open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cao Ly Nghị Tông

**Cao Ly Nghị Tông** (Hangul: 고려 의종, chữ Hán: 高麗 毅宗; 23 tháng 5 năm 1127 – 7 tháng 11 năm 1173, trị vì 1146 – 1170) là quốc vương thứ 18 của Cao Ly. Ông là con trai cả của Cao Ly Nhân Tông và Cung Duệ Vương hậu, anh của Cao Ly Minh Tông và Cao Ly Thần Tông. Ông húy là **Vương Hiện** (왕현; 王晛), tên khác là **Vương Triệt** (왕철; 王澈), tự **Nhật Thăng** (일승; 日升).

Ông đã vinh danh những quan văn của mình bằng nhiều nghi lễ song lại không ưa các võ quan. Ông thường buộc họ phải tham gia thi đấu võ thuật giải trí cho mình và các quan văn, cũng như trao cho họ một phần nhỏ nhặt khi phân lãnh địa. Ông cũng thường say rượu, và khi đó lại tiếp tục chọc giận các chiến binh.

Cuối cùng, vào mùa thu năm 1170, sau khi bị phân biệt đối xử liên tục, cơn giận dữ của các quan võ đã biến thành hành động. Ba chiến binh là Trịnh Trọng Phu (郑仲夫), Lý Nghĩa Phương (李義方), Lý Cao (李高) và những người khác đã nổi dậy, sát hại các quan văn, phế truất vua Nghị Tông và đưa vương đệ Vương Hạo lên ngôi, tức Cao Ly Minh Tông.

Nghị Tông bị ép uống rượu độc tại chùa Khôn Nguyên (坤元寺), thi thể ông được chôn vội tại một góc trong khuôn viên chùa, về sau được cải táng tại Hy lăng (禧陵). Thụy hiệu **Cương Quả Trang Hiếu Đại Vương** (剛果莊孝大王).

## Gia đình
* Cha: Cao Ly Nhân Tông.
* Mẹ: Cung Duệ Vương hậu.
* Vương đệ:
** Cao Ly Minh Tông Vương Hạo.
** Cao Ly Thần Tông Vương Trác.

### Thê tử
* Trang Kính Vương hậu Kim thị (장경 왕후 김씨), con gái của Giang Lăng công Vương Uẩn. Uẩn là chắt nội của Cao Ly Văn Tông và là cháu nội của Tương Hiến vương Vương Đào. Kim thị cưới ông khi còn là Thái tử, khi ông lên ngôi phong bà làm *Hưng Đức Cung chủ* (興德宮主). Thụy **Huệ Tư Trang Kính Vương hậu** (惠資莊敬王后). Bà là chị của Minh Tông Quang Tĩnh Vương hậu và Thần Tông Tuyên Tĩnh Vương hậu.
** Hiếu Linh Thái tử Vương Kỳ (효령태자 왕기; 1149 – ?), lấy con gái của Đức Ninh Công chúa (em gái của Nhân Tông). Sau khi phụ hoàng bị phế truất, thái tử cùng cha bị lưu đày tới huyện Trân Đảo. Không rõ kết cục.
** Kính Đức Cung chúa (경덕궁주), lấy Tư không Vương Bình.
** An Trinh Cung chúa (안정궁주), lấy Hàm Ninh bá Vương Phác.
** Hòa Thuận Cung chúa (화순궁주), lấy Quảng Lăng công Vương Miễn.
* Trang Tuyên Vương hậu (장선왕후), con gái của Thôi Sự Đoan.
* Cung nhân Vũ Bỉ (무비).

## Xem thêm
*Lịch sử Triều Tiên
*Danh sách vua Triều Tiên

## Tham khảo
Cao Ly Thần Tông

**Cao Ly Thần Tông** (Hangul: 고려 신종; chữ Hán: 高麗 神宗; 11 tháng 8 năm 1144 – 15 tháng 2 năm 1204, trị vì 1197 – 1204) là quốc vương thứ 20 của vương triều Cao Ly. Ông là con trai thứ năm của Cao Ly Nhân Tông và Cung Duệ Vương hậu. Ông là người kế vị vương huynh Cao Ly Minh Tông, người bị Thôi Trung Hiến (최충헌; 崔忠獻) đưa đi sống lưu đày. Ông tên húy là **Vương Trác** (왕탁, 王晫) và **Vương Mân** (왕민, 王旼), tự **Chí Hoa** (지화; 至華).

Ông là người khôn ngoan, song cũng giống như vị vua trước, ông không không có quyền lực thực sự và nằm trong tay của Thôi Trung Hiến, điều này cũng đánh dầu sự bắt đầu của chế độ quân sự do gia tộc Thôi lãnh đạo, gọi là *Thôi thị chính quyền* (최씨정권, 崔氏政權).

Thần Tông cũng chứng kiến xung đột của gia tộc họ Thôi và sớm sau khi ngã bệnh, ông đã thoái vị để nhường ngôi cho con trai là Cao Ly Hi Tông. Có tư liệu nói rằng ông đã phải cầu xin Thôi Trung Hiến để cho phép vương tử lên ngôi và không xóa bỏ vương triều Cao Ly.

Thần Tông băng ở độ tuổi 60, táng tại Dương lăng (陽陵), được truy thụy là **Kính Cung Tĩnh Hiếu Đại vương** (敬恭靖孝大王).

## Gia quyến
* Cha: Cao Ly Nhân Tông.
* Mẹ: Cung Duệ Vương hậu.
* Huynh đệ:
** Vương huynh Cao Ly Nghị Tông.
** Vương huynh Cao Ly Minh Tông.
* Thê thiếp: Tuyên Tĩnh Vương hậu (선정 왕후; ? – 1222), con gái của Giang Lăng công Vương Uẩn. Uẩn là chắt nội của Cao Ly Văn Tông và là cháu nội của Tương Hiến vương Vương Đào. Bà là em của Nghị Tông Trang Kính Vương hậu và Minh Tông Quang Tĩnh Vương hậu.
*# **[[Cao Ly Hi Tông]]** Vương Anh (고려 희종 왕영; 1181 – 1237).
*# Tương Dương công Vương Thứ (양양공 왕서), nguyên phong *Đức Dương hầu* (덕양후), Thần Tông phong tước Công. Về sau bị lưu đày.
*# Hiếu Hoài Công chúa (효회공주; 1183 – 1199), nguyên phong *Hưng Đức Cung chúa* (흥덕궁주), lấy Hà Nguyên công Vương Xuân (하원공 왕춘).
*# Kính Ninh Công chúa (경녕궁주), lấy Hoài An công Vương Đỉnh (회안공 왕정).

## Xem thêm
*Lịch sử Triều Tiên
*Danh sách vua Triều Tiên
## Tham khảo
Cao Ly Hiến Tông

**Cao Ly Hiến Tông** (Hangul: 고려 헌종, chữ Hán: 高麗 獻宗; 1 tháng 8 năm 1084 – 6 tháng 11 năm 1097, trị vì 1094 – 1095) là quốc vương thứ 14 của Cao Ly. Ông là con trai của Cao Ly Tuyên Tông. Theo Cao Ly sử (*Goryeosa*), ông là một đức trẻ thông minh và xuất sắc khi viết từ năm lên 9. Ông có tên húy là **Vương Dục** (王昱, 왕욱, Wang Uk).

Trong thời gian trị vì ngắn ngủi của mình, Hiến Tông đối mặt với cuộc nổi dậy của người cậu họ là Lý Tư Nghĩa (*Yi Ja-ui*) song đã nhanh chóng được dập tắt. Năm sau, ông đổ bệnh và phải thoái ngôi cho Túc Tông, tức thúc phụ.

Hiến Tông chết yểu khi mới 13 tuổi, thụy là **Cung Thương Định Bỉ Hoài Hiếu Đại vương** (恭殤定比懷孝大王), táng tại Ẩn lăng (隱陵).

## Gia đình
* Cha: Cao Ly Tuyên Tông.
* Mẹ: Tư Túc Vương hậu (사숙태후 이씨; 1065 – 1107), con gái của Công bộ thượng thư Lý Thạc. Hiến Tông tấn tôn **Tư Túc Vương thái hậu**. Thụy là **Trinh Hòa Khuôn Túc Tư Túc Vương hậu** (貞和匡肅思肅王后). Bà gọi Nhân Duệ Vương hậu bằng cô mẫu.
*Vợ: Hoài Thuần Vương hậu Tô thị (회순왕후 소씨), con gái của Tấn Sơn Phủ viện quân Tô Kế Linh (蘇繼笭). Không rõ truyện sau khi Hiến Tông mất.

## Xem thêm
*Lịch sử Triều Tiên
*Danh sách vua Triều Tiên

## Tham khảo
Cao Ly Nguyên Tông

**Cao Ly Nguyên Tông** (Hangul: 고려 원종, chữ Hán: 高麗 元宗; 5 tháng 4 năm 1219 – 23 tháng 7 năm 1274, trị vì 1260 – 1274) là quốc vương thứ 24 của vương triều Cao Ly tại Triều Tiên. Ông có tên là **Vương Trị** (왕식, 王禃) hay **Vương Điển** (왕전, 王倎), tự là **Nhật Tân** (일신, 日新). Ông là con trai cả của Cao Ly Cao Tông và là anh của Cao Ly Anh Tông.

Nguyên Tông lên ngôi với sự giúp đỡ của Hốt Tất Liệt. Dưới thời ông trị vì, Cao Ly trở thành một nước phiên thuộc của nhà Nguyên tại Trung Quốc.

Ông cũng là vị vua Cao Ly cuối cùng sử dụng miếu hiệu, và nó sẽ chỉ được phục hồi lại vào thời nhà Triều Tiên, và cũng từ đời ông trở đi, những người trị vì Cao Ly sử dụng tước hiệu "**Trung**" (충, 忠, nghĩa là "trung thành"), theo yêu cầu của Hốt Tất Liệt.

Năm 1269, quyền thần Lâm Diễn (임연, 林衍) đã tiến hành chính biến để loại bỏ Nguyên Tông. Diễn đã đưa An Khánh công Vương Xương lên ngôi, tức Cao Ly Anh Tông và nói dối rằng Nguyên Tông đã thoái vị vì bệnh tật. Hốt Tất Liệt đã cử 3000 lính để đương đầu với quân nổi dậy. Năm 1270, Lâm Diễn và con trai Lâm Duy Mậu bị quân Nguyên giết, kết thúc 100 năm Vũ thần chính quyền.

Nguyên Tông trở về cung vào năm 1271 và tái lên ngôi. Ông cai trị thêm 3 năm nữa thì mất, thọ 55 tuổi, táng tại Thiều lăng (韶陵), thụy là **Trung Kính Thuận Hiếu Đại Vương** (忠敬順孝大王).

## Gia đình
* Cha: Cao Ly Cao Tông.
* Mẹ: An Huệ Vương hậu (안혜왕후; ? – 1232), con gái của Cao Ly Hi Tông, xét vai vế thì bà là chị họ của Cao Tông. Nguyên Tông truy phong Vương thái hậu.
* Thê tử:
** Tĩnh Thuận Vương hậu (정순왕후; 1222 – 1237), con gái của Kim Nhược Tiên (김약선), nguyên là Thái tử phi, truy phong **Kính Mục Hiền phi** (敬穆賢妃) rồi **Tĩnh Thuận Vương hậu** (靜順王后), Trung Liệt Vương truy tôn **Thuận Kính Thái hậu**.
**# **[[Cao Ly Trung Liệt Vương]]** (1236 – 1308).
** Khánh Xương Cung chủ (경창궁주), cháu ngoại của Cao Ly Hi Tông, được sắc phong Vương hậu, bị vu tội chửi rủa mà phế tước dưới thời Trung Liệt Vương.
**# Thủy Dương hầu Vương Di (시양후 왕이; ? – 1266).
**# Thuận An công Vương Tông (순안공 왕종).
**# Khánh An Cung chúa (경안궁주), lấy Tề Tư công Vương Thục (제안공 왕숙).
**# Hàm Ninh Cung chúa (함녕궁주), lấy Quảng Bình công Vương Huệ (광평공 왕혜).

## Xem thêm
*Lịch sử Triều Tiên
*Danh sách vua Triều Tiên
## Tham khảo
Cao Ly Khang Tông

**Cao Ly Khang Tông** (Hangul: 고려 강종, chữ Hán: 高麗 康宗; 10 tháng 5 năm 1152 – 26 tháng 8 năm 1213, trị vì 1211 – 1213) là quốc vương thứ 22 của vương triều Cao Ly tại Triều Tiên. Ông là con trai cả của Cao Ly Minh Tông, em họ của Cao Ly Hi Tông. Ông có tên húy là **Vương Ngô** (왕오, 王祦) hay Vương Thọ (왕숙, 王璹), tên tự là **Đại Chủy** (대수, 大菙).

Khang Tông được xác định là người kế vị vào năm 1173. Năm 1197, ông và phụ vương đã bị tướng là Thôi Trung Hiến (*Choe Chung-heon*) đưa đến đảo Ganghwa (*Giang Hoa*). Năm 1210 Khang Tông trở về kinh đô Khai Thành, và được Hi Tông ban cho một tước hiệu vương thất vào năm sau. Sau khi họ Thôi kéo Hi Tông ra khỏi khai vàng, ông được đưa lên ngôi.

Khang Tông ở ngôi 2 năm thì băng, được táng tại Hậu lăng (厚陵), thuộc địa phận Hyŏnhwa-ri, Kaepung, Hwanghae Nam, Bắc Triều Tiên ngày nay. Thụy hiệu **Tuấn Triết Văn Liệt Đản Thông Minh Hiến Di Mưu Mục Thanh Nguyên Hiếu Đại Vương** (浚哲文烈亶聰明憲貽謀穆清元孝大王). Ông thọ 61 tuổi.

## Gia đình
* Cha: Cao Ly Minh Tông.
* Mẹ: Quang Tĩnh Vương hậu (광정왕후), con gái của Giang Lăng công Vương Uẩn. Uẩn là chắt nội của Cao Ly Văn Tông và là cháu nội của Tương Hiến vương Vương Đào. Bà nguyên phong **Nghĩa Tịnh Vương hậu** (義靜王后; 의정왕후). Khang Tông truy phong **Quang Tĩnh Thái hậu** (光靖太后; 광정태후). Bà là em của Nghị Tông Trang Kính Vương hậu và là chị của Thần Tông Tuyên Tĩnh Vương hậu.
* Thê tử:
** Tư Bình Vương hậu (사평왕후), con gái của phiến quân Lý Nghĩa Phương. Năm Minh Tông thứ 4 (1174), bà được phong làm Thái tử phi, sau đó bị phế truất, được truy phong Vương hậu.
**# Thọ Ninh Cung chủ (수령궁주), lấy Hà Nguyên công Vương Xuân (하원공 왕춘).
** Nguyên Đức Vương hậu (원덕왕후; 1161 – 1239), cháu ngoại của Cao Ly Nhân Tông. Năm Minh Tông thứ 5 (1175), bà được sắc phong Thái tử phi. Vào năm Khang Tông đầu tiên, bà tiếp tục được sắc phong **Diên Đức Cung chủ** (延德宮主)..
**# **[[Cao Ly Cao Tông]]** (고려 고종; 1192 – 1259).
** Thứ phi không rõ danh tính.
**# Tĩnh Hòa Trạch chủ (정화택주), lấy loạn thần Thôi Trung Hiến, sinh Thôi Cầu.

## Xem thêm
*Lịch sử Triều Tiên
*Danh sách vua Triều Tiên
## Tham khảo
Cao Ly Trung Túc Vương

**Cao Ly Trung Túc Vương** (Hangul: 고려 충숙왕; chữ Hán: 高麗 忠肅王; 30 tháng 7 năm 1294 – 3 tháng 5 năm 1339, trị vì 1313 – 1330 và 1332 – 1339), là vua thứ 27 của vương triều Cao Ly tại Triều Tiên. Túc Vương húy là **Vương Đào** (왕도, 王燾), tự **Nghi Hiếu** (의효, 宜孝), tên Mông Cổ là **A Lạt Thắc Nột Thất Lý** (阿剌忒訥失里).

Ông là con trai của Cao Ly Trung Tuyên Vương và Ý phi Dã Tốc Chân.

Năm 1313, Trung Tuyên Vương buộc phải thoái vị và đã nhường ngôi cho Trung Túc Vương. Túc Vương chưa có con trai nên một tông thất là Vương Cảo (왕고, 王暠) đã nhận vị Thế tử và sang Trung Quốc làm con tin. Vương Cảo là con của Giang Dương công Vương Tư và là cháu nội của Cao Ly Trung Liệt Vương.

Năm 1321, Trung Túc Vương đã có con trai là Trung Huệ Vương. Điều này khiến cho Thế tử Vương Cảo bị phế và đã lập liên minh với Nguyên Anh Tông bắt giam Trung Túc Vương. Tuy nhiên, Nguyên Anh Tông đã bị ám sát vào năm 1323 và kế hoạch bị hủy bỏ.

Túc Vương được quay về nước năm 1325, nhường ngôi cho Trung Huệ Vương vào 5 năm sau. Tuy nhiên, Trung Túc Vương đã phục vị hai năm sau đó do Trung Huệ Vương bị nhà Nguyên lật đổ.

Trung Túc Vương mất năm 1339, truy thụy là **Trung Túc Ý Hiếu Đại Vương** (忠肅懿孝大王), táng tại Nghị lăng (毅陵). Trung Huệ Vương tái lên ngôi lần 2.

## Gia đình
* Cha: Cao Ly Trung Tuyên Vương (고려 충선왕; 20 tháng 10 năm 1275 – 23 tháng 6 năm 1325).
* Mẹ: Ý phi Dã Tốc Chân (의비 야속진; ? – 1316).
* Hậu phi và con cái:
#Cung Nguyên Vương hậu Hồng thị (공원왕후 홍씨; 1298 – 1380). Bà là con gái của Phủ viện quân Hồng Khuê và phu nhân Kim thị, là em ruột của Trung Tuyên Vương Thuận Hòa Viện phi. Nguyên phong **Đức phi** rồi tấn phong Vương hậu, truy thụy **Minh Đức Thái hậu** (明德太后).
##**[[Trung Huệ Vương]]** (고려 충혜왕; 22 tháng 2 năm 1315 – 30 tháng 1 năm 1344)
##**[[Cung Mẫn Vương]]** (고려 공민왕; 23 tháng 5 năm 1330 – 27 tháng 10 năm 1374)
#Diệc Liên Chân Bát Lạp (정화공주; ? – 1319), Bột Nhi Chỉ Cân thị,  một tông thất nữ của nhà Nguyên, tên là **Diệc Liên Chân Bát Lạp** (亦憐真八剌). Truy thụy **Tĩnh Hòa Cung chủ** (靖和公主), nhà Nguyên truy phong **Bộc Quốc Trưởng công chúa** (濮国長公主, 복국장공주).
#Kim Đồng Thực Liên (조국장공주; 1308 – 1325), Bột Nhi Chỉ Cân thị, tông thất nữ của nhà Nguyên, con gái của Ngụy vương A Mộc Ca (阿木哥) và là cháu nội của Đáp Lạt Ma Bát Lạt. Truy phong **Tào Quốc Trưởng công chúa** (曹國長公主).
##Long Sơn Nguyên tử (용산원자; 1325 – 1341), không rõ tên, bất hòa với Trung Huệ Vương. Mất sớm tại Trung Quốc, được đem về Cao Ly mai táng sau đó.
#Bách Nhan Hốt Đô (경화공주/慶華公主; ? – 1344), tên thật là **Bách Nhan Hốt Đô** (伯顔忽都), người Mông Cổ. Huệ Vương trong một lần say xỉn đã cưỡng hiếp bà, bị bà thuật lại với vua Nguyên. Năm 1343, Huệ Vương bị giải về Trung Quốc. Bà mất cùng năm với Huệ Vương, được truy thụy **Túc Cung Huy Ninh Cung chúa** (肃恭徽宁公主).
#Quyền Thọ phi (권수비/權壽妃; ? – 1340), con gái của Quyền Liêm. Thọ phi vốn đã có 1 đời chồng, năm 1335 nhập cung, được phong **Thọ phi**.

## Xem thêm
*Lịch sử Triều Tiên
*Danh sách vua Triều Tiên

## Tham khảo

* 
* Kang Jae–eun – Land of Scholars: Two Thousand Years of Korean Confucianism
Trung Mục Vương

**Cao Ly Trung Mục Vương** (Hangul: 고려 충목왕; chữ Hán: 高麗 忠穆王; 15 tháng 5 năm 1337 &ndash; 25 tháng 12 năm 1348, trị vì 1344 – 1348) là quốc vương thứ 29 của Cao Ly. Ông là con trai cả của Trung Huệ Vương. Ông có tên Mông Cổ là **Bát Tư Ma Đóa Nhân Chỉ** (八思麻朵儿只, Palsamanaeisa). Ông có tên húy là **Vương Hân** (왕흔, 王昕).

Sau khi Cao Ly Trung Huệ Vương bị lật đổ vào năm 1343, Trung Mục Vương đã yết kiến đại hãn của nhà Nguyên. Ông được hỏi xem có thích làm theo cách của cha hay mẹ; Trung Mục trả lời rằng ông muốn theo cách của mẹ, Đại hãn nói rằng ông là một đứa trẻ biết phân biệt đúng sai và đưa ông lên ngôi. Lúc đó Mục Vương mới 8 tuổi và mẹ ông, công chúa Diệc Liên Chân Ban (hay còn gọi là *Trinh Thuận Thục Nghi Công chúa* (贞顺淑仪公主), cháu 5 đời của Hốt Tất Liệt) nhiếp chính.

Mục Vương mất khi còn rất nhỏ, chỉ mới 11 tuổi, được chôn cất tại Minh lăng (明陵), nhà Nguyên truy thụy là **Trung Mục Hiển Hiếu Đại vương** (忠穆顯孝大王). Em khác mẹ của  Mục Vương kế vị, tức Cao Ly Trung Định Vương.

## Xem thêm
*Lịch sử Triều Tiên
*Danh sách vua Triều Tiên
## Tham khảo
Cao Ly Trung Định Vương

**Cao Ly Trung Định Vương** (Hangul: 고려 충정왕, chữ Hán: 高麗 忠定王; 1338 – 23 tháng 3 năm 1352, trị vì 1348 – 1351) là quốc vương thứ 30 của Cao Ly. Ông có tên Mông Cổ là **Mê Tư Giám Đóa Nhi Chỉ** (迷思监朵儿只, Mishgan Dorji) và tên húy là **Vương Chi** (왕저, 王胝).

Định Vương là con trai thứ của Trung Huệ Vương và là em cùng cha với Trung Mục Vương. Mẹ ông là Doãn Hi phi, con gái của Doãn Kế Quân và phu nhân họ Mẫn.

Ông lên ngôi từ năm 10 tuổi. Trong thời gian trị vì của ông, việc triều chính được kiểm soát bởi những họ hàng hùng mạnh của vương thất, bao gồm cả người bà con bên ngoại của ông là Doãn Trạch (尹澤) và Mẫn Tế (閔霽). Ngoài ra, vương quốc cũng phải hứng chịu các cuộc tấn công nghiêm trọng của giặc Uy khấu từ năm 1349.

Thúc phụ của Định Vương là Vương Kì đã bảo vệ lợi ích của vương quốc và đã kết hôn với công chúa nhà Nguyên là Lỗ Quốc Đại Trưởng công chúa. Ngay sau đó, Trung Định Vương bị phế truất và Vương Kì lên ngôi, trở thành Cung Mẫn Vương.

Định Vương bị đày đến đảo Giang Hoa, và mất một năm sau đó, được chôn cất tại Thông lăng (聰陵), chỉ được truy thụy là **Trung Định Đại Vương** (忠定大王).

## Xem thêm
*Lịch sử Triều Tiên
*Danh sách vua Triều Tiên
## Tham khảo
Cao Ly Xương Vương

**Cao Ly Xương Vương** (Hangul: 고려 창왕; chữ Hán: 高麗 昌王; 6 tháng 9 năm 1381 – 31 tháng 12 năm 1389, trị vì 1388 – 1389) là quốc vương thứ 33 và là vua lên ngôi khi trẻ tuổi nhất trong lịch sử Cao Ly. Ông là con trai của Cao Ly U Vương và Cẩn phi họ Lý, có húy là **Xương**. Cũng như phụ vương, ông không được truy tôn thụy hiệu.

U Vương đã bị buộc phải thoái vị sau cuộc binh biến của Lý Thành Quế và năm 1388, và Xương Vương lên ngôi để kế vị phụ vương. Song Lý Thành Quế đã kiểm soát toàn bộ quân binh, Xương Vương sau đó bị đày đến đảo Giang Hoa cùng U Vương và kế vị là Cao Ly Cung Nhượng Vương, do ông không được coi là có dòng máu vương thất thực sự.

Xương Vương cùng với phụ thân là U Vương bị đầu độc một thời gian ngắn sau khi Cung Nhượng Vương lên ngôi. Khi ấy, ông mới 8 tuổi.

## Xem thêm
*Lịch sử Triều Tiên
*Danh sách vua Triều Tiên

## Tham khảo
U vương

**U Vương** (chữ Hán: 幽王 hoặc 禑王) là thụy hiệu của một số vị quân chủ.

## Danh sách U Vương (幽王)
* Tây Chu U Vương
* Chiến Quốc Sở U Vương
* Tây Hán Triệu U Vương
* Đông Hán Phái U Vương
* Bắc Ngụy Dương Bình U Vương Thác Bạt Tân Thành
* Đại Mông U Vương

## Danh sách U Vương (禑王)
* Cao Ly U Vương (có phiên âm khác là Vũ Vương)

## Xem thêm
* Tuyên Vương
* Điệu Vương
* Lệ Vương
* U Công
* U bá
* Trịnh U Công
* Huệ Công
* Văn Công
* Vũ Công
Cung Nhượng Vương

**Cao Ly Cung Nhượng Vương** (Hangul: 공양왕, chữ Hán: 恭讓王; 9 tháng 3 năm 1345 – 17 tháng 5 năm 1394, trị vì 1389 – 1392) là quốc vương thứ 34 và cuối cùng của Cao Ly. Ông bị Lý Thành Quế lật đổ, người mà sau đó thành lập nên vương triều Triều Tiên. Ông có tên húy là **Vương Diêu** (hoặc **Dao**; 왕요, 王搖)

Cung Nhượng Vương là hậu duệ đời thứ 7 của Cao Ly Thần Tông, là con trai của Vương Huân (왕균). Năm 1389, những người ủng hộ của Lý Thành Quế đã truất ngôi Xương Vương và đưa Cũng Nhượng Vương lên thay thế. Bè cánh này mới chính là những người nắm quyền trong thời gian trị vì ngắn ngủi của Cung Nhượng, bao gồm cả việc hành thích hai vị vua trước đó là U Vương và Xương Vương.

Sau khi ám sát Trịnh Mộng Chu, người ủng hộ chính yếu cuối cùng của các vua Cao Ly, Cung Nhượng Vương bị lật đổ và triều đại Cao Ly đi đến hồi kết. Ông cùng vợ bị Lý Thành Quế sát hại tại Giang Hoa.

## Gia quyến
* Cha: Diên Đức Phủ viện đại quân Vương Huân (연덕부원대군 왕훈, 延德府院大君 王塤).
* Mẹ: Quốc đại phi Vương thị (국대비 왕씨, 國大妃王氏), chắt nội của Cao Ly Trung Liệt Vương.

* Vợ: Thuận phi Lư thị (노순비, 順妃盧; ? – 1394), con gái của Lư Chân (盧稹), bị giết cùng Nhượng Vương.
* Con cái:
*# Định Thành quân Vương Thích (정성군 왕석, 定城君 王奭; ? – 1394), vợ là Lý phu nhân, đều bị giết. 
*# Túc Ninh Cung chúa (숙녕궁주, 肅寧宮主), lấy Vương Tập (왕집, 王緝). 
*# Trinh Tín Cung chúa (정신궁주, 貞信宮主; ? – 1421), lấy Vũ Thành Phạm (우성범, 禹成範). 
*# Kính Hòa Cung chúa (경화궁주, 敬和宮主), lấy Khương Hoài Quý (강회계, 姜淮季).

## Xem thêm
*Lịch sử Triều Tiên
*Danh sách vua Triều Tiên

## Chú thích
Nokia Lumia 800

**Nokia Lumia 800** là một điện thoại thông minh chạy trên nền tảng hệ điều hành Windows Phone, ra mắt lần đầu vào ngày 26 tháng 10 năm 2011 ở sự kiện Nokia toàn cầu 2011. Đây là chiếc điện thoại đầu tiên của Nokia chạy Windows Phone. Nó đánh dấu xu hướng tập trung vào Windows Phone cho dòng điện thoại giá cao. Lumia 800 co phong cách khá giống với chiếc điện thoại được ra đời sớm hơn chạy trên hệ điều hành Meego Nokia N9. Điểm khác biệt duy nhất là có thêm 1 phím bấm vật lý để chụp ảnh ở phía bên phải của điện thoại và 2 đèn flash được chuyển thẳng ra phía trước ống kính Carl Zeiss. Giống với N9, nó có màn hình AMOLED với chế độ Clear Black giúp chống ánh nắng mặt trời. Kích cỡ màn hình được giảm từ 3,9 inches (854 x 480 pixels) xuống còn 3,7 inches (800x480 pixels) để phù hợp với đặc điểm của Windows Phone, đặc biệt là 3 phím cảm ứng đặt dưới kính. Phần thân máy được làm bằng nhựa polycacbonat có màu trong suốt.

Việc sản xuất phần thân máy được giao cho công ty Compal Electronics ở Trung Quốc. Theo như Nokia, điều này là do thời gian hạn chế cùng với những kinh nghiệm của Qualcomm trong việc sản xuất chip. Model tiếp theo, Lumia 710, sẽ được sản xuất ở nhà máy của Nokia. Chiếc điện thoại sẽ được thiết kế, thử nghiệm và đóng gói ở nhiều khu vực, cùng với nhà máy Nokia ở Salo, Phần Lan.

## Tham khảo
Cao Ly Đới Tông

**Cao Ly Đới Tông** (Hangul: 고려 대종, Hanja: 高麗 戴宗; ? - tháng 11 năm 969), có tên húy là **Vương Húc** (王旭, 왕욱, Wang Wook) là vương tử thứ 8 của Cao Ly Thái Tổ Vương Kiến và là cha của Cao Ly Thành Tông, ngoại tổ phụ của Cao Ly Mục Tông và Cao Ly Hiển Tông. Ông qua đời năm Quang Tông thứ 20. Con cháu kế vị sau này đã truy tôn miếu hiệu cho ông là **Đới Tông**, thụy hiệu **Duệ Thánh Hòa Giản Cung Thận Hiển Hiến Tuyên Khánh Đại Vương** (睿聖和簡恭慎顯獻宣慶大王, 예성화간공신현헌선경대왕). Ông được táng tại *Thái lăng*.

## Gia đình
* Cha: Cao Ly Thái Tổ (877 - 943).
* Mẹ: Thần Tĩnh Vương thái hậu họ Hoàng Phủ (신정왕태후 황보씨; 900 – 983). Thành Tông truy tôn *Vương thái hậu*. Bà còn sinh Đại Mục Vương hậu (대목왕후), lấy Cao Ly Quang Tông, mẹ đẻ của Cao Ly Cảnh Tông.
* Vợ: Tuyên Nghĩa Vương hậu họ Liễu (선의왕후 류씨), con của Trinh Đức Vương thái hậu Liễu thị (정덕왕태후 류씨), tức chị em cùng cha với ông.
* Con: 
** Hiếu Đức Thái tử (효덕태자; 孝德太子), không rõ truyện.
** **[[Cao Ly Thành Tông]]** (960 - 997), vua thứ sáu của vương triều Cao Ly.
** Kính Chương Thái tử (경장태자; 敬章太子), có một người con gái lấy Cao Ly Hiển Tông, tức Nguyên Dung Vương hậu (원용왕후).
** Hiến Ai Vương hậu (헌애왕후; 獻哀王后) họ Hoàng Phủ (964 - 1029), thứ thất của Cao Ly Cảnh Tông, sinh Cao Ly Mục Tông.
** Hiến Trinh Vương hậu (헌정왕후; 獻貞王后) họ Hoàng Phủ (966 - 992), thứ thất của Cao Ly Cảnh Tông, tư thông với chú ruột (tức Cao Ly An Tông) sinh ra Cao Ly Hiển Tông.

## Xem thêm
*Lịch sử Triều Tiên
*Danh sách vua Triều Tiên
## Tham khảo
Mário Fernandes (cầu thủ bóng đá)

**Mário Figueira Fernandes** (sinh ngày 19 tháng 9 năm 1990 tại São Caetano do Sul, São Paulo) thường được gọi là **Mario Fernandes** là một cầu thủ bóng đá người Nga gốc Brasil, hiện đang chơi cho câu lạc bộ CSKA Moscow ở vị trí hậu vệ cánh phải.

## Sự nghiệp câu lạc bộ
Mario ký hợp đồng với Grêmio cho đến tháng 3 năm 2014. Anh được chuyển sang Grêmio với mức giá 400-500 nghìn bảng  Anh từ São Caetano tháng 3 năm 2009. Ngày 28 tháng 6 năm 2009. anh chính thức ra mắt câu lạc bộ. Các đội bóng lớn như Bayern München, Manchester United, Juventus, Inter Milan, Real Madrid, Barcelona,... rất muốn có anh sau màn trình diễn đầy ấn tượng tại Brasil, anh được mệnh danh là "Lúcio mới".

Anh là một trung vệ cao lớn, có những kĩ năng chơi bóng trên không, xử lý khéo léo và tinh tế, anh chủ yếu chơi ở vị trí Trung vệ nhưng cũng có thể đảm nhiệm hậu vệ cánh.

Ngày 25 tháng 4 năm 2012, chủ tịch Grêmio thông báo rằng Fernandes sẽ gia nhập CSKA Moscow với bản hợp đồng trị giá 15 triệu euro.

Mùa giải 2013–14, anh bị chấn thương đầu gối và phải nghỉ thi đấu trong 4 tháng đầu mùa.

Vào ngày 29 tháng 6 năm 2017, Fernandes ký hợp đồng mới với CSKA, giữ anh ở lại câu lạc bộ cho đến mùa hè năm 2022.

## Sự nghiệp quốc tế

Năm 2011, Fernandes được gọi lên đội tuyển Brasil để đá trận Siêu kinh điển Nam Mỹ, nhưng anh đã từ chối với lý do cá nhân. Fernandes có trận đấu ra mắt Brasil trong trận thắng 4–0 trước Nhật Bản vào ngày 14 tháng 10 năm 2014.

Sau khi trở thành công dân Nga, Fernandes quyết định chuyển sang khoác áo đội tuyển quốc gia Nga và được triệu tập tham dự 2 trận đấu giao hữu gặp  vào ngày 31 tháng 6 và  vào ngày 6 tháng 9 năm 2016. Tuy nhiên, Fernaldes là cầu thủ của CSKA Moscow kể từ tháng 4 năm 2012, điều đó có nghĩa rằng tại thời điểm đó, anh đã không sống ở Nga liên tục trong ít nhất 5 năm. Do đó, anh không đủ điều kiện chơi cho tuyển Nga cho đến tháng 4 năm 2017.

Ngày 23 tháng 3 năm 2017, có thông tin rằng Fernaldes sẽ ra mắt đội tuyển Nga vào 24 tháng 3 trong trận giao hữu với Bờ Biển Ngà, nhưng anh đã không ra sân trong trận đấu đó. Anh có trận ra mắt chính thức cho Nga trong trận giao hữu với đội tuyển Hàn Quốc ngày 7 tháng 10 năm 2017.

Tại World Cup 2018 tổ chức tại Nga, anh đóng một vai trò quan trọng trong màn trình diễn của đội chủ nhà. Ở trận tứ kết gặp đội Croatia, anh đã ghi bàn gỡ hoà 2-2 ở hiệp phụ để đưa trận đấu vào loạt luân lưu. Tuy nhiên sau đó, Fernandes đã đá hỏng ở lượt của mình và Nga để thua Croatia 3-4 trong loạt sút luân lưu.

## Thống kê sự nghiệp
### Câu lạc bộ

### Quốc tế

### Bàn thắng quốc tế
:*Tính đến ngày 30 tháng 3 năm 2021.*

## Danh hiệu

; Grêmio
* Campeonato Gaúcho: 2010

; CSKA Moscow
* Giải bóng đá Ngoại hạng Nga: 2012–13, 2013–14, 2015–16
* Cúp bóng đá Nga: 2012–13
* Siêu cúp Nga: 2014, 2018

; Cá nhân
* Quả bóng bạc Brasil: 2011

## Chú thích

## Liên kết ngoài

*Profile on CSKA Moscow website
*Profile on Grêmio Foot-Ball Porto Alegrense website
*goal.com
Ronan Parke

**Ronan David Parke** (sinh ngày 8 tháng 8 năm 1998), là ca sĩ người Anh. Cậu sinh ra tại Poringland, hạt Norfolk, Vương quốc Anh. Cậu là á quân trong chương trình Britain's Got Talent. Sau chương trình, nhiều nguồn tin cho rằng cậu đã ký hợp đồng với hãng thu âm Sony Music.

## Tiểu sử
### Thân thế và con đường đến với âm nhạc
Ronan Parke sinh ra và lớn lên tại Poringland, một thị trấn nhỏ tại Norfolk, Anh. Cậu là con thứ hai trong một gia đình gồm bốn người. Cha là Maggie Parke, mẹ là Trevor Parke  và anh trai Declan Parke. Hiện nay, Ronan Parke là học sinh trường  Framingham Earl High School tại quê nhà.
Năm 2011 Ronan Parke tham gia cuộc thi Tìm kiến tài năng nước Anh, Britain's Got Talent. Cậu là một trong những thí sinh xuất sắc nhất của chương trình. Xuất hện với sự giản dị, cùng với giọng hátđược đánh giá là rất tốt, cậu chiếm được cảm tình rất tốt từ phía ban giám khảo và tất cả khán giả. Sau khi vựot qua các vòng thi một các dễ dàng, Ronan Parke lọt vào vòng chung kết. Tại đây, cậu thể hiện ca khúc Because of you của Kelly Clarkson và nhận được sự thích thú và ủng hộ từ phía ban giám khảo và khán giả. Tuy nhiên Ronan về nhì vì có số phiếu bình chọn thấp hơn Jai McDowall 2,6%.
### Sự nghiệp hiện nay
Hai ngày sau đên chung kết, Ronan được cho là đã được Sony Music đề nghị một bản hợp đồng thu âm trị giá 1 triệu bảng Anh. Ngoài ra cậu còn được Simon Cowell đề nghị cho song ca với á quân America's Got Talent 2010 - Jackie Evancho
Ronan đã thực sự gây nên một hiệu ứng khắp nước Anh. Nhiều công ty du lịch và nhiều chương trình âm nhạc đã mời cậu với mức cát-xê 30.000 bảng Anh, gấp đôi so với Jai McDowall - quán quân chương trình.
Ronan Parke thông báo trên facebook rằng " A thousand miles", ca khúc của Vanessa Carlton, có thể trở thành single đầu tay của cậu được phát hành vào ngày 14 tháng 9, năm 2011. Nhưng video "Athousand miles" của Ronan đã được đăng lên Youtube từ ngày 2 tháng 9, năm 2011 và nhận được nhiều phản hồi tích cực từ cư dân mạng.
## Danh sách bài hát, đĩa nhạc
### Studio albums

### Singles

### Video âm nhạc

## Liên kết
*
*
*
*
*

## Tham khảo
Trường Sơn (định hướng)

**Trường Sơn** hay **trường sơn** có thể là:

## Địa danh
* Dãy Trường Sơn: dãy núi ở phía đông bán đảo Đông Dương, nằm trên lãnh thổ Việt Nam và Lào
* Đường Trường Sơn: hệ thống đường giao thông quân sự chạy dọc theo dãy núi Trường Sơn từ miền Bắc vào miền Nam được sử dụng trong Chiến tranh Việt Nam để chi viện cho Quân Giải phóng miền Nam
* Xã Trường Sơn, tỉnh Bắc Ninh
* Xã Trường Sơn, tỉnh Quảng Trị

; Địa danh cũ
* Phường Trường Sơn thuộc thành phố Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hóa; nay là một phần phường Sầm Sơn thuộc tỉnh
* Thị trấn Trường Sơn, huyện An Lão, thành phố Hải Phòng; nay là một phần phường Phù Liễn và xã An Lão thuộc thành phố
* Xã Trường Sơn (huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang); nay là một phần xã Trường Sơn, tỉnh Bắc Ninh
* Xã Trường Sơn, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh; nay là một phần xã Đức Minh, tỉnh Hà Tĩnh
* Xã Trường Sơn, huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình; nay là một phần xã Trường Sơn, tỉnh Quảng Trị
* Xã Trường Sơn thuộc huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa; nay là một phần xã Trường Văn thuộc tỉnh
* Xã cũ Trường Sơn thuộc huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình; nay là một phần xã Cao Sơn cùng huyện.

## Tên người
*Nguyễn Ngọc Trường Sơn: đại kiện tướng cờ vua Việt Nam
*Nguyễn Trường Sơn: Thứ trưởng Bộ Y tế Việt Nam hiện nay

## Sinh học
* Trường sơn, một loài thực vật đặc hữu của Việt Nam.

## Xem thêm
*
Vịnh Ōsaka

là một vịnh biển ở miền tây Nhật Bản thông với Biển Seto ở phía tây bằng eo biển Akashi. Ở phía nam thì eo biển Kitan thông ra Thái Bình Dương bằng lạch biển Kii. đảo Awaji nằm ở phía tây vịnh còn về phía đông và bắc là đảo Honshu. Dọc bờ biển Honshu là một số hải cảng lớn như Ōsaka, Kobe, Nishinomiya, Sakai, Amagasaki và Hannan.

Trong vịnh có một số đảo nhân tạo vào thế kỷ 20, tạo nên những cơ sở kỹ nghệ mới như Sân bay quốc tế Kansai. Ngược lại một đảo ở cực nam của vịnh Ōsaka được bảo vệ để duy trì môi trường thiên nhiên của Vườn quốc gia Setonaikai.

Là cửa ngỏ thông thương, vịnh Ōsaka tập trung nhiều công nghiệp nặng và kỹ thuật cao. Khu vực này cũng chiếm ưu thế với hệ thống giao thông dày đặc, trong đó có xe lửa cao tốc Shinkansen. Kể từ cuối thế kỷ 20, công nghiệp nặng có phần suy giảm, như trường hợp của Nippon Steel đóng cửa, trong khi kỹ nghệ mới như công nghệ thông tin và nghiên cứu lại khởi sắc.

## Cảng chính
*Cảng Kobe
*Cảng Osaka

## Sân bay
*Sân bay quốc tế Kansai
*Sân bay Kobe

## Tham khảo
Awaji (đảo)

nằm ở tỉnh Hyōgo, Nhật Bản, thuộc phần phía đông của Biển nội địa Seto, giữa hai đảo chính là Honshū và Shikoku. Hòn đảo có diện tích 592,17&nbsp;km². Giống như là một nơi quá cảnh giữa hai đảo Honshū và Shikoku, Awaji có nghĩa gốc là "đường đến Awa", một tỉnh cũ nằm bên Shikoku qua eo biển Naruto, nay là một phần của tỉnh Tokushima.

## Địa lý
Hòn đảo tách rời khỏi Honshū qua eo biển Akashi và tách rời khỏi Shikoku qua eo biển Naruto. Từ ngày 5 tháng 4 năm 1998 đảo có thể kết nối với Kobe trên đảo Honshū qua cầu Akashi-Kaikyo, cây cầu treo dài nhất thế giới. Kể từ khi hoàn thành đường cao tốc Kobe Awaji Naruto chủ yếu qua phần phía đông của đảo nối giữa Honshū và Shikoku, xoáy nước Naruto đã được tạo thành trên eo biển giữa Naruto, Tokushima và Awaji.

Đới đứt gãy Nojima, thủ phạm gây ra trận động đất Kobe 1995, cắt ngang qua đảo. Một phần của đới đứt gãy được bảo vệ và trở thành Bảo tàng bảo quản Đới đứt gãy Nojima tại  để cho mọi người thấy chuyển động của mặt đất qua các con đường, hàng rào và các công trình khác. Bên ngoài khu bảo tồn này, các đới đứt gãy không thể nhìn thấy.  và  nằm gần Fukura.

## Lịch sử
Theo thần thoại sáng thế trong Thần đạo, đảo Awaji là đảo đầu tiên của các đảo *ōyashima* tạo ra từ hai kami (*thần*) Izanagi và Izanami. Awaji tự mình đã tạo thành một tỉnh (*quốc*) từ thế kỷ 7 đến thế kỷ 19, Awaji, và là một phần của Nankaidō. Ngày nay trên đảo có ba khu tự quản là Awaji, Sumoto và Minamiawaji.

## Hình ảnh

Image:Awaji in Hyogo Prefecture Ja.svg|Thành phố Awaji trên đảo Awaji
Image:Sumoto in Hyogo Prefecture Ja.svg|Thành phố Sumoto trên đảo Awaji
Image:Minamiawaji in Hyogo Prefecture Ja.svg|Thành phố Minamiawaji trên đảo Awaji
Image:Sumoto Castle 02.JPG|Thành Sumoto
Image:The whirling current in Naruto.JPG|Xoáy nước Naruto whirlpool
Image:Westin Awaji Island Hotel 02.jpg|Westin Awaji Island Hotel
Image:AKNGP08s3200.jpg|Công viên Akashi-Kaikyō
Image:Akashi Bridge.JPG|Cầu Akashi-Kaikyō 


## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Trang thông tin Awaji của tỉnh Hyōgo
* Hiệp hội du lịch đảo Awaji 
* Cổng thông tin đảo Awaji
Tsushima

**Tsushima** có thể đề cập đến:

## Địa điểm
* Tsushima, Nagasaki, một thành phố thuộc tỉnh Nagasaki (trên đảo Tsushima)
* Hải bồn Tsushima, cũng gọi là hải bồn Ulleung, nằm ở nơi giao nhau giữa biển Nhật Bản và eo biển Triều Tiên
* Đảo Tsushima, thuộc tỉnh Nagasaki
* Tsushima, một tỉnh cũ (*quốc*) nằm trên đảo Tsushima
* Tsushima, một đơn vị hành chính trực thuộc tỉnh Nagasaki (trên đảo Tsushima)
* Phiên Tsushima Fuchū, một lãnh địa phong kiến vào thời kỳ đầu hiện đại.
* Eo biển Tsushima, luồn phía đông của eo biển Triều Tiên
* Tsushima, Aichi, một thành phố của tỉnh Aichi
* Tsushima, Ehime, một thị trấn bị bãi bỏ từ tháng 8 năm 2005, nguyên thuộc tỉnh Ehime
* Đền Tsushima, tỉnh Aichi
* Đền Tsushima Shrine, nằm ở thành phố Mitoyo, Kagawa và chỉ có thể đến vào một ngày trong năm vào đầu tháng 8

## Sự kiện
* Hải chiến Tsushima (1905), trận hải chiến cuối cùng trong chiến tranh Nga-Nhật
* Sự kiện Tsushima (1861), liên quan đến Nhật Bản, Nga và Anh Quốc

## Tàu
* *[[Tsushima Maru]]*, một chiếc tàu dân sự bị hải quân Hoa Kỳ đánh chìm trong chiến tranh thế giới thứ 2
* Tuần dương hạm phòng hộ Tsushima của Nhật Bản

## Liên quan đến đảo Tsushima
* hải lưu Tsushima, một nhánh của Hải lưu Kuroshio đổ vào biển Nhật Bản
* Ngựa Tsushima, một giống ngựa Nhật Bản

## Nhân vật
* Tsushima Yūko (sinh 1947), bút danh của "Tsushima Satoko", một tiểu thuyết gia, nhà văn tiểu luận và phê bình người Nhật Bản
* Tsushima Yūji, một chính trị gia
Đặng Trần Phất

**Đặng Trần Phất** (1902-1929), bút danh **Như Hiền**; là nhà văn Việt Nam thời Pháp thuộc.

## Tiểu sử
Ông sinh năm 1902 tại nhà số 37 phố Hàng Thiếc, Hà Nội. Nguyên quán ông là làng Trung Tựu, xã Tây Tựu, huyện Từ Liêm, ngoại thành Hà Nội (nay là huyện Từ Liêm, Hà Nội).
 
Xuất thân trong một gia đình khoa bảng, ông là con trai thứ tư của Đặng Trần Vỹ (Giải nguyên khoa thi hương năm Tân Mão: 1891) và Lê Thị Bình. Ông mồ côi mẹ năm 13 tuổi. Vợ ông là bà Tô Thị Nhâm (Thạch Lan): con gái cụ Tô Nha cử nhân khoa Canh Tý (1900) người làng Xuân cầu, Văn Giang (nay là Mỹ Văn - Hải Dương)
 
Ông học tiểu học và trung học (trường Albert-Sarraut) ở Hà Nội. Sau khi thi đỗ Tú tài Pháp và được tuyển vào ngành bưu điện, năm 1926, ông sang Lào làm việc ở Sở bưu điện Viêng Chăn. Ít lâu sau, ông nhận lệnh lên Paksé (Bản vàng) làm việc, rồi bị bệnh mất tại đây vào ngày 22 tháng 6 năm 1929, và được đưa về an táng nơi quê nhà. Khi ấy, nhà văn Đặng Trần Phất mới 27 tuổi.

## Tác phẩm
Đặng Trần Phất sáng tác từ rất sớm. Bài thơ **Tự tình** (dài 333 câu lục bát) viết về người mẹ quá cố, đề năm 1919, là tác phẩm sớm nhất còn giữ được.
 
Các tác phẩm của ông đã xuất bản gồm có: 
***Cành hoa điểm tuyết** (tiểu thuyết, Bùi Văn Học xuất bản 1921)
***Một tấm cảm tình** (tuyển tập thơ văn bằng tiếng Pháp và tiếng Việt, nhà in Ngô Tử Hạ xuất bản 1922)
***Cuộc tang thương** (tiểu thuyết, Bùi Văn Học xuất bản 1923)

Ngoài ra, ông còn một cuốn khác (có lẽ là bút ký) có tên là **Những nỗi dọc đường** (nhưng hiện còn thất lạc), và một số bài báo đăng trên *[[Nam Phong tạp chí]], *L'Indépendance TonKin*...
 
Nhìn chung, các bài thơ của ông đều xoay quanh cảm hứng tâm tình hoặc thế sự; còn hai quyển tiểu thuyết đều được tác giả đề là "xã hội tiểu thuyết". Với hai tác phẩm này, ông được kể là "nhà văn có tiểu thuyết viết bằng tiếng Việt xuất bản vào hàng sớm nhất ở [[Miền Bắc Việt Nam|miền Bắc]], trước cả [[Tố Tâm]] ([[1925]]) của [[Hoàng Ngọc Phách]]".

==Sách tham khảo==

*[[Nguyễn Huệ Chi]], mục từ "Đặng Trần Phất" in trong *Từ điển văn học'' (bộ mới). Nhà xuất bản Thế giới, 2004.

## Chú thích
Nguyễn Hiệu (định hướng)

**Nguyễn Hiệu** có thể là một trong các nhân vật sau trong lịch sử Việt Nam:
* **[[Nguyễn Hiệu]]** (1674-1735), đại thần nhà Lê trung hưng
* **[[Nguyễn Duy Hiệu]]** (1847–1887), còn gọi là **Nguyễn Hiệu** hay **Hường Hiệu**, một thủ lĩnh phong trào Cần Vương chống Pháp tại Quảng Nam cuối thế kỷ 19.
The Preacher's Wife: Original Soundtrack Album

***The Preacher's Wife: Original Soundtrack Album*** là album nhạc phim của bộ phim năm 1996 cùng tên, phát hành ngày 26 tháng 11 năm 1996 bởi Arista Records và BMG Entertainment. Album bao gồm những bản nhạc được thể hiện bởi ca sĩ người Mỹ Whitney Houston, người thủ vai chính trong phim. Houston nhận được 10 triệu đô la cho vai diễn, giúp cô trở thành một trong những nữ diễn viên được trả thù cao cao nhất ở Hollywood vào thời điểm đó và là nữ diễn viên người Mỹ gốc Phi có thu nhập cao nhất. Đây là một bản thu âm nhạc phúc âm kết hợp với những ảnh hưởng của soul và R&B, trong đó Houston đồng sản xuất chín bản nhạc với Mervyn Warren, bên cạnh sáu bản nhạc phúc âm được thu âm với dàn hợp xướng Georgia Mass Choir. Nữ ca sĩ thu âm một bản song ca với Shirley Caesar và nhạc phim cũng có sự góp giọng của mẹ cô Cissy Houston.

Sau khi phát hành, *The Preacher's Wife* nhận được những phản ứng đa phần là tích cực từ các nhà phê bình âm nhạc, những người đánh giá cao chất giọng của Houston và việc kết hợp dàn đồng ca, nhưng vấp phải ý kiến trái chiều về quá trình sản xuất. Tuy nhiên, album giúp nữ ca sĩ nhận được đề cử tại giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 1998 cho Nhạc phim được yêu thích và giải Grammy cho Album R&B xuất sắc nhất tại lễ trao giải thường niên lần thứ 40. *The Preacher's Wife* gặt hái nhiều thành công về mặt thương mại khi lọt vào top 20 ở nhiều quốc gia, và đạt vị trí thứ ba trên bảng xếp hạng ''Billboard'' 200 tại Hoa Kỳ, trở thành album thứ năm của Houston vươn đến top 5 tại đây. *The Preacher's Wife* cũng trải qua 26 tuần đứng đầu bảng xếp hạng *Billboard* Top Gospel Albums, và là album nhạc phúc âm đầu tiên của một nghệ sĩ nữ ra mắt ở vị trí số một.

Bảy đĩa đơn đã được phát hành từ *The Preacher's Wife*. Đĩa đơn mở đường "I Believe in You and Me" đạt vị trí thứ tư trên bảng xếp hạng ''Billboard'' Hot 100, và được đề cử giải Grammy cho Trình diễn giọng R&B nữ xuất sắc nhất tại giải Grammy lần thứ 40. Đĩa đơn tiếp theo "Step by Step" cũng đạt thành công lớn, lọt vào top 20 tại hơn 45 quốc gia, trong khi "My Heart Is Calling" chỉ xuất hiện trên bảng xếp hạng tại Hoa Kỳ. Để quảng bá album, Houston xuất hiện và trình diễn trên nhiều chương trình truyền hình và lễ trao giải lớn, như *[[The Rosie O'Donnell Show]]*, *[[Saturday Night Live]]* và *[[The National Lottery Draws|The National Lottery Show]]*. Ngoài ra, cô cũng thực hiện chuyến lưu diễn ngắn hạn Pacific Rim Tour với một loạt đêm diễn khắp Châu Á, Úc và Bắc Mỹ. Tính đến nay, *The Preacher's Wife* đã bán được hơn sáu triệu bản trên toàn thế giới, trở thành album nhạc phúc âm bán chạy nhất mọi thời đại.

## Danh sách bài hát
Tất cả bài hát đều được sản xuất bởi Houston và Mervyn Warren, ngoại trừ một số ghi chú.

## Xếp hạng

### Xếp hạng tuần

### Xếp hạng cuối năm

## Chứng nhận

## Xem thêm
*Danh sách album R&B quán quân năm 1997 (Mỹ)

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*
Sơn ca mỏ dài miền đông

**Sơn ca mỏ dài miền đông** (danh pháp hai phần: ***Certhilauda semitorquata***) là một loài chim thuộc Họ Sơn ca. Loài này sinh sống ở Lesotho, Nam Phi và Swaziland. Môi trường sinh sống của chúng là thảo nguyên đất thấp khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.
## Chú thích

## Tham khảo
* 
* BirdLife International 2004. Certhilauda semitorquata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Downloaded on ngày 24 tháng 7 năm 2007.
Thái Cung hầu (Cơ Hưng)

**Sái Cung hầu** (chữ Hán: 蔡共侯; trị vì: 761 TCN-760 TCN), tên thật là **[[Cơ Hưng]]** (姬興), là vị vua thứ chín của nước Sái – chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Cơ Hưng là con của Sái Ly hầu - vua thứ 8 nước Sái. Năm 762 TCN, Ly hầu mất, Cơ Hưng lên nối ngôi, tức là Sái Cung hầu.

Sử sách không ghi chép sự kiện xảy ra liên quan tới nước Sái trong thời gian ông làm vua.

Năm 760 TCN, Sái Cung hầu mất. Ông ở ngôi được 2 năm. Con ông là Sái Đái hầu lên nối ngôi.

## Xem thêm
*Sái Ly hầu
*Sái Đái hầu

## Tham khảo
* Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
** *Quản Sái thế gia*
* Phương Thi Danh (2001), *Niên biểu lịch sử Trung Quốc*, Nhà xuất bản Thế giới

## Chú thích
Cơ Hưng

**Cơ Hưng** (chữ Hán: 姬興) có thể là một trong các vua chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc:
* **[[Sái Cộng hầu]]**, vua thứ 9 nước Sái, cai trị từ năm 761 TCN-760 TCN
* **[[Lỗ Văn công (Xuân Thu)|Lỗ Văn công]]**, vua thứ 20 nước Lỗ, cai trị từ năm 626 TCN-609 TCN

Cả Sái Cộng hầu và Lỗ Văn công đều là dòng dõi của Chu Văn Vương, trong đó Sái Cộng hầu thuộc thế hệ thứ 9 và Lỗ Văn công thuộc thế hệ thứ 17.
Danh sách 100 loài xâm hại mạnh nhất thế giới

Đây là danh sách **100 [[loài xâm hại]] mạnh nhất thế giới** trong *Global Invasive Species Database*. Dữ liệu này do nhóm chuyên gia về các loài xâm thực của IUCN đưa ra.

## Danh sách

## Chú thích
Hồ trăn

**Hồ trăn** hay **quả hồ trăn** hay **hạt cười** hay **hạt dẻ cười** (Danh pháp khoa học: ***Pistacia vera***) là một loài thực vật thuộc Họ đào lộn hột. Loài này được Carl von Linné miêu tả khoa học đầu tiên năm 1753.

Hồ trăn có nguồn gốc từ vùng Ba Tư nay phân bố rộng rãi ở Iraq, Syria, Liban, Thổ Nhĩ Kỳ, Hy Lạp, Tunisia, Kyrgyzstan, Tajikistan, Turkmenistan, Ấn Độ, Pakistan, Ai Cập, Sicilia, Uzbekistan, Afghanistan, Hoa Kỳ (trồng nhiều ở California) và Việt Nam. Hạt dẻ cười hầu như thường xuất hiện trên các mâm bánh kẹo ngày Tết ở Việt Nam.

## Công dụng

Quả hồ trăn là một trong những nguồn phong phú chất xơ và protein (chất đạm). Bạn có thể ăn ít mà vẫn cảm thấy no lâu. Một phần quả hồ trăn 25 g chứa 2,6 g chất xơ, nhiều hơn các loại hạt khác", chuyên gia dinh dưỡng Naini Setalvad nói. Ngoài ra, 25 g hồ trăn cung cấp hơn 260&nbsp;mg kali và nhiều khoáng chất khác giúp duy trì huyết áp.

Ăn hạt cười (quả hồ trăn) có thể chống được béo phì, thừa cân và giảm nguy cơ mắc bệnh tim, tiểu đường và các hội chứng trao đổi chất, hạt cười có hàm lượng HDL-C, folate, protein C-reactive và homocysteine thấp, qua đó giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch và ung thư, hiệu quả đặc biệt của quả hồ trăn trong việc giảm chất béo và lipoprotein, tác nhân gây bệnh tim mạch.

## Xuất khẩu

## Hình ảnh

Tập tin:Pistacio vera Kerman 2.jpg
Tập tin:Pistachios th.jpg
Tập tin:2005pistachio.PNG
Tập tin:Chokoladekage med græsk yoghurt (4431032559).jpg


## Chú thích

## Liên kết ngoài
*
*
*
Fukue (đảo)

là đảo lớn nhất và nằm ở cực nam của quần đảo Gotō tại Nhật Bản. Hòn đảo là một phần của thành phố Gotō thuộc tỉnh Nagasaki. Sân bay Goto-Fukue nằm trên đảo.

Fukue nhìn chung có khí hậu ấm áp và rất ẩm ướt (Köppen *Cfa*) với mùa hè nóng và rất ẩm và mùa đông mát và ẩm và thực tế không có tuyết rơi ở phần phía nam của đảo. Mặc dù vậy, vào những tháng mùa đông, dòng nước lạnh chảy xuống phía nam từ biển Okhotsk theo tuyến phìa đông của áp cao Siberi khiến cho thời tiết âm u và có ít ánh nắng hơn so với bờ biển "San'in" từ Hagi đến Wakkanai. Giống như phần còn lại của Kyūshū, Fukue và các đảo khác của quần đảo Gotō hay bị ảnh hưởng của bão vào mùa hè vf mùa thu với lượng mưa từng lên đến  vào ngày 10 tháng 9 năm 2005 và  vào ngày 7 tháng 7 năm 1987. Tháng ẩm ướt nhất từng được ghi nhận là tháng 7 năm 1987 với lượng mưa  và tháng khô nhất là tháng 11 năm 1971 chỉ với .

## Tham khảo
Quần đảo Gotō

là nằm trên biển Hoa Đông, ngoài khơi phía tây của đảo Kyūshū. Quần đảo về mặt hành chính thuộc tỉnh Nagasaki.

## Địa lý
Quần đảo gồm tổng cộng 140 đảo, 5 đảo chính trong đó là:
, 
, 
,
, và
.

Nhóm đảo này kéo dài xấp xỉ . Phía bắc của quần đảo là đảo Tsushima trên eo biển Triều Tiên, và phía đông là  Kyūshū và phần còn lại của tỉnh Nagasaki. Quần đảo cách khoảng 100&nbsp;km từ cảng Nagasaki. Hải lưu Tsushima (một nhánh của hải lưu Kuroshio) vòng quanh đảo.

Phía nam là hòn đảo chính, đảo Fukue, dài xấp xỉ 25&nbsp;km từ bắc đến nam và 25&nbsp;km từ đông sang tây; đảo chính ở phía bắc, Nakadori, dài xấp cỉ 40&nbsp;km từ bắc đến nam và 20&nbsp;km từ đông sang tây ở điểm lớn nhất. Tuy nhiên, hầu hết đảo Nakadori lại khá hẹp, chủ yếu chỉ rộng khoảng 6&nbsp;km. Đất trồng tại đảo Fukue có độ cao; hươu nai và các loài thú săn khác có nhiều, cá hồi khá phong phú ở các dòng suối trên núi.

Do việc hợp nhất vào năm 2004, thành phố Gotō được hình thành. Thành phố quản ly các đảo Fukue, Hisaka, Naru, và bảy hòn đảo có người cư trú khác. Thị trấn Shinkamigotō, cũng được hình thành từ lần hợp nhất năm 2004, quản lý các đảo Nakadōri  và Wakamatsu.

## Nhân khẩu
Nhiều cư dân trên quần đảo là hậu duệ của những người Ki-tô hữu Công giáo La Mã có nguồn gốc từ giáo phái Kakure Kirishitan, và cho đến ngày nay những người Hanare Kirishitan vẫn tồn tại ở đây, song phần lớn đã quay trở lại Công giáo sau khi tôn giáo này được hợp pháp hóa vào thế kỷ 19 hoặc cải sang các tín ngưỡng trước đó. Quần đảo có một số nhà thờ Công giáo, cổ vào nổi tiếng nhất trong số này là nhà thờ Dozaki, xây năm 1868 và năm cách 6&nbsp;km về phía bắc của cảng Fukue.

## Sản xuất
Các loại hải sản như hàu và nhím biển là các sản phẩm chủ yếu của quần đảo. Dầu hoa trà tự nhiên của đảo Fukue nổi tiếng tại Nhật Bản trong việc sử dụng để làm mỹ phẩm.

## Giao thông
Sân bay Goto-Fukue (FUJ/RJFE) nằm trên đảo Fukue. Dịch vụ phà từ Nagasaki và Sasebo do công ty Kyusyu Shosen Co. Ltd điều hành.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trang du lịch Gotō
Quần đảo Satsunan

là một nhóm các đảo tạo thành phần phía bắc của quần đảo Nansei (hay quần đảo Ryukyu). Toàn bộ nhóm đảo thuộc về tỉnh Kagoshima, Nhật Bản.

## Các đảo chính
* **Quần đảo Satsunan**
** **[[Quần đảo Ōsumi]]** với các đảo:
*** Tanegashima, Yakushima, Kuchinoerabujima, Mageshima ở Nhóm Đông Bắc, 
*** Takeshima, Iojima, Kuroshima ở Nhóm Tây Bắc. 
** **[[Quần đảo Tokara]]**: Kuchinoshima, Nakanoshima, Gajajima, Suwanosejima, Akusekijima, Tairajima, Kodakarajima, Takarajima
** **[[Quần đảo Amami]]**: Amami Ōshima, Kikaigashima, Kakeromajima, Yoroshima, Ukeshima, Tokunoshima, Okinoerabujima, Yoronjima

## Lịch sử
Mặc dù Satsunan có nghĩa là phía nam của Satsuma-no Kuni (''Tát Ma quốc''), song nhóm đông bắc của quần đảo Ōsumi từng tạo thành "quốc" Tane trong một thời gian ngắn vào thế kỷ 8 và 9 và sau đó hợp nhất vào quốc Ōsumi. Quần đảo Tokara và nhóm tây bắc của quần đảo Ōsumi thuộc về huyện Kawanabe của "quốc" Satsuma. Quần đảo Amami nằm ngoài hệ thống hành chính Ritsuryō Mặc dù sau đó, nó đã nằm dưới quyền của phiên Satsuma trong thời kỳ Edo.

Năm 1879, quần đảo Amami trở thành Huyện Ōshima của tỉnh Kagoshima. Quần đảo Tokara và nhóm tây bắc của quần đảo Ōsumi được chuyển về huyện Ōshima vào năm 1897, và sau đó chuyển về Huyện Kagoshima vào năm 1973. Sau Thế chiến II, quần đảo Tokara và quần đảo Amami nằm dươi sự kiểm soát của Hoa Kỳ. Quần đảo Tokara trở về Nhật Bản vào năm 1952, và sau đó là quần đảo Amami năm 1953.

## Tham khảo
Quần đảo Ōsumi

tạo thành phần phía bắc của quần đảo Satsunan, Nhật Bản. Quần đảo cách phía nam của bán đảo Osumi ở Kyūshū khoảng 60&nbsp;km về phía nam.

Các đảo trong quần đảo có nguồn gốc núi lửa và có tổng diện tích 1.030&nbsp;km². Quần đảo có khí hậu cận nhiệt đới. Đỉnh cao nhất của quần đảo Ōsumi là *Miyanoura-dake* với cao độ 1.935 mét thuộc đảo Yakushima.

Quần đảo gồm 3 đảo chính:
* *[[Tanegashima]]*
* *[[Yakushima]]*
* *[[Kuchinoerabujima]]*
và các đảo nhỏ như:
* *[[Magejima]]* phía tây của Tanegashima
* *[[Kuroshima, Kagoshima|Kuroshima]]*
* *[[Iōjima, Kagoshima|Iōjima]]*
* *[[Takeshima, Kagoshima|Takeshima]]*

;Các đô thị trên quần đảo gồm:
* Thành phố Nishinoomote tại Tanegashima
* Các thị trấn Nakatane và Minamitane tại Tanegashima
* Thị trấn Yakushima tại Yakushima và Kuchinoerabujima
* Làng Mishima tại Kuroshima, Iōjima, và Takeshima

Dân số quần đỏ khỏng 50.000 người và trong đó có 19.000 sống ở thành phố Nishinoomote ở bờ biển tây bắc của đảo Tanegashima. Quần đảo là một phần của tỉnh Kagoshima.

## Giao thông
Nhu cầu hàng không của quần đảo được đáp ứng với Sân bay Tanegashima mới và sân bay Yakushima. Có thể kết nối đến Kagoshima và quần đảo Amami bằng các tuyến phà thường xuyên.

## Lịch sử
Không rõ là quần đảo đã được khám phá khi nào. Các đề cập đầu tiên về nó được ghi trong *[[Nihon Shoki]]* (Nhật Bản thư kỷ) từ năm 720. Năm 1543 một tàu của Trung Hoa cùng với một người Bồ Đào Nha tên là Mendes Pinto đã bị mắc cạn trên đảo và do vậy đã đem mía và súng cầm tay đến Nhật Bản. Cho đến thời nay, súng cầm tay còn được gọi một cách thông tục tại Nhật Bản là "Tanega-shima,". Tên thực tế, Pinto không phải là người Bồ Đào Nha đầu tiên tiếp xúc với Nhật Bản, mặc dù ông đã ghé thăm Tanegashima ngay sau đó và truyền thuyết kể rằng ông đã kết hôn với một phụ nữ bản địa và có một con trai. Những người châu Âu đến giao thương không chỉ có súng mà còn có xà phòng, thuốc là và các hàng hóa khác.

Năm 1969 "Trung tâm Không gian Tanegashima" (TNSC) bao gồm một sân bay vũ trụ đã được Cơ quan nghiên cứu và phát triển hàng không vũ trụ Nhật Bản mở. TNSC nằm ở cực đông nam của đảo Tanegashima.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Địa lý quần đảo Ōsumi
* về trung tâm không gian TNSC
Quần đảo Tokara

là một nhóm đảo thuộc quần đảo Satsunan, một phần của quần đảo Nansei (hay quần đảo Ryukyu). Toàn bộ quần đảo thuộc Làng Toshima, tỉnh Kagoshima, Nhật Bản.

## Các đảo chính
*Kuchinoshima
*Nakanoshima
*Gajajima （không có người ở）
*Kogajajima （không có người ở）
*Tairajima
*Suwanosejima
*Akusekijima
*Kojima （không có người ở）
*Kodakarajima
*Takarajima
*Kaminonejima （không có người ở）
*Yokoatejima （không có người ở）

## Tham khảo

## Liên kết ngoài