open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bangladesh (nhà sản xuất âm nhạc)

**Shondrae Crawford**, được biết đến với nghệ danh **Bangladesh** hay **Mr. Bangladesh**, là một nhà sản xuất thu âm người Mỹ đã từng chiến thắng Giải Grammy, một DJ, và đồng thời cũng là một rapper. Anh sinh ra và lớn lên tại Des Moines, Iowa và hiện đang sinh sống ở Atlanta, Georgia.

## Cuộc đời và sự nghiệp
Bangladesh bắt đầu công việc sản xuất thu âm của mình vào năm 1998, nhưng anh chỉ thực sự được biết tới vào năm 2000 với việc sản xuất cho đĩa đơn nổi tiếng "What's Your Fantasy" của Ludacris, người mà anh hợp tác rất nhiều lần sau này. Về cái tên, anh giải thích cho việc chọn nghệ danh Bangladesh là bởi vì kiểu công việc sản xuất chính của anh rất giống "Bangladesh": "Chỉ là Bangladesh. Nó nghe rất lạ tai." Anh cũng từng làm việc với Lil Wayne, là nhà sản xuất của một trong những ca khúc nổi tiếng nhất của Wayne, "A Milli", và sau đó là ca khúc nổi tiếng năm 2011, "6 Foot 7 Foot". Ngoài Lil Wayne, Bangladesh còn sản xuất cho một số ca khúc của Ludacris, Beyoncé, Ke$ha, Usher, Nicki Minaj, T-Pain, Bad Meets Evil, Ice Cube. Ca khúc "Cockiness (Love It)" của nữ nghệ sĩ người Barbados Rihanna cũng do một tay anh đảm nhiệm phần sản xuất.

## Danh sách đĩa nhạc
;Album phòng thu
* *Flowers & Candy*

## Tham khảo
Anthony Quinn

**Antonio Rodolfo Quinn Oaxaca** (21 tháng 4 năm 1915 – 03 tháng 6 năm 2001), thường gọi **Anthony Quinn**, là một diễn viên người Mỹ gốc Mexico. 
## Danh mục phim

## Giải thưởng

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*The Estate of Anthony Quinn
*Anthony Quinn's artwork 
*
*
*
*Becker, Josh. "Directing Anthony Quinn" 
*The Making of ''Lawrence of Arabia'' , *[[Viện Hàn lâm Nghệ thuật Điện ảnh và Truyền hình Anh quốc|BAFTA]] Journal*, Winter 1962-3
Hyla arborea

***Hyla arborea*** là một loài ếch trong họ Nhái bén. Loài này sinh sống ở châu Âu. Có năm phân loài. *H. arborea* là những thành viên duy nhất của họ Nhái bén phổ biến rộng rãi, bản địa châu Âu đại lục. *H. arborea* được tìm thấy ở châu Âu (trừ Anh, Ireland, Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha), phía tây bắc châu Phi, và ôn đới châu Á, Nhật Bản. Nó là loài bản địa các nước sau:

Albania; Armenia, Áo, Azerbaijan, Belarus, Bỉ, Bosnia và Herzegovina; Bulgaria; Croatia, Cộng hòa Séc, Đan Mạch, Pháp, Georgia, Đức, Hy Lạp, Hungary; Israel (tìm thấy ở thung lũng Ayalon); Italia; Liechtenstein, Lithuania Luxumbuourg, Makedonia, Cộng hòa Nam Tư cũ, Moldova, Montenegro, Hà Lan, Ba Lan, Romania, Liên bang Nga, Serbia, Slovakia, Slovenia, Thụy Điển, Thụy Sĩ, Thổ Nhĩ Kỳ, Ukraina.
Nó cũng đã được nhập nội vào Vương quốc Anh, và nó đã được nhập nội là vào Latvia.
*H. arborea* có thể được tìm thấy trong vùng đầm lầy, đồng cỏ ẩm ướt, lau sậy, công viên, vườn hoa, vườn nho, vườn cây ăn trái, ven bờ sông, bờ ao hồ, hoặc rừng ẩm ướt hoặc khô. Chúng có xu hướng tránh tối hoặc rừng dày, và chúng có thể chịu đựng được một số giai đoạn khô, do đó, đôi khi chúng được tìm thấy trong môi trường sống khô ráo.
## Tham khảo
Jean-Louis Trintignant

**Jean-Louis Xavier Trintignant** (; sinh ngày 11/12/1930 - mất ngày 17/6/2022) là một diễn viên Pháp.

## Giải thưởng
*1968- Con gấu bạc cho Nam diễn viên xuất sắc nhất cho *[[The Man Who Lies]]*
*1969- Cannes Award cho Nam diễn viên xuất sắc nhất cho Z
*1972- David di Donatello - *Special Award*
*2012- European Film Awards - Nam diễn viên xuất sắc nhất cho *[[Amour (2012 film)|Amour]]*

Trintignant was nominated to receive the César four times: in 1987, 1995, 1996, and in 1999.

## Danh mục phim chọn lọc

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Jean-Louis Trintignant biography on newwavefilm.com
*
*''Jean-Louis Trintignant'' at ''New Wave Film''
Hyla gratiosa

***Hyla gratiosa*** là một loài ếch trong họ Nhái bén. Loài này dài 5 đến 7&nbsp;cm và có thể thay đổi màu sắc, nhưng dễ dàng nhận ra do các mảng đen đặc trưng tròn trên lưng của nó. Chúng có thể sáng hoặc xỉn màu xanh lá cây, nâu, vàng nhạt, hoặc màu xám. Nó có được ngón chân nổi bật tròn và con đực có một túi âm lớn. Nó là loài có nguồn gốc ở Hoa Kỳ, nơi nó được tìm thấy từ Virginia tới miền Nam Florida và miền đông Louisiana, thường là ở các khu vực ven biển. Loài ếch này được biết đến với tiếng kêu lớn. Chúng ở trong hang trong cát, đặc biệt là khi nhiệt độ nóng. Nó cũng dành thời gian cao trên cây, đặc biệt là vào ban ngày khi nó ít hoạt động hơn. Nó sống trong bể hoặc ao cạn từ tháng 3thng 8. Ếch cái chọn ếch đực giao phối dựa trên tiếng kêu. Nòng nọc có thể có chiều dài gần 5&nbsp;cm (2,0 in).

## Chú thích

## Tham khảo
* 
* 
* 
* 
* 
* USGS Info page 
* Barking tree frog at Animal Diversity
Thamnophis sirtalis

**Rắn nịt tất thường** (***Thamnophis sirtalis***) là một loài rắn bản địa Bắc Mỹ. Phần lớn rắn này có dải vàng trên nèn nâu hoặc xanh lá cây và dài trung bình khoảng , tối đa khoảng . Trọng lượng trung bình .
Rắn Thamnophis sirtalis tiến hóa sự chống chịu chất độc tetrodotoxin ở các con mồi lưỡng cư của nó.
## Phân loài
Phân loại khoa học hiện nay công nhận mười ba phân loài:
**T. s. sirtalis* (Linnaeus, 1758) – Eastern Garter Snake
**T. s. parietalis* (Say, 1823) – Red-sided Garter Snake (has also been introduced to northern Halland in Thụy Điển)
**T. s. infernalis* (Blainville, 1835) – California Red-sided Garter Snake
**T. s. concinnus* (Hallowell, 1852) – Red-spotted Garter Snake
**T. s. dorsalis* (Baird & Girard, 1853) – New Mexico Garter Snake
**T. s. pickeringii* (Baird & Girard, 1853) – Puget Sound Garter Snake
**T. s. tetrataenia* (Cope, 1875) – San Francisco Garter Snake (endangered)
**T. s. semifasciatus* (Cope, 1892) – Chicago Garter Snake
**T. s. pallidulus* Allen, 1899 – Maritime Garter Snake
**T. s. annectens* B.C. Brown, 1950 – Texas Garter Snake
**T. s. fitchi* Fox, 1951 – Valley Garter Snake
**T. s. similis* Rossman, 1965 – Blue-striped Garter Snake
**T. s. lowei* W. Tanner, 1988

## Chú thích

 
## Tham khảo
*
*Care of Garter Snakes
*Lảge Thamnophis site with many pictures 
*Garter Snake Information
*Caring for Your Garter Snake 
*

## Liên kết ngoài

*Eastern Garter Snake  at Natural Resources Canada
*Red-sided Garter Snake  at Natural Resources Canada
Sinh khối

**Sinh khối** là dạng vật liệu sinh học từ sự sống, hay gần đây là sinh vật sống, đa số là các cây trồng hay vật liệu có nguồn gốc từ thực vật. Được xem là nguồn năng lượng tái tạo, năng lượng sinh khối có thể dùng trực tiếp, gián tiếp một lần hay chuyển thành dạng năng lượng khác như nhiên liệu sinh học. Sinh khối có thể chuyển thành năng lượng theo ba cách: chuyển đổi nhiệt, chuyển đổi hóa học, và chuyển đổi sinh hóa.

Về mặt lịch sử, con người đã khai thác các sản phẩm có nguồn gốc từ năng lượng sinh khối khi họ bắt đầu dùng củi và cỏ khô để nhóm lửa sưởi ấm. Ngày nay, thuật ngữ này có thể hiểu theo hai nghĩa. Nghĩa thứ nhất, sinh khối là vật liệu cây trồng dùng để tạo ra điện năng (dùng turbin hơi hoặc nén khí), hoặc tạo ra nhiệt (thông qua việc đốt trực tiếp).

Đốt sinh khối có nguồn gốc từ thực vật thải ra CO2, nhưng nó vẫn được phân loại là nguồn năng lượng tái tạo trong khuôn khổ pháp lý của Liên minh Châu Âu và Liên Hợp Quốc vì quá trình quang hợp chu kỳ CO2 trở lại cây trồng mới. Trong một số trường hợp, việc tái chế CO2 này từ thực vật vào khí quyển và trở lại thực vật thậm chí có thể là CO2 âm, vì một phần tương đối lớn CO2 được chuyển đến đất trong mỗi chu kỳ.

Xử lý sinh khối đã tăng lên trong các nhà máy điện than, vì nó có thể thải ra ít CO2 hơn mà không tốn kém chi phí xây dựng cơ sở hạ tầng mới. Tuy nhiên, đồng đốt không phải là không có vấn đề, thường thì việc nâng cấp sinh khối là có lợi nhất. Việc nâng cấp lên nhiên liệu cấp cao hơn có thể được thực hiện bằng các phương pháp khác nhau, được phân loại rộng rãi là nhiệt, hóa học hoặc sinh hóa.
## Xem thêm
* Năng lượng sinh học
* Nhiên liệu sinh học
* Sản phẩm sinh học

## Hình ảnh

Tập tin:Panicum virgatum.jpg
Tập tin:Rice chaffs.jpg


## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Biomass Incineration 
* INBIOX Biomass News
* Biomass as an Energy Source – Växjö University  
* Biomass Thermal Energy Council  
* Everything Biomass
Benny Blanco

**Benjamin Joseph Levin** (sinh ngày 8 tháng 3 năm 1988), thường được biết đến với nghệ danh **Benny Blanco**, là một nam nhạc sĩ kiêm nhà sản xuất thu âm người Mỹ. Với 14 đĩa đơn quán quân được sản xuất, anh là người tạo nên những dấu ấn lớn trên nền âm nhạc pop đương đại. 

Anh thực hiện công việc sản xuất cho một số đĩa đơn nổi tiếng của một số nghệ sĩ như Katy Perry ("California Gurls", "Teenage Dream"), Maroon 5 ("Moves like Jagger, "Payphone"), Britney Spears ("Circus"), Taio Cruz ("Dynamite"), Kesha ("Tik Tok") và Gym Class Heroes ("Stereo Hearts"), hay một số ca khúc ít nổi tiếng hơn như "Work Hard, Play Hard" của Wiz Khalifa và "Heart Attack" của Trey Songz. Ngoài ra, Blanco cũng cộng tác với một số nhân vật nổi tiếng trong làng nhạc như Dr. Luke, Shellback, Ryan Tedder, Bruno Mars, Nicki Minaj, Dan Wilson, Mike Posner, Max Martin, Sean Paul và Paul Epworth.

## Cuộc đời và sự nghiệp
### Bắt đầu sự nghiệp và Disco D
Blanco - một người gốc Virginia, anh bắt đầu luyện tập với những nhịp đập trong phòng ngủ của mình và được biết đến đầu tiên vào năm 1994 với đĩa đơn cát-xét: "The World Is Yours" của Nas và "I Swear" của All-4-One. Rèn luyện kỹ năng của mình trong một vài năm, Blanco cuối cùng giành được sự chú ý của The Source và giám đốc điều hành tại hãng đĩa Columbia Records. Kĩ năng của Blanco ngày một phát triển nhanh chóng, do đó anh được học nghề với nhà sản xuất Disco D (Blanco phải lái xe tới New York vào cuối tuần, những ngày còn lại anh phải đến trường học).

Tại phòng thu Blanco gặp rapper Spank Rock - người đã nâng cao khả năng của Blanco. Năm 2007, Blanco và Spank Rock thực hiện *[[Bangers & Cash]]* - một EP chung của hai người mà sau đó đã trở nên cực kì nổi tiếng trong thế giới âm nhạc ngầm (underground). Sau đó Blanco tiếp tục làm việc với nhiều nghệ sĩ trong đó có Amanda Blank và Santigold.

### 2008
Blanco tiết lộ khi anh gặp nhà sản xuất - sáng tác nhạc đã từng giúp anh thực hiện nhiều ca khúc nổi tiếng: "Đó là khi tôi gặp được Dr. Luke. Luke đã dạy tôi về sự phức tạp trong việc thực hiện một bài hát. Anh cũng dạy tôi rất nhiều trong việc tương tác với các nghệ sĩ. Khi bạn là một nhà sản xuất, bạn hơn hẳn so với một anh chàng luôn thích chỉ đạo người khác. Bạn giống như một bác sĩ chuyên khoa vậy. Bạn phải biết khi nào nghệ sĩ cần nghỉ ngơi - khi đó là thời gian để ngừng làm việc và thu thập những suy nghĩ của bạn."

Hiện tại, Blanco đang làm việc trong phòng thu, hợp tác sản xuất với nhiều nghệ sĩ để cho ra những ca khúc nổi tiếng.

## Danh sách sản xuất

## Tham khảo

## Liên kết khác
*
*
Giun đất khổng lồ Gippsland

**Giun đất khổng lồ Gippsland** (tên khoa học ***Megascolides australis***) là một loài giun đất bản địa ở Australia. Những con giun đất khổng lồ dài trung bình 1 mét (3 feet) và có thể đạt tới 3 m, có đường kính 2&nbsp;cm (1 inch). Loài này có một cái đầu màu tím sẫm và một cơ thể màu xanh xám. Chúng sống trong lòng đất, khu vực đất sét xanh, xám hoặc đỏ dọc theo bờ sông và đồi phía Tây ở Gippsland, Victoria, Australia.

Giun đất khổng lồ sống trong những cái hang được đào sâu trong lòng đất tạo thành hệ thống các hang nước, môi trường sống của chúng. Những con giun này hiếm khi rời khỏi hang hốc ẩm ướt. Tuổi thọ của chúng dài trong số các loài động vật không xương sống, có thể mất 5 năm để trưởng thành. Chúng sinh sản trong những tháng ấm hơn và kén trứng được đẻ trong hang của chúng. Khi những con giun đất con nở, trong 12 tháng có thể đã dài tới 20&nbsp;cm.

Không giống như hầu hết giun đất khác, chúng dành hầu hết thời gian của mình trong hang. Chuyển động của chúng thông qua các hang ngầm có thể gây ra một âm thanh ríu rít cho phép phát hiện được ra chúng.

Nằm gần thị trấn Bass là Bảo tàng Giun đất khổng lồ. Tòa nhà này cho khách du lịch tham quan để thu thập dữ liệu thông qua một bản sao phóng to của một cái hang và dạ dày của một con giun mô phỏng. Cùng với đó là các thông tin và tài liệu về lịch sử, đặc trưng giun đất khổng lồ Gippsland, giáo dục về việc con người phải bảo vệ chúng.

## Tình trạng
Cũng như nhiều loài bản địa khác của Úc, khai thác thuộc địa của châu Âu đã dẫn đến sự suy giảm giun đất khổng lồ Gippsland và khiến nó là một loài cần được bảo vệ. Một số nông dân trong khu vực đã ngừng chăn nuôi gia súc và đã bắt đầu trồng cây tạo môi trường sống cho giun đất. Khi nông dân cày xới trên mặt đất khiến những con giun bị chết. Giun đất khổng lồ Gippsland đang đứng trước nguy cơ bị tuyệt chủng.

## Xem thêm
* *[[Driloleirus americanus]]* - Giun đất khổng lồ Palouse, loài giun đất sống ở Bắc Mỹ,loài dễ bị tổn thương.
* *[[Driloleirus macelfreshi]]* - Giun đất khổng lồ Oregon, một người họ hàng của giun đất Palouse. Mẫu vật đã được ghi nhận có chiều dài khoảng 1,3 m (4 feet).
* *[[Hypolimnus pedderensis]]* - giun đất hồ Pedder, Loài giun đất bị tuyệt chủng, sống ở Tasmania
* *[[Lumbricus badensis]]* - giun đất khổng lồ Badish.
* *[[Microchaetus rappi]]* - giun đất khổng lồ Nam Phi

## Chú thích

## Tham khảo
* 
*  Listed as Vulnerable (VU D2 v2.3)
* Giant Gippsland Earthworm  at the Museum Victoria website
Anh hùng trẻ tuổi Hercules

***Young Hercules*** là một bộ phim truyền hình dành cho thiếu niên của Mỹ lấy ý tưởng từ bộ phim truyền hình **'. Bộ phim được phát sóng trên kênh [[Fox Kids]] từ 12 tháng 9 năm 1998, đến 12 tháng 5 năm 1999. Bộ phim gồm một phần có 50 tập với sự diễn xuất chính của tài tử Hollywood [[Ryan Gosling]], diễn viên sau này nổi tiếng với vai Noah Calhoun trong phim Nhật ký tình yêu (''[[The Notebook]]'', 2002).

Tại Việt Nam, bộ phim từng được phát sóng trên kênh [[Đài Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh#Kênh HTV7|HTV7]] và [[Đài Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh|HTV9]] của [[Đài Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh|Đài truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh]] với tên tiếng Việt là ***"Anh hùng trẻ tuổi Hercules"*'''.

## Diễn viên
* Ryan Gosling trong vai Hercules
* Dean O'Gorman trong vai Iolaus
* Chris Conrad trong vai Jason

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Young Hercules Wiki  - Everything you ever wanted to know about "Young Hercules"!
* 
*
Bi (nước)

**Bi** () là một nước chư hầu trong lịch sử Trung Quốc. Quốc quân nước Bi mang họ Nhâm (任).

Nước Bi có một lịch sử lâu dài, từ thời kỳ Hạ Vũ đến tận thời kỳ Xuân Thu và Chiến Quốc.

Quân chủ kiến quốc của nước Bi là Hề Trọng (奚仲). Thời kỳ Hạ Vũ trị vì, Hề Trọng đảm nhiệm chức xa chính (車正), được phong đất Tiết (薛).

Sau đó (thế kỷ 11 TCN), nước này thiên di về phía nam đến đất Bi, quốc danh do đó cũng chuyển thành Bi (Nước Bi).

Vào thời nhà Thương, Bi là một nước đối địch với vương triều, từng làm phản và kháng cự quyền cai trị của triều Thương, sau bị nước Bành (彭) đánh bại. Giáp cốt văn có niên đại từ thời Thương có thể hiện hai chữ "phi" (丕) và "ấp" (邑) ở cạnh nhau (nghĩa là "thành lớn").

Đến thời Tây Chu, nước Bi giáp với nước Tống (宋) ở phía đông và nước Đàm ở phía bắc. Do chịu áp lực từ nước Sở nên người nước Bi lại thiên di về phía bắc đến Tiết Thành (薛城), 30&nbsp;km về phía nam của huyện cấp thị Đằng Châu ngày nay, thuộc địa cấp thị Tảo Trang tỉnh Sơn Đông. Sau khi di chuyển về đất cũ, nước này vẫn xưng là Bi.

Năm 418 TCN, nước Tề chiếm lĩnh đất Tiết, người nước Bi lại phải di chuyển về phía nam đến Hạ Bi, nằm ở phía tây của Sông Y (沂水), đông bắc Bi Châu (邳州), thuộc địa cấp thị Từ Châu, tỉnh Giang Tô ngày nay. Thành nước Tiết sau trở thành đất phong của cha con Tĩnh Quách quân Điền Anh (田婴) và Mạnh Thường quân Điền Văn.

Cuối cùng, nước Bi bị nước Sở tiêu diệt.

## Chú thích

## Tham khảo

*
Ngụy Chiêu vương

**Ngụy Chiêu vương** (chữ Hán: 魏昭王, trị vì: 295 TCN – 277 TCN), tên thật là **Ngụy Sắc** (魏遫) hay **Ngụy Chính**, là vị vua thứ năm nước Ngụy - chư hầu nhà Chu thời Chiến Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

## Sự nghiệp
Ngụy Chính là con Ngụy Tương vương – vua thứ 4 nước Ngụy. Năm 296 TCN, Ngụy Tương Ai vương mất, Ngụy Chính lên nối ngôi, tức là Ngụy Chiêu vương.

Năm 295 TCN, nước Ngụy xảy ra chiến tranh với nước Tần, bị Tần chiếm mất Tương Thành. Chiến sự kéo dài sang năm sau, quân Ngụy vẫn gặp bất lợi. Trong tình thế bức bách, Ngụy Chiêu vương bèn liên minh với Hàn Ly vương cùng chống Tần. Năm 293 TCN, Tần Chiêu Tương vương sai Bạch Khởi cầm quân chống lại liên quân Hàn-Ngụy ở Y Khuyết. Liên quân Ngụy-Hàn bị Bạch Khởi đánh cho đại bại, bị chém 24 vạn quân, tướng Công Tôn Hỷ bị bắt sống, 5 thành bị san phẳng. Nước Ngụy bị mất 400 dặm đất Hà Đông về tay Tần.

Năm sau, Bạch Khởi lại đánh thắng quân Ngụy, chiếm Viên Thành của Ngụy rồi trả lại.

Năm 289 TCN, Ngụy lại bị Tần đánh chiếm 16 thành lớn nhỏ. Năm 287 TCN, Tần lại chiếm Tân Viên và Khúc Dương của nước Ngụy.

Năm 286 TCN, vì Tống Khang vương lấn đất của cả Ngụy, Sở và Tề, Ngụy Chiêu vương theo kêu gọi của Tề Mẫn vương, cùng nhau đánh Tống. Quân 3 nước đánh bại giết chết vua Tống, chia đất Tống làm 3.

Năm 285 TCN, do tranh chấp đất đai ở Tống với Điền Tề, Ngụy Chiêu vương theo kêu gọi của Yên Chiêu vương, bèn liên minh với Yên, cùng các nước Tần, Triệu, Hàn tấn công Tề Mẫn vương. Vua Tề bỏ chạy và cuối cùng bị giết, nước Tề bị Yên chiếm đóng trong vài năm.

Tuy vừa cùng nhau liên minh đánh Tề nhưng sang năm Ngụy và Tần lại xảy ra chiến tranh. Khi quân Tần tiến đến Đại Lương thì quân Yên và Triệu đến giải vây, quân Tần phải rút lui.

Năm 277 TCN, Ngụy Chiêu vương qua đời. Ông ở ngôi 19 năm. Con ông là Ngụy Tốc lên nối ngôi, tức là Ngụy An Ly vương.

## Xem thêm
* Ngụy Tương vương
* Ngụy An Ly vương

## Tham khảo
* Sử ký Tư Mã Thiên, các thiên:
** *Tần bản kỷ*
** *Ngụy thế gia*
* Phương Thi Danh (2001), *Niên biểu lịch sử Trung Quốc*, Nhà xuất bản Thế giới
* Chu Thiệu Hầu (2003), *Tổng tập lược truyện các Tể tướng trong lịch sử Trung Quốc, tập 1*, Nhà xuất bản Văn hóa thông tin
* Cát Kiếm Hùng chủ biên (2006), *Bước thịnh suy của các triều đại phong kiến Trung Quốc, tập 1*, Nhà xuất bản Văn hoá thông tin

## Chú thích
Hoàng (nước)

**Hoàng** () là một nước chư hầu trong lịch sử Trung Quốc. Quốc quân nước Hoàng mang họ Doanh (嬴), là hậu duệ của Đông Di Thiếu Hạo, là hậu đại của Hoàng Di.

## Thành lập
Quân chủ sáng lập ra nước Hoàng là Huệ Liên (惠連) tức Tham Hồ, cha của Huệ Liên là Lục Chung (陸終)- một chút trai của Chuyên Húc. Thời nhà Thương, tộc Hoàng Di đã lập quốc ở ven bờ Hoài Thủy, song quan hệ với vua nhà Thương không hoàn toàn hài hòa, trong số các câu chữ khắc trên giáp cốt có "phạt vu Hoàng doãn". Trúc thư kỉ niên có viết: "(Hạ) hậu Tướng tức vị, nhị niên, chinh Hoàng Di."

## Lịch sử
Sau khi Chu Vũ vương tiêu diệt nhà Thương, người nước Hoàng quy phục triều Chu và vẫn được giữ được nước của mình. Theo các hiện vật đồ đồng được khai quật có liên hệ với nước Hoàng và có niên đại từ thời Đông Chu, nhà họ Doanh của nước Hoàng và nhà họ Cơ của nước Tăng liên tục duy trì quan hệ hôn nhân.

Bằng chứng lịch sử về nước Hoàng được tìm thấy trong *[[Tả truyện]]*, bắt đầu từ năm Lỗ Hoàn công thứ 8 (704 TCN). Thời điểm đó, nước Sở hưng thịnh, các nước ước hẹn hội chư hầu tại đất Sở. Tuy nhiên, hai nước Hoàng và Tùy đều không tham gia, kết quả, Sở Vũ vương đích thân đem quân thảo phạt nước Tùy, còn nước Hoàng do nằm xa Sở nên tránh được họa, song cũng bị nước Sở quở trách.

Năm 675 TCN, Sở Văn vương lần đầu tiên thảo phạt nước Hoàng. Đối diện với một nước Sở đang khuếch trương thế lực đến trung thượng du Hoài Hà, nước Hoàng lựa chọn sách lược dựa vào nước Tề cường thịnh để chống lại Sở. Năm 658 TCN, nước Hoàng tham gia hội minh gồm bốn nước Tề, Tống, Giang và Hoàng trên đất Tống nhằm hoạch mưu phạt Sở. Hai năm sau, bốn nước lại tổ chức minh hội tại Dương Cốc, Sơn Đông ngày nay. Mùa thu năm 655 TCN, hai nước Hoàng và Giang thảo phạt nước Trần. Cùng với việc nước Tề hình thành địa vị bá chủ chư hầu, các nước chư hầu ở lưu vực Hoài Thủy nối đuôi nhau phản Sở, chuyển sang nương tựa Tề. Một nước Sở muốn khuếch trương về phía bắc và tranh bá chư hầu tất nhiên không thể chịu thua, cùng năm đó, nước Sở đã tiêu diệt một nước nhỏ có quan hệ hôn nhân với Hoàng là , Huyền tử đào thoát đến nước Hoàng. Sáu năm sau, tức mùa đông năm 649 TCN, nước Sở lấy cớ người nước Hoàng không quy phục, triều cống cho Sở nên xuất binh thảo phạt Hoàng. Nửa năm sau, tức mùa hè năm 648 TCN, nước Hoàng bị nước Sở tiêu diệt.

## Cố thành nước Hoàng
Cố thành nước Hoàng nằm ở hương Long Cổ, huyện Hoàng Xuyên, địa cấp thị Tín Dương, tỉnh Hà Nam. Di chỉ thành có hình chữ nhật, chu vi 6.700 mét, tường thành cao từ 5-7 mét, có niên đại từ thời Tây Chu đến thời Xuân Thu. Cố thành nước Hoàng nay cũng là một địa điểm du lịch vì nước Hoàng cũng được xem là nơi phát tích của họ Hoàng.

Cách cố thành nước Hoàng khoảng 20&nbsp;km về phía tây nam, thuộc khu vực chùa Bảo Tướng của huyện Quang Sơn, người ta đã phát hiện ra khu mộ quý tộc nước Hoàng. Năm 1983, đã khai quật được mộ vợ chồng Hoàng quân Mạnh, đến năm 1988 lại phát hiện được mộ cha Hoàng Quý Đà. Các khu vực nằm trong cương vực của nước Hoàng như La Sơn, Quang Sơn, Hoàng Xuyên đều khai quật được được không ít các văn vật quý của nước Hoàng, đa phần có niên đại vào giai đoạn đầu của thời Xuân Thu.

## Chú thích

## Tham khảo
Ngụy Cảnh Mẫn vương

**Ngụy Cảnh Mẫn vương** (chữ Hán: 魏景湣王, trị vì: 242 TCN – 228 TCN), tên thật là **Ngụy Ngọ** (魏午) hay **Ngụy Tăng** (魏增), là vị vua thứ bảy của nước Ngụy - chư hầu thời Chiến Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

## Lên ngôi
Ngụy Tăng là con Ngụy An Ly vương – vua thứ 6 nước Ngụy. Do nước Ngụy bị Tần đánh nhiều lần, bị mất nhiều đất đai, vua cha An Ly vương phải xin giảng hòa, cho ông sang Tần làm con tin.

Năm 247 TCN, Tần đánh Ngụy, vây kinh thành Đại Lương. Chú ông là Tín Lăng quân Ngụy Vô Kỵ cầm quân cả năm nước hợp tung đánh tan quân Tần ở Hà Ngoại. Liên quân thừa thắng đuổi quân Tần đến ải Hàm Cốc, chẹn đường quân Tần, quân Tần không dám ra. Tần Trang Tương vương tức giận, muốn cầm tù thái tử Ngụy Tăng đang làm con tin ở Tần, nhưng sau đó nghe lời can, nếu giam giữ ông sẽ khiến các nước đang thần phục khác là Hàn, Tề nghi ngờ, vì vậy vua Tần thả ông.

Năm 243 TCN, Ngụy An Ly vương mất, Ngụy Tăng lên nối ngôi, tức là Ngụy Cảnh Mẫn vương.

## Đất mất nước suy
Năm 242 TCN, Tần vương Chính đánh Ngụy, chiếm 20 thành, lập ra Đông quận.

Năm sau, quân Tần lại đánh chiếm đất Triều Ca của nước Ngụy.

Năm 240 TCN, nước Ngụy lại bị quân Tần chiếm đất Cấp.

Năm 238 TCN, Tần vương Chính lại đánh chiếm đất Viên, Bồ Dương và Diễn. Đất đai nước Ngụy càng bị thu hẹp, chỉ còn quanh vùng kinh đô Đại Lương.

Năm 228 TCN, Ngụy Cảnh Mẫn vương qua đời. Ông làm vua được 15 năm. Thái tử Giả lên nối ngôi, tức là Ngụy vương Giả.

## Xem thêm
* Tần vương Chính
* Ngụy vương Giả

## Tham khảo
* Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
** *Ngụy thế gia*
* Phương Thi Danh (2001), *Niên biểu lịch sử Trung Quốc*, Nhà xuất bản Thế giới
* Chu Thiệu Hầu (2003), *Tổng tập lược truyện các Tể tướng trong lịch sử Trung Quốc, tập 1*, Nhà xuất bản Văn hóa thông tin
* Cát Kiếm Hùng chủ biên (2006), *Bước thịnh suy của các triều đại phong kiến Trung Quốc, tập 1*, Nhà xuất bản Văn hoá thông tin

## Chú thích
Ngụy vương Giả

**Ngụy vương Giả** (chữ Hán: 魏王假, trị vì: 227 TCN – 225 TCN), tên thật là **Ngụy Giả** (魏假), là vị vua thứ tám và là vua cuối cùng nước Ngụy - chư hầu thời Chiến Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

Ngụy Giả là con Ngụy Cảnh Mẫn vương – vua thứ 7 nước Ngụy. Năm 228 TCN, Ngụy Cảnh Mẫn vương mất, Ngụy Giả lên nối ngôi.

Khi Ngụy vương Giả lên ngôi, nước Ngụy đã rất suy yếu trước sự xâm lấn nhiều đời của nước Tần. Đất đai nước Ngụy chỉ còn quanh vùng kinh đô Đại Lương, không còn đủ sức phản kháng quân Tần.

Năm 225 TCN, tướng Tần là Vương Tiễn đánh vào Đại Lương. Ngụy vương Giả cố thủ trong thành. Vương Tiễn tháo nước sông vào thành. Ngụy vương Giả không giữ nổi, phải ra đầu hàng.

Ngụy vương Giả làm vua được 3 năm, không rõ kết cục ra sao, mất năm nào.

Tần vương Chính chiếm phần còn lại của nước Ngụy lập ra quận huyện mới. Nước Ngụy từ Ngụy Văn hầu tới Ngụy vương Giả gồm có 8 đời vua thuộc 8 thế hệ.

## Xem thêm
* Tần vương Chính
* Ngụy Cảnh Mẫn vương

## Tham khảo
* Sử ký Tư Mã Thiên, các thiên:
** *Tần bản kỷ*
** *Ngụy thế gia*
* Phương Thi Danh (2001), *Niên biểu lịch sử Trung Quốc*, Nhà xuất bản Thế giới

## Chú thích
Lửng châu Á

**Lửng châu Á** (danh pháp hai phần: *Meles leucurus*) là một loài lửng bản địa Trung Quốc, Kazakhstan, bán đảo Triều Tiên và Nga. Loài lửng này có màu hầu như sáng hơn lửng châu Âu dù một số dạng có kiểu màu gần giống với màu của lửng châu Âu. Chúng có kích thước nhỏ hơn lửng châu Âu và có răng hàm trên khá dài hơn. Tổng cộng có 5 phân loài.

## Hình ảnh

Tập tin:Milne Edwards - Meles leucurus leucurus.png
Tập tin:Kazakhbadger.jpg
Tập tin:Leopold v. Schrenck - Meles leucurus.png


## Tham khảo

### Thư mục
*

*
Lửng Nhật Bản

**Lửng Nhật Bản** (danh pháp hai phần: *Meles anakuma*) là một loài lửng đặc hữu của Nhật Bản, được tìm thấy ở đảo Honshu, Kyushu, Shikoku, và Shodoshima. Loài này là một trong 3 loài thuộc chi Meles (chi lửng). Tên gọi của loài được đặt theo tên *nihonanaguma* (ニホンアナグマ), nghĩa là "gấu lỗ Nhật Bản".

## Mô tả

Lửng Nhật Bản có chiều dài trung bình  ở con đực,  ở con cái và ít dị hình giới tính hơn lửng châu Âu ngoại trừ kích cỡ răng. Đuôi dài từ . Loài này nhìn chung nhỏ hơn lửng châu Âu nhưng tương đương hoặc lớn hơn một chút về kích cỡ so với lửng châu Á. Con trưởng thành nặng từ . Cân nặng trung bình của cá thể lửng Nhật Bản cái trong một nghiên cứu ở khu vực Tokyo là  trong khi của cá thể đực là . Ở tỉnh Yamaguchi, trọng lượng trung bình vào mùa xuân của con cái và con đực lần lượt là  và . Thân của loài cùn và các chi ngắn. Bàn chân trước được trang bị các mỏng vuốt khỏe mạnh trong khi các móng ở hai chân sau thì nhỏ hơn. Phần thân trên được bao phủ bởi một lớp lông dài màu xám nâu còn lông bụng thì ngắn và có màu đen. Khuôn mặt có sọc đen-trắng đặc trưng nhưng không rõ và hộp sọ cũng nhỏ hơn lửng châu Âu.

## Nguồn gốc
Việc không có lửng sinh sống ở Hokkaido, và có sự sinh sống của lửng châu Á ở Hàn Quốc dẫn tới khả năng rằng tổ tiên loài lửng đã du nhập tới Nhật Bản thông qua con đường ở phía Tây Nam từ Hàn Quốc.

## Tập tính
Cũng như các loài khác thuộc chi lửng, lửng Nhật Bản là loài ăn đêm và ngủ đông vào các tháng lạnh nhất trong năm. Bắt đầu từ năm 2 tuổi, con cái sẽ kết bạn đời và đẻ từ 2 đến 3 con một lứa vào mùa xuân (tháng ba–tháng tư). Chúng sẽ kết bạn lần nữa không lâu sau đó nhưng tạm dừng thụ thai cho đến tháng hai năm sau. Lửng Nhật Bản có tính độc lập hơn lửng châu Âu; chúng không tụ tập thành bầy cũng như không ghép đôi suốt đời. Đến mùa giao phối, phân vùng của một cá thể đực trùng lắp với vùng của từ 2 đến 3 cá thể cái.

Tương tự như các loài lửng khác, lửng Nhật Bản là động vật ăn tạp, nguồn thức ăn gồm có giun đất, bọ cánh cứng, quả mọng và quả hồng Nhật.

## Môi trường sống
Loài lửng này sống ở đa dạng các môi trường có nhiều cây cối và rừng.

## Văn hóa dân gian

Trong truyền thuyết Nhật Bản, lửng có khả năng biến hóa hình dạng, biết đến với tên gọi mujina. Trong Nhật Bản thư kỷ, các mujina được cho là có khả năng hát và biến hóa hình dạng như người.

## Đe dọa
Mặc dù loài vẫn còn phổ biến, phân vùng sinh sống của loài đã sụt giảm. Trong vòng 25 năm, vùng sinh sống của lửng Nhật Bản đã sụt giảm còn 29 phần trăm diện tích Nhật Bản vào năm 2003. Sự gia tăng đất trồng nông nghiệp cũng như cạnh tranh của loài gấu mèo là những mối đe dọa. Săn bắt lửng không phạm pháp nhưng đã ít đi đáng kể từ những năm 1970.

Vào năm 2017, mối lo ngại được đề ra khi việc diệt lửng hàng loạt bùng nổ. Do phần thưởng của chính quyền địa phương cũng như món thịt lửng ngày càng nổi tiếng ở các nhà hàng, người ta lo sợ rằng việc diệt lửng sẽ đi quá mức bền vững.

## Hình ảnh

Tập tin:Meles meles anakuma.jpg
Tập tin:Nihonanaguma.jpg
Tập tin:Japanese badger.jpg


## Chú thích

## Tham khảo

*
Maruschka Detmers

**Maruschka Detmers** (16 tháng 12 năm 1962) là một diễn viên Hà Lan; nhưng thường diễn xuất trong các phim của điện ảnh Pháp.

## Danh mục phim
### Điện ảnh
*1983: *[[Prénom Carmen]]* de Jean-Luc Godard
*1983: *[[Le Faucon]]* de Paul Boujenah
*1984: *[[La Pirate]]* de Jacques Doillon
*1984: *[[La Vengeance du serpent à plumes]]* de Gérard Oury
*1986: *[[Le Diable au corps (film, 1986)|Le Diable au corps]]* de Marco Bellocchio
*1986: *[[Cinématon n°795]]* de Gérard Courant
*1988: *[[Y'a bon les blancs]]* de Marco Ferreri
*1988: *[[Hannah's war]]* de Menahem Golan
*1989: *[[Comédie d'été]]* de Daniel Vigne
*1989: *[[Deux (film)|Deux]]* de Claude Zidi
*1991: *[[Le Brasier]]* de Éric Barbier
*1992: *[[Les Mambo Kings]]* de Arme Glimcher
*1992: *[[Armen & Bulik]]* de Alan Cooke
*1994: *[[Elles n'oublient jamais]]* de Christopher Frank
*1996: *[[The shooter]]* de Ted Kotcheff
*1996: *[[Méfie-toi de l'eau qui dort]]* de Jacques Deschamps
*1997: *[[Comme des rois]]* de François Velle
*1998: *[[Rewind (film, 1998)|Rewind]]* de Sergio Gobbi
*1999: *[[St. Pauli Nacht]]* de Sönke Wortmann
*2001: *[[Te quiero (film)|Te quiero]]* de Manuel Poirier
*2008: *[[Robert Zimmermann wundert sich über die Liebe]]* de Leander Haußmann
*2008: *[[Nos 18 ans]]* de Frédéric Berthe

### Truyền hình
*1985: *[[Via mala|Via Mala]]* de Tom Toelle
*1992: *[[Armen et Bullik]]* de John Goldsmith
*1998: *[[Clarissa (téléfilm)|Clarissa]]* de Jacques Deray
*1998: *[[L'amour à l'imparfait]]* de Dagmar Damek
*2001: *[[Sur les ailes de l'amour]]* (Zugvögel der Liebe) de Richard Engel
*2001: *[[Mère, fille: mode d'emploi]]* de Thierry Binisti 
*2003: *[[Mata Hari, la vraie histoire]]* d'Alain Tasma
*2003: *[[Jean Moulin, une affaire française]]* de Pierre Aknine
*2003: *[[Capitaine Lawrence]]* de Gérard Marx
*2004: *[[Le Père Goriot (téléfilm, 2004)|Le Père Goriot]]* de Jean-Daniel Verhaeghe
*2004: *[[Mon fils cet inconnu]]* de Caroline Huppert
*2005: *[[Disparition (téléfilm)|Disparition]]* de Laurent Carcélès
*2010: *[[Les Frileux]]* de Jacques Fansten
*2010: *[[Männer lügen nicht]]* de Bettina Woernle
*2012: *[[Les petits meurtres d'Agatha Christie]]* *(Le couteau sur la nuque)* de Renaud Bertrand
*2012: *[[R.I.S Police scientifique]]* (2 épisodes)
*2012: *[[Caïn (série télévisée)|Caïn]]* de Bertrand Arthuys, (série)
*2013: *[[La source]]* de Xavier Durringer

## Sân khấu
* 2007: *L’Arbre de joie* de Louis-Michel Colas et David Khayat, mise en scène Christophe Lidon, théâtre de la Gaîté-Montparnasse 
* 2008: *Rock'N'Roll* de Tom Stoppard, mise en scène Daniel Benoin
* 2009: *[[Nathalie...]]* de Philippe Blasband, mise en scène Christophe Lidon, théâtre Marigny
* 2012: *Les Larmes amères de Petra Von Kant* de R.W Fassbinder, mise en scène Philippe Calvario, théâtre de l'Athénée et tournée.

## Tham khảo

 
## Liên kết ngoài
*Actrices de France 
*UniFrance
*imdb
*cinemovies 
*
Bù Gia Mập (xã)

**Bù Gia Mập** là một xã thuộc tỉnh Đồng Nai, Việt Nam. Đây là một trong 95 phường, xã ở tỉnh Đồng Nai sau đợt sắp xếp vào năm 2025.

Đây là một trong 7 đơn vị hành chính cấp xã không thực hiện sắp xếp sau sáp nhập xã, phường của tỉnh Đồng Nai năm 2025.

## Địa lý
Xã Bù Gia Mập là một xã biên giới miền núi nằm ở phía Đông Bắc của tỉnh Đồng Nai, cách phường Trấn Biên khoảng 175&nbsp;km và cách phường Bình Phước 90&nbsp;km về phía Bắc, thuộc khu vực Bù Gia Mập của tỉnh Bình Phước trước đây, có vị trí địa lý:
*Phía Đông giáp với xã Quảng Trực thuộc tỉnh Lâm Đồng
*Phía Tây giáp với xã Đak Ơ
*Phía Nam giáp với các xã Phú Nghĩa và Đăk Nhau
*Phía Bắc giáp với Campuchia.
Theo Công văn số 2896/BNV-CQĐP ngày 27 tháng 5 năm 2025 của Bộ Nội vụ, xã Bù Gia Mập sau sắp xếp có diện tích 342,5&nbsp;km², dân số tính tới ngày 31/12/2024 là 8.274 người, mật độ dân số đạt  người/km² (số liệu thống kê tính đến ngày 31/12/2024 theo quy định tại Điều 6 Nghị quyết số 76/2025/UBTVQH15 ngày 14 tháng 4 năm 2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội).

## Lịch sử
Trước đây, Đăk Ơ là một xã thuộc huyện Phước Long.

Ngày 6 tháng 11 năm 1996, Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc chia và điều chỉnh địa giới hành chính một số tỉnh. Theo đó:

* Tỉnh Sông Bé tách được chia tách thành 2 tỉnh Bình Phước và Bình Dương
* Lúc này huyện Phước Long thuộc tỉnh Bình Phước
* Xã Đăk Ơ cùng thuộc huyện Phước Long

Ngày 26 tháng 12 năm 1997, Chính phủ ban hành Nghị định số 119/1997/NĐ-CP về việc điều chỉnh địa giới hành chính và thành lập một số xã thuộc các huyện Bình Long, Lộc Ninh, Phước Long và Bù Đăng của tỉnh Bình Phước, theo đó thành lập xã Bù Gia Mập thuộc huyện Phước Long trên cơ sở 23.276 ha diện tích tự nhiên và 4.001 nhân khẩu của xã Đak Ơ.

Ngày 11 tháng 8 năm 2009, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 35/NQ-CP về việc điều chỉnh địa giới hành chính xã, thành lập xã thuộc huyện Chơn Thành, huyện Bình Long, huyện Phước Long; điều chỉnh địa giới hành chính huyện Bình Long, huyện Phước Long để thành lập thị xã Bình Long,thị xã Phước Long; thành lập các phường trực thuộc thị xã Bình Long, thị xã Phước Long, tỉnh Bình Phước. Theo đó, chuyển xã Bù Gia Mập thuộc huyện Phước Long cũ về huyện Bù Gia Mập mới thành lập quản lý.

Ngày 15 tháng 5 năm 2015, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 931/NQ-UBTVQH13 về việc điều chỉnh địa giới hành chính huyện Bù Gia Mập để thành lập mới huyện Phú Riềng, tỉnh Bình Phước. Theo đó:

* Thành lập huyện Phú Riềng trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của 10 xã Phú Riềng, Phú Trung, Bù Nho, Long Tân, Long Bình, Long Hà, Long Hưng, Phước Tân, Bình Tân và Bình Sơn.
* Từ đây, xã Bù Gia Mập thuộc huyện Bù Gia Mập.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1662/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Đồng Nai năm 2025. Theo đó, giữ nguyên toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của xã Bù Gia Mập thuộc huyện Bù Gia Mập trước đây và không thực hiện việc sắp xếp (khoản 89 Điều 1).

## Chú thích

## Tham khảo
Quốc huy Bolivia

**Quốc huy Bolivia**, với trung tâm là một tấm khiên hình bầu dục, được bao quanh bởi quốc kỳ Bolivia, hai khẩu súng hỏa mai bắt chéo, hai cành nguyệt quế và trên cùng là con Kênh kênh khoang cổ (Thần ưng Andes). Trên tấm khiên, vòng cung phía dưới có 10 ngôi sao tượng trưng cho 9 khu vực của Bolivia và tỉnh cũ Litoral đã bị sáp nhập vào Chile năm 1879. Vòng cung trên của tấm khiên là dòng chữ "Bolivia". Trên tấm khiên có vẽ hình phong cảnh, có núi, có đồng bằng, có ánh mặt trời nhô lên thể hiện quan cảnh địa lý của đất nước. Trên cánh đồng có một con alpaca đứng cạnh một bó lúa mì và một cây cọ, alpaca được xem là con vật quốc gia.

Xung quanh lá chắn có 3 quốc kỳ Bolivia mỗi bên, đằng sau là hai khẩu súng bắt chéo tượng trưng cho cuộc đấu tranh giành độc lập. Bên trên hai khẩu súng là một cái riều và một cái mũ Phrygian đỏ, biểu tượng cho tự do và độc lập. Hai nhánh nguyệt quế đại diện cho hòa bình, con chim thần ưng Andes nằm phía trên tượng trưng cho sự sẵn sàng bảo vệ đất nước. Trong một số quốc huy khác, hai khẩu súng hỏa mai được thay thế bằng hai khẩu đại bác.

## Đọc thêm
* Quốc kỳ Bolivia

## Liên kết
*Bolivia could put coca leaves on coat of arms, Reuters.com

## Tham khảo
Liệu (nước)

**Liệu** () là nước chư hầu vào thời Xuân Thu trong lịch sử Trung Quốc. Thời Xuân Thu, có hai nước chư hầu cùng tên là Liệu.

Một nước được ghi trong Tả truyện-Hoàn công thập nhất niên, theo đó vào năm 701 TCN, tức năm thứ 40 đời Sở Vũ vương, quân nước Vân (鄖) ở Bồ Tao cùng với các nước Tùy (隨), Giảo (絞), Châu (州), Liệu đánh quân Sở. Nước Liệu nằm ở huyện Đường Hà của tỉnh Hà Nam ngày nay, cũng gọi là nước Liêu (廖). Tả truyện-Ai công thập thất niên có viết rằng vào cuối thời Xuân Thu, đại phu nước Sở truy nguyên việc tiên quân Sở Vũ Vương đã giành được chiến thắng trước hai nước Châu và Liệu, hai nước Châu-Liệu được đề cập đến đã liên hiệp hoạch mưu thảo phạt nước Sở vào năm thứ 40 đời Sở Vũ Vương.

Một nước được ghi trong Tả truyện-Văn công ngũ niên, theo đó vào năm 622 TCN, tức năm thứ 4 đời Sở Mục vương, Sở công tử Tiếp diệt Liệu. Nước Liệu này nằm ở huyện Cố Thủy của tỉnh Hà Nam ngày nay, nước này là hậu duệ của Đình Kiên (庭堅)- còn được gọi là Cao Dương hoặc có thể là Bát Khải.

Ngoài ra, vào thời Xuân Thu, ở khu vực huyện Thư Thành của tỉnh An Huy ngày nay tồn tại nước Thư Liệu (舒蓼), là một trong các nước Thư của họ Yển.

Tháng 1 năm 2006, tại thôn Cao Đôn Tử (高墩子村) thuộc huyện Cổ Thủy của tỉnh Hà Nam, đã phát hiện được di chỉ một tòa thành thị cỡ lớn có niên đại từ thời Tây Chu. Nhiều người cho rằng đây là di chỉ nước Liệu cổ. Bao quanh thành là các hào rộng từ 14-16 mét, sâu 5 mét so với mặt đất hiện nay.

## Chú thích

## Tham khảo
Tử tước

**Tử tước** hay **Nữ tử tước** (dành cho nữ) (tiếng Anh: *Viscount / Viscountess*; tiếng Pháp, Đức: *Vicomte*) là một tước hiệu quý tộc cha truyền con nối, dưới bá tước (earl hay count) nhưng trên nam tước (baron).

## Nguồn gốc
Tại Anh, từ này được ghi chép lại lần đầu tiên vào năm 1440, khi nam tước Beaumont được vua Anh Henry VI phong làm tử tước Beaumont. Ở Anh lúc đó có nghĩa là người điều hành lãnh thổ không thuộc giới quý tộc, nhưng được hoàng gia chỉ định, không truyền cho con cháu. Nhưng sau này trở thành một tước hiệu quý tộc, cha truyền con nối.

## Tham khảo
Pratt & Whitney F100

**F100** là loại động cơ máy bay tuốc bin phản lực cánh quạt do hãng Pratt & Whitney tại Hoa Kỳ phát triển để trang bị cho các chiếc F-15 Eagle và F-16 Fighting Falcon. Động cơ này được phát triển khi lực lượng không quân và hải quân Hoa Kỳ cùng hợp tác với ý định tạo ra một loại động cơ mới cho các máy bay F-14 Tomcat và F-15 Eagle. Pratt & Whitney đã được thuê để phát triển loại động cơ này vào năm 1970. Nhưng sau đó lực lượng hải quân Hoa Kỳ đã đổi ý chuyển sang sử dụng động cơ Pratt & Whitney TF30 cho các chiếc F-14.

Với khoảng 7200 động cơ đã được chế tạo và tổng chung 24 triệu giờ hoạt động tại 23 quốc gia trên thế giới thì F100 đã chứng tỏ được độ tin cậy của mình.

## Biến thể
***F100-PW-100**: Mẫu được bay thử lần đầu năm 1972. Mẫu thử nghiệm cùng các động cơ ban đầu gặp các vấn đề như độ hao mòn cao dễ bị chết máy và chế độ đốt sau có vấn đề. Khi khởi động đốt sau nếu nó gặp rắc rối như lượng nhiên liệu thêm vào quá nhiều nó sẽ làm máy bay tăng tốc quá đột ngột cũng như rút hết dưỡng khí cần để hoạt động nhanh chóng khiến cho động cơ bị tắc. Các vấn đề đã được khắc phục và loại động cơ này vẫn còn được sử dụng.
***F100-PW-200**: Mẫu dùng cho F-16. Nó chỉ trông hơi khác với PW-100 còn cách hoạt động thì như nhau.
***F100-PW-220/220E**: Mẫu thử nghiệm các công nghệ mới trong việc điều khiển và bảo trì như hệ thống diều khiển điện tử kỹ thuật số và một số kỹ thuật vật liệu mới để tăng độ bền và tin cậy.
***F100-PW-229**: Mẫu nâng cấp sử dụng cho các chiếc F-15 và F-16 mẫu mới nhất.

## Liên kết ngoài

* F100 page on Pratt & Whitney's site 
* F100-PW-100/-200 page on GlobalSecurity.com
* F100 page on LeteckeMotory.cz
Hầu tước

**Hầu tước** là một tước vị quý tộc trong các quốc gia theo thể chế quân chủ.

## Nguồn gốc
Tại Trung Hoa cổ đại, hầu tước (chữ Hán: 侯爵) là tước vị do quân chủ tứ phong kèm theo quyền cai trị lãnh địa. Theo sách Lễ ký, phần "Vương chế", chép "*Vương giả chi chế lộc tước, công hầu bá tử nam, phàm ngũ đẳng*" (*Bậc vương giả đặt ra các lộc tước, gồm công hầu bá tử nam, có 5 bậc cả thảy*). Theo đó, hầu tước là tước vị chỉ sau tước công. Theo huyền sử, vào thời nhà Chu, các chư hầu thụ tước Hầu gồm có nước Lỗ, nước Tề và nước Trần.

Thời Tần, Hán, hệ thống tước phong được quy định gồm 20 bậc. Tước vị Hầu là tước vị cao nhất được phong cho các văn quan võ tướng không phải là người trong tông thất, phân thành 2 bậc Quan nội hầu và Liệt hầu. Trong đó, liệt hầu chiếm đa số. Thời Đường Tống, có tước vị Huyện hầu, thời Minh là tước vị Hầu. Thời Thanh, tước vị Hầu được phân thành 3 bậc: Nhất, Nhị, Tam đẳng.

Trong lịch sử Trung Hoa phong kiến, tước vị Hầu chỉ phong cho nam nhân, tuy nhiên vẫn có một số ngoại lệ phong cho các nữ hầu tước. Nhất là vào thời Tây Hán, có thể kể đến Lỗ hầu Để thị (còn ghi là Tỳ thị), Âm An hầu (chị dâu của Lưu Bang), Minh Thư Đình hầu Hứa Phụ, Toản hầu (đồng tước vị) (phu nhân của Tiêu Hà), Lâm Quang hầu Lã Tu. Thời Minh, có nữ tướng Tần Lương Ngọc, vì có chiến công nên được Minh Tư tông phong làm Trung Trinh hầu.

Tại châu Âu, Hầu tước (hay **Nữ hầu tước** nếu là phụ nữ) (; Pháp: "marquis", ). Đây là tước vị tương tự như phó Công tước – Người thay mặt Công tước điều hành Lãnh thổ. Tước vị này được sử dụng nhiều ở khu vực nước Nga trước khi thành Đế quốc Nga (1721).

Trong đất Đức, một bá tước là một người cai trị của một lãnh thổ (ví dụ bao gồm bá tước Brandenburg, bá tước Baden và bá tước Bayreuth) và người đó không bao giờ là một nhà quý tộc chỉ như marquesses / marquises ở Tây và Nam Âu. Các nhà lãnh đạo Đức không trao và giữ danh hiệu hầu tước ở Trung Âu, phổ biến ở Ý và Tây Ban Nha.

Các tước vị tương đương hoặc cùng đẳng cấp với hầu tước bao gồm:
* Tuyển đế hầu (Kürfurst)
* Pfalzgraf (Anh hoá: *Count palatine*), cũng được gọi là *Hành cung bá tước* trong Hán văn.
* Markgraf (Anh hoá: *Margrave*), được ghi trong Hán văn là *Phiên hầu tước*.
* Landgraf (Anh hoá: *Landgrave*), được ghi trong Hán văn là *Lãnh địa bá tước*. Pfalzgraf, Markgraf, và Landgraf xếp cùng đẳng cấp *herzog* (công tước) và đứng trên đẳng cấp *graf* (bá tước).
* Marcher lord, được ghi trong Hán văn là *Biên cảnh bá tước*.

## Tham khảo

## Đọc thêm
* The Chronological Peerage of England, hereditarytitles.com as of ngày 2 tháng 3 năm 2003; http://www.hereditarytitles.com/Page70.htm ; omits Normanby, misspells Hartington as Martington, places Marquess of Lorn and Kintyre in the peerage of England (Scotland is more probable).
* EtymologyOnLine
* ''Encyclopædia Britannica'' 1911: "Buckingham and Normanby, John Sheffield, 1st Duke of (1648-1721)" mentions the title Marquess of Normanby in the peerage of England.
* RoyalArk on non-European dynasties, here China under the Manchu (last) Emperors, see also Glossary, and via Home look up other nations
Nam tước

**Nam tước** (hoặc **nữ nam tước** nếu là phụ nữ; tiếng Anh: **baron** hoặc **baroness** nếu là phụ nữ) là tước hiệu quý tộc hoặc danh hiệu danh dự, thường là cha truyền con nối, ở các quốc gia châu Âu khác nhau, trong hiện tại hoặc trong lịch sử. Thông thường, tước hiệu này thể hiện một quý tộc có cấp bậc cao hơn lãnh chúa hoặc hiệp sĩ, nhưng thấp hơn tử tước hoặc bá tước. Thông thường, các nam tước nắm giữ thái ấp của họ - đất đai và thu nhập của họ - trực tiếp từ quốc vương. Nam tước ít khi là chư hầu của các quý tộc khác. Ở nhiều vương quốc, họ được quyền đội một dạng vương miện nhỏ hơn gọi là coronet.

## Châu Âu lục địa
### Đức
Ở Đức, nam tước được gọi là *Freiherr* (từ freier Herr: con người tự do), tước vị mà được ban cho tại Đế quốc La Mã Thần thánh hay Đế quốc Đức. Những người Đức mà được gọi là *Baron* là những người quý tộc Đức ở vùng Baltic mà tước vị được ban cho bởi Nga Hoàng.
## Chú thích
Đại công tước

**Đại công tước** ( đối với nam hoặc  đối với nữ) là một tước vị quý tộc tôn quý có địa vị chỉ đứng sau Quốc vương hoặc Nữ vương trong truyền thống châu Âu, xếp trên tước vị Công tước.

Trong lịch sử châu Âu, có sự khác biệt quan trọng giữa "công tước lãnh địa" và "công tước phi lãnh địa". Khác với các "công tước phi lãnh địa", vốn là những thuộc hạ của Quốc vương hoặc Hoàng đế, hoặc là những thành viên hoàng gia, được phong tước hiệu danh dự nhưng không sở hữu và cai trị lãnh địa cụ thể, các "công tước lãnh địa" () là những nhà cai trị và là quân chủ thực sự của các công quốc. Lãnh thổ công quốc cai trị của các đại công tước lãnh địa cũng có địa vị cao hơn các công quốc khác, được gọi là đại công quốc.

Một số truyền thống châu Âu như Đức, Nga và Tây Ban Nha còn phân biệt thành 2 loại tước vị Đại công tước cai trị lãnh địa. Theo đó, tước vị Đại công tước (*Großherzog / Großherzogin* trong tiếng Đức, *Gran Duque / Gran Duquesa* trong tiếng Tây Ban Nha và *Великий герцог / Великая герцогиня* trong tiếng Nga) chỉ cai trị các lãnh địa công quốc thuộc sở hữu của mình; và tước vị Đại vương công (*Großfürst / Großfürstin* trong tiếng Đức, *Gran Príncipe / Gran Princesa* trong tiếng Tây Ban Nha và *Великий князь / Великая Княгиня* trong tiếng Nga) không chỉ cai trị công quốc của mình mà còn giữ địa vị đứng đầu liên minh các công quốc chư hầu.

## Từ nguyên
Tước hiệu *Đại Công tước* có từ [**Megas doux**] thời kỳ Đế quốc Byzantine. Trong lịch sử Byzantine, *Megas doux* là chức vị cao cấp trong biên chế quân đội. Chức vị này thành tước vị trong lịch sử Nga, lần đầu tiên dùng để chỉ [*Velikiy Kniaz*] từ thế kỉ 11, là tước hiệu của các vị vua của Kievan Rus', sau đó thành tước vị cho các lãnh đạo của người Rus'.

Khi Đại công quốc Moskva xuất hiện, *Velikiy Kniaz* là tước vị chung cho Vua của toàn bộ người Nga, cho đến khi Ivan IV của Nga dùng tước vị Tsar. Sau đó, *Velikiy Kniaz* hay *Grand duke* trở thành tước vị dành cho con trai hoặc cháu trai (thuộc nam hệ) của các vị Tsar, sau đó là Hoàng đế của Đế quốc Nga.

Ở Tây Âu, tước hiệu *Magnus dux* xuất hiện đầu tiên vào năm 1569, do Giáo hoàng Piô V phong cho Cosimo I de' Medici, nhà cai trị trên thực tế của các lãnh thổ Fiorentina và Toscana. Một mặt, tước vị Đại công tước như một sự công nhận của Giáo hoàng về thực lực quân sự hùng mạnh và kinh tế vững chắc, nắm giữ quyền cai trị trên thực tế nhiều công quốc của gia tộc Medici trên các vùng lãnh thổ chịu ảnh hưởng của Lãnh địa Giáo hoàng. Mặt khác, sự ban phong này cũng tránh lạm xưng vương quốc (mà Giáo hoàng chỉ là người có ảnh hưởng lớn tại vùng lãnh thổ Vương quốc Ý), dẫn đến xung đột với các nhà cai trị vương quốc hùng mạnh khác là vua Pháp, và đặc biệt là vua Đức, vốn giữ địa vị Hoàng đế La Mã Thần thánh, có ảnh hưởng trên thực tế tại nhiều lãnh địa ở cả Vương quốc Đức lẫn Vương quốc Ý.

## Xem thêm
* Công tước
* Đại thân vương
* Infante
* Prince
* Đại vương công Áo
* Tsar

## Tham khảo

*WorldStatesmen - Finland
*Duke or Dux in Byzantium
Arbacia punctulata

***Arbacia punctulata*** là một loài cầu gai tím trong chi Arbacia. Môi trường sống tự nhiên của chúng là ở Đại Tây Dương Tây Dương. Arbacia punctulata có thể được tìm thấy trong vùng nước nông từ Massachusetts đến Cuba và bán đảo Yucatan, từ Texas đến Florida ở vịnh Mexico, bờ biển từ Panama đến Guiana thuộc Pháp và Lesser Antilles, thường trên đáy đá, cát hoặc nhiều vỏ sò. 
A. punctulata là loài ăn tạp, ăn nhiều loại mồi mặc dù Karlson xếp nó là thú ăn thịt tổng quát. Nó đã được chứng minh rằng nó là galactolipid chứ không phải là phlorotannin, mà hành động như ngăn chặn động vật ăn cỏ trong *[[Fucus vesiculosus]]* chống lại *A. punctulata*.

Trong hơn một thế kỷ, các nhà sinh vật học phát triển đã đánh giá loài cầu gai này là một sinh vật mô hình thử nghiệm. Trứng nhím biển là trong suốt và có thể được thao tác dễ dàng trong phòng thí nghiệm nghiên cứu. Trứng của chúng có thể dễ dàng thụ tinh và sau đó phát triển nhanh chóng và đồng bộ.
Trong nhiều thập kỷ, phôi thai của cầu gai này đã được sử dụng để thiết lập lý thuyết nhiễm sắc thể di truyền, trung thể, parthenogenesis, và thụ tinh. Công tác nghiên cứu trong suốt 30 năm qua đã thiết lập các hiện tượng quan trọng như vậy là tương đối ổn định mRNA và kiểm soát translational, cách ly và đặc tính hóa của bộ máy phân bào, và việc thực hiện các protein cấu trúc chính của bộ máy phân bào vi quản nhím biển nghiên cứu cung cấp bằng chứng đầu tiên của actin trong các tế bào cơ.

*Arbacia punctulata* cũng là một sinh vật mô hình độc tính trấm tích hải dương và nghiên cứu tinh trùng.

## Hình ảnh

Tập tin:Arbacia punctulata 2.jpg
Tập tin:Fish4522 - Flickr - NOAA Photo Library.jpg
Tập tin:Fish4523 - Flickr - NOAA Photo Library.jpg
Tập tin:Signal transduction in sea-urchin sperm chemotaxis.jpg


## Chú thích

 
## Tham khảo
* Animal Diversity Web Card
* Marine Biological Laboratory Card