open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Họ Măng tây

**Họ Măng tây** hay **họ Thiên môn đông** (danh pháp khoa học: **Asparagaceae**) là một họ trong thực vật có hoa. Họ này chỉ được rất ít các nhà phân loại học công nhận, nói chung các loài trong họ này hay được đưa vào trong họ Loa kèn (Liliaceae).

Hệ thống APG II năm 2003 cũng công nhận họ này và đặt nó trong bộ Măng tây (Asparagales), thuộc nhánh monocots. APG II cũng có 2 tùy chọn để định nghĩa họ này:
* Asparagaceae *sensu lato* (nghĩa rộng), bao gồm tất cả các loài thực vật được liệt kê trong tùy chọn thứ hai dưới đây. Định nghĩa này được chấp nhận trong hệ thống APG III năm 2009. Khi đó họ này bao gồm khoảng 153 chi và 2.480 loài.
* Asparagaceae *sensu stricto* (nghĩa hẹp), bao gồm chỉ 2 chi (là *[[chi Măng tây|Asparagus]]* và chi *[[Hemiphylacus]]*), với tổng số khoảng 165-295 loài. Đây chính là phân họ Asparagoideae trong hệ thống APG III. Định nghĩa này là sự tách ra của các họ sau:
:* Họ Agavaceae: Thuộc phân họ Agavoideae trong định nghĩa của hệ thống APG III.
:* Họ Aphyllanthaceae: Phân họ Aphyllanthoideae trong định nghĩa của hệ thống APG III.
:* Họ Hesperocallidaceae: Thuộc phân họ Agavoideae trong định nghĩa của hệ thống APG III.
:* Họ Hyacinthaceae: Phân họ Scilloideae trong định nghĩa của hệ thống APG III.
:* Họ Laxmanniaceae: Phân họ Lomandroideae trong định nghĩa của hệ thống APG III.
:* Họ Ruscaceae: Phân họ Nolinoideae trong định nghĩa của hệ thống APG III.
:* Họ Themidaceae: Phân họ Brodiaeoideae trong định nghĩa của hệ thống APG III.
Các họ này được công nhận trong hệ thống APG năm 1998, ngoại trừ các họ Hesperocallidaceae và Ruscaceae là các họ 'mới'. Chỉ có rất ít các ấn bản chấp nhận định nghĩa rộng của APG II cho họ Asparagaceae, còn phần lớn chỉ công nhận định nghĩa hẹp cũng như công nhận các họ tách riêng ra như trên đây.

## Phát sinh chủng loài
Cây phát sinh chủng loài dưới đây lấy theo APG III.

## Phân loài
; Họ Măng tây *Asparagaceae*
# Phân họ Agavoideae
## Chi Agave
## Chi Anemarrhena
## Chi Anthericum
## Chi Behnia
## Chi Beschorneria
## Chi Camassia
## Chi Chlorogalum
## Chi Chlorophytum
## Chi Clara
## Chi Diamena
## Chi Diora
## Chi Diuranthera
## Chi Echeandia
## Chi Eremocrinum
## Chi Furcraea
## Chi Hagenbachia
## Chi Hastingsia
## Chi Herreria
## Chi Herreriopsis
## Chi Hesperaloe
## Chi Hesperocallis
## Chi Hesperoyucca
## Chi Hosta
## Chi Leucocrinum
## Chi Manfreda
## Chi Paradisea
## Chi Polianthes
## Chi Schoenolirion
## Chi Trihesperus
## Chi Yucca
# Phân họ Aphyllanthoideae 
# Phân họ Asparagoideae 
# Phân họ Brodiaeoideae 
# Phân họ Lomandroideae
# Phân họ Nolinoideae 
# Phân họ Scilloideae

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* 
* 
* Asparagaceae  [sensu stricto] trong L. Watson và M.J. Dallwitz (1992 trở đi). *[http://delta-intkey.com/angio/ Các họ thực vật có hoa] : Miêu tả, minh họa, nhận dạng, thông tin tra cứu.* Phiên bản 27 tháng 4 năm 2006. http://delta-intkey.com 
* Liliaceae trong ''Quần thực vật Bắc Mỹ''
* Phân loại tại NCBI [Asparagaceae sensu stricto]
* Liên kết tại csdl.tamu.edu, Texas
Thu nhập (định hướng)

**Thu nhập** có thể là
*trong kinh tế học vĩ mô, là thu nhập quốc dân.
*trong kinh tế học vi mô,
::trong kinh tế cá nhân/gia đình là gồm thu nhập cá nhân, từ lao động (tiền công, tiền lương bao gồm cả lương hưu, các khoản trợ cấp bao gồm cả học bổng) và thu nhập tài chính (lãi tiết kiệm, lãi mua bán chứng khoán, thu từ cho thuê bất động sản) và các thu nhập khác (tiền thưởng,...); tiếng Việt ở Miền Nam trước năm 1975 gọi là **lợi tức**
::trong kinh tế doanh nghiệp, là doanh thu và các khoản thu nhập khác.
* đôi khi bị hiểu là lợi nhuận, là phần chênh lệch giữa khoản thu về và khoản chi phí đã bỏ ra. Nhưng cách hiểu này không chính xác.

## Tham khảo
Họ Bách tử liên

**Họ Bách tử liên** (danh pháp khoa học: *Agapanthaceae*) là một họ thực vật có hoa có chi duy nhất là *[[Chi Bách tử liên|Agapanthus]]* với khoảng 9-10 loài. Chi này, trong các hệ thống phân loại khác nhau, hoặc là được đưa vào họ Amaryllidaceae (ví dụ Fay & Chase 1996), Alliaceae (ví dụ hệ thống Dahlgren và hệ thống APG II), hay Liliaceae (ví dụ hệ thống Cronquist, như phần lớn các hệ thống phân loại khác, đưa cả hai họ Alliaceae và Amaryllidaceae vào trong họ Liliaceae theo định nghĩa rộng). Chi *Agapanthus* chia sẻ phần lớn các đặc trưng với các chi trong cả họ Alliaceae lẫn họ Amaryllidaceae, nhưng thiếu các hợp chất làm cho các loài trong họ Hành có mùi vị của hành hay tỏi, đồng thời lại có bầu nhụy thượng, không giống như bầu nhụy hạ của họ Amaryllidaceae.

Fay & Chase (1996) khuyến cáo việc công nhận chi *Agapanthus* như là một phân họ, gọi là Agapanthoideae, trong họ Amaryllidaceae. Hệ thống APG II (2003) đặt cả hai họ Amaryllidaceae và Agapanthaceae vào trong họ Alliaceae, nhưng cho phép tùy chọn tách rời ra thành 3 họ, tất cả đều thuộc bộ Măng tây (Asparagales) của nhánh monocots. Gần đây hơn, APG III năm 2009 coi nó là phân họ Agapanthoideae trong họ Amaryllidaceae.

Các tên gọi khác còn có **thanh anh**, *a ga pan* hay *a ga păng*.

## Phát sinh chủng loài
Cây phát sinh chủng loài dưới đây lấy theo APG III.

## Tham khảo

*Michael F. Fay và Mark W. Chase. 1996. Resurrection of Themidaceae for the *Brodiaea* alliance, and recircumscription of Alliaceae, Amaryllidaceae and Agapanthoideae. *Taxon* 45: 441-451 ([tóm tắt](http://links.jstor.org/sici?sici=0040-0262(199608)45%3A3%3C441%3AROTFTB%3E2.0.CO%3B2-M#abstract))
*Phân loại trong NCBI
*Liên kết tại csdl.tamu.edu, Texas
Những giải thưởng cá nhân cấp câu lạc bộ của UEFA

**Những giải thưởng cá nhân cấp câu lạc bộ của UEFA** được trao bởi UEFA cho những người chơi xuất sắc nhất ở cúp châu Âu. Lễ trao giải diễn ra tại Monaco vào tháng 8 trước trận tranh Siêu cúp châu Âu và từ mùa bóng 2005-06, nó được tổ chức trong buổi lễ bốc thăm chia bảng UEFA Champions League.

Cách thức bầu chọn mới được giới thiệu từ mùa bóng 2005-2006 với việc Huấn luyện viên trưởng của 16 đội bóng lọt vào vòng đấu loại trực tiếp UEFA Champions League được phép bỏ phiếu.

Internazionale là đội bóng đầu tiên và duy nhất có cầu thủ dành toàn bộ giải thưởng trong một mùa bóng (mùa 2009-10). Cũng sau mùa bóng này, UEFA đã dừng trao giải thưởng này và thay thế bởi giải thưởng Cầu thủ xuất sắc nhất châu Âu của UEFA.

## Cầu thủ xuất sắc nhất năm

### Giải thưởng Cầu thủ nam xuất sắc nhất năm của UEFA

### Giải thưởng Cầu thủ nữ xuất sắc nhất năm của UEFA

### Cầu thủ xuất sắc nhất mùa giải UEFA Champions League

#### Theo quốc gia

#### Theo câu lạc bộ

### Cầu thủ trẻ xuất sắc nhất mùa giải UEFA Champions League

#### Theo quốc gia

#### Theo câu lạc bộ

### Cầu thủ xuất sắc nhất mùa giải UEFA Women's Champions League

#### Theo quốc gia

#### Theo câu lạc bộ

### Cầu thủ trẻ xuất sắc nhất mùa giải UEFA Women's Champions League

#### Theo quốc gia

#### Theo câu lạc bộ

## Những giải thưởng
### Cầu thủ xuất sắc nhất

### Thủ môn xuất sắc nhất

**In đậm** là cầu thủ giành giải Cầu thủ xuất sắc nhất mùa của UEFA/Cầu thủ xuất sắc nhất châu Âu của UEFA trong năm đó.

#### Theo quốc gia

#### Theo câu lạc bộ

### Hậu vệ xuất sắc nhất

**In đậm** là cầu thủ giành giải Cầu thủ xuất sắc nhất mùa của UEFA/Cầu thủ xuất sắc nhất châu Âu của UEFA trong năm đó.

#### Theo quốc gia

#### Theo câu lạc bộ

### Tiền vệ xuất sắc nhất

**In đậm** là cầu thủ giành giải Cầu thủ xuất sắc nhất mùa của UEFA/Cầu thủ xuất sắc nhất châu Âu của UEFA trong năm đó.

#### Theo quốc gia

#### Theo câu lạc bộ

### Tiền đạo xuất sắc nhất

**In đậm** là cầu thủ giành giải Cầu thủ xuất sắc nhất mùa của UEFA/Cầu thủ xuất sắc nhất châu Âu của UEFA trong năm đó.

#### Theo quốc gia

#### Theo câu lạc bộ

### Huấn luyện viên của năm

***UEFA dừng trao giải cho Huấn luyện viên sau mùa bóng 2005–06.*

#### Theo quốc gia

#### Theo câu lạc bộ

## Xem thêm
* Cầu thủ xuất sắc nhất châu Âu của UEFA
* Cầu thủ xuất sắc nhất mùa bóng của UEFA
* UEFA Team of the Year

## Liên kết khác
*UEFA Club Football Awards

## Chú thích
Tham nhũng chính trị

**Tham nhũng chính trị** là việc sử dụng quyền hạn của các quan chức chính phủ hoặc các liên hệ mạng lưới của họ để trục lợi cá nhân bất hợp pháp.

Các hình thức tham nhũng khác nhau, nhưng bao gồm hối lộ, tống tiền, chủ nghĩa thân hữu, gia đình trị, chủ nghĩa địa phương, bảo trợ, trao đổi ảnh hưởng, mua hàng giá cao và tham ô. Tham nhũng có thể tạo điều kiện cho các doanh nghiệp tội phạm như buôn bán ma túy, rửa tiền và buôn bán người, mặc dù nó không bị hạn chế trong các hoạt động này. Lạm dụng quyền lực của chính phủ cho các mục đích khác, như đàn áp đối thủ chính trị và sự tàn bạo của cảnh sát nói chung, cũng được coi là tham nhũng chính trị. Vụ án Masiulis là một ví dụ điển hình của tham nhũng chính trị.

Theo thời gian, tham nhũng đã được định nghĩa khác nhau. Ví dụ, trong một bối cảnh đơn giản, trong khi thực hiện công việc cho chính phủ hoặc với tư cách là người đại diện, việc chấp nhận một món quà là không hợp lý. Bất kỳ món quà miễn phí nào cũng có thể được hiểu là một kế hoạch để thúc đẩy người nhận thực hiện một số hành động thiên vị. Trong hầu hết các trường hợp, món quà được coi là một ý định tìm kiếm một số ưu đãi như thăng tiến công việc, tiền boa để giành được hợp đồng, công việc hoặc miễn trừ một số nhiệm vụ trong trường hợp nhân viên cấp dưới tặng quà cho một nhân viên cấp cao có thể là chìa khóa trong việc giành được sự ủng hộ 

Một số hình thức tham nhũng - hiện được gọi là "tham nhũng thể chế"  - được phân biệt với hối lộ và các loại lợi ích cá nhân rõ ràng khác. Một vấn đề tương tự về tham nhũng phát sinh trong bất kỳ tổ chức nào phụ thuộc vào hỗ trợ tài chính từ những người có lợi ích có thể mâu thuẫn với mục đích chính của tổ chức.

Một hành vi bất hợp pháp của một nhân viên văn phòng chỉ cấu thành tham nhũng chính trị nếu hành vi đó liên quan trực tiếp đến nhiệm vụ chính thức của họ, được thực hiện dưới màu luật pháp hoặc liên quan đến trao đổi ảnh hưởng. Các hoạt động cấu thành tham nhũng bất hợp pháp khác nhau tùy thuộc vào quốc gia hoặc quyền tài phán. Ví dụ, một số thực tiễn tài trợ chính trị hợp pháp ở một nơi có thể là bất hợp pháp ở một nơi khác. Trong một số trường hợp, các quan chức chính phủ có quyền hạn rộng hoặc không xác định, điều này gây khó khăn cho việc phân biệt giữa các hành động hợp pháp và bất hợp pháp. Trên toàn thế giới, chỉ tính riêng hối lộ ước tính liên quan đến hơn 1 nghìn tỷ đô la Mỹ mỗi năm. Một tình trạng tham nhũng chính trị không kiềm chế được gọi là chế độ đạo tặc - kleptocracy, nghĩa đen là "cai trị bởi những tên trộm".

## Xem thêm

* Chiến dịch đả hổ diệt ruồi
* Chiến dịch đốt lò
* Công ước phòng chống tham nhũng
* Global Witness
* Ngày Quốc tế chống tham nhũng
* Tổ chức Minh bạch Quốc tế

## Tham khảo
Kiến An (tỉnh)

**Kiến An** là một tỉnh cũ thuộc vùng Đồng bằng sông Hồng, Đông Bắc Bộ, Việt Nam. Tồn tại trong hai giai đoạn: Ngày 11 tháng 9 năm 1887 đến ngày 19 tháng 12 năm 1946; ngày 7 tháng 11 năm 1949 đến ngày 27 tháng 10 năm 1962.

## Vị trí địa lý và hành chính
Tỉnh Kiến An có vị trí địa lý:
*Phía Bắc giáp khu Hồng Quảng
*Phía Tây giáp tỉnh Hải Dương
*Phía Nam giáp tỉnh Thái Bình
*Phía Đông giáp thành phố Hải Phòng và vịnh Bắc Bộ
Tỉnh Kiến An gồm thị xã Kiến An và 5 huyện: An Dương, An Lão, Kiến Thụy, Tiên Lãng, Vĩnh Bảo.

## Lịch sử
Tỉnh Kiến An được thành lập vào ngày 11 tháng 9 năm 1887 với tên gọi là tỉnh Hải Phòng trên cơ sở tách ba huyện An Dương, Nghi Dương, An Lão; hai tổng Đâu Kiên và Du Viên của huyện Kim Thành; bốn tổng Tả Quan, Lai Dương, Lâm Động, Bính Động của huyện Thủy Nguyên của phủ Kiến An thuộc tỉnh Hải Dương.

Ngày 19 tháng 7 năm 1888, chính quyền Liên bang Đông Dương thành lập thành phố Hải Phòng trên cơ sở một phần của tỉnh Hải Phòng.

Năm 1891, sáp nhập hai huyện Tiên Lãng và Thủy Nguyên của tỉnh Hải Dương vào tỉnh Hải Phòng.

Năm 1902, để tránh trùng tên tỉnh với thành phố Hải Phòng, chính quyền Liên bang Đông Dương đổi tên tỉnh Hải Phòng thành tỉnh Phù Liễn. Nhưng đến năm 1906 đổi tên thành tỉnh Kiến An.

Ngày 19 tháng 12 năm 1946, tỉnh Kiến An hợp nhất với thành phố Hải Phòng thành Liên tỉnh ủy Hải Phòng – Kiến An (gọi tắt là Liên tỉnh Hải Kiến). Đến ngày 7 tháng 11 năm 1949, tỉnh Kiến An được tái lập. Đồng thời, huyện Thủy Nguyên sáp nhập vào tỉnh Quảng Yên.

Năm 1952, sáp nhập huyện Vĩnh Bảo của tỉnh Hải Dương vào tỉnh Kiến An.

Ngày 26 tháng 9 năm 1955, huyện Hải An sáp nhập vào thành phố Hải Phòng.

Ngày 27 tháng 10 năm 1962, tỉnh Kiến An sáp nhập vào thành phố Hải Phòng. Từ đó, tỉnh Kiến An không còn tồn tại. Địa giới hành chính của tỉnh tương ứng với một phần thành phố Hải Phòng ngày nay.

## Tham khảo
Kiến An (định hướng)

**Kiến An** có thể chỉ:

## Địa danh
### Việt Nam
* Phường Kiến An, thành phố Hải Phòng

; Địa danh cũ
* Tỉnh Kiến An ở miền Bắc Việt Nam, nay là một phần thành phố Hải Phòng.
* Phủ Kiến An (nguyên là huyện Kiến An), tỉnh Định Tường thời nhà Nguyễn
* Quận Kiến An thuộc thành phố Hải Phòng
* Xã Kiến An, huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang

### Trung Quốc
* Quận Kiến An thuộc địa cấp thị Hứa Xương.

## Tên người
* Niên hiệu của Hán Hiến Đế, nhà Đông Hán, Trung Quốc.
* Danh hiệu Kiến An thất tử, nhóm nhà thơ thời Hán Hiến Đế.
* Niên hiệu của Đoàn Chính Minh, hoàng đế Đại Lý quốc.
* Huỳnh Kiến An, diễn viên người Việt Nam

## Xem thêm
* Cầu Kiến An
* Sân bay Kiến An
* Trường Trung học phổ thông Kiến An
Đông Giang (sông Trung Quốc)

**Đông Giang** (tiếng Trung giản thể: 东江, phồn thể: 東江, bính âm: Dōng Jiāng) là chi lưu phía đông của Châu Giang tại miền nam Trung Quốc. Sông này dài 523&nbsp;km. Diện tích lưu vực của nó chiếm khoảng 6,3% diện tích lưu vực của Châu Giang. Phát nguyên từ Việt Bắc, Cám Châu. Sông chi lưu chính của nó là sông Tầm Ô phát nguyên từ dãy Đại Trúc Lĩnh, huyện Tầm Ô, khu Chúc Sơn, tỉnh Giang Tây.

Hai chi lưu chính khác của Châu Giang là Bắc Giang và Tây Giang. Chính quyền Hồng Kông đã mua nước từ sông Đông Giang kể từ năm 1965. http://www.info.gov.hk/water150/mbook/TEXT/TEXT_ENG/Living/living_p3.html#p3_05  Trên 70% nhu cầu về nước ngọt của Hồng Kông là nhập khẩu từ con sông này http://www.wsd.gov.hk/en/html/pdf/rpt0405/pdf/Our_Water.pdf .

## Các thành thị dọc sông
*Đông Hoản
*Hà Nguyên
*Huệ Châu
*Hưng Ninh

## Xem thêm
* Châu Giang
* Tây Giang
* Bắc Giang

## Tham khảo

*"Water from Dongjiang" , Water Supplies Department, HKSAR, *Water for a Barren Rock*
*"Assured Supply" , Water Supplies Department, HKSAR, *WSD Annual Report 2004-2005*
*"Blog", Website''
Dubna (định hướng)

**Dubna** có thể là:
* Dubna, một thành phố tại tỉnh Moskva, Nga.
** Viện Liên hợp Nghiên cứu Hạt nhân Dubna, một viện nghiên cứu quốc tế lớn nằm tại thành phố này.
* Dubna, tỉnh Tula, một kiểu khu dân cư đô thị trong tỉnh Tula, Nga.
* Dubna (kiểu định cư), tên gọi của một vài kiểu khu dân cư nông thôn tại Nga.
* Sông Dubna (Volga), sông chảy ở miền trung Nga, chi lưu sông Volga.
* Sông Dubna (Upa), sông tại tỉnh Tula, Nga, chi lưu sông Upa.
* Sông Dubna (Daugava), sông tại Latvia, chi lưu sông Daugava.
Sông Dubna (Volga)

**Sông Dubna** (tiếng Nga: Дубна река), tên gọi của một con sông chảy qua các tỉnh Vladimir và Moskva của Liên bang Nga, chi lưu hữu ngạn của sông Volga. Chiều dài 167&nbsp;km, diện tích lưu vực 5.350&nbsp;km².

Sông Dubna phát nguyên từ tỉnh Vladimir, giữa các làng Korely và Zazevitovo, gần thị xã Aleksandrov, trên sườn dãy Klinsko-Dmitrovskaya. Ban đầu nó chảy chủ yếu là theo hướng tây. Tại tỉnh Moskva, gần làng Filisovo nó quay ngoặt lại theo hướng bắc, và sau khi hợp lưu với sông Sulat thì nó chảy theo hướng tây nam. Cách làng Verbilki khoảng 6&nbsp;km nó đổi hướng thành tây bắc. Ở đoạn trung lưu thường bắt gặp những đoạn dài hay biến đổi. Hai bờ chủ yếu là vùng đất thấp lầy lội. Giao thông thủy thích hợp trên đoạn dài 15&nbsp;km từ làng Berezhok tới cửa sông. Sông Dubna đổ vào sông Volga ở phía đông thành phố Dubna, 8&nbsp;km phía dưới đập chắn nước Ivankovskaya.

Các sông, suối nhánh chính: tả ngạn — Kunya, Kubzha, Velya, Sestra (lớn nhất); hữu ngạn — Sulat và Khotcha.
Linh Sơn (định hướng)

**Linh Sơn** có thể chỉ:

## Địa danh
### Việt Nam
* Núi Chí Linh ở tỉnh Thanh Hóa; gắn với khởi nghĩa Lam Sơn
* Động Linh Sơn ở tỉnh Thái Nguyên
* Phường Linh Sơn, tỉnh Thái Nguyên
* Xã Linh Sơn, tỉnh Thanh Hóa
* Xã cũ Linh Sơn thuộc thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên; nay là một phần của phường Linh Sơn
* Nhiều ngôi chùa có tên Linh Sơn.

### Trung Quốc
* Huyện Linh Sơn (灵山县) thuộc địa cấp thị Khâm Châu, Quảng Tây, Trung Quốc.

## Khác
* Một tên gọi khác của núi Linh Thứu (, ), thánh địa Phật giáo.
* Tiểu thuyết Linh Sơn của nhà văn Cao Hành Kiện
Antalya

**Antalya** là một thành phố tự trị (*büyük şehir*) của Thổ Nhĩ Kỳ. Thành phố nằm trên bờ biển Địa Trung Hải, phía nam của Thổ Nhĩ Kỳ và là điểm đến du lịch nổi tiếng, được mệnh danh là "Thủ đô du lịch của Thổ Nhĩ Kỳ", thu hút 30% lượng khách quốc tế đến quốc gia này. Đây là thành phố lớn thứ 5 tại Thổ Nhĩ Kỳ với dân số hơn 2,2 triệu người (2014).

## Địa lý
Thành phố nằm ở bờ biển tây nam của Thổ Nhĩ Kỳ, giữa dãy núi Taurus và Địa Trung Hải. Được bao bọc một bên bởi các dãy núi hùng vĩ, thành phố còn có 657&nbsp;km bờ biển với các bãi tắm, cảng và các thành phố cổ, bao gồm cả di sản thế giới Xanthos. Địa hình có đến 77,8% diện tích là núi, 10,2% đồng bằng và 12% địa hình gồ ghề. Nhiều ngọn núi cao từ 2500–3000 m.

### Khí hậu

## Du lịch
### Các thành phố cổ và di tích cổ

Thành phố Pisidia Ariassos 48&nbsp;km dọc theo xa lộ Antalya-Burdur.
* Ở huyện Kumluca: Acaliasos, Cormus, Gagae, Idebessos, and the ancient Lycian city of Olympos,
* Ở huyện Kale: Andriake, Antiphellos, Apallai, Myra, Phellos, Sure
* Ở huyện Üçağız: Apollonia, Hysa, Ilysa, Istloda, Teimiusa
* Ở huyện Finike: Arycanda, Limyra, Melanippe, Trebema, and Lycian rock graves
* Ở huyện Kemer, (southwest of Antalya): Idyros, and the Lycian city of Phaselis
* Ở Side; thị xã, Seleucia (Pamphylia), và đền Athena.
* Nhà thờ Saint Nicholas ở Demre
* Các hang động *Beldibi*, *Damlataş* và *Karain*
* Cổng Hadrian, công sự La Mã. Gần thành phố Aspendos, Perge (trên hai đồi, một thời là kinh đô của Pamphylia) và thành phố Pisidia Termessos.
* Karaburun và Seyamük ở Elmalı
* Kyneai ở Kaş
* Poğla tại Korkuteli
* Silliyon (thị xã Serik), thế kỷ 4 trước CN.
* Simena tại Kekova
* Tlos
* Thành cổ Lycia Xanthos (Kınık)


### Các vườn quốc gia

* Vườn quốc gia Koprulu
* Vườn quốc gia Termessos
* Vườn quốc gia Olympos

### Các địa điểm tự nhiên khác

* Thác nước Manavgat
* Thác nước Kursunlu
* Thác nước Duden
* Đập Oymapinar
* Hẻm núi Köprülü
* Rừng thông Düzler
* Saklikent
* Chimaera

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* All you want to know about Antalya !
Coventry

**Coventry** là một thành phố và là một khu tự quản vùng đô thị ở West Midlands của Anh, Anh quốc. Với dân số 303.475 người vào thời điểm Điều tra dân số năm 2001 (306.000 ước tính năm 2007), Coventry là thành phố lớn thứ 9 ở Anh và lớn thứ 11 ở Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland. Đây là thành phố lớn thứ hai về mặt dân số, sau Birmingham ở miền trung nước Anh. Coventry cách London 95 dặm Anh (153&nbsp;km) về phía Tây Bắc London và cách Birmingham 30&nbsp;km về phía Đông, và đáng chú ý là thành phố cách xa bờ biển nhất trong các thành phố Anh. Thành phố này cũng là thành phố kết nghĩa đầu tiên khi nó thiết lập quan hệ kết nghĩa với thành phố Nga Stalingrad (ngày nay là Volgograd) trong thời kỳ Chiến tranh thế giới thứ hai. Thành phố này cũng kết nghĩa với Dresden, Đức và với 27 thành phố khác trên thế giới.

Coventry nổi tiếng nhất là nơi có Nhà thờ lớn hiện đại được xây sau bị ném bom phá hủy nhà thờ cũ trong thời kỳ Chiến tranh thế giới thứ hai bởi Luftwaffe. Coventry từ đó đã phát triển uy tín quốc tế của mình là một trong những thành phố lớn hòa giải và hòa bình của châu Âu. Coventry cũng nổi bật vì các công ty mô tô Coventry đã đóng góp đáng kể cho ngành mô tô Anh quốc, và cũng do nơi đây có hai trường đại học, Đại học Coventry có trụ sở tại thành phố và Đại học Warwick đóng ở ngoại ô phía Nam. Coventry cũng nổi tiếng về truyền thuyết thế kỷ 11 về Lady Godiva.

Cư dân và những người sinh ra tại thành phố này trong tiếng Anh được gọi là "Coventrian" (hoặc trong tiếng lóng bản địa là "Cov Kids").

## Tham khảo
Sông Svir

**Sông Svir**  (tiếng Nga: Свирь река), một con sông chảy trong tỉnh Leningrad. Chiều dài của nó là 224&nbsp;km, diện tích lưu vực 84,4 nghìn km². Nó chảy từ vịnh Svir của hồ Onega và đổ vào hồ Ladoga. Lưu lượng nước trung bình là khoảng 785 m³/s. Các sông nhánh chính là sông Oyat và sông Pasha đều ở phía tả ngạn và sông Vazhinka (hữu ngạn).

Sau khi Pyotr Đại Đế cho nối liền sông Svir với sông Neva bằng kênh đào Ladoga thì sông này trở thành một phần của tuyến đường thủy Volga-Baltic. Hiện tại trên sông này có 2 nhà máy thủy điện.

Sông này chảy ngang qua tu viện nam Chúa Ba Ngôi Aleksandr-Svirsky, đã từng được chính quyền Xô viết sử dụng làm trại cải tạo lao động Svirlag (một trong những gulag khét tiếng nhất). Khu vực xung quanh con sông này cũng là nơi diễn ra những trận chiến ác liệt trong giai đoạn 1941–1944.

Các thành thị chính ven bờ sông là Podporozhe (), Lodeinoye Pole ().

## Tham khảo
Sông Selizharovka

**Sông Selizharovka** (tiếng Nga: Селижаровка река) là một con sông ở phía tây bắc phần thuộc châu Âu của Nga, chảy trong tỉnh Tver, chi lưu phía tả ngạn của sông Volga. Sông Selizharovka là một trong những chi lưu chính tại thượng nguồn của sông Volga.

Sông này dài 36&nbsp;km, diện tích lưu vực 2.950&nbsp;km², lưu lượng nước trung bình là 20 m³/s.

Chi lưu lớn nhất của nó là sông Tikhvina (tả ngạn). Điểm dân cư lớn nhất dọc bờ sông là làng Selizharovo, trung tâm của huyện Selizharov, tỉnh Tver, cũng tại đây sông Selizharovka đổ vào sông Volga.

Sông Selizharovka chảy từ điểm kết thúc phía tây nam của lạch nước hẹp, sâu và dài của hồ Seliger. Ở thượng nguồn, con sông này rộng khoảng 25–30 m, với dòng chảy nhanh, các bãi đá và các bãi nông trong lòng sông. Hai bờ sông cao, được rừng che phủ.

Xuôi theo dòng chảy thì thung lũng triền sông được mở rộng ra và dòng chảy chậm dần.

Sông Volga tại nơi hợp lưu với Selizharovka chỉ là con sông với bề rộng khoảng 30–40 m, rộng hơn một chút so với Selizharovka.

Sông Selizharovka nổi tiếng đối với những du khách ưa thích du lịch trên sông và câu cá. Trên hai bờ sông có nhiều nhà nghỉ.

## Tham khảo
Sông Sestra (Leningrad)

**Sông Sestra** (tiếng Nga: Сестра; tiếng Phần Lan: Rajajoki; tiếng Thụy Điển: Systerbäck) là một con sông chảy trong tỉnh Leningrad, Nga.

Chiều dài của con sông này là 74&nbsp;km (46 dặm). Diện tích lưu vực của nó là 393&nbsp;km² (152 dặm²). Sông Sestra phát nguyên từ khu vực đầm lầy ven làng Lesnoye, chảy qua mũi đất Karelia. Cho tới đầu thế kỷ 19 nó đã từng đổ vào vịnh Phần Lan. Năm 1817, sau khi người ta xây dựng một đập ngăn nước để phục vụ cho nhu cầu của nhà máy sản xuất vũ khí tại Sestroretsk, thì một phần của con sông này trở thành hồ chứa nước gọi là Sestroretsky Razliv (hồ Razliv) sâu khoảng 2&nbsp;m (6&nbsp;ft) với diện tích 10,6&nbsp;km² (4 dặm²). Kể từ đó, sông Sestra đổ nước vào hồ chứa nước này. Hồ Razliv được ngăn cách với vịnh Phần Lan bằng một dải đụn cát nhân tạo. Lượng nước dư thừa được cho chảy vào vịnh Phần Lan thông qua một kênh đào dài 4,8&nbsp;km (3 dặm). Trong lòng sông có các bãi bồi rời rạc, rộng 10–20 m. Ở đầu nguồn có nhiều chỗ nông còn gần tới cửa sông thì độ sâu đạt tới 2 m

Những ghi chép đầu tiên về sông Sestra có từ ngày 12 tháng 8 năm 1323, khi theo hòa ước Orekhov thì dọc theo sông Sestra là biên giới giữa lãnh địa của công quốc Novgorod và miền duyên hải của vịnh Phần Lan, thuộc sở hữu của Thụy Điển. Sau đó nó là biên giới giữa gubernia Vyborg và gubernia Sankt-Peterburg, còn từ năm 1811 là biên giới phía đông của Đại công quốc Phần Lan trong thành phần của Đế quốc Nga, trong giai đoạn 1920-1940 sau khi ký kết hòa ước Tartu thì nó là biên giới giữa Phần Lan mới giành được độc lập và Nga.

## Xem thêm
* Beloostrov
* Sestroretsk
Sông Sestra (định hướng)

**Sông Sestra** có thể là:
*Sông Sestra (Leningrad): Một con sông nhỏ chảy trong tỉnh Leningrad, Nga.
*Sông Sestra (Dubna): Một con sông nhỏ, chi lưu của sông Dubna, chảy trong tỉnh Moskva, Nga.
*Sông Sestra Lớn: Một con sông nhỏ, chi lưu của sông Lama, chảy trong tỉnh Moskva, Nga.
*Sông Sestra Nhỏ: Một con sông nhỏ, chi lưu của sông Lama, chảy trong tỉnh Moskva, Nga.
Canterbury

**Canterbury**  là một thành phố ở phía đông Kent ở Đông Nam của Anh. Trong tiếng Latin thành phố này được gọi là *Durovernum Cantiacorum*; do thành phố nằm ở giao cắt của 3 tuyến đường từ các cảng *Regulbium* (Reculver), *[[Dubris]]* (Dover) và *Lemanis* (Lympne); và thành phố này nằm ở nơi được gọi là Watling Street. Tường thành của thành phố và một trong những cổng vào thành phố hiện vẫn còn. Canterbury có dân số 42.259 người (2001). Thành phố này cách Luân Đôn 62,8 dặm Anh.

Trung tâm hành chính của thành phố là Tổng giám mục Canterbury, tổng giám mục của toàn Anh, nơi đứng đầu Giáo hội Anh và các nhóm đạo Anglican trên toàn thế giới. Thomas Beckett đã bị giết ở Đại giáo đường Canterbury; Vua Henry IV đã được chôn cất cùng với Edward Hắc Hoàng tử. Ngoài ra, Geoffery Chaucer đã viết Truyện cổ tích Canterbury về những người hành hương và về người dân. 
## Tham khảo
Nottingham

**Nottingham** là một thành phố, chính quyền đơn nhất, và thị xã cấp hạt của Nottinghamshire ở East Midlands của Anh. Trung tâm của Nottingham nằm ở bên sông Leen và giáp giới phía Nam của thành phố theo dòng sông Trent, một con sông chảy từ Stoke đến Humber. Theo điều tra dân số năm 2001, Nottingham có dân số ước tính 275.100 người và ước tăng lên 278.700 năm 2005. Vùng đô thị Nottingham (bao gồm các vùng ngoại ô xung quanh thành phố như Arnold, Carlton, West Bridgford và các thị xã lân cận) có dân số 666.358 (2001). Nottingham là một thành viên của Nhóm các thành phố cốt lõi Anh.

Trung tâm của Nottingham là Quảng trường Chợ Cũ, nơi các khu vực tái phát triển đã được hoàn thành tháng 3 năm 2007. Phần lớn các phố mua sắm chính bao quanh khu quảng trường này.

## Lịch sử

## Chính trị

## Địa lí

## Kiến trúc

## Giáo dục

## Văn hóa

## Thể thao

## Văn hóa

## Dân số

## Thành phố kết nghĩa

*  Ljubljana, Slovenia (1963)
*  Minsk, Belarus (1966)
*  Karlsruhe, Đức (1969)
*  Harare, Zimbabwe (1981)
*  Gent, Bỉ (1985)
*  Ninh Ba, Trung Quốc (2005)
*  Timişoara, România (2008)
*  Krasnodar, Nga (2012)

## Tham khảo
Lancaster, Lancashire

**Thành phố Lancaster** (dân số năm 2002: 133.914) là một khu chính quyền địa phương với tư cách thành phố ở Lancashire, Anh. Thị xã chính của nó là Lancaster, từ đó nó đã được nhận tư cách thành phố. Các thị xã khác trong khu vực này là Morecambe, Heysham, Slyne, và Carnforth.

Thành phố này đã trở thành một county corporate năm 1461; Canterbury đã được chuyển thành một đô thị hạt theo Đạo luật Chính quyền địa phương năm 1888.

## Tham khảo
Nguyễn Văn Tuyết

**Nguyễn Văn Tuyết** có thể là:
*Đô đốc Tuyết, danh tướng nhà Tây Sơn
*Nguyễn Văn Tuyết (chính trị gia), sinh năm 1960, đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 13, 14 tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu, khóa 10, 11, 12 tỉnh Yên Bái
Không quân Việt Nam (định hướng)

**Không quân Việt Nam** có thể là:
*Không quân Nhân dân Việt Nam
*Không lực Việt Nam Cộng hòa
* Không quân Việt Nam (bài hát), sáng tác của nhạc sĩ Văn Cao
Hải quân Việt Nam (định hướng)

**Hải quân Việt Nam** có thể là:
*Quân chủng Hải quân Việt Nam
* Hải quân Việt Nam Cộng hòa
* Hải quân Việt Nam: ca khúc của nhạc sĩ Văn Cao, sáng tác khoảng năm 1945.
Giang Nam (định hướng)

**Giang Nam** có thể chỉ đến:

## Nhân danh
* Nhà thơ Giang Nam (1929–2023), nhà thơ Việt Nam, tác giả bài thơ "Quê hương"

## Địa danh
### Trung Quốc
* Địa danh Giang Nam phía nam Trường Giang.
* Khu Giang Nam thuộc địa cấp thị Nam Ninh, Quảng Tây
* Đạo Giang Nam (nhà Đường), lộ Giang Nam (nhà Tống), tỉnh Giang Nam (nhà Thanh), những đơn vị hành chính trong lịch sử Trung Quốc.

### Hàn Quốc
* Khu Gangnam (강남) thuộc thành phố Seoul.
Sân bay quốc tế Hàm Dương Tây An

**Sân bay quốc tế Hàm Dương Tây An**, tên tiếng Anh là **Xi'an Xianyang International Airport** ()  là một sân bay phục vụ Tây An, Thiểm Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Sân bay nằm trên một khu vực có diện tích 5 km2, là sân bay lớn nhất ở Tây Bắc Trung Quốc. Đây là trung tâm hoạt động của hãng hàng không China Northwest Airlines cho đến khi hãng này được sáp nhập vào China Eastern Airlines vào năm 2002. Hiện tại, sân bay này được kết nối với 79 thành phố nội địa và quốc tế.

## Lịch sử
Trước khi sân bay này được xây dựng, Tây An đã có Sân bay Xiguan Tây An. Năm 1984, Hội đồng Nhà nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa và Ủy ban Quân sự Trung ương đã đề xuất xây một sân bay dân sự lớn tại Hàm Dương. Giai đoạn 1 của sân bay này bắt đầu xây dựng từ tháng 8 năm 1987, và hoàn thành vào ngày 1 tháng 9 năm 1991. Sân bay Xiguan Tây An đã được đóng cửa vào lúc đó. Giai đoạn 2 bắt đầu vào tháng 8 năm 2000, và hoàn thành vào ngày 16 tháng 9 năm 2003.
Sân bay quốc tế Hàm Dương Tây An là sân bay lớn thứ chín của Trung Quốc; nằm ở thành phố Hàm Dương, tỉnh Thiểm Tây, ở Trương trấn, có cự ly 47&nbsp;km từ trung tâm của Tây An, cách thành phố Hàm Dương 13&nbsp;km. 
## Các hãng hàng không và các điểm đến
Các hãng sau đây có dịch vụ theo lịch trình đến sân bay này:

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Shaanxi Airport Management Corporation 
* Xi'an Xiangyang International Aviation Limited 
*
Châu Hướng đạo

**Châu Hướng đạo** (tiếng Anh ở Hoa Kỳ, Canada là **Scout Council** và Vương quốc Anh là **Scout County** hay **Scout Area**) là một phân cấp hành chánh của một tổ chức Hướng đạo quốc gia, trên Đạo Hướng đạo (*Scout District*). Tại các quốc gia nhỏ hay ít người thì địa giới hành chánh của Châu Hướng đạo gần như là địa giới của tỉnh, thành phố lớn, tiểu bang hay tỉnh bang ví dụ như ở Canada (ít người) và là phân cấp đầu tiên của tổ chức Hướng đạo quốc gia đó. Quốc gia lớn và đông dân như Hoa Kỳ thì Châu là phân cấp hành chánh thứ hai, sau phân cấp Vùng Hướng đạo (*Scout Region*).

## Hướng đạo Việt Nam
Châu là phân cấp hành chánh thứ nhất của Hội Hướng đạo Việt Nam (trước năm 1975). Ở hải ngoại, Hướng đạo Việt Nam hoạt động dưới hình thức thỏa hiệp với các hội Hướng đạo sở tại nên không có cấp Châu. Trong nước hiện nay có một Châu được biết đến là Châu Sài Gòn ở Thành phố Hồ Chí Minh, châu Gia Định gồm: Đạo Phiên An, Đạo Cửu Long .

Trước năm 1975 có các phân cấp hành chánh châu như sau (cần được bổ sung): 
***Châu Gia Định**: gồm các Đạo Đông Thành, Phiên An, và Tam Bình
***Châu Sài Gòn**: gồm các Đạo Biển Đông, Diên Hồng, Hải Long, Hoa Lư, Tây Hồ, Cửu Long, Tân Bình, Hải Long, Kỳ Hoà, Thủ Đô, Tân Hiệp.

## Hoa Kỳ
Hội Nam Hướng đạo Mỹ hiện tại có 308 châu đã được tổ chức hoàn thiện để quản lý các chương trình của Hội Nam Hướng đạo Mỹ trong các khu vực địa lý được ấn định (có phạm vi từ một thành phố đơn độc đến một vùng rộng lớn bao gồm toàn bộ một tiểu bang hay hơn nữa).

Hội Nam Hướng đạo Mỹ cũng có mở hai châu dành cho các Hướng đạo sinh sống tại hải ngoại, phần lớn là tại các căn cứ quân sự tại châu Á và châu Âu. Châu Liên Đại Tây Dương có tổng hành dinh tại Đức phục vụ các Hướng đạo sinh Mỹ tại phần nhiều của châu Âu, và châu Viễn Đông có tổng hành dinh tại Nhật Bản phục vụ các quốc gia trong phía tây Thái Bình Dương.

Châu Aloha tại Hawaii cũng phục vụ các đơn vị của Hội Nam Hướng đạo Mỹ tại các lãnh thổ của Mỹ: Samoa thuộc Mỹ, Guam, Quần đảo Bắc Mariana và tại các quốc gia có chủ quyền: Liên bang Micronesia, Quần đảo Marshall và Palau.

## Canada
Hội Hướng đạo Canada được phân cấp thành hai mươi Châu Hướng đạo, mỗi Châu đại diện cho cả một tỉnh bang hoặc một phần lớn của tỉnh bang. Ủy viên Hành chánh bổ nhiệm một Ủy viên Châu để lãnh đạo mỗi châu.

## Vương quốc Anh
**Châu Hướng đạo** tại Vương quốc Anh được gọi bằng tiếng Anh là *Scout County* ở Anh và Bắc Ireland hay là *Scout Area* ở Wales và Scotland. Hiện tại có khoảng 114 Châu tại Vương quốc Anh. Các Châu này có trách nhiệm cung cấp các chương trình và hỗ trợ cho các Đạo Hướng đạo thành viên của mình.

Châu được chia thành các Đạo. Mỗi một Châu trung bình có khoảng mười Đạo và khoảng 3.900 thành viên (trong đó có 3.150 dưới 18).

## Xem thêm

*Đạo Hướng đạo
*Liên đoàn Hướng đạo

## Tham khảo
Quốc lộ 27C

**Quốc lộ 27C** (còn được biết đến với tên cũ là **Đường tỉnh 652** thuộc tỉnh Khánh Hòa và **Đường tỉnh 723** thuộc tỉnh Lâm Đồng) là tên gọi của con đường nối thành phố Nha Trang tỉnh Khánh Hòa với thành phố Đà Lạt tỉnh Lâm Đồng của Việt Nam. Quốc lộ 27C nối từ đường Quốc lộ 1 đi qua Diên Khánh, Khánh Hòa và kết thúc tại đường Quốc lộ 20, liên thông vùng biển miền Trung với cao nguyên Lâm Viên, nên được mệnh danh là *Con đường nối *'Biển và Hoa**''.

Quốc lộ 27C được khởi công ngày 20 tháng 4 năm 2004, dài 121&nbsp;km. Đường đi từ [[Đà Lạt]] đến huyện [[Lạc Dương]] rồi huyện [[Khánh Vĩnh]] và [[Diên Khánh]] của tỉnh [[Khánh Hòa]]. Đoạn qua [[đèo Khánh Lê]] cao 1700 mét, dài 33&nbsp;km là đèo dài nhất Việt Nam (sau [[đèo Pha Đin]] dài 32&nbsp;km). Đường đi qua nhiều đồi núi hiểm trở, với nhiều khúc cua gấp, vách đá cao và vực sâu đến 300m tạo nên phong cảnh hùng vĩ hai bên. Tuyến đường này còn đi ngang qua [[Vườn quốc gia Bidoup Núi Bà]] - vườn quốc gia có tài nguyên sinh học đa dạng bậc nhất tại Việt Nam. 
Du khách sẽ có cảm giác lạ lẫm khi được tắm mình trong làn sương mờ mờ ảo ảo. Ở đây mỗi sáng ra, đến tám giờ mù sương vẫn còn bao phủ. Và chiều lại, khoảng ba, bốn giờ chiều trở đi, những "thung lũng mù sương" phiêu bạt đó lại sà xuống con đường.

Ngày 24/7/2007 chính thức hoàn thành giai đoạn 1 của tuyến đường. Đoạn từ Đà Lạt đến Lạc Dương hiện vẫn còn chưa thi công xong.
Trong tương lai đây là sẽ là tuyến đường quan trọng và có ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế - xã hội của hai tỉnh Lâm Đồng và Khánh Hòa. Ngoài ra tuyến đường này còn thu hút nhiều du khách đến với vùng Cao nguyên. Đó là sẽ là điều kiện thuận lợi để phát huy những tiềm năng du lịch của vùng cao nguyên - vùng biển nói chung và [[Khánh Hòa]] - [[Lâm Đồng]] nói riêng.

Tháng 6 năm [[2015]], hai Đường tỉnh 652 và Đường tỉnh 723 được nâng cấp lên đường [[quốc lộ]] với tên gọi mới là **Quốc lộ 27C''', hiện nay toàn bộ các cột km trên tuyến đường thuộc địa phận cả hai tỉnh đã được đổi tên và màu sắc cột đúng với quy chuẩn của quốc lộ.

Ngày 10/2/2018, tỉnh Khánh Hòa cho thông xe đường Võ Nguyên Giáp với chiều dài 10&nbsp;km, lộ giới 60 m và nối điểm đầu của đường Quốc lộ 27C với trung tâm thành phố Nha Trang. Các phương tiện không còn phải đi vòng sang TT. Diên Khánh để vào trung tâm thành phố, từ đó rút ngắn thời gian di chuyển, giảm ùn tắc và tai nạn giao thông.

## Tham khảo
Hans Lippershey

**Hans Lippershey** (1570–tháng 9 năm 1619) là một nhà chế tạo thấu kính người Hà Lan.

Ông được sinh ra ở Wesel, phía Tây nước Đức. Ông đã định cư ở Middelburg của Hà Lan, kết hôn năm 1594, và trở thành một công dân của nước này năm 1602. Ông vẫn ở Middelburg cho đến khi mất.

Ông được công nhận là người tạo ra và phổ biến thiết kế cho kính thiên văn thực dụng đầu tiên. Các loại kính thiên văn thô và kính thiên văn nhỏ có thể đã được tạo ra sớm hơn nhiều nhưng người ta tin chính Lippershey là người đầu tiên nộp đơn xin cấp bằng sáng chế cho thiết kế của mình (đánh bại Jacob Metius chỉ bằng một vài tuần), và chế tạo chúng để sử dụng rộng rãi năm 1608. Ông đã không được nhận bằng sáng chế nhưng đã được chính phủ Hà Lan ban thưởng hậu hĩnh cho những bản thiết kế của mình.

*Kính viễn cảnh Hà Lan* là kính thiên văn do Lippershey sáng chế chỉ có thể nhìn xa hơn 3 lần so với nhìn bằng mắt thường.
Một câu chuyện đằng sau sự sáng tạo ra kính thiên văn này cho rằng có hai đứa trẻ đang chơi với thấu kính trong cửa hàng của ông. Chúng đã phát hiện ra rằng các bức ảnh được nhìn qua hai thấu kính đặt thẳng hàng nhau thì rõ hơn. Lippershey đã được truyền cảm hững từ hiện tượng này và đã tạo ra một thiết bị rất giống với kính thiên văn ngày nay.
 
Miệng núi lửa Lippershey, trên Mặt Trăng, được đặt tên theo tên ông.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Molecular Expressions: Science, Optics and You - Timeline - Hans Lippershey

## Nguồn
* Daniel J. Boorstin, *The Discoverers* (New York: Random House, 1983), 315.
* Molecular Expressions: Science, Optics and You - Timeline - Hans Lippershey
Evangelista Torricelli

**Evangelista Torricelli** () (15 tháng 10 năm 1608 – 25 tháng 10 năm 1647) là nhà vật lý, nhà toán học người Ý, nổi tiếng với phát minh ra phong vũ biểu.
## Sự nghiệp
Sau khi đạt được kết quả tối ưu ở trường dòng Faenza, Torricelli đến Roma để theo học các môn khoa học ở trường đại học Sapienza. Tại đây, ông là học trò của Galileo Galilei, ông đã biên soạn một tiểu luận cho rằng, chuyển động của một vật ném xiên là một đường parabol.

Năm 1641, ông tới Florence khi được nhận làm thư ký kiêm trợ lý cho Galilei lúc bấy giờ đã bị mù. Sau cái chết của Galilei, Torricelli được bổ nhiệm là Giáo sư toán ở Florence. 
Năm 1644, ông lấy ống thủy tinh có bịt kín một đầu, dài 1 mét, sau khi đổ đầy thủy ngân, dùng ngón tay bịt chặt đầu hở ống, cho vào chậu chứa đầy thủy ngân. Cột thủy ngân trong ống cao khoảng 76 centimet tính từ mặt thủy ngân trong chậu.

Tài năng toán học của ông còn thể hiện ở việc nghiên cứu đường cong cycloid, tức là một đường cong tạo bởi một điểm trên bán kính của một vòng chuyển động.

## Tác phẩm chọn lọc
Những bản thảo của ông được bảo quản tại Florence, Italia. Các tác phẩm sau đây đã xuất hiện bằng bản in:

* *Trattato del moto*, Florence, trước 1641
* *Opera geometrica*, Florence, 1644
* *Lezioni accademiche*, Florence, in năm 1715
* *Esperienza dell'argento vivo*, in lại, Berlin, 1897

## Xem thêm
* Phương trình Torricelli
* Định luật Torricelli
* Điểm Fermat/Torricelli
* Gabriel's horn

## Liên kết ngoài
* Article on Torricelli at MacTutor 
* University of Florence article 

## Tham khảo

* Weil, André, *Prehistory of the Zeta-Function*, in Number Theory, Trace Formulas and Discrete Groups, Aubert, Bombieri and Goldfeld, eds., Academic Press, 1989
* de Gandt, *l'oeuvre de Torricelli*, Les Belles Lettres, 1987
Peter Henlein

**Peter Henlein** (1479/1480 – tháng 8 năm 1542), người Nürnberg, được xem là người sáng chế ra đồng hồ đeo tay. Ông cũng là một người thợ đồng hồ và đã sáng chế ra dây cót đồng hồ.

## Tham khảo

*Jürgen Abeler: *In Sachen Peter Henlein*. Wuppertaler Uhrenmuseum, Wuppertal 1980
*Maren Winter: *Der Stundensammler*. Wilhelm Heyne Verlag, München 2004 (Roman), ISBN 3-453-40146-8,1510:

## Liên kết ngoài
* Thong6 tin thêm
Otto von Guericke

**Otto von Guericke** (viết theo đầu tiên *Gericke*) [] (20 tháng 11 năm 1602 – 11 tháng 5 năm 1686 (lịch Julia); 30 tháng 11 năm 1602 – 21 tháng 5 năm 1686 (lịch Gregoria)) là một nhà khoa học, nhà phát minh và là nhà chính trị người Đức. Thành tựu khoa học chính của ông là việc thiết lập vật lý học chân không.

## Tiểu sử
Guericke được sinh ra tại Magdeburg, Đức. Ông đã là thị trưởng của Magdeburg từ năm 1646 đến năm 1676. Ông đã là một người rất ưu tú và đã được nhà vua hiệp sĩ.
### Áp suất không khí và Chân không
## Các tài liệu

(Tất cả các cuốn sách này bằng tiếng Đức)

* *Die Welt im leeren Raum.*
** Otto von Guericke 1602-1686., Ausstellungskatalog, 2002.,
** ISBN 3-422-06374-9
* *Otto von Guericke.*
** Schneider, Ditmar: Ein Leben für die Alte Stadt Magdeburg. 2002,
** ISBN 3-519-25153-1
* *Neue 'Magdeburgische' Versuche über den leeren Raum *
** Otto von Guericke,
** Reihe Ostwalds Klassiker, Bd. 59: Übersetzung von Guerickes *"Experimenta nova Magdeburgica de vacuo spatio"*, 1672. (Magdeburger Halbkugeln) 1996,
** ISBN 3-8171-3059-7
* *Guericke, Otto von*: Gesamtausgabe, 24 Bde.
** Bd.2/1/1 Guericke, Otto von: Otto von Guerickes Neue (so genannte) Magdeburger Versuche über den leeren Raum. Ottonis de Guericke Experimenta Nova (ut vocantur) Magdeburgica de Vacuo Spatio. Faksimile d. latein. Ausg., 1672. 2002.
** ISBN 3-89923-015-9,

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* The complete text of ''Experimenta nova (ut vocantur) magdeburgica de vacuo spatio primùm 
* http://www.desy.de/expo2000/deutsch/dhtmlbrowser/webthemen/04_vakuum/ottovonguericke_druck.htm 
** Short Biography
* http://www.volksstimme.de/guericke/default.asp?column=introduktion 
* http://www.gym-guericke.bildung-lsa.de/ottoabout.htm 
** Extensive pages on the Guericke Year in Magdeburg
* http://www.deutsches-museum-bonn.de/ausstellungen/meisterwerke/halbkugeln/default.html 
** The famous half-spheres
* http://video.uni-magdeburg.de/film.php?Kennz=8 
** Otto of Guericke and Magdeburg hemisphere video
* http://www.mdcc-fun.de/rhythm.university/otto.gericke.video.translation.introduction.html 
** English video translation
Jethro Tull (nhà nông học)

**Jethro Tull** sinh tháng 3 năm 1672 ở Basildon, Berkshire; mất 21 tháng 2 năm 1741 ở Shalbourne, Berkshire (ngày nay là Wiltshire)) là một người tiên phong nông nghiệp Anh trong thời kỳ Cách mạng công nghiệp và Cách mạng nông nghiệp.

## Tiểu sử
Tull được sinh ra tại Basildon, Berkshire trong gia đình của Dorothy Buckridge và Jethro Tull. Cậu được học tại St John's College, Oxford và Gray's Inn. Chịu ảnh hưởng của thời kỳ Khai sáng ban đầu, ông được xem như một trong những người đề xướng một phương pháp khoa học (và đặc biệt là chủ nghĩa kinh nghiệm) đối với ngành nông nghiệp. Ông đã giúp chuyển đổi các phương cách canh tác bằng cách phát minh hoặc cải tiến một số dụng cụ, trong đó nổi bật nhất là máy gieo hạt do ông sáng chế ra năm 1701 khi đang sinh sống ở Crowmarsh Gifford. Trước khi có máy này, hạt giống được rải lên mặt đất để hạt nảy mầm (hoặc không thể nảy mầm). Máy gieo hạt thì lại tạo ra lỗ có hàng lối, tra hạt giống vào đó và lấp lại ba hàng một lần. Máy này đã giúp tăng tỷ lệ nảy mầm và năng suất (lên đến 8 lần).

## Các phương pháp và sáng chế

## Di sản

## Xem thêm
* Khoa học nông nghiệp
* Cách mạng nông nghiệp Anh quốc
* Tillage

## Ghi chú

## Liên kết ngoài
* Royal Berkshire History: Jethro Tull
* BBC History: Jethro Tull (1674–1741)
Thomas Newcomen

**Thomas Newcomen** (sinh 28 tháng 2 năm 1663; mất 5 tháng 8 năm 1729) là một người bán đồ sắt theo có tôn giáo thế tục Baptist. Ông được sinh ra tại Dartmouth, Devon, Anh, gần một phần của hạt nổi tiếng về nghề khai thác thiếc. Lũ lụt là một vấn đề lớn, làm giới hạn chiều sâu của mỏ khai thác. Newcomen đã hoàn thiện máy hơi nước sử dụng làm bơm nước, gọi là máy hơi nước Newcomen. Do đó, ông thường được xem là một người cha đẻ của cuộc Cách mạng công nghiệp. Thành tựu lớn nhất của Newcomen là máy hơi nước, phát minh năm 1712, kết hợp ý tưởng của Thomas Savery và Denis Papin.

## Đọc thêm
1. L. T. C. Rolt and J. S. Allen, *The Steam Engine of Thomas Newcomen* (Landmark Publishing, Ashbourne 1997).

2. John Kanefsky and John Robey, "Steam Engines in 18th-Century Britain: A Quantitative Assessment", Technology and Culture, 21 (1980), 161-186

3. A.E. Musson and Eric Robinson, "Science and Technology in the Industrial Revolution" (Manchester University Press, 1969), esp. chapter XII

## Tham khảo
Daniel Gabriel Fahrenheit

**Daniel Gabriel Fahrenheit** (24 tháng 5 năm 1686 - 16 tháng 9 năm 1736). Ông là một nhà vật lý, kĩ sư người Đức. Ông được biết đến hơn cả nhờ phát minh ra nhiệt kế bằng thủy ngân vào năm 1714 và phát triển thang đo nhiệt độ mang tên ông.

## Thân thế
Daniel Gabriel Fahrenheit sinh năm 1686 Fahrenheit sinh ra ở **Gdańsk (**tên trước kia bằng tiếng Đức là **Danzig**, là một thành phố bên bờ biển Baltic, thuộc miền bắc Ba Lan) trong một gia đinh có truyền thống kinh doanh nổi tiếng.

## Sự nghiệp nghiên cứu
Sau khi cha mẹ qua đời, ông chuyển sang sinh sống ở Hà Lan. Từ năm 1717, ông định cư ở Den Haag. Từ năm 1718, giảng dạy môn hóa học ở Amsterdam, và năm 1724 được công nhận là thành viên của Hội Hoàng Gia Anh ở London. Ông kinh doanh bằng nghề chế tạo nhiệt kế, áp suất kế và thước đo độ cao. Năm 1725, ông công bố thang độ Fahrenheit dựa vào các nghiên cứu về hiện tương đông lạnh của nước do chính ông công bố năm 1721. Ông cũng là người phát hiện ra sự liên quan của áp suất đến nhiệt độ sôi của nước. Ông đã phát triển nhiệt kế để đo nhiệt độ. Ban đầu ông dùng rượu để đổ vào nhiệt kế nhưng sau đó thay bằng thủy ngân để cho kết quả tốt hơn. Tên của ông đã được đặt cho thang độ Fahrenheit (độ F).
## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* 
* Letter from Daniel Gabriel Fahrenheit (scan) to Carl Linnaeus, ngày 7 tháng 5 năm 1736 n.s., http://linnaeus.c18.net/Letters/display_txt.php?id_letter=L0112 
* 
*Fahrenheit's papers in the Royal Society Publishing 
*
Edmund Halley

**Edmond Halley** FRS (đôi khi gọi là "Edmund"; ) (8 tháng 11 năm 1656 – 14 tháng 1 năm 1742) là một nhà thiên văn địa vật lý, nhà địa vật lý, nhà toán học, nhà khí tượng học, và nhà vật lý học người Anh.

## Tiểu sử và nghề nghiệp
Halley được sinh ra ở Haggerston, Luân Đôn, là con trai của một người nấu xà phòng giàu có. Lúc còn trẻ con, Halley rất ưa thích đến toán học. Cậu bé đã học tại St Paul's School, và sau đó, từ năm 1673, học tại The Queen's College, Oxford. Lúc còn là sinh viên, Halley đã được xuất bản các bài về hệ mặt trời và vệt đen mặt trời.

Khi rời Oxford năm 1676, Halley đã thăm đảo phía Nam Đại Tây Dương St. Helena với phát minh về việc nghiên cứu các ngôi sao từ Nam Bán Cầu. Ông đã trở về Anh tháng 11 năm 1678. Trong năm sau, ông đã đến Danzig (Gdańsk) và ở lại cùng với nhà thiên văn học Johannes Hevelius, nơi ông quan sát vào kiểm chứng các kết quả của Hevelius. Do Hevelius không sử dụng kính thiên văn, các quan sát của ông đã bị Hooke nghi ngờ. Cùng năm đó, Halley đã xuất bản *Catalogus Stellarum Australium* bao gồm các chi tiết của 341 ngôi sao phía Nam. Những bổ sung này cho các bản đồ sao ngày nay đã khiến ông được so sánh với Tycho Brahe. Halley được trao bằng thạc sĩ tại Oxford và được bầu làm một hội viên của Hội Hoàng gia.

## Tham khảo
Vườn quốc gia Ba Vì

**Vườn quốc gia Ba Vì** là một vườn quốc gia ở Việt Nam, được thành lập năm 1991 theo quyết định số 17-CT ngày 16 tháng 1 năm 1991 của Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Việt Nam.

## Vị trí địa lý
Vườn quốc gia Ba Vì nằm trên khu vực dãy núi Ba Vì thuộc huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội và thành phố Hòa Bình, tỉnh Hòa Bình với diện tích 10.814,6 ha, cách Sơn Tây, Hà Nội 15&nbsp;km và cách trung tâm Hà Nội 50&nbsp;km về phía tây.

Từ đầu thế kỉ 20, Ba Vì đã là địa danh nổi tiếng nhờ sự đa dạng của các hệ sinh thái và có phong cảnh đẹp, khí hậu mát mẻ. Vườn quốc gia này nằm trong dãy núi cao chạy dọc theo hướng đông bắc-tây nam với đỉnh Vua cao 1.296 m, đỉnh Tản Viên cao 1.227m, đỉnh Ngọc Hoa cao 1.131 m.

Khu vực Vườn quốc gia Ba Vì hiện nay là một ngọn núi lửa cổ, lần hoạt động gần nhất cách đây gần 200 triệu năm.

## Động-thực vật

Về động vật, có 45 loài thú, 115 loài chim, 61 loài bò sát và 27 loài ếch nhái, trong đó có nhiều loài quý hiếm có tên trong Sách đỏ Việt Nam và thế giới như gà lôi trắng, khỉ, báo, gấu, sóc bay, v.v. Hiện tại, người ta đã biết trên 1.000 loài thực vật, trong số đó có khoảng 200 loài cây dược liệu, nhiều loài quý như bách xanh, thông, dẻ, lát hoa.

## Tiêu cực
Ngày ngày 29 tháng 2 năm 2016, Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Cao Đức Phát đã chỉ đạo đình chỉ xây dựng công trình khu nghỉ dưỡng Le Mont Bavi Resort & Spa tại Vườn quốc gia Ba Vì (Hà Nội), yêu cầu Tổng cục Lâm nghiệp thành lập ngay đoàn thanh tra, làm rõ vi phạm tại công trình resort. Công trình Le Mont Bavi Resort & Spa do Công ty TNHH Phát triển công nghệ (CFTD) làm chủ đầu tư tọa lạc ở độ cao 600 m (cốt 600) giữa VQG Ba Vì. Đây là khu nghỉ dưỡng 4 sao bề thế với hàng chục khách sạn, biệt thự, bể bơi... đã gần như hoàn tất và đưa vào sử dụng. Theo báo Tuổi Trẻ, ban giám đốc Vườn quốc gia Ba Vì (thuộc Bộ NN&PTNT) đã nhận của Công ty TNHH Phát triển công nghệ 8 tỉ đồng và giao 53ha đất rừng cho doanh nghiệp xây dựng khu resort này với thời hạn 50 năm.

Ngoài khu nghỉ dưỡng Le Mont Ba Vì Resort & Spa trong Vườn Quốc gia Ba Vì, Khu nghỉ dưỡng Điền Viên Thôn (xã Yên Bài, huyện Ba Vì) với 59 biệt thự vừa bị Sở Xây dựng Hà Nội thanh tra, trách nhiệm thuộc UBND huyện Ba Vì, Chủ tịch UBND xã Yên Bài, và các phòng, ban chuyên môn của huyện.

Ngoài ra còn hai khu biệt thự cũng được xây dựng, một tại đồi Đá Bạc, xã Yên Bài (27 căn), một tại thôn Bơn, xã Vân Hòa (25 căn), huyện Ba Vì cũng được phát hiện xây không phép ngay từ năm 2013. 

Ngày 29/7, ông Cao Chí Công, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Lâm nghiệp, cho hay, đã có kết luận của vụ việc này, nhưng chưa thể công bố. Hiện dự thảo đang gửi Ban cán sự Đảng (Bộ NNPTNT) xin ý kiến.

## Hình ảnh

Image:Vuon_QG_Ba_Vi.JPG|Ba đỉnh núi cao nhất trong dãy núi Ba Vì: núi Vua (1,296 m) núi Tản Viên (1,226 m) và Ngọc Hoa (1,120 m).
Image:Vuon_QG_Ba_Vi_(Thach thao & Xuong rong).JPG|Vườn ươm thạch thảo và xương rồng trong Vườn quốc gia Ba Vì
Image:Vuon_QG_Ba_Vi_(monkey).JPG|Khỉ thả rông trong vườn quốc gia Ba Vì

File:KhoangXanh_-_Be_khoang_nong_19.JPG
File:Ba-Vi5-Vietnam.jpg


## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Website chính thức
* Giới thiệu Vườn quốc gia Ba Vì 
* G+ và Google map vườn quốc gia Ba Vì
*