open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Salvator merianae

***Salvator merianae*** là một loài thằn lằn trong họ Teiidae. Loài này được Duméril & Bibron mô tả khoa học đầu tiên năm 1839. Đây cũng là loài lớn nhất của thằn lằn tegu. Tegu có nguồn gốc từ Nam Mỹ và đang được nuôi phổ biến tại Mỹ và đã trở thành loài thằn lằn bị truy nã tại bang Florida của Mỹ, do tính phàm ăn, nhanh nhẹn và hung dữ của chúng đã khiến hơn 1000 loài bản địa quý hiếm bị đe dọa đến gần tuyệt chủng trong đó gồm cá sấu và chim. chúng còn đe dọa chó mèo và trẻ con tại thành phố Miami của nam Florida do thành phố nằm kế bên đầm lầy.


Tập tin:Tejus-2008-04-07-13b.jpg
Tập tin:Argentine Tegu.jpg
Tập tin:Lagarto overo (Tupinambis merianae).JPG
Tập tin:Argentine Tegus 067.jpg
Tập tin:Bandwtegu.jpg
Tập tin:20110721 Berkenhof Zoo (0050).jpg


## Mô tả
tegu thuộc thằn lằn caiman, một số nói nói loài này thuộc chi kì đà. Loài này có kích cỡ từ 1m đến 1m50 và có thể nặng đến 10&nbsp;kg. thức ăn chủ yếu của chúng là các loài đông vật nhỏ hơn và trứng, ngoai ra chúng còn ăn rau củ. tegu có bốn chân và một cái đuôi dài để quất kẻ thù. tegu thương có màu đen và trắng có đầu màu xanh lá cây khi mới nởi được vài tuần, một số loài không có đầu màu xanh khi còn nhỏ. Tegu có đặc điểm là ngủ đông, thường ngủ từ tháng 10 tới giữa tháng 3, tegu vàng [ tupinambis teguixin ] là loài duy nhất biết đến là không ngủ đông. Khi mới nở chúng chỉ dài 15&nbsp;cm, khi đã một tuổi đã dài đến 80&nbsp;cm và có thể sinh sản. tegu có hàm răng sắc nhọn dùng đẻ xé thịt, trái cây và để tự vệ. chúng được chọn làm thú nuôi vì thuần hóa rất dễ, thông minh và dễ chăm sóc. Hiện nay con người vẫn thả chúng ra môi trương thích hợp để sống mà không bản địa nên hiện giờ thằn lằn tegu đã trở thành mối đe dọa cho môi trường và các loài bản địa ở phía nam của bang Florida. các nhà sinh vật học đang cố hết sức để loại bỏ tegu ra khỏi miền nam Florida

## Chú thích

## Tham khảo
* 
* 
* Care for Argentine Black and White Tegus
Tupinambis teguixin

***Tupinambis teguixin*** là một loài thằn lằn trong họ Teiidae. Loài này được Linnaeus mô tả khoa học đầu tiên năm 1758.

## Hình ảnh

Tập tin:Gold tegu torun 01.JPG
Tập tin:Gold tegu torun 02.JPG
Tập tin:Naturalist on the River Amazons figure 19.png
Tập tin:Tupinambis teguixin (Linnaeus, 1758) (8184631133).jpg


## Chú thích

## Tham khảo
* 
*
Acratosaura spinosa

***Acratosaura spinosa*** là một loài thằn lằn trong họ Gymnophthalmidae. Loài này được Rodrigues, Cassimiro, De Freitas & Santos Silva mô tả khoa học đầu tiên năm 2009.

## Chú thích

## Tham khảo
*
Sukhoi Su-30MKM

**Sukhoi Su-30MKM** (*Modernizirovannyi Kommercheskiy Malayziyskii* – Phiên bản hiện đại hóa xuất khẩu cho Malaysia) là một loại máy bay tiêm kích rất giống với loại Sukhoi Su-30MKI của Ấn Độ. Su-30MKM là một bước tiến đáng kể của phiên bản xuất khẩu gốc Su-30K, nó vẫn giữ khung thân cơ sở nhưng kết hợp một số tính năng tiên tiến từ đề án Sukhoi Su-35 và Sukhoi Su-37.

## Quốc gia sử dụng
;
* Không quân Hoàng gia Malaysia có 18 chiếc Su-30MKM

## Tính năng kỹ chiến thuật (Su-30MKI)

## Xem thêm

## Tham khảo
Euspondylus oreades

***Euspondylus oreades*** là một loài thằn lằn trong họ Gymnophthalmidae. Loài này được Chávez, Duran & Venegas mô tả khoa học đầu tiên năm 2011.

## Hình ảnh

Tập tin:Euspondylus oreades, head.jpg
Tập tin:Euspondylus oreades, holotype male.jpg


## Tham khảo

*
Potamites montanicola

***Potamites montanicola*** là một loài thằn lằn trong họ Gymnophthalmidae. Loài này được Chávez & Vásquez mô tả khoa học đầu tiên năm 2012.

## Hình ảnh

Tập tin:Lateral, dorsal and ventral views of the head of the Potamites montanicola holotype.jpg
Tập tin:Potamites montanicola holotype female juvenile males.jpg
Tập tin:Potamites montanicola.png
Tập tin:Potamites species from Peru - Potamites montanicola, Potamites strangulatus strangulatus, Potamites ecpleopus, Potamites strangulatus trachodus.jpg


## Tham khảo

*
Abronia anzuetoi

***Abronia anzuetoi*** là một loài thằn lằn trong họ Anguidae. Loài này được Campbell & Frost miêu tả khoa học đầu tiên năm 1993.

## Chú thích

## Tham khảo
*
Celestus anelpistus

***Celestus warreni*** là một loài thằn lằn trong họ Anguidae. Loài này được Schwartz, Graham, & Duval mô tả khoa học đầu tiên năm 1979.

## Tham khảo

*
Elgaria coerulea

***Elgaria coerulea*** là một loài thằn lằn trong họ Anguidae. Loài này được Wiegmann mô tả khoa học đầu tiên năm 1828.

## Hình ảnh

Tập tin:Elgaria coerulea coerulea02.jpg
Tập tin:Elgaria coerulea coerulea03.jpg
Tập tin:Elgaria coerulea coerulea04.jpg
Tập tin:Elgaria coerulea coerulea05.jpg


## Tham khảo

*
Elgaria multicarinata

***Elgaria multicarinata*** là một loài thằn lằn trong họ Anguidae. Loài này được Blainville mô tả khoa học đầu tiên năm 1835.

## Hình ảnh

Tập tin:Alligator Lizard.jpeg
Tập tin:Elgaria multicarinata 08416.JPG
Tập tin:Elgaria multicarinata eating mantis 2.jpg
Tập tin:Elgaria multicarinata-1.jpg


## Tham khảo

*
Ophisaurus attenuatus

***Ophisaurus attenuatus*** là một loài thằn lằn trong họ Anguidae. Loài này được Baird mô tả khoa học đầu tiên năm 1880.

## Hình ảnh

Tập tin:Eastern Glass Lizard.jpg
Tập tin:Ophisaurus attenuatus attenuatus.jpg


## Tham khảo

*
Ophisaurus ventralis

***Ophisaurus ventralis*** là một loài thằn lằn trong họ Anguidae. Loài này được Linnaeus mô tả khoa học đầu tiên năm 1766.

## Hình ảnh

Tập tin:Easternglass lizard.JPG
Tập tin:Female Ophisaurus ventralis with eggs, Dec 2008.jpg
Tập tin:925-2283.jpg
Tập tin:Ophisaurus ventralis flirting.jpg


## Tham khảo

*
Anniella pulchra

***Anniella pulchra*** (tên tiếng Anh: *Thằn lằn không chân California*) là một loài thằn lằn trong họ Anniellidae. Nó thường bị nhầm lẫn với rắn.
## Mô tả

Loài thằn lằn này dài khoảng 7 inch (18&nbsp;cm) từ mõm đến huyệt (không bao gồm cả đuôi). Chúng nhỏ, vảy mịn. Nó thường có màu bạc ở trên và màu vàng bên dưới, nhưng các hình thức màu nâu đen hoặc tối tồn tại ở Monterey County, California đã được cho là một phân loài riêng biệt.
## Phân loại
Thằn lằn không chân California trước đây có hai phân loài được công nhận dựa trên sự biến đổi màu sắc: Thằn lằn không chân California, A. p. pulchra, và Thằn lằn không chân California đen, A. p. nigra. Tuy nhiên, phân loại hiện đại cho rằng chúng chỉ đơn giản là chứng nhiễm hắc tố.
## Chế độ ăn uống
Chế độ ăn uống của chúng bao gồm chủ yếu là bọ cánh cứng, ấu trùng côn trùng, mối, kiến, và nhện.
## Sinh sản
Con đực nhỏ hơn con cái, nếu không có sự khác biệt rõ ràng giữa hai giới tính. Con cái đẻ trứng thai và có lẽ sinh sản giữa đầu mùa xuân và tháng Bảy, với 1-4 con non sẽ nở vào tháng mười một. Thằn lằn non giống bố mẹ của chúng, ngoại trừ việc là như phiên bản nhỏ hơn.
## Hình ảnh

Tập tin:Anniella pulchra.png


## Tham khảo

*
Xenosaurus agrenon

***Xenosaurus agrenon*** là một loài thằn lằn trong họ Xenosauridae. Loài này được King & Thompson mô tả khoa học đầu tiên năm 1968.

## Tham khảo
Varanus albigularis

***Varanus albigularis*** là một loài thằn lằn trong họ Varanidae. Loài này được Daudin mô tả khoa học đầu tiên năm 1802.

## Hình ảnh

Tập tin:Monitor lizard in Kalahari.JPG
Tập tin:The dude on couch(monitor).JPG
Tập tin:Africa136.jpg
Tập tin:Varanus albigularis.jpg


## Chú thích

## Tham khảo
* 
*
Varanus beccarii

***Varanus beccarii*** là một loài thằn lằn trong họ Varanidae. Loài này được Doria mô tả khoa học đầu tiên năm 1874.

## Hình ảnh

Tập tin:Black tree monitor 25.jpg
Tập tin:Amneville Varanus beccarii 27 08 2010 2.jpg
Tập tin:Varanus beccarii (Zoo Praha 2011-01-16) 4163.jpg
Tập tin:Amneville Varanus beccarii 27 08 2010 1.jpg
Tập tin:Black tree monitor, St. Louis Zoo.jpg


## Chú thích

## Tham khảo
* 
*
Varanus bitatawa

***Varanus bitatawa*** là một loài thằn lằn trong họ Varanidae. Loài này được Welton, Siler, Bennett, Diesmos, Ruya, Dugay, Rico, Van Weerd & Brown mô tả khoa học đầu tiên năm 2010.

## Hình ảnh

Tập tin:A large adult male Varanus bitatawa - ZooKeys-266-001-g070.jpg
Tập tin:Baby Varanus Bitatawa, Pampanga.jpg
Tập tin:Varanus bitatawa stew being prepared by Agta tribesmen - ZooKeys-266-001-g071.jpg


## Chú thích

## Tham khảo
* 
*
Kỳ đà cây sọc vàng

**Kỳ đà cây sọc vàng** (danh pháp khoa học: ***Varanus boehmei***) là một loài kỳ đà nguồn gốc từ các khu rừng Waigeo, Indonesia. Loài này có đuôi bám, dành phần lớn cuộc đời sống trên cây.

## Chú thích

## Tham khảo

*
Varanus acanthurus

***Varanus acanthurus*** là một loài thằn lằn trong họ Varanidae. Loài này được Boulenger mô tả khoa học lần đầu tiên năm 1885.

## Hình ảnh

Tập tin:Varanus acanthurus25.JPG
Tập tin:Ackies Dwarf Monitor.jpg
Tập tin:Spiny-tailed-monitor.jpg
Tập tin:Bungarra.jpg

## Chú thích

## Tham khảo
* 
*
Varanus dumerilii

**Kỳ đà Dumeril** (**Varanus dumerilii**)  là một thành viên của họ Varanidae tìm thấy trong khu vực Đông Nam Á. Nó được tìm thấy ở miền nam Miến Điện và phía bắc của eo đất Kra đến tỉnh Kanchanaburi ở Thái Lan. Varanus dumerilii cũng được tìm thấy ở bán đảo Malaysia, khắp Borneo, Sumatra, Riou và các đảo khác nhỏ hơn của Indonesia. Môi trường sống của chúng là rừng thường xanh dày đặc với độ ẩm cao  và đầm lầy ngập mặn.

## Hình ảnh

Tập tin:Sofia Zoo Varanus dumerilii 9353.JPG
Tập tin:Sofia Zoo Varanus dumerilii 9351.JPG


## Chú thích

## Tham khảo
* 
*
Varanus exanthematicus

***Varanus exanthematicus*** là một loài thằn lằn trong họ Varanidae. Loài này được Bosc mô tả khoa học đầu tiên năm 1792. có tên gọi Savannah monitor có nghĩa là kỳ đà Savannah, tên chúng có nguồn gốc từ môi trường sống của chúng là đồng cỏ. Hiện nay loài kỳ đà này đang được nuôi phổ biến tại Mỹ do trí thông minh và kích cỡ của chúng. Loài này có nguồn gốc tại Châu Phi.

## Mô tả
Loài này có bốn chân, hai chân trước và hai chân sau, chúng có một chiếc đuôi quất rất đau. Loài này thường có chiều dài tối đa là 1m đến 1m3, con đực lớn hơn con cái, nặng từ 3 đến 7 kg. Chúng thuộc một trong số loài kỳ đà nhỏ nhất trên hành tinh nhưng lại rất khỏe và hung dữ, có thể chạy rất nhanh. Mặc dù được biết đến là sống trên cạn nhưng chúng đôi lúc tập trung gần nguồn nước để bắt cua. Thức ăn chủ yếu là các loài gậm nhấm, các loại bò sát, côn trùng và đông vật không xương sống. Ngoài ra chúng và các loài kỳ đà khác có một loại nộc độc có thể gây cảm giác lạ ở chỗ cắn. Khi mớ nở kỳ đà 10 đến 15 cm nhưng có thể lớn đến 90 cm trong vòng một năm.

## Trong điều kiện nuôi nhốt
kỳ đà savannah thường được bắt ngoài tự nhiên lúc chúng còn bé và được xuất khẩu vào các nước phương tây để được nuôi làm cảnh, điều này đã khiến số lượng của chúng bị suy giảm ngoài tự nhiên. Rất nhiều con kỳ đà chết sớm so với tuổi thọ của chúng trong môi trường nuôi nhốt vì cách nuôi không chính xác, chúng bị mất nước, căng thẳng hoặc ăn thức ăn không hợp lệ đã dẫn đến lý do chết sớm, chúng còn dễ bị mắc một số loại bệnh. Khi được nuôi trong một cái chuồng quá nhỏ thì chúng dễ bị căng thẳng hoặc bị béo phì và dẫn đến nhiều loại bệnh khác nhau. 
Tập tin:Varanus exanthematicus at beijingzoo.jpg
Tập tin:Varanus exanthematicus Savannah Monitor LoroParque IMG 6871.JPG
Tập tin:Varanus exanthematicus in the wild.jpg
Tập tin:Savahnamonitor.svg
Tập tin:Light Notch-sm.jpg
Tập tin:Varanus exanthematicus Savannah Monitor LoroParque IMG 6864.JPG
Tập tin:Steppenwaran.jpg


## Tham khảo
Varanus flavescens

***Varanus flavescens*** là một loài thằn lằn trong họ Varanidae. Loài này được Hardwicke & Gray mô tả khoa học lần đầu tiên vào năm 1827.
Loài này phân bố ở vùng đồng bằng ngập lũ của sông Indus, Ganges và Brahmaputra ở Ấn Độ, Pakistan, Nepal và Bangladesh.
## Hình ảnh

Tập tin:Varanus flavescens Hardwicke.jpg


## Chú thích

## Tham khảo
* 
*
Varanus gouldii

***Varanus gouldii*** là một loài thằn lằn trong họ Varanidae. Loài này được Gray mô tả khoa học đầu tiên năm 1838.

## Hình ảnh

Tập tin:Varanus-gouldii.jpg
Tập tin:Goulds Sand Goanna SW WA.jpg
Tập tin:Varanus gouldii 18082009a.jpg
Tập tin:Monitor1.jpg


## Chú thích

## Tham khảo
* 
*
Kỳ đà sa mạc

**Kỳ đà sa mạc** (danh pháp hai phần: *Varanus griseus*) là một loài thằn lằn trong họ Varanidae. Loài này được Daudin mô tả khoa học đầu tiên năm 1803.

## Hình ảnh

Tập tin:PZSL1907Page066.png
Tập tin:Stamp of Kazakhstan 055.jpg
Tập tin:Серые вараны.jpg


## Tham khảo
Varanus jobiensis

***Varanus jobiensis*** là một loài thằn lằn trong họ Varanidae. Loài này được Ahl mô tả khoa học đầu tiên năm 1932.

## Hình ảnh

Tập tin:Sepik Waran - Zoo Leipzig.jpg
Tập tin:Varanus jobiensis on log.jpg


## Chú thích

## Tham khảo
* 
*
Varanus macraei

***Varanus macraei*** là một loài thằn lằn trong họ Varanidae. Loài này được Böhme & Jacobs mô tả khoa học đầu tiên năm 2001.

## Hình ảnh

Tập tin:Blauer Baumwaran (Varanus macraei).JPG
Tập tin:Blue tree monitor 11.jpg
Tập tin:Blue tree monitor 10.jpg
Tập tin:BlueTreeMonitor VaranusMacraei56.jpg
Tập tin:BlueTreeMonitor.jpg
Tập tin:Varanus macraei (blue treemonitor).jpg


## Chú thích

## Tham khảo
* 
*
Varanus melinus

***Varanus melinus*** là một loài thằn lằn trong họ Varanidae. Loài này được Böhme & Ziegler miêu tả khoa học đầu tiên năm 1997.

## Hình ảnh

Tập tin:Amneville Varanus melinus 27 08 2010 1.jpg
Tập tin:Amneville Varanus melinus 27 08 2010 2.jpg
Tập tin:Quince Monitor 2.jpg


## Chú thích

## Tham khảo
* 
*
Varanus mertensi

***Varanus mertensi *** là một loài thằn lằn trong họ Varanidae. Loài này được Glauert mô tả khoa học đầu tiên năm 1951.

## Hình ảnh

Tập tin:Varanus mertensi.jpg
Tập tin:Varanus mertensi - Wyndham WA.jpg
Tập tin:Varanus mertensi-Wyndham-WA.jpg
Tập tin:Washington DC Zoo - Varanus mertensi 1.jpg


## Chú thích

## Tham khảo
* 
*
Varanus niloticus

***Varanus niloticus*** là một loài thằn lằn trong họ Varanidae. Loài này được Linnaeus mô tả khoa học đầu tiên năm 1766.

## Hình ảnh

Tập tin:Brockhaus and Efron Encyclopedic Dictionary b49 082-4.jpg
Tập tin:DjoudjVaran.JPG
Tập tin:Nile Monitor Ilanda 26 08 2010.JPG
Tập tin:Nile monitor lizard.jpg


## Chú thích

## Tham khảo
* 
*
Varanus panoptes

***Varanus panoptes*** là một loài thằn lằn trong họ Varanidae. Loài này được Storr mô tả khoa học đầu tiên năm 1980.

## Hình ảnh

Tập tin:Varanus gouldii - Chace ranges.JPG
Tập tin:Bangara at Gidgee.jpg
Tập tin:Varanus gouldii at Sunrise Dam Gold Mine.jpg
Tập tin:Bungarra 1.jpg


## Chú thích

## Tham khảo
* 
*
Varanus prasinus

***Varanus prasinus*** là một loài thằn lằn trong họ Varanidae. Loài này được Schlegel mô tả khoa học đầu tiên năm 1839.

## Hình ảnh

Tập tin:Emerald tree monitor (closeup), Boston.jpg
Tập tin:Green tree monitor lizard Bortzmeyer.jpg
Tập tin:Hul - Varanus prasinus - 1.jpg
Tập tin:Lizards Alive - Fernbank Museum - Atlanta - Flickr - hyku (18).jpg


## Chú thích

## Tham khảo
* 
*
Varanus rosenbergi

***Varanus rosenbergi*** là một loài thằn lằn trong họ Varanidae. Loài này được Mertens mô tả khoa học đầu tiên năm 1957.

## Hình ảnh

Tập tin:Goulds Sand Goanna SW WA.jpg


## Tham khảo
Varanus salvadorii

***Varanus salvadorii*** là một loài thằn lằn trong họ Varanidae. Nó là loài kỳ đà lớn nhất New Guinea, và được xem là một trong những loài thằn lằn dài nhất thế giới, có thể đạt tới , và trong vài trường hợp hiếm có thể dài hơn cả rồng Komodo. Nó là thành viên duy nhất của phân chi *Papusaurus*. *V. salvadorii* sống trên cây với cơ thể màu lục đen với sọc vàng, đuôi rất dài. Nó sống trong rừng ngập mặn và rừng mưa ven biển ở phần đông nam của đảo New Guinea, nó ăn động vật có vú nhỏ, chim, trứng, và xác thối trong tự nhiên. Sự phát triển và sinh sản của chúng ít được biết đến, và rất khó để sinh sản trong tình trạng giam cầm.
## Chú thích

## Tham khảo
* 
*
Varanus varius

***Varanus varius*** là một loài thằn lằn trong họ Varanidae. Loài này được White mô tả khoa học đầu tiên năm 1790.
Chúng là loài thằn lằn lớn thứ nhì ở Úc sau kỳ đà khổng lồ. Chúng có thể dài toàn thân tới 2,1 m và chiều dài đầu và thân 76,5&nbsp;cm. Đuôi dài và mảnh dài 1,5 lần chiều dài đầu và thân. Trọng lượng tối đa 20&nbsp;kg nhưng phần lớn con trưởng thành nhỏ hơn nhiều.
Loài này sống trên mặt đất và trên cây được tìm thấy ở đông Australia và phân bố từ Cape Bedford trên bán đảo Cape York đến đông nam Nam Úc.

## Hình ảnh

Tập tin:Lace Monitor Basking.JPG
Tập tin:Varanus varius -Airlie Beach, Queensland, Australia -molting-8.jpg
Tập tin:Lace Monitor - Bell's Form - Fraser Coast. Queensland. Australia.JPG
Tập tin:Lace Monitors.jpg
Tập tin:Lace Monitor Tongue.JPG


## Chú thích

## Tham khảo
* 
*
Lanthanotus borneensis

***Lanthanotus borneensis*** (tên tiếng Anh nghĩa là **kỳ đà không tai**) là một loài thằn lằn bán thủy sinh màu nâu bản địa Bắc Borneo. Đây là loài duy nhất trong họ **Lanthanotidae**, một nhóm có họ hàng với kỳ đà và thằn lằn hột (*[[Heloderma horridum]]*).

Loài này là rất hiếm, và phần lớn các mẫu vật đã biết đều được bảo tồn, mặc dù chúng cũng là rất hiếm. Loài này chủ yếu thu hút sự quan tâm của các nhà khoa học, vì nó là một nhóm ngoài tiến hóa của cả Varanidae lẫn Helodermatidae.

## Chú thích

## Tham khảo
* 
*Dr. Jessie Maisano, 2001, "Lanthanotus borneensis" (On-line), Digital Morphology. Truy cập ngày 20 tháng 6 năm 2010 at http://digimorph.org/specimens/Lanthanotus_borneensis/.
*Family Lanthanotidae  in the J. Craig Venter Institute Reptile Database
Heloderma horridum

***Heloderma horridum*** là một loài thằn lằn trong họ Helodermatidae. Loài này được Wiegmann mô tả khoa học đầu tiên năm 1829.
Loài thằn lằn này được tìm thấy chủ yếu ở Mexico và miền nam Guatemala. Nó và đồng loại của con quái vật Gila (Heloderma suspectum) là những loài thằn lằn đã tiến hóa một hệ thống phân phối nọc công khai.
## Hình ảnh

Tập tin:Heloderma horridum pair (Buffalo Zoo).jpg
Tập tin:Heloderma horridum.jpg
Tập tin:Mexican-Beaded-Lizard.jpg
Tập tin:Mexican Beaded Lizard 1.jpg
Tập tin:Gila fg01.jpg


## Tham khảo
Sukhoi Superjet 130

**Sukhoi Superjet 130** () còn gọi là **Superjet 130NG** hay **SSJ-130** là một mẫu máy bay chở khách phản lực tầm trung, thân hẹp hiện đại, do Sukhoi phát triển. Thiết kế này dựa trên loại Sukhoi Superjet 100, sức chở từ 120 tới 145 hành khách.

## Tính năng kỹ chiến thuật

## Xem thêm

## Tham khảo

## Tài liệu

* Lake, Jon. "Russia's Regional Jet". *[[Air International]]*, Vol. 78, No. 5, May 2010, pp.&nbsp;54–60. Stamford, UK: Key Publishing. ISSN 0306-5634.
So sánh tô pô

## Định nghĩa
Cho \tau_{1} và \tau_{2} là hai tô pô trên X.

Nếu \tau_{1}\subset\tau_{2} ta nói \tau_{2} mịn hơn (finer, stronger, bigger) \tau_{1} và \tau_{1} thô hơn (weaker, smaller) \tau_{2}. 
## Ví dụ
Tôpô hiển nhiên là tô pô thô nhất và tô pô rời rạc là tô pô mịn nhất.
## Tham khảo
Beriev Be-30

**Beriev Be-30** (tên mã NATO "**Cuff**") là một loại máy bay chở khách vùng và vận tải thông dụng của Nga, do Viện thiết kế Beriev thiết kế. Nó được phát triển đặc biệt cho các tuyến dịch vụ nội địa của hãng Aeroflot.

## Biến thể
* Mẫu thử **Be-30** 
* **Be-30**: Bản sản xuất
* **Be-30A**: 
* **Be-32**: 
* **Be-32K**:

## Quốc gia sử dụng
;
* Aeroflot

## Tính năng kỹ chiến thuật (Be-30)

## Tham khảo

* 

## Liên kết ngoài

* Beriev site 
* Be-30/32 at Airliners.net
Beriev A-60

**Beriev A-60** là một loại máy bay thử nghiệm laser trên không của Liên Xô/Nga, được chế tạo dựa trên loại máy bay vận tải Ilyushin Il-76MD.

## Quốc gia sử dụng
;
*Không quân Liên Xô
;
*Không quân Nga

## Xem thêm
**Máy bay cùng sự phát triển:**
* Ilyushin Il-76
* Sokol Eshelon

**Máy bay có tính năng tương đương:**
* Boeing YAL-1
* Boeing NC-135

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* A-60 description in Russian.
* A-60 - "laser sword of USSR", or "30 years before laser Boeing" in Russian
* A-60 in Russian
* http://russianplanes.net/EN/ID43995
Beriev MDR-5

**Beriev MDR-5** (*Morskoi Dalnii Razvyeedchik* – Máy bay trinh sát tầm xa) (đôi khi còn gọi là **Beriev MS-5**) là một loại tàu bay ném bom/trinh sát tầm xa của Liên Xô, do viện thiết kế Beriev tại Taganrog phát triển.

## Quốc gia sử dụng
;
*Hải quân Liên Xô

## Tính năng kỹ chiến thuật

## Xem thêm

## Tham khảo
### Ghi chú

### Tài liệu

*
* 
*
Họ Thằn lằn

**Họ Thằn lằn** (danh pháp khoa học: **Lacertidae**) là họ thằn lằn bản địa của châu Âu, châu Phi, và châu Á. Nhóm này gồm chi đặc trưng Thằn lằn (*Lacerta*) gồm các loài chủ yếu gặp ở châu Âu. Họ này gồm nhiều loài được xếp vào 37 chi.

## Phân loại
Họ này được chia thành 2 phân họ và các tông theo Arnold *et al.*, 2007, dựa trên những phân tích phát sinh loài.

**Họ Lacertidae**
***Phân họ Gallotiinae**
**Chi *[[Gallotia]]* (8 loài)
**Chi *[[Psammodromus]]* (6 loài)
***Phân họ Lacertinae**
****Tông Eremiadini**
***Chi *[[Acanthodactylus]]* (40 loài)
***Chi *[[Adolfus]]* (4 loài)
***Chi *[[Atlantolacerta]]*
***Chi *[[Australolacerta]]* (2 loài)
***Chi *[[Eremias]]* (29 loài)
***Chi *[[Gastropholis]]*
***Chi *[[Heliobolus]]*
***Chi *[[Holaspis]]*
***Chi *[[Ichnotropis]]*
***Chi *[[Latastia]]* (10 loài)
***Chi *[[Meroles]]* (7 loài)
***Chi *[[Mesalina]]* (13 loài)
***Chi *[[Nucras]]* (8 loài)
***Chi *[[Ophisops]]* (8 loài)
***Chi *[[Pedioplanis]]* (10 loài)
***Chi *[[Philochortus]]*
***Chi *[[Poromera]]*
***Chi *[[Pseuderemias]]*
***Chi *[[Scapteira]]*
***Chi *[[Tropidosaura]]*
****Tông Lacertini**
***Chi *[[Algyroides]]* (5 loài)
***Chi *[[Anatololacerta]]*
***Chi *[[Dalmatolacerta]]*
***Chi *[[Darevskia]]* (22 loài)
***Chi *[[Dinarolacerta]]*
***Chi *[[Hellenolacerta]]*
***Chi *[[Iberolacerta]]*
***Chi *[[Iranolacerta]]*
***Chi *[[Chi Thằn lằn|Lacerta]]* (40 loài)
***Chi *[[Parvilacerta]]*
***Chi *[[Phoenicolacerta]]*
***Chi *[[Podarcis]]*
***Chi *[[Scelarcis]]*
***Chi *[[Takydromus]]*
***Chi *[[Timon (chi)|Timon]]* (4 loài)
***Chi *[[Zootoca]]*

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* The Reptile Database, Family Lacertidae
* Cyber lizard 
* Herpetoculture of Lacertidae
Chi Thằn lằn

***Lacerta*** là một chi đặc trưng của thằn lằn trong họ Lacertidae. Chi này có 40 loài. Cá thể cổ nhất trong chi này được tìm thấy ở dạng hóa thạch vào Miocene sớm, không thể phân biệt về mặt giải phẫu học với loài thằn lằn xanh hiện đại là *[[Lacerta viridis]]*.

## Các loài
Một vài loài chọn lọc:
* *[[Thằn lằn sa mạc|Lacerta agilis]]* Linnaeus, 1758
* *[[Lacerta bilineata]]* Daudin, 1802
* *[[Lacerta media]]* Lantz & Cyrén, 1920
* *[[Lacerta mostoufii]]* Baloutch, 1976
* *[[Lacerta pamphylica]]* Schmidtler, 1975
* *[[Lacerta schreiberi]]* Bedriaga, 1878
* *[[Lacerta strigata]]* Eichwald, 1831
* *[[Lacerta trilineata]]* Bedriaga, 1886
* *[[Lacerta viridis]]* (Laurenti, 1768)

## Hình ảnh

Tập tin:Lacerta agilis-02 (xndr).jpg
Tập tin:Zauneidechse3.jpg
Tập tin:Viviparous lizard female 2004.jpg
Tập tin:Perleidechse-20.jpg
Tập tin:Lacerta viridis1.jpg
Tập tin:Teira dugesii - Madeira.jpg
Tập tin:Furge gyik 5.JPG
Tập tin:Lacerta bilineata in Rovigo.jpg


## Chú thích

## Tham khảo

*
Bò sát gai lưng

**Rhynchocephalia** là một bộ bò sát giống thằn lằn chỉ có 1 chi (*Sphenodon*) và 1 loài còn sinh tồn. Dù ngày nay chúng không còn đa dạng nhưng Rhynchocephalia đã từng phổ biến gồm nhiều chi trong nhiều họ, và chúng bắt đầu tách ra từ Đại Trung Sinh. Và đây còn là ** bộ Đầu mỏ **.

## Phân loại
### Phân loại học
Phân loại theo Wu (1994), Evans *et al.* (2001), Apesteguia & Novas (2003) và Evans & Borsuk−Białynicka (2009).

* **Bộ Rhynchocephalia**
** **Họ [[Gephyrosauridae]]** †
*** *[[Gephyrosaurus]]* †
** **Phân bộ Sphenodontia**
*** *[[Diphydontosaurus]]* †
*** *[[Planocephalosaurus]]* †
*** **Họ [[Pleurosauridae]]** †
**** *[[Palaeopleurosaurus]]* †
**** *[[Pleurosaurus]]* †
*** **Họ [[Sphenodontidae]]**

### Phát sinh loài
Biểu đồ phân nhánh của **Rhynchocephalia** sau đây theo Wu (1994), Evans *et al.* (2001), và Apesteguia & Novas (2003).

## Tham khảo

## Tài liệu
* Daugherty CH, Cree A, Hay JM, Thompson MB (1990). Neglected taxonomy and continuing extinctions of tuatara (*Sphenodon*). *Nature* 347, 177–179.
* Evans SE. 2003. At the feet of the dinosaurs: the early history and radiation of lizards. Biological Reviews, 78:513-551. 
* Jones MEH. 2008. Skull shape and feeding strategy in *Sphenodon* and other Rhynchocephalia (Diapsida: Lepidosauria). Journal of Morphology. 269: 945–966. 
* Jones MEH. 2009. Dentary tooth shape in *Sphenodon* and its fossil relatives (Diapsida: Lepidosauria: Rhynchocephalia). In Koppe T, Meyer G, Alt KW, eds. Interdisciplinary Dental Morphology, Frontiers of Oral Biology (vol 13). Greifswald, Germany; Karger. 9–15.
* Evans SE, Jones MEH (2010) The Origin, early history and diversification of lepidosauromorph reptiles. In Bandyopadhyay S. (ed.), New Aspects of Mesozoic Biodiversity, 27 Lecture Notes in Earth Sciences 132, 27-44. ,

## Liên kết ngoài
* sphenodontidae
Noguchi Soichi

là một kĩ sư hàng không vũ trụ người Nhật và một nhà du hành vũ trụ của JAXA. Chuyến bay vào không gian đầu tiên của ông là phi vụ STS-114 vào ngày 26 tháng 7 năm 2005, đánh dấu sự hoạt động trở lại của đội tàu con thoi của Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) sau thảm họa Phi thuyền con thoi Columbia. Năm 2009, Soichi Noguchi là một trong ba phi hành gia trên con tàu Soyuz TMA-17 vào vũ trụ, tham gia chuyến du hành Expedition 22 đến trạm không gian quốc tế (ISS) và quay lại trái đất ngày 2 tháng 6 năm 2010. Ông là phi hành gia thứ năm của Nhật Bản bay vào không gian và là người thứ 4 bay bằng tàu con thoi.

## Đời tư
Soichi Noguchi sinh năm 1965 tại Yokohama, Kanagawa, Nhật Bản. Ông nhận Chigasaki, Kanagawa, Nhật Bản làm quê hương của mình. Noguchi từng là một hướng đạo sinh Ông đã kết hôn và có ba người con. Sở thích của ông bao gồm đi bộ, bóng rổ, trượt tuyết và cắm trại.

## Học vấn
Noguchi đã tốt nghiệp trường trung học Chigasaki-Hokuryo ở Chigasaki năm 1984 và sau đó theo học đại học Tokyo, lấy bằng cử nhân năm 1989 và bằng thạc sĩ năm 1991, đều thuộc chuyên ngành kỹ thuật hàng không vũ trụ.

## Sự nghiệp kỹ sư

Sau khi tốt nghiệp, Noguchi đã làm việc cho tập đoàn công nghiệp Ishikawajima-Harima, được bổ nhiệm vào bộ phận nghiên cứu và phát triển Động cơ Phi thuyền và Các hoạt động Không gian. Ông chuyên nghiên cứu thiết kế khí động lực của các động cơ thương mại.

## Sự nghiệp du hành
Noguchi đã được chọn làm ứng cử viên phi hành gia bởi cơ quan Phát triển Không gian Quốc gia Nhật Bản (bây giờ trực thuộc JAXA) vào tháng 6 năm 1996. Tháng 8, 1996, ông đã tới trung tâm không gian Lyndon B. Johnson để tham gia một khóa đào tạo phi hành gia của NASA. Noguchi đã đạt trình độ chuyên gia phi vụ sau hai năm và tiếp tục được đào tạo tại trung tâm đào tạo du hành gia Yuri Gagarin thuộc hệ thống không gian Nga vào năm 1998. Ông đã được phân công hỗ trợ kĩ thuật cho module thí nghiệm Nhật Bản của trạm không gian quốc tế (ISS) và sau đó vào tháng 4 năm 2001, ông tham gia vào phi hành đoàn STS-114 với vai trò chuyên viên phi vụ.

Noguchi đã đến ISS trong khuôn khổ chuyến bay Soyuz TMA-17 vào ngày 20 tháng 12, 22009. Ông đã phục vụ cho Expedition 22 và Expedition 23. Khi ở ngoài vũ trụ, ông đã chụp nhiều bức ảnh về Trái Đất và chia sẻ  trên Twitter. Ông quay lại Địa Cầu ngày 2 tháng 6 năm 2010.
## Tham khảo
Sphenodon

**Chi Sphenodon** là một chi gồm loài bò sát gọi là **tuatara** (tiếng Anh) đặc hữu của New Zealand. Dù bề ngoài trông giống thằn lằn, chúng thuộc một dòng bò sát riêng, trong bộ Rhynchocephalia. Tên "tuatara" bắt nguồn từ tiếng Māori, có nghĩa là "đỉnh nhọn trên lưng". Đây là chi duy nhất còn sinh tồn trong bộ Rhynchocephalia bắt nguồn từ Kỷ Tam Điệp khoảng 240 triệu năm trước, và phát triển mạnh trong kỷ nguyên Đại Trung sinh. Tổ tiên chung gần nhất của chúng là các loài trong Bộ Bò sát có vảy (Squamata) (thằn lằn và rắn). Vì lý do này, loài tuatara được quan tâm đến bởi những nhà nghiên cứu về sự tiến hóa của thằn lằn và rắn.

Tuatara có màu xám hay nâu xanh, đạt chiều dài  từ mõm đến chóp đuôi và nặng đến  với một dãy gai trên lưng, đặc biệt nổi bật ở con đực. Bộ răng của chúng, gồm hai hàng răng nhọn hàm trên chồng lên một hàng răng hàm dưới, là độc nhất trong các động vật. Chúng có thể nghe, tuy không có tai ngoài, và có một số nét độc đáo ở bộ xương được lưu giữ từ cá. Dù tuatara hay được gọi là "hóa thạch sống", nghiên cứu giải phẫu cho thấy chúng đã thay đổi một cách đáng kể từ thời Đại Trung Sinh. Khi lập bản đồ bộ gen, các nhà nghiên cứu phát hiện rằng chúng có từ 5 đến 6 tỉ cặp cơ sở trong trình tự axit nucleic.

*Sphenodon punctatus* đã được pháp luật bảo vệ từ năm 1895. Loài thứ hai, *S. guntheri*, được công nhận 1989 song vào năm 2009, nó được tái phân loại làm một phân loài. Tuatara, như nhiều động vật bản địa New Zealand, bị đe dọa bởi sự mất môi trường sống và các loài ngoại lai, như chuột lắt *(Rattus exulans)*. Chúng từng biến mất trên hai đảo chính, được bảo tồn chỉ trên 32&nbsp;đảo ngoài khơi, cho tới năm 2005, khi một số cá thể được thả vào khu cư trú Karori.

## Tham khảo

## Tài liệu

*Daugherty, Charles and Cree, Alison. (1990). Tuatara: a survivor from the dinosaur age. *New Zealand Geographic* **6** (April–June 1990): 60.
*
*
*
*


## Liên kết ngoài

*
*
*
*
*
* ''Tuatara''  in Te Ara – the Encyclopedia of New Zealand
* Specimens of ''Tuatara'' in the collection of the Museum of New Zealand Te Papa Tongarewa 
* "Tuatara reptile slices food with 'steak-knife teeth'"  BBC Nature. Truy cập ngày 8 tháng 1 năm 2014.
* Tuatara discussed on RNZ *Critter of the Week*, ngày 18 tháng 8 năm 2017
Cá sấu đeo kính

***Caiman crocodilus*** (tên tiếng Anh: *Spectacled caiman*) là một loài cá sấu trong họ Alligatoridae được tìm thấy trong nhiều vùng ở Trung và Nam Mỹ. Nó sống trong một loạt các vùng đất thấp ẩm và các loại môi trường sống ven sông và có thể chịu được nước mặn cũng như ngọt; một phần do khả năng thích ứng này, nó là loài phổ biến nhất trong tất cả các loài cá sấu.
## Mô tả
Đây là một loài cá sấu có kích thước từ nhỏ đến trung bình. Con đực thường dài , con cái nhỏ hơn, thường chỉ đạt . Khối lượng cơ thể của hầu hết còn trưởng thành từ . Kích thước tối đa đã được ghi nhận là , với cân nặng . Con cái lớn nhất từng được biết dài  và nặng . Các cá thể tại *llanos* Venezuela được cho là lớn hơn các cá thể ở Mexico. Loài này có khả năng thay đổi màu sắc nhất định. Vào mùa lạnh, sắc tố đen trong tế bào da sẽ mở rộng, làm chúng có bề ngoài tối hơn.

## Hình ảnh

Tập tin:071228 crocodiles.JPG
Tập tin:27.06.2006 r. 007.jpg
Tập tin:Baby-Caiman, Llanos-Ebene, Venezuela.JPG
Tập tin:Buberel cayman 3.jpg


## Chú thích

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Cá sấu mõm rộng

***Caiman latirostris*** (tên tiếng Anh: *Broad-snouted Caiman range* - Cá sấu Caiman mõm rộng) là một loài cá sấu trong họ Alligatoridae được tìm thấy ở miền đông và miền Trung Nam Mỹ, bao gồm cả Đông Nam Brasil, Bắc Argentina, Uruguay, Paraguay và Bolivia. Nó được tìm thấy chủ yếu ở đầm nước ngọt, đầm lầy, và rừng ngập mặn.

## Hình ảnh

Tập tin:Caiman latirostris.jpg
Tập tin:Caiman latirostris (AU)-top-front.JPG
Tập
Tập tin:Jacare papo amarelo.jpg
Tập tin:Caiman latirostris Oliwa.JPG


## Chú thích

## Tham khảo
Cá sấu Yacare

**Cá sấu yacare **(*Caiman yacare*, ***jacaré*** trong tiếng Bồ Đào Nha) là một loài cá sấu thuộc chi *[[Caiman]]*, sinh sống tại miền trung bộ Nam Mỹ, gồm đông bắc Argentina, Uruguay, đông nam Peru, đông Bolivia, trung/tây nam Brasil, và dọc theo các con sông của Paraguay. Khoảng 10 triệu cá thể cá sấu Yacare sống ở vùng *[[pantanal]]* thuộc Brasil, tạo nên một trong những quần thể cá sấu lớn nhất thế giới.

Đây là một loài cá sấu kích thước nhỏ hay trung bình, đa số con đực trưởng thành đạt chiều dài , đôi khi đạt  (báo cáo về những cá thể  tại *pantanal* chưa được chứng minh). Con cái nhỏ hơn, đạt trung bình . Cân nặng cơ thể đạt  ở còn đực vào từ  ở con cái. Vì kích thước khá nhỏ, nên chúng có thể trở thành con mồi cho báo đốm và anaconda.

Chế độ ăn gồm cá (nhất là piranha), chim, bò sát nhỏ, và động vật có vú nhỏ. Có khi những động vật lớn hơn (như capybara) cũng bị cá sấu Yacare trưởng thành lớn ăn thịt. Nói chung, loài này không được xem là nguy hiểm đối với con người.

## Hình ảnh

File:Brillenkaiman Caiman yacare.jpg
Tập tin:Black caiman Macrofotografie 1.jpg
Tập tin:Black caiman Macrofotografie 2.jpg
Tập tin:Brillenkaiman (03) 2006-09-19.JPG
Tập tin:Caiman yacare BM.jpg


## Chú thích

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Cá sấu caiman đen

**Cá sấu caiman đen** (*Melanosuchus niger*) là một loài cá sấu, cùng với cá sấu mõm ngắn Mỹ, là một trong hai loài lớn nhất còn tồn tại trong họ Alligatoridae. Đây là loài bò sát ăn thịt sống trong sông nước chảy chậm, ao hồ, xavan ngập nước theo mùa lưu vực sông Amazon. Chúng đạt chí ít  (có lúc đến ) khi trưởng thành, và là loài bò sát lớn thứ nhì miền Tân Nhiệt đới, sau cá sấu Orinoco đang cực kỳ nguy cấp. Như tên gọi, con trưởng thành khá sậm màu. Con non sáng màu hơn, với mảng màu trắng-vàng nhạt ở bên thân mà đến khi trưởng thành vẫn còn dấu vết. Đầu to nặng, mang lại lợi thế khi săn con mồi lớn.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* The Night of the Caimans , from International Wildlife Federation.
Cá sấu lùn trán phẳng

***Paleosuchus trigonatus*** là một loài cá sấu caiman lùn phân bố ở Nam Mỹ. Nó được tìm thấy trong các lưu vực sông Amazon của Bolivia, Brasil, Colombia, Ecuador, Guiana thuộc Pháp, Guyana, Peru, Suriname, và Venezuela.

Nó cũng là loài nhỏ nhất thứ hai của họ Alligatoridae, sau Paleosuchus palpebrosus. Các mẫu vật trưởng thành điển hình là khoảng 1,2-1,6 m (3,9-5,2&nbsp;ft) chiều dài và cân nặng 9–20&nbsp;kg (20-44&nbsp;lb). Đặc biệt con đực lớn có thể đạt được chiều dài 2,3&nbsp;m (7,5&nbsp;ft) và trọng lượng 36&nbsp;kg (79&nbsp;lb).

## Hình ảnh

Tập tin:Paleosuchus trigonatus mount St Petersburg.jpg
Tập tin:Paleosuchus trigonatus RDS Uacari.jpg
Tập tin:Paleosuchus trigonatus01.jpg
Tập tin:Paleosuchus trigonatus02.jpg


## Chú thích

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Cá sấu Orinoco

**Cá sấu Orinoco**, danh pháp hai phần là *Crocodylus intermedius*, là một loài cá sấu lớn trong họ Crocodylidae. Loài này được Graves mô tả khoa học đầu tiên năm 1819.

## Hình ảnh

Tập tin:Crocodylus intermedius.JPG
Tập tin:OrinocoCrocodile.jpg


## Tham khảo
Cá sấu Philippines

**Cá sấu Philippines** (danh pháp khoa học: *Crocodylus mindorensis*) là một loài cá sấu trong họ Crocodylidae. Loài này được Schmidt mô tả khoa học đầu tiên năm 1935.

## Hình ảnh

Tập tin:Crocodylus Distribution.png
Tập tin:Crocodylus mindorensis basking on a log in the Dunoy Lake, Barangay Dibuluan - ZooKeys-266-001-g103.jpg
Tập tin:Crocodylus mindorensis basking on a rock in the Disulap River, Barangay Disulap - ZooKeys-266-001-g102.jpg
Tập tin:Crocodylus mindorensis by Gregg Yan 01.jpg


## Chú thích

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Cá sấu México

**Cá sấu Mêxico** (tên khoa học ***Crocodylus moreletii***) là một loài cá sấu trong họ Crocodylidae. Loài này được Duméril & Bibron mô tả khoa học đầu tiên năm 1851.

## Hình ảnh

Tập tin:Crocodylus Distribution.png
Tập tin:Crocodylus moreletii - 6 month old.JPG
Tập tin:Crocodylus moreletii - Tiergarten Schönbrunn 2.jpg
Tập tin:Cwpcrocs.jpg


## Chú thích

## Tham khảo
* 
*
Cá sấu New Guinea

**Cá sấu New Guinea **(*Crocodylus novaeguineae)* là một loài cá sấu trong họ Crocodylidae. Loài này được Schmidt mô tả khoa học đầu tiên năm 1928.
## Phát sinh loài
Cây phát sinh loài bên dưới dựa theo nghiên cứu 201 của Robert W. Meredith, Evon R. Hekkala, George Amato và John Gatesy.

## Hình ảnh

Tập tin:Buaya Irian Crocodylus novaeguineae Bandung Zoo.JPG
Tập tin:Buaya Irian Crocodylus novaeguineae Bandung Zoo 2.JPG


## Chú thích

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Cá sấu lùn xạ hương

***Cá sấu lùn xạ hương''' (Paleosuchus palpebrosus)'' hay ***Cá sấu caiman lùn Cuvier*' *là loài cá sấu nhỏ nhất từ miền Bắc và miền Trung Nam Mỹ. Loài này có ở Bolivia, Brasil, Colombia, Ecuador, Guiana thuộc Pháp, Guyana, Paraguay, Peru, Suriname, và Venezuela. Nó sống chủ yếu ở các dòng chảy nhanh, nhưng cũng trong vùng nước thiếu hụt dinh dưỡng.

Với tổng chiều dài trung bình 1,3-1,5 m (4,3-4,9&nbsp;ft) ở con đực và thường lên đến 1,2&nbsp;m (3,9&nbsp;ft) ở con cái, nó không chỉ là loài cá sấu Caiman nhỏ nhất còn tồn tại, mà cũng là loài nhỏ nhất của tất cả cá sấu. Các mẫu vật lớn nhất được ghi chiều dài.1,72&nbsp;m (5,6&nbsp;ft)  Con trưởng thành sẽ nặng khoảng 6–7&nbsp;kg (13 đến 15&nbsp;lb), giống như một số mẫu cũ tháng từ 6-12. Con chưa trưởng thành ăn động vật không xương sống, cá và ếch nhỏ, trong khi trưởng thành ăn cá, động vật lưỡng cư và động vật không xương, chẳng hạn như lớn động vật thân mềm. Nó sử dụng các hang hốc như nơi trú ẩn vào ban ngày, và đẻ trứng vào trong một cái tổ mà nở trong khoảng ba tháng. Đôi khi chúng được lưu giữ như là vật nuôi trong điều kiện nuôi nhốt.

## Hình ảnh

Tập tin:Cuviers Gladvoorhoofdkaaiman eye.jpg
Tập tin:Dwarf Calman.jpg
Tập tin:Glattstirnkaiman.JPG
Tập tin:Paleosuchus palpebrosus (2).jpg


## Chú thích

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Cá sấu sa mạc

**Cá sấu tây châu Phi** hay **Cá sấu sa mạc**,***Crocodylus suchus*** là một loài cá sấu liên quan xa đến (nhưng thường bị nhầm lẫn với) Cá sấu sông Nin (C. niloticus). Nó sống ở Mauritanie, Bénin, Nigeria, Niger, Cameroon, Tchad, Cộng hòa Trung Phi, Guinea Xích Đạo, Senegal, Mali, Guinea, Gambia, Burkina Faso, Ghana và Togo. Ít nhất một mẫu C. suchus cũng tồn tại ở St Augustine Alligator Farm Zoological Park.

## Phân loại
 
Loài này được đặt tên bởi Étienne Geoffroy Saint-Hilaire vào năm 1807, khi người phát hiện ra sự khác biệt giữa hộp sọ của một con Cá sấu sa mạc và những con Cá sấu sông Nin. Loài mới này đã, tuy nhiên, một thời gian dài sau đó bị coi như một từ đồng nghĩa của cá sấu sông Nile, nhưng một nghiên cứu năm 2011 cho thấy tất cả các con cá sấu ướp lấy mẫu từ Ai Cập thuộc về áp đảo một loài khác nhau hơn C. niloticus, và do đó làm sống lại tên C. suchus.

## Hình ảnh

Tập tin:Sobek Oxford.jpg
Tập tin:Copenhagen crocodile.jpg
Tập tin:- 01 Museo Egizio Torino - Mummia di coccodrillo.jpg
Tập tin:Croc.5.3.10.b gb1.jpg


## Chú thích

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Cá sấu lùn

**Cá sấu lùn** (danh pháp hai phần: *Osteolaemus tetraspis*) là một loài cá sấu trong họ Crocodylidae. Loài này được Cope mô tả khoa học đầu tiên năm 1861.

## Hình ảnh

Tập tin:Bristol.zoo.westafrican.dwarf.croc.arp.jpg
Tập tin:Stumpfkrokodil (Ostaeolaemus tetraspis).jpg


## Tham khảo
Chelydra acutirostris

***Chelydra acutirostris*** là một loài rùa trong họ Chelydridae. Loài này được Peters mô tả khoa học đầu tiên năm 1862.

## Chú thích

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Carettochelys insculpta

***Carettochelys insculpta*** là một loài rùa trong họ Carettochelyidae. Loài này được Ramsay mô tả khoa học đầu tiên năm 1886.

## Hình ảnh

Tập tin:Carettochelys insculpta.jpg
Tập tin:C insculpta.jpg
Tập tin:Carettochelys.insculpta-ZOO.Brno.jpg
Tập tin:Carettochelys insculpta Dvur zoo 1.jpg
Tập tin:Carettochelys insculpta 2010.ogv


## Chú thích

## Tham khảo
* 
*
Dermatemys mawii

***Dermatemys mawii*** là một loài rùa trong họ Dermatemydidae. Loài này được Gray mô tả khoa học đầu tiên năm 1847.

## Hình ảnh

Tập tin:Dlouhohlávka mexická 7157u.jpg
Tập tin:EmysBerardii.jpg
Tập tin:Dlouhohlávka mexická 9246u.jpg
Tập tin:ChloremysAbnormisFord.jpg
Tập tin:Dlouhohlávka mexická 9243u.jpg


## Chú thích

## Tham khảo
*
Batagur baska

***Batagur baska*** là một loài rùa trong họ Emydidae. Loài này được Gray mô tả khoa học đầu tiên năm 1831.

## Hình ảnh

Tập tin:Batagur baska 1831.jpg
Tập tin:Batagur baska 2 Hardwicke.jpg
Tập tin:Batagur baska Hardwicke.jpg


## Chú thích

## Liên kết ngoài
Cuora mouhotii

***Cuora mouhotii*** là một loài rùa trong họ Emydidae. Loài này được Gray mô tả khoa học đầu tiên năm 1862.

## Phạm vi địa lý
*C. mouhotii* xuất hiện ở Miến Điện , Trung Quốc , Ấn Độ , Lào và Việt Nam ,  và cả ở Bhutan và Thái Lan . 

## Mô tả
Mai trên của rùa hộp có sừng ( mai ) có ba đường gờ lớn, nhô cao và có răng cưa ở đầu sau. Lớp vỏ bên dưới ( plastron ) là những biến thể khác nhau của màu nâu, từ nâu nhạt đến nâu đậm. Hàm trên khỏe, trong khi mõm ngắn và cong. Bàn chân chỉ có một phần màng, cho thấy lối sống trên cạn thay vì dưới nước.

Rùa hộp có sừng đực và cái có thể được phân biệt bằng màu mắt cũng như móng của chúng. Con đực thường có vuốt dài và dày hơn con cái, và mắt có màu đen hoặc nâu. Con cái thường có vuốt ngắn hơn, mỏng hơn và mắt có màu cam hoặc đỏ.
Cuora picturata

**Rùa hộp trán vàng miền Nam** (***Cuora picturata***) là một loài rùa đặc hữu của miền núi miền nam Việt Nam, và cũng có thể được tìm thấy ở cực tây Cambochia và nam Lào. Loài này ban đầu được phân loại như phân loài của *[[Cuora galbinifrons]]*, nhưng đã được chứng minh có sự khác biệt di truyền.
 
## Chú thích

## Liên kết ngoài
Graptemys pseudogeographica

***Graptemys pseudogeographica*** là một loài rùa trong họ Emydidae đặc hữu Hoa Kỳ. Nó cũng là một loài thú cảnh phổ biến. Hai phân loài hiện được công nhận.
## Phân bố địa lý
*Graptemys pseudogeographica* sống tại các dòng chảy lớn ở hệ thống Missouri và sông Mississippi, kéo dài từ Ohio, Indiana, Illinois, Wisconsin, Minnesota, qua phía nam Dakotas tới miền tây nam Alabama, miền nam và tây Mississippi, qua Louisiana và Đông Texas. 
## Phân loại
* *G. p. pseudogeographica* (Gray, 1831)
* *[[Graptemys pseudogeographica kohnii|G. p. kohnii]]* (Baur, 1890)
## Chú thích

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Leucocephalon yuwonoi

***Leucocephalon yuwonoi*** là một loài rùa trong họ Emydidae. Loài này được Mccord, Iverson & Boeadi, miêu tả khoa học đầu tiên năm 1995.

## Chú thích

## Tham khảo
Rùa ba gờ

**Rùa ba gờ** (Danh pháp hai phần: ***Malayemys subtrijuga***) là một loài rùa trong họ Emydidae. Loài này được Schweigger mô tả khoa học đầu tiên năm 1812.
## Chú thích

## Tham khảo
*
Rùa Caspi

**Rùa Caspi**, còn gọi là **rùa cổ sọc**, tên khoa học ***Mauremys caspica***, là một loài rùa trong họ Geoemydidae. Loài này được Gmelin mô tả khoa học đầu tiên năm 1774.

## Hình ảnh

Tập tin:Caspian Turtle.jpg
Tập tin:Livaditurtles 3.JPG
Tập tin:Livaditurtles 2.JPG
Tập tin:Mauremys rivulata.jpg
Tập tin:Caspian Turtle 1.jpg
Tập tin:Req1.jpg


## Chú thích

## Tham khảo

* Gmelin, 1774: *Reise durch Russland zur Untersuchung der drey Natur-Reiche Gedruckt bey der Kayserliche Academie der Wissenschaften*, .
*  (2005): On the hybridisation between two distantly related Asian turtles (Testudines: *Sacalia* × *Mauremys*). *[[Salamandra (journal)|Salamandra]]* **41**: 21-26. PDF fulltext
* Fritz, U. and Wischuf, T (1997): Zur Systematik westasiatisch-südosteuropaischer Bachschildkröten (Gattung Mauremys) (Reptilia: Testudines: Bataguridae) - Zool. Abh. Mus. Tierk. Dresden 49(13), pp. [223-260]
* Wischuf, Tilman;Fritz, Uwe. (1996) Eine neue Unterart der Bachschildkröte (mauremys caspica ventrimaculata subsp. nov.) aus dem Iranischen Hochland (A new subspecies of the Caspian turtle (Mauremys caspica ventrimaculata subsp. nov.) from the Iranian Highlands). *Salamandra.* Vol. 32, No. 2. pp.&nbsp;113–122.

## Liên kết ngoài
* 
* 
* An introduction to the Mauremys turtles of the Mediterranean
* Fotos der Kaspischen Bachschildkröte auf www.herp.it
Mauremys mutica

**Mauremys mutica*** là một loài [[Bộ Rùa|rùa]] trong [[họ Rùa đầm]] (*Geoemydidae*). Loài này được [[Theodore Edward Cantor|Cantor]] mô tả khoa học đầu tiên năm [[1842]]. * có mai màu nâu hoặc nâu gụ, đầu màu nâu xám, hai bên má màu vàng nhạt, trên đầu có hai sọc màu vàng nhạt, yếm màu vàng có các tấm đen ở mỗi tấm yếm.*

==Phân loài==
Loài rùa này có phân bố rộng rãi ở các nước nhiệt đới. Do bị chia cắt bởi vùng địa lý loài rùa này đã phân biệt thành hai phân loài:

; [[Rùa câm]] (*Mauremys mutica mutica*): phân bố rộng rãi tại [[Trung Quốc]], [[Đài Loan]], miền bắc và miền trung và [[Việt Nam]] và có thể ở cả [[Lào]])

Danh pháp đồng nghĩa: 
* *Emys muticus* <small>Cantor, 1842</small>
* *Emys mutica* <small>Gray, 1844</small>
* *Clemmys mutica* <small>Boettger, 1888</small>
* *Damonia mutica* <small>Boulenger, 1889</small>
* *Clemmys schmackeri* <small>Boettger, 1894</small>
* *Geoclemys mutica* <small>Siebenrock, 1909</small>
* *Cathaiemys mutica* <small>Lindholm, 1931</small>
* *Annamemys grochovskiae* <small>Tien, 1957</small>
* *Annamemys groeliovskiae* <small>Battersby, 1960</small> *(ex errore)*
* *Mauremys mutica* <small>McDowell, 1964</small>
* *Mauremys muica* <small>Zhou & Zhou, 1991</small> *(ex errore)*
* *Mauremys grochovskiae* <small>Iverson & McCord, 1994</small>
* *Mauremys mutica mutica* <small>Yasukawa, Ota & Iverson, 1996</small>
* *Cathaiemys mutica mutica* <small>Vetter, 2006</small>

; Rùa *Mauremys mutica kami* (phân bố tại [[Nhật Bản]])

Danh pháp đồng nghĩa: 
* *Mauremys mutica kami* <small>Yasukawa, Ota & Iverson, 1996</small>
* *Mauremys mutica karni* <small>Ferri, 2002</small> *(ex errore)*
* *Cathaiemys mutica kami* <small>Vetter, 2006</small>

== Hình ảnh ==
<gallery>
Tập tin:Chinemys reevesii 02.jpg
Tập tin:Mauremys mutica kami - National Museum of Nature and Science, Tokyo - DSC06802.JPG
</gallery>

==Chú thích==


==Tham khảo==
* 
* 
* Yuichirou Yasukawa(1996), "Geographic variation and sexual size in Mauremys mutica with déscription òf a new subspecies from Southern Ryukyus, Japan"
* 
* (2005): On the hybridisation between two distantly related Asian turtles (Testudines: *Sacalia* × *Mauremys*). *Salamandra* *'41**: 21-26. [http://cc.usu.edu/~crfeldman/Buskirk_et_al_05.pdf PDF fulltext]
*  (2008): Reptiles used in traditional folk medicine: conservation implications. ''Biodiversity and Conservation'' **17**(8): 2037–2049. <small></small> (HTML abstract, PDF first page)
*  (2001): New Chinese turtles: endangered or invalid? A reassessment of two species using mitochondrial DNA, allozyme electrophoresis and known-locality specimens. ''Animal Conservation'' **4**(4): 357–367. [http://life.bio.sunysb.edu/ee/wienslab/kozakpdfs/Parham_Simison_Kozak_2001.pdf PDF fulltext]  **Erratum:** ''Animal Conservation'' **5'''(1): 86 HTML abstract
Mauremys nigricans

***Mauremys nigricans*** là một loài rùa trong họ Rùa đầm (*[[Geoemydidae]]*). Loài này được Gray mô tả khoa học đầu tiên năm 1834. Chúng là loài đặc hữu của Trung Quốc.

## Chú thích

## Tham khảo
* 
* Asian Turtle Trade Working Group 2000. ''Chinemys nigricans''. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Downloaded on ngày 29 tháng 7 năm 2007.
*
Mauremys sinensis

***Mauremys sinensis (rùa cổ sọc)*** là một loài rùa trong họ Emydidae. Loài này được Gray mô tả khoa học đầu tiên năm 1834.

## Hình ảnh

Tập tin:Ocadia sinensis 02.JPG


## Chú thích

## Tham khảo
Pseudemys alabamensis

***Pseudemys alabamensis*** hay ***rùa bụng đỏ Alabama*** là một loài rùa trong họ Emydidae. Loài này được Baur mô tả khoa học đầu tiên năm 1893.

## Hình ảnh

Tập tin:Alabama red-bellied turtle hatchling plastron view.jpg
Tập tin:Alabama red-bellied turtle hatchling climbing up hand.JPG
Tập tin:Alabama red-bellied turtle hatchling head view view.jpg
Tập tin:Alabama red-bellied turtle hatchling, carapace view.jpg


## Chú thích

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Trachemys decorata

***Trachemys decorata*** hay ***rùa bụng vàng*** là một loài rùa thuộc họ Emydidae, sinh sống tại Haiti và Cộng hòa Dominica. Đây là một loài rùa nước ngọt. Loài rùa này không nằm trong danh sách nguy cấp, nhưng được coi là dễ bị tổn thương.chúng có ngoại hình tương tự như rùa tai đỏ, nhưng chúng khác với rùa tai đỏ ở phần yếm có màu vàng đậm, chúng không có hai vạch đỏ như rùa tai đỏ 

## Chế độ ăn
Chúng ăn côn trùng, cá, và thực vật; trong điều kiện nuôi nhốt, chúng ăn tất cả những gì chúng ăn ngoài tự nhiên, cùng với thức ăn viên, cà rốt, cà chua, và rau chân vịt.

## Bề ngoài
Không như rùa tai đỏ, chúng không có vạch đỏ trên đầu. Chúng có những sọc sáng và tối màu xen kẻ trên cổ, chân, và đuôi. Mai trên màu nâu sậm, còn mai dưới màu vàng.

## Chú thích

* "World Chelonian Trust - Trachemys Gallery.", World Chelonian Trust - Turtle and Tortoise Conservation and Care. Web. 5 March (2010).
Kinosternon alamosae

***Kinosternon alamosae*** là một loài rùa trong họ Kinosternidae. Loài này được Berry & Legler mô tả khoa học đầu tiên năm 1980.

## Chú thích

## Tham khảo
Blanus

***Blanus*** là một chi thằn lằn giun (Amphisbaenia) trong họ ***Blanidae***, trước đây thuộc họ Amphisbaenidae.

## Loài
Chi này gồm các loài:

* *[[Blanus cinereus]]* (Vandelli, 1797) - thằn lằn giun Iberia 
* *[[Blanus mariae]]* Albert & Fernández, 2009
* *[[Blanus mettetali]]* Bons, 1963 - Thằn lằn giun Maroc 
* *[[Blanus strauchi]]* (Bedriaga, 1884) - Thằn lằn giun Anatolia 
* *[[Blanus tingitanus]]* Busack, 1988

## Hình ảnh

Iberian worm lizard.jpg
BennyTrapp Türkische Netzwühle Blanus strauchi.jpg


## Chú thích

## Tham khảo
* 
* 
* Kearney, 2003: *Systematics of the Amphisbaenia (Lepidosauria: Squamata) based on morphological evidence from recent and fossil forms*. Herpetological Monographs, , .
* Wagler, 1830: *Natürliches System der Amphibien: mit vorangehender Classification der Säugethiere und Vögel: ein Beitrag zur vergleichenden Zoologie*. Cotta, München, Stuttgart, and Tübingen,  (texte intégral).
*