Hố va chạm

**Hố va chạm** là một vùng trũng hình tròn hoặc gần tròn trên bề mặt của một hành tinh, vệ tinh tự nhiên hay các thiên thể khác trong Hệ Mặt Trời được hình thành từ sự va chạm với vận tốc cực cao của các thiên thể nhỏ vào bề mặt của các thiên thể lớn hơn. Khác với miệng núi lửa là kết quả của các vụ nổ hoặc sự sụp đổ từ bên trong, các hố va chạm đặc biệt nhô cao ở các rìa và đáy có địa hình thấp hơn địa hình xung quanh. Các hố va chạm có nhiều kích thước khác nhau như các vùng trũng nhỏ, đơn giản có dạng chén đến các bồn trũng lớn, phức tạp và có nhiều vòng tròn. Các hố va chạm do thiên thạch có lẽ là một ví dụ về hố va chạm nhỏ phổ biến nhất trên bề mặt Trái Đất.

## Danh sách các hố va chạm
### Trên Trái Đất

Trên Trái Đất các hố va chạm được nghiên cứu gồm:

 
* Hố va chạm Barringer, aka Meteor Crater (Arizona, Hoa Kỳ)
* Hố va chạm Chesapeake Bay (Virginia, Hoa Kỳ)
* Hố va chạm Chicxulub (Mexico)
* Clearwater Lakes (Quebec, Canada)
* Hố va chạm Gosses Bluff (Lãnh thổ Bắc Úc, Úc)
* Hố va chạm Haughton (Nunavut, Canada)
* Hố va chạm Kaali (Estonia)
* Hố va chạm Karakul (Tajikistan)
* Hố va chạm Lonar (Ấn Độ)
* Hố va chạm Manicouagan (Quebec, Canada)
* Hố va chạm Manson (Iowa, Hoa Kỳ)
* Hố va chạm Mistastin (Labrador, Canada)
* Nördlinger Ries (Đức)
* Hố va chạm Pingualuit (Quebec, Canada)
* Hố va chạm Popigai, (Xibia, Nga)
* Hố va chạm Shoemaker (Tây Úc, Úc)
* Siljan Ring (Thụy Điển)
* Bồn Sudbury (Ontario, Canada)
* Hố va chạm Vredefort (Nam Phi)
* Hố va chạm Wolfe Creek (Tây Úc, Úc)

Xem thêm Earth Impact Database  trang web với hơn 170 hố va chạm trên Trái Đất đã được nhận dạng.

### Trên các hành tinh khác

* Mare Orientale (Mặt Trăng)
* Cực Nam - Bồn Aitken (Mặt Trăng)
* Bồn Caloris (Sao Thủy)
* Hố va chạm Petrarch (Sao Thủy)
* Bồn Skinakas (Sao Thủy)
* Bồn Hellas (Sao Hỏa)
* Hố va chạm Herschel (Mimas)
* Tycho Brahe (hố Sao Hỏa)

### Các hố va chạm lớn nhất trong Hệ Mặt Trời

# Bồn North Polar/Bồn Borealis (tranh cãi) - Sao Hỏa - Đường kính: 10,600&nbsp;km
# South Pole-Aitken basin - Mặt Trăng - Đường kính: 2,500&nbsp;km
# Bồn Hellas - Sao Hỏa - Đường kính: 2,100&nbsp;km

# Bồn Caloris - Sao Thủy - Đường kính: 1,550&nbsp;km
# Bồn Imbrium - Mặt Trăng - Đường kính: 1,100&nbsp;km
# Isidis Planitia - Sao Hỏa - Đường kính: 1,100&nbsp;km
# Mare Tranquilitatis - Mặt Trăng - Đường kính: 870&nbsp;km
# Argyre Planitia - Sao Hỏa - Đường kính: 800&nbsp;km
# Rembrandt – Sao Thủy – Đường kính: 715&nbsp;km
# Mare Serenitatis - Mặt Trăng - Đường kính: 700&nbsp;km
# Mare Nubium - Mặt Trăng - Đường kính: 700&nbsp;km
# Beethoven - Sao Thủy - Đường kính: 625&nbsp;km
# Valhalla - Callisto - Đường kính: 600&nbsp;km, với vành đai là 4,000&nbsp;km
# Hertzsprung - Mặt Trăng - Đường kính: 590&nbsp;km
# Turgis - Iapetus - Đường kính: 580&nbsp;km
# Apollo - Mặt Trăng - Đường kính: 540&nbsp;km
# Engelier - Iapetus - Đường kính: 504&nbsp;km
# Mamaldi - Rhea - Đường kính: 480&nbsp;km
# Huygens - Sao Hỏa - Đường kính: 470&nbsp;km
# Schiaparelli - Sao Hỏa - Đường kính: 470&nbsp;km
# Rheasilvia - 4 Vesta - Đường kính: 460&nbsp;km
# Gerin - Iapetus - Đường kính: 445&nbsp;km
# Odysseus - Tethys - Đường kính: 445&nbsp;km
# Korolev - Mặt Trăng - Đường kính: 430&nbsp;km
# Falsaron - Iapetus - Đường kính: 424&nbsp;km
# Dostoevskij - Sao Thủy - Đường kính: 400&nbsp;km
# Menrva - Titan - Đường kính: 392&nbsp;km
# Tolstoj - Sao Thủy - Đường kính: 390&nbsp;km
# Goethe - Sao Thủy - Đường kính: 380&nbsp;km
# Malprimis - Iapetus - Đường kính: 377&nbsp;km
# Tirawa - Rhea - Đường kính: 360&nbsp;km
# Mare Orientale - Mặt Trăng - Đường kính: 350&nbsp;km, với vành đai là 930&nbsp;km
# Evander - Dione - Đường kính: 350&nbsp;km
# Epigeus - Ganymede - Đường kính: 343&nbsp;km
# Gertrude - Titania - Đường kính: 326&nbsp;km
# Telemus - Tethys - Đường kính: 320&nbsp;km
# Asgard - Callisto - Đường kính: 300&nbsp;km, với vành đai là 1,400&nbsp;km
# Hố va chạm Vredefort - Trái Đất - Đường kính: 300&nbsp;km
# Powehiwehi - Rhea - Đường kính: 271&nbsp;km
# Mead - Sao Kim - Đường kính: 270&nbsp;km

## Xem thêm
* Sự kiện tuyệt chủng kỷ Creta-Paleogen
* Sự kiện va chạm
* Độ sâu va chạm
* Traces of Catastrophe sách của Lunar and Planetary Institute - đề cập đến việc nghiên cứu các vụ va chạm
* Nemesis (hypothetical star)
* Hố va chạm Rampart
* Ray system
* Peter H. Schultz

## Tham khảo

* Charles A. Wood and Leif Andersson, *[http://adsabs.harvard.edu//full/seri/LPSC./0009//0003669.000.html New Morphometric Data for Fresh Lunar Craters]*, 1978, Proceedings 9th Lunar and Planet. Sci. Conf.
* Bond, J. W., "The development of central peaks in lunar craters", *Earth, Moon, and Planets*, vol. 25, December 1981.
* Melosh, H.J., 1989, Impact cratering: A geologic process: New York, Oxford University Press, 245 p.
* Baier, J., *Die Auswurfprodukte des Ries-Impakts, Deutschland*, in *Documenta Naturae*, Vol. 162, 2007. ISBN 978-3-86544-162-1

## Đọc thêm

## Liên kết ngoài

*[Study of a South Carolina crater](http://scsn.seis.sc.edu/Publications/GRLFinalDraft(web).pdf) 
*The Geological Survey of Canada Crater database, 172 impact structures
*Aerial Explorations of Terrestrial Meteorite Craters 
*Impact Meteor Crater Viewer Google Maps Page with Locations of Meteor Craters around the world
*Solarviews: Terrestrial Impact Craters
*Lunar and Planetary Institute slidshow: contains pictures