open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Xuyên dụng mạng

Trong ngành mạng máy tính, **xuyên dụng mạng** (tiếng Anh: *network transparency*) là một tính chất của giao thức. Với tính chất này giao thức đó có khả năng gửi dữ liệu qua mạng theo một cách mà các ứng dụng sử dụng giao thức đó không nhận biết và không cần quan tâm.

Thuật ngữ này thường được dùng trong ngữ cảnh của hệ thống X Window - hệ thống có khả năng truyền dữ liệu đồ họa qua mạng và tích hợp nó một cách liền mạch với các ứng dụng đang chạy và hiển thị tại chỗ.

## Cơ sở dữ liệu phân tán

Trong một hệ cơ sở dữ liệu tập trung (*centralized database system*), nguồn tài nguyên duy nhất cần được che khỏi người dùng là dữ liệu (nghĩa là hệ thống lưu trữ - *storage system*). Trong một hệ quản trị cơ sở dữ liệu phân tán, mạng máy tính là tài nguyên thứ hai cần được quản lý theo cách đó. Người dùng không nên biết và không cần phải quan tâm đến chi tiết hoạt động của mạng. Khi đó, sẽ không có sự khác biệt giữa các ứng dụng chạy trên CSDL tập trung và các ứng dụng chạy trên CSDL phân tán. Kiểu xuyên dụng này được gọi là **xuyên dụng mạng** hay **xuyên dụng phân tán**. Từ góc nhìn của một hệ quản trị cơ sở dữ liệu, tính xuyên dụng mạng đòi hỏi rằng người dùng không phải chỉ rõ dữ liệu được đặt tại đâu.

Một số người đã phân tách xuyên dụng phân tán thành xuyên dụng địa điểm (*location transparency*) và xuyên dụng tên (*naming transparency*)

Tính xuyên dụng địa điểm được sử dụng để thực hiện các tác vụ không phụ thuộc cả địa điểm của dữ liệu lẫn hệ thống mà thao tác được thực hiện trên đó.

Tính xuyên dụng tên có nghĩa rằng mỗi đối tượng trong CSDL được cung cấp một cái tên duy nhất.

## Xem thêm
*Độc lập dữ liệu (*Data independence*)
*Replication transparency

## Tham khảo
Chương trình nghe trộm gói tin

Một **chương trình nghe trộm gói tin** (tiếng Anh: *packet sniffer*) (còn gọi là **chương trình phân tích mạng**, **chương trình phân tích giao thức** hay **chương trình nghe trộm Ethernet**) là một phần mềm máy tính có khả năng chặn và ghi lại giao thông dữ liệu qua một hoặc một phần của một mạng viễn thông số. Khi các dòng dữ liệu di chuyển qua lại một mạng, chương trình nghe trộm bắt lấy từng gói tin rồi giải mã và phân tích nội dung của nó theo RFC hoặc các đặc tả thích hợp khác. Tùy theo cấu trúc mạng (hub hay chuyển mạch), người ta có thể nghe trộm tất cả hoặc chỉ một phần của giao thông dữ liệu từ một máy trong mạng. Đối với các mục đích giám sát mạng (*network monitoring*), người ta có thể muốn theo dõi tất cả các gói tin trong một mạng LAN bằng cách sử dụng một thiết bị chuyển mạch với một cái gọi là cổng theo dõi (nó lặp lại tất cả các gói tin đi qua tất cả các cổng của thiết bị chuyển mạch).

Các chương trình nghe trộm gói tin có thể được dùng để:
* Phân tích các vấn đề của mạng.
* Phát hiện các cố gắng xâm nhập mạng.
* Thu thập thông tin để tăng hiệu quả một cuộc xâm nhập mạng.
* Theo dõi sử dụng mạng.
* Thu thập và lập báo cáo thống kê mạng.
* Lọc các nội dung đáng ngờ ra khỏi giao thông mạng.
* Do thám những người sử dụng mạng khác và thu thập thông tin nhạy cảm chẳng hạn như mật khẩu (tùy theo các phương pháp mã hóa nội dụng có thể được sử dụng)
* Kỹ nghệ ngược các giao thức truyền thông được sử dụng trên mạng.
* Tìm lỗi các giao tiếp khách/chủ.

## Các ví dụ sử dụng
* Một phần mềm nghe trộm gói tin cho một mạng token ring có thể phát hiện rằng token đã bị mất hoặc hiện có quá nhiều token (kiểm định giao thức).
* Một phần mềm nghe trộm gói tin có thể phát hiện các thông điệp đang được gửi tới một card mạng, nếu card mạng đó không thông báo nhận được các thông điệp đó thì tình huống này sẽ địa phương hóa hỏng hóc cho card mạng đó.
* Một phần mềm nghe trộm gói tin có thể phát hiện một cổng đang gửi quá nhiều thông điệp, từ đó phát hiện một lỗi trong cài đặt.
* Một phần mềm nghe trộm gói tin có thể thu thập thống kê về lượng giao thông (số thông điệp) từ một tiến trình và phát hiện nhu cầu về nhiều băng thông hơn hay một phương pháp tốt hơn.
* Một phần mềm nghe trộm gói tin có thể được dùng để tách các thông điệp và tái hợp chúng thành một dạng hoàn chỉnh của giao thông dữ liệu từ một tiến trình, cho phép thực hiện kỹ nghệ đảo ngược đối với tiến trình đó.

## Xem thêm
* Chương trình nghe trộm không dây (*Wireless sniffer*).
* Network tap

## Tham khảo
Thời gian trễ trọn vòng

Trong ngành viễn thông, thuật ngữ **thời gian trễ trọn vòng** hay **thời gian trọn vòng** (tiếng Anh: *round-trip delay time* hay **round-trip time**, viết tắt **RTT**) có các nghĩa sau đây:

# Thời gian trôi qua để truyền một tín hiệu qua một mạch đóng (*closed circuit*), hay thời gian trôi qua để truyền một thông điệp tới một nơi ở xa và quay trở lại.
# Trong các hệ thống radar sơ cấp hoặc thứ cấp, thời gian cần thiết để một tín hiệu (*pulse*) được truyền tới đích và tín hiệu phản hồi (*echo*) hoặc tín hiệu trả lời (*transponder reply*) quay lại tới thiết bị nhận.

Thời gian trễ trọn vòng có ý nghĩa quan trọng trong các hệ thống đòi hỏi giao tiếp tương tác hai chiều, chẳng hạn điện thoại tiếng nói, hay các hệ thống dữ liệu sử dụng tin báo nhận (*ACK/NAK data system*) - nơi thời gian trọn vòng trực tiếp ảnh hưởng đến tốc độ truyền dữ liệu (*throughput rate*), chẳng hạn giao thức TCP. Thời gian trễ trọn vòng có thể trải từ vài micro giây đối với một hệ thống radio tầm ngắn (*short line-of-sight*), tới nhiều giây đồng hồ đối với một mạch đa liên kết với một hoặc nhiều liên kết vệ tinh. Nó bao gồm thời gian trễ tại nút mạng cũng như trên môi trường truyền dẫn.

Đối với truyền thông TCP, thời gian trễ trọn vòng được tính từ quy trình bắt tay 3 bước bằng cách đo thời gian từ khi truyền đoạn (*segment transmission*) tới khi nhận được tin báo nhận (ACK).

## Xem thêm

* Federal Standard 1037C
* MIL-STD-188
Gauß (định hướng)

**Gauß** (hay thường được viết là **Gauss**) có thể là:
* Một đơn vị vật lý, đọc Gauß (đơn vị)
* Một tàu nghiên cứu, đọc Gauß (tàu thủy)
* Một chương trình máy tính, đọc GAUSS (chương trình)
Tất cả các tên trên đều được đặt tên theo nhà toán học Carl Friedrich Gauß.

Những người mang họ **Gauß** nổi tiếng khác là:
* Carl Friedrich Gauß, nhà toán học và nhà khoa học người Đức có nhiều đóng góp lớn cho các lĩnh vực khoa học, như lý thuyết số, giải tích, hình học vi phân, khoa trắc địa, từ học, thiên văn học và quang học.
* Ernst Gauß, bút danh của Germar Rudolf
* Heinrich von Gauß, thị trưởng của thành phố Stuttgart
* Jürgen Gauß, nhà hóa học lý thuyết người Đức
Save Me (bài hát của Queen)

**Save Me** là bài hát của ban nhạc Queen đến từ Anh. Bản rock ballad do tay ghi-ta Brian May sáng tác, anh cũng chơi cả phần piano trong bài hát. Bài hát được thu âm vào năm 1979 và phát hành tại Anh vào ngày 25 tháng 1 năm 1980, gần sáu tháng trước khi phát hành album *[[The Game (album)|The Game]]*. Bài hát đã đứng 6 tuần trong bảng xếp hạng của Anh, tại vị trí thứ 7.

## Tham khảo
The Great Pretender

"**The Great Pretender**" (tạm dịch tiếng Việt: *Kẻ giả vờ vĩ đại*) là một bài hát phổ biến của ban nhạc The Platters, do Buck Ram sáng tác nhạc và viết lời, anh cũng là người quản lý của The Platters. "The Great Pretender" đã đứng vị trí số một trong bảng xếp hạng ''Billboard'' Top 100 (Hot 100 sau này) năm 1956. Nó cũng là một trong ba bản thu âm của Platters có trong phần nhạc của bộ phim "American Graffiti".

Bài hát được Dolly Parton hát lại vào năm 1984, và tên bài hát được lấy cho album phát hành vào những năm thuộc thập kỷ 1950 và 1960, *[[The Great Pretender (album của Dolly Parton)|The Great Pretender]]*.

Bài hát trở nên phổ biến hơn vào năm 1987 sau khi Freddie Mercury của ban nhạc Queen trình diễn. Roy Orbison cũng đã từng hát lại bài này.

Bài hát được viết theo thể loại Rock 'n roll, giai điệu nhẹ nhàng và tình cảm.

*The Great Pretender* cũng là tên một album nhạc của Queen.

## Nội dung bài hát
Bài hát viết về một người đang sống một cuộc sống không thật như mình muốn, mọi thứ và mọi hành động của anh đều là giả vờ để che mắt mọi người những gì anh thực sự suy nghĩ. Mặc dù trong lòng rất cô đơn (sau cuộc chia tay) nhưng vẫn vui cười, đùa cợt như một gã hề, cố giấu để không ai nhận ra nỗi buồn đó, anh tự nhủ rằng: "*Pretending that you're still around*" (*Vờ như em vẫn đang ở quanh đây*). Anh tự nhận mình là một Great Pretender (người giả vờ giỏi).

## Tham khảo
Somebody to Love (bài hát của Queen)

"**Somebody to Love**" là một bài hát của ban nhạc Queen, do Freddie Mercury sáng tác và được phát hành vào năm 1976 trong album *[[A Day at the Races (album)|A Day at the Races]]*.

Cũng giống như bài "Bohemian Rhapsody", một bài hát kinh điển trong album trước của ban nhạc, bài hát này có các lớp âm thanh và giọng khác nhau, điều này dựa trên việc sắp xếp hợp xướng của nhạc gospel. Đây là bản rock ballad mà các thành viên như Freddie Mercury, Brian May và Roger Taylor đã cùng hoà âm của mình để tạo nên ấn tượng một dàn hợp hướng có 100 giọng ca. Lời của bài hát được viết khá phù hợp với loại nhạc gospel, đã tạo nên một bài hát nói về niềm tin với Chúa, sự tuyệt vọng và tìm kiếm tâm hồn; các câu hỏi của người hát nói về sự thiếu vắng tình yêu trong cuộc sống của anh ta và những quy luật và sự tồn tại của Chúa. Vẫn theo phong cách ghi-ta của Queen, bài hát còn được hòa âm khá phức tạp và có đoạn sô lô của tay ghi ta Brian May, bài hát đã đứng thứ 2 trong bảng xếp hạng của Anh và đứng thứ 11 ở Mỹ.

Brian May đã nói rằng bài hát đã có ảnh hưởng từ âm nhạc của Aretha Franklin.

Vào Buổi công diễn kỷ niệm Freddie Mercury năm 1992, bài hát đã được George Michael hát và sau đó đã được tái phát hành vào năm 1993 trong đĩa EP có tên là *Five Live* và đã được xếp thứ nhất ở Anh.

"Somebody to Love" cũng đã được Queen biểu diễn cùng với Elton John là giọng ca chủ đạo trong một buổi diễn ở Paris vào tháng 1 năm 1997. Phiên bản này cũng có trong album *[[Greatest Hits III]]* phát hành năm 1999.

## Phiên bản hát lại
* Vào năm 2004, "Somebody to Love" có trong phim *[[Ella Enchanted]]*, do Anne Hathaway trình bày.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Video bài hát tại Buổi hòa nhạc tưởng nhớ Freddie Mercury trên YouTube
Spread Your Wings

**Spread Your Wings** là một bài hát của ban nhạc Queen, trong album *[[News Of The World (album)|News Of The World]]* phát hành năm 1977. Bài hát được phát hành ở A side của đĩa đơn Spread Your Wings/Sheer Heart Attack năm 1978. Đây là một bản rock ballad do John Deacon sáng tác. Trong bài hát, Deacon chơi ghi ta bass và acoustic ghi-ta, Freddie Mercury chơi piano và hát, Brian May chơi ghi-ta còn Roger Taylor chơi trống. Đây là đĩa đơn của Queen không có việc hoà âm các thành viên trong ban nhạc.

Bài hát này khá quen thuộc với những người hâm mộ Queen và họ thường hát theo bài hát, có thể thấy được điều này trong album tổng hợp Live Killers. Bài hát có nhịp 4/4 bắt đầu với môtíp dạo piano ở giọng Rê trưởng. Bài hát được viết chủ yếu ở cung này và có một vài cung Si thứ ở đoạn điệp khúc.

Lời bài hát viết về một chàng trai có tên là Sammy, làm người quét dọn ở Emerald Bar. Người kể chuyện (ca sĩ) đang cố gắng cổ vũ, khuyến khích anh ta, nói với anh ấy rằng "spread your wings and fly away" (*hãy dang rộng đôi cánh của mình và bay đi*).

Ngoài phiên bản trong album News Of The World, Queen đã thu âm một phiên bản khác cho đài BBC mà có nhiều phần piano nổi trội hơn và phần kết thúc nhanh hơn.

Bài hát này cũng được ban nhạc power metal Đức Blind Guardian hát lại trong album *[[Somewhere Far Beyond]]* phát hành năm 1992.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Lời bài hát
*Video bài hát
Thước

**Thước** (tiếng Anh: *ruler*) là công cụ đo lường chính xác đến từng mm, dùng để vẽ, đo chiều dài, chiều cao, góc... Sử dụng nhiều trong đời sống hằng ngày.

## Phân loại

### Thước đo [[chiều dài]]

#### Thước thẳng (thước kẻ)

Thước thẳng được chế tạo từ nhựa dẻo hay bằng kim loại. Sử dụng nhiều trong học tập, cơ khí, vẽ các bảng kĩ thuật, xây dựng, vẽ tranh..., dùng để đo dộ dài và kích thước của một vật. Trên thước có vạch, các vạch cách nhau 1 mm để đo độ dài chi tiết hơn. Có vài loại thước còn gắn thêm đo chiều dài bằng inch

:: Các loại thước thẳng

#### Thước cuộn (thước dây)

Thước cuộn (thước lá) được chế tạo bằng thép, hợp kim, ít co giãn, không gỉ. Có khả năng kéo ra và cuộn lại nhờ có lò xo bên trong. Ngày nay, thước cuộn có khả năng bật ra và bật lại mà không cần tay để mà kéo ra. Trên thước có vạch, các vạch cách nhau 1 mm, thường được dùng trong lĩnh vực xây dựng.

:: Các loại thước cuộn

#### Thước kẹp

Thước cặp là loại thước chuyên dụng trong các ngành kỹ thuật như cơ khí, ô tô..., thước được chế tạo bằng thép hợp kim không gỉ (Inox) có độ chính xác cao (0,1 đến 0,05&nbsp;nm). Dùng để đo đường kính trong lẫn đường kính ngoài, chiều sâu lỗ...

#### Thước đo góc (thước đo độ)
Thước có hình bán nguyệt dùng để đo góc trong nhiều lĩnh vực. Phạm vi đo từ 0° đến 180°(đối với thước đo góc thông thường) hoặc >180°(đối với thước đo góc vạn năng).
#### Thước kẻ vuông (thước eke vuông, thước vuông)

Thước kẻ vuông làm bằng hợp kim, dùng để đo góc vuông. Sử dụng để vẽ bảng kĩ thuật, vạch dấu trong ngành cơ khí...

#### Thước eke

Thước eke làm bằng nhựa dẻo hoặc kim loại dùng nhiều trong học tập của học sinh và thầy cô. Có vài loại thước còn gắn thêm đo chiều dài bằng inch. Ghi số góc ở 2 góc còn lại là 30o và 60o hoặc 2 góc bằng 45o.

#### Thước đo góc vạn năng

Thước đo góc vạn năng sử dụng một thước đo góc và một cây thước thẳng được gắn với nhau sao cho thước đo góc di chuyển được trong thước thẳng. Thước đo góc vạn năng có độ chính xác cao nhất. Muốn xác định trị số thực của góc ta dùng loại thước này.

### Thước vẽ hình học

Có các loại thước vẽ hình học:

* Thước parabol
* Thước elip
* Thước vẽ hình tròn
* Thước cong
* Thước khuôn vẽ

## Tham khảo
Innuendo (bài hát)

**Innuendo** là một bài hát của ban nhạc Rock Queen. Đây là bài hát mở đầu của album cùng tên. Bài hát do Freddie Mercury sáng tác cùng với và Roger Taylor viết lời. Đây là bài hát dài hơn 6 phút rưỡi. Bài hát đã đứng thứ nhất trong bảng xếp hạng của Anh.

Bài hát có ảnh hưởng lớn từ ca khúc "Kashmir" của Led Zeppelin. Mặc dù trong bài hát có phần ghi ta sô lô kiểu flamenco của tay chơi ghi ta Steve Howe từ ban nhạc Yes.

Bài hát và các phần trong bài "Kashmir" đã được Robert Plant thể hiện cùng với ba thành viên còn lại của Queen tại buổi công diễn kỷ niệm Freddie Mercury. Tuy nhiên, bài hát đã không có trong đĩa Freddie Mercury Tribute DVD, do Robert Plant không nhớ lời bài hát và do vậy, đã hát không được chính xác.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Music video
*Queen và Robert Plant
Độc lập tuyến tính

phải|nhỏ|Các vectơ độc lập tuyến tính trong <math>\R^3.</math>
phải|nhỏ|Các vectơ phụ thuộc tuyến tính trên một mặt phẳng trong <math>\R^3.</math>
Trong đại số tuyến tính, **độc lập tuyến tính** là một tính chất thể hiện mối liên hệ giữa các vectơ.

## Độc lập tuyến tính và phụ thuộc tuyến tính
* Một hệ các vectơ {**v**1,...,**v***n*} trong không gian vectơ *V* được gọi là **phụ thuộc tuyến tính**,

nếu tồn tại các số: *k*1,..., *k**n* không đồng thời bằng 0  sao cho:

:*k*1 **v**1 +... + *k**n* **v***n* = **0**.

*hệ các vectơ là **độc lập tuyến tính** khi và chỉ khi phương trình vectơ:

:*k*1 **v**1 +... + *k**n* **v***n* = 0

chỉ có *nghiệm duy nhất*: *k*1 = *k*2 =... = *k**n* = 0
## Tính chất
Cho V là không gian vectơ trên trường K:

## Ý nghĩa hình học
*Trong không gian các vectơ trên mặt phẳng, hệ gồm hai vectơ là độc lập tuyến tính khi và chỉ khi chúng không cùng phương.
*Trong không gian các vectơ hình học 3 chiều, hệ ba vectơ là độc lập tuyến tính khi và chỉ khi chúng không đồng phẳng.

## Ví dụ
* Hai vectơ (1,2,3,4) và (-3,-6,-9,5) là độc lập tuyến tính.
* (1,2) và (-2,-4) không độc lập tuyến tính vì tồn tại *λ*1 = 1 và *λ*2 = 2 thỏa mãn *λ*1(-2,-4) + *λ*2(1,2) = 0.

## Độc lập tuyến tính trong không gian <math>{\mathbb  R}</math><sup>n</sup> (hoặc <math>{\mathbb C}</math><sup>n</sup>)
* Trong không gian **R**n một hệ gồm nhiều hơn *n* vectơ {**v**1,...,**v***m*} luôn là phụ thuộc tuyến tính.
* Nếu hệ các vectơ {**v**1,...,**v***m*} là độc lập tuyến tính trong không gian **R**n, thì tập hợp tất cả các vectơ có dạng:

:*k*1 **v**1 +... + *k**m* **v***m*

:là một không gian con đẳng cấu với **R***m*.
* Một hệ *n* vectơ {**v**1,...,**v***n*} là độc lập tuyến tính trong không gian **R**n, khi và chỉ khi ma trận lập thành từ các tọa độ của chúng có định thức khác không (det A ≠ 0).
* Một hệ *n* vectơ {**v**1,...,**v***n*} là phụ thuộc tuyến tính trong không gian **R**n, khi và chỉ khi ma trận lập thành từ các tọa độ của chúng có định thức bằng không (det A = 0).

## Xem thêm
*Cơ sở của không gian vectơ
*Đại số tuyến tính

## Tham khảo
The Show Must Go On (bài hát của Queen)

**The Show Must Go On** là tên một bài hát của ban nhạc Queen đến từ Anh. Đây là bài hát thứ 12 và là bài cuối cùng trong album *[[Innuendo (album)|Innuendo]]*. Bài hát được phát hành ở Anh vào ngày 14 tháng 10 năm 1991. Bài hát có vị trí thứ 16 trong bảng xếp hạng ở Anh và đứng thứ 2 trong bảng xếp hạng của tạp chí Billboard (Mỹ) cùng với Bohemian Rhapsody. Bài hát do tay chơi ghi-ta Brian May sáng tác, viết về nguyện vọng của linh hồn ban nhạc là Freddie Mercury muốn được tiếp tục sự nghiệp âm nhạc ngay cả khi sức khỏe của anh đang bị sa sút. Đây được coi như là một trong những bài hát xúc động nhất của Queen.

Đĩa đơn đã được phát hành 6 tuần ngay trước khi Freddie Mercury mất.

Sau cái chết của Mercury vào tháng 11, bài hát lại được có mặt trong bảng xếp hạng của Anh và đứng trong danh sách 75 bài hay nhất và giữ vững trong một thời gian khá lâu, lâu hơn cả phiên bản cũ trước nó. Một phiên bản khác của bài là phiên bản được thu trực tiếp khi Queen biểu diễn với Elton John, có trong album *[[Greatest Hits III]]*.

## Phiên bản cover
Bài hát được sử dụng nhiều lần trong bộ phim *[[Moulin Rouge!]]* sản xuất năm 2001, do Jim Broadbent và Nicole Kidman thể hiện.

Bài hát cũng được sử dụng trong một buổi diễn American Idol trong "Queen Night" (11 tháng 4 năm2006) bởi Paris Bennett, một trong những thí sinh dự thi trẻ tuổi nhất của American Idol.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Lời bài hát 
*Video bài hát
Tổ hợp tuyến tính

Trong đại số tuyến tính, một **tổ hợp tuyến tính** là một tổng của các vectơ nhân với các hệ số vô hướng.

## Định nghĩa
Giả sử S={**v**1,...,**v**n} là một tập hữu hạn các vectơ, một tổ hợp tuyến tính của S là một tổng các vectơ nhân bởi các hệ số theo dạng:
:*a*1**v**1+...+*a**n* **v***n*
với các số *a*1,...,*a**n* nằm trong trường F của không gian vectơ chứa **v**1,...,**v***n*.

## Ví dụ
Vector (3,-4) là tổ hợp tuyến tính của các vectơ trong tập hợp {(1,1),(2,3),(1,-1)} bởi vì:

:(3,-4) = 2(1,1) + (-1)(2,3) + 3(1,-1)

## Bao tuyến tính

Tập hợp của các tổ hợp tuyến tính xây dựng từ các vectơ trong S được gọi là *[[bao tuyến tính]]* của S (hay không gian con sinh bởi S) và ký hiệu là span(S) hay  \langle S\rangle. Nói một cách chính xác:

span(S) = {**v** thuộc S: **v**= *a*1**v**1-...+*a**n* **v***n* với các số *a*1,...,*a**n* nằm trong trường F}.

S được gọi là một *hệ sinh* của không gian con  \langle S\rangle.

## Xem thêm
*Độc lập tuyến tính
*Số siêu phức

## Tham khảo
Không gian con

Trong đại số tuyến tính, **không gian con**, **không gian vectơ con** hay **không gian tuyến tính con** là một tập hợp con của một không gian vectơ mà bản thân tập hợp con đó cũng là một không gian vectơ.

## Định nghĩa

Một tập hợp con S của một không gian vectơ V được gọi là một không gian con nếu như bản thân S cũng là một không gian vectơ với phép cộng vectơ và phép nhân vô hướng được định nghĩa trên V.

## Định lý

Một tập hợp con S của một không gian vectơ V là một không gian con nếu và chỉ nếu S đóng dưới phép cộng vectơ và phép nhân với số vô hướng.

## Ví dụ

*Một mặt phẳng đi qua điểm gốc tọa độ là một không gian con trong không gian vectơ \R^3
*Các đa thức p(x) với bậc không lớn hơn 3 và p'(x)=0 là một không gian con trong không gian các đa thức.

## Xem thêm
*Đại số tuyến tính

## Tham khảo
Fat Bottomed Girls

"**Fat Bottomed Girls**" là một bài hát của ban nhạc Queen đến từ Anh. Bài hát được phát hành trong album *[[Jazz (album)|Jazz]]* năm 1978, do tay chơi ghi-ta Brian May sáng tác và là một trong vài bài hát của Queen được thể hiện ghi ta theo phong cách alternative, mà thông thường được gọi là "drop D". Lời bài hát viết về một quan điểm là người phụ nữ đẹp không hẳn lúc nào cũng đẹp như được nhìn bề ngoài.

Phần lời hát hơi khác so với thu âm trong nhà và ngoài trời. Khi công diễn, giọng lĩnh xướng trong phần điệp khúc do Freddie Mercury hát và phần hòa âm cao hơn là Roger Taylor và thấp hơn là Brian May. Trong phiên bản thu ở studio, không có âm vực cao hơn mà thay vào đó, giọng lĩnh xướng là cao nhất và là do May thể hiện, còn Mercury thì hòa âm. Do vậy, phiên bản ở album và đĩa đơn thật sự là một bộ đôi của Mercury và May.

Phiên bản thu ở studio có phần thu âm có phần sai lỗi nổi tiếng của Brian May, khi anh đã chơi Sol/Fa không thuận giữa lúc nghỉ (trước khi sang phần 3 của bài).

Phiên bản ở đĩa đơn (có thể nghe lại trong album *[[Greatest Hits (Queen)|Greatest Hits]]*) đã bỏ sót phần ghi ta chơi dạo thêm ở giữa các đoạn trong bài hát.

Bài hát đã được phát hành như là Double-A side với bài hát "Bicycle Race" và cũng có câu "Get on your bikes and ride" trong bài.

## Phiên bản cover
* Ban nhạc Antigone Rising đã hát lại bài này trong album *[[Killer Queen: A Tribute to Queen]]* năm 2005.

## Xếp hạng

## Tham khảo
Cơ sở (đại số tuyến tính)

nhỏ|229x229px|Cùng một vectơ có thể được biểu diễn bởi hai hệ cơ sở khác nhau (các mũi tên tím và mũi tên đỏ).
**Cơ sở** của không gian vectơ là một hệ vectơ độc lập tuyến tính và *[[Hệ sinh (đại số tuyến tính)|sinh]]* ra không gian vectơ đó. Đây là một khái niệm quan trọng trong đại số tuyến tính. Ta có thể nhận ra ý nghĩa của cơ sở trong không gian vectơ  \mathbb R^2. Không gian này thường được biểu diễn bằng các vectơ hình học trên mặt phẳng. Một cơ sở của nó là hệ gồm hai vectơ đơn vị của hai trục toạ độ: **i**=(1,0) và **j**=(0,1). Mọi vectơ của  \mathbb R^2 đều có thể phân tích một cách duy nhất thành tổ hợp tuyến tính của hai vectơ này. Trong  \mathbb R^2 không chỉ có một cơ sở, có rất nhiều hệ hai vectơ như thế. Tổng quát cho một không gian vectơ bất kỳ ta có:

## Định nghĩa
Một tập hợp B của các vectơ **b**1,...,**b**n trong không gian vectơ *V* được gọi là cơ sở nếu như

# B là một tập hợp độc lập tuyến tính
# B là tập hợp sinh của ''V'', nghĩa là span(B) = V

Khi đó (với *n* hữu hạn) số *n* được gọi là số chiều của không gian vectơ *V*.

Khái niệm cơ sở có thể mở rộng cho một tập vô hạn các vectơ  B = \{ b_i | i \in I \}, với tập chỉ số I là tập vô hạn. Khi đó *V* được gọi là không gian vô hạn chiều.

Trong không gian  \mathbb R^n, số vectơ trong cơ sở bằng số chiều của không gian bằng *n*.

## Tính chất
#Hai cơ sở bất kỳ của cùng một không gian *V* hữu hạn chiều có số phần tử như nhau.
#Mọi vectơ *v* của *B* biểu diễn duy nhất thành tổ hợp tuyến tính của các vectơ thuộc cơ sở *B*.
#Hai không gian hữu hạn chiều là đẳng cấu khi và chỉ khi chúng có cùng số chiều và mọi đẳng cấu tuyến tính biến một cơ sở thành cơ sở.

## Toạ độ trong một cơ sở và công thức đổi cơ sở

Các hệ số trong biểu diễn này được gọi là toạ độ của vectơ *v* trong cơ sở *B*.
Chẳng hạn 
:nếu *v* =  k_1.b_1+k_2.b_2+...+k_n.b_n 
:thì (k_1,k_2,...,k_n) là toạ độ của *v* trong cơ sở *B*.

Cho hai cơ sở *B*={*b*1,*b*2,...,*b*n} và 
*B' *={*b' *1,*b' *2,...,*b' *n}. Giả sử vectơ *v* có toạ độ trong cơ sở *B* và *B' * tương ứng là (k_1,k_2,...,k_n) và (k'_1,k'_2,...,k'_n). Ngoài ra các vectơ của *B* biểu diễn qua các vectơ của *B' * như sau
::\begin{matrix} b_1=c_{1,1}b'_1+c_{1,2}b'_2 +...+c_{1,n}b'_n\\
b_2=c_{2,1}b'_1+c_{2,2}b'_2 +...+c_{2,n}b'_n\\
...\\
b_n=c_{n,1}b'_1+c_{n,2}b'_2 +...+c_{n,n}b'_n
\end{matrix}.

Khi đó *v*= \sum_{i=1}^n k_i.b_i =\sum_{i=1}^n k_i. \left (\sum_{j=1}^n c_{i,j}.b'_j \right) =  \sum_{j=1}^n \left (\sum_{i=1}^n c_{i,j}.k_i \right).b'_j.

Như vậy 
: k'_j =\sum_{i=1}^n c_{i,j}.k_i 

được gọi là **công thức đổi cơ sở**.

## Cơ sở chính tắc
Trong không gian \R^n, hệ gồm *n* vectơ đơn vị:
:\begin{matrix}e_1=& (1, & 0, &... &, 0) \\
e_2= &(0, & 1, &... &, 0) \\
. &. &. &... &. \\
e_n = &(0, & 0, &... &, 1)  \end{matrix}
lập thành một cơ sở gọi là cơ sở chính tắc của \mathbb R^n.

Ví dụ:
:{(1,0,0), (0,1,0),(0,0,1)} là cơ sở chính tắc của không gian vectơ \R^3.

## Xem thêm
*Độc lập tuyến tính
*Tổ hợp tuyến tính
*Không gian vectơ
*Phép chuyển cơ sở

## Tham khảo

## Thư mục

* Nguyễn Hữu Việt Hưng, 1999, *Đại số tuyến tính*
Hàm tích phân mũ

Trong toán học, **hàm tích phân mũ** Ei(*x*) được định nghĩa bằng:

: \mbox{Ei}(x)=-\int_{-x}^{\infty} \frac{e^{-t}}{t}\,\mathrm dt\,.

Vì 1/*t* phân kỳ tại *t* = 0, tích phân trên được hiểu theo nghĩa của Giá trị chủ yếu Cauchy.
## Phân tích chuỗi
Hàm này có thể phân tích thành chuỗi:

:\mbox{Ei}(x) = \gamma+\ln x+ 
  \sum_{k=1}^{\infty} \frac{x^k}{k\; k!} \,,

với &gamma; là hằng số gamma Euler.

## Liên hệ với hàm khác
### Hàm tích phân [[lôgarit]]
Hàm tích phân mũ có liên hệ với hàm tích phân lôgarit li(*x*),

:li(*x*) = Ei (ln (*x*)) &nbsp;&nbsp; với mọi số thực dương *x* &ne; 1.

## Phần mềm hỗ trợ
Hàm tích phân mũ được hỗ trợ trong nhiều phần mềm tính toán cho toán học như:
*Các hàm gsl_sf_exp_* trong thư viện phần mềm khoa học GNU
*Mục ei trong kho thuật toán Fortran Netlib
*Hàm ExpIntegralEI  trong Mathematica

## Tham khảo

* Milton Abramowitz and Irene A. Stegun, eds. *[[Handbook of Mathematical Functions]] with Formulas, Graphs, and Mathematical Tables.* New York: Dover, 1972. *[http://www.math.sfu.ca/~cbm/aands/page_227.htm (See Chapter 5)]*
* R. D. Misra, Proc. Cambridge Phil. Soc. 36, 173 (1940)
Thám hiểm không gian

## Những cột mốc trong lịch sử chinh phục vũ trụ của loài người
Ngày 24/12/1979: phi thuyền Arian đầu tiên của châu Âu được phóng lên. châu Âu trở thành đối thủ đáng gờm trong công cuộc chinh phục vũ trụ.

Ngày 12/04/1981: chuyến bay đầu tiên của phi thuyền Columbia.

Ngày 24/06/1982: Jean-Loup Chrétien trở thành người Pháp đầu tiên bay vào vũ trụ.

Ngày 28/01/1986: 7 phi hành gia người Mỹ đã thiệt mạng trên tàu con thoi Challenger. Các chuyến bay bị hoãn lại 2 năm sau đó.

Ngày 19/02/1986: phóng trạm không gian MIR thế hệ thứ ba của Nga. Trạm vũ trụ này ngừng hoạt động vào tháng 3 năm 2001.

Ngày 25/04/1990: kính thiên văn vũ trụ Hubble được đưa lên quỹ đạo.

Ngày 02/11/2000: hai phi hành gia của Nga và một của Mỹ trở thành cư dân đầu tiên của trạm ISS.

Ngày 17/01/2003: một quan chức của Trung Quốc tuyên bố về chuyến phóng Thần Châu V.

Ngày 01/02/2003: phi thuyền Columbia của Mỹ bị nổ, cướp đi sinh mạng của 7 phi hành gia.

Ngày 08/09/2003: truyền hình Trung Quốc chính thức xác nhận chuyến bay của phi thuyền Thần Châu V vào ngày 15/10.

## Niên biểu
### 1942-1975

1Chương trình Vanguard được chuyển giao từ Phòng Nghiên cứu Hải quân Hoa Kỳ (NRL) cho NASA ngay trước cuộc phóng.

### Sau 1975

## Xem thêm

*Chạy đua vào không gian

## Tham khảo
Fukuhara Ai

**Fukuhara Ai** (tiếng Nhật: 福原愛 – *Phúc Nguyên Ái*) là một tay vợt bóng bàn Nhật Bản. Fukuhara Ai sinh ngày 1 tháng 11 năm 1988, ở thành phố Sendai, tỉnh Miyagi – phía đông bắc Nhật Bản.

## Tài năng thiên phú

Thừa hưởng tài năng từ người mẹ, vốn là một vận động viên bóng bàn, Ai bắt đầu tập chơi bóng từ năm 3 tuổi và bắt đầu đi vào con đường chuyên nghiệp năm lên 10. Năm sau đó, cô trở thành tay vợt trẻ nhất từng được gọi vào đội tuyển quốc gia Nhật Bản. Năm 13 tuổi (2002), Ai lọt vào tứ kết Giải vô địch bóng bàn Nhật Bản. Năm tiếp theo (2003), Ai vào đến tận vòng thứ 5 ở Giải vô địch bóng bàn thế giới lần 47 (tại Paris, Pháp). Năm 2004, Ai còn giành được quyền tham dự Thế vận hội tại Athena sau khi vượt qua vòng loại khu vực châu Á.

## Biểu tượng
Tên của cô là Ai, trong tiếng Việt là "Ái", có nghĩa là "yêu thương". Khi còn nhỏ, mỗi lần thua cuộc cô đều oà khóc bên bàn bóng, trông rất hồn nhiên nên đối với mọi người; Ai luôn là một cô bé và thường được gọi thân mật là "Ai-chan" (愛ちゃん). Cô là một biểu tượng cho thanh niên Nhật về sự cố gắng vượt qua khó khăn trong cuộc sống. Ai từng được rước ngọn đuốc Olympic 2004 khi ngọn đuốc này tới Tokyo năm 2004.

Fukuhara Ai cũng xuất hiện trong nhiều trò chơi game ở Nhật, ví dụ như trò Fukuhara Have No Takkyû Icchokusen, chơi trên máy Playstation 2, xuất xưởng tháng 6 năm 2004.

Ai đang chơi cho câu lạc bộ Miki House Sport Club, một dạng nhà thiếu nhi sinh hoạt từ nhỏ. Cùng với đàn chị Konishi An và đàn anh Sakamoto Ryusuke, Ai đã đoạt chức vô địch đôi nữ và đôi nam nữ nhiều năm ở Nhật.

Ai cũng giành được nhiều thứ hạng cao ở Giải vô địch bóng bàn thiếu niên thế giới, cùng với đồng đội Kishikawa Seiya.
Tháng 05 năm 2011, tại giải vô địch bóng bàn thế giới tổ chức ở Rotterdam, Hà Lan, Fukuhara Ai và Kishikawa Seiya đã giành được tấm huy chương đồng quý giá ở nội dung đôi nam nữ sau 34 năm vắng bóng Nhật Bản trên đấu trường thế giới vì sự trỗi dậy mạnh mẽ của bóng bàn Trung Quốc.

Theo bảng xếp hạng của ITTF ngày 5 tháng 12 năm 2007, Ai đứng hạng 10 thế giới và là vận động viên Nhật Bản xếp hạng cao nhất.
## Đời sống cá nhân
Tháng 9 năm 2016, Fukuhara kết hôn với Chiang Hung-Chieh (tiếng Hoa: 江宏傑, tiếng Việt: Giang Hoằng Kiệt), một tuyển thủ bóng bàn người Đài Loan.

Tháng 10 năm 2017, hạ sinh con gái đầu lòng.
 
Tháng 10 năm 2018, Fukuhara tuyên bố giã từ sự nghiệp thi đấu chuyên nghiệp.
 
Tháng 4 năm 2019, hạ sinh con trai thứ hai.

Ngày 8 tháng 07 năm 2021, Fukuhara và Giang Hoằng Kiệt tuyên bố ly hôn.

Ngày 4 tháng 11 năm 2021,  được bổ nhiệm làm phó giáo sư thỉnh giảng tại Đại học Aomori.

## Tham khảo
Lính Mỹ

**Lính Mỹ** là người có quốc tịch Mỹ và thuộc biên chế của một trong 6 lực lượng Lục quân Hoa Kỳ, Không quân Hoa Kỳ, Hải quân Hoa Kỳ, Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ  Tuần duyên Hoa Kỳ. và Lực lượng Không gian Hoa Kỳ Tên gọi khác của lính Mỹ là **Yankee** (phiên âm **tiếng Việt**: Y-ăng-ky) vốn bắt nguồn từ Chiến tranh cách mạng Mỹ

## Các cuộc chiến đã tham gia
*Chiến tranh Da Đỏ
*Cách mạng Mỹ
*Chiến tranh Hoa Kỳ-México
*Nội chiến Hoa Kỳ
*Chiến tranh Tây Ban Nha-Mỹ
*Chiến tranh thế giới thứ nhất
*Chiến tranh thế giới thứ hai
*Chiến tranh Triều Tiên
*Chiến tranh Việt Nam
*Chiến tranh vùng Vịnh
*Chiến tranh Nam Tư
*Chiến tranh Iraq
*Chiến tranh Afghanistan (2001–nay)
*Chiến tranh chống khủng bố

## Đặc điểm lính Mỹ
Lính Mỹ là những người tình nguyện gia nhập các lực lượng vũ trang Hoa Kỳ, có nhiều người gốc Châu Phi và gốc Châu Á, được huấn luyện kỹ càng, kể cả những bài huấn luyện về trang bị kỹ năng sinh tồn và trang bị tốt. Họ thường có trình độ học vấn cao, sức khỏe tốt, có kỷ luật. Trong cuộc chiến không cân sức thể hiện sức chiến đấu vượt trội. Tuy nhiên, trong các cuộc chiến cân sức hoặc môi trường tác chiến gian khổ, họ vẫn có tinh thần chiến đấu tốt. Trận đánh tại Guadalcanal, Khe Sanh là minh chứng rõ ràng nhất; trong trận đánh tại Guadalcanal, khi lực lượng hải quân tiếp viện bị Hải quân Nhật chặn đánh ngoài khơi, các binh sĩ thuộc Sư đoàn thủy quân lục chiến số 1 đã rút vào rừng chiến đấu như du kích cầm chân lực lượng Nhật để chờ tiếp viện. Đặc biệt, thương vong của lính Mỹ thường xuyên bị các phương tiện truyền thông đại chúng Hoa Kỳ nghiêm trọng hóa, ví dụ trong Trận đánh Mogadishu, tổn thất 19 lính biệt kích và phi công đã bị truyền thông công kích dữ dội dẫn đến việc Tổng thống Bill Clinton rút toàn bộ lực lượng Mỹ khỏi Somalia

Lính Mỹ còn được gọi là "lính Vua"  vì được trang bị rất đầy đủ: vũ khí tối tân, áo giáp chống đạn, thiết bị nhìn đêm, mặt nạ phòng độc. Trước khi vào trận thì có máy bay ném bom và pháo binh dọn đường, ăn uống tốt, chỗ ở tốt, giải trí có rất nhiều hình thức, lương cao. Khi lính Mỹ chết trận thì người thân được chính phủ trợ cấp. Thi thể lính Mỹ không tìm thấy trong chiến tranh thì sau chiến tranh chính phủ Mỹ vẫn tiếp tục tìm kiếm đến cùng (Việt Nam là một ví dụ), điều này thể hiện tinh thần "No one gets left behind". Ở Việt Nam cũng đã có hiện tượng một số đối tượng vì lợi nhuận và đã xem việc tìm kiếm hài cốt lính Mỹ như một nghề làm ăn, họ rao bán hài cốt lính Mỹ như hàng hóa, có giá cả, mặc cả.

## Xem thêm
*Quân đội Hoa Kỳ
*Tội ác của lính Mỹ

## Chú thích

## Liên kết ngoài
Thí nghiệm giọt dầu Millikan

**Thí nghiệm giọt dầu Millikan**, thực hiện bởi nhà vật lý người Mỹ Robert Millikan khoảng năm 1909, được cho là một trong những thí nghiệm đầu tiên đo được điện tích của electron. Thí nghiệm này cùng với các cống hiến của Millikan trong nghiên cứu hiệu ứng quang điện đã mang lại một giải thưởng Nobel vật lý cho ông vào năm 1923.

## Lịch sử
Năm 1897, nhà vật lý người Anh J. J. Thomson đã phát hiện ra một loại hạt tích điện, gọi là điện tử. Vào lúc đó nhiều tính chất của điện tử chưa được biết đến, bao gồm điện tích của nó.

Năm 1909, Robert Millikan thực hiện thí nghiệm để đo điện tích điện tử. Millikan đã phun các giọt dầu vào một hộp trong suốt. Đáy và đỉnh hộp làm bằng kim loại được nối với nguồn điện một chiều với một đầu là âm (-) và một đầu là dương (+).

Millikan quan sát từng giọt rơi một và cho áp dụng hiệu điện thế lớn giữa hai tấm kim loại rồi ghi chú lại tất cả những hiệu ứng. Ban đầu, giọt dầu không tích điện, nên nó rơi dưới tác dụng của trọng lực và dừng ở một vận tốc nhất định. Tuy nhiên sau đó, Millikan đã dùng một chùm tia Röntgen để ion hóa giọt dầu này, cấp cho nó một điện tích. Vì thế, giọt dầu này đã rơi nhanh hơn, vì ngoài trọng lực, nó còn chịu tác dụng của điện trường. Dựa vào khoảng thời gian chênh lệch khi hai giọt dầu rơi hết cùng một đoạn đường, Millikan đã tính ra điện tích của các hạt tích điện. Xem xét kết quả đo được, ông nhận thấy điện tích của các hạt luôn là số nguyên lần một điện tích nhỏ nhất, được cho là tương ứng với 1 electron, *e* = 1,63 × 10−19 coulomb.

Năm 1917, Millikan lặp lại thí nghiệm trên với thay đổi nhỏ trong phương pháp, và đã tìm ra giá trị điện tích chính xác hơn là *e* = 1,59 × 10−19 coulomb. Những đo đạc hiện nay dựa trên nguyên lý của Millikan cho kết quả là *e* = 1,602 × 10−19 coulomb.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Millikan R. A., On the elementary electrical charge and the Avogadro constant, The Physical Review, Series II, 109-143, vol 2, 1913  - Bàn luận của Millikan về cách cải tiến thí nghiệm cho chính xác hơn (PDF)
*Science's 10 Most Beautiful Experiments 
*10 thí nghiệm "đẹp nhất" trong lịch sử (phần III)-Nguồn VnExpress.net
Thí nghiệm khe Young

**Thí nghiệm khe Young**, được thực hiện lần đầu bởi Thomas Young vào khoảng năm 1805, là một thí nghiệm quang học chiếu ánh sáng qua hai khe hẹp và quan sát vân giao thoa trên màn ảnh nằm sau.

Các vân giao thoa cho thấy ánh sáng lan truyền như các sóng, do đó thí nghiệm này đã chứng tỏ tính chất sóng của ánh sáng, củng cố lý thuyết sóng ánh sáng Huygens.

Thí nghiệm khe Young cũng có thể được thực hiện với các chùm electron hay nguyên tử để cho thấy lưỡng tính sóng hạt của chúng, hay đơn giản là có thể quan sát với sóng nước.

## Lịch sử

Trước khi thí nghiệm khe Young được thực hiện, tính chất sóng của ánh sáng mới chỉ được đưa ra như một giả thuyết, dù khá thành công trong việc giải thích hiện tượng khúc xạ, và là tâm điểm của cuộc tranh luận giữa hai trường phái: một bên dẫn đầu bởi Isaac Newton với lý thuyết hạt ánh sáng của mình và bên kia là Christiaan Huygens với lý thuyết sóng ánh sáng.

Khoảng năm 1805, thầy thuốc và nhà vật lý người Anh Thomas Young đã thực hiện thí nghiệm của mình. Anh cắt một lỗ nhỏ trên một cửa sổ và bao phủ nó bởi một tấm bìa dày có một lỗ nhỏ ở đó và sử dụng một cái gương để làm lệch hướng chùm tia ánh sáng mảnh xuyên qua đó. Sau đó, anh dùng một thẻ nhỏ dày khoảng 1/13 inch, trên có hai khe nhỏ và đặt nó ở giữa chùm tia để chia chùm tia sáng thành hai luồng ánh sáng. Kết quả thu được trên tường là những vân giao thoa (các dải sáng và dải tối).

Hiện tượng quan sát được chỉ có thể được giải thích nếu hai chùm tia sáng đó lan truyền như các sóng. Các dải sáng trên tường là nơi hai đỉnh sóng giao nhau, các dải tối là nơi một đỉnh sóng giao thoa với một bụng sóng. Thí nghiệm của Young đã khẳng định sự lan truyền của ánh sáng như những sóng.

Vào năm 1924, nhà vật lý người Pháp Louis de Broglie đề xướng rằng electron và những hạt vật chất khác cũng có những thuộc tính sóng; ví dụ chúng có bước sóng liên hệ trực tiếp với động lượng qua công thức de Broglie.

Các thí nghiệm kiểm tra tính chất sóng của electron đã được thực hiện bởi Clinton Joseph Davisson và Lester Halbert Germer ở Phòng thí nghiệm Bells. Họ đã lặp lại thí nghiệm khe Young, thay chùm ánh sáng bằng chùm tia electron, và cũng quan sát được các vân giao thoa của electron. Thời điểm diễn ra thí nghiệm này hiện chưa rõ. Theo ông Peter Rodger, biên tập viên khoa học của tạp chí *[[Physics Today]]*, thì lần đầu tiên ông đọc được một bài viết về thí nghiệm này là năm 1961, và tác giả là nhà vật lý Claus Joensson ở Đại học Tueblingen (Tây Đức). Tuy nhiên, có lẽ thí nghiệm trên đã được thực hiện trước đó.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Science's 10 Most Beautiful Experiments 
*The double-slit experiment
Chống thoái thác

**Chống thoái thác** (tiếng Anh: *non-repudiation*) là khái niệm nhằm đảm bảo một hợp đồng, đặc biệt là cái đã được thỏa thuận và đồng ý trên Internet, sau này không thể bị các bên tham gia từ chối được. Trong nền kinh tế toàn cầu hiện nay, khi việc thỏa thuận mặt đối mặt là những việc thường không thể thực hiện được, việc chống thoái thác trở thành hết sức quan trọng đối với thương mại.

Đối với an ninh điện tử, việc chống thoái thác còn có nghĩa là nó sẽ giúp việc xác minh rằng người gửi và người nhận, trên thực tế, là những bên đã từng công bố là họ đã gửi hoặc đã nhận thông điệp. Nói một cách khác, việc chống thoái thác *nguồn gốc* chứng minh rằng dữ liệu đã được gửi từ nguồn gốc đó, và việc chống thoái thác của *sự phân phát* chứng minh rằng thông điệp đã được nhận bởi bên nhận.

Những phương pháp cổ trưyền như việc dùng triện hoặc dùng chữ ký đều là những phương pháp dễ bị giả mạo. Những giao dịch điện tử còn có khả năng bị gian lận, chẳng hạn như khi các hệ thống máy tính bị người ta đột nhập và tiêm nhiễm các Trojan horse hay các virus. Những người tham gia trong giao dịch có thể dựa vào những việc gian lận ở trên mà thoái thác một giao dịch.

## Tham khảo
Sơn trung vấn đáp

**Sơn trung vấn đáp** (*Hỏi đáp trong núi*) của Lý Bạch viết theo thể tuyệt cú lối cổ, vượt ra khỏi niêm luật, mang khẩu khí của một trích tiên đạt đạo. Bài thơ này của Thi Tiên thường được so sánh, liên tưởng với Tống biệt của Thi Ma Cật Vương Duy.

## Bình
Tự cổ chí kim, *một cõi trời đất khác* trong chốn nhân gian luôn luôn là niềm ao ước của con người- đặc biệt trong thơ Đường, khi mà nhà thơ thường mộng giấc mộng đăng cao cùng lữ thứ. Lánh chốn thị phi, vào ẩn trong núi biếc thường được xem như một chi tiết trở về, thung dung, thanh nhàn. Sơn trung vấn đáp tuy có hỏi, có trả lời nhưng xem ra đấy chỉ là một cái cớ để thi nhân bày tỏ.

*Tiếu nhi bất đáp* vì khác với Vương Duy bởi *quân ngôn bất đắc ý* mà về nằm núi Chung Nam, trích tiên chỉ *cười mà không đáp* để thêm một *vô ngôn* trong Đường thi.

Vì biết còn nói thế nào cho hết chỗ khoáng đạt ở trong lòng! Cũng như trời đất bạt ngàn kia, hoa đào cứ theo nước mà trôi, theo mùa mà nở, theo gió lại tàn; thân (ta) tuy là sống nơi chốn thâm sơn cùng cốc nhưng có chỗ nào không là chốn đất trời, không là chỗ tâm tự do mà bước tới.

Sống được một chốn *phi nhân gian* mà vẫn trong trời đất này thì cười mà chẳng đáp cũng đã thành *trường khiếu nhất thanh hàn thái hư* rồi, cần gì dụng tâm mà phân biệt đâu là Phật, đâu là Tiên nữa!

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Hải quân Đức Quốc Xã

***Kriegsmarine*** (, *Hải quân chiến tranh*) là lực lượng Hải quân của Đức Quốc xã trong Chiến tranh thế giới thứ hai tồn tại từ 1935-1945. Đây là một trong những lực lượng quân đội chủ lực của Đức Quốc xã trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Lực lượng này còn được gọi là *Reichsmarine* (Hải quân Đế chế) trực thuộc *[[Wehrmacht]]* - quân đội Đức Quốc xã.

## Giai đoạn phục hồi sau Chiến tranh thế giới thứ nhất
## Lực lượng Hải quân hùng mạnh
Hải quân Đức lúc này còn có rất nhiều tàu chiến trang bị hiện đại bậc nhất và được xem là mạnh nhất châu Âu. Nếu không có sự hỗ trợ lẫn nhau giữa các nước Đồng Minh, việc tiêu diệt hải quân này không đơn giản. Theo đánh giá của các tướng lĩnh Hồng quân Liên Xô trong Hội nghị Warszawa 1945, với lực lượng hải quân như trên, Đức có thể ném nửa triệu quân kèm thiết giáp đến bất kỳ nơi nào trên thế giới trong vòng một tuần lễ mà không có bất kỳ một thế lực nào cản nổi.

## Chiến lược tàu ngầm
Trong Hải quân Đức, lực lượng tàu ngầm U-boat được xem là có chủng loại tàu ngầm hiện đại nhất và cũng là mạnh nhất thế giới lúc bấy giờ. Bằng chiến thuật dùng tàu ngầm phong tỏa, chi phối toàn bộ bắc Đại Tây Dương và Địa Trung Hải, Đức Quốc xã gây rất nhiều thiệt hại cho phe Đồng Minh cũng như kéo dài thời gian cuộc chiến.

## Suy tàn cùng Đế chế
Tuy vậy, trong những năm 1942-1945, Mỹ đã khắc chế được Hải quân Đức với việc chế tạo ra hệ thống thủy lôi chống tàu ngầm mạnh, cùng với chiếc tàu sân bay đầu tiên được hạ thủy, Mỹ đã dùng máy bay tiêu diệt tàu chiến Đức ngay tại cảng.

Bằng các hoạt động do thám và phá hoại ngầm, Đồng Minh tiêu diệt được khá nhiều tàu chiến Đức Quốc xã đậu rải rác tại các nước theo phe Trục trong thế chiến, điều này khiến thực lực Hải quân Đức suy yếu nhiều, kết quả là không thể ngăn lính thủy đánh bộ Mỹ và quân đội Hoàng gia Anh tràn vào Pháp, Bắc Phi và bờ Địa Trung Hải những năm 1944-1945.

Thất bại của Hải quân Đức cũng góp phần to lớn vào thất bại chung của toàn nước Đức vào ngày 30 tháng 4 năm 1945.

## Xem thêm
* Danh sách thiết giáp hạm trong Thế chiến thứ hai

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* 
* 
* 
* 
*
Mô hình khung lưới

**Mô hình khung lưới** (tiếng Anh: *wireframe model*) là biểu hiện có thể nhìn thấy của một  hình thức đại diện điện tử về một đối tượng hoặc một vật thể trong không gian ba chiều được sử dụng trong đồ họa máy tính ba chiều (*3D computer graphics*).

Mô hình được kiến tạo bằng cách xác định các cạnh của vật thể, nơi hai mặt phẳng toán học gặp nhau, hoặc bằng cách nối các điểm đỉnh hợp thành (*constituent vertices*) của một đối tượng dùng các đường thẳng hoặc các đường cong. Đối tượng được chiếu lên trên màn hình máy tính bằng cách vẽ những đường thẳng tại vị trí các cạnh của đối tượng.

Việc sử dụng mô hình khưng lưới cho phép người ta hình dung được kết cấu bên trong của một mô hình ba chiều (3D). Biểu hiện hai chiều truyền thống hoặc bức tranh hai chiều của nó có thể được kiến tạo bằng cách xoay chuyển đối tượng và chọn lựa xóa các đường ẩn (*hidden line removal*) - những đường mà thường khi người ta không thể trông thấy - thông qua các mặt phẳng cắt ngang.

Do việc tính toán để diễn hình các khung lưới tương đối đơn giản và nhanh chóng, diễn hình thường được sử dụng trong những trường hợp đòi hỏi tỷ lệ số hình ảnh  vẽ trên màn hình cao (chẳng hạn, khi làm việc với một  mô hình 3D phức tạp nào đấy, hoặc trong các hệ thống thời gian thực (*real-time systems *) mô hình các hiện tượng ngoài trời (*exterior phenomena*). Khi các chi tiết đồ họa đòi hỏi cao hơn, thì các chất liệu bề mặt được tự động cho thêm, sau khi đã hoàn thành việc diễn hình đầu tiên khung lưới của vật thể. Việc làm trên cho phép nhà thiết kế nhanh chóng xem qua các thay đổi, hoặc xoay chuyển đối tượng đến một góc nhìn mong muốn, mà không bị sự trì trệ của quá trình kết xuất ảnh hưởng.

Hình thức khung lưới khá thích hợp và được sử dụng rộng rãi trong các tuyến công cụ lập trình (*programming tool path*) đối với các công cụ máy móc điều khiển số trực tiếp (*Direct Numerical Control*, DNC).


Hình:Obj shaded.png|Một vật thể với các bề mặt đã được lấp kín và tô bóng (không còn là khung lưới)
Hình:Obj lineremoval.png|Một hình khung lưới của vật thể đã được xử lý dùng kỹ thuật xóa đường ẩn


## Ghi chú

## Xem thêm
*Phim hoạt họa
*Hoạt họa máy tính
*Tạo hình máy tính
*Đồ họa máy tính ba chiều
*Mắt lưới hình đa giác (*polygon mesh*)
Thế giới tự do

**Thế giới Tự do** là một thuật ngữ xuất hiện vào thời kỳ chiến tranh Lạnh, được sử dụng bởi các quốc gia tư bản không cộng sản (thường là Mỹ và Tây Âu) để mô tả về chính các quốc gia này. "Thế giới Tự do" được các nước tư bản dùng để gọi những quốc gia mà họ coi là có bầu cử công bằng và nhân dân có đầy đủ quyền con người, thuật ngữ này thường được phương Tây dùng để chỉ chính họ trong sự tương phản với các nước khác, ví dụ như các nước thuộc khối Xã hội chủ nghĩa.

Tuy nhiên, thực tế nhiều nước có chính phủ độc tài cũng được phương Tây coi là thuộc "Thế giới tự do", miễn là chính phủ các nước này ủng hộ chủ nghĩa tư bản, là đồng minh của phương Tây và chủ nghĩa chống Cộng. Ví dụ đáng chú ý bao gồm Tây Ban Nha thời phát xít Francisco Franco, Hàn Quốc dưới chính quyền độc tài Phác Chính Hy, Đài Loan dưới chính quyền độc tài Tưởng Giới Thạch, Nam Phi (dưới chế độ Apartheid được Anh quốc ủng hộ) và Hy Lạp (dưới chế độ độc tài quân sự những năm 1960 - 1970). Trong chiến tranh Việt Nam, các nước gửi quân trợ giúp Hoa Kỳ cũng được Hoa Kỳ coi là thuộc "thế giới tự do" và liên minh đó được gọi là "Quân lực thế giới tự do", dù thực tế thì Hàn Quốc và Philippines là những nước có chính phủ độc tài ở thời kỳ đó. Vì vậy, thuật ngữ "Thế giới tự do" bị nhiều người coi là một chiêu bài tuyên truyền lừa dối, mang tính đạo đức giả của phương Tây hơn là dựa theo thực tế.

Từ này thường được các nước tư bản phương Tây sử dụng để mô tả sự đối lập giữa họ với các nước theo chủ nghĩa cộng sản thời Chiến tranh lạnh. Đối lại, các nước có chính phủ ủng hộ chủ nghĩa cộng sản gọi mình là "Khối Xã hội chủ nghĩa" và gọi các nước phương Tây là "Khối tư bản", hoặc "Khối thực dân đế quốc".

Vì vai trò lớn của Hoa Kỳ trong chiến tranh Lạnh, Tổng thống Hoa Kỳ nhiều lúc được báo chí phương Tây gọi là *"nhà lãnh đạo của Thế giới Tự do"*, đặc biệt là ở báo chí tại Hoa Kỳ. Sau năm 1991, cách gọi này được loại bỏ, một phần vì nó kích động Chủ nghĩa bài Mỹ ở các nước khác. Ngày nay, khi chiến tranh Lạnh kết thúc, theo Samuel P. Huntington, thuật ngữ này đã được thay thế bằng khái niệm "cộng đồng thế giới" mà ông lập luận rằng *"đã trở thành danh từ hoa mỹ mới (thay thế "thế giới tự do") nhằm hợp pháp hành động tranh đoạt lợi ích của Hoa Kỳ và các cường quốc phương Tây khác trên toàn thế giới"*. Theo báo Nhân dân tại Việt Nam, Mỹ luôn tự ca ngợi mình là "thế giới tự do" và tự cho mình quyền mang các giá trị "tự do, dân chủ" áp đặt khắp năm châu, trong khi chính nước Mỹ có tỷ lệ tội phạm cao gấp 10 lần các nước phát triển khác, và chính phủ Mỹ còn lập cả hệ thống nhà tù bí mật ở nước ngoài, được điều hành bởi Cục Tình báo Trung ương (CIA), tại đó phạm nhân bị đối xử bất công, vô nhân đạo, vi phạm Công ước Liên Hiệp quốc.

## Tham khảo
Kỹ thuật xóa đường ẩn

Kỹ thuật **xóa đường ẩn** (*[[tiếng Anh]]: Hidden line removal*) là một chi nhánh mở rộng của kỹ thuật diễn họa khung lưới, trong đó các đường thẳng (hay các đoạn của đường thẳng) bị các bề mặt che đi không được vẽ ra.

Kỹ thuật này không tương tự như kỹ thuật xóa bề mặt ẩn, vì kỹ thuật này liên quan đến chiều sâu, sự che khuất (*occlusion *), trong khi cái kia liên quan đến các pháp tuyến (normals) - đường thẳng 90 độ với bề mặt mặt phẳng.

Một thuật toán thường được sử dụng để thi hành là thuật toán của Arthur Appel (do IBM phát triển cuối những năm 1960). Thuật toán này hoạt động bằng cách tăng tiến mức độ có thể trông thấy được của một phần trong tầm nhìn đến một phàn mà mức độ có thể trông thấy của nó chưa được xác định. Do một số trường hợp vô lý tồn tại cho nên chúng gây khó khăn trong việc thực hiện thuật toán này. Những trường hợp đó là:
#Các điểm đỉnh nằm trên đường mép 
#Các đường mép nằm trên các đỉnh điểm
#Các đường mép nằm trên các đường mép
Thuật toán này là một thuật toán không bền, dễ thay đổi, bởi vì một sai số trong tầm nhìn sẽ tăng tiến và ảnh hưởng tới những nút tiếp theo (tuy nhiên hiện có nhiều phương pháp bù trừ để giải quyết vấn đề này). Ông James Blinn là người đã cho phát hành một bài viết đối với vấn đề trên.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Luật văn của Patrick-Gilles Maillot phần mở rộng về thuật toán vẽ đường thẳng trong kỹ thuật xóa các đường ẩn của Bresenham; bài này cũng còn được đăng trong MICAD '87 proceedings on CAD/CAM and Computer Graphics, trang 591 - ISBN 2-86601-084-1.
* Vector Hidden Line Removal Một bài viết của ông Walter Heger diễn tả thêm các trường hợp vô lý (pathelogical cases) trong thuật toán xóa đường ẩn, cùng nhiều trích dẫn.