open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Avro Lincoln

**Avro Type 694**, hay được gọi với tên **Avro Lincoln**, là một loại máy bay ném bom hạng nặng 4 động cơ của Anh, bay lần đầu vào ngày 9 tháng 6 năm 1944. Được phát triển từ Avro Lancaster.

## Biến thể
;Lincoln I
;Lincoln II
;Lincoln III
;Lincoln IV
;Lincoln Mk 15 (B Mk XV)
;Lincoln Mk 30
;Lincoln Mk 30A
;Lincoln Mk 31
;Avro 695 Lincolnian
;Lincoln ASR.3.

## Quốc gia sử dụng
;
*Không quân Argentina
;
*Không quân Hoàng gia Australia
;
*Không quân Hoàng gia Canada

;
*Không quân Hoàng gia

## Tính năng kỹ chiến thuật (Lincoln I)

## Xem thêm

## Tham khảo
;Ghi chú

;Chú thích

;Tài liệu

* Buttler, Tony. *Avro Lincoln (Warpaint series no. 34)*. Denbigh East, Bletchley, UK: Hall Park Books, 2000.
* Franks, Richard A. *The Avro Lancaster, Manchester and Lincoln*. Bedford, United Kingdom: SAM Publications, 2000. ISBN 0-9533465-3-6.
* Garbett, Mike and Brian Goulding. *Lincoln at War*. Shepperton, Surrey, UK: Ian Allan Ltd, 1979. ISBN 0-7110-0847-7.
* Grant, Jim. "Lincoln Test Beds" *Model Aircraft Monthly*, Volume 2 Issue 11, SAM Publications, ISSN 1475-3405
* Jackson, A.J. *Avro Aircraft since 1908, 2nd edition*. London: Putnam Aeronautical Books, 1990. ISBN 0-85177-834-8.
* Lake, Alan. *Flying Units Of The RAF*. London: Airlife Publishing Ltd, 1999. ISBN 1-84037-086-6.
* Lake, Jon. "Type Analysis: Avro Lincoln" *[[International Air Power Review]]*, Volume 1, 1997, Airtime publishing. ISSN 1473-9917.
* Marino, Atilo, Vladimiro Celleto and Javier Mosquera. "Argentina's 'Heavies': Avro Lancaster, Lincoln and Lancastrian in Military Service: Part One." *[[Air Enthusiast]]*, No. 95, September/October 2001, pp.&nbsp;64–70. Stamford, UK. Key Publishing. ISSN 0143-5450.
* Marino, Atilo, Vladimiro Celleto and Javier Mosquera. "Argentina's 'Heavies': Avro Lancaster, Lincoln and Lancastrian in Military Service: Part Two." *[[Air Enthusiast]]*, No. 97, January/February 2002, pp.&nbsp;36–43. Stamford, UK. Key Publishing. ISSN 0143-5450.
* Mason, Francis K. *The British Bomber since 1914*. London: Putnam, 1994. ISBN 0-85177-861-5.
* Scholefield, R.A. *Manchester Airport*. Stroud, Gloucestershire, UK: Sutton Publishing, 1998. ISBN 0-7509-1954-X.
* Thetford, Owen. *Aircraft of the Không quân Hoàng gia 1918-57*. London: Putnam, 1957.
* *World Aircraft Information Files*, File # 022. London: Bright Star Publishing Ltd, 1997.

## Liên kết ngoài

* Avro Lincoln articles and publications 
* Avro Lincoln B2 
* The Avro Lincoln - ''Flight'' archive - 1946
* Lincoln flying over Lincoln Cathedral
Beechcraft XA-38 Grizzly

**[[Beechcraft]] XA-38 Grizzly** là một loại máy bay cường kích của Hoa Kỳ, trang bị pháo 75&nbsp;mm để tiêu diệt các mục tiêu bọc giáp hạng nặng.

## Tính năng kỹ chiến thuật

## Xem thêm

## Tham khảo
;Ghi chú

;Tài liệu

* McCullough, Anson. "Grind 'Em Out Ground Attack: The Search for the Elusive Fighter Bomber". *Wings* Vol. 25, No. 4, August 1995.
* "Plane Facts: The big gun Beech". *[[Air International]]*, Vol 30 No 6, June 1986, p.&nbsp;300. ISSN 0306-5634.
* Trimble, Robert L. "Beech Grizzly". *Air Classics* Vol. 9, no. 7, August 1983.

## Liên kết ngoài
* USAF Museum: XA-38 Grizzly
Blackburn Firebrand

**Blackburn Firebrand** là một loại máy bay cường kích của Anh, do hãng Blackburn Aircraft chế tạo.

## Quốc gia sử dụng
; 
* Không quân Hải quân Hoàng gia

## Tính năng kỹ chiến thuật (Firebrand TF Mk. IV)

## Xem thêm

## Tham khảo
;Ghi chú

;Tài liệu

* Brown, Eric, CBE, DCS, AFC, RN.; Green William and Swanborough, Gordon. "Fairey Swordfish". *Wings of the Navy, Flying Allied Carrier Aircraft of World War Two*. London: Jane's Publishing Company, 1980, p.&nbsp;157–167. ISBN 0-7106-0002-X.
* Buttler, Tony. *Blackburn Firebrand - Warpaint Number 56*. Denbigh East, Bletchley, UK: Warpaint Books Ltd., 2000.
* Jackson, A.J. *Blackburn Aircraft since 1909*. London:Putnam, 1968. ISBN 0-370-00053-6.
* Mondey, David. *The Hamlyn Concise Guide to British Aircraft of World War II*. London: Chancellor Press, 1982. ISBN 1-85152-668-4.

## Liên kết ngoài

*Firebrand development versions *Flight* 13 Feb 1947
*Blackburn Firebrand *Flight* 27th September 1945
Bloch MB.162

**Bloch MB.162** là một loại máy bay ném bom hạng nặng của Pháp, do hãng Société des Avions Marcel Bloch phát triển vào cuối thập niên 1930.

## Biến thể
; MB.160
; MB.162 Raid
; MB.162.01
; MB.162 Bn.5
;SE.161 Languedoc

## Quốc gia sử dụng
; 
* *[[Armee de l'Air]]* (Sau chiến tranh)
; 
* *[[Không quân Đức|Luftwaffe]]*

## Tính năng kỹ chiến thuật (MB.162 B5)

## Xem thêm

## Tham khảo
;Ghi chú

;Tài liệu
* Green, William. *War Planes of the Second World War: Bombers and Reconnaissance Aircraft, Volume Seven*. London: Macdonald, 1967.

## Liên kết ngoài
*Aviafrance
*MB 162 - Dassault Aviation
Boeing XB-15

**Boeing XB-15** (**Boeing 294**) là một loại máy bay ném bom của Hoa Kỳ, được thiết kế vào năm 1934, dự kiến Quân đoàn Không quân Lục quân Hoa Kỳ (USAAC) sẽ trang bị loại máy bay này làm máy bay ném bom hạng nặng với tầm bay .

## Quốc gia sử dụng
;
*Quân đoàn Không quân Lục quân Hoa Kỳ
*Không quân Lục quân Hoa Kỳ

## Tính năng kỹ chiến thuật (XB-15)

## Xem thêm

## Tham khảo
;Ghi chú

;Tài liệu

*Boniface, Patrick. "Boeing's Forgotten Monster: XB-15 a Giant in Search of a Cause." *[[Air Enthusiast]],* 79, January–February 1999.
*Bowers, Peter M. *Boeing Aircraft since 1916*. London: Putnam, Third edition, 1989. ISBN 0-85177-804-6.

## Liên kết ngoài
*Boeing's description of the XB-15
*Encyclopedia of American aircraft 
*USAF Museum description of XB-15
Đường vành đai 3,5 (Hà Nội)

**Đường vành đai 3,5 Hà Nội** là tuyến giao thông đường bộ quan trọng của Hà Nội, đi qua các xã, phường: Thiên Lộc, Thượng Cát, Tây Tựu, Ô Diên, Hoài Đức, Sơn Đồng, An Khánh, Tây Mỗ, Dương Nội, Hà Đông, Kiến Hưng, Phú Lương, Đại Thanh, Ngọc Hồi, Thanh Trì, Nam Phù, Bát Tràng của thành phố Hà Nội và các xã: Phụng Công, Văn Giang, Nghĩa Trụ, Như Quỳnh của tỉnh Hưng Yên. Tuyến này nằm ngoài đường vành đai 3 và nằm trong đường vành đai 4 so với vị trí trung tâm thủ đô Hà Nội.

Đường vành đai 3,5 bao gồm các tuyến đường đã xây dựng như sau: đường Lê Trọng Tấn (Hà Đông).

Hiện tại, đường vành đai 3,5 đang được thi công đoạn từ quốc lộ 32 đến đại lộ Thăng Long (đoạn đi qua địa bàn huyện Hoài Đức) và cầu Thượng Cát. Tính đến năm 2019, việc thi công đoạn đoạn từ đại lộ Thăng Long đến Hoàng Đôn Hòa (đoạn đi qua địa bàn quận Hà Đông) và đoạn đi qua liên khu đô thị Vinhomes Ocean Park 2 - 3 (đoạn đi qua địa bàn huyện Văn Giang của tỉnh Hưng Yên) đã được hoàn thành.

## Tiến độ xây dựng

## Chi tiết tuyến đường

### Làn xe

* Thiết kế: 6 - 8 làn xe.
* Một số đoạn có đường song hành.

### Cầu, hầm

* Cầu Thượng Cát
* Hầm vượt Đại lộ Thăng Long
* Cầu Ngọc Hồi

## Tham khảo

* Quyết định số 90/2008/QĐ-TTg ngày 07/9/2008 của Chính phủ Việt Nam phê duyệt quy hoạch phát triển giao thông vận tải Thủ đô Hà Nội đến năm 2020.
* Xây dựng đường Vành đai 3,5
* Số: 3631/VPCP-KTN V/v đầu tư xây dựng đường vành đai 3,5 và đường vành đai 4, thành phố Hà Nội.
*

## Xem thêm
* Đường vành đai 1 (Hà Nội)
* Đường vành đai 2 (Hà Nội)
* Đường vành đai 2,5 (Hà Nội)
* Đường vành đai 3 (Hà Nội)
* Đường vành đai 4 (Hà Nội)
* Đường vành đai 5 (Hà Nội)
Markgräflerland

**Markgräflerland** là một khu vực ở cuối cùng tây nam Đức, thuộc bang Baden-Württemberg, nằm giữa Breisgau ở phía bắc và Black Forest (Rừng Đen) ở phía đông; phía tây giáp với Pháp và phía nam giáp Thụy Sĩ.

Khu vực lịch sử này hình thành vào ngày 8 tháng 9 năm 1444 khi các vùng Rötteln, Badenweiler và Sausenburg nhập lại. Lãnh thổ này thuộc công tước của Hachberg-Sausenberg, một nhánh nhà Baden và sau khi không còn công tước của Baden, thuộc công tước của Baden-Durlach.

## Nghề trồng nho

Khu vực này nổi tiếng với các vườn nho. Một giống nho độc đáo là nho Gutedel, hay Chasselas, có thể đã được trồng ở khu vực này từ năm 1780 từ Vevey Thụy Sĩ; giống nho này cũng được trồng ở một vài nơi thuộc bờ bắc của hồ Constance. Các giống phổ biến khác cũng được trồng trong vùng như Müller-Thurgau, Grau Burgunder (Pinot Gris), Weiss Burgunder (Pinot Blanc), Spätburgunder (Pinot Noir) và Weissherbst. Các sản phẩm nông nghiệp khác gồm măng tây (white asparagus) và anh đào (cherry).

## Thành phố và thị trấn

Markgräflerland gồm các địa danh sau

Auggen, Badenweiler, Ballrechten-Dottingen, Betberg, Binzen, Britzingen, Buggingen, Dattingen, Dossenbach, Efringen-Kirchen, Eimeldingen, Gersbach, Hach, Hartheim am Rhein, Hammerstein, Hausen, Heitersheim, Hofen, Hügelheim, Inzlingen, Kandern, Kleinkems, Lörrach, Malsburg, Marzell, Müllheim, Neuenburg, Neuenweg, Riedlingen, Schliengen, Schopfheim, Seefelden, Steinen, Sulzburg, Tegernau, Vögisheim, Weil am Rhein, Wies, Wieslet, Weitenau, Wollbach.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*Map: http://www.geschichtsverein-markgraeflerland.de/
*Markgräflerland: pictures & history
Hộ chiếu Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa

**Hộ chiếu của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa** () là hộ chiếu do chính quyền Trung Quốc cấp cho công dân Trung Quốc để đi lại quốc tế.

Được quy định bởi Luật Quốc tịch của Trung Quốc, hộ chiếu này không được sử dụng cho dân thường du lịch tới Hồng Kông, Ma cau hay Đài Loan,vì đi tới các vùng này không được coi là du lịch quốc tế. Người dân cần một loại Giấy phép Hai chiều để đi tới các vùng này. Cư dân đại lục quá cảnh ở Hồng Kong và Ma Cao khi đi tới các nước khác có thể sử dụng hộ chiếu để đến hai vùng này và ở trong tối đa bảy ngày.

Hộ chiếu Trung Quốc phổ thông mới nhất là "Form 97-2", thay thế "Form 92" và "Form 97-1" trước đó. Hộ chiếu "Form 97-2" gồm 48 trang, là loại hộ chiếu máy đọc được. Hộ chiếu mới nhất có con chíp điện tử, chứa thông tin cá nhân, dấu vân tay và ảnh.

## Nội dung

Thông tin cá nhân bên trong với ảnh màu được in vào dùng công nghệ bảo mật số. Thông tin gồm:

* Mã hộ chiếu (P)
* Mã nước (CHN)
* Số hộ chiếu Passport number (X########) - gồm một chữ cái chỉ loại hộ chiếu (G = phổ thông), sau đó là 8 chữ số.
* Tên (Họ và tên)
* Giới tính/Sex (M-nam/F-nữ)
* Ngày sinh (DD.MMM.YYYY)
* Ngày cấp (DD.MMM.YYYY)
* Nơi sinh (Tỉnh, hoặc quốc gia nếu sinh ở nước ngoài)
* Nơi cấp (Tỉnh, hoặc nơi đặt trụ sở ngoại giao ở nước ngoài)
* Ngày hết hạn (DD.MMM.YYYY)
* Cơ quan cấp (Cục xuất nhập cảnh Exit & Entry Administration (Bộ Công An Trung Quốc -Ministry of Public Security of the People's Republic of China))

## Nội dung trong Hộ chiếu
Ngôn ngữ trên hộ chiếu là Tiếng Phổ Thông Trung Quốc và tiếng Anh.

**Tiếng Trung:** **Tiếng Anh:**  
Tập tin:Chinese Service E-Passport Passport Info Page.jpg
Tập tin:Chinese passport 2018-09-29.png


## Bản đồ trên hộ chiếu
Bắt đầu từ năm 2012, hộ chiếu của Trung Quốc thể hiện đường chín đoạn, bao trùm các vùng trên Biển Đông có tranh chấp với Việt Nam và Philippines khiến hai nước này lên tiếng phản đối.
Hiện tại khi cấp visa nhập cảnh cho công dân Trung Quốc, Việt Nam yêu cầu đóng tem visa vào một tờ giấy riêng và bắt đóng thêm 50.000VND. Ngoài ra, bản đồ trên còn bao gồm đảo Đài Loan, và 2 vùng tranh chấp với Ấn Độ là Aksai Chin và Arunachal Pradesh. Phản ứng trước việc này, Ấn Độ bắt đầu dán visa có in hình bản đồ của nước họ, trong đó có hai địa điểm trên, để cấp cho công dân Trung Quốc. Đài Loan cũng lên tiếng phản đối tấm bản đồ của đại lục. Trái lại, bản đồ trên không thể hiện quần đảo Senkaku tranh chấp với Nhật Bản, nên Nhật Bản không đưa ra bình luận hoặc phản đối.

## Chú thích
Cá khế vằn

**Cá khế vằn**, tên khoa học ***Gnathanodon speciosus***, là một loài cá thuộc họ Cá khế. Nó là loài cá biển lớn và là loài duy nhất của chi ***Gnathanodon***. Loài cá này phân bố rộng khắp ở các vùng nước nhiệt đới và cận nhiệt đới vùng biển của Ấn Độ và Thái Bình Dương, từ Nam Phi ở phía tây Trung Mỹ ở phía đông, kéo dài Nhật Bản ở phía bắc và Úc ở phía nam. Loài này chủ yếu là sống ở vùng biển ven bờ nơi nó sinh sống ở cả rạn san hô và đáy biển có cát. Loài này có thể dài tới 120&nbsp;cm và nặng đến 15&nbsp;kg. Lúc còn chưa trưởng thành chúng bơi thành bầy, thường theo gần các đối tượng lớn hơn bao gồm cá mập và sứa. Loài sử dụng hàm có thể căng ra để hút con mồi từ cát hoặc rạn san hô, và ăn nhiều loại cá, giáp xác và động vật thân mềm. Chúng tập hợp để đẻ trứng vào ban đêm tại những thời điểm khác nhau trong năm trên toàn phạm vi của nó. Loài cá khế vàng này là một thủy sản có tầm quan trọng ở Trung Đông và có tầm quan trọng nhỏ ở các khu vực khác.
## Chú thích

## Tham khảo
*
Hộ chiếu Hoa Kỳ

**Hộ chiếu Hoa Kỳ** là hộ chiếu được cấp cho công dân và không phải công dân Hiệp chúng quốc Hoa Kỳ. được phát hành duy nhất bởi Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ. Bên cạnh việc cấp hộ chiếu (dạng cuốn sổ), cơ quan này cũng cấp thẻ hộ chiếu sử dụng hạn chế với yêu cầu tương tự.
Hộ chiếu dạng cuốn sổ của Hoa Kỳ có giá trị cho việc đi lại của người Mỹ bất cứ nơi nào trên thế giới, mặc dù đi đến một số nước và/hoặc cho các mục đích nhất định có thể đòi hỏi phải có thị thực và chính nước Mỹ hạn chế công dân của đến hoặc tham gia vào các giao dịch thương mại ở một số nước. Hộ chiếu phù hợp với các tiêu chuẩn đề nghị (ví dụ như kích thước, cấu tạo, bố trí, công nghệ) của Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO). Có năm loại có sổ hộ chiếu, BBộ Ngoại giao Hoa Kỳ đã ban hành hộ chiếu sinh trắc học như tiêu chuẩn kể từ tháng 8 năm 2007, mặc dù hộ chiếu không phải sinh trắc học có giá trị cho đến ngày hết hạn của nó. Hộ chiếu Hoa Kỳ là tài sản của Chính phủ Hoa Kỳ.
## Tham khảo
Hộ chiếu Pháp

**Hộ chiếu Pháp** (tiếng Pháp: *Passeports français*) tài liệu nhận dạng được cấp cho công dân Pháp. Bên cạnh việc tạo điều kiện cho người mang đi quốc tế và phục vụ như là dấu hiệu của quốc tịch Pháp (nhưng không bằng chứng; sở hữu của một hộ chiếu Pháp chỉ thiết lập các giả định quốc tịch Pháp theo luật của Pháp), hộ chiếu tạo điều kiện cho quá trình đảm bảo hỗ trợ từ các nhân viên sứ quán Pháp ở nước ngoài hoặc các quốc gia thành viên Liên minh châu Âu trong trường hợp không có viên lãnh sự Pháp, nếu cần thiết.

Năm 2022, công dân Pháp có thể nhập cảnh 188 quốc gia mà không cần thị thực (visa) hoặc với thị thực được cấp ở nơi đến. Công dân Pháp có thể sống và làm việc ở bất kỳ quốc gia nào trong Liên minh châu Âu do kết quả của quyền tự do di chuyển và cư trú được cấp trong Điều 21 của Hiệp ước Liên minh châu Âu.

## Miễn thị thực

Yêu cầu thị thực đối với công dân Pháp là yêu cầu chính quyền bởi các nước khác đưa ra với công dân Pháp để họ nhập cảnh. Năm 2022, Công dân pháp được miễn thị thực hoặc có thể xin thị thực tại cửa khẩu tại 188 quốc gia và vùng lãnh thổ, do đó hộ chiếu Pháp xếp hạng thứ 5 theo Henley & Partners / Chỉ số giới hạn thị thực.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Images of a 1953 French passport from www.passportland.com
* Images of a 1971 (different type) French passport from www.passportland.com
Cá khế mõm ngắn

**Cá khế mõm ngắn** (danh pháp hai phần: ***Carangoides malabaricus***) là một loài cá biển thuộc họ Cá khế. Nó phân bố khắp Ấn Độ Dương và phía tây Thái Bình Dương từ Nam Phi ở phía tây đến Nhật Bản và Úc về phía đông, chúng sinh sống ở những rạn san hô vịnh cát trên thềm lục địa. Cá khế mõm ngắn tương tự như nhiều của những loài khác trong chi *[[Carangoides]]*, với số lượng lược mang và màu xám nâu của lưỡi. Cá khế mõm ngắn là một động vật ăn thịt, ăn một loạt các loài cá nhỏ, cephalopoda và giáp xác. Là loài có tầm quan trọng kinh tế nhỏ trong suốt phạm vi của nó

Cá khế mõm ngắn là một trong 20 loài trong chi *Carangoides*.
Loài này được miêu tả khoa học lần đầu bởi các nhà ngư học người Đức Marcus Elieser Bloch và Johann Gottlob Schneider trong tập năm 1801 *Systema Ichthyologiae iconibus cx illustratum*, một cuốn sách phân loài có hiệu lực cho nhiều loài cá. Loài này ban đầu được xuất bản dưới danh pháp *Scomber malabaricus*, nhưng đã tỏ ra sai và được chuyển sang chi *[[Caranx]]*, và cuối cùng là chi *Carangoides* bởi Williams và Venkataramani vào năm 1978, và giữ nguyên từ đó. Loài này cũng được miêu tả lại hoàn toàn hai lần trong lịch sử, lần đầu tiên bởi Williams vào năm 1958 dưới cái tên *Carangoides rectipinnus*, và một lần nữa vào năm 1974 bởi Kotthaus, người đã đặt tên cho loài *Carangoides rhomboides*. Các danh pháp này được xem là đồng nghĩa theo quy định ICZN và do đó bị bỏ qua.

## Chú thích

## Tham khảo
* 
*Malabar trevally at Fishbase
Đầm lầy nước lợ

**Đầm lầy nước lợ** hay **đồng lầy nước lợ** là một dạng đầm lầy hình thành khi dòng nước ngọt dồi dào giúp giảm bớt độ mặn của nước và biến nước biển thành nước lợ. Thường thì đầm lầy nước lợ hình thành dọc theo các dòng sông ven biển ở phía thượng nguồn của đầm lầy ngập mặn hoặc ở gần các cửa sông có lưu lượng nước ngọt lớn đổ vào vịnh và eo biển. Độ mặn trung bình của nước trong đầm lầy dao động từ 0,5‰ (phần nghìn) đến 18‰.

## Tham khảo
Cá cam Nhật Bản

**Cá cam Nhật Bản** hay còn gọi là **Amberjack**, **Yellowtail** **Kampachi**, **Hamachi** hoặc ***buri*** (鰤) (danh pháp khoa học: ***Seriola quinqueradiata***) là một loài cá biển trong họ Cá khế, phân bố có phạm vi phân bố trong tự nhiên từ miền đông bán đảo Triều Tiên, Nhật Bản đến quần đảo Hawaii, chủ yếu ở Nhật Bản, có cả ở quần đảo Hawaii và Baja California. Cá Hamachi được biết đến với nhiều tên gọi khác nhau như Amberjack, Yellowtail Hamachi, Buri, cá đuôi vàng nhưng phổ biến nhất vẫn là cái tên **cá Hamachi**.
## Đặc điểm
Cá cam là giống cá sống trong vùng nước ôn hòa quanh khu vực biển ở Nhật Bản. Loại cá này ăn những loài cá và trùng nhỏ nơi đại dương, chúng săn bắt, kiếm ăn suốt cả mùa hè để dành dụm chất dinh dưỡng cho mùa đông dài. Cá trông bề ngoài óng ánh và chắc nịch. Hương vị cá rất đặc biệt, tươi mỡ màng với từng thớ thịt săn với lớp mỡ ngậy li ti xen kẽ. Cá có vị ngon và nguồn dinh dưỡng nhiều. Ngoài lượng protein dồi dào, cá Cam Nhật Bản còn chứa nhiều vitamin A, vitamin nhóm B, beta-caroten và nhiều nhóm chất dinh dưỡng khác. Cá Hamachi không chỉ có vị ngon mà còn chứa nhiều nguồn dinh dưỡng. Trong cá chứa lượng protein dồi dào, nhiều vitamin A, vitamin B, chất beta-caroten và nhiều chất dinh dưỡng khác

## Khai thác
Hầu hết cá cam được nuôi chủ yếu tại Nhật Bản (nơi ngành này bắt đầu từ khoảng 50 năm trước đây) và ở Úc. Cá cam thường được nuôi lồng ở một số gần đất liền và một số ở ngoài biển. Một số bể nuôi thử nghiệm trên đất liền cũng đang được triển khai với cả hai loài cá. nhiều nơi trên đất nước Nhật Bản đã tiến hành việc nuôi thử nghiệm cá Hamachi trong môi trường biển gần đất liền. Cá cam đang ngày càng được ưa chuộng để làm món sushi. Người ta gọi sashimi cá cam (hay Kampachi Sashimi) là món ăn của mùa thu. Để giữ vị ngon, đầu bếp Nhật Bản chỉ chế biến theo hai cách hoặc món sashimi cá sống hoặc món nigiri sushi. Món Hamachi sashimi thơm ngon đang được nhiều người tại Nhật Bản và nhiều nơi trên thế giới ưa chuộng bởi độ thơm ngọt kết với vị béo vốn có từ thịt cá. Bên cạnh thưởng thức các món Sashimi đậm chất tươi ngon và bổ dưỡng, nhiều các cách chê biến khác nhau, điển hình phải kể đến món đầu cá nướng bổ dưỡng. Cá Hamachi có một phần ửng đỏ, còn lại là thịt trắng bóng, nhìn chung là loại khá đắt tiền. 
## Hình ảnh

Tập tin:Hiroshige A Shoal of Fishes Fugu Yellowtail.jpg
Tập tin:Seriola quinqueradiata (200810).jpg
Tập tin:Misaki morning market 04.jpg
Tập tin:Monitoring-Escape-and-Feeding-Behaviours-of-Cruiser-Fish-by-Inertial-and-Magnetic-Sensors-pone.0079392.s003.ogv


## Chú thích

## Tham khảo
* 
*
Gia đình Buddenbrook (tiểu thuyết)

**Gia đình Buddenbrook** (tên tiếng Đức: *Buddenbrooks*), xuất bản năm 1901 là tiểu thuyết nổi tiếng nhất của Thomas Mann. Tiểu thuyết còn có phụ đề **Sự suy tàn của một dòng họ** (tiếng Đức: *Verfall einer Familie*). 28 năm sau, vào năm 1929, tiểu thuyết này mang lại cho Thomas Mann giải thưởng Nobel văn học.

## Nội dung
Tác phẩm kể về sự suy tàn của hãng xuất nhập khẩu ngũ cốc Johann Buddenbrook, nhưng thực chất là kể về gia đình, tổ tiên của Thomas Mann ở thương cảng nổi tiếng Lübeck. Bốn thế hệ của dòng họ Buddenbrook - một dòng họ tư sản thương nghiệp giàu có ở Lübeck - bị suy sụp hoàn toàn trong bối cảnh cạnh tranh của tư bản đế quốc chủ nghĩa (trong tiểu thuyết: bắt đầu từ 1835 và kết thúc vào năm 1876), cứ dần dần lụn bại trên thương trường, suy sụp trong đạo lý và văn hóa. Hãng Johann Buddenbrook do Johann Bố, rồi đến Johann Con, kế đến là Thomas làm chủ hãng. Khi Thomas đột ngột chết sau khi nhổ răng và bị té ngã ngoài phố thì công ty Johann Buddenbrook suy sụp. Người em máu nghệ sĩ là Christian không lo nối nghiệp thương gia, mà chỉ phung phí tài sản (ăn chơi trác táng) mà mình được thừa hưởng và kết thúc cuộc đời ở trong nhà thương điên. Người chắt đích tôn của dòng họ Buddenbrook là Hanno (con út của Thomas). Cậu chắt này chỉ đam mê âm nhạc như mẹ đẻ Gerda Buddenbrook mà chẳng mơ tưởng gì đến việc nối nghiệp thương gia của dòng họ Buddenbrook,cậu qua đời vì bệnh thương hàn.

## Nghệ thuật
Người ta thấy rõ chủ nghĩa bi quan trong tiểu thuyết, nhưng cũng chính tiểu thuyết cho ta thấy cảnh buôn bán tấp nập và cảnh suy tàn của thương nghiệp ở thành phố cảng tự do của Đức bên bờ biển Baltic. Với cách hành văn đầy hài hước và trìu mến, Thomas Mann đã vẽ một bức tranh tâm lý xã hội ở thương cảng quê hương mình - một mô hình của quá trình suy sụp trên thương trường - nhìn theo một góc độ nào đó (việc miêu tả sự suy sụp toàn diện) thì tiểu thuyết có những nét của tự nhiên chủ nghĩa. Thomas Mann nhìn sự vật với cái tâm và cái tình của một con người có đạo nghĩa.

Tiểu thuyết kể về dòng họ là loại tiểu thuyết rất thịnh hành ở châu Âu trong thế kỷ XIX. Tiểu thuyết đã dịch sang tiếng Việt với tên *"Gia đình Bút-đen-bruc"*, Trương Chính dịch, Nhà xuất bản Lao động, 1979.

## Chú thích

## Liên kết ngoài

## Tham khảo
* Lương Văn Hồng, *Đại cương văn học Đức từ khởi thủy tới 2002*, Nhà xuất bản Văn học, 2003
Louis của Luxembourg

**Đại công tử Louis của Luxembourg** (tên đầy đủ: *Louis Xavier Marie Guillaume*; sinh ngày 3 tháng 8 năm 1986) là con trai thứ ba của Đại công tước Henri và Đại công tước phu nhân Maria Teresa của Luxembourg. Bên cạnh tước hiệu đại công tử Luxembourg, ông cũng là đại công tử của Nassau. Cha mẹ đỡ đầu của ông là Xavier Sanz và Công tử phi Margaretha của Liechtenstein.

Đại công tử Louis có hai anh trai: Guillaume của Luxembourg và Đại công tử Félix của Luxembourg; và hai em ruột: Đại công nữ Alexandra và Đại công tử Sébastien của Luxembourg. Ông đã kết hôn với Tessy Antony, một cựu sĩ quan trong quân đội Luxembourg. Họ có hai con trai là Gabriel và Noah.

## Giáo dục
Các trường mà đại công tử Louis đã và đang theo học là Trường Quốc tế Luxembourg; và trường nội trú Collège Alpin International Beau Soleil, tại Villars-sur-Ollon, Thụy Sĩ.

## Kết hôn và gia đình
Đại công tử Louis đã kết hôn với Tessy Antony vào ngày 29 tháng 9 năm 2006 tại Nhà thờ giáo xứ Công giáo La Mã Gilsdorf. Sau khi thành hôn, đại công tử đã từ bỏ quyền kế vị của mình cũng như quyền này của tất cả những người con của ông, song Louis vẫn giữ lại tước hiệu *đại công tử Luxembourg* và kính xưng *Điện hạ* trong khi Tessy và Gabriel chỉ được đặt họ là *de Nassau* và không có tước hiệu.

Vào ngày quốc khánh của Luxembourg, tức 23 tháng 6 năm 2009, đại công tước Henri dã ban cho Tessy tước hiệu *đại công tử phi Luxembourg* cùng kính xưng *phi điện hạ* cùng tước hiệu *đại công tử Nassau* và kính xưng *điện hạ* cho những người con trai hiện tại cũng như những người con trong tương lai của họ. Gia đình đại công tử sống tại Luân Đôn, nơi đại công tử và đại công tử phi đang theo học.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Tiểu sử chính thức
Khỉ núi

**Khỉ núi**, tên khoa học ***Cercopithecus lhoesti***, là một loài động vật có vú trong họ Cercopithecidae, bộ Linh trưởng. Loài này được P. Sclater mô tả năm 1898. Chúng là loài khỉ sống chủ yếu ở các vùng núi thành từng nhóm nhỏ. Chúng có bộ lông đen và râu trắng đặc trưng. Loài khỉ này được tìm thấy ở thượng lưu vực sông Congo.

## Cư trú
Khỉ núi cư trú ở phía Đông bắc Cộng hòa Dân chủ Congo, Rwanda, Burundi, và miền Tây Uganda. Rừng, rừng nguyên sinh các khu rừng mưa ở đồng bằng, thảo nguyên rừng ở sườn núi là những nơi chúng thường sinh sống,. Tuy nhiên, chúng cũng sống trên các vùng đất canh tác. Nghiên cứu cho thấy loài khỉ này chỉ sống ở những vùng rừng có độ cao từ 900 m trở lên (chủ yếu là từ 1.500 - 2.500 m), nhưng một số cũng được tìm thấy ở những vùng núi thấp hơn, độ cao 610 m.

## Đặc điểm
Khỉ núi có một bộ lông màu nâu sẫm, ngắn, màu hạt dẻ trên lưng và bụng màu tối hơn. Má của chúng màu xám sáng với một bộ ria mép nhạt. Trung bình một cá thể khỉ núi cao khoảng từ 12,5 - 27 inch (32 – 69&nbsp;cm), đuôi dài 19 - 39 inch (48 – 99&nbsp;cm). Khỉ đực nặng hơn khoảng 6&nbsp;kg, trong khi khỉ cái nhẹ hơn với chỉ khoảng 3,5&nbsp;kg. Đuôi của loài khỉ núi dài và hình móc ở cuối.
Khỉ núi có thể sống tới 30 năm. Khỉ cái thường sinh đẻ vào ban đêm, mùa khô, với thời gian mang thai là 5 tháng. Khỉ con được sinh ra sống bám vào khỉ mẹ trong khoảng 2 năm trước khi sống tự lập. Khi một con đưc trưởng thành, chúng sẽ tách riêng ra khỏi nhóm, chính vì vây, trong một nhóm sinh sống thì số lượng khỉ con và khỉ cái là chủ yếu.

Thức ăn chủ yếu của loài động vật này là thực vật bao gồm: trái cây, nấm, thảo mộc, rễ và cả lá cây. Tuy nhiên, đôi khi chúng cũng ăn cả trứng, thằn lằn, và các loài chim nhỏ. Khỉ núi ngủ ngồi ở trên các cành cây để dễ dàng trốn thoát khi gặp kẻ thù nguy hiểm.

## Chú thích

## Tham khảo
* 
* ARKive - images and movies of L'Hoest's guenon ''(Cercopithecus lhoesti)''
Cá ông lão Ấn Độ

**Cá ông lão Ấn Độ **, tên khoa học ***Alectis indica***, là một loài cá thuộc họ Cá khế. Loài này phân bố phổ biến rộng rãi trong các vùng biển của Ấn Độ Dương-Tây Thái Bình Dương nhiệt đới, từ đông Phi, Ấn Độ, châu Á, Indonesia và Úc. Cá trưởng thành có xu hướng sống ở vùng nước ven biển trên rạn san hô có độ sâu đến 100 m, trong khi cá chưa trưởng thành sống trong một loạt các môi trường bao gồm cả các cửa sông và thảm cỏ biển. Nó là một loài lớn, đang phát triển đến chiều dài 165&nbsp;cm và cân nặng đến 25&nbsp;kg. Là loài ăn thịt, ăn cá, cephalopoda và giáp xác. Nó có tầm quan trọng thương mại nhỏ.

## Hình ảnh

Tập tin:Indian threadfin (Alectis indicus).jpg
Tập tin:Diamond trevally 3.jpg
Tập tin:Diamond trevally 2.jpg
Tập tin:IndianThreadfish.jpg


## Chú thích

## Tham khảo
* 
*
Carpiodes cyprinus

***Carpiodes cyprinus*** là một loài cá thuộc họ Cá mõm trâu. Loài này phân bố rộng rãi ở phía đông và trung bộ Hoa Kỳ và được tìm thấy thường xuyên nhất trong sông, lạch và hồ nước trong có đáy bùn. Chúng ăn côn trùng ấu trùng và các sinh vật khác trong trầm tích.
## Hình ảnh

Tập tin:Carpiodes cyprinus.jpg
Tập tin:Quillback.jpg


## Chú thích

## Tham khảo
* 
* 
* 
* 
* roughfish.com - Quillback Carpsucker
Liberty Mutual

**Tập đoàn Liberty Mutual** là một công ty bảo hiểm toàn cầu đa dạng và có tài sản lớn thứ ba tại Hoa Kỳ. Có trụ sở chính đặt tại Boston, Massachusetts, với trên 45,000 nhân viên làm việc tại hơn 900 văn phòng trên toàn thế giới.

Tính đến ngày 31 tháng 12 năm 2010, Tập đoàn Liberty Mutual có $ 112,4 tỷ trong các tài sản hợp nhất, $ 95,4 tỷ trong nợ hợp nhất, $ 17.0 tỷ trong vốn bảo hiểm, và $ 33,2 tỷ trong doanh thu hợp nhất hàng năm. Tập đoàn được  thành lập năm 1912, cung cấp một loạt các sản phẩm bảo hiểm và dịch vụ, bao gồm bảo hiểm ô tô, bảo hiểm nhà cửa, bảo hiểm người lao động, bảo hiểm cháy nổ, bảo hiểm rủi ro, bảo hiểm trách nhiệm dân sự và các loại bảo hiểm online…

Tập đoàn Liberty Mutual sở hữu toàn bộ hoặc một phần, các công ty bảo hiểm địa phương tại Argentina, Brazil, Chile, Trung Quốc (bao gồm Hồng Kông), Colombia, India, Ba Lan, Bồ Đào Nha, Singapore, Tây Ban Nha, Thailand, Thổ Nhĩ Kỳ, Venezuela, and Vietnam.

Giám đốc điều hành hiện tại là David H. Long, người kế vị người tiền nhiệm của Edmund (Ted) F. Kelly

## Lịch sử

Liberty Mutual được thành lập vào năm 1912 dưới tên "Hiệp hội Bảo hiểm Massachusetts" (MEIA). Vào năm 1917, được đổi tên thành: Công ty Bảo hiểm Liberty Mutual. Thông qua các quan hệ đối tác với các công ty khác, họ bắt đầu bán các dịch vụ bảo hiểm xe hơi
Năm 1964, Liberty Mutual đã bắt đầu cung cấp bảo hiểm nhân thọ thông qua Liberty Life Assurance, 1 phân nhánh của tập đoàn.
Trong những năm qua, Liberty Mutual đã mua một số công ty lớn khác. Ví dụ, trong năm 2008, họ mua Sân vận động Safeco Tổng công ty. Liberty Mutual đã đồng ý mua tất cả các cổ phiếu đang lưu hành của Sân vận động Safeco 68,25 USD trên mỗi cổ phiếu, với một mức giá tổng cộng khoảng $ 6,2 tỷ.

## Chi nhánh / Văn phòng trên thế giới
* Công ty bảo hiểm Liberty khối các nước châu Âu: Đức, Anh,Pháp, Ireland...
* Công ty bảo hiểm Liberty Châu Á, Thái Bình Dương 
* Công ty bảo hiểm Liberty Hongkong 
* Công ty bảo hiểm Liberty Singapore
* Công ty bảo hiểm Liberty Việt Nam 

## Những website khác
* LibertyMutual.com
* LibertyMutualGroup.com
* Libertyinsurance.com.vn

## Tham khảo
Cá mút trắng

**Cá mút trắng**, tên khoa học ***Catostomus commersonii***, là một loài cá thuộc họ Cá mõm trâu. Loài này phân bố ở Tây Trung Bộ và Đông Bắc Bắc Mỹ nhưng cũng được tìm thấy ở tiểu bang Georgia và New Mexico ở phía nam. Môi nó có gai thịt giúp hút chất hữu cơ từ dưới đáy của các con sông và suối.

## Hình ảnh

Tập tin:White sucker (Goulais B).JPG
Tập tin:Catostomus commersoni.jpg


## Chú thích

## Tham khảo
* 
* 
* 
* 
*Species profile by Earl J.S. Rook 
*Wisconsin Sea Grant Fish of the Great Lakes species profile
*Nova Scotia Department of Agriculture and Fisheries factsheet 
*World Register of Marine Species entry
Gáo cam

**Gáo cam** hay **huỳnh bá** (danh pháp khoa học: ***Nauclea officinalis***) là một loài thực vật thường xanh thuộc họ Thiến thảo (Rubiacea).

Gáo cam phát triển thân gỗ nhỡ, có thể cao từ 15-20m, cá biệt có thể phát hiện thân cây cao tới 33m, đường kính ngang ngực có thể tới 67&nbsp;cm. Cành non có tiết diện vuông. Lá cây có phiến dạng trái xoan thon, dài từ 8–16&nbsp;cm, đầu lá và đuôi lá đều dạng hình nêm, phiến lá không có lông, hệ hân phụ trên phiến lá có từ 5-7 cặp. Lá kèm sớm rụng, dạng tròn hoặc trứng ngược gần tròn, có kích thước 6–8&nbsp;mm. Hoa thường mọc ở đầu cành. Quả kép hình cầu đường kính 1-1,5&nbsp;cm.

Phân bổ sinh thái của cây gáo cam chủ yếu dưới độ cao 600 m sao với mực nước biển. Có thể tìm thấy loài này còn sót lại tái sinh trong thảm thực vật rừng thứ sinh. Trên thế giới vùng địa lý tìm thấy phân bổ của loài này chủ yếu là Malaysia, Indonesia, Thái Lan, Ấn Độ, miền nam Trung Quốc và Việt Nam.

Vỏ cây và lá có thể chiết được các hợp chất alcaloids. Y học phương Đông dùng Gáo cam trong các bài thuốc chống viêm, chống vi khuẩn. Gỗ cây có màu cam, sử dụng đóng đồ gia dụng.

## Xem thêm
*Gáo trắng
*Gáo vàng
*Gáo tròn

## Tham khảo
Văn phòng ảo

**Văn phòng ảo** (tiếng Anh: *virtual office*) là một hình thức văn phòng cung cấp dịch vụ địa chỉ và liên lạc mà không cần đến diện tích thực tế.

## Chú thích

## Xem thêm
* Văn phòng trọn gói

## Liên kết ngoài
Vườn quốc gia Núi lửa Rwanda

**Vườn quốc gia Núi lửa Rwanda** (tiếng Pháp: *Parc National des Volcans*) nằm ở Tây bắc đất nước Rwanda, gần với Vườn quốc gia Virunga (Cộng hòa Dân chủ Congo) và Vườn quốc gia Gorilla Mgahinga (Uganda). Vườn quốc gia này được biết đến như là một ngôi nhà của loài khỉ đột núi (*mountain gorilla*). Địa hình ở đây bao gồm 5 trong tổng số 8 ngọn núi lửa của dãy núi Virunga là: Karisimbi, Bisoke Muhabura, Gahinga và Sabyinyo (3 ngọn núi lửa còn lại thuộc Vườn quốc gia Gorilla Mgahinga)

Thực vật chủ yếu trong vườn quốc gia này là rừng rậm nhiệt đới và rừng tre.

## Lịch sử
Vườn quốc gia này được thành lập vào năm 1925, với diện tích ban đầu bao quanh các ngọn núi lửa Karisimbi, Visoke và Mikeno, nhằm mục đích để bảo vệ loài khỉ đột trước những kẻ săn bắt chúng. Đây là vườn quốc gia đầu tiên được thành lập ở châu Phi. Năm 1929, vườn quốc gia này được mở rộng hơn vào Rwanda vào Congo (lúc đó là thuộc địa của Bỉ), tới tận Vườn quốc gia Albert tạo thành một khu vực rộng tới 8090&nbsp;km ². Năm 1958, 700 ha của vườn quốc gia đã bị tách ra để lập một khu định cư.

Sau khi Congo giành được độc lập vào năm 1960, Vườn quốc gia đã được chia thành hai phần, và khi Rwanda độc lập vào năm 1962, chính phủ mới đồng ý để duy trì nơi đây như là một khu bảo tồn, một địa danh du lịch. Trong các năm 1969 diện tích vườn quốc gia này giảm đi một nửa và đến năm 1973, 1050 ha của khu vực đã bị giải tỏa để trồng cây kim cúc.

## Thực vật
Thảm thực vật khác nhau, phân bố theo độ cao bao gồm rừng ở vùng núi thấp. Giữa 2400 và 2500 m, có thực vật hạt kín Neoboutonia. Từ 2500 đến 3200 m bao gồm những khu rừng tre chiếm khoảng 30% khu vực. Từ 2600 đến 3600 m, là các sườn núi ẩm ướt ở phía Nam và phía Tây, là các loài thực vật có hoa bao gồm Hagenia, Hypericum chiếm khoảng 30% diện tích vườn quốc gia. Thảm thực vật từ 3500 đến 4200 m được đặc trưng bởi cây lobelia wollastonii, L. lanurensis và Senecio erici-rosenii với 25% diện tích. Từ 4300 đến 4500 m là các đồng cỏ thảo nguyên. Các thảm thực vật khác bao gồm bụi cây, đồng cỏ thấp, đầm lầy, hồ nhỏ cũng có nhưng chiếm tỉ lệ tương đối nhỏ.

## Động vật
Vườn quốc gia được biết đến với nhiều nhất loài khỉ đột núi (Gorilla Mountain). Động vật có vú khác bao gồm: khỉ vàng (Cercopithecus mitis kandti), linh dương Duiker mặt đen (Cephalophus niger), trâu (Syncerus caffer).... Ngoài ra còn có báo cáo là có một số ít voi rừng trong khu vực, mặc dù là rất hiếm. Cùng với đó là 178 loài chim, với ít nhất 13 loài và 16 phân loài đặc hữu của Virunga và vùng núi Ruwenzori.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* The Rwanda Tourist Board (ORTPN)  
* Volcanoes National Park at UN Environment Programme World Conservation Monitoring Centre 
* The Virunga Primates page from Footprint Adventures  
* Kwita Izina -Official Baby Gorilla Naming Ceremony site
Hàn Ly vương

**Hàn Ly vương** hay **Hàn Hy vương** (chữ Hán: 韩僖王, trị vì 295 TCN - 273 TCN), tên thật là **Hàn Cữu** (韩咎) hay **Hàn Cao**, là vị vua thứ chín của nước Hàn - chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

## Lên ngôi
Hàn Cao là con thứ của Hàn Tương vương – vua thứ 8 nước Hàn. Năm 299 TCN, anh ông là thái tử Hàn Anh qua đời. Ông cùng người em là công tử Kỷ Sắt tranh ngôi thái tử. Công tử Kỷ Sắt đang ở nước Sở, gặp lúc quân Sở đang vây đất Ung Thị của nước Hàn. Hàn Tương vương cầu cứu Tần. Vua Tần sai Công Tôn Muội đi cứu Hàn. Quân Sở phải giải vây Ung Thị rút lui, vua Sở không cho công tử Kỷ Sắt về Hàn nữa. Hàn Tương vương bèn lập ông làm thái tử.

Năm 296 TCN, Hàn Tương vương mất, Hàn Cao lên nối ngôi, tức là Hàn Ly vương. Ông dùng con Trương Khai Địa là Trương Bình làm tướng quốc.

## Quốc lực suy nhược
Năm 294 TCN, do bị nước Tần vây bách, Ngụy Chiêu vương đành phải sai sứ sang liên minh với nước Hàn cùng chống Tần mạnh. Năm 293 TCN, Hàn Ly vương liên minh với Ngụy Chiêu vương và Chu Noãn Vương cùng chống nước Tần. Tướng nước Hàn là Công Tôn Hỉ mang quân tập kết với quân Ngụy ở Y Khuyết. Tần Chiêu Tương vương sai Bạch Khởi cầm quân quân chống lại liên quân Hàn-Ngụy ở Y Khuyết. Kết quả liên quân Ngụy-Hàn bị Bạch Khởi đánh cho đại bại, bị chém 24 vạn quân, tướng Công Tôn Hỷ bị bắt sống, 5 thành bị san phẳng.

Năm 291 TCN, Tần Chiêu Tương vương lại đánh Hàn, chiếm được đất Uyển. Đến năm sau, Hàn Ly vương lại phải dâng 200 dặm đất Vũ Toạt cho Tần để cầu hòa.

Năm 286 TCN, quân Tần lại tấn công nước Hàn, chiếm được Hạ Sơn. Năm 284 TCN, Hàn Ly vương đến hội minh với Tần Chiêu Tương vương ở Tây Chu, sau đó đem quân hợp sức với các nước đánh nước Tề, buộc Tề Mẫn vương bỏ Lâm Tri bỏ chạy rồi bị giết.

Năm 282 TCN, Hàn Ly vương lại hội với Tần Chiêu Tương vương tại đất nhà Chu. Mối quan hệ hòa hoãn giữa hai bên tiếp tục được duy trì.

Năm 275 TCN, Tần đem quân tấn công nước Ngụy. Hàn Ly vương sai Bạo Quyển cứu Ngụy nhưng bị nước Tần đánh bại, mất 4 vạn quân. Bạo Quyển trốn sang Khai Phong (nước Ngụy).

Năm 273 TCN, hai nước Ngụy, Triệu hợp quân đánh Hàn, tấn công vào Hoa Dương. Hàn Ly vương cầu cứu nước Tần nhưng Tần không ra quân giúp. Tướng quốc Trần Thệ đến gặp Ngụy Nhiễm nước Tần, dùng lời lẽ thuyết phục. Ngụy Nhiễm đồng ý đem quân cứu Hàn, đánh bại Ngụy-Triệu ở Hoa Dương.

Cùng năm đó, Hàn Ly vương qua đời. Ông làm vua được 23 năm. Thái tử Hàn Nhiên lên nối ngôi, tức Hàn Hoàn Huệ vương.

## Xem thêm
*Hàn Tương vương
*Hàn Hoàn Huệ vương
## Tham khảo
*Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
** *Hàn thế gia*
*Phương Thi Danh (2001), *Niên biểu lịch sử Trung Quốc*, Nhà xuất bản Thế giới

## Chú thích
Grand-Bassam

**Grand-Bassam** là một thị trấn nằm ở phía đông nam Bờ Biển Ngà, phía đông thủ đô Abidjan. Nơi đây từng là thủ đô thuộc địa của Pháp từ năm 1893 đến 1896, khi chính quyền chuyển đến Bingerville sau cơn sốt vàng. Thị trấn sau đó vẫn là một cảng biển quan trọng cho đến khi Abidjan phát triển từ những năm 1930.
## Mô tả
Đây là một thị trấn thuộc địa, đô thị, khu dân cư, thương mại, hành chính của những người châu Âu, Trung Đông và những người châu Phi cuối thế kỷ 19 đến thế kỷ 20 (1880 - 1950). Nơi đây từng là thủ đô đầu tiên của Côte d'Ivoire cho đến khi Pháp chuyển thủ đô về Bingerville.

Thị trấn được quy hoạch cùng với một kiến trúc thuộc địa độc đáo phù hợp với khí hậu địa phương và văn hóa bản địa. Ngay sau khi được thành lập, thị trấn đã trở thành đô thị hải cảng quan trọng nhất ở Côte d'Ivoire cho đến khi thành phố Abidjan phát triển mạnh từ những năm 1930. Năm 1960, cùng với sự độc lập ở Côte d'Ivoire, tất cả các cơ quan hành chính được chuyển Abidjan, và trong nhiều năm Grand-Bassam chỉ còn là nơi sinh sống của những người lấn chiếm đất. Cuối những năm 70, thị trấn đã bắt đầu hồi sinh khi nơi đây trở thành một địa danh du lịch và trung tâm nghề với khoảng 5.000 dân sinh sống.
Năm 2012, Grand-Bassam được ghi vào danh sách di sản thế giới của UNESCO. Các công trình lịch sử nổi bật ở thị trấn bao gồm: Nhà thờ chính tòa Sacré Coeur, bảo tàng Nouveau Bassam, làng chài N'zima, cảng và hải đăng Grand-Bassam.

## Tham khảo
Koutammakou

**Koutammakou** là vùng núi nằm ở phía bắc của Togo, kéo dài sang tận quốc gia Bénin. Nơi đây là một cảnh quan văn hóa nổi bật có diện tích 50.000 ha của người Batammariba với những ngôi nhà, tháp bùn được coi là biểu tượng của Togo, gọi là *Takienta*.

Di sản kiến trúc này bao gồm các ngôi nhà, các tháp, kho thóc có hình trụ, hình cầu có mái bằng hoặc mái hình nón lá cùng nhiều những bãi đá linh thiêng. Những người dân sẽ làm ẩm đất tạo thành bùn hoặc tạo thành những viên gạch bằng bùn để xây dựng và sau đó những ngôi nhà được ánh nắng mặt trời làm khô cứng và trở lên đàn hồi hơn. Một số ngôi nhà còn được dựng hàng rào gỗ bên ngoài và những giàn giáo để nâng đỡ cấu trúc. Mái nhà được làm bằng hoặc mái lá hình nón và có ống thoát nước bằng gỗ mỗi khi mưa,. Các công trình được nhóm lại thành từng ngôi làng theo không gian sử dụng như nơi tổ chức nghi lễ, sinh hoạt cộng đồng, để ở... tạo thành cảnh quan đáng chú ý phản ánh cấu trúc xã hội, cuộc sống cùng mối quan hệ giữa con người và cảnh quan.

Năm 2004, tại Tô Châu Trung Quốc, Cảnh quan Koutammakou đã trở thành một trong 34 di sản thế giới được UNESCO công nhận.

## Tham khảo
Cá hang mù Mexico

***Astyanax mexicanus*** hay **cá hang động mù** là một loài cá nước ngọt thuộc họ Characidae, bộ Characiformes. Đây là loài bản địa của khu vực sinh thái Tân Bắc Cực, bắt nguồn từ vùng hạ lưu sông Rio Grande, sông Nueces, sông Pecos thuộc Texas, Hoa Kỳ và những vùng trung và đông México.

Cơ thể cá *Astyanax mexicanus* có thể đạt chiều dài tối đa là 12&nbsp;cm, mang nét đặc trưng của họ Characidae với màu sắc không có gì nổi bật. Tuy nhiên, những cá thể *Astyanax mexicanus* sống trong các hang động tối có hình thái hết sức đặc biệt: không có mắt và bị bạch tạng; toàn cơ thể cá khi đó chỉ là một màu trắng hồng bao phủ.

Loài *Astyanax mexicanus* sống tại vùng khí hậu cận nhiệt đới, ưa thích môi trường nước có độ pH 6.0-7.8, độ cứng của nước tối đa là 30 dGH và nhiệt độ từ 20 đến 25&nbsp;°C. Vào mùa đông, cá sẽ di cư đến vùng nước ấm hơn. Thức ăn của loài *Astyanax mexicanus* thông thường là các động vật giáp xác, côn trùng, và giun đốt; trong môi trường nuôi nhốt, cá này là động vật ăn tạp.

Về mặt phân loại, có quan điểm xem *Astyanax mexicanus* là một phân loài của *Astyanax fasciatus* nhưng điều này không được học giới chấp nhận rộng rãi.

## Thể hang động mù

*Astyanax mexicanus* nổi tiếng với hình thái "cá hang động mù". Có khoảng ba mươi quần thể Astyanax mexicanus sống trong các hang động sâu và đã đánh mất thị lực (thậm chí mắt cũng tiêu biến đi). Tuy vậy, những con cá này vẫn có khả năng tìm đường nhờ vào tính nhạy cảm với sự thay đổi áp suất nước của các đường bên trên thân cá.

Các cá thể với cả hai hình thái "có mắt" và "không có mắt" đều thuộc cùng một loài là *A. mexicanus*; chúng có mối quan hệ gần gũi và có thể lai giống với nhau. Chú ý rằng loài *[[Astyanax jordani]]* cũng là một loài "cá hang động mù" và thỉnh thoảng bị nhầm với *A. mexicanus*, nhưng đây là một loài mới tiến hoá từ thể có mắt sống gần mặt nước của loài *A. mexicanus*.

Khi sinh ra, cá *A. mexicanus* sống nơi hang động vẫn có mắt. Tuy nhiên khi chúng lớn lên, da cá phát triển bao lấy cặp mắt và khiến mắt thoái hoá hoàn toàn bởi chúng không cần thiết phải dùng đến thị giác trong môi trường hang động tối đen.

## Chú thích

## Tham khảo
*
Đài quan sát Tartu

**Đài quan sát Tartu** (Tiếng Estonia: Tartu Observatoorium) là đài quan sát thiên văn lớn nhất ở Estonia. Nó nằm trên đồi Tõravere, cách Tartu, Noo Parish 20&nbsp;km về phía Tây nam, thuộc tỉnh Tartu. Đài quan sát cũ Tartu là nơi làm việc của nhà thiên văn học Friedrich Georg Wilhelm von Struve, thuộc Vòng cung trắc đạc Struve, là di sản thế giới vào năm 2005, và nó là điểm tham chiếu đầu tiên.

Đài quan sát có hai kính viễn vọng là Kính viễn vọng Cassegrain đường kính 1.5 mét là kính viễn vọng lớn nhất Bắc Âu, được sử dụng để quan sát quang phổ và kính viễn vọng đường kính 0.6 mét dùng để quan sát trắc quang. Ngoài ra là rất nhiều các dụng cụ dùng để theo dõi và quan sát khí tượng

## Lịch sử
Đài quan sát Tartu được thành lập tại **Đại học quốc gia Dorpat** vào năm 1802. Việc xây dựng đài quan sát được hoàn thành vào năm 1810 trên ngọn đồi Toome, Dorpat. Các công cụ quan sát thiên văn đã được lắp đặt vào năm 1814 bởi Friedrich Georg Wilhelm von Struve, người sau đó giảng dạy và quan sát tại đài thiên văn. Năm 1824, một kính thiên văn không màu lớn nhất thế giới vào thời điểm đó được lắp đặt tại đây.  Năm 1816, trước cửa tòa nhà trở thành điểm trắc đạc và đài quan sát đã trở thành điểm đầu tiên.

Năm 1946, Đài quan sát Tartu được tách ra từ trường đại học và sáp nhập vào Viện Hàn lâm Khoa học Estonia. Các nhà chức trách bắt đầu xem xét để lập một cơ sở quan sát mới vào năm 1950. Đồi Tõravere được chọn là nơi để xây dựng vào năm 1958.

Năm 1963, việc xây dựng đài quan sát mới hoàn thành, một số cơ sở vật chất được di chuyển sang đài quan sát mới.

Năm 1964, một hội nghị quốc tế đã được tổ chức và Đài quan sát Tartu đã được đổi tên thành **Đài quan sát von Struve**.

Năm 1974, Kính thiên văn Cassegrain đường kính 1,5 mét được lắp đặt và trở thành kính viễn vọng hoạt động chính của đài quan sát.

Năm 1995, tên của đài thiên văn đã được đổi trở lại ban đầu là Đài quan sát Tartu.

Năm 1998, một kính phản xạ 0,6 mét đã được lắp đặt.

Việc xây dựng đài quan sát cũ nhằm phục vụ như là một viện bảo tàng và là một trung tâm giáo dục khoa học.

Các nhà khoa học đáng chú ý đã từng làm việc tại đài quan sát Tartu như: von Struve, Johann Heinrich von Mädler, Thomas Clausen, Ernst Julius Öpik, Grigorij Kuzmin, Jaan Einasto.

## Tham khảo
*Tartu Observatoorium 1805-1948, Georgi Želnin, 2004
*Timeline of Tartu Observatory
*Fraunhofer refractor
*About the search for dark matter in the Tartu observatory

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Tartu Old Observatory
*Tartu Observatory
Ludisia discolor

***Ludisia discolor*** là một loài thực vật thuộc họ Lan. Nó là loài bản địa Đông nam Á như Việt Nam, Lào, Thailand,** **Indonesia... Nó là loài lan mọc trên đất. Cây cao khoảng 20&nbsp;cm, thân tròn có nhiều nách. Lá trơn hình trứng hay hình ê líp, mặt trên màu xanh đen, mặt dưới của lá màu tím đỏ.

## Hình ảnh

Tập tin:Ludisia discolor bluetenstand.jpeg
Tập tin:Ludisia discolor.jpeg
Tập tin:Ludisia discolor (as Goodyera discolor) - Bot. Reg. 4 pl. 271 (1818).jpg
Tập tin:A and B Larsen orchids - Ludisia discolor 190-24.jpg


## Chú thích

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Tề Tuyên vương

**Tề Tuyên vương** (chữ Hán: 齊宣王, trị vì 342 TCN-323 TCN hay 319 TCN-301 TCN), tên thật là **Điền Cương** (田疆), là vị vua thứ năm của nước Điền Tề - chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Ông là con của Tề Uy vương, vua thứ tư của Điền Tề. Năm 342 TCN (hay 320 TCN), Tề Uy vương qua đời, Tích Cương lên nối ngôi, tức Tề Tuyên vương.

## Hợp tung chống Tần

Năm 323 TCN, Tề Tuyên vương liên hoành với Tần và Sở. Cùng lúc, Công Tôn Diễn kiến nghị vua các nước Hàn, Tống, Yên và Trung Sơn cùng xưng vương, tiến hành hợp tung chống Tần, Tề và Sở.

Tề Tuyên vương lo ngại việc 5 nước hợp tung nên tìm cách phá hoại, định ly gián Trung Sơn với Triệu và Ngụy, rồi sau đó lại tìm cách ly gián Trung Sơn với Yên và Triệu, nhưng đều không thành công.

Năm 322 TCN, Trương Nghi sang nước Ngụy thuyết phục Ngụy Huệ vương liên hoành với nước Tần để tấn công Tề và Sở. Ngụy Huệ vương trọng dụng Trương Nghi, phong làm tướng quốc và xa lánh Công Tôn Diễn.

Tề Tuyên vương thấy Ngụy và Tần liên hoành bất lợi cho Tề, nên cùng Sở Hoài vương ủng hộ Công Tôn Diễn làm tướng quốc nước Ngụy để phá liên minh đó. Ngụy Huệ vương lúc này cũng không chịu thần phục Tần nữa. Tần Huệ Văn vương phục bèn ra quân đánh Ngụy.

Tề Tuyên vương lo lắng, cùng các nước Sở, Yên và Triệu hợp tung, phong Công Tôn Diễn làm tướng quốc. Như vậy liên minh giữa Tần, Tề và Sở bị tan vỡ.

Năm 314 TCN, nhân nước Yên có loạn Tử Chi, Tề Tuyên vương nghe theo lời khuyên của Mạnh Kha, sai Khuông Chương đem quân đánh Yên, giết Yên vương và Tử Chi. Các chư hầu phản đối hành động của Tề, Tề Tuyên vương lại rút quân về. Người nước Yên lập Yên Chiêu vương lên ngôi.

Tần Huệ Văn vương thấy Tề và Sở có quan hệ tốt nên lo sợ, năm 312 TCN sai Trương Nghi đi sang Sở ly gián, dùng 600 dặm đất Thương Ư lừa gạt Sở Hoài vương tuyệt giao với Tề. Sở Hoài vương sai người đến Tề mắng nhiếc, Tề Tuyên vương từ đó không liên minh với Sở nữa.

Năm 323 TCN (hay 301 TCN), Tuyên vương chết, con ông là Điền Địa kế vị, tức Tề Mẫn vương.
## Xem thêm
*Tề Uy vương
*Tề Mẫn vương
*Mạnh Tử
*Tôn Tẫn
## Tham khảo
*Sử ký Tư Mã Thiên, các thiên
***Điền Kính Trọng Hoàn thế gia*
***Yên Thiệu công thế gia*
*Phương Thi Danh (2001), *Niên biểu lịch sử Trung Quốc*, Nhà xuất bản Thế giới
*Cát Kiếm Hùng chủ biên (2006), *Bước thịnh suy của các triều đại phong kiến Trung Quốc*, tập 1, Nhà xuất bản Văn hoá thông tin
*Lê Đông Phương, Vương Tử Kim (2007), *Kể chuyện Tần Hán*, Nhà xuất bản Đà Nẵng
## Chú thích
Họa bích

***Họa bích*** () là một bộ phim điện ảnh thuộc thể loại hành động - kỳ ảo - chính kịch của điện ảnh Trung Quốc được sản xuất vào năm 2011 do Trần Gia Thượng làm đạo diễn, viết kịch bản và đồng sản xuất, được chuyển thể từ tác phẩm *[[Liêu trai chí dị]]* của nhà văn Bồ Tùng Linh. Bộ phim có sự tham gia của các diễn viên gồm Đặng Siêu, Tôn Lệ, Diêm Ni, Trâu Triệu Long, Trịnh Sảng và Tăng Chí Vĩ. 

Bộ phim được công chiếu ở Trung Quốc vào ngày 29 tháng 9 năm 2011.

## Tóm tắt nội dung
Bộ phim kể về chàng thư sinh Chu Hiếu Liêm cùng với thư đồng Hậu Hạ lên kinh ứng thí, trên đường gặp phải tướng cướp Mạnh Long Đàm, ba người truy đuổi lẫn nhau rồi chạy vào một ngôi chùa cổ, hòa thượng ở đó khuyên ba người hãy hòa giải với nhau. Ba người phát hiện trong chùa có một bức bích họa mà người trong đó đi lại được, họ liền đi vào trong tranh rồi lạc vào thế giới "Họa bích", một thế giới thần tiên chỉ có các tiên nữ xinh đẹp sinh sống do một nàng tiên là "Cô cô" đứng đầu.

Sự xuất hiện của ba người đàn ông đã khiến cho thế giới của các tiên nữ bị đảo lộn, làm nảy sinh nhiều mâu thuẫn và xung đột về tình yêu, tình bạn, dục vọng và lòng tham giữa ba người và các tiên nữ.

Cuối cùng, vị hòa thượng trong ngôi chùa cổ - người đem lòng yêu thương "cô cô" nên không thể hoàn thành được tâm nguyện của mình là trở thành Phật - đã đến để ngăn cản không cho "cô cô" tiếp tục giết người; do đó "cô cô" dùng phép thuật làm cho tất cả các tiên nữ sống lại, rồi truyền ngôi vị lại cho Thược Dược để được cùng với hòa thượng ngao du khắp chân trời góc biển. Ba người Chu Hiếu Liêm, Hậu Hạ và Mạnh Long Đàm rồi khỏi thế giới "Họa bích" rồi tiếp tục cuộc hành trình lên kinh ứng thí.

## Diễn viên

## Âm nhạc
Bài hát chủ đề của phim là *Họa bích* do Đặng Siêu và Tôn Lệ trình bày.

## Chú thích

## Liên kết ngoài
*