open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Quái vật Gila

**Quái vật Gila** (tên khoa học: ***Heloderma suspectum***,  ) là một loài thằn lằn độc nguồn gốc ở tây nam Hoa Kỳ và tây bắc bang Sonora của Mexico. Nó là một loài thằn lăn nặng nề di chuyển chậm, dài tới 60&nbsp;cm (2,0&nbsp;ft), quái vật Gila là thằn lằn có nọc độc bản địa Mỹ và là một trong hai loài thằn lằn có nọc độc đã được biết đến ở Bắc Mỹ, loài còn lại là thằn lằn đính cườm (*[[Heloderma suspectum|H. horridum]]*). Mặc dù quái vật Gila có nọc độc, nhưng bản chất chậm chạp của nó có nghĩa là con người ít bị nó mối đe dọa. Tuy nhiên, nó có một danh tiếng đáng sợ và đôi khi bị giết chết dù đã được bảo vệ bởi pháp luật bang Arizona.

## Phân bố và môi trường sống

Quái vật Gila được tìm thấy tại tây nam Hoa Kỳ và México, một phạm vi bao gồm Sonora, Arizona, các phần của California, Nevada, Utah và New Mexico (nhưng không bao gồm Baja California). Chúng sinh sống ở bụi rậm, các sa mạc có cây mọng nước và rừng gỗ sồi, tìm nơi trú ẩn trong hang hốc, bụi rậm, và dưới các hốc đá ở vị trí dễ tiếp cận hơi ẩm. Trên thực tế, quái vật Gila có vẻ thích nước và có thể thấy chúng ngâm mình trong vũng nước sau cơn mưa mùa hè. Chúng tránh sống trong khu vực đất phẳng thoáng rộng và đất nông nghiệp.

## Sinh thái học
Quái vật Gila dành 90% thời gian của chúng dưới lòng đất trong hang đá hoặc nơi trú ẩn. Nó hoạt động vào buổi sáng vào mùa khô (mùa xuân và đầu mùa hè), sau đó vào mùa hè, chúng có thể hoạt động vào những đêm ấm áp hoặc sau cơn giông. Nó duy trì một nhiệt độ bề mặt cơ thể khoảng 30&nbsp;°C (86&nbsp;°F). Quái vật Gila chạy chậm, nhưng có sức chịu đựng tương đối cao và khả năng háo khí tối đa (VO<sub>2</sub> tối đa). Chúng bị cả chó sói đồng cỏ Bắc Mỹ lẫn các loại chim ăn thịt săn bắt.

### Chế độ ăn uống
Quái vật Gila ăn thịt các loại chim, thú, ếch, thằn lằn, côn trùng nhỏ và xác thối rữa. Quái vật Gila chủ yếu ăn chim và trứng bò sát, và ăn không thường xuyên (chỉ 5-10 lần một năm trong tự nhiên), nhưng khi nó ăn, có thể ăn lên đến một phần ba khối lượng cơ thể của nó.

Con mồi có thể bị nghiền nát đến chết nếu lớn hoặc ăn sống nếu nhỏ, nó bị nuốt đầu vào trước và bị nuốt vào nhờ các cơn co và gập cong cổ. Điều bất thường là ngay sau khi thức ăn đã bị nuốt, quái vật Gila ngay lập tức lại tiếp tục búng lưỡi và thể hiện hành vi tìm kiếm, có thể là kết quả của lịch sử tìm kiếm con mồi ẩn nấp trong bụi như trứng và chim non trong tổ. Quái vật Gila có thể trèo cây và xương rồng để tìm kiếm trứng.

## Tình trạng bảo tồn
Phá hoại môi trường đã tác động xấu đến số lượng quái vật Gila. Năm 1952, chúng trở thành loài động vật có độc đầu tiên được pháp luật bảo vệ. Quái vật Gila được IUCN liệt kê là loài sắp bị đe dọa. Năm 1963, vườn thú San Diego trở thành vườn thú đầu tiên cho quái vật Gila sinh sản thành công trong điều kiện giam cầm.

## Bộ sưu tập

File:Heloderma suspectum 'suspectum'.jpg
File:Heloderma suspectum 'suspectum' 2.jpg
File:Heloderma suspectum 'suspectum' 3.jpg


## Chú thích

## Tham khảo

* 
*  Online.pdf
* 
*  
* 
* 
* 
*
Rắn bông súng

**Rắn bông súng** (tên khoa học: ***Enhydris enhydris***), là một loài rắn có nọc độc nhẹ của châu Á.Gọi là rắn bông súng do chúng thường di chuyển trên lá súng.

## Phân bố
Đông nam Trung Quốc, Indonesia (Bangka, Belitung, Java, Kalimantan, Sulawesi, Sumatra, We); 
, Bangladesh; Campuchia; trung nam Ấn Độ; Lào; 
, Malaysia (Malaya và Đông Malaysia, Borneo, Pulau Tioman; 
, Myanmar (Burma); Nepal; Pakistan; 
, Singapore (?); Sri Lanka; Pulau Bangka, Thái Lan; Việt Nam

## Chú thích

## Tham khảo
*Boulenger, George A. 1890 The Fauna of British India, Including Ceylon and Burma. Reptilia and Batrachia. Taylor & Francis, London, xviii, 541 pp.
*Schneider, J. G. 1799 Historiae Amphibiorum narturalis et literariae. Fasciculus primus, continens Ranas. Calamitas, Bufones, Salamandras et Hydros. Jena, 266 S.
*Stuart, B.L.; Smith, J.; Davey, K.; Din, P. & Platt, S.G. 2000 Homalopsine watersnakes. The harvest and trade from Tonle Sap, Cambodia. Traffic Bull. 18 (3): 115-124

## Liên kết ngoài
*Homalopsinae.com 
*Acrochordus.com--Includes Information on Enhydris also 
*itgmv1.fzk.de
Ruth Simon

**Ruth Simon** sinh khoảng năm 1962 là một nhà báo người Eritrea đã đoạt Giải Tự do Báo chí Quốc tế năm 1998.

## Sự nghiệp
Simon cộng tác với Mặt trận Giải phóng Nhân dân Eritrea trong thời kỳ Chiến tranh giành độc lập Eritrea, phụ trách việc in ấn bí mật những tài liệu của Phong trào. Bà cũng làm trưởng biên tập viên tạp chí *Bana* của *"Hiệp hội Tái hội nhập Nữ chiến binh du kích Eritrea"*.

## Bị giam tù
Sau chiến tranh, bà bị chính phủ Eritrea bắt ngày 25.4.1997 khi đang làm thông tín viên cho hãn thông tấnAFP. Ủy ban bảo vệ các nhà báo nói rằng bà bị bắt vì tường thuật một tuyên bố được cho là của tổng thống Isaias Afewerki là các binh sĩ Eritrean chiến đấu chung với các nhóm nổi dậy người Sudan. Ngày hôm sau bài tường thuật của bà, Mặt trận Nhân dân vì Dân chủ và Công lý thuộc đảng của Afewerki, đã đưa ra một tuyên bố gọi đó là một "sự xuyên tạc trắng trợn" và nói rằng các lực lượng Eritrea không tham gia vào cuộc Nội chiến Sudan lần thứ hai.

Simon là nhà báo đầu tiên bị bắt giữ ở Eritrea từ khi nước này độc lập 4 năm trước đây. Simon bị giam tù mà không đưa ra tòa án xét xử cho tới tháng 5 năm 1998, khi Afewerki tuyên bố là phóng viên này sẽ bị truy tố ra tòa và rằng Eritrea sẽ kiện hãng thông tấn AFP về tội loan truyền tin sai lầm thông qua "người được gọi là đại diện". Tổ chức Phóng viên không biên giới có trụ sở ở Paris cũng như "Nhóm Công tác Liên Hợp Quốc về việc giam giữ tùy tiện" (*United Nations Working Group on Arbitrary Detention*) và "Ủy ban bảo vệ các nhà báo" đã kháng án nhân danh bà. Ngày 29.12.1998, Simon đã được thả ra mà không hề bị truy tố trước tòa án.

## Đời tư
Ruth Simon đã kết hôn và ly dị. Bà có ba người con.

## Giải thưởng
Tháng 11 năm 1988, Simon được Ủy ban bảo vệ các nhà báo trao Giải Tự do Báo chí Quốc tế vắng mặt. Bà là nhà báo Eritrea đầu tiên đoạt được giải này.

## Tham khảo
Cá trà sóc

**Cá trà sóc** (danh pháp khoa học: ***Probarbus jullieni***) là một loài cá vây tia nước ngọt trong họ Cyprinidae.

Nó được tìm thấy ở Campuchia, Lào, Malaysia, Thái Lan và Việt Nam.

Nó khá lớn, đạt chiều dài 150&nbsp;cm (59&nbsp;in) và cân nặng 70&nbsp;kg (150&nbsp;lb), và cư trú chủ yếu ở dòng chính của các con sông lớn như sông Mê Kông, sông Chao Phraya, sông Meklong hay sông Pahang và sông Perak.

Nó được coi là một cá thực phẩm tuyệt vời nhưng đắt tiền do tình trạng khan hiếm. Đánh bắt quá mức được coi là nguyên nhân chính cho tình trạng khan hiếm của nó.

## Mô tả
### Đặc điểm xác định
Loài cá này có nhiều đặc điểm nhận dạng. Đáng chú ý nhất là 5 sọc dọc trên đường bên của nó. Dễ nhận thấy, nó có râu hàm. Những cái râu này được sử dụng như cơ quan xúc giác gần miệng. Vì vậy, các râu này cho nó cảm giác về môi trường xung quanh tốt hơn. Để di chuyển, nó có một vây lưng với 1 gai và 13 tia vây mềm và 8 tia vây hậu môn. Tổng chiều dài tối đa của nó là khoảng 165&nbsp;cm và cân nặng tối đa là 70&nbsp;kg. Nó có thể sống tới 50 năm và dần dần phát triển về kích thước theo thời gian.

### Tập tính
Cá trà sóc ăn động vật có vỏ, tôm, và thực vật thủy sinh. Chúng có xu hướng ăn nhiều hơn vào mùa mưa, khi thức ăn dồi dào, và ít hơn vào mùa khô, khi thức ăn khan hiếm. Giống như nhiều loài cá sông khác, vào đời của nó phụ vào mưa gió mùa, có nghĩa là cá trà sóc chiếm các vùng khác nhau trong suốt cả năm tùy theo mùa.

### Sinh sản
Đây là loài cá di cư, và mô hình di cư của nó xoay quanh mùa sinh sản của nó. Cá trưởng thành di cư ngược dòng vào mùa khô để tạo thành cộng đồng sinh sản. Sau khi đẻ trứng xong, cá con mới nở bơi vào đồng bằng ngập lũ suốt mùa mưa. Điều này có nghĩa rằng mô hình di cư của nó xoay quanh sự thay đổi từ mùa khô sang mùa mưa. Mô hình di cư này quan trọng cho sự sống còn của loài nguy cấp này, nhưng có nhiều mối đe dọa tới môi trường sống của nó, chẳng hạn như nuôi trồng thủy sản và thủy điện đe dọa phát triển mô hình di cư này, và do đó ảnh hưởng tới sự tồn tại của chúng.

### Môi trường sống

Trong lịch sử, loài cá này được tìm thấy ở lưu vực sông sông Mê Kông, sông Irrawaddy, Chao Phraya, Meklong, Phahang, và Perak của Đông Nam Á, đặc biệt Thái Lan, Lào, Campuchia, Việt Nam, Myanmar và Malaysia. Hiện nay, cá trà sóc được tìm thấy chủ yếu ở lưu vực sông Mê Kông, tuy nhiên có một số quần thể nhỏ ở Phahang và Perak. Trong các lưu vực sông, cá trà sóc được tìm thấy ở các thác ghềnh chảy nhanh và hồ nước sạch. Vào mùa mưa, chúng sống ở các vùng nước sâu, nhưng vào mùa khô, cũng là của sinh sản mùa, chúng sống trong vùng nước nông.

## Xem thêm
*Cá tra dầu
*Đập Myitsone
*Đập Xayaburi
*Sông Mê Kông

## Hình ảnh

Mekong River watershed.png
Probarbus_jullieni.jpg


## Chú thích

## Tham khảo
* 
* 
*
*
Cá ét mọi

**Cá ét mọi** hay còn gọi là **cá éc** (tên khoa học ***Labeo chrysophekadion***), là một loài cá trong họ cá chép. Nó được tìm thấy ở sông Mekong và lưu vực sông Chao Phraya, bán đảo Mã Lai, Sumatra, Java và Borneo.

## Hình ảnh

Tập tin:Labeo chrysophekadion.jpg


## Chú thích

## Tham khảo
* Dân dã món "cá éc nướng mọi" vùng ngập lũ
* Độc đáo cá éc sông Hậu
* 
*
Hermann von Malotki

**Karl Hermann Hugo von Malotki** (24 tháng 12 năm 1830 tại Friedrichsfelde, huyện Bublitz &ndash; 14 tháng 9 năm 1911 tại Naumburg) là một Trung tướng quân đội Phổ-Đức, đã từng tham gia trong cuộc Chiến tranh Bảy tuần năm 1866 và cuộc Chiến tranh Pháp-Đức các năm 1870 &ndash; 1871.

## Tiểu sử
Hermann von Trzebiatowski sinh vào tháng 12 năm 1830, trong gia đình quý tộc cổ *[[Mlotk (gia tộc)|Malotki]]*, là con trai của Trung úy Johann Wilhelm von Malotki (1779 &ndash; 1831) với bà Karoline Sabine Wilhelmine von Kleist (1788 &ndash; 1880). Vào năm 1864, ông thành hôn với bà Helene Julie Pauline von Zastrow (1846 &ndash; 1922), con gái Trung tướng Julius von Zastrow (1802 &ndash; 1884). Cuộc hôn nhân đã mang lại cho họ 8 người con (4 trai, 4 gái).

## Tiểu sử
Sự nghiệp quân sự của ông khởi đầu vào năm 1843 khi ông trở thành một thiếu sinh quân ở Kulm, nhưng ngay từ năm 1846, ông đã chuyển vào trường thiếu sinh quân tại thủ đô Berlin.

Hai năm sau (1848), ông nhập ngũ quân đội Phổ với cấp hàm Chuẩn úy trong Trung đoàn Bộ binh số 2, sau đó năm 1849 ông trở thành Thiếu úy trong Trung đoàn Bộ binh số 14. Ông làm sĩ quan phụ tá từ năm 1853 cho đến năm 1857, được thăng cấp bậc Thiếu úy vào năm 1858, gia nhập Trung đoàn Bộ binh số 54 vào năm 1860 rồi được lên chức Đại úy và Đại đội trưởng vào năm 1860.

Trên cương vị này, Malotki đã tham gia chiến dịch Böhmen của cuộc Chiến tranh Bảy tuần với Áo vào năm 1866, chiến đấu trong các trận đánh ở Gitschin vào ngày 29 tháng 6 và Königgrätz vào ngày 3 tháng 7.

Hai năm sau (1868), ông được cắt cử sang Trung đoàn Phóng lựu số 89 và được lên quân hàm Thiếu tá vào năm 1870. Cùng năm đó, ông được giao tạm quyền chỉ huy Tiểu đoàn II.

Trong các năm 1870 &ndash; 1871, ông tham gia Chiến dịch tấn công Pháp, với các hoạt động quân sự tại Metz, Toul, Paris, Le Mans, Dreux, la Madeleine, Belleme, Villejouan, Morree và Connere.

Vào năm 1871, Malotki được bổ nhiệm làm Tư lệnh tạm quyền Tiểu đoàn III, sau đó ông được nhậm chức Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn II. Đến năm 1876, ông được thăng hàm Thượng tá và vào năm 1880, ông được lãnh chức Trung đoàn trưởng Trung đoàn Bộ binh số 69. Malotki được lên cấp Đại tá vào năm 1880 và được ủy nhiệm Chỉ huy trưởng Trung đoàn Bộ binh số 95 vào năm 1881. Sau đó, vào năm 1885, Malotki được lên chức Thiếu tướng, ba năm sau (1888) ông được gia phong hàm Trung tướng. Ông từ trần vào tháng 9 năm 1911.

## Phong thưởng
* 1866: Huân chương Đại bàng Đỏ hạng IV kèm theo Thanh kiếm
* 1870: Huân chương Thập tự Sắt hạng II
* 1883: Huân chương Vương miện hạng II
* 1888: Huân chương Đại bàng Đỏ hạng II đính kèm Thanh kiếm và Bó sồi
* 1895: Đại Thập tự của Huân chương Vương miện Wendischen
* 1907: Ngôi sao đính kèm vài Huân chương Chỉ huy (*Komturkreuz*) của Huân chương Gia tộc Sachsen-Ernestine

## Chú thích

## Tham khảo
* Kurt von Priesdorff: Soldatisches Führertum. Hamburg 1937–1942, Bd. 10, S. 255, Nr. 3200
Khoảng cách đồng chuyển động

**Khoảng cách đồng chuyển động** và **khoảng cách riêng**, trong Vụ Nổ Lớn, là hai khái niệm về khoảng cách có liên hệ với nhau.

Khoảng cách riêng là khoảng cách giữa hai vật thể đo bởi một thước đo nhất định tại cùng một thời điểm vũ trụ nhất định. Khoảng cách này sẽ tăng dần theo thời gian nếu vũ trụ giãn nở. Khoảng cách đồng chuyển động được quy ước là bằng với khoảng cách riêng tại thời điểm hiện tại, và được thiết kế để không thay đổi do sự giãn nở của vũ trụ, nếu hai vật thể vẫn "đứng yên" trong vũ trụ, hay "đồng chuyển động" trong vũ trụ giãn nở. Cụ thể, khoảng cách đồng chuyển động đo trong **hệ quy chiếu đồng chuyển động** gắn với **người quan sát đồng chuyển động** với sự giãn nở của vũ trụ. Người quan sát đồng chuyển động là người thấy vũ trụ, gồm phông bức xạ vũ trụ, là luôn đẳng hướng. 
## Xem thêm
*Mêtric Friedmann–Lemaître–Robertson–Walker
## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Distance measures in cosmology
*Ned Wright's cosmology tutorial
*iCosmos: Cosmology Calculator (With Graph Generation)
*Weinberg, Steven (1972)
*Peebles (1993)
*Davis and Lineweaver, Expanding Confusion
*Ned Wright's Javascript cosmology calculator
*General method, including locally inhomogeneous case and Fortran 77 software
*cosmdist-0.2.0 - command line and/or C hoặc Fortran library, based on GNU Scientific Library, for d_p, d_{pm}, t as functions of *z* and their inverses
Danh sách quốc gia châu Á theo tỉ lệ mặt nước

**Danh sách các quốc gia và vùng lãnh thổ châu Á theo tỉ lệ mặt nước** được thống kê dựa trên số liệu của The World FactBook của Mỹ và Liên Hợp Quốc, trong đó có một số cập nhật từ các chính phủ. Bảng thống kê gồm 2 cột chính: Tỉ lệ mặt nước và Tổng diện tích để dễ đối chiếu và so sánh.

Danh sách bao gồm thống kê 55 quốc gia và vùng lãnh thổ châu Á, trong đó có 48 quốc gia độc lập và 7 vùng lãnh thổ (Đài Loan, Hông Kông, Ma Cao, Lãnh thổ Ấn Độ Dương thuộc Anh, Abkhazia, Nam Ossetia, Nagorno-Karabakh).

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Countries of the world ordered by land area
Vạc (vật dụng)

:*Xem nghĩa khác tại [[Vạc (định hướng)]]*

**Vạc** một loại vật dụng cổ ở Việt Nam, có hình lòng chảo, có thể được dùng để nấu cơm hoặc thức ăn cho nhiều người trong những dịp lê hội. Vạc thường được đúc bằng đồng, và còn thường được gọi là **vạc đồng**. Vạc có thể được trưng bày ở những nơi công cộng như là tài sản chung của cộng đồng, biểu tượng cho sự thịnh vượng và uy quyền. Trong kinh thành Huế có các vạc của triều Nguyễn. Các thời đại vua khác ở Việt Nam cũng có vạc, như vạc Phổ Minh đời nhà Trần. Vạc cũng có thể được dùng để đun dầu và hành hình những phạm nhân, ví dụ như trong truyền thuyết về địa ngục của Trung Quốc hay thời vua Đinh Tiên Hoàng, trong đó phạm nhân sẽ bị thả vào **vạc dầu** đang được đun sôi.

## Ngoài Việt Nam

Nhiều vật dụng có hình dạng, cấu tạo và mục đích sử dụng tương tự như vạc đã xuất hiện nhiều nơi trên thê giới, người ta gọi là "nồi hầm". Trong văn hóa châu Âu, vạc được các phù thủy dùng để nấu các loại thuốc có phép lạ. Vật có hình dạng của vạc và bằng đồng, gắn với các biểu tượng văn hóa, được tìm thấy ở Thụy Điển, ứng với thời kỳ đồ đồng, hay Đan Mạch (vạc Gundestrup).

## Tham khảo

## Xem thêm
*Vạc Phổ Minh
*Vạc đồng (nhà Nguyễn)
*Vạc dầu đen (phim)

## Liên kết ngoài
María Luisa Fernanda của Tây Ban Nha

**Infanta María Luisa Fernanda của Tây Ban Nha** (ngày 30 tháng 01 năm 1832 - 02 tháng 02 năm 1897) là Infanta của Tây Ban Nha và Công tước phu nhân xứ Montpensier. Cô là con gái út của vua Fernando VII của Tây Ban Nha và người vợ thứ tư của ông Maria Cristina của Hai Sicilie, vương hậu nhiếp chính, cũng là cháu gái của mình.

## Gia phả



## Tham khảo
María Isabel của Orléans

**María Isabel của Tây Ban Nha, María Isabel của Orléans hay María Isabel de Orleans y Borbón** (tiếng Tây ban Nha: *María Isabel de Orleans y Borbón*; tiếng Pháp: *Marie-Isabelle d'Orléans*; 21 tháng 09 năm 1848 - 23 tháng 04 năm 1919), là một thành viên vương thất Tây Ban Nha. Bà cũng là một quý tộc Pháp với tước hiệu Vương tôn nữ của Orléans cũng như Bá tước phu nhân xứ Paris.

## Tiểu sử
María Isabel sinh ra ở Sevilla, cha mẹ cô là Vương tử Antoine của Pháp, Công tước xứ Montpensier và Infanta María Luisa Fernanda của Tây Ban Nha. Antoine là con trai út của Vua Louis-Philippe I, vị vua cuối cùng của Pháp, và Maria Amalia của Napoli và Sicilia. Infanta María Luisa là con gái của Vua Fernando VII của Tây Ban Nha và người vợ thứ tư Maria Cristina của Hai Sicilie. Tất cả 4 ông bà của cô và 7 trong số 8 ông cố của cô đều là thành viên của Vương thất Pháp thuộc Vương tộc Bourbon.

## Hôn nhân và hậu duệ
Vào ngày 30 tháng 5 năm 1864 tại Nhà thờ Thánh Raphael ở Kingston upon Thames, Vương quốc Anh, María Isabel khi đó mới 18 tuổi đã kết hôn với người anh họ Philippe của Orléans, người thừa kế ngai vàng nước Pháp với tên gọi **Philippe VII**. Họ có tất cả 8 người con:

* Amélie của Orléans (1865–1951). Cô kết hôn với Vua Carlos I của Bồ Đào Nha vào năm 1886.
* Philippe, Công tước xứ Orléans (1869–1926). Kết hôn với Nữ Đại vương công Maria Dorothea của Áo, con gái của Đại vương công Joseph Karl của Áo năm 1896,
* Hélène xứ Orléans (1871–1951). Cô kết hôn với Emanuele Filiberto, Công tước thứ 2 xứ Aosta vào năm 1895.
* Charles của Orléans (1875–1875).
* Isabelle của Orléans (1878–1961). Cô kết hôn với Jean xứ Orléans, Công tước xứ Guise vào năm 1899.
* Jacques d'Orléans (1880–1881).
* Louise của Orléans (1882–1958). Cô kết hôn với Carlo Tancredi của Hai Sicilie vào năm 1907. Thông qua con gái là María de las Mercedes của Hai Sicilie, bà là bà cố của Vua Felipe VI của Tây Ban Nha.
* Ferdinand của Orléans, Công tước xứ Montpensier (1884–1924). Ông kết hôn với *María Isabel González de Olañeta y Ibarreta, Nữ hầu tước thứ 3 xứ Valdeterrazo* vào năm 1921.

Vì vương thất Pháp phải sống lưu vong kể từ khi ông nội của họ là Vua Louis-Philippe I thoái vị vào năm 1848, María Isabel và chồng lần đầu tiên sống tại York House, Twickenham. Năm 1871, gia đình được phép quay trở lại Pháp, nơi họ sống ở Hôtel Matignon ở Paris và ở Château d'Eu ở Normandie.

Bá tước phu nhân xứ Paris được biết đến với thói quen hút xì gà khá nam tính và tham gia các môn thể thao dã ngoại, đặc biệt là bắn súng, nhưng có thể khiến mọi người ngạc nhiên về sự thanh lịch của bà trong những dịp trang trọng.

Năm 1886, họ buộc phải rời Pháp lần thứ hai. Năm 1894, chồng bà chết lưu vong tại Stowe House ở Buckinghamshire. María Isabel sống ở Château de Randan ở Pháp và qua đời năm 1919 tại cung điện của bà ở Villamanrique de la Condesa, gần Sevilla.

## Gia phả





## Tham khảo

* *Généalogie des rois et des princes* by Jean-Charles Volkmann Edit. Jean-Paul Gisserot (1998)
* "The Wandering Princess: Princess Hélène of France, Duchess of Aosta (1871-1951), by Edward Hanson.  Fonthill, 2017.
Sony Xperia Z1

**Sony Xperia Z1** là một chiếc điện thoại thông minh chạy hệ điều hành Android đến từ Sony Mobile, thuộc tập đoàn Sony.

Xperia Z1 được giới thiệu tại IFA 2013 và được phát hành đầu tiên tại Nhật Bản vào ngày 4 tháng 9 năm 2013. Nó chạy hệ điều hành Android 4.2.2 (Jelly Bean), có khả năng chống nước, chống bụi với chứng chỉ IP58 (có thể ngâm trong nước ở độ sâu 1,5m trong vòng 30 phút). Điều đặc biệt hơn cả là lần đầu tiên Sony mang tất cả những tinh hoa đặc trưng của các dòng sản phẩm giải trí khác của Sony lên một chiếc điện thoại thông minh với camera 20.7 megapixel cùng với ống kính Sony Lens G nổi tiếng trong các dòng máy ảnh kĩ thuật số

## Phần cứng
Xperia Z1 (144 x 77 x 8,5) sở hữu màn hình rộng 5 inch độ phân giải Full-HD (1920x1080), trang bị công nghệ Triluminios Mobile mới nhất.

Bên trong máy là bộ vi xử lý  Qualcomm Snapdragon S800, RAM 2GB, bộ nhớ trong 16GB và có thể mở rộng bộ nhớ bằng thẻ MicroSD.

Máy có màn hình 5 inch Full HD Triluminos, hỗ trợ X-Reality Mobile, vi xử lý Snapdragon S800 2,2Ghz, ram 2GB, bộ nhớ 16GB hỗ trợ thẻ nhớ đến 64GB. Camera có độ phân giải 20.7 megapixel cao nhất trong các dòng Xperia trước đây.

## Camera

Lần đầu tiên Sony mang những tinh hoa của một chiếc máy ảnh KTS vào một chiếc điện thoai thông minh. Cụ thế với camera độ phân giải 20.7 megapixel cảm biến Exmor RS kích thước 1/2,3 inch, ống kính G với góc rộng 27mm, khẩu độ F/2.0, có bộ xử lý ảnh Bionz, Sony hứa hẹn sẽ đem tới chất lượng hình ảnh ngang bằng với máy ảnh compact truyền thống.

Xperia Z1 còn có  camera  với những tính năng cao như Social Live-truyền video trực tuyến lên mạng xã hội, Info-eye-tự thêm thông tin địa danh vào khung hình sau khi chụp, Timeshift Burst-ghi lại tới 61 bức hình trước và sau khi ấn nút chụp 2s giúp người dùng chọn khoảnh khắc yêu thích nhất, cuối cùng là AR-Effect-thêm hiệu ứng thực tế ảo vào bức hình.

## Nguồn

## Liên kết ngoài
*
Galaxias olidus

***Galaxias olidus*** là một nhóm cá nước ngọt Galaxiidae tìm thấy ở tất cả các nơi ở đông nam Úc. Chúng tạo thành một phức hợp loài bí ẩn (cryptic species complex).

## Hình ảnh

Tập tin:Mountain Galaxias.jpg


## Chú thích

## Tham khảo
* 
* 
* 
* 
* McDowall, R.M. (2006) Crying wolf, crying foul, or crying shame: alien salmonids and a biodiversity crisis in the southern cool-temperate galaxioid fishes? *Rev Fish Biol Fisheries* **16:** 233–422.

## Liên kết ngoài
* Video of Mountain Galaxias in the Grampians National Park, Victoria, Australia
* Native Fish Australia - Mountain Galaxias page
Ethnologue

***Ethnologue: Languages of the World*** là một xuất bản phẩm điện tử với nội dung là các số liệu thống kê về ngôn ngữ và phương ngữ trên thế giới. Nó cung cấp thông tin về số lượng người sử dụng một ngôn ngữ, nơi sử dụng, phương ngữ, mối quan hệ ngôn ngữ học, bản dịch của Kinh thánh trong ngôn ngữ đó và ước lượng khả năng tồn tại của ngôn ngữ. Ấn bản 17 ra mắt năm 2013 thống kê 7.105 ngôn ngữ và phương ngữ. Các ấn bản từ 16 trở về trước được xuất bản dưới dạng bản in.

## Tổng quan
*Ethnologue* là xuất bản phẩm của SIL International (tên cũ là *Summer Institute of Linguistics*) - một tổ chức cung cấp dịch vụ ngôn ngữ học Kitô giáo nghiên cứu nhiều ngôn ngữ thiểu số. Xuất bản phẩm này còn làm việc với các cộng đồng ngôn ngữ để dịch các phần của Kinh Thánh ra ngôn ngữ bản xứ.

Năm 1984, *Ethnologue* ấn hành hệ thống mã ba chữ cái có tên gọi"SIL code"nhằm nhận diện các ngôn ngữ. Bộ mã này vượt xa quy mô so với tiêu chuẩn quốc tế ISO 639-1 ra đời trước đó. Năm 2002, Tổ chức tiêu chuẩn hóa quốc tế mời *Ethnologue* hợp tác tích hợp hệ thống mã của họ cho tương thích với mã quốc tế. Kết quả là hiện nay *Ethnologue* đang sử dụng tiêu chuẩn ISO 639-3.

Về cách hiểu"phương ngữ", *Ethnologue* đã nêu quan điểm ở đầu xuất bản phẩm"Không phải mọi học giả đều chia sẻ bộ tiêu chuẩn chung phân biệt 'ngôn ngữ' với 'phương ngữ'". *Ethnologue* tuân theo tiêu chuẩn do ISO 639-3 ấn định

Bên cạnh việc chọn tên chính cho một ngôn ngữ, *Ethnologue* còn cung cấp cho độc giả một số danh xưng mà người sử dụng ngôn ngữ, các chính phủ, người nước ngoài và các nước láng giềng dùng để gọi ngôn ngữ đó. Nó cũng cho biết lịch sử hình thành tên gọi của ngôn ngữ, dù cho tên gọi đó có tư cách chính thức, có hợp với đường lối chính trị hay có tính công kích.

Tác giả William Bright - khi còn làm biên tập biên của tạp chí học thuật *[[Language (tạp chí học thuật)|Language]]: Journal of the Linguistic Society of America* - đã cho rằng *Ethnologue* là thứ"không thể thiếu được đối với bất cứ kệ sách tham khảo nào về các ngôn ngữ trên thế giới".

## Các ấn bản
*Ethnologue* ấn bản mới được xuất bản định kỳ khoảng bốn năm một lần. Dưới đây là bảng liệt kê các ấn bản:

## Thống kê họ ngôn ngữ
Cách phân loại ngôn ngữ của *Ethnologue* dựa theo cách phân loại của William Bright (1992) trong bộ sách bốn tập *Oxford International Encyclopedia of Linguistics* (Nhà xuất bản Đại học Oxford, ) nhưng đi xa hơn do dựa vào nhiều nghiên cứu cá nhân khác.

## Xem thêm
* Danh sách ngôn ngữ
* Danh sách hệ ngôn ngữ

## Chú thích

## Liên kết ngoài
* Website ''The Ethnologue'' 
* How Linguists and Missionaries Share a Bible of 6,912 Languages, *The New York Times*, 19 tháng 7 năm 2005 
* ''Ethnologue'' 13  (1996), mã ngôn ngữ và tên gọi
ISO 639-1

**ISO 639-1:2002** - *Codes for the representation of names of languages — Part 1: Alpha-2 code* - là phần đầu tiên của chuỗi tiêu chuẩn ISO 639 do Tổ chức tiêu chuẩn hóa quốc tế ban hành dành cho mã ngôn ngữ. Phần 1 này bao quát các mã gồm hai chữ cái. Có tổng cộng 136 mã hai chữ cái được đăng ký. Các mã này đại diện cho những ngôn ngữ lớn trên thế giới.

Nhiều website đa ngôn ngữ - chẳng hạn như Wikipedia - dùng mã ngôn ngữ theo tiêu chuẩn ISO 639-1 để làm tiền tố cho các URL dẫn đến phiên bản ngôn ngữ tương ứng trên website đó. Chẳng hạn, phiên bản tiếng Việt của Wikipedia nằm tại địa chỉ vi.wikipedia.org, do mã ISO 639-1 của tiếng Việt là **vi**.

ISO 639 - tiêu chuẩn nguyên bản dành cho mã ngôn ngữ - được thông qua vào năm 1967 và được chia làm hai phần. Năm 2002, ISO 639-1 ra đời và thay thế cho tiêu chuẩn gốc. Mã cuối cùng được bổ sung vào tiêu chuẩn là mã ht đại diện cho tiếng Creole Haiti - bổ sung ngày 26 tháng 2 năm 2003. Việc sử dụng tiêu chuẩn này được Thẻ ngôn ngữ IETF khuyến khích.

Theo nguyên tắc, người ta không thêm mã ISO 639-1 mới cho ngôn ngữ nếu đã có mã ISO 639-2 cho nó. Do đó, các hệ thống dùng cả ISO 639-1 và ISO 639-2 (ưu tiên ISO 639-1) không cần phải đổi mã. Nếu đang dùng một mã ISO 639-2 nào đó để đại diện cho một nhóm ngôn ngữ thì mã đó có thể bị các mã ISO 639-1 mới của một vài ngôn ngữ nhất định gạt qua.

## Xem thêm
* Danh sách mã ISO 639-1

## Chú thích

## Liên kết ngoài
* ISO 639-1/RA
Mông đồng

**Mông đồng** hay **Mông đồng thuyền** (Chữ Hán: 艨艟船) là một loại thuyền chiến phổ biến và lâu đời của thủy quân phong kiến Việt Nam. Đây là loại thuyền chiến nhỏ, nhanh nhẹn nhưng trang bị đầy đủ, đóng góp lớn lao vào những chiến thắng của Việt Nam thời phong kiến.

## Lịch sử
*[[An Nam chí lược]]* của Lê Tắc cho rằng Đô hộ kinh lược sứ nhà Đường là Trương Châu đã chế ra thuyền mông đồng. Ông muốn cải thiện trang bị khí giới của lực lượng đồn trú nhà Đường vốn mỏng và thiếu, trong khi thuyền bè cũng chỉ có vài mươi chiếc, lại rất chậm chạp. Thuyền mông đồng mới chế ra "mau như gió", khiến cho các nước lân bang nể sợ. Đặc biệt trên thuyền có trang bị máy móc như máy bắn nỏ, chứng tỏ đây là một phương tiện chiến tranh chuyên dụng, đặc chủng.

Mông đồng tiếp tục cấu thành bộ phận đáng kể nhất trong thủy quân các triều đại Việt Nam tự chủ. Trần Phu nhà Nguyên nhắc tới loại thuyền đặc sắc này của nước ta trong *An Nam tức sự*. Ông cũng đề cập người nước ta biến tấu với loại thuyền này rất nhiều, cả về kích thước. Thuyền mông đồng ban đầu chỉ có 25 tay chèo và 23 chiến thủ, đến thời Trần, theo Trần Phu, đã có thuyền mông đồng có cả trăm tay chèo. Ký họa dân gian lẫn của du khách phương Tây thế kỷ 17 cho thấy những chiến hạm đồ sộ này được biên chế song song với các thuyền nhẹ cơ bản.

Thuyền mông đồng tiếp tục được sử dụng đến thời Nguyễn. Mông đồng là một trong số vài loại thuyền được khắc trên Chương Đỉnh ở Huế.

## Cấu tạo

*An Nam chí lược* ghi chép đại khái về cấu tạo của thuyền này:

'Châu khiến đóng thành kiểu thuyền mông đồng, 32 chiếc, mỗi chiếc chở thủy thủ 25 người, trạo phu 23 người, 2 cây nỏ bắn xe, thuyền chèo tới lui, mau như gió.'

Về cơ bản đây là loại thuyền chèo đáy nông ra vào sông lạch thuận tiện. Cấu trúc phổ biến không có sàn trên như galley của châu Âu, nhưng có thể các thuyền lớn hàng trăm tay chèo mới có sàn. Sập cho chỉ huy nằm phía mũi thuyền, giữa thuyền chất đầy các khí cụ cần thiết. Thuyền có mái gỗ để che tên đạn. Hình ảnh trên Chương Đỉnh cho thấy mái thuyền còn có thể thay thế bằng sàn gỗ để binh lính đứng chiến đấu bên trên. Trần Phu tả lại đuôi thuyền cao vút như cánh uyên ương.

Lê Tắc ghi chép nguyên thủy thuyền có 2 máy nỏ. Mô hình ở chùa Keo thế kỷ 17 cho thấy 2 cây nỏ đã được thay thế bằng 2 đại bác hướng ra phía mạn. Mạn thuyền không có đồ che chắn, nhưng để hở để bắn súng pháo.

Thích Đại Sán ghi trong *Hải Ngoại kỷ sự* (bản của Viện Đại học Huế, Uỷ ban phiên dịch sử liệu 1963, tr. 31) "thuyền sơn son láng bóng, soi mặt được, tả hữu đều 25 chèo, thủy quân đều rất mạnh mẽ, cửa khoang thuyền chạm long vân, sơn đỏ, trên che đệm có đằng văn, dưới trải chiếu lác mịn màu xanh lục, lò đốt kỳ nam, hộp vàng bày cau trầu, có đủ các thứ gối tựa, ống nhổ".

## Tham khảo
Đài thiên văn Hoàng gia Greenwich

**Đài thiên văn Hoàng gia Greenwich** là một đài thiên văn tại vùng Greenwich ở Luân Đôn, Anh.

Đài thiên văn này được xây dựng vào ngày 10 tháng 8 năm 1675, trong thời vua Charles II của vương quốc Anh. Cùng thời gian này, vua Charles II cũng đặt ra chức danh mới là *Astronomer Royal* (*AR*, hay "Nhà thiên văn Hoàng gia") với nhiệm vụ là "tính toán chi tiết sự chuyển động của các thiên thể, đo đạc vị trí của các ngôi sao trên thiên cầu và xác định chính xác các kinh tuyến nhằm phục vụ cho quá trình định hướng trong hàng hải". Người đầu tiên được bổ nhiệm chức danh AR là John Flamsteed. Tòa nhà đầu tiên được hoàn thành vào mùa hè năm 1676  và nó còn được gọi là "Nhà Flamsteed".

Kinh tuyến số 0 được chọn là đường kinh tuyến đi qua Đài thiên văn Hoàng gia Greenwich.

## Tham khảo

## Xem thêm

## Liên kết ngoài
Nguyễn Văn Vinh

**Nguyễn Văn Vinh** (biệt danh **Vinh tàu**; 14 tháng 7 năm 1942 – 25 tháng 2 năm 2026) là một cầu thủ và huấn luyện viên bóng đá Việt Nam. Ông từng đá cho đội Câu lạc bộ bóng đá Thể Công ở thập niên 60, 70 ông là huấn luyện viên của nhiều câu lạc bộ bóng đá Việt Nam, và hiện nay là chuyên gia bóng đá Việt Nam.

Ông qua đời ở tuổi 84 tại TP.HCM vào ngày 25 tháng 2 năm 2026.

## Tham khảo

## Chú thích
Korth Combat

**Korth Combat** là loại súng ngắn ổ xoay được thiết kế bởi hãng Korth Waffen tại Đức. Willie Korth đã tự thiết kế khẩu súng ổ xoay của mình từ cuối những năm 1950 và bắt đầu sản xuất nó từ năm 1965. Korth được xem là đại diện cho đỉnh cao của súng tại châu Âu, nó được làm với số lượng rất hạn chế với rất nhiều công gia công và chỉnh sửa cho phù hợp, 70% công việc được làm bằng tay kết quả là những khẩu này có giá đến vài ngàn USD hoặc EUR. Bù lại súng có độ chính xác cao, độ bền ấn tượng cũng như kiểu dáng gần giống khẩu Colt Python của Hoa Kỳ.

## Thiết kế
Korth được làm bằng một loại thép đặc biệt, công thức chế loại thép này được giữ độc quyền, nó cực kỳ chắc, bền và trông rất bóng bẩy. Súng giữ việc sạch sẽ khi hoạt động lâu hơn so với các loại súng ổ xoay khác, bụi khói thuốc súng sót lại sẽ ít bám được vào và bị đẩy ra ngoài theo cách nào đó để với 300 viên đạn được bắn mà vẫn chưa cần phải làm vệ sinh súng.

Ổ đạn của súng được đẩy sang một bên khi cần nạp đạn. Nút mở ổ đạn nằm ngay phía sau búa điểm hỏa, chỉ việc đẩy nó lên và ấn ổ đạn sang bên trái. Khi đã đẩy qua một bên ổ đạn có thể dễ dàng được tháo ra và thay ổ đạn mới vào nếu thấy cần còn không thì ổ đạn có một que đẩy tất cả vỏ đạn cũ ra ngoài ở phía trước. Hệ thống nhắm cơ bản của súng là điểm ruồi.

## Biến thể
***Combat**: Mẫu cơ bản sử dụng loại đạn 9×29mmR (.38 Special) và 9×33mmR (.357 S&W Magnum).
***Sport**: Mẫu dùng cho thể thao dùng đạn 5,6×15mmR (.22LR) và 5,6×26,8mm (.22WMR).
***Target**: Mẫu dùng cho thể thao có điểm ruồi có thể điều chỉnh và có thể thay các loại khe ngắm khác.

## Liên kết ngoài
* Korth Data
* http://world.guns.ru/handguns/double-action-revolvers/de/korth-e.html
*Giới thiệu sơ Korth
*Bắn thử Korth
MAS-49

**MAS-49** là một loại súng trường bán tự động nổi tiếng của Pháp. Phiên bản MAS-49 ban đầu được sản xuất với số lượng còn tương đối hạn chế (20.600 khẩu), trong khi đó phiên bản hiện đại hóa MAS-49/56 được sản xuất hàng loạt với số lượng lớn (275.240 khẩu) và cấp cho tất cả các chi nhánh của quân đội Pháp. Trong những năm phục vụ quân đội Pháp, MAS-49 và MAS 49/56 có danh tiếng là chính xác, bền bỉ, đa năng, đáng tin cậy, uy lực mạnh, tầm bắn xa, dễ nạp đạn, dễ tháo lắp, dễ lau chùi để bảo quản. MAS-49 và MAS-49/56 bị thay thế bởi súng FAMAS trong năm 1979.

## Lịch sử
MAS-49 được ra đời sau một loạt các cải tiến thiết kế nhỏ, còn gọi là phát triển "xoắn ốc", nơi các yếu tố nhỏ được thay đổi với các mô hình kế tiếp, chứ không phải là thay đổi quan trọng lớn. Các nguyên tắc của súng trường bán tự động Pháp phát triển từ nguyên mẫu MAS-38/39 và MAS-40, và MAS-44, và các mô hình nhỏ 44A, 44B và 44C. Mặc dù 50.000 khẩu MAS-44 đã được đặt hàng trong tháng 1 năm 1945, chỉ có 6.200 được giao cho Hải quân Pháp. MAS-49 được chính thức thông qua bởi quân đội Pháp trong tháng 7 năm 1949. Nó thay thế các bộ sưu tập đa dạng của MAS-36, Lee Enfield ,  M1917 và Karabiner 98k, và phục vụ người Pháp sau khi kết thúc Chiến tranh Thế giới II. Nó phục vụ quân đội Pháp trong các giai đoạn sau của cuộc chiến tranh Đông Dương lần thứ nhất, cũng như trong chiến tranh Algérie và khủng hoảng kênh đào Suez.

Một phiên bản cải tiến được gọi là MAS-49/56 đã được giới thiệu vào năm 1957 và kết hợp bài học kinh nghiệm từ chiến trường Algérie, Đông Dương, và cuộc khủng hoảng kênh đào Suez. Súng trường đã được rút ngắn hơn để cải thiện tính di động cho quân đội cơ giới, và một lưỡi lê đã được thêm vào.

Nỗ lực đã được thực hiện để thay thế MAS-49, dưới hình thức của MAS-54 và FA-MAS loại 62, nhưng không thành công. Việc sản xuất hàng loạt MAS-49/56 kết thúc vào năm 1978 và được thay thế bằng súng trường tấn công FAMAS dùng đạn cỡ 5,56 × 45mm. Những khẩu MAS-49/56 cuối cùng đã được rút khỏi phục vụ vào năm 1990.
## Các nước sử dụng
*
*
*
*
*
*
*
*
* Tịch thu từ trong tay Phiến quân Syria. Những khẩu súng MAS-36 và MAS-49 do Pháp sản xuất từ trước và sau Thế chiến II cũng rơi vào tay phiến quân. Một số khẩu vẫn còn khá mới, dường như không được sử dụng nhiều bởi phiến quân không có nhiều đạn cho loại súng này.

## Liên kết ngoài
*MAS-49 and MAS 49/56 (France)  - Modern Firearms
*Buddy Hinton French MAS 44 49 49/56 Collection (pictures)
*MAS 44-49 Manual 1953
*MAS 49 Manual 1950
*MAS 49 Manual 1951
*MAS 49 Manual 1953
*MAS 49 Manual 1970
*MAS 49/56 Manual 1974
*MAS 49/56 Pictorial 
*MAS-49 with 25 round magazine

## Chú thích

* Barnes, Frank C., *Cartridges of the World*, DBI Books Inc. (1989).
* Huon, Jean; *Proud Promise—French Semiautomatic Rifles: 1898–1979*, Collector Grade Publications, 1995. ISBN 0-88935-186-4.
* Smith, W.H.B.; *Small Arms of the World* (1967)
* Walter, John; *Rifles of the World, 3rd Edition* (2006)
Hình ảnh

:*Xem các nghĩa khác tại [[Hình ảnh (định hướng)]]*

Một bức **hình**, tấm **ảnh**, hay **hình ảnh** thứ ghi lại hay thể hiện/tái tạo được cảm nhận thị giác, tương tự với cảm nhận thị giác từ vật thể có thật, do đó mô tả được những vật thể đó.
## Đặc điểm
Hình ảnh có thể có hai chiều, như thể hiện trên tranh vẽ trên mặt phẳng, hoặc ba chiều, như thể hiện trên tác phẩm điêu khắc hoặc hologram. Hình ảnh có thể được ghi lại bằng thiết bị quang học – như máy ảnh, gương, thấu kính, kính viễn vọng, kính hiển vi do con người tạo ra, hoặc bởi các cơ chế tự nhiên, như mắt người hay mặt nước. Hình ảnh có thể được dùng theo nghĩa rộng, thể hiện bản đồ, đồ thị, nghệ thuật trừu tượng. Với nghĩa này, hình ảnh có thể được tạo ra mới hoàn toàn, thay vì ghi chép lại, bằng cách vẽ, tạc tượng, in ấn hay xây dựng bằng đồ họa máy tính. Hình ảnh tưởng tượng xuất hiện trong suy nghĩ của con người, tương tự như trí nhớ. *Hình ảnh chuyển động* có thể là phim, video, hoạt hình.
## Ý nghĩa
Hình ảnh có ý nghĩa đối với trí nhớ và kí ức, tâm trí và một hình ảnh có giá trị bằng hàng ngàn từ, theo các chuyên gia, não của con người ghi nhớ theo các hình ảnh nên nó sẽ dễ tiếp thu thông tin dưới dạng hình ảnh hơn Ngạn ngữ cổ có câu: "*Bạn sẽ quên những gì bạn nghe; bạn sẽ nhớ những gì bạn thấy; bạn sẽ hiểu những gì bạn làm*", ngạn ngữ Ả rập có câu: "*Một trí nhớ tốt không bằng một nét mực mờ*".

## Ảnh 2 chiều (2D)
Hình ảnh hai chiều (2D) là hình ảnh đại diện cho một thứ gì đó được thể hiện chỉ bằng hai chiều không gian. Thường có dạng hình chữ nhật. Tính đến năm 2022, ảnh 2D là định dạng phổ biến nhất.

## Ảnh 3 chiều (3D)
Ảnh 3 chiều (3D) ít phổ biến hơn hình ảnh hai chiều. Hình ảnh ba chiều đưa vào nhận thức của hệ thống thị giác về độ sâu để khắc họa thông tin thị giác một cách chính xác hơn.

## Xem thêm
* Hoạt hình
* Đồ họa máy tính
* Ảnh chụp
* Quay phim
* Tranh vẽ
## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* The B-Z Reaction: The Moving or the Still Image?
* FACE: Friends of Active Copyright Education 
* Library of Congress – Format Descriptions for Still Images
* Image Processing – Online Open Research Group
Nhái bầu hoa

**Nhái bầu hoa** (tên khoa học: ***Microhyla ornata***) là một loài ếch trong họ Microhylidae. Nó lưỡng cư được phân bố tại Kashmir, Nepal, bán đảo Ấn Độ và đảo Andaman và Nicobar, Sri Lanka và Bangladesh.

Chúng có thể được xác định bởi các dấu mũi tên điển hình trên lưng của chúng. Chúng thường có màu vàng nhạt với các miếng vá màu nâu sẫm. Loài này được tìm thấy trong cỏ trong nhiều môi trường sống khác nhau, từ đồng cỏ, thảo nguyên, và cây bụi nhiệt đới và cận nhiệt đới đến khu rừng nhiệt đới và cận nhiệt đới ẩm lá rộng, rừng lá rộng khô nhiệt đới và cận nhiệt đới và rừng lá kim nhiệt đới và cận nhiệt đới.

## Chú thích

## Tham khảo
* 
* Species account
Danh sách vườn quốc gia tại Rumani

Các khu bảo tồn tại Rumani bao gồm các vườn quốc gia, công viên tự nhiên và các khu dự trữ sinh quyển tổng cộng chiếm khoảng 5,18% diện tích của Rumani (12.360&nbsp;km ²), trong đó Đồng bằng sông Danube là khu bảo tồn chiếm gần một nửa diện tích (2.43% diện tích của Rumani).

## Danh sách
### Khu dự trữ sinh quyển
Có 3 khu dự trữ sinh quyển với tổng diện tích 6644.46&nbsp;km²:

### Vườn quốc gia
Có 13 vườn quốc gia tại Rumani, tổng diện tích là 3.158,6&nbsp;km 2:

### Công viên tự nhiên
Có 13 công viên tự nhiên với tổng diện tích 7.282,72&nbsp;km 2:

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Ếch cua

**Ếch cua** (Fejervarya cancrivora), trước đây (Rana cancrivora), là một loài ếch bản địa của khu vực Đông Nam Á bao gồm cả Đài Loan, Trung Quốc, Philippines và hiếm hơn như xa phía tây như Orissa ở Ấn Độ. Nó sống ở đầm lầy ngập mặn và đầm lầy và loài lưỡng cư hiện đại duy nhất được biết đến có thể chịu được nước mặn. Ở địa phương nó được ưa chuộng về chất lượng thực phẩm và thường được nuôi.

Ếch này có thể chịu được môi trường biển (ngâm trong nước biển trong thời gian ngắn hoặc lợ nước trong thời gian dài) bằng cách tăng sản xuất urê và duy trì như vậy.
## Tham khảo

*
*
*
*
*
Sinopec

**Tập đoàn Hóa chất và Dầu khí Trung Quốc** () hay **Sinopec Limited** () là công ty dầu khí của Trung Quốc có trụ sở tại Bắc Kinh, Trung Quốc. Sinopec là công ty lớn thứ năm thế giới xét về doanh thu. Tập đoàn mẹ của Sinopec Limited - Sinopec Group - là một trong những công ty dầu mỏ lớn nhất Trung Quốc có trụ sở tại quận Triều Dương, Bắc Kinh. Các ngành kinh doanh của Sinopec là khai thác, lọc, buôn bán khí và dầu; sản xuất và kinh doanh chất hóa dầu, sợi hoá học, phân bón hoá học và các sản phẩm hoá chất khác; lưu trữ và vận chuyển bằng đường ống dầu thô và khí thiên nhiên; kinh doanh xuất nhập khẩu dầu thô, khí thiên nhiên, các sản phẩm lọc hoá dầu và các hoá chất khác. Năm 2011, công ty xếp thứ 5 về doanh số trong Forbes Global 2000.

## Tham khảo
Sở thú Ueno

là một sở thú rộng  do chính quyền thủ đô Tokyo quản lý, nằm tại Taitō, Tokyo, Nhật Bản. Đây là vườn thú lâu đời nhất Nhật Bản, mở cửa ngày 20 tháng 3 năm 1882.

Vườn thú này nằm trong công viên Ueno, nơi có một số bảo tàng, một công viên giải trí nhỏ và nhiều điểm tham quan khác. Vườn thú đóng cửa vào thứ Hai (nếu thứ Hai là ngày lễ thì sẽ đóng cửa vào thứ Ba).

## Lịch sử
Khu đất này vốn dĩ thuộc về hoàng tộc, những đã được ban tặng (恩賜 *onshi* "ân tứ") cho chính quyền thành phố năm 1924 cùng với công viên Ueno nhân lễ thành hôn của thái tử Hirohito.

### Thế chiến thứ hai
Ngay sau vụ đánh bom Tokyo tháng 3 năm 1945, người Nhật đã đem bêu viên phi công Hoa Kỳ lái B-29 Ray "Hap" Hallora trong một chuồng hổ ở sở thú Ueno trong tình trạng khỏa thân để cho người dân đi bộ trước chuồng hổ và xem.

Lục quân Đế quốc Nhật Bản đã ra lệnh giết hết tất cả "những con thú hoang và nguy hiểm", cho rằng bom có thể đánh trúng sở thú và giải thoát những con thú hoang và chúng sẽ phá phách đường phố Tokyo. Những yêu cầu trì hoãn thi hành hoặc sơ tán những con thú đi nơi khác của nhân viên vườn thú đều bị từ chối. Các con vật chủ yếu bị hành quyết bởi thuốc độc, bóp cổ, hoặc đơn giản là để chúng chết đói.

## Những sửa chữa gần đây
Vườn thú tạo ra một môi trường tương tự nơi sống tự nhiên cho những loài động vật. Gần đầy, những chiếc chuồng kiểu cũ đã được thay thế bởi môi trường sống hiện đại, ví dụ như "Rừng Khỉ đột", được xây sau hai tai nạn gây xôn xao dự luận năm 1999.

## Tham khảo
Nhông hàng rào

***Calotes versicolor*** (tên tiếng Anh: *Oriental garden lizard*, changeable lizard tiếng Việt: *Nhông hàng rào, nhông rào*) là một loài thằn lằn được tìm thấy phân bố rộng rãi ở Châu Á nhưng hiện đang được xem xét lại. Nó cũng đã được du nhập ở nhiều nơi khác trên thế giới.

 
Nó là một loài ăn côn trùng và con đực có cổ màu đỏ tươi trong mùa sinh sản dẫn đến tên thông thường sai là "Nhông hút máu".

## Phân bố
Phạm vi bản địa của loài bao gồm Đông Nam Iran, Afghanistan, Pakistan, Nepal, Bhutan, Ấn Độ (bao gồm cả quần đảo Andaman và đặc biệt phổ biến ở Trung Ấn Độ), Sri Lanka (Tích Lan), Myanmar, Thái Lan, Tây Malaysia, Maldives, Việt Nam, Campuchia, đảo Pulo Condore, Nam Trung Quốc (Vân Nam, Quảng Đông, Quảng Tây, Hồng Kông, đảo Hải Nam), Indonesia (Sumatra), Mauritius (Reunion, Rodrigues). Nó đã được du nhập vào Oman, Singapore và Hoa Kỳ. Nó cũng đã được du nhập vào Singapore từ Malaysia và Thái Lan vào thập niên 1980. Tại Singapore, nó là một mối đe dọa cho loài nhông bản địa *[[Bronchocela cristatella]]*. Nhông hàng rào tương đối phổ biến và được tìm thấy trong một loạt các môi trường sống. Nó dường như thích ứng tốt với con người và do đó không bị gặp nguy hiểm.

## Chế độ ăn uống
Nhông hàng rào ăn chủ yếu là côn trùng và động vật có xương nhỏ, bao gồm cả động vật gặm nhấm và thằn lằn khác. Đôi khi, nhông hàng rào non không có kinh nghiệm có thể bị nghẹt thở do con mồi quá lớn. Chúng thỉnh thoảng cũng ăn thực vật. Chúng thường được tìm thấy trong bụi rậm ở môi trường sống thoáng đãng, bao gồm cả khu vực đô thị hóa cao.

## Sinh sản
Khoảng 10-20 trứng được đẻ và vùi lấp trong đất ẩm. Những quả trứng dài, hình con suốt và được bao phủ bởi một lớp da. Chúng nở trong khoảng 6-7 tuần. Chúng có thể sinh sản khi vào khoảng 1 tuổi.

## Bộ sưu tập

File:Indian Garden Lizard (Calotes versicolor) W2 IMG_0163.jpg|Sau khi ăn con mồi tại Narsapur, quận Medak, Ấn Độ. 
File:Indian Garden Lizard (Calotes versicolor) in AP W IMG_9906.jpg|Nhông đực tại hồ Pocharam, Andhra Pradesh, Ấn Độ.
File:Indian Garden Lizard (Calotes versicolor) in AP W IMG 3186.jpg|Tại Bhuvanagiri, Andhra Pradesh.
File:Indian Garden Lizard Calotes versicolor W2 IMG 6826.jpg|Nhông cái tại Khu bảo tồn thiên nhiên Krishna, Andhra Pradesh, Ấn Độ.
File:Indian Garden Lizard (Calotes versicolor) W2 IMG_1266.jpg|Tại Narsapur, quận Medak, Ấn Độ.
File:Calotes versicolor (Female) Garden Lizard spotted at Peddapuram 02.JPG|*Calotes versicolor* (cái) tại Peddapuram, Andhra Pradesh, Ấn Độ. 
File:Calotes versicolor (Garden Lizard) spotted at Madhurawada 01.JPG|*Calotes versicolor* tại Madhurawada, Visakhapatnam, Ấn Độ.
File:Oriental Garden Lizard, India.jpg|Kerala, Ấn Độ.
File:Calotes versicolor india.jpg|Chụp tại Pune, Maharashtra, Ấn Độ 
File:Garden lizard3.jpg|Nhông đực nhỡ tại Andhra Pradesh, Ấn Độ.
File:Oriental garden lizard.JPG|Nhông hàng rào tại Kathmandu, Nepal.
File:Oriental garden lizard.jpg|Nhông hàng rào tại Vellore, Tamil Nadu, Ấn Độ.


## Chú thích

## Tham khảo
*
Nyanasamvara Suvaddhana

Somdet Phra Nyanasamvara Somdet Phra Sangharaja Sakalamahasanghaparinayaka (Charoen Suvaḍḍhano) (tiếng Thái: สมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก (เจริญ สุวฑฒฺโน) là đức thượng phụ tối cao của Phật giáo Thái Lan. Ông sinh ngày 3 tháng 10 năm 1913 với tên gọi Charoen Gajavatra ở tỉnh Kanchanaburi, miền tây Thái Lan và được thọ giới Sa-di khi 14 tuổi. Ông trở thành Đức thượng phụ tối cao năm 1989 và được giới phật tử khắp thế giới tôn kính.

Ngày 24 tháng 10 năm 2013, ông viên tịch ở tuổi 100. Tang lễ sẽ kéo dài 30 ngày, trong đó có ba ngày quốc tang. Thi hài của ông được đưa từ bệnh viện tới chùa Wat Bowon Niwet để làm lễ khâm liệm và lễ viếng. Các văn phòng chính phủ và cơ quan giáo dục được lệnh treo cờ rủ trong vòng ba ngày và Thủ tướng Yingluck Shinawatra kêu gọi các công chức cùng công chúng theo dõi 30 ngày tang lễ. AFP cho hay cảnh sát yêu cầu những tụ điểm giải trí trong nước không tổ chức các chương trình nhạc sống hay cho phép nhảy đầm cho tới ngày 8 tháng 11, còn những du khách muốn đến thăm Cung điện hoàng gia Thái Lan không được mặc đồ sáng màu trong thời gian diễn ra tang lễ.

## Tham khảo

*Tiểu sử Vua Sãi
Chiều

: *Xem các nghĩa khác tại [[chiều (định hướng)]]*

Trong vật lý và toán học, **chiều** hoặc ** chiều hướng ** của một không gian hay vật thể toán học là số tối thiểu các tọa độ cần thiết để xác định bất cứ điểm nào trong đó. Do đó, đường thẳng hay đoạn thẳng có một chiều, vì chỉ cần một tọa độ để xác định mỗi điểm trên đó. Một bề mặt như mặt phẳng hay mặt hình trụ hoặc mặt hình cầu có hai chiều (ví dụ, cần kinh độ và vĩ độ để xác định một điểm trên bề mặt Trái Đất gần hình cầu). Các điểm bên trong hình lập phương, hình trụ hay hình cầu cần ít nhất ba tọa độ để xác định vị trí, do đó những vùng không gian này là ba chiều.

Trong vật lý, một sự kiện xảy ra cần được xác định bằng các chiều không gian cùng với chiều thời gian. Các lý thuyết tính đến chiều thời gian, như thuyết tương đối rộng, làm việc trong không thời gian 4 chiều (không gian Minkowski). Một số lý thuyết vật lý mô tả không thời gian với nhiều chiều hơn 4, như thuyết trường lượng tử và thuyết dây. Không gian trạng thái trong cơ học lượng tử có thể là không gian hàm vô hạn chiều.

## Xem thêm
* Bậc tự do
* Chiều phân dạng (*chiều fractal*)
* Điểm và không gian không chiều
* Đường thẳng, số thực
* Bề mặt, số phức
* Không thời gian, quaternion
* Không gian vector,
* Không gian Hilbert, không gian hàm

## Tham khảo

## Đọc thêm
* Edwin A. Abbott, (1884) *[[Flatland|Flatland: A Romance of Many Dimensions]]*, Public Domain. Online version with ASCII approximation of illustrations at Project Gutenberg.
* Thomas Banchoff, (1996) *Beyond the Third Dimension: Geometry, Computer Graphics, and Higher Dimensions, Second Edition*, Freeman.
* Clifford A. Pickover, (1999) *Surfing through Hyperspace: Understanding Higher Universes in Six Easy Lessons*, Oxford University Press.
* Rudy Rucker, (1984) *The Fourth Dimension*, Houghton-Mifflin.
* Michio Kaku, (1994) *[[Hyperspace (book)|Hyperspace, a Scientific Odyssey Through the 10th Dimension]]*, Oxford University Press.
Chiều (định hướng)

**Chiều** có thể chỉ:
*Khái niệm chiều của không gian trong toán học và vật lý
*Buổi chiều, một giai đoạn của ngày
*Bài hát Chiều của Dương Thiệu Tước
*Bài thơ Chiều của Hồ Dzếnh.
Rắn bồng chì

**Rắn bồng chì** (tên khoa học: ***Hypsiscopus plumbea***) là một loài rắn theo truyền thống được xếp trong chi *[[Enhydris]]* thuộc phân họ Homalopsinae trong họ Colubridae, nhưng gần đây đã được tách sang chi *[[Hypsiscopus]]*. Chi này và chi *[[Enhydris]]* hiện nay đều được xếp trong họ Homalopsidae.

Loài rắn này được tìm thấy ở Nam Á, bao gồm cả Ấn Độ, Miến Điện, Campuchia, Indonesia, Lào, Malaysia, Đông Nam Trung Quốc, Thái Lan, và Việt Nam. Nó là một loài phổ biến và phong phú kết hợp với tất cả các loại môi trường sống ẩm ướt. Bằng chứng DNA cho thấy đơn vị phân loại này có thể là một loài phức tạp.

Rắn bồng chì là một con rắn nhỏ, đạt tổng chiều dài tới 72&nbsp;cm (28&nbsp;in).

## Chú thích

## Tham khảo
* 
*Boie, F. 1827 Bemerkungen über Merrem's Versuch eines Systems der Amphibien, 1. Lieferung: Ophidier. Isis van Oken, Jena, 20: 508-566.
*Ghodke, Sameer and Harry V. Andrews 2002 *Enhydris plumbea* (Boie, 1827) (Serpentes: ColubridaHomalopsinae), a new record for India. Hamadryad. 26 (2):373-375 [2001]
*Gray, J. E. 1842 Monographic Synopsis of the Water Snakes, or the Family of Hydridae. The Zoological Miscellany: 59-68.
*Voris, Harold K.; Karns, Daryl R. 1996 Habitat utilization, movements, and activity patterns of *Enhydris plumbea* (Serpentes: Homalopsinae) in a rice paddy wetland in Borneo. Herpetological Natural History 4 (2): 111-126