open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Trận Vittorio Veneto

**Trận Vittorio Veneto** là trận đánh diễn ra từ ngày 24 tháng 10 đến ngày 3 tháng 11 năm 1918 giữa Ý và Đế quốc Áo-Hung tại Vittorio Veneto trong Chiến tranh thế giới thứ nhất. Đây cũng là trận đánh cuối cùng của mặt trận Ý trong đệ nhất thế chiến với thắng lợi thuộc về Ý và sau thất bại ở trận này, ngày 3 tháng 11 năm 1918, Đế quốc Áo-Hung đã đầu hàng các nước phe Hiệp ước và chẳng lâu sau đó Đế quốc Áo-Hung cũng tan rã vào ngày 16 tháng 11 năm 1918.

## Hoàn cảnh dẫn đến trận đánh
Trong trận Caporetto từ ngày 24 tháng 10 đến ngày 9 tháng 11 năm 1917 tại Kobarid, Quân đội Ý thảm bại và mất 300 000 người. Thất bại này đã khiến quân đội Italia phải tổ chức rút lui và dẫn đến sự thay đổi tổng tư lệnh, tướng Armando Diaz lên thay tướng Luigi Cadorna. Tướng Diaz ngay lập tức tổ chức lại quân đội, chặn lại các đợt tấn công của quân đội Áo-Hung và ổn định lại phòng tuyến sông Piave. Chiến thắng của quân đội Ý trong trận sông Piave vào tháng 6 năm 1918 lấy lại hi vọng cho họ về chiến thắng cuối cùng tại chiến trường Ý. Đến tháng 7 năm 1918, quân Đức đã suy kiệt ở mặt trận phía Tây và không còn đủ sức giúp đỡ đồng minh Áo-Hung nên quân đội Ý quyết định tổ chức 1 cuộc tổng tấn công lớn cuối cùng để đánh bại hoàn toàn Đế quốc Áo-Hung.

## Diễn biến
Ngày 23 tháng 10 năm 1918, quân đội Ý do tướng Armando Diaz chỉ huy có sự trợ giúp của liên quân Anh-Pháp-Mỹ tổ chức cuộc phản công cuối cùng ở mặt trận Ý.

Sau khi vượt sông Piave, quân đội Italia đã nhanh chóng chiếm lấy Vittorio ("Veneto" được đưa thêm vào địa danh này năm 1925) rồi tiến lên chiếm Trento, chặn đường rút lui của quân Áo. Tướng Graziani của tập đoàn quân 11 Ý cho quân tiến lên với sự yểm trợ của tập đoàn quân số 9. Ngày 30 tháng 10 năm 1918, quân đội Áo-Hung đã bị chia làm hai và đứng trước nguy cơ bị tiêu diệt hoàn toàn.

## Kết quả
Đến ngày 3 tháng 11 năm 1918 khi Đế quốc Áo-Hung đầu hàng các nước phe Hiệp ước thì trận Vittorio Veneto cũng kết thúc. Kết quả cuối cùng là Áo-Hung tổn thất 300.000 người và từ 300.000 đến 500.000 người bị bắt làm tù binh (50.000 vào ngày 31 tháng 10, 100.000 vào ngày 1 tháng 11, 428.000 vào ngày 4 tháng 11). Ý mất 38.000 người, phía liên quân tỏn thất 145 lính Pháp và 374 lính Anh.

Trận đánh này cũng đánh dấu sự kết thúc của mặt trận Ý trong Chiến tranh thế giới thứ nhất cũng như sự tan rã của Đế quốc Áo-Hung. Nhiều phần lãnh thổ của đế quốc này đã tuyên bố độc lập, ngay cả trước khi Áo-Hung tuyên bố đầu hàng. Sự đầu hàng của đồng minh chính trong cuộc chiến cũng khiến cho đế quốc Đức không thể tiếp tục chiến tranh. Ngày 11 tháng 11, đế quốc Đức đã chính thức đầu hàng khi trước đó hoàng đế Đức Wilhelm II đã phải thoái vị và chạy sang Hà Lan vào thời điểm cách mạng Đức bùng nổ.

## Chú thích
Mangaldoi

**Mangaldoi** là một thành phố và là nơi đặt ban đô thị (*municipal board*) của quận Darrang thuộc bang Assam, Ấn Độ.

## Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Mangaldoi có dân số 23.854 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Mangaldoi có tỷ lệ 81% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 85%, và tỷ lệ cho phái nữ là 76%. Tại Mangaldoi, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

## Tham khảo
Mangalore

**Mangalore** (Tulu:ಕುಡ್ಲ **Kudla**) là một thành phố và là nơi đặt hội đồng thành phố (*municipal corporation*) của quận Dakshina Kannada thuộc bang Karnataka, Ấn Độ.
Đây là thành phố cảng chính của bang Karnataka. Thành phố có tên gọi là **Kudla** trong tiếng Tulu, Mangaluru trong tiếng Kannada, Maikāla trong tiếng Beary, Kodial trong tiếng Canarese Konkani và Mangalapuram trong tiếng Malayalam. Thành phố có khoảng cách khoảng 371&nbsp;km về phía tây thủ phủ bang Bangalore. Mangalore nằm giữa biển Ả Rập và các dãy núi Tây Ghat, và là trụ sở hành chính của quận Dakshina Kannada (tên cũ Nam Canara) ở tây nam Karnataka. Với những bãi biển nguyên sơ, đường giao thông rộng và các địa phương bình tĩnh, Mangalore được xếp là thành phố sạch thứ 8 của Ấn Độ và thứ hai của bang Karnataka. Mangalore cũng là thành phố ít ô nhiễm thứ nhì Ấn Độ và thứ nhất ở Karnataka theo CPCB. 
## Địa lý
Mangalore có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 45&nbsp;mét (147&nbsp;feet).
### Khí hậu



## Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Mangalore có dân số 398.745 người. Phái nam chiếm 50% tổng số dân và phái nữ chiếm 50%. Mangalore có tỷ lệ 83% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 86%, và tỷ lệ cho phái nữ là 79%. Tại Mangalore, 9% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

## Tham khảo
Mangawan

**Mangawan** là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Rewa thuộc bang Madhya Pradesh, Ấn Độ.

## Địa lý
Mangawan có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 305&nbsp;mét (1000&nbsp;feet).

## Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Mangawan có dân số 11.556 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Mangawan có tỷ lệ 57% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 68%, và tỷ lệ cho phái nữ là 45%. Tại Mangawan, 18% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

## Tham khảo
Clocky

**Clocky** là một loại đồng hồ báo thức có trang bị bánh xe, cho phép nó chạy trốn để bắt người dùng phải thức dậy để tìm nó. Gauri Nanda tạo ra nó trong một lớp thiết kế công nghiệp khi còn là một học viên cao học ở MIT Media Lab. Clocky đã được Giải Ig Nobel về kinh tế năm 2005. Sau khi tốt nghiệp thạc sĩ ở MIT, Nanda thành lập công ty Nanda Home để thương mại hóa Clocky và một số sản phẩm tiêu dùng khác.

## Lịch sử
Phiên bản đầu tiên được làm trong 3 ngày và được bọc nhung để trông giống như một con thú cưng. Sau lớp thiết kế nói trên Nanda không định phát triển chiếc đồng hồ này thêm tuy nhiên, vài tháng sau khi thông tin về nó được đăng tải trên trang web của Media Lab, nó nhanh chóng được biết đến khắp Internet qua các blog công nghệ như Gizmodo, Engadget và BoingBoing. Sau 2 tuần chiếc đồng hồ đã trở thành một hiện tượng trên Internet và Nanda được mời giới thiệu về nó trên Good Morning America.

Nanda đã đăng ký bằng sáng chế cho Clocky và sau khi tốt nghiệp, với sự ủng hộ của gia đình, Nanda thành lập Nanda Home và thương mại hóa Clocky. Phiên bản hiện tại không được bọc nhung nhưng vẫn có hình dạng gần giống một con thú. Nó đã được chuyển giao để sản xuất ở Hồng Kông. Tính đến tháng 8 năm 2007 đã có 35.000 Clocky được bán.

## Hoạt động
Clocky được dùng như một đồng hồ báo thức thông thường. Tuy nhiên, sau lần thứ 2 người dùng tắt chuông, Clocky tự di chuyển đi chỗ khác. Một bộ vi xử lý điều khiển chiếc đồng hồ di chuyển với vận tốc ngẫu nhiên, theo một hướng ngẫu nhiên và vòng quanh các vật cản; các bánh xe lớn của nó trên thiết bị chống sốc, kéo dài cao hơn cả phần đỉnh của nó giúp bảo vệ nó khỏi các va chạm nếu nó rơi xuống khỏi bàn. Thiết bị chỉ báo thức lần nữa khi đã trốn khỏi người sử dụng. Lúc này người dùng phải tìm xem nó ở đâu và có thể phải ra khỏi giường để tắt chuông. Lúc này người dùng đã bị buộc phải tỉnh ngủ.

## Tham khảo

 
## Liên kết ngoài
* nandahome.com - Công ty của Nanda
Caslano

**Caslano** là một xã thuộc huyện Lugano, bang Ticino, gần biên giới với Ý.

Vào mùa hè, Caslano là một điểm đến rất hấp dẫn khách du lịch với những ngôi làng truền thống, đầm hồ (hồ Lugano) và thời tiết ôn hòa, lý tưởng.

*Dân số (Tháng 12, 2004): 3731
*Thị trưởng đương nhiệm: Emilio Taiana

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Caslano
Margao

**Margao** () là thành phố đứng thứ hai về dân số, và là trung tâm văn hóa-thương mại của bang Goa, Ấn Độ. Nó là thủ phủ của phó huyện Salcete và huyện Nam Goa.

## Tên gọi
*Margão* là cách viết trong tiếng Bồ Đào Nha, còn *Madugão* dùng trong tiếng Konkan. Trong tiếng Marathi, nơi đây có tên *Madgaon*. Tất cả các tên này đều bắt nguồn từ *Maṭhagrām* tiếng Phạn nghĩa là "ngôi làng lan về phía đông".
## Tham khảo
Lugano (quận)

**Quận Lugano** (còn được gọi là **Luganese**) là một quận thuộc bang Ticino, Thụy Sĩ.

## Vùng và hạt
Quận Lugano có 86 hạt được chia thành 12 vùng: 
* Vùng Lugano ovest: Lugano (phía Đông sông Cassarate);
* Vùng Lugano est: Lugano (phía Tây Cassarate);
* Vùng Ceresio: Maroggia, Rovio, Brusino Arsizio, Arogno, Melano, Bissone;
* Vùng Carona: Paradiso, Carona, Melide, Carabbia, Barbengo, Morcote, Vico Morcote, Carabietta, Grancia, Collina d'Oro;
* Vùng Magliasina: Caslano, Pura, Ponte Tresa, Curio, Neggio, Magliaso;
* Vùng Agno: Agno, Bioggio, Iseo, Muzzano, Cademario, Vernate;
* Vùng Sessa: Sessa, Astano, Bedigliora, Croglio, Monteggio;
* Vùng Sonvico: Sonvico, Cimadera, Villa Luganese, Certara, Bogno, Valcolla, Cadro;
* Vùng Vezia: Vezia, Cureglia, Cadempino, Lamone, Comano, Sorengo, Massagno, Savosa, Porza, Canobbio;
* Vùng Breno: Alto Malcantone, Novaggio, Miglieglia, Aranno;
* Vùng Capriasca: Capriasca, Corticiasca, Bidogno, Ponte Capriasca, Lugaggia, Origlio;
* Vùng Taverne: Taverne-Torricella, Rivera, Bironico, Camignolo, Mezzovico-Vira, Sigirino, Bedano, Gravesano, Manno.

## Tham khảo

* Official list of municipalities, circles and districts of Ticino 

e:Lugano (district)
Maslandapur

**Maslandapur** là một thị trấn thống kê (*[[census town]]*) của quận North Twentyfour Parganas thuộc bang Tây Bengal, Ấn Độ.

## Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Maslandapur có dân số 9507 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Maslandapur có tỷ lệ 78% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 84%, và tỷ lệ cho phái nữ là 72%. Tại Maslandapur, 9% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

## Tham khảo
Bang của Thụy Sĩ

**[[Thụy Sĩ]]** là một quốc gia liên bang ở châu Âu. Có 26 bang ở Thụy Sĩ. Các ngôn ngữ ở Thụy Sĩ gọi bang là *Kanton* (tiếng Đức), *Canton* (tiếng Pháp), *Catone* (tiếng Ý), *Chantun* (tiếng Romansh), đúng nghĩa ra là tổng. Cách gọi này có từ thế kỷ XVI, khi liên bang Thụy Sĩ được thành lập và duy trì đến nay. Mỗi bang như một quốc gia có chủ quyền, có quân đội và đơn vị tiền tệ riêng cho đến khi quốc gia liên bang Thụy Sĩ được thành lập vào năm 1848.

Lúc thành lập liên bang, Thụy Sĩ có 13 bang. Về sau có sự chia tách và xuất hiện bang mới. Bang mới được thành lập gần đây nhất vào năm 1979 là bang Jura.

Các bang của Thụy Sĩ hiện nay có quyền tự trị rất cao. Mỗi bang có một hiến pháp riêng, một chính phủ riêng và có tòa án riêng. Các bang đều có cơ quan lập pháp đơn viện. Tùy theo mỗi bang, số lượng nghị viên có thể từ 58 đến 200 vị. Tùy theo dân số và diện tích mà chức năng hành chính phân cấp cho mỗi bang một khác.

Mỗi một bang được chia ra làm nhiều huyện. Huyện là một đơn vị hành chính giữa Bang và Xã. Thường thì huyện được gọi là
**[[Bezirk]]**, một số bang khác còn gọi là **Verwaltungsregion, Verwaltungskreis, Wahlkreis, Amtei** hay **Amt,** vùng nói tiếng Pháp *district,* vùng nói tiếng Ý *distretto,* vùng nói tiếng Romansh *districts*. Người đứng đầu của cơ quan huyện gọi là Bezirksammann, Bezirksamtmann, Statthalter hay Regierungsstatthalter.
Có 12 bang không có đơn vị hành chính huyện.

## Danh sách các bang

## Ghi chú

## Thư mục
* . Cited as *Ehrenzeller*.
*  Cited as *Häfelin*.

## Liên kết ngoài
* Swissworld.org  – The cantons of Switzerland
* GeoPuzzle Assemble cantons on a Swiss map
* Badac Database on Swiss cantons and cities (French/German)
Tiếng Ba Lan

**Tiếng Ba Lan** (*język polski*, *polszczyzna*) là ngôn ngữ chính thức của Ba Lan, thuộc nhánh miền Tây của nhóm ngôn ngữ gốc Slav và là ngôn ngữ được nói nhiều nhất trong nhánh này.

## Thống kê
Ngày nay, tiếng Ba Lan là ngôn ngữ chính thức của Ba Lan; ngôn ngữ này được 38 triệu người dân Ba Lan sử dụng (điều tra dân số năm 2002). Ngoài ra cũng có những người nói tiếng này như tiếng mẹ đẻ ở tây Belarus và Ukraina (xem: Kresy), cũng như ở Đông Litva (ở khu vực Vilnius), đông nam Latvia (xung quanh Daugavpils), bắc România (xem: người thiểu số Ba Lan ở Romania), và đông bắc của Cộng hòa Séc (xem: Zaolzie). Do người Ba Lan di cư ra nước khác trong nhiều giai đoạn nên có nhiều triệu người nói tiếng Ba Lan ở nhiều nước như Đức, Pháp, Ireland, Úc, New Zealand, Israel, Brasil, Canada, Anh Quốc, Hoa Kỳ,... Ước tính có khoảng 10 triệu người Ba Lan sinh sống ở bên ngoài Ba Lan nhưng không rõ bao nhiêu trong số họ có thể thực sự nói tiếng Ba Lan, con số ước tính cho rằng khoảng 3,5 đến 10 triệu người. Do đó, số người nói tiếng Ba Lan trên toàn cầu khoảng từ 40-43 triệu. Theo Ethnologue, có khoảng 43 triệu người nói tiếng Ba Lan như ngôn ngữ thứ nhất ở khắp thế giới.

Tiếng Ba Lan có số lượng người nói đông thứ hai trong số nhóm ngôn ngữ gốc Slav, sau tiếng Nga. Nó cũng là đại diện chính của tiểu nhóm Lechite trong nhánh miền Tây của các ngôn ngữ gốc Slav. Tiếng Ba Lan có nguồn gốc từ các khu vực mà ngày nay là Ba Lan từ các phương ngữ Slav khác, đáng chú ý là các phương ngữ nói ở Đại Ba Lan và Tiểu Ba Lan. Ngôn ngữ này có nhiều từ vựng chung với các quốc gia Slav láng giềng, trong đó đáng kể nhất là Slovak, Séc, tiếng Ukraina và tiếng Belarusia.
## Chú thích

## Liên kết ngoài

* Gramatyka języka polskiego 
* Mały ortograficzny słownik skrótów języka polskiego
* Mapa dialektów polskich
Liên bang Zürich

**Zürich** ( ; ; ; ) là một bang của Thụy Sĩ ở phía đông bắc của đất nước. Với dân số là 1.443.436 (tính đến ngày 31 tháng 12 năm 2014), đây là bang đông dân nhất của đất nhất. Zürich là thủ đô *de facto* của bang nhưng không được đề cập cụ thể trong hiến pháp. Ngôn ngữ chính thức là tiếng Đức. Phương ngữ tiếng Đức Thụy Sĩ được gọi là *[[Züritüütsch]]* được sử dụng phổ biến.

## Địa lý

Bang (hay tổng) Zürich nằm ở phía bắc của Alps. Các tổng giáp ranh là Schaffhausen về phía bắc, Aargau về phía tây, các tổng Zug và Schwyz về phía nam và các tổng Thurgau và St.Gallen về phía đông. Phần lớn mặt hồ Zürich nằm ở bang này.

## Hành chính
### Các quận

### Các Municipality
Các quận lại được chia ra thành 171 municipality (*Politische Gemeinden*).

## Ghi chú

## Tham khảo
Mhaswad

**Mhaswad** là một thành phố và là nơi đặt hội đồng đô thị (*municipal council*) của quận Satara thuộc bang Maharashtra, Ấn Độ.

## Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Mhaswad có dân số 20.494 người. Phái nam chiếm 50% tổng số dân và phái nữ chiếm 50%. Mhaswad có tỷ lệ 61% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 70%, và tỷ lệ cho phái nữ là 52%. Tại Mhaswad, 14% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

## Tham khảo
Mihona

**Mihona** là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Bhind thuộc bang Madhya Pradesh, Ấn Độ.

## Địa lý
Mihona có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 154&nbsp;mét (505&nbsp;feet).

## Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Mihona có dân số 14.799 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Mihona có tỷ lệ 65% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 74%, và tỷ lệ cho phái nữ là 55%. Tại Mihona, 15% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

## Tham khảo
Mirganj

**Mirganj** là một thành phố và là một khu vực quy hoạch (*notified area*) của quận Gopalganj thuộc bang Bihar, Ấn Độ.

## Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Mirganj có dân số 23.579 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Mirganj có tỷ lệ 52% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 61%, và tỷ lệ cho phái nữ là 43%. Tại Mirganj, 18% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

## Tham khảo
Tai

**Tai** là giác quan phát hiện âm thanh. Tai là đặc điểm sinh học chung của các động vật có xương sống từ cá đến con người, với các biến đổi về cấu trúc tùy theo bộ và loài. Tai không chỉ hoạt động như là một cơ quan tiếp nhận âm thanh, mà còn đóng một vai trò chủ đạo trong cảm giác về thăng bằng và tư thế cơ thể. Tai là một phần của cơ quan thính giác.

Từ "tai" có thể được dùng để chỉ toàn bộ cơ quan hoặc để chỉ riêng phần có thể nhìn thấy được từ bên ngoài. Ở hầu hết các động vật, phần tai ngoài là một mô hình cánh quạt được gọi là loa tai.

Loa tai có thể là tất cả những gì về cơ quan tai nhìn thấy được từ bên ngoài, nhưng nó chỉ phục vụ bước đầu tiên trong nhiều bước của quá trình nghe, và không đóng góp gì cho cảm giác thăng bằng. Các động vật có xương sống có một đôi tai, đặt đối xứng ở hai bên đầu. Vị trí này hỗ trợ khả năng xác định nguồn âm thanh.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Protein behind hearing
* 3D Ear page 
* Details of various ear problems 
* Ear wiggling mechanism unmasked
* Cotton swabs can pose serious health risk: coroner from ctv.ca
Thính giác

**Thính giác** là một trong năm giác quan. Đây là khả năng tiếp thu âm thanh bằng cách phát hiện các dao động qua một cơ quan ví dụ như tai. Ngược lại, không có khả năng nghe gọi là "Khiếm thính" hay "điếc".

Ở con người và các động vật có xương sống khác, việc nghe được thực hiện chủ yếu bởi hệ thính giác: các dao động được tai phát hiện và chuyển thành các xung thần kinh mà bộ não thu nhận. Cũng như xúc giác, thính giác đòi hỏi sự nhạy cảm đối với chuyển động của các phân tử trong thế giới bên ngoài cơ thể. Cả thính giác và xúc giác đều là các loại cảm giác cơ học (*mechanosensation*)

Không phải mỗi loài động vật đều nghe được tất cả các loại âm thanh. Mỗi loài có một khoảng nghe được của độ to (cường độ) và độ cao (tần số) của âm thanh. Nhiều động vật sử dụng âm thanh để giao tiếp với nhau, đối với các loài này, thính giác có vai trò đặc biệt quan trọng cho việc sống còn và sinh sản.

Con người có thể nghe được các tần số âm thanh trong khoảng từ 16&nbsp;Hz đến 20.000&nbsp;Hz. Âm thanh với tần số cao hơn được gọi là siêu âm, thấp hơn là hạ âm. Một số loài dơi phát sóng siêu âm và nghe phản xạ để xác định địa hình và chướng ngại vật trong khi bay. Chó có thể nghe được siêu âm, đó chính là nguyên tắc hoạt động của còi chó mà con người không nghe thấy tiếng. Rắn nghe được hạ âm bằng bụng. Cá voi, hươu cao cổ và voi giao tiếp bằng sóng hạ âm.

## Thính giác ngoại vi
Hệ thống thính giác ngoại vi chịu trách nhiệm về các quá trình sinh lý của thính giác. Đây là những quy trình cho phép tiếp nhận những âm thanh và chuyển đổi nó thành các xung điện có thể được gửi đến não thông qua các dây thần kinh thính giác.

Thính giác ngoại vi là tai. Tai của con người được chia thành ba phần:
* Tai ngoài, là các kênh năng lượng âm thanh.
* Tai giữa, trong đó chuyển đổi năng lượng âm thanh thành năng lượng cơ học, truyền - và khuếch đại đến tai trong.
* Tai trong, thực hiện công việc chuyển đổi cuối cùng của năng lượng cơ học thành các xung điện.

## Thính giác trung tâm
Hệ thống thính giác trung tâm bao gồm: 30.000 tế bào thần kinh được tạo thành dây thần kinh thính giác và truyền xung điện để não để xử lý, và vùng bộ não dành riêng cho việc xử lý tín hiện. Thông qua các dây thần kinh thính giác, não nhận được thông tin có chứa kiểu mẫu đặc trưng của mỗi âm thanh và so sánh với những khác biệt được lưu trữ trong bộ nhớ (kinh nghiệm quá khứ) để nhận dạng chúng. Mặc dù các thông tin nhận được không tương ứng với các thông tin được lưu trữ trong bộ nhớ, bộ não cũng cố gắng để thích ứng với một mô hình được biết đến với những người xem xét mà bạn mong muốn. Nếu nó không thể tìm thấy một mô hình tương tự như thông tin nhận được, bộ não có hai lựa chọn: nó từ chối hoặc lưu trữ. Nếu lưu trữ, sẽ tạo ra một mô hình mới có thể được so sánh.

## Xem thêm
*Decibel

## Chú thích
Wat Dhammongkol

**Chùa Dhammongkol** nổi tiếng có lẽ do có bức tượng Phật bằng ngọc bích. Đây được xem là pho tượng bằng ngọc bích lớn nhất thế giới. Tượng được đặt trong một mái vòm bằng kính bên trong chùa. Ngôi chùa này nằm tại đường Sukhumvit hẻm 101 thuộc ngoại ô Bangkok.

## Quá trình xây dựng
Người nảy ra ý tưởng về Thánh tượng là vị sư trụ trì 60 tuổi Pra Viriyang Sirintharo của chùa Wat Dhammongkol (ông vốn rất nổi tiếng với một số dự án nhằm giúp ích cho những vùng nông thôn nghèo của Thái Lan). Vào thập niên 1980, Sirintharo phác thảo một kế hoạch chi tiết chạm khắc 2 pho tượng: tượng Thích Ca Mâu Ni ngồi Niết bàn và tượng Phật Bà Quan Âm đứng. Hai tượng trên, theo suy nghĩ của sư trụ trì, sẽ được chế tác từ ngọc bích - vì ngọc bích nặng hơn thép và bền vững qua nhiều thế kỷ. Ban đầu, Sirintharo tìm đến nhà sản xuất ngọc bích nephrite lớn nhất thế giới ở British Columbia (Canada), nhưng dường như không thể tìm được khối ngọc bích đồ sộ đúng như ý để tạc tượng. Sau nhiều chuyến sang Canada thăm dò không kết quả, vị sư này đã trở lại Bắc Mỹ vào năm 1991, khi ông nghe nói Kirk Makepeace - chủ nhân khu tài nguyên ngọc bích ở phía West Vancouver - vừa mua được một khối ngọc bích nguyên chất nặng khoảng 32 tấn từ miền Bắc British Columbia và dự định bán nó cho một khách hàng châu Âu. Khối ngọc này có màu xanh đen tuyền và độ bóng tự nhiên, hoàn toàn thích hợp với ý tưởng phác thảo pho tượng của nhà sư. Thế là Sirintharo kiên nhẫn thuyết phục Makepeace nhượng khối ngọc lại cho ông, với lý do rằng khối ngọc sau khi tạo tác sẽ trở thành kỳ quan thế giới và sẽ phục vụ cho mục đích "tốt đạo đẹp đời"

Có ngọc rồi, sư đã nhờ các chuyên gia điêu khắc Ý và Canada chạm trổ thủ công ròng rã suốt 1 năm trời. Hàng trăm du khách Thái Lan mỗi ngày đã đến xưởng chế tạo tượng để bày tỏ lòng ngưỡng mộ và thành kính đối với tượng Phật; cũng như động viên các nhà điêu khắc rằng tạo tượng Phật là một công việc vinh dự và cao quý. Bụi ngọc bích trong khi đẽo tượng được Sirintharo gom lại và trộn với vật liệu khác để làm các bùa hộ mạng (*amulet*) cho Phật tử và du khách. Khi việc chạm khắc cơ bản xong, các Phật tử tuyển chọn nước rửa tượng và tưới lên tượng theo nghi thức Phật giáo. Cuối cùng, sau bao công sức và sự nỗ lực, pho tượng Thích Ca Mâu Ni bằng ngọc bích nặng gần 32 tấn đã hoàn thành vào tháng 6 năm 1993. Năm 1994, gần nơi đặt tượng Phật ngọc bích này, Sirintharo dựng thêm một tượng Quan Âm Bồ tát đứng, cao 2,5 mét, cũng bằng ngọc bích nguyên chất.
## Giá trị
Chùa mang giá trị là một điểm tham quan vừa là nơi hành hương quan trọng của khách hành hương.
Hàng ngày, chùa Dhammongkol tấp nập khách hành hương khắp nơi đổ về chiêm ngưỡng tượng Phật ngọc bích lớn nhất thế giới. Vào dịp lễ, hàng ngàn người Thái Lan cũng tụ họp về đây. Dưới vẻ uy nghi tráng lệ của tượng Phật ngọc bích, họ thành tâm hương khói và cầu xin đức Phật phù hộ một năm mới an lành cho muôn dân.
## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Morvi

**Morvi** là một thành phố và khu đô thị của quận Rajkot thuộc bang Gujarat, Ấn Độ.
Nó nằm trên bán đảo Kathiawar. Năm 2011, dân số của thành phố được xác định là 194.947 người. Morbi nằm bên Sông Machhu, cách biển 35&nbsp;km và cách thị trấn Rajkot 60&nbsp;km.
Thành phố Morbi và phần lớn di sản xây dựng và quy hoạch thị trấn là do chính quyền của Ngài Lakhdhiraji Waghji, cai trị từ 1922 đến 1948.
## Tham khảo
Đất khổ

Phim ***Đất Khổ*** (phụ đề tiếng Anh: *Land of Sorrows*) là một phim về chiến tranh Việt Nam. Truyện phim với kịch bản dựa trên tác phẩm *Đêm nghe tiếng đại bác* và cuốn *[[Nhã Ca#Bút ký Giải khăn sô cho Huế|Giải khăn sô cho Huế]]* của Nhã Ca. Trịnh Công Sơn đóng vai chính trong cuốn phim này. Trong phim còn có mặt kỳ nữ Kim Cương, nhà văn Sơn Nam, diễn viên Bạch Lý, nghệ sĩ ưu tú Thành Lộc khi đó mới 8 tuổi...
## Lịch sử
*Đất khổ* được quay từ năm 1971, hoàn tất vào năm 1973, và phát hành tại miền Nam Việt Nam vào năm 1974, thời lượng 102 phút, do đạo diễn Hà Thúc Cần thực hiện. Sau khi hoàn thành, bộ phim chỉ được chiếu 2 lần cho công chúng Việt Nam Cộng hòa rồi bị bỏ quên. Phim *Đất khổ* gần như bị quên lãng trong xó hầm nhà Washnis - một nhà đầu tư phim ở Hoa Kỳ trong thập niên 1970. George Washnis là chồng của một nhà sản xuất phim ảnh có mối liên hệ mật thiết với *Đất khổ*. George Washnis và vợ rời Việt Nam, mang theo một ấn bản của *Đất khổ*. Khi cặp vợ chồng này ly dị, *Đất khổ* thuộc sở hữu của ông George Washnis và được cất giữ niêm phong trong nhà kho Washnis. Năm 1996, George Washnis liên lạc với Viện Phim ảnh Hoa Kỳ (AFI) (ở Kennedy Center, Washington, D.C.), nhờ phổ biến phim *Đất khổ*. Nhờ đó, lần đầu tiên phim *Đất khổ* được chiếu ở rạp hát AFI. Phim sau được phát bán ở hải ngoại nhưng vì bìa in hình cờ đỏ sao vàng nên bị cộng đồng người Mỹ gốc Việt phản đối, khiến nhà sản xuất phải thay bìa mới. Tại Việt Nam phim bị cấm lưu hành.

Một trích đoạn phim với diễn xuất của Trịnh Công Sơn đã được trình chiếu tại Việt Nam vào năm 2008, nhân dịp tưởng niệm 7 năm ngày mất của ông.

## Nội dung
"*Cốt truyện xoay quanh ảnh hưởng của cuộc chiến lên một gia đình ở miền Nam ([[Huế]]), những mâu thuẫn giữa các quyết định ra đi hay ở lại của từng người trước viễn tượng Huế rồi cả miền Nam sắp thất thủ. *Đất Khổ* là câu chuyện của tình yêu: tình ruột thịt, lòng yêu nước, sự gắn bó với văn hóa và tiếng nói của giống nòi, và mối tình trong trắng nhưng ngang trái vì chiến tranh của người con gái. Cuốn phim gợi lên nhiều suy nghĩ và người xem liên tưởng đến [[chiến tranh Iraq]] ngày nay và những bài học không thể không rút ra*." .
## Tham khảo
* Nhã Ca
* Du ca Việt Nam
## Liên kết

*Giới thiệu phim "Đất Khổ"
*Đinh Từ Bích Thúy nói về phim "Đất khổ"
*liên kết ngoài
*
*Giải khăn sô cho Huế  Tủ sách Talawas
Scorbut

**Scorbut** (scurvy) là một bệnh do thiếu hụt vitamin C, biểu hiện dưới những triệu chứng như: chảy máu nướu răng, chậm lành vết thương, các vết thâm tím rộng trên da (mảng xuất huyết dưới da, dân gian thường gọi là "vết ma cắn"). Thêm vào đó là sự dễ bị nhiễm trùng, dễ bị kích động và trầm cảm cũng là những tiêu chuẩn chẩn đoán.
## Lịch sử
Bệnh Scurvy đã ảnh hưởng đến rất nhiều bệnh nhân Ai Cập, La Mã và Thành Rome cổ đại. Bệnh này gắn liền với lịch sử thế giới vì tỷ lệ cung cấp vitamin C không đầy đủ trong những chiến dịch quân sự và trong các cuộc hành trình trên biển dài ngày. Đã có những giai đoạn lịch sử mà bệnh scurvy lan tràn rộng khắp như một bệnh dịch. Từ năm 1556 đến 1557, đã có 114 dịch scurvy được báo cáo suốt trong các tháng mùa đông, lúc mà không thể cung cấp đầy đủ nguồn rau xanh. Các chiến binh trên các cuộc hải trình dài ngày còn bị ảnh hưởng nặng nề hơn.

Một số nhà thám hiểm, như Jacques Cartier năm 1556, đã nhận thấy rằng ăn một số loại thức ăn nào đó có thể làm giảm được tình trạng bệnh. Ông đã cùng thủy thủ đoàn ăn loại cây lá kim vân sam; một số thủy thủ đoàn khác ăn cam, chanh, chanh lá cam. Năm 1742, Jame Lind, một bác sĩ người Anh, đã viết một bài thảo luận chính thức đầu tiên về khả năng gây bệnh scurvy do thiếu hụt dinh dưỡng. Theo kinh nghiệm của Lind, ông cho biết các bệnh nhân scurvy có thể phục hồi sau khi cho dùng nước cam.

Mặc dù có một số nhà thám hiểm đã ủng hộ những khám phá của Lind – như thủy thủ đoàn của thuyền trưởng Jame Cook đã hoàn toàn tránh được scurvy trong 3 cuộc hành trình dài ngày trên biển từ 1768 đến 1779 – Thủy quân Anh quốc vẫn chưa chấp nhận việc sử dụng nước cam chanh cho các thủy thủ mãi đến năm 1804, tức 62 năm sau những khám phá của Lind. Xu hướng ngày nay người ta chấp nhận chế độ dinh dưỡng toàn diện nhờ nhiều khám phá mới về vai trò quan trọng của vitamin và khoáng chất, trong đó có vitamin C.

Vitamin C được định nghĩa là "yếu tố chống scorbus", được Albert Szent-Gyorgyi phân lập năm 1928. Gần 70 năm sau, các nhà nghiên cứu đã khám phá ra nhiều lợi ích của vitamin C trên sức khỏe. Ngày nay mặc dù bệnh scurvy hiếm gặp trong xã hội chúng ta, thiếu hụt vitamin C ở mức độ cận lâm sàng và mức độ giới hạn dưới cũng khá phổ biến, đặc biệt là ở người già.

## Tham khảo
Sóc Sơn (định hướng)

**Sóc Sơn**, hay **[[Núi Sóc]]** trong tiếng Việt, có thể chỉ đến:

* Xã Sóc Sơn, thành phố Hà Nội

; Địa danh cũ
* Huyện Sóc Sơn, là một huyện phía bắc của thành phố Hà Nội;
* Thị trấn Sóc Sơn, huyện lỵ của huyện Sóc Sơn; nay là một phần của xã Sóc Sơn
* Thị trấn Sóc Sơn (huyện Hòn Đất, tỉnh Kiên Giang); nay là một phần xã Mỹ Thuận, tỉnh An Giang
Mundra

**Mundra** là một thị trấn thống kê (*[[census town]]*) của quận Kachchh thuộc bang Gujarat, Ấn Độ.

## Địa lý
Mundra có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 14&nbsp;mét (45&nbsp;feet).

## Tham khảo
Mundwa

**Mundwa** là một thành phố và khu đô thị của quận Nagaur thuộc bang Rajasthan, Ấn Độ.

## Địa lý
Mundwa có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 335&nbsp;mét (1099&nbsp;feet).

## Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Mundwa có dân số 16.004 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Mundwa có tỷ lệ 47% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 61%, và tỷ lệ cho phái nữ là 33%. Tại Mundwa, 18% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

## Tham khảo
Mungaoli

**Mungaoli** là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Guna thuộc bang Madhya Pradesh, Ấn Độ.

## Địa lý
Mungaoli có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 372&nbsp;mét (1220&nbsp;feet).

## Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Mungaoli có dân số 19.536 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Mungaoli có tỷ lệ 67% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 75%, và tỷ lệ cho phái nữ là 58%. Tại Mungaoli, 16% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

## Tham khảo
Tinh thần pháp luật

***Tinh thần pháp luật*** (tiếng Pháp: *De l'esprit des lois*), hay *Vạn pháp tinh lý*, là một luận thuyết về học thuyết chính trị được Nam tước de Montesquieu xuất bản dưới dạng ẩn danh vào năm 1748. Đầu tiên nó được xuất bản ẩn danh một phần vì Montesquieu muốn tác phẩm của mình tránh bị kiểm duyệt, sau đó nó nhanh chóng được dịch sang nhiều thứ tiếng khác. Thomas Nugent xuất bản bản tiếng Anh đầu tiên vào năm 1750. Năm 1751 Nhà thờ Công giáo liệt cuốn này vào *Danh sách những Cuốn sách Bị Cấm*. Tuy nhiên, luận thuyết chính trị của Montesquieu có ảnh hưởng rất lớn đến các tác phẩm của các học giả khác, mà đáng chú ý nhất có: Ekaterina II, người viết *[[Nakaz]]* (Hướng dẫn); Những Đại biểu Đại hội Hiến pháp Hoa Kỳ (*Constitutional Convention delegates*) của Hiến pháp Hoa Kỳ; và Alexis de Tocqueville, người đã áp dụng phương pháp của Monstequieu vào công trình nghiên cứu xã hội Hoa Kỳ, cuốn *[[Dân chủ ở Mỹ]]* (*Democracy in America*).

Montesquieu bỏ ra gần hai mươi năm nghiên cứu và viết cuốn sách này, bao quát các chủ đề về chính trị, luật, xã hội học, nhân loại học, và cung cấp hơn 3.000 trích dẫn. Trong luận thuyết chính trị của mình, ông đã bênh vực chủ nghĩa hợp hiến và thuyết tam quyền phân lập, bãi bỏ nô lệ, bảo vệ quyền tự do công dân và nhà nước pháp quyền, và ý tưởng rằng các thể chế luật pháp và chính trị phải phản ảnh đặc tính địa lý và xã hội của từng cộng đồng riêng biệt.

## Thuyết hợp hiến
Montesquieu phân các hệ thống chính trị thành ba loại:
* Chế độ cộng hòa
* Chế độ quân chủ
* và Chế độ chuyên chế

Theo ông, Chế độ cộng hòa biến đổi tùy thuộc vào chúng cho phép quyền công dân được mở rộng tới đâu, từ tương đối lớn như các nền cộng hòa dân chủ cho đến hẹp hòi như các nền cộng hòa quý tộc.

## Xem thêm
* Dân chủ
* Pháp quyền

## Ghi chú

## Liên kết ngoài
* Tinh thần Pháp luật (Bản Tiếng Anh)
* Nhà nước Pháp quyền Việt nam - Montesquieu - TS. Lê Tuấn Huy chuyển ngữ
* de Secondat, Charles, Baron de Montesquieu. *The Spirit of the Laws*. 2 vols. Originally published anonymously. 1748; Crowder, Wark, and Payne, 1777. *[http://www.constitution.org/cm/sol.htm Spirit of Laws]*. Online posting. *constitution.org*. Trans. Thomas Nugent (1750). Rev. J. V. Prichard. ("Based on a public domain edition published in 1914 by G. Bell & Sons, Ltd., London. Rendered into HTML and text by Jon Roland of The Constitution Society.")
* –––. *Montesquieu: Spirit of the Laws*. Eds. Anne M. Cohler, Basia Carolyn Miller, and Harold Samuel Stone. Cambridge Texts in the History of Political Thought. Cambridge: Cambridge UP, 1989. ISBN 0-521-36974-6 (10). ISBN 978-0-521-36974-9 (13). (Paperback ed.; 808 pp.)
Độ bền uốn

**Độ bền uốn** của vật liệu hay là **điểm cong vênh** là khái niệm dùng trong ngành cơ khí và khoa học vật liệu để chỉ trang thái giới hạn bị cong vênh khi vật liệu đó chịu ứng suất uốn. Trước khi đến giới hạn uốn, vật liệu sẽ bị biến dạng đàn hồi, và trạng thái đó trở lại trạng thái ban đầu khi mà tải trọng bị loại bỏ. Khi vượt qua điểm cong vênh, một vài tổ chức nhỏ xuất hiện biến dạng vĩnh viễn, không thể phục hồi trạng thái ban đầu khi tải trọng bị loại bỏ.

Sự hiểu biết về độ bền uốn giúp ta thiết kế hệ thống chịu tải trong các lĩnh vực kết cấu, như cầu, cần cẩu, cầu trục, các hệ thống chịu tải trọng trong xây dựng và thủy lợi... cũng như giúp ích cho việc thiết kế các thiết bị gia công biến dạng: cán (vật liệu), uốn (vật liệu). Trong lĩnh vực xây dựng, điểm cong vênh dẫn đến việc biến dạng mềm, trừ khi vật liệu hoàn toàn bị sụp đổ.

Xem thêm độ bền nén.

## Tham khảo
Murgathaul

**Murgathaul** là một thị trấn thống kê (*[[census town]]*) của quận Barddhaman thuộc bang Tây Bengal, Ấn Độ.

## Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Murgathaul có dân số 7872 người. Phái nam chiếm 55% tổng số dân và phái nữ chiếm 45%. Murgathaul có tỷ lệ 53% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 64%, và tỷ lệ cho phái nữ là 39%. Tại Murgathaul, 15% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

## Tham khảo
Đồng Sơn, Từ Châu

**Đồng Sơn** (, âm Hán-Việt: *Đồng Sơn khu*) là một quận thuộc địa cấp thị Từ Châu, tỉnh Giang Tô, Trung Quốc. Quận có diện tích 1.952 km², dân số năm 2020 là 1.237.760 người, mật độ dân số đạt 634,1 người/km². Mã số bưu chính của thành phố là 221100, mã vùng điện thoại là 0516. Kinh tế quận này chủ yếu là nông nghiệp.

## Phân chia hành chính
Quận Đồng Sơn được chia thành 29 đơn vị hành chính gồm 11 nhai đạo và 18 trấn. Ngoài ra quận còn quản lý 1 đơn vị ngang cấp hương khác.
*Nhai đạo: Tam Hà Tiêm, Trương Song Lâu, Xá Thành, Trương Tập, Lợi Quốc, Điện Xưởng, Thập Đồn, Đồng Sơn, Diên Hồ, Tân Khu, Tam Bảo.
*Trấn: Đại Bành, Hà Kiều, Hoàng Tập, Mã Pha, Trịnh Tập, Liễu Tân, Lưu Tập, Hán Vương, Đường Trương, Trương Tập, Phòng Thôn, Y Trang, Đan Tập, Lợi Quốc, Từ Trang, Đại Hứa, Mao Thôn, Liễu Tuyền.
*Đơn vị ngang cấp hương: Khu Phát triển Công nghiệp Công nghệ cao Từ Châu.

## Tham khảo
Murwara (Katni)

**Murwara (Katni)** là một thành phố và là nơi đặt hội đồng thành phố (*municipal corporation*) của quận Katni thuộc bang Madhya Pradesh, Ấn Độ.

## Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Murwara (Katni) có dân số 186.738 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Murwara (Katni) có tỷ lệ 72% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 78%, và tỷ lệ cho phái nữ là 65%. Tại Murwara (Katni), 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

## Tham khảo
Phong, Từ Châu

**Phong** (chữ Hán giản thể: 丰县, âm Hán Việt: *Phong huyện*) là một huyện thuộc địa cấp thị Từ Châu, tỉnh Giang Tô, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện Phong có diện tích 1.450&nbsp;km², dân số 1,05 triệu người.

Vào thời nhà Tần, địa danh này là Phong Ấp, thuộc huyện Bái, là quê hương của Hán Cao Tổ Lưu Bang.

Về mặt hành chính, huyện Phong chia ra thành 14 trấn, bao gồm: Phượng Thành, Thủ Tiện, Thuận Hà, Thường Điếm, Hoan Khẩu, Sư Trại, Hoa Sơn, Lương Trại, Phạm Lâu, Tôn Lâu, Tống Lâu, Vương Câu, Triệu Trang, Đại Sa Hà.
 

## Tham khảo
Mussoori

**Mussoori** là một thành phố và là nơi đặt ban đô thị (*municipal board*) của quận Dehradun thuộc bang Uttaranchal, Ấn Độ.

## Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Mussoori có dân số 26.069 người. Phái nam chiếm 56% tổng số dân và phái nữ chiếm 44%. Mussoori có tỷ lệ 79% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 84%, và tỷ lệ cho phái nữ là 73%. Tại Mussoori, 10% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

## Tham khảo
Nagar

**Nagar** là một thành phố và khu đô thị của quận Bharatpur thuộc bang Rajasthan, Ấn Độ.

## Địa lý
Nagar có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 304&nbsp;mét (997&nbsp;feet).

## Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Nagar có dân số 21.349 người. Phái nam chiếm 54% tổng số dân và phái nữ chiếm 46%. Nagar có tỷ lệ 58% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 69%, và tỷ lệ cho phái nữ là 45%. Tại Nagar, 18% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

## Tham khảo
Nagod

**Nagod** là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Satna thuộc bang Madhya Pradesh, Ấn Độ.

## Địa lý
Nagod có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 330&nbsp;mét (1082&nbsp;feet).

## Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Nagod có dân số 19.474 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Nagod có tỷ lệ 68% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 76%, và tỷ lệ cho phái nữ là 60%. Tại Nagod, 16% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

## Tham khảo
Nandesari INA

**Nandesari INA** là một thị xã và là một khu vực công nghiệp quy hoạch (*industrial notified area*) của quận Vadodara thuộc bang Gujarat, Ấn Độ.

## Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Nandesari INA có dân số 2815 người. Phái nam chiếm 54% tổng số dân và phái nữ chiếm 46%. Nandesari INA có tỷ lệ 73% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 78%, và tỷ lệ cho phái nữ là 67%. Tại Nandesari INA, 17% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

## Tham khảo
Naranapuram

**Naranapuram** là một thị xã panchayat của quận Virudhunagar thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

## Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Naranapuram có dân số 9342 người. Phái nam chiếm 49% tổng số dân và phái nữ chiếm 51%. Naranapuram có tỷ lệ 63% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 73%, và tỷ lệ cho phái nữ là 55%. Tại Naranapuram, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Nêu rõ hơn ve đời sống vật chất ở tỉnh này, bao nhiêu phần trăm số dân theo đạo: Phật giáo, tin lành, thiên chúa giáo. Nền kinh tế phát triển như thế nào ? mặt mạnh nhất để phát triển nền kinh tế của Naranapuram

## Tham khảo
Nilagiri

**Nilagiri** là một thị xã và là nơi đặt ủy ban khu vực quy hoạch (*notified area committee*) của quận Baleshwar thuộc bang Orissa, Ấn Độ.

## Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Nilagiri có dân số 14.745 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Nilagiri có tỷ lệ 60% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 66%, và tỷ lệ cho phái nữ là 54%. Tại Nilagiri, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

## Tham khảo
Panaji

**Panaji** hay **Panjim** ( ) là thủ phủ của bang Goa, Ấn Độ và là trung tâm của huyện Bắc Goa. Nó nằm bên cửa sông Mandovi, thuộc phân huyện (taluka) Ilhas de Goa. Với dân số vùng đô thị là 114.759, Panjim là đại đô thị lớn nhất ở Goa, hơn cả Margão và Vasco da Gama.

## Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Panaji có dân số 58.785 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Panaji có tỷ lệ 81% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 85%, và tỷ lệ cho phái nữ là 77%. Tại Panaji, 9% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

## Khí hậu




## Tham khảo
Paschim Punropara

**Paschim Punropara** là một thị trấn thống kê (*[[census town]]*) của quận Murshidabad thuộc bang Tây Bengal, Ấn Độ.

## Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Paschim Punropara có dân số 31.198 người. Phái nam chiếm 50% tổng số dân và phái nữ chiếm 50%. Paschim Punropara có tỷ lệ 35% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 44%, và tỷ lệ cho phái nữ là 25%. Tại Paschim Punropara, 22% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

## Tham khảo
Bahasa

"**Bahasa, Bhas a, Basa hoặc Bhāṣā **" là cách gọi chung của tiếng Indonesia và tiếng Malay. Hay nói cách khác, *bahasa* là "tiếng" trong hai ngôn ngữ trên. *Bahasa Malayu*, cụm từ dùng để gọi tiếng Malay, là loại ngôn ngữ thường chỉ được dùng khi ở nhà, khi làm việc người Malaysia dùng tiếng Anh để giao tiếp. Ưu điểm của *bahasa Malayu* là ngôn ngữ này rất dễ học.

## Từ nguyên
Từ *bahasa* có nguồn gốc từ chữ भाषा (*bhāṣā*) trong tiếng Phạn.

## Xem thêm
* Tiếng Tamil là தமிழ் மொழி (*Tamil bhāṣa*)
* Tiếng Telugu là తెలుగు భాష (*Tĕlugu bhāṣa*)
* Tiếng Kannada là ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ (*Kannaḍa bhāṣĕ*)
* Tiếng Malayalam là മലയാള ഭാഷ (*Malayāḷaṁ bhāṣa*)
* Tiếng Hindi là हिन्दी भाषा (*Hindī bhāṣā*)
* Tiếng Gujarati là ગુજરાતી ભાષા (*Gujarātī bhāṣā*)
* Tiếng Odia là ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା (*Or̤iā bhāṣā*)
* Tiếng Assam là অসমীয়া ভাষা (*Axomiya bhaxa*) 
* Tiếng Bengali là বাংলা ভাষা (*Bāṃlā bhāṣā*)
* Tiếng Punjabi là ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ (*Pajābī bhāśā*)
* Tiếng Nepal là नेपाली भाषा (*Nepālī bhaṣa*)
* Tiếng Newar là नेपाल भाषा (*Nepal bhaṣa*)
* Tiếng Miến Điện là *Myanma bhasa* ()
* Tiếng Khmer là *phiesa Khmae* ()
* Tiếng Lào là *phasa Lao* ()
* Tiếng Thái là *phasa Thai* ()
* Tiếng Sinhala là *Siŋhala bhāṣāva* ()
* Tiếng Mã Lai là *bahasa Melayu* ()
** Tiếng Malaysia là *bahasa Malaysia*
** Tiếng Indonesia là *bahasa Indonesia*
* Tiếng Minangkabau là *baso Minangkabau* (Tiếng Minangkabau: باسو مينڠكاباو)
* Tiếng Aceh là *bahsa Acèh* ()
* Tiếng Java là *basa Jawa*, also *basa Jawi* ()
* Tiếng Sunda là *basa Sunda* ()
* Tiếng Bali là *basa Bali* (Tiếng Bali: ᬩᬲᬩᬮᬶ)
* Tiếng Bugis là *Basa Ugi* ()
* Tiếng Banjar là *basa Banjar* (Tiếng Banjar: بهاس بنجر)
* Tiếng Tausug là *bahasa Sūg*

## Một số giải thích
Trong tiếng Indonesia, câu hỏi: "Bạn có nói tiếng Bahasa không" sẽ được người địa phương hiểu là: "Bạn có nói tiếng không?"

Nếu muốn hỏi về cách dùng một ngôn ngữ hãy sử dụng câu hỏi sau: "Bạn có nói Bahasa Inggris không?" (có nghĩa là "Bạn có nói tiếng Anh không?"). Tương tự như vậy, tiếng Nhật Bản là *bhahasa Jepang*, tiếng Java là *bhahasa Jawa*,...

## Tham khảo
Peth Umri

**Peth Umri** là một thành phố và là nơi đặt hội đồng đô thị (*municipal council*) của quận Nanded thuộc bang Maharashtra, Ấn Độ.

## Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Peth Umri có dân số 11.151 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Peth Umri có tỷ lệ 66% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 76%, và tỷ lệ cho phái nữ là 55%. Tại Peth Umri, 15% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

## Tham khảo
Pindwara

**Pindwara** là một thành phố và khu đô thị của quận Sirohi thuộc bang Rajasthan, Ấn Độ.

## Địa lý
Pindwara nằm tại vị trí có tọa độ khoảng . Độ cao trung bình là 372 m (1.220&nbsp;ft) trên mực nước biển.

## Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Pindwara có dân số 20.758 người. Nam giới chiếm 53% tổng số dân và nữ giới chiếm 47%. Pindwara có tỷ lệ 60% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho nam giới là 72%, và tỷ lệ cho nữ giới là 46%. Tại Pindwara, 17% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

## Tham khảo
Pipri

**Pipri** là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Sonbhadra thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ.

## Địa lý
Pipri có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 210&nbsp;mét (688&nbsp;feet).

## Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Pipri có dân số 13.213 người. Phái nam chiếm 55% tổng số dân và phái nữ chiếm 45%. Pipri có tỷ lệ 72% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 80%, và tỷ lệ cho phái nữ là 63%. Tại Pipri, 15% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

## Tham khảo
Piro

**Piro** là một thành phố và là một khu vực quy hoạch (*notified area*) của quận Bhojpur thuộc bang Bihar, Ấn Độ.

## Địa lý
Piro có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 72&nbsp;mét (236&nbsp;feet).

## Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Piro có dân số 25.638 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Piro có tỷ lệ 56% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 65%, và tỷ lệ cho phái nữ là 45%. Tại Piro, 18% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

## Tham khảo
Pithapuram

**Pitapuram** là một thành phố và khu đô thị của huyện East Godavari thuộc bang Andhra Pradesh, Ấn Độ.

## Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Pitapuram có dân số 50.301 người. Phái nam chiếm 49% tổng số dân và phái nữ chiếm 51%. Pitapuram có tỷ lệ 61% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 66%, và tỷ lệ cho phái nữ là 57%. Tại Pitapuram, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

## Tham khảo
Purusottampur

**Purusottampur** là một thị xã và là nơi đặt ủy ban khu vực quy hoạch (*notified area committee*) của quận Ganjam thuộc bang Orissa, Ấn Độ.

## Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Purusottampur có dân số 14.249 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Purusottampur có tỷ lệ 61% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 71%, và tỷ lệ cho phái nữ là 50%. Tại Purusottampur, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

## Tham khảo
Phong

**Phong** có thể chỉ:
*Từ cổ chỉ **[[gió]]**;
*Không khí (nguyên tố cổ điển)
*Các loại **[[bệnh phong]]**;
*Các loài thực vật thuộc **[[chi Phong]]**;
*Gọi tắt của **[[phong tước]]**, phong cấp, phong danh hiệu...
*Họ **[[Phong (họ người)|Phong]]** của người Á Đông;
* Nước chư hầu Phong của nhà Chu, Trung Quốc
*Huyện Phong thuộc địa cấp thị Từ Châu, tỉnh Giang Tô, Trung Quốc
*
*Bộ Phong (風)
Thích

**Thích** có thể là tên của:

* Các loài thực vật thân gỗ và cây bụi thuộc chi Phong
* Họ thực vật *[[Họ Phong|Aceraceae]]* (họ Thích)
* Họ người Trung Quốc: họ Thích (戚)
* Một họ người đặc biệt, họ Thích (釋), được sử dụng trong các pháp danh của các nhà sư Đại thừa Trung Quốc và Việt Nam.
* Tên người: Đỗ Thích (vị quan nhà Đinh), Phạm Quý Thích (nhà thơ Việt Nam thời Lê-Trịnh), Hồ Thích (nhà văn, triết gia Trung Quốc)...
Raghunathpur (PS-Magra)

**Raghunathpur (PS-Magra)** là một thị trấn thống kê (*[[census town]]*) của quận Hugli thuộc bang Tây Bengal, Ấn Độ.

## Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Raghunathpur (PS-Magra) có dân số 14.109 người. Phái nam chiếm 54% tổng số dân và phái nữ chiếm 46%. Raghunathpur (PS-Magra) có tỷ lệ 75% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 81%, và tỷ lệ cho phái nữ là 67%. Tại Raghunathpur (PS-Magra), 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

## Tham khảo
Sùng An

**Sùng An** (chữ Hán phồn thể: 崇安區, âm Hán Việt: *Sùng An khu*) là một quận cũ thuộc địa cấp thị Vô Tích, tỉnh Giang Tô, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận Sùng An có diện tích 17 km², dân số 180.000 người (2001). Mã số bưu chính là 214002, mã vùng điện thoại là 0510. Quận Sùng An được chia thành 6 nhai đạo: Sùng An Tự, Thông Giang, Quảng Thụy Lộ, Thượng Mã Đôn, Giang Hải, Quảng Ích. Tháng 10 năm 2015, Quốc vụ viện Trung Quốc phê chuẩn thiết lập khu Vô Tích trên cơ sở sáp nhập ba khu Sùng An, Nam Trường, Bắc Đường.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Trang web chính quyền Sùng An
Oedipus

**Oedipus** (; phiên âm tiếng Việt: **Ơ-đíp** hoặc **Ê-đíp**; nghĩa đen: "chân phồng") là một vị vua huyền thoại của Thebes, người anh hùng có số phận bi thảm trong thần thoại Hy Lạp. Một cách vô tình, Oedipus đã thực hiện lời tiên tri dành cho mình rằng, ông sẽ giết chết cha mình và kết hôn với mẹ mình, do đó sẽ mang lại tai họa cho đất nước và gia đình mình. Khi phát hiện ra những điều đã xảy ra, vợ ông treo cổ tự vẫn và ông tự khoét mắt của mình. Câu chuyện của Oedipus là chủ đề của những vở bi kịch của Sophocles, vở "Nhà vua Oedipus", tiếp theo là "Oedipus tại Colonus" và sau đó là "Antigone". Oedipus đại diện cho hai chủ đề thường gặp trong kịch và thần thoại Hy Lạp, đó là bản chất sai lầm của nhân loại và số phận của một cá nhân trong dòng chảy số phận nghiệt ngã của vũ trụ.

## Truyền thuyết

Trong thần thoại Hy Lạp, Oedipus là con trai của nhà vua Laius và hoàng hậu Jocasta thành Thebes (Hy Lạp). Từ trước khi chàng ra đời, có một lời sấm cho rằng chàng là người sẽ giết vua cha và cưới mẹ chàng. Vì vậy, Laius lo sợ và ông đã bàn với hoàng hậu là phải giết Oedipus do sợ chàng sẽ giết cha, cưới mẹ. Cuối cùng, Oedipus lại được giấu đi, và được một người khác nuôi. Khi chàng lớn lên, lúc đó xứ Thebes gặp một tai họa lớn, có một con nhân sư quái ác thường ra một câu đố oái oăm, ai không trả lời được thì nó xé xác. Vua Laius nghe tin, ông đi tới trả lời câu hỏi của nó, ở đây Oedipus gặp Laius, họ tranh cãi về hướng đi rồi Oedipus giết Laius mà không biết đó là cha của mình, và Creon, anh hoàng hậu Jocasta lên ngôi. Oedipus gặp nhân sư, nó hỏi: "Con gì sáng đi bằng 4 chân, trưa đi bằng 2 chân, tối đi bằng 3 chân." Oedipus liền nói: "Đó là con người". Con nhân sư biết mình đã thua, nó đổ xuống bức tường mà chết. Về hoàng hậu Jocasta nhờ mang chiếc vòng thanh xuân nên vẫn giữ lại được sự trẻ trung và nhan sắc của mình. Sau đó Oedipus đã gặp và cưới Jocasta mà không hay biết đó là mẹ chàng rồi lên ngôi vua Thebes. Lời nguyền về việc Oedipus giết cha, cưới mẹ hoàn tất mà chàng không hay biết.

Ngày kia, có một hầu cận già của vua Laius đã cho biết Oedipus là kẻ giết vua cha, ông đau khổ, khi đó hoàng hậu Jocasta tự tử. Oedipus lấy cái trâm trên đầu hoàng hậu mà chọc đui mù mắt ông và bỏ đi. Oedipus sống trong sự đau khổ đến khi ông chết.

Nhà phân tâm học Sigmund Freud đã mượn truyền thuyết này để đặt tên cho một đặc điểm tâm lý ở trẻ nhỏ từ ba đến năm tuổi mang tên phức cảm Oedipus: đứa trẻ thể hiện sự quý mến người sinh thành ra mình, thuộc giới tính khác mình nhưng lại đố kỵ và căm ghét bậc phụ huynh cùng giới tính với mình.

## Chú thích