open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Chủ quyền

**Chủ quyền** là có quyền lực độc lập đối với một khu vực địa lý, ví dụ như lãnh thổ. Nó được thể hiện trong quyền lực lãnh đạo và thiết lập luật pháp. Các quốc gia có thể có chủ quyền toàn phần hoặc hạn chế hoặc không có chủ quyền đối với những khu vực được luật pháp quốc tế quy định là di sản chung của nhân loại.

## Tham khảo

## Đọc thêm
* 
* 
* 
* 
*
Tường

**Tường** là cấu trúc thẳng đứng, thường rắn chắc, xác định và bảo vệ một khu vực. Xây tường có một tác dụng chính: nó đỡ cho trần nhà và mái nhà.

## Tường trong văn hóa đại chúng
Tường thường được xem trong văn hóa đại chúng như là một đại diện cho một vật chắn chống lại sự tiến triển hay xâm nhập. Ví dụ nhóm nhạc rock Pink Loyd sử dụng tường ẩn dụ cho sự cô lập của nhân vật trong album concept * The Wall* năm 1979 của họ. Một cách sử dụng khác xem tường như một bề mặt để viết lên. Ví dụ trang mạng xã hội Facebook sử dụng tường điện tử ("wall") trước khi áp dụng "timeline". 

## Tham khảo
Thirty Seconds to Mars

**Thirty Seconds to Mars** (cũng thường cách điệu là **30 Seconds to Mars**) là một ban nhạc rock người Mỹ đến từ Los Angeles, được thành lập vào năm 1998. Kể từ năm 2007, ban nhạc bao gồm nam ca sĩ Jared Leto (hát chính, guitar, bass, bàn phím, nhạc sĩ), Shannon Leto (trống, bộ gõ) và Tomo Miličević (lead guitar, bass, đàn organ, dây).

Cho đến nay, Thirty Seconds to Mars đã phát hành bốn abum phòng thu, gồm *30 Seconds to Mars* (2002), *A Beautiful Lie* (2005), *This Is War* (2009) và *Love, Lust, Faith and Dreams* (2013) cùng các EP gồm *AOL Sessions Undercover* (2007), *To the Edge of the Earth* (2008) và *MTV Unplugged: 30 Seconds to Mars* (2011). Tính đến tháng 5 năm 2013, ban nhạc đã bán được hơn 10 triệu album trên toàn thế giới.

## Danh sách đĩa nhạc
;Album phòng thu
* *[[30 Seconds to Mars (album)|30 Seconds to Mars]]* (2002)
* *[[A Beautiful Lie]]* (2005)
* *[[This Is War]]* (2009)
* *[[Love, Lust, Faith and Dreams]]* (2013)
* *America* (2018)
* *It's the End of the World but It's a Beautiful Day* (2023)

## Tham khảo
Mông

**Mông** hay **vòng 3** là hai phần tròn trên cơ thể người, nằm ở phía sau và bao bọc khu vực xương chậu của động vật linh trưởng bao gồm con người, và nhiều loài động vật khác. Các cơ mông ổn định khớp hông và là cơ lớn nhất trong toàn bộ cơ thể con người có vai trò đẩy toàn bộ cơ thể về phía trước khi chạy và đi bộ, đảm bảo hoạt động đúng của toàn bộ chân. Về sinh lý, mông phân tán trọng lượng cơ thể khi ngồi. Trong nhiều nền văn hóa, mông có ý nghĩa hấp dẫn tình dục. Nhiều nền văn hóa cũng sử dụng mông như vị trí trừng phạt thân thể vì lớp mỡ dưới da của mông bảo vệ trước các chấn thương trong khi vẫn cho phép gây ra đau đớn cho người bị trừng phạt. Mông có ý nghĩa trong nghệ thuật, văn hóa và hài hước.

## Thư viện ảnh

Tập tin:D6B 1320 - Got Ass? Girls (12079087053).jpg|Các người mẫu tham gia "Got ass?", một cuộc thi dành cho phụ nữ có mông đẹp nhất tại AVN Adult Entertainment Expo, Las Vegas, năm 2014.
Tập tin:Buttocks of a young woman.jpg|Mông của một phụ nữ trẻ
Tập tin:Sitting nude mature model.jpg|Mông của một người mẫu đang ngồi
Tập tin:Male buttocks.jpg|Mông của một người đàn ông


## Xem thêm
*Hõm Venus
*Hông
*Hở khe mông
*Tỷ số vòng eo trên vòng mông
*Vùng kín

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* "The Muscles and Fasciæ of the Thigh" (by Henry Gray) at "Anatomy of the Human Body", 1918.
Centro Federal de Educação Tecnológica Celso Suckow da Fonseca

**Centro Federal de Educação Tecnológica Celso Suckow da Fonseca**, **CEFET-RJ** là một cơ quan giáo dục Brasil thành lập năm 1917.

## Chú thích

## Tham khảo
Krishna

**Krishna** (/ˈkrɪʃnə/, tiếng Phạn: कृष्ण; IAST: Kṛṣṇa) là vị thần chủ chốt trong Ấn Độ Giáo. Ngài được tôn thờ như một thế thân của Visnu và tự ngài cũng là vị thần lớn. Ngài là vị thần của lòng trắc ẩn, tình yêu, và trí tuệ và là một trong những vị thần được tôn kính và ca tụng rộng rãi trong các vị thần Ấn Độ. Krishna thường được miêu tả như có làn da xanh thẳm như vũ trụ và đi cùng với sợi lông chim công trên đầu và một cây sáo.

## Tên và danh hiệu
Chữ Phạn của tên gốc ** là một tính từ có nghĩa là "Đen" hoặc "Tối", thỉnh thoảng nó cũng được dịch là "tất cả hấp dẫn". Với tư cách là một tên của Vishnu, Krishna được liệt kê là tên thứ 57 trong *[[Vishnu Sahasranama]]*.

## Ghi chú

## Tham khảo

## Đọc thêm

*
*
*
**The Mahabharata* of Krishna-Dwaipayana Vyasa, translated by Kisari Mohan Ganguli, published between 1883 and 1896
**The Vishnu-Purana*, translated by H. H. Wilson, (1840)
**The Srimad Bhagavatam*, translated by A.C. Bhaktivedanta Swami Prabhupada, (1988) copyright Bhaktivedanta Book Trust
*
**The Jataka or Stories of the Buddha's Former Births*, edited by E. B. Cowell, (1895)
*
*
*
**Garuda Pillar of Besnagar*, Archaeological Survey of India, Annual Report (1908–1909). Calcutta: Superintendent of Government Printing, 1912, 129.
*
*
*
*
*
**History of Indian Theatre* By M. L. Varadpande. Chapter *Theatre of Krishna*, pp.&nbsp;231–94. Published 1991, Abhinav Publications, ISBN 81-7017-278-0.
Đường Paulista

**Đường Paulista** là con đường quan trọng ở São Paulo, Brasil. Nó dài 2,8&nbsp;km và có nhiều trụ sở tài chính và trung tâm văn hóa quan trọng.

## Chú thích

## Tham khảo
James Gandolfini

**James Gandolfini** (18 tháng 9 năm 1961 – 19 tháng 6 năm 2013) là một diễn viên và là nhà sản xuất người Mỹ. Ông được biết đến với công chúng rộng rãi hơn nhờ vào vai diễn ông trùm người Mỹ gốc Ý tại New Jersey "Tony Soprano" trong bộ phim truyền hình Mỹ nổi tiếng của HBO The Sopranos. Vai diễn này đã đưa James lên hàng sao hạng A, với ba giải thưởng chiến thắng tại Emmy Awards, ba giải thưởng Screen Actors Guild Awards, và một giải thưởng Golden Globe Award.

James đột ngột qua đời vào năm 2013 vì cơn đau tim khi đang nghỉ mát cùng gia đình tại Rome, nước Ý. Thi hài của ông được gia đình đưa về Mỹ và hỏa táng. Tro của ông được lưu giữ tại New York, Hoa Kỳ.

## Phim

## Tham khảo
Tiếng Corse

**Tiếng Corse** (*corsu*  hay *lingua corsa* ) là một ngôn ngữ Ý-Dalmatia nói ở Corse (Pháp). Corse gần gũi với phương ngữ Tuscan và do vậy cũng gần gũi với tiếng Ý chuẩn. Một số phương ngôn nam tiếng Corse có mặt trên đảo Sardegna (Ý).

Tiếng Corse từng đóng vai trò ngôn ngữ nói chính trên đảo Corse, cùng với tiếng Ý (ngôn ngữ chính thức ở Corse cho đến năm 1859, khi nó bị tiếng Pháp thế chỗ). Trong hai thế kỷ tiếp theo, việc dùng tiếng Pháp lan rộng đến mức, vào lúc Giải phóng năm 1945, mọi người dân trên đảo đều biết ít nhiều tiếng Pháp. Đến thập niên 1960, không còn người đơn ngữ tiếng Corse nào. Năm 1995, ước tính 65% người đảo Corse biết tiếng Corse ở mức nào đó, và thiểu số, chừng 10%, dùng tiếng Corse làm ngôn ngữ thứ nhất.

## Chú thích
Eid al-Fitr

**Eid al-Fitr**, còn gọi là *Bayram (Bajram) hay *'"lễ nhịn ăn", "lễ ăn chay*'"*, là ngày lễ tôn giáo quan trọng của người Hồi giáo, vào ngày 1 Shawwal (tháng thứ 10 theo lịch Hồi giáo). Ngày lễ đánh dấu sự kết thúc của Ramadan mà người Hồi giáo tham dự hàng năm để đền đáp việc thánh Allah mặc khải kinh Koran đối với nhà tiên tri Muhammad.

## Thời gian
Không có một ngày chính xác cho Eid-al-Fitr vì các nhà cầm quyền tôn giáo ở nhiều quốc gia khác nhau sẽ dựa vào việc nhìn thấy mặt trăng lưỡi liềm Eid xuất hiện để thông báo với người dân khi nào thì lễ hội sẽ chính thức bắt đầu. Nó có thể bị trì hoãn nếu bầu trời quá sáng, khi mặt trăng khuất, hoặc nếu mây cản trở. Đây cũng là lý do Ramadan có thể bắt đầu vào những ngày khác nhau ở những nơi khác nhau trên thế giới. Mọi người không được phép ăn chay vào dịp này trong năm, ngay cả khi họ muốn tiếp tục lễ hội Ramadan trước đó.
## Sự thể
Như một sự cảm tạ, người Hồi giáo sẽ đưa ra một khoản tiền nhất định dành cho từ thiện (zakat al-Fitr). Đây là một khoản quyên góp nhỏ hơn 2,5% so với khoản thông thường mà người Hồi giáo giàu có bị đánh thuế và cũng là một trong năm quy tắc trụ cột của đạo Hồi cần tuân theo. Ngoài các khoản này, một số người Hồi giáo còn chủ động làm việc tự nguyện tại những bếp nấu súp và quyên tặng thức ăn của họ cho những người cần cứu trợ. Các quốc gia trên thế giới thường tổ chức nhiều sự kiện lớn để chào mừng ngày lễ Eid-al-Fitr. Những buổi trình diễn pháo hoa đặc biệt phổ biến ở Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và Ả Rập Saudi, khi mọi người có cơ hội để dành thời gian quây quần bên nhau và tận hưởng kỳ nghỉ.
## Chú thích

## Tham khảo
Sự thật về lễ hội Eid-al-Fitr có thể bạn chưa biết
Tiếng Scots

**Tiếng Scots** hay **tiếng Lallan** (tiếng Gael Scotland: Albais/Beurla Ghallda) là một ngôn ngữ German được nói tại vùng Đất thấp Scotland và một phần của Ulster (nơi có một phương ngữ gọi là Scots Ulster). Nó đôi khi được gọi là **tiếng Scots Đất thấp** để phân biệt với tiếng Gael Scotland, một ngôn ngữ Celt từng hiện diện trên đa phần vùng Cao nguyên, nhóm đảo Hebrides và Galloway. Tiếng Scots phát triển từ tiếng Anh trung đại.

Vì không có sự thống nhất chung để phân biệt phương ngữ và ngôn ngữ, những học giả thường bất đồng ý kiến về tình trạng và mối quan hệ giữa tiếng Scots và tiếng Anh. Có thể xem tiếng Scots nằm ở một đầu một dãy phương ngữ, với tiếng Anh Scotland chuẩn đầu kia. Tiếng Scots nhiều khi được xem là một dạng cổ của tiếng Anh, nhưng nó đồng thời lại phương ngữ riêng. Ngược lại, tiếng Scots cũng thường được xem như một ngôn ngữ riêng biệt, tương tự như việc tiếng Na Uy rất giống, nhưng vẫn tách biệt, với tiếng Đan Mạch.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*Scots-online
*The Scots Language Society
*Scots Language Centre
*The Linguist List, Eastern Michigan University and Wayne State University
*Scots at Omniglot
*a phonetic description of Scottish Language and Dialects at Dictionary of the Scots Language
*''Words Without Borders'' Peter Constantine: Scots: The Auld an Nobill Tung
*Scots in Schools
*Emily SJE Kilborn (2007), The Politics of Language in Europe Case Studies in Scots, Occitan, Moldovan, & Serbo‐Croatian

### Từ điển và thông tin ngôn ngữ
*The Dictionary of the Scots Language
*Scottish Language Dictionaries Ltd.
*Dialect Map
*SAMPA for Scots 
*Scottish words – illustrated
*Abstract: Vowel height harmony and blocking in Buchan Scots, Mary Paster, University of California, Phonology Vol. 21, Issue 3
*Scots Language Recordings

### Bộ sưu tập các văn bản
*ScotsteXt – books, poems and texts in Scots
*Scots Threap
*Scottish Corpus of Texts & Speech – Multimedia corpus of Scots and Scottish English
*BBC Voices, Scots section – The BBC Voices Project is a major though informal look at UK language and speech
*Scots Syntax Atlas
Tổ

**Tổ** (tiếng Anh: *Nest*) là cấu trúc do động vật tạo ra để giữ trứng, con của chúng hoặc thỉnh thoảng là bản thân chúng. Mặc dù tổ thường có liên quan đến các loài chim, một vài lớp khác của động vật có xương sống và động vật không xương sống cũng xây tổ.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*  
*
Phi (chữ cái)

**Phi** (viết hoa Φ, viết thường φ, ký hiệu toán học  là chữ cái thứ 21 trong bảng chữ cái Hy Lạp. Nó cũng giống ký tự **Ф** (**ph** hay **f**) trong bảng chữ cái tiếng Nga.

## Sử dụng
Trong kỹ thuật thiết kế và xây dựng, nó thường được dùng để biểu thị đường kính của hình tròn là mặt cắt của 1 vật có dạng cầu hay trụ (ví dụ như đường kính ống nước).

Trong vật lý, nó thường được dùng để chỉ pha ban đầu của 1 vật dao động điều hòa, hay từ thông qua 1 đơn vị diện tích.

Ngoài ra còn được thấy trong các môn điện học có cos  

## Tham khảo
Rho

**Rho** (viết hoa **Ρ**, viết thường **ρ** hoặc ****) là chữ cái thứ 17 trong bảng chữ cái Hy Lạp.

Trong Nhiêt động học còn được gọi là khối lượng riêng ( hay mật độ ) là đại lượng nghịch đảo của thể tích riêng được tính theo công thức

ρ = G / V [kg/m3 ], với G là khối lượng của mỗi chất tính theo kg

V là thể tích tính theo m3

Trong vật lí, **ρ** là kí hiệu của điện trở suất (Ωm)

## Tham khảo
Luis Federico Leloir

**Luis Federico Leloir** (1906-1987) là nhà hóa học 
người Argentina. Ông giành Giải Nobel Hóa học năm 1987 nhờ những khám phá về các nucleotide đường và vai trò của chúng trong tổng hợp các cacbonhidrat. Ông trở thành nhà hóa học Mỹ Latin đầu tiên nhận giải thưởng cao quý này. Để tưởng nhớ, tên ông được dùng để đặt cho tiểu hành tinh 2548 Leloir.
## Chú thích
399 TCN

**300 TCN** là một năm trong lịch Roman. 
## Sự kiện

## Sinh

## Mất
*15 tháng 2: Socrates, triết học gia Hy Lạp

## Tham khảo
Tiếng Asturias

**Tiếng Asturias** (*asturianu* , từng được gọi là *bable* ), một ngôn ngữ Rôman được nói tại Asturias, Tây Ban Nha. Tiếng Asturias là một phần của nhóm ngôn ngữ Asturias-León. Số người nói ngôn ngữ này được ước tính là 100.000 người bản ngữ và 450.000 người nói như ngôn ngữ thứ hai. Academia de la Llingua Asturiana là tổ chức quy định của tiếng Asturias. Dù không phải ngôn ngữ chính thức tại Tây Ban Nha nó được bảo vệ và công nhận dưới Đạo luật Tự quản (*Estatuto de Autonomía*) và được dạy trong trường học.

## Tham khảo
Ngữ tộc Berber

**Ngữ tộc Berber** hay **ngữ tộc Amazigh** (tên Berber: ) ***Tamaziɣt*** /tæmæˈzɪɣt/ hay ***Tamazight*** /θæmæˈzɪɣθ/ là một nhóm gồm các ngôn ngữ và phương ngữ liên quan chặt chẽ đến nhau, nguồn gốc tại Bắc Phi.

Ngôn ngữ Berber có một lượng người nói lớn ở Algérie và Maroc, và một lượng người nói nhỏ hơn tại Libya, Tunisia, bắc Mali, bắc Niger, bắc Burkina Faso, Mauritanie, và ở ốc đảo Siwa thuộc Ai Cập. Ngoài ra, còn có những cộng đồng người nhập cư nói ngôn ngữ Berber tại châu Âu. Năm 2001, Berber trở thành ngôn ngữ quốc gia của Algérie, và năm 2011, trở thành ngôn ngữ chính thức của Maroc. Năm 2016, nó được công nhận là ngôn ngữ chính thức của Algérie, sau nhiều năm bị xem nhẹ.

Ngữ tộc Berber là một nhánh của ngữ hệ Phi-Á, đã được ghi nhận từ thời kỳ cổ đại. Số người Berber cao hơn nhiều so với số người nói ngôn ngữ Berber. Phần lớn người dân vùng Maghreb có tổ tiên Berber. Ví dụ như tại Algérie, đa phần dân cư là người Berber bị Ả Rập hóa.

Có một phong trào nhằm chuẩn hóa các ngôn ngữ Bắc Berber thành một ngôn ngữ chuẩn. Cái tên *Tamazight*, ban đầu là tên của vùng Atlas và Rif, nay thường được dùng để chỉ thứ tiếng Berber chuẩn hóa này, hay thậm chí cả nhóm Berber, gồm cả Tuareg-Berber.

Việc công nhận các ngôn ngữ Berber đã tăng lên trong thế kỷ 21, với việc Maroc và Algeria lần lượt bổ sung tiếng Tamazight làm ngôn ngữ chính thức vào hiến pháp của họ vào năm 2011 và 2016.

## Tham khảo
Chi (chữ cái)

**Chi** (chữ hoa **Χ**, chữ thường **χ**; ) là chữ cái thứ 22 trong bảng chữ cái Hy Lạp.

Chi thường được sử dụng trong chữ cái Hy Lạp hiệu hóa học chữ chi được biết trong độ âm điện hóa học

## Tham khảo
Paul Flory

**Paul John Flory** (1910-1985) là nhà hóa học người Mỹ. Ông giành Giải Nobel Hóa học năm 1974 nhờ tìm ra lý thuyết và thực nghiệm về phương diện hóa lý của các đại phân tử. Ngoài ra, ông còn nghiên cứu tính chất của polyme, một trong những vật liệu mới quan trọng nhất đối với thế giới.

## Chú thích
Dịch châu chấu Madagascar 2013

## Lịch sử
Nạn châu chấu thường xảy ra ở các nước châu Phi nhưng tại Madagascar năm 2013 là tai họa nặng nề nhất trong hơn nửa thế kỷ. Từ cuối năm 2012 vùng Tây Phi báo động vì sự xuất hiện của hàng đàn châu chấu sa mạc. Bắt đầu sinh sôi nảy nở từ Tchad, Mali, Niger những đàn châu chấu bay tới những nước Bắc Phi. Đúng vào ngày Chủ Nhật Lễ Lá vào tháng 3 năm 2013, như chuyện của thời Kinh Thánh 2.000 năm trước, hàng triệu con châu chấu từ Sudan, Ai Cập tràn qua Israel và Palestine.

Madagascar là một nước rất nghèo, 90% trong dân số 22 triệu sống ở mức dưới $2 một ngày, tính đến năm 2013.

## Kiểm soát dịch hại
Ngày 26 tháng 3 năm 2013, Cơ quan Lương Nông quốc tế (FAO) đưa ra báo động về tình trạng trầm trọng của nạn châu chấu ở Madagascar và cho biết cần nhiều triệu dollar cho công cuộc cứu đói. Hàng tỷ con châu chấu tràn ngập trên phân nửa quốc gia này. Hàng đàn châu chấu bay như những đám mây, đáp xuống đâu ăn trụi hết cây cối hoa cỏ. FAO dự đoán nạn châu chấu sẽ gây thiếu lương thực và đói cho 60% dân chúng Madagascar với 2/3 mùa màng bị tiêu hủy, và cho đến tháng 9 cần phải có $41.5 triệu cho công cuộc cứu trợ khẩn cấp.

Theo tài liệu của FAO, châu chấu mỗi ngày có thể bay xa tới 50 dặm và các đàn châu chấu trải ra trên mỗi dặm vuông khoảng 200 triệu con, đồng thời tiếp tục sinh đẻ và nở ra những con nhỏ. Một tấn châu chấu - chỉ là phần rất nhỏ trong một đàn - mỗi ngày tiêu thụ hay phá hoại một lượng lương thực cần dùng của 2.500 người. Tuy nhiên nhiều dân tộc, kể cả dân Do Thái, cũng ăn châu chấu và coi là một món thực phẩm hợp khẩu vị.

Ông Alexandre Huynh, nhân viên FAO làm việc tại thủ đô Antananarivo, Madagascar, nói rằng ở đâu cũng thấy châu chấu, lái xe đi hàng dặm vẫn chưa ra khỏi một đàn châu chấu và chúng bám lên kính xe không còn nhìn thấy đường. Theo lời ông: "Ngoài lương thực và phẩm vật cứu trợ, FAO cần có $22 triệu từ nay đến tháng 6 để mở chiến dịch rộng lớn phun thuốc trừ sâu".

## Tham khảo

## Xem thêm
*Dịch châu chấu Palestine 1915
*Dịch châu chấu châu Phi 2014
Tuyến

**Tuyến** là một cơ quan trong cơ thể động vật giúp tổng hợp những chất để giải phóng như hormone hoặc sữa, thường vào trong dòng máu (tuyến nội tiết) hoặc vào những chỗ hở trong cơ thể hoặc bề mặt ngoài của nó (tuyến ngoại tiết).

## Chức năng
Dựa theo chức năng, các tuyến có thể chia thành hai loại:

### Tuyến nội tiết

Tuyến nội tiết là những tuyến tiết ra các chất lưu thông qua dòng máu, tiết thẳng vào máu do đó không có hệ thống ống dẫn.

### Tuyến ngoại tiết

Tuyến ngoại tiết (tiếng Anh: *exocrine gland*) là những tuyến tiết các sản phẩm của nó qua một hệ thống ống dẫn từ cơ quan sản xuất lên bề mặt. Tuyến ngoại tiết còn giữ liên lạc với biểu mô phủ tại xuất nguồn của tuyến; sự liên lạc này thể hiện dưới dạng ống bài xuất có cấu tạo bởi các tế bào biểu mô phủ, có tính năng bài xuất chất tiết của tuyến ra ngoài.

Dựa vào *cơ chế bài tiết* có thể chia thành 3 nhóm chính:
* **Các tuyến toàn vẹn (merocrine gland):** Hạt tiết rời khỏi tế bào chế tiết theo kiểu xuất bào và tế bào chế tiết nguyên vẹn sau hoạt động chế tiết. Ví dụ: tuyến tụy.
* **Các tuyến toàn hủy (Holocrine gland):** Chất tiết là toàn bộ cấu trúc của tế bào chế tiết bị đẩy ra khỏi tuyến. Ví dụ: tuyến bã.
* **Các tuyến bán hủy** **(Apocrine gland)**: Chất tiết chỉ là phần bào tương ở bên trên nhân tế bào chế tiết (trong chất tiết không có nhân tế bào chế tiết)
Dựa vào sản phẩm của các tuyến ngoại tiết có thể phân chia thành 3 nhóm sau:
* **Tuyến tiết [[dịch]]** &mdash; tiết ra dung dịch như nước, thường giàu protein.
* **Tuyến tiết [[nhày]]** &mdash; tiết ra các sản phẩm nhớt, giàu carbohydrat (như glycoprotein).
* **Tuyến tiết [[bã nhờn]]** &mdash; tiết ra các sản phẩm giàu lipid. Các tuyến này thường gọi là các tuyến tiết dầu.

## Hình ảnh thêm

 Image:Gray1025.png|Một phần tuyến dưới hàm của mèo con
 Image:Gray1105.png|
 Image:Gray1172.png|
 Image:Gray1173.png|
 Image:Apocrine.jpg|
 Image:Drüse Kopie.jpg|


## Tham khảo
Cá nheo khổng lồ hồ Biwa

**Cá nheo khổng lồ hồ Biwa**, tên khoa học ***Silurus biwaensis***, còn gọi là **Biwako-o'namazu** (*ビワコオオナマズ*, Nhật Bản) là loài cá da trơn ăn thịt lớn nhất đặc hữu của hồ Biwa ở Nhật Bản.

## Mô tả
Loài này là trực quan tương tự như cá nheo châu Âu. Chúng có một cơ thể hình trụ thon dài và có thể lên tới chiều dài 1,18 m (3&nbsp;ft 10 in) và câu nặng khoảng 17&nbsp;kg (37&nbsp;lb). Phần trên của cơ thể là màu xám tối trong khi thân dưới màu nhạt, trắng. Những dịp hiếm hoi, Cá nheo khổng lồ hồ Biwa có thể đạt đến độ dài lên đến dài 8 feet, và nặng hơn 300&nbsp;kg.
## Vòng đời
*S. biwaensis* là loài cá săn mồi lớn nhất trong hồ Biwa. Sử dụng phương pháp đo từ xa các nhà nghiên cứu đã cố gắng để giải thích hành vi di trú của chúng. Các nghiên cứu khác đã chỉ ra rằng các tiểu quần thể hầu như không kết hợp với nhau.

## Mối quan hệ với con người
Một số ngư dân cho rằng cá da trơn thay đổi hành vi của chúng và trở nên rất tích cực khi một trận động đất sắp xảy ra. Trong thần thoại Nhật Bản, cá da trơn khổng lồ có tên Namazu gây ra những trận động đất nó di chuyển bên dưới bề mặt trái đất.
## Chú thích

## Tham khảo
*
A.F.C. Bournemouth

**A.F.C. Bournemouth** là một đội bóng đá chuyên nghiệp đang thi đấu tại Giải bóng đá Ngoại hạng Anh. Đội bóng thi đấu trên sân Vitality ở Kings Park, Boscombe, Bournemouth, Dorset. Câu lạc bộ được thành lập năm 1899 với cái tên Boscombe, đến năm 1971 thì đổi thành Bournemouth. Với biệt danh *The Cherries*, đội bóng theo truyền thống thi đấu với chiếc áo đỏ với tay áo trắng cho đến năm 1971, sau đó chuyển thành áo sọc đỏ đen, giống A.C. Milan. Chiếc áo với phần lớn là màu đỏ được sử dụng vào mùa giải 2004–05 và 2005–06 trước khi chuyển về màu áo sọc ở mùa 2006–07 theo yêu cầu của người hâm mộ.

## Cầu thủ

### Đội hình hiện tại

### Cho mượn

## Tham khảo
Acioa edulis

***Acioa edulis*** là một loài thực vật có hoa trong họ Cám. Loài này được Prance mô tả khoa học đầu tiên năm 1972.
 
## Chú thích
 
## Liên kết ngoài
*
*
*
Tryptophan

**Tryptophan** (IUPAC-IUBMB viết tắt: **Trp** hoặc **W;** IUPAC viết tắt: L-Trp hoặc D-Trp, bán dùng trong y tế như **Tryptan) **là một amino acid có công thức là C11H12N2O2, không có mùi và là một amino acid không thay thế được. Tryptophan chứa dị vòng indol. Trong hệ tiêu hoá tryptophan được tiêu hoá thành hai dị vòng là indol và xcatol.

## Phân lập
Sự phân lập của tryptophan lần đầu tiên được báo cáo bởi Frederick Hopkins vào năm 1901  thông qua quá trình thủy phân của casein. Từ 600 gram casein thô có được 4-8 gram tryptophan 

## Sinh tổng hợp và sản xuất công nghiệp
Thực vật và vi sinh vật thường tổng hợp tryptophan từ acid shikimic hoặc anthranilate. Sau đó ngưng tụ với phosphoribosylpyrophosphate (PRPP), tạo ra pyrophosphate như một sản phẩm phụ. Sau khi mở vòng của phân nưa ribose và sau khử decarboxylation, sẽ sản xuất ra indole-3-glycerinephosphate, rồi chuyển thành indol. Sau cùng, synthase tryptophan xúc tác sự hình thành của tryptophan từ indole và các amino acid serine.

:

Sản xuất công nghiệp của tryptophan cũng là sinh tổng hợp và được dựa trên quá trình lên men của serine và indole bằng cách sử dụng các vi khuẩn hoang dã hoặc biến đổi gen như B. amyloliquefaciens, B. subtilis, C. glutamicum hoặc E. coli. Các chủng mang đột biến hoặc ngăn chặn sự tái hấp thu các amino acid thơm. Việc chuyển đổi được xúc tác bởi các enzyme synthase tryptophan.

## Nguồn thực phẩm
Tryptophan là một thành phần có mặt trong hầu hết các loại thực phẩm có protein. Nó đặc biệt phong phú trong sôcôla, yến mạch, chà là khô, sữa, sữa chua, pho mát, thịt đỏ, trứng, cá, gia cầm, mè, đậu xanh, hạt hướng dương, hạt bí đỏ, tảo spirulina, chuối, và đậu phộng. Người ta tin rằng  gà tây có một hàm lượng cao tryptophan, lượng tryptophan trong thịt gà tây điển hình plp cho hầu hết các gia cầm.  Ngoài ra còn có một số quan điểm cho rằng protein thực vật thiếu tryptophan; trên thực tế, tryptophan có mặt với hàm lượng đáng kể ở hầu hết các protein thực vật, thậm chí một số thực vật còn phong phú tryptophan.

## Tham khảo
HMS Foxhound (H69)

**HMS ''Foxhound'' (H69)** là một tàu khu trục lớp F được Hải quân Hoàng gia Anh Quốc chế tạo vào đầu những năm 1930. Sau các hoạt động ban đầu trong Chiến tranh Thế giới thứ hai, nó được chuyển giao cho Hải quân Hoàng gia Canada và hoạt động như một chiếc thuộc lớp ''River'' dưới tên gọi **HMCS ''Qu'Appelle'' (H69)** từ năm 1944 đến năm 1946.

## Thiết kế và chế tạo
Lớp tàu khu trục F có đặc tính tương tự như Lớp tàu khu trục C và D dẫn trước vào năm 1931, nhưng có dáng lườn tàu và cầu tàu được cải tiến, được bố trí ba phòng nồi hơi thay vì hai, và pháo QF có thể nâng đến góc 40° thay vì 30° như ở lớp trước.

*Foxhound* được đặt hàng trong Chương trình Chế tạo Hải quân 1932. Nó được đặt lườn vào ngày 21 tháng 8 năm 1933 tại xưởng tàu của hãng John Brown Shipbuilding & Engineering Company Ltd. ở Clydebank Birkenhead; được hạ thủy vào ngày 12 tháng 10 năm 1934 và hoàn tất vào ngày 6 tháng 6 năm 1935.

## Lịch sử hoạt động
*Foxhound* được cải biến thành một tàu hộ tống tầm xa từ tháng 8 năm 1943; và sau khi hoàn tất, nó xuất biên chế khỏi Hải quân Hoàng gia Anh vào ngày 8 tháng 2 năm 1944 để được chuyển cho Canada; nhập biên chế Hải quân Hoàng gia Canada cùng ngày hôm đó dưới tên gọi HMCS *Qu'Appelle* (H69).

*Qu'Appelle* tham gia Đội hộ tống 12 vào tháng 6 năm 1944 trong vai trò bảo vệ tàu bè khỏi các cuộc tấn công cuộc Đức trong cuộc Đổ bộ Normandy. Nó đã cùng các tàu khu trục ''Saskatchewan'', ''Skeena'' và ''Restigouche'' tấn công các tàu tuần tra Đức ngoài khơi Brest, Pháp trong Trận Pierre Noires, nơi chiếc tàu tuần tra Đức V715 bị đánh chìm. Vào ngày 11 tháng 8, *Qu'Appelle* cùng với *Restigouche*, *Skeena* và ''Assiniboine'' được lệnh ngăn chặn các tàu bè Đức thoát ra khỏi các cảng Biscay. Trong khi đánh chìm hai tàu đánh cá vũ trang, nó bị hư hại do va chạm với *Skeena* và phải được sửa chữa cho đến hết tháng 9, khi nó gia nhập Đội hộ tống 11 để tuần tra ngoài khơi Iceland.

Sau khi chiến tranh kết thúc, *Qu'Appelle* được xuất biên chế khỏi Hải quân Hoàng gia Canada vào ngày 27 tháng 5 năm 1946.

## Tham khảo
### Chú thích

### Thư mục
* 
* 
* 
* 
* 

## Liên kết ngoài
* uboat.net: F class destroyers
* uboat.net: HMS Foxhound (H69)
* Hazegrey.org
Viola magellanica

***Viola magellanica*** là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa tím. Loài này được Poir. miêu tả khoa học đầu tiên.
 
## Hình ảnh

Tập tin:Viola magellanica - flower - 02.JPG
Tập tin:Viola magellanica - general view - 01.JPG
Tập tin:Viola magellanica - leaves - 01.JPG


## Chú thích
 
## Liên kết ngoài
*
*
Luis Ricardo Falero

**Luis Ricardo Falero** **Công tước xứ Labranzano** (1851 - ngày 7 tháng 12 năm 1896), là một họa sĩ người Tây Ban Nha chuyên vẽ tranh về đề tài về phụ nữ khỏa thân với những hình ảnh về các nàng tiên, thần nữ khỏa thân trong các câu chuyện thần thoại, phương Đông, kỳ ảo. Hầu hết các bức tranh của ông vẽ đều có ít nhất một phụ nữ khỏa thân hoặc để ngực trần. Chất liệu của ông là tranh sơn dầu.

## Tiểu sử
Falero được sinh ra ở Toledo Tây Ban Nha. Ban đầu ông theo theo đuổi nghiệp nhà binh trong Hải quân Tây Ban Nha nhưng điều này làm cha mẹ của ông rất buồn và thất vọng, do đó ông đi đến Paris để tìm một hướng mới trong sự nghiệp. Tại đây ông học nghệ thuật, hóa học và cơ khí, và sau đó là học vẽ. Ông là học trò của Gabriel Ferrier. Sau Paris, ông học ở Luân Đôn nơi ông cuối cùng định cư. Falero đã có một sự quan tâm đặc biệt trong thiên văn học và kết hợp các chòm sao thiên thành nhiều tác phẩm của ông, sự quan tâm và kiến thức về thiên văn học của ông cũng đã dẫn đường chỉ lối cho ông làm công việc chuyên minh họa cho các tác phẩm của Camille Flammarion.

Trong năm 1896, cô Maud Harvey kiện Falero về quan hệ cha con giữa ông và đứa con của cô. Vụ kiện cáo buộc rằng chính Falero quyến rũ Harvey khi cô này mới 17 tuổi và phục vụ bữa đầu tiên như một cô giúp việc trong gia đình. Ông đã quan hệ được với cô này nhưng khi ông phát hiện ra cô này có thai, ông liền tìm cách sa thải cô để chối bỏ đứa con. Cô đã thắng kiện và đã được nhận 5 shilling mỗi tuần để nuôi đứa con.

Falero chết tại Bệnh viện Đại học College, Luân Đôn, ở tuổi 45.

## Tác phẩm

Tập tin:Reclining Nude, by Luis Ricardo Falero.jpg|*Reclining Nude* (1893)
Tập tin:Witches going to their Sabbath, by Luis Ricardo Falero.jpg|*Witches on the Sabbath* (1878)
Tập tin:Falero Luis Ricardo Enchantress.jpg|*The Enchantress* (1878)
Tập tin:La Pose, by Luis Riccardo Falero.jpg|*Posing* (1879)
Tập tin:Faust's Dream, by Luis Ricardo Falero.jpg|*Faust's Dream* (1880)
Tập tin:Falero Luis Riccardo La favorite 1880 Oil On Canvas.jpg|*La Favorite* (1880) 
Tập tin:Falero 3 the party at the tavern 12101495235961.jpg|*Fiesta in the Tavern* (1880)
Tập tin:LuisRicardsFalero-AFairyUnderStarry1Skies-Large.jpg|*Festival of the Witches* (1880)
Tập tin:The witch, by Luis Ricardo Falero.jpg|*The witch, painted on a tambourine* (1882)
Tập tin:Luis Ricardo Falero - The Planet Venus.jpg|*The Planet Venus* (1882)
Tập tin:Falero Luis Ricardo moon nymph.jpg|*Moon Nymph* (1883)
Tập tin:A Fairy Under Starry Skies, by Luis Ricardo Falero.jpg|*Fairy Under Starry Skies*
Tập tin:Prayer to Isis, by Luis Ricardo Faléro.jpg|*Prayer to Isis* (1883)
Tập tin:Le vin de Tokai, by Luis Ricardo Falero.jpg|*The Wine of Tokay* (1886)
Tập tin:Falero Luis Ricardo Lily Fairy 1888.jpg|*Lily Fairy* (1888)
Tập tin:An allegory of art, by Luis Ricardo Falero.jpg|*An allegory of art* (1892)
Tập tin:The Balance of the Zodiac by Luis Ricardo Falero.jpg|*The Balance of the Zodiac*
Tập tin:Falero Luis Riccardo An Oriental Beauty.jpg|*Oriental Beauty*
Tập tin:Falero-Orient.jpg|*The Favorite*


## Tham khảo
Luca Vũ Bá Loan

**Luca Vũ Bá Loan** (1756-1840) là một vị Thánh tử vì đạo Việt Nam.

## Thân thế
Ông sinh năm 1756 ở họ Bút Quai, thuộc xứ Bút Đông, Giáo phận Tây Đàng Ngoài (nay thuộc phường Châu Giang, thị xã Duy Tiên, tỉnh Hà Nam, thuộc Tổng Giáo phận Hà Nội).

## Đạo nghiệp
Từ nhỏ, ông theo tu học ở Phú Đa và Kẻ Bào. Sau khi thụ phong linh mục thời Tây Sơn, ông được cử đến giúp xứ Nam Sang 6 tháng, giúp xứ Sơn Miêng 10 năm, sau đó về giúp linh mục Liêm, làm Phó xứ ở Kẻ Vồi.

Năm Minh Mạng thứ 8 (1828), Giám mục Longer Gia chia xứ Kẻ Vồi làm hai. Ông về coi xứ mới lập là Kẻ Sổ suốt 12 năm cho đến khi bị bắt. Giám mục Jeantet Khiêm nhận xét thời gian ông làm linh mục như sau: *"Thày xét các việc cha Loan làm từ khi chịu chức linh mục đến ngày [[tử đạo]], thày thấy có lẽ trong số linh mục [[Việt Nam]] từ trước đến nay không ai sánh bằng"*.

## Tử đạo
Thời kỳ ông làm chính xứ ở Kẻ Sổ cũng là thời kỳ cấm đạo gắt gao nhất. Từ năm 1825 đến 1838, liên tiếp 7 dụ cấm đạo đã được triều đình ban ra. Năm Minh Mạng thứ 20 (1840), ông bị một số người phát hiện ông là giáo sĩ, tìm cách bắt giữ để lập công.

Khi bị bắt, tuổi ông cũng đã cao, sau khi bị giam một tháng, ông bị bệnh nặng, trở nên kiệt quệ. Trước khi ra pháp trường, ông đã ký giấy trao thi thể cho họ đạo Chuôn Trung, xứ Kẻ Chuôn, để lo mai táng hậu sự. Ngày 5 tháng 6 năm 1840, ông bị đem ra pháp trường ở Cầu Giấy xử chém.

## Phong thánh
Ngày 27 tháng 5 năm 1900, linh mục Luca Vũ Bá Loan được Giáo hoàng Lêô XIII suy tôn lên bậc Chân Phước. Đến ngày 19 tháng 6 năm 1988, Giáo hoàng Gioan Phaolô II suy tôn ông lên bậc Hiển thánh.

## Chú thích

## Tham khảo
* Thánh Luca Vũ Bá Loan, Linh mục (1756-1840) 6/4/2012 7:55:06 PM Lm. Đào Trung Hiệu, OP 
* Tài liệu lưu trữ tại Giáo xứ Bút Đông - Duy Tiên - Hà Nam
Cá nheo sông Amur

**Cá nheo sông Amur**, tên khoa học ***Silurus asotus***, là một loài cá da trơn thuộc họ Siluridae. Nó là một loài cá nước ngọt lớn được tìm thấy tại Đông Á và tại Nhật Bản. Thích con sông chảy chậm, hồ, kênh mương thủy lợi. Ấu trùng *S. asotus* có ba cặp râu (một hàm trên, hai hàm dưới), trong khi cá trưởng thành chỉ có hai cặp (một hàm trên, hàm dưới một); cặp thứ hai của râu hàm dưới bị thoái hóa. Loài này phát triển đến chiều dài 130&nbsp;cm (51 inch).

## Chú thích

## Tham khảo
Verdon Gorge

**Verdon Gorge** (tiếng Pháp: *Gorges du Verdon* hay *Grand canyon du Verdon*, có nghĩa là hẻm núi lớn ở Verdon) là một hẻm núi sông thuộc tỉnh Alpes-de-Haute-Provence, phía Đông nam nước Pháp. Đây là hẻm núi được coi là đẹp nhất tại châu Âu với chiều dài khoảng 25&nbsp;km và sâu tới 700 mét. Hẻm núi được hình thành bởi sông Verdon, được đặt tên sau khi người ta phát hiện ra màu xanh ngọc của nước trong hẻm núi vô cùng đẹp. Điều ấn tượng nhất nằm giữa các thị trấn Castellane và Moustiers-Sainte-Marie, nơi con sông đã cắt giảm một khe núi lên đến 700 mét xuống thông qua khối đá vôi. Ở cuối hẻm núi, sông Verdon chảy vào hồ nước nhân tạo Sainte-Croix-du-Verdon (tiếng Pháp: *Lac de Sainte-Croix*).

Vì nó khá gần bờ biển Đông Nam của Pháp nên hẻm núi thu hút được rất nhiều khách du lịch. Họ có thể lái xe xung quanh vành của hẻm núi, thuê thuyền kayak hoặc đi bộ. Các bức tường đá vôi, trong đó có những nơi cao tới vài trăm mét thu hút nhiều nhà leo núi. Những tuyến đường bao gồm các vách đá nứt, cột trụ và các *bức tường* dường như vô tận từ 20m đến hơn 400m.

Ngày 10 tháng 7 năm 2006, Hội đồng Nhà nước Pháp đã bãi bỏ việc xây dựng dự của EDF (*Electricite de France* Điện lực Pháp), liên quan đến một đường dây điện cao áp 400.000 V đi qua Verdon Gorge. Quyết định này đã kết thúc 23 năm đấu tranh của các nhóm công cộng và hiệp hội bảo vệ môi trường nhằm bảo vệ một địa điểm tự nhiên đặc biệt được quan tâm, bảo vệ nhiều loài động thực vật.
## Hình ảnh

Image:01-De la Maline.jpg|
Image:16-Mescla.jpg|
Image:07-Tunnel-Trescaire.jpg|Lối vào của đường hầm Trescaïre
Image:Passerelle de l'Estellié 1.jpg|Cây cầu đi bộ mới ở Estellé.
Image:04-Echelles-Imbert.jpg|Cầu thang với 6 lượt 252 bậc.
Image:05-Plage-Baumes-Feres.jpg|Baumes-Fères, phía xa là các vách đá.
Image:09-Baume-Pigeons.jpg|Baume-aux-Pigeons.


## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*Verdon Gorge và Hồ Sainte Croix (tiếng Pháp) 
*Verdon Gorge và Hồ Sainte Croix (tiếng Anh)
William Lipscomb

**William Nunn Lipscomb** (1919–2011) là nhà hóa học người Mỹ. Ông là chủ nhân của Giải Nobel Hóa học năm 1976 khi tìm ra được cấu trúc của Bo.
## Chú thích
Aristides de Sousa Mendes

**Aristides de Sousa Mendes do Amaral e Abranches** (19/7/1885 &ndash; 3/4/1954; ) là một nhà ngoại giao  người Bồ Đào Nha đã được Nhà nước Bồ Đào Nha trao tặng Huân chương Tự Do (Ordem da Liberdade) và Huân chương Chúa cứu thế (Ordem Militar de Cristo). Ông đã bỏ qua và bất chấp mệnh lệnh của chính phủ nước mình vì sự an toàn của những người tị nạn chiến tranh chạy trốn trước việc quân Đức xâm lược trong giai đoạn đầu của chiến tranh thế giới thứ hai. Từ ngày 16 đến ngày 23 tháng 6 năm 1940, ông đã "điên cuồng" cấp thị thực Bồ Đào Nha miễn phí cho trên 30.000 người tị nạn, trong đó có 12.000 người Do Thái.

## Mất danh dự và mất chức
Ông đã cứu mạng sống cho rất nhiều người nhưng phải đánh đổi bằng sự nghiệp bản thân. Thủ tướng Bồ Đào Nha Salazar đã mất niềm tin chính trị đối với Sousa Mendes, tước tư cách nhà ngoại giao của ông sau đó ra lệnh không được ai ở Bồ Đào Nha giúp đỡ ông.

## Phim ảnh
Sousa Mendes là chủ đề cho một số bộ phim truyện và phim tài liệu, có thể kể đến:
* Aristides de Sousa Mendes - O Cônsul de Bordéus (2011).
* Désobéir (Aristides de Sousa Mendes) (2008).
* Aristides de Sousa Mendes (2007).
* Aristides de Sousa Mendes - O Cônsul Injustiçado (1992).

## Những câu nói nổi tiếng
**Tôi sẽ không bỏ qua cho tội giết người. Vì thế tôi không tuân lệnh và sẽ tiếp tục không tuân lệnh Salazar.*
**Tôi thà đứng về phía Chúa để chống lại con người còn hơn là đứng về phía con người chống lại Chúa.*
**Nếu hàng ngàn người Do Thái chịu đau khổ vì một con quỷ phi Do Thái [Hitler], thì một người Cơ Đốc có thể chịu đau khổ với rất nhiều người Do Thái.*
**Tôi không thể hành động khác đi, vì thế tôi chấp nhận mọi thứ xảy đến với tôi, bằng sự can tâm.*

## Những người nổi tiếng được Sousa Mendes cấp thị thực
*Otto von Habsburg, người thừa kế của Hoàng đế Áo-Hung, bị Hitler ghét cay ghét đắng và kết án tử hình.
*Salvador Dalí

## Xem thêm
Chiune Sugihara

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Aristides de Sousa Mendes  - Yad Váhem
Lepidorhombus

**Lepidorhombus** là một chi Cá thân bẹt nguồn gốc ở đông bắc Đại Tây Dương.
## Loài
Hiện tại có hai loài được công nhận trong chi này:
* *[[Lepidorhombus boscii]]* (A. Risso, 1810) (Four-spot megrim)
* *[[Lepidorhombus whiffiagonis]]* (Walbaum, 1792) (Megrim)
## Chú thích

## Tham khảo
*
Douglas XT-30

**Douglas XT-30** là một mẫu máy bay huấn luyện nâng cao đề xuất cho quân đội Hoa Kỳ. Nhưng nó không bao giờ được chế tạo.

## Tính năng kỹ chiến thuật (projected)

## Xem thêm
* T-28 Trojan

## Tham khảo

;Chú thích

;Tài liệu

* Francillon, René J. *McDonnell Douglas aircraft since 1920*. London: Putnam, 1979.
Fairchild XNQ

**Fairchild XNQ (T-31) (Model M-92)** là một loại máy bay huấn luyện của Hoa Kỳ, được Không quân Hoa Kỳ sử dụng trong thập niên 1950.

## Tính năng kỹ chiến thuật

## Xem thêm

## Tham khảo
;Chú thích

;Tài liệu

* Green, William and Gerald Pollinger. *The Aircraft of the World*. London: Macdonald, 1955.

## Liên kết ngoài

* Johan Visschedijk Collection No. 2578. Fairchild 92 XNQ-1 USAF
* Planes worth modeling: Fairchild T-31
* "Navy's XNQ-1 Primary Trainer", ''Popular Mechanics'', July 1947
Lockheed T-33 Shooting Star

**Lockheed T-33 Shooting Star** (hay **T-Bird**) là một loại máy bay huấn luyện phản lực của Hoa Kỳ. Do hãng Lockheed thiết kế chế tạo, bay thử lần đầu năm 1948, do phi công Tony LeVier điều khiển. T-33 được phát triển từ Lockheed P-80/F-80. Hải quân Hoa Kỳ sử dụng với tên gọi **TO-2** sau đó là **TV-2**, và sau năm 1962 là **T-33B**. Dù đã cũ, nhưng T-33 hiện vẫn đang được sử dụng ở nhiều nơi trên thế giới.

## Biến thể
;TP-80C

### Không quân Hoa Kỳ
;T-33A
;AT-33A
;DT-33A
;NT-33A
;QT-33A
;RT-33A

### Hải quân và Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ
;TO-1/TV-1
;TO-2
;TV-2 
;TV-2D
;TV-2KD
;T-33B
;DT-33B
;DT-33C

### Canada
;T-33AN/CT-133 Silver Star Mk 3

### Khác

;L-245

## Quốc gia sử dụng

;
*Không quân Bỉ (38 × T-33A, 1 × RT-33A từ năm 1952)
;
*Không quân Bolivia 34 × T-33. 
;
*Không quân Brazil 
; 
;—Xem Canadair T-33
*Không quân Hoàng gia Canada
*Hải quân Hoàng gia Canada
*Lực lượng vũ trang Canada
*Hội đồng Nghiên cứu Quốc gia
; 
;
*Không quân Cộng hòa Trung Hoa 
;
*Không quân Colombia 
;
*Không quân Cuba 
;
*Không quân Hoàng gia Đan Mạch
;
*Không quân Dominica AT-33A-LO (AT-33 Silver Star)
; 
; 
; 
;
*Không quân Đức (*Luftwaffe*) 
;
*Không quân Hy Lạp 
;
; 
; 
; 
; 
; 
*Lực lượng phòng vệ trên không Nhật Bản sử dụng T-33 do Kawasaki Heavy Industries Aerospace Company sản xuất từ năm 1956. 
; 
;
* Không quân Mexicol: 
;
*Không quân Hoàng gia Hà Lan 
;
*Fuerza Aérea de Nicaragua 
;
*Không quân Hoàng gia Na Uy 
;
*Không quân Pakistan
;
*Không quân Paraguay 
; 
;
*Không quân Philippine 
;
*Không quân Bồ Đào Nha 
; 
;
*Không quân Cộng hòa Singapore: 
;
*Không quân Hàn Quốc: 
;
*Không quân Tây Ban Nha 
;
*Không quân Hoàng gia Thái Lan 
;
*Không quân Thổ Nhĩ Kỳ 
;
*Boeing Commercial Airplanes (2 Canadair T-33, N109X va N416X) 
*Không quân Hoa Kỳ 
*Hải quân Hoa Kỳ 
*Thủy quân Lục chiến Hoa Kỳ 
; 
;

## Tính năng kỹ chiến thuật (T-33A)

## Xem thêm

## Tham khảo
### Ghi chú

### Tài liệu

* Baugher, Joe. "Lockheed P-80/F-80."  *USAF Fighters*. Truy cập: ngày 11 tháng 6 năm 2011.
* Davis, Larry. *P-80 Shooting Star. T-33/F-94 in action.* Carrollton, Texas: Squadron/Signal Publications, 1980. ISBN 0-89747-099-0.
* Dorr, Robert F. "P-80 Shooting Star Variants". *Wings of Fame* Vol. 11. London: Aerospace Publishing Ltd., 1998. ISBN 1-86184-017-9.
* Hiltermann, Gijs. *Lockheed T-33* (Vliegend in Nederland 3) (in Dutch). Eindhoven, Netherlands: *Flash Aviation*, 1988. ISBN 978-90-71553-04-2.
* Pace, Steve. *Lockheed Skunk Works*. St. Paul, Minnesota: Motorbooks International, 1992. ISBN 0-87938-632-0.

## Liên kết ngoài

* T-33 in Mexican Air Force 
* AeroWeb: ''T-33s on display list'' 
* Warbird Alley: T-33 page
* Walkaround T-33 Shooting Star (Eskishehir, Turkey)
* Pictures of the T-33 at Oak Meadow Park, (Los Gatos, CA)
Beechcraft T-34 Mentor

**Beechcraft T-34 Mentor** là một loại máy bay huấn luyện quân sự cánh quạt, được phát triển từ Beechcraft Model 35 Bonanza.

## Biến thể

;YT-34
;T-34A
;T-34B
;YT-34C
;T-34C Turbo-Mentor
;T-34C-1
;Turbo-Mentor 34C

## Quốc gia sử dụng

### Quân sự

;
;
* Không quân Hải quân Argentina- T-34C 
;
;
* Không quân Hoàng gia Canada
;
* Không quân Chile
* Hải quân Chile
;
;
;
* Không quân Ecuador
* Hải quân Ecuador
;
;
;
;
* Không quân Indonesia
;
* Lực lượng phòng vệ trên không Nhật Bản
* Lực lượng phòng vệ mặt đất Nhật Bản
;
;
* Không quân Hoàng gia Maroc
;
* Không quân Hải quân Peru
;
* Không quân Philippines
;
;
;
;
* Không quân Hoa Kỳ
* Lục quân Hoa Kỳ
* Hải quân Hoa Kỳ
* Thủy quân Lục chiến Hoa Kỳ
* Bảo vệ Bờ biển Hoa Kỳ
* Tuần tra Hàng không Dân sự
;
* Không quân Uruguay
* Hải quân Uruguay
;

### Dân sự

;
* Club Aéreo de Santiago
* Club Aéreo de Rancagua
;
* Turkish Aeronautical Association
* Istanbul Havacilik Kulubu
;:
* Dragon Flight
* Lima Lima Flight Team
* NASA
* The San Diego Salute

## Tính năng kỹ chiến thuật (T-34C)

## Xem thêm

## Tham khảo
;Chú thích

;Tài liệu

* Drendel Lou. *T-34 Mentor in Action*. Carrollton, Texas: Squadron/Signal Publications, 1990. ISBN 0-89747-249-7.
* Harding, Stephen. *U.S. Army Aircraft Since 1947*. Shrewsbury, UK: Airlife Publishing, 1990. ISBN 1-85310-102-8.
* Morgan, David. *Hostile Skies: My Falklands Air War*. London: Phoenix Publishing, 2006. ISBN 978-0-7538-2199-2.
* Taylor, John W.R. *Jane's All The World's Aircraft 1988-89*. Coulsdon, UK: Jane's Defence Data, 1988. ISBN 0-7106-0867-5.

## Liên kết ngoài

*Manual: (1958) T.O. 1T-34A-1 Flight Handbook T-34A USAF Series
* US Navy Fact File: T-34C Turbo-Mentor on Navy.mil 
* T-34 history page on Navy.mil 
* Hawker Beechcraft T-34 page 
* T-34 Mentor/T-34C Turbo-Mentor on GlobalSecurity.org
* FAS Military Analysis Network: T-34C Turbo-Mentor
* T-34 Association: Non-profit organization dedicated to "Keep 'em flyin."
* Corpus Christi 2006 accident
Temco T-35 Buckaroo

**Temco T-35 Buckaroo** (định danh công ty **TE-1**) là một loại máy bay huấn luyện dành cho thị trường quân sự và dân sự.

## Biến thể
;**Model TE-1A**
;**Model TE-1B**
;**YT-35**
;**T-35A**

## Quốc gia sử dụng
;
*Biên phòng Hy Lạp 
;
*Không quân Israel
;
*Không quân Italy 
;
*Không quân Hoàng gia Ả Rập Xê Út
;
*Không quân Hoa Kỳ

## Tính năng kỹ chiến thuật (Temco Buckaroo TE-1B)

## Xem thêm

## Tham khảo
;Chú thích

;Tài liệu

* Bridgman, Leonard (ed.). *Jane's All The World's Aircraft 1953-54*. Luân Đôn: Jane's, 1953.
* Dorr, Robert F. "Temco YT-35 Buckaroo Trainer." *Aviation News* Vol. 19, no. 18, January 1991.
* Green, William and Gerald Pollinger. *The Aircraft of the World*. Luân Đôn: Macdonald, 1955.

## Liên kết ngoài

* Pirep T-35 Buckaroo 
* Temco YT-35 'Buckaroo'
Mỹ nam

Từ giữa những năm 2000, cụm từ **mỹ nam** (미남/美男) hay thuật ngữ **kkonminam**, tức **hoa mỹ nam** (꽃미남/꽃美男; kkot/n [꽃] = hoa, minam [미남] = mỹ nam), đã được sử dụng phổ biến tại Hàn Quốc để chỉ những chàng trai với một phong cách cá nhân và thời trang tuyệt vời, được phổ biến bởi các thần tượng đại chúng, một phần vì họ thường xuất hiện qua trang điểm như đường kẻ mắt hay son môi. Một nguyên nhân khác có thể là do hầu hết trong số họ đều trong độ tuổi thanh niên cho đến đầu tuổi đôi mươi họ trông khá nam tính. Mặc dù đôi khi họ được coi như là bishōnen (mỹ thiếu niên) của Hàn Quốc nhưng giới tính cũng như thiên hướng tính dục của họ không thường xuyên bị hỏi đến.

Ở bên ngoài Hàn Quốc, hình mẫu này còn thịnh hành tại Trung Quốc, Đài Loan, Việt Nam và Nhật Bản. Hiện nay nó còn được thừa nhận ở hầu khắp châu Á thông qua rất nhiều phiên bản làm lại phim truyền hình Hàn Quốc ở các quốc gia châu Á cũng như sự phổ biến của phim truyền hình Hàn Quốc tại châu Á bao gồm Singapore, Malaysia, Sri Lanka, Indonesia, Thái Lan, Việt Nam và Philippines.

## Lịch sử

Sự nổi lên của các mỹ nam có liên quan đến sự ảnh hưởng của bishōnen (mỹ thiếu niên) hay truyện tranh manga thể loại yaoi của Nhật Bản khi đã trở nên sẵn có sau khi lệnh cấm nhập khẩu văn hoá Nhật Bản được dỡ bỏ tại Hàn Quốc năm 1998. Giáo sư Kim Hyun Mee tại Đại học Yonsei quy điều này cho sự độc lập và tự tin ngày càng tăng của phụ nữ châu Á: "[họ] có đủ khả năng chọn lựa kỹ càng người bạn đời của mình".

Những ví dụ về các biểu tượng mỹ nam điển hình là Bae Yong Joon và Lee Jun Ki.

## Xem thêm

* Hoa lang
* Soái ca
* Ikemen
* Bishōnen
* Trai phố
* Lumbersexual
* Ulzzang
* Dandy (bảnh bao)

## Tham khảo
Bishōnen

**Bishōnen** (美少年, còn được chuyển tự thành **bishounen**) là một thuật ngữ tiếng Nhật theo nghĩa đen là "**mỹ thiếu niên**" (cậu bé đẹp).

Thuật ngữ này mô tả nét thẩm mỹ có thể thấy tại những khu vực riêng biệt ở Đông Á: một nam thanh niên trẻ có vẻ đẹp (và sức quyến rũ) vượt qua ranh giới của giới tính và thiên hướng tính dục. Điều này được thể hiện mạnh mẽ nhất trong văn hóa đại chúng Nhật Bản, nó trở nên phổ biến nhờ các ban nhạc glam rock phong cách lưỡng tính của những năm 1970, nhưng nó đã có nguồn gốc từ văn học Nhật Bản cổ xưa, từ những quan niệm, tư tưởng về xã hội nam tính của triều đình và nhân sĩ trí thức Trung Quốc thời trung cổ và các khái niệm thẩm mỹ Ấn Độ mang sang từ Ấn Độ giáo, được du nhập với Phật giáo đến Trung Quốc.

Ngày nay, *bishōnen* rất phổ biến với các cô gái trẻ và phụ nữ tại Nhật Bản. Lý do cho hiện tượng xã hội này có thể bao gồm các mối quan hệ xã hội nam nữ độc đáo trong thể loại này. Một số người đưa ra giả thuyết rằng *bishōnen* cung cấp một phương tiện thoả mãn phi truyền thống cho các quan hệ giới tính. Hơn thế, nó phá vỡ các định kiến xung quanh những nhân vật nam ẻo lả. Những người này thường được mô tả với năng lực võ thuật rất mạnh, tài năng thể thao, trí thông minh cao hoặc năng khiếu hài hước, hay những đặc điểm mà thường được gán cho các anh hùng/nhân vật chính.

## Nguồn gốc

## Văn hoá đại chúng
Sự ưu tiên lâu dài cho bishōnen có thể thấy rất rõ ở Nhật Bản và xuyên khắp các khu vực của Đông Á cho đến ngày nay.

## Xem thêm

* Shōnen
* Ikemen
* Bijinga
* Bishōjo
* Dandy (bảnh bao)
* Mỹ nam
* Soái ca
* Tiểu thịt tươi/Nương pháo
* Ephebos
* Trai phố
* Lumbersexual

## Chú thích

## Tham khảo
Allanblackia floribunda

***Allanblackia floribunda*** là một loài thực vật có hoa trong họ Bứa. Loài này được Oliv. mô tả khoa học đầu tiên năm 1869.
 
## Chú thích
 
## Liên kết ngoài
*
*
*
Nón lồi (đại số tuyến tính)

Trong đại số tuyến tính, **nón lồi** là tập con của một không gian vector mà kín đối với mọi tổ hợp tuyến tính với hệ số dương.
## Định nghĩa
Giả sử *V* là một không gian vector trên trường *K*.Tập con *C* của *V* được gọi là một **nón lồi** nếu và chỉ nếu α*x* + β*y* thuộc *C*, với mọi số vô hướng α, β thuộc trường *K* và với mọi *x*, *y* thuộc *C*.

Định nghĩa trên có thể viết gọn lại là α*C* + β*C* = *C* với mọi số vô hướng α, β thuộc trường *K*.

Khái niệm trên thực ra chỉ có ý nghĩa với không gian vector nào chấp nhận khái niệm số vô hướng dương, chẳng hạn như những không gian trên tập số hữu tỉ, đại số hay (thông dụng hơn) trên trường số thực

Theo định nghĩa nói trên thì tập rỗng, toàn bộ không gian *V*, không gian con tuyến tính của *V* (kể cả không gian con tầm thường 0) đều là nón lồi. Các ví dụ khác về nón lồi: tập tất cả các vector sinh ra từ việc nhân một số dương tùy ý với một vector *v* cho trước của *V*, hay tập các vector thuộc *V* mà có tất cả các tọa độ đều dương.

Một ví dụ tổng quát hơn về nón lồi là tập các vector có dạng λ*x* trong đó λ là một số vô hướng dương và *x* là một phần tử nằm trong một tập lồi con *X* của *V*. Đặc biệt, nếu *V* là không gian vector định chuẩn, và *X* là một quả cầu **mở** (hoặc **đóng**) của *V* mà không chứa vector **0**, thì phép xây dựng nói trên tạo ra tập gọi là **nón tròn lồi mở** (hoặc **đóng**)

Nón lồi cũng kín đối với phép giao, nhưng điều này không chắc đúng đối với phép hợp. Nón lồi cũng kín đối với ánh xạ tuyến tính. Đặc biệt, nếu *C* là một nón lồi, phần nghịch của nó là -*C* cũng là nón lồi, và *C*\cap(-*C*) là không gian vector con lớn nhất thuộc *C*.
### Nón lồi cũng là nón tuyến tính
Nếu *C* là nón lồi, khi đó với bất kỳ số vô hướng dương α và bất kỳ *x* thuộc *C*, ta có vector α*x* = (α/2)*x* + (α/2)*x* cũng thuộc *C*. (Điều này đúng ngay cả khi số vô hướng 2 = 1 + 1 đồng nhất bằng 0, vì trong trường hợp đó, chỉ có một số vô hướng dương duy nhất là 1.) Lý luận trên cho thấy nón lồi *C* là một trường hợp đặc biệt của nón tuyến tính.

### Các định nghĩa khác
Cũng từ tính chất vừa nêu ở trên, ta có thể định nghĩa nón lồi theo cách như sau: nón lồi là nón tuyến tính mà kín đối với phép tổ hợp lồi; hay chỉ cần kín với phép cộng. Một cách ngắn gọn, ta nói tập *C* là nón lồi nếu và chỉ nếu λ*C* = *C* và *C* + *C* = *C* với mọi số vô hướng dương α của *V*.

Cũng suy ra rằng người ta có thể thay phát biểu "các số vô hướng dương α, β" trong định nghĩa nón lồi bằng phát biểu "các số vô hướng không âm không đồng thời bằng zero α, β".

## Nón tù và nón nhọn
Dựa vào định nghĩa ở trên, chúng ta suy ra rằng: nếu *C* là một nón lồi thì *C*\cup>{**0**} và *C*\setminus{**0**} cũng là nón lồi. Một nón lồi được gọi là **nhọn** hay **tù** tùy thuộc vào việc nó có chứa vector 0 hay không. Thật ra với định nghĩa về nón lồi ở trên, nếu chúng ta thay điều kiện "dương" bằng điều kiện "không âm" của α, β thì ta đã loại trừ nón lồi bù trong phạm vi định nghĩa.

## Tham khảo
Thế kỷ 8 TCN

**Thế kỷ 8 TCN** bắt đầu vào ngày đầu tiên của năm 800 TCN và kết thúc vào ngày cuối cùng của năm 701 TCN.

## Sự kiện
### [[Thập niên 790 TCN]]

* 797 TCN: Ardysus I trở thành vua của Lydia.

## Tham khảo