Họ Chào mào

**Họ Chào mào** (danh pháp khoa học: ***Pycnonotidae***) là một họ chứa các loài chim biết hót, có kích thước trung bình, thuộc bộ Sẻ, sinh sống chủ yếu tại châu Phi và vùng nhiệt đới châu Á. Họ này chứa khoảng 149 loài trong 28 chi. Tên gọi phổ biến trong tiếng Việt là ***chào mào***, ***bông lau***, ***hoành hoạch*** và ***cành cạch***, trong đó tên gọi cành cạch được dùng cho các loài chim trong chi *Alophoixus*, *Hemixos*, *Hypsipetes*, *Iole* và *Ixos* còn tên gọi chào mào là tên gọi dân dã cho 'chào mào ria đỏ' (*Pycnonotus jocosus*). Tên gọi này cũng áp dụng cho chi *Spizixos* và một vài loài khác trong chi *Pycnonotus*. Bông lau được sử dụng cho phần lớn các thành viên của chi *Pycnonotus* (ngoại trừ những loài nào gọi là chào mào). Tuy nhiên do không phải loài nào cũng có mặt tại Việt Nam nên trong bài gọi chung là chào mào khi có thể.

Các loài chim này chủ yếu là chim ăn quả. Một số có màu sặc sỡ với huyệt, má, họng, lông mày có màu vàng, đỏ hay da cam, nhưng phần lớn có bộ lông buồn tẻ với màu chủ đạo là đen hay nâu ô liu đồng nhất. Một số loài có mào rất đặc biệt.

Nhiều loài sinh sống trên phần ngọn của cây cối trong khi một số loài chỉ sống ở các tầng cây thấp. Chúng đẻ tới 5 trứng có màu hồng tía trong các tổ trên cây và chim mái ấp trứng.

Chào mào (*Pycnonotus jocosus*) phân bố rộng rãi trong vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới, chẳng hạn ở miền nam Florida, Hoa Kỳ.

## Hệ thống học
Các sắp đặt truyền thống chia các loài chào mào thành 4 nhóm, gọi là các nhóm *Pycnonotus*, *Phyllastrephus*, *Criniger* và *Chlorocichla* theo các chi đặc trưng này. Tuy nhiên, các phân tích gần đây chứng minh rằng kiểu sắp xếp này có lẽ đã dựa trên diễn giải sai lầm các đặc trưng:

So sánh các chuỗi mtDNA cytochrome ''b'' phát hiện ra rằng 5 loài của chi *Phyllastrephus* không thuộc về nhóm chào mào, mà thuộc về nhóm kỳ dị chứa các loài chim biết hót ở Madagascar. Xem thông tin dưới đây để biết thêm về 5 loài này. Tương tự, phân tích chuỗi các gen nDNA RAG1 và RAG2 cho thấy chi *[[Nicator]]* cũng không là chào mào. Nghiên cứu của Pasquet *và ctv.* (2001) chứng minh rằng sắp xếp trước đây thất bại trong việc tính toán tới địa sinh học. Nhóm này chứng minh rằng chi *Criniger* phải chia thành các dòng dõi châu Phi và châu Á (*Alophoixus*). Sử dụng phân tích 1 chuỗi nDNA và 2 chuỗi mtDNA, Moyle & Marks (2006) phát hiện thấy một dòng dõi chủ yếu ở châu Á và một nhóm các loài greenbul và chim mỏ cứng ở châu Phi; Greenbul vàng kim dường như rất khác biệt và tạo thành nhóm của chính nó. Một vài đơn vị phân loại không là đơn ngành, và các nghiên cứu tiếp theo là cần thiết để xác định các mối quan hệ giữa các chi lớn.

### Danh sách hệ thống hóa
* Chào mào, bông lau, cành cạch châu Á: Pycnonotinae
** Chi *[[Tricholestes criniger|Tricholestes]]*: 1 loài.
** Chi *[[Setornis criniger|Setornis]]*: 1 loài.
** Chi *[[Alophoixus]]*: 7 loài cành cạch (trước đây gộp trong chi *Criniger*).
** Chi *[[Acritillas indica|Acritillas]]*: 1 loài (tách ra từ chi *Iole*).
** Chi *[[Iole]]*: 6 loài cành cạch.
** Chi *[[Hemixos]]*: 3 loài cành cạch.
** Chi *[[Ixos]]*: 4 loài cành cạch.
** Chi *[[Cerasophila thompsoni|Cerasophila]]*: 1 loài (tách ra từ chi *Hypsipetes*).
** Chi *[[Thapsinillas]]*: 3 loài (tách ra từ *Alophoixus affinis*).
** Chi *[[Hypsipetes]]*: 15 loài cành cạch.
** Chi *[[Microtarsus]]*: 7 loài chào mào (tách ra từ chi *Pycnonotus*).
** Chi *[[Spizixos]]*: 2 loài chào mào.
** Chi *[[Rubigula]]*: 8 loài (tách ra từ chi *Pycnonotus*).
** Chi *[[Pycnonotus]]*: 33 loài chào mào, bông lau.
* Greenbul điển hình và đồng minh ở châu Phi: Crinigerinae
** Chi *[[Andropadus importunus|Andropadus]]*: 1 loài (trước đây chứa tới 12 loài nhưng đa ngành).
** Chi *[[Calyptocichla serinus|Calyptocichla]]*: 1 loài.
** Chi *[[Stelgidillas gracilirostris|Stelgidillas]]*: 1 loài (tách ra từ *Andropadus*).
** Chi *[[Neolestes torquatus|Neolestes]]*: 1 loài.
** Chi *[[Criniger]]*: 5 loài.
** Chi *[[Eurillas]]*: 5 loài (tách ra từ *Andropadus*).
** Chi *[[Phyllastrephus]]*: 21 loài.
** Chi *[[Bleda]]*: 4 loài chim mỏ cứng.
** Chi *[[Atimastillas flavicollis|Atimastillas]]*: 1 loài (tách ra từ *Chlorocichla*).
** Chi *[[Ixonotus guttatus|Ixonotus]]* - 1 loài Greenbul đốm.
** Chi *[[Thescelocichla leucopleura|Thescelocichla]]* – 1 loài Greenbul đầm lầy.
** Chi *[[Baeopogon]]*: 2 loài.
** Chi *[[Chlorocichla]]*: 5 loài.
** Chi *[[Arizelocichla]]*: 12 loài (tách ra từ *Andropadus*).

## Chuyển ra ngoài Pycnonotidae
 
### [[Bernieridae]]
* Chi *[[Bernieria]]* – trước đây trong chi *Phyllastrephus*
** *[[Bernieria madagascariensis]]*: Greenbul mỏ dài
* Chi *[[Xanthomixis]]* - trước đây trong chi *Phyllastrephus*; có thể đa ngành
** *[[Xanthomixis apperti]]*
** *[[Xanthomixis cinereiceps]]*: Greenbul đầu xám
** *[[Xanthomixis tenebrosus]]*: Greenbul tối màu
** *[[Xanthomixis zosterops]]*: Greenbul khoang mắt

### [[Nicatoridae]]
* Chi *[[Nicator]]*: 3 loài
** *[[Nicator chloris]]*: Nicator đốm vàng
** *[[Nicator gularis]]*: Nicator miền đông
** *[[Nicator vireo]]*: Nicator họng vàng

### [[Vangidae]]
* Chi *[[Tylas]]*: 1 loài.
** *[[Tylas eduardi]]*

### [[Modulatricidae]]
* Chi *[[Arcanator]]*: 1 loài.
** *[[Arcanator orostruthus]]*

### [[Sylviidae]]
* Chi *[[Lioptilus]]*: 1 loài.
** *Lioptilus nigricapillus* = *[[Sylvia nigricapillus]]*

## Chú thích

## Liên kết ngoài
* 

*Họ Chào mào tại Ooty 
*Video về họ Chào mào  trên Internet Bird Collection
*BulBul Diễn đàn về họ Chào mào