open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Trận Gross-Jägersdorf

**Trận Gross-Jägersdorf** là một trận đánh trong cuộc Chiến tranh Bảy năm ở châu Âu, đã diễn ra vào ngày 30 tháng 8 năm 1757 trong cuộc tấn công Đông Phổ lần đầu tiên của quân đội Nga hoàng. Trong trận chiến này, với ưu thế áp đảo về mặt quân số, quân đội Đế quốc Nga dưới quyền chỉ huy của Nguyên soái Stepan F. Apraksin đã giành chiến thắng vang dội trước các cuộc tấn công không được phối hợp tốt của quân đội Phổ dưới sự chỉ huy của Thống chế Hans von Lehwaldt, chỉ 2 tháng sau thất bại của nhà Vua Friedrich II của Phổ (*Friedrich Đại đế*) trước quân đội Áo Habsburg trong trận Kolín. Trận đánh đã đem lại thiệt hại nặng nề cho cả hai phe tham chiến, và buộc người Phổ phải triệt thoái. Chiến thắng của quân Nga tại Gross-Jägersdorf đã khiến cho quân Phổ bắt đầu phải nể phục trước khả năng chiến đấu của họ – điều này sẽ còn tăng thêm trong trận Zorndorf (1758) và trận Kunersdorf (1759). Trận đánh cũng chứng tỏ ưu thế của lực lượng Pháo binh Nga so với đối phương. Tình hình cho thấy là con đường đến Berlin của quân đội Nga đã rộng mở, và Apraksin có thể sẽ đánh chiếm toàn bộ vùng Đông Phổ. Mặc dù vậy, người Nga đã không thể khai thác chiến quả của mình.

Sau khi chiếm được Memel (tại Litva ngày nay) vào đầu tháng 7 năm 1757, quân đội Nga do Apraksin chỉ huy đã tiến vào Đông Phổ. Các lực lượng của ông đã vượt sông Pregel gần làng Gross-Jägersdorf. Mặc dù đội quân Phổ dưới quyền của Von Lehwaldt bị áp đảo nặng nề về mặt quân số, ông hiểu những huấn lệnh của Friedrich Đại đế theo một cách táo bạo, và quyết định tiến công đối phương. Nhận thấy quân Nga kéo dài chiến tuyến của mình trên hơn 3,22 km từ hướng tây bắc tới đông nam, quân Phổ công kích địch thủ từ phía đông nam. Trong khi lực lượng kỵ binh Phổ đánh thốc vào 2 bên sườn của Nga, quân bộ binh Phổ tiến thẳng vào khu rừng ở trung tâm. Trong khi người Nga gấp rút khai triển các đội hình đang hành quân vào trận tuyến, có nguy cơ là quân Phổ sẽ đột phá một tuyến thưa thớt của quân Nga rồi sau đó bao vây và tiêu diệt từng đơn vị riêng biệt. Người Phổ đã bắt được tướng Lopukhin của Nga. Nhưng rồi, tướng Pyotr A. Rumyantsev đã tập hợp các trung đoàn của trung quân Nga, đánh bật quân bộ binh Phổ ra khỏi rừng bằng một đòn tấn công quyết liệt và chấm dứt hoàn toàn khả năng thắng trận của quân Phổ. Hệ thống phòng ngự chặt chẽ của quân Nga, với hỏa lực pháo binh và quân số áp đảo, đã buộc Lehwaldt phải từ bỏ.

Quân đội Phổ đã triệt thoái trong trật tự tốt về doanh trại, và không bị quân đội Nga truy kích. Đây là thắng lợi đầu tiên của Nga trong cuộc chiến tranh. Song, sau trận đánh, Apraksin đã chấm dứt bước tiến của mình và rút quân về nghỉ đông do hệ thống hậu cần yếu kém, dịch bệnh lan tràn và tổn thất nặng nề của quân Nga trong trận Gross-Jägersdorf. Điều này cũng có động cơ chính trị: Aspraksin nhận thấy Nữ hoàng Elizaveta của Nga đã lâm trọng bệnh và không muốn đụng chạm với Nga hoàng tương lai Pyotr III – một người rất ngưỡng mộ Friedrich Đại đế của Phổ.

## Chú thích

## Liên kết ngoài
*  Apraksin's report about the battle (with a map appended)
* 1757-08-30 – Battle of Gross-Jägersdorf
Ân (nước)

**Ân** () là một nước chư hầu vào thời Tây Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Sau khi Cơ Phát đánh bại Trụ Vương, tiêu diệt nhà Thương (hay nhà Ân), đã lên ngôi thiên tử, lập ra nhà Chu, tức Chu Vũ Vương. Chu Vũ Vương biết lòng người còn nhớ nhà Ân, theo kiến nghị của Chu Công Đán nên không làm tuyệt hương hoả nhà Ân và đã làm lễ cáo tế trời đất, cho con của Trụ Vương là Vũ Canh tiếp tục cai trị đất Ân. Nước Ân đóng đô tại thủ đô của triều Thương trước đây (tức Ân Khư), lãnh thổ của Ân gần tương ứng với khu vực bắc bộ tỉnh Hà Nam, nam bộ tỉnh Hà Bắc và đông nam bộ tỉnh Sơn Tây ngày nay.

Các vùng xung quanh nhà Ân còn chưa hoàn toàn thần phục nhà Chu, nên Chu Vũ Vương chia làm ba khu vực: phong cho em trai Vũ Vương là Thúc Xử (叔處) cai quản nước Hoắc (霍); một em trai khác của Vũ Vương là Thúc Tiên được phong nước Quản còn người em Thúc Độ được cai quản nước Sái. Trên danh nghĩa, ba người em của Chu Vũ vương có trách nhiệm giúp đỡ Vũ Canh, nhưng trên thực tế, Chu Vũ Vương dùng họ để giám sát, kiềm chế nước Ân, vì vậy sử gọi họ là "Tam giám".

Sau khi Chu Vũ Vương mất, thái tử Tụng kế vị, tức Chu Thành Vương. Do Chu Thành Vương còn nhỏ tuổi nên Chu Công Đán nhập kinh phụ chính. Vũ Canh ở đất Ân nhân cơ hội nhà Chu mới dựng, vua mới của nhà Chu còn nhỏ, nên định khôi phục nhà Ân. Thúc Tiên, Thúc Xử và Thúc Độ bất mãn, lại nghe theo lời dụ của Vũ Canh, đều đồng tình theo Vũ Canh chống lại Chu Công Đán và Chu Thành Vương.

Không lâu sau, Vũ Canh cùng Quản Thúc Tiên, Hoắc Thúc Xử và Sái Thúc Độ và các bộ lạc Đông Di nổi dậy chống nhà Chu, tức loạn Tam Giám (三监之乱). Sử sách không nói rõ chi tiết diễn biến cuộc chiến, nhưng ghi lại cuộc chiến kéo dài trong 3 năm. Sau cùng, Chu Công Đán đánh bại được quân của Vũ Canh. Vũ Canh bị Chu Công Đán giết chết, nước Ân tồn tại chỉ duy nhất 1 đời vua đã cáo chung. Sau đó Chu Công chia đất Ân làm đôi, một nửa phong cho người tông thất khác của nhà Ân là Vi Tử Khải ở nước Tống để giữ hương hoả nhà Ân còn nửa kia phong cho người em khác của Chu Vũ Vương là Khang Thúc Cơ Phong, đặt quốc hiệu là Vệ.

## Ghi chú

## Tham khảo

* *[[Sử ký Tư Mã Thiên]] - Những điều chưa biết*, Bùi Hạnh Cẩn và Việt Anh dịch (2007), Nhà xuất bản Văn hóa thông tin, thiên:
** *Chu bản kỷ*
* Tiêu Lê, Mã Ngọc Chu, Lã Diên Đào (2004), *100 người đàn ông có ảnh hưởng đến lịch sử Trung Quốc*, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia
* Chu Mục, Trần Thâm chủ biên (2003), *365 truyện cổ sử chọn lọc Trung Quốc*, tập 1, Nhà xuất bản Thanh niên
Sông Bayano

**Bayano** là một con sông thuộc tỉnh Panama, nước Panama. Tên Bayano là cái tên người ta gọi nhằm chỉ khúc sông thuộc thượng nguồn sông Chebo.

Cái tên Bayano được đặt theo tên của lãnh tụ, lãnh đạo cuộc nổi dậy nô lệ ở Panama thế kỷ XVI. Một con đập đã được xây dựng trên sông này vào những năm 70, đã tạo ra hồ Bayano, là nơi sản xuất nguồn điện chủ yếu cung cấp cho thủ đô Panama.

## Liên kết
* Fishing on the Bayano River

## Đọc thêm
* Hồ Bayano
* Sông Chebo

## Tham khảo
Ngu (nước)

**Ngu** () là một nước chư hầu vào thời Tây Chu và Xuân Thu trong lịch sử Trung Quốc.

## Hình thành
Theo Sử ký của Tư Mã Thiên thì vua đầu tiên của nước Ngu là Cơ Trọng (姬仲), sau khi Chu Vũ Vương diệt được nhà Thương định phong hầu cho con cháu Thái Bá và Trọng Ung (2 bác của Chu Văn Vương) thì trước đó Thái Bá đã kiến lập nước Ngô ở khu vực Thái Hồ thuộc Man Di rồi. Thái Bá không có con nên truyền ngôi cho em là Trọng Ung, Vũ Vương bèn phong cho Cơ Trọng là em Cơ Chu Chương (cháu 4 đời của Trọng Ung) làm vua nước Ngu ở Trung Nguyên.

## Diệt vong
Năm 658 TCN, Tấn Hiến công quyết định phát động chiến dịch đánh nước Quắc. Tuy nhiên nước Quắc và nước Ngu là láng giềng, thường cứu trợ lẫn nhau. Theo kế của Tuân Tức, vua Tấn sai người lấy ngựa tốt và xe đẹp tặng Ngu công để mượn đường đánh Quắc. Ngu công bằng lòng cho Tấn mượn đường đánh Quắc và cam kết sẽ không cứu viện cho nước Quắc nữa. Tấn Hiến công mang quân đánh Quắc, chiếm đất Dương Hạ.

Năm 654 TCN, Tấn lại mượn đường nước Ngu để đánh Quắc lần thứ hai. Đại phu nước Ngu là Cung Chi Kỳ (宮之奇) khuyên vua Ngu không nên đồng ý mà nên liên minh với Quắc vì hai nước ở địa thế che chở cho nhau; nếu cho mượn đường thì Tấn sẽ diệt cả Ngu sau khi diệt Quắc. Tuy nhiên Ngu công không nghe, Cung Chi Kỳ bèn bỏ đi. Kết quả quân Tấn kéo sang đánh, nước Quắc yếu không chống nổi, lại không có cứu viện của nước Ngu nên bị tiêu diệt.

Sau khi diệt Quắc, Tấn Hiến công mang quân quay lại đánh úp nước Ngu, diệt nốt nước Ngu, bắt sống Ngu công và Bách Lý Hề (百里奚). Nước Ngu truyền từ Ngu Trọng được Chu Vũ vương phong tới đó chấm dứt. Việc mượn đường Ngu diệt Quắc của Tấn Hiến công được đời sau gọi là "*[[Giả đạo phạt Quắc]]*" (假道伐虢), một trong ba mươi sáu kế sách lược của quân sự Trung Quốc cổ đại.

Theo "Bình Lục huyện chí" bản Càn Long thời nhà Thanh, tường đô thành nước Ngu rộng 2,5 mét theo chiều bắc-nam, dài 2&nbsp;km theo chiều đông-tây. Di chỉ thành cổ nước Ngu nay là một trong các đơn vị văn vật được bảo hộ của tỉnh Sơn Tây.

## Chú thích

## Thư mục
* Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
** *Tấn thế gia*
* 
*
Pilea cavernicola

***Pilea cavernicola*** là một loài thực vật trong họ Tầm ma, là loài bản địa Trung Quốc. Loài cây này được tìm thấy ở trong hang động ở Phượng Sơn, Hà Trì, Quảng Tây, Trung Quốc. Cây cao khoảng 0,5 m. Cây mọc trong điều kiện ánh sáng rất thấp, chỉ cần môi trường có độ sáng tương đương 0,04% ánh sáng Mặt Trời. Loài này được phát hiện năm 2012 bởi Alex Monro, nhà nghiên cứu thực vật của Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên tại thành phố London, cùng các nhà khoa học Trung Quốc.
## Chú thích

## Tham khảo
Nguyễn Thanh Hải

**Nguyễn Thanh Hải** có thể là:
* Nguyễn Thanh Hải (tướng) (sinh năm 1958), Thiếu tướng Quân đội Nhân dân Việt Nam, nguyên Phó Chính ủy Quân khu 3 (2014-2018), nguyên là Chính ủy Binh chủng Tăng-Thiết giáp, Quân đội Nhân dân Việt Nam. 
* Nguyễn Thanh Hải (nữ chính khách) (sinh ngày 2 tháng 10 năm 1970), chính trị gia, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vật lý, Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XV (2021-2026), đoàn đại biểu tỉnh Thái Nguyên, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa XIII, Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội.
*Nguyễn Thanh Hải (Tây Ninh) (sinh ngày 30 tháng 11 năm 1972), chính trị gia, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Tây Ninh, Đại biểu Quốc hội khóa XV
*Nguyễn Thanh Hải (Tiền Giang) (sinh ngày 30 tháng 3 năm 1970), chính trị gia, Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIV (2016-2021), đoàn tỉnh Tiền Giang
*Nguyễn Thanh Hải, kiểm sát viên người Việt Nam, sinh năm 1972, hiện giữ chức vụ Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Thừa Thiên – Huế.
*Nguyễn Thanh Hải, cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp của câu lạc bộ bóng đá SHB Đà Nẵng
*Nguyễn Thanh Hải, nhà ngoại giao, Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Việt Nam tại Ấn Độ, kiêm nhiệm Nepal và Bhutan (2021–2024).
*Nguyễn Thanh Hải, vận động viên bóng chuyền
*Nguyễn Thanh Hải, hiệp sĩ săn bắt tội phạm nổi tiếng trong phong trào ở Việt Nam, đã bị khởi tố, bắt tạm giam ngày 1 tháng 1 năm 2026
*Nguyễn Thanh Hải, nguyên Cục trưởng Cục Bưu điện Trung ương, Bộ Thông tin và Truyền thông (trước đây)
Nguyễn Thanh Hải (tướng)

**Nguyễn Thanh Hải** (sinh 1958) là một tướng lĩnh Quân đội nhân dân Việt Nam. hàm Thiếu tướng, nguyên Chính ủy Binh chủng Tăng-Thiết giáp

## Thân thế và sự nghiệp
Ông sinh năm 1958, quê tại làng Phạm Xá, xã Ngọc Sơn, huyện Tứ Kỳ (nay thuộc thành phố Hải Dương), tỉnh Hải Dương.

Năm 2012, bổ nhiệm giữ chức Chính ủy Binh chủng Tăng-Thiết giáp

Tháng 12 năm 2014, bổ nhiệm giữ chức Phó Chính ủy Quân khu 3

Ông đã nghỉ hưu.

## Chú thích

## Liên kết ngoài
Chúa tể muôn thú (phim)

**Chúa tể muông thú**, nguyên tên tiếng Anh là *BeastMaster*, là một bộ phim truyền hình do Canada sản xuất được phát sóng từ năm 1999 đến 2002. Bộ phim được dựa trên nguyên bản từ bộ phim điện ảnh cùng tên năm 1982 của hãng MGM *[[The Beastmaster]]*. Bộ phim được hoàn tất sau 3 phần (với 66 tập). Bộ phim được sản xuất bởi hãng Coote/Hayes Productions.

Tại Việt Nam, bộ phim từng được phát sóng trên kênh HTV7 của Đài truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh với tên tiếng Việt là "***Chúa tể muông thú***".

Dựa trên truyện The Beast Master của André Norton, kể về những cuộc phiêu lưu của Dar, người cuối cùng của bộ lạc Sula, người được ban cho khả năng giao tiếp, cảm từ xa với muông thú cộng với sức mạnh, sự dũng cảm và những kỹ năng chiến đấu của một chiến binh vĩ đại, anh chiến đấu để bảo vệ những sinh vật bị áp bức bởi sức mạnh của thế lực đen tối.

Kyra _ người anh yêu bị Terron, những chiến binh hung ác, tàn bạo bắt làm nô lệ, cũng chính là những kẻ đã tiêu diệt người trong bộ lạc của anh. Việc tìm kiếm Kyra đẩy anh tới những chuyến phiêu lưu đầy mạo hiểm ở vùng đất hoang dã. Đồng hành cùng với anh là chú hổ Ruh - có thể phân biệt được người tốt và kẻ xấu, Sharak – chú đại bàng bất tử có thể cho phép Dar nhìn thấy mọi thứ từ cặp mắt của mình, Kodo và Podo – hai con chồn tinh nghịch.

## Diễn viên
*Daniel Goddard trong vai Dar
*Jackson Raine trong vai Tao
*Monika Schnarre trong vai The Sorceress
*Marjean Holden trong vai Arina
*Dylan Bierk trong vai The New Sorceress
*Steven Grives trong vai King Zad
*Emilie de Ravin trong vai Curupira
*Grahame Bond trong vai The Ancient One
*Dai Paterson trong vai King Voden
*Daniel Fitzgerald trong vai Sharak
*Leah Purcell trong vai Black Apparition

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* 
*
Giáo hoàng đối lập Alexanđê V

**Alexander V** (cũng được gọi là Peter Candia hoặc Peter Phillarges, khoảng 1339 - 03 tháng 5 năm 1410) là một Giáo hoàng đối lập trong thời kỳ ly khai phương Tây (1378-1417). Ông trị vì từ ngày 26 tháng 6 năm 1409 đến khi ông qua đời năm 1410. Giáo hội Công giáo Rôma chính thức coi ông như một Giáo hoàng đối lập.

Alexander V được sinh ra ở Crete (Candia) vào năm 1339 gốc Hy Lạp. Ông ban đầu được đặt tên là Philargos Petros, nhưng thường được biết đến bởi tiếng Ý của tên này, Pietro Philarges. Ông đã sớm gia nhập vào dòng Phanxicô, và được gửi đến học tại các trường đại học Oxford và Paris. Trong khi ông ở Paris thì sự ly khai phương Tây xảy ra; Philarges ủng hộ Giáo hoàng Urban VI (1378-1389). Ông định cư ở Lombardy. Nhờ sự ủng hộ của Giangaleazzo Visconti, Công tước xứ Milan, ông trở thành Giám mục đầu tiên của Piacenza (1386) sau đó Vicenza (1387), Novara (1389) và cuối cùng là Tổng Giám mục của Milan (1402).

Trong hội đồng hồng y bầu Giáo hoàng Innocent VII (1404-1406), ông đã cống hiến tất cả năng lực của mình vào mục đích tái hợp sự thống nhất của giáo hội. Ông là một trong những người khởi xướng công đồng Pisa và cho thấy sự thiếu thiện cảm với Giáo hoàng Gregory XII (1406-1415), người đã ra lệnh bãi miễn Philarges khỏi chức tổng Giám mục.

Tại công đồng Pisa (từ 25 tháng 3 năm 1409), sau khi cả Gregory và Benedict không đồng ý thoái vị, các hồng y đã đạt được sự nhất trí bầu chọn Philarges làm Giáo hoàng mới cho chiếc ghế mà họ cho rằng đang bỏ trống. Ông lên ngôi ngày 26 tháng 6 năm 1409 với tước hiệu Alexander V. Trên thực tế, ông trở thành vị Giáo hoàng thứ 3 song song tồn tại.

Trong 10 tháng cải trị của mình, mục đích của Alexander V là gia tăng sự vâng lời với triều đình Pháp. Đặc biệt là với công tác Louis II của Anjou, người đã trao cho ông quyền cai quản vương quốc Sicilia, sau khi rút nó khỏi sự cai trị của Ladislaus ở Napoli. Ông tuyên bố và hứa bằng miệng hơn là thực hiện các cải cách: từ bỏ "bổng lộc" và "lợi tức". Ông đã thiết lập lại những điều luật quy định việc bầu chọn trong nhà thờ và các tu viện.

Alexander V đột ngột qua đời trong khi ông đang ở cùng với Hồng y Baldassare Cossa tại Bologna, vào đêm 3-4 tháng 5 năm 1410. Thi hài của ông được đặt trong nhà thờ Thánh Phanxicô tại Bologna. Có tin đồn (mặc dù bây giờ được coi là không chính xác) lan truyền rằng ông đã bị đầu độc bởi Cossa, người kế vị ông, tức Giáo hoàng đối lập Gioan XXIII (1410-1415). Công đồng Constance năm 1418 đã phủ nhận giá trị của công đồng Pisa và coi ông là một "ngụy Giáo hoàng".

## Chú thích
Giáo hoàng đối lập Clêmentê VIII

**Clementê VIII** là một trong những Giáo hoàng đối lập của giáo triều Avignon, trị vì từ ngày 10 tháng 6 năm 1423 đến 26 tháng 7 năm 1429. Ông được sinh ra trong khoảng 1369-1370 với tên **Gil Sanchez Muñoz y Carbon** và qua đời vào ngày 28 Tháng 12 năm 1446.

Ông là một người bạn và cố vấn của giáo triều Avignon dưới thời Giáo hoàng Benedict XIII. Năm 1396, với vai trò là đặc sứ Giáo hoàng ông được cử tới làm Giám mục Valencia nhằm tăng cường vị thế của Giáo hoàng lên vùng đất Tây Ban Nha. Trước khi qua đời, Benedict đã bổ nhiệm bốn hồng y. Ba người trong số đó đã tụ họp vào ngày 10 Tháng Sáu năm 1423 và bầu Sanchez Muñoz làm Giáo hoàng. Vị hồng y thứ tư, Jean Carrier, người duy nhất vắng mặt đã tuyên bố cuộc bầu cử không hợp lệ và tự bầu một Giáo hoàng đối lập, người lấy tên là Benedict XIV. Do đó Clement VIII đã tuyên bố rút phép thông công Jean Carrier.

Số phận của Clement VIII bị ràng buộc với những tham vọng chính trị của Alfonso V. Alfonso mong muốn đàm phán với Naples nên đã hậu thuẫn Clement. Trong khi hoàng hậu của ông ta Maria Castile, và các Giám mục Aragonese lại ủng hộ Giáo hoàng Martin V. Mùa hè năm 1423, Alfonso đã thuyết phục nước Cộng hòa Siena thừa nhận Clement VIII, đảm bảo sự công nhận triều đại Giáo hoàng của Avignon tại thành phố Pavia, một phần của nước Cộng hòa Siena, nơi mà vào năm 1423 Giáo hoàng Martin V đã triệu tập công đồng đại kết của Giáo hội.

Tuy nhiên, khi Alfonso đạt được những mục đích chính trị của mình, vào năm 1428 ông đã gửi một phái đoàn (đứng đầu Alfonso de Borgia, người tương lai trở thành Giáo hoàng Callixtus III) đến thuyết phục Clement phục tùng Martin V. Clement thoái vị vào ngày 26 tháng 7 năm 1429 và chính thức từ bỏ vương quyền vào giữa tháng Tám. Clement đã phải thực hiện sự sám hối theo yêu cầu của Martin V. Sau đó Martin đã chấp thuận để Sanchez Muñoz trở thành Giám mục của Majorca. Sanchez Muñoz qua đời vào ngày 28 tháng 12 năm 1446.

## Chú thích
Nguyễn Đăng Kính

**Nguyễn Đăng Kính** có thể là:
* Nguyễn Đăng Kính (sinh năm 1939), nguyên Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 12, Ủy viên Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội, Phó Chủ tịch Hội cựu chiến binh thành phố Hà Nội.
* Nguyễn Đăng Kính (sinh năm 1941), Thiếu tướng Quân đội Nhân dân Việt Nam, nguyên Viện trưởng Viện Kiểm sát Quân sự Trung ương, Phó Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao Việt Nam.
Giáo hoàng đối lập Fêlix V

**Amadeus VIII** (sinh ngày 4 tháng 9 năm 1383 tại Chambéry – mất ngày 07 tháng 1 năm 1451) là con trai của Amadeus VII, Bá tước của Savoy và Bonne của Berry. Ông mang họ Peaceful và là bá tước của Savoy từ 1391 đến 1416 và được Hoàng đế Sigismund nâng lên Công tước của Savoy vào 1416. Amadeus được bầu là giáo hoàng đối lập với tên gọi **Felix V** bởi công đồng Basel-Ferrara-Florence. Ông trị vì từ tháng 11 năm 1439 đến tháng 4 năm 1449.

Sau cái chết của cha mình trong 1391, mẹ ông giữ vai trò như một nhiếp chính bởi khi đó ông còn quá trẻ. Năm 1418, người anh em họ hàng xa của ông là Louis Savoy-Achaea, trưởng nam cuối cùng của nhánh cả Nhà Savoy qua đời mà không có người thừa kế nên Amadeus là trưởng nam thừa kế chung của nhà Savoy.

Ông gia tăng lãnh địa của mình, nỗ lực khuyến khích đàm phán để chấm dứt Chiến tranh Trăm Năm. Sau cái chết của vợ, ông đã rút khỏi vị trí bá tước của mình để trở thành một ẩn sĩ. Công đồng Basel đã bầu ông làm Giáo hoàng chống lại Eugene IV. Amadeus lấy tên hiệu là Felix V, được coi như một Giáo hoàng, trước khi từ bỏ ngai vị của mình để nhận lấy chiếc mũ Hồng y.

Ông kết hôn với Mary Burgundy (1380-1422), con gái của Philip Bold, Công tước xứ Burgundy và cháu gái của vua Pháp John II. Hai người đã có chín người con: Margaret Savoy (1405–1418), Anthony Savoy (1407), Anthony Savoy (1408), Margaret Savoy (1410–1479), Marie Savoy (1411–1469), Louis Savoy (1413–1465), Bonne Savoy (1415–1430) và Philip Savoy (1417–1444).

## Chú thích

## Liên kết ngoài

* Catholic Encyclopedia entry
Giáo hoàng đối lập Biển Đức XIV

**Giáo hoàng Biển Đức XIV** là tên được sử dụng bởi hai giáo hoàng đối lập trong thời kỳ ly giáo thế kỷ 15. Người đầu tiên, **Bernard Garnier** trở thành Giáo hoàng đối lập vào năm 1424 và qua đời vào khoảng năm 1429. Người thứ hai **Jean Carrier** trở thành Giáo hoàng đối lập vào khoảng năm 1430 và dường như kết thúc thời gian cai trị của mình khi ông chết hoặc từ chức vào năm 1437.

## Biển Đức thứ nhất

Có một số Giáo hoàng đối lập được hậu thuẫn từ những nhóm rất nhỏ trong giáo hội. Họ tuyên bố là những người kế thừa của Giáo hoàng đối lập Biển Đức XIII. Năm 1417, công đồng Constance giải quyết sự ly khai bằng việc tuyên bố Martin V là Giáo hoàng mới và yêu cầu Biển Đức XIII từ bỏ vương quyền của mình. Tuy nhiên Biển Đức XIII, vẫn trú ẩn trong lâu đài ở Peñíscola (vương quốc của Valencia) và tiếp tục duy trì triều đại của mình mà không chịu từ chức. Ông qua đời năm 1423, nhưng trước khi qua đời, ông đã phong chức cho bốn hồng y để đáp bảo sự tiếp tục của triều đại. Ba trong số các hồng y đã gặp nhau và bầu Clement VIII làm Giáo hoàng đối lập kế nhiệm Biển Đức XIII.

Tuy nhiên, hồng y duy nhất vắng mặt, Jean Carrier, đã phủ nhận tính hợp lệ của cuộc bầu cử này. Carrier coi mình như Hồng y đoàn và bầu Bernard Garnier, người lấy tên là Giáo hoàng Benedict XIV. Carrier làm tổng phó tế ở Rodez, gần Toulouse, và Garnier là người trông coi nhà thờ ở Rodez.

Garnier đã cai quản giáo triều của mình đầy bí mật và được biết đến như là "giáo hoàng ẩn". Người ta hầu như không biết gì về thời gian trị vị của ông, ngoại trừ một lá thư từ công tước Armagnac tới Joan Arc trong đó Carrier cho biết nơi cư trú của Biển Đức XIV. Triều đại Biển Đức XIV kết thúc khi ông qua đời vào năm 1429 hoặc 1430. Ông phong chức cho bốn hồng y, trong đó có Jean Farald.

## Biển Đức thứ hai

Sau cái chết của Garnier, Jean Carrier tự bầu mình làm Giáo hoàng mới, và cũng lấy tên là Giáo hoàng Biển Đức XIV. Tuy nhiên, Carrier đã bị bắt và bị cầm tù bởi Giáo hoàng đối lập Clement VIII. Carrier đã sống những ngày cuối đời như là một tù nhân trong lâu đài Foix.

Một số ý kiến cho rằng các hồng y trung thành với ông đã bầu một loạt các Giáo hoàng đối lập trong khoảng thời gian từ năm 1437 tới 1470.

## Chú thích
Đinh Tiến Cường

**Đinh Tiến Cường** sinh năm 1973 tại Hải Dương, là một nhà toán học Việt Nam. Hiện ông là giáo sư Provost tại Đại học Quốc gia Singapore và là thành viên Hội đồng Khoa học Viện toán Cao cấp Việt Nam.

Ông từng là giáo sư tại Đại học Pierre-et-Marie Curie (2005-2014), giáo sư bán thời gian tại École Polytechnique de Paris (2005-2014) và École Normale Supérieure de Paris (2012-2014).

## Tiểu sử
Ông học phổ thông tại Trường Trung học phổ thông chuyên, Đại học sư phạm Hà Nội. Từ năm 1990 đến năm 1993, ông theo chuyên ngành khoa học máy tính tại Đại học Odessa. Từ năm 1993 đến năm 1997, ông theo chuyên ngành toán học tại đại học Pierre-et-Marie-Curie. Ông bảo vệ luận án tiến sĩ năm 1997 với đề tài *Enveloppe polynomiale d’un compact de longueur finie et problème du bord*.

## Thành tích nổi bật
Khi còn là học sinh tại Trường Trung học phổ thông Chuyên Đại học Sư phạm Hà Nội, ông đạt Huy chương vàng với số điểm tuyệt đối 42/42  trong kì thi Olympic Toán học Quốc tế lần thứ 30 năm 1989 tổ chức tại Cộng hòa Liên bang Đức.

Năm 2005, ông được nhà nước Việt Nam phong tặng danh hiệu Giáo sư.

Năm 2007, ông trở thành thành viên của Viện Đại học Pháp (Institut Universitaire de France-IUF) cho tới năm 2012.

Năm 2018 ông được mời nói với bài nói *Pluripotential Theory and Complex Dynamics in Higher Dimension* tại Đại hội toán học quốc tế ở Rio.

Cùng năm 2018, ông nhận giải Humboldt từ quỹ Alexander von Humboldt.

## Nghiên cứu khoa học
Các nghiên cứu của ông xoay quanh giải tích hàm nhiều biến và hệ động lực phức. Ông cộng tác với Nessim Sibony trong ngành nghiên cứu các hệ động lực phức. Ông cộng tác với Nguyễn Việt Anh và Nessim Sibony về lý thuyết Fatou-Julia trong giải thích phức nhiều biến và các *[[Phân lá#Phân lá kì dị|phân lá kỳ dị (singular foliation)]]* trên các mặt Riemann. Các công trình khoa học của ông được công bố trên hầu hết các tạp chí hàng đầu của ngành toán học.

Ông là biên tập viên cho tạp chí Mathematische Zeitschrift.

## Xuất bản
Xem tác giả Dinh Tien-Cuong tại Google Scholar; tiền ấn phẩm của T. C. Dinh tại arXiv; publications tại trang cá nhân IMJ.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Phạm Viết Muôn

**Phạm Viết Muôn**  (sinh ngày 20 tháng 12 năm 1954 tại Tứ Kỳ, Hải Dương) là tiến sĩ kinh tế người Việt Nam. Ông từng giữ chức Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, Phó Trưởng ban thường trực Ban chỉ đạo đổi mới và phát triển doanh nghiệp trung ương.

## Khen thưởng - kỷ luật
* Tại Quyết định 1052/QĐ-TTg ký ngày 21 tháng 08 năm 2019, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã quyết định thi hành kỷ luật bằng hình thức Cảnh cáo đối với ông Phạm Viết Muôn, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ, do đã có vi phạm, khuyết điểm nghiêm trọng trong thời gian giữ chức vụ Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ và Ủy ban Kiểm tra Trung ương đã thi hành kỷ luật tại Quyết định số 1214-QĐ/UBKTTW ký ngày 11 tháng 7 năm 2019. Theo kết luận của Ủy ban Kiểm tra Trung ương, ông Phạm Viết Muôn đã có vi phạm, khuyết điểm trong việc tham mưu cho lãnh đạo Chính phủ về chủ trương thực hiện cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước tại một số doanh nghiệp thuộc Bộ Giao thông Vận tải.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Ông Phạm Viết Muôn: Quy định rõ trách nhiệm chủ sở hữu nhà nước , Báo Đầu tư.
* Nghị định 99: Đáp ứng yêu cầu quản lý, kiểm tra, giám sát của chủ sở hữu và bảo đảm quyền kinh doanh theo pháp luật của DN , Chính phủ Việt Nam
* Làm rõ trách nhiệm lãnh đạo tập đoàn đang gặp khó, Việt Nam Net.
Cô phù thủy nghịch ngợm

***Cô phù thủy nghịch ngợm***, tựa gốc tiếng Anh: ***The Worst Witch***, là một bộ phim truyền hình do Anh sản xuất, phim kể về một nhóm phù thủy trẻ đang theo học tại Học viện Phép thuật. Bộ phim có sự góp mặt của Georgina Sherrington và Felicity Jones, đực dựa trên tác phẩm văn học *[[The Worst Witch]]* (Phù thủy Xui xẻo) của tác giả Jill Murphy. Bộ phim được làm thành 3 phần và được trình chiếu từ năm 1998 đến 2001, và sau đó là loạt phim tiếp nối *[[Weirdsister College]]*. Hầu hết các tập phim đều xoay quanh trường học, nơi mà những cuộc phiêu lưu của Mildred và bạn của cô diễn ra. Nhờ thành công vang dội đó, người ta tiếp tục sản xuất thêm *[[The New Worst Witch]]*, kéo dài 2 phần và kể về những cuộc phiêu lưu của em họ của Mildred là Hettie khi cô theo học tại trường.

Tại Việt Nam, bộ phim từng được phát sóng trên kênh HTV9 của Đài truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh với tên tiếng Việt là "***Cô Phù Thủy Nghịch Ngợm***".

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* 
* Fansite
* The Worst Witch Wiki
Đông Chu (nước)

**Đông Chu** () là một tiểu quốc chư hầu vào thời Chiến Quốc trong lịch sử Trung Quốc. Đông Chu được hình thành sau khi tiểu quốc Tây Chu bị phân liệt.

Nước Tây Chu được thành lập từ năm 440 TCN khi Chu Khảo Vương Cơ Nguy phân phong cho em trai là Cơ Yết ở đất Vương Thành, giữ chức Chu công để phụ giúp triều đình.

Năm 367 TCN, Tây Chu Uy công mất, hai con là công tử Căn và công tử Chiêu tranh đoạt ngôi vị với nhau. Hai nước chư hầu là Hàn và Triệu dùng vũ lực lập công tử Căn ở đất Củng, tức là Đông Chu Huệ công hoặc Đông Chu quân, Chu Hiển Vương không biết cư xử thế nào cũng không có thực lực để chống lại nên đành chấp nhận thực tế. Đó là nguồn gốc dẫn đến sự phân chia thành 2 nước Tây Chu và Đông Chu, sự chia rẽ này làm cho nhà Chu càng ngày càng thêm suy nhược. Thiên tử nhà Chu ở nhờ Tây Chu quân.

Hai nửa Tây Chu và Đông Chu cũng không hòa thuận, vài lần xảy ra xung đột. Năm 256 TCN, Tần Chiêu Tương vương đánh Tây Chu, bắt Chu Noãn vương và thu cửu đỉnh nhà Chu về Tần. Dân Tây Chu chạy lưu vong sang nương nhờ Đông Chu Văn quân. Đông Chu Văn quân duy trì cơ nghiệp tồn tại trên danh nghĩa của nhà Chu thêm 7 năm nữa. Năm 249 TCN, Tần Trang Tương Vương điều quân đi đánh chiếm nốt đất Đông Chu. Toàn bộ đất Tây Chu và Đông Chu đều thuộc về nước Tần.

## Quân chủ
{| class="wikitable" | style="align: left; margin: 0px" |

|- 
! Thụy hiệu || Tên || Can Chi || Thời gian tại vị
|- 
| Đông Chu Huệ công (東周惠公) || Cơ Ban (姬班)hay Cơ Căn (姬根)|| Giáp Dần || 367 TCN─？
|- 
| Đông Chu Chiêu Văn quân (東周昭文君) || || || 
|- 
| Đông Chu Vũ công (東周武公)|| || || 
|- 
| Đông Chu Văn quân (東周文君) || Cơ Kiệt (姬傑) || || ？─249 TCN
|}

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* 西周和东周的灭亡
Bản đồ Ba Lan Vĩ Đại của Scotland

**Bản đồ Ba Lan Vĩ đại của Scotland** (tiếng Anh: *Great Polish Map of Scotland*), còn được gọi **Bản đồ Scotland Barony** (*Barony Map of Scotland*), là một bản đồ địa hình nổi của Scotland nằm ngoài trời bên cạnh khách sạn Barony Castle Hotel, ngoài làng Eddleston gần Peebles ở vùng Scottish Borders. Mô hình này làm bằng bê tông ở tỷ lệ . Nó là sản phẩm trí tuệ của cựu chiến binh Ba Lan Jan Tomasik. Nó được hoàn thành năm 1975 và được cho là bản đồ địa hình nổi lớn nhất thế giới. Tổ chức Mapa Scotland đang phục hồi bản đồ.

## Chú thích

## Liên kết ngoài
*Hình ảnh bản đồ nhìn từ không trung
*Mapa Scotland
Bồ câu lam Mauritius

**Bồ câu lam Mauritius** (danh pháp hai phần: ***Alectroenas nitidissima***) là một loài bồ câu lục đã tuyệt chủng và đã là loài đặc hữu của đảo Mascarene của Mauritius trong Ấn Độ Dương phía đông Madagascar. Nó cũng có hai loài bà con đã tuyệt chủng từ Mascarenes và ba loài còn sống từ các đảo khác.

## Mô tả
Nó có vòng lông vũ dài màu trắng viền quanh đầu, cổ và ngực và bộ lông màu xanh lục trên cơ thể, và lông màu đỏ trên đuôi và các bộ phận đầu trần. Người ta cho rằng những màu sắc này tương tự như kiểu màu của quốc kỳ Hà Lan, một sự giống nhau trong một số tên của loài chim. Nó dài 30&nbsp;cm (12&nbsp;in) và lớn hơn và mạnh mẽ hơn bất kỳ loài chim bồ câu màu xanh khác. Loài chim này ăn trái cây, các loại hạt, và động vật thân mềm, và đã từng phổ biến rộng rãi trong các khu rừng của Mauritius.

Loài chim này đã được đề cập lần đầu tiên vào thế kỷ 17 và được mô tả nhiều lần sau đó, nhưng ít tài liệu mô tả hành vi của các mẫu vật sống. Một số chim nhồi bông và ít nhất một mẫu vật sống đến châu Âu vào những năm 1700 và năm 1800. Chỉ có 3 mẫu vật nhồi bông tồn tại ngày nay, và chỉ một con chim đã từng được mô tả khi còn sống. Loài này được cho là đã tuyệt chủng trong những năm 1830 do nạn phá rừng và bị săn mồi.

## Hình ảnh

Tập tin:Alectroenas nitidissima-John Gerrard Keulemans.jpg
Tập tin:Alectroenas nitidissima-John Gerrard Keulemans improved.jpg
Tập tin:Mauritius Blue Pigeon.jpg
Tập tin:Alectroenas nitidissima.jpg
Tập tin:Mauritius Blue Pigeon national museum of scotland.JPG
Tập tin:Columba nitidissima.jpg


## Chú thích

## Tham khảo
* 
* 
*  
* 
* 
* 
* 
*  
* 
* 
*  
* 
* 
*  
*  
*
Nhiếp chính vương

**Nhiếp chính vương** (tiếng Anh: *prince/princess regent*; tiếng Đức: *Prinzregent*) là thân vương tử hoặc thân vương vương nữ thuộc dòng kế vị đảm nhận quyền cai trị chế độ quân chủ với tư cách nhiếp chính thay cho quốc vương, ví dụ, do vị quân chủ không có năng lực cại trị (tuổi nhỏ hoặc bệnh tật) hoặc vắng mặt (ví dụ: do xa xôi, chẳng hạn như bị lưu đày hoặc chuyến đi dài ngày, hoặc sự vắng mặt của người đương nhiệm).

Mặc dù bản thân thuật ngữ này có thể có ý nghĩa chung và đề cập đến bất kỳ thân vương tử hoặc thân vương nữ nào đảm nhận vai trò nhiếp chính, nhưng về mặt lịch sử, nó chủ yếu được sử dụng để mô tả một số ít các vương tử và vương nữ từng là nhiếp chính của các quốc gia không phải thân vương quốc.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*
Kỷ (Thọ Quang)

**Kỷ** () ban đầu là một nước chư hầu ở phía đông của nhà Thương, sau đó tiếp tục tồn tại qua thời Tây Chu đến thời Xuân Thu trong lịch sử Trung Quốc. Quốc đô đặt ở Kỷ, trung bắc bộ của bán đảo Sơn Đông, bờ nam vịnh Lai Châu của Bột Hải, nay thuộc Thọ Quang. Tại Thọ Quang, Lai Dương và Yên Đài cùng các nơi khác, đã khai quật được đồ đồng từ thời nước Kỷ. Quân chủ của nước Kỷ mang họ Khương (姜).

Nước Kỷ nằm ở phía đông của nước Tề, ở phía nam của nước Lai, cương vực không kém hơn nước Tề hay nước Lỗ. Những năm Di Vương thời Tây Chu, do bị Kỷ hầu của nước Kỷ gièm pha, năm 863 TCN, Tề Ai công bị vua Chu bỏ vào vạc sôi giết chết. Theo truyền thuyết thì Kỉ hầu đã tấu với Chu thiên tử rằng Tề Ai công "hoang dâm điền du", vì thế nước Kỷ và nước Tề kết thù. Từ đó, nước Tề luôn chờ trực cơ hội để thôn tính nước Kỷ, trong đó báo thù là một nguyên nhân, song kỳ thực thì diệt Kỷ là cách duy nhất để Tề có thể mở mang bờ cõi. Nước Kỷ chọn cách kết hảo với nước Lỗ, tận dụng việc hai cường quốc là Tề và Lỗ mâu thuẫn và tự bảo vệ mình. Nước Lỗ cố gắng bảo vệ nước Kỷ, cản trở việc nước Tề khuếch trương. Quan hệ tay ba này giữa Kỷ, Lỗ và Tề được duy trì suốt từ thế kỷ 8 TCN, khi các nước chư hầu tiến vào thời Xuân Thu cho đến khi nước Kỷ diệt vong vào năm 690 TCN. Nước Kỷ cũng điều đình quan hệ với nước Cử, cùng Cử hội minh tại đất "Mật" (密).

Thời Lỗ Ẩn công và những năm đầu Lỗ Hoàn công, quốc thế của nước Lỗ cực thịnh. Đặc biệt là vào năm 699 TCN, liên quân gồm Lỗ, Kỷ và Trịnh đã đánh bại liên quân gồm Tề, Tống, Vệ và Nam Yên, cuộc chiến này đã kết thúc cục diện Tề Hi công làm "tiểu bá". Nước Kỷ vì thế có thể an định được một thời gian. Năm 695 TCN, nhân cơ hội quân chủ ba nước là Lỗ Hoàn công, Tề Tương công và Kỷ hầu có mặt trong minh hội chư hầu, Lỗ Hoàn công đã cố gắng làm hòa giữa nước Tề và nước Kỷ. Song cùng năm đó, quân Tề đã xâm phạm biên giới nước Lỗ. Đến năm 695 TCN thì Lỗ Hoàn công và Trịnh Tử Vỉ bị Tề Tương công sát hại, hai nước Lỗ và Trịnh khi đó không còn chú trọng vào việc bảo vệ nước Kỷ, tình thế của Kỷ xấu đi.

Năm 693 TCN, Tề Tương công mang quân về phía đông đánh nước Kỷ, lấy lý do là để báo thù việc Tề Ai công do bị Kỷ hầu gièm pha mà bị vua nhà Chu giết chết. Quân Tề xua đuổi cư dân ba ấp Bình (郱), Tấn (鄑), Ngữ (郚) và chiếm lĩnh đất ba ấp này của Kỷ. Năm 691 TCN, nước Kỷ bị phân liệt, em trai của Kỷ hầu là Kỷ Quý (纪季) đã lấy đất Hi (酅) của Kỷ đi đầu hàng nước Tề, đất đó trở thành vùng phụ thuộc của Tề. Cùng năm, Lỗ Trang công hội với Trịnh Tử Anh nhằm cứu Kỷ, song vua nước Trịnh thấy nước mình không ổn định nên đã tự tuyệt nước Lỗ. Năm 690 TCN, quân Tề công phá đô thành nước Kỷ. Biết không thể chống lại quân Tề, Kỷ hầu đã chạy trốn và giao lại đất nước cho Kỷ Quý, trên thực tế có nghĩa là trao đất nước cho Tề. Kỷ hầu dời đi vội vàng đến nỗi ông ta đã không an táng phu nhân của mình, bà nguyên là một công chúa của nước Lỗ. Tương công đã an táng bà theo đúng nghi lễ. Nền độc lập của Kỷ từ đó diệt vong.

## Quân chủ nước Kỷ
*Kỷ bá Phụ Đinh (紀伯父丁)
*Kỷ hầu Hổ (紀侯虎)
*Kỷ hầu Hạch Tử (紀侯貉子)

## Ghi chú

## Tham khảo

*
*
Lignose Einhand

**Lignose Einhand** là loại súng ngắn bán tự động do Witold Chylewski thiết kế trong khoảng năm 1913-1914. Ông đã mang thiết kế này giới thiệu cho nhà máy Societe Industrielle Suisse Neuhausen tại Thụy Sĩ nơi ông cùng hợp tác và nhà máy đã chế tạo loại súng này với tên Chylewski, khoảng 1000 khẩu đã được sản xuất tại nhà máy. Nhà máy sản xuất vũ khí Bergmann đã mua bản quyền chế tạo loại súng này và đã tạo ra vài mẫu khác nhau trước khi bị công ty Aktiengesellschaft Lignose tại Đức mua lại. Công ty Lignose đã bắt đầu chế tạo loại súng này đúng lúc chiến tranh thế giới thứ hai nổ ra năm 1939. "Einhand" nghĩa là một tay vì chỉ cần một tay xạ thủ cũng có thể làm cho súng hoạt động.

## Thiết kế
Einhand sử dụng cơ chế nạp đạn blowback. Súng có thiết kế khá thú vị vì chỉ cần một tay là xạ thủ vừa có thể kéo khối trược về phía sau cũng như khai hỏa mà không cần tay kia. Với vòng bảo vệ cò súng chia làm hai phần phần phía trước vòng dính với một phần nối với khối trượt và không nối với phần dưới của vòng, nó cũng có hình dáng giống như cò súng. Khi cần lên đạn xạ thủ chỉ việc đưa ngón tay kéo phần trước vòng này ra phía sau và khối trượt cũng sẽ di chuyển theo, khi thả ra thì một lò xo sẽ đẩy khối trượt trở về chỗ cũ và đẩy viên đạn vào nòng nếu đã nạp hộp đạn. Phần trước của vòng bảo vệ này sẽ không di chuyển khi bắn để tránh việc nó chuyển động cùng với khối trượt và nện vào ngón tay của xạ thủ. Nút khóa an toàn nắm ở phía bên trái súng.

Vì là súng tự vệ nên nó không có điểm ruồi để nhắm bắn. Hộp đạn của súng chứa 6 viên.

## Liên kết ngoài
*http://unblinkingeye.com/Guns/Lignose3/lignose3.html
*Giới thiệu sơ Einhand
*Bắn thử Einhand
Lửng

**Lửng** là động vật ăn tạp chân ngắn trong họ Chồn *Mustelidae*. Có 11 loài lửng phân nhóm thành 3 phân họ chính: Melinae (9 họ lửng Á – Âu), Mellivorinae (lửng mật) và Taxideinae (lửng châu Mỹ)..

## Ghi chú

## Liên kết ngoài

*Badgerland – The Definitive On-Line Guide to Badgers in the UK
* http://durhambadgers.org.uk/page.php?pageid=1 
*WildlifeOnline – Natural History of Badgers
*Badger Facts 
*2001 Badger survey Netherlands 
*Local dutch badger group
*Badger-Coyote Associations
*
Long Thủy (định hướng)

**Long Thủy** có thể chỉ đến:

* Bãi biển Long Thủy nằm ở xã Bình Kiến, tỉnh Đắk Lắk

; Địa danh cũ
* Xã Long Thủy (thị xã Phước Long, tỉnh Bình Phước); nay là một phần phường Phước Long, tỉnh Đồng Nai
Đường sắt cao tốc Bắc Kinh – Quảng Châu – Thâm Quyến – Hồng Kông

**Đường sắt cao tốc Bắc Kinh – Quảng Châu – Thâm Quyến – Hồng Kông** (Trung văn giản thể: 京广深港高速铁路; Trung văn phồn thể: 京廣深港高速鐵路, chuyển tự Hán Việt: Kinh-Quảng-Thâm-Cảng cao tốc thép lộ) là một tuyến đường sắt cao tốc nối Bắc Kinh, Quảng Châu, Thâm Quyến và Hồng Kông ở Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Tuyến đường sắt cao tốc vận chuyển hành khách này nối ga Bắc Kinh và ga Phúc Điền ở Thâm Quyền. Tuyến này sẽ cắt biên giới và theo tuyến đường sắt cao tốc Quảng Châu - Thâm Quyến - Hồng Kông đến ga Tây Cửu Long ở Hồng Kông. Khi hoàn thành, nó sẽ có chiều dài 2230&nbsp;km và là tuyến đường sắt cao tốc duy nhất ở Trung Quốc cắt biên giới cần phải có thủ tục xuất nhập cảnh.
Công tác xây dựng bắt đầu vào năm 2005. Phần Vũ Hán-Quảng Châu khai trương vào tháng 12 năm 2009, phần Quảng Châu-Thâm Quyến mở cửa vào tháng 12 năm 2011, phần Trịnh Châu và Vũ Hán mở cửa vào tháng 9 năm 2012, và phần Bắc Kinh-Trịnh Châu được khai trương vào tháng 12 năm 2012. Phần 36-km (22 dặm) qua biên giới Thâm Quyến-Hồng Kông đã được khai trương vào tháng 9 năm 2018. Tuyến này là tuyến đường sắt cao tốc dài nhất thế giới, giảm thời gian đi lại còn một nửa so với trước.

## Tham khảo
Điểu học

**Điểu học** hay **cầm điểu học** là một nhánh của ngành động vật học chuyên nghiên cứu về các loài chim. Điểu học trong tiếng Anh là "ornithology" xuất phát từ tiếng Hy Lạp cổ, trong đó ὄρνις (*ornis)* nghĩa là "chim" và λόγος (*logos)* nghĩa là "giải thích". Điểu học có nhiều mặt khác biệt với các lĩnh vực nghiên cứu động vật khác, một phần bởi điều kiện quan sát và tính thẩm mỹ của các loài chim. Công việc nghiên cứu hầu hết được thực hiện bởi các nhà nghiên cứu nghiệp dư áp dụng các nguyên tắc phương pháp luận chặt chẽ. Điểu học trong tiếng Anh là *ornithology* có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp *ornithologos* và tiếng Latinh cuối thế kỷ XVII *ornithologia* nghĩa là "khoa học về chim chóc".

Ngành điểu học có một lịch sử lâu đời, nghiên cứu về chim đã giúp loài người phát triển những khái niệm then chốt về tiến hóa, tập tính học và sinh thái học như các định nghĩa về loài, quá trình hình thành loài, bản năng, học hỏi, ổ sinh thái, guilds, địa lý sinh học đảo, phylogeography và bảo tồn chim. Thuở ban đầu, ngành vấn đề ngành điểu học tập trung chính là mô tả giống loài cũng như sự phân bố của loài đó, các nhà cầm điểu học hiện nay tìm kiếm câu trả lời cho các câu hỏi cụ thể hơn, với chim là vật mẫu cho các thí nghiệm về giả thuyết và các tiên đoán dựa trên các thuyết. Hầu hết các thuyết sinh học hiện đại áp dụng hệ thống phân loại sinh học và vì thế, số lượng nhà khoa học tự nhận mình là "nhà cầm điểu học" chuyên nghiệp cũng giảm xuống. Nhiều công cụ và kỹ thuật đã được sử dụng trong bộ môn điểu học, cả trong phòng thí nghiệm hoặc trên thực địa, và nhiều đột phá đã được tạo ra.

## Ghi chú

## Hình ảnh

Tập tin:AldrovandiOrnithology.jpg
Tập tin:ValliDeTodi1601.jpg
Tập tin:Bird eggs.jpg
Tập tin:Egyptian - Mold for a Heron Plaque - Walters 22284 (2).jpg
Tập tin:Leonardo flight of bird.JPG


## Liên kết ngoài
* Lewis, Daniel. *The Feathery Tribe: Robert Ridgway and the Modern Study of Birds.* Yale University Press. http://yalepress.yale.edu/yupbooks/book.asp?isbn=9780300175523.
**[http://www.sil.si.edu/DigitalCollections/NHRareBooks/Martinet/martinet.htm Ornithologie]* (1773–1792) Francois Nicholas Martinet Digital Edition Smithsonian Digital Libraries
*List of oldest ornithological organisations in the world
*History of ornithology in North America 
*History of ornithology in China 
*Hill ornithology collections
* Robert Ridgway's ''A Nomenclature of Colors'' (1886) and ''Color Standards and Color Nomenclature'' (1912) - text-searchable digital facsimiles at Linda Hall Library
Charles Bronson

**Charles Bronson** (sinh 03/11/1921 – mất 30/08/2003), tên khai sinh **Charles Dennis Buchinsky**, là một diễn viên Mỹ gốc Ba Lan và Litva và có nguồn gốc nguyên thủy là người Thát Đát.

## Sự nghiệp quân sự
Năm 1943, Charles Broson tham gia không lực Hoa Kỳ trong chiến tranh thế giới thứ 2. Ông tham gia bắn súng máy trên máy bay B29 chống lại quân nhật ở các đảo vào năm 1945 và được trao huân chương.

## Qua đời
Sức khỏe của Charles Bronson yếu dần đi vào những năm đầu thế kỷ 21, ông giải nghệ sau phẫu thuật xương chậu năm 1998. Ông được cho là bị Alzheimer nhưng trong giấy chứng tử không ghi nguyên nhân như vậy mà là do bệnh phì đại cơ tim, ung thư phổi. Ông qua đời vào ngày 30 tháng 8 năm 2003 và được an táng ở nghĩa trang Brownsville tại West Windsor, Vermont, Mỹ.

## Danh mục phim

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*
*
*Japanese fansite 
*The Best Battles of Charles Bronson  Photo gallery at AMCtv.com
Furcifer oustaleti

**Tắc kè hoa khổng lồ Malagascar** (danh pháp khoa học: ***Furcifer oustaleti***) là một loài tắc kè hoa rất lớn bản địa Madagascar, nhưng cũng được nhập nội vào gần Nairobi ở Kenya (du tình trạng hiện tại của nó không rõ). Loài tắc kè hoa này hiện diện trong một loạt các môi trường sống, thậm chí trong thảm thực vật bị suy thoái trong các làng, nhưng là tương đối hiếm trong rừng nguyên sinh. Với chiều dài tối đa , nó thường được coi là loài tắc kè hoa lớn nhất, mặc dù một số cho rằng loài tắc kè hoa lớn nhất là *[[Calumma parsonii]]*. Loài tắc kè hoa này ăn các loài động vật không xương sống như côn trùng lớn. Nó bắt con mồi bằng cái lưỡi cơ bắp dài.
Tên của chi (*[[Furcifer]]*) có gốc Latin *furci* nghĩa là "tòe ra" đề cập đến hình dáng chân của loài tắc kè hoa này. Danh pháp cụ thể của nó là một dạng Latin hóa của tên tiếng Pháp của nhà sinh học Pháp Jean-Frédéric Émile Oustalet, người miêu tả loài này lần đầu tiên.
## Them khảo

* 
* 
* 

## Hình ảnh

Tập tin:Caméléon Madagascar 03.jpg
Tập tin:Oustalet's chameleon (Furcifer oustaleti) female.jpg
Tập tin:Caméléon Madagascar 04.jpg
Tập tin:Chamaeleon Ankarana MS6264.jpg
Calumma parsonii

**Tắc kè hoa Parson** (danh pháp khoa học: ***Calumma parsonii***) là một loài tắc kè hoa rất lớn bản địa rừng nguyên sinh ẩm ở đông và bắc Madagascar. Nó được liệt kê trong Phụ lục II của CITES, có nghĩa việc mua bán loài này được kiểm soát. Nó là loài tắc kè hoa lớn nhất thế giới hay lớn thứ nhì sau tắc kè hoa khổng lồ Madagascar theo mối số báo cáo. Có hai phân loài được công nhận, phân loài phân bố rộng rãi *Calumma p. parsonii* dài đến 68&nbsp;cm và không có mào trên lưng. *Calumma p. cristifer* gần Andasibe dài 47&nbsp;cm (18½ in) và có mào lưng nhỏ. 
Trong điều kiện nuôi nhốt, con cái loài tắc kè hoa này có thể đẻ mỗi lứa 50 trứng và cần ấp hơn một năm mới nở. Con cái đẻ mỗi hai năm một lứa. Con non nở ra sống riêng.
## Tuổi thọ
Tắc kè hoa Parson là một trong những loài tắc kè hoa sống lâu nhất với độ tuổi tối thiểu cao nhất là 9 năm tuổi đối với con đực và 8 tuổi đối với con cái có thể đạt tuổi thọ cao vượt trội trong điều kiện nuôi nhốt. Tuổi thọ trong tự nhiên được ước tính là 10 đến 12 năm tuổi và trong điều kiện nuôi nhốt, con vật có tuổi thọ 14 năm đã được ghi nhận, đây là điều duy nhất ở loài tắc kè hoa. Tuổi thọ cao và thời gian trưởng thành về mặt sinh dục đạt ít nhất đối với một số cá thể sau hai hoặc ba năm, khiến loài này đặc biệt dễ bị đe dọa như nạn săn bắt quá mức.
## Sinh sản
Trong điều kiện nuôi nhốt, tắc kè hoa cái của Parson đẻ tới 50 trứng mỗi lần đẻ; trứng có thể mất đến hai năm để nở. Trong một trường hợp, một con non khỏe mạnh nở sau 781 ngày. Chu kỳ sinh sản của con cái chỉ cho phép đẻ trứng hai năm một lần. Những con non sẽ độc lập sau khi chúng tự đào ra khỏi tổ dưới lòng đất của chúng. Sau khi tổ được đào, trứng được đẻ và được vùi lấp, nghĩa vụ làm cha mẹ của con cái hoàn thành. Cha mẹ không đóng góp bất kỳ sự chăm sóc nào đối với tắc kè hoa con.
## Hình ảnh

Tập tin:Calumma Parsonii Close Up Ste Marie Madagascar.jpg
Tập tin:Chameleo parsonii.jpeg
Tập tin:Calumma_Parsonii_Close_Up_Ste_Marie_Madagascar.jpg
Tập tin:Chameleon in Andasibe.jpg
Tập tin:Calumma Parsonii Ste Marie Madagascar.jpg


## Chú thích

## Tham khảo
* 
* 
* Parson's chameleon.  ARKive.com. Truy cập 23-01-2009
* Calumma parsonii parsonii. adcham.com. Truy cập 23-01-2009
* Anderson, C. V. (2006). *[http://chameleonnews.com/index.php?page=article&id=24 Captive Chameleon Populations.]* Accessed 23-01-2009
Mòng cánh xanh

**Mòng cánh xanh** (*Anas carolinensis*) hay (*Anas crecca carolinensis*) là một loài vịt phân bố rộng rãi, sinh sản ở phía bắc Bắc Mỹ trừ quần đảo Aleutia. Trong một thời gian loài này được xem là cùng loài với mòng két (*A. crecca*) nhưng vấn đề vẫn đang được xem xét bởi Liên minh Điểu học Mỹ; dựa trên đó IUCN và BirdLife International hiện nay không chấp nhận là một loài riêng. Tuy nhiên gần như tất cả các chuyên gia xem nó là một loài riêng dựa trên bằng chứng hành vi, hình thái học, và phân tử.
Nó là loài di trú mạnh và trú đông về phía nam của phạm vi phân bố của nó.
## Chú thích

## Tham khảo
*
Cathartes

Chi **Cathartes** bao gồm các loài chim ăn thịt có kích thước từ trung bình đến lớn thuộc họ Cathartidae (Kền kền Tân Thế giới). Có 3 loài trong chi này chủ yếu ở châu Mỹ.

## Hình ảnh

Tập tin:Cathartes aura.jpg
Tập tin:Turkey vulture profile.jpg
Tập tin:Turkey vulture Bluff.jpg
Tập tin:Cathartes burrovianus -Amsterdam Zoo -upper body-8a.jpg
Tập tin:Cathartes aura -Santa Teresa County Park, San Jose, California, USA -adult-8a.jpg
Tập tin:Cathartes burrovianus, Atlantic forest, Bahia, Brazil.jpg


## Chú thích

## Tham khảo
Heteropneustes fossilis

***Heteropneustes fossilis*** là một loài cá da trơn túi khí. Loài cá này được tìm thấy ở Ấn Độ, Pakistan, Nepal, Sri Lanka, Thái Lan và Myanma. Tại Sri Lanka, loài cá này được gọi là *Hunga* bởi cộng đồng nói tiếng Sinhala còn ở Ấn Độ loài này được gọi là singhi. Loài này có ở Nam Ấn Độ ở bang Kerala, nơi người ta gọi nó là kaari (Malayalam: കാരി).

*H. fossilis* được tìm thấy chủ yếu trong ao, mương, đầm lầy và đầm lầy, nhưng đôi khi cũng có ở những con sông bùn. Nó có thể chịu nước hơi lợ. Đó là ăn tạp. Loài cá này sinh sản ở các vùng nước được giới hạn trong các tháng gió mùa, nhưng có thể sinh sản trong ao, ao bỏ hoang, và mương khi đủ nước mưa tích tụ.
Loài này có thể chích và gây đau cho con người. Chất độc có thể bắt nguồn từ một tuyến trên gai vây ngực và đã gây ra vết đau đối với người bị chích.

Loài này dài  tính theo kích thước đo cá và là một loài thủy sản quan trọng ở địa phương. Nó cũng được nuôi và được tìm thấy trong hồ cá thương mại..

## Hình ảnh

Tập tin:Мешкожаберный сом Гродно.JPG
Tập tin:Heteropneustes fossilis Day.jpg


## Chú thích

## Tham khảo
* 
*
Cá mập san hô Caribe

**Cá mập san hô Caribe** (Danh pháp khoa học: ***Carcharhinus perezi***) là một loài thuộc cá mập Requiem trong họ Carcharhinidae. Nó được tìm thấy ở các vùng biển nhiệt đới phía tây Đại Tây Dương từ Florida đến Brazil, và là cá mập san hô thường gặp nhất trong biển Caribe. Với một cơ thể mạnh mẽ được sắp xếp hợp lý, điển hình trong các loài cá mập Requiem. Đặc trưng của chúng là có vây sẫm màu, phía sau gần đuôi có một vây lưng ngắn hơn so với vây lưng thứ nhất.

Có chiều dài lên tới 3&nbsp;m (10&nbsp;ft), cá mập san hô Caribe là một trong các động vật ăn thịt lớn nhất trong hệ sinh thái rạn san hô, thức ăn của chúng là các loại cá và mực. Chúng kiếm ăn tại các rạn san hô và nghỉ ngơi tại hang động, đáy biển. Giống như cá mập khác trong phân họ, chúng đẻ được từ 4 - sáu con mỗi năm. Cá mập san hô Caribe là một nguồn thủy sản cung cấp thịt, dầu gan cá, bột cá, nhưng gần đây nó đã trở nên có giá trị hơn như là một phần của những chuyến du lịch sinh thái hấp dẫn.

## Phân bố và môi trường sống

Cá mập san hô Caribe được tìm thấy ở khắp các vùng biển nhiệt đới phía tây Đại Tây Dương, từ Bắc Carolina ở phía Bắc tới Brazil ở phía Nam, bao gồm cả quần đảo Bermuda, phía bắc Vịnh Mexico và biển Caribe. Tuy nhiên, nó rất hiếm hoi ở phía Bắc Florida Keys. Chúng thích các vùng nước nông hoặc xung quanh các rạn san hô. Môi trường sống của cá mập san hô Caribe nhiều nhất ở tầng nước nông dưới 30&nbsp;m (98&nbsp;ft), nhưng chúng cũng được thấy ở độ sâu 378 m (1240 feet).

## Chú thích

## Tham khảo
* 

Có lẽ cá mập san hô Caribe nên sợ con người hơn là con người sợ chúng bởi chúng được coi là một nguồn thủy sản cung cấp thịt, dầu gan cá, bột cá.