Loài điển hình

[thumb|''Cygnus cygnus'' - [Thiên nga lớn, là loài điển hình trong chi *[[Thiên nga|Cygnus]]*.]]
Trong thuật ngữ sinh học, một **loài điển hình** là loài có tên được thành lập đầu tiên trong lịch sử bởi các nhà sinh học, nó là loài có đặc tính sinh học điển hình trong đơn vị phân loại. Một loài điển hình là một hệ thống khái niệm và thực tế được dùng trong phân loại sinh học và thuật ngữ về tên gọi của động vật và thực vật. Giá trị của "loài điển hình" nằm ở chỗ nó làm sáng tỏ ý nghĩa bởi một tên đặc trưng của chi.

## Khái niệm
Loài điển hình (species typica) là loài được coi là gắn liền vĩnh viễn về mặt phân loại với tên của một chi (hoặc phân chi). Loài này đóng vai trò là điểm tham chiếu cố định cho chi và thường sẽ không bị thay đổi. Mục đích của nó là để neo giữ tên chi sao cho nó luôn được liên kết với cùng một loài. Hệ thống này cung cấp tính nhất quán và ổn định cho danh tính của nhóm trước những sửa đổi phân loại trong tương lai. Loài điển hình không cần phải đại diện cho thành viên đặc trưng nhất hoặc trung bình nhất của nhóm, miễn là nó cho phép phân biệt chi của nó với các chi khác.Một khái niệm tương tự được sử dụng cho các bậc phân loại khác: mẫu vật điển hình là đại diện duy nhất của một loài, trong khi chi điển hình đại diện cho một họ.

Trong danh pháp thực vật, tên khoa học cũng phải được liên kết với một loại theo Quy tắc Danh pháp Quốc tế cho tảo, nấm và thực vật với cùng mục đích tham chiếu.

Trong vi khuẩn học, một loài điển hình được chỉ định cho mỗi chi.Cho dù hiện tại có được công nhận là hợp lệ hay không, về mặt lý thuyết, mọi chi hoặc phân chi được đặt tên trong động vật học đều gắn liền với một loài điển hình. Tuy nhiên, trên thực tế, vẫn còn tồn đọng các tên chưa được xác định điển hình được định nghĩa trong các ấn phẩm cũ hơn khi không bắt buộc phải chỉ định một loài điển hình.

## Ứng đụng trong sinh vật học

Loài điển hình vừa là một khái niệm vừa là một hệ thống thực tiễn được sử dụng trong phân loại và danh pháp (đặt tên) động vật. "Loài điển hình" đại diện cho loài tham chiếu và do đó là "định nghĩa" cho một tên chi cụ thể. Bất cứ khi nào một đơn vị phân loại chứa nhiều loài phải được chia thành nhiều hơn một chi, loài điển hình sẽ tự động gán tên của đơn vị phân loại ban đầu cho một trong những đơn vị phân loại mới được tạo thành, đơn vị bao gồm loài điển hình.

Thuật ngữ "loài điển hình" được quy định trong danh pháp động vật học bởi điều 42.3 của Bộ luật Danh pháp Động vật học Quốc tế, trong đó định nghĩa loài điển hình là loài mang tên của tên một chi hoặc phân chi (một "tên nhóm chi"). Trong Thuật ngữ, loài điển hình được định nghĩa là

Loài điển hình gắn vĩnh viễn một tên chính thức (tên chi) cho một chi bằng cách cung cấp chỉ một loài trong chi đó mà tên chi được liên kết vĩnh viễn (tức là chi phải bao gồm loài đó nếu nó muốn mang tên đó). Về lý thuyết, tên loài được cố định cho một mẫu vật điển hình.

Ví dụ, loài điển hình của chi ốc sên đất *[[Monacha]]* là *[[Helix cartusiana]]*, tên mà loài này được mô tả lần đầu tiên, được gọi là *Monacha cartusiana* khi được xếp vào chi Monacha. Chi đó hiện được xếp vào họ *[[Hygromiidae]]*. Chi điển hình của họ đó là chi *[[Hygromia]]*.

Khái niệm về loài điển hình trong động vật học được giới thiệu bởi Pierre André Latreille.

## Trích dẫn
Bộ luật Danh pháp Động vật Quốc tế quy định rằng tên gốc (binomen) của loài điển hình phải luôn được trích dẫn. Nó đưa ra một ví dụ trong Điều 67.1. *[[Astacus marinus]]* Fabricius, 1775 sau đó được chỉ định là loài điển hình của chi *[[Homarus]]*, do đó nó có tên là *[[Homarus marinus]]* (Fabricius, 1775). Tuy nhiên, loài điển hình của *Homarus* phải luôn được trích dẫn bằng tên gốc của nó, tức là *Astacus marinus* Fabricius, 1775, mặc dù đó là một từ đồng nghĩa thứ cấp của *[[Cancer gammarus]]* <small>Linnaeus</small>, 1758.

Mặc dù Bộ luật Danh pháp Quốc tế cho tảo, nấm và thực vật không chứa tuyên bố rõ ràng tương tự, nhưng các ví dụ cho thấy rõ ràng rằng tên gốc được sử dụng, do đó "loài điển hình" của một tên chi không cần phải có tên trong chi đó. Do đó, trong Điều 10, Ví dụ. 3, loại của tên chi *[[Elodes]]* được trích dẫn là loại của tên loài *[[Hypericum aegypticum]]*, chứ không phải là loại của tên loài *[[Elodes aegyptica]]*. (*Elodes* hiện không được coi là khác biệt với *[[Hypericum]]*.)

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Type Species, Reference.com
* What Is a Type Species? , About.com