open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Đồn Rạch Cát

**Đồn Rạch Cát** là pháo đài quân sự đồ sộ vào loại nhất nhì Việt Nam tại ấp Long Ninh, xã Long Hựu, tỉnh Tây Ninh, Việt Nam.

## Kiến trúc
Đây là pháo đài phòng thủ ven biển kiên cố, kiến trúc độc đáo có vị trí chiến lược trong phòng thủ cũng như trong tiến công. Nơi đây ghi dấu ấn những sự kiện lịch sử quan trọng ở Cần Đước vào nửa đầu thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX và là chứng tích về sự thất bại của thực dân Pháp trước quân dân Long An nói riêng và dân tộc Việt Nam nói chung.

Đồn Rạch Cát nằm ở xã Long Hựu Đông, huyện Cần Đước, tỉnh Long An. Đồn còn gọi là Đồn Rạch Cốc.

Đồn Rạch Cát do thực dân Pháp xây dựng năm 1903. Hoàn thành vào năm 1914. Pháo đài được thiết kế hình vòng cung, xây dựng trên diện tích khoảng 3 ha. Chi phí xây dựng pháo đài khoảng 7 triệu francs thời ấy, cao gấp 3,5 lần chi phí xây dựng Nhà hát lớn Hà Nội. Đồn có chiều dài 300&nbsp;m, chiều ngang 100&nbsp;m; gồm 5 tầng (3 tầng chìm, 2 tầng nổi). Tường đồn dày 60 – 80&nbsp;cm, khiến cho các gian hầm lúc nào cũng mát lạnh. Trên nóc tầng cao nhất có đặt khẩu trọng pháo 105&nbsp;mm. Di tích đã được xếp hạng cấp tỉnh. Đây được xem là nơi lưu giữ được nhiều pháo đài, công sự thời Pháp hoành tráng nhất miền nam.

## Lịch sử
Ngày 15 tháng 8 năm 1990, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Long An đã xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất để đơn vị pháo 105&nbsp;mm trực tiếp quản lý với diện tích 32.000&nbsp;m².

Ngày 22 tháng 8 năm 1992, UBND tỉnh Long An ban hành Quyết định bảo vệ di tích kiến trúc quân sự Đồn Rạch Cát.

Năm 2012, Quân khu 7 thành lập đoàn đi khảo sát.

Ngày 29 tháng 3 năm 2017, Bộ CHQS tỉnh Long An tham mưu UBND tỉnh Long An ban hành Công văn cho Quân khu 7 để đầu tư, trùng tu công trình Đồn Rạch Cát phục vụ tham quan du lịch.

Ngày 16 tháng 5 năm 2017, Bộ Tư lệnh Quân khu 7 đã xin Bộ Quốc phòng để thực hiện chủ trương của Tỉnh ủy, UBND tỉnh trong việc đầu tư, trùng tu công trình Đồn Rạch Cát, phục vụ tham quan, du lịch.

## Di tích cấp tỉnh
Ngày 26 tháng 8 năm 1992, UBND tỉnh Long An ban hành Quyết định số 818/1992/QĐ-UBND công nhận là di tích lịch sử – văn hóa cấp tỉnh.

## Chú thích
Georges Louis Leclerc, Bá tước xứ Buffon

**Georges Louis Leclerc, Bá tước xứ Buffon hay Bá tước Đờ Buyp-phông** (; 7 tháng 9 năm 1707 – 16 tháng 4 năm 1788) là một nhà tự nhiên học, nhà toán học, nhà vũ trụ học và tác giả sách giáo khoa người Pháp.

Các công trình của ông có ảnh hưởng đến hai thế hệ các nhà tự nhiên học tiếp theo, trong đó có Jean-Baptiste Lamarck và Georges Cuvier.

## Thân thế và sự nghiệp
Buffon sinh ra trong một gia đình giàu có tại Burgundy, nơi cha ông là một quan chức quyền quý. Buffon được giáo dục tử tế trong một trường dòng Tên và đại học

## Xem thêm
* Cách mạng khoa học

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*  The Buffon project: 
* Digital text Kyoto University 
* 
* Buffon's American Degeneracy, from The Academy of Natural Sciences 
* William Smellie's English Translation of Buffon's ''Natural History, General and Particular'', 3rd Edition
*  ''Discours sur le Style'' – at athena.unige.ch
Đền thờ An Dương Vương

**Đền thờ An Dương Vương** có thể là:
*Đền thờ An Dương Vương tại khu di tích Cổ Loa, huyện Đông Anh, Hà Nội.
*Đền thờ An Dương Vương trên núi Mộ Dạ, xã Diễn An, huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An.
Kim Campbell

**Avril Phædra Douglas "Kim" Campbell** là nhà chính trị, luật sư, giáo sư đại học, nhà ngoại giao và nhà văn người Canada. Bà là thủ tướng Canada thứ 19 từ ngày 25 tháng 6 đến ngày 4 tháng 11 năm 1993 và cũng là nữ thủ tướng đầu tiên và duy nhất của Canada tính tới thời điểm này. Bà là người đầu tiên giữ chức vụ này sinh sau thế chiến thứ hai và là người duy nhất sinh tại British Columbia.

## Tham khảo
Shinty

**Shinty** một trò chơi truyền thống hiện nay chủ yếu chơi ở vùng Cao nguyên Scotland. Nó diễn ra với 2 đội, mỗi đội mười hai người chơi sử dụng một thanh (được gọi là "caman" theo Tiếng Gaelic Scotland) để đặt một quả bóng vào lưới đối phương.

Nó đã từng được chơi trên toàn Scotland, nhưng bây giờ chơi chủ yếu là trong các vùng cao nguyên Scotland và các cộng đồng Cao Nguyên Scotland trong các thành phố lớn của Scotland. Nó cũng được chơi tại các trường đại học và ở Mỹ bởi những người đam mê.

Các quy tắc và quy định trong luật chơi được quyết định bởi Hiệp hội Camanachd.

Shinty có nguồn gốc chung với các trò chơi hurling and hurlers của Ireland và các cầu thủ shinty đôi khi tổ chức thi đấu quốc tế.

## Xem thêm
* Một trang giới thiệu thú vị về Shinty
* The Camanachd Association website.

## Tham khảo
Kem tươi

**Whipped cream** hay **whipping cream**, **heavy cream**, **double cream** hay còn gọi trong tiếng Việt là kem sữa béo hay kem bông tuyết là một thực phẩm từ sữa được sử dụng nhiều trong các món tráng miệng. Nó là một dạng kem lạnh được làm với kem nặng, một loại kem có chứa một lượng lớn chất béo. Whipped cream có thể tự làm hoặc mua dưới dạng đóng hộp, đóng chai hoặc bình xịt. Thông thường whipped cream có chỉ số béo (butterfat) ghi trên hộp từ 38-40%.

## Chuẩn bị
Để làm whipped cream, người ta đánh kem nặng (sữa béo và bơ) thật kỹ với một cái dụng cụ đánh trứng hoặc trộn bằng máy cho đến khi nó trở nên mịn và chứa đầy không khí. Đối với một số món tráng miệng, người ta thêm đường như chất tạo ngọt. Một số người cũng thêm hương liệu chẳng hạn như vani. Kem whipped cream hương vani còn có tên khác là kem Chantilly, tuy nhiên đôi khi người ta cũng đánh đồng hai loại này là một, không đặt ra một sự phân biệt rõ ràng.

## Phục vụ
Kem được sử dụng trong nhiều loại món tráng miệng. Một số món tráng miệng, chẳng hạn như bánh táo hoặc dâu shortcake, thường ăn kèm với whipped cream. Whipped cream cũng được phục vụ với sữa lắc, cocktail trái cây, cà phê và kem sundaes. Một số món tráng miệng có kem whipped cream bên trong chúng, chẳng hạn như bánh cream puffs và eclairs, nanma chocolate.

## Chú thích
Thomas Young (nhà vật lý)

**Thomas Young** (13 tháng 6 năm 1773 &ndash; 10 tháng 5 năm 1829)
là một nhà bác học người Anh. Ông nổi tiếng vì đã góp một phần công sức trong việc giải mã các chữ tượng hình Ai Cập (cụ thể là hòn đá Rosetta) trước khi Jean-François Champollion phát triển công trình của mình. Ông được nhiều nhà khoa học ca tụng, trong đó có Herschel, Helmholtz, Maxwell, Einstein và nhiều người khác.

Young đã có nhiều đóng góp khoa học quý báu trong nhiều lĩnh vực như thị giác, ánh sáng, cơ học vật rắn, năng lượng, sinh lý học, ngôn ngữ học, sự hòa âm và Ai Cập học. Ông đã công nhận thuyết sóng ánh sáng của Christiaan Huygens, đi ngược lại lý thuyết hạt của Isaac Newton. Sau này, công trình của ông đã được chứng minh bởi các nghiên cứu của Augustin-Jean Fresnel.

## Cuộc sống

## Tham khảo
Quần đảo Vạn Sơn

**Quần đảo Vạn Sơn** là một quần đảo gồm 104 hòn đảo thuộc địa giới của thành phố Chu Hải của tỉnh Quảng Đông tại Trung Quốc. Hầu hết các hòn đảo nằm trong Khu thực nghiệm Khai phát Hải dương Vạn Sơn.

## Địa lý
Quần đảo nằm tại Nam Hải (Biển Đông), ở phía nam Đồng bằng Châu Giang và Hồng Kông. Chính phủ Trung Quốc cũng coi quần đảo Vạn Sơn bao gồm cả đảo một số hòn đảo tại Hồng Kông và Ma Cao, như đảo Hồng Kông và đảo Đại Nhĩ Sơn tại Hồng Kông, Đãng Tử-Lộ Hoàn tại Ma Cao.

Quần đảo trên bản đồ hiện tại, bao gồm nhiều các nhóm đảo. Trong các bản đồ châu Âu cổ, nhóm phía tây, nằm ở phía nam cửa sông Châu Giang và đảo Lantao (Đại Nhĩ Sơn) cũng được thể hiện là quần đảo Vạn Sơn. Đảo Đại Vạn Sơn, Quế Sơn, dãy đảo Tri Châu, Ngaọi Linh Đinh, dãy đảo Tam Môn và dãy đảo Ải Châu, được gọi là **quần đảo Ladrones** (nghĩa là 12 đảo, theo tiếng Tây Ban Nha hay Bồ Đào Nha). Dãy đảo phía đông, nằm ở phía nam Hồng Kông, được người phương Tây gọi là **quần đảo Lema**; ngày ngày này, nửa phía tây của chuối này được gọi là dãy đảo Bồng Giai, trong khi nửa phía đông được gọi là dãy đảo Đam Can.

## Lịch sử
Vào thế kỷ XVI, Người Bồ Đào Nha phát hiện ra quần đảo và đặt cho nó cái tên Ladrones, có ý "đạo tặc". Sau khi người Anh chiếm được Hương Cảng, họ nhận thấy quần đảo Vạn Sơn sẽ không đe dọa anh ninh đến Hương Cảng, Trung Quốc vẫn được bảo lưu quyền quản trị.

Sau khi Quốc Dân đảng thua trong nội chiến Trung Quốc và khu vực tỉnh Quảng Đông bị giải phóng quân chiếm, Quốc quân Trung Hoa Dân Quốc tập trung binh lực tại các đảo duyên hải của quần đảo Vạn Sơn. Ngày 25 tháng 5 năm 1950, giải phóng quân triển khai công kích quần đảo Vạn Sơn, lịch sử gọi là hải chiến Quần đảo Vạn Sơn. Cuối cùng quốc quân thua trận, 27 tháng 6 cùng năm, giải phóng quân đã chiếm được các đảo chủ yếu của quần đảo.

### Tham khảo

### Nguồn
*Không ảnh của quần đảo (Google map)
*Quần đảo Vạn Sơn 
*Ánh sáng mặt trời và biển ở quần đảo Vạn Sơn
* Atlas tỉnh Quảng Đông (广东省), Tinh Châu địa đồ xuất bản xã (星珠地图出版社), 2007. ISBN 978-7-80212-086-0.
Vịnh Hàng Châu

**Vịnh Hàng Châu** (), là một vịnh nhỏ của biển Hoa Đông, giáp với tỉnh Chiết Giang và thành phố Thượng Hải. Sông Tiền Đường chảy vào vịnh này.

Vịnh nằm ở phía nam của Thượng Hải, và kết thúc tại Hàng Châu. Vịnh Hàng Châu có nhiều đảo nhỏ và được gọi chung là quần đảo Chu San.

Vịnh được nhiều người biết đến do có sóng thủy triều lớn nhất thế giới, chiều cao lên tới 9 mét (30&nbsp;ft), và có tốc độ  mỗi giờ. Sóng thủy triều đặc biệt lớn trong lễ Trung thu khi hàng nghìn du khách đến để chiêm ngưỡng.

Cầu vịnh Hàng Châu bắc ngang qua vịnh, hợp long vào ngày 14 tháng 6 năm 2007 và mở cửa vào ngày 1 tháng 5 năm 2008. Đây là cầu dài thứ hai trên thế giới, nó giảm bớt hành trình giữa phía đông Chiết Giang và Thượng Hải từ 400 xuống 80&nbsp;km (250 xuống 50&nbsp;mi).

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Economy in the Industrial Belt around Hangzhou Bay , Trang chính thức tỉnh Chiết Giang
* Khách du lịch bị thương vì thủy triều ở sông Tiền Đường
La Gomera

**La Gomera** () là một đảo thuộc quần đảo Canaria. Đảo có diện tích 369 km2, là đảo nhỏ thứ nhì trong 7 đảo chính của quần đảo. Đảo nằm ngoài khơi Tây Phi. Đảo này có nguồn gốc núi lửa và có hình gần như tròn, có đường kính khoảng . Dân số năm 2010 là 22.776 người. Đỉnh núi cao nhất đảo là Garajonay với độ cao 1487 mét. Khu vực đỉnh núi và rừng rậm được bảo vệ trong vườn quốc gia Garajonay, một di sản thế giới UNESCO từ năm 1986. Cư dân đảo có cách truyền tin từ xa bằng cách huýt sáo. 
## Hành chính
La Gomera về hành chính thuộc tỉnh Santa Cruz de Tenerife. Nó được chia thành 6 khu tự quản.
*Agulo
*Alajeró
*San Sebastián de la Gomera
*Hermigua
*Valle Gran Rey
*Vallehermoso
## Tham khảo
Gotta Be You (bài hát của One Direction)

"**Gotta Be You**" là bài hát của nhóm nhạc nam người Anh - Ireland, One Direction, trích từ album phòng thu đầu tay của nhóm là *[[Up All Night]]* (2011). Bài hát được phát hành dưới dạng đĩa đơn thứ hai của album vào ngày 11 tháng 11 năm 2011. Ca khúc được sáng tác bởi August Rigo và Steve Mac (Mac đồng thời là nhà sản xuất của ca khúc). Bài hát mang giai điệu pop rock ballad.

Ca khúc xếp hạng quán quân tại Scotland, đứng thứ ba tại Liên hiệp Anh và Ireland.

## Phát hành

Bìa đĩa của ca khúc được phát hành vào ngày 20 tháng 10 năm 2011.

One Direction tiết lộ rằng "Gotta Be You" sẽ là đĩa đơn của album vào ngày 19 tháng 10 năm 2011. Đĩa đơn được viết bởi August Rigo và Steve Mac, và được sản xuất bởi Mac. "Gotta Be You" được phát hành vào ngày 11 tháng 11 tại Ireland, và ngày 13 tháng 11 tại Liên hiệp Anh dưới dạng tải kỹ thuật số.

## Sáng tác
Theo EMI Music Publishing, "Gotta Be You" là bài hát pop rock với số chỉ nhịp trung bình là 85 nhịp một phút. Bài hát được viết ở giọng La giáng trưởng (Ab trưởng), giai điệu bài hát trong khoảng từ Eb4 tới Eb♯6.

## Diễn biến trên các bảng xếp hạng
Ca khúc xếp hạng ba tại bảng xếp hạng Irish Singles Chart của Ireland, và đứng thứ hai tại bảng xếp hạng The Official Charts Company của Scotland và thứ ba bảng xếp hạng UK Singles Chart của Liên hiệp Anh.

## Xếp hạng

## Lịch sử phát hành

## Chú thích
Doãn Huề

**Doãn Huề** (hangul:윤휴, hanja:尹鑴, 14 tháng 10 năm 1617 - 20 tháng 5 năm 1680) là một nhà Nho, học giả, nhà giáo dục, nhà thơ, đại thần nhà Triều Tiên, thành viên trụ cột của đảng Nam Nhân. Ông có hiệu là **Bạch Hồ** (백호 白湖 Baekho), **Hạ Hiên** (하헌 夏軒 Haheon), tự là Đấu Khôi (斗魁 Du'goe), Hy Trọng (希仲 Huijung). Ông đứng đầu phái Nam Nhân và đối thủ của Tống Thì Liệt trong hai cuộc tranh cãi về việc tang lễ cho vua Hiếu Tông và hoàng hậu của vị vua này. Năm 1680, vua Túc Tông ép Yun Hyu tự vẫn.

## Sách
* Bạch Hồ Toàn Thư(백호전서, 白湖全書)
* Bạch Hồ Độc Thư ký(백호독서기, 白湖讀書記)
* Chu Lễ Thuyết(주례설, 周禮說)
* Hồng Phạm Thuyết(홍범설, 洪範說)
* Trung Dung Đại Học Hậu Thuyết(중용대학후설, 中庸大學後說)
* Trung Dung Thuyết(중용설, 中庸說)
* Bạch Hồ Tập(백호집, 白湖集)

## Chú thích
 
## Đọc thêm
* Lankov, Andrei (1990). "Controversy over Ritual in 17th Century Korea". Seoul Journal of Korean Studies 3: 49–64.
* Miura, Kumio (1985). "Orthodoxy and Heterodoxy in Seventeenth-Century Korea: Song Siyol and Yun Hyu". In de Bary, Wm. Theodore, ed.. The Rise of Neo-Confucianism in Korea. NY: Columbia University Press.
MSBS Grot

**MSBS Grot** hay **MSBS-5,56** (**M**odułowy **S**ystem **B**roni **S**trzeleckiej kalibru 5,56&nbsp;mm) là loại súng trường tấn công đang được Ba Lan phát triển với mục đích sẽ là loại súng tiêu chuẩn cho lực lượng quân đội Ba Lan. Hiện có hai mẫu thử nghiệm được biết là mẫu súng chuẩn và mẫu bullpup. Mục tiêu phát triển là tạo ra một loại súng với thiết kế từng khối, loại súng này có thể được tháo rắp và chuyển đổi chức năng một cách nhanh chóng như từ một khẩu súng trường tấn công có thể chuyển thành súng cạc-bin, súng bắn tỉa hay LMG để đáp ứng nhu cầu tác chiến như một loại súng đa chức năng. Súng sẽ sử dụng loại đạn 5.56×45mm NATO nhưng cũng có thể sẽ có khả năng chuyển đổi để có thể dụng được loại đạn 7.62×51mm NATO hoặc chế tạo mẫu sử dụng loại đạn này.

Hiện tại loại súng tiêu chuẩn của lực lượng quân đội Ba Lan là khẩu Kbs wz. 1996 Beryl cùng các biến thể của nó vốn được phát triển từ khẩu AKM. Tuy nhiên do thiết kế này không thể cải tiến nâng cấp được nữa nên Ba Lan đã quyết định phát triển một loại súng trường tấn công mới cho mình. Loại súng này được hy vọng là có thể được hoàn tất phát triển và bắt đầu chế tạo vào năm 2014 hay 2016.

## Liên kết ngoài
*  *[http://radom.gazeta.pl/radom/1,35219,7368049.html Nowa broń dla polskiej armii] * in: Gazeta Wyborcza, 15-12-2009
*  *[http://www.altair.com.pl/start-2224 Pierwszy pokaz MSBS-5,56] * in: Altair, 12-12-2009
*  *[http://www.altair.com.pl/cz-art-2194 Nowa polska broń – MSBS-5,56] * in: Altair, 15-12-2009
*  *[http://www.altair.com.pl/start-3856 MSBS-5,56 już strzela] * in: Altair, 16-12-2009
*  *[http://www.altair.com.pl/start-4907 Nowy MSBS-5,56] * in: Altair, 09-08-2010
*  *[http://www.altair.com.pl/cz-art-3084 MSBS-5,56 w nowej szacie] * in: Altair, 05-10-2010
*  *[http://www.polska-zbrojna.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=225:giwera-przyszoci&catid=63:militaria Giwera przyszłości]* in: Polska zbrojna, 30-12-2008
*  *[http://www.altair.com.pl/start-6376 MSBS-5,56 w Pułtusku] * in: Altair, 04-06-2011
Tần số thấp

**Tần số thấp** hay **LF** được dùng để chỉ tần số vô tuyến (RF) nằm trong dải 30&nbsp;kHz&ndash;300&nbsp;kHz. Ở châu Âu, một phần của Bắc Phi và châu Á, một phần phổ tần LF được dùng cho dịch vụ quảng bá AM như băng tần sóng dài. Ở bán cầu tây, LF được dùng chủ yếu cho các hệ thống dẫn đường máy bay, dẫn đường (LORAN), thông tin và thời tiết. Các trạm tín hiệu thời gian MSF, HBG, DCF77, JJY và WWVB cũng hoạt động trong băng tần này. Còn được gọi là **băng tần km** hay **sóng km** vì dải bước sóng của LF là từ 1 tới 10&nbsp;km.

## Truyền lan tín hiệu LF
Do bước sóng dài, nên các tín hiệu tần số thấp có thể khúc xạ qua các chướng ngại vật như dãy núi và truyền dọc theo đường cong của Trái Đất. Sóng vô tuyến đến máy thu theo kiểu truyền dọc theo đường cong Trái Đất gọi là *[[sóng đất]]*. Cường độ của sóng LF không bị hấp thụ như các sóng có tần số cao hơn khác. Sóng đất có thể truyền với bán kính truyền lên tới 2000&nbsp;km.

Ngoài chế độ sóng đất còn có chế độ lan truyền bằng phản xạ từ tầng điện ly. Sự khúc xạ có thể diễn ra tại lớp E hoặc F. Các sóng này gọi là *[[sóng trời]]*, có thể truyền đi xa 300&nbsp;km.

## Tín hiệu thời gian chuẩn

Trong dải tần 40&nbsp;kHz–80&nbsp;kHz, có vài trạm tần số và tín hiệu thời gian chuẩn như:

* JJY ở Nhật (40&nbsp;kHz và 60&nbsp;kHz)
* MSF ở Anthorn, Anh (60&nbsp;kHz)
* WWVB ở Fort Collins, Colorado, Mỹ (60&nbsp;kHz)
* DCF77 ở Mainflingen gần Frankfurt am Main, Đức (77.5&nbsp;kHz)
* HBG ở Prangins, Thụy Sĩ (75&nbsp;kHz) (đóng cửa vào 1-1-2012)

Ở châu Âu và Nhật, từ cuối thập kỷ 1980 có rất nhiều thiết bị tiêu dùng giá thành thấp chứa các đồng hồ vô tuyến với máy thu LF để thu tín hiệu LF. Do các tín hiệu LF chỉ lan truyền theo chế độ sóng đất nên độ chính xác của tín hiệu thời gian không bị ảnh hưởng bởi sự thay đổi của đường truyền giữa máy phát, tầng điện ly và máy thu. Ở Mỹ, các thiết bị như vậy trở nên sẵn có trên thị trường khi công suất đầu ra của WWVB tăng lên vào năm 1997 và 1999.

## Quân sự
Các tín hiệu vô tuyến dưới 50&nbsp;kHz có khả năng đâm xuyên qua nước biển xuống độ sâu xấp xỉ 200 m, các sóng có bước sóng dài hơn thì đâm xuyên sâu hơn. Anh, Đức, Ấn Độ, Nga, Thụy Điển, Mỹ và các lực lượng hải quân khác có thể liên lạc với tàu ngầm ở các tần số này.

## Xem thêm
*Tần số cao
*Sóng dài
*WGU-20

## Tham khảo

## Tài liệu
* Tomislav Stimac, "*[http://www.vlf.it/frequency/bands.html Definition of frequency bands (VLF, ELF... etc.)]*".
* IK1QFK Home Page.
*
* 
*
Bát âm

**Bát âm** (), theo cổ nhân quan niệm, chịu sự ảnh hưởng của Hán hóa, bát âm là tám chất liệu âm thanh gọi chung cho tám chủng loại nhạc cụ khác nhau, đại diện cho âm nhạc (cổ truyền).

Tại Việt Nam, bát âm hay thường gọi là **phường bát âm** là dàn nhạc thường dùng trong các đám ma, đám rước lễ tại Việt Nam (phân biệt với bát âm của Trung Quốc).

## Phân loại

Tám loại đó là:

Thạch- Thổ- Kim- Mộc- Trúc- Bào- Ti- Cách.

Tương ứng với Bát quái:

Cấn- Khôn- Đoài- Chấn- Khảm- Tốn- Ly- Càn.

Tuy tên gọi tám loại giống với Trung Quốc nhưng bát âm Việt Nam lại khác biệt khá nhiều:

**Thạch* là các nhạc khí chế tác bằng đá như đàn đá, biên khánh.
**Thổ* là các nhạc khí làm bằng đất như trống đất của dân tộc Cao Lan.
**Kim* là nhạc khí bằng kim loại như cồng chiêng, trống đồng
**Mộc* là các nhạc khí bằng gỗ như song lang, mõ.
**Trúc* là nhạc khí dùng hơi thổi, chế tác từ cây trúc như tiêu, sáo.
**Bào* là nhạc khí làm bằng vỏ quả bầu như đàn tính, đàn bầu.
**Ti* là nhạc cụ dây, dùng cho các loại đàn dây như đàn tranh,...
**Cách* là da, dùng gọi các loại trống mặt bịt bằng da như trống cái, trống đế, trống chầu.

Như vậy, danh từ *bát âm* dùng để phân loại nhạc khí theo chất liệu. Khi nhạc khí ngày một phát triển thì *bát âm* không còn chính xác như quan niệm cổ nữa. Một cây đàn khi gảy lên, âm thanh của nó đã mang tính tổng hợp của nhiều nguyện liệu chế tác.

## Văn hóa Việt Nam
Trong dân ca có câu:
: *"Tay tôi dạo năm cung đàn*
: *Tiếng tơ, tiếng trúc, tiếng đồng thiết tha."*

Hình ảnh điêu khắc được chạm nổi xung quanh tảng đá ở chân cột chùa Phật Tích tỉnh Bắc Ninh vào đời nhà Lý có dàn bát âm cổ. Những nét chạm miêu tả sinh động các nghệ sĩ đang biểu diễn các nhạc cụ gồm: tiêu, sáo trúc, đàn nhị, đàn nguyệt, đàn tam, đàn tì bà, trống, phách.

## Chú thích

## Xem thêm
* Danh sách nhạc cụ cổ truyền Trung Quốc
* Nhạc cụ dân tộc Việt Nam
Tiffany

**Tiffany** có thể là:

## Tên người
*Tiffany Hwang, ca sĩ Hàn Quốc
*Tiffany Alvord, ca sĩ cover và sáng tác nhạc
*Tiffany Thornton, ca sĩ và diễn viên Hoa Kỳ
*Tiffany Trump, người mẫu và ca sĩ Hoa Kỳ

## Địa danh
### Hoa Kỳ
*Tiffany, Wisconsin, một thị trấn thuộc quận Dunn, tiểu bang Wisconsin, Hoa Kỳ
Geoff Emerick

**Geoff Emerick** (5 tháng 12 năm 1945 – 2 tháng 10 năm 2018) là một kỹ thuật viên âm thanh người Anh, được biết đến nhiều nhất là người phụ trách phòng thu cho The Beatles trong các album *[[Rubber Soul]]*, *[[Revolver]]*, *[[Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band]]*, *[[The Beatles (album)|Album trắng]]* và *[[Abbey Road]]*. Ông được coi là một trong những kỹ thuật viên xuất sắc nhất của lịch sử ngành thu âm.

Khởi đầu sự nghiệp ở EMI ở tuổi 15 dưới sự giám sát của Richard Langham, Emerick rất nhanh chóng trở thành trợ lý của Norman Smith, kỹ thuật viên chính cho các buổi thu âm của The Beatles. Ngoài The Beatles, ông còn tham gia hỗ trợ cho việc thu âm của vài nghệ sĩ đương thời khác, như July Garland và The Hollies.

Sau khi Norman Smith lên làm quản lý thu âm của EMI, Emerick trở thành người phụ trách phòng thu cho ban nhạc với sự hỗ trợ của George Martin. *[[Revolver]]* (1966) là album đầu tiên Emerick thực hiện khi ông mới 19 tuổi, và "Tomorrow Never Knows" là ca khúc đầu tiên ông trực tiếp chỉnh sửa. Ông tiếp tục thành công với *[[Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band]]* (1967), tuy nhiên ông quyết định bỏ dở quá trình thực hiện *[[The Beatles (album)|Album trắng]]* (1968). Ông quay trở lại với ban nhạc trong *[[Abbey Road]]* (1969). Với lời mời của ban nhạc, Emerick rời EMI để tới Apple cuối năm 1969.

Sau khi The Beatles tan rã vào năm 1970, Emerick thực hiện các album cho Paul McCartney (bao gồm *[[Band on the Run]]*, *[[London Town]]* và *[[Flaming Pie]]*), Badfinger, Art Garfunkel, America, Gino Vannelli, Supertramp, Cheap Trick, Nazareth, Chris Bell, Split Enz, Big Country, Gentle Giant, Hợp ca Mahavishnu, Ultravox, Matthew Fisher (album *Journey's End*), Kate Bush, Jeff Beck, Nellie McKay (album *Get Away from Me*), Robin Trower (album *Bridge of Sighs*).

Năm 2006, Emerick cho ra mắt hồi ký *[[Here, There, and Everywhere: My Life Recording the Music of The Beatles]]*, viết cùng nhà báo Howard Massey.

Ngày 3 tháng 4 năm 2007, ông tham gia vào buổi thu âm lại album *Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band* cùng Oasis, The Killers, Travis và Razorlight nhân kỷ niệm 40 năm phát hành album của đài BBC.

Emerick qua đời vào ngày 2 tháng 10 năm 2018 tại Tucson, Arizona, Mỹ sau một cơn đau tim.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Video phỏng vấn qua Blender.com trên Youtube
** Phần 1
** Phần 2
** Phần 3
* Video Interview 121st AES tại Gearwire.com
* Here, There & Everywhere
* Programme about BBC re-recording of Sgt Pepper
* Recording the Beatles: Geoff Emerick Speaks  tại Propeller.com
Mark Lewisohn

**Mark Lewisohn** (sinh ngày 16 tháng 6 năm 1958) là một tác gia và sử học người Anh. Ông được biết đến nhiều nhất là người viết sử cho ban nhạc huyền thoại The Beatles.

Trong sự nghiệp của mình, Lewisohn là thành viên của EMI, MPL Communications và sau đó là Apple. Ông viết vô vàn các tài liệu về The Beatles, kèm với đó là các bài nghiên cứu sâu rộng theo các chủ đề, với công cuộc tìm tòi chuyên sâu, thậm chí tới cụ thể ngày mà John Lennon lần đầu gặp Paul McCartney.

Những cuốn sách quan trọng nhất của ông bao gồm *The Beatles Live!* (1986) rồi sau đó *[[The Complete Beatles Recording Sessions: The Official Story of the Abbey Road Years]]* (1987), *The Beatles: 25 Years In The Life* (1988), *The Beatles Day by Day* (1990), *The Complete Beatles Chronicle* (1992), *The Beatles London* (1994, viết cùng Piet Schreuders và Adam Smith). Các ấn phẩm của ông ngoài sách còn có các video, bài phỏng vấn, ảnh, phim, băng ghi âm các buổi phát thanh, các chuyến lưu diễn cũng như hoạt động phòng thu của ban nhạc.

Lewisohn còn tham gia cộng tác và tư vấn cho các cuốn sách khác về The Beatles, bao gồm *Recording The Beatles* của Brian Kehew và Kevin Ryan, *Beatles Gear* của Andy Babiuk, *Komm, Gib Mir Deine Hand* của Thorsten Knublauch và Axel Korinth (tiếng Đức). Ông cũng đóng góp vào *In My Life: Lennon Remembered* - serie phát thanh về John Lennon của đài BBC, biên tập cuốn *Wingspan* của Paul McCartney, đồng thời quản lý và biên tập fanclub *Club Sandwich* của chính McCartney.

Ông được mời tham gia vào các dự án quan trọng về lịch sử The Beatles, trong đó có *Flaming Pie*, *Band on the Run: 25th Anniversary Edition* và *Wingspan: Hits and History*. Lewisohn cũng là người viết lời tựa cho các album *[[Produced by George Martin - 50 Years in Recording]]*, *[[1 (album của The Beatles)|1]]* và *[[The Capitol Albums, Volume 1]]* của The Beatles. Ông cũng là một trong những người hoàn thiện dự án *[[The Beatles Anthology]]*.

Năm 2005, Lewisohn bắt đầu viết bộ sử lớn về The Beatles gồm 3 tập, dự tính hoàn thành vào năm 2018. Phần 1 đã được phát hành vào tháng 9 năm 2011.

Ngoài The Beatles, Lewisohn cũng tham gia viết nhiều sách khác, có thể kể tới *Funny, Peculiar* (2002) viết về Benny Hill. Ông cộng tác với BBC Guide to Comedy trong chương trình hài *Radio Times Guide to TV Comedy* (1998-2003), biên tập cuốn *Hendrix: Setting The Record Straight* của John McDermott và Eddie Kramer, cũng như viết bài cho tạp chí *[[Radio Times]]* và *[[Match of the Day]]*.

Lewisohn hiện đang sống cùng vợ và hai con tại Hertfordshire, Anh.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*
An toàn khu Định Hóa

**An toàn khu Định Hóa** (*ATK [[Định Hóa]]*) là một khu di tích rộng lớn nằm ở tỉnh Thái Nguyên. Khu di tích này đã được công nhận là di tích quốc gia đặc biệt quan trọng của Việt Nam. Đây là nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh và các nhà lãnh đạo Đảng, Nhà nước Việt Nam đã sống và làm việc từ 20/5/1947 - 1954 để lãnh đạo cuộc kháng chiến 9 năm chống thực dân Pháp.

Hiện nay, ATK còn nhiều di tích về nơi ở và làm việc của Chủ Tịch Hồ Chí Minh như nền nhà, hầm làm việc, cây râm bụt Bác trồng, phiến đá Bác thường nằm nghỉ trưa...

## Vị trí
An toàn khu Trung ương Định Hoá nằm ở trung tâm căn cứ địa Việt Bắc, nơi có địa thế hiểm trở "tiến có thể đánh, lui có thể giữ", có đầy đủ yếu tố địa lợi, nhân hoà, đã trở thành địa bàn hoạt động an toàn của các cơ quan đầu não kháng chiến. Khu căn cứ này đặt tại huyện Định Hóa nằm ở cực bắc tỉnh Thái Nguyên.

## Sự kiện lịch sử
ATK là nơi ghi lại nhiều sự kiện lịch sử:
*Ngày 6/12/1953, tại đồi Tỉn Keo, Bộ Chính trị BCH TW đã họp thông qua kế hoạch tác chiến - tấn công chiến lược Đông Xuân 1953- 1954 để làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ.
*Nhiều sắc lệnh quan trọng của Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà được ký ban hành tại đây, trong đó có luật về nghĩa vụ quân sự, sắc lệnh tổng động viên... về giảm tô và cải cách ruộng đất...
*Thủ đô ATK cũng là nơi diễn ra các hoạt động ngoại giao của nước ta thời ấy.

## Quá trình hình thành di tích
*Năm 1990 tại đồi Tỉn Keo, tỉnh Thái Nguyên đã xây bia tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh, phòng trưng bày di tích lịch sử, nhà khách... Tại trung tâm xã Phú Đình cũng đã xây dựng nhà truyền thống, giới thiệu trưng bày nhiều hiện vật quý.
*Bên cạnh các di tích chính như đồi Tỉn Keo, Khuôn Tát, Nà Nom... cụm di tích ATK còn có nhiều địa danh đi vào lịch sử như: đèo De, núi Hồng, nhà ông Cao Nhật - một trong những cơ sở cách mạng đầu tiên của Xứ ủy Bắc Kỳ thời kỳ 1939 -1945; rừng Mấn - nơi đặt trạm liên lạc của Xứ uỷ Bắc Kỳ và là nơi mở lớp huấn luyện chính trị, quân sự. Đây cũng là nơi hoạt động của Trường Chinh, Tổng bí thư của Đảng khi đó và đồng chí Hoàng Quốc Việt. Cụm di tích có chùa Mai Sơn - nơi Xứ uỷ Bắc Kỳ đặt nhà in đặc biệt, in báo Cờ giải phóng và nhiều tài liệu quan trọng; đình Kha Sơn - nơi thành lập chính quyền cách mạng đầu tiên của xã...
*ATK hiện nay đã là một miền đất trù phú với những con đường nhựa chạy dài theo triền núi. Nhưng đến nơi này, hình ảnh một vùng chiến khu xưa vẫn còn hiện hữu rất rõ.

## Hình ảnh

Tập tin:ATK Dinh Hoa.jpg|Một phần Khu di tích An toàn khu Định Hóa
Tập tin:ATK DINH HOA.JPG|Tháp chuông tại Nhà tưởng niệm Bác Hồ ở ATK Định Hoá
Tập tin:Flower ATK DH.JPG|Phong cảnh tại Nhà tưởng niệm Bác Hồ ở ATK Định Hoá

## Chú thích
Stuart Sutcliffe

**Stuart Fergusson Victor Sutcliffe** (sinh ngày 23 tháng 6 năm 1940 - mất ngày 10 tháng 4 năm 1962) là một nghệ sĩ người Scotland, được biết tới nhiều nhất là cựu thành viên của ban nhạc The Beatles. Sutcliffe vốn có ý rời ban nhạc để theo đuổi sự nghiệp riêng, sau khi được nhận tại Học viện Nghệ thuật Liverpool. Chính Sutcliffe đã gợi ý cho John Lennon cái tên "The Beatles", sau khi cảm thấy thích thú với cái tên The Crickets. Là thành viên của ban nhạc khi họ có tới 5 thành viên, Stuart được nhiều người gọi là "Beatle thứ năm".

Sutcliffe gặp nhiếp ảnh gia Astrid Kirchherr – người sau này anh đính hôn – trong chuyến lưu diễn của The Beatles tại thành phố Hamburg, Đức. Tại đây, Stuart cũng theo học tại Học viện Nghệ thuật Hamburg dưới sự hướng dẫn của Eduardo Paolozzi. Anh học khoa hội họa, chủ yếu tập trung theo trường phái *trừu tượng ấn tượng*.

## Qua đời
Năm 1962, Sutcliffe bị ngất khi đang trên lớp với một cơn đau đầu dữ dội. Các bác sĩ theo dõi anh, song không thể đưa ra kết luận chính xác. Ngày 10 tháng 4, Sutcliffe phải cấp cứu và qua đời trên đường tới bệnh viện với chẩn đoán bị xuất huyết não.

## Tham khảo

## Thư mục

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Liên kết ngoài
*Official Website
*The Comprehensive Stuart Sutcliffe Website
*Stuart Sutcliffe and The Beatles exhibition at the Museum of Liverpool Life
*Stuart – The Life and Art of Stuart Sutcliffe
*Stuart quote about the Romeos: Lennon, McCartney and Harrison 
*A summary of Sutcliffe's last year of life in Germany from the book "Komm, Gib Mir Deine Hand" 
*Buried in Huyton Parish Church Cemetery 
*Stuart Sutcliffe on Find A Grave
Agama mwanzae

***Agama mwanzae*** là loài bò sát trong họ Agamidae, được tìm thấy ở Tanzania, Rwanda, và Kenya.
Có thể quan sát thấy cá thể của loài này tại những thời điểm nóng trong ngày khi chúng nằm phơi mình trên đá hoặc đồi. Đầu, cổ và vai con đực có màu đỏ sáng hay tím, trong khi cơ thể là màu xanh. Con cái chủ yếu là màu nâu và rất khó để phân biệt với các con cái khác trong chi *agama*. Con thằn lằn này thường bị nhầm lẫn với thằn lằn đá agama đầu đỏ (*[[Agama agama]]*).

*Agama mwanzae* trở thành thú cưng mang tính thời thượng do màu sắc đặc biệt của nó. Chúng trông giống như vị siêu anh hùng trong truyện tranh *[[Người nhện]]*.

## Chú thích

## Tham khảo
Phỉ thúy (cây)

**Phỉ thúy** hay còn gọi là **Ngọc bích** (danh pháp khoa học: ***Crassula ovata***) là một loài cây thuộc Họ Lá bỏng với hoa nhỏ màu trắng hoặc hồng. Nó là loài cây bản địa Nam Phi và là loài cây trồng ở nhà phổ biến. Đây là loài cây thường xanh với nhánh dày và mượt. Lá màu xanh ngọc bích, một số biến thể có rìa lá đỏ khi đưa ra ánh sáng mặt trời nhiều.. Loài này được trồng làm bonsai trong nhà. Dưới một số điều kiện, loài này có thể ra hoa như ngôi sao màu hồng hoặc trắng đầu mùa xuân.
Là loài cây mọng nước, chúng cần một nước bình thường khi đất khô trong mùa hè, và rất ít nước tưới trong mùa đông. Tưới nước quá nhiều sẽ làm cho chúng mất lá của họ (nó rất dễ dàng để xác định tình trạng quá nhiều nước qua đặc trưng lá rụng nhăn) và cuối cùng các thân cây mục nát đi. Mặc dù loài cây này có thể tồn tại nếu bị tình trạng tưới nhiều nước, tốt nhất nên tưới nước theo chu kỳ 10 - 20 ngày trong mùa hè, và thậm chí ít hơn (lên đến một tháng khô) vào mùa đông. Để đất khô giữa thời gian tưới nước là cần thiết cho cây phí thủy khỏe.

## Hình ảnh

File:Jade1 ies.jpg|Hoa
File:Jade2 ies.jpg|Hoa
File:Jade3 ies.jpg|Hoa
File:Jade-Emyr jones-Port Merrion.jpg|Cây 27 năm tuổi trồng ở Bala, Gwynedd
File:Crassula ovata monstruosa.jpg|Var. *monstruosa*
File:Crassula portulacea var cristata.jpg|Var. *cristata*
File:Crassula ovata cv Tricolor.jpg|Cv. *Tricolor*


## Biến thể

**Crassula ovata* var. *cristata*
*''Crassula ovata'' var. ''mostruosa'' (cv. "Gollum")
**Crassula ovata* cv. *Tricolor*

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* ''Crassula ovata'' at succulent-plant.com
Quốc lộ

Thuật từ **Quốc lộ** có thể dẫn đến:

* Quốc lộ (Úc)
* Hệ thống Xa lộ Liên-Canada
* Quốc lộ Trung Quốc
* Quốc lộ Ấn Độ
* Quốc lộ Nhật Bản
* Quốc lộ Pakistan
* Hệ thống Quốc lộ (Thụy Sĩ)
* Quốc lộ tại Nam Phi
* Quốc lộ Hàn Quốc
* Hệ thống Quốc lộ Hoa Kỳ và Hệ thống Quốc lộ số Hoa Kỳ
* Quốc lộ Việt Nam
Kinh tế Liên minh châu Âu

Nền **Kinh tế Liên minh châu Âu** theo quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) tạo ra  17.1 tỉ USD năm 2021, khiến nó trở thành nền kinh tế lớn thứ 2 hoặc 3 trên thế giới. Nền kinh tế Liên minh châu Âu (EU) bao gồm một thị trường nội khối và EU có vai trò như một thực thể thống nhất ở Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).

## Tiền tệ

Đồng tiền chính thức của EU là euro, được chấp nhận trong tất cả các tài liệu và chính sách của EU. Hiệp ước Ổn định và Phát triển đã tạo ra các tiêu chuẩn tài chính để bảo đảm cho sự ổn định và hội tụ kinh tế. **Euro** cũng là đồng tiền được sử dụng phổ biến nhất ở châu Âu. Nó được sử dụng tại 17 quốc gia thành viên gọi chung là Eurozone. Trừ Anh và Đan Mạch, những nước có *opt-out* đặc biệt, tất cả các thành viên khác đã cam kết chuyển sang sử dụng đồng euro ngay sau khi đáp ứng được các yêu cầu cần thiết. Ngoài ra, Thụy Điển có quyền quyết định xem liệu có hay không và khi nào thì tham gia vào Cơ chế tỷ giá Giao dịch châu Âu, đó là bước sơ bộ để tham gia vào Eurozone. Các nước còn lại cam kết tham gia euro thông qua hiệp ước gia nhập của họ.

## Kinh tế

t: giá trị tạm thờie: giá trị ước lượng 
Nguồn: GDP Millions of PPS:EUROSTAT, GDP(PPP) per inhabitant: EUROSTAT, GDP per capita in PPS:EUROSTAT(, GDP per inhabitant expressed in PPS (2009): EUROSTAT

## Tham khảo

*Cells shaded in green indicate forecast figure
* One region may be classified by Eurostat as a NUTS-1, NUTS-2 as well as a NUTS-3 region. Several NUTS-1 regions are also classified as NUTS-2 regions such as Brussels-Capital or Ile-de-France. Many countries are only classified as a single NUTS-1 and a single NUTS-2 region such as Latvia, Lithuania, Luxemburg and (although over 3&nbsp;million inhabitants) Denmark.
*
*
*
The following links are used for the GDP growth and GDP totals (IMF):
*Link to 10 new memberstates Growth Rates
*Link to Growth Rates for the Eurozone
*Link to non-Eurozone EU15 countries Growth Rates

## Liên kết ngoài
*European Commission – Economic and Financial Affairs
*Eurostat - Statistics Explained - All articles on economy and finance
Papilio demodocus

**Papilio demodocus** là một loài bướm phượng trong chi Papilio thuộc họ Bướm phượng. Loài này phổ biến ở châu Phi cận Sahara. Nó là loài gây hại, ăn các loài cây chanh cam. Chúng đẻ từng trứng trên lá cây chanh cam. Các ấu trùng tuổi đầu có màu đen, vàng, và trắng với gai. Màu sắc của nó cung cấp khả năng ngụy trang hiệu quả vì chúng tương tự như phân chim. Chúng phát triển đến chiều dài 10 hoặc 15&nbsp;mm trước khi thay đổi thành ấu trùng tuổi cuối. Ấu trùng tuổi cuối có màu xanh với những mảng màu trắng hoặc màu hồng, có đốm mắt giả. Chúng dài tối đa khoảng 45&nbsp;mm.
Sâu bướm tuổi cuối thiếu khả năng ngụy trang như giai đoạn chưa trưởng thành, thay vào đó, khi bị đe dọa bởi một chim hoặc động vật ăn thịt khác, chúng tạo ra màu da cam, chìa 1 cơ quan được gọi là một osmeterium nằm ở phần ngực. Cơ quan phát ra một mùi mạnh mẽ hoạt động khiến con vật săn mồi sợ.
## Hình ảnh

Tập tin:Citrus Swallowtail.jpg
Tập tin:Papilio demoleus 1600X1200.jpg
Tập tin:Papilio Demodocus Citrus Swallowtail Zanzibar.jpg
Tập tin:Citrus Swallowtail Papilio Demodocus Butterfly.jpg


## Chú thích

## Tham khảo
Papilio cyproeofila

**Papilio cyproeofila** là một loài bướm phượng trong chi Papilio thuộc họ Bướm phượng. Loài này được tìm thấy ở Guinea, Sierra Leone, Liberia, Ivory Coast, Ghana, Togo và Nigeria. Ấu trùng ăn loài *[[chi Hồ tiêu|piper]]*.
## Phân loài

**Papilio cyproeofila cyproeofila* (Guinea, Sierra Leone, Liberia, Ivory Coast, Ghana, Togo, western Nigeria)
**Papilio cyproeofila praecyola* Suffert, 1904 (eastern Nigeria, Cameroon, Central African Republic)
## Chú thích

## Tham khảo
## Liên kết ngoài
*swallowtails.net Hình ảnh
Trần Thị Quỳnh

**Trần Thị Quỳnh** (sinh năm 1986 tại Hải Phòng) là Hoa khôi Thể thao Việt Nam 2007. Vốn là một nữ vận động viên bóng chuyền (từng đạt Huy chương Đồng Bóng chuyền nữ trẻ Đông Nam Á) nên cô có lợi thế về chiều cao so với nhiều thí sinh tham gia cuộc thi Hoa khôi Thể thao Việt Nam 2007 với các chỉ số về hình thể là chiều cao 1m75, nặng 56&nbsp;kg, số đo 3 vòng 84-62-91.

Trước khi tham dự cuộc thi Hoa hậu Thể thao Việt Nam 2007, Trần Thị Quỳnh đã từng tham gia cuộc thi Siêu mẫu Việt Nam 2005, lọt vào chung kết Hoa hậu Việt Nam 2006 và đạt giải Á hậu 1 tại cuộc thi Hoa hậu Hải Phòng 2006. Năm 21 tuổi, khi đang là sinh viên năm thứ ba của Trường Đại học Sư phạm Hải Phòng (trường đã đổi tên thành Trường Đại học Hải Phòng) khoa Thể dục thể thao, cô đã đăng ký tham gia cuộc thi Hoa hậu Thể thao Việt Nam 2007 và giành ngôi vị cao nhất của cuộc thi. Ngoài ra, Quỳnh cũng được trao giải *Ứng xử hay nhất* trong cuộc thi này.

Năm 2008, cô tốt nghiệp Khoa thể dục thể thao (Đại học Sư phạm Hải Phòng). Hai năm sau khi đăng quang trong cuộc thi Hoa khôi Thể thao Việt Nam 2007, Trần Thị Quỳnh đã được EVE (Tập đoàn Giải trí Elite Vietnam) tuyển chọn làm đại diện cho Việt Nam tham dự cuộc thi Hoa hậu Quốc tế 2009 tổ chức tại Trung Quốc.
Vào tháng 2 năm 2011, sau một thời gian công tác tại Đài tiếng nói Việt Nam (VOV), Trần Thị Quỳnh đã quyết định kết hôn và chuyển vào Thành phố Hồ Chí Minh theo gia đình nhà chồng.

Năm 2013, cô đại diện Việt Nam tham gia cuộc thi Hoa hậu Quý bà Thế giới được tổ chức tại Trung Quốc và xuất sắc lọt vào Top 6 chung cuộc.

## Chú thích

## Liên kết ngoài

* Hoa hậu Trần Thị Quỳnh chia sẻ hình ảnh mới nhất
* Tân hoa hậu Trần Thị Quỳnh: Không thích nổi tiếng! 
* Trần Thị Quỳnh giành vương miện Hoa hậu Thể thao
Spinibarbus

***Spinibarbus*** là chi thuộc họ Cá chép, phân bố ở Đông Á và Đông Nam Á. Hiện có 7 loài trong chi này đã được mô tả.

## Các loài
* *[[Spinibarbus babeensis]]* V. H. Nguyen, 2001
* *[[Spinibarbus brevicephalus]]* Nguyễn Hữu Dực & Nguyễn Văn Hảo, 1997	 
* *[[Cá chày đất|Spinibarbus caldwelli]]* (Nichols, 1925) Cá chày đất
* *[[Cá bỗng|Spinibarbus denticulatus]]* (Ōshima, 1926) Cá bỗng
* *[[Spinibarbus hollandi]]* Ōshima, 1919 
* *[[Spinibarbus maensis]]* H. D. Nguyễn, Q. N. Dương & Đ. H. Trần, 2007
* *[[Spinibarbus nammauensis]]* V. H. Nguyen & Nguyen, 2001
* *[[Spinibarbus ovalius]]* V. H. Nguyen & S. V. Ngô, 2001
* *[[Spinibarbus sinensis]]* (Bleeker, 1871)
* *[[Spinibarbus vittatus]]* Nguyễn Hữu Dực & Nguyễn Văn Hảo, 1997

## Tham khảo
*
Cá dốc

***Spinibarbus maensis*** là một loài cá thuộc họ Cá chép.

Đây là một loài cá đặc hữu của Việt Nam, được phát hiện vào năm 2007 trên sông Mã và sông Ngàn Phố. Tên khoa học của loài này được đặt theo tên của sông Mã. Tên tiếng Việt là **cá dốc**.

## Chú thích

## Tham khảo
*
Lý Như Bá

**Lý Như Bá** (, tiếng Triều Tiên: 리여백, 1553－1620), có tổ tiên là người Triều Tiên, vệ nhân Thiết Lĩnh, Liêu Đông, là con trai của tướng Lý Thành Lương, Tổng binh Liêu Đông của nhà Minh. Trong trận Tát Nhĩ Hử, ông thua trận, đào thoát rồi tự sát sau đó.

Năm 1619, Minh Thần Tông lệnh cho Dương Cảo (楊鎬) suất hơn 10 nghìn quân, chia làm tứ lộ tấn công Hậu Kim, chỉ huy tứ lộ bao gồm: Tổng binh Liêu Đông Lý Như Bá, Tổng binh Sơn Hải quan Đỗ Tùng (杜松), Tổng binh Khai Nguyên Mã Lâm (馬林) và Tổng binh Liêu Dương Lưu Đĩnh (劉鋌), trong đó chủ lực là quân của Đỗ Tùng. Lưu Đĩnh kiêu dũng thiện chiến, song lại bất hòa với Dương Cảo, bị điều sang đông lộ, một bộ phận tinh nhuệ thâm nhập 300 dặm vào lãnh thổ địch.

Tứ lộ quân tấn công theo kế hoạch "phân tiến hợp kích", nhưng do Đỗ Tùng khinh địch, tại Tát nhĩ Hử (nay là Hà Nam, Đông Hồn, Phủ Thuận, Liêu Ninh) đã bị phục kích, toàn quân thua chết hết, tiếp đến Mã Lâm bại trận đào thoát về Khai Nguyên, Lưu Đĩnh cũng chết trong trận chiến, kinh lược Dương Hạo hay tin các lộ bại trận, cấp lệnh Lý Như Bá triệt binh, hoảng sợ bỏ chạy, kết thúc trận Tát Nhĩ Hử. Tướng nhà Minh chết trên ba trăm người, quân sĩ chết mất hơn 45.000 người.

Lý Như Bá chạy về Thanh Hà, bị ngôn quan luận tội, Cấp sự trung Lý Kỳ Trân thậm chí còn tranh giành. "Như Bá sợ hãi, tự sát (bị chỉ trích tư thông với Nỗ Nhĩ Cáp Xích)"

## Tham khảo
Spinibarbus babeensis

***Spinibarbus babeensis*** là loài cá thuộc họ Cá chép.

Đây là loài cá đặc hữu của Việt Nam. Tên của loài này được đặt theo địa danh Ba Bể, Tỉnh Bắc Kạn.

## Chú thích

## Tham khảo
* 
* Eschmeyer, William N., ed. 1998. Catalog of Fishes. Special Publication of the Center for Biodiversity Research and Information, núm. 1, vol. 1-3. California Academy of Sciences. San Francisco, California, Estados Unidos. 2905. ISBN 0-940228-47-5.
* Fenner, Robert M.: *The Conscientious Marine Aquarist*. Neptune City, Nueva Jersey,Estados Unidos: T.F.H. Publications, 2001.
* Helfman, G., B. Collette y D. Facey: *The diversity of fishes*. Blackwell Science, Malden, Massachusetts,Estados Unidos, 1997.
* Moyle, P. y J. Cech.: *Fishes: An Introduction to Ichthyology*, 4a. edición, Upper Saddle River, Nueva Jersey, Estados Unidos: Prentice-Hall. Año 2000.
* Nelson, J.: *Fishes of the World*, 3a. edición. Nueva York, Estados Unidos: John Wiley and Sons. Año 1994.
* Wheeler, A.: *The World Encyclopedia of Fishes*, 2a. edición, Londres: Macdonald. Año 1985.
Cá bỗng

**Cá bỗng** hay **cá dốc** (Danh pháp hai phần: *Spinibarbus denticulatus*) là loài cá thuộc họ Cá chép. Cá bỗng đực có thể dài đến 41,5&nbsp;cm. Trong văn hóa bình dân, loài cá này được người dân ở Thanh Hóa gọi là **Cá thần** với những đàn cá sống ở Suối Cá thần, người Mường gọi là "*cá Phốôc*" (*cá phốc*), do tâm linh mê tín nên người dân Thanh Hóa không ăn loại cá này nhưng ở những nơi khác thì nó là đặc sản. 
## Phân bố
Loài này có phân bố trong khu vực Đông Nam Á, và được biết đến từ các con sông trên đảo Hải Nam (Trung Quốc), đông nam Trung Quốc, Lào và Việt Nam. Tại Việt Nam, nó phân bố từ sông Thạch Hãn (sông Quảng Trị) tỉnh Quảng Trị tới lưu vực sông Lam tại các tỉnh Hà Tĩnh và Nghệ An. Tại Lào nó được biết đến từ sông Nậm Ma (sông Mã).

Theo tác giả Trong Yue *et al.* (2000) người ta mô tả 3 phân loài của *S. denticulatus* tại Trung Quốc, bao gồm:
* *S. d. denticulatus* được biết đến từ sông Nguyên Giang (sông Hồng), Châu Giang và các con sông trên đảo Hải Nam; 
* *S. d. yunnanensis* được biết đến từ hồ Dương Tông Hải và Phủ Tiên (tỉnh Vân Nam); 
* *S. d. polylepis* được biết đến từ sông Nam Bàn (thượng nguồn sông Châu Giang).
## Ở Việt Nam
Từ khi phát hiện ra Suối cá thần người dân trong bản đã lập ban thờ bên cạnh khu vực hang động nằm cách suối cá 10m để thờ Thần Cá. Những câu chuyện ly kỳ xung quanh suối cá thần là đề tài thu hút khách thập phương. Người dân tin rằng sự sung túc của bầy cá là biểu tượng của sự bình yên, no ấm, và suối cá rất linh thiêng, ai dám bắt và ăn thịt các loại cá trên dòng suối này là xúc phạm đến thần linh gây tai họa cho mình và cả cộng đồng Ở Thanh Hóa, do yếu tố tâm linh nên người ta không được ăn loại cá này khiến cho đàn cá được bảo vệ và ngày càng nhiều lên, còn ở Hà Giang, Yên Bái, Hòa Bình, Tuyên Quang thì cá Bỗng được nuôi nhiều và khá đại trà, những con nhỏ họ dùng để ăn, những con to được bán với giá rất đắt do thịt chúng ngon. Cá bỗng còn là đặc sản ở các vùng núi phía Bắc, được bán với giá đắt
## Chú thích

## Tham khảo
*
Thanh Thái Tổ Nguyên phi

**Thanh Thái Tổ Nguyên phi** (chữ Hán: 清太祖元妃; 1560 - 1592), Đông Giai thị, tương truyền có tên gọi **Cáp Cáp Nạp Trát Thanh** (哈哈纳札青), là Phúc tấn nguyên phối của Thanh Thái Tổ Nỗ Nhĩ Cáp Xích.

## Tiểu sử
Đông Giai thị sinh năm Gia Tĩnh thứ 39 (1560), người Mãn Châu Chính Hoàng kỳ, là con gái của Tháp Mộc Ba Yến (塔木巴晏). Năm Vạn Lịch thứ 5 (1577), bà kết hôn với Nỗ Nhĩ Cáp Xích, lúc này bà 18 tuổi. Nỗ Nhĩ Cáp Xích ở rể tại Đông Giai thị, ông không có của cải nên bị phủ nhận, đương thời triều đình nhà Minh cũng ghi [*"Đông Nỗ Nhĩ Cáp Xích"*]. Tuy nhiên, các hậu duệ sau này của hoàng tộc nhà Thanh do chịu ảnh hưởng của tục lệ người Hán nên cho rằng việc vị Hoàng đế khai quốc từng đi ở rể là đáng xấu hổ, coi là điều tối kỵ.

Bà sinh 3 người con đầu lòng cho Nỗ Nhĩ Cáp Xích, gồm có trưởng nữ Đông Quả Cách cách, trưởng nam Chử Anh và thứ nam Đại Thiện. Năm Vạn Lịch thứ 20 (1592), Đông Giai thị qua đời, Nỗ Nhĩ Cáp Xích đổi họ như cũ Ái Tân Giác La.

Lúc mới khởi nghiệp, người con cả Chử Anh được Nỗ Nhĩ Cáp Xích lập ngôi vị Thái tử, xác nhận là người kế vị. Tuy nhiên, do tính tình kiêu ngạo, khinh thường người khác cho nên Chử Anh không được lòng nhiều vị đại thần. Năm Vạn Lịch thứ 43 (1615), Chử Anh bị năm vị đại thần khai quốc là Phí Anh Đông, Ngạch Diệc Đô, Hà Hòa Lễ, An Phí Dương Cổ và Hô Nhĩ Hán cùng với một số người em vốn có bất hòa tập trung công kích. Do đó, Chử Anh dần không còn được sự tín nhiệm của Nỗ Nhĩ Cáp Xích, bị cha tước bỏ binh quyền, nảy sinh ra bất mãn, nhiều lần tỏ ý oán trách cha cùng với những kẻ đã dèm pha mình. Cuối cùng, Chử Anh bị tố cáo, tống giam và chết trong ngục. Khi Hoàng Thái Cực lên ngôi Đại hãn, đã truy phong Chử Anh là [*"Quảng Lược Bối lặc"*].

Năm Thiên Mệnh thứ 11 (1626), Hoàng Thái Cực lên ngôi Hoàng đế, chỉ truy tôn mẹ đẻ Diệp Hách Na Lạp Mạnh Cổ Triết Triết làm Hoàng hậu. Tuy Đông Giai thị là vợ cả của Thanh Thái Tổ và là đích mẫu của Hoàng Thái Cực, sinh thời chưa từng bị phế nhưng vẫn không được đề cập truy phong. Niềm an ủi của bà là con trai út Đại Thiện, trở thành Lễ Thân vương, một trong Thiết mạo tử vương nhà Thanh.

## Xem thêm
* Hậu cung nhà Thanh
* Phúc tấn
* Nỗ Nhĩ Cáp Xích
* Chử Anh
* Đại Thiện
*Đông Quả Cách cách

## Tham khảo

* Thanh thực lục
* Thanh sử cảo

## Liên kết ngoài
*《虎毒不食子 努尔哈赤为何亲灭长子褚英》 ，星岛环球网。
Tiêu Tháp Bất Yên

**Tiêu hoàng hậu**, tên thật là **Tiêu Tháp Bất Yên** (蕭塔不煙), là hoàng hậu của hoàng đế khai quốc Tây Liêu là Gia Luật Đại Thạch. Gia Luật Đại Thạch mất vào năm 1143, do con trai Gia Luật Di Liệt còn nhỏ, tuân theo di mệnh của Đức Tông, hoàng hậu nhiếp chính, quản lý quốc sự, cải niên hiệu thành Hàm Thanh (咸清). Bà ra lệnh giết chết sứ tiết Niêm Cát Hàn Nô do nhà Kim phái đến. Người Cát La Lộc (Karluk) thường gây rối loạn ở Khách Lạt hãn quốc (Khara-Khanid), do đó bà ra lệnh cho họ phải giao nộp vũ khí đi làm nông ở biên cương phía bắc.

Bảy năm sau đó (1150), hoàng hậu thoái vị, Gia Luật Di Liệt tự mình chấp chính, cải nguyên thành Thiệu Hưng (紹興). Sau khi chết, bà được truy tôn thụy hiệu *Cảm Thiên hoàng hậu*.

## Tham khảo
Gia Luật Di Liệt

**Gia Luật Di Liệt** (, ?-1163), là con trai của Liêu Đức Tông Gia Luật Đại Thạch, là người cai trị thứ ba của Tây Liêu. Đức Tông mất khi Gia Luật Di Liệt còn nhỏ, tuân theo chiếu chỉ của cha, Cảm Thiên Hoàng hậu Tiêu Tháp Bất Yên trở thành người nhiếp chính, quản lý quốc sự và cải niên hiệu thành Hàm Thanh.

Bảy năm sau (1150), Cảm Thiên Hoàng hậu thoái vị, Gia Luật Di Liệt tự mình nắm quyền, tức Tây Liêu Nhân Tông, cải niên hiệu thành Thiệu Hưng.

Tây Liêu lúc bấy giờ có quốc lực cường thịnh, là chủ nhân của khu vực Trung Á. Trong các năm 1158 và 1159, Khwarezm, là thế lực thần phục Tây Liêu, đã tiến binh đến vùng đất thuộc địa hạt của Tây Liêu là Samarkand. Nguyên nhân là các thủ lĩnh chủ yếu của người Cát La Lộc thuộc đất của Khwarezm đã bị giết chết trong khoảng thời gian đó tại Samarkand. Hãn của Samarkand cầu cứu triều đình Tây Liêu, Gia Luật Di Liệt phái Di Ly Cận, người Đột Quyết, đem theo một vạn kỵ binh đến giải cứu, buộc Khwarezm rút lui.

Gia Luật Di Liệt tại vị mười ba năm thì mất, truy miếu hiệu Nhân Tông thụy *Chính Đức Hoàng đế*. Do con trai còn nhỏ, Gia Luật Di Liệt ban chiếu để em gái là Gia Luật Phổ Tốc Hoàn tức Thừa Thiên Thái Hậu quản lý quốc sự.

## Tham khảo
Gia Luật Phổ Tốc Hoàn

**Gia Luật Phổ Tốc Hoàn** (), em gái của Liêu Nhân Tôn Da Luật Di Liệt, là người thống trị thứ tư của Tây Liêu. Khi Liêu Nhân Tông mất năm 1163, do con trai còn nhỏ tuổi, đã di chiếu lại cho muội là Gia Luật Phổ Tốc Hoàn quyền quản lý quốc sự, cải nguyên thành Sùng Phúc (崇福), hiệu là Thừa Thiên Thái hậu.

Chồng của bà là **Tiêu Đóa Lỗ Bất** (蕭朵魯不), bà cùng em trai của chồng là **Phác Cổ Chỉ Sa Lý** tư thông, để chồng làm Đông Bình vương, sau đó giết chết ông ta. Năm Sùng Phúc thứ 14 (1177), cha của Tiêu Đóa Lỗ Bất là **Phụ Oát Lý Lạt** đem binh bao vây cung, bắt chết Phổ Tốc Hoàn và Phác Cổ Chỉ Sa Lý. Con trai của Liêu Nhân Tông là Gia Luật Trực Lỗ Cổ kế vị, tức Tây Liêu Mạt Đế, cải nguyên thành Thiên Hi.

## Tham khảo

*Liêu sử-quyển 30