open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Họ Cu li

**Họ Cu li** (hay **cù lần**, **khỉ gió**, **xấu hổ**)  (**Lorisidae**; hoặc đôi khi được viết là **Loridae**) là một họ linh trưởng mũi ướt. Các loài cu li là những động vật có thân hình mảnh mai sống trên cây, và bao gồm cu li, vượn gấu và angwantibo. Chúng sống ở vùng nhiệt đới, Trung Phi cũng như ở Nam và Đông Nam Á. Họ này được Gray miêu tả năm 1821. Các loài này là một trong những loài đi kiếm ăn vào ban đêm.

## Phân loại
Họ Cu li có 5 chi và 11 loài.

* Bộ Primates
** Phân bộ Strepsirrhini
*** Cận bộ Lemuriformes
**** Liên họ Lorisoidea
***** **Họ Lorisidae**
****** Phân họ Perodicticinae
******* Chi *[[Arctocebus]]*
******** *[[Arctocebus calabarensis]]*
******** *[[Arctocebus aureus]]*
******* Chi *[[Perodicticus]]*
******** *[[Perodicticus potto]]*
******* Chi *[[Pseudopotto]]*
******** *[[Pseudopotto martini]]*
****** Phân họ Lorinae
******* Chi *[[Loris]]*
******** *[[Loris tardigradus]]*
******** *[[Loris lydekkerianus]]*
******* Chi *[[Nycticebus]]*
******** *[[Nycticebus bancanus]]*
******** *[[Nycticebus bengalensis]]*
******** *[[Nycticebus borneanus]]*
******** *[[Nycticebus coucang]]*
******** *[[Nycticebus javanicus]]*
******** *[[Nycticebus kayan]]*
******** †*[[? Nycticebus linglom]]*
******** *[[Nycticebus menagensis]]*
******** *[[Nycticebus pygmaeus]]*

## Hình ảnh

Tập tin:Slow Loris Female.jpg
Tập tin:Plumplori (Stenops tardigradus).png
Tập tin:Loris lydekkerianus nordicus 003.jpg
Tập tin:Smit.Faces of Lorises.jpg


## Tham khảo
Galagidae

**Galago**, hay ***nagapy*** (nghĩa là "khỉ đêm" trong tiếng Afrikaans), là những loài linh trưởng sống về đêm đặc hữu ở lục địa châu Phi cận sa mạc Sahara, và tạo nên họ **Galagidae** (đôi khi còn được gọi là **Galagonidae**). Chúng được coi là một nhóm chị em của Họ Cu li (Lorisidae).

Theo một số nguồn, cái tên "bé bụi" xuất phát từ tiếng kêu hoặc hình dáng của chúng. Tên gọi tiếng Ghana, *aposor* được đặt cho chúng do khả năng bám chặt vào các cành cây của chúng.

Về cả sự đa dạng và số lượng, bé bụi là những loài linh trưởng mũi ướt thành công nhất ở châu Phi, theo Tổ chức Động vật Hoang dã Châu Phi. Họ này được Gray miêu tả năm 1825.

## Phân loại
*Chi *[[Otolemur]]*
***[[Otolemur crassicaudatus]]*
***[[Otolemur monteiri]]*
***[[Otolemur garnettii]]*
*Chi *[[Euoticus]]*
***[[Euoticus elegantulus]]*
***[[Euoticus pallidus]]*
*Chi *[[Sciurocheirus]]*
***[[Sciurocheirus alleni]]*
***[[Sciurocheirus cameronensis]]*
***[[Sciurocheirus gabonensis]]*
***[[Sciurocheirus makandensis]]*
*Chi *[[Galago]]*
**Nhóm *Galago senegalensis*
****[[Galago senegalensis]]*
****[[Galago moholi]]*
****[[Galago gallarum]]*
**Nhóm *Galago matschiei*
****[[Galago matschiei]]*
*Chi *[[Galagoides]]*
**Nhóm *Galagoides zanzibaricus*
****[[Galagoides zanzibaricus]]*
****[[Galagoides granti]]*
****[[Galagoides nyasae]]*
**Nhóm *Galagoides orinus* 
****[[Galagoides orinus]]*
****[[Galagoides rondoensis]]*
** Nhóm *Galagoides demidoff*)
****[[Galagoides demidovii]]*
****[[Galagoides thomasi]]*
****[[Galagoides cocos]]*
*Chi †*[[Laetolia]]*
**†*[[Laetolia sadimanensis]]*

## Hình ảnh

Tập tin:Galago senegalensis.jpg
Tập tin:GarnettsGalago CincinnatiZoo.jpg


## Chú thích

 
## Liên kết ngoài

* Galagidae in Mammal Species of the World. Wilson, Don E., & Reeder, DeeAnn M. (editors) (2005). Mammal Species of the World — A Taxonomic and Geographic Reference. Third edition. ISBN 0801882214.
* 
* 
* 
*
Tarsiidae

**Tarsier** hay **vượn mắt kính** là những loài linh trưởng mũi khô thuộc họ **Tarsiidae**, họ còn sinh tồn duy nhất trong phân thứ bộ Tarsiiformes. Mặc dù nhóm này đã từng phổ biến hơn, tất cả các loài của nó còn sống ngày nay đều chỉ được tìm thấy ở các đảo ở Đông Nam Á, đặc biệt là ở Philippines, Malaysia, Indonesia và Brunei.

Chúng được tìm thấy chủ yếu trong các môi trường sống trong rừng, đặc biệt là các khu rừng có dây leo, vì dây leo cho chúng sự hỗ trợ thẳng đứng khi leo cây. Họ này được Gray miêu tả năm 1825.

## Phân loại

## Hình ảnh

Tập tin:Tarsius Syrichta-GG.jpg
Tập tin:Tarsier Hugs Mossy Branch.jpg
Tập tin:Philippine Tarsier.jpg
Tập tin:Baboon Bark.ogg


## Chú thích

## Tham khảo
* 
*
Họ Khỉ đuôi cong

***Cebidae*** là một họ động vật có vú trong bộ Linh trưởng. Họ này được Gray miêu tả năm 1831.

## Phân loại
Theo MSW:
* Họ *Cebidae*
** Phân họ *[[Callitrichinae]]* (tách ra từ họ *[[Callitrichidae]]* theo ITIS)
*** Chi *[[Callimico]]*
*** Chi *[[Callithrix]]*
*** Chi *[[Leontopithecus]]*
*** Chi *[[Saguinus]]*
** Phân họ *[[Cebinae]]*
*** Chi *[[Cebus]]*
** Phân họ *[[Saimiriinae]]*
*** Chi *[[Saimiri]]*

## Hình ảnh

Tập tin:Cebus capucinus.png
Tập tin:Cebus capucinus, Costa Rica.JPG
Tập tin:Cebus albifrons edit.jpg
Tập tin:Weißbüschelaffe (Callithrix jacchus).jpg


## Chú thích

## Tham khảo
*
Megalonychidae

Lười ***Megalonychidae*** là một họ động vật có vú trong bộ Pilosa. Họ này được Ameghino miêu tả năm 1889. Họ này gồm nhóm tuyệt chủng *[[Megalonyx]]* và 2 loài còn sinh tồn trong chi *[[Choloepus]]*. Các loài Megalonychidae xuất hiện đầu tiên vào Oligocene sớm, 35 triệu năm trước ở miền nam Argentina (Patagonia), và lan rộng đến Antilles vào Miocene sớm. Megalonychidae đến Bắc Mỹ đầu tiên ở island-hopping, 9 triệu năm trước, trước khi hình thanh eo đất Panama. Một vài nhánh của Megalonychidae tăng về kích thước theo thời gian. Loài đầu tiên trong nhóm này nhỏ và có thể một phần sống trên cây, trong khi đó, các loài trong Pliocene (khoảng 5 đến 2 triệu năm trước) đã có kích thước bằng phân nửa của loài *[[Megalonyx jeffersonii]]* trong Pleistocene muộn kể từ thời kỳ băng hà gần đây. Một số loài ở vùng Caribe từng có kích thước cỡ con mèo; với kích thước lùn như vậy nó đặc biệt thích nghi vùng nhiệt đới và các môi trường đảo hạn chế của chúng. Kích thước nhỏ này cho phép chúng sống trên cây.

Các loài Megalonychidae sống dưới mặt đất đã tuyệt chủng ở Bắc và Nam Mỹ vào cuối Pleistocene, và ở Antilles cách nay khoảng 5000 năm trước hiện tại (trước 1950).

## Phân loại
**Họ MEGALONYCHIDAE <small>[[Paul Gervais|Gervais]], 1855</small>**


*Phân họ Megalonychinae
**Chi †*[[Diabolotherium]]*
**Chi †*[[Megalonychops]]* (*incertae sedis*)
**Chi †*[[Meizonyx]]* (*incertae sedis*)
**Chi †*[[Pliometanastes]]*
**Chi †*[[Sinclairia (sloth)|Sinclairia]]* (*incertae sedis*)
**Chi †*[[Valgipes]]* (*incertae sedis*)
**Tông †Megalonychini
***Chi †*[[Imagocnus]]*
***Phân tông †Megalonychina
****cận tông †Megalonychi
*****Chi †*[[Protomegalonyx]]*
*****Chi †*[[Megalonyx]]*
****Cận tông †Megalocni
*****Chi †*[[Megalocnus]]*
*****Chi †*[[Neomesocnus]]*
***Phân tông †Mesocnina
****Chi †*[[Neocnus]]*
****Chi †*[[Parocnus]]*
**Tông Choloepodini
***Subtribe †Acratocnina
****Chi †*[[Miocnus]]*
****Chi †*[[Acratocnus]]*
****Chi †*[[Synocnus]]*
***Phân tông Choloepodina &ndash; 
****Chi *[[Choloepus]]*

*Phân họ †Ortotheriinae
**Chi †*[[Proschisomotherium]]*
**Chi †*[[Eucholoeops]]*
**Chi †*[[Pseudortotherium]]*
**Chi †*[[Megalonychotherium]]*
**Chi †*[[Paranabradys]]*
**Chi †*[[Pliomorphus]]*
**Chi †*[[Torcellia]]*
**Chi †*[[Ortotherium]]*
**Chi †*[[Menilaus]]*
**Chi †*[[Diodomus]]*
**Chi †*[[Habanocnus]]*
**Chi †*[[Paulocnus]]*



## Hình ảnh

Tập tin:Two-toed sloth Costa Rica - cropped.jpg
Tập tin:Hoffmann-Sloth.jpg
Tập tin:Megalonyx wheatleyi.JPG


## Chú thích

 
## Tham khảo
Họ Khỉ đêm

***Aotus*** là một họ động vật có vú trong bộ Linh trưởng. Họ này được Elliot miêu tả năm 1913.

## Phân loại
* *[[Aotus azarai]]*
* *[[Aotus brumbacki]]*
* *[[Aotus hershkovitzi]]*
* *[[Aotus infulatus]]*
* *[[Aotus lemurinus]]*
* *[[Aotus miconax]]*
* *[[Aotus nancymaae]]*
* *[[Aotus nigriceps]]*
* *[[Aotus trivirgatus]]*
* *[[Aotus vociferans]]*
* *[[Aotus zonalis]]*

## Hình ảnh

Tập tin:Stavenn Aotus trivirgatus 00.jpg


## Chú thích

## Tham khảo
*
Họ Khỉ Tân thế giới

**Họ Khỉ Tân thế giới**, tên khoa học ***Pitheciidae***, là một họ động vật có vú trong bộ Linh trưởng. Họ này được Mivart miêu tả năm 1865.

Phần lớn các loài có nguồn gốc từ khu vực Amazonia khu vực của Brasil, với một số được tìm thấy từ Colombia ở phía bắc Bolivia ở phía nam.

## Đặc điểm
Các loài trong họ khỉ này có kích thước vừa và nhỏ, với kích cỡ từ 23&nbsp;cm chiều dài đầu-thân, cho những loài nhỏ hơn, 44–49&nbsp;cm trong các loài lớn hơn. Chúng có lông trung bình đến dài, có một loạt các màu sắc, thường có các mảng màu tương phản, đặc biệt là trên mặt.
Chúng sinh hoạt ban ngày và sống trên cây, được tìm thấy trong các khu rừng nhiệt đới từ đầm lầy, vùng thấp sườn núi. Chúng chủ yếu là [ăn[thực vật, chủ yếu là trái cây và hạt giống, mặc dù một số loài cũng sẽ ăn một số lượng nhỏ côn trùng. Công thức răng là: 

## Phân loại

* **Họ Pitheciidae**: titi, saki và uakari
** Phân họ Callicebinae
*** Chi *[[Callicebus]]*
**** *[[Callicebus donacophilus]]*
**** *[[Callicebus modestus]]*
**** *[[Callicebus oenanthe]]*
**** *[[Callicebus olallae]]*
**** *[[Callicebus pallescens]]*
**** *[[Callicebus baptista]]*
**** *[[Callicebus bernhardi]]*
**** *[[Callicebus brunneus]]*
**** *[[Callicebus cinerascens]]*
**** *[[Callicebus hoffmannsi]]*
**** *[[Callicebus moloch]]*
**** *[[Callicebus barbarabrownae]]*
**** *[[Callicebus coimbrai]]*
**** *[[Callicebus melanochir]]*
**** *[[Callicebus nigrifrons]]*
**** *[[Callicebus personatus]]*
**** *[[Callicebus caligatus]]*
**** *[[Callicebus cupreus]]*
**** *[[Callicebus aureipalatii]]*
**** *[[Callicebus discolor]]*
**** *[[Callicebus dubius]]*
**** *[[Callicebus ornatus]]*
**** *[[Callicebus stephennashi]]*
**** *[[Callicebus lucifer]]*
**** *[[Callicebus lugens]]*
**** *[[Callicebus medemi]]*
**** *[[Callicebus purinus]]*
**** *[[Callicebus regulus]]*
**** *[[Callicebus torquatus]]*
** Phân họ Pitheciinae
*** Chi *[[Cacajao]]*
**** *[[Cacajao melanocephalus]]*
**** *[[Cacajao calvus]]*
**** *[[Cacajao ayresii]]**
**** *[[Cacajao hosomi]]**
***Chi †*[[Carlocebus]]*
****†*[[Carlocebus carmenensis]]*
****†*[[Carlocebus intermedius]]*
***Chi †*[[Cebupithecia]]*
****†*[[Cebupithecia sarmientoi]]*
*** Chi *[[Chiropotes]]*
**** *[[Chiropotes satanas]]*
**** *[[Chiropotes chiropotes]]*
**** *[[Chiropotes israelita]]*
**** *[[Chiropotes utahickae]]*
**** *[[Chiropotes albinasus]]*
***Chi †*[[Homunculus (chi)|Homunculus]]*
****†*[[Homunculus patagonicus]]*
***Chi †*[[Nuciruptor]]*
****†*[[Nuciruptor rubricae]]*
***Chi †*[[Paralouatta]]*
**** †*[[Paralouatta marianae]]*
*** Chi *[[Pithecia]]*
**** *[[Pithecia pithecia]]*
**** *[[Pithecia monachus]]*
**** *[[Pithecia irrorata]]*
**** *[[Pithecia aequatorialis]]*
**** *[[Pithecia albicans]]*
***Chi †*[[Proteropithecia]]*
****†*[[Proteropithecia neuquenensis]]*
***Chi †*[[Soriacebus]]*
****†*[[Soriacebus ameghinorum]]*
****†*[[Soriacebus adrianae]]*

Newly described species.

†Extinct taxa.

## Hình ảnh

Tập tin:Pithecia pithecia skansen 2006.jpg
Tập tin:WhiteFacedSaki.jpg
Tập tin:Male uakari.jpg
Tập tin:White Faced Saki.jpg


## Chú thích

## Tham khảo
*
Atelidae

***Atelidae*** là một họ động vật có vú trong bộ Linh trưởng. Họ này được Gray miêu tả năm 1825.

## Phân loại
* **Họ** ***Atelidae***
** **Phân họ** *[[Alouattinae]]*
*** Chi *[[Alouatta]]*
** **Phân họ** *[[Atelinae]]*
*** Chi *[[Ateles]]*
*** Chi *[[Brachyteles]]*
*** Chi *[[Lagothrix]]*
*** Chi *[[Oreonax]]*

## Hình ảnh

Tập tin:AtelesGeoffroyi.jpg
Tập tin:Ateles-fusciceps 54724770b.jpg
Tập tin:Panama spider monkey, Costa Rica.JPG
Tập tin:Alouatta seniculus.jpg


## Chú thích

## Tham khảo
*
Họ Chuột gai

**Họ Chuột gai**, tên khoa học ***Platacanthomyidae***, là một họ động vật có vú trong bộ Gặm nhấm. Họ này được Alston miêu tả năm 1876.

## Phân loại
***Họ Platacanthomyidae**
**Chi †*[[Neocometes]]*
***†*[[Neocometes brunonis]]*
***†*[[Neocometes orientalis]]*
***†*[[Neocometes similis]]*
**Chi *[[Platacanthomys]]* 
***†*[[Platacanthomys dianensis]]*
****[[Platacanthomys lasiurus]]*
**Chi *[[Typhlomys]]* 
****[[Typhlomys cinereus]]* (Chuột mù)
***†*[[Typhlomys hipparionium]]*
***†*[[Typhlomys intermedius]]*
***†*[[Typhlomys macrourus]]*
***†*[[Typhlomys primitivus]]*

## Hình ảnh

Tập tin:Typhlomys cinereus ZooKeys-164-041-g004.jpg

## Chú thích

## Tham khảo
*
Nesomyidae

***Nesomyidae*** là một họ động vật có vú trong bộ Gặm nhấm. Họ này được Major miêu tả năm 1897.

## Phân loại
; Họ Nesomyidae được chia thành 6 phân họ, 23 chi
# Cricetomyinae 
## Beamys 
## Cricetomys 
## Saccostomus
# Delanymyinae 
## Delanymys
# Dendromurinae 
## Dendromus 
## Dendroprionomys 
## Leimacomys (hiện được đặt trong phân họ Leimacomyinae, họ Muridae)
## Malacothrix 
## Megadendromus 
## Prionomys 
## Steatomys
# Mystromyinae 
## Mystromys 
## †Proodontomys
# Nesomyinae 
## Brachytarsomys 
## Brachyuromys 
## Eliurus 
## Gymnuromys 
## Hypogeomys 
## Macrotarsomys 
## Monticolomys 
## Nesomys 
## Voalavo
# Petromyscinae
## Petromyscus

## Hình ảnh

Tập tin:Cricetomys emini.jpg
Tập tin:Food Reward.JPG
Tập tin:Crycetomis emini.jpg


## Chú thích

## Liên kết ngoài
*
Anomaluridae

**Anomaluridae** là một họ động vật gặm nhấm được tìm thấy ở Trung Phi. Chúng được biết đến là **anomalure** hay **sóc đuôi lông**. Bảy loài còn sinh tồn được phân thành ba chi. Đa số có sắc lông rực rỡ. Họ này được Gervais miêu tả năm 1849.

Tất cả các loài trong họ này trừ sóc đuôi lông Cameroon đều có màng giữa chân trước và chân sau giống như sóc bay, nhưng chúng không có quan hệ họ hàng với các loài sóc bay của tông Petauristini thuộc Họ Sóc (Sciuridae). Chúng được phân biệt bởi hai hàng vảy nhọn, nhô lên ở mặt dưới đuôi của chúng. Giải phẫu đầu của chúng khá khác biệt so với đầu các loài sóc bay trong Họ Sóc.

Đa số các loài họ này nghỉ ngơi vào ban ngày trong các hốc cây rỗng, với số lượng lên đến vài chục con trên một cây. Chúng chủ yếu là động vật ăn thực vật, và có thể di chuyển đến 6&nbsp;km (3,7 dặm) từ cây chúng nơi chúng nghỉ ngơi để tìm kiếm lá, hoa hoặc quả, mặc dù chúng cũng ăn một lượng nhỏ côn trùng. Chúng sinh những lứa lên đến ba con, những con được sinh ra có sẵn lông và năng động.

Chúng đại diện cho một trong những sự tiến hóa độc lập của khả năng lướt ở động vật có vú. Những loài khác bao gồm các loài sóc bay thực sự của lục địa Á-Âu và Bắc Mỹ, chồn bay của Đông Nam Á, và thú có túi biết lượn trong phân bộ Phalangeriformes của Úc.

## Phân loại
***Họ Anomaluridae**
**Phân họ Anomalurinae (sóc đuôi lông lớn)
***Chi *[[Anomalurus]]*
*****[[Anomalurus beecrofti]];* sóc bay Beecroft
*****[[Anomalurus derbianus]];* sóc bay đuôi lông Lord Derby
*****[[Anomalurus pelii]];* sóc bay Pel
*****[[Anomalurus pusillus]];* sóc đuôi lông lùn
**Phân họ Zenkerellinae (sóc đuôi lông nhỏ)
***Chi *[[Idiurus]]*
*****[[Idiurus macrotis]];* sóc bay đuôi lông tai dài
**** *[[Idiurus zenkeri]];* sóc bay đuôi lông lùn
***Chi *[[Zenkerella (động vật)|Zenkerella]]*
*****[[Sóc đuôi lông Cameroon|Zenkerella insignis]];* sóc đuôi lông Cameroon

## Hình ảnh

Tập tin:AnomalurusFulgensKeulemans.jpg
Tập tin:AnomalurusBeecroftiWolf.jpg


## Chú thích

## Tham khảo
*
Pedetidae

**Pedetidae** là một họ động vật có vú thuộc Bộ Gặm nhấm. Có 2 loài còn sinh tồn: Springhare Nam Phi (*[[Pedetes capensis]]*) và Springhare Đông Phi (*[[Pedetes surdaster]]*). Chúng phân bố tại khắp miền nam và đông châu Phi, cũng như quanh Kenya, Tanzania và Uganda. Hóa thạch của họ này được tìm thấy xa về phía bắc tới tận Thổ Nhĩ Kỳ. Pedetidae và Anomaluridae tạo nên phân bộ Anomaluromorpha. Chi hóa thạch *[[Parapedetes]]* cũng có họ hàng với Pedetidae.

## Phân loại
**[[Pedetes]]* Illiger, 1811 (Đầu Pliocen tới nay ở châu Phi)
**[[Megapedetes]]* Macinnes, 1957 (Miocen sớm và trung ở châu Phi, Ả Rập Saudi, Israel, và Thổ Nhĩ Kỳ)
**[[Oldrichpedetes]]* Pickford & Mein, 2011 (Miocen sớm tới Pliocen sớm ở châu Phi)
**[[Rusingapedetes]]* Pickford & Mein, 2011 (Miocen sớm ở châu Phi)
## Chú thích

## Tham khảo
*
Ctenodactylidae

***Ctenodactylidae*** (tên thông thường tiếng Anh: *gundi* và *comb rat*) là một họ động vật có vú nhỏ sinh sống ở châu Phi. Chúng hiện diện tại những sa mạc đá dọc theo phần phía bắc châu lục này. Ctenodactylidae gồm có bốn chi còn sinh tồn với năm loài (*[[Pectinator spekei]]*, *[[Felovia vae]]*, Ctenodactylus vali, *[[Ctenodactylus gundi]]* và *[[Massoutiera mzabi]]*), cũng như nhiều chi và loài đã tuyệt chủng. Đây là một họ trong siêu họ Ctenodactyloidea. Chúng được các nhà tự nhiên học chú ý lần đầu tiên tại Tripoli năm 1774, và đã được đặt cho tên 'chuột gundi'.
## Đặc điểm
Gundi dài từ 17–18&nbsp;cm, với cơ thể chắc nịch được phủ lông mềm, chân ngắn và mắt to. Chúng chỉ có bốn ngón ở mỗi chân. Gundi có đuôi ngắn, mà ở vài loài được phủ một đám lông lớn, giúp chúng giữ thăng bằng khi di chuyển trong môi trường nhiều đá và không bằng phẳng. Chúng ăn thực vật, ăn gần như tất cả các loài cây hiện hữu tại nơi sống. Như nhiều động vật sa mạc khác, gundi không uống, mà lấy tất cả lượng nước cần thiết từ thức ăn. Răng cửa thiếu lớp men cứng màu cam thường thấy ở nhiều gặm nhấm khác. Nha thức của gundi là: 
Con cái sinh ra hai con non một lứa, sau thời kỳ mang thai hai tháng. Vì sự cần thiết duy trì lượng nước trong cơ thể, gundi cái chỉ tiết một lượng sữa nhỏ, và con non hoàn toàn cai sữa khi bốn tuần tuổi.

 
Gundi sống theo bầy gồm tới hơn 100 cá thể, dù bầy thường nhỏ hơn nhiều tại nơi khan hiếm thức ăn. Chúng không đào hang lâu dài, mà chỉ trốn tại những khe đá vào ban đêm, hay vào buổi trưa khi nhiệt độ trở nên quá nóng. Chúng có giao tiếp âm thanh, với các tiếng kêu báo động và báo hiệu để bầy hợp lại với nhau.
## Tiến hóa
Theo một nghiên cứu trình tự DNA, tổ tiên của gundi tách khỏi tổ tiên của chuột núi Lào vào Tầng Lutetia, chừng 44 triệu năm trước (Tiền/Trung Eocen).
## Chú thích

## Tham khảo
*
Aplodontiidae

**Aplodontiidae** là một họ động vật có vú trong bộ Gặm nhấm. Họ này được Brandt miêu tả năm 1855. Họ này hiện chí có 1 chi và 1 loài duy nhất còn sinh tồn là 'Aplodontia rufa*.

== Phân loại ==
*'Aplodontiidae*' chỉ có 1 chi và 1 loài còn sinh tồn, các hóa thạch được phát hiện có tuổi từ [[Thế Oligocen|Oligocene]] đến [[Thế Miocen|Miocene]] ở [[châu Á]], [[Thế Oligocen|Oligocene]] ở [[châu Âu]] và từ [[Thế Oligocen|Oligocene]] đến nay ở [[Bắc Mỹ]].
* †*Ameniscomys* Dehm, 1950
* †*Ansomys* Qiu, 1987
* *Aplodontia* Richardson, 1829
* †*Dakotallomys* Tedrow and Korth, 1999
* †*Disallomys* Korth, 2009
* †*Ephemeromys* Wang & Heissig, 1984
* †*Haplomys* Miller and Gidley, 1918
* †*Leptoromys* Tedrow and Korth, 1997
* †*Liodontia* Miller and Gidley, 1918
* †*Meniscomys* Cope, 1879
* †*Niglarodon* Black, 1961
* †*Ninamys* Vianey-Liaud, Rodrigues & Marivaux, 2012
* †*Oligopetes* Heissig, 1979
* †*Paracitellus* Dehm, 1950
* †*Paransomys* Vianey-Liaud, Rodrigues & Marivaux, 2012
* †*Proansomys* Bi, Meng, McLean, Wu, Ni & Ye, 2013
* †*Prosciurus* Matthew, 1910
* †*Pseudaplodon* Miller, 1927
* †*Sciurodon* Schlosser, 1884
* †*Selenomys* Matthew & Granger, 1923
* †*Sewelleladon* Shotwell, 1958
* †*Tardontia* Shotwell, 1958
* †*Trigonomys'' Heissig, 1979

## Chú thích

## Tham khảo
*
Bathyergidae

***Bathyergidae*** là một họ động vật có vú trong bộ Gặm nhấm. Họ này được Waterhouse miêu tả năm 1841.

## Phân loại
*Họ **Bathyergidae**
**Phân họ Bathyerginae
******Georychus*** 
*****[[Georychus capensis]]* 
****[[Cryptomys]]*
*****[[Cryptomys anomalus]]* 
*****[[Cryptomys holosericeus]]* 
*****[[Cryptomys hottentotus]]* 
*****[[Cryptomys natalensis]]* 
*****[[Cryptomys nimrodi]]* 
*****[[Cryptomys amatus]]* 
*****[[Cryptomys anselli]]* 
*****[[Cryptomys bocagei]]* 
*****[[Cryptomys damarensis]]* 
*****[[Cryptomys darlingi]]* 
*****[[Cryptomys foxi]]* 
*****[[Cryptomys ilariae]]*
*****[[Cryptomys kafuensis]]* 
*****[[Cryptomys mechowii]]* 
*****[[Cryptomys micklemi]]* 
*****[[Cryptomys occlusus]]* 
*****[[Cryptomys ochraceocinereus]]* 
*****[[Cryptomys whytei]]* 
*****[[Cryptomys zechi]]* 
******Heliophobius*** 
*****[[Heliophobius argenteocinereus]]* 
****[[Bathyergus]]* 
*****[[Bathyergus janetta]]* 
*****[[Bathyergus suillus]]* 
**Phân họ **Heterocephalinae** 
******Heterocephalus*** 
*****[[Chuột chũi Đông Phi|Heterocephalus glaber]]*

## Hình ảnh

Tập tin:Fukomys anselli-2.jpg
Tập tin:Cryptomys anselli.jpg
Tập tin:Heterocephalus glaber dis.png


## Chú thích

## Tham khảo
*
Petromuridae

***Petromuridae*** là một họ động vật có vú trong bộ Gặm nhấm. Họ này được Wood miêu tả năm 1955.

## Phân loại

## Hình ảnh

Tập tin:Dassie Rat, crop.jpg
Tập tin:Dassierot Suider-Afrika.png


## Chú thích

## Tham khảo
* 
*
Họ Nhím nam mỹ

** Họ Nhím nam mỹ** (danh pháp khoa học: ***Erethizontidae***) là một họ động vật có vú trong bộ Gặm nhấm. Họ này được Bonaparte miêu tả năm 1845.

## Phân loại
***Họ Erethizontidae**
**Phân họ **Erethizontinae**
****[[Erethizon dorsatum]]*
****[[Coendou]]*
*****[[Coendou bicolor]]*
*****[[Coendou nycthemera]]*
*****[[Coendou prehensilis]]*
*****[[Coendou rothschildi]]*
****[[Echinoprocta rufescens]]*
****[[Sphiggurus]]*
*****[[Sphiggurus ichillus]]*
*****[[Sphiggurus insidiosus]]*
*****[[Sphiggurus melanurus]]*
*****[[Sphiggurus mexicanus]]*
*****[[Sphiggurus paragayensis]]*
*****[[Sphiggurus pruinosus]]*
*****[[Sphiggurus quichua]]*
*****[[Sphiggurus roosmalenorum]]*
*****[[Sphiggurus spinosus]]*
*****[[Sphiggurus vestitus]]*
**Phân họ Chaetomyinae
****[[Chaetomys subspinosus]]*

## Hình ảnh

Tập tin:Porcupine-BioDome.jpg
Tập tin:Porcupine NPS11952.jpg
Tập tin:Urson Erethizon dorsatum 1.jpg
Tập tin:Baumstachler.jpg


## Tham khảo
Họ Chuột đuôi sóc nam mỹ

**Họ Chuột đuôi sóc nam mỹ** (danh pháp khoa học: ***Chinchillidae***) là một họ động vật có vú trong bộ Gặm nhấm. Họ này được Bennett miêu tả năm 1833.

## Phân loại
Ba chi còn tồn tại và ba chi hóa thạch hiện đã được công nhận:
*†*[[Eoviscaccia]]* *incertae sedis*
*Phân họ Chinchillinae
***[[Chinchilla]]*
***[[Lagidium]]*
*Phân họ Lagostominae
***[[Lagostomus]]*
**†*[[Pliolagostomus]]*
**†*[[Prolagostomus]]*

## Hình ảnh

Tập tin:ChinchillaMaria.jpg
Tập tin:Chinchilla.jpg
Tập tin:Bolivian vizcacha.jpg
Tập tin:Lagostomus maximus-2-WilhelmaZoo-Stuttgart.JPG


## Tham khảo
Dinomyidae

***Dinomyidae*** là một họ động vật có vú trong bộ Gặm nhấm. Họ này được Peters miêu tả năm 1873.

## Phân loại
*Họ **Dinomyidae**
**†*[[Pseudodiodomus]]* *[[incertae sedis]]*
**†*[[Agnomys]]* *incertae sedis*
**Phân họ Eumegamyinae
***†*[[Doellomys]]*
***†*[[Gyriabrus]]*
***†*[[Briaromys]]*
***†*[[Tetrastylus]]*
***†*[[Phoberomys]]*
***†*[[Colpostemma]]*
***†*[[Orthomys]]*
***†*[[Eumegamys]]*
***†*[[Pseudosigmomys]]*
***†*[[Pentastylodon]]*
***†*[[Eumegamysops]]*
***†*[[Telicomys]]*
***†*[[Perumys]]*
***†*[[Josephoartigasia]]*

**Phân họ Potamarchinae
***†*[[Scleromys]]*
***†*[[Olenopsis]]*
***†*[[Simplimus]]*
***†*[[Eusigmomys]]*
***†*[[Potamarchus]]*
**Phân họ Dinomyinae
****[[Dinomys]]* 
***†*[[Telodontomys]]*
## Hình ảnh

Tập tin:Josephoartigasia monesi.jpg
Tập tin:Dinomys branickii.JPG


## Chú thích

## Tham khảo
*
Octodontidae

***Octodontidae*** là một họ động vật có vú trong bộ Gặm nhấm. Họ này được Waterhouse miêu tả năm 1839.

## Phân loại
Họ **Octodontidae**
* *[[Aconaemys]]* Ameghino, 1891.
** *[[Aconaemys fuscus]]* (Waterhouse, 1842) 
** *[[Aconaemys porteri]]* Thomas, 1917. 
** *[[Aconaemys sagei]]* (Pearson, 1984) 
* *[[Octodon]]* Bennett, 1832 (Degus).
** *[[Octodon bridgesi]]* Waterhouse, 1844 
** *[[Octodon degus]]* (Molina, 1782) (Degu). 
** *[[Octodon lunatus]]* Osgood, 1943 
** *[[Octodon pacificus]]* Hutterer, 1994 
* *[[Octodontomys]]* Palmer, 1903.
***[[Octodontomys gliroides]]* Gervais & D'Orbigny, 1844. 
* *[[Octomys]]* Thomas, 1920.
** *[[Octomys mimax]]* Thomas, 1920 
* *[[Pipanacoctomys]]* Mares et al., 2000.
** *[[Pipanacoctomys aureus|P. aureus]]* Mares et al., 2000 
* *[[Salinoctomys]]* Mares et al., 2000.
** *[[Salinoctomys loschalchalerosorum]]* Mares et al., 2000 
* *[[Spalacopus]]* Wagler, 1832.
** *[[Spalacopus cyanus]]* (Molina, 1782) 
* *[[Tympanoctomys]]* Yepes, 1942.
** *[[Tympanoctomys barrerae]]* (Lawrence, 1941) 
## Hình ảnh

Tập tin:Degu-Rudi.jpg
Tập tin:Tympanoctomys barrerae.jpg
Tập tin:Octodon degus 2.jpg
Tập tin:Degu-Gizzy.jpg


## Chú thích

## Tham khảo
*
Abrocomidae

***Abrocomidae*** là một họ động vật có vú trong bộ Gặm nhấm. Họ này được Miller and Gidley miêu tả năm 1918.

## Phân loại
***Họ Abrocomidae** - **chinchilla rats**
**†*[[Protabrocoma]]*
***†*[[Protabrocoma antigua]]*
***[[Abrocoma]]*
****[[Abrocoma bennettii]]*
****[[Abrocoma boliviensis]]*
****[[Abrocoma budini]]* 
****[[Abrocoma cinerea]]* 
****[[Abrocoma famatina]]* 
****[[Abrocoma shistacea]]* 
****[[Abrocoma uspallata]]* 
****[[Abrocoma vaccarum]]* 
***[[Cuscomys]]*
****[[Cuscomys ashaninka]]* 
***†*[[Cuscomys oblativa|Cuscomys oblativus]]*

## Chú thích

## Tham khảo
*
Echimyidae

***Echimyidae*** là một họ động vật có vú trong bộ Gặm nhấm. Họ này được Gray miêu tả năm 1825.

## Phân loại
***Họ Echimyidae** 
**†*[[Cercomys]]*
**†*[[Maruchito]]*
**†*[[Paulacoutomys]]*
**†*[[Willidewu]]*
**Phân họ †Adelphomyinae
***†*[[Adelphomys]]*
***†*[[Deseadomys]]*
***†*[[Paradelphomys]]*
***†*[[Stichomys]]*
***†*[[Xylechimys]]*
**Phân họ Dactylomyinae
****[[Dactylomys]]* 
****[[Kannabateomys]]* 
****[[Olallamys]]*
**Phân họ †Heteropsomyinae - tuyệt chủng ở Tây Ấn
***†*[[Boromys]]*
***†*[[Brotomys]]*
***†*[[Heteropsomys]]*
***†*[[Puertoricomys]]*
**Phân họ Eumysopinae
***†*[[Acarechimys]]*
***†*[[Chasichimys]]*
***†*[[Eumysops]]*
****[[Hoplomys]]* 
****[[Lonchothrix]]*
****[[Mesomys]]*
***†*[[Palaeoechimys]]*
***†*[[Pampamys]]*
***†*[[Pattersomys]]*
***†*[[Protacaremys]]*
***†*[[Protadelphomys]]*
***†*[[Sallamys]]*
****[[Proechimys]]* 
****[[Thrichomys]]* 
****[[Trinomys]]*
***Tông Euryzygomatomyini
*****[[Carterodon]]*
*****[[Clyomys]]*
*****[[Euryzygomatomys]]* 
**Phân họ Echimyinae
****[[Callistomys]]*
****[[Diplomys]]*
****[[Echimys]]* 
****[[Isothrix]]* 
****[[Makalata]]*
****[[Pattonomys]]*
****[[Phyllomys]]*
****[[Santamartamys]]*
****[[Toromys]]*

## Hình ảnh

Tập tin:Hoplomys gymnurus1.jpg
Tập tin:Myocastor coypus Frankreich.jpg


## Chú thích

## Tham khảo
*
Myocastoridae

***Myocastoridae*** là một họ động vật có vú trong bộ Gặm nhấm. Họ này được Ameghino miêu tả năm 1904.

## Phân loại
Họ Myocastoridae chỉ còn một loài sinh tồn, tất cả các loài trong các chi khác đều tuyệt chủng.
*Chi *[[Haplostropha]]*†
***[[Haplostropha scalabriniana]]*†
*Chi *[[Isomyopotamus]]*†
***[[Isomyopotamus albigniri]]*†
*Chi *[[Matyoscor]]*†
*Chi *[[Myocastor]]*
***[[Myocastor coypus]]*
*Chi *[[Paramyocastor]]*†
***[[Paramyocastor diligens]]*†
*Chi *[[Proatherura]]*†
*Chi *[[Prospaniomys]]*†
*Chi *[[Spaniomys]]*†
*Chi *[[Strophostephanos]]*†
*Chi *[[Tribodon]]*†

## Hình ảnh

Tập tin:RagondinCrâne.jpg
Tập tin:Nutria-orange.JPG
Tập tin:Myocastor coypus4.jpg
Tập tin:Ratao_do_banhado_1_REFON.jpg


## Chú thích

 
## Tham khảo
Capromyidae

***Capromyidae*** là một họ động vật có vú trong bộ Gặm nhấm. Họ này được Smith miêu tả năm 1842.

## Phân loại
* Phân họ Capromyinae
** Chi *[[Capromys]]*
** Chi *[[Geocapromys]]*
** Chi *[[Mesocapromys]]*
** Chi *[[Mysateles]]*
* Phân họ Hexolobodontinae
** Chi *[[Hexolobodon]]*
* Phân họ Isolobodontinae
** Chi *[[Isolobodon]]*
* Phân họ Plagiodontinae
** Chi *[[Plagiodontia]]*
** Chi *[[Rhizoplagiodontia]]*

## Hình ảnh

Tập tin:Hutia-konga Capromys pilorides ZOO Děčín.jpg
Tập tin:Capromys pilorides-3-WilhelmaZoo-Stuttgart.JPG


## Chú thích

## Tham khảo
*
Dasyproctidae

***Dasyproctidae*** là một họ động vật có vú trong bộ Gặm nhấm. Họ này được Bonaparte miêu tả năm 1838.

## Phân loại

## Hình ảnh

Tập tin:Aguti fressend.jpg
Tập tin:Dasyprocta aguti-WilhelmaZoo-Stuttgart.JPG
Tập tin:Dasyprocta fuliginosa.JPG
Tập tin:Agouti.png


## Chú thích

## Tham khảo
* 
*
Họ Chuột chù

**Họ Chuột chù** (**Soricidae**) gồm các loài động vật có vú nhỏ nhìn giống chuột chũi gọi là **chuột chù** thuộc Bộ Eulipotyphla. Các loài chuột chù thực sự không nên bị nhầm lẫn với chuột chù cây, chuột chù rái cá, chuột chù voi hoặc chuột chù Tây Ấn thuộc các họ hay các bộ khác. Họ này được G. Fischer miêu tả năm 1814.

Mặc dù ngoại hình của chúng nhìn giống một con chuột mũi dài, chuột chù không phải là một loài gặm nhấm, như chuột. Trên thực tế, chúng có họ hàng gần gũi hơn với nhím gai và chuột chũi. Chuột chù có hàm răng sắc nhọn, giống như gai, không giống như răng cửa của các loài gặm nhấm.

Chuột chù phân bố gần như trên khắp thế giới; trong số các vùng đất nhiệt đới và ôn đới lớn, chỉ có New Guinea, Úc và New Zealand là không có các loài chuột chù bản địa. Ở Nam Mỹ, chuột chù chỉ mới xuất hiện tương đối gần đây, là kết quả của sự trao đổi lớn của Mỹ và chỉ hiện diện ở phía bắc Andes. Về sự đa dạng loài, Họ Chuột chù là họ động vật có vú thành công nhất thứ tư, chỉ bị vượt qua bởi các loài gặm nhấm họ Muroide và Cricetidae và họ dơi muỗi Vespertilionidae.

## Phân loại
Có 385 loài trong 26 chi,

***Họ Soricidae**
**Phân họ Crocidurinae
****[[Crocidura]]*
****[[Diplomesodon]]*
****[[Feroculus]]*
****[[Palawanosorex]]*
****[[Paracrocidura]]*
****[[Ruwenzorisorex]]*
****[[Scutisorex]]*
****[[Solisorex]]*
****[[Suncus]]*
****[[Sylvisorex]]*
**Phân họ Myosoricinae
****[[Congosorex]]*
****[[Myosorex]]*
****[[Surdisorex]]*
**Phân họ Soricinae
***Tông Anourosoricini
*****[[Anourosorex]]*
***Tông Blarinellini
*****[[Blarinella]]*
***Tông Blarinini
*****[[Blarina]]*
*****[[Cryptotis]]*
***Tông Nectogalini
*****[[Chimarrogale]]*
*****[[Chodsigoa]]*
*****[[Episoriculus]]*
*****[[Nectogale]]*
*****[[Neomys]]*
*****†[[Nesiotites]]*
*****[[Soriculus]]*
***Tông Notiosoricini
*****[[Megasorex]]*
*****[[Notiosorex]]*
***Tông Soricini
*****[[Sorex]]*

## Hình ảnh

Tập tin:Southern short-tailed shrew.jpg
Tập tin:Blarina carolinensisPCSL20933B.jpg
Tập tin:Spitzmaeuse-drawing.jpg
Tập tin:Suncus murinus.jpg


## Chú thích

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Họ Chuột chũi

**Họ Chuột chũi** (**Talpidae**) bao gồm chuột chũi, chuột chũi chù, chuột chũi desman và các dạng trung gian khác của các loài động vật có vú nhỏ ăn côn trùng thuộc Bộ Eulipotyphla. Tất cả các loài họ này là động vật đào bới với các mức độ khác nhau: chuột chũi là động vật sống hoàn toàn dưới mặt đất; chuột chũi chù và *[[Uropsilus]]* ít khi như vậy hơn; và chuột chũi desman, trong khi về cơ bản là loài thủy sinh, có khai quật những buồng ngủ khô; trong khi loài chuột chũi mũi sao cũng tinh vi không kém dưới nước và lòng đất. Chúng sinh sống trên khắp Bắc bán cầu, Nam Á, Châu Âu và Bắc Mỹ, nhưng không ở Ireland cũng như ở châu Mỹ phía nam của phía bắc México. Họ này được G. Fischer miêu tả năm 1814.

Các loài chuột chũi đầu tiên tiến hóa từ những động vật giống như chuột chù thích nghi với việc đào bới cuối thế Eocen ở châu Âu. Loài thuộc Họ Chuột chũi nguyên thủy nhất còn sinh tồn được xem là loài *[[Uropsilus]]*, với các loài khác đã thích nghi với đời sống dưới lòng đất, và trong một số trường hợp, đời sống thủy sinh.

## Phân loại
;Họ Talpidae
# Phân họ Scalopinae
## Tông Condylurini
### Chi Condylura
## Tông Scalopini
### Chi Parascalops
### Chi Scalopus
### Chi Scapanulus
### Chi Scapanus
# Phân họ Talpinae
## Tông Desmanini
### Chi Desmana
### Chi Galemys
## Tông Neurotrichini
### Chi Neurotrichus
## Tông Scaptonychini
### Chi Scaptonyx
## Tông Talpini
### Chi Euroscaptor
### Chi Mogera
### Chi Parascaptor
### Chi Scaptochirus
### Chi Talpa
## Tông Urotrichini
### Chi Dymecodon
### Chi Urotrichus
# Phân họ Uropsilinae
### Chi Uropsilus

## Hình ảnh

Tập tin:Talpa europaea MHNT Tete.jpg
Tập tin:Talpa europaea MHNT pate.jpg
Tập tin:Maulwurfschädel 3.jpg
Tập tin:Heubach mole.jpg


## Chú thích

 
## Tham khảo

* ;  2011: *Gerhardstorchia* nomen novum: a new name for *Storchia* Dahlmann 2001 (Mammalia: Lipotyphla: Talpidae: Desmaninae). *[[ISSN 0031-0220|Paläontologische Zeitschrift]]*, **85**(1): 91. 
* 
* 
* 
* 
*Talpidae in Mammal Species of the World. Wilson, D. E. & Reeder, D. M. (eds.) (2005). Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference. Third edition. ISBN 0801882214
Họ Dơi nếp mũi

**Họ Dơi nếp mũi** (danh pháp khoa học: ***Hipposideridae***) là một họ động vật có vú trong bộ Dơi. Họ này được Lydekker miêu tả năm 1891.

## Phân loại
; Họ Dơi nếp mũi *Hipposiderinae*
* *[[Anthops]]* Thomas, 1888 
* † Archerops
* *[[Asellia]]* Gray, 1838 
* *[[Aselliscus]]* Tate, 1941 
* *[[Cloeotis]]* Thomas, 1901 
* *[[Coelops]]* Blyth, 1848 
* *[[Chi Dơi nếp mũi|Hipposideros]]* Gray, 1831 
* *[[Paracoelops]]* Dorst, 1947 
* Paratriaenops 
* *[[Rhinonicteris]]* Gray, 1847 
* *[[Triaenops]]* Dobson, 1871

## Hình ảnh

Tập tin:Hipposideros cervinus - Gould.jpg
Tập tin:Hipposideros lankadiva Kelaart's leaf-nosed bat 1.jpg


## Chú thích

 
## Tham khảo
Họ Dơi bao

**Họ Dơi bao** (danh pháp khoa học: **Emballonuridae** là một họ gồm 51 loài "dơi đuôi bao" và "dơi cánh túi" sinh sống ở vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới khắp thế giới. Họ Dơi bao gồm một số loài dơi thuộc hàng nhỏ nhất, chiều dài dao động từ 3,5 đến 10&nbsp;cm. Chúng thường có màu nâu hay xám, dù các loài chi *[[Diclidurus]]* màu trắng.

Chúng có đuôi ngắn, chĩa ra từ màng đuôi (màng đuôi này tạo nên một cái "bao"). Hầu hết các loài cũng có tuyến hình túi trên cánh, giúp thả ra pheromone nhằm thu hút bạn tình. Những loài khác có tuyến họng sinh ra chất tiết nặng mùi. Chúng có công thức răng 

Những loài dơi này ưa náu mình trong nơi sáng sủa hơn so với những loài dơi khác. Những nơi này có thể là bộng cây hay gần cửa hang. Một số, như các loài *[[Taphozous]]*, treo mình chung với bầy, nhưng số khác thì sống đơn. Những loài sống ngoài vùng nhiệt đới có xu hướng nghỉ ngơi thường xuyên vào mùa đông hay thậm chí ngủ đông.

Chúng chủ yếu ăn công trung, đôi lúc cả trái cây.

## Danh sách loài
**Họ Emballonuridae**
*Chi *[[Balantiopteryx]]*
***[[Balantiopteryx infusca]]*
***[[Balantiopteryx io]]*
***[[Balantiopteryx plicata]]*
*Chi *[[Centronycteris]]*
***[[Centronycteris centralis]]*
***[[Centronycteris maximiliani]]*
*Chi *[[Coleura]]*
***[[Coleura afra]]*
***[[Coleura kibomalandy]]*
***[[Coleura seychellensis]]*
*Chi *[[Cormura]]*
***[[Cormura brevirostris]]*
*Chi *[[Cyttarops]]*
***[[Cyttarops alecto]]*
*Chi *[[Diclidurus]]*
***[[Diclidurus albus]]*
***[[Diclidurus ingens]]*
***[[Diclidurus isabella]]*
***[[Diclidurus scutatus]]*
*Chi *[[Emballonura]]*
***[[Emballonura alecto]]*
***[[Emballonura beccarii]]*
***[[Emballonura dianae]]*
***[[Emballonura furax]]*
***[[Emballonura monticola]]*
***[[Emballonura raffrayana]]*
***[[Emballonura semicaudata]]*
***[[Emballonura serii]]*
*Chi *[[Mosia]]*
***[[Mosia nigrescens]]*
*Chi *[[Paremballonura]]*
***[[Paremballonura tiavato]]*
***[[Paremballonura atrata]]*
*Chi *[[Peropteryx]]*
***[[Peropteryx kappleri]]*
***[[Peropteryx leucoptera]]*
***[[Peropteryx macrotis]]*
***[[Peropteryx pallidoptera]]*
***[[Peropteryx trinitatis]]*
*Chi *[[Rhynchonycteris]]*
***[[Rhynchonycteris naso]]*
*Chi *[[Saccolaimus]]*
***[[Saccolaimus flaviventris]]*
***[[Saccolaimus mixtus]]*
***[[Saccolaimus peli]]*
***[[Saccolaimus saccolaimus]]*
*Chi *[[Saccopteryx]]*
***[[Saccopteryx antioquensis]]*
***[[Saccopteryx bilineata]]*
***[[Saccopteryx canescens]]*
***[[Saccopteryx gymnura]]*
***[[Saccopteryx leptura]]*
*Chi *[[Taphozous]]*
** *[[Taphozous achates]]*
** *[[Taphozous australis]]*
** *[[Taphozous georgianus]]*
** *[[Taphozous hamiltoni]]*
** *[[Taphozous hildegardeae]]*
** *[[Taphozous hilli]]*
** *[[Taphozous kapalgensis]]*
** *[[Taphozous longimanus]]*
** *[[Taphozous mauritianus]]*
** *[[Taphozous melanopogon]]*
** *[[Taphozous nudiventris]]*
** *[[Taphozous perforatus]]*
** *[[Taphozous theobaldi]]*
** *[[Taphozous troughtoni]]*

## Chú thích
Họ Dơi mũi lá

**Dơi mũi lá** (danh pháp khoa học: ***Phyllostomidae***) là một họ động vật có vú trong bộ Dơi. Họ này được Gray miêu tả năm 1825.

## Phân loại
**Họ PHYLLOSTOMIDAE**
***Phân họ: [[Brachyphylla|Brachyphyllinae]]** 
**Chi: *[[Brachyphylla]]*
***Phân họ: [[Carolliinae]]**
**Chi: *[[Carollia]]* 
**Chi: *[[Rhinophylla]]*
***Phân họ: [[Desmodontinae]]**
**Chi: *[[Desmodus]]*
**Chi: *[[Diaemus]]*
**Chi: *[[Diphylla]]*
***Phân họ: [[Glossophaginae]]**
** Tông Glossophagini
***Chi: *[[Anoura]]*
***Chi: *[[Choeroniscus]]*
***Chi: *[[Choeronycteris]]*
***Chi: *[[Glossophaga]]*
***Chi: *[[Hylonycteris]]*
***Chi: *[[Leptonycteris]]* 
***Chi: *[[Lichonycteris]]*
***Chi: *[[Monophyllus]]*
***Chi: *[[Musonycteris]]*
***Chi: *[[Scleronycteris]]*
** Tông Lonchophyllini
***Chi: *[[Lionycteris]]*
***Chi: *[[Lonchophylla]]*
***Chi: *[[Platalina]]*
***Chi: *[[Xeronycteris]]*
***Phân họ: [[Phyllonycterinae]]**
**Chi: *[[Erophylla]]* 
**Chi: *[[Phyllonycteris]]* 
***Phân họ: [[Phyllostominae]]**
** Tông Micronycterini
***Chi: *[[Glyphonycteris]]*
***Chi: *[[Lampronycteris]]*
***Chi: *[[Macrotus]]* 
***Chi: *[[Micronycteris]]* 
***Chi: *[[Neonycteris]]*
***Chi: *[[Trinycteris]]*
** Tông Vampyrini
***Chi: *[[Chrotopterus]]*
***Chi: *[[Lophostoma]]*
***Chi: *[[Tonatia]]* 
***Chi: *[[Trachops]]*
***Chi: *[[Vampyrum]]*
** Tông Lonchorhinini
***Chi: *[[Lonchorhina]]*
***Chi: *[[Macrophyllum (genus)|Macrophyllum]]*
***Chi: *[[Mimon]]* 
** Tông Phyllostomatini
***Chi: *[[Phylloderma]]*
***Chi: *[[Phyllostomus]]* 
***Phân họ: [[Stenodermatinae]]**
**Chi: *[[Ametrida]]*
**Chi: *[[Ardops]]*
**Chi: *[[Ariteus]]*
**Chi: *[[Artibeus]]* 
***Phân chi: *[[Artibeus (phân chi)|Artibeus]]*
***Phân chi: *[[Dermanura]]*
***Phân chi: *[[Koopmania]]*
**Chi: *[[Centurio (bat)|Centurio]]*
**Chi: *[[Chiroderma]]* 
**Chi: *[[Ectophylla]]*
**Chi: *[[Enchisthenes]]*
**Chi: *[[Mesophylla]]*
**Chi: *[[Phyllops]]*
**Chi: *[[Platyrrhinus]]*
**Chi: *[[Pygoderma]]*
**Chi: *[[Sphaeronycteris]]*
**Chi: *[[Stenoderma]]*
**Chi: *[[Sturnira]]*
**Chi: *[[Uroderma]]*
**Chi: *[[Vampyressa]]* 
**Chi: *[[Vampyrodes]]*

## Hình ảnh

Tập tin:Castelnau-Cheiroptères-3-Phyllostomidés.png
Tập tin:F de Castelnau-mammifèresPl07.jpg
Tập tin:Leaf-nosed bat, Kofa National Wildlife Refuge, AZ (6449998925).jpg
Tập tin:Paul Velazco.jpg


## Chú thích

 
## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Furipteridae

***Furipteridae*** là một họ động vật có vú trong bộ Dơi. Họ này được Gray miêu tả năm 1866. Các loài trong họ này phân bố ở Trung và Nam Mỹ.

## Phân loại
* Chi *[[Amorphochilus]]* Peters, 1877
** *[[Amorphochilus schnablii]]* Peters, 1877
* Chi *[[Furipterus]]* Bonaparte, 1837
** *[[Furipterus horrens]]* (Cuvier, 1828)

## Chú thích

 
## Tham khảo
Họ Dơi thò đuôi

**Dơi thò đuôi** (danh pháp khoa học: *Molossidae*) là một họ động vật có vú trong bộ Dơi. Họ này được Gervais miêu tả năm 1856.

## Phân loại

## Hình ảnh

Tập tin:Chaerephon plicatus Hardwicke.jpg
Tập tin:Tadarida brasiliensis - Bahamas - Long Island (sic) - Cartwright Cave - March 2006 - 2.jpg
Tập tin:Tadarida.teniotis.jpg
Tập tin:Tadarida Teniotis269.JPG


## Chú thích

 
## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Họ Cầy Madagascar

**Họ Cầy Madagascar** (**Eupleridae**) là một họ động vật có vú thuộc Bộ Ăn thịt đặc hữu ở Madagascar gồm 9 loài còn sống tồn trong 7 chi, thường được gọi là **cầy Malagasy** hoặc **thú ăn thịt Malagasy**. Loài được biết đến nhiều nhất là cầy fossa (*Cryptoprocta ferox*), thuộc phân họ Euplerinae. Tất cả các loài trong phân họ Euplerinae trước đây được xếp vào Họ Cầy (Viverridae), trong khi tất cả các loài trong phân họ Galidiinae được xếp vào Họ Cầy lỏn (Herpestidae). Họ Eupleridae được Chenu miêu tả năm 1850.

Các nghiên cứu phân tử gần đây chỉ ra rằng 10 loài thú ăn thịt sống ở Madagascar đã tiến hóa từ một tổ tiên được cho là đã di cư bằng đường biển từ lục địa châu Phi đến Madagascar 18 đến 24 triệu năm trước. Điều này làm cho thú ăn thịt Malagasy trở thành một nhánh. Chúng có họ hàng gần gũi nhất với những loài cầy lỏn thật sự của Họ Herpestidae. Cầy fossa và cầy hương Madagascar (*Fossa fossana*) tiến hóa khá khác biệt so với các loài còn lại của nhánh này.

Tất cả các loài trong họ này được xem là các loài bị đe dọa do sự hủy hoại môi trường sống, cũng như sự săn mồi và cạnh tranh giữa các loài không phải ở bản địa.

## Phân loại
* **Họ Eupleridae**
** Phân họ Euplerinae
***Cầy fossa: *Cryptoprocta ferox*
*** Cầy fossa khổng lồ: *Cryptoprocta spelea* (tuyệt chủng)
*** Cầy falanouc: *Eupleres goudotii*
*** Cầy falanouc phương Tây: *[[Eupleres major]] (thường được coi như là một phân loài của *Eupleres goudotii và được tách ra thành loài mới vào năm 2010**')**'
*** Cầy hương Madagascar: *Fossa fossana*
** Phân họ Galidiinae
***Cầy mangut đuôi vòng: *Galidia elegans*
*** Cầy mangut sọc rộng: *Galidictis fasciata*
*** Cầy mangut sọc lớn: *Galidictis grandidieri*
*** Cầy mangut sọc hẹp: *Mungotictis decemlineata*
*** Cầy mangut đuôi nâu: *Salanoia concolor*
*** Cầy mangut Durrell:** ***Salanoia durrelli*

### Cây phát sinh gen
Các mối quan hệ phát sinh loài của thú ăn thị Malagasy (Họ Eupleridae) được thể hiện trong bảng sau:

## Hình ảnh

Tập tin:Cryptoprocta ferox.jpg| Cầy fossa (*Cryptoprocta ferox*) 
Tập tin:Falanouc.jpg|Cầy falanouc phương Tây (*Eupleres major*)
Tập tin:Spotted fanaloka (Fossa fossana).jpg|Cầy hương Madagascar (*Fossa fossana)*
Tập tin:Stavenn Galidia elegans.jpg| Cầy mangut đuôi vòng (*Galidia elegans*) 
Tập tin:Mungo1.jpg|Cầy mangut sọc rộng (*Galidictis fasciata*)
Tập tin:Smalstreepmangoest.JPG|Cầy mangut sọc hẹp (*Mungotictis decemlineata*)
Tập tin:Alaotra carnivore credit Fidimalala Bruno Ralainasolo.jpg|Cầy mangut Durrell (*Salanoia durrelli*)
Tập tin:Salanoia durrelli range map.svg|Khu vực phân bố các phân họ Họ Cầy Madagascar


## Chú thích
Lợn lòi Pecari

**Lợn lòi Pecari** hay **lợn Peccary** (còn gọi là **javelina** hay **lợn hôi**) (tiếng Anh: *peccary*, *javelina*, *skunk pig*; tiếng Bồ Đào Nha: *javali;* tiếng Tây Ban Nha: *jabalí*, *sajino* hoặc *pecarí*) là một loài động vật có vú có kích thước trung bình thuộc họ **Tayassuidae** (lợn Tân Thế Giới). Chúng được tìm thấy trên khắp Trung Mỹ, Nam Mỹ, và ở khu vực phía tây nam của Bắc Mỹ. Chúng thường có chiều dài từ 90 đến 130&nbsp;cm và một cá thể trưởng thành thường nặng khoảng 20 đến 40&nbsp;kg. Từ "lợn lòi Pecari" có nguồn gốc từ *pakira* hay *paquira* trong tiếng Dari.

Chúng thường bị nhầm lẫn với các loài trong Họ Lợn (Suidae) có nguồn gốc từ lục địa Á-Âu-Phi, đặc biệt là kể từ khi một lượng đáng kể lợn nhà được những người di cư châu Âu đem tới châu Mỹ đã trốn thoát, và con cháu của chúng hiện nay đang sống ngoài hoang dã tại nhiều nơi ở Hoa Kỳ.

Ở nhiều nước, lợn lòi Pecari được nuôi ở các trang trại và là một nguồn thực phẩm cho cộng đồng địa phương, đặc biệt là ở các nước đang phát triển. Da của chúng vừa có độ cứng nhất định lại vừa mềm và dẻo, được công nhận như là nguyên liệu lý tưởng cho sản xuất găng tay da.

## Phân loại
### Các chi và loài còn tồn tại
*Chi *[[Tayassu]]*
:*Lợn peccary Gran Chaco (*Catagonus wagneri*)
*Chi *[[Tayassu]]*
**Lợn peccary môi trắng (*Tayassu pecari*)
*Chi *[[Pecari]]*
**Lợn peccary khoang cổ (*Pecari tajacu*)
### Các chi và loài đã tuyệt chủng
* †*[[Aptenohyus]]*
* †*[[Cynorca]]*
* †*[[Egatochoerus]]*
* †*[[Floridachoerus]]*
* †*[[Macrogenis]]*
* †*[[Mckennahyus]]*
* †*[[Mylohyus]]*
* †*[[Platygonus]]*
* †*[[Prochoerus]]*
* †*[[Prosthennops]]*
* †*[[Simojovelhyus]]*
* †*[[Skinnerhyus]]*
* †*[[Thinohyus]]*
* †*[[Woodburnehyus]]*

## Hình ảnh

Tập tin:PecariTajacu.jpg
Tập tin:Tayassu tajacu.jpg
Tập tin:Animaldentition pecaritajacu.png


## Chú thích

 
## Tham khảo
Họ Hà mã

**Họ Hà mã** (**Hippopotamidae**) là một họ gồm các loài động vật có vú guốc chẵn gọi là **hà mã** (tiếng Anh: **Hippo** hoặc **Hippopotamus**). Chúng sống nửa cạn nửa nước, mập mạp, da trần, sở hữu dạ dày ba ngăn, và đi bằng bốn ngón chân trên mỗi bàn chân. Mặc dù chúng nhìn giống với loài lợn về mặt sinh lý, họ hàng gần nhất của chúng là các loài trong Bộ Cá voi. Hà mã là những thành viên còn sinh tồn duy nhất của họ này. Họ này được Gray miêu tả năm 1821.

Có 2 loài hà mã trong hai chi: hà mã lùn (*Choeropsis liberiensis*) ở các khu rừng phía tây châu Phi, và hà mã thông thường (*Hippopotamus amphibius*).

## Phân loại
Phân loại trong bài lấy theo Boisserie (2005), lưu ý rằng Boisserie coi *Hippopotamus minor* như là *Phanourios minutus*, nhưng chi này nói chung không được công nhận rộng khắp.
*Chi *[[Chi Hà mã|Hippopotamus]]*
***[[Hippopotamus amphibius]]* - Hà mã
**†*[[Hippopotamus antiquus]]* 
**†*[[Hippopotamus creutzburgi]]* 
**†*[[Hippopotamus minor]]*
**†*[[Hippopotamus melitensis]]* 
**†*[[Hippopotamus pentlandi]]*
**†*[[Hippopotamus lemerlei]]* 
**†*[[Hippopotamus laloumena]]* 
**†*[[Hippopotamus gorgops]]* 
*Đặt không chắc chắn trong *Hippopotamus*:
**†*[[Hippopotamus aethiopicus]]* 
**†*[[Hippopotamus afarensis]]*
**†*[[Hippopotamus behemoth]]* 
**†*[[Hippopotamus kaisensis]]*
**†*[[Hippopotamus sirensis]]* 
*Chi *[[Hexaprotodon]]* 
**†*[[Hexaprotodon bruneti]]* 
**†*[[Hexaprotodon coryndoni]]* 
**†*[[Hexaprotodon crusafonti]]* 
**†*[[Hexaprotodon hipponensis]]* - Algérie
**†*[[Hexaprotodon imagunculus]]* - Uganda và Congo; Pliocen
**†*[[Hexaprotodon iravaticus]]* - Myanmar; Pliocene - Pleistocen 
**†*[[Hexaprotodon karumensis]]* - Kenya và Eritrea; Pleistocen
**†*[[Hexaprotodon madagascariensis]]* - Madagascar; Holocen
**†*[[Hexaprotodon namadicus]]* - Ấn Độ; (có thể chính là *Hex. palaeindicus*)
**†*[[Hexaprotodon palaeindicus]]* - Ấn Độ; 
**†*[[Hexaprotodon pantanellii]]* - Ý; Pliocen
**†*[[Hexaprotodon protamphibius]]* - Kenya và Tchad; Pliocen
**†*[[Hexaprotodon siculus]]* - 
**†*[[Hexaprotodon sivalensis]]* - Ấn Độ
**†*Hexaprotodon* sp. (chưa mô tả) - Myanmar
**†Loài chưa được miêu tả ở Indonesia; Pleistocen
*Chi *[[Archaeopotamus]]* - trước đây trong chi *Hexaprotodon*
**†*Archaeopotamus harvardi* - 
**†*Archaeopotamus lothagamensis* - Kenya; Miocen
*Một hoặc 2 loài chưa được miêu tả
*Chi *[[Choeropsis]]* 
***[[Choeropsis liberiensis]]* - Hà mã lùn
*Chi *[[Saotherium]]* - trước đây trong chi *Hexaprotodon*
***Saotherium mingoz* - Tchad; Pliocen

## Hình ảnh

Tập tin:Hippopotamus.jpg
Tập tin:Bristol.zoo.pygmy.hippo.arp.jpg
Tập tin:Hippo mouth1.jpg
Tập tin:Hroch obojzivelny.JPG


## Chú thích

 
## Tham khảo
Họ Lạc đà

**Họ Lạc đà** (**Camelidae**) chỉ gồm duy nhất các loài lạc đà trong phân bộ Tylopoda. Các loài còn tồn tại trong nhóm này là: lạc đà một bướu, lạc đà hai bướu, lạc đà hai bướu hoang dã, lạc đà không bướu, lạc đà Alpaca, lạc đà Vicuña và lạc đà Guanaco. Lạc đà là động vật móng guốc chẵn trong Bộ Cetartiodactyla, cùng với lợn, cá voi, hươu, gia súc, linh dương, và nhiều loài khác. Họ này được Gray miêu tả năm 1821.

## Phân loại khoa học

**Họ Camelidae**
* †Phân họ Poebrodontinae
* †Phân họ Poebrotheriinae
* †Phân họ Miolabinae
* †Phân họ Stenomylinae
* †Phân họ Floridatragulinae
* Phân họ Camelinae
** Tông Lamini
*** Chi: *[[Lama (chi)|Lama]]*
**** Llama, *Lama glama*
**** Guanaco, *Lama guanicoe*
*** Chi: *[[Vicugna]]*
**** Vicuña, *Vicugna vicugna*
**** Alpaca, *Vicugna pacos* (trước đây thuộc chi *Lama*)
** Tông Camelini
*** Chi: *[[Camelus]]*
**** *[[Camelus dromedarius]]*
**** *[[Camelus bactrianus]]*
**** †*[[Camelus gigas]]*
**** †*[[Camelus hesternus]]*
**** †*[[Camelus sivalensis]]*

## Hình ảnh

Tập tin:Bactrian Camel.jpg


## Chú thích

## Liên kết ngoài
* 
*
Physeteridae

***Physeteridae*** là một họ động vật có vú trong bộ Cetacea. Họ này được Gray miêu tả năm 1821.

## Phân loại

***Kogiidae*** là một họ cá voi. Họ này được thành lập năm 1871.

## Phân loại học
Họ này gồm 2 chi và có 3 loài còn sinh tồn:
* chi *[[Kogia]]* Gray, 1846
** loài *[[Cá nhà táng nhỏ|Kogia breviceps]]* (Blainville, 1838) 
** loài *[[Cá nhà táng lùn|Kogia sima]]* (Owen, 1866) 
* chi *[[Physeter]]* 
** loài *[[Cá nhà táng|Physeter catodon]]* - Cá nhà táng

## Hình ảnh

Tập tin:Sperm whale.jpg
Tập tin:Kogia breviceps.jpg


## Chú thích

 
## Tham khảo

## Chú thích

 
## Tham khảo
Iniidae

***Iniidae*** là một họ động vật có vú trong bộ Cá voi. Họ này được nhà động vật học John Edward Gray miêu tả vào năm 1846.

## Phân loại
**Họ Iniidae
***Chi †*[[Goniodelphis]]*
**** *G. hudsoni*
***Chi *[[Inia]]*
**** *Inia araguaiaensis* - cá heo sông Araguaia
**** *Inia boliviensis* - cá heo sông Bolivia
**** *Inia geoffrensis* - cá heo sông Amazon
***** *I. g. geoffrensis* -cá heo sông Amazonia
***** *I. g. humboldtiana* - cá heo sông Humboldt 
***Chi †*[[Meherrinia]]*
***Chi †*[[Ischyrorhynchus]]* (syn. *Anisodelphis*)
**** *I. vanbenedeni* (syn. *Anisodelphis brevirostratus*)
***Chi †*[[Saurocetes]]* (syn. *Saurodelphis*, *Pontoplanodes*)
**** *S. argentinus* (syn. *Pontoplanodes obliquus*) 
**** *S. gigas*

## Hình ảnh

Tập tin:Inia.png
Tập tin:Lipotes vexillifer.png
Tập tin:Pontoporia blainvillei 1847.jpg


## Chú thích

 
## Tham khảo