open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ptolemaios III Euergetes

**Ptolemaios III Euergetes** (cai trị 246 TCN–222 TCN) là vị vua thứ ba của vương triều Ptolemaios của Ai Cập. Ông là con trưởng của Ptolemaios II Philadelphos và vợ cả của ông ta, Arsinoe I, và lên ngôi năm 246 TCN sau khi vua cha qua đời. 
 
Ông cưới Berenice xứ Cyrene vào năm tương đương với 244/243 TCN; và con cái của họ Arsinoe III, Ptolemaios IV Philopator, Magas, và một con gái cũng tên là Berenice.

Ptolemaios III Euergetes đã chịu trách nhiệm về ví dụ được biết đến đầu tiên của một chuỗi sắc lệnh được xuất bản như các văn bản song ngữ trên những khối đá lớn trong ba cấu trúc viết văn. Một bia (*stela*) đá của Ptolemaios là hòn đá Canopus năm 238 TCN. Một ví dụ được biết nhiều nhất khác là bia Memphis (hòn đá Memphis), mang sắc lệnh Memphis, khoảng năm 218 TCN, đã được phê chuẩn bởi con trai ông, vua Ptolemaios IV, và hòn đá Rosseta nổi tiếng được Ptolemaios V cháu nội ông dựng nên, trong năm 196 TCN.

Các hòn đá của Ptolemaios bao gồm các sắc lệnh về những mệnh lệnh thuộc thầy tế, và là bia tưởng niệm cho con gái ông là công chúa Berenice (chết trẻ tháng 2/238 TCN). Nhưng hai trong 26 dòng chữ của sắc lệnh bằng chữ tượng hình Ai Cập sử dụng thêm ngày nhuận vào lịch Ai Cập 365 ngày, và thay đổi sự liên kết của các ngày lễ.

Ông cũng là một trong những người thành lập Serapeum ở kinh đô Alexandria.

## Chiến tranh với người Seleukid
 
Trong cuộc bất hòa ở triều đại Seleukid chị cả ông là Berenice Phernophorus bị giết cùng với đứa con nằm nôi của cô là Antiochos. Ptolemaios đã đáp trả bằng việc xâm lược Syria. Trong cuộc chiến tranh Syria III, ông xâm chiếm Antioch và bình thản tiến tới Babylon.

Cuộc chiến tranh này được ám chỉ một cách khó hiểu trong sách Daniel XI 7-9.

## Gia quyến
* Cha: Ptolemaios II Philadelphos
* Mẹ: Arsinoe I (theo các văn bản chính thức, dù vậy: Arsinoe II)
* Vợ:
** Berenice II (con gái Magas xứ Cyrene)
* Con:
** Trai:
*** Ptolemaios IV Philopator
*** Magas
*** Alexandros
** Gái:
*** Berenice
*** Arsinoe III (cưới vua anh Ptolemaios IV)

## Xem thêm
* Lịch sử Ai Cập Ptolemaios
* Ptolemais - nhiều thành phố và thị trấn được đặt theo tên của các thành viên vương triều Ptolemaios
* Sắc lệnh Canopus

## Chú thích

## Liên kết ngoài
* Ptolemy Euergetes I at Lacus Curtius — (Chapter VI of E. R Bevan's *House of Ptolemy*, 1923)
* Ptolemy  — (Phả hệ hoàng gia Ai Cập)
* Ptolemy III Euergetes mục từ trong cuốn sử sách của Mahlon H. Smith
* Ptolemy III Euergetes trong trang ''livius.org''
Sablé-sur-Sarthe

**Sablé-sur-Sarthe**, thường được gọi Sablé, là một xã của Pháp thuộc tỉnh Sarthe, vùng Pays de la Loire.

## Tham khảo

*INSEE

## Liên kết ngoài

* Town council website
Jean Vilar

**Jean Vilar** (25 tháng 3 năm 1912 - 28 tháng 5 năm 1971) là một diễn viên sân khấu và điện ảnh người Pháp, đồng thời cũng là đạo diễn và là người sáng lập Festival Avignon vào năm 1947. Jean Vilar sinh tại Sète, miền Nam nước Pháp. Năm 1932, ông lên Paris học về văn chương, nhưng cũng theo học cả về triết học và sân khấu. Năm 1935, Jean Vilar xuất lần đầu trong vở Faiseur của Honoré de Balzac tại nhà hát Atelier. Năm 1947, trong sân Cung điện của Giáo hoàng ở Avignon, Jean Vilar tổ chức tuần lễ kịch nghệ, sau đó trở thành Festival Avignon. Ông giữ vai trò tổ chức liên hoan này cho tới tận khi mất vào năm 1971. Ngoài ra, Jean Vilar còn là Nhà hát quốc gia đại chúng (Théâtre national populaire) từ 1951 đến 1963.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trang của maison Jean-Vilar, một trung tâm tư liệu về Jean Vilar và Festival Avignon
*
Festival Avignon

**Festival Avignon** là một liên hoan sân khấu thường niên được tổ chức tại Avignon, Pháp. Liên hoan do diễn viên, đạo diễn Jean Vilar sáng lập và được tổ chức lần đầu vào năm 1947.

Festival Avignon ngày nay diễn ra hàng năm vào tháng 7 trên đường phố và trong các nhà hát của trung tâm lịch sử Avignon. Vào năm 2008, Festival Avignon có khoảng 950 buổi diễn. Maison Jean Vilar ở Avignon là nơi lưu trữ rất nhiều tài liệu về liên hoan này.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Avignon "In" Theater Festival website
* Avignon "Off" Theater Festival website
Cao nguyên Pleiku

**Cao nguyên Pleiku** là một cao nguyên ở Tây Nguyên, có phần lớn diện tích thuộc tỉnh Gia Lai, bao gồm thành phố Pleiku và các huyện, thị xã gần đó.

## Đặc điểm
Cao nguyên có độ cao trung bình 800 m, điểm cao nhất ở núi Kon Ka King ở độ cao 1.761 m, đèo An Khê nằm ở phía đông là cửa ngõ đi lên cao nguyên từ Bình Định, ở trung tâm của cao nguyên có hồ lớn gọi là Biển Hồ (hồ T'Nưng).

## Vị trí
Phía bắc là cao nguyên Kon Tum với giới hạn là sông Đắk Pơ ne, phía đông là tỉnh Bình Định, phía nam cách cao nguyên Đắk Lắk khoảng 50&nbsp;km, địa hình phía tây thấp dần về phía biên giới với Campuchia.

## Tham khảo

* 
*Atlat địa lý Việt Nam, *Nhà xuất bản Giáo dục, 2009*
Charmes, Côte-d'Or

**Charmes** là một xã ở tỉnh Côte-d'Or trong vùng Bourgogne-Franche-Comté, phía đông nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 220 mét trên mực nước biển.
Thị trấn này nằm giữa Mirebeau-sur-Bèze và Pontailler-sur-Saône, gần Bèze.

## Dân số

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Charmes sur le site de l'Institut géographique national
Opéra-Comique

**Opéra-Comique** là một đoàn opera được thành lập vào năm 1714, gắn bó với nhà hát cùng tên, còn được gọi **salle Favart**, ngày này năm gần quảng trường Boieldieu, Quận 2, Paris.

Opéra-Comique thành lập dười thời Louis XIV, xuất phát từ những gánh hát chuyên biểu diễn ở các hội chợ Paris. Sau một thời gian khởi đầu khó khăn, từ năm 1783, Opéra-Comique được chuyển về salle Favart và gắn bó với địa điểm này tời tận ngày này dù tòa nhà hay lần bị cháy, phải xây dựng lại. Opéra-Comique cũng gắn liền với một thể loại opera thường xuyên được trình diễn ở nhà hát, opera comique.

Opéra-Comique ngày nay vẫn trình diễn tại salle Favart và từ năm 2005, trở thành nhà hát quốc gia.

## Các giám đốc của Opéra-Comique
1874-1876 Camille du Locle
1876-1887 Léon Carvalho
Năm 1887 Jules Barbier
1888-1891 Louis Paravey 
1891-1897 Léon Carvalho
1898-1913 Albert Carré
1914-1918 Pierre-Barthélemy Gheusi, Émile và Vincent Isola
1919-1925 Albert Carré, Émile và Vincent Isola
1925-1931 Louis Masson và Georges Ricou
1931-1932 Louis Masson
1932-1936 Pierre-Barthélemy Gheusi
1936-1939 Antoine Mariotte
1939-1940 Henri Busser
1941-1944 Max d'Ollone
1944 Lucien Muratore
1944 (Giải phóng) 4 thành viên hội đồng: Roger Désormière, Pierre Jamin, Louis Musy và Emile Rousseau
1945-1946 Albert Wolff
1946-1948 Henry Malherbe
1948-1951 Emmanuel Bondeville
1952-1953 Louis Beydts>
Hiện nay: Jérôme Deschamps.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trang chính thức của Opéra-Comique
Wally Jay

**Wally Jay** (16 tháng 6 năm 1917 ở Honolulu, Hawaii – 29 tháng 5 năm 2011) là một đại sư người Mỹ của các môn võ thuật jujutsu và judo. Ông là người sáng lập môn Small Circle JuJitsu của võ thuật Gendai Budo.

Năm 11 tuổi, ông bắt đầu học quyền anh trong một chương trình cộng đồng. Năm 1940, ông theo học Juan Gomez về jutjusu Danzan Ruyu, và cũng theo học một cựu vô địch Hawaii là Ken Kawachi về judo.

## Small Circle JuJitsu

## Chú thích

## Tham khảo
* *Small-Circle Jujitsu* (tháng 8 năm 1989) ISBN 0-89750-122-5
* *Dynamic Ju Jitsu* ISBN 0-920129-00-5
Villy-en-Auxois

**Villy-en-Auxois**
là một xã ở tỉnh Côte-d'Or trong vùng Bourgogne-Franche-Comté, phía đông nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 340 mét trên mực nước biển.

## Tham khảo

* Villy-en-Auxois sur le site de l'Institut géographique national
* Villy-en-Auxois sur le site de l'Insee 
* Villy-en-Auxois sur le site du Quid 
* Localisation de Villy-en-Auxois sur une carte de France et communes limitrophes
* Plan de Villy-en-Auxois sur Mapquest
Salvenach

**Salvenach** (tên tiếng Pháp: **Salvagnie) **) là một đô thị trong huyện See thuộc bang Fribourg ở Thụy Sĩ.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trang mạng chính thức
Demmin

**Demmin** () là một town bang Mecklenburg-Western Pomerania, Đức. Đô thị Demmin có diện tích 81,56 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là người. Đây là huyện lỵ huyện Demmin.

## Cư dân nổi tiếng

*Joachim Lütkemann (1608-1655), tác gia
*Heinrich Carl von Schimmelmann (1724-1782), nhà chính trị
*Julius Friedrich Cohnheim (1839-1884), nhà bệnh lý học
*Willy Schulz-Demmin (1892-1974), họa sĩ
*Hans-Adolf Asbach (1904-1976), nhà chính trị
*Willi Laatsch (1905-1997), nhà sư phạm
*Paul von Maltzahn (born 1945), nhà ngoại giao
*Andy Glandt, người chơi banjo

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*Trang mạng chính thức 
*Demmin in 1945
Daberkow

**Daberkow** là một đô thị thuộc huyện Vorpommern-Greifswald (trước thuộc Demmin), bang Mecklenburg-Vorpommern, Đức. Đô thị Daberkow có diện tích 15,39 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 408 người.

## Tham khảo
Seeboden am Millstätter See

**Seeboden am Millstätter See** là một thị trấn ở huyện Spittal an der Drau thuộc bang Carinthia, Áo.

Seeboden am Millstätter See tọa lạc ở cuối phía tây Millstätter See ngay bên cạnh huyện lỵ Spittal an der Drau.

Seeboden am Millstätter See gồm các đơn vị địa phương: Lieseregg, Lieserhofen, Seeboden and Treffling. Có 22 địa danh ở thị trấn (dân số trong ngoặc đơn, thời điểm năm 2001):
* Am Tschiernock (0)
* Kötzing (108)
* Karlsdorf (155)
* Kolm (58)
* Kras (98)
* Liedweg (69)
* Lieserbrücke (815)
* Lieseregg (3)
* Lieserhofen (547)
* Litzldorf (23)
* Lumbichl (227)
* Muskanitzen (38)
* Pirk (103)
* Raufen (5)
* Sankt Wolfgang (33)
* Schloßau (87)
* Seebach (78)
* Seeboden (2783)
* Tangern (192)
* Trasischk (36)
* Treffling (468)
* Unterhaus (119)

Seeboden am Millstätter See có khu nghỉ mát Wirlsdorf.

Thị trấn này tổ chứ Liên hoan thế giới nghệ thuật vẽ trên cơ thể (đã được tổ chức ở Seeboden từ năm 1998)

## Cư dân nổi tiếng
* Otto Eder (1924-1982), nhà điêu khắc
* Thomas Morgenstern (sinh năm 1986), vận động viên trượt tuyết
* Hannelore Gigler (sinh năm 1954), vận động viên
* Herbert Haupt (sinh năm 1947), nhà chính trị
* Eva Glawischnig-Piesczek (sinh năm 1969), nhà chính trị

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trang mạng chính thức
* Số liệu thống kê và dân số
* Liên hoan thế giới nghệ thuật tranh trên cơ thểl

*
Westlife (album)

***Westlife*** là album phòng thu đầu tay mang chính tên của nhóm nhạc nam người Ireland Westlife, phát hành ngày 1 tháng 11 năm 1999 bởi RCA Records. Westlife xuất thân từ một nhóm nhạc pop sáu thành viên ở Sligo do những người bạn học Kian Egan, Mark Feehily và Shane Filan thành lập. Cả sáu biểu diễn cùng nhau tại trường học và nhiều tụ điểm địa phương, trước khi quyết định ra mắt nhóm nhạc vào năm 1997. Sau một số lần đổi tên và phát hành đĩa đơn đầu tay, nhóm thu hút sự quan tâm của nhà quản lý Louis Walsh và ông đã tái cấu trúc đội hình nhóm vào năm 1998 bằng việc bổ sung Nicky Byrne và Brian McFadden. Westlife sau đó ký hợp đồng thu âm trị giá bốn triệu bảng Anh với RCA Records vào tháng 11 năm 1998 và ngay lập tức bay đến Stockholm, Thụy Điển để bắt đầu thu âm đĩa nhạc. Đây cũng là album duy nhất của nhóm phát hành tại Hoa Kỳ, vào ngày 7 tháng 5 năm 2000 bởi Arista Records.

Quá trình thu âm và thực hiện cho *Westlife* kéo dài một năm, với sự tham gia đóng góp từ một loạt nhà sản xuất đương đại, bao gồm David Foster, Pete Waterman, Rami Yacoub, Steve Mac, Per Magnusson và David Kreuger. Sau khi ra mắt, album nhận được những phản ứng trái chiều từ các nhà phê bình âm nhạc, trong đó họ đánh giá cao giai điệu trau chuốt và dễ nghe của tác phẩm, nhưng cũng vấp phải một số chỉ trích cho rằng những bài hát khá giống nhau và quá ủy mị. Tuy nhiên, đĩa nhạc đã gặt hái những thành công lớn về mặt thương mại khi thống trị các bảng xếp hạng tại Ireland, Malaysia, Na Uy, Scotland và Singapore, đồng thời lọt vào top 10 ở một số quốc gia khác. Ngoài ra, *Westlife* còn là album quốc tế bán chạy nhất mọi thời đại tại Indonesia và Philippines, lần lượt bán được một triệu bản và 500,000 bản. Đĩa nhạc đạt vị trí thứ 126 trên bảng xếp hạng ''Billboard'' 200 tại Hoa Kỳ.

Sáu đĩa đơn đã được phát hành từ *Westlife*, và tất cả đều đạt vị trí số một trên bảng xếp hạng tại Vương quốc Anh và giúp Westlife phá vỡ một số kỷ lục. Nhóm trở thành một trong năm nghệ sĩ duy nhất sở hữu bốn đĩa đơn quán quân trong cùng một năm dương lịch, và là nhóm nhạc nam duy nhất có tất cả những đĩa đơn phát hành từ cùng một album đều đạt ngôi vị đầu bảng tại đây. Đĩa đơn mặt A đôi "I Have a Dream"/"Seasons in the Sun" cũng là đĩa đơn quán quân mùa Giáng sinh năm 1999 tại Vương quốc Anh, trong khi "Swear It Again" đạt vị trí thứ 20 trên bảng xếp hạng ''Billboard'' Hot 100 tại Hoa Kỳ. Để quảng bá album, nhóm trình diễn trên nhiều chương trình truyền hình và lễ trao giải lớn, như **, *[[The Late Late Show (chương trình trò chuyện Ireland)|The Late Late Show]]*, *[[Top of the Pops]]* và giải thưởng Âm nhạc MTV Châu Âu năm 1999. Tính đến nay, đĩa nhạc đã bán được hơn sáu triệu bản trên toàn cầu. 

## Danh sách bài hát

## Xếp hạng

### Xếp hạng tuần

### Xếp hạng cuối năm

## Chứng nhận

## Xem thêm
*Danh sách album bán chạy nhất tại Indonesia
*Danh sách album bán chạy nhất tại Philippines

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*
Ben 10: Alien Force (trò chơi điện tử)

***Ben 10: Alien Force*** là một video game dựa trên loạt phim hoạt hình của Mỹ cùng tên. Game được phát hành tại Bắc Mỹ vào 28 tháng 10 năm 2008 và tại UK vào tháng 2 năm 2009.

## Nhân vật
* Swampfire
* Big Chill (Wii, PS2, và PSP)
* Spidermonkey (Wii, PS2, và PSP)
* Jetray (Wii, PS2, và PSP)
* Humungosaur
* Goop (DS)
* Echo Echo (DS)
* Chromastone (DS)

## Boss
* Techadon (DS)
* Mech Dragon (Wii, PS2, và PSP)
* Vulkanus (Wii, PS2, và PSP)
* DNAlien Kevin (Wii, PS2, và PSP)
* Gorvan
* DNAlien Wildvine (DS)
* Highbreed Comander

## Xem thêm
*Ben 10: Protector of Earth
*Ben 10 Alien Force: Vilgax Attacks

## Chú thích

## Liên kết ngoài
*''Trang web chính thức của game''
Malchin

**Malchin** () là một đô thị thuộc huyện Mecklenburgische Seenplatte (trước thuộc Vorpommern-Greifswald (trước thuộc Demmin)), bang Mecklenburg-Western Pomerania, Đức. Đô thị Malchin có diện tích km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 8464 người.
## Tham khảo
Phụng Thiên

**Phụng Thiên** (奉天) có nghĩa là kính dâng trời đất, kính (nhận) mệnh trời, có thể chỉ:
***Tỉnh Phụng Tiên**, tên cũ của tỉnh Liêu Ninh, Trung Quốc
***[[Phụng Thiên (phủ cũ Trung Quốc)|Phủ Phụng Tiên]]**, tên cũ của thành phố Thẩm Dương (tên gọi từ năm 1907-1929 và dưới chế độ Mãn Châu quốc), thủ phủ tỉnh Liêu Ninh, Trung Quốc
***Phủ Phụng Thiên** tại Việt Nam thời Hậu Lê, là đơn vị hành chính của Kinh thành Thăng Long. 
## Xem thêm
*Thừa Thiên
Laconnex

**Laconnex** là một đô thị of the bang Genève, Thụy Sĩ.
Đô thị này có diện tích 3,83 km2, dân số thời điểm năm 2007 là 628 người.

## Tham khảo
Jussy, Genève

**Jussy** là một đô thị of the bang Genève, Thụy Sĩ. Lâu đài Crest nằm ở đô thị này.
Đỉnh cao nhất bang Geneva *Les Arales* (516 m) nằm ở cực đông của đô thị, gần Monniaz.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức
Corsier

**Corsier** là một đô thị thuộc bang Genève, Thụy Sĩ. Đô thị Corsier có diện tích 2,71 &nbsp;km², dân số năm 2007 là 1729 người. Đến năm 2022, dân số tại đây là 2267 người.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức
Lancy

**Lancy** là một đô thị thuộc bang Genève, Thụy Sĩ. Lancy được chia thành hai khu chính là Petit-Lancy và Grand-Lancy.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức
Meinier

**Meinier** là một đô thị of the bang Genève, Thụy Sĩ.
Meinier có diện tích 6,95 km2, dân số năm 2007 là 435 người.
## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trang mạng chính thức
Kriging

**Kriging** là một nhóm các kỹ thuật sử dụng trong địa thống kê để nội suy một giá trị của trường ngẫu nhiên (như độ cao *z* của địa hình) tại điểm không được đo đạc thực tế từ những điểm được đo đạc gần đó.
 
Lý thuyết phía sau phép nội suy và ngoại suy sau bằng Kriging được nhà toán học người Pháp Georges Matheron phát triển dựa trên luận văn thạc sĩ của Daniel Gerhardus Krige, người tiên phong trong phương pháp tính *trung bình khoảng cách có trọng số* (distance-weighted average) về cấp độ vàng ở Witwatersrand, Nam Phi.

## Nội suy Kriging

Kriging thuộc nhóm thuật toán bình phương tối thiểu tuyến tính. Như minh họa trong hình 1, mục đích của phương pháp kriging là ước tính giá trị của một hàm số thực chưa biết, f, tại một điểm, x^*, cho ra các giá trị của hàm tại các điểm khác, x_1,\ldots, x_n. Cách tính theo kriging được gọi là *tuyến tính* vì giá trị phỏng đoán \hat f(x^*) là một tổ hợp tuyến tính được biểu diễn như sau:

:\hat f(x^*) = \sum_{i=1}^n \lambda_i(x^*) f(x_i).

Các trọng số \lambda_i là các đáp án của hệ các phương trình tuyến tính, được tạo ra bằng phương pháp cộng, mà f là sample-path của một *[[quá trình ngẫu nhiên]]* F(x), và sai số
:\varepsilon(x) = F(x) - \sum_{i=1}^n \lambda_i(x) F(x_i) 
được giảm đến mức tối thiểu trong một số trường hợp. Ví dụ, tính theo *simple kriging* có nghĩa là tính trung bình và hiệp phương sai của F(x) đã biết và sau đó phương pháp suy đoán kriging là công cụ để tối thiểu hóa hiệp phương sai của sai số dự đoán.

Từ quan điểm địa chất, phương pháp kriging dùng để tính tổng khoáng hóa trên diện liên tục từ tập hợp các giá trị đo đạc. Giả sử biết trước sự phân bố của khoáng vật trong không gian qua các phương pháp khảo sát địa chất và biểu diễn nó thành một hàm không gian, sau đó cho một tập hợp có thứ tự theo cấp đã đo đạc rồi dùng Kriging để nội suy hàm lượng khoáng vật tại những điểm chưa đo đạc.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* www.GaussianProcess.com: Theory and Applications of Gaussian Processes
* An information server about geostatistics and spatial statistics
* The Gaussian processes web site
* On-Line Library of the ''Centre de Geostatistique'' at the ''École des Mines de Paris''
Cao nguyên Tà Phình

**Cao nguyên Tà Phình** là một cao nguyên đá nhỏ ở tỉnh Lai Châu, trải rộng phần lớn trên diện tích huyện Sìn Hồ.

## Đặc điểm
Đây là một cao nguyên nhỏ, có diện tích khoảng 1.000&nbsp;km², độ cao trung bình 1.500 m, điểm cao nhất tại đỉnh núi Pu Sam có độ cao 1.904 m. Là cao nguyên đá vôi, ít đất. Bề mặt sơn nguyên tương đối bằng phẳng, lượn sóng với độ chia cắt sâu không quá 150 m.

## Vị trí
Phía nam là sông Đà làm giới hạn với cao nguyên Sín Chải, phía tây là sông Nậm Na, phía bắc và phía đông là dãy Hoàng Liên Sơn.

## Tham khảo

*Atlat địa lý Việt Nam, *Nhà xuất bản Giáo dục - 2009*
Cao nguyên Sín Chải

**Cao nguyên Sín Chải** là một cao nguyên nhỏ nằm trải rộng trên diện tích huyện Tủa Chùa tỉnh Điện Biên.

## Vị trí
Phía bắc là cao nguyên Tà Phình với giới hạn là sông Đà và núi Pu Sam Sao (1904 m), phía đông cũng là sông Đà, phía tây là sông Nậm Mức, phía nam thấp dần và giáp với núi Pu Huổi Long, phía bên kia là cao nguyên Sơn La.

## Đặc điểm
Cao nguyên nhỏ này có diện tích khoảng 1.500&nbsp;km², có chiều rộng khoảng 25&nbsp;km, chiều dài khoảng 60&nbsp;km, độ cao trung bình 1.500 m, điểm cao nhất 1.596 m tại đỉnh Ta Pang Dinh.

Cao nguyên Sín Chải nằm ở độ cao 1.000 m so với mực nước biển, dài 30 km dọc theo sông Đà từ Tuần Giáo đến ngã ba sông Đà và sông Nậm Na gần thị xã Mường Lay, rộng khoảng 10&nbsp;km. Sườn cao nguyên phía sông Đà gần như dựng đứng.

## Tham khảo

* 
*Atlat địa lý Việt Nam, *Nhà xuất bản Giáo dục - 2009*
*
Cao nguyên Nà Sản

**Cao nguyên Nà Sản** hay còn có tên gọi **cao nguyên Sơn La** là một trong hai cao nguyên ở tỉnh Sơn La, cao nguyên còn lại là cao nguyên Mộc Châu. Cao nguyên Nà Sản có diện tích khoảng hơn 20&nbsp;km² thuộc các xã Chiềng Mung, Hát Lót, Chiềng Mai, Mường Bon (Mai Sơn)

## Đặc điểm
Cao nguyên nằm theo hướng tây bắc-đông nam, độ cao trung bình 800 m, địa hình tương đối bằng phẳng, đồi núi thấp, khí hậu, đất đai màu mỡ, có vị trí chiến lược cho việc phát triển kinh tế, giao thông và quốc phòng. Phát huy truyền thống cách mạng, đồng bào các dân tộc nơi đây luôn ra sức thi đua lao động sản xuất, xây dựng cao nguyên thành vùng kinh tế quan trọng của tỉnh.

## Vị trí
Phía đông bắc là sông Đà, phía đông nam là cao nguyên Mộc Châu, phía tây nam là sông Mã và phía bắc là cao nguyên Sín Chải, ngăn cách qua đèo Pha Đin.

## Tham khảo

*Atlat địa lý Việt Nam, *Nhà xuất bản Giáo dục - 2009*
Cao nguyên Bắc Hà

**Cao nguyên Bắc Hà** là một cao nguyên nằm trên địa bàn hai tỉnh Lào Cai và Tuyên Quang, trải rộng trên phần lớn diện tích các xã Bắc Hà, Bảo Nhai, Bản Liền, Cốc Lầu, Lùng Phình, Tả Củ Tỷ, Si Ma Cai, Sín Chéng, Xín Mần, Pà Vầy Sủ, Nấm Dẩn, Trung Thịnh, Quảng Nguyên, Khuôn Lùng, Hoàng Su Phì, Bản Máy, Thàng Tín, Pờ Ly Ngài, Tân Tiến, Nậm Dịch, Hồ Thầu, Thông Nguyên.

## Đặc điểm
Cao nguyên có độ cao trung bình 1.000 m, điểm cao nhất tại núi Kiều Liêu Ti ở độ cao 2.402 m, đây là cao nguyên đá vôi, nơi trồng trọt các loại cây ăn quả mà nổi tiếng nhất là loại mận Bắc Hà.

## Vị trí
Phía tây và phía bắc là sông Chảy, phía đông là sông Lô, địa hình thấp dần về phía nam ở các xã Bảo Yên (Lào Cai) và Bắc Quang, Hùng An (Tuyên Quang).

## Tham khảo

* 
*Atlat địa lý Việt Nam, *Nhà xuất bản Giáo dục - 2009*
Phong cầm

**Phong cầm**, **đàn xếp** hay **ắc-coóc-đê-ông** là một loại nhạc cụ cầm tay, dùng phương pháp bơm hơi từ hộp xếp bằng vải hay giấy, thổi hơi qua các van điều khiển bằng nút bấm đến các lưỡi gà bằng kim loại để phát ra tiếng nhạc.

Loại phong cầm thông dụng có phần phím bấm bên tay phải cho tiếng cao (treble) với các thanh bấm như đàn piano và phần nút bấm bên tay trái cho tiếng trầm (bass). Giữa hai phần này là hộp xếp bằng vải hay giấy cứng. Người chơi đàn đeo phong cầm trên ngực với hai giây chằn trên vai. Tay phải bấm phiếm treble, tay trái vừa bấm nút tiếng bass vừa kéo hộp xếp ra vào để ép hơi. Hơi trong hộp giấy đẩy ra theo van của các nút hay thanh bấm, đi vào hệ thống lưỡi gà và tạo ra âm thanh. Khi hộp xếp được kéo ra, hơi từ bên ngoài bị hút vào và bị đẩy qua hệ thống lưỡi gà để tạo ra âm thanh khác.

## Xem thêm
* Bandoneon

## Chú thích
Đàn phong cầm có phím giống như đàn dương cầm nhưng số lượng đàn của nó ít hơn. Đàn phong cầm rất tiện dụng trong hoạt động ca nhạc quần chúng. Đàn thường được dùng để độc tấu hoặc đệm cho hát
Upsilon

**Upsilon** (chữ hoa **Υ**, chữ thường **υ**; ) là chữ cái thứ 20 trong bảng chữ cái Hy Lạp. Trong hệ thống số Hy Lạp, nó có giá trị bằng 400. Upsilon được xuất phát từ chữ waw trong tiếng Phoenicia. Trong tiếng Hy Lạp hiện đại, tên của chữ cái , và trong tiếng Anh , , hay . Chữ cái này ít khi được gọi là "ypsilon" () trong tiếng Anh bởi vì nó gần giống với chữ Y.

## Phát âm
Trong tiếng Hy Lạp ban đầu Upsilon được phát âm giống *oo* . Trong tiếng Hy Lạp cổ nó được phát âm như chữ *u* trong tiếng Pháp hay *ü* trong tiếng Đức, —một âm không có trong hầu hết các thổ ngữ tiếng Anh. Trong tiếng Hy Lạp hiện đại nó được phát âm giống như *i* hay *ee*  của tiếng Anh, và trong nguyên âm đôi,  hoặc . Trong tiếng Hy Lạp cổ chữ cái này xuất hiện trong cả bản dài và ngắn, nhưng nét này đã bị mất trong tiếng Hy Lạp hiện đại.

## Tương ứng với ký tự Y
Chữ cái Y được sử dụng trong tiếng Latinh từ thế kỷ thứ I trước Công nguyên. Nó được dùng để phiên âm lại những từ mượn từ tiếng Hy Lạp, vì thế nó không phải là một âm gốc của tiếng La tinh và thường được phát âm là /u/ hay /i/. Tiếng phát âm sau là thông dụng nhất trong thời cổ và được hầu hết mọi người sử dụng trừ những người có học.

Tên của chữ cái vốn chỉ là υ (*y*; hay còn gọi là *hy*, do từ "hyoid", có nghĩa là "hình chữ y"). Nó biến đổi thành υ ψιλόν, (*u psilon*, có nghĩa là 'u đơn giản') để phân biệt với οι-cũng phát âm là . Bốn chữ cái trong bảng chữ cái Latinh bắt nguồn từ ký tự này là: V, Y và sau đó một thời gian dài U và W. Trong bảng chữ cái Cyrillic, chữ cái U (У, у) và Izhitsa (Ѵ, ѵ) cũng được bắt nguồn từ nó.

## Sử dụng
* Trong vật lý hạt, chữ cái Hy Lạp Y viết hoa được dùng để biểu thị hạt Upsilon. Cần chú ý là biểu tượng này luôn luôn là ϒ để tránh nhầm lẫn với chữ cái Latinh Y biểu thị cho siêu tích.
* Nhà sản xuất ô tô Lancia có một mẫu xe gọi là Ypsilon. Xem Lancia Ypsilon.

## Chú thích
Cao nguyên Măng Đen

**Cao nguyên Măng Đen** (còn được gọi là **cao nguyên Kon Plông**) là một cao nguyên nằm trên địa bàn huyện Kon Plông, tỉnh Kon Tum, Việt Nam.

Cao nguyên này nằm về phía đông tỉnh Kon Tum, cách thành phố Kon Tum khoảng 60&nbsp;km theo Quốc lộ 24 đi Quảng Ngãi. Đây là khu vực có khí hậu thời tiết mát mẻ quanh năm, có nhiều cảnh quan đẹp, đặc biệt là khu rừng nguyên sinh, rừng thông lâu năm, nhiều thác nước, suối hồ có tiềm năng lớn về du lịch. Ngoài ra, hiện nay nơi đây vẫn còn lưu giữ truyền thống văn hóa bản địa. Măng Đen được ví như Đà Lạt thứ hai của Việt Nam.

## Đặc điểm

Cao nguyên nằm trên dãy Trường Sơn, ở độ cao trung bình 1.200 m, điểm cao nhất ở núi Ngok Krinh ở độ cao 2066 m, có khí hậu tương tự như cao nguyên Lâm Viên ở Lâm Đồng. Thuận lợi cho việc trồng các loại rau, hoa quả xứ lạnh.

## Vị trí
Nằm trên dãy Trường Sơn theo hướng tây bắc-đông nam, phía đông và phía nam là cao nguyên Kon Hà Nừng, phía đông thấp dần với ranh giới tỉnh Quảng Ngãi, phía bắc là quần thể núi Ngọc Linh

## Tham khảo

*Atlat địa lý Việt Nam, *Nhà xuất bản Giáo dục - 2009*
Cao nguyên Kon Hà Nừng

**Cao nguyên Kon Hà Nừng** là một cao nguyên ở tỉnh Gia Lai, trải rộng trên diện tích các xã Kbang, Mang Yang, Đăk Pơ và phường An Khê, được UNESCO công nhận là khu dự trữ sinh quyển thế giới vào 09/2021.

## Tổng quát
Khu dự trữ sinh quyển Kon Hà Nừng hay Cao nguyên Kon Hà Nừng thuộc tỉnh Gia Lai có diện tích lên đến hơn 413.500ha. Nơi này bao gồm toàn bộ diện tích của Vườn quốc gia Kon Ka Kinh, Khu bảo tồn thiên nhiên Kon Chư Răng, một phần diện tích của 5 xã: Chư Păh, Đak Đoa, Mang Yang, Đak Pơ, Kbang và phường An Khê. 3 vùng chức năng của Khu dự trữ sinh quyển Kon Hà Nừng bao gồm: 2 vùng lõi là Vườn quốc gia Kon Ka Kinh và Khu bảo tồn thiên nhiên Kon Chư Răng, vùng đệm và vùng chuyển tiếp.

Cao nguyên Kon Hà Nừng có tầm quan trọng trong việc bảo tồn hệ sinh thái nguyên sơ, nơi sinh sống của các loài động, thực vật quý hiếm được đưa vào Sách Đỏ tại Việt Nam cũng như trên toàn thế giới. Kon Hà Nừng cũng là khu dự trữ có diện tích rừng nhiệt đới tương đối lớn ở Tây Nguyên.

Được biết, hệ sinh thái tại hai vùng lõi của Khu dự trữ sinh quyển Kon Hà Nừng còn tương đối nguyên vẹn và có giá trị đa dạng sinh học cao, đặc trưng cho các khu rừng ở Tây Nguyên. Đặc biệt hơn, đây không chỉ là nơi sinh trưởng của các loài động, thực vật mà còn là khu vực sinh sống của một bộ phận người dân tộc Bahnar và Jrai.

## Vị trí và giáp ranh
Khu dự trữ Sinh quyển Kon Hà Nừng nằm toàn bộ trên Cao nguyên Kon Hà Nừng, nằm ở phía bắc tỉnh Gia Lai.
Phía bắc và phía tây giáp với cao nguyên Măng Đen (Quảng Ngãi), phía đông giáp xã An Toàn và Khu Bảo tồn thiên nhiên An Toàn.
## Địa lý
Cao nguyên Kon Hà Nừng có độ cao trung bình từ 400m (thung lũng sông Ba) - 1748m (đỉnh Kon Ka Kinh). Dạng đất chủ yếu là đất feralit trên đá bazan. Khoáng sản ở đây không phong phú, chủ yếu là các mỏ quặng bôxit.
## Đa dạng sinh học
Khu dự trữ sinh quyển Kon Hà Nừng có hệ sinh thái phong phú và đa dạng nhất nhì Việt Nam với khoảng 1.754 loài thực vật bậc cao, 91 loài thực vật bậc thấp. Ngoài ra còn có 87 loài thú, 326 loài chim, 77 loài bò sát và nhiều loài thú quý hiếm có nguy cơ tuyệt chủng. Nơi đây là mái nhà chung của hàng ngàn hàng vạn loài động, thực vật, bao gồm cả con người cùng tồn tại một cách hài hòa.

Khu dự trữ sinh quyển Kon Hà Nừng là một hệ sinh thái có đa dạng các loài động vật từ thú, lưỡng cư, đến bò sát, các loài chim... Kon Hà Nừng là nơi trú ngụ của 3 loài thú đặc hữu của Đông Dương bao gồm Voọc Chà vá chân xám, vượn đen má hung Trung Bộ và mang Trường Sơn. Voọc Chà vá chân xám (Pygathrix cinerea) là một loài thuộc bộ linh trưởng có tính đặc hữu quý hiếm - Đang đối diện với nguy cơ tuyệt chủng - Của Việt Nam. Hiện ngoài thiên nhiên chỉ còn hơn 1000 cá thể. Trong đó, Khu dự trữ sinh quyển Kon Hà Nừng tự hào là khu vực có nhiều cá thể Voọc Chà vá chân xám sinh sống nhất với hơn 400 cá thể.

## Tham khảo

* 
*Atlat địa lý Việt Nam, *Nhà xuất bản Giáo dục - 2009*
*Atlat hành chính Việt Nam, *Nhà xuất bản Bản Đồ - 2008*
Danh sách cửa biển Việt Nam

Việt Nam là nước có nhiều hệ thống sông ngòi dày đặc đổ ra biển, trải dài từ bắc tới nam với 3260&nbsp;km đường bờ biển, 112 cửa sông, lạch. Dưới đây là danh sách các cửa biển ở Việt Nam.

## Cửa biển ở miền Bắc
#Cửa Bắc Luân (sông Ka Long, Quảng Ninh)
#Cửa Bạch Đằng
#Cửa Nam Triệu (sông Bạch Đằng, Hải Phòng)
#Cửa Văn Úc (sông Văn Úc, Hải Phòng)
#Cửa Lạch Tray (sông Lạch Tray, Hải Phòng)
#Cửa Cấm (sông Cấm, Hải Phòng)
#Cửa Thái Bình (sông Thái Bình, Hải Phòng)
#Cửa Diêm Hộ (sông Diêm Hộ, Thái Thụy, Hưng Yên)
#Cửa Trà Lý (sông Trà Lý, Hưng Yên)
#Cửa Ba Lạt (sông Hồng, Hưng Yên - Ninh Bình)
#Cửa Lạch Giang (sông Ninh Cơ, Ninh Bình)
#Cửa Đáy (cửa Đại An, Ninh Bình)
#Cửa Càn (cửa Lạch Càn, Ninh Bình-Thanh Hóa)

## Cửa biển ở miền Trung
#Cửa Lèn (sông Lèn, Thanh Hóa)
#Cửa Hới (sông Mã, Thanh Hóa)
#Cửa Lạch Ghép (sông Yên, Thanh Hóa)
#Cửa Lạch Bạng (Thanh Hóa)
#Cửa Lò, sông Cấm, Nghệ An
#Cửa Hội (sông Lam, Nghệ An - Hà Tĩnh)
#Cửa Sót (sông Nghèn, Hà Tĩnh)
#Cửa Nhượng (Sông Rác, Hà Tĩnh)
#Cửa Gianh (sông Gianh, Quảng Trị)
#Cửa Nhật Lệ (sông Nhật Lệ, Quảng Trị)
#Cửa Tùng (sông Bến Hải, Quảng Trị)
#Cửa Việt (sông Thạch Hãn, Quảng Trị)
#Cửa Thuận An (sông Hương, Huế)
#Cửa Tư Hiền (Huế)
#Cửa Nam Ô (sông Cu Đê, Đà Nẵng)
#Cửa Đại (sông Thu Bồn, Đà Nẵng)
#Cửa Sơn Trà (sông Trà Bồng, Quảng Ngãi)
#Cửa Sa Kỳ (Quảng Ngãi)
#Cửa Đại Cổ Lũy (sông Trà Khúc, Quảng Ngãi)
#Cửa Lở (sông Vệ, Quảng Ngãi)
#Cửa Mỹ Á (Quảng Ngãi)
#Cửa Sa Huỳnh (Quảng Ngãi)
#Cửa Tam Quan (Gia Lai)
#Cửa Thị Nại (Gia Lai)
#Cửa Tiên Châu (sông Kỳ Lộ, Đăk Lăk)
#Cửa Đà Diễn (sông Đà Rằng, Đăk Lăk)
#Cửa Đà Nông (sông Bàn Thạch, Đăk Lăk)
#Cửa Hà Liên (sông Dinh, Khánh Hòa)
#Cửa Lớn (Đại Cù Huân) (sông Cái, Khánh Hòa)
#Cửa Bé (Tiểu Cù Huân) (sông Cái, Khánh Hòa)
#Cửa Cam Ranh (Khánh Hòa)

## Cửa biển ở miền Nam
#Cửa Soài Rạp (sông Soài Rạp, Thành phố Hồ Chí Minh - Đồng Tháp)
#Cửa Tiểu (sông Cửa Tiểu, Đồng Tháp)
#Cửa Đại (sông Cửu Long) (sông Mỹ Tho, Đồng Tháp - Vĩnh Long)
#Cửa Ba Lai (sông Ba Lai, Vĩnh Long)
#Cửa Hàm Luông (sông Hàm Luông, Vĩnh Long)
#Cửa Cổ Chiên (sông Cổ Chiên, Vĩnh Long)
#Cửa Cung Hầu (sông Cổ Chiên, Vĩnh Long)
#Cửa Định An (Vĩnh Long - Cần Thơ)
#Cửa Trần Đề (Cần Thơ)
#Cửa Mỹ Thanh (sông Mỹ Thanh, Cần Thơ)
#Cửa Gành Hào (sông Gành Hào, Cà Mau)
#Cửa Bồ Đề (sông Cửa Lớn, Cà Mau)
#Cửa Mũi Ông Trang (sông Cửa Lớn, Cà Mau)
#Cửa Bảy Háp (sông Bảy Háp, Cà Mau)

## Cửa biển cũ
#Cửa Thần Phù (Ninh Bình - Thanh Hóa)
#Cửa Ba Thắc (sông Hậu, đã bị đất bồi từ khoảng thập niên 1970)

## Tham khảo
Melaka (định hướng)

**Melaka** là tên gọi của:
*Bang Melaka: Tên một bang hiện nay trong Liên bang Malaysia.
*Vương quốc Melaka: Tên một vương quốc của người Mã Lai tồn tại ở thế kỷ 15-16.
Cao nguyên Sơn La

**Cao nguyên Sơn La** là một cao nguyên ở vùng Tây Bắc Việt Nam. Cao nguyên này nằm ở độ cao 600 mét so với mực nước biển, dài khoảng gần 100 km từ dải trũng Yên Châu (đông nam Sơn La) lên đến Tuần Giáo (Điện Biên), và rộng khoảng 25&nbsp;km. Cao nguyên này được cấu tạo chủ yếu bằng đá phiến và đá vôi.

Trên cao nguyên có một số cánh đồng có đất tốt và đủ nước, như Chiềng Đông (Yên Châu) và Mai Sơn. Nhưng cũng có những nơi thiếu nước, thường là bề mặt san bằng của núi mà đôi khi cũng coi là cao nguyên riêng, như Nà Sản (Mai Sơn) và Cò Nòi (Mai Sơn). Phần phía nam của cao nguyên Sơn La có nhiều rừng cây gỗ. Trong khi đó phần phía bắc chủ yếu là những trảng cỏ tranh rộng lớn.

Khí hậu trên cao nguyên Sơn La nói chung mát mẻ. Mùa đông đôi khi có sương muối. Mùa hè đôi khi có gió Lào.

Trên cao nguyên Sơn La có mỏ đồng và niken.

## Tham khảo

*
Cửa Tùng (định hướng)

**Cửa Tùng** là tên cửa biển của sông Bến Hải, nằm giữa hai huyện Gio Linh và Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị. Tên cửa biển này còn được đặt cho:

* Xã Cửa Tùng thuộc tỉnh Quảng Trị
* Bãi biển Cửa Tùng, một bãi biển ở tỉnh Quảng Trị

; Địa danh cũ:
* Thị trấn Cửa Tùng (huyện Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị); nay là một phần xã Cửa Tùng tỉnh Quảng Trị

## Xem thêm
* Cửa Việt (định hướng)
Không quân Việt Nam hành khúc

"**Không quân Việt Nam hành khúc**" là một ca khúc do Nhạc sĩ Văn Cao sáng tác năm 1945 (sau khi sáng tác bài Tiến quân ca), lúc binh chủng này còn chưa được thành lập tại Việt Nam. Cùng lúc, Văn Cao còn viết những ca khúc khác như Hải quân Việt Nam, Chiến sĩ Việt Nam... cho các binh chủng tương lai, trước khi ông lên Việt Bắc tham gia kháng chiến chống Pháp cùng các lực lượng của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa nhưng nhạc sĩ Văn Cao đã tham gia Việt Minh từ năm 1943. Thời kỳ này cũng là thời kỳ Văn Cao vừa chứng kiến sự bi thương của người dân chạy loạn tại Hà Nội đang ăn chơi (ông viết bài thơ *[[Chiếc xe xác qua phường Dạ Lạc]]* năm 1946) vừa chứng kiến không khí hào hùng trước khởi nghĩa.

## Lịch sử
Sau khi Văn Cao bị chỉnh huấn sau vụ Nhân văn Giai phẩm, ca khúc này được ít người hát tại miền Bắc. Tuy nhiên, ca khúc đã được sử dụng làm bài hát chính thức của Không lực Việt Nam Cộng hòa nhưng không được sự đồng ý của nhạc sĩ Văn Cao. Sau này bài hát cũng được cả Không quân nhân dân Việt Nam sử dụng và gia đình nhạc sĩ Văn Cao thừa nhận ca khúc này là viết cho Không quân nhân dân Việt Nam vì nó được viết khi nhạc sĩ tham gia Việt Minh

## Tham khảo

## Chú thích
* Tài liệu tham khảo: Tập nhạc "Ca Khúc Văn Cao", Nhà xuất bản Âm nhạc. Hà Nội 1994
Đà điểu Nam Mỹ

**Đà điểu Nam Mỹ** hay **đà điểu châu Mỹ** (danh pháp khoa học: ***Rhea***) là chi đà điểu Nam Mỹ duy nhất trong họ cùng tên gồm 2 loài chim sống ở Nam Mỹ. Đà điểu châu Mỹ có kích thước cơ thể nhỏ hơn đà điểu châu Phi nhưng lớn hơn đà điểu Emu. Thức ăn chủ yếu là các loài thực vật và sâu bọ. Chúng sống ở các trảng cỏ Argentina, Brasil, Bolivia. Tên gọi khoa học của chi được Paul Mohring đặt năm 1752. Lý do để Mohring chọn tên gọi này, theo tên của thần Rhea, là không rõ.

## Phân loại
Các loài/phân loài còn sinh tồn được công nhận là:
* Đà điểu Nam Mỹ lớn (*Rhea americana*)
** *R. a. americana*, tìm thấy tại khu vực đồng bằng miền bắc và đông Brasil.
***R. a. intermedia*, đông nam Brasil (tại Rio Grande do Sul) và Uruguay.
***R. a. nobilis*, đông Paraguay, phía đông sông Paraguay.
***R. a. araneipes*, từ tỉnh cũ Chaco của Paraguay tới Bolivia và Mato Grosso tại Brasil.
***R. a. albescens*, vùng bình nguyên của Argentina về phía nam tới tỉnh Rio Negro.
* Đà điểu Nam Mỹ nhỏ hay đà điểu Darwin (*Rhea pennata*)
***R. p. garleppi*, Đồng cỏ Puna ở đông nam Peru, tây nam Bolivia và tây bắc Argentina.
***R. p. tarapacensis*, miền bắc Chile, từ Atacama tới Tarapacá.
***R. p. pennata*, vùng thảo nguyên Patagonia tại miền nam Argentina và miền nam Chile.

*Rhea pennata* không phải luôn luôn được đặt trong chi *Rhea*. Năm 2008, Hiệp hội các nhà điểu học Bắc Mỹ, tổ chức chuyên nghiệp cuối cùng, đã chấp chận hợp nhất các chi *Rhea* và *Pterocnemia* vào ngày 7 tháng 8 năm 2008. Việc hợp nhất này chỉ còn lại 1 chi *Rhea*. Loài thứ ba trong chi Rhea với danh pháp *Rhea nana*, được Lydekker miêu tả năm 1894 dựa trên một quả trứng tìm thấy tại Patagonia, nhưng hiện nay phần lớn các tác giả đều không coi nó là hợp lệ.

## Miêu tả

Đà điểu Nam Mỹ là các loài chim lớn không biết bay với bộ lông xám-nâu, các chân dài vvà cổ cũng dài, trông tương tự như đà điểu châu Phi. Chúng có thể cao tới 1,7&nbsp;m (5,6&nbsp;ft) và cân nặng tới 40&nbsp;kg (88&nbsp;lb). Cánh của chúng là lớn đối với chim không biết bay và xòe rộng ra khi chạy, có vai trò giống như cánh buồm. Không giống như phần lớn các loài chim khác, đà điểu Nam Mỹ chỉ có 3 ngón chân. Xương cổ chân của chúng có các tấm nằm ngang ở phía trước nó. Chúng cũng tích nước tiểu tách biệt trong phần mở rộng của lỗ huyệt.

## Ghi chú
Sông Ili

**Sông Ili** (; ; ) là một con sông ở tây bắc Trung Quốc (Châu tự trị dân tộc Kazakh - Y Lê của Khu tự trị dân tộc Duy Ngô Nhĩ Tân Cương) và đông nam Kazakhstan (tỉnh Almaty).

Sông dài khoảng 1.439&nbsp;km (894 dặm Anh), trong đó 815&nbsp;km (506 dặm Anh) chảy trên lãnh thổ Kazakhstan. Nó bắt nguồn trong sườn đông dãy núi Thiên Sơn từ sông Tekes và sông Kunges (hay sông Künes). Sông Ili thu nước trong lưu vực giữa Thiên Sơn và dãy núi Borohoro (dãy núi P'o-lo-k'o-nu) ở phía bắc.

Chảy vào hồ Balkhash nó tạo thành một vùng đồng bằng châu thổ lớn với các khu vực đất lầy rộng lớn, bao gồm các thảm thực vật hồ, đầm lầy và các kiểu tương tự như rừng nhiệt đới.

## Khu vực thuộc Trung Quốc
Thung lũng thượng nguồn sông Ili được chia tách với bồn địa Dzungaria bằng dãy núi Borohoro. Huyện cấp thị Y Ninh (Kulja) nằm ở phía bắc của sông, khoảng 100&nbsp;km (62 dặm Anh) về phía thượng nguồn so với biên giới hai nước. Cho tới thập niên 1900, thị xã này nói chung được biết đến với tên gọi như tên con sông trong ).

Ở phía nam, gần với biên giới hơn là huyện tự trị dân tộc Tích Bá - Sát Bố Tra Nhĩ, là quê hương của nhiều người Trung Quốc được gọi chung là người Tích Bá. Khu vực thượng du sông Ili bị người Nga chiếm đóng từ năm 1871 tới năm 1881, nghĩa là từ cuộc nổi dậy của Yaqub Beg cho tới khi ký kết hiệp ước Sankt Peterburg.

## Khu vực thuộc Kazakhstan
Phần thu nước thuộc Kazakhstan của sông Ili và các chi lưu của nó được biết đến trong tiếng Kazakh như là Zhetysu ('Bảy sông') hay trong tiếng Nga như là Semirechye (cùng một nghĩa như trên).

Nhà máy thủy điện Kapchagai được xây dựng trên sông Ili từ năm 1965 tới năm 1970 ở khoảng giữa của sông Ili, tạo thành hồ chứa nước Kapchagay&mdash;một hồ nhân tạo dài 110&nbsp;km (68 dặm Anh) nằm trong tỉnh Almaty.

Tamgaly-Tas, khoảng 20&nbsp;km (12 dặm Anh) xuôi theo dòng chảy dọc theo sông Ili là khu vực khắc đá. Tên gọi *Tamgaly* trong tiếng Kazakh có nghĩa là *nơi vẽ* hay *nơi khắc*, *Tas* - *đá*.


Image:river-ili-1.jpg|Sông Ili
Image:buddhas at ili.jpg|Các hình khắc đá Phật giáo ven sông Ili
Image:river-ili-3.jpg|Sông Ili
File:Altynemel dune.jpg|Cồn cát tại vườn quốc gia Altyn-Emel


## Chi lưu
* Sông Charyn, nổi tiếng vì hẻm núi Charyn
* Sông Kash

## Sự kiện lịch sử
Sông Ili cung cấp tên gọi cho hiệp ước sông Ili năm 638, trong đó chính thức phân chia khả hãn quốc Turk (552-638) thành khả hãn quốc Tây Turk và khả hãn quốc Đông Turk, với biên giới giữa hai nước được quy định là dọc theo sông Ili.

## Tham khảo

* Đại Bách khoa toàn thư Xô viết
* Или, река Семиречинской области (The Ili River), trong Brockhaus and Efron Encyclopedic Dictionary
Sport Ranger

***Squadron Sport Ranger*** (Thai: ขบวนการ ปอร์ตเรนเจอร์ - *Kà-buan Gaan Sà-bpordtà Renje*) là chương trình truyền hình siêu anh hùng người đóng tương tự như Super Sentai của Nhật Bản và Power Rangers của Mỹ. Phim công chiếu lần đầu  vào 6 tháng 8 2006 và được phát sóng tên Thai Channel 3. Khác với *Super Sentai* và *Power Rangers* có chủ đề của seri là (thần thoại, khủng long, phép thuật, v.v.), Chủ đề của *Sport Ranger* là thể thao.

Các nhân vật và màu sắc của *Sport Ranger* khá giống với *[[Mahou Sentai Magiranger]]* và *[[Power Rangers: Mystic Force]]* và giọng nói của máy tính AI, Darling, tương tự như *Mister Voice* từ *[[GoGo Sentai Boukenger]]*.

## Câu chuyện

### Sport Rangers
***Audric** / **Chiến binh đỏ đấm bốc**: Lửa.
**Roll call: "Sức mạnh nắm đấm khoáy động!"
**Vũ khí: *Nấm đấm lửa*
***Davis** / **Chiến binh vàng bóng đá**: Sấm.
**Roll call: "Sức mạnh của sự sáng tạo đa dạng!"
**Vũ khí: *Bóng chớp*
***George** / **Chiến binh lục quần vợt**: Trái Đất.
**Roll call: "The power of an confused mind!"
**Vũ khí: *Racquet Saber*
***Melanie** / **Chiến binh lam bơi lội**: Nước. Corresponds to endurance, perseverance. The cowardly swimmer who is like a caring older sister to her teammates and friends.
**Roll call: "The power of splashing water!"
**Vũ khí: *Double Cutters*
***Jane** / **Chiến binh hồng thể dục**: Gió. 
**Roll call: "The power of beautiful vigor!"
**Vũ khí: *Whirl Ribbon*
***Ryan** / **Chiến binh kim túc cầu**:Sét.

### Trợ giúp
***Doctor Earth** (ดร.เอิร์ธ).
***Darling** (ดาร์ลิ่ง).

### Khác
* **Po-Po**.
* **Chú Cherry**.
* **Marine**.
* **Maria**.
***Tone**.
***Giaó sư Josh**.

## Vũ khí
***Máy dò thể thao**.
***Sport Early Warning System** (S.E.W.).

### Vũ khí/Tấn công
***Star Gate Judgmentation**.
**Siêu bóng tấn công*'.

### Mecha
* **Robo tinh thần**: Robot của nhóm kết hợp từ 5 Spirit Fighters. Được phát triển bởi Dr. Earth và Giáo sư Josh ở tập 10. Vũ khí là kiếm, đòn tấn công gọi là *Thiên thạch cuồng phong trảm*. Buồng lái của Spirit Robo gần giống như Dekaranger từ *[[Power Rangers: S.P.D.]]* & High Octane Megazord từ *[[Power Rangers: RPM]]*, sự tấn công của nó giống với *[[Mahou Sentai Magiranger]]* và *[[Power Rangers: Mystic Force]]*.
****Spirit Fighter 1**.
** **Spirit Fighter 2**.
** **Spirit Fighter 3**.
** **Spirit Fighter 4**.
** **Spirit Fighter 5**.

## Nhân vật
* Ronnarid Gnampattanapongchai (รณริชช์ งามพัฒนพงศ์ชัย)— Boxing Red
* Boonyarit Doojphibulpol (บุญญฤทธิ์ ดุจพิบูลย์ผล) — Soccer Yellow
* Todsapon Maaisuk (ทศพล หมายสุข) — Tennis Green
* Woranan Jantararatchamee (วรนันท์ จันทรรัศมี) — Swimming Blue
* Nidchashiita Jaruwat (นิจชิตา จารุวัฒน์) — Gymnastic Pink
* Jerry Fransis Angus (เจอร์รี่ ฟรานซิส แองกุส) — Doctor Earth

## Nhạc
;Đầu/Kết
: Nhạc Sport Ranger

;Giưã
: Lấy từ *[[Die Hard: With a Vengeance]]*

## Phần 2

## Xem thêm
*Super Sentai
*Power Rangers

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Official Sport Ranger Site
Best of Both Worlds Concert (nhạc phim)

***Hannah Montana & Miley Cyrus: Best of Both Worlds Concert*** là live album đầu tiên được thực hiện bởi Miley Cyrus thu âm vào năm 2007 khi đang thực hiện chuyến lưu diễn Best of Both Worlds Tours. Đĩa này giới thiệu 7 ca khúc trong nhạc phim Hannah Montana và 7 ca khúc khác bởi Miley Cyrus.Đĩa DVD này bao gồm một CD trực tiếp toàn bộ buổi lưu diễn và đĩa DVD bổ sung.Album có rất nhiều những buổi diễn của Hannah Montana & Miley Cyrus: Best of Both Worlds Concert,đĩa này đã phát hành sau đó hai tháng sau buổi chiếu phim 3D.

## Quảng cáo
Single đầu tiên trong đĩa này,Rock Star đã chính thức ra mắt tháng 1 năm 2008 cho buổi giới thiệu phim 3D.Vào tháng 2 năm 2008,bài hát này được đưa vào album cùng tên.

## Danh sách các bài hát
### CD

### DVD

* **Ghi chú:** ỞMalaysia, Hồng Kông và Philippines, đĩa DVD này không được bày bán.

## Xếp hạng và lượng đĩa bán được
Vào ngày 23 tháng 7 năm 2008,album này đã bán được 700.000 bản.Single thứ hai của album, "Best of Both Worlds", được phát hành vào tháng 4 năm 2008.Tại Úc album này nhận được chứng chỉ Vàng năm 2008.

## Phát hành
Album này phát hành tại Mỹ vào ngày 15 tháng 4 năm 2008,và được khuyến mại tại Wal-Mart vào ngày 11 tháng 3 năm 2008.

Album phát hành trên toàn thế giới vào những ngày sau:
* Mỹ: Ngày 14 tháng 4
* Mỹ Latinh: Ngày 20 tháng 4 năm 2008
* Úc: Ngày 21 tháng 4
* châu Âu: Ngày 22 tháng 4
* châu Á: Ngày 21 tháng 6 - Hong Kong ngày 27 tháng 6.

Tại Sarawak, Malaysia, album ra mắt tháng 7 năm 2008.

## Chú thích

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Tokyo monogatari

(*Truyện kể Tokyo*) là một bộ phim Nhật Bản của đạo diễn Ozu Yasujiro công chiếu lần đầu năm 1953. Bộ phim nói về câu chuyện của một cặp vợ chồng già lên Tokyo thăm các con để rồi phát hiện ra rằng họ không thể dành nhiều thời gian quan tâm tới hai người. *Tokyo monogatari* có sự tham gia của hầu hết các diễn viên quen thuộc trong phim Ozu như Ryu Chishu, Higashiyama Chieko hay Hara Setsuko. Bộ phim được coi là một trong những tác phẩm xuất sắc nhất của đạo diễn Yasujiro Ozu nói riêng và điện ảnh thế giới nói chung.

## Nội dung
Phim nói về chuyến đi thăm Tokyo của một cặp vợ chồng ở vào cái tuổi gần đất xa trời. Ý định ban đầu của ông bà là thăm gia đình của con trai cả, người làm cả nhà tự hào vì làm nghề bác sĩ, cùng con gái, một chủ tiệm làm đầu, cả hai đều đã lập gia đình và sống khá ổn định. Tuy nhiên cặp vợ chồng già nhanh chóng nhận ra rằng cuộc viếng thăm của họ chỉ khiến con cháu khó chịu còn anh con trai cả hóa ra chỉ là một bác sĩ khu phố bình thường. Lấy lý do bận bịu chăm sóc khách hàng và bệnh nhân, con trai cả và con gái ông bà quyết định đẩy bố mẹ tới khu suối nước nóng Atami, nơi ông bà nhanh chóng phải quay về Tokyo vì không chịu nổi sự ồn ào của nhà nghỉ. Người duy nhất đối xử chân thành và tình cảm với hai vợ chồng ở Tokyo hóa ra lại là vợ góa của con trai thứ ông bà, người đã qua đời trong Chiến tranh thế giới thứ hai.

## Diễn viên
* Ryu Chishu vai người cha Hirayama Shukishi
* Higashiyama Chieko vai người mẹ Hirayama Tomi
* Hara Setsuko vai người con dâu Noriko
* Sugimura Haruko vai chị hai Shige
* Yamamura Sō vai con trai cả Koichi
* Miyake Kuniko vai Fumiko, vợ của Koichi
* Kagawa Kyōko vai con gái út Kyoko

## Nhận xét
*Tokyo monogatari* nằm trong bộ ba phim về gia đình của đạo diễn Ozu là *[[Banshun]]* (*晩春*, *Xuân muộn*), *Tokyo monogatari* và *[[Bakushu]]* (*麦秋*, *Hè sớm*). Cả ba đều nói về đề tài quan hệ trong gia đình giữa bố mẹ với con cái, giữa các anh chị em và giữa vợ với chồng. Dàn diễn viên của cả ba bộ phim hầu như không thay đổi với những diễn viên được yêu thích của đạo diễn như Ryu Chishu, Hara Setsuko hay Sugimura Haruko. *Tokyo monogatari* có cốt truyện bình dị và có nhịp độ chậm rãi theo đúng phong cách của Ozu. Trong phim đạo diễn hầu như chỉ sử dụng các góc quay tĩnh và có độ cao trung bình, một góc máy đặc trưng của Ozu, thoại của phim cũng giản dị, đời thường và không bao giờ bị cắt ngang giữa chừng. Tuy có phong cách quay và nội dung giản dị nhưng *Tokyo monogatari* vẫn mang ý nghĩa rất sâu sắc, theo Roger Ebert thì dù đã ra đời hơn nửa thế kỷ nhưng những suy nghĩ trong *Tokyo monogatari* vẫn luôn chân thực đối với quan hệ gia đình hiện đại.

Trong cuộc bầu chọn của tạp chí *[[Sight and Sound]]*, *Tokyo monogatari* đã hai lần đứng trong danh sách 10 phim hay nhất mọi thời đại (thứ 3 năm 1992 và thứ 5 năm 2002, tạp chí Time cũng đưa phim vào danh sách All-TIME 100 Movies. Rất nhiều nhà phê bình điện ảnh cũng xếp phim trong nhóm những phim hay nhất mọi thời đại.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* 
*
Onex

**Onex** là một đô thị thuộc bang Geneva ở Thụy Sĩ.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức
Người Nhện (Tokusatsu)

thường được biết đến với tên ***Người Nhện Nhật Bản*** là một loạt phim truyền hình siêu anh hùng tokusatsu người đóng của Nhật Bản do Công ty Toei sản xuất, dựa trên nhân vật Người Nhện của Marvel Comics thông qua một hợp đồng đã được thương lượng bởi nhà sản xuất Gene Pelc. Bộ phim kéo dài 41 tập, được phát sóng trên kênh Tokyo Channel 12 từ ngày 17 tháng 5 năm 1978 đến ngày 14 tháng 3 năm 1979. Một tập phim chiếu rạp được chiếu trong liên hoan phim Toei Manga Matsuri vào ngày 22 tháng 7 năm 1978. Từ ngày 5 tháng 3 đến ngày 24 tháng 12 năm 2009, Marvel đã tải lên phiên bản phụ đề tiếng Anh của tất cả 41 tập trên của họ trang mạng.

Trong khi phiên bản của nhân vật Toei, Takuya Yamashiro / Spider-Man (do Shinji Tōdō thủ vai), mặc trang phục giống như đối tác Marvel Comics của anh ấy, thì cốt truyện của chương trình và nguồn gốc sức mạnh của nhân vật lại sai lệch so với tài liệu gốc. Ngoài việc chiến đấu một mình, hóa thân của Người Nhện này còn lái một con robot cơ khí khổng lồ được gọi là Leopardon, mà anh ta sẽ triệu hồi để chống lại các phiên bản phóng to của quái vật trong chương trình. Toei sau đó đã áp dụng khái niệm robot khổng lồ cho nhượng quyền thương mại Super Sentai của họ. Yamashiro sau đó xuất hiện trong cốt truyện truyện tranh Spider-Verse và Spider-Geddon, và sẽ trở lại trong *Spider-Man: Across the Spider-Verse* (2023), phần tiếp theo sắp tới của ''Spider-Man: Into the Spider-Verse'' (2018), lấy bối cảnh trong loạt phim Spider-Verse.

## Diễn viên
* /**Spider-Man**: Shinji Todō
* **Professor Monster**: Mitsuo Andō
* **Niiko Yamashiro**: Izumi Ōyama
* **Hitomi Sakuma**: Rika Miura
* **Amazone**: Yukie Kagawa
* **Narrator**: Tōru Ōhira
## Danh sách tập phim
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Japanese Spider-Man Movie Hub at Marvel.com
* 
* Stomp Tokyo Review
* Japan Hero's Information on the series 
* Website for the 8 Disc DVD Boxset  (Includes an interview with Stan Lee with Japanese subtitles.)
* Information on the Leopardon toy.
* Pictures of the manga version by Mitsuru Sugaya (Japanese)
* Supaidâman / Spiderman at the Henshin Hall Of Fame
Bộ Chiến tranh

**Bộ Chiến tranh** có thể là:

*Bộ Chiến tranh (Vương quốc Anh), một cơ quan cũ của chính phủ Anh
*Bộ Chiến tranh Hoa Kỳ (1789–1947), dưới quyền lãnh đạo của Bộ trưởng Chiến tranh Hoa Kỳ
*Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ (1947–nay), tên không chính thức là Bộ Chiến tranh Hoa Kỳ từ 2025
*Bộ Chiến tranh Nhật Bản (1868–1945), một bộ cũ của chính phủ Đế quốc Nhật Bản