Bộ Choi choi

**Bộ Choi choi** hay **bộ Rẽ**, **bộ Dẽ**, **bộ Giẽ** (tên khoa học: ***Charadriiformes***), là một bộ đa dạng về các loài chim có kích thước nhỏ đến trung bình. Bộ này có khoảng 380 loài và có một số loài phân bố khắp nơi trên thế giới. Hầu hết các loài trong bộ Charadriiformes sống gần các vực nước và ăn động vật không xương sống hoặc các loài động vật nhỏ khác; tuy nhiên, một số loài sinh sống ở biển, sa mạc và một ít sống trong rừng rậm.

## Các họ
Đây là danh sách các họ theo phân loại Bộ Choi choi.
* **Phân bộ Scolopaci** hay phân bộ Limicoli
** Họ Scolopacidae: 16 chi, 96 loài rẽ (dẽ, giẽ), choắt.
* **Phân bộ [[Thinocori]]**
** Họ Rostratulidae: 2 chi, 3 loài nhát hoa.
** Họ Jacanidae: 6 chi, 8 loài gà lôi nước.
** Họ Thinocoridae: 2 chi, 4 loài.
** Họ Pedionomidae: 1 chi, 1 loài (*Pedionomus torquatus*)
* **Phân bộ [[Phân bộ Mòng biển|Lari]]**
** Họ Laridae *sensu stricto*: 11 chi, 56 loài mòng biển.
** Họ Rhynchopidae: 1 chi (*Rynchops*), 3 loài xúc cá.
** Họ Sternidae: 12 chi, 46 loài nhàn biển
** Họ Alcidae: 11 chi, 25 loài.
** Họ Stercorariidae: 1 chi (*Stercorarius*), 7 loài.
** Họ Glareolidae: 4 chi, 17 loài.
** Họ Dromadidae: 1 chi, 1 loài (*Dromas ardeola*).
* **Phân bộ Turnici**
** Họ Turnicidae: 2 chi, 17 loài cun cút.
* **Phân bộ [[Chionidi]]**
** Họ Burhinidae: 2 chi, 10 loài chim burin (rẽ).
** Họ Chionididae: 1 chi (*Chionis*), 2 loài
** Họ Pluvianellidae: 1 chi, 1 loài (*Pluvianellus socialis*)
* **Phân bộ [[Charadrii]]**
** Họ Pluvianidae: 1 chi, 1 loài (*Pluvianus aegyptius*)
** Họ Pluvialidae: 1 chi (*Pluvialis*), 4 loài.
** Họ Ibidorhynchidae: 1 chi, 1 loài (*Ibidorhyncha struthersii*)
** Họ Recurvirostridae: 3 chi, 9 loài cà kheo.
** Họ Haematopodidae: 1 chi (*Haematopus*), 12 loài chim mò sò.
** Họ Charadriidae: 13 chi, 63 loài choi choi, te.

## Phát sinh chủng loài
Biểu đồ phát sinh chủng loài dưới đây là tổng hợp từ các nguồn Baker *et al.* (2007, 2012), Barth *et al.* (2013), Bridge *et al.* (2005), Cibois *et al.* (2012), Crochet *et al.* (2000, 2002), Ericson *et al.* (2003), Fain & Houde (2007), Gibson (2010), Jackson *et al.* (2012), Livezey (2010), Pereira & Baker (2008, 2010), Pons *et al.* (2005), Sternkopf (2011), Whittingham *et al.* (2000).

## Chú thích

## Tham khảo

* Bourdon, Estelle (2006): L'avifaune du Paléogène des phosphates du Maroc et du Togo: diversité, systématique et apports à la connaissance de la diversification des oiseaux modernes (Neornithes) ["Paleogene avifauna of phosphates of Morocco and Togo: diversity, systematics and contributions to the knowledge of the diversification of the Neornithes"]. Doctoral thesis, Muséum national d'histoire naturelle [in French]. HTML abstract
* Ericson, Per G.P.; Envall, I.; Irestedt, M. & Norman, J.A. (2003): Inter-familial relationships of the shorebirds (Aves: Charadriiformes) based on nuclear DNA sequence data. *[[BMC journals|BMC Evol. Biol.]]* **3**: 16.  PDF fulltext
* Fain, Matthew G. & Houde, Peter (2004): Parallel radiations in the primary clades of birds. *[[Evolution (journal)|Evolution]]* **58**(11): 2558–2573.  PDF fulltext
* Gál, Erika; Hír, János; Kessler, Eugén & Kókay, József (1998–99): Középsõ-miocén õsmaradványok, a Mátraszõlõs, Rákóczi-kápolna alatti útbevágásból. I. A Mátraszõlõs 1. lelõhely [Middle Miocene fossils from the sections at the Rákóczi chapel at Mátraszőlős. Locality Mátraszõlõs I.]. *Folia Historico Naturalia Musei Matraensis* **23**: 33–78. [Hungarian with English abstract] PDF fulltext
* Klug, H., M. B. Bonsall, and S.H Alonzo. 2013. Sex differences in life history drive evolutionary transitions among maternal, paternal, and bi‐parental care. Ecology and Evolution. 3: 792–806.
* Liker, A., R. P. Freckleton, and T. Székely. 2013. The evolution of sex roles in birds is related to adult sex ratio. Nature Communications. 4: 1587.
* Owens, I.P. 2002. Male–only care and classical polyandry in birds: phylogeny, ecology and sex differences in remating opportunities. Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B, Biological Sciences. 357: 283–293.
* Paton, Tara A. & Baker, Allan J. (2006): Sequences from 14 mitochondrial genes provide a well-supported phylogeny of the Charadriiform birds congruent with the nuclear RAG-1 tree. *[[Molecular Phylogenetics and Evolution|Mol. Phylogenet. Evol.]]* **39**(3): 657–667.  (HTML abstract)
* Paton, T.A.; Baker, A.J.; Groth, J.G. & Barrowclough, G.F. (2003): RAG-1 sequences resolve phylogenetic relationships within charadriiform birds. *[[Molecular Phylogenetics and Evolution|Mol. Phylogenet. Evol.]]* **29**: 268–278.  (HTML abstract)
* Székely, T and J.D. Reynolds. 1995. Evolutionary transitions in parental care in shorebirds. Proceedings of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences. 262: 57–64.
* 
* Thomas, Gavin H.; Wills, Matthew A. & Székely, Tamás (2004a): Phylogeny of shorebirds, gulls, and alcids (Aves: Charadrii) from the cytochrome-*b* gene: parsimony, Bayesian inference, minimum evolution, and quartet puzzling. *[[Molecular Phylogenetics and Evolution|Mol. Phylogenet. Evol.]]* **30**(3): 516–526. (HTML abstract)
* Thomas, Gavin H.; Wills, Matthew A. & Székely, Tamás (2004): A supertree approach to shorebird phylogeny. *[[BMC journals|BMC Evol. Biol.]]* **4**: 28.   PDF fulltext Supplementary Material
*  Tullberg, B. S., M. Ah–King and H. Temrin. 2002. Phylogenetic reconstruction of parental–care systems in the ancestors of birds. Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B, Biological Sciences. 357: 251–257.
* van Tuinen, Marcel; Waterhouse, David & Dyke, Gareth J. (2004): Avian molecular systematics on the rebound: a fresh look at modern shorebird phylogenetic relationships. *[[Journal of Avian Biology|J. Avian Biol.]]* **35**(3): 191–194.PDF fulltext
* Worthy, Trevor H.; Tennyson, A.J.D.; Jones, C.; McNamara, J.A. & Douglas, B.J. (2007): Miocene waterfowl and other birds from central Otago, New Zealand. *[[Journal of Systematic Palaeontology|J. Syst. Palaeontol.]]* **5**(1): 1-39. (HTML abstract)