open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Họ Lan dạ hương

**Họ Lan dạ hương** (danh pháp khoa học: **Hyacinthaceae**) là một họ thực vật một lá mầm có hoa. Phần lớn các chi hiện nay nằm trong họ này thì trước đây được đạt trong Họ Loa kèn (Liliaceae), nhưng các hệ thống phân loại thực vật gần đây đã tách Hyacinthaceae ra thành một họ riêng trong Bộ Măng tây (Asparagales). Các loài trong họ Hyacinthaceae là các loại cây thân thảo sống lâu năm được phát triển từ thân hành và nó bao gồm một số loại cây trồng phổ biến trong vườn như lan dạ hương (chi *Hyacinthus*), huệ xạ (chi *Muscari*), chuông tím (chi *Hyacinthoides*) và hành biển (chi *Scilla*).

Nghiên cứu gần đây trong phân loại phân tử đã dẫn tới sự sửa đổi tiếp theo của họ Hyacinthaceae và một số chi trước đó được đặt trong họ này (ví dụ các chi *[[Chlorogalum]]* và *[[Camassia]]*, nay thuộc họ Thùa (Agavaceae) hiện nay lại được đặt trong các họ khác cùng thuộc bộ Măng tây.

Theo APG II, họ này chứa khoảng 770-1.000 loài, phân bổ trong 41-70 chi. APG III không công nhận họ này mà đặt nó như là phân họ Scilloideae trong họ Agavaceae.

## Các chi
*[[Albuca]]*
*[[Alrawia]]*
*[[Amphisiphon]]*
*[[Androsiphon]]*
*[[Bellevalia]]*
*[[Botryanthus]]*
*[[Bowiea]]*
*[[Brachyscypha]]*
*[[Brimeura]]*
*[[Charybdis (thực vật)|Charybdis]]* 
*[[Chionodoxa]]*
*x [[Chionoscilla]]*
*[[Daubenya]]*
*[[Dipcadi]]*
*[[Drimia]]*
*[[Drimiopsis]]*
*[[Eucomis]]*
*[[Fortunatia]]*
*[[Galtonia]]*
*[[Hastingsia]]*
*[[Loa kèn sa mạc|Hesperocallis]]*
*[[Hyacinthella]]*
*[[Hyacinthoides]]* -chuông tím
*[[Hyacinthus]]* -lan dạ hương
*[[Lachenalia]]*
*[[Ledebouria]]*
*[[Leopoldia]]*
*[[Litanthus]]*
*[[Massonia]]*
*[[Muscari]]* - huệ xạ
*[[Muscarimia]]*
*[[Neopatersonia]]*
*[[Ornithogalum]]*
*[[Othocallis]]* 
*[[Polyxena (thực vật)|Polyxena]]*
*[[Prospero (thực vật)|Prospero]]* 
*[[Pseudogaltonia]]*
*[[Pseudomuscari]]*
*[[Puschkinia]]*
*[[Rhadamanthus (thực vật)|Rhadamanthus]]*
*[[Rhodocodon]]*
*[[Schizobasis]]*
*[[Schoenolirion]]*
*[[Scilla]]* - hành biển
*[[Sypharissa]]*
*[[Thuranthos]]*
*[[Urginea]]*
*[[Veltheimia]]*
*[[Whiteheadia]]*

## Phát sinh chủng loài
Cây phát sinh chủng loài dưới đây lấy theo APG III.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Krông Năng (huyện)

**Krông Năng** là một huyện nằm ở phía đông bắc tỉnh Đắk Lắk, Việt Nam.

## Địa lý
Huyện cách trung tâm thành phố Buôn Ma Thuột 55&nbsp;km theo đường Quốc lộ 14, Quốc lộ 29. Trung tâm huyện có tuyến đường Quốc lộ 29 và đường tỉnh lộ 3 đi qua (Krông Năng- Ea Kar).

Huyện có địa giới hành chính:
*Phía đông giáp huyện Ea Kar
*Phía đông bắc giáp huyện Krông Pa, tỉnh Gia Lai
*Phía tây giáp huyện Krông Búk
*Phía nam giáp thị xã Buôn Hồ và huyện Ea Kar
*Phía bắc giáp huyện Ea H'leo.

Huyện Krông Năng có nét văn hóa của nhiều vùng miền do nhiều người dân ở các vùng khác tới rất nhiều, đặc biệt ở đây đa số là người Huế ở, tại đây có thành lập ngôi chùa Kim Quang, tại xã Phú Xuân rất rộng lớn, mang nét đặc trưng của xứ Huế

## Hành chính
Huyện Krông Năng có 12 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm thị trấn Krông Năng (huyện lỵ) và 11 xã: Cư Klông, Dliê Ya, Ea Dăh, Ea Hồ, Ea Puk, Ea Tam, Ea Tân, Ea Tóh, Phú Lộc, Phú Xuân, Tam Giang.

Số buôn của người dân tộc thiểu số trên địa bàn huyện là 30 buôn.

## Lịch sử
Tên huyện được đặt theo tên của sông Krông Năng, con sông chảy qua địa bàn huyện và là một phụ lưu của sông Ba.

Dưới thời Việt Nam Cộng hòa, huyện Krông Năng ngày nay là một phần quận Buôn Hồ, tỉnh Darlac.

Sau năm 1975, quận Buôn Hồ đổi thành huyện Krông Búk, tỉnh Đắk Lắk.

Huyện Krông Năng được thành lập vào ngày 9 tháng 11 năm 1987 theo Quyết định số 212/HĐBT của Hội đồng Bộ trưởng trên cơ sở tách 6 xã: Dliê Ya, Ea Hồ, Krông Năng, Phú Lộc, Phú Xuân và Tam Giang thuộc huyện Krông Búk.

Ngày 26 tháng 1 năm 1989, thành lập 2 xã Ea Tóh và Ea Tam.

Ngày 27 tháng 7 năm 1999, chuyển xã Krông Năng thành thị trấn Krông Năng (thị trấn huyện lỵ huyện Krông Năng).

Ngày 29 tháng 8 năm 2003, Chính phủ ban hành Nghị định 100/2003/NĐ-CP. Theo đó:
*Thành lập xã Cư Klông trên cơ sở 3.945 ha diện tích tự nhiên và 705 người của xã Dliê Ya, 3.738 ha diện tích tự nhiên và 3.331 người của xã Ea Tam
*Thành lập xã Ea Tân trên cơ sở 5.353 ha diện tích tự nhiên và 8.681 người của xã Dliê Ya.

Ngày 26 tháng 11 năm 2003, Quốc hội ban hành Nghị quyết 22/2003/QH11 chia tỉnh Đắk Lắk thành hai tỉnh Đắk Lắk và Đắk Nông, huyện Krông Năng thuộc tỉnh Đắk Lăk.

Ngày 23 tháng 3 năm 2005, Chính phủ ban hành Nghị định 40/2005/NĐ-CP. Theo đó:
*Thành lập xã Ea Dăh trên cơ sở 1.950 ha diện tích tự nhiên và 2.854 người của xã Phú Xuân, 3.274 ha diện tích tự nhiên và 2.507 người của xã Tam Giang
*Thành lập xã Ea Púk trên cơ sở 4.376 ha diện tích tự nhiên và 3.791 nhân khẩu của xã Tam Giang.

Huyện Krông Năng có 1 thị trấn và 11 xã như hiện nay.

## Chú thích

## Tham khảo
*Website Trang thông tin điện tử Huyện Krông Năng
*Website Phòng Giáo dục & Đào Tạo Huyện Krông Năng
Họ Loa kèn

**Họ Loa kèn** (danh pháp khoa học: **Liliaceae**), trước đây còn gọi là **họ Hành** (theo tên chi *Allium*, xem thêm phần lưu ý), là một họ thực vật một lá mầm trong bộ Loa kèn (Liliales). Các loài trong họ này có các lá thẳng, chủ yếu với các gân lá song song và các phần của hoa là ba đoạn.

Rất nhiều loài trong họ Liliaceae là các cây cảnh quan trọng, được trồng rộng khắp để lấy hoa rất đẹp của chúng. Phần lớn các chi là các loại cây có chứa chất độc nếu ăn phải.

Họ Loa kèn trước đây là nhóm cận ngành "chứa mọi thứ", nó bao gồm một lượng lớn các chi mà hiện nay người ta đã tách ra để đưa vào các họ khác và một số sang các bộ khác, chẳng hạn như các họ Agavaceae, Alliaceae, Anthericaceae, Asparagaceae, Asphodelaceae, Convallariaceae, Hyacinthaceae, Melanthiaceae, Nartheciaceae, Smilacaceae, Tecophilaeaceae, Themidaceae, Tofieldiaceae, Trilliaceae và Uvulariaceae.

Chi *[[Calochortus]]*, bao gồm các loại loa kèn Sego và Mariposa cùng các chi tương tự nó được tách ra thành một họ riêng là họ Calochortaceae trong một số hệ thống phân loại, trong khi các hệ thống phân loại khác vẫn giữ chúng trong họ Liliaceae và đưa vào phân họ Calochortoideae.

## Các chi trong lịch sử
Danh sách dưới đây bao gồm các chi mà theo lịch sử đã từng được đưa vào trong họ Liliaceae. Sự phân loại thực vật một lá mầm đã trải qua nhiều sửa đổi đáng kể trong những năm gần đây và một số hệ thống phân loại mới, như APG II của Angiosperm Phylogeny Group, đã đưa nhiều chi trong số này sang các họ khác, dựa trên các mối quan hệ di truyền học. Các họ theo APG II được để trong ngoặc.
 
### Họ Loa kèn trong hiện tại


Hình:Sego lily cm.jpg|*Calochortus nuttallii* (loa kèn Sego)


## Phát sinh chủng loài
Cây phát sinh chủng loài dưới đây lấy theo APG III.

## Lưu ý
APG II 2003 công nhận họ Hành như một họ riêng và tách một số chi ra khỏi họ Loa kèn. Cụ thể xem bài Họ Hành.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* 
* 
* Dahlgren, R.M.T., H.T. Clifford và P.F. Yeo. 1985. *The Families of Monocotyledons*. - Springer-Verlag. Berlin, Đức.
* Chase, M.W., M.R. Duvall, H.G. Hills, J.G. Conran, A.V. Cox, L.E. Eguiarte, J. Hartwell, M.F. Fay, L.R.Caddick, K.M. Cameron và S. Hoot. 1995.- *Molecular phylogenetics of Lilianae*; in Monocotyledons: Systematics and Evolution.
* Kelch, D.G. 2000. *What happened to the lily family?* Pacific Horticulture 61:76-79.
* Kubitzki, K.(Editor) 1998: *The Families and Genera of Vascular Plants*, Tập 3. Springer-Verlag. Berlin, Đức. ISBN 3-540-64060-6
* Trồng cây hoa loa kèn như thế nào?
* Nhân giống hoa loa kèn như thế nào?
* Bệnh hại nào thường thấy trên cây hoa loa kèn, phòng trư như thế nào?
Bả chó (cây)

Cây **bả chó** (danh pháp hai phần: ***Colchicum autumnale***), còn gọi là **báo vũ**, **thu thủy tiên**, **huệ đất** hay **nghệ tây mùa thu**, tên gọi cuối là do nó có bề ngoài khá giống với cây nghệ tây, nhưng nó chỉ nở hoa về mùa thu. (Tuy nhiên, đây không phải là một sự phân biệt đáng tin cậy, do nhiều loài nghệ tây thực thụ cũng nở hoa vào mùa thu). Nó còn có tên gọi trong tiếng Anh là "naked lady"  vì các hoa này nổi lên từ mặt đất rất lâu sau khi các lá đã chết.

## Ngộ độc
Loài thực vật này hay bị những người nhặt lá nhầm lẫn với tỏi gấu (*Allium ursinum*), do nó hơi giống với loài cây này, nhưng nó là một loài cây độc gây chết người do nó có chất độc colchicin. Triệu chứng ngộ độc colchicin tương tự như ngộ độc thạch tín (asen) và không có thuốc giải độc. Mặc dù là một chất độc, nhưng colchicin vẫn được sử dụng để điều trị bệnh gút và còn được dùng trong nhân giống thực vật để sản xuất các giống đa bội.

## Hình ảnh tham khảo

Hình:Illustration Colchicum autumnale0.jpg
Hình:Colchicum_autumnale (Marek Szczepanek).jpg
Hình:Colchicum autumnale - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-044.jpg


## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*Ngộ độc ''Colchicum autumnale'' gây tử vong
Chuồng cọp (định hướng)

Trong tiếng Việt, khái niệm **chuồng cọp** có thể là
* Theo nghĩa đen thì đây là không gian vật chất (lồng, chuồng, khám, xà lim) để nhốt, giam loài hổ (cọp).
* Là tên gọi khu trại giam do Pháp và Mỹ xây dựng để giam giữ các nhà cách mạng Việt Nam trong những năm Chiến tranh Việt Nam tại Nhà tù Côn Đảo.
* Chuồng cọp nhà cao tầng, một thiết kế chống trộm tại chung cư.
Nghĩa trang Hàng Dương

**Nghĩa trang Hàng Dương** là nghĩa trang lớn nhất tại Côn Đảo. Đây là nơi chôn cất hàng vạn chiến sĩ cách mạng và người yêu nước Việt Nam qua nhiều thế hệ bị tù đày, kéo dài từ năm 1862 đến năm 1975, trong nhà tù Côn Đảo của chính quyền thuộc địa Pháp, và sau này là chính quyền Việt Nam Cộng hòa.

Nghĩa trang Hàng Dương được Bộ Lao động Thương binh và Xã hội giao cho UBND tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu làm chủ đầu tư và giao cho Viện Kỹ thuật Công binh khởi công xây dựng và tôn tạo vào ngày 19 tháng 12 năm 1992. Sau đó Tổng công ty Xây dựng Trường Sơn tiếp tục thi công trên diện tích khoảng 20 ha, và được chia làm 4 khu:

* *Khu A*: Gồm 688 ngôi mộ (có 7 mộ tập thể) trong đó 91 mộ có tên và 597 mộ khuyết danh. Đa số các phần mộ từ năm 1945 trở về trước. Nơi đây có mộ của liệt sĩ cách mạng Lê Hồng Phong và nhà yêu nước Nguyễn An Ninh.
* *Khu B*: Gồm 695 ngôi mộ (có 17 mộ tập thể) trong đó 276 mộ có tên và 419 mộ khuyết danh. Đa số các phần mộ từ năm 1945 đến 1960. Nơi đây có mộ của nữ anh hùng Võ Thị Sáu và anh hùng Cao Văn Ngọc.
* *Khu C*: Gồm 373 ngôi mộ (có 1 mộ tập thể) trong đó 332 mộ có tên và 41 mộ khuyết danh. Đa số các phần mộ từ năm 1960 đến 1975. Nơi đây có mộ của anh hùng Lê Văn Việt.
* *Khu D*: Gồm 157 ngôi mộ, trong đó 14 mộ có tên và 144 mộ khuyết danh. Đặc biệt mộ khu D được quy tập các mộ từ các nghĩa trang Hòn Cau và Hàng Keo về.

## Tham khảo
Trung luận

***Trung luận*** hoặc ***Trung quán luận***, gọi đầy đủ theo tên Phạn văn là ***Căn bản trung luận tụng*** (sa. *mūlamadhyamakakārikā*) - "Những câu kệ tụng theo tông chỉ trung quán căn bản" - là một tác phẩm tối trọng của Long Thụ, người khai sáng trường phái Trung quán (sa. *mādhyamika*). Luận này được xem là tác phẩm then chốt của triết học Trung quán và vì vậy, từ lúc được biên soạn (khoảng tk. 2) đến nay, nó được chú giải, bình luận rất nhiều.

## Dẫn nhập
### Các văn bản còn lại đến nay

## Hình thái và nội dung

### Mười hai chương đầu

* 1. Quán nhân duyên (sa. *pratyayaparīkṣā*)
* 2. Quán khứ lai (sa. *gatāgataparīkṣā)
* 3. Quán lục tình (sa. *cakṣurādīndriyaparīkṣā*)
* 4. Quán ngũ ấm (sa. *skandhaparīkṣā*)
* 5. Quán lục chủng (sa. *dhātuparīkṣā*)
* 6. Quán nhiễm nhiễm (sa. *rāgaraktaparīkṣā*)
* 7. Quán tam tướng (sa. *saṃskṛtaparīkṣā*)
* 8. Quán tác tác giả (sa. *karmakārakaparīkṣā*)
* 9. Quán bản trú (sa. *pūrvaparīkṣā*)
* 10. Quán nhiên khả nhiên (sa. *agnīndhanaparīkṣā*)
* 11. Quán bản tế (sa. *pūrvaparakoṭiparīkṣā*)
* 12. Quán khổ (sa. *duḥkhaparīkṣā*)

=== Chương 13 đến 25 ===

* 13. Quán hành (sa. *saṃskāraparīkṣā*): 
* 14. Quán hợp (sa. *saṃsargaparīkṣā*): 
* 15. Quán hữu vô (sa. *svabhāvaparīkṣā*): 
* 16. Quán phọc giải (sa. *bandhanamokṣaparīkṣā*): 
* 17. Quán nghiệp (sa. *karmaphalaparīkṣā*): 
* 18. Quán pháp (sa. *ātmaparīkṣā*): 
* 19. Quán thời (sa. *kālaparīkṣā*): 
* 20. Quán nhân quả (sa. *sāmagrīparīkṣā*): 
* 21. Quán thành hoại (sa. *saṃbhavavibhavaparīkṣā: 
* 22. Quán Như Lai (sa. *tathāgataparīkṣā*): 
* 23. Quán điên đảo (sa. *viparyāsaparīkṣā*): 
* 24. Quán tứ đế (sa. *āryasatyaparīkṣā*): 
* 25. Quán niết-bàn (sa. *nirvāṇaparīkṣā*):

### Chương 26 & 27

* 28. Quán thập nhị nhân duyên (sa. *dvādaśāṅgaparīkṣā*): 
* 27. Quán tà kiến (sa. *dṛṣṭiparīkṣā*):

### Đối thủ của Long Thụ trong Trung luận

*...

## Trung luận và Nhận thức luận

*...

## Xem thêm

* Long Thụ
* Trung quán tông

## Chú thích

## Tham khảo
Thời gian bán thải

Trong dược lý học, **thời gian bán thải** là khoảng thời gian để nồng độ thuốc hay chất trong cơ thể (hay nồng độ trong huyết tương) giảm xuống một nửa. Nồng độ này thường được đo khi phân tích máu.

## Xem thêm
* Chu kỳ bán rã
## Tham khảo
Sông Kinh Thầy

**Sông Kinh Thầy** hay còn gọi là **Sông Kinh Thày** (瀧巠柴), tên chữ là "**Sài Giang**" （柴江） hoặc Cổ Châu là một phân lưu của sông Thái Bình, nối sông Thái Bình với các sông vùng Đông Bắc Việt Nam.

## Dòng chảy
Sông dài 44,5&nbsp;km. Điểm đầu từ ngã ba Nấu Khê  phường Cổ Thành thành phố Chí Linh, tỉnh Hải Dương, phía nam của ngã ba Mỹ Lộc nơi sông Đuống hội lưu với sông Thái Bình. Điểm cuối là ngã ba Tri Sơn nơi giáp ranh giữa phường Phú Thứ và phường An Lưu (thị xã Kinh Môn, tỉnh Hải Dương). Các loại tàu thuyền có tải trọng 150-250 tấn hoạt động được trên sông trong cả hai mùa.

Tại ngã ba Bến Triều, nó chia nước với sông Mạo Khê. Tại ngã ba Trại Sơn nó chia thành hai sông nhỏ chiều dài khoảng 9&nbsp;km mỗi sông, có tên gọi là sông Phi Liệt (lại đổ vào sông Mạo Khê một lần nữa, tại ngã ba Bến Đụn, để tạo thành sông Đá Bạch) và sông Hàn để chảy vào sông Kinh Môn tại ngã ba Nống, tạo thành sông Cấm.

Lúc đầu là kênh (kinh) Tây vì nó là con kênh nằm ở phía Tây của Đông Triều, sau là Kính Tây (sông ở phía Tây) đến thời Pháp thuộc vẫn mang tên sông Kinh Tây, từ thế kỷ XX trở lại đây là sông Kinh Thầy.

Trên sông trước đây chỉ có một cây cầu duy nhất bắc qua là cầu Bình nối thành phố Chí Linh với huyện Nam Sách.Giờ đây có thêm cầu Triều và cầu Phúc Sơn.

## Văn học
Sông Kinh Thầy dù chỉ là một trong số hàng trăm con sông thuộc đồng bằng Bắc Bộ song lại được rất nhiều người Việt Nam lớn lên trong thời kỳ chống Mỹ và trước đổi mới biết đến qua bài thơ Hạt gạo làng ta của nhà thơ Trần Đăng Khoa. Đây là một trong những bài thơ và sau là bài hát thuộc nằm lòng của nhiều thế hệ Việt Nam.

"Hạt gạo làng ta
Có vị phù sa
Của sông Kinh Thầy
Có hương sen thơm
Trong hồ nước đầy
Có lời mẹ hát
Ngọt bùi đắng cay
..."

Kinh Thầy - dòng sông với nhiều lớp trầm tích văn hóa đặc sắc góp phần hình thành nên một xứ Đông với những giá trị văn hóa độc đáo và mang ý nghĩa lịch sử to lớn.

## Tham khảo
ATPase

**ATPase** là một lớp trong số các enzyme mà nó thực hiện quá trình xúc tác quá trình phân tách ATP thành ADP và giải phóng phosphor tự do. Phản ứng phân tách này giải phóng ra một năng lượng mà trong đó enzym (trong hầu hết các trường hợp) dùng năng lượng này để điều khiển các phản ứng hóa học khác mà nó không thể thực hiện được ngoài phương pháp đó. Quá trình này là quá trình cơ bản của tất cả các dạng thức của sự sống.

Một vài loại enzym là các protein màng tế bào tổng hợp (nằm bên trong các màng tế bào sinh học) và chuyển các chất tan qua màng tế bào. (Chúng được gọi là các ATPase truyền màng tế bào).

Các ATPase truyền màng tế bào thu nhận rất nhiều các chất cần thiết để trao đổi cho quá trình trao đổi chất của tế bào và bài tiết các độc tố, chất thải và các chất tan mà có thể gây trở ngại cho quá trình xử lý của tế bào. Một ví dụ quan trọng là quá trình trao đổi Na+-K+. Quá trình này tạo ra sự cân bằng về nồng độ ion bên trong và bên ngoài tế bào để tạo ra và duy trì điện thế màng tế bào.

Bên cạnh các quá trình trao đổi đó, các loại khác của ATPase truyền màng bao gồm các đồng vận chuyển và các bơm (tuy nhiên, một vài quá trình trao đổi cũng được gọi là các bơm). Một vài trong số đó, tương tự như Na+/K+ATPase, tạo ra các luồng chuyển dời của các điện tích, số còn lại thì không. Các quá trình này được gọi là các quá trình vận chuyện có tính điện hoặc phi điện.

Việc ghép đôi giữa quá trình thủy phân ATP và quá trình vận chuyển ít nhiều tuân theo phản ứng hoá học nghiêm ngặt mà trong đó số lượng các phân tử hòa tan được vận chuyển khi một phân tử ATP được thủy phân hóa. Ví dụ, 3 ion Na+ đi ra khỏi tế bào và 2 ion KNa+ đi vào trong tế bào mỗi lần ATP thủy phân, xét trong quá trình trao đổi Na+/K+.

Các ATPase truyền màng tạo ra năng lượng thế hóa của ATP để chúng thực hiện các công cơ học: chúng vận chuyển các chất tan theo hướng ngược với hướng chuyển động bình thường theo quy luật nhiệt động lực học của chúng, từ bên ngoài màng tế bào nơi có nồng độ thấp tới bên trong màng tế bào nơi có nồng độ cao. Quá trình này được gọi là quá trình vận chuyển tích cực.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*"ATP synthase - a splendid molecular machine"
* 
*  - Proton or sodium translocating F- and V-type ATPases
*  - Different conformations of P-type ATPase
* Electron microscopy structures of ATPases from the EM Data Bank(EMDB)
Góc sân và khoảng trời

***Góc sân và khoảng trời*** là tập thơ của Trần Đăng Khoa được xuất bản lần đầu tiên năm 1968 khi tác giả mới 10 tuổi. Tập thơ mới đầu có tên là *Từ góc sân nhà em*, sau nhiều lần tái bản và chỉnh sửa, nay tập thơ tên là *Góc sân và khoảng trời*. Tập thơ như là những trang ký ức, nhật ký của tác giả thời thơ ấu. Tập thơ gồm có 107 bài thơ và *Trường ca đánh Thần Hạn* có 4 chương.

## Tựa đề một số bài trong tập thơ
Một số bài thơ nổi tiếng trong tập thơ này là:
* Con bướm vàng
* Trăng sáng sân nhà em
* Ò Ó O...
* Khi mẹ vắng nhà
* Trăng ơi... Từ đâu đến?
* Kể cho bé nghe
* Hạt gạo làng ta
* Lời của than
* Thơ vui
* Mưa
* Cây dừa
* Sắp mưa
* Những con mối

## Đôi lời của tác giả
Trong bản in lần thứ 23, đoạn "Đôi lời của tác giả" đề ngày là tháng 11 năm 1996, Trần Đăng Khoa đã viết:

"...*Làng tôi là một trạm nghỉ chân trên đường đi B của các trung đoàn đồng bằng Bắc bộ, trong suốt thời chống Mỹ sau khi huấn luyện ở núi rừng Yên Tử. Hàng ngàn chú bộ đội đã lần lượt rải chiếu ngủ trên nền đất nhà tôi, đã mắc võng nằm trong vườn cây nhà tôi. Các chú nghe thơ tôi, chép thơ tôi vào sổ tay và mang nó ra mặt trận. Sự tiếp xúc có phần ngẫu nhiên đó đã dậy tôi một cách nghiêm túc phải viết như thế nào. Đấy là điều lý giải vì sao thơ tôi đã có mặt từ những năm chiến tranh*..."

"...*Trong tập thơ, có bài tôi viết trong lúc sát hạch, nghĩa là các cô chú đến chơi, vây quanh rồi ra đề cho tôi làm, như bài "*Bên sông Kinh Thầy", "Sao không về Vàng ơi?"* Có bài tôi viết nhanh theo những thông tin và yêu cầu của báo Văn nghệ, như bài "*Lời một bạn gái 12 tuổi"*. Có bài tôi viết để thay một bức thư trả lời, như bài "*Thơ vui."

"Con bướm vàng *là bài thơ đầu tiên tôi viết vào tháng 2 năm 1966, khi tôi 8 tuổi, đang học ở học kỳ II lớp 1 trường làng. Suốt 10 năm học phổ thông, tôi đã được đăng báo in sách khoảng trên 200 bài thơ và 4 trường ca*."

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*báo Tuổi trẻ, Ra mắt Góc sân và khoảng trời phiên bản sách tranh, truy cập ngày 10 tháng 10 năm 2019
*báo Tuổi trẻ, Góc sân và khoảng trời của Trần Đăng Khoa tái xuất với "giao diện" mới, truy cập ngày 10 tháng 10 năm 2019
*Đọc lại Góc sân và khoảng trời, truy cập ngày 10 tháng 10 năm 2019
Cầu Chương Dương

**Cầu Chương Dương** là một cây cầu bắc qua sông Hồng, trên Quốc lộ 1 cũ tại km170+200, nối phường Hoàn Kiếm, phường Hồng Hà với phường Bồ Đề, thành phố Hà Nội . Đây là cây cầu lớn lần đầu tiên hoàn toàn do phía Việt Nam tự thiết kế và thi công mà không cần có sự trợ giúp kỹ thuật của các kỹ sư nước ngoài. Tại cây cầu này các kỹ sư cầu đường của Việt Nam tự thử sức mình để có thể tự thiết kế và thi công các cây cầu lớn khác. Hiện trên hai đầu nhịp cầu vẫn còn tấm biển kim loại có khắc tên cầu và thời gian thi công: *Cầu Chương Dương - 10.1983 - 6.1985*.

## Lịch sử
Những năm 80 của thế kỷ XX, cả Hà Nội chỉ có cầu Long Biên bắc qua sông Hồng. Do làn đường ôtô quá nhỏ nên cảnh ách tắc luôn xảy ra và cầu được mệnh danh là cây cầu dài nhất thế giới do xe phải mất nhiều tiếng đồng hồ mới qua được. Trong khi đó, cầu Thăng Long còn đang dở dang và dù có xong thì nó cũng không chia sẻ được nhiều do vị trí quá xa trung tâm. Do vậy, dựng ngay một cây cầu để vào trung tâm Hà Nội là ưu tiên số một và chủ trương ban đầu là làm tạm một cầu treo. Lúc bắt đầu khởi công, công trình được mang tên "Cầu treo mùa xuân". Trách nhiệm chỉ đạo xây dựng cầu được giao cho tân Thứ trưởng Bộ Giao thông vận tải Bùi Danh Lưu.

Ông Bùi Danh Lưu cùng lãnh đạo Bộ Giao thông vận tải thuyết phục Chính phủ làm cầu sắt vĩnh cửu với tốc độ làm cầu treo. Được đồng ý, ông cho tận dụng vật liệu "đầu thừa đuôi thẹo" là một số thanh thép phục vụ thi công cầu Thăng Long và rất nhiều dầm cầu đường sắt. Để các dầm sắt này phù hợp khổ cầu đường bộ như cầu Chương Dương, ông Lưu đã phải chỉ đạo "chế sửa" lại theo cách riêng mà thế giới chưa từng làm.

Sau một năm chín tháng, vào ngày 30-6-1985, cầu Chương Dương khánh thành, vượt tiến độ 12 tháng, chấm dứt hoàn toàn cảnh tắc nghẽn trên cầu Long Biên.

## Thông tin chung
Đây là cây cầu nối phường Hoàn Kiếm, phường Hồng Hà với phường Bồ Đề của Hà Nội.

Cầu được khởi công ngày 10/10/1983, thông xe ngày 30/6/1985.

Từ 2002 cầu được sửa chữa, gia cố.

## Thông số kỹ thuật

### Thiết kế
Cầu chính là các nhịp bằng kết cấu thép gồm 21 nhịp: 11 nhịp thép; 10 nhịp bê tông trong đó 7 nhịp ở phía Hà Nội và phía Long Biên có 3 nhịp. Các nhịp dầm thép được cấu tạo bằng những thanh dầm gắn với nhau theo *liên kết hình học tam giác* thuộc loại dầm 89,28 m rất đặc biêt chỉ có ở cây cầu này. Các kỹ sư Việt Nam đã vận dung sáng tạo, "chế sửa" 2 loại dầm là dầm 105,28m và dầm 73,28m thành loại dầm 89,28m, tận dụng được nguồn nguyên liệu sẵn có ở trong nước.

*Chiều dài: 1.230m.
*Tải trọng: H30.
*Phân tải: cầu chia làm bốn làn xe chạy hai chiều, ở giữa có phần cánh gà mỗi bên rộng 5 m. Phía ngoài cùng có làn đường dành cho xe máy rộng 1,5 m.
*Đơn vị thiết kế: Viện thiết kế giao thông (nay là Tổng công ty Tư vấn thiết kế giao thông vận tải TEDI).
*Đơn vị xây dựng: Liên hiệp các xí nghiệp giao thông khu vực 1 và xí nghiệp liên hợp xây dựng cầu Thăng Long.

## Chú thích

## Xem thêm
* Vụ án cầu Chương Dương
* Cầu Long Biên

## Liên kết ngoài
*
Chợ nổi

**Chợ nổi** là một loại hình chợ thường xuất hiện tại vùng sông nước được coi là tuyến giao thông chính. Nơi cả người bán và người mua đều dùng ghe/thuyền làm phương tiện vận tải và di chuyển. Địa điểm có chợ nổi thường tại các khúc sông không rộng quá mà cũng không hẹp quá. Khúc sông phải tương đối rộng, không cạn quá mà cũng không sâu quá. Nếu sông sâu quá, lớn quá thì không thể neo đậu ghe, xuồng một cách dễ dàng và rất nguy hiểm.
## Theo quốc gia
### Campuchia

Ở Campuchia cũng có các chợ nổi họp dọc theo sông Mekong và bên bờ Hồ Tonlé Sap.

### Thái Lan
Ở Thái Lan có nhiều chợ nổi nổi tiếng.
* Chợ nổi Taling Chan (Bangkok)
* Chợ nổi Bang Phli (Samut Prakan)
* Chợ nổi Damnoen Saduak (Ratchaburi)
* Chợ nổi Amphawa (Samut Songkhram)
* Chợ nổi Bang Khu Wiang (Nonthaburi)
* Chợ nổi Tha Kha (Samut Songkhram)

### Việt Nam

Ở Việt Nam chợ nổi thường họp ở miền Tây Nam Bộ. Chợ nổi là nét văn hóa đặc thù của vùng sông nước miền Tây. Chợ họp trên sông, giữa một vùng sông nước bao la là hàng trăm ghe, thuyền, xuồng của cư dân. Chợ họp cả ngày, nhưng thường nhộn nhịp nhất vào buổi sáng. Trên thuyền chất đầy hàng hóa, phổ biến là các loại trái cây. Nét riêng của các thuyền là trên mỗi thuyền có một vài cây sào, trên đó treo lủng lẳng các loại sản phẩm mà mình có bán. Cho nên khách hàng chỉ cần nhìn vào cây sào đó là có thể biết trên thuyền, ghe đó có thứ mình cần hay không.

## Ghi chú
Nguyễn Đăng Đạo

**Nguyễn Đăng Đạo** (chữ Hán: 阮登道, 1651–1719) là một trong số rất ít trạng nguyên làm quan tới chức tể tướng thời Lê trung hưng. Ông còn có tên là **Trạng Bịu**.

## Tiểu sử
Ông sinh năm 1651, người xã Hoài Bão (có tục danh là làng Bịu), tổng Nội Duệ (nay là thôn Hoài Thượng, xã Liên Bão, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh). Thân phụ ông là tiến sĩ Nguyễn Đăng Minh, giữ chức Quốc tử giám tế tửu trong triều Lê. Ông còn là cháu ruột của thám hoa Nguyễn Đăng Cảo, em trai Nguyễn Đăng Tuân. Ngay từ nhỏ ông đã nổi tiếng thông minh, hoạt bát.

## Khoa cử
Năm 16 tuổi Nguyễn Đăng Đạo đi thi và đỗ tam trường (*tú tài*). Năm 19 tuổi lại đỗ đầu hương cống (*cử nhân*), được triều đình cho vào học tại Quốc Tử Giám. Năm Chính Hòa thứ 4 (Quý Hợi, 1683) ông thi đình và đỗ trạng nguyên lúc đó 33 tuổi.

## Làm quan
Sau khi đỗ trạng, ông được triều đình giao cho giữ nhiều chức vụ quan trọng từ Đô đài ngự sử, Binh bộ Thượng thư rồi lên chức quan cao nhất là Tể tướng đời nhà Hậu Lê.

## Lưỡng quốc trạng nguyên
Từ tháng 1 năm Đinh Sửu 1697 đến tháng 4 năm Mậu Dần 1698, Nguyễn Đăng Đạo đi sứ nhà Thanh Trung Quốc. Văn tài của Nguyễn Đăng Đạo đã làm kinh ngạc cả triều đình nhà Thanh cùng sứ thần các nước. Vua Thanh phong cho ông là Trạng nguyên của Bắc triều, ban mũ áo, võng lọng cho ông vinh quy về nước.

## Ghi chú

## Liên kết ngoài
Tỷ phú

**Tỷ phú** là người có giá trị ròng ít nhất một tỷ (1.000.000.000, tức là một nghìn triệu) đơn vị tiền tệ nhất định, thường là các loại tiền tệ chính như đô la Mỹ, đồng euro hoặc bảng Anh. Tạp chí kinh doanh của Mỹ Forbes đưa ra danh sách toàn cầu về các tỷ phú đô la Mỹ được biết đến hàng năm và cập nhật phiên bản Internet của danh sách này theo thời gian thực. Ông trùm dầu mỏ người Mỹ John D. Rockefeller đã trở thành tỷ phú đô la Mỹ được xác nhận đầu tiên trên thế giới vào năm 1916, và vẫn giữ danh hiệu cá nhân giàu thứ hai trong lịch sử.

, có hơn 2.200 tỷ phú đô la Mỹ trên toàn thế giới, với tổng tài sản hơn , tăng lên từ  năm 2017. Theo một báo cáo năm 2017 của Oxfam, 8 tỷ phú giàu nhất hàng đầu sở hữu khối tài sản tổng hợp bằng "một nửa nhân loại".

## Các tỷ phú đô la Mỹ hiện tại

Theo báo cáo * Báo cáo tỷ phú UBS / PwC 2019 * được công bố vào tháng 11 năm 2019, hiện có 2.101 tỷ phú đô la Mỹ trên toàn thế giới, đến từ 66 quốc gia, với tổng giá trị tài sản ròng là 8,5 nghìn tỷ đô la. Phần lớn tỷ phú là nam giới, chỉ có ít hơn 11% (197 trên 1.826 người) trong danh sách năm 2015 là nữ tỷ phú.

Hoa Kỳ có số lượng tỷ phú lớn nhất so với bất kỳ quốc gia nào, với 536 , trong khi Trung Quốc, Ấn Độ và Nga lần lượt là quê hương của 213, 90 và 88 tỷ phú. , chỉ có 46 tỷ phú là ở độ tuổi dưới 40, trong khi danh sách các tỷ phú chỉ có ở Mỹ, tính đến năm 2010, có độ tuổi trung bình là 66.

Năm 2019, hiện có kỷ lục 607 tỷ phú ở Hoa Kỳ, bao gồm 14 trong số 20 người giàu nhất thế giới. Jeff Bezos một lần nữa đứng số 1 thế giới, tiếp theo là Bernard Arnault và gia đình, và Bill Gates ở vị trí thứ 3.

## Xem thêm
*Danh sách tỷ phú
*Danh sách tỷ phú (2007)

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Bộ Hoa tím

**Bộ Hoa tím** (***Violales***) là một danh pháp để chỉ một bộ thực vật có hoa. Tên gọi này được sử dụng trong một số hệ thống phân loại thực vật, mặc dù tên gọi *[[Parietales]]* là phổ biến hơn cho các loại thực vật trong nhóm này. Trong phiên bản năm 1981 của hệ thống Cronquist nó là một bộ thuộc phân lớp *[[Phân lớp Sổ|Dilleniidae]]* với định nghĩa như sau:
* Bộ *Violales*
*: Họ Achariaceae → bộ Malpighiales
*: họ Ancistrocladaceae → bộ Caryophyllales
*: họ Begoniaceae → bộ Cucurbitales
*: họ Bixaceae → bộ Malvales
*: họ Caricaceae → bộ Brassicales
*: họ Cistaceae → bộ Malvales
*: họ Cochlospermaceae → bộ Malvales (có thể đưa vào trong họ *Bixaceae*)
*: họ Cucurbitaceae → bộ Cucurbitales
*: họ Datiscaceae → bộ Cucurbitales
*: họ Dioncophyllaceae → bộ Caryophyllales
*: họ Flacourtiaceae → đưa vào họ *[[Họ Liễu|Salicaceae]]*, trong bộ Malpighiales
*: họ Fouquieriaceae → bộ Ericales
*: họ Frankeniaceae → bộ Caryophyllales
*: họ Hoplestigmataceae → vị trí không chắc chắn
*: họ Huaceae → nhánh Hoa hồng thực thụ I (eurosids I)
*: họ Lacistemataceae → bộ Malpighiales
*: họ Loasaceae → bộ Cornales
*: họ Malesherbiaceae → bộ Malpighiales (có thể đưa vào trong họ *Passifloraceae*)
*: họ Muntingiaceae → bộ Malvales
*: họ Neumanniaceae → ?
*: họ Oceanopapaveraceae → ?
*: họ Passifloraceae → bộ Malpighiales
*: họ Peridiscaceae → bộ Malpighiales
*: họ Plagiopteraceae → nằm trong họ *[[Họ Dây gối|Celastraceae]]*, thuộc bộ Celastrales
*: họ Scyphostegiaceae → nằm trong họ *[[Họ Liễu|Salicaceae]]*, thuộc bộ Malpighiales
*: họ Stachyuraceae → bộ Crossosomatales
*: họ Tamaricaceae → bộ Caryophyllales
*: họ Tetramelaceae → bộ Cucurbitales
*: họ Turneraceae → bộ Malpighiales (có thể đưa vào trong họ *Passifloraceae*)
*: họ Violaceae → bộ Malpighiales

## Tham khảo
Thám tử

**Thám tử** là người chuyên điều tra các vụ việc. Thám tử có thể là một thành viên của lực lượng cảnh sát hoặc là một người hoạt động độc lập hay còn gọi là thám tử tư.

Tại một số nước như Hoa Kỳ, Canada... thám tử thông thường là thành viên cảnh sát. Họ là những nhân viên cảnh sát mặc thường phục chuyên điều tra các vụ án.

Tại Anh thám tử thường điều tra các tội phạm hình sự.
Ở Việt Nam cho đến nay chưa có văn bản pháp luật nào quy định về thám tử và hoạt động thám tử nhưng do nhu cầu thực tế mà dịch vụ này phát triển khá mạnh do nhu cầu của cá nhân, doanh nghiệp.

## Thám tử trong văn học
Điển hình là loạt truyện Sherlock Holmes Huyền Thoại của nhà văn Sir Arthur Conan Doyle hay loạt truyện Thám tử lừng danh Conan hiện đại của Aoyama Gōshō.

## Thám tử và công việc của họ
### Nghề thám tử
Chính do đặc thù công việc, nên rất nhiều người, nhất là thanh niên muốn trở thành thám tử.

Để trở thành thám tử thực thụ, tại Mỹ thì người đó phải phục vụ trong ngành cảnh sát như là một nhân viên mặc đồng phục từ 1 đến 5 năm. Tại Anh, họ phải phục vụ trong ngành cảnh sát ít nhất 2 năm và phải được qua đào tạo kĩ càng

### Công việc chính
Phạm vi vụ việc điều tra của thám tử thường rộng hơn của nhân viên cảnh sát bình thường. Những tội danh chính mà thám tử được điều tra:
* Giết người
* Cướp
* Tội phạm có tổ chức
* Lừa đảo
* Trộm
* Tội phạm công nghệ cao
* Xâm hại tình dục
* Ma túy
* Theo dõi chồng, vợ ngoại tình
* Xác minh nhân thân lý lịch
* Quản lý giáo dục con em
* Tìm người bỏ nhà ra đi
* Ngược đãi trẻ em
* Khủng bố
* Đánh bom
* Thu thập thông tin
* Hacker
* Tìm đồ bị mất

## Xem thêm
* Thám tử tư
* Cảnh sát
* Gián điệp
* Truyện trinh thám

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Hồng ngọc mai

**Hồng ngọc mai** (tên khoa học: ***Malpighia glabra***) là loài cây bụi hay cây thân gỗ nhỏ có quả thuộc họ Sơ ri (Malpighiaceae), phân bố tự nhiên chủ yếu ở các vùng thuộc Tây Bán cầu và cả ở Việt Nam. Cây thường được chủ yếu để làm cảnh, làm thức ăn cho động vật, thuốc chữa bệnh và thực phẩm.

## Đặc điểm
Cây bụi hoặc cây gỗ nhỏ, cao 1–6 m. **Lá** thường xanh, lá mọc đối, lá hình elip hoặc hình trứng, gân lá hình lông chim, đỉnh thường nhọn, mép lá nguyên, cuống lá ngắn. **Hoa**: 5 cánh hoa màu hồng, nhăn nheo. **Quả** màu đỏ tươi, có vị chua chua, chứa rất nhiều vitamin C, hình tròn.

Mặc dù quả tương tự như quả anh đào, nhưng loài cây này không có quan hệ họ hàng gì với anh đào (chi ''Prunus''). Cây thường bị nhầm lẫn với sơ ri trồng trọt *[[Malpighia emarginata]]*.

## Từ nguyên
Từ glabra bắt nguồn từ tiếng Latin nghĩa là "không lông", "nhẵn lông"

## Chú thích

## Liên kết ngoài

* 
*
Delaware

**Delaware** (phát âm là *Đe-la-ve*) là tiểu bang thuộc miền Trung Đại Tây Dương của Hoa Kỳ. Nó là một trong 13 tiểu bang đầu tiên của Mỹ và được gọi là "Tiểu bang Thứ nhất" vì nó là tiểu bang đầu tiên phê chuẩn Hiến pháp Hoa Kỳ.

## Địa lý
Delaware là tiểu bang nhỏ thứ hai của Hoa Kỳ. Nó giáp với Pennsylvania về phía bắc; với sông Delaware và Đại Tây Dương về phía đông; và với Maryland về phía tây và nam. Một số phần nhỏ của Delaware nằm vào bên xa, tức là bên đông, của cửa sông Delaware; và những mảnh đất này có biên giới trên đất với New Jersey. Cùng với các quận Bờ biển Đông của Maryland và hai quận của Virginia, tiểu bang Delaware là một phần của bán đảo Delmarva, một đơn vị địa lý kéo dài xuống bờ biển Trung Đại Tây Dương.

Biên giới bắc của tiểu bang được định một cách bất thường. Phần nhiều của biên giới giữa Delaware và Pennsylvania được định rõ là một đường cung xa vòm của trụ sở tòa án tại New Castle cách 19 kilômét (12 dặm); và được gọi là Đường vuông 12 dặm. Đây là biên giới hành chính duy nhất trong nước Mỹ là đường cung thật. Biên giới này kéo tới điểm nước thấp nhất của bờ biển New Jersey, nó chạy tiếp xuống bờ biển đến đường cung về miền nam; sau đó biên giới này chạy tiếp theo kiểu thường hơn qua lòng sông chính (Thalweg) của cửa sông Delaware. Một phần của đường cung này vào Maryland về phía tây, và phía tây của biên giới tiếp tuyến với đường cung này và chạy hơi về phía đông. Miền nêm, cái miếng đất giữa đường cung và biên giới Maryland bị tranh cãi đến năm 1921, lúc đó lời tuyên bố quyền đất của Delaware được xác nhận.

### Các thành phố quan trọng
Wilmington là thành phố lớn nhất và trung tâm kinh tế của tiểu bang này. Nó nằm gần Philadelphia và Baltimore nên có thể lái xe đến hai thành phố đó. Các vùng Delaware đang được mở mang rất nhiều, nhất là Dover và các khu nghỉ mát bên cạnh bờ biển.

Dân số đến năm 2000.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Delaware.com – trang chủ của chính phủ tiểu bang
* The Delaware DataMIL  – dữ liệu bản đồ tiểu bang
* Dự đoán dân số Delaware
Cây gạo

:*Bài này nói về một loài cây, gạo còn có nghĩa là sản phẩm thu được từ hạt cây lúa sau khi bỏ vỏ, xem bài [[Gạo]]*.

**Cây gạo**, **bông gạo** (danh pháp hai phần: ***Bombax ceiba***), tương tự như các loài cây khác trong chi *[[Chi Gạo|Bombax]]*, còn có tên gọi khác là **mộc miên**, hoặc **hồng miên** và người Tây Nguyên gọi là cây **Pơ-lang**. Trong một số hệ thống phân loại cũ, người ta đưa nó vào họ Gạo (*Bombacaceae*).

Đây là loài cây ở vùng nhiệt đới với thân cây cao và thẳng với lá rụng vào mùa đông. Các hoa đỏ với 5 cánh hoa mọc vào mùa xuân (tháng 3 hoặc tháng 4) trước khi cây ra lá non. Quả nhỏ chứa các sợi tương tự như sợi bông. Thân cây có các gai để ngăn cản sự tấn công của động vật. Mặc dù bề ngoài thì thân cây có vẻ tốt cho mục đích khai thác gỗ, nhưng gỗ của nó quá mềm để có thể sử dụng vào những việc như vậy.

Loài cây này có lẽ có nguồn gốc ở Ấn Độ nhưng hiện nay nó được trồng rộng rãi ở các bang của Malaysia, Indonesia, miền nam Trung Quốc, Hồng Kông, Đài Loan và Việt Nam. Theo ghi chép trong lịch sử Trung Quốc thì vua Nam Việt là Triệu Đà (趙佗) đã tặng một cây cho vua của nhà Hán vào thế kỷ 2 TCN.

Các sợi *bông* của nó cũng được dùng nhồi vào gối hay nệm cũng như làm lớp cách nhiệt lót áo lạnh. Tuy nhiên vì bông cây gạo không dài sợi nên không thể kéo sợi và dệt như bông vải được.

Hoa gạo được dùng trong một số loại trà thuốc Trung Hoa.

Tại Quảng Đông (Trung Quốc), cây này gọi là 木綿 - mộc miên (cây bông thân gỗ), hay 紅綿 - hồng miên (bông đỏ). Nó còn được gọi là 英雄樹 - anh hùng thụ (cây anh hùng) do có thân cao và thẳng.

Hoa của loài cây này là hoa biểu trưng cho Quảng Châu, Cao Hùng (Đài Loan), Nam Định (Việt Nam).

## Thành ngữ
Trong tiếng Việt có thành ngữ liên quan đến cây gạo: "*Thần cây đa, ma cây gạo, cáo cây đề*" hay "*Cây gạo có ma, cây đa có thần*" nhắc đến phép siêu nhiên gắn bó với ba loại cây này trong tâm thức văn hóa Việt.

## Hình ảnh

File:Semal (Bombax ceiba) flower bud in Kolkata W IMG 4134.jpg|Nụ
File:Semal (Bombax ceiba)- fallen flower at ground in Kolkata W IMG 4121.jpg|Hoa
File:Bombax ceiba - Cotton tree - Shimul Flower (2).jpg |Nở hoa
File:Bombax-ceiba-Hong-Kong-12.JPG|Trái cây chưa trưởng thành
File:Bombax ceiba - young tree bark.jpg|Vỏ cây non
File:Bombax ceiba 17zz.jpg|Vỏ cây trưởng thành
File:Muk Min (Chinese- 木綿, lit. wood cotton) (485385322).jpg|Thân cây có gai phía trên
File:HK CottonTreeSeed.JPG|Hạt


## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* 
* 
*
Nam Giao

**Nam Giao** có thể chỉ:
***[[Lễ tế giao]]** hay **lễ tế Nam Giao**: thời phong kiến, tế trời vào ngày đông chí ở cõi phía nam ngoài thành.
****[[Đàn Nam Giao]]**: đàn lập để tế giao.
***[[Nam Giao, Đại Đồng|Quận Nam Giao]]**: thuộc thành phố Đại Đồng tỉnh Sơn Tây, Trung Quốc.
Mưa rào mùa thu

***Mưa rào mùa thu*** (가을소나기 / Gaeul Sonagi) là một bộ phim truyền hình năm 2005 của đài MBC. Phim được quay từ 21 tháng 9 năm 2005 đến 11 tháng 10 năm 2005.

## Tóm tắt phim
Choi Yon Jae làm chức vụ đại diện cho 1 công ty, vợ anh là Lee Gyoo Eun, một tiến sĩ hóa sinh rất tài năng, cô là người mạnh mẽ và nghị lực, nhưng sau một tai nạn, cô trở thành người thực vật và được chồng mình hết lòng chăm sóc. Bên cạnh đó, Park Yun Son, người bạn thân của Gyoo Eun lúc này cũng đem lòng yêu Yon Jae.

## Diễn viên
*Oh Ji-ho trong vai Choi Yoon-jae 
*Kim So-yun trong vai Lee Kyu-eun 
*Jung Ryu-won trong vai Park Yeon-seo 
*Lee Chan-hee trong vai Kim Soo-hyung 
*Park Dong-choon trong vai cha của Yeon-seo
*Han Jung-hee trong vai mẹ của Yeon-seo
*Nam Kyung-mi trong vai mẹ ghẻ của Yeon-seo
*Choi Suk-won trong vai cha của Yoon-jae
*Kang Hyung-sook trong vai mẹ của Yoon-jae
*Hwang Woo-jin trong vai Hwang Park-soo

## Tham khảo
Cột sắt Delhi

**Cột sắt Delhi** là một cây cột sắt được đúc vào thế kỷ thứ 5, do Kumara Gupta I thuộc triều Gupta, cai trị bắc Ấn Độ trong giai đoạn 320-540, dựng lên. Ban đầu cột này là một phần thuộc đền Muttra, với thần tượng Garuda trên đỉnh. Tuy nhiên sau khi ngôi đền Hindu này bị Qutb-ud-din Aybak phá huỷ để xây dựng Qutub Minar và đền thờ Hồi giáo Quwwat-ul-Islam, nó là phần duy nhất còn sót lại. Qutub được xây dựng xung quanh cột.

Cột có những dòng chữ cho thấy nó đã được dựng lên làm cột cờ để bày tỏ lòng thành kính tới vị thần Vishnu của đạo Hindu, và tưởng nhớ vị vua Gupta là Chandragupta II (375-413). Được làm từ 98% sắt rèn không hoàn toàn tinh khiết, nó cao 7.21 m và có đường kính 0.41 m. Cột này là minh chứng cho kỹ năng tinh xảo của thợ rèn Ấn Độ cổ xưa trong xử lý thành phần và gia công thép. Nó đã lôi cuốn sự chú ý của các nhà khảo cổ học và nhà luyện kim bởi vì nó đã chống chịu được rỉ sét trong 1600 năm, dù điều kiện thời tiết khắc nghiệt.

Một hàng rào đã được dựng lên quanh cột để ngăn người dân theo tín ngưỡng truyền thống tới đứng dựa vào cột vòng tay ra phía sau ôm lấy nó để lấy hên.

## Các phân tích khoa học

Các nhà luyện kim ở Kanpur IIT cho rằng, và họ cũng đã khám phá ra hợp chất này, một lớp mỏng "misawite", một hỗn hợp gồm sắt, oxy, và hydro, đã bảo vệ cột sắt không bị gỉ. Lớp bảo vệ đã hình thành trong ba năm kể từ khi cột được dựng lên và từ đó ngày càng trở nên dày thêm. Theo R. Balasubramaniam của IIT, sau 1600 năm, lớp này chỉ tăng thêm một phần hai mươi milimét.

Trong một báo cáo trên tờ *[[Current Science]]*, Balasubramaniam nói lớp bảo vệ được hình thành nhờ xúc tác với sự hiện diện của một khối lượng lớn phospho trong sắt — lượng phospho này lớn hơn 1% so với chưa tới 0.05% trong thép hiện nay. Lượng phospho nhiều là kết quả của quá trình xử lý thép đặc biệt và duy nhất do người Ấn Độ cổ thực hiện, họ biến quặng sắt thành thép bằng cách vùi nó trong than. Những lò luyện kim ngày nay dùng đá vôi thay cho than, chế tạo ra xỉ nóng chảy và gang sau này biến thành thép. Trong quá trình xử lý hiện đại đa phần phospho bị xỉ lấy đi.

Tuyên bố rằng cột sắt là "một minh chứng sống cho trình độ tinh xảo của những nhà luyện kim Ấn Độ cổ", Balasubramaniam nói rằng "lược đồ động lực" (*kinetic scheme*) mà nhóm ông phát triển để dự đoán sự tăng thêm của lớp bảo vệ có thể hữu ích để làm mô hình tính toán quá trình rỉ sét trong thời gian dài của các container chứa chất thải hạt nhân.

Một lý thuyết khác cho rằng lý do cột có thể chống lại được rỉ sét vì độ dày của nó, cho phép Mặt Trời hun nóng cột trong thời gian ban ngày tới mức đủ để làm bay hơi hơi nước hay sương trên bề mặt. Nhiệt tích luỹ được cũng giữ cho bề mặt cột khô vào ban đêm.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*Vì sao trụ sắt Delhi không gỉ?
*Bí ẩn trụ sắt không gỉ
Wikitravel

**Wikitravel** là dự án để xây dựng bộ hướng dẫn du lịch đầy đủ, cập nhật, và xác thực có nội dung mã nguồn mở. Tuy nó sử dụng mô hình wiki để xây dựng sách hướng dẫn này và cung cấp nó trên World Wide Web, nhưng dự án cũng có mục đích in ra bộ hướng dẫn này trên giấy. Wikitravel được xây dựng bởi các *Wikitraveller* cộng tác từ khắp mọi nơi. Những bài viết có thể nói về những địa danh lớn như lục địa hay nhỏ bé như khu phố. Các bài này được xếp theo cỡ, bằng cách định rõ là địa danh của một bài "nằm trong" nơi lớn hơn của bài khác.

Năm 2006, sau khi Internet Brands mua Wikitravel, một số thành viên cộng đồng tách ra thành dự án Wikivoyage. Wikivoyage hiện đã được hợp nhất vào Wikimedia Foundation như một dự án "anh em" với Wikipedia.

## Lịch sử
Wikitravel được bắt đầu vào tháng 7 năm 2003 với mục đích giống của Wikipedia. Tương tự Wikipedia, dự án này cũng sử dụng phần mềm MediaWiki. Tuy nhiên, Wikitravel không trực thuộc Quỹ Hỗ trợ Wikimedia, và lúc đó khác với Wikipedia ở giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự thay vì Giấy phép Văn bản Tự do GNU. Giấy phép này để cho cá nhân, hãng du lịch, v.v. có thể xuất bản dễ dàng và miễn phí nội dung của trang riêng. Tuy Wikipedia và Wikitravel là nơi tham khảo nội dung mở, do hai dự án này sử dụng giấy phép không hợp nhau, nên không có thể sao chép nội dung giữa hai dự án. Các mục đích khác của Wikitravel cũng dẫn đến quy định và hướng dẫn khác về nội dung.

Ngày 20 tháng 4 năm 2006, Wikitravel tuyên bố rằng họ và World66 bị mua bởi Internet Brands. Wikitravel sẽ tiếp tục chuyên môn về hướng dẫn cộng tác và khách quan, còn World66 sẽ chuyên môn hơn về kinh nghiệm và ý kiến cá nhân.

Ngày 23 tháng 12 năm 2005, Wikitravel nói chung đạt đến cột mốc 10.000 hướng dẫn; ngày 11 tháng 6 năm 2006, Wikitravel tiếng Anh đạt 10.000 hướng dẫn sau khi một trang về Loveland, Ohio được tạo ra.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trang Chính Wikitravel tiếng Anh&nbsp;– chín phiên bản ngôn ngữ khác được liên kết ở đấy
Pidgin (phần mềm)

**Pidgin** là chương trình nhắn tin nhanh (IM) hỗ trợ đa hệ điều hành có thể hoạt động với nhiều giao thức gửi và nhận tin khác nhau. Trước đây Pidgin có tên Gaim từ sau version 2.0 Gaim chính thức đổi tên thành pidgin, cũng như Gaim, pidgin là phần mềm tự do, sử dụng giấy phép GNU General Public License.

## Tính năng
* Hỗ trợ nhiều hệ điều hành. Bao gồm hầu hết các họ Unix (linux, MacOS, BSD) cùng window
* Hỗ trợ nhiều giao thức gửi nhắn tin (19 giao thức nếu cài thêm plug-in).
* Hỗ trợ quản lý nhiều tài khoản.
* Cửa sổ gửi/nhận tin nhắn hỗ trợ tab.
* Lưu các tin nhắn đã gửi/nhận.
* Gom chung nhiều bạn chat vào cùng một tên.
* Kiểm tra chính tả tin nhắn.
* Hỗ trợ NSS - một phương pháp mã hóa thông tin, nhằm bảo mật cho tin nhắn.
* Hỗ trợ việc cài thêm plug-in để tăng tính năng cho phần mềm.

### Các giao thức hỗ trợ
**Phiên bản Gaim 1.5 hỗ trợ các giao thức:**
* .NET Messenger Service (còn gọi MSN Messenger, chỉ hỗ trợ một phần, không ổn định, đến pidgin đã được cải tiến đáng kể)
* OSCAR (AIM/ICQ)
* Jabber (XMPP)
* Gadu-Gadu
* Internet Relay Chat
* Novell GroupWise
* OpenNAP
* SILC
* Yahoo! Messenger
* Zephyr
**Pidgin 2.0.0 hỗ trợ thêm:**
* Lotus Sametime (trước đây phải cài thêm plug-ins: gaim-meanwhile  plugin)
* Session Initiation Protocol (SIP) (hiện thời chỉ hỗ trợ chat)
**Hỗ trợ thông qua plugins:**
* DirectNet
* IMPS, plugin cung cấp tại Smart VAS
* Tlen.pl, plugin cung cấp tại SourceForge
* Xfire, plugin cung cấp tại gfire 
* RVP, plugin cung cấp tại Fabien Carrion

## Đổi tên
Ban đầu Gaim có tên **GTK+ AOL Instant Messenger**. Do bị áp lực từ công ty AOL, nhóm lập trình đã đổi tên thành gaim. Khi phần mềm nhắn tin AOL Instant Messenger trở nên nổi tiếng, ba chữ "AIM" thành thương hiệu của AOL và họ buộc gaim phải đổi tên. Cuộc đấu pháp lý kéo dài, nhóm lập trình của Pidgin cố giữ mọi chuyện chỉ "lưu hành nội bộ", không thông báo trên trang web.

Đến ngày 6 Tháng 4, 2007, Nhóm lập trình mới thông báo kết quả dàn xếp của họ với AOL, theo đó gaim và nhiều thành phần khác phải đổi tên. *Gaim* trở thành *Pidgin*, *liggaim* trở thành *libpurple*, *gaim-text* trở thành *finch*.

## Chú thích

## Liên kết ngoài

* Trang chủ của Pidgin (tiếng Anh)
Chi Bông gòn

**Chi Bông gòn** (danh pháp khoa học: ***Ceiba***) là tên gọi để chỉ một chi với một vài loài cây thân gỗ lớn trong một số khu vực nhiệt đới, bao gồm México, Trung và Nam Mỹ, Bahamas, Caribe, Tây Phi và Đông Nam Á. Một số loài có thể cao tới 70 mét hoặc hơn thế, với thân cây thẳng, nói chung ít tạo cành nhánh, tán lá lớn, trải rộng và các rễ "gia cố" có thể cao hơn chiều cao của một người lớn đứng thẳng. Loài được biết đến và trồng nhiều nhất là cây bông gòn (*Ceiba pentandra*).

Quan điểm của các nhà thực vật học gần đây là đưa chi *Chorisia* vào trong chi *Ceiba*, sẽ làm tăng số lượng loài được chấp nhận từ 10 lên tới 20 hoặc nhiều hơn và đặt toàn bộ chi mới trong họ Cẩm quỳ.

Các loài thuộc chi *Ceiba* bị ấu trùng của một số loài thuộc bộ Cánh vẩy (Lepidoptera) phá hoại, như *[[Bucculatrix ceibae]]* chỉ phá hoại chi này.

Loài cây thuộc chi này có lẽ là cây trung tâm trong thần thoại Maya, trong đó người ta cho rằng ngọn của nó cao tới tận trời và nó là trụ chống đỡ bầu trời.

*Ceiba* không nên nhầm lẫn với tên gọi bản địa *ceibo* (*[[Vông mồng gà|Erythrina crista-galli]]*, tên Việt: vông kê), một loại cây mà hoa của nó là quốc hoa của Argentina, Uruguay và Guatemala.

## Danh sách loài

* *[[Ceiba acuminata]]*
* *[[Ceiba allenii]]*
* *[[Ceiba anfractuosa]]*
* *[[Ceiba aesculifolia]]*
* *[[Ceiba boliviana]]*
* *[[Ceiba burchellii]]*
* *[[Ceiba caribaea]]*
* *[[Ceiba casearia]]*
* *[[Ceiba chodatii]]*
* *[[Ceiba crispiflora]]*
* *[[Ceiba erianthos]]*
* *[[Ceiba fiebrigii]]*
* *[[Ceiba glaziovii]]*
** *Ceiba glaziovii* var. *glabriflora*
* *[[Ceiba grandiflora]]*
* *[[Ceiba guineensis]]*
* *[[Ceiba incana]]*
* *[[Ceiba insignis]]*
* *[[Ceiba integrifolia]]*
* *[[Ceiba jaibana]]*
* *[[Ceiba jasminiflora]]*
* *[[Ceiba jasminodora]]*
* *[[Ceiba mandoni]]*
* *[[Ceiba microphylla]]*
* *[[Ceiba mythica]]*
* *[[Ceiba occidentalis]]*
* *[[Ceiba pallida]]*
* *[[Ceiba parvifolia]]*
* *[[Ceiba pentandra]]* - Bông gạo
** *Ceiba pentandra* var. *caribaea*
* *[[Ceiba petandra]]*
* *[[Ceiba phaeosantha]]*
* *[[Ceiba pubiflora]]*
** *Ceiba pubiflora* var. *genuina*
** *Ceiba pubiflora* var. *glabriflora*
* *[[Ceiba rivieri]]*
* *[[Ceiba rosea]]*
* *[[Ceiba salmonea]]*
* *[[Ceiba samauma]]*
* *[[Ceiba schottii]]*
* *[[Ceiba sipolisii]]*
* *[[Ceiba soluta]]*
* *[[Ceiba speciosa]]*
* *[[Ceiba thonningii]]*
* *[[Ceiba tomentosa]]*
* *[[Ceiba trischistandra]]*
* *[[Ceiba tunariensis]]*
* *[[Ceiba ventricosa]]*

## Xem thêm

* Cây linh thiêng của người Maya

## Hình ảnh

Tập tin:Balboa park flower and fruit.jpg
Tập tin:Kapok tree Honolulu.jpg
Tập tin:Ceiba speciosa (stem).jpg
Tập tin:"A Paineira", Avenida Sete de Setembro, Centro, Porto Alegre, Brasil.JPG


## Chú thích

## Liên kết ngoài

* 
* Thư viện ảnh các loài thuộc chi Ceiba
* Thông tin và ảnh về chi Ceiba
Ceiba

**Ceiba** trong tiếng Việt có thể là:
*Tên gọi các địa danh:
**Ceiba, Puerto Rico
**La Ceiba, Honduras
*Danh pháp khoa học của một chi thực vật thuộc họ Cẩm quỳ là chi Bông gòn.
* Tên gọi của tạp chí Ceiba, một tạp chí về thực vật lấy theo tên gọi khoa học của chi Bông gòn.