open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Flindersia ifflaina

***Flindersia ifflana*** là một loài thực vật thuộc họ Rutaceae. Loài này có ở Queensland (Úc) và Papua New Guinea. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

## Chú thích

## Tham khảo
* Eddowes, P.J. 1998. ''Flindersia ifflaina''. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.
Fleurydora

***Fleurydora*** là một chi thực vật thuộc họ Ochnaceae.

Bao gồm các loài:

* *[[Fleurydora felicis]]*, A. Chev.

## Chú thích

## Tham khảo
*
Flabellidium spinosum

***Flabellidium spinosum*** là một loài rêu thuộc họ Brachytheciaceae. Đây là loài đặc hữu của Bolivia.

## Chú thích

## Tham khảo

*
Lãnh công màu hung

**Lãnh công màu hung** hay **cánh thư chói đồng** (danh pháp hai phần: ***Fissistigma cupreonitens***) là một loài thực vật thuộc họ Annonaceae (họ Na). Đây là loài đặc hữu của Trung Quốc. Mọc tại các khu vực nhiều rừng tại độ cao từ 300 tới 1.000 m trong địa bàn tỉnh Quảng Tây

Tuy nhiên, theo *Danh lục các loài thực vật Việt Nam*, loài cây này cũng có ở Việt Nam, tại Lạng Sơn và Thái Nguyên.

## Đặc điểm
Cây bụi trườn, dài tới 8 m, mọc rải rác trong rừng trên khu vực núi đất.

## Chú thích

## Tham khảo
* 
* China Plant Specialist Group 2004. ''Fissistigma cupreonitens'' . 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.
Ficus velutina

***Ficus velutina*** là một loài thực vật thuộc họ Moraceae. Loài này có ở Brasil và Costa Rica.

## Tham khảo

* Pereira, J.P. *et al.* 1998. ''Ficus velutina''. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.
Ficus trigonata

***Ficus trigonata*** là một loài thực vật thuộc họ Moraceae. Loài này có ở México và vùng Caribe, qua Trung Mỹ tới phía bắc Nam Mỹ.

## Chú thích

## Tham khảo
*
Fissidens

***Fissidens*** là một chi rêu thuộc họ **Fissidentaceae**.

## Các loài

* *[[Fissidens adianthoides]]*, Hedw.
* *[[Fissidens allenianus]]* Brugg.-Nann. et Purs.
* *[[Fissidens aphelotaxifolius]]* Purs.
* *[[Fissidens appalachensis]]* Zand.
* *[[Fissidens arcticus]]* Bryhn
* *[[Fissidens asplenioides]]* Hedw.
* *[[Fissidens bryoides]]* Hedw.
* *[[Fissidens bushii]]* (Card. & Thér.) Card. & Thér.
* *[[Fissidens clebschii]]* Steere
* *[[Fissidens closteri]]* Aust.
* *[[Fissidens dubius]]* P.Beauv.
* *[[Fissidens exilis]]* Hedw.
* *[[Fissidens fontanus]]* (B. Pyl.) Steud.
* *[[Fissidens grandifrons]]* Brid.
* *[[Fissidens hallianus]]* (Sull. & Lesq.) Mitt.
* *[[Fissidens hallii]]* Aust.
* *[[Fissidens hyalinus]]* Wils. & Hook.
* *[[Fissidens hydropogon]]*, Spruce ex Mitt.
* *[[Fissidens kochii]]* Crum & Anderson
* *[[Fissidens limbatus]]* Sull.
* *[[Fissidens littlei]]* (Williams) Grout
* *[[Fissidens microcladus]]* Thwaites & Mitt. 
* *[[Fissidens milobakeri]]* L.Koch
* *[[Fissidens neonii]]* (Bartr.) Grout
* *[[Fissidens obtusifolius]]* Wils.
** *[[Fissidens obtusifolius apic|Fissidens obtusifolius var. apiculatus]] Grout 
** *Fissidens obtusifolius var. kansanus Ren. et Card. 
** *[[Fissidens obtusifolius marginatus|Fissidens obtusifolius var. marginatus]] Flow. 
** *Fissidens obtusifolius var. obtusifolius Wils. 
* *[[Fissidens osmundioides]]* Hedw.
* *[[Fissidens papillosus]]* Sande Lac.
* *[[Fissidens pauperculus]]* Howe
* *[[Fissidens pellucidus]]* Hornsch.
* *[[Fissidens polypodioides]]* Hedw.
* *[[Fissidens radicans]]* Mont.
* *[[Fissidens ravenelii]]* Sull.
* *[[Fissidens reesei]]* Crum & Anderson
* *[[Fissidens subbasilaris]]* Hedw.
* *[[Fissidens sublimbatus]]* Grout
* *[[Fissidens taxifolius]]* Hedw.
* *[[Fissidens ventricosus]]* Lesq.
* *[[Fissidens zollingeri]]* Mont.

## Hình ảnh

Tập tin:Fissidens dubius IMG 4263.jpg
Tập tin:045 Fissidens japonicus houougoke.jpg
Tập tin:Fissidens bryoides (c, 144619-475718) 7056.JPG
Tập tin:Fissidens bryoides (c, 144619-475718) 7063.JPG


## Chú thích

## Tham khảo
* 
* 
* 
* 
*USDA Plants Profile
Ficus lacunata

***Ficus lacunata*** là một loài thực vật thuộc họ Moraceae là loài đặc hữu của Ecuador. *F. lacunata* là một loại cây gỗ mọc tự do cao tới 25&nbsp;m (82&nbsp;ft) tại các khu rừng ẩm ở Andes.

Các lá của nó từ gần hình ô van tới hẹp hơn với cấu trúc bóng như da. Các lá này dài khoảng 15–21&nbsp;cm (6–8 inch) và rộng khoảng 7–10,5&nbsp;cm (3–4 inch). Các quả dạng quả sung (vả) mọc thành quả đơn lẻ trên cuống ngắn, dài tới 1,1&nbsp;cm (0,4 inch) và có đường kính 2–2,9&nbsp;cm (0,8–1,1 inch). Nó sinh sống tại các khu rừng miền núi nhiều mưa ở sườn phía tây dãy núi Andes, trên độ cao khoảng 1.800 tới 2.200 m (5.900 tới 6.600&nbsp;ft) trên mực nước biển. Nó được IUCN phân loại là Vulnerable (dễ thương tổn) do một thực tế là nó chỉ được ghi nhận ở ba khu vực.

*Ficus lacunata* là thành viên của phân chi *[[Pharmacosycea]]*. Các thành viên thuộc phân chi này là các cây gỗ mọc tự do. Phần lớn các thành viên của phân chi chính khác tại khu vực Tân nhiệt đới, *[[Urostigma]]*, bắt đầu cuộc sống dưới dạng thực vật bán bì sinh.

## Chú thích

## Tham khảo
*
Chi Đinh

**Chi Đinh** (danh pháp khoa học: ***Fernandoa***) là một chi thực vật thuộc họ Chùm ớt (Bignoniaceae).

## Danh pháp đồng nghĩa
**Ferdinanda*, *Ferdinandia*, *Ferdinandoa*, *Fernandia*, *Haplophragma*, *Hexaneurocarpon*, *Kigelianthe*, *Spathodeopsis*, *Tisserantodendron*.

## Các loài
Bao gồm khoảng 15 - 17 loài:
* *[[Fernandoa abbreviata]]* Bidgood, 1994
* *[[Fernandoa adenophylla]]* (Wall. ex G.Don) Steenis, 1976 - Đinh lá tuyến, ngọt nai
* *[[Fernandoa adolfi-fridericii]]* (Gilg & Mildbr.) Heine, 1964
* *[[Fernandoa bracteata]]* (P.Dop) Steenis, 1976 - Đinh lá hoa, đinh vàng
* *[[Fernandoa brilletii]]* (P.Dop) Steenis, 1976 - Đinh thối
* *[[Fernandoa coccinea]]* (Scott-Elliot) A.H.Gentry, 1975
* *[[Fernandoa collignonii]]* (P.Dop) Steenis, 1976 - Đinh, đinh vàng, đinh collignon
* *[[Fernandoa ferdinandi]]* (Welw.) Milne-Redh., 1948
* *[[Fernandoa guangxiensis]]* D.D.Tao, 1986
* *[[Fernandoa lutea]]* (Verdc.) Bidgood, 1994
* *[[Fernandoa macrantha]]* (Baker) A.H.Gentry, 1975
* *[[Fernandoa macroloba]]* (Miq.) Steenis, 1976
* *[[Fernandoa madagascariensis]]* (Baker) A.H.Gentry, 1975
* *[[Fernandoa magnifica]]* Seem., 1870
* *[[Fernandoa mortehanii]]* (De Wild.) Heine, 1964
* *[[Fernandoa serrata]]* (P.Dop) Steenis, 1976 - Đinh vàng, kẹn, sò đo
* *[[Fernandoa superba]]* Welw. ex Seem., 1865

## Ghi chú
Fernandoa lutea

***Fernandoa lutea*** là một loài thực vật thuộc họ Bignoniaceae. Đây là loài đặc hữu của Tanzania. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

## Chú thích

## Tham khảo
* Lovett J. & Clarke G.P. 1998. ''Fernandoa lutea''. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.
Faurea

***Faurea*** là một chi chứ 15 loài thực vật có hoa thuộc họ Proteaceae. 
## Loài
Bao gồm các loài
:
* *[[Faurea arborea]]* Engl.
* *[[Faurea argentea]]* Hutch.
* *[[Faurea coriacea]]* Marner
* *[[Faurea delevoyi]]* De Wild.
* *[[Faurea discolor]]* Welw.
* *[[Faurea forficuliflora]]* Baker
* *[[Faurea galpinii]]* E.Phillips
* *[[Faurea intermedia]]*  Engl. & Gilg
* *[[Faurea lucida]]* De Wild.
* *[[Faurea macnaughtonii]]* E.Phillips
* *[[Faurea racemosa]]* Farmar
* *[[Faurea rochetiana]]* (A.Rich.) Chiov. ex Pic.Serm.
* *[[Faurea rubriflora]]* Marner 
* *[[Faurea saligna]]* Harv.
* *[[Faurea wentzeliana]]* Engl.
## Hình ảnh

Tập tin:Faurea rubriflora 1.jpg


## Chú thích

## Tham khảo
*
Faurea macnaughtonii

***Faurea macnaughtonii*** (sồi Terblanz) là một loài cây gỗ thuộc họ Proteaceae. Loài này có ở Nam Phi và Swaziland.

Gỗ của nó có mùi thơm nồng và được sử dụng để làm các loại dụng cụ nhà bếp.

## Nguồn
* Hilton-Taylor C. *và ctv.* 1998. ''Faurea macnaughtonii''. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.
## Tham khảo
Fatsia polycarpa

***Fatsia polycarpa*** là một loài thực vật thuộc họ Araliaceae. Đây là loài đặc hữu của Đài Loan. Tại đây nó được gọi là 多室八角金盘 (đa thất bát giác kim bàn). Nó hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

## Đặc điểm
Cây gỗ nhỏ, cao tới 8 m. Các cành non, lá non và cụm hoa có lông măng màu nâu mọc rậm rạp, sau đó chuyển thành không lông. Cuống lá 15–30&nbsp;cm; phiến lá hình cầu, rộng 15–30&nbsp;cm, với 5-7(đôi khi 9) thùy chẻ sâu, hình trứng-thuôn tới hình elip, có lông măng, nhưng khi già không lông, gần cuống suy giảm, mép lá khía răng cưa, các răng nhọn đầu, đỉnh ngọn lá có đuôi. Cụm hoa là một chùy gồm nhiều tán; trục chính 30–40&nbsp;cm; cuống hoa khoảng 1,5&nbsp;cm; các tán có đường kính khoảng 2,5&nbsp;cm, chứa khoảng 20 hoa mỗi tán; các cuống nhỏ trong tán dài khoảng 1&nbsp;cm. Vành đài hoa gần nguyên. Bầu nhụy gồm 8-10 (hay 11) lá noãn; vòi nhụy (8-10 (hay 11), tự do, khoảng 0,5&nbsp;mm. Quả hình cầu, đường kính khoảng 4&nbsp;mm. Ra hoa tháng 12-1, ra quả tháng 1-5.

## Môi trường sống
Môi trường sống ưa thích là nơi có bóng râm và ẩm thấp trong các khu rừng cây lá rộng ở độ cao 2.000-2.800 m tại dãy núi miền trung Đài Loan.

## Sử dụng
Loài này được sử dụng làm cây cảnh.

## Nguồn

## Liên kết ngoài
Fagus hayatae

***Fagus hayatae***, tiếng Anh thường gọi là **Taiwan Beech**, là một loài sồi. Đây là loài đặc hữu của Đài Loan.

## Chú thích

## Tham khảo
* Lu, S.Y. & Pan, F.J. 1998. ''Fagus hayatae''. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.
*
Fagara mezoneurispinosa

***Fagara mezoneurispinosa*** là một loài thực vật thuộc họ Rutaceae. Đây là loài đặc hữu của rừng mưa nhiệt đới vùng đất thấp của Bờ Biển Ngà.

## Nguồn
* Assi, A. 1998. ''Fagara mezoneurispinosa''. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

## Tham khảo
Facheiroa ulei

***Facheiroa ulei*** là một loài thực vật thuộc họ Cactaceae. Đây là loài đặc hữu của Brasil. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng nhiều đá và sa mạc nóng.

## Nguồn
* Taylor, N.P. 2002. ''Facheiroa ulei''. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Exacum caeruleum

***Exacum caeruleum*** là một loài thực vật thuộc họ Gentianaceae. Đây là loài đặc hữu của Yemen. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng cây bụi khô khu vực nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

## Chú thích

## Tham khảo
* Miller, A. 2004. ''Exacum caeruleum''. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.
Exacum affine

***Exacum affine*** là một loài thực vật thuộc họ Gentianaceae. Đây là loài đặc hữu của quần đảo Socotra của Yemen. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng nhiều đá. Đây là một cây thân thảo nhỏ mọc hai năm với lá màu lục đậm và có hình trứng. Hoa nhỏ màu tím với phần giữa màu vàng và có hương thơm. Tên gọi trong tiếng Anh là Persian violet (Hoa tím Ba Tư), còn trong tiếng Trung là 紫芳草 (tử phương thảo = cỏ thơm tím).

## Hình ảnh

Tập tin:Exacum affine EP-IV2-029.png
Tập tin:Persian violet (Exacum affine) 1.jpg
Tập tin:Persian violet (Exacum affine).jpg


## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Euthemis

***Euthemis*** là một chi thực vật thuộc họ Ochnaceae.

Bao gồm các loài:

* *[[Euthemis minor]]*, Jack

## Chú thích

## Tham khảo
*
Euthemis minor

***Euthemis minor*** là một loài thực vật thuộc họ Ochnaceae. Loài này có ở Indonesia, Malaysia, và Singapore.

## Chú thích

## Tham khảo
* 
* World Conservation Monitoring Centre 1998. ''Euthemis minor''. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.
Eusideroxylon

***Eusideroxylon*** là một chi thực vật thuộc họ Lauraceae. Chi này hiện chỉ chứa 1 loài như sau:
* *[[Eusideroxylon zwageri]]* Teysm. & Binnend., 1863

## Tham khảo
Euryodendron

***Euryodendron*** là một chi thực vật thuộc họ Pentaphylacaceae. Trước đây nó được xếp trong họ Theaceae. Chi có một loài: *[[Euryodendron excelsum]]*, H.T. Chang. Tại Trung Quốc gọi nó là trư huyết mộc (cây máu lợn).

## Tham khảo
Euroschinus jaffrei

***Euroschinus jaffrei*** là một loài thực vật thuộc họ Anacardiaceae. Đây là loài đặc hữu của New Caledonia.

## Tham khảo

* Jaffré, T. *et al.* 1998. ''Euroschinus jaffrei'' . 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.
Eureiandra

***Eureiandra*** là một chi thực vật thuộc họ Cucurbitaceae.

## Danh sách loài
* *[[Eureiandra balfourii]]*, Cogn.
* *[[Eureiandra cogniauxii]]*
* *[[Eureiandra eburnea]]*
* *[[Eureiandra fasciculata]]*
* *[[Eureiandra formosa]]*
* *[[Eureiandra lasiandra]]*
* *[[Eureiandra leucantha]]*
* *[[Eureiandra somalensis]]*

## Chú thích

## Tham khảo
Euphorbia salota

***Euphorbia salota*** là một loài thực vật thuộc họ Euphorbiaceae. Đây là loài đặc hữu của Madagascar. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

## Chú thích

## Tham khảo
* Haevermans, T. 2004. ''Euphorbia salota''. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.
Licania

***Licania*** là một chi thực vật thuộc họ Chrysobalanaceae. Chủ yếu là do chặt phá rừng, nên một số loài cây bụi và cây gỗ nhỏ này đã bị suy giảm về lượng, một vài loài suy giảm đáng kể, và *[[Licania caldasiana|L. caldasiana]]* từ Colombia dường như đã tuyệt chủng trong những năm gần đây.

Một vài loài được trồng làm cây cảnh. Quả của các loài *Licania* là thức ăn quan trọng cho nhiều động vật và cũng có thể ăn được đối với con người. Các dạng sâu bướm của phức hệ loài ẩn *[[Astraptes fulgerator]]* có trên các cây *[[Licania arborea|L. arborea]]* nhưng dường như không ăn chúng thường xuyên.

## Các loài tiêu biểu
* *[[Licania arborea]]*
* *[[Licania caldasiana]]*
* *[[Licania chiriquiensis]]*
* *[[Licania conferruminata]]*
* *[[Licania fasciculata]]*
* *[[Licania grandibracteata]]*
* *[[Licania hedbergii]]*
* *[[Licania humilis]]* Cham. & Schltdl.
* *[[Licania kunthiana]]* Hook.f.
* *[[Licania longicuspidata]]*
* *[[Licania longipetala]]*
* *[[Licania megalophylla]]*
* *[[Licania michauxii]]* – Gopher Apple, Ground Oak
* *[[Licania morii]]*
* *[[Licania pyrifolia]]* Grisebach – Merecure Licania
* *[[Licania rigida]]* (Benth) Mart. – *oiticica* (Brasil)
* *[[Licania salicifolia]]*
* *[[Licania splendens]]*
* *[[Licania tomentosa]]* (Benth) Fritsch. – *[[oitizeiro]]* (Brasil)
* *[[Licania vasquezii]]*
* *[[Licania velutina]]*

## Hình ảnh

Tập tin:Licania tomentosa (Fruits).jpg
Tập tin:Oitis no pé.JPG
Tập tin:Flickr - João de Deus Medeiros - Licania humilis (1).jpg


## Ghi chú

## Tham khảo
*  (2006): Problems with DNA barcodes for species delimitation: ‘ten species’ of *Astraptes fulgerator* reassessed (Lepidoptera: Hesperiidae). *Systematics and Biodiversity* **4**(2): 127–132. PDF fulltext
*  (2004): Ten species in one: DNA barcoding reveals cryptic species in the semitropical skipper butterfly *Astraptes fulgerator*. *[[PNAS]]* **101**(41): 14812-14817. PDF fulltext  Supporting Appendices 

## Liên kết ngoài
Euphorbia haeleeleana

***Euphorbia haeleeleana***, tên tiếng Anh: *Kauai Spurge* hoặc *Akoko*, là một loài thực vật có hoa thuộc họ đại kích, Euphorbiaceae, là loài đặc hữu quần đảo Kauai và Oahu ở Hawaii. Nó mọc rở các khu rừng khô, rừng ẩm thấp ven biển, và rừng ẩm thấp hỗn hợp ở độ cao . Các cây thường mọc cạnh bao gồm ōhia lehua (*[[Metrosideros polymorpha]]*), koa (*[[Acacia koa]]*), lama (*[[Diospyros sandwicensis]]*), kukui (*[[Aleurites moluccana]]*), aalii (*[[Dodonaea viscosa]]*), wiliwili (*Erythrina sandwicensis*), hala pepe (*[[Pleomele (chi)|Pleomele]]* spp.), ohe kukuluāeo (*[[Reynoldsia sandwicensis]]*), và āulu (*[[Sapindus oahuensis]]*). Kauai Spurge là một cây cỡ nhỏ, ở độ cao . Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

## Chú thích

## Tham khảo
*
Wikipedia tiếng Ý

**Wikipedia tiếng Ý** () là phiên bản tiếng Ý của Wikipedia, bách khoa toàn thư mở. Phiên bản này bắt đầu vào tháng 1 năm 2002 và có  bài viết và hơn  tài khoản đăng ký. 
Hiện tại phiên bản Wikipedia tiếng Ý có số bài viết nhiều thứ tư, sau Wikipedia tiếng Anh và Wikipedia tiếng Đức, Wikipedia tiếng Pháp cũng là một trong ít phiên bản có số bài viết trên 700.000 bài.

## Tham khảo
Wikipedia tiếng Ba Lan

**Wikipedia tiếng Ba Lan** là phiên bản tiếng Ba Lan của Wikipedia. Là phiên bản thứ chín của Wikipedia, dự án bắt đầu hoạt động vào ngày 26 tháng 9 năm 2001. Nó có khoảng 970.000 bài viết và là phiên bản Wikipedia lớn thứ năm (sau Wikipedia tiếng Anh, Wikipedia tiếng Đức, Wikipedia tiếng Pháp và Wikipedia tiếng Ý). Đây cũng là phiên bản Wikipedia tiếng Slav có số lượng bài viết nhiều nhất, cũng như là phiên bản chính thức chỉ tại một quốc gia có số lượng bài viết nhiều nhất.

Wikipedia tiếng Ba Lan vốn xuất phát từ một dự án độc lập dưới tên miền wiki.rozeta.com.pl . Theo đề xuất từ những sáng lập viên của Wikipedia tiếng Anh, trang web này được hợp nhất vào một dự án quốc tế với url http://pl.wikipedia.com vào ngày 12 tháng 1 năm 2002 và chính thức trở thành http://pl.wikipedia.org trễ hơn một năm sau đó vào ngày 22 tháng 11.

## Tham khảo
Wikipedia tiếng Nhật

là phiên bản tiếng Nhật của Wikipedia, bách khoa toàn thư mở.

Wikipedia phiên bản tiếng Nhật đã từng nhiều năm liền xếp thứ 5 sau Wikipedia tiếng Anh, Wikipedia tiếng Đức, Wikipedia tiếng Pháp và Wikipedia tiếng Ba Lan. Tính đến tháng 6 năm 2020, đây là phiên bản được truy cập nhiều thứ hai chỉ sau phiên bản nguyên gốc tiếng Anh.

Khởi tạo vào ngày tháng 9 năm 2002, Wikipedia phiên bản tiếng Nhật đạt 200.000 bài viết vào tháng 4 năm 2006 và 500.000 bài viết vào tháng 6 tháng 2008. Đến tháng 1 năm 2016, phiên bản Wikipedia tiếng Nhật có số bài viết vượt ngưỡng 1.000.000 bài viết. Tính đến  năm , phiên bản Wikipedia tiếng Nhật đã có tổng cộng hơn  bài viết.

## Lịch sử
Tháng ba năm 2001, ba phiên bản ngoài tiếng Anh của Wikipedia đã được tạo ra là bản tiếng Đức, tiếng Catalunya và tiếng Nhật. Địa chỉ cũ của Wikipedia tiếng Nhật từng là http://nihongo.wikipedia.com , và mọi bài viết khi đó đã được viết bằng bảng chữ cái Latin hay romaji, khi mà phần mềm vẫn chưa thể biểu thị hệ thống chữ viết tiếng Nhật. Trang Chính khi đó cũng được để dưới dạng chữ dọc.

Bài viết đầu tiên của Wikipedia tiếng Nhật là "Nihongo no Funimekusu" - "Âm vị học trong tiếng Nhật". Tới tháng 12 năm 2003, Wikipedia tiếng Nhật mới chỉ có duy nhất hai bài viết.

## Tham khảo
Wikipedia tiếng Hàn Quốc

**Wikipedia tiếng Triều Tiên** hay **Wikipedia tiếng Hàn Quốc** () là phiên bản tiếng Triều Tiên của Wikipedia, bách khoa toàn thư mở. Phiên bản này được thiết lập vào tháng 10 năm 2002 và đạt 10.000 bài vào ngày 4 tháng 6 năm 2005. Đến thời điểm giữa tháng 12 năm 2010, phiên bản này đã có hơn 150.000 bài, là phiên bản có số bài nhiều thứ 21. Đây là wiki tiếng Hàn lớn thứ hai, sau Namuwiki.

## Hangul và Hanja
Wikipedia tiếng Hàn Quốc được viết gần như hoàn toàn bằng Hangul. Hanja chỉ được dùng để làm rõ một số cụm từ nhất định, và thường được đặt trong ngoặc. Một nhóm có tên là Dajimo đã từng nỗ lực đưa Hán tự hỗn dụng vào Wikipedia tiếng Hàn. Tuy nhiên, một đề nghị về việc tạo một Wikipedia riêng bằng chữ viết Hán tự hỗn dụng đã bị từ chối.

## Phương ngữ
Có hai tiêu chuẩn chính của tiếng Triều Tiên: tiêu chuẩn của Hàn Quốc và tiêu chuẩn của Bắc Triều Tiên. Người Bắc Triều Tiên hầu như không tham gia Wikipedia tiếng Hàn do việc kiểm duyệt Internet ở Triều Tiên, vì vậy phần lớn người dùng là người Hàn Quốc và đa số bài viết được viết theo chuẩn ngôn ngữ Hàn Quốc.
Tên chính thức của Wikipedia này là 한국어 위키백과 (Hangugeo Wiki-baekgwa). "Hangugeo" là cách gọi tiếng Triều Tiên tại Hàn Quốc, còn "baekgwa" là dạng rút gọn của 백과사전 (baekgwasajeon), nghĩa là "bách khoa toàn thư".

## So sánh với các wiki và dịch vụ thông tin khác tại Hàn Quốc
Wikipedia tiếng Hàn Quốc là wiki ngôn ngữ Hàn lớn thứ hai và là trang web được người Hàn truy cập nhiều thứ 33 trong năm 2024 theo SimilarWeb. Theo *[[Hankyoreh]]*, tính đến tháng 10 năm 2024, lượng truy cập của Namuwiki cao gấp 7,2 lần so với Wikipedia tiếng Hàn. Thông thường, Wikipedia tiếng Hàn được cho là có nội dung ít phong phú và tầm ảnh hưởng kém hơn so với Namuwiki.

Jimmy Wales cho rằng, ở nhiều quốc gia khác, các mô hình như Wikipedia được giới thiệu ngay từ giai đoạn đầu của Internet, do đó nhận được sự hưởng ứng rất nhiệt tình. Ngược lại, tại Hàn Quốc, những dịch vụ hợp tác cộng đồng khác như Jisik-in (지식인) của Naver—một website hỏi–đáp theo kiểu Quora—đã có sẵn từ trước, dẫn đến phản ứng kém sôi nổi hơn đối với Wikipedia.

## Chính trị
Nhóm thanh niên cánh hữu Hàn Quốc có tên Story K ủng hộ việc tích cực tham gia đóng góp cho Wikipedia tiếng Hàn Quốc.

Các tổ chức nhân quyền đã gửi bản sao của Wikipedia tiếng Hàn Quốc sang Triều Tiên bằng USB thông qua bóng bay.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*Wikipedia tiếng Hàn Quốc 
*Wikipedia tiếng Hàn Quốc phiên bản mobile
Tuzköy

**Tuzköy** là một thị trấn ở miền trung Thổ Nhĩ Kỳ (Cappadocia) thuộc huyện Nevsehir Gülşehir với khoảng 1.300 cư dân.
Làng này cùng với làng Karain gần đó nổi tiếng vì có tỷ lệ dân cư bị ung thư cao, ung thư biểu mô (lên đến 1000 lần so với bình thường). Sự xuất hiện của bệnh ung thư khác hiếm gặp, thường ở những người liên quan đến đứng tiếp xúc với khoáng chất amiăng nhất định, tuy nhiên, người ta đã chứng minh chứng ung thư ở Tuzkoy gây ra bởi một loại khoáng sản nhóm zeolite, erionite.
Muối mỏ tại đây đã được khai thác và thu hút người từ địa phương khác đến đây làm việc vào thập niên 1960.
Người ta đã lên kế hoạch di dời dân làng này và chôn vùi khu vực này dưới lớp đất dày 4 mét để tránh lây lan bụi độc hại gây ung thư.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Chôn cất cả ngôi làng vì ung thư
Mạch máu

Các **mạch máu** có dạng ống, hợp thành một hệ thống kín, dẫn máu từ tim đến các cơ quan trong cơ thể và rồi trở về lại tim. Cùng với tim, mạch máu là một phần của hệ tuần hoàn. Có ba loại mạch máu chính: động mạch mang máu đi từ trái tim, các mao mạch (Capillary) giúp việc trao đổi nước và các chất giữa máu và các mô, và các tĩnh mạch mang máu từ các mao mạch trở về tim.

## Phân loại
Mạch máu bao gồm có ba loại mạch là động mạch, tĩnh mạch và mao mạch.
### Động mạch
Động mạch có chức năng đưa máu từ tim đến các mao mạch toàn cơ thể. Động mạch chủ rời tim và phân thành những động mạch nhỏ hơn đến các vùng khác nhau của cơ thể. Các động mạch này lại phân thành những động mạch nhỏ hơn nữa, gọi là tiểu động mạch. Các tiểu động mạch đến mô, điều hòa phân phối máu vào mao mạch theo nhu cầu các bộ phận.

Thành động mạch bao gồm ba lớp áo chính:
*Lớp áo trong nằm trong cùng được cấu tạo bởi lớp nội mô ở trong cùng, kế đến là màng đáy, bên ngoài có lớp dưới nội mô và màng chun trong.
*Lớp áo giữa gồm các sợi cơ trơn và các sợi chun, áo giữa phân cách với áo ngoài qua màng chun ngoài.
*Lớp áo ngoài do các tổ chức liên kết sợi tạo nên. Phía ngoài chứa nhiều mạch của mạch và một ít hạch bạch huyết.

### Tĩnh mạch
Từ mao mạch, máu đổ vào những mạch máu với thành mỏng gọi là tiểu tĩnh mạch. Tiểu tĩnh mạch tập trung thành những tĩnh mạch lớn. Từ đó máu được dẫn trở về tim.Thành của tĩnh mạch cũng gồm ba lớp như ở động mạch, nhưng có một số điểm khác sau:

*Thành tĩnh mạch mỏng hơn và có độ đàn hồi kém hơn do lớp áo giữa mỏng hơn (ít cơ trơn).
*Ở tĩnh mạch, lớp áo trong có các van tĩnh mạch. Đó là những nếp chập đôi của lớp áo trong, có tác dụng cho máu chảy theo một chiều.

### Mao mạch
Mao mạch là một hệ thống gồm những mạch máu nhỏ. Thành mao mạch chỉ có một lớp tế bào nội mô, giữa các tế bào này có những lỗ nhỏ để cho quá trình trao đổi chất giữa các tế bào và máu được thực hiện.

Các mao mạch là nơi xảy ra sự trao đổi O2, CO2, chất dinh dưỡng giữa máu và các bộ phận. Để đảm bảo chức năng này, máu lưu thông chậm lại trong mạng lưới mao mạch. Có khoảng 10.000 triệu mao mạch và tổng diện tích trao đổi khoảng 500-700m2.

## Tham khảo

* W.D. Phillips and T.J. Chilton, *Biology*, Oxford University Press, 1991
* Hệ tuần hoà
Tứ quark

Trong vật lý hạt, **tứ quark** (tiếng Anh: tetraquark) là một hạt meson giả thuyết tổ hợp từ bốn quark hóa trị. Về nguyên lý, trạng thái tổ hợp tứ quark có thể tồn tại trong Sắc động lực học lượng tử, lý thuyết hiện đại của tương tác mạnh. Mặc dù vậy, vẫn chưa có chứng cứ thực nghiệm cho thấy tồn tại trạng thái tứ quark cho tới ngày nay. Khi người ta phát hiện tồn tại bất kỳ một trạng thái tổ hợp 4 hạt quark nào thì chúng sẽ là một ví dụ của hạt hadron ngoại lai, nằm bên ngoài phạm vi phân loại của mô hình quark.

Năm 2003, một hạt cộng hưởng gọi là *[[X(3872)]]*, tìm thấy trong thí nghiệm Belle ở Nhật Bản, đã được cho là một trạng thái của tứ quark. Tên gọi *X* là một tên tạm thời, ám chỉ rằng vẫn còn đó những câu hỏi về các tính chất của nó cần được kiểm nghiệm. Số đi theo là khối lượng của hạt theo MeV.

Năm 2004, hạt trạng thái DsJ(2632) đã được quan sát thấy trong SELEX của Fermilab và người ta nghĩ rằng nó là một ứng cử viên cho tứ quark.

Năm 2009, Fermilab thông báo là họ đã khám phá ra hạt cộng hưởng gọi là *[[Y(4140)]]*, mà có thể là một trong các hạt tứ quark.

Năm 2010, hai nhà vật lý của trung tâm DESY và một nhà vật lý ở đại học Quaid-i-Azam thực hiện phân tích lại các đữ liệu thực nghiệm và họ thông báo là, trong liên hệ với hạt meson (5S) (một dạng của bottomonium), sự tồn tại của trạng thái tổ hợp bốn hạt quark là khá rõ ràng.

## Xem thêm
* Pentaquark
* Hadron
* Giam hãm màu

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Thí nghiệm Belle
**Thông báo từ thí nghiệm Belle
Alingsås

**Alingsås** là một đô thị, thủ phủ của đô thị Alingsås thuộc hạt Vastra Gotaland, Thụy Điển. Thành phố này có dân số 22.919 người vào thời điểm năm 2005.

Thành phố này tọa lạc tại cửa con lạch nhỏ Mjörn Säveån. Thành phố được kết nối với tuyến đường sắt phía Tây đường chính (Vastra stambanan) chạy giữa Stockholm và Gothenburg, và bởi tuyến đường cao tốc thông qua tuyến đường châu Âu E20.

Alingsås được thành lập như khi cư dân từ thành phố Nya Lödöse đã mất nhà cửa sau khi bị quân đội Đan Mạch thiêu rụi. Gustavus Adolphus đã ban cho Alingsås Điều lệ hoàng gia vào năm 1619, khiến nó lớn hơn thành phố lớn nhất của Vastra Gotaland-Gothenburg đã được cấp điều lệ năm 1621.

Trong số những người dân nổi bật địa phương có Jonas Alströmer, người sinh ra ở Alingsås năm 1685. Alströmer có công du nhập khoai tây vào trồng tại Thụy Điển. 
## Tham khảo
Chú lính chì dũng cảm

***Chú lính chì dũng cảm*** (tiếng Đan Mạch: *Den Standhaftige Tinsoldat*) là truyện cổ tích do tác giả người Đan Mạch là Hans Christian Andersen sáng tác. Truyện kể về một chú lính chì đồ chơi bị gãy mất một chân với những cuộc phiêu lưu khó khăn, gian khổ và cuối cùng trở về nhà với cuộc sống hạnh phúc.

## Cốt truyện

Vào đêm Giáng sinh, cha của một cậu bé đã tặng cậu một món quà thật bất ngờ, đó là một chiếc hộp đồ chơi với 25 chú lính được làm bằng những cái muỗng chì. Chú nào cũng đẹp cả: đeo bên mình một cây súng trường, trong trang phục quân đội màu đỏ và xanh, mỗi người một vẻ với tư thế nghiêm trang. Nhưng đặc biệt có một chú lính bị gãy mất một chân, tuy hơi tiếc nhưng cậu bé vẫn luôn vui chơi với món đồ chơi mà cha đã tặng cho. Khi được mẹ gọi xuống nhà, cậu bé đã bỏ mặc chú lính lại. Chú cảm thấy không khỏi tiếc nuối do chỉ riêng chú mình chỉ có 1 chân.

Thế rồi chú quyết định ra đi để ra đi tìm hiểu những điều của cuộc sống xung quanh chú. Trải qua bao nhiêu gian nan, khó khăn, cuối cùng, chú cũng đã được trở về nhà và kết bạn với một cô bé vũ nữ đồ chơi xinh xắn. Khi cậu bé trở về nhà, cậu thấy chú lính như một phần nào vui hơn vì được ở bên người bạn thân thiết.

Tuy vậy, chú lính bắt đầu để ý. Lúc trước kia, nhìn cô vũ nữ, tưởng như cô cũng như chú, chỉ có một chân, chẳng là, chú thì một chân duy nhất, còn cô nàng thì lại là co một chân, đứng một chân. Thất vọng, cuộc sống của chú cũng chẳng khấm khá hơn khi về tới nhà. Con quỷ trong cái hộp, vì ghen tức với chú trong việc tranh giành cô vũ nữ bằng giấy, đã đẩy chú vào lò sưởi. Oái oăm thay, khi chú vừa chảy thành chì lỏng, thì cô nàng vũ nữ nọ cũng gieo mình vào lò sưởi theo chú.

Sáng ra, người ta quét lò sưởi để đốt thêm củi lửa. Nhưng ngạc nhiên thay, trong đống tro tàn, lại là một trái tim bằng vàng cực kỳ đẹp đẽ. Thế mới biết, ái tình đẹp đẽ chính là như thế.

## Xem thêm
Lidköping (đô thị)

**Đô thị Lidköping** (tiếng Thụy Điển: *Lidköpings kommun*) là một đô thị thuộc hạt Västra Götaland phía tây Thụy Điển. Thủy phủ là thành phố Lidköping.

Thị trấn Lidköping, kề bên Götene phía tây, nằm trên bán đảo Läckö-Kinnekulla. Đô thị này có một số hòn đảo trên hồ Vänern. Trong số đó, đáng chú ý nhất là đảo Läckö, nơi có Lâu đài Läckö, một di tích lịch sử nổi tiếng.

## Tham khảo
Linköping

**Linköping** [lɪnɕø ː pɪŋ] là một thành phố ở miền nam Thụy Điển, với dân số 97.428 người tại thời điểm năm 2005. Nó là thủ phủ của đô thị Linköping với 140.367 dân (2007) và là thủ phủ của hạt Östergötland. Linköping là nơi đóng trụ sở của Giáo phận Linköping (Giáo hội Thụy Điển) và nổi tiếng với nhà thờ của mình.

Linköping là trung tâm của một vùng văn hóa cũ và tổ chức kỷ niệm 700 của nó vào năm 1987. Ngày nay Linköping được biết đến với các trường đại học và ngành công nghiệp công nghệ cao của nó. Kiến trúc nổi bật trung tâm thành phố là tháp chuông của nhà thờ.

Thành phố này nằm phía nam của hồ Roxen. Thành phố có một sân bay nhỏ, Sân bay Linköping.
## Tham khảo
Tønsberg

**Tønsberg** là một thị xã và đô thị ở hạt Vestfold, Na Uy. Trung tâm hành chính của đô thị là thành phố Tønsberg.

Thành phố Tønsberg được thành lập như một đô thị ngày 01 tháng 1 năm 1838 (xem formannskapsdistrikt). Đô thị nông nghiệp Sem được sáp nhập vào đô thị Tønsberg ngày 1 tháng 1 năm 1988.

Dân số của khu đô thị, không phân biệt biên giới đô thị, và theo các hướng dẫn của Cục Thống kê Na Uy, đạt 46.862 người tại thời điểm ngày 1 tháng 1 năm 2008, khiến Tønsberg là đô thị đông dân thứ mười ở Na Uy. Tønsberg thường được coi là thị trấn lâu đời nhất ở Na Uy.

## Người nổi tiếng
Magnus Carlsen

## Tham khảo
Buổi sáng

**Buổi sáng**, hay nói đơn giản hơn là **sáng**, là khoảng thời gian giữa đêm và trưa, hoặc thường là thời gian giữa lúc Mặt Trời mọc và trưa. Buổi sáng diễn ra trước buổi trưa, buổi chiều và buổi tối, do hiện tượng chạng vạng trước khi Mặt Trời mọc (gọi là tảng sáng), trên trời có những ánh sáng yếu ớt do Mặt Trời chiếu lên. Thông thường thuật ngữ này để chỉ lúc mặt trời mọc. Buổi sáng thường bắt đầu lúc 4:00 phút và kết thúc lúc 10:59 phút.

## Thuật ngữ
Thuật ngữ "buổi sáng" (xuất phát từ chữ "morwening" trong tiếng Anh trung cổ) được hình thành từ nét tương đồng với buổi tối sử dụng từ "morn" (trong tiếng Anh trung cổ "morwen"), ban đầu để chỉ sự xuất hiện của mặt trời mọc cũng như buổi tối là mở đầu sự kết thúc của ngày. Từ "morwen" theo thời gian chuyển thành "morwe" và cuối cùng là "morrow", đúng nghĩa từ "buổi sáng", nhưng sớm được sử dụng để chỉ ngày kế tiếp (i.e., "tomorrow"), cũng như trong ngôn ngữ Đức-Anh khác duy nhất hạn chế dùng từ theo cách sử dụng mới hơn. Từ "mañana" tiếng Tây Ban Nha có hai nghĩa trong tiếng Anh: "morning" và "tomorrow", bên cạnh từ "morgen" trong tiếng Đức và Hà Lan cũng để chỉ hai nghĩa trên. Max Weber (*Lịch sử kinh tế chung*, trang 23) cho rằng cả từ tiếng Anh "morning" và từ tiếng Đức "morgen" đều nghĩa là kích thước của dải đất mà "một con bò có thể cày trong một ngày mà không bị kiệt sức". "Tagwerk" trong tiếng Đức và "a day's work" (một ngày làm việc) trong tiếng Anh cũng đều đồng nghĩa. Một buổi sáng tốt lành trong ý này có thể nghĩa là một ngày cày hoàn hảo.

## Ý nghĩa đối với con người
Buổi sáng thường bao gồm những điều kiện tiên quyết (hầu hết là tầm thường) cho năng suất và cuộc sống chung đầy đủ. Đối với một vài người, từ buổi sáng có thể chỉ khoảng thời gian ngay sau khi thức dậy, không phụ thuộc vào thời gian hiện tại trong ngày. Ý nghĩa hiện đại này của buổi sáng phần lớn là do việc sử dụng điện phổ biến khắp thế giới, bên cạnh các nguồn ánh sáng tự nhiên. Những thói quen nên duy trì vào buổi sáng là uống nước, thay quần áo, tập thể dục, tắm rửa, ăn sáng và lập kế hoạch trong ngày, để cơ thể có được trạng thái tốt nhất cho một ngày mới. Uống nước dứa hay chanh pha mật ong vào buổi sáng rất tốt cho hệ tiêu hóa, giúp đào thải độc tố và ngăn ngừa các vấn đề sức khỏe. Những thói quen xấu vào buổi sáng như nằm lì trên giường, đi vệ sinh hoặc vận động mạnh ngay sau khi thức dậy và bỏ ăn sáng có thể khiến con người giảm thọ. Các nhà nghiên cứu ở Anh cho rằng việc chích ngừa vắc-xin cúm vào buổi sáng giúp tăng sức đề kháng cao hơn buổi chiều.

Buổi sáng có thể là khoảng thời gian được tăng cường hoặc bị giảm năng lượng và năng suất. Khả năng để đánh thức một con người vào buổi sáng có thể bị ảnh hưởng bởi một loại gen gọi là "Period 3". Biến thể dài đang chiếm hầu ở hết con người vào buổi sáng, trong khi những người mang biến thể ngắn thường ưa thích buổi tối hơn.

## Xem thêm
* Mặt Trời mọc
* Buổi trưa
* Buổi chiều
* Buổi tối
* Buổi đêm

## Chú thích

## Liên kết ngoài
*
Grozny

**Grozny ** (; , **, phát âm tiếng Việt như là *Grô-z-nưi* hay *Grôt-z-ni*) là thủ đô của Cộng hòa Chechnya thuộc Liên bang Nga. Thành phố nằm bên sông Sunzha. Theo điều tra dân số năm 2002 của Nga, thành phố có dân số 210.720 người. Năm 2008, thành phố có 230.100 người.

## Khí hậu

Grozny có khí hậu lục địa ẩm ướt (Köppen *Dfa*) với mùa hè nóng và mùa đông lạnh.

## Chú thích

## Thư mục

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Liên kết ngoài

* Trang web chính thức
Longueville-sur-Scie

**Longueville-sur-Scie** là một xã thuộc tỉnh Seine-Maritime trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

## Huy hiệu

## Dân số

## Xem thêm
*Xã của tỉnh Seine-Maritime
*Seine-Maritime
*Normandy

## Tham khảo
*INSEE

## Liên kết ngoài
*Longueville-sur-Scie on the Quid website
Tula

**Tula** () là một thành phố công nghiệp và trung tâm hành chính của tỉnh Tula, Nga. Tula là thành phố nằm trên hai bờ sông Upa, cách 180&nbsp;km về phía nam Moskva. Diện tích: 145,8 km2; dân số: 546896 người (2019).  Tula là một trong số ít các thành phố anh hùng của nước Nga.

Trên lãnh thổ của Tula có hơn 300 công trình di sản văn hóa nước Nga: đó là các di tích kiến trúc và quy hoạch đô thị, lịch sử, các công trình nghệ thuật hoành tráng, khảo cổ học. Đặc trưng nhất của Tula là  kho vũ khí, ấm samovar và bánh gừng. Tula Kremlin là tòa nhà lâu đời nhất trong thành phố, một di tích kiến trúc của thế kỷ 16. Cách Tula 14&nbsp;km về phía tây nam là nhà bảo tàng Lev Tolstoy Yasnaya Polyana - trung tâm lịch sử và văn hóa độc đáo của nước Nga, gắn liền với tên tuổi của nhà văn, nhà tư tưởng vĩ đại nhất thế kỷ XIX-XX.

## Giáo dục
### Trường Đại học
* Đại học Tổng hợp Quốc gia Tula
* Đại học Tổng hợp Sư phạm Tula mang tên Tolstoy L. N. (ТГПУ)
* Trường Đại học Kinh tế và Tin học Tula (ТИЭИ)
* Trường Đại học Tula 
và các chi nhánh của các Đại học, Trường Đại học khác, như:
* Đại học Kinh tế Nga mang tên Plekhanov (РЭУ им. Г. В. Плеханова ТФ)
* Đại học Tài chính trực thuộc Chính phủ Liên bang Nga (ФУ при ПРФ ТФ)
* Российская академия народного хозяйства и государственной службы при Президенте Российской Федерации (ТФ РАНХиГС)
* Московский Государственный университет культуры и искусства
* Московский университет им. С. Ю. Витте
* Тульский филиал Российской международной академии туризма (ТФ РМАТ)
* Тульский филиал Российской правовой академии Министерства юстиции Российской Федерации
* Московская академия предпринимательства при Правительстве Москвы, Тульский филиал (МАП ТФ)
* Филиал Института профессиональных инноваций (НОУ ВПО ИПИ)

## Hình ảnh

File:Nikitskaya tower Tula Kremlin.JPG|Nikitskaya tower
File:Spasskaya Tower of the Tula Kremlin 3.jpg|Spasskаyа Tower
File:Tower Odoyevsky gate Tula Kremlin.JPG|Tower of Odoyevsky gate
File:Tower Ivanovskys gate Tula Kremlin.JPG|Tower of Ivanovskys gate
File:Uspenskiy Cathedral of the Tula Kremlin 7.JPG|Uspenskiy Cathedral
File:Temple of Flor and Laurus in Tula.JPG|Church of Flor and Laurus
File:Bogoyavlenskaya Church in Tula.JPG|Blagovestchenskaya Church
File:Church of Prince Volodymyr 2.JPG|Church of Prince Volodymyr
File:Transfiguration Church Tula 2.JPG|Preobrazhenskaya Church
File:Monument of Levsha.JPG|Monument of Levsha
File:Palace of Pioneers in Tula 2.JPG|Palace of Pioneers
File:Tula samovar Museum.JPG|Tula samovar Museum


## Ghi chú

## Liên kết

* Official Site of the City of Tula 
* [Map of the City of Tula on [Yandex]]
* Tula city streets photos
Kirov (tỉnh Kirov)

**Kirov** (tiếng Nga: Киров), trước đây gọi là **Vyatka** và **Khlynov**, là một thành phố ở miền đông bắc châu Âu của Nga, trên sông Vyatka, và trung tâm hành chính của tỉnh Kirov. Dân số: 480.411 (điều tra dân số 2002).

## Ghi chú

## Liên kết

* Official website of Government of Kirov Region(Kirov Oblast) 
* Views of Kirov
Ivanovo

**Ivanovo** (tiếng Nga: Иваново) là một thành phố và trung tâm hành chính của tỉnh Ivanovo, Nga. Dân số: 406.465 (2008); 431.721 (điều tra dân số 2002); 481.042 (điều tra dân số 1989).


File:Ivanovo_ISUCT.jpg|Ivanovo State University of Chemistry and Technology
File:Ivanovo.jpg|Ivanovo's rapidly-changing industrial cityscape.
File:IvanovoTram2007-07-28a.jpg|Tram service in Ivanovo was cancelled in June 2008
File:Ivanovo pam Frunze.jpg|M.Frunze's monument


## Ghi chú
;Notes

## Liên kết

* Ivanovo official website
* Ivanovo city portal
* Ivanovo Region Newspaper IVANOVSKAYA GAZETA – Internet version 
* Ivanovo official business website 
* Ivanovo business informational classified directory website
* Ivanovo Wiki (IvanovoWiki – wikipedia of Ivanovo)
* All textil company  – city Ivanovo
* Ivanovo city streets views
* Reviews and ratings of restaurants and hotels Ivanovo. 
* Ivanovo non-official website
Bryansk

**Bryansk** (tiếng Nga: Брянск) là một thành phố ở Nga, nằm cách 379&nbsp;km (235 dặm) về phía tây nam Moskva. Đây là trung tâm hành chính của tỉnh Bryansk. Dân số: 431.526 (2002).

## Ghi chú

## Liên kết

*  Official website of the city
*  Bryansk24 - Main website of the city 
*  History of Bryansk on the website of the regional administration 
*  Unecha - towns in Bryansk Oblast
*  Google Maps Satellite Image
Tver

**Tver** (tiếng Nga: Тверь) là một thành phố ở Nga, trung tâm hành chính của tỉnh Tver. Dân số: 405.500 (ước tính 2007); 408.903 (2002). Tver, nằm ở phía bắc Moskva, trước đây là thủ đô của một nhà nước trung cổ hùng mạnh trong Đế chế Nga với dân số 60.000 vào 14 tháng 1 năm 1913. Nó nằm ở hợp lưu của sông Volga và sông Tvertsa. Thành phố được biết đến với tên gọi **Kalinin** (Калинин) giai đoạn 1931-1990.

## Khí hậu

## Hình ảnh


Image:Catholic Church Tver.JPG|Tver Catholic Church
Image:Mosque Tver.JPG|Tver Central Mosque
Image:Tver ResurrectionCathedral 015 6401.jpg|Voskresensky Cathedral
Image:White trinity church.jpg|White Trinity Church


## Chú thích

## Đọc thêm

*
Euonymus walkeri

***Euonymus walkeri*** là một loài thực vật thuộc họ Celastraceae. Đây là loài đặc hữu của Sri Lanka.

## Chú thích

## Tham khảo
* World Conservation Monitoring Centre 1998. ''Euonymus walkeri''. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.
Euonymus grandiflorus

***Euonymus grandiflorus*** là một loài thực vật thuộc họ Celastraceae. Loài này có ở Trung Quốc, Myanma, và Nepal.

## Hình ảnh

Tập tin:Euonymus grandiflorus1.jpg


## Tham khảo

* Sun, W. 1998. ''Euonymus grandiflorus''. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

## Liên kết ngoài
Eugenia wrayi

***Syzygium wrayi*** là một loài thực vật thuộc họ Myrtaceae. Đây là loài đặc hữu của Malaysia.

## Tham khảo

* Kochummen, K.M. 1998. ''Eugenia wrayi''. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Downloaded 21 tháng 8 năm 2007.
Eugenia salamensis

***Eugenia salamensis*** là một loài thực vật thuộc họ Myrtaceae. Loài này có ở Costa Rica, El Salvador, Honduras, México, và Nicaragua.

## Chú thích

## Tham khảo
* Nelson, C. 1998. ''Eugenia salamensis''. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Downloaded 21 tháng 8 năm 2007.
Eugenia koolauensis

**Koolau Eugenia** hoặc **Nioi** (***Eugenia koolauensis***) là một loài thực vật có hoa thuộc họ sim, Myrtaceae. Đây là loài đặc hữu của Hawaii, trước đây có thể nó phân bố ở quần đảo của Molokai và Oahu.

Các loài thực vật liên quan gồm maile (*Alyxia oliviformis*), ahakea lau nui (*[[Bobea]] [[Bobea elatior|elatior]]*), *[[Carex]] [[Carex meyenii|meyenii]]*, uluhe (*[[Dicranopteris]] [[Dicranopteris linearis|linearis]]*), kōlea lau nui (*[[Myrsine lessertiana]]*), olopua (*[[Nestegis sandwicensis]]*), hala pepe (*[[Pleomele halapepe]]*), ālaa (*[[Pouteria sandwicensis]]*), alahee (*[[Psydrax odorata]]*), hao (*[[Chi Ba gạc|Rauvolfia]] [[Rauvolfia sandwicensis|sandwicensis]]*), và pūkiawe (*[[Styphelia]] [[Styphelia tameiameiae|tameiameiae]]*). Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

## Hình ảnh

Tập tin:Eugenia 1 (6066648480).jpg
Tập tin:Eugenia 2 (6066647162).jpg
Tập tin:Eugenia koolauensis (4735043812).jpg
Tập tin:Eugenia koolauensis (4743241551).jpg


## Chú thích

 
## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Eugenia albida

***Eugenia albida*** là một thực vật loài thuộc họ Myrtaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador.

## Chú thích

## Tham khảo
* Bazante, G. & Pitman, N. 2004. ''Eugenia albida''. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Downloaded 21 tháng 8 năm 2007.
Eucryphia cordifolia

***Eucryphia cordifolia*** (Ulmo) là một loài cây gỗ thuộc họ Cunoniaceae. Loài này có ở Chile và Argentina. 
 
## Hình ảnh

Tập tin:Eucryphia cordifolia-flores.jpg
Tập tin:Eucryphia cordifolia Flor del ulmo (RastaChango).jpg
Tập tin:Eucryphia cordifolia-hojas.JPG
Tập tin:Ulmo (Eucryphia cordifolia) - immature fruits (Inao Vásquez) 001.jpg


## Chú thích

## Tham khảo

* González, M. 1998. ''Eucryphia cordifolia''. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.
*
*
*
*
Eucalyptopsis

***Eucalyptopsis*** là một chi thực vật thuộc họ Myrtaceae. 

## Các loài
Chi này có các loài sau (tuy nhiên danh sách này có thể chưa đủ):
* *[[Eucalyptopsis alauda]]*  – New Guinea incl. Woodlark Island
::Synonym: *Eucalyptopsis* sp. aff. *papuana*  (1951)
* *[[Eucalyptopsis papuana]]*  – New Guinea, Moluccas

## Chú thích

## Tham khảo
Esenbeckia leiocarpa

***Esenbeckia leiocarpa*** là một loài thực vật có hoa thuộc họ cam chanh, Rutaceae, là loài đặc hữu của Brasil. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

## Hình ảnh

Tập tin:Esenbeckia leiocarpa.jpg
Tập tin:Flickr - João de Deus Medeiros - Esenbeckia leiocarpa (1).jpg
Tập tin:Flickr - João de Deus Medeiros - Esenbeckia leiocarpa (2).jpg
Tập tin:Flickr - João de Deus Medeiros - Esenbeckia leiocarpa.jpg


## Chú thích

 
## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Esenbeckia alata

***Esenbeckia alata*** là một loài thực vật có hoa thuộc họ cam chanh, Rutaceae, là loài đặc hữu của Colombia. Trong tiếng Anh nó thường được gọi là **Winged Esenbeckia**, **Coya**, và **Cuala-cuala**.

## Chú thích

 
## Tham khảo
Escobaria aguirreana

***Escobaria aguirreana*** là một loài thực vật thuộc họ Cactaceae. Đây là loài đặc hữu của México. Môi trường sống tự nhiên của chúng là sa mạc nóng.

## Chú thích

## Tham khảo
* Anderson, E.F., Fitz Maurice, W.A. & Fitz Maurice, B. 2002. ''Escobaria aguirreana'' . 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.
Erythroxylum socotranum

***Erythroxylum socotranum*** là một loài thực vật thuộc họ Erythroxylaceae. Đây là loài đặc hữu của Yemen. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng nhiều đá. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

## Chú thích

## Tham khảo
* Miller, A. 2004. ''Erythroxylum socotranum''. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.
Vụ tấn công Quốc hội Chechnya 2010

**Vụ tấn công Quốc hội Chechnya 2010** là một vụ tấn công khủng bố vào toà nhà Quốc hội Chechnya tại Grozny, Liên bang Nga vào ngày 19 tháng 10 năm 2010. Vụ tấn công đã khiến ít nhất 6 người, kể cả ba người tấn công, bị chết và 17 người khác bị thương.
Cuộc tấn công diễn ra khi Bộ trưởng Nội vụ Nga Rashid Nurgaliev đang viếng thăm Chechnya.

## Diễn biến
Vụ tấn công bắt đầu vào khoảng 08:45 giờ địa phương (04:45 GMT) ngày 19 tháng 10 năm 2010, khi ba hoặc bốn dân quân vũ trang đến các sân của Quốc hội Chechnya trong một chiếc xe chạy sau những chiếc xe của các đại biểu Quốc hội. Những kẻ tấn công hét lên "Allahu Akbar". Một quả bom tự sát phát nổ gần cửa toà nhà, trong khi ba kẻ khủng bố đã tiến vào bên trong Quốc hội và nổ súng. Họ đã giết chết hai cảnh sát bảo vệ tòa nhà, cũng như một người quản lý hành chính. Sáu cảnh sát và 11 dân thường đã bị thương. Các dân biểu Quốc hội đã trốn thoát bằng cách di chuyển đến tầng thứ ba.

Sau cuộc tấn công, chính quyền đã thực hiện trấn áp những kẻ khủng bố, với Tổng thống Chechnya Ramzan Kadyrov trực tiếp phụ trách  Cuộc chiến đã kéo dài 15-20 phút. Ban đầu người tra thông báo rằng bốn chiến binh đã bị giết trong thời gian chính quyền tiến hành chống khủng bố, theo Thứ trưởng Bộ Nội vụ Chechnya Roman Edilov. Tuy nhiên, sau đó các nhà điều tra cho biết ba kẻ khủng bố đã tham gia vào vụ tấn công này và tất cả chúng tự nổ tung mình, hai kẻ đã nổ bom tự sát để tránh bị bắt. 
## Chú thích

## Tham khảo
Mary MacKillop

**Mary MacKillop** (15 tháng 1 năm 1842 - 8 tháng 8 năm 1909), còn được gọi là **Thánh Maria Thánh Giá** là một nữ tu Công giáo Rôma người Úc, cùng với Cha Julian Tenison Woods, thành lập các Sisters of St Joseph Sacred Heart và một số trường học và các tổ chức phúc lợi tại Australasia với trọng tâm về giáo dục cho người nghèo, đặc biệt ở các vùng nông thôn. Sau khi qua đời, bà đã thu hút được tôn kính tại Úc và của quốc tế. MacKillop là người Úc đầu tiên được phong thánh.

Ngày 17 tháng 7 năm 2008, Giáo hoàng Biển Đức XVI đã cầu nguyện tại ngôi mộ của bà trong chuyến thăm Sydney Ngày Thanh niên thế giới 2008. Bà đã được phong thánh ngày 17 tháng 10, năm 2010 tại Vatican, khiến bà là người đầu tiên tại Úc được công nhận thánh Công giáo La Mã. 
## Tham khảo
Hieronyma crassistipula

***Hieronyma crassistipula*** là một loài thực vật thuộc họ Diệp hạ châu (Phyllanthaceae). Đây là loài đặc hữu Cuba (Cây gỗ cực hiếm trong tỉnh Pinar del Río và trên đảo Isla de Pinos).

## Chú thích

## Tham khảo
*
Môi sinh

**Môi sinh** tức **môi trường sống** là tương quan và tương tác giữa một vật thể hoặc sinh vật trên Trái Đất và các điều kiện thiên nhiên như không khí, nguồn nước, lương thực. Môi trường sống bao gồm khí hậu, địa hình, tài nguyên, sinh vật khác và các yếu tố văn hóa, kinh tế trong trường hợp con người. Môi trường sống ảnh hưởng đến sự phát triển, hành vi và sự sống còn của các cá nhân và tập thể, đồng thời chịu tác động ngược lại từ hoạt động của họ (như biến đổi khí hậu).

## Thành phần trong khoa học môi sinh
Có thể nói khoa học môi sinh bao gồm cả bầu sinh quyển trong đó có nhiều hệ sinh thái. Ở trạng thái nguyên thủy, môi sinh thiên nhiên hoàn toàn vắng bóng con người. Sinh thái học (tiếng Anh: ecology) là một nhánh của khoa học môi sinh (environmental science).

## Phong trào bảo vệ môi sinh
Vì tác động của con người và nạn ô nhiễm, ý niệm bảo vệ môi sinh (tiếng Anh: environmentalism) được lưu tâm ở nhiều nơi từ cấp quốc gia đến quốc tế. Phong trào này muốn hạn chế ảnh hưởng của nhân loại trên môi trường thiên nhiên và đã tạo ra một tiếng nói đáng kể ngay cả trên thương trường và quan hệ ngoại giao. Hiệu ứng hâm nóng toàn cầu, vấn nạn ô nhiễm, và nguy cơ diệt chủng của các động vật hoang dã là những mối quan tâm chính của phong trào này. Kết quả là những đặc khu bảo tồn thiên nhiên, Công ước Kyoto (còn gọi là Nghị định thư Kyoto), nỗ lực giảm thiểu tiêu thụ năng lượng, và đầu tư vào các nguồn năng lượng tái tạo.

### Chính phủ
Ở Hoa Kỳ cấp liên bang có Cơ quan Bảo vệ Môi sinh Hoa Kỳ (tiếng Anh: *United States Environmental Protection Agency, EPA*) với trách nhiệm quản lý và ngăn ngừa các yếu tố gây hại đến môi trường sống. Nhiều tiểu bang cũng có những cơ cấu điều hành ở cấp địa phương với cùng một mục đích.

Ở Việt Nam ý thức về môi sinh đang dần phát triển và chính quyền cũng cố can thiệp hữu hiệu hơn.

### Tổ chức tư nhân
Nhiều công ty ở các quốc gia phát triển nhìn nhận môi sinh là một phần cơ bản trong tổ chức hoạt động.

### Môi sinh và tôn giáo
Một số tôn giáo lớn trên thế giới đã lên tiếng, coi môi sinh là một phần trong cuộc sống đạo đức.

## Xem thêm
*Sinh thái học
*Đa dạng sinh học

## Chú thích

## Liên kết
*Bộ môi sinh tiểu bang Washington, trang tiếng Việt 
*Công ty điện lực Nam California và quyết tâm bảo vệ môi sinh, trang tiếng Việt