open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ga Dobong

**Ga Dobong** là ga tàu điện ngầm trên Tàu điện ngầm Seoul tuyến 1. Nó ở miền Bắc của Seoul và một số dịch vụ kết nối thành phố đến phía Bắc ở Gyeonggi-do.

## Bố trí ga

## Lối thoát
* **Lối thoát 1**: Văn phòng Dobong 1-dong, bưu điện Dobong 1-dong, trường trung học Bukseoul, Suraksan, trung tâm dịch vụ Hội chữ thập đỏ Gangbuk·Dobong
* **Lối thoát 2**: Bệnh viện vũ trang quân đội Chang-dong
* **Lối thoát 3**: Trung tâm cộng đồng Dobong 1-dong, chợ Dobong

## Tham khảo
Ga Banghak

**Ga Banghak** là ga tàu điện ngầm trên Tuyến 1 hệ thống tàu điện ngầm Seoul. Nhà ga nằm gần văn phòng quận (gu) Dobong-gu ở Seoul.

## Bố trí ga

## Lối thoát
* **Lối thoát 1**: Trạm cứu hỏa Dobong, trung tâm cộng đồng Banghak 1-dong, trung tâm bảo vệ Banghak 1-dong, bưu điện Banghak, trường tiểu học Obong, chợ Sindobong
* **Lối thoát 2**: Trung tâm cộng đồng Dobong 2-dong, văn phòng Dobong-gu, trường trung học Dobong, trung tâm bảo vệ Dobong 2-dong, Lotte Mart
* **Lối thoát 3**: Trung tâm cộng đồng Dobong 2-dong, trạm cứu hỏa Dobong, trường THPT công nghiệp thông tin Dobong, trung tâm cộng đồng Banghak 1-dong, trung tâm bảo vệ Banghak 1-dong, bưu điện Banghak, trường tiểu học Seoul Changdo, trường trung học Changdong, trường THPT Changdong

## Tham khảo
Ga Sinimun

**Ga Sinimun** là ga trên Tàu điện ngầm Seoul tuyến 1 giữa Đại học Ngoại ngữ Hàn Quốc và ngã tư lớn ở Seokgye.
## Bố trí ga

## Ga kế cận

## Tham khảo
How I Met Your Mother (mùa 2)

***Phần thứ hai*** của loạt phim hài kịch tình huống truyền hình dài tập Hoa Kỳ ***[[How I Met Your Mother]]*** được công chiếu từ ngày 18 tháng 9 năm 2006 và kết thúc vào ngày 14 tháng 5 năm 2007. Phần phim bao gồm 22 tập phim, mỗi tập dài xấp xỉ 22 phút. Đài CBS chiếu 3 tập đầu của phần này vào khung giờ 8:30 tối Thứ Hai hàng tuần, các tập còn lại được dời sang khung giờ lúc 8:00. Cả phần hai này được phát hành DVD tại Khu vực 1 vào ngày 2 tháng 10 năm 2007. Ở Anh, phần phim được phát sóng thông qua kênh E4 từ ngày 2 tháng 10 năm 2009.

## Dàn diễn viên
### Diễn viên chính
* Josh Radnor trong vai Ted Mosby (22 tập)
* Jason Segel trong vai Marshall Eriksen (22 tập)
* Cobie Smulders trong vai Robin Scherbatsky (22 tập)
* Neil Patrick Harris trong vai Barney Stinson (22 tập)
* Alyson Hannigan trong vai Lily Aldrin (22 tập)
* Bob Saget (không được ghi tên) trong vai Ted Mosby Tương Lai (lồng tiếng) (22 tập)

### Diễn viên phụ
* Lyndsy Fonseca trong vai Penny (4 tập, 2006–2007)
* David Henrie trong vai Luke (4 tập, 2006–2007)
* Joe Nieves trong vai Carl (4 tập, 2006–2007)
* Charlene Amoia trong vai Nữ bồi bàn Wendy (3 tập, 2006–2007)
* Joe Manganiello trong vai Brad Morris (3 tập, 2006–2007)
* Michael Gross trong vai Alfred Mosby (3 tập, 2006–2011)
* Marshall Manesh trong vai Ranjit (1 tập, 2007)

### Diễn viên khách mời
* David Burtka trong vai Scooter (1 tập, 2007)
* Bob Barker trong vai Chính ông (1 tập, 2007)
* Wayne Brady trong vai James Stinson (1 tập, 2006)
* Emmitt Smith trong vai Chính ông (1 tập, 2007)
* Lucy Hale trong vai Katie Scherbatsky (1 tập, 2007)
* Ryan Pinkston trong vai Kyle (1 tập, 2007)

## Các tập phim




## Tham khảo
Ga Yeokgok

**Ga Yeokgok** (Tiếng Hàn: 역곡역, Hanja: 驛谷驛) là ga tàu điện ngầm trên Tàu điện ngầm vùng thủ đô Seoul tuyến 1 ở Yeokgok-dong, Wonmi-gu, Bucheon-si, Gyeonggi-do. Tên phụ của nhà ga là **Đại học Catholic** và gần đó là khuôn viên của trường.

## Lịch sử

* 1 tháng 5 năm 1967: Kinh doanh bắt đầu như một ga tạm thời
* 31 tháng 12 năm 1973: Hoàn thành xây dựng nhà ga
* 15 tháng 8 năm 1974: Được nâng lên thành ga chính với việc khai trương Tàu điện ngầm vùng thủ đô Seoul tuyến 1
* 6 tháng 8 năm 1983: Thăng cấp lên ga thường xuyên
* 1 tháng 12 năm 2009: Loại bỏ nhà ga bán vé đường sắt
* 4 tháng 12 năm 2012: Bị hạ cấp xuống trạm ga thời do chính sách cắt giảm nhân viên của ga.
* 20 tháng 6 năm 2022: Dịch vụ tốc hành của Tuyến Gyeongin bắt đầu

## Bố trí ga

## Xung quanh nhà ga

* Đại học Catholic
* Đại học Yuhan
* Đại học Sungkonghoe
* Chợ Yeokgok Sangsang
* Chợ Yeokgok Nambu
* Trường tiểu học Bucheon Buan
* Trường tiểu học Bucheon Yangji
* Trường trung học nữ sinh Bucheon-dong
* Trường trung học cơ sở Bucheon-dong
* Trường tiểu học Bucheon-dong
* CGV Yeokgok
* Trung tâm phúc lợi hành chính Beoman-dong
* Trung tâm hỗ trợ thường trú Yeokgok 1
* Trung tâm hỗ trợ thường trú Yeokgok 2
* Trung tâm hỗ trợ thường trú Yeokgok 3
* Bưu điện Yeokgok
* Trường tiểu học Yeokgok
* Trường trung học cơ sở Yeokgok
* Trường trung học Yeokgok
* Homeplus chi nhánh Bucheon Sosa
* Starbucks chi nhánh ga Yeogok DT
* McDonald's chi nhánh ga Yeogok DT

## Ga kế cận

## Tham khảo
Hesperornis

***Hesperornis*** là một chi chim tuyệt chủng sống vào giai đoạn Champagne từ khoảng thời gian cuối kỷ Phấn Trắng (83,5-78 Ma) tại Bắc Mỹ. Hóa thạch đầu tiên được phát hiện ở Kansas và Canada.

## Các loài
* †*[[Hesperornis altus]]* (Marsh, 1893)
* †*[[Hesperornis bairdi]]* Martin & Lim, 2002
* †*[[Hesperornis chowi]]* Martin & Lim, 2002
* †*[[Hesperornis crassipes]]* (Marsh, 1876)
* †*[[Hesperornis gracilis]]* Marsh, 1876
* †*[[Hesperornis macdonaldi]]* Martin & Lim, 2002
* †*[[Hesperornis mengeli]]* Martin & Lim, 2002\
* †*[[Hesperornis montana]]* Schufeldt, 1915
* †*[[Hesperornis regalis]]* Marsh, 1872
* †*[[Hesperornis rossicus]]* Nesov & Yarkov, 1993

## Chú thích

## Tham khảo
*
Kenzen Robo Daimidaler

là một loạt manga của Nakama Asaki, đăng trong tạp chí manga seinen *Fellows!* của Enterbrain từ năm 2008 đến 2012 và tổng hợp trong bốn tập *[[tankōbon]]*. Một phần tiếp theo có tựa đề *Kenzen Robo Daimidaler OGS* bắt đầu đăng tuần tự trong cùng một tạp chí (giờ gọi là *Harta*) từ tháng 10 năm 2013. Bản chuyển thể loạt TV anime do hãng TNK thực hiện đã được chiếu trên AT-X từ tháng 4 đến tháng 6 năm 2014. Anime còn được Funimation cấp phép phát trực tuyến tại Bắc Mĩ.

## Sơ lược cốt truyện
Madanbashi Kōichi là một học sinh trung học sở hữu hạt Hi-Ero, được sử dụng như một nguồn năng lượng cho robot Daimidaler. Anh ta lấy được những hạt này bằng cách mò mẫm các bạn nữ, và sử dụng chúng để tăng sức mạnh của robot nhằm chiến đấu chống lại bầy robot của Đế quốc Chim Cánh Cụt cứu nguy cho nhân loại.

## Nhân vật
### Daimidaler
;
:
;
:
;
:

;
:
;
:
;
:
;
:
;
: 
;
:

### Đế quốc Chim Cánh Cụt
;
:
;
:
;
:
;
:
;
:
;
:
;
:
;
:

## Truyền thông
### Manga

### Anime
Bản chuyển thể loạt TV anime do hãng TNK thực hiện đã được chiếu trên AT-X vào ngày 5 tháng 4 năm 2014. Bài hát kết thúc do Kido Ibuki, Ohashi Ayaka và Tadokoro Azusa trình bày.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*
John Cockcroft

**Sir John Douglas Cokcroft** (1897-1967) là nhà vật lý người Anh. Ông giành Giải Nobel Vật lý năm 1951 cùng với Ernest Walton nhờ việc tiên phong trong các nghiên cứu về biến tố hạt nhân bằng các hạt nguyên tử được gia tốc nhân tạo.

## Chú thích
Ernest Walton

**Ernest Thomas Sinton Walton** (1903-1995) là nhà vật lý người Ireland. Ông đoạt Giải Nobel Vật lý cùng với John Cockcroft nhờ tiên phong trong nghiên cứu biến tố hạt nhân bằng các hạt nguyên tử được gia tốc nhân tạo.

## Tiểu sử
Cha ông tên John Arthur Walton và là một bộ trưởng trong khi mẹ ông, Anna Elizabeth (Sinton) Walton, đến từ một gia đình Ulster lâu đời và họ sống trong một ngôi nhà tại Armagh hơn hai trăm năm. Bộ yêu cầu cha ông chuyển từ nơi này sang nơi khác vài năm một lần, và ông đã theo học tại các trường ở Banbridge và Cookstown. Walton được gửi đến học tại trường Cao đẳng Methodist của Belfast, nơi ông thể hiện năng khiếu của mình về khoa học và toán học. Vì thế, ông quyết định đăng ký học toán và khoa học thực nghiệm tại Trường Cao đẳng Trinity của Dublin vào năm 1922. Ông tốt nghiệp năm 1926 với bằng Cử nhân, năm 1928 với bằng Thạc sĩ khoa học tự nhiên và năm 1934 với bằng Thạc sĩ xã hội.

## Chú thích
Ramphotyphlops

***Ramphotyphlops*** là một chi rắn thuộc họ Typhlopidae tìm thấy ở Nam Á, Đông Nam Á và Úc, với một loài sống ở châu Mỹ, cũng như nhiều hòn đảo ở phía nam Thái Bình Dương. Chi này ở nhiều môi trường sống. Hiện nay, 49 loài được ghi nhận, làm cho chi này trở thành chi đa dạng thứ hai của họ Typhlopidae.*
==Loài==

**) Not including the nominate subspecies.''
T) Type species.
## Chú thích

## Tham khảo
*
Đồi Makli

**Đồi Makli** là một trong những nghĩa trang khảo cổ lớn nhất trên thế giới, với đường kính khoảng 8&nbsp;km. Nó nằm cách thành phố Karachi khoảng 98&nbsp;km về phía đông và là nơi chôn cất với 125.000 ngôi mộ, bao gồm cả của một số nhà lãnh đạo địa phương như thánh Sufi và những người khác. Makli nằm ở vùng ngoại ô của Thatta, thủ đô của Sindh cho đến thế kỷ XVII, ở miền đông nam ngày nay của Pakistan. Khu vực khảo cổ này đã được ghi vào danh sách Di sản thế giới vào năm 1981  với tên Các Di tích Lịch sử tại Makli, Thatta.
## Lịch sử
Có rất nhiều truyền thuyết về quá trình thành lập khu vực, nhưng người ta tin rằng, nghĩa trang lớn xung quanh ngôi đền của Muhammad Hussain Abro thế kỷ 14. Tuy nhiên, việc thiết lập Makli sau đó chỉ như là nơi linh thiêng để thờ phụng, chôn cất đi những thánh địa phương như nhà thơ và học giả Shaikh Hammad Jamali cùng người cai trị địa phương sau đó, Jam Tamachi. Ngoài ra, tại đây còn là nơi chôn cất của thánh Pir Murad (1428-1488).

Những ngôi mộ và bia mộ trải rộng tại nghĩa trang là văn bản tài liệu đánh dấu lịch sử xã hội và chính trị của Sind. Nhiều trong số chúng được xây dựng bằng cách sử dụng đá sa thạch tại địa phương, những số khác được xây bằng gạch (sử dụng nhiều nhất). Những lăng mộ hoàng gia tại đây được chia thành hai nhóm chính, lăng mộ thời kỳ Samma (1352-1520) và Tarkhan (1556-1592). Có tổng số bốn thời kỳ lịch sử được thể hiện thông qua kiến trúc tại khu khảo cổ là Samma, Arghun, Tarkhan và Mughal. Ngôi mộ của vua Jam Nizamuddin II (trị vì từ năm 1461-1508), là một cấu trúc hình vuông ấn tượng được xây dựng bằng sa thạch và trang trí với rất nhiều hoa văn và hình học là cấu trúc ấn tượng nhất. Ngoài ra còn có lăng mộ của Isa Khan Hussain II (mất năm 1651), một tòa nhà hai tầng với vòm lớn cùng ban công. 
## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Oriental Architecture - Makli Necropolis
*Makli Hill Photo Gallery 
*Illustration of Sind Tiles
*Ayaz Asif's photo collection of the Makli Hills and the Shah Jahan Mosque. 
*Archnet.org Digital Library (Photographs) 
*Two Monuments on Makli Hill
Hồng Ngọc (ca sĩ)

**Nguyễn Thị Hồng Ngọc** (sinh ngày 6 tháng 8 năm 1978, thường được biết đến với nghệ danh **Hồng Ngọc**) là một nữ ca sĩ Việt Nam nổi tiếng bắt đầu từ cuối thập niên 90 đầu 2000 với chất giọng trầm khàn rất đặc trưng.

## Tiểu sử
Hồng Ngọc sinh ngày 6 tháng 8 năm 1978 tại huyện Bình Long, tỉnh Sông Bé (nay thuộc tỉnh Bình Phước). Hồng Ngọc là người con thứ tư trong một gia đình có 5 anh chị em. Bố của Hồng Ngọc, quê gốc Ninh Bình, là chủ của một ban nhạc nên ông đã truyền cảm hứng cho cô đến với con đường ca hát. Em trai của Hồng Ngọc là nam ca sĩ Khang Việt. Từ bé, 2 chị em Hồng Ngọc và Khang Việt đã tham gia rất nhiều hoạt động văn nghệ dù hoàn cảnh gia đình khá khó khăn.

## Sự nghiệp
Hồng Ngọc từng dự thi Tiếng hát Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh vào các năm 1996 và 1997 lần lượt đạt giải 4 và 3. Tuy nhiên sự nghiệp của Hồng Ngọc chỉ bắt đầu tỏa sáng vào năm 1998 với ca khúc "Mắt Nai Cha Cha Cha" của nhạc sĩ Sỹ Luân. Ca khúc với giai điệu sôi động cùng giọng hát mạnh mẽ, khỏe khoắn của Hồng Ngọc đã nhanh chóng được nhiều khán giả, đặc biệt là các bạn trẻ yêu thích. Năm 1998, Chính vì thế, "Mắt nai Cha Cha Cha" cũng là tên gọi thân mật mà khán giả đặt cho Hồng Ngọc.

Sau đó, Hồng Ngọc kết hợp cùng nam ca sĩ Đàm Vĩnh Hưng và làm nên một đôi song ca ăn ý suốt một thời gian dài với các ca khúc như "Vùng trời bình yên", "Đường xa ướt mưa", "Như đã dấu yêu",...

Vào khoảng đầu những năm thập niên 2000, Hồng Ngọc trung thành với phong cách trẻ trung, năng động, có phần quậy phá, hầm hố. Tuy nhiên vào những năm gần đây, Hồng Ngọc đằm thắm và dịu dàng hơn rất nhiều so với ngày trước.

## Album đã phát hành
**Mắt nai cha cha cha ([[VTV3]]) (2000)*
**Tâm hồn tình yêu* (VTV3) (2000)
**Trái tim bé bỏng* (VTV1) (2003)
**Một thoáng hương tình* (VTV3) (2004)
**Em về* (VTV4) (2005)
**Hồng Ngọc 2007* (VTV3) (2007)
**Mặt trái tình yêu* (VTV6) (2008)
**Vết thương cuối cùng* (VTV3) (2009)
**Quá khứ* (VTV9) (2009)
**Lời khó nói* (VTV9) (2011)

## Giải thưởng
*Giải A Tiếng hát Hoa phượng đỏ tỉnh Sông Bé (cũ) ba năm 1991, 1992, 1993.
*Giải 4 Tiếng hát Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh năm 1996.
*Giải 3 Tiếng hát Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh năm 1997.
*Giải New singer châu Á năm 1999.
*Top 10 ca sĩ được yêu thích nhất Làn Sóng Xanh 2004.

## Đời sống
Hồng Ngọc từng kết hôn với nhạc sĩ Minh Nhiên vào năm 2002 nhưng sau đó họ đã ly dị trong sự tiếc nuối của nhiều khán giả. Sau đó cô đã lấy chồng thứ hai là Thomas Nguyễn và sang Mỹ định cư, hiện cô có ba người con 2 trai và 1 gái.

## Tham khảo
7 Iris

**Iris**  (định danh hành tinh vi hình: **7 Iris**) là một tiểu hành tinh lớn ở vành đai chính và có lẽ là vi thể hành tinh còn sót lại quay xung quanh Mặt Trời ở giữa Sao Hỏa và Sao Mộc. Nó là vật thể sáng thứ tư trong vành đai tiểu hành tinh. Iris là một tiểu hành tinh kiểu S, nghĩa là nó được cấu tạo từ đá.

## Phát hiện và tên gọi
Iris được J. R. Hind phát hiện vào ngày 13 tháng 8 năm 1847 từ London, Anh. Nó là tiểu hành tinh đầu tiên được ông phát hiện và là tiểu hành tinh thứ bảy được khám phá từ trước đến nay.

Iris được đặt tên theo vị nữ thần cầu vồng Iris trong thần thoại Hy Lạp, người đưa tin của các vị thần, đặt biệt là thần Hera.

## Đặc điểm

### Địa chất
Iris là một tiểu hành tinh kiểu S. Bề mặt của nó rất có thể có những suất phản xạ khác nhau, với một khu vực sáng lớn nằm trên bán cầu bắc. Nhìn chung bề mặt của Iris rất sáng và có khả năng bao gồm các kim loại niken-sắt cũng như silicat magiê và sắt. Quang phổ của tiểu hành tinh này tương đồng với L và LL chondrite, vì vậy có thể những thiên thạch này được bắt nguồn từ Iris.

Trong số các tiểu hành tinh kiểu S, Iris đứng thứ năm về đường kính trung bình, sau Eunomia, Juno, Amphitrite và Herculina.

### Độ sáng

Bề mặt sáng và khoảng cách gần với Mặt Trời khiến Iris vật thể sáng thứ tư trong vành đai tiểu hành tinh, sau Vesta, Ceres và Pallas. Nó có cấp sao xung đối trung bình là +7,8, gần bằng Sao Hải Vương và có thể dễ dàng nhìn thấy được bằng ống nhòm tại hầu hết các xung đối. Ở những xung đối nhất định nó còn sáng hơn Pallas một chút. Thậm chí, tại một số xung đối gần với cận điểm quỹ đạo, Iris có thể đạt cấp sao +6,7 (lần cuối vào ngày 31 tháng 10 năm 2017 đạt cường độ +6,9), bằng với độ sáng tối đa của Ceres.

### Đặc điểm bề mặt

### Sự tự quay
Iris có chu kỳ quay là 7,14 giờ. Phân tích đường cong ánh sáng cho thấy Iris có hình dạng hơi góc cạnh. Điểm cực Bắc của nó hướng về tọa độ hoàng đạo (β, λ) ước tính là (18°, 19°) với khoảng chênh lệch 4° (Viikinkoski và cộng sự, 2017) hoặc (19°, 26°) với khoảng chênh lệch 3° (Hanuš và cộng sự, 2019), khiến trục quay của nó nghiêng 85°. Do đó, trên gần hết một bán cầu của Iris, Mặt Trời không mọc vào mùa hè và không lặn vào mùa đông. Đối với một vật thể không có khí quyển điều này dẫn đến sự khác biệt rất lớn về nhiệt độ.

## Quan sát

Iris đã được quan sát khi đang che khuất một ngôi sao vào ngày 26 tháng 5 năm 1995 và sau đó vào ngày 25 tháng 7 năm 1997. Cả hai lần quan sát đều cho kết quả đường kính khoảng 200&nbsp;km.

Iris tới gần Sao Hỏa với khoảng cách 0,4 AU một cách đều đặn. Lần tiếp theo việc này xảy ra là vào ngày 2 tháng 11 năm 2054.

Đầu tháng 2 năm 2024, các phân tử nước đã được phát hiện trên 7 Iris, cùng với 20 Massalia, đánh dấu lần đầu tiên các phân tử nước được phát hiện trên các tiểu hành tinh.

## Chú thích

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*Shape model deduced from lightcurve  (M. Kaasalainen 2002)
* 2011-Feb-19 Occultation (Durech Model) / (2011 Asteroidal Occultation Results for North America)
*"Discovery of Iris", MNRAS '''7''' (1847) 299
* JPL Ephemeris
* (displays Elong from Sun and V mag for 2011)
* 
*
Nguyễn Văn Tuấn

**Nguyễn Văn Tuấn** là một tên người Việt rất phổ biến. Một số cá nhân nổi bật cùng mang tên này như:

* Phò mã Nguyễn Văn Tuấn, người Lệ Thủy, Quảng Bình, chồng của *Gia Lạc Công chúa* Nhàn Thục, con gái thứ 29 của vua Minh Mạng nhà Nguyễn.
* Tướng Nguyễn Văn Tuấn, còn được gọi là *Nghiêm oai Tướng quân*, cha của Học phi Nguyễn Văn Thị Hương.
* Giáo sư Nguyễn Văn Tuấn, nhà khoa học y khoa chuyên về dịch tễ học và di truyền loãng xương người Úc gốc Việt.
* Nguyễn Văn Tuấn (sinh 1954), chính khách Việt Nam, nguyên Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Nam Định.
* Nguyễn Văn Tuấn, Đại tá, Phó Cục trưởng Cục Quân y, Tổng cục Hậu cần, Bộ Quốc phòng.
* Nguyễn Văn Tuấn, nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Du lịch, Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch.
Trăn

**Trăn** là tên thông dụng tại Việt Nam, dùng để chỉ một số loài rắn lớn, chủ yếu thuộc các họ:
**[[Boidae]]* (họ Trăn Nam Mỹ) 
**[[Bolyeriidae]]* (họ Trăn đảo)
**[[Loxocemidae]]* (họ Trăn Mexico)
**[[Pythonidae]]* (họ Trăn)
**[[Tropidophiidae]]* (họ Trăn cây). 
Chúng đều có đặc điểm chung là săn các loại động vật máu nóng bằng cách cắn rồi ngoạm, sau đó lấy thân mình cuốn mồi vào và siết chặt cho đến chết rồi nuốt vào từ từ. Răng trăn cong vào trong, không có ống tiết nọc nhưng nhờ cấu tạo của xương hàm mở rộng (đến 180°) nên có thể nuốt được những con mồi lớn.

## Chú thích

## Tham khảo
*
Bono (định hướng)

**Bono** có thể đề cập đến:

## Nhân vật
* Bono (tên thật Paul David Hewson, sinh năm 1960), nhạc sĩ, ca sĩ, nhà hoạt động xã hội người Ireland, thành viên ban nhạc U2.
* José Bono Martínez (sinh năm 1950), chính trị gia người Tây Ban Nha, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng và Chủ tịch Quốc hội Tây Ban Nha.
* Emilio De Bono (1866–1944), tướng quân Ý.
* Matteo Bono (sinh năm 1983), vận động viên xe đạp Ý.
* Laura Bono (sinh năm 1979), ca sĩ Ý.

## Địa danh
* Bono, Morbihan, xã ở tỉnh Morbihan trong vùng Bretagne tây bắc Pháp.
* Bono, Sassari, thị ở tỉnh Sassari trong vùng Sardinia của Ý.
* Pieve di Bono, thị ở tỉnh Trento ở vùng Trentino-Alto Adige/Südtirol của Ý.

## Văn hóa
* Dân tộc Abron
Edward Mills Purcell

**Edward Mills Purcell** (1912-1997) là nhà vật lý người Mỹ. Ông đoạt Giải Nobel Vật lý vào năm 1952 cùng với Felix Bloch nhờ việc phát triển các phương pháp mới đo chính xác từ hạt nhân và các khám phá có liên quan.
## Chú thích
Danh sách vùng hành chính cấp một của Liên minh châu Âu

Để thuận lợi cho công tác quản lý hành chính của Liên minh châu Âu, Liên minh châu Âu đã chia thành 97 vùng hành chính cấp một (thường được viết tắt là NUTS-1). Mỗi vùng hành chính cấp một được thành lập trên cơ sở dân số từ 3 triệu đến 7 triệu nhân khẩu. Dưới đây là danh sách 97 vùng hành chính cấp một của Liên minh châu Âu.

## Vùng hành chính cấp một ở các nước thành viên Liên minh châu Âu

## Xem thêm
* Các vùng của Liên minh châu Âu

## Tham khảo
Frits Zernike

**Frits Zernike** (1888-1966) là nhà vật lý người Hà Lan. Ông là chủ nhân của Giải Nobel Vật lý năm 1953 nhờ phát triển phương pháp tương phản pha, đặc biệt là phát minh ra kính hiển vi tương phản 
pha. Zernike cho thấy rằng thậm chí các vật hấp thụ bức xạ rất yếu (trong suốt khi nhìn bằng mắt thường) có thể nhìn thấy được nếu chúng tạo thành từ những vùng có hệ số khúc xạ ánh sáng khác nhau. Trong kính hiển vi nhạy pha của Zernike, người ta có thể phân biệt các vệt sáng có pha bị thay đổi khi đi qua các vùng không đồng nhất. Kính hiển vi loại này có tầm quan trọng đặc biệt trong việc quan sát các mẫu sinh học. Tên của ông đa được dùng để đặt cho tiểu hành tinh 11779 Zernike.
## Chú thích
Pháp điển Dân sự

**Pháp điển Dân sự** (*Corpus Juris Civilis*) hay còn gọi là **Bộ luật Justinianus** là tên gọi hiện đại của một tập hợp các công trình soạn thảo tư pháp, được ban bố từ năm 529 tới 534 theo lệnh của Hoàng đế Đông La Mã Justinianus I. Đương thời đây được xem như bộ luật hoàn chỉnh của hệ thống luật pháp Đông Rôma, mặc dù thực tế về sau Justinianus có ban hành thêm một số luật khác mà ngày nay đôi khi được xem là phần mở rộng của bộ luật này.

Công trình được biên soạn dưới sự giám sát của Tribonianus, một viên chức triều đình, ông này lén sửa những điều luật được coi là bất lợi với các nguyên lão thời bấy giờ. Luật được viết bằng tiếng Latin bấy giờ vẫn còn là ngôn ngữ hành chính ở Đông La Mã. Pháp điển Dân sự là phần chính của Luật La Mã và là nguồn ảnh hưởng quan trọng tới hệ thống luật dân sự các nước châu Âu cho tới ngày nay. Nó cũng ảnh hưởng tới luật lệ Giáo hội Công giáo và ít nhiều tới luật tục châu Âu.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

### Toàn văn trong tiếng Latin
*''Corpus Iuris Civilis'' Mommsen and Krueger edition; photographically reproduced
*''Corpus Iuris Civilis'' Lion, Hugues de la Porte, 1558-1560: photographically reproduced
** Digestum vetus
** Infortiatum
** Digestum novum
** Codex
** Volumen parvum
*The Roman Law Library 

### Bản dịch tiếng Anh
*''The Civil Law''
Walther Bothe

**Walther Wilhelm Georg Bothe** (1891-1957) là nhà vật lý người Đức. Ông đoạt Giải Nobel Vật lý cùng với Max Born vào năm 1954. Công trình giúp Bothe đoạt giải thưởng này là việc tìm ra phương pháp trùng phùng và các khám phá có liên quan. Tên của ông đã được dùng để đặt cho tiểu hành tinh 19178 Walterbothe.
## Chú thích
Igor Yevgenyevich Tamm

**Igor Yevgenyevich Tamm** (tiếng Nga: **Игорь Евгеньевич Тамм**) (1895-1971) là nhà vật lý người Nga có quốc tịch Liên Xô. Ông cùng với Pavel Alekseyevich Cherenkov và Ilya Mikhailovich Frank chia sẻ Giải Nobel Vật lý năm 1958 nhờ việc tìm ra và giải thích hiệu ứng Cherenkov.

Từ đầu năm 1950, ông cùng với Tiến Sĩ Andrei D. Sakharov và nhóm chuyên gia, đã nghiên cứu và thử nghiệm các phản ứng nhiệt hạch tâm có kiểm soát (controlled thermonuclear reaction), rồi sau đó chế tạo các máy phát từ khổng lồ (magnetic generators), nhờ đó đã đạt được một kỷ lục về từ trường mạnh tới 25 triệu gauss. Năm 1949, một nhóm nhà nghiên cứu phát triển bom nguyên tử (4 năm sau Hoa Kỳ) và phát minh ra bom Hydrogen năm 1953.

## Tiểu sử
Igor Yevgenyevich Tamm được sinh ra tại Vladivostok vào ngày 8 tháng 7 năm 1895, ông là con trai của Evgenij Tamm – một kỹ sư và Olga Davydova. Ông tốt nghiệp Đại học Quốc gia Moscow năm 1918, chuyên ngành Vật lý, và ngay lập tức bắt đầu một sự nghiệp học thuật trong các viện nghiên cứu cao hơn. Ông là trợ lý tiến bộ, giảng viên, giảng viên, và giáo sư phụ trách chủ tịch, và ông đã giảng dạy tại Đại học bang Crimea và Moscow, tại Viện Bách khoa và Kỹ thuật – Vật lý, và tại Đại học Cộng sản JM Sverdlov. Tamm đã được trao bằng Tiến sĩ Khoa học Vật lý – Toán học, và ông đã đạt được cấp bậc học thuật của Giáo sư. Từ năm 1934, ông phụ trách bộ phận lý thuyết của Viện Vật lý PN Lebedev thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Liên Xô.

## Tham khảo

* http://vietsciences.free.fr/biographie/physicists/sakharov.htm

## Chú thích
Donald Arthur Glaser

**Donald Arthur Glaser** (21 tháng 9 năm 1926 – 28 tháng 2 năm 2013) là nhà vật lý, nhà thần kinh học người Mỹ. Ông đoạt Giải Nobel Vật lý năm 1960 nhờ phát minh ra buồng bọt.

## Chú thích

## Tham khảo

* Trang tiếng Anh
Robert Hofstadter

**Robert Hofstadter** (5 tháng 1 năm 1915-17 tháng 11 năm 1990) là nhà vật lý người Mỹ. Ông là chủ nhân Giải Nobel Vật lý năm 1961 nhờ tiên phong trong nghiên cứu về tán xạ điện tử trong hạt nhân và các khám phá liên quan đến cấu trúc của các nucleon. Ông chung giải thưởng này với Rudolf Mößbauer.
## Chú thích
Thượng phụ Đại kết thành Constantinopolis

**Thượng phụ Đại kết** là Tổng giám mục thành Constantinopolis. Đây là phẩm bậc cao nhất trong Chính thống giáo Đông phương, được coi là *[[primus inter pares]]* ("đứng đầu giữa những người bình đẳng").

Theo truyền thống, Thượng phụ Constantinopolis được xem là người thừa kế tông đồ Thánh Anrê. Từ thế kỉ thứ 6 chức vị này trở thành Thượng phụ Đại kết của toàn Chính thống giáo Đông phương trong Kitô giáo. Chức vụ này ngày nay có trụ sở tại Thổ Nhĩ Kỳ và phải do một người mang quốc tịch Thổ Nhĩ Kỳ nắm giữ.

Người đang giữ chức vị hiện tại là Thượng phụ Đại kết thứ 270, Batôlômêô I.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Ecumenical Patriarchate of Constantinople
Danh sách quốc gia theo GDP danh nghĩa 2009

Đây là danh sách thống kê về tổng sản phẩm quốc nội, giá trị thị trường của tất cả hàng hóa và dịch vụ từ một quốc gia trong một năm. Được thống kê bởi Quỹ tiền tệ quốc tế IMF (theo số liệu 2009), những dữ liệu vùng lãnh thổ và quốc gia không được thống kê bởi IMF được bổ sung bởi Ngân hàng Thế giới (WB), Liên Hợp Quốc (UN) hay CIA Facbooks cùng năm. Đồng Dollar Mỹ được sử dụng làm đơn vị tính, được tính toán tỷ giá hối đoái chính thức tại thị trường hay chính phủ.

Trong danh sách, các vùng lãnh thổ không tuy được thống kê nhưng không được xếp hạnh, vì chúng không phải thực thể quốc gia, vấn đề này cũng được áp dụng trên các lãnh thổ ly hay độc lập trên thực tế như: Đài Loan, Palestine, Somaliland, Bắc Síp, Kosovo...

Các số liệu được trình bày ở bảng thống kê này không tính sự khác nhau về chi phí sinh hoạt ở các quốc gia, và kết quả có thể khác nhau rất nhiều từ năm này qua năm khác dựa trên biến động trong tỷ giá hối đoái mà đồng tiền nội tệ của mỗi quốc gia thuyên chuyển. Biến động như vậy có thể thay đổi thứ hạng của một quốc gia từ năm tiếp theo. Do đó, những số liệu này nên được sử dụng cẩn thận.

Trong bảng thống kê có tất cả 248 quốc gia và vùng lãnh thổ được thống kê, gồm:
* 194 quốc gia độc lập đầy đủ, được công nhận rộng rãi trên thế giới (193 quốc gia là thành viên của Liên Hợp Quốc và Vatican).
* 8 Quốc gia, lãnh thổ ly khai độc lập trên thực tế: Đài Loan, Bắc Síp, Somaliland, Nam Ossetia, Abkhazia, Nagorno-Karabakh, Transnistria và Kosovo.
* 2 Quốc gia độc lập trên danh nghĩa: Palestine và Tây Sahara.
* 44 Vùng lãnh thổ phụ thuộc, hành chính đặc biệt, thuộc 8 quốc gia: Trung Quốc, Úc, New Zealand, Hoa Kỳ, Pháp, Anh, Hà Lan và Đan Mạch.

## Danh sách

## Đọc thêm
* Danh sách các quốc gia theo GDP danh nghĩa 2011
* Danh sách các quốc gia theo GDP danh nghĩa 2012
* Danh sách các quốc gia theo GDP danh nghĩa 2010
* Danh sách các quốc gia theo GDP danh nghĩa năm 2007
* Danh sách các quốc gia theo tốc độ tăng trưởng GDP danh nghĩa 2009-2012

## Tham khảo
USS Lamson

Ba tàu chiến của Hải quân Hoa Kỳ từng được đặt cái tên **USS ''Lamson***, theo tên [[Đại úy Hải quân]] [[Roswell Lamson|Roswell Hawkes Lamson]] (1838-1903), người tham gia cuộc [[Nội chiến Hoa Kỳ]]:

* là một [[tàu khu trục]] [[Smith (lớp tàu khu trục)|lớp *Smith*]] nhập biên chế năm [[1910]] và xuất biên chế năm [[1919]]
* là một tàu khu trục [[Clemson (lớp tàu khu trục)|lớp *Clemson*]] nhập biên chế năm [[1921]] và xuất biên chế năm [[1930]] 
* là một tàu khu trục [[Mahan (lớp tàu khu trục)|lớp *Mahan'']] nhập biên chế năm 1936 và bị đánh chìm trong Chiến dịch Crossroads năm 1946
Maria Goeppert-Mayer

**Maria Goeppert-Mayer** (1906–1972) là nhà vật lý người Mỹ gốc Đức. Bà đoạt Giải Nobel Vật lý vào năm 1963 cùng với J. Hans D. Jensen nhờ việc đề ra lý thuyết cấu trúc hạt nhân dạng lớp. Đoạt Giải Nobel Vật lý năm đó còn có Eugene Wigner.

## Chú thích
Johannes Hans Daniel Jensen

**Johannes Hans Daniel Jensen** (1907-1973) là nhà vật lý người Đức. Ông đoạt Giải Nobel Vật lý năm 1963 cùng với Maria Goeppert-Mayer nhờ việc đề ra cấu trúc hạt nhân dạng lớp (hay còn gọi là cấu trúc hạt nhân Shell). Ông chia sẻ giải thưởng này không chỉ với Goeppert-Mayer mà còn với Eugene Wigner.
## Ghi chú
Charles Townes

**Charles Hard Townes** (sinh 28 tháng 7 năm 1915 - mất 27 tháng 1, năm 2015) là nhà vật lý người Mỹ. Ông đoạt Giải Nobel Vật lý năm 1964 chung với Nicolay Gennadiyevich Basov và Aleksandr Mikhailovich Prokhorov nhờ những nghiên cứu cơ bản trong lĩnh vực điện lượng tử dẫn đến việc chế tạo các máy tạo dao động và máy khuếch đại dựa trên nguyên lý maser-laser. Ông đã sử dung các que hồng ngọc để tạo laser đỏ và maser (các que đó được sử dụng như là thiết bị tích tụ năng lượng để tạo ra tia laser) khi ông còn công tác tại Đại học Columbia. Ông cùng với George Beadle, Charles Draper, John Enders, Donald A. Glaser, Joshua Lederberg, Willard Libby, Linus Pauling, Edward Purcell, Isidor Rabi, Emilio Segrè, William Shockley, Edward Teller, James Van Allen và Robert Woodward trở thành đại diện của các nhà khoa học Hoa Kỳ, các nhân vật của năm 1960. 
## Chú thích
Thác Đắk G'Lun

**Thác Đắk G'Lun** là thác nước trên dòng sông Đăk G'lun ở vùng đất Thôn 5, xã Tuy Đức, tỉnh Lâm Đồng, Việt Nam.

Tên thác còn viết là **[[Thác Đăk G'Lun|Đăk G'Lun]]**, **[[Thác Dak G'Lun|Dak G'Lun]]** hay Đắk G'Lum.

Thác Đăk G’Lun nằm trong địa phận xã Tuy Đức, tỉnh Lâm Đồng. Cách trung tâm Gia Nghĩa 60&nbsp;km và cách Cửa khẩu Bu Prăng hơn 40&nbsp;km.
## Đặc điểm
Đắk G’lun có chiều cao khoảng 50 m, chiều rộng thác khoảng 15m, độ dốc &nbsp;90°, thác có diện tích là 91,6 ha. Bên trên dòng thác là những khối đá lớn,chân thác có vòm đá rộng. Thác Đắk G’lun được bao bọc bởi hơn 1.000 ha rừng đặc dụng vì vậy hệ sinh thái ở thác đa dạng và phong phú.

## Đăk G'lun
Sông Đăk G'lun là một dòng thượng nguồn của sông Bé, trong Hệ thống sông Đồng Nai.

Đăk G'lun bắt nguồn từ vùng núi tây bắc của xã Tuy Đức, tỉnh Lâm Đồng, chảy về tây nam.

Tại huyện Bù Gia Mập Đăk G'lun hợp lưu với Sông Đắk R' Lấp thành sông Bé . Vùng hợp lưu hiện là lòng hồ thủy điện Thác Mơ.

Thủy điện Đăk Glun có công suất lắp máy 18 MW xây dựng trên dòng Đăk G'lun, hoàn thành tháng 8/2011. 

## Chỉ dẫn

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Tomonaga Shinichirō

**Tomonaga Shinichirō** (朝永 振一郎, ともなが しんいちろう) (1906-1979) là nhà vật lý người Nhật Bản. Ông giành Giải Nobel Vật lý năm 1965 cùng Julian Schwinger và Richard Feynman nhờ những nghiên cứu cơ bản về điện động học lượng tử và vật lý hạt cơ bản.

## Chú thích
Vương quốc Visigoth

**Vương quốc Visigoth** là vương quốc của người Visigoth, một trong các man tộc tràn vào lãnh thổ Đế quốc Rôma trong Thời đại di cư, thiết lập trên miền mà nay là tây nam nước Pháp và bán đảo Iberia từ thế kỉ 5 tới thế kỉ 8. Người được coi là sáng lập lên vương quốc là Alaric I, lãnh tụ người Goth từng đem quân chiếm đóng thành Rôma năm 410. Trong quá trình định cư văn hóa Goth đồng hóa phần nhiều với văn hóa Tây Ban Nha-Rôma bản địa. Tiếng Goth về sau hầu như chỉ còn dùng trong giới thượng lưu, và luật pháp riêng rẽ cho người Rôma và người Goth được hợp nhất. Vương quốc từng đặt kinh đô ở Toulouse, nhưng sau khi bị người Frank đánh bại chỉ còn giữ được miền Iberia cho tới khi bị Nhà Omeyyad Hồi giáo tiêu diệt. Mũi đất phía Bắc của Tây Ban Nha là vùng duy nhất còn thuộc về người Kitô giáo, đó chính là nguồn gốc của Vương quốc Asturias sau này.

## Danh sách các vua
*Alaric I (395–410)
*Athaulf (410–415)
*Sigeric (415)
*Wallia (415–419)
*Theodoric I (419–451)
*Thorismund (451–453)
*Theodoric II (453–466)
*Euric (466–484)
*Alaric II (484–507)
*Gesalec (507–511)
**Theoderic Đại đế (511–526)
*Amalaric (526–531)
*Theudis (531–548)
*Theudigisel (548–549)
*Agila I (549–554)
*Athanagild (554–568)
*Liuva I (568–572)
*Liuvigild (569–586)
*Reccared I (580–601)
*Liuva II (601–603) 
*Witteric (603–610)
*Gundemar (610–612)
*Sisebut (612–621)
*Reccared II (621)
*Suintila (621–631)
**Reccimer (626–631)
*Sisenand (631–636)
**Iudila (632–633),
*Chintila (636–640)
*Tulga (640–641)
*Chindasuinth (641–653)
*Recceswinth (649–672),
*Wamba (672–680)
*Erwig (680–687)
*Egica (687–702)
*Wittiza (694–710)
*Roderic (710–711)
*Agila II (711–714)
**Oppas (712)
*Ardo (714–721)
## Chú thích

## Đọc thêm

*Bachrach, Bernard S. "A Reassessment of Visigothic Jewish Policy, 589&ndash;711." *American Historical Review* 78, no. 1 (1973): 11&ndash;34.
*Collins, Roger. *The Arab Conquest of Spain, 710&ndash;797*. Oxford: Blackwell Publishers, 1989. Reprinted 1998.
*Collins, Roger. *Law, Culture, and Regionalism in Early Medieval Spain*. Great Yarmouth: Variorum, 1992. ISBN 0-86078-308-1.
*Collins, Roger. *Visigothic Spain, 409&ndash;711*. Oxford: Blackwell Publishing, 2004. ISBN 0-631-18185-7.
*Heather, Peter. *The Goths*. Oxford: Blackwell Publishers, 1996.
*James, Edward, ed. *Visigothic Spain: New Approaches*. Oxford: Oxford University Press, 1980. ISBN 0-19-822543-1.
*Lacarra, José María. *Estudios de alta edad media española*. Valencia: 1975.
*Sivan, Hagith. "On *Foederati*, *Hospitalitas*, and the Settlement of the Goths in A.D. 418." *American Journal of Philology* 108, no. 4 (1987): 759-772.
*Thompson, E. A.. "The Barbarian Kingdoms in Gaul and Spain", *Nottingham Mediaeval Studies*, **7** (1963:4n11).
*Thompson, E. A.. *The Goths in Spain*. Oxford: Clarendon Press, 1969.
*Wallace-Hadrill, John Michael. *The Barbarian West, 400&ndash;1000*. 3rd ed. London: Hutchison, 1967.
*Wolfram, Herwig. *History of the Goths*. Thomas J. Dunlap, trans. Berkeley: University of California Press, 1988.
Aleksandr Mikhailovich Prokhorov

**Aleksandr Mikhailovich Prokhorov** (tiếng Nga: **Алекса́ндр Миха́йлович Про́хоров**) (1916-2002) là nhà vật lý người Nga có quốc tịch Liên Xô. Ông giành Giải Nobel Vật lý vào năm 1964 cùng với Charles Townes và Nicolay Gennadiyevich Basov nhờ các nghiên cứu cơ bản trong lĩnh vực điện lượng tử dẫn đến việc chế tạo các máy tạo dao động và máy khuếch đại dựa trên nguyên lý maser-laser. Ông và Basov đã làm việc độc lập trên lĩnh vực lượng tử dao động và tạo ra hệ thống phóng tia liên tục bằng cách dùng nhiều hơn 2 mức năng lượng.

## Chú thích
Hiệp ước Verdun

**Hiệp ước Verdun** (, , , ) ký ngày 10/8/843, là hiệp ước đầu tiên trong số các hiệp ước chia nhỏ đế quốc Caroling thành ba vương quốc cho ba người con của Louis Mộ Đạo, con trai kế vị Charlemagne. Hiệp ước được ký tại Verden-sur-Meuse và giúp chấm dứt cuộc nội chiến huynh đệ tương tàn ba năm trời sau cái chết của Louis Mộ đạo năm 840. Hiệp ước phản ánh cách chia gia sản giữa các con trai theo tập tục của bộ tộc Frank, vốn dẫn đến tình trạng cát cứ khắp châu Âu thời hậu Caroling. Theo Hiệp ước thì:
*Lothair, hoàng tử cả, giữ danh hiệu hoàng đế và nắm phần trung tâm đế chế bao gồm: các miền Pays-bas (Hà Lan và Bỉ ngày nay), Lorraine, Bourgogne, Alsace (hợp lại thành miền Đông Pháp ngày nay), và vương quốc Ý (tức miền bắc Ý ngày nay), bao gồm hai trung tâm của đế chế là Aachen và Rôma. Miền này gọi chung là Trung Frank.
*Ludwig Người Đức nhận tất cả phần phía đông sông Rhine (phần lớn nằm trên lãnh thổ Đức và Áo ngày nay) và phần nam và đông của Ý, được gọi là Đông Frank. Miền này về sau trở thành đế quốc La Mã Thần thánh.
*Charles Hói nhận phần phía Tây, gồm phần lớn nước Pháp ngày nay, miền đất được gọi là Tây Frank, về sau trở thành nước Pháp trung đại.

## Mốc lịch sử
Hiệp ước Verdun được xem là điểm khởi đầu cho một quá trình phát triển, đưa đến sự hình thành nước Pháp và nước Đức trong thời Trung kỳ Trung Cổ.

## Tham khảo
Trường ca Roland

**Trường ca Roland** (tiếng Pháp: *La Chanson de Roland*) là một anh hùng ca hư cấu dựa trên Trận Roncevaux diễn ra năm 778, giữa quân Charlemagne và người Islam.

## Bối cảnh
*Trường ca Roland* là tác phẩm lớn lâu đời nhất còn tồn tại của văn học Pháp. Từng là một truyện truyền khẩu hết sức phổ biến trong dân gian Pháp, ngày nay người ta sưu tập được rất nhiều dị bạn mà bản cổ nhất nằm ở thư viện Đại học Oxford có khoảng 4004 dòng thơ và được cho có niên đại khoảng giữa 1140 và 1170. Đây là văn bản cổ nhất và, cùng với *[[Cantar de Mio Cid|Tụng ca chàng Cid của tôi]]* (Tây Ban Nha), là một tác phẩm tiêu biểu nhất của thể loại anh hùng ca Trung Cổ (*chanson de geste*). Nó được chuyển thể nhiều lần thành sách truyện và phim ảnh.

## Nội dung

Charlemagne cất quân đánh người Hồi giáo ở Tây Ban Nha, thu được nhiều thắng lợi nhưng mệt mỏi trước thành lũy cuối cùng ở Zaragoza. Vua Hồi giáo Marsilla cầu hòa, hứa nộp châu báu và cải sang Kitô giáo. Charlemagne muốn đồng ý lui quân, nhưng một hiệp sĩ (trong lịch sử là một bá tước) tên là Roland kiên quyết đòi tiến đánh. Quần thần vẫn quyết định rút quân, và bàn nhau nên cử ai đi đàm phán. Roland cử bố dượng mình là Ganelon, người bực tức vì nghĩ rằng Roland đẩy mình tới chỗ chết do hai người có hiềm khích từ trước. Để trả thù, Ganelon lộ cho người Hồi giáo biết cách đánh úp quân bọc hậu của Charlemagne do Roland chỉ huy.

Giữa trận tiền, quân Roland bị bủa vây. Thuộc cấp yêu cầu ông cất tù và gọi Charlemagne trở lại, nhưng Roland từ chối và liều mạng với địch. Tuy chiến đấu dũng cảm nhưng bị áp đảo về quân số nên quân của Roland hầu như bị tuyệt diệt. Roland bấy giờ mới cất tiếng tù và, nhưng không phải để kêu cứu mà là kêu gọi Charlemagne báo thù cho mình. Ông thổi to tới mức vỡ thái dương và chết tại chỗ. Charlemagne quay lại, đánh bại quân Hồi giáo. Trong lúc đang chôn binh lính bị thương thì viện quân Hồi giáo tới, hai bên giao chiến ở Roncevaux và quân Frank đại thắng nhờ Charlemagne tự tay giết vua Hồi. Quân Frank thừa thắng chiếm Saragossa và rút quân về Aachen, thủ đô của Frank. Tại đây Charlemagne cho điều tra ra tội phản bội của Ganelon và xử tử bằng cách cho ngựa xé xác.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*  (English translation of Charles Kenneth Scott Moncrieff)
* 
* 
* ''La Chanson de Roland'' (Old French)
* The Romance of the Middle Ages: ''The Song of Roland'' , discussion of Oxford, Bodleian Library MS Digby 23, audio clip, and discussion of the manuscript's provenance.
* Earliest manuscript of the ''Chanson de Roland'', readable online images of the complete original, Oxford, Bodleian Library MS Digby 23 (Pt 2) *La Chanson de Roland*, in Anglo-Norman, 12th century, ? 2nd quarter".
* Old French Audio clips of a reading of *The Song of Roland* in Old French
* Timeless Myths: ''Song of Roland'' 
*
Chủ nghĩa duy thực

**Chủ nghĩa duy thực**, hay **chủ nghĩa hiện thực** trong triết học là niềm tin rằng hiện thực của chúng ta, hoặc vài khía cạnh của nó, là độc lập về mặt bản thể với nhận thức, đức tin, hệ hình, ngôn từ,... Chủ nghĩa hiện thực có thể nói tới khi xét tới tâm thức tha nhân, quá khứ, tương lai, tính phổ quát, các thực thể toán học (như số tự nhiên), các lãnh vực đạo đức, thế giới vật chất, và tư tưởng. Chủ nghĩa duy thực cũng có thể xem xét như cách nó đối lập với chủ nghĩa hoài nghi và chủ nghĩa duy ngã. Các triết gia đi theo phái này khẳng định rằng chân lý chứa đựng trong sự tương ứng của tâm trí với thực tại. Họ có xu hướng tin bất cứ điều gì chúng ta tin hiện giờ chỉ là một ước lượng về hiện thực và rằng tất cả những quan sát mới đem chúng ta gần hơn tới việc hiểu biết hiện thực.

Cuộc đấu tranh giữa chủ nghĩa duy thực và chủ nghĩa duy danh là biểu hiện đặc thù của cuộc đấu tranh giữa chủ nghĩa duy tâm và chủ nghĩa duy vật trong triết học Tây Âu thời trung cổ.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Miller, Alexander, "Realism", The Stanford Encyclopedia of Philosophy (SEP)
* O’Brien, Daniel, "Objects of Perception", The Internet Encyclopedia of Philosophy (IEP)
* An experimental test of non-local realism.
Henrique Nhà hàng hải

**Henrique Nhà hàng hải** (4 tháng 3 năm 1394-13 tháng 9 năm 1460), con trai của vua João I của Bồ Đào Nha, là một nhân vật quan trọng trong nền chính trị Bồ Đào Nha thế kỉ 15 và Kỷ nguyên Khám phá. Ông khuyến khích cha mình chinh phục Ceuta (1415), một cảng Hồi giáo ở Bắc Phi và từ đó tìm hiểu các mối lợi thương mại ở châu Phi.

Là một người giàu có và quyền lực, ông đã bảo trợ các cuộc viễn chinh khám phá bờ biển Tây Phi và mở rộng mạng lưới buôn bán hàng hóa và nô lệ với các miền này. Cho tới gần đây nhiều người vẫn tin rằng ông lập nên một trường hàng hải ở một thị trấn thuộc tài sản của ông, về sau được gọi là *Vila do Infante* (Trang viên Hoàng tử), tuy nhiên các sử gia đương đại cho rằng đây là một hiểu nhầm. Tuy ông có thuê các nhà bản đồ học lập bản đồ vùng biển Mauritanie sau các chuyến du hành ông cử tới đây, ông chưa từng thành lập một trung tâm hàng hải có tổ chức nào. Điều mà ông thực làm là hiến tặng nhiều dinh thự cho cơ quan nghiên cứu triều đình mà về sau trở thành Đại học Lisbon

Dưới thời Henrique, Bồ Đào Nha đã đạt nhiều bước tiến lớn trong hàng hải: khám phá ra Azores (1427), Cap-Vert (1444), Cape Verde (1455), Sierra Leone (1462). Năm 1488, Bartolomeu Dias đặt chân tới Mũi Hảo Vọng và ăm 1498, Vasco da Gama trở thành người đầu tiên của châu Âu tới Ấn Độ bằng đường biển.

Được biết dưới thời đại mình như Hoàng tử (Infante) của Bồ Đào Nha, chỉ mãi sau này vào cuối thế kỉ 18 dưới ảnh hưởng của các nhà sử học Đức là Heinrich Schaefer và Gustav de Veer mới đặt ra biệt hiệu Nhà hàng hải.

## Chú thích

## Tư liệu

*
*
*
*
*
*
*
* 
*
*
Bartolomeu Dias

**Bartolomeu Dias** (; 1450&nbsp;– 29 tháng 5 năm 1500) là một quý tộc Bồ Đào Nha, là một nhà hàng hải tiêu biểu của Kỷ nguyên Khám phá. Năm 1487 ông là người châu Âu đầu tiên vượt qua điểm cực nam của châu Phi.

Dias (Đi-a-xơ) nhận lệnh của vua João II vào ngày 10 tháng 10 năm 1486 chỉ huy một chuyến hành trình vượt qua cực nam của châu Phi với hi vọng đi tới Ấn Độ. Đoàn thuyền của ông gồm hai chiếc là São Cristóvão (do ông trực tiếp làm thuyền trưởng) và São Pantaleão. Men theo bờ biển Tây Phi, ông vòng qua cực nam của châu Phi và đi một đoạn khá xa, điểm cuối cùng là Kwaiihoek thuộc Nam Phi vào ngày 12 tháng 3 năm 1487, nơi họ dựng một thánh giá bằng đá đánh dấu mốc. Dias muốn tiếp tục cuộc hành trình nhưng thủy thủ đoàn bất bình từ chối. Chính trong chuyến quay lại mà họ phát hiện ra mũi đất cực nam châu Phi, đoàn thuyền của Dias gặp bão tố, ông đã đặt tên cho mũi đất Cực nam Châu Phi này là Mũi Bão Táp (*Cabo das Tormentas*), nhưng sau này nhà vua đổi tên Mũi Bão Táp thành Mũi Hảo Vọng (Hy vọng tốt đẹp) (*Cabo da Boa Esperança*). Con đường "Hy vọng" tốt đẹp đến Ấn Độ đã mở ra trước mắt người Bồ Đào Nha. 
*

Sau chuyến hành trình này, ông tham gia vào việc đóng các chiếc tàu São Gabriel và sau đó là tàu São Rafael mà Vasco da Gama dùng để tiếp nối ông, vượt qua Ấn Độ Dương đi tới Ấn Độ năm 1498. Năm 1500, ông tham gia với tư cách thuyền trưởng một tàu trong chuyến du hành tới Ấn Độ lần thứ hai do Pedro Álvares Cabral chỉ huy. Họ đặt chân tới bờ biển Brasil, sau đó quay trở lại phía Ấn Độ. Một trận bão lớn đánh tan bốn chiếc thuyền và tất cả mất tích, bao gồm cả Dias, vào ngày 29 tháng 5 năm 1500. Một con tàu đắm được phát hiện ở ngoài khơi Namibia ban đầu được cho rằng là tàu của Dias, nhưng sau đó người ta phát hiện ra trên tàu có những đồng tiền có niên đại muộn hơn..

## Chú thích
Julian Schwinger

**Julian Seymour Schwinger** (12 tháng 2 năm 1918 – 16 tháng 7 năm 1994) là nhà vật lý người Mỹ. Ông cùng Tomonaga Shinichirō và Richard Feynman giành Giải Nobel Vật lý năm 1965 nhờ các nghiên cứu cơ bản về điện động học lượng tử và vật lý hạt cơ bản. Ba ông cùng với Freeman Dyson đã phát triển thuyết điện động lực học phân tử vào thập niên 1940, đưa cơ học lượng tử lên đến đỉnh cao. Dựa vào những bài báo của họ, các nhà vật lý cuối cùng cũng tìm ra những công thức hiệp biến cho giá trị hữu hạn tại bậc xấp xỉ bất kỳ trong chuỗi số miêu tả bằng lý thuyết nhiễu loạn của điện động lực học lượng tử.
## Chú thích
Ivar Giaever

**Ivar Giaever** (sinh năm 1929) là nhà vật lý người Mỹ gốc Na Uy. Ông giành Giải Nobel Vật lý cùng với Esaki Leo vào năm 1973 nhờ việc chứng minh bằng thực nghiệm hiệu ứng đường ngầm trong bán dẫn và siêu dẫn. Hai người cùng chia sẻ giải thưởng với Brian David Josephson
## Chú thích
Brian David Josephson

**Brian David Josephson** (sinh năm 1940) là nhà vật lý người Wales. Ông được trao Giải Nobel Vật lý năm 1973 nhờ sự tiên đoán lý thuyết về tính chất của các dòng siêu dẫn, đặc biệt là hiệu ứng Josephson.
## Chú thích
Leon Neil Cooper

**Leon Neil Cooper** (sinh năm 1930) là nhà vật lý người Mỹ. Ông cùng John Bardeen và John Robert Schrieffer giành Giải Nobel Vật lý năm 1972 cho những nghiên cứu lý thuyết siêu dẫn, thường được gọi là lý thuyết BCS.
## Chú thích
Bloomberg

**Bloomberg** có thể chỉ:
* Michael Bloomberg (sinh năm 1942), doanh nhân người Mỹ, người sáng lập Bloomberg L.P., chính trị gia và là thị trưởng thành phố New York giai đoạn 2002-2013
* Bloomberg L.P., doanh nghiệp Mỹ do Michael Bloomberg sáng lập
** *[[Bloomberg Businessweek]]* hay **BusinessWeek**, tạp chí kinh doanh ra hàng tuần
** Bloomberg News, hãng thông tấn chuyên về tin tức kinh doanh
** Bloomberg Television, kênh truyền hình chuyên về tin tức kinh doanh
** Bloomberg Markets, tạp chí kinh tế của tập đoàn trên.
Skyworth

**Skyworth** () tên đầy đủ là **Skyworth Group Co., Ltd.,**, là một tập đoàn đa quốc gia, công ty cổ phần của Trung Quốc chuyên về thiết kế, sản xuất các sản phẩm về truyền hình và nghe nhìn. Thành lập vào năm 1988, công ty có trụ sở chính tại Khu công nghệ cao Nam Sơn, Thâm Quyến. Tính đến năm 2010, Skyworth hoạt động tại Hồng Kông, Nội Mông cùng nhiều nhà máy tại các địa điểm ở Quảng Đông là Thâm Quyến, Đông Hoản, Quảng Châu.

Công ty này hoạt động giống như là một cụm công nghiệp khi nó tích hợp nhiều ngành nghề công nghiệp sản xuất phục vụ lẫn nhau. Skyworth cũng là một trong số những tập đoàn phát triển Đĩa đa năng nâng cao. Đây cũng là một ODM cho nhiều công ty sản xuất ti vi khác. Năm 2015, Skyworth đứng trong Top 5 thương hiệu TV nổi tiếng có giá trị nhất trên thế giới. và là thương hiệu thuộc Top dẫn đầu tại thị trường Châu Á - Thái Bình Dương. Năm 2011, giá trị thương hiệu của Skyworth đã đạt mức 4,47 tỷ USD.
## Hoạt động
Các sản phẩm cốt lõi của Skyworth là ti vi và hộp giải mã Set-top box cùng với nhiều sản phẩm dịch vụ khác bao gồm cho thuê tài sản, thiết bị gia dụng.

Skyworth có nhiều công ty con thuộc sở hữu của tập đoàn và một số là đối tác liên doanh.
### Công ty con
* Shenzhen Coocaa Network Technology Co Ltd
* Shenzhen Skyworth Automobile Electronics Co Lt.
* Shenzhen Skyworth Digital Technology Co Ltd
* Shenzhen Skyworth-RGB Electronic Co Ltd
* Skyworth Marco Commercial Offshore Co Ltd
* Skyworth Mobile Communication (Shenzhen) Ltd
* Skyworth Precision Technology Co Ltd
* Skyworth TTG Holdings Ltd
* Skyworth Qunxin Security and Protection Technology Co Ltd
* Skyworth Multimedia (Shenzhen) Co Ltd
* Skyworth Photoelectric Science & Technology Co Ltd
* Shenzhen Display Technology Co Ltd
* Skyworth Application Electronics Co Ltd
* Skyworth LCD Technology Co Ltd
* Skyworth Die Plant
* Skyworth Semiconductors Company
* Shenzhen Skyworth Qunxin An Fang Technology Co Ltd.

### Các cột mốc quan trọng

### Đối tác
* Inview Technology
## Chú thích

## Tham khảo
* iskyworth.com
* skyworthvn.com.vn
Gia trưởng

**Gia trưởng** là hành động giới hạn sự tự do hoặc tự chủ của một cá nhân hay hội nhóm với ý định là mang lại lợi ích cho cá nhân, hội nhóm đó. Gia trưởng cũng có thể hàm ý rằng hành vi này chống lại hay bất chấp ý muốn của một người, hoặc hành vi đó thể hiện một thái độ bề trên kẻ cả. Hành vi gia trưởng, tính gia trưởng, thái độ gia trưởng thường mang sắc thái tiêu cực. Lưu ý rằng trong tiếng Việt, gia trưởng theo nghĩa gốc đơn giản có nghĩa là người đứng đầu gia đình (tương tự "gia chủ"), không có hàm ý tiêu cực.

## Xem thêm
*Chủ nghĩa chuyên chế
*Chính sách ngu dân
*Chủ nghĩa bảo thủ xã hội

## Chú thích

## Đọc thêm

* *Mill and Paternalism*, by Gregory Claeys. Cambridge University Press, 2013 
* ''Counting the Dragon's Teeth and Claws: The Definition of Hard Paternalism'' by Thaddeus Mason Pope.  From 20 *Georgia State University Law Review* 659–722 (2004)
* ''Monstrous Impersonation: A Critique of Consent-Based Justifications for Hard Paternalism'' by Thaddeus Mason Pope.  From 73 *UMKC Law Review* 681–713 (2005)
* ''Is Public Health Paternalism Really Never Justified? A Response to Joel Feinberg'' by Thaddeus Mason Pope.  From 30 *Oklahoma City University Law Review* 121–207 (2005)
* *[https://dash.harvard.edu/bitstream/handle/1/4725017/suber_paternal.htm Paternalism]*, by Peter Suber. From *Philosophy of Law: An Encyclopedia*, edited by Christopher Berry Gray, Garland Pub. Co., 1999, vol. II, pp.&nbsp;632–635
*
Đa hình

Trong vật liệu học, **đa hình** là khả năng mà một vật liệu rắn có thể tồn tại ở nhiều dạng có cấu trúc tinh thể khác nhau. Đa hình có thể thấy trong bất kỳ loại vật liệu kết tinh nào như polymer, khoáng vật, và kim loại, và liên quan đến thù hình, một kiểu đề cập đến nguyên tố hóa học. Hình dạng hoàn chỉnh của vật liệu được miêu tả bởi tính đa hình và các thông số khác như dạng thường tinh thể, tỉ lệ vô định hình hoặc khuyết tật tinh thể. Đa hình liên quan đến các lĩnh vực dược học, hóa nông, chất tạo màu, chất nhuộm, thực phẩm, và chất nổ.

Một số kiểu đa hình của SiC.

## Xem thêm

*Thù hình

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* "Small Molecule Crystallization"  (PDF) trên trang web của Viện công nghệ Illinois
* "SiC and Polytpism"
Wurtzit

**Wurtzit** là một loại khoáng vật sulfide sắt kẽm ((Zn,Fe)S), đây là một dạng sphalerit hiếm gặp. Hàm lượng sắt thay đổi lên đến 8%. Nó là một trong 3 dạng đa hình cùng với matrait và sphalerit.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* The Mineral Wurtzite