open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hoạt độ nước

**Hoạt độ nước** (ký hiệu là aw) là lượng nước tự do tồn tại trong sản phẩm hoặc vật chất. Nó được xác định như là tỷ lệ giữa áp suất bay hơi của nước trong vật chất chia cho áp suất bay hơi của nước tinh khiết ở cùng điều kiện nhiệt độ. Nước cất có hoạt độ nước bằng 1,0. Khi nhiệt độ tăng thì aw tăng, ngoại trừ một số sản phẩm với muối hoặc đường kết tinh.

Những chất có aw cao có xu hướng hỗ trợ nhiều vi sinh vật hơn. Các vi khuẩn thì yêu cầu aw ít nhất là 0,91 để phát triển, trong khi đó nấm thì cần 0,7.

Nước thì di chuyển từ nơi có aw cao đến nơi có aw thấp. Ví dụ mật ong có aw là 0,6 còn không khí có aw là 0,7, do vậy nếu cho mật ong tiếp xúc với không khí thì mật ong sẽ hút nước từ không khí.

## Công thức tính hoạt độ nước

aw = p/po

Trong đó p là áp suất bay hơi của nước trong vật chất, po là áp suất bay hơi của nước tinh khiết ở cùng điều kiện nhiệt độ.

## Một số giá trị a<sub>w</sub>
### Một số loại thực phẩm

### Giá trị a<sub>w</sub> ức chế vi sinh vật

## Chú thích

## Tham khảo
*
559 Nanon

**559 Nanon**



**559 Nanon** là một tiểu hành tinh ở vành đai chính. Nó được Max Wolf phát hiện ngày 8.3.1905 ở Heidelberg và được đặt theo tên Nanon, nhân vật trong vở operetta cùng tên của Richard Genée.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Orbital simulation from JPL (Java) / Ephemeris
* Phát hiện Circumstances: Numbered Minor Planets
563 Suleika

**563 Suleika** là một tiểu hành tinh ở vành đai chính. Nó được xếp loại tiểu hành tinh kiểu S. Tiểu hành tinh này do Paul Götz phát hiện ngày 6.4.1905 ở Heidelberg, và được đặt theo tên Suleika trong tác phẩm *Westöstlicher*, tập hợp các bài thơ trữ tình của Johann Wolfgang Goethe.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Orbital simulation from JPL (Java) / Ephemeris
* Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets
Tề Huệ công

**Tề Huệ công** (chữ Hán: 齊惠公; cai trị: 608 TCN – 599 TCN), tên thật là **Khương Nguyên** (姜元), là vị vua thứ 22 của nước Tề - chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

## Thân thế
Ông là con trai thứ hai của Tề Hoàn công – vua thứ 16 nước Tề và là em của Khương Vô Khuy, anh của các vua Tề Hiếu công, Tề Chiêu công và Tề Ý công. Mẹ ông là bà Thiếu Vệ cơ.

Năm 643 TCN, vua cha Tề Hoàn công mất. Khương Vô Khuy được Dịch Nha lập làm vua. Khương Nguyên cùng các em là Khương Phan và Khương Thương Nhân cùng tranh chấp ngôi vua với Khương Vô Khuy. Nhưng sau đó Tống Tương công hỗ trợ thế tử Chiêu về giết Vô Khuy giành lại ngôi vua, tức là Tề Hiếu công. Khương Nguyên và các em đều quy phục.

Ngôi vua lần lượt truyền cho các em ông. Tháng 5 năm 609 TCN, Tề Ý công (Thương Nhân) bị Bính Xúc và Diêm Chức giết chết. Người nước Tề bèn lập Khương Nguyên lên làm vua, tức là **Tề Huệ công**. Ông trở thành vua Tề 35 năm sau khi vua cha Tề Hoàn công mất và là người con thứ năm của Hoàn công kế tục ngôi vua.

## Làm vua
Để tăng cường quan hệ ngoại giao, Tề Huệ công chủ động đi lại với nước Lỗ - vốn có thù oán nhiều đời với Tề. Lỗ Tuyên công mang nhiều ruộng sang hiến cho nước Tề để lấy lòng. Sau đó khi Tề đi đánh nước Lai, Lỗ Tuyên công cũng mang quân giúp.

Sau này, Tề Huệ công thấy nước Lỗ quy phục nên lần lượt trả lại ruộng cho nước Lỗ ở đất Vân, Hoan và Quy Âm.

Cũng như các đời vua trước, trong thời gian ở ngôi, Tề Huệ công cũng phải đối phó với sự xâm lấn biên giới của người nước Địch ở phía bắc.

Mùa hè năm 599 TCN, Tề Huệ công qua đời. Ông ở ngôi tất cả 10 năm. Con ông là Khương Vô Giã lên nối ngôi, tức là Tề Khoảnh công.

## Xem thêm
* Tề (nước)
* Tề Ý công
* Tề Khoảnh công
* Mục Khương

## Tham khảo
* Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
***Tề Thái công thế gia*
* Phương Thi Danh (2001), *Niên biểu lịch sử Trung Quốc*, Nhà xuất bản Thế giới
* Khổng Tử (2002), *Xuân Thu tam truyện, tập 3*, Nhà xuất bản TP Hồ Chí Minh

## Chú thích
Nạn đói năm Ất Dậu (định hướng)

**Nạn đói năm Ất Dậu** có thể là: 
*Nạn đói năm Ất Dậu, 1165
*Nạn đói năm Ất Dậu, 1944-1945
Huỳnh Văn Bánh

**Huỳnh Văn Bánh** (tên thường gọi là *Nguyễn Nam Tấn*) (1920 tại Vĩnh Lộc, Bình Chánh – 21 tháng 5 năm 1969 tại Bến Cát, Bình Dương).

Sau hiệp định Genève, ông được giao nhiều chức vụ quan trọng. Từ năm 1962 đến năm 1965 ông là Phó ban ANT4 (tiền thân của Công an Thành phố Hồ Chí Minh). Tháng 8 năm 1967 ông được giao chức vụ Trưởng ban An Ninh phân khu I; Thường vụ phân khu Ủy. Cuối năm 1968, đầu năm 1969 là Phó Bí thư, rồi quyền Bí thư phân khu Ủy.

Ông mất năm 1969 vì bom B52 khi đang họp tại ấp Bến Súc, xã Thanh Tuyền, huyện Bến Cát, tỉnh Bình Dương.

## Gia đình
Vợ ông là Phạm Thị Chín. Hai ông bà có với nhau chín người con, trong đó bốn người mất sớm. Do có chồng và con gái hi sinh trong kháng chiến chống Mỹ nên bà được phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng.

## Vinh danh
Với những đóng góp của mình, ông được Nhà nước Việt Nam phong tặng danh hiệu liệt sĩ và tên ông được đặt cho một con đường nằm ở quận Phú Nhuận, Thành phố Hồ Chí Minh và được đặt cho một ngôi trường mang tên Huỳnh Văn Bánh.

## Chú thích
Dagmersellen

**Dagmersellen** là một đô thị ở huyện Willisau ở bang Lucerne của Thụy Sĩ.

Ngày ngày 1 tháng 1 năm 2006, các đô thị cũ Buchs và Uffikon được sáp nhập vào Dagmersellen, tạo ra một sự gia tăng một phần ba dân số của nó và tăng một đánh dấu trong khu vực lãnh thổ của nó.
Dagmersellen lần đầu tiên đề cập đến là vào khoảng năm 1070-1090 với tên Tagmarsellen. Năm 1173, khu vực này đã được đề cập với tên gọi Tagemarsseildon. 
Dagmersellen có diện tích, đến năm 2006 là 23,9&nbsp;km², trong đó có 54,5% được sử dụng cho mục đích nông nghiệp, còn 34% là rừng. Phần còn lại của đất đai, 10,2% có dân định cư (khu vực nhà, đường) và phần còn lại (1,3%) là sông, sông băng hoặc núi Trong cuộc điều tra đất năm 1997, 33,91% của tổng diện tích đất có rừng. Trong số đất nông nghiệp, 50,86% được sử dụng cho nông nghiệp hoặc đồng cỏ, trong khi 3,73% được sử dụng cho vườn cây ăn quả hoặc cây nho.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*
Lucenay-le-Duc

** Lucenay-le-Duc ** là một xã ở tỉnh Côte-d’Or trong vùng Bourgogne, phía đông nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 415 mét trên mực nước biển.

## Tham khảo
Nguyễn Nhựt Chi

**Nguyễn Nhựt Chi**, không rõ năm sinh năm mất, chỉ biết ông là người ở vùng Bến Chùa, bên dòng Cửa Tiểu, thuộc tỉnh Gò Công (nay là tỉnh Tiền Giang). 
 
Khi thực dân Pháp sang xâm chiếm nước ông, Phó lãnh binh Trương Định đứng lên mộ nghĩa, người hưởng ứng theo hơn vạn người, trong số đó có Nguyễn Nhựt Chi.

Bằng tài năng, ông lập được nhiều công lao, dần được thăng làm Phó tướng Bình Tây, và trở thành cánh tay mặt của chủ tướng Trương Định.
 
Ngày 19 tháng 8 năm 1864, Huỳnh Công Tấn phản bội dẫn đường cho quân Pháp bất ngờ bao vây đánh úp. Bản doanh "Đám lá tối trời" thất thủ, Trương Định bị đạn gãy xương sống và ông đã rút gươm tự sát tại Ao Dinh (Gò Công) vào sáng ngày hôm sau. Khi ấy, Phó tướng Nguyễn Nhựt Chi dẫn tàn quân chạy về Tân Bình Điền, đến Tân Thành, rồi nhờ ghe của ngư dân đưa ngược dòng Cửa Tiểu, ghé Bến Chùa quê ông để dưỡng quân và củng cố lại lực lượng.

Hay tin, quân Pháp rầm rộ kéo tới đánh. Hai bên giao tranh ác liệt suốt một ngày một đêm. Trước hỏa lực mạnh của đối phương, nghĩa quân chống cự không nổi, đành tan rã...Quá uất hận, Phó tướng Nguyễn Nhựt Chi bị thổ huyết rồi mất.

Nhân dân Bến Chùa đã lập miếu thờ ông, hằng năm vào ngày rằm tháng Hai đều có tổ chức lễ giỗ long trọng.

Trong sách *Gò Công xưa*, nhà nghiên cứu Huỳnh Minh, viết: 
:*Nói đến vị anh hùng Trương Định kháng Pháp trên đất Gò Công, chúng tôi cần phải nhắc tới Bình Tây phó tướng Nguyễn Nhựt Chi, người là cánh tay mặt của Trương Định, nhưng ít người biết đến. Thời ấy, những nhà chép sử dường như bỏ quên tên tuổi của ông vậy.*
 
## Chú thích

## Liên kết ngoài
*Truyền thuyết dân gian về cuộc khởi nghĩa Trương Định
Afghanit

**Afghanit** là một khoáng vật của hydrat natri, calci, kali, sulfat, clorit, carbonat nhô silicat có công thức hóa học (Na,Ca,K)8[Al6Si6O24](SO4,Cl2,CO3)3 · 0.5H2O. Afghanit là feldspathoid của nhóm cancrinit và xuất hiện đặc biệt của nhóm sodalit. Afghanit kết tinh theo hệ lục phương, tập hợp dạng khối, và có độ cứng 5,5 đến 6.

Nó được phát hiện năm 1968 trong mỏ Lapis-lazuli, Sar-e-Sang, tỉnh Badakhshan, Afghanistan và được đặt theo tên quốc gia này. Nó cũng được miêu tả ở một số địa phương ở Đức, Ý, Pamir Mountains, Tajikistan, gần hồ Baikal ở Siberia, New York và Newfoundland. Khoáng vật này có mặt ở dạng các mạch nhỏ trong các tinh thể lazurit ở Afghan và trong đá vôi xenolith bị thay thế trong đá bọt ở Pitigliano, Tuscany, Ý.

## Tham khảo
Jun. K

**Kim Min-jun** (Hangul: 김민준), thường được biết đến với tên gọi **Jun. K**, là một ca sĩ người Hàn Quốc, thành viên của nhóm nhạc Hàn Quốc 2PM. Vị trí của anh trong nhóm là hát chính. Anh được biết đến với giọng hát rất hay và đặc biệt. Sở trường của anh là các ca khúc R&B.

## Hoạt động
* 2PM Single 1집 HOTTEST TIME OF THE DAY (2008년 09월 04일)
* 2PM Digtal Single only you(winter special) (2008년 12월 10일)
* 2PM Single 2집 2:00PM TIME FOR CHANGE (2009년 4월 16일)
* 2PM 정규 1집 1:59PM (2009년 11월 10일)
* 2PM Digtal Single My Color (2009년 12월 03일)

## Sự nghiệp

Bắt đầu ra mắt dưới tư cách là thành viên nhóm nhạc 2PM ngày 04/09/2008, anh giữ vị trí hát chính, với giọng ca đặc biệt và được đánh giá là một trong những idol hát hay nhất KPOP. Được biết, ban đầu, Jun. K đã đỗ kì tuyển chọn thực tập sinh của cả hai công ty giải trí lớn nhất Hàn Quốc-YG và JYP. Tại YG, anh làm bạn với G-Dragon, Taeyang-thành viên nổi tiếng trong nhóm nhạc BIGBANG. Nhưng sau một thời gian thực tập, Jun. K quyết định chuyển sang làm thực tập sinh cho JYP từ ngày 26/10/2004.

Đồng hành cùng nhóm 2PM được 8 năm, sự nghiệp solo của Jun. K mới thực sự bắt đầu. Album Mr. NO LOVE đã đánh dấu sự ra mắt lần đầu tiên dưới tư cách một nghệ sĩ solo của anh và đã đem tới tiếng vang lớn cho khán giả không chỉ ở Hàn Quốc mà còn trên thế giới. Album đặc sắc với ca khúc chủ đề mang tên "THINK ABOUT YOU" với giai điệu vô cùng bắt tai, đã gây ấn tượng lớn cho tất cả người yêu âm nhạc khi lần đầu tiên biết tới cái tên Jun. K.

Ngày 27/11/2017 chính là sự trở lại lần thứ 2 của Minjun cùng solo album MY 20'S. Đây cũng chính là album cuối cùng của anh ở Hàn Quốc trước khi chính thức nhập ngũ vào ngày 08/05/2018. Hoạt động ở đơn vị quân đội số 2- NODO, được đánh giá là một trong những đơn vị quân đội khắt khe, đòi hỏi nhiều nỗ lực, sức mạnh bậc nhất Hàn Quốc, Jun. K vẫn luôn cố gắng chăm chỉ và đã giành được nhiều kết quả xứng đáng. Dự kiến, anh sẽ xuất ngũ vào 02/01/2019, hứa hẹn những màn comeback rất đáng mong chờ.

**Danh sách đĩa nhạc**

**Đóng góp của Jun. K trong album của 2PM**

**Music Video**

## Tiểu sử

Từng được biết đến với cái tên Junsu, ngày 17 tháng 10 năm 2012, anh cho biết sẽ chính thức đổi tên khai sinh thành Minjun vì lý do gia đình, nhưng vẫn giữ lại nghệ danh. Ngoài hoạt động nhóm, Jun. K đã phát hành 2 đĩa đơn, 2 album ở Hàn Quốc và 3 ở Nhật Bản đều đã vượt lên số hạng 2 trên bảng xếp hạng Oricon Weekly Albums Chart. Album solo thứ hai 'Love Letter' đã xếp thứ nhất trên Billboard Japan ở cả hai hạng mục album 'Top' và 'Hot'. Album solo ở Hàn Quốc lần đầu tiên đánh dấu sự ra mắt với tư cách nghệ sĩ solo của anh 'Mr. NO♡' xếp thứ 9 trên bảng xếp hạng danh giá Billboard World Albums. Album solo thứ 3 ở Nhật Bản 'No Shadow' trên bảng xếp hạng Billboard Japan với danh hiệu album 'Top' và 'Hot'.



## Chương trình thực tế

## Liên kết ngoài

* Jun.K trên Instagram
*Jun.K trên Twitter
*2PM trên Youtube
*2PM trên Instagram
*
Ok Taec-yeon

**Ok Taec-yeon** (, sinh ngày 27 tháng 12 năm 1988 tại Busan, Hàn Quốc), thường được biết đến với nghệ danh **Taecyeon**, là một rapper và diễn viên người Hàn Quốc, thành viên và rapper chính của nhóm nhạc nam Hàn Quốc 2PM trực thuộc JYP Entertainment.

## Tiểu sử

Taecyeon đã được sinh ra tại Busan, Hàn Quốc   (Lưu ý: các tham chiếu đến Busan bắt đầu lúc 3:34 trong video), nhưng di cư ở tuổi 10, với cha mẹ và chị gái Jihyen tới Bedford, Massachusetts, một thị trấn nhỏ nằm ở khu vực Greater Boston - Hoa Kỳ.

Taecyeon đã sống ở Hoa Kỳ được bảy năm, theo học tại Bedford High School, nơi anh là một thành viên tích cực của Chess Club, Jazz Band, JV Đội bóng đá và National Honor Society, trước khi trở lại để theo đuổi sự nghiệp của mình tại Hàn Quốc.

Sau khi về nước, Taecyeon đã theo học tại Gel In High School ở Seoul và học chuyên ngành Quản trị Kinh doanh tại Đại học Dankook. Anh đã hoàn thành việc học tại Trường Nghiên cứu Quốc tế trực thuộc Đại học Hàn Quốc - một trong những trường đại học uy tín nhất tại Hàn Quốc. Anh thông thạo tiếng Anh, Hàn Quốc, và Nhật Bản. Xuất thân từ Busan, Taecyeon cũng là quen thuộc với việc sử dụng các satoori phương ngữ, một phương ngữ mà anh sử dụng trong bộ phim "Wonderful Days" của KBS2.

Taecyeon từng mang quốc tịch Hoa Kỳ, nhưng anh đã từ bỏ để nhập quốc tịch Hàn Quốc - với nguyện vọng được phục vụ nghĩa vụ quân sự như một công dân bình thường. Vì thế, anh được khen ngợi và trao tặng danh hiệu "Đội Trưởng Hàn Quốc".

## Hoạt động nghệ thuật
Anh từng góp mặt trong ca khúc "Yes I'm In Love" của Bada trong album thứ tư của cô ấy và bài hát của Beak Ji Young năm 2009, "My Ear's Candy". Không chỉ vậy, Taecyeon từng là mc cho show âm nhạc Inkigayo trên kênh SBS với Wooyoung và thành viên Sulli của nhóm f(x). Ngoài ra Taecyeon còn là thành viên của show truyền hình thực tế "" cùng với Jo kwon (2AM) và Im Yoon Ah (SNSD).

Năm 2010, Taecyeon tham gia vào phim "Cinderella's Sister" của đài KBS cùng Moon Geun Young

Năm 2010 - 2011, anh tiếp tục góp mặt trong drama âm nhạc "Dream High" cùng các idol nổi tiếng khác là Woo Young (2PM), Eunjung (T-ara), Suzy (Miss A), IU và Kim Soo Hyun. Bộ phim đã được công chiếu trên kênh KBS2 và nhận được rất nhiều sự yêu thích từ các khán giả trẻ tuổi trên toàn châu Á.

Năm 2014 - 2015, anh là thành viên cố định của show thực tế nổi tiếng "" của đài TvN cùng với  và Kim Kwang-kyu.

năm 2017-2019 nhập ngũ.

## Âm nhạc
Anh là thành viên nhóm nhạc nổi tiếng 2PM trực thuộc JYP Entertainment

## Diễn xuất
### Phim truyền hình

### Phim điện ảnh

## Chương trình thực tế

## Chú thích

## Liên kết ngoài

* 
* 
*Teacyeon trên Instagram
*2PM trên Youtube
*2PM trên Instagram
Lưu Cầu huyết lệ tân thư

**Lưu Cầu Huyết Lệ Tân Thư** (chữ Hán: 琉球血淚新書 *Tập sách mới viết bằng máu và nước mắt của xứ Lưu Cầu*) là một tác phẩm của nhà cách mạng Việt Nam Phan Bội Châu. Tác phẩm ra đời vào thời kỳ Pháp thuộc trong lịch sử Việt Nam.

## Nội dung
Lưu Cầu (Ryuu Kyuu Okoku-'''Nhật''': 琉球國) vốn là một vương quốc hải đảo độc lập, có lệ triều cống Trung Quốc. Năm 1879, vương quốc này bị đế quốc Nhật Bản xâm chiếm; vua Lưu Cầu là Thượng Thái bị bắt và phế xuống thành hầu tước. Thấy hoàn cảnh tương đồng giữa Lưu Cầu và Việt Nam đang bị ngoại bang đô hộ, nhà cách mạng Phan Bội Châu đã mượn câu chuyện Lưu Cầu bị Nhật xâm chiếm để kể nỗi khổ của nước Việt Nam và gióng lên tiếng chuông gợi lòng yêu nước. Ông viết *Lưu Cầu Huyết Lệ Tân Thư* năm 1903, gồm 3 phần:
* Phần một, ông nêu rõ: "thảm trạng thành tan, nước mất, những nỗi nhơ nhuốc đổi chúa làm tôi";
* Phần hai: ông cho rằng, "dân trí phải gấp gáp mở mang, dân khí phải gấp bồi dưỡng để làm nền tảng cho việc cứu quốc";
* Phần ba: ông cho rằng, "hy vọng những nhà dương đạo, những bậc hào kiệt làm nên sự nghiệp bất hủ, lưu truyền sử sách"

## Ý nghĩa
Theo Từ điển Bách khoa Toàn thư Việt Nam:
:*Tác phẩm này đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong tiến trình tư tưởng của Phan Bội Châu, bước chuẩn bị thành lập [[Hội Duy tân]] ([[1904]]) và hoạt động trong [[Phong trào Đông Du|Phong trào Đông du]] do ông trực tiếp lãnh đạo, tư tưởng chống [[quân chủ chuyên chế]] và xác lập [[quân chủ lập hiến]] của Phan Bội Châu. Lời văn "Lưu Cầu huyết lệ tân thư" thống thiết xúc động lòng người, kêu gọi dân tộc đấu tranh khôi phục nền độc lập của đất nước.*

Trong *[[Ngục trung thư]]*, Phan Bội Châu có viết:
:*Sau khi *'"Lưu Cầu Huyết Lệ Tân Thư"** ra đời rồi, các chí sĩ lẩn quất trong [[Cố đô Huế|kinh đô]], đều rõ biết ruột gan tôi ra thế nào. Ví dụ như ông [[Phan Châu Trinh]] và ông [[Trần Quý Cáp]] - về sau bị tù, chết chém - lúc này làm quen thân mật với tôi, ấy chính là nhờ cuốn "**Lưu Cầu Huyết Lệ Tân Thư*'" giới thiệu vậy.*

## Xem thêm
* Phan Bội Châu
* Vương quốc Lưu Cầu
* Đế quốc Nhật Bản

## Chú thích
Tư thế Fowler

Trong y khoa, **tư thế Fowler** là một tư thế chuẩn bệnh nhân. Tư thế này hỗ trợ giảm tình trạng căng của các cơ thành bụng, cho phép cải thiện điều kiện thở của các bệnh nhân bị bất động, và tăng sự thoải mái thuận tiện trong khi ăn và các hoạt động khác. Khi ở tư thế Fowler, áp suất tĩnh mạch cảnh ngoài bằng 0mmHg giúp phản hồi gan tĩnh mạch cổ có ý nghĩa. Tư thế này cũng được dùng trong phụ nữ sau sinh để tăng sự dẫn lưu nước tiểu. Trong tư thế này, bệnh nhân được cho ngồi nghiêng về phía sau với góc 45-60 độ) với đầu gối có thể cong hoặc thẳng. Ngoài ra, trong phòng ngừa bệnh trào ngược dạ dày, nâng cao đầu giường hoặc dùng gối nêm đều tạo tư thế Fowler, giúp giảm đáng kể các triệu chứng trào khó chịu.

Có vài kiểu tư thế Fowler như sau: thấp, bán chuẩn, chuẩn và cao. Tư thế Fowler cao là khi đầu bệnh nhân được nâng lên một góc 60-90 độ, tư thế Fowler chuẩn là khi đầu bệnh nhân được nâng lên một góc 45-60 độ, tư thế Fowler bán chuẩn là khi đầu bệnh nhân được nâng lên một góc 30-45 độ, tư thế Fowler thấp là khi đầu bệnh nhân được nâng lên một góc 15-30 độ.

Tư thế này được đặt tên theo George Ryerson Fowler.

## Xem thêm
* Tư thế Trendelenburg
* Tư thế High-Fowler
* Tư thế Low-Fowler
* Tư thế Sims

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Diagram
* Diagram of Semi-fowler
Friedrich Schultze

**Friedrich Schultze** (12 tháng 8 năm 1848–1934) là một nhà thần kinh học người Đức đến từ vùng Rathenow, Brandenburg. Ông được biết đến như là người sáng lập ra thần kinh học trẻ em.

Năm 1871 ông đạt được học vị tiến sĩ tại Đại học Heidelberg, và sau đó làm việc với tư cách là phụ tá của nhà bệnh học Nikolaus Friedreich (1825–1882). Năm 1887 ông được mời làm "giáo sư đầy đủ" của Đại học Dorpat, và một thời gian ngắn sau đó, ông trở thành giám đốc phòng khám ngoại trú và lâm sàng thuộc Đại học Bonn, nơi ông trải qua phần đời còn lại của mình.

Schultze được nhớ đến nhờ vào một khối lượng lớn các xuất bản y học trong các cuộc nghiên cứu giải phẫu thần kinh và bệnh học thần kinh mà ông thực hiện. Năm 1884 ông được công nhận là bác sĩ đầu tiên miêu tả chứng bệnh thần kinh mà sau này được biết đến với cái tên bệnh Charcot-Marie-Tooth. Ông cũng là người sớm miêu tả các triệu chứng của bệnh dị cảm đầu chi. Năm 1891, cùng với Wilhelm Heinrich Erb (1840–1921) và Adolph Strümpell (1853–1925), ông thành lập tờ tạp chí *Deutsche Zeitschrift für Nervenheilkunde*.

Tên của ông được đặt cho *comma tract of Schultze* (fasciculus gian bó), là một bó đặc bắt đầu từ những sợi nằm gần ranh giới giữa bó thon (bó Goll) và bó chêm (bó Burdach) của tủy sống.

## Chú thích

## Tham khảo
* ''Friedrich Schultze'' @ Who Named It
Quận DuPage, Illinois

Quận DuPage là một quận nằm trong tiểu bang Illinois, Hoa Kỳ. Quận lỵ là thành phố của Wheaton. Quận này là một phần của vùng đô thị Chicago. Ước tính dân số của Cục điều tra dân số Mỹ cho năm 2008 là 930.528 người,  khiến cho đây là quận đông dân nhất thứ hai ở Illinois sau khi quận Cook, quận mà nó giáp ranh phía bắc và phía đông; hai quận chiếm một nửa dân số của tiểu bang. Quận này được chia thành chín thị trấn khác nhau: Addison, Bloomingdale, Downers Grove, Lisle, Milton, Naperville, Wayne, Winfield và York. Đa sô mã vùng của quận này là 630 và 331. Tuy nhiên, các khu vực của quận mà thuộc thành phố Chicago thì nằm trong mã vùng 773, chủ yếu là một phần của Sân bay quốc tế O'Hare.

Từ lâu được biết đến như một trong những quận giàu nhất nước Mỹ, quận DuPage đã chuyển đổi từ một nền kinh tế nông nghiệp làm chủ yếu sang nền kinh tế gồm nhiều loại hình thương mại khác nhau. Ngày nay, quận DuPage có một cá nhân thu nhập bình quân đầu người là cao nhất trong tiểu bang. Quận DuPage có thu có thu nhập bình quân đầu người cũng là cao nhất trong Trung Tây; mười chín của thị trấn của quận có thu nhập hộ gia đình trung bình trên 100.000 đô la Mỹ.
## Nhân khẩu
Đến năm 2000, Hoa Kỳ điều tra dân số,  đã có 904.161 người, 325.601 hộ gia đình và 234.432 gia đình sống trong quận hạt. Mật độ dân số là 2.710 người trên mỗi dặm Anh vuông (1.050 / km 2). Có 335.621 đơn vị nhà ở, ở với mật độ trung bình của 1.006 người trên mỗi dặm Anh vuông (388 / km2). Cơ cấu chủng tộc của dân cư sinh sống trong quận bao gồm 84,05% người da trắng, 3,05% da đen hay Mỹ gốc Phi, 0,17% người Mỹ bản xứ, 7,88% châu Á, Thái Bình Dương 0,02%, 3,12% từ các chủng tộc khác và 1,71% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. 9,00% dân số là người Hispanic hay Latino thuộc một chủng tộc nào. 17,3% là người gốc Đức, Ailen 11,8%, 11,0% người Ý, Ba Lan 9,8% và 5,1% gốc tiếng Anh theo điều tra dân số. 79,3% nói tiếng Anh, tiếng Tây Ban Nha 7,7%, 1,5% người Ba Lan và 1,2% Tagalog là ngôn ngữ đầu tiên của họ.

Có 325.601 hộ gia đình, trong đó 37,00% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 60,90% là đôi vợ chồng sống với nhau, 7,90% có một chủ hộ nữ không có chồng hiện tại và 28,00% là không lập gia đình. 22,90% hộ gia đình đã được tạo ra từ các cá nhân và 6,80% có người sống một mình 65 tuổi hoặc lớn hơn. Cỡ hộ trung bình là 2,73 và cỡ gia đình trung bình là 3,27.

Trong quận, dân số đã được trải ra với 26,70% dưới độ tuổi 18, 8,20% 18-24, 32,40% 25-44,% 22,80 45-64 và 9,80% từ 65 tuổi trở lên người. Độ tuổi trung bình là 35 năm. Cứ mỗi 100 nữ giới, có 97,20 nam giới. Đối với mỗi 100 nữ, 18 tuổi trở lên, đã có 94,20 nam giới.

Thu nhập trung bình cho một hộ gia đình trong quận đã đạt mức USD 77.441 và thu nhập trung bình cho một gia đình là USD 93.086.  Nam giới có thu nhập trung bình là USD 60.909 so với 41.346 USD của phái nữ. Thu nhập trung bình hoặc trung bình cho một gia đình ở quận Dupage là USD 121,009, theo điều tra dân số năm 2005. Thu nhập bình quân đầu người đạt mức 38.458 USD. Có 2,40% gia đình và 3,60% dân số sống dưới mức nghèo khổ, trong đó có 3,90% những người dưới 18 tuổi và 4,30% của những người 65 tuổi hoặc hơn

## Tham khảo
Phạm Văn Ngôn

**Phạm Văn Ngôn** (1874-1910, hiệu là **Tùng Nham**) là một chí sĩ của phong trào Đông Du trong lịch sử Việt Nam.

## Tiểu sử
**Phạm Văn Ngôn**, người làng Việt Yên Hạ, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh. Ông đỗ tú tài Hán học nên thường gọi là **Tú Nghệ**.
 
Trong những năm 1900, ông tích cực hoạt động cùng với Đặng Thái Thân trong *phong trào Đông Du*, nhằm tuyển chọn học sinh gửi sang Nhật Bản để chuẩn bị lực lượng tri thức cho công cuộc giải phóng và chấn hưng đất nước.

Năm 1905, Phạm Văn Ngôn cho em là Phạm Dương Nhân đi theo chí sĩ Phan Bội Châu sang Nhật Bản, còn ông thì hoạt động trên vùng thượng du miền Bắc và các vùng núi Nghệ Tĩnh.

Theo sự thoả thuận giữa Phan Bội Châu và Hoàng Hoa Thám, tháng vào 12 năm 1906, Phạm Văn Ngôn liên kết với vị lãnh tụ này lập một đồn gần Phồn Xương thuộc Yên Thế, gọi là *đồn Tú Nghệ*.

Năm 1909, trong một đêm tháng 4 ông âm thầm về hoạt động ở Nghệ An, thì bị lộ. Ông bị chính quyền thực dân Pháp bắt giam, đày ra Côn Đảo, rồi qua đời tại nơi đó (1910).
 
Hai em trai ông là Phạm Văn Thản và Phạm Dương Nhân đều là chí sĩ Việt Nam.

Sinh thời, ông có làm thơ để tỏ chí. Trong *[[Thi tù tùng thoại]]* của chí sĩ Huỳnh Thúc Kháng có chép hai tác phẩm của ông là "Câu đối khóc Đặng Thái Thân" và "Hoài Vụ Quang Sơn cố sự" (*Nhớ chuyện cũ ở núi Vụ Quang*, gồm 2 bài thất ngôn tứ tuyệt).

## Thương tiếc
Hay tin Phạm Văn Ngôn mất, thầy dạy ông là Đặng Nguyên Cẩn đã làm câu đối điếu như sau: 
:*Đen vàng chưa định, đời chưa hiếm tài dùng, đã dậy mà ngã ấy ai ư? đã ngã mà lại dậy ấy ai ư? đặt ta giữa góc biển chân trời, cầu khắp muôn hồn đồng cứu nước;*
:*Lừa lọc vô tình, trời xem ra say quýt, nọ nên chết sao sống nhăn kia vậy, nọ đáng sống sao lại chết tươi như vậy, xót người chỉ tay không mặt trắng, ruỗi dong một kiếp hẳn quên nhà*.

## Sách tham khảo
*Nhiều người soạn (Huỳnh Lý chủ biên), *Hợp tuyển thơ văn Việt Nam* (1858-1920, quyển 2). Nhà xuất bản Văn học, 1985.
*Nguyễn Q. Thắng-Nguyễn Bá Thế, *Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam*. Nhà xuất bản KH-XH, Hà Nội, 1992.

## Tham khảo
Jacob Bigelow

**Dr. Jacob Bigelow** (1787–1879) là một bác sĩ y khoa, nhà thự vật học lỗi lạc, và là kiến trúc sư của nghĩa trang Mount Auburn tại Cambridge, Massachusetts.

## Tiểu sử
Bigelow sinh ra tại Sudbury, Massachusetts vào ngày 7 tháng 2 năm 1787 (các nguồn khác nêu 1786). Bigelow tốt nghiệp Trường Đại học Harvard vào năm 1806 và theo học bác sĩ John Gorham. Sau đó, ông tốt nghiệp y khoa từ Đại học Pennsylvania vào năm 1810. Ông cũng theo học thực vật học từ Benjamin Barton.

Bigelow dạy y khoa và thực vật học tại đại học Harvard và đã cho xuất bản nhiều cuốn sách, bao gồm các sách nói về các loài thực vật ở Hoa Kỳ, *American Medical Botany*. Sở thích của ông về cơ khí đã dẫn tới việc ông được bổ nhiệm vào vị trí giáo sư Rumford, một chức vụ được đặt ra tại Harvard nhằm mục đích giảng dạy về ứng dụng của khoa học vào những môn nghệ thuật có ích, ông giữ chức vụ này từ năm 1816 đến 1827. Sở thích về cơ khí và các môn khoa học không thuộc về sinh học cũng đã được trình bày trong ấn phẩm *Elements of Technology* vào năm 1829.

Bigelow đi đến ý nghĩ về thành lập nghĩa trang Mount Auburn vào năm 1825, mặc dù lúc đó khu vực của nghĩa trang hiện tại vẫn chưa có được cho đến 5 năm sau đó. Bigelow có mối bận tâm về việc mai táng không hợp sức khỏe của nhà thờ cũng như tính sẵn có của diện tích cho phép. Với sự giúp đỡ từ Hội Làm vườn Massachusetts, Nghĩa trang Mount Auburn được thành lập trên một diện tích 70 mẫu anh và được Cơ quan lập pháp Massachusetts cho phép sử dụng như là một khu vườn và nghĩa trang. Năm 1831, nơi chôn cất đầu tiên của nghĩa trang được dành cho Joseph Story, chủ tịch đầu tiên của hiệp hội Mount Auburn Association.

Bigelow mất ngày 10 tháng 1, 1879 và được chôn cất tại Mount Auburn Cemetery.

## Các xuất bản chọn lọc
*An introduction to physiological & systematical botany (1814)
*Florula bostoniensi (1814, 1st Edition)
*American medical botany (1817–20) (Vol. 1–3)
*Florula bostoniensi (1824, 2nd Edition)

## Tham khảo

*Bailey, L.H., Jr. "Some North American Botanists: V. Jacob Bigelow." *Botanical Gazette* 8(5): 217–222.
*Gray, Asa. "Dr. Jacob Bigelow." The American Journal of Science and Arts Third Series. 17(100): 263–266.
*Elliott, Clark A. *Biographical Dictionary of American Science: The Seventeenth through the Nineteenth Centuries.* 1979.
*Kelly, Howard A. "Jacob Bigelow." *Some American Medical Botanists.* Troy, New York: The Southworth Company Publishers, 1914.

## Liên kết ngoài
*Harvard Archives Bigelow Collections (BIOGRAPHY) 
*American Medical Botany at UW Libraries
*American Medical Botany Biodiversity Heritage Library
Đông Tân (phường)

**Đông Tân** là một phường thuộc thành phố Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

## Địa lý
Phường Đông Tân nằm ở phía tây thành phố Thanh Hóa, nằm vắt ngang qua hai quốc lộ là quốc lộ 45 và quốc lộ 47, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp các phường An Hưng và Phú Sơn
*Phía tây giáp phường Đông Thịnh và phường Rừng Thông 
*Phía nam giáp phường An Hưng
*Phía bắc giáp phường Đông Lĩnh.

Phường có diện tích 4,42&nbsp;km², dân số năm 2019 là 8.515 người, mật độ dân số đạt 1.926 người/km².

## Lịch sử
Từ thời nhà Nguyễn đến trước Cách mạng tháng Tám, xã Đông Tân thuộc tổng Quang Chiểu, gồm các thôn: Phù Lưu (làng Trầu, xã Phù Lưu), Viện Giang (làng Vèn, xã An Hoạch), An Hoạch Thượng hay Yên Hoạch Thượng (làng Nhồi Thượng, xã An Hoạch) và thôn Đông.

Năm 1977, các xã hữu ngạn sông Chu thuộc huyện Thiệu Hóa sáp nhập với huyện Đông Sơn thành huyện Đông Thiệu, xã Đông Tân thuộc huyện Đông Thiệu.

Năm 1982, huyện Đông Thiệu đổi lại là huyện Đông Sơn, xã Đông Tân lại thuộc huyện Đông Sơn.

Ngày 21 tháng 4 năm 2006, Chính phủ ban hành Nghị định 40/2006/NĐ-CP. Theo đó, thành lập thị trấn Nhồi trên cơ sở 184,34 ha diện tích tự nhiên, 4.577 người của xã Đông Hưng và 3 ha diện tích tự nhiên, 478 người của xã Đông Tân.

Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, xã Đông Tân còn lại 451,39 ha diện tích tự nhiên và 7.401 người.

Ngày 29 tháng 2 năm 2012, xã Đông Tân được chuyển từ huyện Đông Sơn về thành phố Thanh Hóa.

Ngày 9 tháng 12 năm 2020, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết 1108/NQ-UBTVQH14 về việc thành lập các phường thuộc thành phố Thanh Hóa (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 2 năm 2021). Theo đó, thành lập phường Đông Tân trên cơ sở toàn bộ 4,42&nbsp;km² diện tích tự nhiên và 8.515 người của xã Đông Tân.

## Văn hóa
### Di chỉ khảo cổ học
Di chỉ Bãi Vác: Di chỉ khảo cổ học được phát hiện tại cánh đồng Bãi Vác. Vốn là bãi tha ma, dân địa phương đã đào một mộ hợp chất và nhặt nhiều gốm thô; đào thám sát 4m², tầng văn hoá dày từ 0,40 m đến 0,60 m, có nhiều gốm và than tro, có một chân chạc gốm.

### Di tích
*Đền thờ tiến sĩ Trần Bá Tân: di tích lịch sử văn hoá cấp tỉnh
*Đền thờ tiến sĩ Lê Vinh.
*Đền thờ tiến sĩ Lại Đăng Tiến.
*Đền thờ tiến sĩ Lê Dị Tài.
*Đền thờ thám hoa Nguyễn Thế Khanh.
*Chùa Báo Ân (xây từ thời Lý).
*Chùa Hinh Sơn.
*Núi Nhồi: là di tích lịch sử, thắng cảnh thuộc địa bàn hai phường Đông Tân và An Hưng.
*Kênh Nhà Lê: là tuyến đường thủy đầu tiên trong lịch sử Việt Nam từ kinh đô Hoa Lư đến Đèo Ngang và được xem là tuyến đường Hồ Chí Minh trên sông vì những đóng góp cho các cuộc chiến tranh của người Việt.

### Danh nhân
*Trần Bá Tân (Trần Bá Tiên ???), đỗ tiến sĩ khoa Bính Thìn (1736) 
*Lê Vinh, đỗ tiến sĩ khoa Bính Thân (1656) 
*Lại Đăng Tiến, đỗ tiến sĩ khoa Tân Sửu (1661).
*Lê Dị Tài, đỗ tiến sĩ khoa Bính Thìn (1676).
*Nguyễn Thế Khanh, đỗ thám hoa khoa Đinh Sửu (1637).

## Kinh tế - xã hội
Kinh tế của phường Đông Tân khá phát triển do có nghề khai thác đá để sản xuất đá mỹ nghệ xuất khẩu và sản xuất vật liệu xây dựng.

Trên địa bàn phường có 1 trường tiểu học, 1 trường trung học cơ sở và 1 trường trung học phổ thông dân lập.

## Chú thích

## Xem thêm
Nathaniel Lord Britton

**Nathaniel Lord Britton** (1859 – 1934) là một nhà thực vật học và phân loại học Hoa Kỳ, và là người thành lập Vườn Thực vật New York ở Bronx, New York. Britton được sinh ra ở New Dorp thuộc Đảo Staten, New York. Ba mẹ ông muốn ông theo học tôn giáo, nhưng ông đã sớm bị thu hút vào các môn khoa học tự nhiên.

Ông tốt nghiệp từ Trường Khai khoáng thuộc Đại học Columbia và sau đó dạy địa lý học và thực vật học tại Columbia. Britton là giám đốc đầu tiên của Vườn Thực vật New York. Ông có được nguồn tài chính vững chắc bằng cách đặt tên những loài thực vật mới phát hiện cho những nhà đóng góp giàu có.

Ông kết hôn với Elizabeth Gertrude Knight, một nhà rêu học và là thành viên cộng tác của Hội Thực vật học Torrey. Họ là những người cộng tác lâu dài trong nghiên cứu thực vật học của nhau.

Phần lớn những công trình trong lĩnh vực của ông chủ yếu tập trung ở Caribbean, nơi ông thường xuyên lui tới khi thời tiết mùa đông ở Thành phố New York trở nên quá khắc nghiệt. Những đóng góp của ông cho việc nghiên cứu hệ thực vật Caribbean là không thể chối bỏ được.

Ông viết cuốn sách *Illustrated Flora of the Northern United States, Canada, and the British Possessions* (1896) cùng với Addison Brown, và cuốn sách *The Cactaceae* với Joseph Nelson Rose.

Ngôi nhà nơi ông sống và làm việc, Nhà tranh Britton, được bảo tồn tại Thị trấn lịch sử Richmond, Đảo Staten, New York.

Britton nghỉ hưu khi đang là giám đốc Vườn Thực vật NY vào năm 1929, nhưng vẫn tiếp tục công việc nghiên cứu hệ thực vật Caribbean.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* 
*
*
*
*
*

## Những công trình của Britton được đăng tải trên Internet
*A preliminary catalogue of the flora of New Jersey (1881) Et al.
*An illustrated flora of the northern United States, Canada and the British possessions from Newfoundland to the parallel of the southern boundary of Virginia, and from the Atlantic ocean westward to the 102d meridian 3 volumes. (1896-98) With Addison Brown.
*Contributions to the botany of the Yukon Territory (1901) Et al.
*Manual of the flora of the northern states and Canada (1901)
*The sedges of Jamaica (1907)
*Studies in West Indian plants (1908-26)
*Rhipsalis in the West Indies (1909)
*An illustrated flora of the northern United States, Canada and the British possessions (Vol. 1-3, 1913) With Addison Brown.
*The vegetation of Mona Island (1915)
*Flora of Bermuda (1918)
*The flora of the American Virgin Islands (1918)
*Descriptions of Cuban plants new to science (1920)
*The Bahama flora (1920) With Charles Frederick Millspaugh.
*Neoabbottia, a new cactus genus from Hispaniola (1921)
* Biographical information and picture
Đông Ninh, thành phố Thanh Hóa

**Đông Ninh** là một xã thuộc thành phố Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

## Địa lý
Xã Đông Ninh nằm ở phía tây thành phố Thanh Hóa, có vị trí địa lý:

* Phía đông giáp các xã Đông Minh, Đông Hòa
* Phía tây giáp huyện Triệu Sơn
* Phía nam giáp xã Đông Hòa và huyện Triệu Sơn
* Phía bắc giáp các xã Đông Khê, Đông Hoàng.

Xã Đông Ninh có diện tích tự nhiên 5,57 km², quy mô dân số năm 2022 là 7.185 người, mật độ dân số đạt 1.290 người/km². Dân cư sinh sống tại Đông Ninh chủ yếu là người Kinh.

## Lịch sử
Trước năm 1945, xã Đông Ninh thuộc tổng Thạch Khê, phủ Đông Sơn, gồm các làng: Hữu Bộc, Vạn Lộc, Trường Xuân (Quan Đức), Hạc Thành, Thanh Huy, Cẩm Tú. Sau Cách mạng tháng Tám, xã Đông Ninh được hình thành từ hai xã Duy Tân, Điện Bàn.

Ngày 5 tháng 7 năm 1977, nhập 16 xã hữu ngạn sông Chu thuộc huyện Thiệu Hóa với huyện Đông Sơn thành huyện Đông Thiệu, xã Đông Ninh thuộc huyện Đông Thiệu. Đến ngày 30 tháng 8 năm 1982, xã trở lại thuộc huyện Đông Sơn do huyện Đông Thiệu đổi tên thành.

Năm 2018, xã Đông Ninh có 12 thôn, gồm các thôn đánh số từ 1 đến 10 và hai thôn Phù Bình, Phù Chẩn. Ngày 11 tháng 7 cùng năm, Hội đồng nhân dân tỉnh Thanh Hóa khóa XVII thông qua Nghị quyết về việc sắp xếp thôn, tổ dân phố trên địa bàn tỉnh. Theo đó:

* Nhập thôn 1 và thôn 2 thành thôn Thế Giới
* Nhập thôn 3 và thôn 4 thành thôn Hòa Bình
* Nhập thôn 5 và thôn 6 thành thôn Trường Xuân
* Nhập thôn 7 và thôn 8 thành thôn Vạn Lộc
* Nhập thôn 9 và thôn 10 thành thôn Thành Huy.

Sau sắp xếp, xã Đông Ninh có 7 thôn.

Ngày 24 tháng 10 năm 2024, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua Nghị quyết số 1238/NQ-UBTVQH15 (có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2025). Theo đó, sáp nhập toàn bộ huyện Đông Sơn vào thành phố Thanh Hóa, xã Đông Ninh thuộc thành phố Thanh Hóa.

## Hành chính
Xã Đông Ninh được chia thành 7 thôn: Hòa Bình, Phù Bình, Phù Chẩn, Thành Huy, Thế Giới, Trường Xuân, Vạn Lộc.

## Di tích
### Đền thờ Lê Ngọc
Lê Ngọc, còn gọi là Lê Cốc, là Thái thú quận Cửu Chân thời Nhà Tùy. Sau khi Nhà Đường thay thế Nhà Tùy, Lê Ngọc không phục nên đã phát động khởi nghĩa, đóng quân tại vùng đất Trường Xuân tại quận lỵ Đông Phố nhằm chống lại Nhà Đường. Nhân dân nơi đây đã lập đền thờ phụng ông cùng vợ, con. Đền đã được công nhận là di tích lịch sử – văn hóa cấp tỉnh năm 2010.

Ngoài ra, tại đây các nhà khảo cổ học đã phát hiện tấm bia thuộc hàng cổ nhất Việt Nam có tên *Đại Tùy Cửu Chân quận Bảo An đạo tràng chi bi văn* (còn gọi là bia Trường Xuân), được dựng năm 618. Tấm bia hiện đang được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia.

### Các di tích khác
* Mộ, bia đá và đền thờ Nguyễn Chích: Nguyễn Chích là khai quốc công thần trong khởi nghĩa Lam Sơn. Mộ, bia đá và đền thờ Nguyễn Chích đã được công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia theo Quyết định số 3959/VH-QĐ ngày 2 tháng 12 năm 1992 của Bộ Văn hoá – Thông tin.
* Đền thờ Lê Lan – Lê Lệnh, là khai quốc công thần trong khởi nghĩa Lam Sơn.
* Từ đường họ Lê thờ Lê Hy Liêu, đỗ Tiến sĩ khoa Tân Sửu (1661) đời Vua Lê Thần Tông.

## Tham khảo
### Chú thích

### Nguồn sách

* 

## Xem thêm
Đông Yên, thành phố Thanh Hóa

**Đông Yên** là một xã thuộc thành phố Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

## Địa lý
Xã Đông Yên nằm ở phía tây thành phố Thanh Hóa, có vị trí địa lý:

* Phía đông giáp xã Đông Văn
* Phía tây giáp xã Đông Hòa và huyện Triệu Sơn
* Phía nam giáp xã Đông Văn và huyện Triệu Sơn
* Phía bắc giáp các xã Đông Minh, Đông Hòa và phường Đông Thịnh.

Xã Đông Yên có diện tích tự nhiên 5,51 km², quy mô dân số năm 2022 là 6.400 người, mật độ dân số đạt 1.162 người/km². Dân cư sinh sống tại Đông Yên chủ yếu là người Kinh.

## Lịch sử
Đầu thế kỷ 19, dưới thời vua Gia Long, địa bàn xã Đông Yên lúc đó gồm một phần xã Doãn Xá (thôn Mộc Nhuận), huyện Đông Sơn. Xã Doãn Xá (尹舍) lúc này gồm các thôn Cửa Bụt, Ngọc Lậu, Đà Ninh (nay thuộc Đông Thịnh) cùng với thôn Nhuệ Thám (nay thuộc Rừng Thông) và thôn Mộc Nhuận. Trước đó, làng Doãn Xá được lập nên từ năm 1322 là đất phong hầu của Doãn Bang Hiến, Thượng thư Bộ Hình thời Trần Minh Tông, sau chuyến đi sứ Nhà Nguyên, sau là các thôn Ngọc Lậu, Đà Ninh, Đại Từ (nay thuộc Đông Thịnh), thôn Nhuệ Sâm (nay thuộc Rừng Thông) và một phần các xã Đông Yên (làng Doãn), Đông Văn (thôn Thiều).

Năm 1824 (Minh Mạng thứ 5), tổng Lê Nguyễn đổi thành tổng Thanh Hoa. Vào cuối thế kỷ XIX, tổng Thanh Hoa đổi thành tổng Tuyên Hóa. Lúc này, thôn Mộc Nhuận cũng được đổi thành xã Mộc Nhuận trực thuộc tổng Tuyên Hóa. Địa bàn xã Đông Yên lúc đó là các xã Mộc Nhuận và Phúc Ấm, tổng Tuyên Hóa.

Đến trước Cách mạng tháng Tám, xã Đông Yên gồm các thôn: Cẩm Nga, Trường Lai, Mục Nhuận, Doãn Xá, Trung Hàng, Phúc Ấm và làng Bằng. Tên gọi xã Đông Yên có từ năm 1953. Năm 1954, làng Phúc Ấm được cắt về xã Đồng Tiến thuộc huyện Nông Cống.

Ngày 5 tháng 7 năm 1977, nhập 16 xã hữu ngạn sông Chu thuộc huyện Thiệu Hóa với huyện Đông Sơn thành huyện Đông Thiệu, xã Đông Yên thuộc huyện Đông Thiệu. Đến ngày 30 tháng 8 năm 1982, xã trở lại thuộc huyện Đông Sơn do huyện Đông Thiệu đổi tên thành.

Ngày 24 tháng 10 năm 2024, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua Nghị quyết số 1238/NQ-UBTVQH15 (có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2025). Theo đó, sáp nhập toàn bộ huyện Đông Sơn vào thành phố Thanh Hóa, xã Đông Yên thuộc thành phố Thanh Hóa.

## Hành chính
Xã Đông Yên được chia thành 7 thôn: Yên Bằng, Yên Cẩm 1, Yên Cẩm 2, Yên Doãn 1, Yên Doãn 2, Yên Thành, Yên Trường.

## Văn hóa
* Đền thờ Nguyễn Nhữ Soạn (khai quốc công thần trong khởi nghĩa Lam Sơn): được công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia theo Quyết định số 1539/VH-QĐ ngày 27 tháng 12 năm 1990 của Bộ Văn hóa – Thông tin
* Từ đường họ Lê Văn - thờ Quận công Lê Đình Chiêu: di tích lịch sử – văn hóa cấp tỉnh
* Đền thờ Nguyễn Trung Nghĩa: di tích lịch sử – văn hóa cấp tỉnh
* Di tích khảo cổ học Cồn Trôi, thuộc văn hóa Đông Sơn
* Từ đường họ Lê: thờ Lê Ngân, khai quốc công thần trong khởi nghĩa Lam Sơn
* Từ đường họ Phạm: thờ Phạm Cuống, khai quốc công thần trong khởi nghĩa Lam Sơn
* Từ đường họ Nguyễn: thờ Nguyễn Hội, làm quan đời Lê
* Đền thờ Đế thích Đại Vương
* Đền thờ Bà Bích: tổ nghề riu tép
* Nghè Trùa Tra.

## Tham khảo
### Chú thích

### Nguồn sách

* 
* 
* 
* 

## Xem thêm
Đồi Rockpile

**Đồi Rockpile**, tên địa phương gọi là núi Một, là một núi đá gần thôn Thượng Lâm, xã Cam Thành, huyện Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị. Trong Chiến tranh Việt Nam, ngọn núi được quân đội Hoa Kỳ dùng làm tháp canh để quan sát những hoạt động của Quân đội Nhân dân Việt Nam trong khu phi quân sự ở Quảng Trị từ năm 1966 đến 1968.

## Đặc điểm
Đồi Rockpile nằm trên đường 9, cách Đông Hà 29 km về phía Tây, cách cầu Đakrông 20 km về phía Đông, cách sông Bến Hải, cầu Hiền Lương khoảng 18 km tính theo đường chim bay.

Đồi Rockpile cao 230 m, không có đường lên xuống. Mọi tiếp liệu đến đó đều do máy bay trực thăng mang đến, thậm chí lính Mỹ dùng nước từ trực thăng phun xuống để tắm. Quần áo dơ được gom lại trước khi chuyển đến Philippines để giặt.

## Điểm du lịch
Đồi Rockpile là một trong những điểm đến quan trọng trong tuyến du lịch DMZ  nổi tiếng ở Quảng Trị, thu hút nhiều du khách quốc tế, đặc biệt là cựu chiến binh Mỹ.

## Xem thêm
* Khối đá Uluru

## Chú thích
Murray, Kentucky

Murray là một thị trấn nhỏ thuộc hạt Calloway, bang Kentucky, Hoa Kỳ, với dân số 16,557 người (ước tính 2009); thị trấn là thủ phủ của hạt Calloway và có trường Đại học Murray
## Tham khảo
Đông Khê (định hướng)

**Đông Khê** có thể là:
* Xã Đông Khê, tỉnh Cao Bằng.

; Địa danh cũ
* Phường Đông Khê (quận Ngô Quyền, thành phố Hải Phòng); nay là một phần phường Ngô Quyền
* Thị trấn Đông Khê (huyện Thạch An, tỉnh Cao Bằng); nay là một phần xã Đông Khê
* Xã Đông Khê, thành phố Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa
* Xã cũ Đông Khê thuộc huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ; nay là một phần xã Hùng Xuyên

## Khác
* Trận Đông Khê (từ ngày 16 đến ngày 18/9/1950), trận đánh then chốt mở màn Chiến dịch Biên giới thu đông 1950, diễn ra tại khu vực xã Đông Khê ngày nay.

## Xem thêm
* Xã Đồng Khê, huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái.
Thiệu Vân

**Thiệu Vân** là một xã thuộc thành phố Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

## Địa lý
Xã Thiệu Vân nằm ở phía tây bắc thành phố Thanh Hóa, có vị trí địa lý: 
*Phía đông giáp phường Thiệu Dương
*Phía tây giáp huyện Thiệu Hóa
*Phía nam giáp huyện Thiệu Hóa và phường Đông Cương
*Phía bắc giáp phường Thiệu Khánh.

Xã Thiệu Vân có diện tích 3,70&nbsp;km², dân số năm 1999 là 5.861 người, mật độ dân số đạt 1.584 người/km².

## Lịch sử
Thời Lê, vùng đất xã Thiệu Vân ngày nay thuộc tổng Đại Bối, huyện Đông Sơn, phủ Thiệu Thiên. Đến triều Gia Long, phủ Thiệu Thiên được đổi làm phủ Thiệu Hóa.

Năm 1900, hai tổng Vận Quy và Đại Bối của huyện Đông Sơn được chuyển vào huyện Thuỵ Nguyên, cùng phủ Thiệu Hóa.

Sau Cách mạng Tháng Tám, huyện Thiệu Hóa được thành lập, xã Thiệu Vân thuộc huyện Thiệu Hóa.

Năm 1977, cùng với các xã hữu ngạn sông Chu thuộc huyện Thiệu Hóa, xã Thiệu Vân được sáp nhập với huyện Đông Sơn thành huyện Đông Thiệu. Năm 1982 huyện Đông Thiệu đổi lại là huyện Đông Sơn, xã Thiệu Vân thuộc huyện Đông Sơn.

Năm 1996, xã Thiệu Vân trở lại huyện Thiệu Hóa mới tái lập.

Ngày 29 tháng 2 năm 2012, xã Thiệu Vân được chuyển từ huyện Thiệu Hóa về thành phố Thanh Hóa.

### Phân chia hành chính
Xã Thiệu Vân gồm các làng:
*Vân Tập: từ đầu thế kỉ 19 đến trước năm 1945 là Vân Liễu, thuộc tổng Đại Bối.
*Cổ Ninh: đầu thế kỉ 19 là trang Cổ Ninh;
*Đại Lý: tên gọi từ đầu thế kỉ 19;
*Hiền Lâm: từ đầu thế kỉ 19 đến trước năm 1945 là thôn Phúc Lâm và thôn Chuyên thuộc tổng Đại Bối. Sau năm 1945 sáp nhập thành làng Hiền Lâm;
*Phúc Hòa: trước đây là làng Cầu Cài;
*Xóm 8 Đồng Me: mới thành lập.

## Văn hóa
### Di chỉ khảo cổ học
**Di chỉ Cồn Chân Tiên**

Di chỉ Cồn Chân Tiên tại thôn Đại Lý, xã Thiệu Vân, huyện Thiệu Hoá, tỉnh Thanh Hoá. Phát hiện 1981. Có 1 tầng văn hoá độ sâu nhất trong 3 hố đào là 0,70m. Hiện vật thu được: đồ đá gồm rìu mài 45 chiếc, phác vật rìu 133 chiếc và 443 mảnh tước. Đồ gốm gồm các loại nồi, nồi đựng có chân, hòn kê (chân giò), chân gốm, loại hình ống như chân mâm bồng, bàn xoa gốm. Các đồ án và văn trang trí trên gốm khá đa dạng. Thuộc văn hoá khảo cổ học Phùng Nguyên.

**Di chỉ Cồn Dà**

Di chỉ khảo cổ học được phát hiện năm 1973, trên doi đất cao giữa cánh đồng thôn Cổ Bi, xã Thiệu Vân, huyện Thiệu Hoá, tỉnh Thanh Hoá. Tầng văn hoá 0,60 m đến 0,80 m. Tìm thấy nhiều đồ đồng; thuộc văn hoá khảo cổ học Đông Sơn.

### Di tích
*Đình Vân Tập thờ Đức Thánh Cả lập làng.
*Đền Hiền lâm thờ Thần Thiên Cương. Di tích lịch sử VH cấp Tỉnh. Nhưng hiện nay thờ cả phật,  ngoài ra còn thờ gì đó không rõ danh tính.  Đề nghị các cấp có thẩm quyền vào Cuộc để chấn chỉnh.  
*Nghè Vân Tập thờ Cao Sơn và Thánh mẫu.
*Đền Cổ Ninh: Di tích lịch sử văn hoá cấp tỉnh.
* Chùa báo ân làng Đại Lý: Di tích lịch sử văn hoá cấp tỉnh.

## Chú thích

Chùa báo ân làng Đại Lý là nơi thờ thần hoàng làng và được công nhận di tích cấp tỉnh

## Xem thêm
Alice lạc vào Xứ sở thần tiên (định hướng)

***Alice lạc vào Xứ Sở Thần Tiên*** có thể là:

*Cuộc phiêu lưu của Alice vào Xứ sở thần tiên: Tiểu thuyết về cô bé Alice của tác giả Lewis Carroll.
*Alice lạc vào Xứ sở thần tiên (phim 1951): Bộ phim hoạt hình của hãng Walt Disney khởi chiếu năm 1951.
*Alice ở Xứ sở thần tiên (phim 2010): Bộ phim 3D của hãng Walt Disney khởi chiếu năm 2010.
Hàm Rồng

**Hàm Rồng** là một phường thuộc tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

Được thành lập ngày 16 tháng 6 năm 2025 trên cơ sở các phường phía bắc của thành phố Thanh Hóa, phường Hàm Rồng chính thức hoạt động từ ngày 1 tháng 7 năm 2025.

## Địa lý

Phường Hàm Rồng nằm ở trung tâm đồng bằng phía đông tỉnh Thanh Hóa, thuộc hữu ngạn sông Mã, có vị trí địa lý:

* Phía đông giáp phường Nguyệt Viên, lấy sông Mã làm ranh giới
* Phía tây giáp phường Đông Tiến
* Phía nam giáp phường Hạc Thành
* Phía bắc giáp xã Hoằng Giang qua sông Mã.

Phường Hàm Rồng có diện tích tự nhiên 20,88&nbsp;km², quy mô dân số năm 2024 là 63.166 người, mật độ dân số đạt 3.025 người/km².

## Lịch sử
Địa giới hành chính phường Hàm Rồng trước đây vốn là các phường phía bắc của thành phố Thanh Hóa.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, thành phố Thanh Hóa bị giải thể do bỏ cấp huyện; phường Hàm Rồng được thành lập theo Nghị quyết số 1686/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội trên cơ sở sáp nhập diện tích tự nhiên và quy mô dân số của:

* Toàn bộ 4 phường: Thiệu Dương, Đông Cương, Nam Ngạn, Hàm Rồng
* Phần còn lại của phường Đông Thọ (sau khi khu vực từ đường Lý Thiên Bảo đến sông Hạc về phía nam của phường Đông Thọ được sáp nhập vào phường Hạc Thành).

Phường này chính thức hoạt động từ ngày 1 tháng 7 năm 2025, là đơn vị hành chính trực thuộc tỉnh Thanh Hóa.

### Phường Hàm Rồng trước 16/6/2025
Thời Lê, vùng đất phường Hàm Rồng ngày nay thuộc làng Đông Sơn, tổng Thọ Hạc, huyện Đông Sơn, phủ Thiệu Thiên. Đến triều Gia Long, phủ Thiệu Thiên được đổi làm phủ Thiệu Hóa.

Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, làng Đông Sơn thuộc xã Nam Sơn Thọ, huyện Đông Sơn (tên gọi xã Nam Sơn Thọ ghép từ tên các làng: Nam Ngạn, Đông Sơn, Thọ Hạc).

Sau Cải cách ruộng đất 1953, xã Nam Sơn Thọ được chia thành xã Đông Thọ và xã Đông Giang, làng Đông Sơn cùng với làng Nam Ngạn thuộc xã Đông Giang, huyện Đông Sơn.

Ngày 16 tháng 3 năm 1963, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 30/CP sáp nhập xã Đông Giang (huyện Đông Sơn) cùng với xóm Núi thuộc xã Hoằng Long (huyện Hoằng Hóa) vào thị xã Thanh Hóa. Năm 1964, thành lập tiểu khu Hàm Rồng trực thuộc thị xã Thanh Hóa.

Ngày 3 tháng 7 năm 1981, Ủy ban nhân dân tỉnh Thanh Hóa ban hành Quyết định số 511 TC/UBTH về việc thống nhất tên gọi các phường trong nội thị thuộc thị xã. Theo đó, tiểu khu Hàm Rồng được chuyển thành phường Hàm Rồng thuộc thị xã Thanh Hóa (từ năm 1994 trở thành thành phố Thanh Hóa).

## Hành chính
Phường Hàm Rồng có 42 tổ chức tự quản. Dưới đây là danh sách các tổ chức tự quản theo địa giới từng phường cũ:

## Văn hóa
### Làng cổ Đông Sơn

### Di tích
* Di chỉ khảo cổ học Đông Sơn, thuộc làng Đông Sơn.
* Khu di tích lịch sử thắng cảnh Hàm Rồng, gồm cầu Hàm Rồng, đồi Quyết Thắng (đồi C1 và đồi C4), hang Mắt Rồng.
* Đền thờ Chàng Út đại vương, con Lê Uy, thuộc làng Đông Sơn..
* Mộ Tam Thai: Mộ cổ nằm giữa hai dãy núi đá Đông Sơn và núi Đất, sát bờ sông Mã. Gồm 3 ngôi mộ, xây gạch cuốn màu đỏ, đã cải táng. Hiện vật có đồ đồng như: đèn đĩa, lọ hoa, gương, kiếm đồng vỏ sắt, tiền Ngũ Thù; đồ sắc có câu liệm, nội; một số đồ gốm. Niên đại khoảng cuối Hán đến Lục Triều.

## Ghi chú

## Tham khảo
### Chú thích
Hàm Rồng (định hướng)

**Hàm Rồng** có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau:

* Phường Hàm Rồng, tỉnh Thanh Hóa
* Núi Hàm Rồng
* Cầu Hàm Rồng
* Đền Hàm Rồng

; Địa danh cũ
* Phường Hàm Rồng (thành phố Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa); nay là một phần phường Hàm Rồng thuộc tỉnh
* Phường Hàm Rồng (thị xã Sa Pa, tỉnh Lào Cai); nay là một phần phường Sa Pa thuộc tỉnh
* Xã Hàm Rồng (huyện Năm Căn, tỉnh Cà Mau); nay là một phần xã Năm Căn thuộc tỉnh

## Xem thêm
*Hàm Long
Quận Woodford, Illinois

**Quận Woodford** (tiếng Anh: *Woodford County*) là một quận nằm trong tiểu bang Illinois, Hoa Kỳ. Năm 2000, dân số là 35.469. quận lỵ là Eureka.

Quận Woodford là một phần của vùng thống kê đô thị Peoria, Illinois.

Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có tổng diện tích 543 dặm vuông (1.406&nbsp;km ²), trong đó 528 dặm vuông (1.367&nbsp;km ²) là đất và 15 dặm vuông (38&nbsp;km ²) (2,73%) là diện tích nước.
## Quận giáp ranh
*Quận Marshall (phía bắc)
*Quận LaSalle (đông bắc)
*Quận Livingston (đông)
*Quận McLean (đông nam)
*Quận Tazewell (tây nam)
*Quận Peoria (phía tây)
## Dân số

## Thành phố và thị trấn

## Tham khảo