Siêu đám Xử Nữ

**Siêu đám Xử Nữ**, **Siêu đám Virgo**, hay **Siêu đám Địa phương** là siêu đám thiên hà không đều chứa Đám Xử Nữ, Nhóm Địa phương (nhóm chứa Ngân Hà, thiên hà Tiên Nữ) và các nhóm khác. Siêu đám này chứa hơn 100 quần tụ thiên hà với đường kính 33 megaparsec (110 triệu năm ánh sáng) và là một trong hàng triệu siêu đám thiên hà trong vũ trụ quan sát được.

## Phát hiện
Năm 1863, William và John Herschel lần đầu tiên công bố những tinh vân có hình dạng lớn nằm trong chòm sao Thất Nữ (gần phía bắc của cực thiên hà. Trong những năm 1950, nhà thiên văn người Mỹ-Pháp  Gérard Henri de Vaucouleurs lần đầu tiên đã lập luận rằng những hình dạng thiên thể quá lớn này có thể biểu diễn một cấu trúc của kiểu thiên hà lớn, và ông đưa ra thuật ngữ "Siêu thiên hà Địa phương" vào năm 1953 sau đó đổi thành "Siêu đám Địa phương" (Local Supercluster- LSC) năm 1958. (Harlow Shapley, trong cuốn sách viết năm 1959 *Of Stars and Men*, đưa ra thuật ngữ *Metagalaxy*). Các nhà thiên văn học đã tranh cãi trong các thập niên 1960 và 1970 về Siêu đám Địa phương (LS) thực sự là một cấu trúc lớn hay đây là sự sắp hàng tình cờ của các thiên hà.

Câu hỏi này đã được làm sáng tỏ nhờ những khảo sát dịch chuyển đỏ trên khoảng cách lớn thực hiện trong những thập niên 1970 và 1980, và chỉ ra một cách thuyết phục về sự tập trung theo mặt phẳng của các thiên hà dọc theo mặt phẳng của siêu thiên hà.

## Cấu trúc
Trong một bài báo hoàn chỉnh đăng năm 1982, R. Brent Tully trình bày những kết quả ông nghiên cứu về cấu trúc cơ bản của Siêu đám Địa phương (LS). Nó có hai thành phần chính: một đĩa gần phẳng chứa hai phần ba các thiên hà chiếu sáng siêu đám, và một vầng có dạng gần hình cầu chứa một phần ba còn lại. Đĩa này là một elipsoid khá mỏng (dày ~1 Mpc) với tỉ số giữa trục dài / trục ngắn ít nhất bằng 6:1, hoặc có thể cao tới 9:1.

Dữ liệu công bố vào tháng 6 năm 2003 từ kết quả của Khảo sát dịch chuyển đỏ thiên hà trường rộng 2 độ (2dF) đã cho phép các nhà thiên văn so sánh LS với các siêu đám thiên hà khác. LS biểu hiện ra là một siêu đám thiên nghèo điển hình (tức là thiếu một lõi có độ tập trung lớn) có kích thước khá nhỏ. Nó có một đám thiên hà giàu ở tâm, bao quanh bởi các sợi thiên hà và những nhóm thiên hà nghèo.

Nhóm Địa phương nằm ở biên của Siêu đám Địa phương (Siêu đám Xử Nữ) trong một sợi nhỏ mở rộng từ Đám Thiên Lô (Fornax Cluster) đến Đám Xử Nữ (Virgo Cluster). Siêu đám Xử Nữ có thể tích xấp xỉ bằng 7.000 lần so với thể tích của Nhóm Địa phương hay bằng 100 tỷ lần của Ngân Hà.

## Sự phân bố các thiên hà
Mật độ các thiên hà trong LS giảm theo bình phương khoảng cách từ tâm của siêu đám (gần đám Xử Nữ), gợi ra một điều là đám này không phải nằm ở một vị trí ngẫu nhiên. Trong siêu đám, có những sự tập trung lớn các thiên hà phát sáng (với độ sáng lớn hơn cấp sao tuyệt đối -13) trong những số nhỏ các đám mây (các nhóm gồm các đám thiên hà). 98% các thiên hà có độ sáng lớn hơn cấp sao tuyệt đối -13 được tìm thấy trong 11 đám mây sau (giảm theo thứ tự số lượng thiên hà phát sáng): đám mây Lạp Khuyển, Siêu đám Xử Nữ, Xử Nữ II (mở rộng phía nam), Sư Tử II, Xử Nữ III, Cự Tước (NGC 3672), Sư Tử I, Tiểu Sư (NGC 2841), Thiên Long (NGC 5907), Tức Đồng (NGC 2997) và NGC 5643. Đối với những thiên hà phát sáng nằm trong đĩa, một phần ba là thuộc về đám Xử Nữ, và phần còn lại nằm trong đám mây Lạp Khuyển và đám mây Xử Nữ II, cộng với một lượng đáng kể trong Nhóm NGC 5643. Các thiên hà phát sáng trong vầng (halo) cũng tập trung lại trong một số nhỏ các đám mây (94% trong 7 đám mây). Sự phân bố này cho thấy một điều là "phần lớn thể tích còn lại trong mặt phẳng siêu thiên hà là khoảng trống khổng lồ." Cấu trúc này tương tự như chúng ta quan sát các bọt xạt phòng trong chậu. Những đám và siêu đám thiên hà phẳng nhất được tìm thấy ở những chỗ các bọt này giao nhau, các bọt đó là những khoảng trống khổng lồ với thể tích gần hình cầu (đường kính xấp xỉ 20-60 Mpc) trong không gian rộng lớn của vũ trụ.

Cấu trúc sợi dài dường như là chiếm điển hình trên khoảng cách lớn của vũ trụ. Một ví dụ cho điều này đó là Siêu đám Trường Xà-Bán Nhân Mã (Hydra-Centaurus Supercluster), siêu đám gần nhất với Siêu đám Địa phương (LS), với khoảng cách bắt đầu gần 30 Mpc và mở rộng đến 60 Mpc.

## Vũ trụ học
### Động lực học trên quy mô lớn
Từ cuối những năm 1980, các nhà thiên văn đã nhận ra rõ ràng là không chỉ Nhóm Địa phương mà mọi vật chất trong bán kính ít nhất 50 Mpc đang chịu chung một hướng di chuyển lớn với vận tốc khoảng 600&nbsp;km/giây theo hướng về phía Đám Củ Xích (Abell 3627) (Norma Cluster). Lynden-Bell và các tác giả khác (1988) đặt tên cho hướng di chuyển này là "Dòng hấp dẫn lớn". Trong khi các nhà thiên văn đã tin tưởng vào vận tốc của siêu đám Địa phương, nó được đo so với Bức xạ phông vi sóng vũ trụ (CMB), thì bản chất của hướng di chuyển lớn này vẫn còn chưa được hiểu hoàn toàn.

### Vật chất tối
Siêu đám Xử Nữ có khối lượng tổng cộng *M* ≈ 1 x 1015*M*Mặt Trời và tổng độ sáng quang học *L* ≈ 3 x 1012*L*Mặt Trời. Từ đây tỉ số giữa khối lượng và độ sáng của LS bằng khoảng 300 lần tỉ số giữa khối lượng và độ sáng của Mặt Trời, một kết quả phù hợp với các đo đạc về tỉ số này cho các siêu đám khác. Những tỉ số này là một trong những nhân tố khiến cho các nhà thiên văn nghĩ rằng phải có một lượng lớn vật chất tối trong vũ trụ.

## Bản đồ

File:Virgosupercluster_atlasoftheuniverse.gif|frame|giữa|Siêu đám Xử Nữ trong hệ tọa độ siêu thiên hà (click vào tên của nhóm để xem thêm)
circle 473 220 33 Siêu đám Xử Nữ
circle 339 230 16 Nhóm Centaurus A/M83
circle 349 252 15 Nhóm M81
circle 326 264 15 Nhóm Maffei
circle 289 292 20 Nhóm NGC 1023
circle 370 236 13 Nhóm M101
circle 347 299 20 Nhóm NGC 2997
circle 405 238 20 Nhóm Canes Venatici I
circle 426 203 19 Nhóm NGC 5033
rect 445 247 508 276 Đám Đại Hùng Tinh
circle 391 270 18 Nhóm Leo I
circle 277 197 25 Nhóm NGC 6744
circle 236 314 22 Nhóm Dorado
circle 518 87 40 Nhóm Virgo III
circle 526 225 20 NGC 4697
circle 546 331 34 Nhóm Leo II
circle 165 194 27 NGC 7582
poly 180 356 178 325 252 345 242 378 Đám Fornax
poly 176 357 239 379 214 413 162 381 Đám Eridanus
rect 295 213 324 239 Nhóm địa phương
rect 252 235 304 257 Nhóm Sculptor
desc bottom-left



File:Nearest_Groups_of_Galaxies_atlasoftheuniverse.gif|frame|giữa|Nhóm các thiên hà gần nhất chiếu trên mặt phẳng siêu thiên hà (click vào tên của nhóm để xem thêm)
circle 333 283 20 NGC 55
rect 399 299 419 325 Ngân Hà
circle 385 294 14 Đám mây Magelland lớn
circle 429 267 20 NGC 3109
circle 395 338 16 Messier 31
circle 365 335 15 Messier 33
circle 278 311 20 NGC 247
circle 388 119 28 Thiên hà Circinus
circle 456 124 17 NGC 5128
circle 494 161 20 NGC 5253
poly 475 149 500 133 483 113 463 137 NGC 5102
circle 440 165 28 Nhóm NGC 5128
circle 368 206 27 IC4662
circle 520 105 20 Messier 83
rect 699 183 774 265 Siêu đám Xử Nữ
circle 433 65 22 ESO 274-01
circle 266 177 22 NGC 1313
circle 214 255 20 NGC 625
circle 235 282 16 NGC 7793
rect 435 80 472 107 NGC 4945
circle 184 301 20 NGC 45
circle 217 311 17 NGC 253
circle 265 260 22 Nhóm Sculptor
rect 368 268 412 284 Nhóm địa phương
circle 409 379 25 NGC 1569
circle 296 280 17 NGC 300
circle 424 418 20 IC 342
rect 383 429 415 451 Nhóm Maffei
circle 325 442 20 NGC 404
circle 272 508 20 NGC 784
circle 397 510 20 Maffei I
rect 353 456 413 478 Maffei II
rect 371 526 434 553 Dwingeloo 1
circle 444 481 22 NGC 1560
rect 510 417 537 434 Messier 81
rect 527 433 578 443 IC 2574
rect 500 434 515 450 Messier 82
poly 516 434 521 456 554 456 552 447 533 445 523 435 NGC 3077
circle 549 476 18 NGC 2976
circle 604 440 22 NGC 4605
circle 513 479 19 NGC 6503
circle 583 410 13 NGC 5204
circle 559 389 16 NGC 3738
circle 512 401 14 NGC 4236
rect 452 442 485 461 NGC 2366
rect 451 420 484 440 NGC 2403
rect 485 433 502 465 NGC4305
circle 659 382 20 NGC5023
rect 634 344 658 364 Messier 94
circle 618 355 15 NGC 4244
circle 594 337 13 NGC 4214
circle 577 361 19 NGC 4449
circle 615 319 17 NGC 4395
rect 591 280 640 304 Nhóm Canes I
poly 528 393 542 392 558 411 525 414 Nhóm M81
desc bottom-left


## Biểu đồ

## Xem thêm
*Vũ trụ quan sát được

## Tham khảo

## Đọc thêm
* Brent Tully: *The Local Supercluster*, Astrophys. J., vol. 257, pp.&nbsp;389–422 (1982)
* Oscar Monchito: *Superclusters and Other Stuff*, Colton, vol. 12, pp.&nbsp;124–118 (1992)
* Lynden-Bell, D.: ''Spectroscopy and photometry of elliptical galaxies. V - Galaxy streaming toward the new supergalactic center'', Astrophysical Journal, Part 1, vol. 326, pp.&nbsp;19–49 (Mar 1988)

## Liên kết ngoài
* The Atlas of the Universe, a website created by astrophysicist Richard Powell that shows maps of our local universe on a number of different scales (similar to above maps).