lan Tự, huyện Đài Đông, Đài Loan và miền bắc Philippines, trong các rừng nguyên sinh ở cao độ 300-1.400 m (980-4.600&nbsp;ft). Tên gọi trong tiếng Trung tại Đài Loan là 蘭嶼法氏薑 (Lan Tự pháp thị khương).

## Mô tả
Cây thân thảo sống cạn mọc thành cụm. Chồi lá mọc thẳng rồi uốn cong, thân giả dài 2–3 m, gốc hình củ hành; bẹ lá nhẵn nhụi, ánh đỏ; lưỡi bẹ hình trứng, dài 4–5&nbsp;mm, như da, nhẵn nhụi, màu nâu ánh đỏ, đỉnh thuôn tròn và nguyên; cuống lá thon tròn, dài 3–4&nbsp;mm, nhẵn nhụi, màu xanh lục; phiến lá thuôn dài, 50–55 × 11–13&nbsp;cm, gân lá khó thấy, nhẵn nhụi cả hai mặt, gốc thon nhỏ dần, mép nguyên, đỉnh hình đuôi với chóp lông roi. Cụm hoa dài 12–40&nbsp;cm; cuống thon tròn, dài 30–50&nbsp;mm, nhẵn nhụi, màu xanh lục, đối diện 2–3 lá bắc bền; cán hoa thon tròn, dài 5–20&nbsp;cm, nhẵn nhụi, màu đỏ ánh vàng hoặc màu vàng; cuống hoa thon tròn, dài 8–9&nbsp;mm, màu đỏ ánh vàng đến vàng; lá bắc hoa dạng mo, hình ống ở gốc, 25–27 × 10–12&nbsp;mm khi dẹt, màu trắng mờ đến vàng với đỉnh ánh nâu; hoa tụ đặc dọc cán hoa, màu trắng; đài hoa hình phễu, dài 12–13&nbsp;mm, màu trắng ánh vàng, đỉnh ba răng; ống tràng dài 6–7&nbsp;mm, nhẵn nhụi, màu trắng; thùy tràng hoa thuôn dài đến thẳng-thuôn dài, 22 × 6&nbsp;mm, nhẵn nhụi, trắng, đỉnh thuôn tròn, có nắp; cánh môi hợp sinh tại gốc của các thùy tràng hoa bên, phần tự do chẻ đôi hoặc chia thành hai thùy hình giùi, 12 × 2,5&nbsp;mm, màu trắng, đáy có lông tơ, đỉnh các thùy hơi chẻ đôi; nhị lép bên hình chỉ, dài 10&nbsp;mm, có lông tơ, màu trắng; chỉ nhị bao quanh vòi nhụy gần một nửa chiều dài trên cánh môi, dài 25–35&nbsp;mm, màu trắng; bao phấn thuôn dài, 6-2,5&nbsp;mm, như lụa, màu trắng, không mào; bầu nhụy hình gần cầu, 4–5 × 3–4&nbsp;mm, nhẵn nhụi, màu trắng ánh vàng. Quả hình gần cầu, 15-17 × 12–15&nbsp;mm, nhẵn nhụi, màu xanh khi thuần thục, đài hoa bền. Hạt hình gần cầu, có góc cạnh, màu đen với áo hạt màu trắng. Ra hoa diễn ra tháng 9-11, mặc dù một số quần thể nở hoa vào tháng 6. Ra quả vào khoảng tháng 1-3.

## Chú thích
*
*
*
Zingiber albiflorum

***Zingiber albiflorum*** là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Rosemary Margaret Smith miêu tả khoa học đầu tiên năm 1982.

## Mẫu định danh
Mẫu định danh *Kerby R. 191*; thu thập năm 1977 tại tọa độ , cao độ 1.400 m, núi Mulu, Vườn quốc gia núi Mulu, bang Sarawak, Malaysia. Mẫu holotype lưu giữ tại Vườn Thực vật Hoàng gia tại Edinbugh (E).

## Phân bố
Loài bản địa Sarawak và Sabah, các bang thuộc Malaysia trên đảo Borneo. Môi trường sống là rừng ở cao độ 100-1.400 m.

## Chú thích
*
*
*
Zingiber argenteum

***Zingiber argenteum*** là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được John Donald Mood và Ida Theilade miêu tả khoa học đầu tiên năm 1997.

## Mẫu định danh
Mẫu định danh *Mood J.D. 630*; thu thập ngày 29 tháng 1 năm 1993 tại tọa độ , cao độ 150 m, trạm nông nghiệp Teng Bukap, tỉnh Kuching, bang Sarawak, Malaysia. Mẫu holotype lưu giữ tại Trung tâm Nghiên cứu Rừng Malaysia ở Sandakan, Sabah, Malaysia (SAN).

## Phân bố
Loài bản địa đảo Borneo, trong bang Sarawak, Malaysia. Môi trường sống là đất trên đá vôi trong rừng nguyên sinh vùng đất thấp với lượng mưa cao và thoát nước tốt, ở cao độ tới 150 m.

## Mô tả
Thân có lá cao 75&nbsp;cm. Các bẹ lá nhẵn nhụi. Lưỡi bẹ 2 thùy, tới 5&nbsp;mm, nhẵn nhụi. Cuống có lông tơ. Các lá không cuống, hình trứng, 15-18 × 6-7,5&nbsp;cm, nhẵn nhụi, mặt trên màu xanh lục ánh bạc với vết màu lục sẫm dọc theo gân giữa, mặt dưới màu xanh lục, đáy thon nhỏ dần, đỉnh nhọn. Cán hoa mọc từ rễ, bò sát mặt đất, 2–5&nbsp;cm, màu ánh hồng; các bẹ dài tới 7&nbsp;cm, có lông. Cành hoa bông thóc trên mặt đất, mọc thẳng đứng, hình thoi tới hình trứng, 8-9 × 2,5&nbsp;cm, đỉnh nhọn. Lá bắc hình elip rộng, 3-3,5 × 2-2,5&nbsp;cm, màu da cam tươi, các lá bắc phía dưới chuyển thành màu đỏ. Lá bắc con 2,5&nbsp;cm. Đài hoa 1,5&nbsp;cm. Tràng hoa dài 5,2&nbsp;cm, màu kem; thùy tràng lưng 2,1 × 0,9&nbsp;cm; các thùy tràng bên 1,7 × 0,4&nbsp;cm, rời tới đáy. Cánh môi dài 5&nbsp;cm, màu kem; thùy giữa thuôn dài, 1,5 × 0,7&nbsp;cm, chẻ đôi; các thùy bên 0,5 × 0,4&nbsp;cm, thuôn tròn. Bao phấn 1&nbsp;cm. Phần phụ bao phấn 0,7&nbsp;cm. Quả không rõ.

Nó là một trong số ít loài *[[Zingiber]]* được mô tả từ các khu vực đá vôi. *Z. argenteum* giống *[[Zingiber coloratum|Z. coloratum]]* về mặt hình thái, nhưng khác ở chỗ thấp hơn, các lá nhẵn nhụi, hình trứng, mặt trên màu xanh lục ánh bạc với vết màu xanh lục sẫm dọc theo gân giữa, cụm hoa màu da cam tươi với màu ở đáy ánh đỏ, đài hoa ngắn và thùy giữa của cánh môi chẻ đôi. Nó ra hoa trong gieo trồng.

*Z. argenteum* cũng khác với loài có quan hệ họ hàng gần khác là *[[Zingiber lambii|Z. lambii]]* ở các bẹ lá nhẵn nhụi, vết màu xanh lục sẫm dọc theo gân giữa ở mặt trên, các lá bắc màu da cam tươi, đài hoa ngắn và thùy giữa của cánh môi chẻ đôi.

## Chú thích
*
*
*
Zingiber atrorubens

***Zingiber atrorubens*** là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được François Gagnepain miêu tả khoa học đầu tiên năm 1902 (xuất bản tháng 1 năm 1903). Tên gọi trong tiếng Trung là 川东姜 (Xuyên Đông khương), nghĩa là gừng Xuyên Đông.

## Mẫu định danh
Mẫu định danh: *Farges s.n.* do nhà thực vật học kiêm nhà truyền giáo người Pháp Paul Guillaume Farges (1844-1912) thu thập tại sảnh Thành Khẩu, tỉnh Tứ Xuyên (nay là huyện Thành Khẩu, thành phố trực thuộc trung ương Trùng Khánh, Trung Quốc) tọa độ khoảng . Ba mẫu syntype (barcode: P00088647 - holotype, P00088648 và P00088649) lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Quốc gia Pháp tại Paris (P).

## Phân bố
Loài này được tìm thấy tại miền đông Tứ Xuyên, miền bắc Trùng Khánh và Quảng Tây.

## Phân loại
Schumann (1904) đặt *Z. atrorubens* trong tổ *Cryptanthium*.

## Mô tả
Thân rễ hình củ gừng, có mùi thơm nồng. Thân giả cao 80–110&nbsp;cm. Lá không cuống; lưỡi bẹ khô xác, có các vạch đỏ, hình tam giác tù, 2 thùy, ~6&nbsp;mm; phiến lá màu xanh xám cả 2 mặt, hình mác, 15-25 × 3–6&nbsp;cm, mặt gần trục nhẵn nhụi, mặt xa trục nhiều lông ở gần đáy, đáy thon nhỏ dần, đỉnh nhọn thon. Cụm hoa mọc từ thân rễ, hình trứng, ít hoa rời rạc, 8-15 × 4&nbsp;cm; vảy dài 4&nbsp;cm, rộng 1,5–2&nbsp;cm; cuống cụm hoa chìm trong lòng đất, rất ngắn; lá bắc màu xanh lục hoặc hồng/tía nhạt, hình trứng-thuôn dài hoặc hình mác, dài ~5&nbsp;cm, nhiều lông; lá bắc con thuôn dài đến hình mác, gần nhọn, ~2–3&nbsp;cm, dạng màng. Hoa màu tía đến tía sẫm. Đài hoa ~2–3&nbsp;cm, chẻ một bên tới giữa, có lông nhung, đỉnh 3 răng, hình tam giác tù. Ống tràng hoa 4–5&nbsp;cm, khoảng 2 lần dài hơn đài hoa; các thùy hình mác, dài 3&nbsp;cm, thùy giữa rộng 1,5-1,8&nbsp;cm, các thùy bên màu tía nhạt, khoảng 2 lần hẹp hơn thùy giữa. Cánh môi hình mác-hình xoan hoặc hình xoan, với các sọc tía, hình trứng hoặc hẹp như vậy, ~3-3,5 × 1,5-2,2&nbsp;cm, đỉnh nguyên hoặc có khía răng cưa; các thùy bên không có. Nhị hoa gần như không cuống. Bao phấn không cuống, dài 3&nbsp;cm, các ngăn dài ~1,5&nbsp;cm; phần phụ kết nối ~1,5&nbsp;cm. Nhị lép 0. Bầu nhụy rậm lông. Đầu nhụy hình ống, miệng nở rộng, có lông rung. Đĩa 2, hình dùi, hơi có rãnh, dài ~5&nbsp;mm.

## Chú thích
*
*
*
Zingiber aurantiacum

***Zingiber aurantiacum*** là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Richard Eric Holttum miêu tả khoa học đầu tiên năm 1950 dưới danh pháp *Zingiber gracile* var. *aurantiacum*. Năm 1996 (xuất bản năm 1998), Ida Theilade nâng cấp nó thành loài độc lập với danh pháp *Zingiber aurantiacum*.

## Mẫu định danh
Mẫu định danh: *Burkill H.M. & Holttum R.E. SFN 8806* thu thập tại vùng đồi Fraser ở bang Pahang, Malaysia. Lectotype lưu giữ tại Vườn Thực vật Singapore (SING).

## Từ nguyên
Tính từ định danh *aurantiacum* (giống đực: *aurantiacus*, giống cái: *aurantiaca*) là tiếng Latinh có nghĩa là màu da cam, ở đây để nói tới các lá bắc màu da cam tươi của loài này.

## Phân bố
Loài này có tại Malaysia bán đảo (các bang Johor, Malacca, Negeri Sembilan, Pahang và Selangor). Được tìm thấy trong rừng, ở cao độ 600-1.400 m.

## Phân loại
Thuộc nhóm *Zingiber gracile* trong tổ *Zingiber*, bao gồm *Z. aurantiacum*, *[[Zingiber elatius|Z. elatius]]*, *[[Zingiber gracile|Z. gracile]]*, *[[Zingiber kelantanense|Z. kelantanense]]*, *[[Zingiber petiolatum|Z. petiolatum]]*, *[[Zingiber raja|Z. raja]]*, *[[Zingiber singapurense|Z. singapurense]]* và *[[Zingiber sulphureum|Z. sulphureum]]*.

## Mô tả
Chồi lá cao 1,5–2 m. Lưỡi bẹ dài 5–6&nbsp;mm. Lá hình mác hẹp, tới 27-35 × 3,5–6&nbsp;cm, cuống lá ngắn. Cán hoa dài 15–35&nbsp;cm. Cành hoa bông thóc thanh mảnh, dài 15–20&nbsp;cm và rộng 2,5&nbsp;cm; bẹ cán hoa màu tía. Các lá bắc màu da cam tươi chuyển thành đỏ khi tạo quả. Lá bắc con dài 2,5&nbsp;cm. Đài hoa dài 2,5–3&nbsp;cm. Tràng hoa dài 6&nbsp;cm; các thùy dài 2&nbsp;cm, màu kem. Cánh môi dài tới 6&nbsp;cm, màu kem; thùy giữa thuôn dài, dài 2,2&nbsp;cm, đỉnh rộng đầu hoặc chẻ đôi; các thùy bên hình xoan. Quả nang dài tới 2,5&nbsp;cm, nhẵn nhụi; hạt màu nâu hạt dẻ. Phấn hoa hình cầu, đường vân như ở não.

## Xem thêm
* *[[Zingiber gracile]]*
* *[[Zingiber elatius]]*
* *[[Zingiber petiolatum]]*

## Chú thích
*
*
*
Zingiber banahaoense

***Zingiber banahaoense*** là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được John Donald Mood và Ida Theilade mô tả khoa học đầu tiên năm 2001. Tuy nhiên, các nguồn dữ liệu của IPNI, POWO, WCSP, The Plant List tại thời điểm tra cứu là ngày 13 tháng 5 năm 2021 đều viết danh pháp thành *Zingiber banhaoense*.

## Mẫu định danh
Mẫu định danh: *Mood J.D. 506* thu thập ngày 1 tháng 9 năm 1993 tại núi Banahao, ở cuối hẽm núi dọc theo con suối phía trên làng Kinabuhayan, Dolores, tỉnh Quezon, Philippines. Holotype lưu giữ tại Đại học Aarhus, Đan Mạch (AAU), isotype tại Vườn Thực vật Hoàng gia tại Kew (K).

## Từ nguyên
Tính từ định danh *banahaoense* lấy theo tên núi Banahao, nơi mẫu điển hình được thu thập.

## Phân bố
Loài này có tại đảo Luzon, Philippines.

## Mô tả
Cây thảo mọc thành cụm, cao đến 1,5m. Các bẹ và lưỡi bẹ có lông dễ thấy màu ánh trắng. Lá màu xanh lục vừa. Các vảy và lá bắc của cụm hoa màu đỏ sẫm, không đổi màu, đầy chất nhớt; lá bắc con màu đỏ sẫm, trong; đài hoa màu trắng, trong suốt; ống tràng màu trắng sau trở thành vàng nhạt; các thùy và các bộ phận khác của hoa màu vàng đồng, không đốm.

## Liên kết ngoài
* Hình ảnh cụm hoa của ''Zingiber banahaoense'' tại PhytoImages.siu.edu.

## Chú thích
*
*
*
Zingiber bisectum

***Zingiber bisectum*** là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Fang Ding (Phương Đỉnh) miêu tả khoa học đầu tiên năm 1996. Tên gọi trong tiếng Trung là 裂舌姜 (liệt thiệt khương), nghĩa đen là gừng lưỡi rách.

## Mẫu định danh
Mẫu định danh: *Fang D. 17878*; thu thập ngày 8 tháng 8 năm 1975 ở cao độ 260 m, tọa độ khoảng  (ZRC đưa ra tọa độ  - nhưng điều này thiếu chính xác, do địa điểm ở tọa độ này thuộc trấn Na Lâu, quận Vũ Minh, cao độ ~100 m, cách điểm mà Phương Đỉnh liệt kê là Cửu Đường, Côn Lôn Quan khoảng 53&nbsp;km về phía tây nam) trên sườn đồi tại Cửu Đường (九塘), Côn Lôn Quan (昆仑关), huyện Ung Ninh (nay là xã khu Cửu Đường, trấn Côn Lôn, quận Hưng Ninh), Nam Ninh, Quảng Tây, Trung Quốc. Holotype lưu giữ tại Viện Y học Cổ truyền và Khoa học Dược liệu Quảng Tây ở Nam Ninh, Quảng Tây (GXMI).

## Phân bố
Loài này có tại miền nam khu tự trị Quảng Tây, Trung Quốc và có thể có ở Thái Lan. Được tìm thấy trên các sườn đồi, ở cao độ khoảng 300 m.

## Mô tả
Thân rễ ruột màu vàng, dạng củ; các rễ có củ ở đỉnh. Thân giả cao tới 3,4 m. Bẹ lá có lông nhung; lưỡi bẹ 2 khe, 1–6&nbsp;cm, gần khô xác; cuống lá từ không có đến dài tới 5&nbsp;mm, có lông nhung ở mặt xa trục; phiến lá gần thuôn dài hoặc thuôn dài-hình mác, ~8,5 × 4,5–10&nbsp;cm, mặt gần trục lốm đốm lông màu nâu dọc theo gân giữa, mặt xa trục thưa lông nhung, đáy thon nhỏ dần, đỉnh nhọn thon. Cụm hoa mọc từ thân rễ, hình trứng hoặc gần thuôn dài, 7-10 × 2,5–7&nbsp;cm, nhiều hoa; cuống cụm hoa 2-12,5&nbsp;cm, có lông nhung; lá bắc màu đỏ hoặc xanh lục, thuôn dài, 4-4,5 × ~1,1&nbsp;cm, có lông nhung; lá bắc con thuôn dài, 3,5–4&nbsp;cm × ~7&nbsp;mm, có lông nhung. Đài hoa ~2&nbsp;cm, chẻ 1 bên, có lông nhung, đỉnh 3 răng. Ống tràng hoa màu trắng, 4-4,7&nbsp;cm; các thùy màu ánh vàng, thùy giữa ~2,5&nbsp;cm × 8–9&nbsp;mm, các thùy bên hình mác, ~2,3&nbsp;cm × 5&nbsp;mm. Cánh môi có đốm màu tía đen; thùy giữa hình trứng ngược, ~2 × 1,3&nbsp;cm, đỉnh 3 răng; các thùy bên ~10 × 7&nbsp;mm. Bao phấn không cuống, ~1,5&nbsp;cm; phần phụ kết nối ~1,2&nbsp;cm. Bầu nhụy rậm lông nhung. Ra hoa tháng 8.

## Chú thích
*
*
*
Zingiber bradleyanum

***Zingiber bradleyanum*** là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được William Grant Craib miêu tả khoa học đầu tiên năm 1912.

## Mẫu định danh
Mẫu định danh: *Kerr A.F.G 763*; do Arthur Francis George Kerr (1877-1942) thu thập ngày 22 tháng 8 năm 1909 trong rừng rậm nhiệt đới thường xanh khá ẩm thấp ở cao độ 300 m, tọa độ khoảng  trên Doi Suthep, Chiang Mai, Thái Lan. Lectotype lưu giữ tại Vườn Thực vật Hoàng gia tại Kew (K), các isolectotype tại Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Anh tại London (BM), Vườn Thực vật Hoàng gia tại Edinburgh (E), Học viện Trinity ở Dublin, Ireland (TCD).

## Phân bố
Loài này có tại các tỉnh Chiang Mai, Lampang, Lamphun, Mae Hong Son, Phayao, Tak ở miền bắc Thái Lan cũng như tại Myanmar.

## Mô tả
Cây thảo cao 58-63(-100) cm. Thân rễ ruột màu vàng tươi. Thân giả tới 14 lá. Lá hình mác hoặc thuôn dài-hình mác, đỉnh nhọn thon, nhọn, đáy thon nhỏ dần, lá to nhất dài ~40 cm, rộng ~6,5 cm, gần như không cuống, mặt trên nhẵn nhụi, màu xanh lục sẫm với vết màu xám bạc dọc theo gân giữa, mặt dưới rậm lông. Lưỡi bẹ chẻ đôi, dài gần tới 3 cm, rộng 5 mm, màu xanh lục, thưa lông tơ, như thủy tinh tại mép. Bẹ thấp nhất 2-3, các bẹ trên mỏng, màu hồng. Cụm hoa gồm 4 cành hoa bông thóc ở bên, sắp xếp thành đôi trên dưới; cuống các cành hoa dưới dài 2-4 cm, vài lần ngắn hơn cuống các cành hoa trên, vảy xếp lợp che phủ. Cành hoa bông thóc dài ~3-3,5 cm; các lá bắc mặt lưng mỏng, các lá bắc thấp nhất dài 3 cm, màu hồng, các lá bắc trên màu xanh lục với gân màu ánh đỏ. Lá bắc con dài 2,3 cm, rộng 0,3 cm. Đài hoa như thủy tinh, màu trắng trong suốt, dài 9 mm. Các phần khác của hoa màu từ trắng tới màu kem, trừ mào bao phấn màu vàng tươi. Tràng hoa màu trắng, ống tràng dài 3,7 cm; các thùy thuôn dài hoặc thẳng-hình mác, nhọn, dài ~2,3 cm, rộng 3-7 mm. Nhị lép bên với các thùy bên giả lập cánh môi. Cánh môi dài 1,8 cm, rộng 1,3 cm. Bao phấn dài ~1 cm, phần phụ kết nối dài hơn một chút.

## Chú thích
*
*
*