Phi lao

**Phi lao** hay còn gọi **xi lau**, **dương**, **dương liễu** (danh pháp khoa học ***Casuarina equisetifolia***) là một loài thực vật có hoa trong họ Casuarinaceae. Loài này được Carl Linnaeus đặt tên khoa học đầu tiên năm 1759.

## Từ nguyên
Tên khoa học của loài *equisetifolia* có nguồn gốc từ tiếng Latinh *equisetum*, nghĩa là "lông đuôi ngựa" (vì chùm lá của nó giống như lông đuôi ngựa).

## Phân bố và môi trường sống
*Casuarina equisetifolia* được tìm thấy từ Ấn Độ, Myanmar và Việt Nam qua Malesia về phía đông đến Polynesia thuộc Pháp, New Caledonia, và Vanuatu, và về phía nam đến Australia (phần phía bắc của Lãnh thổ Bắc Úc, bắc và đông Queensland, và đông nam New South Wales, ở đây nó phát triển đến phía nam Laurieton.

Một quần thể cũng được tìm thấy ở Madagascar, trước đây nghi là loài bản địa, nhưng hiện nay người ta cho rằng nó được du nhập vào đây. Loài này được du nhập vào miền nam Hoa Kỳ và Tây Phi. Đây là loài xâm hại ở Florida và Nam Phi.

Cây sinh trưởng tốt nhất trên đất cát mới bồi tụ ven biển và đồng bằng; cũng có thể sống được trên đất cát nghèo, đất dốc tụ có tầng dày, thành phần cơ giới nhẹ, độ pH 5,5.

## Phân loài
Có 2 phân loài thuộc loài này:

* *C. e.* subsp. *equisetifolia*
* *C. e.* subsp. *incana* (Benth.) L.A.S.Johnson, 1982

### ''C. e.'' subsp. ''equisetifolia''
Bản địa khu vực từ Ấn Độ ở phía tây qua Đông Nam Á tới New Guinea và miền đông Australia cùng một số đảo cận kề. Du nhập vào Pakistan, Sri Lanka, Madagascar, miền đông châu Phi, Italia, Tây Ban Nha, tây bắc châu Phi, Caribe, Venezuela, đông nam Hoa Kỳ, Mexico.

Các danh pháp đồng nghĩa bao gồm:
* *Casuarina africana* Lour., 1790
* *Casuarina brunoniana* Miq., 1848
* *Casuarina equisetifolia* var. *souderi* Fosberg, 1966
* *Casuarina excelsa* Dehnh. ex Miq., 1848
* *Casuarina indica* Pers., 1807
* *Casuarina lateriflora* Poir., 1812
* *Casuarina littorea* Oken, 1841
* *Casuarina littorea* var. *souderi* (Fosberg) Fosberg & Sachet, 1975
* *Casuarina mertensiana* Rupr. ex Miq., 1868
* *Casuarina repens* Hoffmanns., 1841
* *Casuarina sparsa* Tausch, 1839
* *Casuarina truncata* Willd., 1814

### ''C. e.'' subsp. ''incana''
Bản địa New Caledonia, New South Wales, Queensland, Vanuatu. Du nhập vào Tây Ban Nha.

Các danh pháp đồng nghĩa bao gồm:
* *Casuarina equisetifolia* var. *incana* Benth., 1873
* *Casuarina incana* A.Cunn. ex Benth., 1873

## Mô tả
*Casuarina equisetifolia* là cây thường xanh, cao đến . Cụm hoa đực hình đuôi sóc dài , cụm hoa cái đơn độc, mọc ở ngọn các cành bên, hoa cái cũng không bao hoa, đính vào nách của 1 lá bắc. Không giống hầu hết các loài khác trong chi *Casuarina*, loài này có hoa đơn tính, cùng gốc. Quả là một cấu trúc gỗ có hình bầu dục dài  và đường kính , bề ngoài giống như noãn hạt trần được cấu thành bởi nhiều lá noãn, mỗi lá noãn chứa một hạt với cánh nhỏ dài .

Giống như các loài khác trong chi *[[Casuarina]]*, *Casuarina equisetifolia* là cây có khả năng cố định đạm trong khí quyển, nhưng khác với các cây thuộc họ đậu, *Casuarina* cộng sinh với xạ khuẩn *[[Xạ khuẩn|Frankia]]* spp.

## Ứng dụng
Phi lao cũng được dùng làm thuốc. Rễ cây dùng làm thuốc chữa tiêu chảy và lị. Do các cành và thân phi lao chịu cắt uốn nên còn dùng làm cây cảnh, cây bóng mát và bonsai. Gỗ dùng làm cột, đóng đồ dùng, trụ mở, bột giấy, dăm, than hầm, đun. Trồng rừng phòng hộ, chắn gió cố định cát ven biển.

## Hình ảnh

Tập tin:Casuarina equisetifolia leaves.jpg
Tập tin:Filao-Réunion.JPG
Tập tin:Casuarina equisetifolia GS298.png
Tập tin:(Casuarina equisetifolia) at Chintapalli beach 01.jpg
Casuarina equisetifolia MHNT.BOT.2016.24.39.jpg|Casuarina equisetifolia - Museum specimen


## Chú thích

## Liên kết ngoài
*
*
*