open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sông Hà Thanh

**Sông Hà Thanh** bắt nguồn từ miền núi phía Tây Nam huyện Vân Canh, tỉnh Bình Định ở độ cao 500 m so với mực nước biển, chảy theo hướng Tây Nam – Đông Bắc. Sau khi đi qua một số xã của huyện Vân Canh sông tiếp tục chảy qua huyện Tuy Phước, đến thị trấn Diêu Trì thì sông chia làm hai nhánh là Hà Thanh và Trường Úc rồi tiếp tục đi vào địa phận thành phố Quy Nhơn và đổ vào đầm Thị Nại qua hai cửa Hưng Thạnh và Trường Úc.

Sông có chiều dài 58 km trong đó 30&nbsp;km chảy qua miền rừng núi, độ cao trung bình của lưu vực là 170 m, độ dốc trung bình của lưu vực khoảng 0,18 và diện tích toàn bộ lưu vực sông là 539 km².

## Nguồn gốc và ý nghĩa tên sông
Theo một số truyền thuyết dân gian, người Chăm đã đặt tên cho dòng suối đầu nguồn là "Ja Ka Chinh" do tại đó có loài cây Kơ Chinh ra quả ăn ngon. Nước từ suối này chảy về xuôi, hợp lưu với nhiều suối khác, tạo thành sông Hà Thanh, cung cấp nước cho người dân hạ nguồn.

Tên sông Hà Thanh có thể có chữ Hán tương ứng là 河清. Hà 河 có ý nghĩa là "sông", thanh 清 với nghĩa là "trong xanh".

## Các cầu bắc qua
*Cầu Đôi
*Cầu Diêu Trì
*Cầu Hà Thanh
*Cầu Sông Ngang
*Cầu Chữ Y
*Cầu Hà Thanh 1
*Cầu Hà Thanh 2
*Cầu Hà Thanh 3
*Cầu Hà Thanh 4
*Cầu Hà Thanh 5

## Tham khảo
Lê Bá Khánh Trình

**Lê Bá Khánh Trình** sinh ngày 19 tháng 5 năm 1962, là một tiến sĩ toán người Việt Nam. Ông được mọi người biết đến khi đã đoạt giải nhất với số điểm 40/40 đồng thời đoạt giải đặc biệt về lời giải độc đáo trong kỳ thi Olympic Toán Quốc tế ở Luân Đôn năm 1979. Ông cũng được mệnh danh là "cậu bé vàng của toán học Việt Nam".

## Tiểu sử
Lê Bá Khánh Trình sinh ngày 19 tháng 5 năm 1962 tại Phong Chương, Phong Điền, Thừa Thiên (nay là Thành phố Huế) trong một gia đình có 6 anh chị em, bố là giáo viên trường Đại học Y, mẹ là giáo viên cấp 2. Năm 1979, khi đang là học sinh tại lớp chuyên toán trường Quốc học Huế, ông được chọn để tham gia kỳ thi Olympic Toán Quốc tế ở Luân Đôn cùng 4 học sinh khác. Ông đã đoạt giải nhất với số điểm 40/40 đồng thời đoạt giải đặc biệt về lời giải độc đáo. Tính đến nay, ông là học sinh Việt Nam duy nhất đoạt giải đặc biệt trong một kỳ thi Toán Quốc tế.

Sau kỳ thi trên, ông theo học tại khoa Toán trường Đại học Quốc gia Moskva. Ông đã được Giáo sư, Viện sĩ Viện Hàn lâm khoa học Liên Xô Andrei Aleksandrovich Gonchar hướng dẫn làm luận văn tốt nghiệp và sau đó làm luận án tiến sĩ (Кандидат наук hay PhD). Ông có viết một số công trình toán học sau như *Inverse theorems for multipoint Padé approximants,* *On the m-th row of a table of multipoint Padé approximations*...

Trở về Việt Nam, ông công tác tại khoa Toán Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh cho đến nay. Tuy nhiên ông chỉ tham gia giảng dạy mà không tiếp tục các hoạt động nghiên cứu Toán học.

Hiện nay, ông phụ trách đào tạo học sinh đội tuyển toán của Trường Phổ thông Năng khiếu, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh. Năm 2005 ông là trưởng đoàn học sinh giỏi toán Việt Nam đi thi IMO 46 tại México. Năm 2013, ông tiếp tục là trưởng đoàn Việt Nam tham dự Olympic toán quốc tế (IMO-International Mathematics Olympiad) lần thứ 54 từ ngày 18-28.7 tại Santa Marta (Colombia) đã giành về 6 huy chương, với 3 huy chương vàng và 3 huy chương bạc. Và nhiều năm liên tiếp ông có đóng góp to lớn trong việc giảng dạy cho những học sinh được chọn để đi thi Olympic toán quốc tế.

## Đời tư
Năm 1999, ông kết hôn cùng bà Phạm Thị Ái Trinh.

## Tham khảo
* Tin tức cuối tuần, "Gặp gỡ Lê Bá Khánh Trình", Viet Nam Net, 23 tháng 3 năm 2005. Truy cập ngày 24 tháng 8 năm 2008.
* 'Cậu bé vàng Toán học Việt Nam' giờ ra sao?, 14/11/2012

## Chú thích

## Liên kết ngoài
* Lê Bá Khánh Trình trên trang Olympic Toán học Quốc tế
Nhân mã (định hướng)

**Nhân mã** có thể là:
* Nhân mã, sinh vật trong thần thoại Hy Lạp.
* Nhân Mã, một trong 48 chòm sao Ptolemy.
* Nhân Mã, một trong 12 cung hoàng đạo.
Máy khuếch đại điện quay

**Máy khuếch đại điện quay**, còn gọi là **máy phát điện từ trường ngang**, **máy phát khuếch đại**, **amplidyne**, là một máy phát điện một chiều, có cấu trúc đặc biệt, nhằm tạo ra một đặc tính đặc biệt: đặc tính khuếch đại.

Trong máy khuếch đại điện quay, tín hiệu đầu ra của máy sẽ có biên độ lớn gấp nhiều lần tín hiệu vào.

## Nguyên lý máy khuếch đại điện quay

Máy khuếch đại điện quay là một máy phát điện một chiều, có số lượng chổi than  nhiều gấp đôi bình thường. Ngoài các đôi chổi than nằm ở vị trí bình thường như các máy điện khác (tạm gọi là đôi chổi than thứ nhất), còn có các đôi chổi than nằm xen kẽ với chúng (tạm gọi là đôi chổi than thứ hai). Do là một máy phát điện, nó chỉ hoạt động khi có một động cơ sơ cấp kéo nó. Trong các điều kiện bình thường, người ta dùng một động cơ điện để kéo.

Khi cho một dòng điện nhỏ vào cuộn dây stator, nó sẽ sinh ra một từ trường nhỏ theo hướng cực từ chính. Từ trường này sẽ cảm ứng ra các sức điện động trên các thanh dẫn rotor như hình vẽ. Từ đó sản sinh ra điện áp một chiều tại đôi chổi than thứ nhất.

Các chổi than thứ nhất nối ngắn mạch lại với nhau. Do đó tạo ra dòng ngắn mạch. Dòng này khá lớn, và nó tạo ra 1 từ trường thứ hai, thẳng góc với từ trường thứ nhất, và có trị số lớn hơn nhiều. Từ trường tổng hợp sẽ có độ lớn và phương gần bằng từ trường thứ hai. Do nó nằm ngang so với trục cực từ, nên ta gọi là từ trường ngang.

Do đó, đôi chổi than thứ hai thẳng góc với đôi thứ nhất, sẽ tạo ra được một sức điện động lớn hơn nhiều so với từ trường ban đầu.

Máy khuếch đại điện quay có thể tạm coi như 2 máy phát điện, trong đó máy phát thứ 2 được kích thích bằng từ trường do dòng ngắn mạch của máy phát thứ nhất sinh ra. Vì thế chỉ cần một dòng điện rất nhỏ tạo từ trường ban đầu, có thể cho ra một công suất rất lớn ở đầu ra.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Cung Thủ (chòm sao)

**Nhân Mã** (人馬) hay **Cung Thủ** (弓手), **Xạ Thủ** (射手), (tiếng La Tinh: ***Sagittarius***), biểu tượng là hình một mũi tên , là một trong mười hai chòm sao hoàng đạo, nằm giữa chòm Thiên Yết về phía tây và chòm Ma Kết về phía đông. Đây là một chòm sao hoàng đạo nên có thể quan sát các hành tinh và Mặt Trăng trong chòm sao này.

Mặt Trời đi qua điểm xuân phân ở xích kinh 18h và xích vĩ -23,5°. Khi đó người quan sát tại vĩ tuyến nam 23° 30´, gọi là chí tuyến Nam sẽ thấy Mặt Trời tại thiên đỉnh. Thuật ngữ "chí tuyến Nam" trong nhiều ngôn ngữ khác mang nghĩa *chí tuyến Ma Kết* do điểm xuân phân trước đây vài nghìn năm nằm ở chòm sao Ma Kết.

## Tên gọi
Nhân Mã có hình một nhân mã tay giương cung tên, tượng trưng cho Chiron, người đã dạy nên nhiều anh hùng trong thần thoại Hy Lạp như Jason, Theseus, Achilles v.v...

Người Ả rập hình dung hình ảnh hai đàn đà điểu trong chòm sao này, một đàn đang đi và một đàn đang đến sông Ngân Hà để uống nước.

Người Sumeria cách đây 4.000 - 5.000 năm xem chòm sao này là biểu tượng của thần chiến tranh Nergal của họ.

## Chiêm tinh
Xem thêm Nhân Mã (chiêm tinh).

Trong chiêm tinh học, chòm sao này mang hình ảnh người đang bắn cung, là một biểu tượng của lửa. Theo chiêm tinh học, người sinh trong cung này là những người có chí tiến thủ, xông xáo, nhiều tham vọng.

## Thiên thể

Chòm sao Nhân Mã không có nhiều sao sáng đặc biệt, nhưng lại có nhiều thiên thể đáng để ý của bầu trời. Chỉ riêng danh sách Messier đã có 15 thiên thể tại đây, trong chòm sao có một số lượng lớn các cụm sao, các tinh vân và cả vùng trung tâm của Ngân Hà cũng nằm trong chòm sao này.
* M22 (NGC 6656) là cụm sao cầu lớn nhất và nhiều sao nhất trong chòm sao Cung Thủ, cách Trái Đất mười nghìn năm ánh sáng, có thể quan sát bằng ống nhòm.
* M23, (NGC 6494) là cụm sao mở cách Trái Đất 2150 năm ánh sáng, với hàng trăm sao nằm trên diện tích tương đương với đĩa Mặt Trăng, có thể quan sát bằng ống nhòm.
* Tinh vân Lagoon, M8 (NGC 6523), nằm gần cụm sao NGC 6530 là tinh vân rất sáng, có thể quan sát bằng mắt thường. Tinh vân Laguna có các chấm đen được coi là mầm non sắp nở của các ngôi sao mới.
* Tinh vân Trifid, M20 nằm phía tây bắc đối với tinh vân Laguna, với ba vạch đen, có thể quan sát bằng ống nhòm.

## Chú thích
Họ Rong mái chèo

**Họ Rong mái chèo** hay **họ Nhãn tử** (danh pháp khoa học: **Potamogetonaceae**) là một họ thực vật có hoa. Họ này được nhiều nhà phân loại học công nhận.

Hệ thống APG II năm 2003 (không thay đổi so với hệ thống APG năm 1998), cũng công nhận họ này và đặt nó trong bộ Trạch tả (Alismatales) của nhánh thực vật một lá mầm=[thực vật một lá mầm]. Họ này bao gồm cả các loài trong họ Zannichelliaceae, nhưng không bao gồm chi *[[Ruppia]]* hiện nay được tách ra thành họ riêng là Ruppiaceae. Trong phạm vi họ Potamogetonaceae thì sự phân hóa có thể đã bắt đầu khoảng 25 triệu năm trước (Janssen & Bremer, 2004).

Các loài trong chi Potamogeton là nguồn thức ăn quan trọng cho vịt tại Bắc Mỹ. Sự thụ phấn chéo diễn ra nhờ gió hay do phấn hoa trôi nổi trên mặt nước. Có sự biến thiên lớn trong phiến lá, bao gồm cả các lưỡi bẹ (thường được gọi là các lá kèm), cũng như của hình dạng lá trong loài cũng như giữa các loài; một vài đơn vị phân loại nhỏ trong chi Potamogeton có lá dị hình, với các lá mọc ngầm và lá nổi trên mặt nước là khác nhau về hình dáng. Trong chi Potamogeton quả nổi và có khả năng quang hợp.

Chi Zannichellia có lẽ chỉ có liên quan yếu trong phạm vi họ Potamogetonaceae (Les và ctv. 1997). Chi Potamogeton có thể là cận ngành hay đa ngành (Les & Haynes, 1995).

Theo định nghĩa này thì họ chứa vài chi (đáng chú ý là *[[Potamogeton]]*) với tổng cộng khoảng 100 loài thực vật thủy sinh sống lâu năm. Các phiến lá của chúng hoặc là nổi hoặc là chìm dưới mặt nước, thân của chúng thường kết nối với nhau. Hoa là dạng bội số bốn: công thức hoa là [4;0;4;4] (lá đài; cánh hoa; nhị; lá noãn). Quả là dạng quả hạch nhỏ hay quả bế. 
## Các chi
**[[Groenlandia]]*
**[[Potamogeton]]* (bao gồm cả *Coleogeston*, *Spirillus*, *Stuckenia*): Khoảng 60 loài rong mái chèo
**[[Zannichellia]]* (bao gồm cả *Algoides*, *Althenia*, *Lepilaena*, *Pseudalthenia*, *Vleisia*)
### Các chi tách ra
**[[Aponogeton]]*: Sang họ Aponogetonaceae
**[[Heterozostera]]*: Sang họ Zosteraceae
**Kernera*: là một phần của chi Cymodocea trong họ Cymodoceaceae
**Phucagrostis*: Là một phần của chi Cymodocea trong họ Cymodoceaceae
**[[Posidonia]]* (bao gồm cả *Caulinia*): Sang họ Posidoniaceae
**[[Ruppia]]* (bao gồm cả *Buccaferrea*): Sang họ Ruppiaceae
**[[Syringodium]]*: Sang họ Cymodoceaceae
**[[Thalassodendron]]*: Sang họ Cymodoceaceae
**[[Zostera]]*: Sang họ Zosteraceae
## Phát sinh chủng loài
Cây phát sinh chủng loài dưới đây lấy theo APG II, với họ Maundiaceae vẫn nằm trong họ Juncaginaceae còn họ Limnocharitaceae vẫn đứng độc lập.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Potamogetonaceae , Zannichelliaceae  trong L. Watson và M.J. Dallwitz (1992 trở đi). *[http://delta-intkey.com/angio/ Các họ thực vật có hoa] : Miêu tả, minh họa, nhận dạng, thông tin tra cứu.* Phiên bản: 27 tháng 4 năm 2006. http://delta-intkey.com 
*Potamogetonaceae, Zannichelliaceae trong *Quần thực vật Bắc Mỹ*
*Phân loại trong NCBI
*Liên kết tại csdl.tamu.edu, Texas
Thể nhân

Trong luật học, **thể nhân** hay **tự nhiên nhân** là một con người có thể cảm nhận được thông qua các giác quan và bị các quy luật tự nhiên chi phối, ngược lại với pháp nhân, là một tổ chức nào đó, mà vì một số mục đích nhất định thì luật pháp xem như là một cá nhân tách biệt với các thành viên và/hoặc chủ sở hữu của nó.

Ví dụ, các điều khoản pháp lý như sửa đổi thứ 19 của Hiến pháp Hoa Kỳ đảm bảo quyền bầu cử của phụ nữ, chỉ áp dụng cho thể nhân mà thôi. Trong nhiều trường hợp thì các quyền con người cơ bản hoàn toàn chỉ được dành cho thể nhân; ví dụ một công ty không thể đảm nhiệm một chức vụ trong xã hội, nhưng công ty này có thể khởi kiện hay có thể bị khởi kiện.

Mặc dù các truyện khoa học viễn tưởng từ lâu rồi đã mơ tưởng về khả năng tồn tại của các người máy (robot) có tri giác, nhưng cho tới nay vẫn chưa có một tòa án nào xem xét câu hỏi về việc các dạng người máy này có thể được coi là "thể nhân" hay không.

Tại Việt Nam, trong các văn bản pháp quy hiện nay, như bộ Luật Dân sự 2005, lại không sử dụng khái niệm thể nhân, mà thay vào đó là khái niệm cá nhân.
## Xem thêm
*Cá nhân
*Pháp nhân

## Tham khảo
Họ Cỏ lận

**Họ Cỏ lận** (danh pháp khoa học: ***Butomaceae***) là một họ thực vật có hoa. Họ này được nhiều nhà phân loại học công nhận.

Hệ thống APG II năm 2003 (không thay đổi từ hệ thống APG năm 1998), cũng công nhận họ này và đặt nó trong bộ Trạch tả (Alismatales) của nhánh thực vật một lá mầm. Họ này chỉ chứa một loài duy nhất là cỏ lận (*Butomus umbellatus*).

Trong hệ thống Cronquist người ta cũng đặt nó trong bộ Trạch tả (nhưng phạm vi nhỏ hơn) thuộc phân lớp Alismatidae của lớp Liliopsida [=thực vật một lá mầm].

## Phát sinh chủng loài
Cây phát sinh chủng loài dưới đây lấy theo APG II, với họ Maundiaceae vẫn nằm trong họ Juncaginaceae còn họ Limnocharitaceae vẫn đứng độc lập.

## Các loài
Các hệ thống phân loại Kew Garden World Checklist, Angiosperm Phylogeny Website, NCBI, DELTA Angio và ITIS vào năm 2010 đều thống nhất họ này chỉ gồm một chi duy nhất là *[[Butomus]]* (L., 1753). Tuy nhiên có sự khác biệt về loài.

Theo Kew Garden World Checklist, chi gồm 2 loài:
** *[[Butomus junceus]]* Turcz. (1854)
** *[[Butomus umbellatus]]* L. (1753)

Theo NCBI, đây là chi đơn loài:
** *[[Butomus umbellatus]]*
## Chú thích

## Tham khảo

* Butomaceae  trong L. Watson và M.J. Dallwitz (1992 trở đi) *[http://delta-intkey.com/angio/ Các họ thực vật có hoa] : Miêu tả, minh họa, nhận dạng, thông tin tra cứu*. Phiên bản: 27 tháng 4 năm 2006. http://delta-intkey.com .
* Butomaceae trong ''Quần thực vật Bắc Mỹ''
* Phân loại trong NCBI
* Liên kết tại csdl.tamu.edu, Texas
Cỏ lận

**Cỏ lận** (danh pháp hai phần: ***Butomus umbellatus***), là một loài thực vật thủy sinh sống lâu năm, thành viên duy nhất trong họ Cỏ lận (*Butomaceae*). Tên gọi khoa học của nó có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp *bous* nghĩa là "bò, trâu" và *tome* nghĩa là "cắt, chặt, chém". Điều này có liên quan tới các lá giống hình thanh kiếm của nó.

Cỏ lận có nguồn gốc từ khu vực ôn đới của đại lục Á-Âu và sinh sống bên lề các nguồn nước chảy chậm, tới độ sâu 3 m. Nó có các hoa màu hồng. Được đưa vào Bắc Mỹ trong vai trò của một loại cây cảnh nhưng ngày nay nó đã trở thành một loài xâm hại nguy hiểm tại khu vực Đại Hồ (Great Lakes).

Cỏ lận là loại cây có thân rễ với các lá thẳng, dài tới trên 1 m. Các lá có tiết diện hình tam giác và mọc thành hai hàng dọc theo thân rễ.

Cụm hoa hình tán, bao gồm các hoa đơn xung quanh 3 xim. Các hoa cân đối và lưỡng tính. Chúng có 3 lá đài tương tự như cánh hoa, có màu hồng với các gân sẫm màu. Chúng còn tồn tại lâu trên quả. Ba cánh hoa tương tự như các lá đài nhưng to hơn. Các hoa có 6 - 9 nhị. Các lá noãn thượng, 6 - 9 lá và gần như hợp nhất tại phần gốc. Khi trưởng thành, chúng có dạng hình trứng ngược. Noãn nhiều và rải rác trên bề mặt phía trong của thành lá noãn, ngoại trừ khu vực gân giữa và các rìa. Quả là dạng quả đại. Các hạt không có nội nhũ, với lá mầm thẳng.
## Sử dụng
Được trồng làm cây cảnh. Tại một vài khu vực ở Nga người ta còn dùng thân rễ làm thức ăn.

## Hình ảnh

Tập tin:Butomus umbellatus - harilik luigelill Keilas.jpg
Tập tin:ButomusUmbellatus.jpg
Tập tin:Butomus umbellatus01.jpg
Tập tin:ButomusUmbellatus4.jpg


## Chú thích

## Tham khảo

* USDA info
* Tại Trung tâm thực vật thủy sinh và xâm hại, Đại học Florida 
* Quần thực vật Bắc Ireland
* Hình chụp gần của hoa cỏ lận tại trang web của Đại học Tel Aviv 
* CSDL các loài xâm hại toàn cầu
Họ Thủy ung

**Họ Thủy ung** (danh pháp khoa học: **Aponogetonaceae**) là một họ thực vật có hoa. Trong vài chục thập niên vừa qua, họ này được các nhà phân loại học công nhận rộng khắp.
 
Hệ thống APG II năm 2003 (không đổi từ hệ thống APG năm 1998) cũng công nhận họ này và đặt nó trong bộ Trạch tả (Alismatales) của nhánh thực vật một lá mầm. Họ này chỉ chứa một chi là *[[chi Thủy ung|Aponogeton]]* với khoảng 40-45 loài thực vật thủy sinh, phân bổ tại khu vực nhiệt đới Cựu thế giới. Các lá đơn, mọc so le, thuộc dạng dị hình, nghĩa là các lá nổi và lá ngầm dưới nước có hình dạng khác nhau. Lá chứa các khí khổng, phiến lá chứa các tinh thể oxalat calci. Hoa lưỡng tính, mọc thành cụm, thông thường chồi lên trên mặt nước thành 1-3 cành hoa. Hoa có mật hoa, thụ phấn nhờ côn trùng. Quả là dạng quả đại không có nhiều cùi thịt. Hạt không có nội nhũ mà chứa tinh bột.

## Phát sinh chủng loài
Cây phát sinh chủng loài dưới đây lấy theo APG II, với họ Maundiaceae vẫn nằm trong họ Juncaginaceae còn họ Limnocharitaceae vẫn đứng độc lập.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Aponogetonaceae  trong L. Watson và M.J. Dallwitz (1992 trở đi). *[http://delta-intkey.com/angio/ Các họ thực vật có hoa] : Miêu tả, minh họa, nhận dạng, thông tin tra cứu.* Phiên bản: 9 tháng 3 năm 2006. http://delta-intkey.com 
* Aponogetonaceae trong ''Quần thực vật Bắc Mỹ''
* Phân loại trong NCBI
* Liên kết tại csdl.tamu.edu, Texas
Họ Cỏ kiệu

**Họ Cỏ kiệu** (danh pháp khoa học: **Cymodoceaceae**) là một họ thực vật có hoa. Nhiều nhà phân loại học công nhận họ này.

Hệ thống APG II năm 2003 (không thay đổi từ hệ thống APG năm 1998), cũng công nhận họ này và đặt nó trong bộ Trạch tả (Alismatales) của nhánh monocots=[thực vật một lá mầm]. Theo APG II, họ này có khoảng 16 loài cỏ biển phân bổ trong 5 chi, sinh sống trong khu vực biển thuộc vùng nhiệt đới.

Cũng theo website của APG thì người ta nghi vấn về việc họ Cỏ kim (*Ruppiaceae*) có đủ khác biệt để coi là một họ tách biệt hay không, tuy nhiên người ta nhận thấy các loài trong các họ Cymodoceaceae, Posidoniaceae và Ruppiaceae tạo thành một nhóm đơn ngành. 
## Các chi
**[[Amphibolis]]* C.Agardh (bao gồm cả *Pectinella*):
**[[Cymodocea]]* K.Koenig (bao gồm cả *Phycoschoenus*): Cỏ kiệu
**[[Halodule]]* Endl. (bao gồm cả *Diplanthera*): Cỏ hẹ
**[[Syringodium]]* Kutz.: Cỏ năn biển
**[[Thalassodendron]]* Hartog: Cỏ đốt tre
**Graumuellera* Rchb.?: Một loài (*Graumuellera antarctica*) nhưng không chỉ rõ nơi sống.
## Phát sinh chủng loài
Cây phát sinh chủng loài dưới đây lấy theo APG II, với họ Maundiaceae vẫn nằm trong họ Juncaginaceae còn họ Limnocharitaceae vẫn đứng độc lập.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Cymodoceaceae  trong L. Watson và M.J. Dallwitz (1992 trở đi). *[http://delta-intkey.com/angio/ Các họ thực vật có hoa] : Miêu tả, minh họa, nhận dạng, thông tin tra cứu.* Phiên bản: 27 tháng 4 năm 2006. http://delta-intkey.com 
* Trong Quần thực vật Bắc Mỹ
* ''Syringodium filiforme''  (cỏ năn biển hay cỏ lợn biển)
* Phân loại trong NCBI
* Liên kết tại csdl.tamu.edu, Texas
Văn Hường

**Văn Hường** tên thật là **Nguyễn Văn Hường** (23 tháng 3 năm 19347 tháng 12 năm 2023) là một ca sĩ vọng cổ Việt Nam. Ông được khán giả đặt cho ông biệt danh "Vua vọng cổ hài".

## Tiểu sử
Ông sinh năm 1934 tại Thủ Đức, xã Long Thạnh Mỹ trong một gia đình nhà nông. Ban đầu, ông chỉ nghe đài phát thanh, thuộc nằm lòng rất nhiều bài bản, câu hò điệu lý.

*"Khoảng 15 tuổi, nghệ sĩ Văn Hường từ giã quê hương lên [[Sài Gòn]]... bán hột dưa ở rạp cải lương nổi tiếng bấy giờ là Nguyễn Văn Hảo (nay là [[rạp Công Nhân (Thành phố Hồ Chí Minh)|rạp Công Nhân]] thuộc Nhà hát Kịch TP HCM - 30 Trần Hưng Đạo, Quận 1, TP HCM). Nghệ sĩ [[Lệ Liễu]] thấy anh còn nhỏ mà ca rất mùi bèn rủ hát cùng. Tình cờ, ông bầu Bảy Cao - Bầu gánh hát Hoa Sen ghé chơi, nghe Văn Hường ca, ông chú ý và cùng nhiều nghệ sĩ khác đến xem để nhận xét. Trong số những người trong nghề đến nghe Văn Hường ca, có soạn giả NSND [[Viễn Châu]] và từ khi lọt vào mắt xanh "Vua vọng cổ", cuộc đời Văn Hường sang một trang mới" - *NSƯT Minh Vương kể lại.

Văn Hường không được đẹp trai, miệng lại móm và thiếu chiều cao, nên khi nghe bầu Bảy Cao và soạn giả NSND Viễn Châu hướng dẫn làm hề ca, ông đồng ý ngay. Thời đó, ông được "Vua vọng cổ" sáng tác nhiều bài ca cổ hài, khởi nguồn cho trào lưu viết vọng cổ hài thập niên 1960, mà nổi tiếng nhất là bài "Tư Ếch đi Sài Gòn".

Năm 1972, nghệ sĩ Văn Hường hợp tác với *vua* ngâm thơ Tao Đàn – cố NS Thanh Hải lập đoàn hát riêng mang tên "Thanh Hải - Văn Hường". Sau ngày đất nước thống nhất, ông về cộng tác với Đoàn cải lương tập thể Thống Nhất (Tây Ninh), sau đó về Đoàn cải lương Sống Chung (Phước Chung). Năm 1987 do lớn tuổi, ông từ giã sân khấu, lui về mở quán nghệ sĩ Văn Hường tại phường Long Thạnh Mỹ, TP Thủ Đức, TP HCM cho đến ngày nay.

Ở tuổi gần 80, NS Văn Hường bộc bạch: "Đã qua tuổi thất thập cổ lai hi, còn có khán giả yêu mến, đêm đêm còn được ca theo yêu cầu của người yêu bài ca cổ hài đó là niềm vui, niềm hạnh phúc lớn lao nhất của một nghệ sĩ về chiều như tôi. Như đã nói, hễ còn "ự" được tui cứ "ự", cho đến khi nào hết thở thì thôi!".

Ông từ trần lúc 19 giờ, ngày 7 tháng 12 năm 2023, vì tuổi cao sức yếu.
## Các nhạc phẩm do Văn Hường trình bày
* Ánh sáng đô thành
* Ba ông thầy bói
* Chó mực đầu cáo
* Chuyện tôi đi lính
* Đời là gì?
* Đi hát cải lương
* Hiệp sĩ say giải nghệ
* Kể tuồng sân khấu 
* Khúc nhạc đồng quê
* Làm vua buồn lắm
* Rapport táo quân
* Tai nạn Honda
* Tại tôi tuổi Sửu 
* Tào Tháo cháy râu (Trần Hà)
* Tiền bạc, bạc tiền
* Tề thiên đại thánh
* Tôi đi hớt tóc
* Tôi thua số đuôi
* Tư Ếch đi chợ
* Tư ếch đi hội chợ
* Tư Ếch, Ba Râu đi xem đại nhạc hội
* Tứ đổ tường
* Tư Ếch đại chiến Văn Hường
* Văn Hường đi Suzuki
* Văn Hường đội sổ về trời 
* Văn Hường mê số đề
* Văn Hường năm vợ
* Văn Hường thương vợ nhỏ
* Vợ tôi đẹp ác
* Vợ tôi đi coi bói
* Vợ tôi mê tân nhạc
* Vợ tôi nói tiếng Tây
* Vợ tôi tôi sợ
* ...

## Tham khảo
Lê Tranh

**Lê Tranh** có thể là một trong những nhân vật thời Lê sơ trong lịch sử Việt Nam:
***[[Lê Hiến Tông]]**, vị vua thứ 5 nhà Lê sơ.
***[[Lê Tranh (Phúc vương)|Phúc Vương Tranh]]**, hoàng tử và nhà thơ thời Lê sơ.

Cả hai người đều là con trai vua Lê Thánh Tông, trong đó Hiến Tông là con trưởng và Phúc vương là con thứ 6.
Căn cứ không quân Tân Sơn Nhứt

**Căn cứ không quân Tân Sơn Nhứt** là sân bay dân sự và là căn cứ không quân của Không lực Hoa Kỳ và Không lực Việt Nam Cộng Hòa trong thời kỳ Chiến tranh Việt Nam. Căn cứ không quân này được Pháp xây dựng năm 1920 với đường băng bằng đất phục vụ chủ yếu cho mục đích quân sự. Trong thời kỳ Chiến tranh Việt Nam, quân đội Hoa Kỳ đã đầu tư nâng cấp để phục vụ cho chiến tranh. Sau 1975, đây là sân bay dân sự và quân sự hỗn hợp với tên gọi là Cảng Hàng Không Quốc Tế Tân Sơn Nhất.

## Lịch sử
## Bố phòng của Mỹ và Việt Nam Cộng hòa

Sân bay Tân Sơn Nhứt rộng gần 2.000 ha, được sử dụng cho cả mục đích quân sự lẫn dân sự, có tính chiến lược cực kỳ quan trọng. Khu vực quân sự gồm nhiều đường băng cho đủ loại máy bay quân sự, trong đó, riêng số lượng nhà chứa máy bay nổi trên mặt đất đã có 400 đến 500 máy bay.Trong sân bay, có hàng chục kho bom, đạn đủ cỡ được trang bị kỹ thuật hiện đại. Khu nhà ở phía nam sân bay là nơi làm việc của Bộ Tư lệnh Không quân Mỹ thứ 7, Bộ Tư lệnh quân viễn chinh Mỹ và nhà Đại tướng Westmoreland - Tư lệnh quân đội Mỹ ở miền Nam Việt Nam và Bộ Tư lệnh Không quân Sài Gòn cùng nhà riêng của Nguyễn Cao Kỳ - Tư lệnh Không quân.

Khu vực quân sự được bảo vệ với 22 lớp rào kẽm gai kiểu Mỹ, từ rào đơn, rào kép, rào bùng nhùng, mắt cáo...Giữa các loại rào là đủ các loại mìn, hệ thống chiếu sáng nằm ẩn trong các đám cỏ dại và cây mắc cỡ đầy gai. Đây là những bãi mìn “gài chết” mà Mỹ và Việt Nam Cộng hòa đã nghiên cứu rất công phu để chống đặc công của Quân Giải phóng xâm nhập, nhất là ở các mục tiêu xung yếu. Bên ngoài các vòng rào, một hệ thống đường nhựa giáp vòng cho xe cơ giới tuần tra, tuần bộ, chó berger, ngỗng cảnh giới. Phía bên trong là những tuyến lô cốt, tháp canh dày đặc ken nhau được trang bị từ đại liên đến đại bác và những đèn pha cao áp cực mạnh chiếu sáng quét ra xa tới gần 3.000 mét. Bên trong được ngăn cách nhau bằng 3 lớp rào và những hào sâu 1 mét, rộng 8 mét. Trên những đường nhựa ngang dọc trong chu vi sân bay, cứ 15 phút lại có một tốp xe chở lính tuần tiễu chạy qua.

## Xem thêm
* Không lực Việt Nam Cộng hòa

## Tham khảo

* 505th Tactical Control Group - Tactical Air Control in Vietnam and Thailand 
* C-130A 57-460 at the National Air And Space Museum 
* The Tan Son Nhut Association
* Electronic Warfare "Electric Goon" EC-47 Association website
* The Defense of Tan Son Nhut Air Base, ngày 31 tháng 1 năm 1968
* The Fall of Saigon
T-4

**T4** có thể là:

*Máy bay Sukhoi T-4
*Máy bay huấn luyện T-4
*Luật T-4 của Đức Quốc xã
Thế giới thứ nhất

Thuật ngữ **"Thế giới thứ nhất"** nói đến các nước dân chủ (theo góc nhìn của phương Tây) có nền kinh tế tư bản, có trình độ khoa học kỹ thuật tiến bộ và người dân có mức sống cao.

Các thuật ngữ "Thế giới thứ nhất", "Thế giới thứ hai" và "Thế giới thứ ba" được dùng phân chia các quốc gia trên thế giới thành ba nhóm chính. Ba nhóm quốc gia này không xuất hiện đồng thời. Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, người ta bắt đầu nói đến các nước NATO và các nước Hiệp ước Warszawa như là hai nhóm chính. Hai "thế giới" này không gọi bằng số. Đến năm 1952, nhà nhân khẩu học Pháp Alfred Sauvy dùng từ "Thế giới thứ ba" để chỉ các nước không thuộc hai hệ thống trên. Và một cách tự nhiên, hai nhóm nước ở hai hệ thống NATO và Hiệp ước Warszawa trở thành "Thế giới thứ nhất" và "Thế giới thứ hai".

Một số quốc gia quyết định đứng trung lập, không rơi vào bất kỳ một trong ba khối kể trên gồm Thụy Sĩ, Thụy Điển và Cộng hoà Ireland. Phần Lan từng nằm trong ảnh hưởng của Liên Xô nhưng không phải là quốc gia theo đường lối cộng sản và cũng không tham Hiệp ước Warszawa. Áo nằm trong ảnh hưởng của Hoa Kỳ, nhưng đất nước này quyết định đứng trung lập khi họ trở thành quốc gia cộng hoà độc lập năm 1955. Thổ Nhĩ Kỳ gia nhập NATO năm 1952 song phần lớn lãnh thổ không nằm ở Tây Âu và không phải là nước công nghiệp. Tây Ban Nha cho đến năm 1982 mới gia nhập NATO khi nhà độc tài Francisco Franco qua đời và lúc đó cũng là gần cuối của Chiến tranh Lạnh.

Những năm gần đây, do nhiều "nước đang phát triển" tiến hành công nghiệp hóa, thuật ngữ "Thế giới thứ tư" đã xuất hiện dùng để chỉ những nước có nền sản xuất nghèo nàn, lạc hậu và bị bỏ lại phía sau, hay những nước kém phát triển nhất (LDCs). Bên cạnh đó, các quốc gia từng bị coi là nước đang phát triển nay có nền kinh tế tiến bộ nhưng chưa hoàn toàn đạt trình độ nước công nghiệp được xếp vào nhóm các nước mới công nghiệp hóa (NICs).

## Xem thêm
*Thế giới thứ ba
*Các nước mới công nghiệp hóa
*Chỉ số phát triển con người
*Thế giới thứ hai
*Các nước phát triển

## Tham khảo
Ngữ pháp

Trong ngôn ngữ học, **ngữ pháp** (hay còn gọi là **văn phạm**, tiếng Anh: **grammar**, từ Tiếng Hy Lạp cổ đại  *grammatikí*) của một ngôn ngữ tự nhiên là một tập cấu trúc ràng buộc về thành phần mệnh đề, cụm từ, và từ của người nói hoặc người viết. Thuật ngữ này cũng có thể đề cập đến việc nghiên cứu các ràng buộc, bao gồm các lĩnh vực như âm vị học, hình thái học, và cú pháp học, và thường được bổ sung bởi ngữ âm học, ngữ nghĩa học, và ngữ dụng học.

Việc tạo ra các  quy tắc chính cho một ngôn ngữ riêng biệt là ngữ pháp của ngôn ngữ đó, vì vậy mỗi ngôn ngữ có một ngữ pháp riêng biệt của nó. Ngữ pháp là một phần trong nghiên cứu ngôn ngữ hay còn gọi là ngôn ngữ học. Ngữ pháp là một cách thức để hiểu về ngôn ngữ. Mặt khác, ngữ pháp còn là một công cụ để quản lý từ ngữ, làm cho từ ngữ từ một từ hay nhiều từ thành một câu đúng ý nghĩa và thực sự hữu ích.

Ngữ pháp, theo cách hiểu của hầu hết các nhà ngôn ngữ học hiện đại bao gồm ngữ âm, âm học, hình thái ngôn ngữ, cú pháp, ngữ nghĩa. Tuy nhiên, theo truyền thống, ngữ pháp chỉ bao gồm hình thái ngôn ngữ và cú pháp.

## Từ nguyên
Từ *ngữ pháp* có nguồn gốc từ từ Hán Việt . Từ *grammar* trong tiếng Anh có nguồn gốc từ Tiếng Hy Lạp cổ đại  (*grammatikē technē*), có nghĩa là "nghệ thuật các chữ cái", từ  (*gramma*), "chữ cái", chính nó từ  (*graphein*), "vẽ, viết". Cùng gốc Hy Lạp cũng xuất hiện trong các từ đồ họa, grapheme, và ảnh chụp (photograph).

## Sự phát triển của các ngữ pháp
Các loại ngữ pháp được tạo ra và được phát triển thông qua tập quán, thói quen sử dụng của các khu dân cư khác nhau. Với sự ra đời của chữ viết, các quy tắc chính thức về cách sử dụng ngôn ngữ cũng xuất hiện. Các ngữ pháp chính thức là các luật lệ, quy tắc sử dụng đã được phát triển bởi việc quan sát, theo dõi.

Các nghiên cứu chính thức về ngữ pháp là một phần quan trọng của giáo dục từ thời trẻ đến khi học cao hơn, tuy nhiên các quy tắc được dạy trong trường học đôi khi không hoàn toàn là "ngữ pháp" theo đúng nghĩa của thuật ngữ này trong ngôn ngữ học, chúng thường mang tính chất thói quen.

## Trong khoa học máy tính
Trong khoa học máy tính, cú pháp của mỗi ngôn ngữ lập trình được định nghĩa bằng một quy tắc ngôn ngữ quy ước. Trong các lý thuyết về máy tính và toán học, ngôn ngữ được sử dụng là các ngôn ngữ quy ước.

## Các thuật ngữ ngữ pháp
* Danh từ
* Tính từ 
* Liên từ 
* Trạng từ 
* Động từ
* Câu
* Mệnh đề 
* Chủ ngữ
* Vị ngữ
* Túc từ
* Trợ động từ

## Xem thêm
* Cấu trúc câu
* Cấu trúc ngôn ngữ
* Cú pháp
* Hình thái ngôn ngữ
* Hệ thống chức năng của ngôn ngữ

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* English Grammar (Gramática da Língua Inglesa) , wikibook trong tiếng Anh
Dida

**Nélson de Jesús Silva**, được biết tới nhiều nhất với tên **Dida**, (sinh ngày 7 tháng 10, năm 1973 tại Irará, Bahia) là một cựu thủ môn người Brasil. Anh từng chơi cho các câu lạc bộ Cruzeiro, A.C. Milan, Corinthians, Grêmio, Internacional. Anh là thủ môn xuất sắc nhất thế giới năm 2005 theo bình chọn của FIFPRO.

## Thống kê sự nghiệp

### Câu lạc bộ

### Đội tuyển quốc gia

## Danh hiệu
**Cruzeiro**
*Copa de Oro: 1995
*Copa do Brasil: 1996
*Copa Libertadores: 1997

**Corinthians**
*Campeonato Brasileiro Série A: 1999
*Copa do Brasil: 2002
*Torneio Rio–São Paulo: 2002
*FIFA Club World Cup: 2000

**AC Milan**
*Serie A: 2003–04
*Coppa Italia: 2002–03
*Supercoppa Italiana: 2004
*UEFA Champions League: 2002–03, 2006–07
*UEFA Super Cup: 2003, 2007
*FIFA Club World Cup: 2007

**Internacional**
*Campeonato Gaúcho: 2014, 2015

**Đội trẻ Brazil**
*Giải bóng đá trẻ Nam Mĩ: 1992
*FIFA World Youth Championship: 1993
*CONMEBOL Men Pre-Olympic Tournament: 1996

**Brazil**
*FIFA World Cup: 2002
*Copa América: 1999
*FIFA Confederations Cup: 1997, 2005

**Cá nhân**

**[[Placar]]* Bola de Prata: 1993 (Vitória), 1996, 1998 (Cruzeiro), 1999 (Corinthians)
*IFFHS World's Best Goalkeeper silver ball: 2005
*IFFHS World's Best Goalkeeper bronze ball: 2004
*FIFPro World XI: 2005
*FIFPro Goalkeeper of the Year: 2005
*IFFHS Best Brazilian Goalkeeper of the 21st Century
*AC Milan Hall of Fame

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*
*
*
*
*''Bom Senso FC''
Từ Ninh

**Từ Ninh** (徐宁) là một trong 108 thủ lĩnh Lương Sơn Bạc trong tiểu thuyết Thủy hử của Thi Nại Am. Từ Ninh là một trong 36 Thiên Cang Tinh, biệt hiệu là **Kim Thương Thủ**, ứng với sao **Thiên Hộ Tinh**.

## Lên Lương Sơn
Khi Tống Công Minh chỉ huy quân Lương Sơn Bạc đánh nhau với Hô Diên Chước, vì Hô Diên Chước dùng trận pháp "Thiết giáp liên hoàn mã" làm Lương Sơn Bạc tổn thất nặng nề, lúc này có một đầu lĩnh là Thời Thiên đã giới thiệu Từ Ninh cho Lương Sơn Bạc. Ngô Dụng đã bày kế ăn cắp chiếc áo giáp quý của Từ Ninh để dụ lên Lương Sơn Bạc. Tại Lương Sơn, Từ Ninh nhờ có Lâm Xung mới biết Lương Sơn Bạc thay trời hành đạo, nên ông đã trở thành đầu lĩnh dạy câu liêm thương pháp của Lương Sơn Bạc.

## Vũ khí
Vũ khí của Từ Ninh là câu liêm thương, một trong những loại binh khí cận chiến đáng sợ nhất thời Bắc Tống mà ông là một trong số ít những người được thừa kế binh pháp của nó. Câu liêm thương có một lưỡi nhọn và một cái móc câu khá lớn, và có một điểm đặc biệt là cán làm bằng loại gỗ đàn hồi rất tốt. Đâm mạnh, xoay 90 độ rồi rút về thật nhanh là thao tác cơ bản của loại thương này. Nó có thể dùng để móc chân ngựa đối phương, móc vũ khí, phá khiên hay thậm chí có thể lấy đầu đối phương trong tích tắc.

## Tử trận
Trong trận đánh Phương Lạp, vì muốn cứu Hác Tư Văn, nên Từ Ninh đã bị trúng tên độc, nửa tháng sau thì qua đời.

## Trong Đãng Khấu chí
Tại hồi 62, Quân Luơng Sơn tấn công mạnh mẽ nhằm đoạt lại Nhị Quan, Từ Ninh hăng hái xông trận leo lên mặt thành giao chiến ác liệt với Nhậm Sâm. Nhậm Sâm liều chết giữ thành, hai tướng giao chiến hơn 30 hiệp. Nhậm Sâm đâm thương vào họng Từ Ninh, Từ Ninh móc câu liêm thủng sườn Nhậm Sâm. 2 chiến tướng cùng chết.

## Tham khảo

*
Đại học Leiden

**Đại học Leiden**, tọa lạc tại thành phố Leiden, là trường đại học lâu đời nhất ở Hà Lan. Đại học Leiden là thành viên của các nhóm: Coimbra Group, Europaeum và Liên hiệp các trường đại học nghiên cứu châu Âu. Trường Đại học Leiden được thành lập năm 1575 bởi William I của Oranje-Nassau, thủ lĩnh của cuộc khởi nghĩa Chiến tranh 80 năm.

Hoàng gia Oranje-Nassau và Đại học Leiden vẫn có một mối quan hệ chặt chẽ. Các nữ hoàng Wilhelmina, Juliana và Beatrix cũng như thái tử Willem-Alexander đã học ở Đại học Leiden. Năm 2005, nữ hoàng Beatrix đã nhận được bằng danh dự từ đại học này.

Đại học Leiden là trường học của nhiều nhà khoa học Hà Lan đã đạt giải Nobel, gồm có Heike Kamerlingh Onnes, Hendrik Lorentz, Pieter Zeeman, và Willem Einthoven.

Ngày nay, Đại học Leiden có 9 khoa, hơn 50 bộ môn và hơn 150 chương trình giáo dục đại học và có danh tiếng quốc tế. Nơi đây có hơn 40 viện nghiên cứu quốc gia và quốc tế.


Leiden - Rapenburg 73.jpg
Faculteit der Sociale Wetenschappen Leiden.jpg
Kamerlingh Onnes Gebouw.jpg
Gorlaeus building.jpg
LUMC1.JPG
2008-09-13 inauguratie mvo.JPG
UniversiteitLeidenLogo.jpg


## Liên kết mở rộng

* Đại học Leiden

## Tham khảo
Trường Đại học Klabat

**Trường Đại học Klabat** tọa lạc tại làng Airmadidi cách Manado 25&nbsp;km. Trong tiếng Indonesia, tên gọi của trường là **Universitas Klabat**, và trước đây có tên là **Cao đẳng Núi Klabat**. Trường này được thành lập năm 1965 bởi Gereja Masehi Advent Hari Ketujuh, một đại diện của giáo hội Cơ đốc Phục lâm An Thất Nhật (*Seventh-day Adventist Church*).

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Wesite chính thức 
* Site mirror
Rason

**Rasŏn**, tên trước đây là **Rajin-Sŏnbong** là một thành phố trực thuộc trung ương ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên và là một hải cảng không có băng, nằm ở ven biển Nhật Bản ở Bắc Thái Bình Dương trên mũi phía đông bắc của bán đảo Triều Tiên. Nó nằm ở vùng Kwanbuk và là vị trí của Đặc khu kinh tế Rason.

Trong cách phát âm của Triều Tiên, chữ "R" ban đầu của tên được phát âm là "N", (나선, *Naseon*) theo âm vị học tiêu chuẩn của tiếng Triều Tiên. Năm 2000, tên được rút ngắn từ "Rajin-Sŏnbong" thành "Rason". Trong những năm 1930, người Nhật gọi nó là Rashin; tại thời điểm đó, nó là một hải cảng quan trọng ở cuối tuyến đường sắt. Nó bị chiếm đóng bởi Hồng quân Liên Xô vào ngày 14 tháng 8 năm 1945.

Trước năm 1991, Rason được Liên Xô sử dụng như một cảng nước ấm thay thế trong trường hợp Vladivostok không có sẵn. Các cơ sở hải quân của Liên Xô được xây dựng bắt đầu từ năm 1979. Từ năm 1993 đến năm 2004, nó được quản lý tách biệt khỏi tỉnh Hamgyŏng Bắc với tư cách là thành phố trực thuộc trung ương (Chikhalsi) Rason. Trước năm 1993 và từ 2004 đến 2009, thành phố này là một phần của tỉnh Hamgyŏng Bắc. Từ năm 2010, thành phố này là một "thành phố đặc biệt", một lần nữa thoát khỏi sự kiểm soát của tỉnh, nhưng khác với sự chỉ định cũ, nó trở thành một đô thị tự trị đặc biệt. Đây là bước đi đột phá của chính quyền Bình Nhưỡng nhằm biến Rason thành cửa ngõ thương mại với Trung Quốc và Nga, cũng như là địa điểm phân phối hàng hóa trọng điểm, đồng thời kích thích sự phát triển của thành phố và thu hút đầu tư nước ngoài.

Rason giáp với thành phố Hồn Xuân của tỉnh Cát Lâm ở Trung Quốc và huyện Khasansky của Primorsky Krai ở Nga. Trung Quốc đang đẩy mạnh đầu tư vào cảng ở đây vì điều này cho phép họ tiếp cận biển Nhật Bản. Vào tháng 7 năm 2011, chính quyền Triều Tiên đã bật đèn xanh cho hàng hóa thương mại nội địa của Trung Quốc được vận chuyển qua cảng Rajin từ đông bắc sang đông Trung Quốc. Đến tháng 11 năm đó, Triều Tiên bắt đầu xây những nhà máy truyền tải điện để nhận nguồn điện cung ứng từ Trung Quốc. Than được vận chuyển từ các mỏ Trung Quốc gần đó đến Thượng Hải. Một sòng bạc bên bờ biển chủ yếu phục vụ du khách Trung Quốc.

Đây là thành phố trực thuộc trung ương duy nhất ở Triều Tiên được tự do giao lưu buôn bán với nước ngoài và cũng là thành phố duy nhất ở nước này mà người nước ngoài không cần xin visa khi tới du lịch. Từ Cát Lâm, Trung Quốc, có thể lái xe trực tiếp để đến Rason.

## Hành chính
Rasŏn được chia ra thành 1 quận (*kuyŏk*) và một huyện (*kun*).

* Rajin-guyŏk (라진구역; 羅津區域; *La Tân khu vực*)
* Sŏnbong-gun (선봉군; 先鋒郡; *Tiên Phong quận*)

## Khí hậu
Rason có khí hậu lục địa ẩm ướt, theo phân loại khí hậu Köppen là *Dwb*.

## Tham khảo
Tượng đài Giải phóng

**Tượng đài Giải phóng** là một tượng đài ở thủ đô Bình Nhưỡng của Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên.

Tọa độ của tượng đài này là 

Tượng đài được xây năm 1947 để tưởng nhớ những người lính của Quân đội Xô Viết đã tham gia giải phóng Triều Tiên khỏi Đế quốc Nhật Bản cuối Chiến tranh thế giới thứ hai. Tượng đài cao 30 m với ngôi sao đỏ năm cánh trên đỉnh và những bài bia bằng tiếng Nga và tiếng Hàn ở 4 phía của tượng đài. Đây không những là một nơi trang nghiêm, nơi thu hút khách tham quan mà còn là nơi truyền thống để tổ chức các nghi lễ hôn nhân.

## Văn bia tiếng Nga trên Tượng đài

Văn bản tiếng Nga chính (Mặt trước):

*Великий советский народ разгромил японских империалистов и освободил корейский народ. Кровью, пролитой советскими воинами при освобождении Кореи, еще больше укрепились узы дружбы между корейским и советским народами. В знак всенародной благодарности воздвигнут этот памятник. 15 августа 1945 года.*


Dịch sang tiếng Việt:

*Nhân dân Liên Xô vĩ đại đã đánh thắng đế quốc Nhật Bản, giải phóng nhân dân Triều Tiên. Máu đổ của những người lính Liên Xô trong quá trình giải phóng Triều Tiên đã góp phần củng cố thêm tình hữu nghị gắn bó nhân dân Triều Tiên và Liên Xô. Tượng đài này được dựng lên để biểu thị lòng biết ơn của người dân Triều Tiên. 15 tháng 8 năm 1945*

Chữ khắc tiếng Nga phụ (Mặt sau):

*Вечная слава великой Советской Армии, освободившей корейский народ от ига японских империалистов и открывшей ему путь к свободе и независимости! 15 августа 1945 г.*


Dịch sang tiếng Việt:

*Vinh quang vĩnh cửu dành cho Quân đội Xô Viết vĩ đại, những người đã khuất phục được người dân Triều Tiên khỏi đế quốc Nhật Bản và chỉ cho họ con đường đi đến tự do và độc lập! 15 tháng 8 năm 1945*

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Một bức ảnh Tượng đài Giải phóng
*Tourist's view on Pyongyang (tiếng Nga)
Tạ Hữu Thanh

**Tạ Hữu Thanh,** sinh ngày 26 tháng 2 năm 1942 tại xã Thụy Vân, thành phố Việt Trì (nay là phường Nông Trang), tỉnh Phú Thọ, mất ngày 27 tháng 8 năm 2007 tại Hà Nội là một cựu chính khách Việt Nam. Ông từng là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa VII, VIII, IX, Tổng Thanh tra Nhà nước.

## Tiểu sử
Ông đã đảm nhiệm các chức vụ: Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa VII, Khoá VIII, Khoá IX; Tổng Thanh tra Nhà nước Việt Nam; Đại biểu Quốc hội khóa X, XI, Chủ tịch UBND tỉnh Hoàng Liên Sơn; Bí thư Tỉnh ủy Yên Bái (1991 - 1994); Phó Trưởng ban Kinh tế Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam.

Từ trần ngày 27-8-2007 tại Hà Nội thọ 65 tuổi. Ông được an táng tại Nghĩa trang Mai Dịch, Hà Nội.

## Tai tiếng

## Tham khảo
Hợp chất aliphatic

Trong hóa học, **hợp chất aliphatic** là các hợp chất hữu cơ, trong đó các nguyên tử cacbon liên kết với nhau tạo thành mạch thẳng hay mạch nhánh. Hợp chất aliphatic đơn giản nhất là mêtan (CH4).



Tập tin:Ethane-flat.png|Êtan
Tập tin:Isobutane 1.svg|Isobutan
Tập tin:Ethyne-2D-flat.png|Acetylen 



## Xem thêm
* Hợp chất thơm
* Liên kết cácbon-cácbon

## Tham khảo
Siêu xung thiên

**Siêu xung thiên** (còn gọi là **Đại đao xung thiên**, **Xung thiên đại đao**, **Tứ trụ siêu xung thiên**, **Siêu bát quái**, trong dân gian gọi là **Siêu ông**) là bài đại đao được Hội nghị chuyên môn toàn quốc lần 2 do Liên đoàn Võ thuật Cổ truyền Việt Nam tổ chức năm 1994 bình chọn, thống nhất là một trong những bài binh khí tiêu biểu cho quốc võ dân tộc. Sau khi bình chọn, bài được giới thiệu, tập luyện tại các võ đường võ cổ truyền và đưa vào chương trình thi đấu, biểu diễn bắt buộc trong toàn quốc.

## Lời thiệu
Lời thiệu của bài, trừ câu bái tổ khởi đầu và kết thúc, là một bài thơ theo thể Đường luật thất ngôn bát cú (bảy chữ tám câu). Một số võ đường có dị bản của bài thiệu này chỉ bao gồm 7 câu, có một số câu khác biệt, cho thấy những sai lạc về lời thiệu là hiện tượng rất phổ biến trong các môn phái võ thuật của Việt Nam.

:Bái tổ

:Xung thiên đề đao trảm phản nghinh
:Lôi phong trá tẩu quỷ thần kinh
:Đê đầu tầm thụ lai phụng tấn
:Trảm phạt trung bình tọa ngưu canh
:Long thăng hổ giáng loan xa sát
:Tiềm tàng ẩn phục điểu kiên thinh
:Lạc mã bàng phi lai cấp thích
:Tứ trung bình tọa phục môn sanh

:Đề đao lập bộ - bái tổ y như tiên

***Tạm dịch nghĩa***:

:Bái tổ

:Chọc trời đề đao chém ngược về sau
:Gió cuồn cuộn thổi, vờ chạy khiến quỷ thần kinh sợ
:Ngoái đầu nép cây, lại tiến lên
:Chém giữa vòng, ngồi xuống như trâu cày
:Rồng lên cọp xuống xoay như vần bánh xe
:Nép dấu trốn nằm chim sợ tiếng
:Rớt ngựa bay xuống lập tức đâm nhanh
:Bốn phía cùng ngồi xuống, về nẻo sống

:Đề đao đứng bái tổ như ban đầu

## Đặc điểm
Bài sử dụng đại đao, một loại binh khí tương đối ít phổ dụng trong các võ đường hiện nay, thường chỉ truyền dạy cho các môn đồ cao cấp.

## Tham khảo

*Video clip bài Siêu xung thiên trên website Võ cổ truyền Việt Nam
David Halberstam

**David Halberstam** (10 tháng 4 năm 1934 – 23 tháng 4 năm 2007) là một nhà báo người Mỹ đã đoạt Giải Pulitzer, phóng viên chiến trường và là tác giả nổi tiếng về đề tài Chiến tranh Việt Nam, ông còn viết về chính trị, lịch sử, kinh doanh, truyền thông, văn hóa Mỹ, và sau là thể thao.

David Halberstam sinh tại Thành phố New York, trong một gia đình bố làm bác sĩ phẫu thuật quân y, mẹ là giáo viên phổ thông.

Ông tốt nghiệp chuyên ngành báo chí tại trường Đại học Harvard năm 1955. Từ đó, ông theo đuổi nghề báo và viết sách cho đến khi ông mất năm 2007 do tai nạn giao thông.

## Tác phẩm

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Nhà báo Mỹ chuyên viết về Việt Nam mất vì tai nạn giao thông
Thụy Vân (xã)

**Thụy Vân** là một xã cũ thuộc thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ, Việt Nam.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, theo Nghị quyết 1676/NQ-UBTVQH15, xã Thụy Vân sáp nhập với các phường Minh Phương và Nông Trang thành phường Nông Trang mới.

## Địa lý
Xã Thụy Vân nằm ở phía Tây Nam thành phố Việt Trì.
*Phía Đông giáp phường Minh Nông
*Phía Tây giáp xã Thanh Đình
*Phía Nam giáp xã Cao Xá, huyện Lâm Thao.
*Phía Bắc giáp các phường Minh Phương và Vân Phú

Làng Cẩm Đội theo truyền thuyết là địa điểm luyện quân đội thời Hùng Vương.

Xã Thụy Vân có diện tích 9,86&nbsp;km², dân số năm 2015 là 14.200 người.

## Hành chính
Xã Thụy Vân được chia thành 7 làng: Nội, Ngoại, Phú Thịnh, Phú Hậu, Vĩnh Hoá, Cẩm Đội, Nỗ Lực.

## Chú thích

## Tham khảo
Thị Vải

**Thị Vải** là một địa danh, ban đầu là tên một ngọn núi ở thị xã Phú Mỹ, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu, Việt Nam. Hiện nay, tên ngọn núi này còn được đặt cho:

* Sông Thị Vải: con sông bắt nguồn từ huyện Long Thành, tỉnh Đồng Nai, chảy qua thị xã Phú Mỹ và đổ ra vịnh Gành Rái
* Cảng Thị Vải: một cụm cảng biển sâu ở cửa sông Thị Vải

## Chú thích
Chùa Bà Đanh

**Chùa Bà Đanh** là một ngôi chùa nằm ở thôn Đanh, phường Ngọc Sơn, thị xã Kim Bảng, tỉnh Hà Nam, diện tích khoảng 10ha.

Chùa quay mặt hướng Nam ra mạn sông Đáy. Phía ngoài cùng tiếp giáp với đường đi và gần bờ sông là cổng tam quan của chùa. Công trình này nền được tôn cao, xây vượt hẳn lên năm bậc và hai đầu xây bít đốc. Tam quan có ba gian và được làm thành hai tầng. Tầng trên có hai lớp mái lợp bằng ngói nam, xung quanh sàn gỗ hàng lan can là những trấn song con tiện. Tầng này sử dụng làm gác chuông, ba gian dưới có hệ thống cánh cửa bằng gỗ lim.

## Lịch sử
Chùa Bà Đanh và Núi Ngọc nằm về phía Đông Nam xã Ngọc Sơn. 3 mặt khu di tích này có dòng sông Đáy bao quanh. Trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945, khu vực chùa Bà Đanh nằm tách ra xa khu dân cư. Tại đây cây cối um tùm nên vắng người qua lại. Mỗi khi dân làng có việc phải lên chùa vào buổi tối lại phải đốt đuốc và gõ chiêng gõ trống để xua đuổi thú dữ. Chính vì vậy dân gian truyền tụng câu: "Vắng như chùa Bà Đanh".

Xã Ngọc Sơn được thành lập tháng 3 năm 1976, gồm bốn thôn là Mã Não, Phương Khê, Đanh Xá và Thụy Xuyên. Trước cách mạng tháng 8/1945 mỗi thôn này là một đơn vị hành chính xã thuộc tổng Thụy Lôi huyện Kim Bảng tỉnh Hà Nam. Sau cải cách ruộng đất năm 1956 đã nhập thêm xóm Quế Lâm (thuộc thôn Văn Lâm xã Văn Xá) thành xóm 15.

Tháng 4 năm 1986 thị trấn Quế được thành lập. Một số xóm của xã Ngọc Sơn cắt về thị trấn. Hiện nay xã Ngọc Sơn nằm ở trung tâm của huyện lị. Xã nằm trên trục đường giao thông 22 nối đường 1A từ Ba Đa lên chợ Dầu ngược Hà Tây (cũ). Đây là đầu mối giao thông của huyện đi các nơi. Phía nam của xã nằm giáp sông Đáy. Từ đây ta có thể vào Ninh Bình, Thanh Hóa hay ngược lên Hòa Bình hết sức thuận lợi.

Có thể đi bằng các đường sau để đến với di tích:
*Từ thành phố Nam Định lên thành phố Phủ Lý, qua cầu Hồng Phú đi theo đường 22 khoảng 10&nbsp;km là đến với di tích.
*Từ Thành phố Phủ Lý đi đò ngược sông Đáy khoảng 7&nbsp;km là đến bến trước cửa chùa Bà Đanh.

## Tham khảo
Mảng bám răng

**Mảng bám răng** hay **bựa răng** là một lớp màng sinh học không màu hoặc hơi ngà tạo thành trên bề mặt răng do vi khuẩn, nước bọt và thức ăn thừa tạo thành. Các mảng bám răng nếu không được vệ sinh thường xuyên, có thể gây ra những vấn đề nghiêm trọng như sâu răng, viêm nướu hay nhiệt miệng (lở miệng). Theo thời gian, mảng bám răng có thể vôi hóa dọc theo lợi, tạo thành cao răng. Đánh răng thường xuyên sau mỗi bữa ăn hay dùng chỉ tơ nha khoa và nước súc miệng có thể ngăn ngừa các mảng bám này.

Hầu hết các vi sinh vật tạo nên màng sinh học là các vi khuẩn (chủ yếu là *[[Streptococcus]]* và các vi khuẩn yếm khí), với thành phần thay đổi tùy theo các vị trí trong miệng. *[[Streptococcus mutan]]* là các vi khuẩn quan trọng nhất có liên quan đến chứng sâu răng.

Một số vi khuẩn trong miệng sống bằng thức ăn thừa, đặc biệt là đường và tinh bột. Trong môi trường thiếu oxy, chúng tạo ra axit lactic, axit này hòa tan calci và phosphor tại men răng. Quá trình này dẫn tới việc răng bị hỏng. Nước bọt dần dần trung hòa các axit làm tăng độ pH ở bề mặt răng lên trên mức nguy hiểm, nhờ đó các chất khoáng bị hòa tan lại quay trở lại men răng. Nếu thời gian giữa những lần ăn đủ dài thì ảnh hưởng của các axit bị hạn chế và răng có thể tự phục hồi. Tuy nhiên, nước bọt không thể thấm qua mảng bám răng để trung hòa axit do vi khuẩn tạo ra.

## Chú thích
Vôi răng

**Vôi răng** hay **cao răng** là những mảng bám bị vôi hoá trên bề mặt răng và giữa răng với nướu. Vôi răng được tạo thành do sự vôi hoá các mảng bám răng cùng với nước bọt, vi khuẩn và các khoáng chất hấp thu khi ăn uống, lâu ngày tạo thành. Vôi răng đe doạ đến sức khoẻ răng miệng do có thể gây viêm nướu. Do đó cần phải đến nha sĩ để cạo vôi răng và đánh bóng răng định kỳ từ ba đến sáu tháng một lần nhằm loại bỏ các mảng bám này.

## Xem thêm
*Bàn chải đánh răng
*Sâu răng

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*