Thuyết đa thần

**Thuyết đa thần (Polytheism)** là sự tôn thờ hoặc tín ngưỡng vào nhiều vị thần, thường được tập hợp thành một đền thờ của các nam thần và nữ thần, cùng với các tôn giáo và nghi lễ riêng của họ. Trong hầu hết các tôn giáo mà chấp nhận tôn giáo đa thần, các vị thần và nữ thần khác nhau là cơ quan đại diện của các lực lượng của thiên nhiên hay nguyên tắc của tổ tiên, và có thể được xem như tự trị hoặc như các khía cạnh hoặc hóa thân của một vị thần sáng tạo hoặc siêu nguyên tắc tuyệt đối (thuyết nhất nguyên thần học), mà cố biểu hiện trong tự nhiên (thuyết vạn hữu tại thần và phiếm thần). Hầu hết các vị thần đa thần của các tôn giáo cổ đại, ngoại trừ đáng chú ý là các vị thần Ai Cập cổ đại  và Ấn Độ giáo, được quan niệm là có cơ thể vật lý.

Nhiều tôn giáo, kể cả các tôn giáo trong lịch sử cũng như hiện thời có niềm tin đa thần, như Thần đạo của Nhật Bản, tôn giáo đa thần Ai Cập cổ, đạo đa thần Hy Lạp cổ, đạo đa thần La Mã, đạo đa thần của người German, thuyết đa thần của người Slav, tôn giáo cổ Trung Quốc, đạo đa thần của người Anglo-Saxon.

Thuyết đa thần là một loại thuyết hữu thần. Trong nội bộ thuyết hữu thần, nó tương phản với thuyết độc thần, là niềm tin vào một Thiên Chúa duy nhất, trong hầu hết các trường hợp là đấng siêu việt. Những người theo thuyết đa thần không phải lúc nào cũng tôn thờ tất cả các vị thần như nhau, nhưng họ có thể là những người theo đơn nhất thần giáo (henotheists), chuyên thờ phụng một vị thần cụ thể. Những người đa thần khác có thể là theo giao thế thần giáo (kathenotheists), thờ phụng các vị thần khác nhau vào những thời điểm khác nhau.

Chủ nghĩa đa thần là hình thức tôn giáo điển hình trong thời đại đồ đồng và thời đại đồ sắt cho đến thời đại trục và sự phát triển của các tôn giáo Abraham, sau này các tôn giáo này đã thi hành thuyết độc thần một cách nghiêm ngặt. Nó được ghi chép lại trong các tôn giáo lịch sử của thời cổ đại, đặc biệt là tôn giáo Hy Lạp cổ đại và tôn giáo La Mã cổ đại, và sau sự suy tàn của đa thần Greco-Roman trong các tôn giáo bộ lạc như Đức, Slavic và ngoại giáo Baltic.

Các tôn giáo đa thần đáng chú ý được thực hành ngày nay bao gồm Đạo giáo, Thần giáo hoặc tôn giáo dân gian Trung Quốc, Thần đạo Nhật Bản, Santería, hầu hết các tôn giáo truyền thống châu Phi  và các tín ngưỡng neopagan khác nhau.

Ấn Độ giáo phủ nhận là độc quyền hoặc đa thần, đôi khi tin là độc thần nhưng từ chối đa thần với nhiều trường phái Ấn giáo liên quan đến nó như là henotheistic. Triết lý Vedanta của Ấn Độ giáo ẩn chứa ý tưởng Ấn Độ giáo là độc thần cùng với niềm tin rằng Brahman là nguyên nhân của mọi thứ và chính vũ trụ là biểu hiện của Brahmana.

## Mềm với cứng
Một bộ phận trung tâm, chính trong thực tiễn thuyết đa thần hiện đại là giữa thuyết đa thần mềm và thuyết đa thần cứng.

Chủ nghĩa đa thần "cứng" là niềm tin rằng các vị thần là những sinh vật thiêng liêng riêng biệt, riêng biệt, chứ không phải là nguyên mẫu tâm lý hay nhân cách hóa các lực lượng tự nhiên. Những người đa thần cứng rắn bác bỏ ý kiến cho rằng "tất cả các vị thần là một vị thần". "Cứng" đa thần không nhất thiết xem xét các vị thần của tất cả các nền văn hóa như là bình đẳng thực sự, một quan điểm thần học chính thức được gọi là đa thần giáo tích hợp hoặc omnism. Đối với những người theo đa thần cứng, các vị thần là các cá nhân và không chỉ là các tên khác nhau cho cùng một sinh vật.

Điều này thường trái ngược với đa thần "mềm", cho rằng các vị thần khác nhau có thể là khía cạnh của cùng một vị thần, rằng các đền thờ của các nền văn hóa khác là đại diện cho một pantheon, nguyên mẫu tâm lý hoặc nhân cách hóa các lực lượng tự nhiên. Theo cách này, các vị thần có thể hoán đổi cho nhau qua các nền văn hóa.

## Xem thêm
* Thuyết vật linh
* Thuyết phiếm thần
* Chủ nghĩa vô thần
* Thần thoại Hy Lạp

## Chú thích

* Blain, Jenny (2004) *[http://www.manygods.org.uk/articles/traditions/polytheism.html An Understanding of Polytheism] *. Quotation used here with the author's permission.

## Đọc thêm
* Assmann, Jan, 'Monotheism and Polytheism' in: Sarah Iles Johnston (ed.), *Religions of the Ancient World: A Guide*, Harvard University Press (2004), ISBN 0-674-01517-7, pp.&nbsp;17–31.
* Burkert, Walter, *Greek Religion: Archaic and Classical*, Blackwell (1985), ISBN 0-631-15624-0.
* Greer, John Michael; *A World Full of Gods: An Inquiry Into Polytheism*, ADF Publishing (2005), ISBN 0-9765681-0-1
* Iles Johnston, Sarah; *Ancient Religions*, Belknap Press (ngày 15 tháng 9 năm 2007), ISBN 0-674-02548-2
* Swarup, R., & Frawley, D. (2001). The word as revelation: Names of gods. New Delhi: Voice of India. 
* Marbaniang, Domenic ''Epistemics of Divine Reality'' Google Books (See Chapter 3 Empirical Epistemics of Divine Reality for philosophical analysis of polytheism)
* Paper, Jordan; *The Deities are Many: A Polytheistic Theology*, State University of New York Press (ngày 3 tháng 3 năm 2005), ISBN 978-0-7914-6387-1
* Penchansky, David, *Twilight of the Gods: Polytheism in the Hebrew Bible* (2005), ISBN 0-664-22885-2.

## Liên kết ngoài

* 
* The Association of Polytheist Traditions  - APT, a UK-based community of Polytheists.
* International Year Of Polytheism Philosophical project promoting polytheism by group monochrom