Maya Angelou

**Maya Angelou** (4 tháng 4 năm 1928 – 28 tháng 5 năm 2014) là một nhà thơ, tác giả viết hồi ký, diễn viên người Mỹ. Bà cũng là nhân vật quan trọng trong phong trào đấu tranh chống phân biệt chủng tộc và vì công bằng xã hội. Bà đã xuất bản 7 tự truyện, ba cuốn sách tiểu luận, và một số tập thơ, và có có một danh sách các vở kịch, phim ảnh, và chương trình truyền hình kéo dài hơn năm mươi năm. Bà đã nhận được hàng chục giải thưởng và hơn ba mươi bằng tiến sĩ danh dự. Angelou được người ta biết nhiều nhất với loạt bài gồm bảy tự truyện, trong đó tập trung vào thời thơ ấu của bản thân và trải nghiệm đầu trưởng thành. Tác phẩm đầu tiên, *[[I Know Why the Caged Bird Sings]]* (1969) kể về cuộc đời của bà từ bé đến năm 17 tuổi và đã mang lại sự công nhận và hoan nghênh tầm quốc tế.

## Tiểu sử
Angelou sinh ngày 4 tháng 4 năm 1928 tại thành phố St. Louis, tiểu bang Missouri, với tên thật là **Marguerite Ann Johnson**. Marguerite là người con thứ hai của ông Bailey Johnson, một nhân viên chuyên về thực phẩm của Hải quân Mỹ, và Vivian Baxter Johnson, một y tá, nhưng cha mẹ cô bé đã ly dị nhau vào năm 1931. Anh trai của Marguerite tên là Bailey Jr. khi còn thơ ấu, đã gọi em gái bằng tên "Maya" do phát âm sai hai từ "my sister". Năm 3 tuổi, Marguerite và anh trai, khi đó 4 tuổi, đã bị cha mẹ gửi đi xa bằng xe lửa, từ Long Beach thuộc tiểu bang California, tới thị trấn Stamps thuộc tiểu bang Arkansas, và hai đứa trẻ thơ ngây chỉ có trên cổ tay hàng chữ ghi câu "Gửi người nào có liên quan" (To Whom It May Concern).

Tại thị trấn Stamps, Marguerite và Bailey được nuôi nấng bởi bà nội, Annie Henderson, và người chú Willie đã bị liệt nửa người. Annie sở hữu một cửa hàng thực phẩm tại một nơi mà người da đen vẫn còn bị kỳ thị và đe dọa. Ở đây, các hội viên của đảng 3 K thường đốt cây thánh giá lớn, hành hạ và treo cổ vài người da đen trong khi ngoài xã hội, mọi người da đen phải uống nước tại vòi nước dành riêng, phải ngồi phía sau xe buýt và phải vào rạp hát bằng cửa sau. Trong hoàn cảnh xã hội như thế, cô bé Marguerite mơ mộng có được mái tóc vàng, đôi mắt xanh và cô bé buồn tủi vì thân phận của kẻ da đen tóc quăn, cẳng chân lớn, hàm răng thưa mà "khoảng cách có thể gắn được cây viết chì số 2". Bailey và Marguerite theo học ngôi trường Lafayette nghèo khó, ngoài giờ học còn phải phụ giúp vào cửa tiệm thực phẩm, nuôi gà và chăm sóc mấy con heo.

Khi lên 8 tuổi, Margerite trở về thành phố St. Louis, sống với mẹ và bà Vivian thường say xỉn này có một người bạn trai gọi tên là Mr. Freeman, đã đe dọa và hãm hiếp cô bé Marguerite. Sau khi kẻ hung bạo này bị người chú của Marguerite giết chết, cô bé Marguerite đã chìm vào trong một thứ thế giới của sợ hãi và tội lỗi, rồi được trả về sống với bà nội Momma tại thị trấn Stamps khi trước. Dưới sự hướng dẫn của bà nội, Marguerite lấy lại được niềm tin vào cuộc sống và nhờ sự giúp đỡ của bà giáo cao tuổi Bertha Flowers, Marguerite Johnson đã đọc các tác phẩm của nhiều tác giả da trắng như Shakespeare, Kipling, Poe, Thackeray, James Weldon Butler và một số nhà văn da đen như Paul Dunbar, Langston Hughes, W.E.B. Du Bois, James Weldon Johnson.

## Tác phẩm

### Kịch
* *Cabaret for Freedom* (1960), với Godfrey Cambridge
* *The Least of These* (1966)
* *The Best of These* (1966)
* *Gettin' up Stayed on My Mind* (1967)
* *Sophocles, Ajax* (1974)
* *And Still I Rise* (1976), đạo diễn
* *Moon on a Rainbow Shawl* (1978), đạo diễn
### Tự truyện
* *I Know Why the Caged Bird Sings* (Chim hót trong lồng, 1969)
* *Gather Together in My Name* (Thu lượm, 1974)
* *Singin' and Swingin' and Gettin' Merry Like Christmas* (Hát và vui như đêm Giáng sinh, 1976)
* *The Heart of a Woman* (1981)
* *All God's Children Need Traveling Shoes* (1986)
* *A Song Flung Up to Heaven* (2002) 
* 'Mom & Me & Mom* ([[2013]])
===Thơ ca===
* *Just Give Me a Cool Drink of Water 'fore I Diiie* (Hãy cho tôi dòng nước lạnh trước khi chưa chết, [[1971]]), 20 bài
* *Oh Pray My Wings Are Gonna Fit Me Well* (Cầu xin cho tôi đôi cánh, [[1975]]), 36 bài
* *And Still I Rise* (Và tôi vươn lên, [[1978]]), 32 bài
* *Shaker, Why Don't You Sing?* ([[1983]]), 28 bài
* *Poems* (Những bài thơ, [[1986]])
* *Now Sheba Sings the Song* ([[1987]])
* *I Shall Not Be Moved* ([[1990]]), 32 bài
* *On the Pulse of Morning* (Nhịp điệp bình minh, [[1993]]), trường ca

* *The Complete Collected Poems of Maya Angelou* (Tuyển tập thơ hoàn chỉnh của Maya Angelou, [[1994]])
* *Phenomenal Woman: Four Poems Celebrating Women* ([[1995]])
* *A Brave and Startling Truth* ([[1995]]), trường ca
* *Amazing Peace* ([[2005]])
* *Mother: A Cradle to Hold Me* ([[2006]])
* *Poetry for Young People* ([[2007]])
===Tiểu luận===
* *Wouldn't Take Nothing for My Journey Now* ([[1993]]), 24 bài
* *Even the Stars Look Lonesome* ([[1997]]), 20 bài
* *Letter to My Daughter* (Lá thư gửi con gái, [[2008]]), 28 bài
===Sách thiếu nhi===
* *My Painted House, My Friendly Chicken and Me* ([[1994]])
* *Kofi and His Magic* (Kofi và phép màu của anh ta, [[1996]])
* *Life Doesn't Frighten Me* ([[1998]])
* *Maya's World series* (Thế giới Maya, [[2004]])
** *Izak of Lapland* (Izak ở Phần Lan)
** *Angelina of Italy* (Angelina ở Italy)
** *Renée Marie of France* (Renée Marie ở Pháp)
** *Mikale of Hawaii* (Mikale ở Hawaii)
===Sách dạy nấu ăn===
* *Hallelujah! The Welcome Table* ([[2004]])
* *Great Food, All Day Long: Cook Splendidly, Eat Smart* ([[2010]])

==Xem thêm==

* [[Martin Luther King]]
* [[Phân biệt chủng tộc]]

==Tham khảo==


==Tài liệu==
* Angelou, Maya (1969). *I Know Why the Caged Bird Sings*. New York: Random House. ISBN 978-0-375-50789-2
* Angelou, Maya (1993). *Wouldn't Take Nothing for My Journey Now*. New York: Random House. ISBN 978-0-394-22363-6
* Angelou, Maya (2008). *Letter to My Daughter*. New York: Random House. ISBN 978-0-8129-8003-5
* Braxton, Joanne M., ed. (1999). *Maya Angelou's I Know Why the Caged Bird Sings: A Casebook*. New York: Oxford Press. ISBN 978-0-19-511606-9
** Braxton, Joanne M. "Symbolic Geography and Psychic Landscapes: A Conversation with Maya Angelou", pp.&nbsp;3–20
** Tate, Claudia. "Maya Angelou: An Interview", pp.&nbsp;149–158
* Burr, Zofia. (2002). *Of Women, Poetry, and Power: Strategies of Address in Dickinson, Miles, Brooks, Lorde, and Angelou*. Urbana, Illinois: University of Illinois Press. ISBN 978-0-252-02769-7
* DeGout, Yasmin Y. (2009). "The Poetry of Maya Angelou: Liberation Ideology and Technique". In *Bloom's Modern Critical Views—Maya Angelou*, Harold Bloom, ed. New York: [[Infobase Publishing]], pp.&nbsp;121–132. ISBN 978-1-60413-177-2
* Gillespie, Marcia Ann, Rosa Johnson Butler, and Richard A. Long. (2008). *Maya Angelou: A Glorious Celebration*. New York: Random House. ISBN 978-0-385-51108-7
* Hagen, Lyman B. (1997). *Heart of a Woman, Mind of a Writer, and Soul of a Poet: A Critical Analysis of the Writings of Maya Angelou*. Lanham, Maryland: University Press. ISBN 978-0-7618-0621-9
* Lauret, Maria (1994). *Liberating Literature: Feminist Fiction in America*. New York: Routledge Press. ISBN 978-0-415-06515-3
* Long, Richard. (2005). "Maya Angelou". *Smithsonian* *'36**, (8): pp.&nbsp;84–85
* Lupton, Mary Jane (1998). ''Maya Angelou: A Critical Companion''. Westport, Connecticut: Greenwood Press. ISBN 978-0-313-30325-8
* McWhorter, John. (2002). [http://www.tnr.com/article/saint-maya "Saint Maya."] ''The New Republic'' **226**, (19): pp.&nbsp;35–41.
* O'Neale, Sondra. (1984). "Reconstruction of the Composite Self: New Images of Black Women in Maya Angelou's Continuing Autobiography", in ''Black Women Writers (1950–1980): A Critical Evaluation'', [[Mari Evans]], ed. Garden City, N.Y: Doubleday. ISBN 978-0-385-17124-3
* Toppman, Lawrence. (1989). "Maya Angelou: The Serene Spirit of a Survivor", in ''Conversations with Maya Angelou'', Jeffrey M. Elliot, ed. Jackson, Mississippi: University Press. ISBN 978-0-87805-362-9
* Walker, Pierre A. (October 1995). "Racial Protest, Identity, Words, and Form in Maya Angelou's I Know Why the Caged Bird Sings". ''College Literature'' **22''', (3): pp.&nbsp;91–108.

## Liên kết ngoài

*  – Trang web chính thức
* 
* 
* 
* 
* 
* Maya Angelou memorial service at Wake Forest University
* Maya Angelou  (some acting credits) at Aveleyman.com
* Spring, Kelly. "Maya Angelou" . National Women's History Museum. 2017.