open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Maybe I'm Amazed

"**Maybe I'm Amazed**" là ca khúc được sáng tác và thể hiện bởi Paul McCartney, nằm trong album solo đầu tay của anh, *[[McCartney (album)|McCartney]]* (1970). McCartney giành tặng ca khúc này cho người vợ Linda của mình – người đã giúp anh vượt qua những khó khăn sau khi The Beatles tan rã.

Bản trình diễn trực tiếp sau này được anh thể hiện cùng ban nhạc Wings của mình trong tour diễn vòng quanh nước Mỹ năm 1976 đã trở thành đĩa đơn hit tại Mỹ và đạt được vị trí số 26 tại Anh. Bản thu chính thức của ca khúc nằm trong album *McCartney* thì chưa bao giờ được phát hành dưới dạng đĩa đơn.

## Thành phần tham gia sản xuất
;Ấn bản từ album *McCartney*
* Paul McCartney – hát chính, guitar, bass, piano, organ, trống.
* Linda McCartney – hát nền.

;Ấn bản trực tiếp từ album *Wings Over America*
* Paul McCartney – hát chính, piano.
* Linda McCartney – hát nền.
* Denny Laine – hát nền, bass.
* Jimmy McCulloch – lead guitar.
* Joe English – trống.

## Tham khảo
Gaucelm Faidit

**Gaucelm Faidit** (sinh năm 1170 - mất năm 1202) là một nghệ sĩ hát rong. Ông được sinh ra ở xã Uzerche thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine. Ông đã từng đi khắp nơi trong các nước như Pháp, Tây Ban Nha và Hungary.

## Tham khảo

*Mouzat, J.-D. (1965). *Les Poèmes de Gaucelm Faidit, troubadour du XIIe siècle*. Paris: Les Classiques d'Oc.
**Biographies des troubadours* ed. J. Boutière, A.-H. Schutz (Paris: Nizet, 1964) pp.&nbsp;167–195.
## Liên kết ngoài
*Công trình hoàn thành (trong Provençal)
*Tác phẩm S'om pogues partir son voler của Gaucelm Faidit
Aimeric de Peguilhan

**Aimeric de Péguilhan** (*khoảng* 1170 – *khoảng* 1230) là một nghệ sĩ hát rong (*troubadour*) nổi tiếng ở châu Âu thế kỷ 12-13.

Nguyên tên ông là **Aimeric**, còn được viết là **Aimery**. Dù được sinh ra ở Toulouse, nhưng hậu tố **de Péguilhan**, còn được viết là **Peguilhan**, **Peguillan**, hoặc **Pégulhan**, nhằm để chỉ nguyên quán của ông là tại Péguilhan (gần Saint-Gaudens), miền Tây nước Pháp ngày nay.

Sinh ra trong một gia đình trung lưu (*bourgeois*) làm nghề buôn vải, thời trẻ ông từng đem lòng yêu một người phụ nữ hàng xóm cũng thuộc tầng lớp trung lưu ở Toulouse, người được cho là nguồn cảm hứng để Aimeric trở thành một nghệ sĩ hát rong sau này.

Sự nghiệp trình diễn hát rong của Aimeric de Péguilhan được cho là vào những năm 1190–1221. Người bảo trợ đầu tiên của ông là Raymond V, Bá tước xứ Toulouse, sau đó là con trai ông ta, Raymond VI, Bá tước xứ Toulouse. Tuy nhiên, do hậu quả của một vụ ghen tuông, có thời gian Aimeric phải trốn tránh ở xứ Catalunya dưới sự che chở của Tử tước Guillermo de Berguedá, đồng thời cũng là một nghệ sĩ troubadour nổi tiếng.

Aimeric một lần nữa lại rời Toulouse vào năm 1212 để trốn khỏi binh lửa của cuộc chiến tranh Thập tự chinh Albigeois. Ông đến Tây Ban Nha, sau đó ở vùng Lombardia (Bắc Ý) trong 10 năm. Mặc dù vậy, trong những năm cuối đời, ông vẫn tìm trở về Toulouse, nơi có người phụ nữ là tình yêu và nguồn cảm hứng suốt sự nghiệp của mình.

## Tác phẩm
Aimeric được cho là đã sáng tác ít nhất 50 tác phẩm, nhưng chỉ có 6 trong số chúng còn lưu giữ được đến ngày nay.
**Atressi•m pren com fai al jogador*
**Cel que s'irais ni guerrej' ab amor*
**En Amor trop alques en que•m refraing*
**En greu pantais m'a tengut longamen*
**Per solatz d'autrui chan soven*
**Qui la vi, en ditz*

## Chú thích

## Tham khảo
* Gaunt, Simon, and Kay, Sarah (edd.) *The Troubadours: An Introduction*. Cambridge: Cambridge University Press, 1999. ISBN 0-521-57473-0. 

## Liên kết ngoài
* Aimeric de Péguilhan trên trang Encyclopædia Universalis 
* Aimeric de Péguilhan trên trang Grove Music Online (*cần đăng ký thành viên*) 
* Danh mục tác phẩm của Aimeric de Péguilhan 
* Tác phẩm Un canto a la paz của Aimeric de Peguilhan
Peire Vidal

**Peire Vidal** (1175-1205) là một nghệ sĩ hát rong. Theo cuốn tiểu sử của ông thì ông sinh ra ở Toulouse, là con trai của một nhà buôn bán lông thú và ông cũng là một ca sĩ lớn.

Bốn mươi lăm bài hát của ông đã được bảo tồn cho đến ngày nay. Mười hai ca khúc vẫn có giai điệu minh chứng cho danh tiếng xứng đáng của bản chất âm nhạc của ông.
## Tham khảo


*Fraser, Veronica M. (2006) * [http://books.google.co.uk/books?id=TEqsp-w5z9EC&pg=PA61&lpg=PA61&dq=The+Songs+of+Peire+Vidal:&source=bl&ots=2ApVLM16bd&sig=MXcApWvwue4z47XdexkhfDjpNRQ&hl=en&ei=8dmtTYb5JYiwhAel7vS0DA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CBYQ6AEwAA#v=onepage&q&f=false The Songs of Peire Vidal: Translation and Commentary]*. New York: Peter Lang.ISBN 0-8204-7922-5. 


## Liên kết ngoài
*Tác phẩm hoàn chỉnh tại trobar.org
Sphingosin

**Sphingosin** (2-amino-4-octadecen-1,3-diol) là amino alcohol có 18 carbon với chuỗi hydrocarbon chưa bão hòa, tham gia cấu tạo nên sphingolipid, lớp lipid  màng tế bào.

## Chức năng
Sphingosin có thể được phosphoryl hóa bởi hai kinase là sphingosin kinase loại 1 và sphingosin kinase loại 2.  Sản phẩm tạo thành là sphingosin-1-phosphat.

## Sinh tổng hợp
Sphingosin được tổng hợp từ palmitoyl CoA và serin ở dạng cô đặc, sinh ra dehydrosphingosin.

Sau đó, dehydrosphingosin được NADPH khử thành dihydrosphingosin (sphinganin) và cuối cùng được FAD oxy hóa thành sphingosin.

Không thể tổng hợp trực tiếp sphinganin thành sphingosin; đầu tiên là acylat hóa thành dihydroceramid, sau đó dehydrogenat hóa thành ceramid. Sphingosin có thể bị khử thành sphingolipid với sự có mặt của lysosome.

## Tham khảo

*  article
* Carter, H. E., F. J. Glick, W. P. Norris, and G. E. Phillips. 1947. Biochemistry of the sphingolipides. III. Structure of sphingosine . J. Biol. Chem. 170: 285–295

## Hình ảnh

 Image:Sphingolipidoses.svg|Sphingolipidose
 Image:Sphingolipids general structures.png|Cấu trúc chung của sphingolipid


## Liên kết ngoài
*
Castle Combe

**Castle Combe** là một làng nhỏ có từ thời Trung cổ thuộc hạt Wiltshire, phía tây nam nước Anh với số dân khoảng 350 người. Đứng thứ trong tổng số 30 làng tốt nhất, nổi tiếng với vẻ đẹp của những ngôi nhà cổ kính, duyên dáng xây bằng đá, lợp ngói đá có từ thời trung cổ. Làng có khách sạn Manor House được xây dựng vào thế kỷ 14, với 48 phòng và khu vườn có diện tích 365 mẫu Anh (1,5&nbsp;km²).
## Hình ảnh

Image:Castle combe river.jpg|Đường phố chính và sông Bybrook
Image:castle.combe.hotel.arp.jpg|Khách sạn Manor House
File:Old_rectory_tea_room.jpg|Phòng trà Old Rectory
Image:Castle Combe St Andrews.JPG|Nhà thờ St Andrews

## Tham khảo
*Stephen Cooper, *The Real Falstaff, Sir John Fastolf and the Hundred Years War*, (Pen & Sword, 2010)
## Chú thích

## Liên kết ngoài

*Castle Combe page on VisitWiltshire website
*Castle Combe Village Website
*Bed and Breakfast Accomodation 
*Castle Combe Corporate Events 
*Castle Combe History
Neidhart von Reuental

**Neidhart von Reuental** (sinh khoảng 1190 - mất sau 1236 hoặc 1237) (hay Nîthart von Riuwental) là một trong những minnesinger (hát rong ở Đức thời trung cổ) nổi tiếng nhất của Đức thời Giữa trung cổ. Ông có thể hoạt động trong vùng Bavaria và sau đó được biết đến là một ca sĩ tại Vienna. Như một minnesinger ông hoạt động mạnh nhất từ 1210 đến ít nhất 1236.

Neidhart rất nổi tiếng vì sự châm biếm và hài hước. Những giai điệu của ông tồn tại nhiều hơn bất kỳ một nhạc sĩ hát rong khác. Các ca khúc của ông thường có nội dung về *tình yêu phong nhã*. Có lẽ bài hát nổi tiếng nhất của ông là "Meienzît", trong đó Neidhart bắt đầu bằng việc mô tả một kịch bản mùa xuân yên bình, nhưng nhanh chóng nói về sự xúc phạm của kẻ thù ông (một số bạn bè và các đồng minh đã phản bội ông) đến ông.

## Chú thích

## Tham khảo
* Michael Shields, "Neidhart [Nîthart] 'von Reuental' ['von der Riuwental']" ở New Grove Âm nhạc từ điển của âm nhạc và nhạc sĩ, năm 2001

## Liên kết ngoài
*Popular Neidhart von Reuental videos
*Tác phẩm Mayenzeit của Neidhart von Reuental
Năng lượng hạt nhân tại Việt Nam

Việt Nam đang được xem xét phát triển năng lượng nguyên tử cho mục đích hòa bình dựa trên công nghệ hiện đại và được chứng thực từ năm 1995, được đề xuất xây dựng vào năm 2006.

Ngày 30 tháng 11 năm 2024, Quốc hội Việt Nam đã có Nghị quyết về việc Việt Nam quay lại phát triển điện hạt nhân sau 8 năm tạm dừng kể từ năm 2016.Động thái này nhằm đáp ứng nhu cầu năng lượng tăng cao và thực hiện cam kết đạt mức phát thải carbon ròng bằng 0 vào năm 2050. Theo Quy hoạch điện VIII, công suất các nhà máy điện của Việt Nam dự kiến sẽ tăng lên 150 GW vào năm 2030 và đạt 490-573 GW vào năm 2050.

## Danh sách kế hoạch năng lượng nguyên tử
Các kế hoạch năng lượng nguyên tử sẽ được điều hành bởi Tập đoàn Điện lực Việt Nam. Danh sách kế hoạch hiện tại của NPP như sau,

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* World-nuclear.org | Nuclear Power in Vietnam 
* Ministry of Science and Technology Vietnam Atomic Energy Agency Presentation
* World Nuclear News | Vietnam prepares for nuclear power
* UK, Vietnam boost nuclear energy cooperation  
* Vietnam Likely To Sign Nuclear Cooperation Pact With US This Year -Official
Phái sinh quỹ

**Phái sinh quỹ** là một sản phẩm tài chính có cấu trúc liên quan đến một quỹ, thông thường bằng cách sử dụng quỹ cơ bản để xác định chi trả. Đó có thể là một quỹ cổ phần tư nhân, quỹ tương hỗ hay quỹ phòng hộ. Người mua có được tiếp xúc với quỹ cơ bản (hoặc các quỹ) trong khi cải thiện hồ sơ rủi ro của họ qua một đầu tư trực tiếp.

## Ví dụ
Ví dụ người mua có thể bị thu hút bởi người quản lý ngôi sao, lịch sử hoặc chiến lược hoạt động của quỹ, trong khi cải thiện nguy cơ đối tác của họ và nhận được đòn bẩy, phòng hộ tiền tệ hay một bảo lãnh vốn thông qua phái sinh.

## Đặc tính

Sản phẩm có cấu trúc này có thể là có thể đầu tư bởi khách hàng bán lẻ hoặc nhà đầu tư tổ chức mà có thể sẽ không mua quỹ nếu không vì việc cung cấp các tính năng bảo vệ như bảo lãnh vốn hoặc việc bổ nhiệm cán bộ quản lý độc lập để tính toán giá trị quỹ cơ bản và các cơ chế giám sát bổ sung.

## Các loại

Các phái sinh quỹ điển hình có thể là một quyền chọn gọi giá trên một quỹ, một CPPI trên một quỹ, hoặc một giấy tờ vay nợ trên một quỹ. Các cấu trúc phức tạp hơn có thể bao gồm các tính năng gọi tự động đảm bảo rằng nếu phái sinh đạt đến một giá trị nhất định mà giá trị đã bị khóa trong, hàng đầu của một đảm bảo giá trị tối thiểu ban đầu khi phát hành. Kỳ hạn có thể dao động 3-10 năm, hoặc qua nhiều thập kỷ (hiếm hơn). Các đấu thủ lớn trong lĩnh vực này là các ngân hàng đầu tư như Barclays Investment Bank, BNP Paribas, Citigroup, Credit Suisse, Deutsche Bank, Goldman Sachs, Morgan Stanley, Société Générale, UBS Investment Bank.

Các phái sinh quỹ đã tăng trưởng bùng nổ trong 10 năm qua nhưng vẫn còn là một khu vực tăng trưởng lớn. Các cấu trúc mới liên tục được phát triển để phù hợp với thị trường và các cơ hội khách hàng.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Fund-linked Derivatives 
*Nomura wins Silver Award for Best Hedge-Fund Linked Certificate
Pravda

***Pravda*** (, "Sự thật") là một tờ báo chính trị của Nga, thuộc sở hữu của Đảng Cộng sản Liên bang Nga. Tờ báo đã được những nhà cách mạng Nga cho ra đời từ trước chiến tranh thế giới thứ nhất và kể từ sau cách mạng Tháng Mười trở thành một tờ báo quan trọng của Liên Xô. Từ 1912 đến 1991, Pravda đảm trách vai trò như một tổ chức trung ương của Ủy ban Trung ương Đảng Lao động Dân chủ Xã hội Nga và Đảng Cộng sản Liên Xô.

## Xem thêm
* Báo Trung ương của Liên Xô
* Doctors' plot
* Eastern Bloc information dissemination
* Freedom of the press in the Russian Federation
* Phương tiện truyền thông của Nga
* People's Correspondent
* Samantha Smith
## Đọc thêm
* Cookson, Matthew (ngày 11 tháng 10 năm 2003). The spark that lit a revolution . *Socialist Worker*, p.&nbsp;7.
## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Pravda Newspaper
* Some articles published in ''Pravda'' in the 1920s
* 100 Years of Pravda Video Clip
Spartacus (phim truyền hình)

**Spartacus** là một loạt phim truyền hình Mỹ được trình chiếu trên kênh Starz bắt đầu từ ngày 22 tháng 01 năm 2010 và kết thúc vào ngày 12 tháng 4 năm 2013. Bộ phim lấy cảm hứng từ nhân vật lịch sử - Người anh hùng nô lệ Spartacus, một võ sĩ giác đấu người Thracia (73-71 Trước Công nguyên) người đã dẫn đầu một cuộc nổi dậy lớn lao chống lại chế độ nô lệ của nền Cộng hòa La Mã.

Điều hành sản xuất phim là Steven S. DeKnight và Robert Tapert tập trung vào cơ cấu các sự kiện của cuộc sống mơ hồ của Spartacus và sau đó thêm thắt các chi tiết cho hấp dẫn. Loạt phim truyền hình này được đánh giá là hệ TV-MA vì nội dung phim có quá nhiều cảnh bạo lực chém giết máu me, quá nhiều cảnh tình dục trần trụi và ngôn ngữ thô tục trong phim.

Bộ phim có 04 phần:
* Phần 1: 
* Phần 2: 
* Phần 3: 
* Phần 4: 

## Chú thích
Acropora grandis

***Acropora grandis*** là một loài san hô đá. Nó có nguồn gốc ở vùng nhiệt đới phía tây Ấn Độ-Thái Bình Dương và mở rộng từ Đông Phi đến bờ biển phía đông của Australia.
## Hình ảnh

Tập tin:Acropora grandis (Staghorn coral) forest.jpg


## Chú thích

## Tham khảo
* 
*
Buchwaldoboletus lignicola

***Buchwaldoboletus lignicola*** là một loài nấm bolete thuộc họ Boletaceae, xuất xứ từ châu Âu và Bắc Mỹ. Nó được tìm thấy trên gỗ, nhưng thực sự là ký sinh trên nấm Phaeolus schweinitzii.
## Chú thích

## Liên kết ngoài
*
*
*
*
Lốc cát

**Lốc cát**, hay còn gọi là **quỷ cát** là một hiện tượng thiên nhiên, thường xuất hiện ở các vùng sa mạc trên Trái Đất. Lốc cát cũng có thể xuất hiện trên bề mặt có điều kiện tương tự như sa mạc của các hành tinh, ví dụ như Sao Hỏa.
## Hình thành

Lốc cát thường xuất hiện vào tầm trưa, nhất là ở những vùng sa mạc, những nơi có nhiệt độ bề mặt cao. Không khí bên trên sa mạc bị nung nóng, bốc lên cao rất nhanh, và khí lạnh ở xung quanh tràn và thế chỗ. Cát bị dòng khí lạnh cuốn lên theo, tạo thành một trận xoáy cát. 
## Nguồn gốc, tên gọi
Lốc cát có nhiều tên gọi tùy vùng miền. Ví dụ, ở các bang Tây nam Hoa Kỳ người ta gọi lốc cát là "con quỷ nhảy múa" *(dancing devil)* hoặc "con quỷ mặt trời" *(sun devil)*. Tại Thung lũng Chết ở California người ta gọi lốc cát là "mũi khoan cát" *(sand auger)*. Tại những đất nước Ả rập, nơi mà lốc cát có thể cao tới hàng trăm mét, người ta gọi chúng là "quỷ dữ" *(djin)*.
## Tác động
Những cơn lốc cát nhỏ có thể phá sập những căn nhà ọp ẹp, ném cát vào mặt những người xung quanh.

Tuy nhiên một số cơn lốc cát lớn có gây nên thiệt hại nặng:

*Ngày 19 tháng 5 năm 2003, lốc cát thổi bay một tòa nhà hai tầng tại thị trấn Lebanon, bang Maine của Hoa Kỳ.
*Ngày 18 tháng 6 năm 2008, lốc cát gần thành phố Casper, bang Wyoming đã giết chết một phụ nữ.
*Ngày 25 tháng 7 năm 2010, lốc cát đã xuất hiện ở bãi biển Cửa Lò, Nghệ An, Việt Nam và cuốn chết 2 người.

## Nguồn tham khảo

## Xem thêm
*Lốc xoáy
*Bão
*Giông
*Mưa đá
*Gió
TotalEnergies

**TotalEnergies**, hay gọi tắt là **Total**, là một tập đoàn dầu khí đa quốc gia của Pháp. Đây là một trong sáu công ty dầu khí lớn nhất thế giới. Nó cũng là một nhà sản xuất hóa chất lớn. Công ty có trụ sở chính tại quận La Défense ở Courbevoie, phía Tây Paris.

## Tham khảo
Vòi rồng nước

**Vòi rồng nước** (tiếng Anh: waterspout) là hiện tượng khi vòi rồng di chuyển bên trên hồ nước hay biển cả, trông như một cột nước trắng xóa, thường kèm theo sấm sét, có nhiều loại vòi rồng nước khác nhau.

## Hình thành và miêu tả

Vòi rồng nước chủ yếu là hơi nước. Chúng ta nhìn thấy một cột nước bốc lên vì hơi nước bên trong có áp suất cực thấp. Nước  bắn ra rất nhiều ở chân cột nước là đám bụi nước hình thành khi vòi rồng đập và mặt hồ nước hay đại dương. Đám bụi nước đó nặng đến hàng chục tấn. Nhiều vòi rồng nước hình thành độc lập, không phụ thuộc vào mưa bão, chúng còn hình thành khi thời tiết tương đối tốt.

## Các loại vòi rồng nước
### Hình thành từ nước
Không phải tất cả vòi rồng nước đều hình thành từ khí xoáy, một số vòi rồng nước thực tế hình thành ngay trên mặt nước. Đây là loại vòi rồng nước chưa được nghiên cứu kĩ. Những vòi rồng nước này không dữ dội như vòi rồng trên cạn, chân của nó rộng không quá 100m, sức gió cũng chỉ tới 80&nbsp;km/giờ, thường hình thành trong một vùng nước ấm mùa thu.

### Quỷ nước
Một loại vòi rồng nước nhỏ rất hiếm gặp gọi là quỷ nước chỉ xuất hiện trên các hồ nước. Một cơn gió lạnh thổi qua một vùng đồi núi chung quanh và gặp hồ nước ấm, khiến dòng không khí cuộn tròn thành xoáy áp thấp di chuyển ngang mặt hồ. 

.

## Tác động
Vòi rồng nước với sức gió có thể đạt tới 200&nbsp;km/h. Thỉnh thoảng các vòi rồng, hút cả đống cá và ếch nhái lên cao mang chúng lên cao hàng dặm đường. Bẻ cong thuyền và cuốn người đứng xem ra biển.

## Tham khảo

## Xem thêm
*Vòi rồng
*Vòi rồng lửa
*Bão
*Tố
*Mưa
*Gió
*Gió lốc

## Liên kết ngoài
Mỏ muối Bochnia

**Mỏ muối Bochnia** () ở Bochnia, Ba Lan là một trong những mỏ muối lâu đời nhất trên thể giới. Đây là phần mở rộng của Mỏ muối Wieliczka (đã được công nhận vào năm 1978), ghi vào danh sách Di sản thế giới năm 2013, để hợp nhất thành di sản **Mỏ muối Wieliczka và Bochnia**. Các lâu đài của các thợ làm muối Wieliczka cũng đã là tài sản được thêm vào di sản này. Các mỏ muối Wieliczka-Bochnia được khai thác từ thế kỷ 13 và là mỏ muối lâu đời nhất ở châu Âu. Trải rộng trên 300&nbsp;km bao gồm các phòng trưng bày với nhà thờ dưới lòng đất, nhà kho... Ngoài ra là các bàn thờ và các bức tượng được tạc vào muối, hành hương tại hai mỏ muối này đưa con người về với quá khứ của một nền công nghiệp lớn đã phát triển cách đây hơn 700 năm.

Mỏ được Bochnia thành lập vào giữa thế kỷ 12 và 13 sau khi muối được phát hiện ở Bochnia, và trở thành một mỏ muối của công ty khai thác mỏ Hoàng gia Krakowskie. Khu mỏ đã đóng cửa một thời gian sau Thế chiến I. Năm 1981, nó được công nhận là di tích, di sản quốc gia.

Hầm mỏ này có chiều dài khoảng 4,5&nbsp;km (2,8 dặm), chiều sâu bên dưới bề mặt từ 330-468 mét, ở 16 cấp độ khác nhau. August Passage là tuyến đường chính trong mỏ cùng các tuyến đường giao thông vận tải khác nhỏ hơn trong mỏ. Nó chạy từ phía đông đến phía tây của mỏ, kết nối trong một đường hầm ngầm phía dưới kết thúc của hai trục đường Campi và Sutoris. Phần đầu tiên của nó, mở rộng giữa Chute Rabsztyn và trục Campi được xây dựng trong những năm 1723-1743, với một thiết kế của Jan Gottfried. Thành tựu to lớn của ông là đã điều chỉnh các tuyến đường trong mỏ bằng cách đảm bảo chúng thẳng và bằng phẳng. Vì vậy, Passage ngày đó có thể đạt đến chiều dài gần 3&nbsp;km. Phòng khai quật, trục và các con đường tạo thành một thành phố dưới lòng đất, ngày nay đã mở cửa cho khách tham quan. Căn phòng lớn nhất đã được chuyển đổi thành một viện điều dưỡng.

Trong năm 2010, mỏ muối được đề nghị thêm vào danh sách Di sản thế giới của UNESCO như là một phần mở rộng của Mỏ muối Wieliczka được công nhận vào năm 1978. Nhưng mỏ muối này phải đến năm 2013 mới chính thức được công nhận.

## Tham khảo

*The Salt Mine in Bochnia
* Kopalnia soli w Bochni
Tố

**Cơn tố** (tiếng Anh: *Squall*), gọi tắt là **tố** (thuật ngữ ít phổ biến trong văn nói) là hiện tượng gió tăng tốc đột ngột, hướng cũng thay đổi bất chợt, nhiệt độ không khí giảm mạnh, độ ẩm tăng nhanh thường kèm theo dông, mưa rào hoặc mưa đá. 
## Hình thành và miêu tả
Những đám mây có chân mây tối, tơi tả, thấp và thay đổi hình dạng liên tục báo trước tố sắp xảy ra. Tố hình thành khi không khí lạnh tràn vào vùng nóng và không khí nóng lên đột ngột. Tố thường xảy ra chừng vài phút.

## Nguồn tham khảo

## Xem thêm
*Lốc xoáy
*Vòi rồng nước
*Gió
*Bão
## Liên kết ngoài
Bão biển

**Bão biển** là những cơn bão siêu mạnh, lớn nhất và có sức tàn phá khủng khiếp trên hành tinh.
## Hình thành và miêu tả
Một cơn dông hình thành trên một vùng xích đạo, ví dụ Equador. Tiếp theo, nhờ những cơn gió mạnh thổi từ đại dương, ví dụ Thái Bình Dương, nó sẽ tiến về phía tây. Ở đó, nó sẽ gặp những điều kiện cần thiết để trở thành một cơn bão mạnh rồi thành cơn bão biển. Điều kiện hình thành là nhiệt độ nước biển phải từ 27 độ C trở lên. Để nước biển lên đến nhiệt độ này phải gần mất hết mùa hè, đó là lý do bão biển trên Thái Bình Dương thường diễn ra từ cuối hè tới cuối thu. 
## Phát triển
Khi gió xoáy ở gần trung tâm cơn bão đạt tới vận tốc 120&nbsp;km/giờ, nó chính thức được gọi là bão biển. Không khí bị chuyển động nhanh hơn khi bị xoáy vào tâm bão. Vì thế cơn bão càng lớn, trung bình trải trên một đường kính 500-800, sức gió càng mạnh. 
## Tác hại
### Mưa lớn
Những đám mây bão trút xuống một lượng nước khổng lồ. Năm 1998, cơn bão biển Mitch giết chết 11 ngàn người, trút xuống lượng nước tới 1900mm trong suốt 11 ngày. Vì thế, sau mỗi cơn bão là xảy ra lụt lội nghiêm trọng. 
### Sóng cồn
Áp suất cực thấp tại mắt bão làm cho nước nở ra. Gió mạnh đẩy sóng biển hướng vào bờ. Những cơn sóng lớn kết hợp với thủy triều sẽ gây ra sóng cồn, đặc biệt vào thời điểm triều cường, khi đó, những bức tường nước khổng lồ sẽ ập vào bờ, quét sạch mọi thứ.  Năm 1998, cơn bão biển Mitch đã ập vào bờ với những con sóng cao 13m, ngang với một ngôi nhà ba tầng. 
### Động thực vật
Sóng cồn tàn phá san hô, chim di cư bay chệch hàng ngàn cây số để tránh bão, hoặc tệ hơn, năm 1989, cơn bão Hugo hầu như giết sạch những con chim gõ kiến còn lại ở bang Nam Carolina, Hoa Kỳ.
## Xem thêm
*Lốc xoáy
*Bão
*Vòi rồng nước
*Lốc cát
*Tố
*Bão tuyết
## Nguồn tham khảo
Quỹ bảo trợ

**Quỹ bảo trợ** là một chương trình đầu tư tập thể tồn tại như một thực thể pháp lý duy nhất nhưng có một số **quỹ phụ** riêng biệt được giao dịch như các quỹ đầu tư cụ thể.

Loại sắp xếp này có nguồn gốc trong ngành công nghiệp quản lý đầu tư châu Âu, nhất là với SICAV (một đầu tư tập thể mở). mô hình SICAV đã được sao chép cho công ty đầu tư mở (OEIC) Vương quốc Anh và các mô hình quỹ hải ngoại.

## Ưu điểm
Cơ cấu quỹ bảo trợ làm cho nó rẻ hơn cho các nhà đầu tư chuyển từ một quỹ phụ này sang một quỹ phụ khác và tiết kiệm các chi phí quản lý đầu tư liên quan đến trùng lặp quy định.

## Xem thêm
*Chương trình đầu tư tập thể
*Quản lý đầu tư
*Quỹ tương hỗ
*Quỹ phòng hộ
*OEIC
*SICAV

;Other umbrella terms
*Umbrella brand
*Umbrella organization
*Umbrella school
*Umbrella term

## Tham khảo
Thrasybulos của Siracusa

**Thrasybulos** (? – ?) là bạo chúa Siracusa cai trị được mười một tháng từ năm 466 TCN đến 465 TCN. Ông là một thành viên của gia tộc Deinomenid và là em trai của bạo chúa tiền nhiệm Hieron I, người từng nắm quyền ở Siracusa bằng cách thuyết phục con của Gelon từ bỏ yêu sách đòi quyền lãnh đạo Siracusa. Lên ngôi chưa đầy một năm, do Thrasybulos có phát sinh mâu thuẫn với các thành viên gia tộc Deinomenid nên cuối cùng ông bị họ lật đổ. Tuy nhiên, ít lâu sau họ cũng bị đám dân chúng vùng dậy lật đổ và nền dân chủ được tái lập ở Siracusa. 
 
## Chú thích

|width=25% align=center|**Tiền vị bởi:****[[Hieron I]]**
|width=25% align=center|**[[Danh sách bạo chúa Siracusa|Bạo chúa Siracusa]]**466 TCN &ndash; 465 TCN
|width=25% align=center|**Kế vị bởi:*****[[Dân chủ|nền dân chủ]]*** vị trí này được nối tiếpbởi Dionysius I vào năm 405 TCN
|-
Julius Patricius

**Julius Patricius** (Latin: *Iulius Patricius* or *Patriciolus*; ; *floruit* 459 – 471) là con trai của vị tướng đầy quyền uy Aspar đã chi phối triều chính của Đế quốc Đông La Mã trong gần hai thập kỷ. Vốn là người La Mã gốc rễ, cậu được cha mình dự định chọn kế thừa ngôi vị Hoàng đế Đông La Mã và dần thăng quan tiến chức tới cấp bậc *[[Caesar (danh hiệu)|Caesar]]* dưới thời Hoàng đế Leo I, để rồi về sau cả hai cha con đều bị Hoàng đế sai người ám sát chết trong một cuộc bạo loạn năm 471.

## Tiểu sử
Patricius là con trai thứ ba của Aspar, viên thống chế (*[[magister militum]]*) người Alan của Hoàng đế Leo I, giống như cha mình và hầu hết các dân tộc German cậu bé cũng là một tín đồ của giáo thuyết Arianus. Cái tên "Julius Patricius" phô trương gốc gác La Mã, cho thấy rằng người cha đã có toan tính đưa cậu lên ngôi Hoàng đế. Patricius được triều đình phía Đông bổ nhiệm làm chấp chính quan vào năm 459 ngay khi cậu bé vừa mới sinh.

Năm 470, vào lúc xảy ra cuộc tranh đấu quyền bính giữa Aspar và viên tướng người Isauria là Zeno, Aspar đã thuyết phục Hoàng đế bổ nhiệm người con thứ hai của ông là Julius Patricius làm *Caesar* và kết hôn với Leontia, con gái của Leo I nhằm tạo dựng thanh thế trong triều. Tuy nhiên, đối với các giáo sĩ và nhân dân Constantinopolis thì một người thuộc giáo thuyết Arianus không đủ điều kiện để làm Hoàng đế, những tin tức của các cuộc bạo loạn đã nổ ra tại trường đua ngựa thành phố, dưới sự dẫn dắt của giáo đoàn những Thầy tu không ngủ đứng đầu bởi Marcellus: Aspar và Leo đã hứa với các giám mục rằng Patricius sẽ chuyển sang Chính Thống giáo trước khi trở thành Hoàng đế, và chỉ sau khi chuyển đổi thì ông mới có thể kết hôn với Leontia.

Năm 471, một âm mưu diệt trừ quyền thần của triều đình do Hoàng đế Leo I chủ xướng đã gây ra cái chết của hai cha con Aspar và Ardabur, cũng có thể là Patricius đã chết trong dịp này, mặc dù một số nguồn tin cho rằng ông chỉ bị thương nhẹ không ảnh hưởng đến tính mạng. Cũng từ đó mà các nguồn sử liệu về cậu đều biến mất không một dấu vết. Cuộc hôn nhân với Leontia đã bị hủy bỏ rồi về sau cô lại kết hôn với Marcianus.

Không có đồng tiền nào của Patricius khi cậu làm *Caesar* được ban hành và hành động duy nhất của cậu khi tại chức là một chuyến du lịch đến Alexandria, nơi cậu được chào đón với tất cả các danh hiệu dành cho một *Caesar*.

## Chú thích

## Tham khảo
* Alemany, Agustí, *Sources on the Alans: A Critical Compilation*, Brill Academic Publishers, 2000, ISBN 90-04-11442-4, p.&nbsp;114.
* Amory, Patrick, *People and Identity in Ostrogothic Italy, 489-554*, Cambridge University Press, 1997, ISBN 0-521-52635-3, p.&nbsp;284, 288.
* Bury, John Bagnall, "X.1 Leo I (A.D. 457 474)", *History of the Later Roman Empire*, 1958, Dover Books, pp.&nbsp;389–395
* Thiele, Andreas, *Erzählende genealogische Stammtafeln zur europäischen Geschichte Band III Europäische Kaiser-, Königs- und Fürstenhäuser Ergänzungsband*, R.G. Fischer Verlag 1994 Tafel 490
* Williams, Stephen, *The Rome That Did Not Fall: the survival of the East in the fifth century*, Routledge, 1999, ISBN 0-415-15403-0, p.&nbsp;180.
Hieron I

**Hieron I** (; ? – 467 TCN) là con trai của Deinomenes, anh của Gelon và là bạo chúa Siracusa ở Sicilia từ năm 478 TCN đến 467 TCN. Từ khi kế vị Gelon, ông đã mưu tính chống lại người em thứ ba là Polyzelos nhằm củng cố chức quyền. Thành bang Siracusa dưới thời ông cai trị đã dần gia tăng thực lực một cách đáng kể. Ngoài ra ông còn cho dời đám cư dân Naxos và Catana tới Leontini, di dân Catana (mà ông đổi tên thành Aetna) với người Dorian, tham gia liên minh với Acragas (Agrigentum) và tán thành mục tiêu chống đối Anaxilas, bạo chúa Rhegium của người Locrian.

Thành tựu quân sự quan trọng nhất của ông là đã đánh bại người Etruscan và Carthage trong trận Cumae vào năm 474 TCN nhờ đó đã cứu người Hy Lạp ở Campania thoát khỏi ách thống trị của người Etruscan. Một chiếc mũ đồng (nay để ở Bảo tàng Anh) với một dòng chữ kỷ niệm sự kiện này được dành riêng tại Thế vận hội Olympia.

Triều đại của Hieron được đánh dấu bằng sự kiện thành lập lực lượng cảnh sát mật đầu tiên trong lịch sử Hy Lạp, bên cạnh đó ông còn là một người bảo trợ hào phóng về văn học nghệ thuật. Các nhà thơ Simonides, Pindar, Bacchylides, Aeschylus, và Epicharmus cũng như nhà triết học Xenophane đều từng hoạt động dưới triều ông. Đồng thời ông cũng là một thành viên tham gia tích cực trong các cuộc thi thể thao toàn Hy Lạp, giành nhiều chiến thắng trong các cuộc đua ngựa đơn và đua xe ngựa. Ông giành thắng lợi trong cuộc đua xe ngựa ở Delphi vào năm 470 TCN (một chiến thắng được tán dương trong bài thơ ca ngợi Pythian đầu tiên của Pindar) và tại Olympia năm 468 TCN (chiến thắng lớn nhất này của ông được kỷ niệm trong bài thơ ca ngợi chiến thắng thứ ba của Bacchylides). Những bài thơ ca ngợi khác được dâng lên ông bao gồm thơ ca ngợi Olympia thứ nhất của Pindar, cùng bài thơ ca ngợi Pythian thứ hai và thứ ba của ông và những bài thơ ca ngợi chiến thắng thứ tư và thứ năm của Bacchylides.

Về sau Hieron lâm trọng bệnh mất ở Catana/Aetna vào năm 467 TCN và được chôn cất ở đó, nhưng ngôi mộ của ông đã bị phá hủy sau khi các cư dân trước đây của Catana trở về thành phố. Sau khi ông qua đời thì người em Thrasybulos kế vị nắm quyền được hơn một năm thì bị dân chúng lật đổ và nền dân chủ được tái lập ở Siracusa.

## Tham khảo

*Diod. Sic. xi. 38-67; Xenophon, *Hiero*, 6. 2; E. Lübbert, *Syrakus zur Zeit des Gelon und Hieron* (1875). N. Luraghi, Tirannidi archaiche in Sicilia e Magna Grecia (Florence, 1994)

## Liên kết ngoài
*Pindar's ode to Hieron  

|width=25% align=center|**Tiền vị bởi:****[[Gelon]]**
|width=25% align=center|**[[Bạo chúa]] [[Gela]]**485 TCN – 478 TCN
|width=25% align=center|**Kế vị bởi:****[[Polyzelos]]**
|-
|width=25% align=center|**Preceded by:****[[Gelon]]**
|width=25% align=center|**[[Danh sách bạo chúa Siracusa|Bạo chúa Siracusa]]**478 TCN – 467 TCN
|width=25% align=center|**Succeeded by:****[[Thrasybulos của Siracusa|Thrasybulos]]**
|-
Yakovlev AIR-1

**Yakovlev AIR-1** là một mẫu máy bay ném bom hạng nhẹ hai chỗ của Liên Xô trong thập niên 1920, đây là máy bay đầu tiên do Aleksandr Sergeyevich Yakovlev thiết kế chế tạo.

## Biến thể
;AIR-1
;AIR-2
;AIR-2S
;VVS-3

## Tính năng kỹ chiến thuật (AIR-1)

## Tham khảo
### Ghi chú

### Tài liệu

* 
*

## Liên kết ngoài

* Yakovlev AIR-1
Yakovlev AIR-3

**Yakovlev AIR-3** là một loại máy bay cánh đơn hai chỗ của Liên Xô trong thập niên 1920, do Aleksandr Sergeyevich Yakovlev thiết kế chế tạo.

## Biến thể
### AIR-3

### AIR-4

### AIR-4MK

### E-31

### Kozlov PS

### AIR-8

## Tính năng kỹ chiến thuật (AIR-3)

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Yakovlev AIR-3
Yakovlev AIR-5

**Yakovlev AIR-5** là một mẫu thử máy bay cánh đơn của Liên Xô, do viện thiết kế Yakovlev phát triển.

## Tính năng kỹ chiến thuật

## Tham khảo
### Ghi chú

### Tài liệu

* 
* 
*
Yakovlev AIR-6

**Yakovlev AIR-6** là một loại máy bay thông dụng hạng nhẹ của Liên Xô trong thập niên 1930. Do Alexander Sergeyevich Yakovlev thiết kế, trên 100 chiếc đã được chế tạo.

## Quốc gia sử dụng
;
*Không quân Liên Xô

## Tính năng kỹ chiến thuật

## Ghi chú

## Chú thích

## Tham khảo

* Gordon, Yefim, Dmitry Komissarov and Sergey Komissarov. *OKB Yakovlev: A History of the Design Bureau and its Aircraft*. Hinkley, UK: Midland Publishing, 2005. ISBN 1-85780-203-9.
* Gunston, Bill. *The Osprey Encyclopedia of Russian Aircraft 1975–1995*. London: Osprey, 1995. ISBN 1-85532-405-9.
Yakovlev UT-3

**Yakovlev UT-3**, ban đầu gọi là **AIR-17** và sau đó là **Ya-17**, là một loại máy bay cánh đơn hai động cơ, do Alexander Sergeyevich Yakovlev thiết kế cho Không quân Liên Xô (VVS).

## Quốc gia sử dụng
;
*VVS

## Tính năng kỹ chiến thuật (UT-3)

## Xem thêm

## Tham khảo

*
Yakovlev Yak-18T

**Yakovlev Yak-18T** là một loại máy bay thông dụng của Liên Xô, được sử dụng để huấn luyện phi công của Aeroflot.

## Quốc gia sử dụng
;
*Không quân Cuba 
;
*Không quân Moldova 
;
*Lực lượng tình nguyện quốc phòng Litva
;
**[[Aeroflot]]*
*Không quân Liên Xô

## Tính năng kỹ chiến thuật (Yak-18T)

## Xem thêm
Yakovlev 

## Tham khảo
;Ghi chú

;Tài liệu

* Gordon, Yefim, Dmitriy Komissarov and Sergey Komissarov. *OKB Yakovlev: A History of the Design Bureau and Its Aircraft*. North Branch, Minnesota: Specialty Press, 2005. ISBN 978-1-85780-203-0.
* Taylor, Michael J.H. *Brassey's World Aircraft & Systems Directory 1999/2000*. London:Brassey's, 1999. ISBN 1-85753-245-7.
* *EASA Specific Airworthiness Specification for Yakovlev Yak-18T* https://www.easa.europa.eu/downloads/75/en

## Liên kết ngoài

* Richard Goode Aerobatics - Yak-18T product page 
* Pilot Magazine
Yakovlev Yak-58

**Yakovlev Yak-58** là một loại máy bay thông dụng đa năng của Liên Xô. Được sản xuất vào cuối thập niên 1990.

## Tính năng kỹ chiến thuật (Yak-58)

## Xem thêm

## Tham khảo
### Ghi chú

### Tài liệu

* Gordon, Yefim, Dmitry Komissarov and Sergey Komissarov. *OKB Yakovlev: A History of the Design Bureau and its Aircraft*. Hinkley, UK: Midland Publishing, 2005. ISBN 1-85780-203-9.
* Gunston, Bill and Yefim Gordon. *Yakovlev Aircraft since 1924*. London, UK: Putnam Aeronautical Books, 1997. ISBN 1-55750-978-6.
* "ILA '94 Show News: Crash deaths blight Berlin show opening". *[[Flight International]]*, 8–ngày 14 tháng 6 năm 1994. p.&nbsp;10.
* Taylor, Michael J. H. *Brassey's World Aircraft & Systems Directory 1999/2000 Edition*. London: Brassey's, 1999. ISBN 1-85753-245-7.
 

## Liên kết ngoài
Popeye

**Thủy thủ Popeye** là một nhân vật hoạt hình hư cấu được sáng tạo bởi Elzie Crisler Segar. Nhân vật này xuất hiện lần đầu tiên vào ngày 17 tháng 1 năm 1929, trong bộ truyện tranh Thimble Theatre hàng ngày của King Features. Bộ truyện đã ở năm thứ mười khi Popeye ra mắt, nhưng chàng thủy thủ một mắt nhanh chóng trở thành nhân vật chính, và Thimble Theatre đã trở thành một trong những tài sản phổ biến nhất của King Features trong những năm 1930. Sau cái chết của Segar vào năm 1938, Thimble Theatre (sau đổi tên thành *[https://en.m.wikipedia.org/wiki/Popeye Popeye]*) được tiếp tục bởi một số nhà văn và họa sĩ, đáng chú ý nhất là trợ lý của Segar là Bud Sagendorf. Bộ truyện tranh tiếp tục xuất hiện trong các kỳ phát hành đầu tiên vào Chủ Nhật, do R. K. Milholland viết và vẽ. Các bộ truyện tranh hàng ngày là bản in lại của những câu chuyện cũ của Sagendorf.

Năm 1933, Max Fleischer đã chuyển thể các nhân vật trong Nhà hát Thimble thành một loạt phim hoạt hình ngắn chiếu rạp *[https://en.m.wikipedia.org/wiki/Popeye_the_Sailor_(film_series) Popeye the Sailor]* cho Paramount Pictures. Những bộ phim hoạt hình này đã chứng tỏ là một trong những phim hoạt hình phổ biến nhất trong những năm 1930 và Fleischer Studios, sau này trở thành Famous Studios của Paramount, tiếp tục sản xuất cho đến năm 1957. Phim hoạt hình được sản xuất trong Thế chiến II bao gồm nội dung tuyên truyền của Đồng minh, giống như thường thấy trong các phim hoạt hình thời bấy giờ.  Những phim hoạt hình ngắn này hiện thuộc sở hữu của Turner Entertainment và được phân phối bởi công ty chị em Warner Bros.Trong nhiều năm qua, Popeye cũng đã xuất hiện trong truyện tranh, phim hoạt hình truyền hình, trò chơi điện tử, hàng trăm quảng cáo, các sản phẩm ngoại vi từ rau bina đến kẹo thuốc lá, và bộ [phim hành động trực tiếp năm 1980](https://en.m.wikipedia.org/wiki/Popeye_(film)) do Robert Altman đạo diễn và Robin Williams đóng vai chính trong vai Popeye.

Charles M. Schulz cho biết, "Tôi nghĩ Popeye là một bộ truyện tranh hoàn hảo, nhất quán về nét vẽ và sự hài hước".  Năm 2002, *[https://en.m.wikipedia.org/wiki/TV_Guide_(magazine) TV Guide]* xếp Popeye ở vị trí thứ 20 trong danh sách "50 nhân vật hoạt hình vĩ đại nhất mọi thời đại".

## Tham khảo
Yakovlev Yak-100

**Yakovlev Yak-100** là một loại trực thăng vận tải một động cơ được phát triển ở Liên Xô năm 1948. Đây là trực thăng thứ hai do phòng thiết kế Yakovlev chế tạo.

## Tính năng kỹ chiến thuật

## Xem thêm

## Tham khảo

*
Kali ozonide

**Kali ozonit** là một hợp chất vô cơ có công thức hóa học là **KO<sub>3</sub>**. Hiện nay người ta chỉ biết được một số ozonit của kim loại kiềm và amoni, trong đó biết nhiều nhất là KO3.

## Tính chất hóa học
*Kali ozonit là một hợp chất có tính oxy hóa rất mạnh, tác dụng với kim loại, hydro, cacbon, phosphor, hoặc các chất hữu cơ:
:KO3 + 5K → 3K2 + O<sub>3</sub>↑
:2KO3 + H2 → 2KOH + 2O2↑
:4KO3 + 2C → 2K<sub>2</sub>CO<sub>3</sub> + 3O2↑
:6KO3 + 2P → 2K<sub>3</sub>PO<sub>4</sub> + 5O2↑
*Kali ozonit bị phân hủy mãnh liệt khi gặp nước và giải phóng oxy:
:4KO3 + 2H2O → 4KOH  +  5O2↑
*Kali ozonit bị phân hủy ở nhiệt độ cao, hoặc phân hủy dần dần ở nhiệt độ thường:
:2KO3 → 2KO2 + O2↑

## Điều chế
*Kali ozonit được điều chế bằng cách cho kali hydroxide tác dụng với ozon ở -5 đến -10 ℃:
:6KOH + 4O3 → 4KO3 + 2KOH·H2O + O2↑
Dùng amonia lỏng ở -45 ℃ chiết kali ozonit ra sẽ thu được dung dịch màu đỏ. Cho dung dịch này bay hơi sẽ thu được tinh thể đỏ cam của KO3.
*Hoặc cho KO2 tác dụng với ozon:
:KO2 + O3 → KO3 + O2↑

## Tham khảo
Yakovlev Yak-53

**Yakovlev Yak-53** là một loại máy bay huấn luyện nhào lộn chế tạo ở Liên Xô đầu thập niên 1980. Chỉ có 1 mẫu thử được chế tạo.

## Tính năng kỹ chiến thuật

## Tham khảo
 
*
* Gunston, Bill. *Yakovlev Aircraft since 1924*. London, UK: Putnam Aeronautical Books, 1997. ISBN 1-55750-978-6.
Đơn thức

Trong toán học, **đơn thức** là biểu thức đại số chỉ gồm 1 số, 1 biến hoặc 1 tích giữa các số và các biến hay là 1 hạng tử.

## Đơn thức thu gọn
Đơn thức thu gọn là đơn thức chỉ gồm tích của một số với các biến, mà mỗi biến chỉ được viết 1 lần và đã được nâng lên lũy thừa với số mũ nguyên dương.

Một đơn thức thu gọn thường gồm 2 phần là phần hệ số và phần biến số.

Ví dụ: x, 9
 , 3x^{2}y là những đơn thức thu gọn; xyx, 5xy^2.2xy là những đơn thức chưa thu gọn.

Nói chung, một hệ số hay một biến hay tích của hệ số và biến số được gọi là đơn thức hoặc thương giữa hệ số và biến số cũng là một đơn thức, đơn thức có thể có nhiều biến số, mỗi biến số đó có bậc lũy thừa là *m.*

Để thu gọn một đơn thức, ta nhân các hệ số với nhau và nhân các phần biến với nhau.

Ví dụ: 2xyyxx=2x^3y^2

## Bậc của đơn thức
Bậc của đơn thức có hệ số khác 0 là tổng các số mũ của tất cả các biến trong đơn thức đó.

Ví dụ: Đơn thức 2 x^3 y
 có bậc là 3+1=4.

Một số thực khác 0 được xem là đơn thức có bậc bằng 0.

Đơn thức 0 (số 0) là đơn thức không có bậc.

## Đơn thức đồng dạng
2 đơn thức đồng dạng là 2 đơn thức có hệ số khác 0 và có phần biến số giống hệt nhau.

Ví dụ: 3xy và -9,3xy là các đơn thức đồng dạng.

Để cộng trừ các đơn thức đồng dạng, ta áp dụng tính chất phân phối của phép nhân đối với phép cộng. Ta cộng hệ số với nhau và giữ nguyên phần biến.

Các số thực khác 0 cũng được coi là các đơn thức đồng dạng với nhau.

## Phép toán trên đơn thức
### Phép nhân
Muốn nhân 2 đơn thức chứa hệ số và biến số, ta nhân hệ số với nhau rồi nhân biến số với nhau.

Ví dụ: (8xy^{2}).(2x^{3})= 16x^{4}y^{2}

### Phép chia

Muốn chia đơn thức H(x) cho đơn thức f(x) thì ta lấy các hệ số của đơn thức *<math>H(x)</math>* chia cho các hệ số của đơn thức *<math>f(x)</math>* và lấy từng biến số của *<math>H(x)</math>* chia cho từng biến số của *<math>f(x)</math>*.

### Phép cộng, phép trừ các đơn thức đồng dạng
Để cộng hoặc trừ các đơn thức đồng dạng, ta cộng hoặc trừ các hệ số và giữ nguyên phần biến.

## Xem thêm

*Đa thức
*Hàm số
*Phương trình
*Đa thức nhiều biến số
## Tham khảo
Bộ giáo dục và đào tạo - Sách giáo khoa lớp 7 tập 2 phần đại số
Cá dơi môi đỏ

**Cá dơi môi đỏ**, tên khoa học ***Ogcocephalus darwini***, là một loài cá họ Ogcocephalidae. Chúng sinh sống ở các vùng biển nhiệt đới, trong đó nhiều nhất ở đảo Galapagos, Ecuador. Chúng có vây được chúng sử dụng như chân. Thức ăn của chúng là những con cá, tôm, giáp xác.

Chúng có đôi môi đỏ có thể được cá dơi sử dụng để thu hút bạn tình, hoặc làm vũ khí thu hút con mồi.

## Hình ảnh

Tập tin:Red-lipped Bat fish.jpg
Tập tin:Ogcocephalus darwini 01 - Galapagos.jpg
Tập tin:Ogcocephalus darwini 03 - Smithsonian.jpg
Tập tin:Ogdar u0.gif


## Chú thích

## Tham khảo
* 
*
Yakovlev Yak-16

**Yakovlev Yak-16** (Tên mã NATO **Cork**) là một loại máy bay vận tải hạng nhẹ của Liên Xô, bay lần đầu năm 1947.

## Tính năng kỹ chiến thuật (Yak-16-I)

## Ghi chú

## Tài liệu

* 
* 

## Liên kết ngoài
* http://www.aviation.ru/Yak/#16 
* http://www.airwar.ru/enc/craft/yak16.html (in Russian, with photos)
* https://web.archive.org/web/20030128075648/http://eroplan.boom.ru/bibl/shavrov2/chr3/p1/yak_l2.htm (in Russian, with photos)
Yakovlev Yak-46

**Yakovlev Yak-46** là một mẫu thiết kế máy bay dựa trên loại Yak-42. Những mẫu thiết kế này không được quan tâm.

## Tham khảo
Yakovlev Yak-60

**Yakovlev Yak-60** có thể là một định danh dành cho một loại trực thăng hạng nặng thử nghiệm, do viện thiết kế Yakovlev nghiên cứu chế tạo trong cuối thập niên 1960. Nhưng thiết kế này không được phát triển tiếp lên giai đoạn mô hình.

## Tính năng kỹ chiến thuật (Yak-60)

## Tham khảo

* Gunston, Bill. *Yakovlev Aircraft since 1924*. London, UK: Putnam Aeronautical Books, 1997. ISBN 1-55750-978-6.
Yakovlev Yak-140

**Yakovlev Yak-140** là một mẫu thử máy bay tiêm kích siêu âm của Liên Xô, được phát triển trong thập niên 1950. Nó hoàn thành năm 1954, nhưng bị hủy bỏ vào năm 1956.

## Tính năng kỹ chiến thuật (với AM-9D (ước lượng))

## Ghi chú

## Tài liệu

* 
*
Yakovlev Yak-1000

**Yakovlev Yak-1000** là một mẫu máy bay trình diễn công nghệ siêu thanh của Liên Xô, nhằm đánh giá kiểu bố trí khí động và hiệu năng thực của cánh tam giác kết hợp với động cơ tuabin phản lực Lyulka AL-5.

## Tính năng kỹ chiến thuật (ước lượng)

## Xem thêm

## Tham khảo
;Ghi chú

;Tài liệu

* 
* 
* Gunston, Bill. *Yakovlev Aircraft since 1924*. London, UK: Putnam Aeronautical Books, 1997. ISBN 1-55750-978-6.
Yakovlev Yak-200

**Yakovlev Yak-200** là một mẫu thử máy bay huấn luyện của Liên Xô trong thập niên 1950.

## Tính năng kỹ chiến thuật (Yak-200 trước khi sửa đổi)

## Ghi chú

## Tài liệu

* 
*
Red Bay, Newfoundland và Labrador

**Red Bay** là một làng chài và địa danh cũ của một số trạm đánh bắt cá voi của người Basque trên bờ biển phía nam Labrador ở tỉnh Newfoundland và Labrador, phía Đông Canada. Từ giữa năm 1550 đến đầu thế kỷ 17, Red Bay đã là một khu vực đánh bắt cá voi lớn của người Basque. Địa danh này là nhà của ba chiếc thuyền buồm săn cá voi xứ Basque và bốn chiếc thuyền Chalupa nhỏ được sử dụng trong việc săn bắt cá voi. Việc phát hiện ra những con tàu này làm cho Red Bay là một trong những địa điểm khảo cổ dưới nước quý giá nhất ở châu Mỹ. Ngày 23 tháng 6 năm 2013, các địa điểm khảo cổ về trạm đánh bắt cá voi của người Basque tại Red Bay đã trở thành một di sản thế giới của UNESCO.
## Địa lý
Red Bay là một bến cảng tự nhiên trong vịnh Red Bay và do đó tên của thị trấn cũng trùng với tên của vịnh, cả hai tên đều trong tham chiếu đến các vách đá granite màu đỏ của khu vực. Vì các bến cảng được che chắn nên nó đã được sử dụng trong Thế chiến II như là một địa điểm neo đậu cho tàu thuyền. Trong vịnh là đảo Penney và đảo Saddle, được sử dụng bởi người xứ Basques ở Tây Ban Nha cho các hoạt động đánh bắt cá voi của họ. Vị trí của tàu chìm San Juan, một phần của di sản thế giới là ở gần đảo Saddle.
## Lịch sử

Giữa năm 1550 tới đầu thế kỷ 17, Red Bay được gọi là *Balea Baya* (*Vịnh cá voi*), là một trung tâm cho các hoạt động đánh bắt cá voi của người Basque. Thủy thủ từ miền Nam nước Pháp và miền bắc Tây Ban Nha đã gửi 15 tàu đánh bắt cá voi cùng 600 người mỗi mùa săn bắt cá voi để tới các tiền đồn xa trên eo biển của đảo Belle để bắt cá voi và Cá voi đầu cong là loài chủ yếu ở vùng biển đó.

Năm 1565, một con tàu được cho là tàu San Juan đã bị chìm tại vùng biển ngoài khơi Red Bay trong một cơn bão. Một số các tàu khác nhỏ hơn, cũng đã được tìm thấy tại các vùng nước ngoài thị trấn.

Một chiếc thuyền buồm đã được tìm thấy ở độ sâu 25–35 feet dưới nước trong năm 2004. Đó là các con tàu xuyên đại dương thứ tư đã được tìm thấy trong khu vực.

Nghĩa trang trên đảo Saddle gần đó nắm giữ phần còn lại của 140 tàu săn cá voi. Nhiều người trong số những thủy thủ săn bắt cá voi được chôn ở đây, nguyên nhân được cho là do chết đuối và bị bỏ rơi tại đây.

Sử gia tin rằng sự sụt giảm cá voi trong khu vực đã dẫn đến việc từ bỏ các trạm đánh bắt cá voi ở Red Bay. Ngày nay, một trung tâm nghệ thuật trình diễn ở thị trấn giải thích lịch sử cho du khách.

Truyền thuyết địa phương của Red Bay làm tham chiếu đến một kho báu bị chôn vùi dưới vùng nước ngọt gọi là *Pond on the Hill* (Hồ nước trên đồi)  tại chân của Đồi Tracey, nơi có những tên cướp biển khét tiếng của thuyền trưởng William Kidd. Một nỗ lực đã được thực hiện để tìm thấy kho báu của cư dân thị trấn Carrol Cove bằng cách tháo cạn các ao nhưng các nỗ lực đều đã thất bại.

Red Bay đã được chỉ định là một di tích lịch sử quốc gia của Canada,] và kể từ năm 2013 nó là một di sản thế giới tại Canada được UNESCO công nhận.
## Nhân khẩu

## Các điểm du lịch

* Trạm đánh bắt cá voi của người Basque
* Xem cá voi từ tảng băng trôi
* Giải trí địa phương, ẩm thực, đi bộ đường dài, câu cá...
## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*Basque whaling historical page
Khu dự trữ sinh quyển El Pinacate y Gran Desierto de Altar

**Khu dự trữ sinh quyển El Pinacate y Gran Desierto de Altar** (tiếng Tây Ban Nha: *Reserva de la Biosfera El Pinacate y Gran Desierto de Altar*), là một khu dự trữ sinh quyển và cũng là di sản thế giới của UNESCO. Khu vực được quản lý bởi chính phủ liên bang Mexico, trực tiếp là Ban thư ký về Môi trường và Tài nguyên, phối hợp với Tohono O'odham và chính quyền bang Sonora. Đây là vùng đất tự nhiên nằm trong sa mạc Sonoran ở Tây Bắc México, phía đông của Vịnh California, miền đông Gran Desierto de Altar, ngay gần biên giới với bang Arizona, Hoa Kỳ và phía bắc của thành phố Puerto Peñasco. Khu vực là một trong những vùng địa hình có thể quan sát thấy từ không gian quan trọng nhất ở Bắc Mỹ. Một hệ thống núi lửa, được gọi là Santa Clara là phần chính của cảnh quan, trong đó có ba đỉnh núi gồm Pinacate, Carnegie và Medio. Trong khu vực này là nhà của hơn 540 loài thực vật, 40 loài động vật có vú, 200 loài chim, 40 loài bò sát, động vật lưỡng cư và cũng như các loài cá nước ngọt. Trong số đó có các loài đang bị đe dọa và loài đặc hữu như: linh dương sừng nhánh Sonoran, cừu sừng lớn, thằn lằn Gila và rùa sa mạc.

Phần mở rộng của khu dự trữ sinh quyển có diện tích 7.146&nbsp;km ², lớn hơn so với các bang Aguascalientes, Colima, Morelos và Tlaxcala.
## Đọc thêm
*''Jack Ruby’s Kitchen Sink: Những chuyến du lịch khác lạ qua vùng đất Tây Nam nước Mỹ'', của Tom Miller; *pp.&nbsp;10–26,*
## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Pinacate y Gran Desierto de Altar Biosphere Reserve Official Website 
* Vista del volcán Pinacate  Foto satélite de la NASA.
* Sierra Pinacate a Volcanic Wonder
* Global Volcanism Program: Pinacate
Vàng nitrat

**Vàng nitrat** có công thức là AuNO3. Trong phân tử ion vàng có số oxi hoá là +1.

## Tính chất hoá học
Vàng nitrat bị nhiệt phân thành vàng, khí nitơ dioxide và oxi:
:   2AuNO3  &rarr;  2Au  +  2NO2  +  O2

## Tham khảo
Puerto Cabello

**Puerto Cabello** () là một thành phố trên bờ biển phía bắc của Venezuela. Nó nằm trong bang Carabobo, khoảng 223&nbsp;km về phía Tây Caracas, khoảng 2 tiếng rưỡi đi xe hơi. Đến năm 2001, thành phố có dân số khoảng 154.000 người. Thành phố này là nơi có các cảng lớn nhất và bận rộn nhất trong cả nước và do vậy là một bánh răng quan trọng trong ngành công nghiệp dầu rộng lớn của đất nước. Từ 'Cabello' dịch là 'tóc'. Người Tây Ban Nha đã để nói rằng biển rất lặng ở đó một con tàu có thể được đỗ ở bến ổn định bằng cách buộc nó với một sợi tóc.

## Thời tiết




## Tham khảo
Làng cổ đại của miền Bắc Syria

**Làng cổ đại của miền Bắc Syria** hay còn gọi là các **thành phố chết** () hoặc **thành phố bị lãng quên** () là một nhóm bao gồm 700 khu định cư bị bỏ hoang ở phía tây bắc Syria, giữa Aleppo và Idlib. Khoảng 40 ngôi làng được nhóm lại trong tám công viên khảo cổ học nằm ở tây bắc Syria cung cấp một cái nhìn sâu sắc về cuộc sống nông thôn trong thời cổ đại và trong thời kỳ Byzantine. Hầu hết các làng này thành lập ngay từ thế kỷ 1 đến 7, và sau đó bị bỏ hoang từ giữa thế kỷ thứ 8 và 10. Các khu định cư bao gồm các di tích kiến trúc được bảo quản tốt của nhà ở, đền thờ ngoại giáo, nhà thờ, bể nước, nhà tắm công cộng, vv.. các Thành phố Chết quan trọng bao gồm thành phố Simeon Stylites, Serjilla và al Bara.

Các Thành phố Chết nằm trong một khu vực đá vôi cao được gọi là cao nguyên Khối núi Belus. Các khu định cư cổ đại này có chiều rộng 20–40&nbsp;km (12-25 dặm) và dài khoảng 140&nbsp;km (87 dặm)  Các thành phố chết được chia thành 3 khu vực bao gồm ba nhóm của vùng cao nguyên: Đầu tiên là nhóm phía Bắc của Núi Simeon và núi Kurd; Nhóm thứ hai là nhóm ở núi Harim, nhóm thứ ba là nhóm tại dãy núi Zawiya.

## Hình ảnh


File:SYRIE 291.jpg|Phần còn lại của Ain Dara
File:Ebla.jpg|Thành phố cổ Ebla
File:Brad Northern Basilica.jpg|Nhà thờ Maronite ở Brad
File:QalbLoze,W.jpg|Nhà thờ Qalb Loze
File:Bara-Ruins.jpg|Các di tích của Bara
File:Sejilla-ruins.jpg|Các di tích của Serjilla
File:Ruweiha,Basilika-1.jpg|Nhà thờ Ruweiha
File:Jerada,houseW.jpg|Làng Jerada
File:Baqirha,east churchW.jpg|Nhà thờ Baqirha
File:Barisha,cistern.jpg|Làng Barisha



## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Simeon Citadel and Dead Cities, Suggestion to have the Dead Cities recognized as a UNESCO world heritage site, in 2006, as part of "Simeon Citadel and Dead Cities"-project.
* Pictures of four dead cities
Carabobo

**Carabobo** (, ) là một trong 23 bang của Venezuela, nằm ở phía bắc của đất nước với khoảng hai giờ đi bằng xe hơi từ Caracas. Thành phố này là Thủ phủ đồng thời là trung tâm công nghiệp chính của Valencia với diện tích 4650&nbsp;km² và dân số vào năm 2007 đạt khoảng 2.227.000 người.

## Chú thích
Julius Hartmann

**Julius Hartmann** là tên gọi:

* Julius von Hartmann (Hannover) (1774 &ndash; 1856), Thượng tướng pháo binh của Hannover
* Julius Hartmann (nhà thuần luận) (1806 &ndash; 1879), nhà thần luận Phúc Âm người Đức 
* Julius von Hartmann (Phổ) (1817 &ndash; 1878), Thượng tướng kỵ binh của Phổ
* Julius von Hartmann (nhà sử học) (1836 &ndash; 1916), nhà sử học người Đức 
* Julius Hartmann (nhà vật lý) (1881 &ndash; 1951), nhà vật lý Đan Mạch