Dido (lớp tàu tuần dương)

**Lớp tàu tuần dương ''Dido*** là một lớp [[tàu tuần dương hạng nhẹ]] bao gồm 16 chiếc (tính cả lớp phụ *Bellona*) của [[Hải quân Hoàng gia Anh|Hải quân Hoàng gia]] [[Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland|Anh Quốc]]. Thiết kế của chúng bị ảnh hưởng mạnh bởi [[Arethusa (lớp tàu tuần dương) (1934)|lớp tàu tuần dương hạng nhẹ *Arethusa*]]. Nhóm đầu tiên gồm ba chiếc được đưa ra hoạt động vào năm [[1940]], nhóm thứ hai (sáu chiếc) và nhóm thứ ba (hai chiếc) được đưa ra hoạt động trong những năm [[1941]]–[[1942]]. Những chiếc trong lớp phụ *Bellona* được đưa ra hoạt động từ năm [[1943]] đến năm [[1944]]. Hầu hết những chiếc trong lớp được đặt tên theo những hình tượng của [[thần thoại Hy Lạp]].

== Thiết kế ==
Chúng được thiết kế như những tàu tuần dương phòng không (anti-aircaraft cruiser), chuyên hộ tống và bảo vệ các [[thiết giáp hạm]], [[tàu sân bay]] cũng như các tàu chở hàng trước máy bay, tàu ngầm, tàu khu trục và tàu phóng lôi của đối phương. Sự nhiệt tình mà [[Bộ Hải quân Anh]] dành cho chúng là lo kết quả rất tốt trong chiến đấu; và vấn đề thực sự đối với kiểu tàu này là sự thiếu hụt tháp pháo và nhu cầu gia cố thêm phía trước để chịu đựng sức nặng các tháp pháo phía trước.



==Trang bị vũ khí==
Theo thiết kế, những chiếc tàu tuần dương lớp Dido được trang bị 10 khẩu pháo lưỡng dụng [[QF 5.25 inch Mk I]] được bố trí trên 5 tháp pháo nòng đôi có thiết kế góc tròn tương tự dàn pháo phụ của các thiết giáp hạm thuộc [[King George V (lớp thiết giáp hạm) (1939)|lớp King George V]]. Tuy nhiên, việc thiếu hụt những khẩu pháo 5.25 inch do những khó khăn trong việc chế tạo đã dẫn đến việc những tàu tuần dương nhóm thứ nhất chỉ được trang bị 8 khẩu pháo 5.25 inch được bố trí trên 4 tháp pháo nòng đôi. Tháp pháo 5.25 inch nòng đôi thứ năm chỉ được bổ sung sau đó cho [[HMS Dido (37)|HMS Dido]]. Ngoài ra, các tàu nhóm một cũng được trang bị 1 khẩu pháo 100 mm (4 inch) để bắn pháo sáng và 2 tổ hợp pháo phòng không 4 nòng [[QF-2 pounder "pom-pom]].

Nhóm thứ hai có đủ năm tháp pháo 5.25 inch nòng đôi nhưng không được bổ sung pháo  nòng đơn. Vũ khí trang bị cho nhóm thứ ba (gồm [[HMS Scylla (98)]] và [[HMS Charybdis (88)]]) hoàn toàn thay đổi do việc thiếu hụt pháo 5.25 inch trong chiến tranh. 2 chiếc này chỉ được trang bị tám khẩu pháo QF 4.5-inch Mk III (114 mm) trên bốn tháp pháo. Pháo 4.5 inch phù hợp hơn trong thực tế với vai trò phòng không chính của các tàu lớp *Dido* vì thời gian để nạp đạn và khai hỏa của những khẩu pháo 4.5 inch nhanh và chúng có góc nâng cao hơn hẳn so với pháo 5.25 inch. Tháp pháo 4 inch (102 mm) nòng đơn được áp dụng trở lại, và số lượng vũ khí QF 2 pounder "pom-pom" được tăng từ tám lên mười khẩu.

Lớp phụ *Bellona* chỉ khác biệt đôi chút so với những chiếc thuộc lớp Dido tiền nhiệm. Chúng có tám khẩu pháo [[QF 5.25 inch Mark II]] được bố trí trên bốn tháp pháo và có dàn hoả lực phòng không được cải thiện đáng kể với 12 khẩu QF 2 pounder và 12 khẩu [[Oerlikon 20 mm]]. Tháp chỉ huy của lớp phụ *Bellona* được hạ thấp một sàn so với ba nhóm trước đó, cho phép kiểm soát toàn bộ bằng [[ra đa|radar]] đối với các tháp pháo 5,25 inch (133 mm) và 2 pounder, nhờ vào việc giảm trọng lượng bên trên. Những con tàu này sử dụng [[Hệ thống điều khiển hỏa lực góc cao]] (HACS).

== Lịch sử hoạt động ==
Trong [[Chiến tranh thế giới thứ hai|Chiến tranh Thế giới thứ hai]], những chiếc trong lớp *Dido* đã tham gia nhiều hoạt động trên mọi chiến trường, bao gồm [[trận chiến mũi Matapan]], [[trận Sirte thứ hai]], [[Chiến dịch Torch]], [[Chiến dịch Overlord]] và [[trận Okinawa]], cũng như nhiều nhiệm vụ khác tại [[Địa Trung Hải]] và [[Thái Bình Dương]]. Một số chiếc trong lớp đã bị mất trong chiến tranh: [[HMS Bonaventure (31)|*Bonaventure*]], [[HMS Charybdis (88)|*Charybdis*]], [[HMS Hermione (74)|*Hermione*]], [[HMS Naiad (93)|*Naiad*]], [[HMS Scylla (98)|*Scylla*]] và [[HMS Spartan (95)|*Spartan*]]. Những chiếc còn sống sót tiếp tục phục vụ sau chiến tranh, tất cả đều được cho ngừng hoạt vào những năm [[thập niên 1960|1960]]. [[HMS Bellona (63)|*Bellona*]], [[HMS Black Prince (81)|*Black Prince*]] và [[HMS Royalist (89)|*Royalist*]] được chuyển cho [[Hải quân Hoàng gia New Zealand]] mượn sau [[Chiến tranh thế giới thứ hai|Thế Chiến II]]; trong khi [[HMS Diadem (84)|*Diadem*]] được bán cho [[Pakistan]] vào năm [[1956]] và được đổi tên thành *Babur*.

== Các cải biến trong hoạt động ==
=== Lớp phụ *Dido* ===
[[HMS Bonaventure (31)|*Bonaventure*]] chỉ hoàn tất với bốn tháp pháo 5,25 inch nòng đôi do thiếu hụt trong sản xuất, và được trang bị một khẩu pháo 4 inch bắn [[pháo sáng]] ở vị trí X. Nó nhận được một bộ [[ra đa|radar]] trước [[tháng mười|tháng 10]] năm [[1940]], nhưng không có cải tiến nào khác.

[[HMS Naiad (93)|*Naiad*]] hoàn tất với năm tháp pháo 5,25 inch. Nó được bổ sung năm khẩu 20 mm và radar Kiểu 279 vào [[tháng chín|tháng 9]] năm [[1941]].

[[HMS Phoebe (43)|*Phoebe*]] hoàn tất với bốn tháp pháo, và được trang bị một khẩu 4 inch ở vị trí Q phía trước cầu tàu, nó được tháo dỡ trong một đợt tái trang bị từ [[tháng mười một|tháng 11]] năm [[1941]] đến [[tháng tư|tháng 4]] năm [[1942]] tại [[Thành phố New York|New York]] cùng với các súng máy 0,5 inch và radar Kiểu 279, trong khi một khẩu đội 2 pounder bốn nòng thay chỗ cho pháo 4 inch và bổ sung 11 khẩu 20 mm nòng đơn. Dàn radar bao gồm các kiểu 281, 284 và 285. Tháp pháo A tạm thời được tháo dỡ vào cuối năm [[1942]] sau khi bị hư hại bởi ngư lôi. Khi được sửa chữa vào sáu tháng đầu năm [[1943]], cả ba khẩu 2 pounder bốn nòng và bảy khẩu 20 mm nòng đơn được tháo dỡ, thay bằng ba khẩu đội [[Bofors 40 mm]] bốn nòng và sáu khẩu 20 mm nòng đôi. Radar Kiểu 272 cũng được trang bị. Tháp pháo A được thay thế vào [[tháng bảy|tháng 7]] năm [[1943]]. Dàn hỏa lực phòng không hạng nhẹ của nó vào [[tháng tư|tháng 4]] năm [[1944]] gồm 12 khẩu 40 mm (3×4) và 16 khẩu 20 mm (6×2, 4×1).

[[HMS Dido (37)|*Dido*]] có bốn tháp pháo và một khẩu 4 inch tương tự như *Phoebe*. Khẩu 4 inch và súng máy được tháo dỡ vào nữa sau của năm [[1941]] tại [[Xưởng hải quân Brooklyn]], khi tháp pháo Q được chở đến để trang bị và bổ sung năm khẩu 20&nbsp;mm nòng đơn. Vào đầu mùa Hè năm [[1943]], ba khẩu 20&nbsp;mm nòng đơn được thay thế bằng bốn khẩu 20&nbsp;mm nòng đôi, và được bổ sung các bộ radar kiểu 272, 282, 284 và 285. Tuy nhiên, danh sách liệt kê vào [[tháng tư|tháng 4]] năm [[1944]] cho thấy nó chỉ có tám khẩu 20&nbsp;mm.

[[HMS Euryalus (42)|*Euryalus*]] hoàn tất với cấu hình giống như dự định. Vào [[tháng chín|tháng 9]] năm [[1941]], súng máy 0,5 inch được thay bằng năm khẩu 20&nbsp;mm nòng đơn, rồi được bổ sung thêm hai khẩu vào [[tháng chín|tháng 9]] năm [[1942]]. Vào giữa năm [[1943]] hai khẩu 20&nbsp;mm nòng đơn được thay bằng bốn khẩu 20&nbsp;mm nòng đôi, và radar Kiểu 279 được thay bằng các kiểu 272, 281, 282 và 285. Trong một đợt tái trang bị kéo dài từ [[tháng mười|tháng 10]] năm [[1943]] đến [[tháng bảy|tháng 7]] năm [[1944]], tháp pháo Q được thay thế bằng một khẩu đội 2 pounder bốn nòng và hai khẩu 20&nbsp;mm nòng đôi. Radar kiểu 271 và 272 được thay bằng các kiểu 279b, 277 và 293.

[[HMS Hermione (74)|*Hermione*]] cũng hoàn tất với năm tháp pháo. Súng máy 0,5 inch của nó được tháo dỡ vào [[tháng mười|tháng 10]] - [[tháng mười một|tháng 11]] năm [[1941]] thay bằng năm khẩu 20&nbsp;mm nòng đơn.

[[HMS Sirius (82)|*Sirius*]] hoàn tất với năm tháp pháo và năm khẩu 20&nbsp;mm nòng đơn, rồi được bổ sung thêm hai khẩu 20&nbsp;mm nòng đơn vào giữa năm [[1943]]. Một trong số chúng được tháo dỡ tại [[Massawa]] vào cuối năm [[1943]], bổ sung hai khẩu Bofors 40&nbsp;mm Mk III nòng đơn. Tuy nhiên, danh sách liệt kê vào [[tháng tư|tháng 4]] năm [[1944]] cho thấy nó chỉ có bảy khẩu 20&nbsp;mm cho dàn hỏa lực phòng không hạng nhẹ. Đến [[tháng tư|tháng 4]] năm [[1945]] nó tháo dỡ hai khẩu 20&nbsp;mm nòng đơn để trang bị thêm hai khẩu 40&nbsp;mm nòng đơn Mk III.

[[HMS Cleopatra (33)|*Cleopatra*]] hoàn tất với hai khẩu 2 pounder nòng đơn vào năm [[1942]] thay cho số súng máy 0,5 inch, nhưng chúng được tháo dỡ vào giữa năm đó thay bằng năm khẩu 20&nbsp;mm nòng đơn. Một khẩu 20&nbsp;mm nòng đơn thứ sáu được bổ sung vào giữa năm [[1943]]. Trong đợt sửa chữa kéo dài từ [[tháng mười một|tháng 11]] năm [[1943]] đến [[tháng mười một|tháng 11]] năm [[1944]], tháp pháo Q được tháo dỡ cùng với hai khẩu đội 2 pounder bốn nòng và năm khẩu 20&nbsp;mm nòng đơn. Chúng được thay bằng ba khẩu Bofors 40&nbsp;mm bốn nòng cùng sáu khẩu 20&nbsp;mm nòng đôi và bốn khẩu nòng đơn.

[[HMS Argonaut (61)|*Argonaut*]] hoàn tất với bốn khẩu 20&nbsp;mm nòng đơn thay cho số súng máy 0,5 inch. Tháp pháo Q của nó được tháo dỡ trong đợt sửa chữa vào năm [[1943]]-[[1944]] và tháo dỡ bốn khẩu 20&nbsp;mm nòng đơn, thay bằng một khẩu đội 2 pounder bốn nòng và năm khẩu 20&nbsp;mm nòng đôi. Vào [[tháng tư|tháng 4]] năm [[1944]] dàn hỏa lực phòng không hạng nhẹ của nó bao gồm ba khẩu đội 2 pounder bốn nòng, sáu khẩu đội 20&nbsp;mm vận hành bằng điện và năm khẩu nòng đơn. Vào Lúc kết thúc cuộc chiến tranh với [[Nhật Bản]], nó được trang bị năm khẩu Bofors 40&nbsp;mm Bofors và ba khẩu Bofors 40&nbsp;mm nòng đơn Mk III.

[[HMS Scylla (98)|*Scylla*]] được hoàn tất với bốn tháp pháo 4,5 inch Mark III trên bệ UD Mark III nòng đôi do sự thiếu hụt trong sản xuất tháp pháo 5,25 inch. Cấu trúc thượng tầng phía trước được cải biến đáng kể cho phù hợp với những thay đổi này, và để làm tăng khoảng trống cho thủy thủ đoàn. Dàn hỏa lực phòng không hạng nhẹ lúc hoàn tất bao gồm tám khẩu 20&nbsp;mm nòng đơn. Sáu khẩu 20&nbsp;mm nòng đôi vận hành bằng điện được bổ sung vào cuối năm [[1943]].

[[HMS Charybdis (88)|*Charybdis*]] cũng được hoàn tất với bốn tháp pháo 4,5 inch nòng đôi, và được bổ sung một pháo 4 inch Mark V nòng đơn phía trước vị trí X. mounting. Dàn hỏa lực phòng không hạng nhẹ của nó bao gồm bốn khẩu 20&nbsp;mm nòng đơn và hai khẩu 2 pounder nòng đơn. Khẩu pháo sáng 4 inch và hai khẩu 2 pounder nòng đơn được tháo dỡ thay bằng hai khẩu 20&nbsp;mm nòng đôi và hai khẩu nòng đơn, có lẽ vào khoảng năm [[1943]].

=== Lớp phụ *Bellona* ===

[[HMS Royalist (89)|*Royalist*]] được cải biến thành một soái hạm của Hải đội Hộ tống tàu sân bay ngay sau khi hoàn tất, khi được bổ sung hai khẩu 20&nbsp;mm nòng đôi cùng bốn khẩu 20&nbsp;mm nòng đơn. Nó là chiếc duy nhất trong lớp được hiện đại hóa rộng rãi sau chiến tranh.

[[HMS Bellona (63)|*Bellona*]] được bổ sung bốn khẩu 20&nbsp;mm nòng đơn vào [[tháng tư|tháng 4]] năm [[1944]], rồi được thêm tám khẩu 20&nbsp;mm nòng đơn nữa vào [[tháng tư|tháng 4]] năm [[1945]].

[[HMS Black Prince (81)|*Black Prince*]] và [[HMS Diadem (84)|*Diadem*]] cũng được bổ sung tám khẩu 20&nbsp;mm nòng đơn, và thêm hai khẩu 20&nbsp;mm nòng đôi vào đầu năm [[1945]].

Theo những thông tin biết được, [[HMS Spartan (95)|*Spartan'']] không nhận được sửa đổi nào trước khi bị đánh chìm.

## Những chiếc trong lớp

## Tham khảo
* 
* HMS Dido class at Uboat.net
* HMS Bellona class at Uboat.net
* WWII cruisers

## Liên kết ngoài

* Gunnery Layout of a "Dido" Class Cruiser. from Gunnery Pocket Book 1945  placed online courtesy of Historic Naval Ships Association
* Newsreel video of HMS Scylla fighting the Luftwaffe while protecting convoy PQ18 
* Our Navy in Action; newreel footage of Dido class cruisers engaging Axis aircraft and Italian battleships during the Battle of Sirte on 22 March 1942 
* Short video clip of a Dido class cruiser in action