open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hành trình đến tận cùng Vũ trụ

***Hành trình đến tận cùng Vũ trụ*** (tiếng Anh: *Journey To The Edge Of The Universe*) là một bộ phim tài liệu được phát sóng trên kênh National Geographic và Discovery Channel. Phim dẫn chứng bằng tài liệu về một cuộc hành trình không gian từ Trái Đất đến tận cùng Vũ trụ của riêng mình. Phiên bản Mỹ được dẫn lời bởi Alec Baldwin và phiên bản Anh bởi Sean Pertwee.

Bộ phim tài liệu bao gồm một tập phim 91 phút duy nhất và đã được phát sóng vào ngày 7 tháng 12 năm 2008.

## Nội dung
Bộ phim được kể dưới dạng của một cuộc hành trình ảo từ Trái Đất đến tận cùng Vũ trụ, như khoảng cách từ Trái Đất tăng dần từ tốc độ không gian cho đến tốc độ ánh sáng. Theo trình tự thời gian của các chuyến du hành hệ Mặt Trời sẽ được khắc phục trong một ngày (mỗi hành tinh trong hệ Mặt Trời được mô tả chi tiết, đôi khi làm nổi bật các vệ tinh của các hành tinh), cuộc hành trình năm năm ánh sáng để tới được ngôi sao gần nhất với Mặt Trời – Alpha Centauri. Ở khoảng cách mười năm ánh sáng từ Mặt Trời, các ngôi sao sẽ bắt đầu hợp nhất vào một điểm duy nhất. Sau 100.000 năm ánh sáng sẽ thấy vòng xoắn ốc của dải Ngân Hà. Rồi đến các Thiên hà tiếp theo, các lỗ đen, cụm thiên hà và thậm chí cả Vụ Nổ Lớn hình thành nên Vũ trụ hiện giờ.

Đồ họa máy tính của phim dựa trên dữ liệu thu được từ Kính viễn vọng không gian "Hubble". Bộ phim đã nêu lên chủ đề có một cuộc sống trên các hành tinh khác nhau, và Trái đất có thể hỗ trợ một số vấn đề khác. Ngoài ra phim còn đề cập đến cả những vật thể khổng lồ trong vũ trụ, như thể tích của Mặt Trời có thể chứa đến hơn 1 triệu Trái đất, thế nhưng Mặt Trời vẫn còn nhỏ bé so với những ngôi sao lớn hơn nó cả triệu lần. Hay những sao lùn trắng nơi mà vật chất bị nén ở mức độ khủng khiếp, chỉ một thìa cafe vật chất cũng nặng đến 1 tấn. Nhưng chẳng là gì so với các sao neutron mật độ vật chất cô đặc đến độ chỉ 1 lượng vật chất bằng đầu cây kim cũng nặng cỡ hàng triệu tấn.

## Truyền thông
Cả bản Blu-ray và DVD của bộ phim tài liệu đều được phát hành vào ngày 31 tháng 3 năm 2009.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*
Martin Behaims Erdapfel

**Martin Behaims Erdapfel** còn gọi là **Behaimscher Erdapfel** là một quả địa cầu được Martin Behaim (nhà thám hiểm người Đức, được phong tước Hiệp sĩ) làm ra vào năm 1492 và hiện được xem là quả địa cầu mặt đất xưa nhất còn giữ được đến nay. Quả địa cầu Erdapfel có đường kính 50&nbsp;cm, gồm hai nửa được bọc bằng những lá vải lanh và được gia cố bằng gỗ. Phần bản đồ trên bề mặt quả cầu do Georg Glockendon vẽ. Trục quả cầu nghiêng nhằm phản ánh trục nghiêng của Trái Đất. Trên quả cầu có ghi 2.000 địa danh, 100 hình minh họa và hơn 50 câu ghi dài.

Quả địa cầu Erdapfel chưa thể hiện châu Mỹ. Bản đồ trên mặt quả cầu bao gồm một lục địa Á-Âu lớn và một khoảng đại dương trống trải nằm giữa châu Âu và châu Á. Hòn đảo Saint Brendan huyền thoại cũng được vẽ trên quả cầu. Nhật Bản và các đảo thuộc châu Á được thể hiện với kích cỡ không cân đối.

Từ khi ra đời cho đến đầu thế kỷ 16, quả địa cầu Erdapfel nằm trong phòng tiếp khách của tòa thị chính Nürnberg (Nuremberg). Sau đó quả cầu nằm trong tay gia đình Behaim. Năm 1937, gia đình Behaim chuyển giao quả cầu này cho Bảo tàng Đức (tiếng Đức: *Germanisches Nationalmuseum*) cũng ở Nürnberg.

## Chú thích

## Liên kết ngoài
;Tiếng Anh
*The International Coronelli Society for the Study of Globes 
*Phân tích chi tiết
Lê Giang Patrik

**Lê Giang Patrik** (tên khai sinh: **Patrik Le Giang**, sinh ngày 8 tháng 9 năm 1992) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Slovakia-Việt thi đấu ở vị trí thủ môn cho câu lạc bộ V.League 1 Công an Thành phố Hồ Chí Minh. Patrik từng là thành viên của đội tuyển U-19 và U-21 Slovakia.

## Sự nghiệp câu lạc bộ
Patrik sinh ra tại Lučenec, có cha là người Việt và mẹ là người Slovakia. Anh khởi đầu sự nghiệp tại FTC Fiľakovo. 15 tuổi, anh gia nhập hệ thống đào tạo trẻ của câu lạc bộ MŠK Žilina. Năm 2011, anh được đưa lên đội một của MŠK Žilina. Tháng 7 năm đó, anh đến chơi cho MFK Zemplín Michalovce theo hợp đồng cho mượn một năm. Patrik lần đầu ra sân trong màu áo Michalovce trong trận gặp FK LAFC Lučenec ngày 23 tháng 7 năm 2011. Tháng 6 năm 2012, anh quay lại MŠK Žilina sau khi hợp đồng cho mượn hết hạn. Patrik có trận đấu đầu tiên cho Žilina trong trận gặp FC ViOn Zlaté Moravce ngày 15 tháng 5 năm 2013.

Vào kì chuyển nhượng mùa hè 2019, anh đã chuyển đến câu lạc bộ Bohemians 1905 chơi tại giải bóng đá vô địch quốc gia Séc. Anh được lọt vào đội hình tiêu biểu ̣ở vòng 17 của giải.

Năm 2023, anh trở về Việt Nam thi đấu cho Câu lạc bộ Công an Hà Nội sau khi đội bóng này đổ bể thương vụ Filip Nguyễn. Giữa mùa giải, anh chuyển đến Câu lạc bộ Thành phố Hồ Chí Minh dưới dạng cho mượn vì Filip Nguyễn đồng ý gia nhập Công an Hà Nội nhưng cũng chưa có quốc tịch Việt Nam (mỗi đội bóng tại V.League khi đó chỉ được đăng kí duy nhất một cầu thủ Việt kiều chưa có quốc tịch Việt Nam).

## Gia đình
Lê Giang Patrik có bố là người Việt Nam và mẹ người Slovakia. Bố của anh là ông Lê Giang Nam, du học ở Slovakia và sau đó kết hôn với bà Katarína. Anh trai của Patrik, Emil Lê Giang cũng là một cầu thủ bóng đá. Cả hai anh em từng là đồng đội của nhau tại Žilina.

Ngày 29 tháng 1 năm 2026, Patrik Lê Giang được công nhận quốc tịch Việt Nam.

## Thống kê sự nghiệp

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*
*
Sony Xperia Z

**Xperia Z** là một chiếc điện thoại thông minh chạy hệ điều hành Android đến từ Sony Mobile, thuộc tập đoàn Sony.

Xperia Z được giới thiệu tại CES 2013 và được phát hành đầu tiên tại Nhật Bản vào ngày 9 tháng 2 năm 2013. Nó chạy hệ điều hành Android 4.1.2 (Jelly Bean), có khả năng chống nước, chống bụi với chứng chỉ IP55 và IP57 (có thể ngâm trong nước ở độ sâu 1m trong vòng 30 phút). Xperia Z mang trên mình thiết kế hoàn toàn mới của Sony mang tên 'Omni-Balance'.

Xperia Z có nhiều biến thể, gồm Xperia ZL cùng cấu hình nhưng không có khả năng chống nước, bên cạnh đó là chiếc điện thoại lai máy tính bảng có tên Xperia Z Ultra, với màn hình rộng 6.44 inch và một cấu hình mạnh hơn.

## Phần cứng
Xperia Z (139 x 71 x 7.9) sở hữu màn hình rộng 5 inch độ phân giải fullHD (1920x1080), trang bị công nghệ Mobile Bravia Engine 2.

Bên trong máy là bộ vi xử lý  Qualcomm Snapdragon S4 Pro, RAM 2GB, bộ nhớ trong 16GB và có thể mở rộng bộ nhớ bằng thẻ MicroSD.

Máy được trang bị cảm biến ExmorRS 13,1 megapixel, có khả năng zoom 16x và nhiều tính năng cao cấp. Camera trước có độ phân giải 2,2 megapixel. Cả hai camera đều có khả năng quay phim fullHD 1080p.

## Đón nhận và đánh giá
Xperia Z đã nhận được giải thưởng Điện thoại thông minh tốt nhất tại CES 2013. Theo Sony, doanh số của Xperia Z là rất tốt, với 150 000 máy được bán ra trong tuần đầu tiên tại quê nhà Nhật Bản.

Xperia Z được giới chuyên môn đánh giá rất cao.

## Nguồn

## Liên kết ngoài
*
Miami Masters

**Miami Masters** tên chính thức, **Miami Open presented by Itaú** (được đặt tên theo nhà tài trợ) là giải quần vợt ngoài trời được tổ chức hằng năm tại Miami, Florida, USA.

Miami Masters, trong đó đã có nhiều tài trợ, ban đầu được biết đến như là Lipton International Players Championships và là một sự kiện hàng đầu của Tour Tennis Grand Prix từ năm 1985 đến năm 1990 như là một phần của giải Grand Prix Championship Series. Năm 2000, sự kiện này được đổi tên thành Ericsson Open. Trong năm 2002, sự kiện này được gọi là NASDAQ-100 Open. Năm 2007, giải đấu được đổi tên thành **Sony Ericsson Open**, theo một thỏa thuận mà theo đó các nhà tài trợ sẽ trả $ 20 triệu trong vòng bốn năm tới. Năm 2013 được chính thức đặt tên là **Sony Open Tennis**.

Giải đấu được tổ chức vào tháng 3 hàng năm. Giải nằm trong hệ thống 9 giải Masters 1000 thuộc ATP World Tour Masters 1000. Năm 2013 giải đấu được diễn ra từ ngày 18 đến ngày 31 tháng 3 với chức vô địch đơn nam thuộc về Andy Murray và vô địch đơn nữ thuộc về 
Serena Williams

## Tiền thưởng
### Prize money

## Danh sách vô địch đơn nam

## Danh sách vô địch đơn nữ

## Chú thích

## Tham khảo
http://www.atpworldtour.com/Tennis/Tournaments/Miami.aspx
Indian Wells Masters

**Indian Wells Masters** hay còn gọi là **BNP Paribas Masters** (được đặt tên theo nhà tài trợ là BNP Paribas) là giải quần vợt thường niên được tổ chức tại Trung tâm Tennis Garden ở Indian Wells, California (Hoa Kỳ), do vậy mà được gọi ngắn gọn là giải Indian Wells. Trung tâm Tennis Garden là một tổ hợp gồm 20 sân thi đấu, trong đó sân trung tâm (lớn thứ hai thế giới) với trên 16.000 chỗ ngồi. Đặc biệt, nó nằm trên sa mạc mà xung quanh là những đống nham thạch - sản phẩm của những trận núi lửa tuôn trào từ rất lâu.

Hiện nay, giải đấu là sự kiện quần vợt nằm trong hệ thống ATP Masters 1000 (ATP) và WTA 1000 (WTA).

## Danh sách các nhà vô địch

### Đơn nam
Dưới đây là danh sách nhà vô địch đơn nam từ năm 1974.
} Daniil Medvedev
|-
|2024
| Carlos Alcaraz (2/2)
|7–6(7–5), 6–1
| Daniil Medvedev
|-
|2025
| Jack Draper (1/1)
|6–2, 6–2
| Holger Rune
|}

### Đơn nữ
} Aryna Sabalenka
|-
|2024
| Iga Świątek (2/2)
|6–4, 6–0
| Maria Sakkari
|-
|2025
| Mirra Andreeva (1/1)
|2–6, 6–4, 6–3
| Aryna Sabalenka
|}

### Đôi nam

### Đôi nữ

## Xem thêm

* Grand Slam
* ATP Tour Masters 1000
* ATP Tour 500
* ATP Tour 250

## Chú thích

## Tham khảo



## Thể loại
Hoàng hôn ở Montmajour

***Hoàng hôn ở Montmajour*** là một bức tranh phong cảnh sơn dầu được họa sĩ người Hà Lan Vincent van Gogh vẽ năm 1888. Nó được sáng tác trong lúc ông đang ở Arles và miêu tả cảnh truông với những cây sồi bị xoắn và bụi cây, với tàn tích của Tu viện Montmajour thuộc tỉnh Bouches-du-Rhône, vùng Provence-Alpes-Côte d'Azur, Pháp ở phía sau. Bức tranh có kích thước  và hiện đang được trưng bày tại Bảo tàng Van Gogh ở Amsterdam.

## Lịch sử
Theo van Gogh, người em của Vincent van Gogh, đã kiểm kê tác phẩm này trong bộ sưu tầm các tác phẩm của anh mình vào năm 1890 và bán nó vào năm 1901. Năm 1970, bức tranh được hiện diện trong một cuộc bán gia sản của nhà tư bản công nghiệp người Na Uy vừa quá cố là Christian Nicolai Mustad. Mustad đã từng được đại sứ Pháp tại Thụy Điển cho biết rằng đây không phải là tác phẩm của Vincent van Gogh vì thế ông bỏ mặc bức tranh tại gác nhà mình ở Na Uy.

### Tái khám phá và nhận dạng
Bức tranh không có chữ ký và trước kia đã bị Bảo tàng Van Gogh bỏ qua vào thập niên 1990. Với các kỹ thuật điều tra nghiên cứu mới, viện bảo tàng đã bỏ ra hai năm để điều tra xuất xứ của bức tranh, và cuối cùng tháng 9 năm 2013 đã đưa ra kết luận rằng đây là một tác phẩm của chính Vincent van Gogh.  Người ta khám phá rằng bức tranh đã được van Gogh miêu tả trong một bức thư gửi cho Theo, trong đó ông cho biết đã vẽ bức tranh vào ngày hôm trước, tức ngày 4 tháng 7 năm 1888.

Đây là bức tranh nguyên cỡ đầu tiên của Vincent van Gogh mà người ta tìm thấy được kể từ năm 1928.

## Tham khảo
Bầu cử liên bang Úc 2013

**Cuộc bầu cử liên bang Úc** lần thứ 44 để bầu các nghị sĩ Quốc hội Úc được tiến hành vào 07 tháng 9 năm 2013. Kết quả là Đảng Lao động đã bị đánh bại bởi liên minh 2 đảng Đảng Tự do Úc và Liên đảng Úc.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Antony Green's 2013 Federal election calendar
* Antony Green's 2013 Federal election calculator
* Political parties registered for the 2013 federal election at the Australian Electoral Commission
* Election downloads, including Senate group voting tickets, electorates, parties, etc. at the Australian Electoral Commission
* Australia's Rudd concedes election defeat to conservative leader Abbott – article describing the situation after 80% counted (yahoo)
Cá thòi lòi Đại Tây Dương

**Cá thòi lòi Đại Tây Dương** (danh pháp khoa học: ***Periophthalmus barbarus***) là một loài cá thuộc họ cá Oxudercidae, phổ biến tại các bờ biển Đại Tây Dương thuộc châu Phi từ Senegal đến Angola, bao gồm cả đa số các đảo xa bờ như Bioko, São Tomé và đảo Príncipe. Loài này cũng có ở Guam.

## Chú thích

## Tham khảo
* 
* 
* ''Periophthalmus barbarus'' at FishBase
HMS Foxhound

Sáu tàu chiến của Hải quân Hoàng gia Anh từng được đặt, cùng một chiếc khác dự định đặt, cái tên **HMS ''Foxhound***:

*  là một [[tàu xà lúp]] 18 khẩu pháo [[Cruizer (lớp tàu xà lúp)|lớp *Cruizer*]] hạ thủy năm [[1806]] và bị đắm năm [[1809]] tại [[Đại Tây Dương]]
*  là một tàu xà lúp 16 khẩu pháo nguyên là chiếc *Basque* của [[Pháp]] chiếm được năm [[1809]] và bị bán năm [[1816]]
* HMS *Foxhound* dự định là một [[tàu brig-xà lúp]] 10 khẩu pháo [[Cherokee (lớp tàu brig-xà lúp)|lớp *Cherokee*]] được đặt hàng năm [[1826]] nhưng bị hủy bỏ năm [[1831]]
*  là một [[pháo hạm]] 10 khẩu pháo chạy chân vịt hạ thủy năm [[1856]] và bị tháo dỡ năm [[1866]]
*  là một pháo hạm 4 khẩu pháo chạy chân vịt hạ thủy năm [[1877]], chuyển sang hoạt động tuần duyên năm [[1886]], đổi tên thành *YC 20* năm [[1897]], bị bán năm [[1920]] và sau cùng bị tháo dỡ năm [[1975]]
*  là một [[tàu khu trục]] [[Beagle (lớp tàu khu trục)|lớp *Beagle*]] hạ thủy năm [[1909]] và bị bán năm [[1921]]
*  là một tàu khu trục [[Lớp tàu khu trục E và F|lớp F]] hạ thủy năm [[1934]], được chuyển cho [[Hải quân Hoàng gia Canada]] năm [[1944]] và đổi tên thành HMCS *Qu'appelle'' trước khi bị bán năm 1948
HMS Fury

Mười tàu chiến của Hải quân Hoàng gia Anh từng được đặt, cùng một chiếc khác dự định đặt, cái tên **HMS ''Fury***:

*  là một [[tàu xà lúp]] 14 khẩu pháo [[Swan (lớp tàu xà lúp)|lớp *Swan*]] hạ thủy năm [[1779]] và bị tháo dỡ năm [[1787]]
*  là một [[pháo hạm]] nhập biên chế năm [[1782]] tại [[Gibraltar]]
*  là một tàu xà lúp 16 khẩu pháo [[Hound (lớp tàu xà lúp)|lớp *Hound*]] hạ thủy năm [[1790]], cải biến thành một [[tàu bom]] 16 khẩu pháo năm [[1798]] và bị tháo dỡ năm [[1811]]
*  là một pháo hạm 4 khẩu pháo, nguyên là một tàu của [[Hà Lan]] được mua năm [[1794]] và bị bán năm [[1802]]
* HMS *Fury* dự định là một tàu bom 8 khẩu pháo được đặt hàng năm [[1812]] nhưng bị hủy bỏ vào năm tiếp theo
*  là một tàu bom 8 khẩu pháo hạ thủy năm [[1814]], từng thực hiện hai chuyến đi khảo sát [[Bắc Cực]] dưới quyền [[William Edward Parry]], bị hư hại do băng trong chuyến thứ hai vào năm [[1825]] và bị bỏ lại
*  là một tàu gỗ chạy bánh guồng được mua năm [[1834]] và bị tháo dỡ năm [[1843]]
*  là một tàu xà lúp gỗ chạy bánh guồng [[Bulldog (lớp tàu xà lúp)|lớp *Bulldog*]] hạ thủy năm [[1845]] và bị bán năm [[1864]]
* HMS *Fury* dự định là một pháo hạm nhưng được đổi tên thành  trước khi hạ thủy năm [[1875]]
*  là một [[tàu khu trục]] [[Acorn (lớp tàu khu trục)|lớp *Acorn'']] hạ thủy năm 1911 và bị bán năm 1921
*  là một tàu khu trục lớp F hạ thủy năm 1934, bị hư hại bởi mìn năm 1944 và bị tháo dỡ cuối năm đó
HMCS Qu'Appelle

Hai tàu chiến của Canada từng được đặt cái tên **HMCS ''Qu'Appelle***, theo tên [[sông Qu'Appelle]] ở [[Saskatchewan]]:

* [[HMCS Qu'Appelle (H69)|HMCS *Qu'Appelle*]] là một [[tàu khu trục]] [[River (lớp tàu khu trục Canada)|lớp River]], nguyên là chiếc  của [[Hải quân Hoàng gia Anh]] được chuyển giao cho [[Hải quân Hoàng gia Canada]] năm [[1944]], ngừng hoạt động năm [[1946]] trước khi bị bán năm [[1948]]
* [[HMCS Qu'Appelle (DDE 264)|HMCS *Qu'Appelle*]] là một tàu khu trục hộ tống [[Mackenzie (lớp tàu khu trục)|lớp *Mackenzie'']] nhập biên chế năm 1963, đã phục vụ cùng Hải quân Hoàng gia Canada và sau đó là cùng Lực lượng vũ trang Canada trong Chiến tranh lạnh
Trận hùng chiến xứ sở lá cây

***Trận hùng chiến xứ sở lá cây*** (tên gốc tiếng Anh: ***Epic***) là một bộ phim hoạt hình 3D thuộc thể loại phiêu lưu - kỳ ảo của điện ảnh Hoa Kỳ. Nội dung phim dựa trên quyển sách dành cho thiếu nhi của William Joyce mang tên *The Leaf Men and the Brave Good Bugs*. Bộ phim được sản xuất bởi hãng Blue Sky Studios, và đạo diễn bởi Chris Wedge, ông từng thành công với phim *[[Kỷ băng hà (phim)|Ice Age]]* (2002) và *[[Robots (film)|Robots]]* (2005). Các diễn viên lồng tiếng cho các nhận vật trong phim phải kể đến Amanda Seyfried, Josh Hutcherson, Colin Farrell, Christoph Waltz, Aziz Ansari, Chris O'Dowd, Pitbull, Jason Sudeikis, với Steven Tyler và Beyoncé Knowles. Bộ phim được công chiếu vào ngày 24 tháng 5 năm 2013.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Vòng loại Giải vô địch bóng đá thế giới 2014 – Khu vực châu Á (Vòng 5)

Các trận đấu thuộc **vòng thứ năm** của **[[Vòng loại Giải vô địch bóng đá thế giới 2014 – Khu vực châu Á|vòng loại Giải vô địch bóng đá thế giới 2014 khu vực châu Á]]** diễn ra từ ngày 6 đến ngày 10 tháng 9 năm 2013.

## Thể thức
Hai đội đứng thứ ba của hai bảng đấu ở vòng 4 sẽ thi đấu loại với nhau trong hai trận play-off trên sân nhà và sân khách. Đội chiến thắng trong vòng đấu này sẽ giành quyền tham dự trận tranh vé vớt với đội xếp thứ năm của khu vực Nam Mỹ.

## Các đội tuyển giành quyền tham dự
*Đội đứng thứ 3 bảng A: 
*Đội đứng thứ 3 bảng B: 

## Các trận đấu
Buổi bốc thăm thứ tự của cặp đấu được tổ chức tại Zurich, Thụy Sĩ vào ngày 19 tháng 3 năm 2013 trong cuộc họp của Ban tổ chức vòng chung kết FIFA World Cup. Trận lượt đi diễn ra vào ngày 6 tháng 9 năm 2013, và trận lượt về diễn ra vào ngày 10 tháng 9 năm 2013.

|}

### Lượt đi


### Lượt về


Tổng tỷ số là 2–2. **** thắng  9–8 trên loạt sút luân lưu.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Results and schedule (FIFA.com version) 
*Results and schedule (the-AFC.com version)
Không sống bằng lời dối trá

**Sống không dối trá** (hay **Không sống bằng lời dối trá**) (tiếng Nga: Жить не по лжи) là tiểu luận của nhà văn nổi tiếng từng đạt giải Nobel Văn học 1970 người Nga Aleksandr Isayevich Solzhenitsyn. Đây là tiểu luận cuối cùng mà Solzehnitsyn viết trên quê hương mình trước khi Liên Xô sụp đổ, và được lưu truyền trong giới trí thức Moskva thời gian đó. Tiểu luận này được viết ngày 12 tháng 2 năm 1974, là ngày mà cảnh sát mật đột nhập vào căn phòng của ông và bắt giam ông, và cũng là ngày xuất bản cuốn sách *[[Quần đảo Gulag]]*. Ngày hôm sau ông bị trục xuất sang Tây Đức.

Ngay sau đó tiểu luận này đã được dịch ra tiếng Anh và đăng trên The Washington Post vào ngày 18 tháng 2 năm 1974.

Đây còn gọi là bản tuyên ngôn của người trí thức Nga trong giai đoạn dưới chế độ XHCN. 
## Nội dung tiểu luận
Tiểu luận có đoạn viết *Chúng ta đã bị phi nhân tính hóa một cách kinh khủng tới mức ngày nay, chỉ vì một khẩu phần thực phẩm nhỏ nhoi, chúng ta cũng sẵn lòng từ bỏ tất các nguyên tắc của mình, linh hồn của mình, những cố gắng của tiền nhân và cơ hội dành cho hậu thế. Chúng ta chỉ cần làm sao để sự tồn tại mỏng manh của mình không bị phá vỡ. Chúng ta thiếu sự vững vàng, lòng kiêu hãnh và nhiệt huyết. Thậm chí chúng ta còn chẳng sợ cái chết vì vũ khí hạt nhân cho toàn thế giới, và chúng ta không sợ thế chiến thứ ba. Chúng ta trú ẩn trong những kẽ tường. Chúng ta chỉ sợ hãi những hành động can đảm công dân.*

"Chúng ta chỉ sợ hãi rằng mình sẽ tụt ở đằng sau bầy đàn, sẽ phải bước đi một mình và đột nhiên nhận ra mình không còn bánh mỳ trắng, khí đốt và hộ khẩu Moscow.

Chúng ta đã bị nhồi sọ bởi các khóa học chính trị, và cũng tương tự thế, bị nhồi sọ bởi ý tưởng rằng hãy sống thật thoải mái và rồi tất cả sẽ tốt đẹp. Bạn không thể nào né tránh được môi trường và các điều kiện xã hội quanh bạn. Cuộc sống hàng ngày đòi hỏi phải có sự tỉnh táo. Việc đó thì có liên quan gì tới chúng ta chứ? Chúng ta đâu có thể thay đổi được điều gì?"

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Không sống bằng dối trá (tiếng Anh) 
* Bản tiếng Việt
Chase XCG-20

**Chase XCG-20**, còn gọi là **XG-20** và định danh công ty **MS-8 Avitruc**, là một loại tàu lượn chiến đấu cỡ lớn, được phát triển ngay sau Chiến tranh thế giới II bởi công ty Chase Aircraft Company cho không quân Hoa Kỳ, đây cũng là tàu lượn lớn nhất từng được chế tạo ở Hoa Kỳ. XG-20 không được đưa vào sản xuất do những thay đổi của không quân, nhưng với bản sửa đổi thành máy bay vận tải hai động cơ Fairchild C-123 Provider, nó được chấp nhận trang bị và được sử dụng rộng rãi trong Chiến tranh Việt Nam.

## Tính năng kỹ chiến thuật

## Xem thêm

## Tham khảo
;Chú thích

;Tài liệu

*
*
*
*
*
*
*
*
*
Curtiss XP-18

**[[Curtiss-Wright|Curtiss]] XP-18** là một loại máy bay tiêm kích hai tầng cánh được nghiên cứu năm 1930, nó có 1 động cơ Wright IV-1560. Dự án này bị hủy bỏ trước khi được chế tạo.

## Tham khảo
Curtiss XP-22 Hawk

**Curtiss XP-22 Hawk** là một loại máy bay tiêm kích thử nghiệm của Hoa Kỳ, do Curtiss chế tạo.

## Quốc gia sử dụng
;
*Không quân Lục quân Hoa Kỳ

## Tính năng kỹ chiến thuật

## Tham khảo
### Ghi chú

### Tài liệu

* Donald, David, ed. *Encyclopedia of World Aircraft*. Etobicoke, Ontario, Canada: Prospero Books, 1997. ISBN 1-85605-375-X.
* Fitzsimons, Bernard, ed. "Hawk, Curtiss Models 34 and 35 P-1 to P-6 and F6C". *Illustrated Encyclopedia of Weapons and Warfare*. Volume 12, pp.&nbsp;1255–1256, London: Phoebus Publishing, 1978.
* Jones, Lloyd S. *U.S. Fighters: 1925-1980s*. Fallbrook, California: Aero Publishers, Inc., 1975. ISBN 0-8168-9200-8.
Bộ Giáo lý Đức tin

**Bộ Giáo lý Đức tin** (Latinh: **Congregatio pro Doctrina Fidei** viết tắt **C.D.F.**, trước đây gọi là *Thánh Bộ Tòa án Dị giáo Tối cao của Rôma và Hoàn vũ*, gọi ngắn gọn là *Tòa án Dị giáo Rôma*) là cơ quan lâu đời nhất trong Giáo triều Rôma của Tòa Thánh. Được thành lập bởi Giáo hoàng Phaolô III vào năm 1542, mục tiêu duy nhất bộ này là "*phổ biến [[Giáo lý Công giáo]] và bảo vệ những quan điểm truyền thống Kitô giáo nếu nó gặp nguy hiểm trước các học thuyết mới không thể chấp nhận được*". Văn phòng của bộ này đặt tại Điện Thánh Bộ, ngoại thành Vatican. Ban cố vấn của bộ gồm các hồng y, Giám mục, linh mục, giáo dân là những nhà thần học và giáo luật. Trong các nước Công giáo, tên gọi thông thường của Bộ này là ***Thánh Bộ*** (***Santo Oficio***).Ngày 14/2/2022, Đức Giáo Hoàng Phanxicô  đã ban hành Tự sắc "Fidem servare" - bảo vệ Đức tin - trong đó ngài sửa đổi cơ cấu nội bộ của Bộ Giáo lý Đức tin. Cụ thể Đức Giáo Hoàng thành lập hai phân bộ phụ với thẩm quyền riêng biệt về giáo lý và kỷ luật, và bổ nhiệm Tổng Thư ký cho mỗi phân bộ.

## Lịch sử
Ngày 21 tháng 7 năm 1542, Giáo hoàng Phaolô III công bố Tông Hiến *Licet ab initio*, thiết lập **Thánh Bộ Tòa án Dị giáo Tối cao của Rôma và Hoàn vũ**. Các viên chức gồm các hồng y và các giao sĩ có nhiệm vụ "duy trì và bảo vệ sự toàn vẹn của đức tin, kiểm tra và chống lại các học thuyết sai trái". Nó được coi là tòa án tối cao xét xử các vụ việc mà giáo hội cho là dị giáo và là một phần quan trọng của Phong trào chống cải cách. Năm 1904, Giáo hoàng Piô X đổi tên cơ quan này thành **Thánh bộ Nhiệm Thánh Tối cao**. Tại nhiều quốc gia có truyền thống Công giáo, người ta gọi đơn giản là Thánh Bộ.

Đến ngày 7 tháng 12 năm 1965, khi bế mạc Công đồng Vatican II, cơ quan này được đổi tên thành **Thánh bộ Giáo lý Đức tin**. Từ năm 1983, khi Bộ Giáo Luật ra đời và có hiệu lực thì chữ "Thánh" đã bị loại bỏ trong tên của tất cả các bộ thuộc Giáo triều Rôma và do đó, Thánh bộ Giáo lý Đức tin ngày nay có tên là **Bộ Giáo lý Đức tin**.
## Chú thích
Tụ máu ở tai chó

Bệnh **tụ máu ở tai chó,** một số tài liệu còn nói là bệnh vỡ mạch lâm ba tai, phồng tai, xoăn tai, linessanter ở chó

## Biểu hiện
Tai chó có biểu hiện căng dần, lúc đầu mềm sau đó căng lên, sờ vào cảm giác căng cứng

Chó có thể bị 1 bên tai hoặc cả hai bên tai. lúc đầu có thể ở phần vành tai, bệnh nặng hơn có thể lan xuống cả phần đầu của chó.

Khi bệnh đã lan đến phần đầu của chó có thể gây kế phát một số bệnh ở não bộ có thể gây ra tử vong

## Nguyên nhân
Do ký sinh trùng cắn, đốt: Ve, ong

Do tổn thương vật lý: Va đập mạnh phần tai gây vỡ mạch máu trong

## Điều trị
Phẫu thuật ngoại khoa

## Dùng kháng sinh chống nhiễm khuẩn sau khi phẫu thuật
Penicillin, cefortaxime

## Phòng bệnh
Diệt ký sinh trùng

Vệ sinh tai chó định kỳ
## Tham khảo
Giải thưởng Bravo

**Giải thưởng Bravo** là một giải thưởng thường niên của tờ báo Ý Guerin Sportivo được trao cho các cầu thủ xuất sắc của bóng đá châu Âu. Người đầu tiên giành được giải thưởng này là cầu thủ người Anh Jimmy Case. Tới năm 1992 chỉ những cầu thủ có độ tuổi dưới 23 chơi cho các đội bóng giành quyền tham dự cúp châu Âu (UEFA Champions League, UEFA Cup, UEFA Cup Winners' Cup) và những cầu thủ dưới 21 tuổi chơi cho tất cả các đội bóng được quyền tham gia.

Người chiến thắng được chọn là cầu thủ chơi hay nhất trong khoảng thời gian từ mùa thu năm nay-mùa xuân năm sau.

## Danh sách cầu thủ đoạt giải

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Bravo Award trên RSSSF
Giải thưởng Âm nhạc Hàn Quốc

**Giải thưởng Âm nhạc Hàn Quốc** (Hangul: 한국대중음악상) là một giải thưởng âm nhạc lớn được tổ chức hàng năm ở Hàn Quốc để công nhận những thành tựu của các nghệ sĩ trong lĩnh vực âm nhạc. Lễ trao giải đầu tiên diễn ra vào năm 2004. Người chiến thắng được xác định bởi một hội đồng thẩm định bao gồm các nhà phê bình âm nhạc, đạo diễn các chương trình âm nhạc cũng như những chuyên gia khác trong ngành. Đây là giải thưởng mang tính hàn lâm duy nhất tại Hàn Quốc.

## Tổ chức

## Danh sách hạng mục
Giải thưởng Âm nhạc Hàn Quốc bao gồm 24 hạng mục.

### Giải thưởng chính
#### Nghệ sĩ âm nhạc của năm

*Nghệ sĩ âm nhạc của năm* từ 2004 đến 2007 được chia ra làm 3 hạng mục cho Nghệ sĩ Nữ xuất sắc nhất, Nghệ sĩ Nam xuất sắc nhất và Nhóm nhạc xuất sắc nhất. Nhưng từ 2008 trở đi chỉ còn 1 hạng mục là Nhạc sĩ xuất sắc nhất.

#### Album của năm

#### Bài hát của năm

#### Nghệ sĩ mới của năm

### Giải thưởng dành cho các thể loại âm nhạc
#### Album nhạc Pop xuất sắc nhất

#### Bài hát nhạc Pop xuất sắc nhất

#### Best K-Pop Album

#### Best K-Pop Song

#### Album nhạc Rock xuất sắc nhất

#### Bài hát nhạc Rock xuất sắc nhất

#### Album nhạc Rock hiện đại xuất sắc nhất

#### Bài hát nhạc Rock hiện đại xuất sắc nhất

#### Album nhạc Điện tử xuất sắc nhất

#### Bài hát nhạc Điện tử xuất sắc nhất

#### Album nhạc Hip Hop xuất sắc nhất

#### Bài hát nhạc Hip Hop xuất sắc nhất

#### Album nhạc R&B & Soul xuất sắc nhất

#### Bài hát nhạc R&B & Soul xuất sắc nhất

#### Album nhạc Jazz & Crossover xuất sắc nhất

#### Bài hát nhạc Jazz & Crossover xuất sắc nhất

#### Biểu diễn nhạc Jazz & Crossover xuất sắc nhất

#### Album nhạc phim xuất sắc nhất

### Giải thưởng về mức độ nổi tiếng

#### Nhóm nhạc của năm do cư dân mạng bình chọn

#### Nghệ sĩ nữ của năm do cư dân mạng bình chọn

#### Nghệ sĩ nam của năm do cư dân mạng bình chọn

### Giải thưởng đặc biệt
#### Lựa chọn của hội đồng thẩm định

#### Giải thưởng thành tựu

#### Hãng ghi âm của năm

## Kỷ lục
### Nghệ sĩ được trao giải nhiều nhất
Bao gồm cả Giải thưởng dành cho các thể loại âm nhạc, Giải thưởng về mức độ nổi tiếng và Giải thưởng Đặc biệt

## Chú thích

## Liên kết ngoài
* Trang web chính thức
Wedell-Williams XP-34

**Wedell-Williams XP-34** là một loại máy bay tiêm kích, được thiết kế cho Quân đoàn Không quân Lục quân Hoa Kỳ (USAAC) trước Chiến tranh thế giới II.

## Tính năng kỹ chiến thuật

## Xem thêm

## Tham khảo

;Chú thích

;Tài liệu

* Dorr, Robert F. and Donald, David. *Fighters of the United States Air Force.* London: Temple, 1990. ISBN 0-600-55094-X.
* Jones, Lloyd S. *U.S. Fighters, Army-Air Force: 1925 to 1980s*. Los Angeles: Aero Publishers Incorporated, 1975. ISBN 0-8168-9200-8.
Bell XP-52

**Bell XP-52** và đoi sau của nó **XP-59** là những mẫu thiết kế máy bay tiềm kích bởi tập đoàn hàng không Bell của Mỹ.

Cả hai mẫu đều mang thiết kế cánh xà dọc đôi, động cơ lắp phía sau điều chỉnh bộ cánh quạt quay ngược của nó.

Khi mẫu XP-59 bị huỷ bỏ thì ký hiệu XP-59A đã được dùng làm giả danh cho một nguyên mẫu máy bay chiến đấu phản lực bí mật, sau đã bắt đầu sản xuất là máy bay Bell P-59 Airacomet

## Xem thêm

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Bell XP-52
Đại học Łódź

**Đại học Lodz** (**University of Łódź**) được thành lập vào ngày 24 tháng 5 năm 1945 tại thành phố Łódź, Ba Lan. Trường được coi là một sự chuyển tiếp của các cơ sở giáo dục tại Łódź trong thời kỳ giữa hai cuộc chiến tranh thế giới, bao gồm: &mdash; Viện Đào tạo Giáo viên (1921&ndash;1928), Trường Đại học Khoa học Xã hội và Kinh tế (1924&ndash;1928) và một bộ phận của trường Đại học Tự do Ba Lan (1928&ndash;1939).

Đại học Lodz là trường Đại học công lập, hoàn toàn thuộc sở hữu nhà nước. Đây là một trong mười tám Đại học Công lập ở Ba Lan.

Đại học Lodz có hơn 47 nghìn sinh viên theo học ở 12 khoa với hơn 60 ngành học và 170 chuyên ngành. Tổng số giảng viên của trường là 2370 trong đó 632 có trình độ Tiến sĩ trở lên. Đại học Lodz có các chương trình đào tạo BA, MA và các khóa học sau đại học được giảng dạy bằng tiếng Anh cho sinh viên Ba Lan và sinh viên quốc tế.

Đại học Lodz có quan hệ hợp tác với 385 trường đại học, viện nghiên cứu trên toàn thế giới., trong đó có các trường Đại học lớn như Université Jean Moulin Lyon 3, Université François – Rabelais (Tours), University of Texas at Austin, Westfälische Wilhelms – Universität Münster, University of Baltimore, R. H. Smith School of Business, University of Maryland, Centria University of Applied Sciences (Kokkola, Finland), và Towson University. Sinh viên  của Đại học Lodz có thể tốt nghiệp với chứng chỉ kép của cả hai trường.

## Hình ảnh


File:UŁ EkSoc POW 2010.jpg|Faculty of Economics and Sociology
File:Muzeum Przyrodnicze Uniwersytetu Łódzkiego, Park Sienkiewicza, Łódź 01.jpg|The UŁ Museum of Natural History
File:Budynek A - Wydział Biologii i Ochrony Środowiska UŁ.jpg|Faculty of Biology and Environmental Protection
File:Lodz Uniwersytet filozofia.jpg| Faculty of Philosophy and History
File:Collegium Geographicum WNG UNI LODZ.jpg|Faculty of Geographical Sciences
File:Colegium Iuridicum Lodz.JPG|Faculty of Law and Administration
File:O i Z UL.jpg|Faculty of Management
File:BiolMolUL.jpg| Faculty of Biology and Environmental Protection


## Liên kết ngoài
* Official site

## Tham khảo
Chilomycterus antillarum

***Chilomycterus antillarum*** là một loài cá trong chi Chilomycterus nguồn gốc ở Tây Đại Tây Dương, miền nam Florida và Bahamas đến Brasil. Chúng có thể phát triển chiều dài lên đến 12 inches.
## Chú thích

## Tham khảo
* 
*
Chilomycterus reticulatus

***Chilomycterus reticulatus*** là một loài của cá trong chi Chilomycterus.
## Hình ảnh

Tập tin:Monaco.Musée océanographique073.jpg
Tập tin:Chilomycterus geometricus1.JPG


## Chú thích

## Tham khảo

* 
*
Cá nóc nhím chấm vàng

**Cá nóc nhím chấm vàng**, hay **cá nóc gai thô ngắn**, tên khoa học là ***Cyclichthys spilostylus***, là một loài cá biển thuộc chi *[[Cyclichthys]]* trong họ Cá nóc nhím. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1982.

## Từ nguyên
Từ định danh *spilostylus* được ghép bởi hai âm tiết trong tiếng Hy Lạp cổ đại: *spílos* (σπίλος, "chấm") và *stûlos* (στῦλος, "cái cột"), hàm ý đề cập đến các đốm có màu tương phản với gai trên thân của loài cá này.

## Phạm vi phân bố và môi trường sống
Từ Biển Đỏ, cá nóc nhím chấm vàng được phân bố rộng khắp khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, trải dài về phía đông đến Philippines, ngược lên phía bắc đến Nhật Bản, giới hạn phía nam đến Nam Phi, Úc và Nouvelle-Calédonie; xa về phía đông, cá nóc nhím chấm vàng đã được ghi nhận tại quần đảo Galápagos (Ecuador).

Thông qua kênh đào Suez mà cá nóc nhím chấm vàng đã tiến sâu vào Địa Trung Hải, khi sự xuất hiện của chúng được ghi nhận ngoài khơi Israel, vịnh Mersin (Thổ Nhĩ Kỳ) và Liban.

Cá nóc nhím chấm vàng sống trên các thảm cỏ biển, gần các rạn san hô hay những khu vực có nhiều bọt biển (hải miên) phát triển, được thu thập ở độ sâu khoảng từ 3 đến 90 m.

## Mô tả

Chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận ở cá nóc nhím chấm vàng là 34&nbsp;cm. Tuy nhiên, cá thể duy nhất được thu thập ở Thổ Nhĩ Kỳ có chiều dài tổng thể đạt đến 46,5&nbsp;cm.

Chúng có màu nâu xám sẫm, bụng trắng, được phủ đầy các gai nhỏ và cứng. Thân nổi bật với các đốm màu vàng cam ở gốc các gai trên lưng, còn đốm ở gai dưới bụng có màu đen. Các vây màu xám.

Số tia vây ở vây lưng: 11–13; Số tia vây ở vây hậu môn: 10–12; Số tia vây ở vây ngực: 20–22; Số tia vây ở vây đuôi: 8.

## Sinh thái học
Theo kết quả khảo sát ở Việt Nam vào năm 2004–2005 thì chưa thấy độc tính ở cá nóc nhím chấm vàng, nhưng điều này không có nghĩa là trong tương lai chúng hoàn toàn không có độc.

Cá nóc nhím chấm vàng có thể hoạt động cả về đêm. Thức ăn của chúng là các loài thủy sinh không xương sống có vỏ cứng. Mặc dù cá trưởng thành sống ở tầng đáy, cá bột lại sống ở gần mặt nước.

## Tham khảo
Cá nóc ba răng

**Cá nóc ba răng**, tên khoa học ***Triodon macropterus***, là một loài cá nóc, các loài còn sống duy nhất trong chi **Triodon** và họ **Triodontidae**. Các thành viên khác trong họ được biết đến từ các hóa thạch kéo dài trở lại Eocene.

Nó có nguồn gốc ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, nơi nó được tìm thấy ở độ sâu đến 300 mét (980&nbsp;ft). Tên của nó xuất phát từ tiếng Hy Lạp Tria có nghĩa là "ba" và odous có nghĩa là "răng", và đề cập đến ba răng hợp nhất tạo nên một cấu trúc mỏ.

Nó đạt chiều dài tối đa 54&nbsp;cm (21&nbsp;in). Nó có hình dạng đặc biệt, với một nắp bụng lớn bằng hoặc lớn hơn cơ thể của nó, nó bơm phồng với nước biển khi bị đe dọa.


File:Triodon macropterus JNC2989 Fresh.JPG|Mẩu vật sống, nửa nắp bụng mở rộng
File:Triodon macropterus JNC2989 Eye.JPG|Mắt
File:Triodon macropterus JNC2989 Spot.JPG|Eye-looking lateral black spot
File:Triodon macropterus JNC2989 Teeth.JPG|Răng
File:MHNT - Triodon bourse.jpg|Mẫu vật bảo tàng
File:Triodon.jpg|Vẽ bởi Cuvier


## Chú thích

## Tham khảo
* 
*
Poropuntius faucis

***Poropuntius faucis*** là một loài thuộc lớp Cá vây tia nằm trong chi *[[Poropuntius]]*.

## Tham khảo
Giải thưởng lớn của Cộng đồng Pháp ngữ

**Giải thưởng lớn của Cộng đồng Pháp ngữ** (tiếng Pháp: **Grand prix de la francophonie**) là  một giải thưởng do Viện hàn lâm Pháp trao hàng năm cho một tác phẩm của một nhân vật có đóng góp xuất sắc vào việc phát triển ngôn ngữ Pháp trong quốc gia mình hoặc trên toàn thế giới.

Giải này được "Quỹ quốc tế" (*Fondation internationale*), do chính phủ Canada mở ra năm 1986, được chính phủ Pháp, công quốc Monaco, vương quốc Maroc cùng nhiều khoản tặng dữ tư nhân khác bổ sung.

Có sự khác biệt về khoản tiền thưởng mỗi năm. Ngoài ra Viện hàn lâm Pháp cũng trao thêm huy chương bạc mạ vàng của Viện cho những người khác

## Những người đoạt giải
* 1986: Georges Schehadé
* 1987: Yoichi Maeda
* 1988: Jacques Rabemananjara
* 1989: Hubert Reeves
* 1990: Albert Cossery
* 1991: Léon-Joseph Suenens
* 1992: Nguyễn Khắc Viện
* 1993: Henri Lopes
* 1994: Mohammed Dib
* 1995: Salah Stétié
* 1996: Abdou Diouf
* 1997: Abdellatif Berbich
* 1998: Jean Starobinski
* 1999: Gunnar von Proschwitz
* 2000: Giovanni Macchia
* 2001: François Cheng
* 2002: Bronislaw Geremek
* 2003: Édouard J. Maunick
* 2004: Albert Memmi
* 2005: Jane Conroy
* 2006: Roland Mortier
* 2007: Élie Barnavi
* 2008: Lide Tan
* 2009: Thomas W. Gaehtgens
* 2010: Jean Métellus
* 2011: Abdellatif Laâbi
* 2012: Boualem Sansal
* 2013: Qiang Dong
* 2014: Fouad Laroui and Georges Banu
* 2015: Aminata Sow Fall
* 2016: Takeshi Matsumura

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*http://www.academie-francaise.fr/grand-prix-de-la-francophonie
Chi Đậu ván

**Chi Đậu ván**, tên khoa học ***Lablab***, là một chi thực vật có hoa trong họ Đậu.

## Các loài
* *[[Lablab prostrata]]* R.Br.	
* *[[Lablab purpureus]]* (L.) Sweet

## Chú thích

## Liên kết ngoài

* Forzza, R. C. 2010. Lista de espécies Flora do Brasil http://floradobrasil.jbrj.gov.br/2010 . Jardim Botânico do Rio de Janeiro, Rio de Janeiro. 
* Nasir, E. & S. I. Ali (eds). 1980-2005. Fl. Pakistan Univ. of Karachi, Karachi.
* Stevens, W. D., C. Ulloa Ulloa, A. Pool & O. M. Montiel. 2001. Flora de Nicaragua. Monogr. Syst. Bot. Missouri Bot. Gard. 85: i–xlii,.
* Zamora Villalobos, N. 2010. Fabaceae. 119(5): 395–775. In B. E. Hammel, M. H. Grayum, C. Herrera & N. Zamora Villalobos (eds.) Man. Pl. Costa Rica. Missouri Botanical Garden, St. Louis.
* Flora of China Editorial Committee. 2010. Flora of China (Fabaceae). 10: 1–642. In C. Y. Wu, P. H. Raven & D. Y. Hong (eds.) Fl. China. Science Press & Missouri Botanical Garden Press, Beijing & St. Louis.
Hải nhân (định hướng)

**Hải nhân** có thể chỉ:
*Một liên minh hải tặc xuất hiện tại Địa Trung Hải cuối thời kỳ đồ đồng: Hải nhân
*Một xã cũ thuộc thị xã Nghi Sơn, tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam: xã Hải Nhân (nay là một phần phường Tĩnh Gia).
Hatti (lãnh thổ)

**Hatti** là tên một vùng đất cổ thuộc khu vực trung tâm Anatolia, Thổ Nhĩ Kỳ ngày nay. Đây là nơi sinh sống của nhóm người Hattians, nhóm người cổ đại đã định cư tại Hatti từ trước thời vương triều Akkadian của vua Sargon Đại đế (thế kỷ 23 trước Công Nguyên). Tới khoảng năm 2000-1700 trước Công Nguyên, nhóm người Hattians dần dần bị sáp nhập vào dân tộc Ấn-Âu Hittites, dân tộc sau đó gắn liền với vùng đất Hatti.
## Chú thích
Hatti (định hướng)

**Hatti** có thể chỉ:
*Một vùng đất cổ nằm tại trung tâm Anatolia, Thổ Nhĩ Kỳ ngày nay: Hatti
*Một thị trấn thống kê (*[[census town]]*) của quận Raichur thuộc bang Karnataka, Ấn Độ: Hatti.
Dân tộc biển

**Dân tộc biển** (Sea Peoples hay Peoples of the Sea) được cho là một liên minh hải tặc xuất hiện vào cuối thời kỳ đồ đồng, có thể có nguồn gốc từ phía tây Anatolia (phần đất thuộc châu Á của Thổ Nhĩ Kỳ) hoặc từ phía nam châu Âu, cụ thể là khu vực Biển Aegea. Họ là những người di chuyển quanh vùng Địa Trung Hải và đã từng tấn công Thổ Nhĩ Kỳ, Syria, Canaan, Síp và Ai Cập cổ đại. Tuy nhiên các nhà sử học có rất ít thông tin về Dân tộc biển, do các thông tin có được từ các thư tịch cổ và qua nghiên cứu khảo cổ học là rất ít, vì vậy danh tính thực của họ vẫn chỉ là phỏng đoán.

Các tài liệu về Dân tộc biển chủ yếu được ghi chép vào giai đoạn cuối của Vương triều thứ 19 và trong 8 năm trị vì của Pharaon Ramesses III thuộc Vương triều thứ 20, khi họ cố gắng xâm lược lãnh thổ Ai Cập. Pharaon Merneptah nhắc đến Dân tộc biển bằng cụm từ "các quốc gia (hay dân tộc) ngoại bang của biển" (tiếng Ai Cập *n3 ḫ3s.wt n<.t> p3 ym*) trên bức chạm khắc lớn tại khu vực đền Karnak. Hầu hết các học giả đều cho rằng Dân tộc biển đã xâm lược cả khu vực Hatti và khu vực Levant.

Các Dân tộc biển được người Ai Cập cổ ghi nhận bao gồm tộc Ekwesh, có thể là một nhóm người Hy Lạp cổ đại; tộc Teresh; tộc Tyrrhenians, có thể là tổ tiên người Etruscans; tộc Lukka, một dân tộc vùng Anatolia có thể là tiền thân của người Lycia và tiếng Lycian; tộc Sherden, có thể là một dân tộc vùng Sardinia; tộc Shekelesh, có thể là dân tộc Sicels thuộc đảo Sicily, Italia; tộc Peleset, có thể là biến âm Ai Cập của tộc Philistines đến từ đảo Crete, và là tộc lớn duy nhất thuộc Dân tộc biển đã tới định cư tại khu vực Levant.
## Chú thích
Andronikos V Palaiologos

**Andronikos V Palaiologos** (hoặc **Andronicus V Palaeologus**) () (1400 – 1407) là đồng hoàng đế của Đế quốc Đông La Mã với cha mình Ioannes VII Palaiologos.

## Tiểu sử
Andronikos V Palaiologos được biết là đứa con trai duy nhất  của Hoàng đế Ioannes VII Palaiologos và Irene Gattilusio, con gái của Francesco Gattilusio. Vào lúc cậu bé vừa sinh ra đời thì Ioannes VII đã là nhiếp chính của Đế quốc Đông La Mã cho người chú Manuel II Palaiologos. Vào một ngày không rõ, có lẽ sau khi cha của cậu định cư ở Thessaloniki, Andronikos V được tuyên bố là đồng hoàng đế trên danh nghĩa vào khoảng năm 1403/1404. Tuy nhiên ấu đế lại mất sớm hơn cha mình có lẽ vào khoảng năm 1407. Tình hình chính sự của cả hai cha con Ioannes VII và Andronikos V là hoàn toàn danh dự và họ phải là đồng hoàng đế có tài trị quốc (mặc dù Ioannes VII đã trị vì khi là hoàng đế vào năm 1390 và là nhiếp chính vương ở Constantinopolis từ năm 1399 đến 1403).

## Tham khảo

**[[Từ điển Oxford về Byzantium]]*, Oxford University Press, 1991.
*G. Dennis, "An unknown Byzantine Emperor", *JÖBG* 16 (1967)
*N. Oikonomides, "John VII Palaeologus and the Ivory Pyxis at Dumbarton Oaks", *DOP* 31 (1977)
Thiết đậu

**Thiết đậu** hay còn gọi **đậu lăng** (danh pháp khoa học: ***Lens culinaris***), là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Friedrich Kasimir Medikus miêu tả khoa học đầu tiên năm 1787.

Thiết đậu là một phần của chế độ ăn của con người từ thời kỳ đồ đá mới tiền gốm, là một trong những cây họ đậu đầu tiên được thuần hóa ở vùng Cận Đông. Bằng chứng khảo cổ cho thấy con người đã ăn đậu lăng 9.500 đến 13.000 năm trước đây.

Loài này có quả đậu ăn được. Nó là cây mọc thành bụi rậm rạp, sống một năm, cao khoảng  với các hạt hình thấu kính. Mỗi quả đậu thường chứa 2 hạt.

Các giống thiết đậu gieo trồng có nguồn gốc từ phân loài hoang dã *L. culinaris* subsp. *orientalis*, mặc dù các phân loài khác cũng có thể đóng góp một số gen. Không giống như tổ tiên hoang dại, thiết đậu thuần hóa có quả đậu không nứt và hạt không ngủ đông.

## Phân loài
**Lens culinaris* subsp. *microsperma* (Baumg.) N.F.Mattos, 1971
**Lens culinaris* subsp. *odemensis* (Ladiz.) M.E.Ferguson, Maxted, van Slageren & L.D.Robertson, 2000
**Lens culinaris* subsp. *orientalis* (Boiss.) Ponert, 1972
**Lens culinaris* subsp. *tomentosus* (Ladiz.) M.E.Ferguson, Maxted, van Slageren & L.D.Robertson, 2000

## Sản xuất

Năm 2016, sản xuất đậu lăng toàn cầu là 6,3 triệu tấn, với Canada chiếm 51% và Ấn Độ chiếm 17% sản lượng toàn cầu (xem bảng).

Saskatchewan là khu vực sản xuất lớn nhất tại Canada (95% sản lượng toàn Canada). Năm 2016, Thống kê Canada thông báo sản lượng đạt 3,2 triệu tấn, thu hoạch từ diện tích .

## Hình ảnh

Tập tin:3 types of lentil.jpg
Tập tin:Lens culinaris seeds.jpg
Tập tin:87 Ervum lens L.jpg
Tập tin:Bley, Botanisches Bilderbuch 25.jpg


## Chú thích

 
## Liên kết ngoài
* 
* 

***[http://www.cwrdiversity.org/checklist/genepool-details.php?id%5B%5D=9& Crop Wild Relatives Inventory]** reliable information source on where and what to conserve *ex-situ*, regarding ***Lens*** genepool
* All types of lentils & uses 
* Lentils - Country Production, Consumption, Exports, and Imports Statistics
* Alternative Field Crops Manual: Lentil

## Nghiên cứu thêm
*Alan Davidson, *The Oxford Companion to Food*. ISBN 0-19-211579-0
* S S Yadav et al. *Lentil: An Ancient Crop for Modern Times*. (2007). Springer Verlag. ISBN 9781402063121.
Phạm Nam Tào

**Phạm Nam Tào** là một Trung tướng Công an nhân dân Việt Nam. Ông sinh tại Xã Tịnh Minh, huyện Sơn Tịnh, Quảng Ngãi. Ông nguyên là Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát, Bộ Công an Việt Nam.

Năm 2007, ông được thăng quân hàm từ Thiếu tướng lên Trung tướng Công an nhân dân Việt Nam cùng 11 người khác là Trần Đại Quang, Trương Hòa Bình, Đặng Văn Hiếu, Trịnh Lương Hy, Hoàng Đức Chính, Sơn Cang, Lê Văn Thành, Phạm Văn Đức, Nguyễn Xuân Xinh, Vũ Hải Triều, Nguyễn Văn Thắng.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Về thăm "vùng đất tướng" , Báo Quảng Ngãi.
Cá sấu mõm dài

**Cá sấu mõm dài** có thể là:

* Một tên gọi khác của Cá láng đốm.
* Tên của Họ Cá sấu mõm dài.
Mạc Vân thi xã

**Mạc Vân thi xã** hay **Tùng Vân thi xã** là một tao đàn thơ văn do Tuy Lý Vương Nguyễn Phúc Miên Trinh và Tùng Thiện Vương Nguyễn Phúc Miên Thẩm nhà Nguyễn đồng sáng lập. Đây là một hội thơ nổi tiếng của Cố đô Huế ngày xưa. Hội thơ này thường họp tại **Ký Thưởng Viên** (hiện nay là phủ Tuy Lý Vương trong Thành phố Huế).

Người đứng đầu thi đàn này là Tùng Thiện Vương Miên Thẩm, còn được gọi là *"Tao đàn nguyên súy"*. Ông Miên Thẩm là người nổi tiếng tấm lòng chân thực, khiêm tốn, phóng khoáng; không hề phân biệt địa vị, tuổi tác hay sang hèn. Nhờ vậy Tùng Vân xã (còn được gọi là Mặc Vân thi xã) tập hợp được nhiều danh sĩ đương thời, trong đó có Nguyễn Văn Siêu, Cao Bá Quát, Hà Tôn Quyền, Phan Thanh Giản, Nguyễn Đăng Giai... và nhiều hoàng thân quý tộc, các anh em của Tùng Thiện Vương như Thọ Xuân Vương Miên Định, Hàm Thuận Quận Công Miên Thủ, Tuy Lý Vương Miên Trinh, Tương An Quận Vương Miên Bửu, Hoằng Hóa Quận Vương Miên Triện,...

Tao đàn hoạt động khá sôi nổi, có nhiền áng thơ văn hay. Nhiều người đương thời đã so sáng nó với Hội Tao Đàn của vua Lê Thánh Tông triều Hậu Lê. Nhân Sùng Khánh, là một danh sĩ cũng Trung Quốc, từng đến thăm" Mạc Vân Thi Xã" ở "Ký Thưởng Viên"; ông có viết mấy đoạn thơ tặng ông Nguyên Thẩm như sau:
::Phân tài trực bách Ngụy Tào Thực
::Ái khách cách siêu Tề Mạnh Thường.
Dịch nghĩa:
::So tài năng chẳng kém gì Tào Thực thời Ngụy
::Yêu khách còn hơn cả Mạnh Thường thời Tề

## Chú thích
Tucker XP-57

**Tucker XP-57** là tên định danh của một loại máy bay tiêm kích hạng nhẹ đề xuất dành cho Quân đoàn Không quân Lục quân Hoa Kỳ (USAAC) vào năm 1940.

## Tính năng kỹ chiến thuật (XP-57)

## Xem thêm

## Tham khảo
Northrop F-15 Reporter

**Northrop F-15 Reporter** (sau là **RF-61**) là một loại máy bay trinh sát không ảnh không vũ trang. Dựa trên loại tiêm kích đêm Northrop P-61 Black Widow, đây là loại máy bay trinh sát không ảnh sử dụng động cơ piston cuối cùng được thiết kế chế tạo cho Không quân Hoa Kỳ.

## Biến thể

;XF-15:.
;XF-15A: 
;F-15A Reporter
;RF-61C Reporter:

## Quốc gia sử dụng

;
* Không quân Hoa Kỳ

## Tính năng kỹ chiến thuật (P-61B-20-NO)

## Xem thêm

## Tham khảo
### Ghi chú

### Tài liệu

* Balous, Miroslav. *Northrop P-61 Black Widow & F-15 Reporter*(bilingual Czech and English). Prague, Czechia: MBI Publications, 2nd edition 2003. ISBN 80-86524-04-3.
* Bridgeman, Leonard. "The Northrop Black Widow." *Jane's Fighting Aircraft of World War II*. London: Studio, 1946. ISBN 1-85170-493-0.
* Davis, Larry and Dave Menard. *P-61 Black Widow in Action (Aircraft number 106)*. Carrollton, Texas: Squadron/Signal Publications, Inc., 1990. ISBN 0-89747-248-9.
* Jackson, Robert. *The Encyclopedia of Military Aircraft*. Bath, UK: Parragon Publishing, 2006. ISBN 1-4054-2465-6.
*
* Johnsen, Frederick A. *Darkly Dangerous: The Northrop P-61 Black Widow Night Fighter*. Washington, DC: Bomber Books, 1981. ISBN 0-284-34247-6 .
* Kolln, Jeff. *Northrop's Night Hunter: P-61 Black Widow*. North Branch, MN: Specialty Press, 2008. ISBN 1-58007-122-8.
* Kolln, Jeff. *The 421st Night Fighter Squadron in World War II*. Atglen, Pennsylvania: Schiffer Military Books, 2001. ISBN 0-7643-1306-1.
* Pape, Garry R., John M. and Donna Campbell. *Northrop P-61 Black Widow - The Complete History and Combat Record*. St. Paul, Minnesota: Motorbooks International, 1991. ISBN 0-87938-509-X.
* Pape, Garry R. and Ronald C. Harrison. *Queen of the Midnight Skies: The Story of America's Air Force Night Fighters*. Atglen, Pennsylvania: Schiffer Publishing, 1992. ISBN 0-88740-415-4.
* Shulenberger, Eric. *Deny Them the Night Sky - A History of the 548th Night Fighter Squadron*. Seattle, Washington: Shulenberger Publishing, 2005. ISBN 978-0-9767355-0-2.
* Thompson, Warren. *P-61 Black Widow Units of World War 2*. Botley, Oxford, UK: Osprey Publishing, 1998. ISBN 1-85532-725-2.
* Thompson, Warren. *Northrop P-61 Black Widow: WarbirdTech Volume 15*. North Branch, MN: Specialty Press, 1998. ISBN 0-933424-80-9.
* Thompson, Warren. "Northrop P-61 Black Widow". *Wings of Fame*. Volume 15, 1999, pp.&nbsp;36–101. London: Aerospace. ISBN 1-86184-033-0.
* Wilson, Stewart. *Aircraft of WWII*. Fyshwick, ACT, Australia: Aerospace Publications Pty. Ltd., 1998. ISBN 1-875671-35-8.
* Zbiegniewski, Andre R. *421 NFS 1943–1947* (Bilingual Polish and English). Lublin, Poland: Kagero, 2004. ISBN 83-89088-47-9.

## Liên kết ngoài

* Joe Baugher's F-15 page 
* Baugher P-61 index page 
* P-61 Restoration Project at the Mid-Atlantic Air Museum in Reading, Pennsylvania.
* Warbirds Resource Group
* Warbird Registry: P-61 Black Widow
Vultee XP-68 Tornado

**Vultee XP-68 Tornado** là một mẫu máy bay tiêm kích đánh chặn tầng cao đề xuất của Hoa Kỳ. Nó được thiết kế dựa trên loại XP-54 Swoose Goose, được trang bị động cơ Wright R-2160 Tornado.

## Xem thêm

## Tham khảo

* Andrade, John M. *U.S. Military Aircraft Designations and Serials since 1909*. Earl Shilton, Leicester, UK: Midland Counties Publications, 1979. ISBN 0-904597-21-0 (Hardcover), ISBN 0-904597-22-9 (Softcover).
* Angelucci, Enzo and Peter Bowers. *The American Fighter, The Definite Guide to American Fighter Aircraft from 1917 to the Present*. New York: Orion Books, 1987. ISBN 0-517-56588-9.
* Thompson, Jonathan. *Vultee Aircraft 1932–1947*. Santa Ana, CA; Narkiewicz/Thompson, 1992. ISBN 0-913322-02-4.
* Wagner, Ray. *American Combat Planes of the 20th Century: A Comprehensive Reference*. Reno, Nevada: Jack Bacon & Co, 2004. ISBN 0-930083-17-2.

## Liên kết ngoài
* Vultee XP-68 Fact Sheet at the National Museum of the USAF
* Vultee XP-68
Curtiss XP-71

**Curtiss XP-71** là một loại máy bay tiêm kích hộ tống hạng nặng đề xuất, dành cho không quân Hoa Kỳ năm 1941.

## Tính năng kỹ chiến thuật (XP-71, theo thiết kế)

## Xem thêm

## Tham khảo
;Chú thích

;Tài liệu

* Dorr, Robert F. and Donald, David. *Fighters of the United States Air Force*. London: Temple, 1990. ISBN 0-600-55094-X.
* Jones, Lloyd S. *U.S. Fighters: Army-Air Force 1925 to 1980s*. Fallbrook, California: Aero Publishers, Inc., 1975. ISBN 0-8168-9200-8. 

## Liên kết ngoài