open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Phạm Nhữ Dực (nhà thơ)

**Phạm Nhữ Dực** (chữ Hán: 范汝翊), tự **Mạnh Thần**, hiệu **Bảo Khê**, là nhà thơ, nhà giáo trong khoảng thời Hồ đến thời thuộc Minh trong lịch sử Việt Nam.

## Tiểu sử
Phạm Nhữ Dực là người làng Đa Dực, nay thuộc huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình.

Năm sinh, năm sinh đều chưa rõ, chỉ biết ông sống cùng thời với Nguyễn Phi Khanh, và đã đỗ thi Hương.

Đời Hồ Quý Ly (1400), ông làm Giáo thụ huyện Tân An (có lẽ là Tân Yên, nay là Tiên Yên, tỉnh Quảng Ninh). 
 
Năm 1406, lấy cớ "Phù Trần diệt Hồ", vua nhà Minh (Trung Quốc) sai quân sang đánh nước Việt. Khi ấy, Phạm Nhữ Dực phải bỏ vào núi lánh nạn.

Thời kỳ thuộc Minh (tức thời Bắc thuộc lần 4), ông được cử làm Huấn đạo.

Phạm Nhữ Dực mất năm nào không rõ.

Hiện còn 61 bài thơ chữ Hán của ông được chép trong *[[Toàn Việt thi lục]]*.

## Nhận xét
Giáo thụ là chức quan lo về việc học, ít bổng lộc, nên cả đời Phạm Nhữ Dực rất nghèo. Mặc dù vậy, ông vẫn sống trong sạch, thường say mê đọc sách, chứ không chạy theo danh lợi.

Về thơ ông, đặc điểm nổi bật nhất đó là chất tự sự, ký sự và hiện thực. Tuy nhiên, hiện thực trong thơ ông chật hẹp, không phản ánh được những vấn đề lớn của thời đại trong lúc đất nước bị quân Minh giày xéo. Giới thiệu một bài:
 
## Sách tham khảo
*Phạm Tú Châu, mục từ "Phạm Nhữ Dực" in trong Từ điển văn học (bộ mới). Nhà xuất bản Thế giới, 2004.
*Nguyễn Đăng Na (chủ biên), *Văn học thế kỷ X-XV*, mục: "Phạm Nhữ Dực". Nhà xuất bản Khoa học Xã hội, 2004.
## Chú thích
Prokuplje

**Prokuplje** (tiếng Serbia:) là một thành phố Serbia. Thành phố Prokuplje có diện tích &nbsp;km², dân số là 27.673 người (theo điều tra dân số Serbia năm 2002) còn dân số cả khu tự quản là người. Đây là thủ phủ hành chính của quận 
## Tham khảo
Móstoles

**Móstoles** là một đô thị trong Cộng đồng Madrid, Tây Ban Nha. Đô thị Torrejón de Velasco có diện tích 45,36 km², dân số theo điều tra năm 2010 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha là 206.000 người. Đô thị Torrejón de Velasco nằm ở khu vực có độ cao 620 mét trên mực nước biển. Thành phố này là một phần của vùng đô thị Madrid.
## Tham khảo
Gornji Milanovac

**Gornji Milanovac** (tiếng Serbia:) là một thị xã và khu tự quản của Serbia. Thị xã Gornji Milanovac có diện tích 16,84&nbsp;km², dân số là 23.019 người (theo điều tra dân số Serbia năm 2022) còn dân số cả khu tự quản là 38.985 người.

## Tham khảo
Aranđelovac

**Aranđelovac** (tiếng Serbia:) là một thị trấn và khu tự quản của Serbia. Thị xã Aranđelovac có diện tích 2.387 km², dân số là 269.728 người (theo điều tra dân số Serbia năm 2022). Đây là thủ phủ hành chính của quận Šumadija.

Nó nằm dưới chân các núi Bukulja và Venčac,  ở độ cao khoảng 255 mét so với mực nước biển, cách Belgrade 75 kilômét. Đô thị bao gồm hai thị trấn và 18 cộng đồng làng xã. Ngoài ra, suối khoáng Bukovička Banja cũng nằm trong thị trấn.

## Tham khảo
Srem (quận)

**Quận Syrmia** (tiếng Serbia: Сремски округ) là một quận ở tây bắc của Serbia. Quận nằm trong vùng Syrmia và Mačva trong tỉnh tự trị Vojvodina. Quận có diện tích km², dân số là 309.981 người. Thủ phủ đóng ở thành phố Sremska Mitrovica.
## Khu tự quản
Quận Syrmia có các khu tự quản sau:
*Šid
*Inđija
*Sremska Mitrovica
*Irig
*Ruma
*Stara Pazova
*Pećinci

## Dân tộc
Dân số quận gồm các dân tộc sau: 
*Người Serb (84,51%),
*Người Croatia (3,13%),
*Người Slovakia (2,78%),
*Người Yugoslavia (1.52%),
*Người Hungary (1,26%),
*Roma (1,04%),
*Khác.

## Tham khảo
Sông Hamza

**Sông Hamza** (Rio Hamza) là tên gọi không chính thức, của một con sông ngầm ở Brasil, tổng chiều dài khoảng 6000&nbsp;km. Nó được phát hiện bởi các nhà khoa học địa chất vào năm 2011. Sông này chảy theo hướng tây sang đông, ở độ sâu khoảng 4000 mét dưới bề mặt Trái Đất và theo gần như trùng với đòng của sông Amazon. Sông Hamza và sông là hai hệ thống cung cấp nước chính cho lưu vực Amon, dù sông Hamza chỉ có lưu lượng dòng chảy 3% của Amazon - khoảng 3000 mét khối mỗi giây. Sông này đã được phát hiện bởi một nhóm các nhà khoa học dẫn đầu bởi Valiya Hamza bằng cách sử dụng các dữ liệu địa nhiệt từ 241 giếng dầu không còn khai thác ở khu vực này, được khoan vào thập niên 1970 và 1980 bởi công ty dầu mỏ Petrobras. Sông Hamza đổ vào Đại Tây Dương, sâu dưới mặt đất, và có thể là nguồn gốc gây ra cho việc giảm độ mặn xung quanh cửa sông Amon. Các nhà khoa học giải thích rằng kết quả nghiên cứu mới chỉ là sơ bộ, và tính xác thực của sự tồn tại con sông ngầm này phải vài năm nữa mới được xác định rõ.
Tên sông Hamza được đặt theo nhà khoa học Valiya Mannathal Hamza, Đài quan sát quốc gia Brasil, người đã tiến hành nghiên cứu khu vực này trong nhiều thập kỷ.

## Xem thêm
*Sông ngầm
*Hồ ngầm
## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Brazilian Geophysical Society (SBGf)
Ô tô (định hướng)

**Ô tô** có thể là:
*Ô tô một loại phương tiện giao thông phổ biến trên bộ.
*Phim Ô tô, một tác phẩm điện ảnh.
*Ô Tô một đơn vị hành chính cấp huyện của Trung Quốc.
Ủy ban Hành động Hồi giáo

**Ủy ban Hành động Hồi giáo** viết tắt là **MAC**- Muslim Actions Commite là một tổ chức chính trị được thành lập tại Vương quốc Anh vào tháng 2 năm 2006. Tổ chức này được bảo trợ thành lập để phản ứng quyết liệt lại vụ việc những bức hình biếm họa về Đấng tiên tri Muhammad của người Hồi giáo được công bố trong nhiều tờ báo tại Đan Mạch Jyllands-Posten.

## Tôn chỉ, mục đích
Ủy ban Hành động Hồi giáo bao gồm hơn 400 học giả Hồi giáo thuộc hệ phái Sunni cũng như các tổ chức Hồi giáo đại diện cho tất cả các trường phái tư tưởng trong cộng đồng Hồi giáo của nước Anh. Phát ngôn viên của Ủy ban Hành động Hồi giáo là ông Shaykh Faiz-ul-Aqtab Siddiqi đã yêu cầu thắt chặt các quy định của Đạo luật về khiếu nại, thắt chặt các quy định về báo chí cũng như thay đổi trong Luật Quan Hệ Chủng Tộc.

Ủy ban Hành động Hồi giáo nêu cao tin thần đấu tranh chống lại sự tự do ngôn luận một cách thái quá đang diễn ra ở châu Âu, khi mà người ta có thể xúc phạm một cách không cả nể vào những niềm tin thiêng liêng của dân tộc, tôn giáo khác. Ủy ban cũng góp phần dẫn dắt sự đấu tranh một cách ôn hòa (bằng biểu tình là chính) và hạn chế các thành phần, phần tử Hồi giáo cực đoan.

## Đấu tranh

Ngày 8 tháng 2, các học giả Hồi giáo tại Anh đã họp khẩn cấp để thảo luận về làn sóng giận dữ bùng nổ trong thế giới Hồi giáo, sau khi một số tờ báo ở châu Âu đăng bức biếm họa nhạo báng đấng tiên tri Mô-ha-mát của người Hồi giáo. Cuộc họp diễn ra tại thành phố Birmingham với sự tham dự của đại diện hơn 650 nhà thờ Hồi giáo tại Anh. Ban tổ chức hội nghị sẽ phối hợp các cuộc biểu tình trong tương lai, để phản đối việc báo chí công bố bức biếm họa trên, nhưng dưới ngọn cờ của Ủy ban Hành động Hồi giáo (MAC), chứ không hành động tự phát riêng rẽ.

Ngày 17 tháng 2 năm 2006, một chiến dịch "Vì văn minh toàn cầu", tập trung vào việc ngăn chặn và đả kích sự thiếu tôn trọng đối với Muhammad và Hồi giáo. Nhóm đã tổ chức một cuộc biểu tình công cộng tổ chức vào ngày thứ Bảy, 18 tháng 2 năm 2006 với sự tham dự của 10.000 người. Hàng ngàn tín đồ Hồi giáo tụ tập tại Quảng trường Trafalgar ở thủ đô Luân Đôn của nước Anh trong cuộc biểu tình mới nhất để phản đối những tranh biếm họa vẽ hình Nhà Tiên Tri Muhammad. Ít nhất 10.000 người tham gia cuộc biểu tình ngày hôm đó do Ủy ban Hành động Hồi Giáo tổ chức tại Luân Đôn.

## Chú thích
Morin Dawa

**Kỳ tự trị dân tộc Daur-Morin Dawa** (, Hán Việt: **Mạc Lực Đạt Ngõa** Đạt Oát Nhĩ tự trị kỳ), thường được gọi tắt là **Mạc Kỳ** trong văn kiện chính thức (), là một kỳ tự trị của địa cấp thị Hulunbuir (Hô Luân Bối Nhĩ), khu tự trị Nội Mông Cổ, Trung Quốc. Kỳ nằm bên bờ Nộn Giang và có ranh giới với tỉnh Hắc Long Giang ở cả ba phía đông, nam và tây nam.

## Hành chính

### [[Trấn (Trung Quốc)|Trấn]]


* Ni Nhĩ Cơ (尼尔基镇)
* Hồng Ngạn (红彦镇)
* Bảo Sơn (宝山镇)
* Cáp Đạt Dương (哈达阳镇)

* A Nhĩ Lạp (阿尔拉镇)
* Tây Ngõa Nhĩ Đồ (西瓦尔图镇)
* Đằng Khắc (腾克镇)
* Tháp Ôn Ngao Bảo (塔温敖宝镇)

### [[Các khu vực tự trị tại Trung Quốc|Hương dân tộc]]
* Hương dân tộc Ngạc Ôn Khắc (Evenk) Ba Ngạn (巴彦鄂温克民族乡)
* Hương dân tộc Ngạc Ôn Khắc (Evenk) Đỗ Lạp Nhĩ (杜拉尔鄂温克民族乡)

### Khác
* Nông trường Mạc Lực Đạt Ngõa Đạt Cam Hà (莫力达瓦达甘河农场)
* Nông trường Mạc Lực Đạt Ngõa Đạt Ba Ngạn (莫力达瓦达巴彦农场)
* Nông trường Mạc Lực Đạt Ngõa Đạt Âu Khẳng Hà (莫力达瓦达欧肯河农场)
* Nông trường Mạc Lực Đạt Ngõa Đạt Đông Phương Hồng (莫力达瓦达东方红农场)

## Khí hậu

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trang thông tin chính thức
Arun

**Arun** (tiếng Mông Cổ:   *Arun qosiɣu*, chữ Kirin Mông Cổ: Арун хошуу; , Hán Việt: **A Vinh** kỳ) là một kỳ của địa cấp thị Hulunbuir (Hô Luân Bối Nhĩ), khu tự trị Nội Mông Cổ, Trung Quốc. Kỳ có ranh giới với tỉnh Hắc Long Giang ở phía đông và nam và nằm ở cách về phía bắc-tây bắc của thành phố Tề Tề Cáp Nhĩ của tỉnh Hắc Long Giang.

## Hành chính

### [[Trấn (Trung Quốc)|Trấn]]
* Na Cát (那吉镇)
* Lục Hiệp (六合镇)
* Á Đông (亚东镇)
* Hoắc Nhĩ Kỳ (霍尔奇镇)
* Dướng Dương Dục (向阳峪镇)

### [[Các khu vực tự trị tại Trung Quốc|Hương dân tộc]]
* Hương dân tộc Ngạc Ôn Khắc (Evenk)-Đác Lực Kỳ Nhĩ (得力其尔鄂温克族乡)
* Hương dân tộc Ngạc Ôn Khắc (Evenk)-Tra Ba Kỳ (查巴奇鄂温克族乡)
* Hương dân tộc Ngạc Ôn Khắc (Evenk)& Đạt Oát Nhĩ (Daur)-Âm Hà (音河达斡尔鄂温克族乡)
* Hương dân tộc Triều Tiên Tân Phát (新发朝鲜族乡)

## Khí hậu

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trang thông tin chính thức
Kỳ tự trị Evenk

**Kỳ tự trị Evenk** (tiếng Evenk: Ewengki Aimanni Mvvngkeng Isihēr Gosa; , Hán Việt: **Ngạc Ôn Khắc** tự trị kỳ) là một kỳ tự trị của địa cấp thị Hulunbuir (Hô Luân Bối Nhĩ), khu tự trị Nội Mông Cổ, Trung Quốc. Kỳ nẳm ở phía nam của quận Hailar cũng thuộc Hulunbuir. Kỳ có diện tích 19.111&nbsp;km ². Theo thống kê năm, tổng cư dân trong kỳ là 146.808 người và mật độ dân số là 7,68 người/km². Thủ phủ của kỳ là trấn Bayan Tohoi (巴彥托海鎮). Mặc dù mang tên gọi là kỳ tự trị Evenk, song trên thực tế dân tộc này chỉ chiếm 6,63% dân số của kỳ.

## Thành phần dân tộc (2000)

### [[Trấn (Trung Quốc)|Trấn]]
* Ba Ngạn Thác Hải (巴彦托海镇)
* Ba Nhạn (巴雁镇)
* Y Mẫn Hà (伊敏河镇)
* Tích Ni Hà (锡尼河镇)
### [[Các khu vực tự trị tại Trung Quốc|Hương dân tộc]]
* Hương dân tộc Đạt Oát Nhĩ (Daur) Ba Ngạn Tháp Lạp (巴彦塔拉达斡尔族乡)
### [[Tô mộc]]
* Y Mẫn (伊敏苏木)
* Huy (辉苏木)

## Khí hậu

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trang thông tin chính thức
Zalantun

**Zalantun** (tiếng Mông Cổ:  hay ) (, Hán Việt: **Trát Lan Đồn**), từng được gọi trong tiếng Mãn là **** hay , là một thành phố cấp huyện của địa cấp thị Hulunbuir (Hô Luân Bối Nhĩ), khu tự trị Nội Mông Cổ, Trung Quốc. Dân số khu vực trung tâm đô thị của thành phố là khoảng 132.408 người. Thành phố nằm ở phía đông bắc của khu tự trị, thuộc phía đông nam của dãy Đại Hưng An Lĩnh.

Khu vực thành phố ngày nay từng được bết đến với tên gọi Bố Đặc Cáp (), và thành phố bắt đầu trở thành một trung tâm hành chính từ thời Khang Hy. Năm 1929, Bố Đặc Cáp được đổi tên thành huyện Nhã Lỗ ({{zh|s= 雅鲁县|p= Yǎlǔ Xiàn) theo một dòng sông cùng tên, đến năm 1933 khu vực này được gọi là kỳ Trát Lan Đồn (). Năm 1983, Zalantun trở thành một thành phố của địa cấp thụh Hulunbuir

Kinh tế của Zhalantun dựa chủ yếu vào du lịch và nông lâm nghiệp. Tuyến đường sắt Cáp Nhĩ Tân-Mãn Châu Lý đi qua khu vực thành phố. Các loại nông sản chính của thành phố là lúa mì, đỗ tương, ngô, chăn nuôi cừu, ngựa cùng các loài gia súc khác. Thành phố cũng có các cơ sở sản xuất giấy, đường và len. Nhiệt độ trung bình của thành phố là 2&nbsp;°C còn lượng mưa bình quân năm là 480mm. Phần tây bắc của thành phố là các khu rừng nguyên sinh của dãy Đại Hưng An Lĩnh.

## Hành chính

### [[Nhai đạo]]


* Hưng Hoa (兴华街道)
* Chính Dương (正阳街道)
* Phồn Vinh (繁荣街道)
* Hướng Dương (向阳街道)

* Thiết Đông (铁东街道)
* Hà Tây (河西街道)
* Cao Đài Tử (高台子街道)

### [[Trấn (Trung Quốc)|Trấn]]


* Ma Cô Khí (磨菇气镇)
* Hạo Nhiêu Sơn (浩饶山镇)
* Oa Đê (洼堤镇)

* Ngọa Ngư Hà (卧牛河镇)
* Thành Cát Tư Hãn (成吉思汗镇)
* Đại Hà Loan (大河湾镇)

### [[Hương dân tộc]]
* Hương dân tộc Đạt Oát Nhĩ (Daur) (达斡尔民族乡)
* Hương dân tộc Ngạc Xuân Luân (Oroqen) (鄂伦春民族乡)
* Hương dân tộc Ngạc Ôn Khắc (Evenk) Tát Mã Nhai (萨马街鄂温克民族乡)

## Khí hậu

## Giao thông
Sân bay Thành Cát Tư Hãn Trát Lan Đồn được mở cửa vào tháng 12 năm 2016.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trang thông tin chính thức
Nha Khắc Thạch

**Nha Khắc Thạch** ( *Yagshi qot,* ) là một thành phố cấp huyện của địa cấp thị Hulunbuir (Hô Luân Bối Nhĩ), khu tự trị Nội Mông Cổ, Trung Quốc. Thành phố có dân số 391.627 người trên một diện tích là . Thành phố nằm bên sông Hailar cách  phía đông của quận Hailar, thủ phủ của Hulunbuir, và nằm trên sườn bắc của dãy Đại Hưng An Lĩnh.

Kinh tế thành phố dựa chủ yếu vào lâm nghiệp, công nghiệp chế biến gỗ, Trung dược, khai thác vàng, than đá, quặng sắt, đồng và một số ngành nôn nghiệp của vùng cao nguyên phương bắc. Tưdf năm 2008, ngành sản xuất ô tô đã thiết lập một trung tâm nghiên cứu tại Nha Khắc Thạch. Thành phố cỏa thể kết nối theo đường sắt tới Cáp Nhĩ Tân và Hailar, sân bay gần nhất nằm tại Hailar. Thành phố trước đây có tên là kỳ Xuguit Qi, tên gọi hiện nay xuất hiện khi kỳ được nâng cấp thành thành phố vào năm 1983.

## Hành chính

### [[Nhai đạo biện sự xứ|Nhai đạo]]


* Thắng Lợi (胜利街道)
* Hồng Kỳ (红旗街道)
* Tân Công (新工街道)
* Vĩnh Hưng (永兴街道)

* Kiến Thiết (建设街道)
* Noãn Tuyền (暖泉街道)
* Mục Nguyên (牧原街道)

### [[Trấn (Trung Quốc)|Trấn]]


* Miễn Độ Hà (免渡河镇)
* Bác Khắc Đồ (博克图镇)
* Xước Nguyên (绰源镇)

* Ô Nhĩ Kỳ Hán (乌尔其汉镇)
* Khố Đô Nhĩ (库都尔镇)
* Đồ Lý Hà (图里河镇)


## Khí hậu

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trang thông tin chính thức
Căn Hà

**Căn Hà** (; ) là một thành phố cấp huyện của địa cấp thị Hulunbuir (Hô Luân Bối Nhĩ), nằm ở phía đông bắc khu tự trị Nội Mông Cổ, Trung Quốc.

## Địa lí và khí hậu

Căn Hà có khí hậu cận cực kèm ảnh hưởng của gió mùa (phân loại khí hậu Koppen: *Dwc*), khiến nó được xem là một trong những khu định cư lạnh nhất tại Trung Quốc. Nhiệt độ trung bình tại thành phố chỉ là −3,56&nbsp;°C. Mùa đông ở Căn Hà kéo dài, cực kỳ giá lạnh, khắc nghiệt và cũng rất khô hanh. Mùa hè khá ngắn nhưng ấm áp và ẩm ướt hơn. Nhiệt độ trung bình tháng dao động từ −28,1&nbsp;°C vào tháng Giêng cho đến 17,6&nbsp;°C vào tháng 7. Hơn hai phần ba của lượng mưa 438&nbsp;mm hàng năm chủ yếu phân bố từ tháng 6 đến tháng 8.

## Phân cấp hành chính
Căn Hà được chia thành 4 nhai đạo, 3 trấn và 1 hương dân tộc.

### [[Nhai đạo biện sự xứ|Nhai đạo]]
* Hà Đông (河东街道)
* Hà Tây (河西街道)
* Sâm Công Lộ (森工路街道)

### [[Trấn (Trung Quốc)|Trấn]]
* Kim Hà (金河镇)
* A Long Sơn (阿龙山镇)
* Mãn Quy (满归镇)

### [[Các khu vực tự trị tại Trung Quốc|Hương dân tộc]]
* Hương dân tộc Ngạc Ôn Khắc (Evenk) Ngao Lỗ Cổ Nhã (敖鲁古雅鄂温克族乡)

## Văn hóa
Một số lượng nhỏ những người Evenk chăn nuôi tuần lộc vẫn sinh sống trong hương dân tộc Ngao Lỗ Cổ Nhã của thành phố.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trang thông tin chính thức
Ergun

**Ergun** (, Hán Việt: **Ngạch Nhĩ Cổ Nạp** thị; , *Ergün*), trước đây là **kỳ Ergun Hữu** ( *Эргүнэ хот*; ), là một thành phố cấp huyện của địa cấp thị Hulunbuir (Hô Luân Bối Nhĩ), khu tự trị Nội Mông Cổ, Trung Quốc. Thành phố có diện tích 28.400&nbsp;km² trên bờ hữu (đông nam) của sông Argun, là ranh giới tự nhiên với vùng Zabaykalsky của Nga.

Năm 2006, dân số của thành phố là 85.162 người. Trong đó,

* Người Hán: 64.591 người
* Người Mông Cổ: 7.294 người
* Người Nga: 2.468 người
* Khác 10.809

## Khí hậu

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trang thông tin chính thức
Hailar

**Hailar** (, Hán Việt: **Hải Lạp Nhĩ** khu) là một khu (quận) của địa cấp thị Hulunbuir (Hô Luân Bối Nhĩ), khu tự trị Nội Mông Cổ, Trung Quốc. Hailar là thủ phủ và cũng là khu vực đô thị tập trung duy nhất của Hulunbuir. Khu vực quận được biết đến với biệt danh "Viên ngọc trên đồng cỏ" và đóng vai trò như một cửa ngõ giữa Nga và Trung Quốc. Hailar trở thành một pháo đài quân sự của nhà Thanh vào năm 1734, và dưới thời cai trị của Trung Hoa Dân Quốc, Hailar trở thành tỉnh lị của tỉnh Hưng An. Hailar ngày nay là một trung tâm của các ngành sản xuất nông nghiệp trong vùng. Quy mô đô thị hiện nay của Hailar tương đối nhỏ nhưng ckhaf thịnh vượng. Giữa thế kỷ, 20, thành phố được ước tính chỉ có khoảng 20.000 người.

Sân bay Đông Sơn Hailar nằm trên địa bàn thành phố và có các chuyến bay tời Bắc Kinh và Thẩm Dương cùng một số nơi khác. Ga xe lửa Hailar là ga xe lửa chính áp chót trước khi tới Mãn Châu Lý, cửa khẩu đường sắt nằm gần biên giới với Nga. Cửa khẩu nằm trên nhánh Cáp Nhĩ Tân-Mãn Châu Lý của tuyến đường xuyên Siberi. Hailar có khí hậu lục địa ẩm. Mùa đông tại đây dài và rất khô hanh và ga gắt còn mùa hè khá ngắn nhưng rất ấm áp và ẩm ướt hơn. Nhiệt độ trung bình tháng 1 vào khoảng −25,1&nbsp;°C và tháng 7 là 20,0&nbsp;°C, còn nhiệt độ trung bình năm là −0,96&nbsp;°C.

## Hành chính

### [[Nhai đạo biện sự xứ|Nhai đạo]]


* Chính Dương (正阳街道)
* Hướng Hoa (向华街道)
* Kháo Sơn (靠山街道)
* Kiện Khang (健康街道)

* Thắng Lợi (胜利街道)
* Hô Luân (呼伦街道)
* Phấn Đấu (奋斗街道)

### [[Trấn (Trung Quốc)|Trấn]]
* Cáp Khắc (哈克镇)

## Khí hậu

## Thành phố kết nghĩa

*  Chita, Nga.
*  Öndörkhaan, Mông Cổ.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Trang thông tin chính thức
Tân Barga Tả

**kỳ Tân Barga Tả** (tiếng Mông Cổ:     *Sin-e Barɣu Jegün qosiɣu,* , Hán Việt: **Tân Ba Nhĩ Hổ Tả** kỳ) là một kỳ của địa cấp thị Hulunbuir (Hô Luân Bối Nhĩ), khu tự trị Nội Mông Cổ, Trung Quốc. Kỳ có biên giới với Mông Cổ ở phía nam.

## Hành chính

### [[Trấn (Trung Quốc)|Trấn]]
* A Mộc Cổ Lang (阿木古郎镇)
* Tha Cương (嵯岗镇)

### [[Tô mộc]]
* Ô Bố Nhĩ Bảo Lực Cách (乌布尔宝力格苏木)
* Cát Bố Hồ Lang Đồ (吉布胡郎图苏木)
* Mạc Đạt Mộc Cát (莫达木吉苏木)
* Cam Châu Nhĩ (甘珠尔苏木)
* Mạc Đạt Mộc Cát (莫达木吉苏木)
* Hãn Đạt Cái (罕达盖苏木)

## Khí hậu

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trang thông tin chính thức
Trần Barga

**Kỳ Trần Barga** (tiếng Mông Cổ:    *Qaɣučin Barɣu qosiɣu*, chữ Kirin Mông Cổ: Хуучин Барга хошуу; , Hán Việt:**Trần Ba Nhĩ Hổ**) là một kỳ của địa cấp thị Hulunbuir (Hô Luân Bối Nhĩ), khu tự trị Nội Mông Cổ, Trung Quốc. Chữ "Trần" (陈) trong tên kỳ nghĩa là "cũ". Kỳ nằm cách quận Hailar khoảng .

## Hành chính

### [[Trấn (Trung Quốc)|Trấn]]
* Ba Ngạn Khố Nhân (巴彦库仁镇)
* Bảo Nhật Hy Lặc (宝日希勒镇)
* Hô Hòa Nặc Nhĩ (呼和诺尔镇)

### [[Tô mộc]]
* Tây Ô Châu Nhĩ (西乌珠尔苏木)
* Đông Ô Châu Nhĩ (东乌珠尔苏木)
* Ba Ngạn Cáp Đạt (巴彦哈达苏木)
* Đặc Nê Hà (特泥河苏木)

### Tô mộc dân tộc
* Tô mộc dân tộc Ngạc Ôn Khắc (Evenk) (鄂温克民族苏木)

### Khác
* Mục trường Quốc doanh Cáp Đạt Đồ (国营哈达图牧场)
* Mục trường Quốc doanh Đặc Nê Hà (国营特泥河农牧场)
* Mục trường Quốc doanh Hạo Đặc Đào Hải (国营浩特陶海牧场)

## Khí hậu

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trang thông tin chính thức
Tân Barga Hữu

**kỳ Tân Barga Hữu** (tiếng Mông Cổ:     *Sin-e Barɣu Baraɣun qosiɣu*; , Hán Việt: **Tân Ba Nhĩ Hổ Hữu** kỳ) là một kỳ của địa cấp thị Hulunbuir (Hô Luân Bối Nhĩ), khu tự trị Nội Mông Cổ, Trung Quốc. Kỳ có biên giới với Mông Cổ ở tất cả mọi phía trừ hướng đông. Kỳ cũng nằm không xa bờ Hồ Hô Luân.

## Khí hậu

## Hành chính

### [[Trấn (Trung Quốc)|Trấn]]
* A Lạp Thản Ngạch Mạc Lặc (阿拉坦额莫勒镇)
* A Nhật Cáp Sa Đặc (阿日哈沙特镇)
* Hô Luân (呼伦镇)

### [[Tô mộc]]
* Bối Nhĩ (贝尔苏木)
* Khắc Nhĩ Luân (克尔伦苏木)

### Khác
* Mục trường Ngao Nhĩ Kim (敖尔金牧场)

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trang thông tin chính thức
Kỳ giông khổng lồ Trung Quốc

**Kỳ giông khổng lồ Trung Quốc** (*Andrias davidianus*) là loài kỳ giông lớn nhất thế giới cũng như loài lưỡng cư lớn nhất, dài đến 180&nbsp;cm, dù ngày nay nó hiếm khi đạt độ dài đó. Chúng là loài đặc hữu ở các suối núi đá và hồ ở Trung Quốc, nó được xem là loài cực kỳ nguy cấp do sự phá hủy môi trường sống, nạn ô nhiễm, khai thác quá mức cũng như nó được xem là loài bổ dưỡng và làm thuốc bắc. Loài này được ghi nhận ở Đài Loan có lẽ là do du nhập. Nó được dự án nguy cấp toàn cầu và khác biệt về tiến hóa liệt kê như là một trong 10 loài trọng tâm hàng đầu năm 2008.

## Mô tả và tập tính

Loài kỳ giông này có một cái đầu lớn, mắt nhỏ, da đen và nhăn nheo. Đây là một trong hai loài còn sinh tồn trong chi *[[Andrias]]*, loài còn lại nhỏ hơn một chút nhưng về tổng thể rất giống nhau, là kỳ giông khổng lồ Nhật Bản (*Andrias japonicus*). Kỳ giông khổng lồ Trung Quốc ăn côn trùng, ếch nhái, và cá. Nó có thị lực rất kém, vì vậy phụ thuộc vào các bướu cảm giác đặc biệt chạy theo đường trên cơ thể của con vật, từ đầu đến đuôi. Chúng có khả năng cảm nhận được các rung động nhỏ trong môi trường xung quanh với sự giúp đỡ của các bướu này. Con cái đẻ 400-500 trứng trong một ổ đẻ dưới nước, được con đực bảo vệ cho tới khi trứng nở sau 50-60 ngày. Con trưởng thành trung bình nặng 25–30&nbsp;kg (55-66&nbsp;lb) và dài 1,15&nbsp;m (3,8&nbsp;ft).

Kỳ giông khổng lồ Trung Quốc được biết có thể phát ra âm thanh, như tiếng sủa, rên rỉ, rít lên, hay âm thanh như tiếng khóc. Một vài trong số những tiếng kêu của chúng giống với tiếng khóc của một đứa trẻ, và vì thế nó được biết đến trong tiếng Trung Quốc như như "oa oa ngư/nghê" (娃娃鱼/鲵), nghĩa là cá trẻ con.

## Phân bố và môi trường sống
Kỳ giông khổng lồ Trung Quốc từng phổ biến rộng khắp tại miền trung, tây nam và miền nam Trung Quốc, nhưng hiện nay phạm vi phân bố đã bị phân mảnh rất nhiều. Phạm vi phân bố mở rộng từ Thanh Hải về phía đông tới Giang Tô và về phía nam tới Tứ Xuyên, Quảng Tây và Quảng Đông; đáng chú ý là trong lưu vực các con sông như Trường Giang, Hoàng Hà và Châu Giang.

Kỳ giông khổng lồ Trung Quốc là động vật thủy sinh và sinh sống trong các con suối vùng đồi núi đá hay hồ với nước trong. Nó thường được tìm thấy trong bùn hay khe đá sẫm màu dọc theo các bờ sông, hồ, ao, sông và suối trong rừng lá rộng và rừng thông. Nó chủ yếu được tìm thấy trong khu vực đồng rừng ở độ cao từ 100 tới 1.500 m (330-4.920&nbsp;ft), với độ cao ghi nhận tần suất bắt gặp cao nhất là 300–800 m (980-2.620&nbsp;ft). Loài kỳ giông này cũng ưa thích sống trong các con suối nhỏ (trung bình có bề rộng khoảng 6,39 m), nước chảy nhanh và độ sâu không lớn (trung bình sâu 1,07 m). Tuy nhiên, hang hốc nơi chúng đẻ trứng lại thường là có nước chảy chậm. Ngoài ra, môi trường sống của chúng thường có đáy nhiều sỏi đá và không bằng phẳng, với nhiều sỏi và đá nhỏ cũng như một vài thảm thực vật.

## Chú thích

## Tham khảo
*
Olomouc

**Olomouc** (; phương ngữ Haná *Olomóc* hay *Holomóc*, tiếng Đức *Olmütz* hay *Ollmütz*, tiếng Ba Lan *Ołomuniec*, tiếng Latin *Eburum* hay *Olomucium*) là một thành phố ở Moravia, phía đông Cộng hòa Séc. Thành phố nằm bên sông Morava. Cột Chúa Ba Ngôi ở Olomouc là di sản thế giới UNESCO từ năm 2000.

Tài liệu đầu tiên đề cập một khu định cư ở Olomouc là gần 1000 năm trước, khi Biên niên sử Kosmas mô tả một lâu đài kiên cố nhìn ra pháo đài  sông Morava quan trọng trên tuyến đường giữa Kraków và Praha. Giữa thế kỷ 16 và 19, Olomouc có vai trò là một pháo đài quan trọng chiến lược. Thành phố ngày nay là thủ phủ của chính quyền khu vực, các địa hạt tổng giáo chủ Moravia và các trường đại học lâu đời nhất ở Moravia, Đại học Palacky (Università Palackého).

Truyền thuyết cho rằng thành phố được thành lập bởi Julius Caesar. Người ta không chắc rằng Caesar thực sự đích thân viếng thăm nơi này, nhưng người ta biết rằng thành phố đã là một doanh trại quân đội La Mã với tên Julii Mons (đồi Julius). Tên này đã dần dần bị trại đi để hình thức hiện tại của nó, Olomouc - đó là phát âm 'Olo-mowts. Ảnh hưởng La Mã là niềm tự hào của thành phố, và thể hiện trong nhiều lĩnh vực.

Là nơi có Đại học Palacky, Olomouc là thành phố sinh viên lớn nhất của đất nước tính theo tỷ lệ phần trăm dân số. Đại học Palacky là một trong những trường đại học lớn nhất và uy tín nhất trong nước và chỉ có Đại học Charles ở Prague có một lịch sử lâu hơn. Trong năm học, dân số của thành phố là tăng khoảng 20.000 sinh viên, tạo cho thành phố một cảm giác sôi động của cuộc sống và năng lượng. Điều này là quan trọng cần nhớ nếu bạn muốn thưởng thức cuộc sống về đêm thịnh vượng của thành phố - nhiều quán bar và câu lạc bộ phụ thuộc vào số lượng sinh viên và đóng cửa cho kỳ nghỉ mùa hè.

Olomouc đã là trụ sở của Đức Tổng Giám mục Công giáo trong gần 1.000 năm, và do đó có một số các nhà thờ được trang trí đẹp nhất ở Trung Âu - mặc dù họ sẽ không xuất hiện trong nhiều hướng dẫn du lịch.

## Tham khảo
Hứa Hòa Hưng

**Hứa Hòa Hưng** là đại tá pháo binh Quân đội nhân dân Việt Nam, nhân vật nguyên mẫu của bài hát Có anh Ba Hưng của nhạc sĩ Trần Kiết Tường.

Ba Hưng tên thật là Hứa Hòa Hưng, sinh năm 1927, tại ấp Vĩnh Điền, xã Long Điền Đông, Giá Rai, Bạc Liêu - trong một gia đình gốc Hoa (Triều Châu), sau gia nhập bộ đội theo tiếng gọi Nam bộ kháng chiến.

Ông sinh trưởng trong một gia đình "vốn thiệt nông dân". Mười tám tuổi tham gia Việt Minh.

Năm 1947, trung đội du kích do Ba Hưng của lập chiến công xuất khi tấn công đoàn xe vận chuyển của quân Pháp tại Bạc Liêu, tiêu diệt hàng trăm quân đối phương, phá hủy hàng chục xe cơ giới. Cảm hứng từ người chỉ huy chiến công này, Trần Kiết Tường đã sáng tác bài hát hước, vui nhộn, dễ thuộc Có anh Ba Hưng.

Năm 1954, Ba Hưng từ Vàm Chắc Băng (Cần Thơ) tập kết ra Bắc. Năm 1962, ông trở về Nam công tác, tham gia đoàn Pháo binh Biên Hòa, chiến đấu ở chiến trường Đông Nam bộ.

Đời ông ba lần cưới, hai lần bị giặc cướp mất vợ:
* Năm 1962, trở thành xạ thủ pháo binh, về Nam chiến đấu ở chiến trường Đông Nam bộ. Bỗng một ngày kia nhận được hung tin: người vợ cưới ở quê nhà bị một tên ác ôn cưỡng ép làm vợ bé và sinh con.
* Năm 1964, tổ chức mai mối cưới cho một người vợ ở Làng 8, Dầu Tiếng (Sông Bé cũ, nay là Bình Dương) nhưng không may cả gia đình bên vợ: Vợ, con gái, bà ngoại và 4 người hàng xóm bị máy bay Mỹ ném bom chết.
* Tổ chức lại giới thiệu cho anh một thiếu nữ ở Làng 6, Dầu Tiếng, là con một gia đình cách mạng, cưới vợ cho anh lần thứ ba. Vợ mang bầu là lúc anh lại lên đường đi chiến đấu biền biệt.
Năm 1964 chuyển sang đoàn Pháo binh miền Nam cho đến ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng.

Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, anh Ba Hưng xin phép đơn vị trở về Dầu Tiếng để tìm lại người thân, nhưng do chiến tranh tàn phá, cửa nhà tan nát, gia đình ly tán, một vài người còn ở lại cho biết gia đình vợ con của anh đã sơ tán lên vùng Hố Nai sinh sống từ trước 1968. Thế là sau 9 năm xa cách, anh Ba Hưng đã tìm lại được người thân, gia đình sum họp.

Ngày 4 tháng 5 năm 2016, ông qua đời sau hơn ba tháng chống chọi với căn bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính. Ông hưởng thọ 89 tuổi.

## Chú thích

## Liên kết ngoài
*Anh Ba Hưng - trong bài hát và cuộc đời
*'Có anh Ba Hưng, vốn thiệt nông dân'
Hradec Králové

**Hradec Králové** là một thành phố Cộng hòa Séc. Thành phố có diện tích 106 &nbsp;km², dân số thời điểm 1/1/2009 là 95.890 người. Đây là thủ phủ của vùng Hradec Králové. 
Thành phố nằm ở nơi hợp lưu của sông Elba và sông Orlice.
Đại học Hradec Králové tọa lạc ở thành phố này, còn Đại học Charles ở Praha có trường y và khoa dược ở Hradec Králové.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Virtual show
Naraka (Phật giáo)

**Naraka** (, , , Hán Việt: *Na-lạc-ca*) theo quan niệm của Phật giáo là cảnh giới mà người tạo nghiệp ác sẽ rơi vào, tương đương với địa ngục (chữ Hán: 地獄).

Naraka được chia thành 18 tầng gọi là:

* Quang Tựu Cư
* Cư Hư Thối Lược
* Tang Cư Đô
* Lâu
* Phòng Tốt
* Thảo Ô Ti Thứ
* Đô Lư Nan Đán
* Bất Lư Bán Hô
* Ô Cảnh Đô
* Nê Lư Đô
* Ô Lược
* Ô Mãn
* Ô Tịch
* Ô Hô
* Tu Kiện Cư
* Vị Đô Can Trực Hô
* Khu Thông Đồ
* Trần Mạc

Mỗi tầng đều có những hình phạt khác nhau tùy theo những tội lỗi đã làm khi đang ở trần gian. Đôi khi được phân chia thành bốn loại địa ngục gồm Bát hàn địa ngục, Bát nhiệt địa ngục, Cận biên địa ngục và Cô độc địa ngục.

## Tầng
# Bạt Thiệt Địa Ngục: nếu ai khi còn sống đã phạm tội li gián, nói dối, phỉ báng, chửi rủa... người khác thì sẽ vào tầng này.
# Tiễn Đao Địa Ngục: ai mai mối, xúi giục các góa phụ lấy chồng sẽ vào tầng này.
# Thiết Thụ Địa Ngục: những ai làm chia rẽ tình anh em ruột thịt, gia đình sẽ vào tầng này.
# Nghiệt Kính Địa Ngục: tầng này dành cho những ai đã trốn tội cả đời.
# Chưng Lung Địa Ngục: tầng này dành cho những ai hãm hại người khác.
# Đồng Trụ Địa Ngục: những ai còn sống mà phóng hỏa giết người nhân chứng sẽ phải vào tầng này.
# Đao Sơn Địa Ngục: những ai khinh khi thần linh hoặc sát sinh động vật thì sẽ vào tầng này.
# Băng Sơn Địa Ngục: người vợ nào không làm tròn bổn nhiệm làm vợ hoặc thông gian thì sẽ vào đây.
# Dầu Oa Địa Ngục: tầng này dành cho những ai chơi trác tán, mưu đồ trộm cướp.
# Ngưu Khanh Địa Ngục: những ai đã ngược đãi súc vật thì sẽ bị chúng trừng phạt lại tại đây.
# Thạch Áp Địa Ngục: những ai giết hoặc bỏ rơi con của mình sẽ bị vào đây.
# Thung Cữu Địa Ngục: những ai phí phạm của ăn thì sẽ vào đây.
# Huyết Trì Địa Ngục: là ngục nặng nhất. Những kẻ bất hiếu sẽ bị trừng trị tại đây.
# Uổng Tử Địa Ngục: những người tự sát, không biết quý mạng sống mình thì sẽ bị vào đây.
# Trách Hình Địa Ngục: nếu ai đào mộ người khác cho lợi ích cá nhân thì sẽ vào đây.
# Hoả Sơn Địa Ngục: ai đút lót hoặc ăn hối lộ sẽ phải vào đây.
# Thạch Ma Địa ngục: người nào cậy mình có quyền rồi ức hiếp dân lành thì sẽ vào đây.
# Đao Cư Địa Ngục: tầng này dành cho những người buôn bán dối trá. 
# Đầu Thai Lại Kiếp: tầng này là tầng để cho những người đã xóa sạch tội đầu thai trở lại

## Xem thêm
* Lễ hội Bon
* Diêm vương
* Địa phủ (phương Đông)
* Vu-lan
* Địa Tạng
* Mục-kiền-liên

## Chú thích

## Đọc thêm
* 
* 
* 

## Liên kết ngoài
*Reality
*Bhaktivedanta VedaBase 
*The Hellish Worlds or the Karmic Rebound
*The Thirty-one Planes of Existence
* The Asian Classics Institute course on Death and the Realms of Existence
Northeast megalopolis

**Northeast megalopolis** (Đô thị khổng lồ Tây Bắc) hay **Siêu đô thị Boston-Washington** là khu vực đô thị hóa rất cao của Hoa Kỳ trải dài từ các vùng ngoại ô phía nam Washington, DC để các vùng ngoại ô phía Bắc của Boston, Massachusetts. Tại thời điểm năm 2000, khu vực này có dân số 49,6 triệu người, chiếm khoảng 17% của dân số Hoa Kỳ và chiếm khoảng 2% diện tích đất của Hoa Kỳ, với mật độ dân số 931,3 người mỗi dặm vuông (359,6 người/km²), so với mật độ trung bình tại Mỹ là 80,5 người/mi2 (31 người/km²). Theo dự báo của dự án America 2050, siêu đô thị này sẽ có dân số lên đến 58,1 triệu người vào năm 2025. Nhà địa lý học Pháp Jean Gottmann đặt ra thuật ngữ "Siêu đô thị" để mô tả một khu vực đô thị lớn, trong *Megalopolis: The Urbanized Northeastern Seaboard of the United States*, nghiên cứu của ông mang về khu vực. Kết luận của ông là các thành phố trực thuộc có trong khu vực, đặc biệt là Washington, D.C., Baltimore, Philadelphia, New York City, và Boston, trong khi độc lập và riêng biệt, độc đáo gắn liền với nhau thông qua các khu ngoại ô liên hoàn, vai trò một số cách như là một siêu hợp nhất thành phố: một siêu đô thị. Kể từ khi xuất bản cuốn sách Gottmann, khái niệm đã trở nên nổi tiếng ở cả hai phương tiện truyền thông phổ biến và học tập.
## Tham khảo
Ngũ Nguyên

**Ngũ Nguyên** (), là một huyện của địa cấp thị Bayan Nur (Ba Ngạn Náo Nhĩ), khu tự trị Nội Mông Cổ, Trung Quốc.

## [[Trấn (Trung Quốc)|Trấn]]


* Long Hưng Xương (隆兴昌镇)
* Tháp Nhĩ Hồ (塔尔湖镇)
* Ba Âm Sáo Hải (巴音套海镇)
* Phục Hưng (复兴镇)

* Tân Công Trung (新公中镇)
* Thiên Cát Thái (天吉泰镇)
* Thắng Phong (胜丰镇)

## [[Hương (Trung Quốc)|Hương]]


* Hòa Thắng 和胜乡
* Thành Nam 城南乡
* Hướng Dương 向阳乡
* Mỹ Lâm 美林乡

* Thập Ba 什巴乡
* Hải Tử Yển 海子堰乡
* Ngân Định Đồ 银定图乡

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trang thông tin chính thức
Francis Galton

Sir **Francis Galton** (16 tháng 2 năm 1822 - 17 tháng 1 năm 1911) là một nhà thông thái, nhà nhân chủng học, ưu sinh học, nhà thám hiểm, nhà địa lý, nhà phát minh, nhà khí tượng học và nhà thống kê người Anh. Francis Galton là em họ của Charles Darwin. Ông được phong tước hiệp sĩ năm 1909.

Trong sự nghiệp của mình, Galton viết trên 340 bài báo và sách. Ông cũng là người sáng tạo ra khái niệm hệ số tương quan trong thống kê và phát triển hồi quy về điểm trung bình. Ông là người đầu tiên áp dụng các phương pháp thống kê đối với nghiên cứu về sự khác biệt của con người và tính di truyền của trí thông minh, ông giới thiệu việc sử dụng bảng hỏi và khảo sát nhằm thu thập dữ liệu với con người.

Francis Galton là nhà tiên phong của thuyết ưu sinh và là người đã đặt tên thuyết ưu sinh (tiếng Anh: *eugenics*). Ông cũng là người sáng lập ra ngành trắc nghiệm học tâm lý. Ông phát minh ra phương pháp phân loại dấu vân tay, đóng vai trò hữu dụng đối với khoa học pháp lý.

Với tư cách là một trong những nhà tiên phong của ngành khí tượng học, Galton đã phát minh ra bản đồ thời tiết, đề xuất một lý thuyết về vùng xoáy nghịch và là người đầu tiên lập ra một bản ghi chép hoàn chỉnh các hiện tượng khí hậu ngắn hạn trên bình diện châu Âu.

## Chú thích

## Đọc thêm
*
*Ewen, Stuart and Elizabeth Ewen (2006; 2008) "Nordic Nightmares," pp.&nbsp;257&ndash;325 in *Typecasting: On the Arts and Sciences of Human Inequality,* Seven Stories Press. ISBN 978-1-58322-735-0
*
* 
*Gillham, Nicholas Wright (2001). *A Life of Sir Francis Galton: From African Exploration to the Birth of Eugenics*, Oxford University Press. ISBN 0-19-514365-5
*
*
* Quinche, Nicolas, *Crime, Science et Identité. Anthologie des textes fondateurs de la criminalistique européenne (1860–1930).* Genève: Slatkine, 2006, 368p., *passim*.
*

## Liên kết

* 
* Galton's Complete Works at Galton.org (including all his published books, all his published scientific papers, and popular periodical and newspaper writing, as well as other previously unpublished work and biographical material).
* 
* The Galton Machine or Board demonstrating the normal distribution.
* Portraits of Galton from the National Portrait Gallery (United Kingdom)
* The Galton laboratory homepage  (originally *The Francis Galton Laboratory of National Eugenics*) at University College London
* 
* Biography and bibliography in the Virtual Laboratory of the Max Planck Institute for the History of Science
* History and Mathematics
* Human Memory &mdash; University of Amsterdam  website with test based on the work of Galton
* An  Probability Machine (named Sir Francis Galton) comparing stock market returns to the randomness of the beans dropping through the quincunx pattern. from Index Funds Advisors IFA.com
*Catalogue of the Galton papers held at UCL Archives
*"Composite Portraits", by Francis Galton, 1878 (as published in the ''Journal of the Anthropological Institute of Great Britain and Ireland'', volume 8).
*"Enquiries into Human Faculty and its Development", book by Francis Galton, 1883.
Hanggin Hậu

**kỳ Hanggin Hậu** () là một kỳ của địa cấp thị Bayan Nur (Ba Ngạn Náo Nhĩ), khu tự trị Nội Mông Cổ, Trung Quốc.

## [[Trấn (Trung Quốc)|Trấn]]


* Thiểm Bá (陕坝镇)
* Đầu Đạo Kiều (头道桥镇)
* Nhị Đạo Kiều (二道桥镇)
* Tam Đạo Kiều (三道桥镇)

* Sa Hải (沙海镇)
* Song Miếu (双庙镇)
* Man Hội (蛮会镇)
* Đoàn Kết (团结镇)


## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trang thông tin chính thức
Đặng Khẩu

**Đặng Khẩu** (), là một huyện của địa cấp thị Bayan Nur (Ba Ngạn Náo Nhĩ), khu tự trị Nội Mông Cổ, Trung Quốc.

## [[Trấn (Trung Quốc)|Trấn]]
* Ba Ngạn Cao Lặc (巴彦高勒镇)
* Bổ Long Náo Nhĩ (补隆淖尔镇)
* Hiệp Thành (协城镇)
* Long Thịnh Hiệp (隆盛合镇)

## [[Hương (Trung Quốc)|Hương]]
* Độ Khẩu (渡口乡)
* Công Địa (公地乡)

## [[Tô mộc]]
* Sa Kim Sáo Hải (沙金套海苏木)
* Cáp Đằng Sáo Hải (哈腾套海苏木)

## Khác
* Nông trường Ô Lan Bố Hòa (乌兰布和农场)
* Nông trường Ba Ngạn Sáo Hải (巴彦套海农场)
* Nông trường Cáp Đằng Sáo Hải (哈腾套海农场)
* Nông trường Nạp Lâm Sáo Hải (纳林套海农场)
* Trung tâm nghiệm lâm nghiệp sa mạc (沙漠林业实验中心)

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trang thông tin chính thức
Urat Tiền

**kỳ Urat Tiền** (, Hán Việt: **Ô Lạp Đặc Tiền** kỳ) là một kỳ của địa cấp thị Bayan Nur (Ba Ngạn Náo Nhĩ), khu tự trị Nội Mông Cổ, Trung Quốc. Kỳ nằm ở phía tây của khu tự trị, trên bờ bắc (tả) của Hoàng Hà, giữa hai thành phố Bayan Nur và Bao Đầu.

## [[Trấn (Trung Quốc)|Trấn]]


* Tây Sơn Trớ (西山咀镇)
* Ô Lạp Sơn (乌拉山镇)
* Ba Âm Hoa (巴音花镇)
* Tân An (新安镇)

* Đại Xà Thái (大佘太镇)
* Triều Dương (朝阳镇)
* Tây Tiểu Chiêu (西小召镇)
* Công Miếu Tử (公庙子镇)


## [[Hương (Trung Quốc)|Hương]]


* Hắc Liễu Tử (黑柳子乡)
* Tiên Phong (先锋乡)
* Trường Thắng (长胜乡)
* Thụ Lâm Tử (树林子乡)

* Bắc Khất Đổ (北圪堵乡
* Tô Độc Lôn (苏独仑乡
* Tiểu Xà Thái (小佘太乡
* Minh An (明安乡


## [[Tô mộc]]
* Sa Đức Cách 沙德格苏木
* Ngạch Nhĩ Đăng Bố Lạp Cách (额尔登布拉格苏木)

## Khác
* Nông trường quốc doanh Minh Ba Ngạn Náo Nhĩ Trung Than (巴彦淖尔盟国营中滩农场)
* Nông trường quốc doanh Minh Ba Ngạn Náo Nhĩ Tân An (巴彦淖尔盟国营新安农场)
* Nông trường quốc doanh Minh Ba Ngạn Náo Nhĩ Tây Sơn Tứ (巴彦淖尔盟国营西山咀农场)
* Nông trường quốc doanh Minh Ba Ngạn Náo Nhĩ Tô Độc Lôn (巴彦淖尔盟国营苏独仑农场)
* Nông trường quốc doanh Minh Ba Ngạn Náo Nhĩ Ô Lương Tố Hải (巴彦淖尔盟国营乌梁素海渔场)
## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trang thông tin chính thức
Urat Trung

**kỳ Urat Trung** (, Hán Việt: **Ô Lạp Đặc Trung** kỳ) là một kỳ của địa cấp thị Bayan Nur (Ba Ngạn Náo Nhĩ), khu tự trị Nội Mông Cổ, Trung Quốc.

## [[Trấn (Trung Quốc)|Trấn]]
* Đức Lĩnh Sơn (德岭山镇)
* Thạch Cáp Hà (石哈河镇)
* Hải Lưu Đồ (海流图镇)
* Ô Gia Hà (乌加河镇)
* Ôn Canh (温更镇)

## [[Hương (Trung Quốc)|Hương]]
* Thạch Lan Kế (石兰计乡)
* Hoành Phong (宏丰乡)
* Ô Lương Tố Thái (乌梁素太乡)
## [[Tô mộc]]


* Tang Căn Đạt Lai (桑根达来苏木)
* Ba Âm (巴音苏木)
* Ô Lan (乌兰苏木)
* Ba Âm Hàng Cái (巴音杭盖苏木)

* Xuyên Tĩnh (川井苏木)
* Hô Lặc Tư Thái (呼勒斯太苏木)
* Ba Âm Cáp Thái (巴音哈太苏木)
* Tân Hốt Nhiệt (新忽热苏木)

## Khác
* Mục trường Mục Dương Hải (牧羊海牧场)
* Súc trường Đồng Hoa Thái Chủng (同和太种畜场)
* Lâm trường Ba Minh Ô Bắc (巴盟乌北林场)

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trang thông tin chính thức
Urat Hậu

**kỳ Urat Hậu** (, Hán Việt:**Ô Lạp Đặc Hậu** kỳ) là một kỳ của địa cấp thị Bayan Nur (Ba Ngạn Náo Nhĩ), khu tự trị Nội Mông Cổ, Trung Quốc. Kỳ nằm cách khu trung tâm của Bayan Nur  về phía tây bắc.

## [[Trấn (Trung Quốc)|Trấn]]
* Ba Âm Bảo Lực Cách (巴音宝力格镇)
* Hô Hòa Ôn Đô Nhĩ (呼和温都尔镇)
* Tái Ô Tố (赛乌素镇)

## [[Tô mộc]]


* Ô Căn Cao Lặc (乌根高勒苏木)
* Na Nhân Bảo Lực Cách (那仁宝力格苏木)
* Ba Âm Qua Bích (巴音戈壁苏木)
* Ba Âm Ôn Đô Nhĩ (巴音温都尔苏木)

* Ba Lực Cát (乌力吉苏木)
* Bảo Âm Đồ (宝音图苏木)
* Ba Âm Tiền Đạt Môn (巴音前达门苏木)

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trang thông tin chính thức
Great Lakes Megalopolis

**Siêu đô thị [[Ngũ Đại Hồ]]** bao gồm một nhóm các vùng đô thị, chủ yếu là Midwestern Hoa Kỳ, xung quanh vùng Ngũ Đại Hồ và vùng Nam Ontario của Canada, và cũng bao gồm một phần của Pennsylvania, New York, và Quebec. Vùng này kéo dài từ hành lang Milwaukee&ndash;Chicago đến hành lang Detroit&ndash;Toronto, và bao gồm Indianapolis, Louisville, Grand Rapids, Cincinnati, Dayton, Columbus, Cleveland, Toledo, Ottawa, Buffalo, Rochester và kéo đến Pittsburgh, St. Louis, và Kansas City. Vùng siêu đô thị này có dân số ước khoảng 54 triệu người theo điều tra năm 2000 là ước đạt 65 triệu người vào năm 2025.

## Thống kê dân số

## Tham khảo
El-Obeid

**Al-Ubayyid** (El Obeid) (tiếng Ả Rập: الأبيض) là thủ đô của bang Bắc Kurdufan ở miền trung Sudan. Trong năm 2008, dân số thành phố là 340.940 người. Nó là một trung tâm giao thông quan trọng: ga cuối của một tuyến đường sắt, ngã ba đường khác nhau và các tuyến đường caravan lạc đà, và kết thúc của một tuyến đường hành hương từ Nigeria. Nó được thành lập bởi các pashas của Ottoman Ai Cập vào năm 1821 nhưng sau đó đã bị phá hủy bởi các Mahdists vào năm 1883. Sau đó đã được xây dựng lại vào năm 1898 sau sự sụp đổ của đế chế Mahdist.

Dân số của đô thị này là đa số người Hồi giáo với một sự hiện diện Kitô giáo nhỏ. Thành phố này có một sân bay quốc tế và một nhà máy lọc dầu. Al-Ubayyid có Đại học Kordofan, được thành lập vào năm 1990. Phái đoàn của Liên Hợp Quốc ở Sudan đã thành lập cơ sở hậu cần ở đây.

Trong những năm gần đây vận tải đã trở nên dễ dàng hơn giữa các thành phố và thủ đô Khartoum Sudan, do việc sửa chữa và mở đường giao thông, và sự xuất hiện của một số công ty xe buýt tư nhân. 500&nbsp;km hành trình mất khoảng chín giờ bằng xe du lịch.

## Khí hậu
El-Obeid có khí hậu sa mạc nóng (phân loại khí hậu Köppen *BWh*).

## Tham khảo
Maxen (định hướng)

**Maxen** có thể là:

* Maxen, Sachsen, một ngôi làng tại Sachsen, nước Đức.
* Trận Maxen (1759), chiến thắng của quân Áo trước quân Phổ tại làng Maxen trong cuộc Chiến tranh Bảy Năm.
* Magnus Maximus (khoảng: 335 - 388), một kẻ soán ngôi của Đế quốc Tây La Mã.
Ejin

**Ejin** , Hán Việt: **Ngạch Tể Nạp** kỳ) là một kỳ của minh Alxa, khu tự trị Nội Mông Cổ, Trung Quốc.

## Hành chính

### [[Trấn (Trung Quốc)|Trấn]]
* Đạt Lai Hô Bố (达来呼布镇)
* Đông Phong (东风镇)

### [[Tô mộc]]
* Tô Phách Náo Nhĩ (苏泊淖尔苏木)
* Tía Hán Đào Lai (赛汉桃来苏木)
* Mã Tông Sơn (马鬃山苏木)

### Khác
* Nông trường Ba Ngạn Đào Lai (巴彦陶来农场)

## Khí hậu

## Xem thêm

* Khara-Khoto
* Trung tâm Phóng vệ tinh Tửu Tuyền

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trang thông tin chính thức
Alxa Hữu

**Kỳ Alxa Hữu** , Hán Việt: **A Lạp Thiện Hữu** kỳ) là một kỳ của minh Alxa, khu tự trị Nội Mông Cổ, Trung Quốc.

## Hành chính

### [[Trấn (Trung Quốc)|Trấn]]
* Ngạch Khải Hô Đô Cách (额肯呼都格镇)
* Nhã Bố Lại (雅布赖镇)
* A Lạp Đằng Ngao Bao (阿拉腾敖包镇)

### [[Tô mộc]]
* Mãng Căn Bố Lạp Cách (孟根布拉格苏木)
* A Lạp Đằng Triêu Khắc (阿拉腾朝克苏木)

## Khí hậu

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trang thông tin chính thức
Alxa Tả

**kỳ Alxa Tả** (tiếng Mông Cổ:    *Alaša Jegün qosiɣu*, chữ Kirin: Алшаа зүүн хошуу; , Hán Việt: **A Lạp Thiện Tả** kỳ) là một kỳ của minh Alxa, khu tự trị Nội Mông Cổ, Trung Quốc.

## Hành chính

### [[Trấn (Trung Quốc)|Trấn]]


* Ôn Đô Nhĩ Lặc Đồ (温都尔勒图镇)
* Ô Tư Thái (乌斯太镇)
* Ba Nhuận Biệt Lập (巴润别立镇)
* Ba Ngạn Hạo Đặc (巴彦浩特镇)
* Gia Nhĩ Cách Lặc Tái Hãn (嘉尔格勒赛汉镇)

* Cát Lan Thái (吉兰泰镇)
* Tông Biệt Lập (宗别立镇)
* Ngao Luân Bố Lạp Cách (敖伦布拉格镇)
* Đằng Cách Lý Nạch Lý Tư (腾格里额里斯镇)


### [[Tô mộc]]
* Ba Ngạn Mộc Nhân (巴彦木仁苏木)
* Ô Lực Cát (乌力吉苏木)
* Ban Ngạn Nặc Nhật Công (巴彦诺日公苏木)
* Ngạch Nhĩ Khắc Cáp Thập Cáp (额尔克哈什哈苏木)

## Khí hậu

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trang thông tin chính thức
Lazarevac

**Lazarevac**  (tiếng Serbia:) là một thị xã và khu tự quản của Serbia.  Thị xã Lazarevac có diện tích km2, dân số là 23.551 người (theo điều tra dân số Serbia năm 2002) còn dân số cả khu tự quản là người.  Đây là thủ phủ hành chính của quận 
## Tham khảo
Quang Sơn, Thái Nguyên

**Quang Sơn** là một xã thuộc tỉnh Thái Nguyên, Việt Nam.

## Địa lý
Xã Quang Sơn có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp xã La Hiên
*Phía tây giáp xã Văn Lăng
*Phía nam giáp xã Đồng Hỷ 
*Phía bắc giáp xã Thần Sa

Xã Quang Sơn có diện tích 58,63&nbsp;km², dân số năm 2025 là 10.837 người. Khu vực được quy hoạch phát triển kinh tế công nghiệp, sản xuất vật liệu xây dựng, chế biến nông sản, phát triển cây ăn quả. Hạ tầng giao thông trên địa bàn xã có đường quốc lộ 1B. 

## Lịch sử
Năm 1985, Hội đồng Bộ trưởng ra quyết định sáp nhập xã Quang Sơn và xã Tân Long từ huyện Võ Nhai vào huyện Đồng Hỷ.

Năm 2011, giải thể thị trấn Nông trường Sông Cầu, toàn bộ dân số của thị trấn được chuyển cho xã Quang Sơn quản lý. Sau khi điều chỉnh, xã Quang Sơn có 27,0999 km² diện tích tự nhiên và 6.827 người. Đồng thời, thành lập thị trấn Sông Cầu trên cơ sở điều chỉnh 10,3839 km² diện tích tự nhiên và 4.052 người của xã Quang Sơn. Xã Quang Sơn còn lại 16,716 km² diện tích tự nhiên và có 2.775 người.

Tháng 6 năm 2025, xã Quang Sơn được thành lập trên cơ sở nhập toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của xã Quang Sơn (diện tích tự nhiên là 14,32 km²; dân số là 3.600 người) và xã Tân Long (diện tích tự nhiên là 44,31 km²; dân số là 7.237 người) của huyện Đồng Hỷ. Trụ sở làm việc của xã nằm tại trụ sở xã Quang Sơn cũ.

## Hành chính
Đến năm 2005, xã Quang Sơn được chia thành 15 xóm: Bãi Cọ, Na Oai, Xuân Quang 1, Xuân Quang 2, Na Lay, Đồng Chuỗng, Viến Ván, Đồng Thu 1, Đồng Thu 2, La Giang 1, La Giang 2, La Tân, Lân Tây, Trung Sơn, Lân Dăm. Năm 2019, sáp nhập ba xóm Bãi Cọ, Na Oai, Xuân Quang 1 thành xóm Xuân Quang, sáp nhập ba xóm Xuân Quang 2, Na Lay, Đồng Chuỗng thành xóm Thống Nhất, sáp nhập hai xóm Đồng Thu 1 và Đồng Thu 2 thành xóm Đồng Thu, sáp nhập ba xóm La Tân, Lân Tây, Viến Ván thành xóm Đồng Tâm, sáp nhập hai xóm La Giang 1 và La Giang 2 thành xóm La Giang.
 
Đến năm 2005, xã Tân Long được chia thành chín xóm: Ba Đình, Đồng Luông, Đồng Mẫu, Đồng Mây, Hồng Phong, Làng Giếng, Làng Mới, Lân Quang, Mỏ Ba.

## Kinh tế
Trên địa bàn xã có nhà máy xi măng Quang Sơn, đi vào hoạt động từ năm 2010, có công suất thiết kế 4.000 tấn clinker/ngày đêm, tương đương 1,51 triệu tấn xi măng/năm, tạo việc làm cho 400 lao động. Đây là một nhà máy có tỉ lệ nội địa hóa cao.

## Chú thích

## Xem thêm
Quang Sơn (định hướng)

**Quang Sơn** có thể là một trong số các địa danh sau:

## [[Việt Nam]]
* Xã cũ Quang Sơn thuộc thành phố Tam Điệp cũ, tỉnh Ninh Bình; nay là một phần của phường Tam Điệp, tỉnh Ninh Bình
* Xã Quang Sơn, huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An
* Xã Quang Sơn, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên
* Xã Quang Sơn, huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc

## [[Trung Quốc]]
* Huyện Quang Sơn, địa cấp thị Tín Dương, tỉnh Hà Nam
Cát Nê

**Cát Nê** từng là một xã thuộc huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên, Việt Nam. Từ năm 2025, địa bàn thuộc xã Quân Chu, tỉnh Thái Nguyên.

## Địa lý
Xã Cát Nê nằm ở phía nam huyện Đại Từ, tựa lưng vào dãy Tam Đảo, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp thành phố Phổ Yên
*Phía tây giáp xã Ký Phú
*Phía nam giáp tỉnh Vĩnh Phúc và thị trấn Quân Chu
*Phía bắc giáp thành phố Phổ Yên và xã Ký Phú.

Xã Cát Nê có diện tích 26,90&nbsp;km², dân số năm 2011 là 4.013 người, mật độ dân số đạt 149 người/km².

Xã nằm cách Hồ Núi Cốc không xa. Tuyến tỉnh lộ 261 kết nối giữa thành phố Phổ Yên và Đại Từ chạy qua địa bàn xã.

## Lịch sử
Sau năm 1975, Cát Nê là một xã thuộc huyện Đại Từ.

Ngày 13 tháng 1 năm 2011, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 05/NQ-CP. Theo đó:
*Giải thể thị trấn Nông trường Quân Chu, chuyển 735 người của thị trấn về xã Cát Nê quản lý. Sau khi điều chỉnh, xã Cát Nê có 2.967,3 ha diện tích tự nhiên và 4.410 người 
*Điều chỉnh 227,5 ha diện tích tự nhiên và 397 người của xã Cát Nê để thành lập thị trấn Quân Chu. Sau khi điều chỉnh, xã Cát Nê còn lại 2.689,8 ha diện tích tự nhiên và có 4.013 người.

Đến năm 2019, xã Cát Nê được chia thành 16 xóm.

Ngày 23 tháng 7 năm 2019, sáp nhập xóm Tân Lập vào xóm Nông Trường, sáp nhập xóm Nương Dâu vào xóm Đầu Cầu, sáp nhập hai xóm Đồng Mương và Tân Phú thành xóm Đồng Phú. Xã Cát Nê có 13 xóm như hiện nay.

## Chú thích

## Xem thêm
Robert Tarjan

**Robert Endre Tarjan** là nhà nghiên cứu khoa học máy tính nổi tiếng người Mỹ. Ông đã phát hiện ra nhiều thuật toán quan trọng, chẳng hạn như thuật toán tìm cha chung gần nhất Tarjan, đồng tác giả của cây splay, và đống Fibonacci. Tarjan hiện là giáo sư tại trường đại học Princeton, đồng thời là thành viên cao cấp tại Hewlett-Packard.

## Sự nghiệp
Tarjan đã dạy tại đại học Princeton từ năm 1985. Ông đã từng giảng dạy tại đại học Cornell (1972-73), đại học California, Berkeley (1973-1975), đại học Stanford (1974-1980), và đại học New York (1981-1985). Ông cũng từng làm việc tại viện nghiên cứu NEC (1989-1997), và tại viện công nghệ Massachusetts (1996).

Tarjan cũng có rất nhiều kinh nghiệm làm việc tại các công ty: ông đã làm việc ở AT&T Bell Labs (1980-1989), InterTrust Technologies (1997-2001), Compaq (2002) và Hewlett Packard (2006-nay). Ông đã tham gia nhiều hội đồng ACM và IEEE, và cũng là biên tập cho nhiều tạp chí khoa học.

### Thuật toán và cấu trúc dữ liệu
Tarjan đã thiết kế nhiều thuật toán và cấu trúc dữ liệu quan trọng, giải quyết các vấn đề từ nhiều lĩnh vực khác nhau. Ông đã viết hơn 228 bài báo và chương sách.

Tarjan nổi tiếng về những công trình tiên phong trong thuật toán cho đồ thị và cấu trúc dữ liệu. Một số công trình nổi bật bao gồm thuật toán tìm cha chung gần nhất Tarjan, và thuật toán tìm thành phần liên thông mạnh của Tarjan. Thuật toán Hopcroft-Tarjan để kiểm tra đồ thị phẳng là thuật toán thời gian tuyến tính đầu tiên cho kiểm tra đồ thị phẳng.

Tarjan còn phát triển nhiều cấu trúc dữ liệu quan trọng như đống Fibonacci, và cây splay (một cây nhị phân tự cân bằng, phát hiện bởi Tarjan và Daniel Sleator). Một cống hiến quan trọng nữa là việc phân tích độ phức tạp của cấu trúc dữ liệu cho các tập hợp không giao nhau. Ông là người đầu tiên chứng minh thời gian tối ưu sử dụng hàm ngược của hàm Ackermann.

## Ghi chú

## Liên kết ngoài
*DBLP: Robert Endre Tarjan
*Danh sách các bằng sáng chế của Robert Tarjan tại danh mục bằng sáng chế IPEXL
*Trang chủ của Robert Tarjan tại Princeton.
*Thông tin về Robert Endre Tarjan tại Mathematics Genealogy Project.