Họ Cá khế

**Họ Cá khế** (danh pháp khoa học: ***Carangidae***) là một họ cá đại dương, theo truyền thống xếp trong bộ Cá vược (Perciformes), nhưng gần đây được cho là xếp trong bộ Cá khế (Carangiformes) của nhóm Carangimorphariae (= Carangimorpha/Carangaria). Họ cá này sinh sống ở Ấn Độ Dương, Đại Tây Dương và Thái Bình Dương. Một số ví dụ về họ Cá khế là các loài như cá nục, cá thu, cá cam, cá khế và cá sòng. Đa số loài trong họ Cá khế là loài ăn thịt với tốc độ di chuyển nhanh. Chúng săn mồi ở vùng nước phía trên các rạn san hô và ngoài biển khơi; một số loài đào đất ở đáy biển để tìm động vật không xương sống.

Cá cam (*Seriola dumerili*) là loài lớn nhất trong họ Cá khế và có thể dài tới 2 m. Đa phần các thành viên của họ này đạt chiều dài tối đa là 25–100&nbsp;cm.

Họ Cá khế bao gồm nhiều loài cá có giá trị về mặt thương mại và giải trí, ví dụ cá sòng Thái Bình Dương, *[[Trachurus symmetricus]]* và các loài thuộc chi *[[Trachurus]]*.

Nhiều chi để lại khá nhiều mẫu vật hoá thạch, cụ thể là *Caranx* và *Seriola* (kỷ Paleogen sớm; tầng Thanet muộn), thông qua các mẫu vật còn nguyên vẹn/không nguyên vẹn hoặc các mảnh xương. Một số chi đã tuyệt chủng là *[[Archaeus]]*, *[[Pseudovomer]]* và *[[Eastmanalepes]]*.

## Các loài
Người ta đã nhận diện được khoảng 148 loài còn tồn tại thuộc 31 chi:
* Chi *[[Alectis]]*
** *[[Alectis alexandrinus]]* Geoffroy Saint-Hilaire, 1817
** *[[Alectis ciliaris]]* Bloch, 1787
** *[[Alectis indicus]]* Ruppell, 1830
* Chi *[[Alepes]]*
** *[[Alepes apercna]]* Grant, 1987
** *[[Alepes djedaba]]* Forsskål, 1775
** *[[Alepes kleinii]]* Bloch, 1793.
** *[[Alepes melanoptera]]* Swainson, 1839
** *[[Alepes vari]]* Cuvier, 1833
* Chi *[[Atropus]]*
** *[[Atropus atropos]]* Bloch & Schneider, 1801
* Chi *[[Atule]]* (cá ngân)
** *[[Atule mate]]* Cuvier, 1833
* Chi *[[Campogramma]]*
** *[[Campogramma glaycos]]* Lacépède, 1801
* Chi *[[Carangoides]]*
** *[[Carangoides armatus]]* Rüppell, 1830
** *[[Carangoides bajad]]* Forsskål, 1775
** *[[Carangoides chrysophrys]]* Cuvier, 1833
** *[[Carangoides ciliarius]]* Rüppell, 1830
** *[[Carangoides coeruleopinnatus]]* Rüppell, 1830
** *[[Carangoides dinema]]* Bleeker, 1851
** *[[Carangoides equula]]* Temminck & Schlegel, 1844
** *[[Carangoides ferdau]]* Forsskål, 1775
** *[[Carangoides fulvoguttatus]]* Forsskål, 1775
** *[[Carangoides gymnostethus]]* Cuvier, 1833)
** *[[Carangoides hedlandensis]]* Whitley, 1934
** *[[Carangoides humerosus]]* McCulloch, 1915
** *[[Carangoides malabaricus]]* Bloch & Schneider, 1801
** *[[Carangoides oblongus]]* Cuvier, 1833
** *[[Carangoides otrynter]]* Jordan & Gilbert, 1883
** *[[Carangoides plagiotaenia]]* Bleeker, 1857
** *[[Carangoides praeustus]]* Anonymous [Bennett], 1830
** *[[Carangoides talamparoides]]* Bleeker, 1852
* Chi *[[Caranx]]*
** *[[Caranx bartholomaei]]* Cuvier, 1833
** *[[Caranx bucculentus]]* Alleyne & Macleay, 1877
** *[[Caranx caballus]]* Günther, 1868
** *[[Caranx caninus]]* Günther, 1867
** *[[Caranx crysos]]* Mitchill, 1815
** *[[Caranx fischeri]]* Smith-Vaniz & Carpenter, 2007
** *[[Caranx heberi]]* Bennett, 1830
** *[[Caranx hippos]]* Linnaeus, 1766
** *[[Caranx ignobilis]]* Forsskål, 1775
** *[[Caranx latus]]* Agassiz, 1831
** *[[Caranx lugubris]]* Poey, 1860
** *[[Caranx melampygus]]* Cuvier, 1833
** *[[Caranx papuensis]]* Alleyne & Macleay, 1877
** *[[Caranx rhonchus]]* Geoffroy Saint-Hilaire, 1817
** *[[Caranx ruber]]* (Bloch, 1793)
** *[[Caranx senegallus]]* Cuvier, 1833
** *[[Caranx sexfasciatus]]* Quoy & Gaimard, 1825
** *[[Caranx tille]]* Cuvier, 1833
** *[[Caranx vinctus]]* Jordan & Gilbert, 1882
* Chi *[[Chloroscombrus]]*
** *[[Chloroscombrus chrysurus]]* Linnaeus, 1766
** *[[Chloroscombrus orqueta]]* Jordan & Gilbert, 1883
* Chi *[[Decapterus]]* (cá nục)
** *[[Decapterus akaadsi]]* Abe, 1958
** *[[Decapterus koheru]]* Hector, 1875
** *[[Decapterus kurroides]]* Bleeker, 1855
** *[[Decapterus macarellus]]* Cuvier, 1833)
** *[[Decapterus macrosoma]]* Bleeker, 1851 - Cá nục chuối
** *[[Decapterus maruadsi]]* Temminck & Schlegel, 1843
** *[[Decapterus muroadsi]]* Temminck & Schlegel, 1844
** *[[Decapterus punctatus]]* Cuvier, 1829
** *[[Decapterus russelli]]* Rüppell, 1830 - Cá nục gai.
** *[[Decapterus smithvanizi]]* Kimura, Katahira & Kuriiwa, 2013
** *[[Decapterus tabl]]* Berry, 1968
* Chi *[[Elagatis]]*
** *[[Elagatis bipinnulata]]* Quoy & Gaimard, 1825: Cá cam thoi
* Chi *[[Ferdauia]]*
** *[[Ferdauia orthogrammus]]* (Jordan & Gilbert, 1882)
* Chi *[[Gnathanodon]]*
** *[[Gnathanodon speciosus]]* Forsskål, 1775: Cá khế vằn

* Chi *[[Hemicaranx]]*
** *[[Hemicaranx amblyrhynchus]]* Cuvier, 1833
** *[[Hemicaranx bicolor]]* Günther, 1860
** *[[Hemicaranx leucurus]]* Günther, 1864
** *[[Hemicaranx zelotes]]* Gilbert, 1898
* Chi *[[Lichia]]*
** *[[Lichia amia]]* Linnaeus, 1758
* Chi *[[Megalaspis]]*
** *[[Megalaspis cordyla]]* Linnaeus, 1758)
* Chi *[[Naucrates]]*
** *[[Naucrates ductor]]* Linnaeus, 1758)
* Chi *[[Oligoplites]]*
** *[[Oligoplites altus]]* Günther, 1868
** *[[Oligoplites palometa]]* Cuvier, 1832)
** *[[Oligoplites refulgens]]* Gilbert & Starks, 1904
** *[[Oligoplites saliens]]* Bloch, 1793)
** *[[Oligoplites saurus]]* Bloch & Schneider, 1801
* Chi *[[Pantolabus]]*
** *[[Pantolabus radiatus]]* Macleay, 1881
* Chi *[[Parastromateus]]*
** *[[Parastromateus niger]]* Bloch, 1795)
* Chi *[[Parona (chi cá)|Parona]]*
** *[[Parona signata]]* Jenyns, 1841
* Chi *[[Pseudocaranx]]*
** *[[Pseudocaranx chilensis]]* Guichenot, 1848
** *[[Pseudocaranx dentex]]* Bloch & Schneider, 1801)
** *[[Pseudocaranx dinjerra]]* Smith-Vaniz & Jelks, 2006
** *[[Pseudocaranx wrighti]]* Whitley, 1931
* Chi *[[Scomberoides]]*
** *[[Scomberoides commersonnianus]]* Lacépède, 1801: Cá bè xước
** *[[Scomberoides lysan]]* Forsskål, 1775)
** *[[Scomberoides tala]]* Cuvier, 1832
** *[[Scomberoides tol]]* Cuvier, 1832)
* Chi *[[Selar (chi cá)|Selar]]*
** *[[Selar boops]]* Cuvier, 1833
** *[[Selar crumenophthalmus]]* Bloch, 1793
* Chi *[[Selaroides]]*
** *[[Selaroides leptolepis]]* Cuvier, 1833: Cá chỉ vàng

* Chi *[[Selene (chi cá)|Selene]]*
** *[[Selene brevoortii]]* (T. N. Gill, 1863)
** *[[Selene brownii]]* Cuvier, 1816
** *[[Selene dorsalis]]* Gill, 1863
** *[[Selene orstedii]]* Lütken, 1880
** *[[Selene peruviana]]* Guichenot, 1866)
** *[[Selene setapinnis]]* Mitchill, 1815
** *[[Selene spixii]]* Castelnau, 1855
** *[[Selene vomer]]* Linnaeus, 1758

* Chi *[[Seriola]]*
** *[[Seriola carpenteri]]* Mather, 1971
** *[[Seriola dumerili]]* Risso, 1810: Cá cam
** *[[Seriola fasciata]]* Rüppell, 1830
** *[[Seriola hippos]]* Linnaeus, 1766)
** *[[Seriola lalandi]]* Valenciennes, 1833
** *[[Seriola peruana]]* Steindachner, 1881
** *[[Seriola quinqueradiata]]* Temminck & Schlegel, 1845: Cá cam Nhật Bản
** *[[Seriola rivoliana]]* Valenciennes, 1833: Cá cam sọc
** *[[Seriola zonata]]* Mitchill, 1815
* Chi *[[Seriolina]]*
** *[[Seriolina nigrofasciata]]* Rüppell, 1829
* Chi *[[Trachinotus]]*
** *[[Trachinotus africanus]]* Delsman, 1941
** *[[Trachinotus anak]]* Ogilby, 1909
** *[[Trachinotus baillonii]]* Lacépède, 1801
** *[[Trachinotus blochii]]* Lacépède, 1801
** *[[Trachinotus botla]]* Shaw, 1803
** *[[Trachinotus carolinus]]* Linnaeus, 1766
** *[[Trachinotus cayennensis]]* Cuvier, 1832
** *[[Trachinotus coppingeri]]* Günther, 1884
** *[[Trachinotus falcatus]]* Linnaeus, 1758)
** *[[Trachinotus goodei]]* Jordan & Evermann, 1896
** *[[Trachinotus goreensis]]* Cuvier, 1833
** *[[Trachinotus kennedyi]]* Steindachner, 1876
** *[[Trachinotus macrospilus]]* Smith-Vaniz & Walsh, 2019
** *[[Trachinotus marginatus]]* Gill, 1863
** *[[Trachinotus maxillosus]]* Cuvier, 1832
** *[[Trachinotus mookalee]]* Cuvier, 1832
** *[[Trachinotus ovatus]]* Linnaeus, 1758)
** *[[Trachinotus paitensis]]* Cuvier, 1832
** *[[Trachinotus rhodopus]]* Gill, 1863)
** *[[Trachinotus stilbe]]* Jordan & McGregor, 1899
** *[[Trachinotus teraia]]* Cuvier, 1832
* Chi *[[Trachurus]]*
** *[[Trachurus capensis]]* Castelnau, 1861.
** *[[Trachurus declivis]]* Jenyns, 1841.
** *[[Trachurus delagoa]]* Nekrasov, 1970.
** *[[Trachurus indicus]]* Cuvier, 1833)
** *[[Trachurus japonicus]]* Temminck & Schlegel, 1844): Cá sòng Nhật Bản

** *[[Trachurus lathami]]* Nichols, 1920
** *[[Trachurus longimanus]]* Norman, 1935
** *[[Trachurus mediterraneus]]* Steindachner, 1868
** *[[Trachurus murphyi]]* Nichols, 1920
** *[[Trachurus novaezelandiae]]* Richardson, 1843
** *[[Trachurus picturatus]]* Bowdich, 1825
** *[[Trachurus symmetricus]]* Ayres, 1855
** *[[Trachurus trachurus]]* Linnaeus, 1758
** *[[Trachurus trecae]]* Cadenat, 1950
* Chi *[[Ulua (chi cá)|Ulua]]*
** *[[Ulua aurochs]]* Ogilby, 1915
** *[[Ulua mentalis]]* Cuvier, 1833): Cá khế lược mang dài
* Chi *[[Uraspis]]*
** *[[Uraspis helvola]]* Forster, 1801
** *[[Uraspis secunda]]* Poey, 1860
** *[[Uraspis uraspis]]* Günther, 1860: Cá hiếu

## Khung thời gian tiến hoá các chi


ImageSize = width:1000px height:auto barincrement:15px
PlotArea = left:10px bottom:50px top:10px right:10px

Period = from:-65.5 till:10
TimeAxis = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:5 start:-65.5
ScaleMinor = unit:year increment:1 start:-65.5
TimeAxis = orientation:hor
AlignBars = justify

Colors =
 #legends
 id:CAR	 value:claret
 id:ANK 	 value:rgb(0.4,0.3,0.196)
 id:HER	 value:teal
 id:HAD	 value:green
 id:OMN	 value:blue
 id:black value:black
 id:white value:white
 id:cenozoic value:rgb(0.54,0.54,0.258)
 id:paleogene value:rgb(0.99,0.6,0.32) 
 id:paleocene value:rgb(0.99,0.65,0.37) 
 id:eocene value:rgb(0.99,0.71,0.42) 
 id:oligocene value:rgb(0.99,0.75,0.48) 
 id:neogene value:rgb(0.999999,0.9,0.1) 
 id:miocene value:rgb(0.999999,0.999999,0) 
 id:pliocene value:rgb(0.97,0.98,0.68) 
 id:quaternary value:rgb(0.98,0.98,0.5)
 id:pleistocene value:rgb(0.999999,0.95,0.68)
 id:holocene value:rgb(0.999,0.95,0.88)
 
BarData=
 bar:eratop
 bar:space
 bar:periodtop
 bar:space
 bar:NAM1
 bar:NAM2
 bar:NAM3
 bar:NAM4
 bar:NAM5
 bar:NAM6
 bar:NAM7
 bar:NAM8
 bar:NAM9
 bar:NAM10

 bar:space
 bar:period
 bar:space
 bar:era

PlotData=
 align:center textcolor:black fontsize:M mark:(line,black) width:25 
 shift:(7,-4)
 
 bar:periodtop
 from: -65.5 till: -55.8 color:paleocene text:Thế Paleocen
 from: -55.8 till: -33.9 color:eocene text:Thế Eocen 
 from: -33.9 till: -23.03 color:oligocene text:Thế Oligocen 
 from: -23.03 till: -5.332 color:miocene text:Thế Miocen
 from: -5.332 till: -2.588 color:pliocene text:Plio.
 from: -2.588 till: -0.0117 color:pleistocene text:Thế Pleistocen
 from: -0.0117 till: 0 color:holocene text:Thế Holocen

 bar:eratop
 from: -65.5 till: -23.03 color:paleogene text:Kỷ Paleogen 
 from: -23.03 till: -2.588 color:neogene text:Kỷ Neogen
 from: -2.588 till: 0 color:quaternary text:Kỷ Đệ tứ

PlotData=
 align:left fontsize:M mark:(line,white) width:5 anchor:till align:left

 color:eocene bar:NAM1 from:	-55.8	till:	0	text:	Apolectus
 color:eocene bar:NAM2 from:	-55.8	till:	0	text:	Caranx
 color:eocene bar:NAM3 from:	-55.8	till:	0	text:	Seriola
 color:oligocene bar:NAM4 from:	-33.9	till:	0	text:	Hypacanthus
 color:oligocene bar:NAM5 from:	-33.9	till:	0	text:	Oligoplites
 color:miocene bar:NAM6 from:	-23.03	till:	0	text:	Alectis
 color:miocene bar:NAM7 from:	-23.03	till:	0	text:	Alepes
 color:miocene bar:NAM8 from:	-23.03	till:	0	text:	Decapterus
 color:miocene bar:NAM9 from:	-15.97	till:	0	text:	Scomberoides
 color:miocene bar:NAM10 from:	-15.97	till:	0	text:	Selar

PlotData=
 align:center textcolor:black fontsize:M mark:(line,black) width:25

 bar:period
 from: -65.5 till: -55.8 color:paleocene text:Thế Paleocen
 from: -55.8 till: -33.9 color:eocene text:Thế Eocen 
 from: -33.9 till: -23.03 color:oligocene text:Thế Oligocen 
 from: -23.03 till: -5.332 color:miocene text:Thế Miocen
 from: -5.332 till: -2.588 color:pliocene text:Plio.
 from: -2.588 till: -0.0117 color:pleistocene text:Thế Pleistocen
 from: -0.0117 till: 0 color:holocene text:Thế Holocen

 bar:era
 from: -65.5 till: -23.03 color:paleogene text:Kỷ Paleogen 
 from: -23.03 till: -2.588 color:neogene text:Kỷ Neogen
 from: -2.588 till: 0 color:quaternary text:Kỷ Đệ tứ



## Tham khảo
* 
* 

## Liên kết ngoài
* 
*