SMS Yorck

**SMS ''Yorck*** là chiếc thứ hai cũng là chiếc sau cùng trong lớp [[tàu tuần dương bọc thép]] [[Roon (lớp tàu tuần dương)|*Roon*]] của [[Hải quân Đế quốc Đức]]. *Yorck* được đặt tên theo [[Ludwig Yorck von Wartenburg]], vị [[nguyên soái|thống chế]] người [[Phổ]]; con tàu được đặt lườn tại xưởng tàu của hãng [[Blohm & Voss]] ở [[Hamburg]] và hoàn tất vào [[tháng mười một|tháng 11]] năm [[1905]] với phí tổn 16.241.000 [[Mác vàng Đức|Mác]]. Nó có [[trọng lượng choán nước]]  và được trang bị dàn pháo chính bao gồm bốn khẩu [[hải pháo 21 cm SK L/40|pháo  SK L/40]]; nó đạt được tốc độ tối đa .

*Yorck* chỉ có một quãng đời phục vụ ngắn ngủi; nó hoạt động cho hạm đội được bảy năm trước khi ngừng hoạt động và được đưa về lực lượng dự bị. Khi [[Chiến tranh thế giới thứ nhất|Chiến tranh Thế giới thứ nhất]] nổ ra, nó được tái huy động và đưa ra phục vụ tại tuyến đầu. Khi quay trở về sau chiến dịch [[bắn phá Yarmouth]] vào ngày [[3 tháng 11]] năm [[1914]], nó mắc phải sai lầm dẫn đường trong hoàn cảnh sương mù nặng, và đã đi nhầm vào một bãi [[thủy lôi]] phòng thủ của Đức. Trúng phải hai quả thủy lôi, con tàu lật úp và chìm nhanh chóng với tổn thất nhân mạng nặng nề; nhưng các nguồn khác nhau không thống nhất về con số tổn thất chính xác. Vị chỉ huy của nó sau đó bị truy tố trước tòa án binh về tội cẩu thả. Xác tàu đắm của *Yorck* được dọn sạch dần dần, bắt đầu từ năm [[1929]]-[[1930]], lặp lại vào năm [[1965]] và chỉ hoàn tất vào đợt cuối cùng giữa những năm [[thập niên 1980|1980]].

== Thiết kế và chế tạo ==


*Yorck* được đặt hàng dưới cái tên tạm thời *Ersatz Deutschland* như là sự thay thế cho chiếc [[tàu frigate|tàu frigate bọc sắt]] cũ [[SMS Deutschland (1874)|*Deutschland*]], vốn được đổi tên thành *Jupiter* và cải biến thành một [[tàu mục tiêu]]. Nó được chế tạo tại xưởng tàu của hãng [[Blohm & Voss]] ở [[Hamburg]] dưới số hiệu chế tạo 167, được đặt lườn vào [[tháng hai|tháng 2]] năm [[1903]] và được hạ thủy vào ngày [[14 tháng 5]] năm [[1904]] dưới sự hiện diện của  [[Nguyên soái|Thống chế]] [[Wilhelm von Hahnke]]. Công việc trang bị hoàn tất vào ngày [[21 tháng 11]] năm [[1905]] và nó được đưa vào hoạt động với Hải quân Đức cùng ngày hôm đó. Con tàu đã làm tiêu tốn của Chính phủ Đức 16.241.000 [[Mác vàng Đức|Mác]].

*Yorck* có [[trọng lượng choán nước]] tiêu chuẩn  và lên đến  khi đầy tải; với một chiều dài , mạn thuyền rộng  và độ sâu của mớn nước là  phía trước. Nó được vận hành bởi ba [[động cơ hơi nước]] ba buồng bành trướng, tạo một công suất tổng cộng  và đạt đến tốc độ tối đa khi chạy thử máy là . Nó chở theo cho đến  [[than đá|than]], cho phép có tầm hoạt động tối đa  khi di chuyển ở tốc độ đường trường .

Nó được trang bị bốn khẩu pháo [[hải pháo 21 cm SK L/40 gun| SK L/40]] bố trí trên hai [[tháp pháo]] nòng đôi, gồm một phía trước và một phía sau [[cấu trúc thượng tầng]]. Dàn pháo hạng hai bao gồm mười khẩu  và mười bốn khẩu ; bốn ống phóng [[ngư lôi]] ngầm  được phân bố gồm một trước mũi, một phía đuôi và một mỗi bên mạn.

== Lịch sử hoạt động ==
=== Các hoạt động trước chiến tranh ===
Sau khi được đưa vào hoạt động, *Yorck* phục vụ cùng Hải đội Tuần dương. [[Franz von Hipper]], sau này là Tổng tư lệnh Hải quân Đức, đã là chỉ huy của con tàu từ ngày [[1 tháng 10]] năm [[1911]] đến ngày [[26 tháng 1]] năm [[1912]]. Vào đầu [[tháng ba|tháng 3]] năm [[1913]], hạm đội tiến hành cơ động tại vùng biển ngoài khơi đảo [[Helgoland]] tại [[Bắc Hải (châu Âu)|Bắc Hải]]. Sáng sớm ngày [[4 tháng 3]] khi biển đang động mạnh, [[tàu khu trục]] [[SMS S178|*S178*]] đi chệch khỏi đội hình và tìm cách băng ngang trước mũi *Yorck*. Một cơn sóng lớn xô chiếc tàu khu trục ngay vào mũi chiếc tàu tuần dương, làm cắt đôi *S178*. Chỉ có 13 người trong tổng số 83 thành viên thủy thủ đoàn của chiếc tàu khu trục được cứu vớt do thời tiết quá xấu.

*Yorck* được cho ngừng hoạt động và đưa về lực lượng dự bị vào [[tháng năm|tháng 5]] năm [[1913]], khi hầu hết thủy thủ của nó chuyển sang chiếc [[tàu chiến-tuần dương]] [[SMS Seydlitz|*Seydlitz*]] vừa mới hoàn tất. Giờ đây đã là Phó tư lệnh Hải đội Tàu chiến-tuần dương, Hipper cho rằng "*Seydlitz* có một tinh thần mạnh và một ý chí rất cao, được thừa hưởng từ tinh thần của thủy thủ chiếc *Yorck* cũ." Vào ngày [[12 tháng 8]] năm [[1914]], *Yorck* được cho tái hoạt động khi có nguy cơ chiến tranh bùng nổ, và được phân về Đội Tuần tiễu 3.

=== Chiến tranh Thế giới thứ nhất ===

Vào ngày [[3 tháng 11]] năm [[1914]], *Yorck* tham gia hoạt động tác chiến đầu tiên trong chiến tranh do Hải quân Đức tiến hành. Nó được phái tăng cường cho lực lượng của Đội Tuần tiễu 1, vốn bao gồm các tàu chiến-tuần dương *Seydlitz*, [[SMS Moltke (1910)|*Moltke*]] và [[SMS Von der Tann|*Von der Tann*]] cùng tàu tuần dương bọc thép lớn [[SMS Blücher|*Blücher*]]. Dưới quyền chỉ huy của Hipper, đơn vị này được giao nhiệm vụ [[bắn phá Yarmouth]] tại bờ biển nước [[Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland|Anh]]. Bốn chiếc tàu chiến lớn đã bắn phá thị trấn ven biển, nhưng chỉ gây ít thiệt hại, đồng thời đánh chìm [[tàu ngầm]] [[HMS D5|*D5*]] của đối phương. Khi quay trở về [[Heligoland Bight]] cuối ngày hôm đó, lực lượng của Hipper gặp phải sương mù nặng, ngăn trở các con tàu có thể tiến vào [[Wilhelmshaven]]; thay vì vậy chúng phải thả neo qua đêm tại vũng biển [[Schillig]]. *Yorck* tìm cách đi vào Wilhelmshaven lúc sáng sớm ngày [[4 tháng 11]], nhưng hoa tiêu của nó đã mắc sai lầm khi dẫn đường khiến nó đi ngay vào một bãi [[Thủy lôi|mìn]] phòng thủ của Đức. *Yorck* trúng phải hai quả thủy lôi, lật úp và chìm nhanh chóng với tổn thất nhân mạng nặng nề.

Các nguồn khác nhau không thống nhất về con số tổn thất chính xác của *Yorck*; tác giả Tarrant cho rằng có 127 người trong tổng số 629 thành viên thủy thủ đoàn được cứu vớt, trong khi Erich Gröner cho rằng chỉ có 336 người thiệt mạng; Daniel Butler cho biết "khoảng 235 người" đã chết trong vụ đắm tàu. Một bài tường thuật trên báo *New York Times* vào lúc đó cho rằng con tàu chìm "với tổn thất trên 300 người". Vị chỉ huy của *Yorck*, [[Đại tá Hải quân]] Piper, nằm trong số những người được cứu sống. Vào [[tháng mười hai|tháng 12]] năm [[1914]] ông bị đưa ra tòa án binh và bị kết án có lỗi cẩu thả và bất tuân mệnh lệnh. Xác tàu đắm của *Yorck'' được tháo dỡ một phần vào năm 1929-1930, một số công việc khác được tiến hành vào năm 1965, nhưng con tàu chỉ được tháo dỡ hoàn toàn khi công việc được tái tục vào năm 1982.

## Tham khảo
### Ghi chú

### Chú thích

### Thư mục
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*