open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fimmvörðuháls

**Fimmvörðuháls** là khu vực giữa các sông băng Eyjafjallajökull và Mýrdalsjökull ở miền nam Iceland. Các tuyến đường giữa và Thórsmörk Skógar đi qua đèo này và là một trong những tuyến đường đi bộ phổ biến nhất ở Iceland, mặc dù là 22&nbsp;km dài và liên quan đến 1.000 m leo. Fimmvörðuháls, có một túp lều núi thoải mái hiện đại thuộc sở hữu của Útivist, một trong những hiệp hội đi bộ đường dài tiếng Iceland. Cũng ở gần đó là một túp lều được trang bị đầy đủ cũ hơn gọi là Baldvinsskáli. Các tuyến đường từ Skógar là đặc biệt đẹp, nhiều thác nước được thông qua trên đường đi. Các tuyến đường chỉ có thể đi từ giữa tháng sáu vào cuối tháng 8. Vào đêm ngày 16 tháng 5 năm 1970, ba du khách đã chết trong đèo trong bão tuyết.
Nó cũng có thể kết hợp các tuyến đường Fimmvörðuháls với các chuyến đi Laugavegur giữa và Thórsmörk Landmannalaugar để kết hợp thành một chuyến đi dài 4-6 ngày.
## Tham khảo
Men răng

**Men răng**, cùng với ngà răng, cementum, và tủy răng là một trong bốn mô lớn tạo nên răng ở động vật có xương sống. Nó là phần cứng nhất và chứa hàm lượng khoáng chất cao nhất trong cơ thể con người. Men răng cũng được tìm thấy trong vảy da cá mập. Chín mươi sáu phần trăm của men bao gồm các loại muối khoáng, phần còn lại là nước và vật liệu hữu cơ. Ở người, độ dày men răng tỏ ra không đồng đều: dày nhất ở đỉnh, (lên đến 2.5&nbsp;mm) và mỏng nhất ở vùng biên.

Men răng là phần cứng nhất, cấu tạo từ những tinh thể calci phosphat dài mảnh, nằm sát cạnh nhau theo 1 trình tự chính xác để bảo vệ răng. Có những tế bào đặc biệt gọi là nguyên bào men, sản sinh ra men răng, những tế bào này sẽ chết đi khi thân răng nhô hết ra ngoài. Men răng bị tổn thương thì không thể thay thế được. Men răng rất bền vững, không bị vỡ, không bị xây xát, nhưng lại bị ăn mòn bởi các axít trong miệng: các thức ăn có đường sẽ kích thích những vi khuẩn trong miệng sản sinh ra acid gây sâu răng.

Màu sắc bình thường của các men khác nhau từ vàng nhạt đến xám trắng. Ở các cạnh của răng, nơi không có ngà răng nằm dưới men, màu sắc đôi khi có hơi xanh. Do men răng là nửa trong suốt, màu ngà răng và vật liệu bất kỳ bên dưới men răng mạnh mẽ ảnh hưởng đến bề ngoài răng.

Chất khoáng chính của men răng là hydroxyapatite, một loại calci phosphat kết tinh. Các số lượng lớn chất khoáng trong thành phần men không chỉ làm tăng độ cứng mà còn độ giòn của nó. Men răng được xếp vào hạng 5 trên thang đo độ cứng Mohs và có suất đàn hồi Young là 83 GPa.

Men răng không có chứa collagen, như được tìm thấy trong các mô cứng như ngà răng và xương, nhưng nó có hai lớp học độc đáo của các protein - amelogenins và enamelins. Trong khi vai trò của các protein này không hoàn toàn hiểu rõ, người ta tin rằng họ hỗ trợ trong sự phát triển của men bằng cách phục vụ như là một khuôn khổ cho các khoáng chất để tạo thành, trong số các chức năng khác. Sau khi trưởng thành, men răng là gần như hoàn toàn vắng mặt các vật chất hữu cơ nhẹ hơn. Men răng không có mạch và không có nguồn cung cấp dây thần kinh bên trong nó và không được làm mới, tuy nhiên, nó không phải là một mô tĩnh vì nó có thể trải qua những thay đổi khoáng chất.
## Tham khảo
Bactromantis virga

***Bactromantis virga*** là một loài Bọ ngựa trong họ Bọ ngựa. Loài này được Scudder miêu tả năm 1896.
## Chú thích

## Tham khảo
*
Denis Mukwege

**Denis Mukwege** (sinh ngày 1 tháng 3 năm 1955 tại Bukavu, tỉnh Nam Kivu) là bác sĩ phụ khoa và là nhà hoạt động nhân đạo người Cộng hòa Dân chủ Congo. Ông đã đoạt giải Nobel Hoà bình 2018 cho các nỗ lực chống bạo lực tình dục trong chiến tranh.

## Tiểu sử
Mukwege là con thứ 3 trong số 9 người con của một mục sư Tin Lành thuộc Phong trào Ngũ Tuần. Sau khi tốt nghiệp trung học, ông theo học ngành bách khoa 2 năm ở Đại học Kinshasa, sau đó chuyển sang học Y học ở Burundi từ năm 1976. Ông đậu bằng bác sĩ y khoa năm 1983, và vào làm việc ở bệnh viện Lemera, một bệnh viện vùng nông thôn phía nam Bukavu. Năm 1984, ông được nhận một học bổng sang Pháp học ngành Phụ khoa ở Đại học Angers.
 
Tuy có một việc làm được trả lương cao ở Pháp, nhưng năm 1989 ông trở về quê hương đảm nhận chức giám đốc bệnh viện Lemera. Mặc dù tiền lương ít ỏi, nhưng ông rất vui vì đã giúp hàng nghìn phụ nữ vô sinh được làm mẹ (có nhiều bà mẹ đã đặt tên họ Denis của ông cho con mình).

Năm 1996, xảy ra cuộc Chiến tranh Congo thứ nhất (tháng 11/1996 tới tháng 5/1997), bệnh viện Lemera đã bị hoàn toàn phá hủy. Nhiều bệnh nhân và y tá đã bị giết chết một cách tàn bạo. Denis Mukwege đã may mắn thoát hiểm một cách kỳ lạ và sang tỵ nạn ở Nairobi. Sau đó, thay vì sống ở nước ngoài, ông đã chọn trở về quê hương.

Được sự giúp đỡ của tổ chức *"PingstMissionens Utvecklingssamarbete"*, (viết tắt là PMU = Tổ chức Hợp tác Phát triển của Phái bộ truyền giáo Phong trào Ngũ Tuần Thụy Điển), ông lập ra Bệnh viện Panzi ở Bukavu. Tại đây, ông chuyên chữa trị những phụ nữ bị hiếp dâm tập thể bởi những dân quân Rwanda.

Mukwege đã được coi là chuyên gia hàng đầu trên thế giới về cách chữa lành chấn thương nội tạng gây ra bởi việc hiếp dâm tập thể. Ông đã chữa trị nhiều nghìn phụ nữ, một số người phải chữa trị nhiều hơn một lần; có lúc ông phải làm tới 10 cuộc giải phẫu trong một ngày làm việc 18 giờ của ông. Ông đã mô tả việc các bệnh nhân đôi khi tới bệnh viện trong tình trạng trần truồng như thế nào, thường bị chảy máu và rò rỉ nước tiểu cùng phân từ những âm đạo bị rách.

## Giải thưởng và Vinh dự
* "Giải Nhân quyền đặc biệt 2007" của Pháp (tháng 6 năm 2008)
* Giải Nhân quyền của Liên Hợp Quốc (New York, tháng 12 năm 2008)
* Giải Olof Palme (Thụy Điển, tháng 1 năm 2009) 
* "Nhân vật châu Phi của năm" do Công ty báo Media Trust của Nigeria bầu chọn, (tháng Giêng năm 2009)
* Bắc Đẩu Bội tinh hạng Chevalier của chính phủ Pháp (tháng 2009)
* Huy chương Wallenberg của Đại học Michigan (tháng 10 năm 2010)
*Tiến sĩ danh dự của phân khoa Y học Đại học Umeå Thụy Điển (2010)
* Giải Phát triển quốc tế vua Baudouin (24.5.2011)
* Giải Công dân toàn cầu Clinton về chức lãnh đạo Xã hội dân sự (New York, 22.9.2011)
* Giải Nobel Hoà bình 2018.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*http://www.panzihospitalbukavu.org Website của bệnh viện Panzi
Calci phosphat

**Calci phosphat** là một nhóm các khoáng chất có chứa ion calci (Ca2+) vùng với các orthophosphate (PO43-), metaphosphate hoặc các pyrophosphate (P2O74-) và đôi khi có các ion hydro hoặc hydroxide .
Nó là hình thức chủ yếu của calci trong sữa bò. Nhiều phần trăm của xương được tạo thành từ hydroxyapatite, một khoáng chất calci phosphat (được gọi là khoáng chất xương). Men răng bao gồm 90% hydroxyapatite.

## Hóa tính
Không giống như hầu hết các hợp chất khác, độ tan của calci phosphat trở nên thấp hơn khi nhiệt độ tăng. Do đó khi đun nóng lên thì dung dịch sẽ kết tủa.
Trong sữa, nó được tìm thấy ở nồng độ cao hơn ở độ pH bình thường bởi vì nó tồn tại ở dạng keo trong mixen liên kết với protein casein, với kẽm xitrat - gọi chung là calci phosphat keo. (...là chất tự nhiên...)
## Tham khảo
Vượn cáo nâu

**Vượn cáo nâu** (danh pháp hai phần: ***Eulemur fulvus***) là một loài vượn cáo trong họ Lemuridae. Nó được tìm thấy ở Madagascar và Mayotte.

## Phân bố
Loài này sinh sống phổ biến ở phía Tây Madagascar về phía bắc của sông Betsiboka và phía đông Madagascar trong khu vực nằm giữa sông Mangoro và sông Tsaratanana, cũng như trong nội địa Madagascar kết nối các phạm vi phía Đông và phía Tây. Chúng cũng sống trên đảo Mayotte, mặc dù quần thể này được cho là do con người du nhập.

## Miêu tả
Chúng có lông màu nâu, tổng chiều dài 84 đến 101&nbsp;cm, bao gồm đuôi dài từ 41 đến 51&nbsp;cm. Trọng lượng khoảng 2–3&nbsp;kg. Lông ngắn, rậm, chủ yếu là màu nâu hoặc màu nâu xám. Mõm, mặt và chóp đầu có lông màu xám sẫm hoặc đen với các mảng lông quanh lông mày nhạt màu, và đôi mắt là màu đỏ da cam.

## Khẩu phần ăn
Chế độ ăn chủ yếu trái cây, lá non, và hoa. Trong một số địa điểm nó ăn động vật không xương sống, chẳng hạn như ve sầu, nhện và cuốn chiếu. Nó cũng ăn vỏ cây, nhựa, đất và đất sét đỏ. Nó có thể chịu đựng mức độ lớn hơn của các hợp chất độc hại từ các lá cây hơn so với các loài bán hầu (Prosimii) khác.

## Hình ảnh

Tập tin:Two Brown Lemur, Mantadia, Madagascar.jpg
Tập tin:Maki de mayotte.jpg
Tập tin:Brown Lemur in Berenty 1.jpg
Tập tin:Brown Lemur in Berenty.jpg


## Tham khảo

*
American-180

**American-180** là loại súng tiểu liên khá độc đáo do Richard Casull thiết kế vào những năm 1960.

## Lịch sử
Vào những năm 1960 với ý tưởng về loại vũ khí có hỏa lực mạnh, đạn nhỏ, có thể bắn trong khoảng thời gian dài trước khi phải nạp đạn lại. Richard Casull đã bắt đầu công việc thiết kế với kết quả là khẩu súng carbine Casull Model 290 sử dụng hộp đạn dạng đĩa 290 viên đạn, tuy nhiên chỉ có 80 khẩu này được chế tạo do giá thành khá đắt đỏ.

Đến đầu những năm 1970 thì Casull quyết định thu nhỏ khẩu súng lại và chuyển sang sử dụng đạn súng ngắn để trở thành súng tiểu liên. Với lựa chọn là loại đạn .22 LR (5.6×15mmR) vốn có hỏa lực thấp nhưng có lợi thế là rẻ, độ giật thấp, ít bị nảy ra khi chạm vào mục tiêu, có khả xuyên tốt và độ chính xác khá tốt. Loại súng mới cung cấp một hỏa lực lớn vì có khả năng bắn nhanh nhiều và liên tiếp vào mục tiêu trong một thời gian ngắn nhờ có độ giật thấp giúp cho độ chính xác tăng lên và số lượng đạn trong hộp đạn khá lớn. Thiết kế này ban đầu được chế tạo tại Áo sau đó xuất khẩu vào Hoa Kỳ. Sau này loại súng này được chế tạo bởi Illinois Arms Company tại Hoa Kỳ.

Một số lượng lớn các khẩu American-180 đã được các lực lượng cảnh sát và cai ngục mua hầu hết để dẹp loạn. Nó được nhanh chóng nhận thấy là cho dù loại đạn.22 LR vốn tự thân không thể xuyên các giáp chống đạn mà các đơn vị của các lực lượng này hay mặc, nhưng khi bắn với loạt dài từ loại súng này thì các giáp chống đạn sẽ bị xé toạc nếu loại súng này bị đưa nhầm người.

## Thiết kế
American-180 sử dụng cơ chế nạp đạn blowback với khóa nòng mở với hai chế độ bắn phát một và tự động. Thân súng làm bằng một khối thép được gia công và báng súng làm bằng gỗ. Điểm đặc biệt của loại súng này so với các loại súng tiểu liên khác là nó sử dụng hộp đạn dạng đĩa vốn dùng cho các súng máy trong chiến tranh thế giới thứ hai. Loại hộp đạn này có thể chứa 177 viên đạn với ba lớp. Các mẫu sau này chế tạo hộp đạn bằng nhựa với 3, 4 hoặc 5 lớp có thể chứa 165, 220 hay 275 viên. Súng sử dụng loại đạn .22 LR nhưng một số khẩu được yêu cầu chế tạo sử dụng đạn .22 Short Magnum..22 Short Magnum cung cấp hỏa lực mạnh hơn.22 LR với tốc độ bắn được đẩy lên thành 1.500 viên/phút còn với.22 LR là 1.200 viên/phút. Vỏ đạn sẽ được nhả ra ở khe năm bên dưới súng.

Hệ thống nhắm tiêu chuẩn của loại súng này là điểm ruồi nhưng có thể gắn thêm hệ thống nhắm laser.

## Biến thể
Mặc dù không có biến thể nào ngoài mẫu American SAR 180/275 với chỉ có chế độ bắn bán tự động. Thì có các bộ công cụ có tên AM-15 dùng để chuyển các khẩu M-16 tự động thành một loại súng có cách hoạt động giống như American-180, cũng có phiên bản của bộ công cụ này dùng cho súng tiểu liên M11/9.

## Liên kết ngoài
*User Manual
*Modern Firearms: American-180 submachine gun 
*Bắn thử American-180
*Bắn thử AM-15
Netrium naegelii

***Netrium naegelii*** là một loài song tinh tảo trong họ Mesotaeniaceae, thuộc chi Netrium.
## Chú thích

 
## Tham khảo
PT-85

**PT-85** (hay còn gọi là **Type 85/M-1985**) là một xe tăng hạng nhẹ do Bắc Triều Tiên sản xuất. Nó là một xe tăng lội nước có tính năng tương tự như PT-76. Khung gầm của PT-85 dựa trên xe bọc thép VTT-323 (M-1973) cũng do Cộng hòa Dân Chủ Nhân dân Triều Tiên sản xuất dựa trên xe bọc thép Type-63 của Trung Quốc, tháp pháo của nó là tháp pháo của xe PT-76, đây có thể coi là 1 biến thể của PT-76 nhưng có vài đặc điểm với xe tăng K-63 của Trung Quốc.

Xe tăng PT-85 sử dụng nòng pháo 85&nbsp;mm thay vì 76&nbsp;mm như của PT-76 nên được gọi là PT-85. Phương Tây gọi nó là xe tăng hạng nhẹ M-1985 vì nó được sản xuất từ năm 1985.

## Thông số kỹ thuật của xe
* Nặng: 20 tấn
* Rộng: 3,1 m
* Cao: 2,8 m
* Tổ lái: 4 người
* Bọc giáp: 30&nbsp;mm
* Độ dốc leo: 38 độ
* Tốc độ tối đa: 60&nbsp;km/h trên bộ, 10&nbsp;km/h dưới nước
* Tầm hoạt động: 500&nbsp;km

Vũ khí: 
* Pháo 85&nbsp;mm
* Tên lửa chống tăng ATGM 9M14 Malyutka (AT-3 Sagger)
* 1 Súng máy đồng trục 7,62&nbsp;mm và một súng máy 14,5&nbsp;mm

## Chú thích

## Tham khảo
* Xe tăng PT-85 từ FAS
* PT-85 từ Security.org
Michael Bloomberg

**Michael Rubens Bloomberg** (sinh 14 tháng 2 năm 1942) là doanh nhân, tác gia, chính trị gia và nhà hoạt động xã hội người Mỹ. Ông từng giữ chức thị trưởng Thành phố New York (2002-2013). Với khối tài sản 55 tỷ đô la Mỹ vào 2019, ông là người giàu thứ 7 ở Hoa Kỳ. Ông sáng lập và sở hữu 88% Bloomberg L.P., một công ty truyền thông về tin tức tài chính và dịch vụ thông tin.

Trước đây ông từng là đảng viên Đảng Dân chủ nhưng chuyển sang Đảng Cộng hòa vào năm 2001 rồi thắng cử chức thị trưởng và nhiệm kỳ thứ hai vào năm 2005. Ông rời Đảng Cộng hòa vào năm 2007 rồi tranh cử nhiệm kỳ thứ ba vào năm 2009 như một chính trị gia độc lập. Ông thường được nhắc thường xuyên rằng có khả năng ông sẽ tranh cử tổng thống năm 2008 như một ứng cử viên độc lập.

## Chú thích

## Liên kết ngoài

*mikebloomberg.com, Bloomberg's official website
*nyc.gov/mayor, official mayoral website
*Michael Bloomberg, City Mayors' Mayor of the Month for August 2012
*Profile at *[[Bloomberg Businessweek]]*
*#23 Michael Bloomberg at *[[Forbes]]* list of 2010 world's billionaires
*
*
*
*Issue positions and quotes at On The Issues
*
*
*
*Michael Bloomberg  collected news and commentary] at the New York ''Daily News''
*
*Michael Bloomberg collected news and commentary] at *[[Newsday]]*
*
*Biography at the Encyclopaedia Britannica
4-Methyl-2-pentanol

**4-Methyl-2-pentanol** hay **methyl isobutyl cacbinol** (**MIBC**) là một hợp chất hữu cơ được sử dụng chủ yếu làm thuốc tạo bọt trong tuyển khoáng. Nó cũng được sử dụng làm dung môi trong tổng hợp hữu cơ và trong sản xuất dầu phanh  cũng như là tiền chất của một số chất hóa dẻo.

## Ghi chú
Oberpfaffenhofen

**Oberpfaffenhofen** là một làng trong xã Weßling thuộc huyện Starnberg, Bayern, Đức. Nó nằm cách trung tâm thành phố Munich 20&nbsp;km.

Tại đây có trụ sở chính của Cơ quan hàng không vũ trụ Đức (*Deutsches Zentrum für Luft- und Raumfahrt*, DLR) và nó trở nên nổi tiếng vào năm 1983 khi nhà du hành vũ trụ đầu tiên của Tây Đức, nhà vật lý học Ulf Merbold bay vào vũ trụ bằng tàu con thoi trong phi vụ tới trạm Spacelab. Các phi vụ này có sự tham gia của Trung tâm điều hành không gian Đức (German Space Operations Center - GSOC) nằm ở Oberpfaffenhofen.

Trung tâm nghiên cứu của DLR ở Oberpfaffenhofen bao gồm Trung tâm điều khiển mô-đun Columbus và cũng là đóng góp của DLR trong Cơ quan không gian châu Âu và EADS Astrium, cũng như các viện Fraunhofer và các viện nghiên cứu khoa học khác.

Tại Oberpfaffenhofen cũng có các nhà máy công nghiệp (gồm Dornier Luftfahrt GmbH, một chi nhánh của hãng sản xuất máy bay Fairchild Dornier). Hãng này và DLR cùng nhau chia sẻ hoạt động sân bay tại đây.

## Tham khảo

* 
* 
* 
During the occupation of Germany the airport was designated Oberpfaffenhofen Air Force Depot which also served as the maintenance depot for the aircraft that were utilized during the Berlin Airlift of 1948-49.

## Liên kết ngoài
Anhanguera piscator

***Anhanguera piscator *** (nghĩa là "quỷ già bắt cá") là một loài trong chi thằn lằn có cánh *[[Anhanguera]]*, xuất hiện từ đầu kỷ Phấn trắng, tại nơi ngày nay là Brazil cách nay 112 triệu năm. Loài Thằn lằn có cánh này là liên quan chặt chẽ đến *[[Ornithocheirus]]*, và thuộc họ *Ornithocheiridae* trong phân họ riêng của mình, *Anhanguerinae*. *A. piscator* cũng từng bị đặt trong chi *[[Coloborhynchus]]* dưới tên ***Coloborhynchus piscator*** hay đồng nghĩa của *[[Coloborhynchus robustus]]*. *Anhanguera piscator* là động vật ăn cá với sải cánh khoảng 4.5&nbsp;m (15&nbsp;ft).

 

## Chú thích

## Tham khảo
* 
* Campos, D. A., and Kellner, A. W. A. (1985). "Panorama of the Flying Reptiles Study in Brazil and South America (Pterosauria/ Pterodactyloidea/ Anhangueridae)." *Anais da Academia Brasileira de Ciências*, **57**(4):141–142 & 453-466.
* T. Rodrigues and A. W. A. Kellner. (2008). Review of the pterodactyloid pterosaur *Coloborhynchus*. *Zitteliana B* **28**:219-228.
Yuan

**Yuan** (chữ Hán: 袁, Hán-Việt là *[[nguyên]]* hoặc *[[viên]]*) có thể là 
* Yuan Trung Quốc: để chỉ đơn vị tiền tệ của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (Nhân dân tệ) và của Đài Loan (Tân Đài tệ)
* Nguyên
* Nhà Nguyên và Bắc Nguyên
* Viên (họ)
* Các Hội đồng Quốc gia tại Trung Hoa Dân Quốc, trong đó có Hội đồng Điều hành Quốc gia (Hành chính viện, tức là Chính phủ), Hội đồng Lập pháp (Lập pháp viện, tương đương Quốc hội) gồm 113 nghị sĩ, Hội đồng Tư pháp (Tư pháp viện) gồm 15 thẩm phán và cũng là Tòa án Hiến pháp, Giám sát viện, Khảo thí viện.
* Sông Nguyên
* Nguyên Giang (sông Hồng)
Endre Szemerédi

**Endre Szemerédi** (sinh ngày 21 tháng 8 năm 1940) là nhà toán học người Hungary. Ông nghiên cứu trong các lĩnh vực toán tổ hợp và lý thuyết khoa học máy tính. Hiện ông là giáo sư khoa học máy tính tại trường đại học Rutgers từ năm 1986. Ông từng làm việc tại đại học Stanford (1974), đại học McGill (1980), đại học Nam Carolina (1981–1983) và đại học Chicago (1985–1986). Szemerédi sinh tại Budapest, ông học tại đại học Eötvös Loránd ở Budapest và nhận bằng tiến sĩ từ đại học Quốc gia Moskva. Người hướng dẫn luận án của ông là nhà toán học Israel Gelfand.

## Các nghiên cứu
Endre Szemerédi đã công bố trên 200 bài báo khoa học trong lĩnh vực toán rời rạc, lý thuyết khoa học máy tính, thuật toán tổ hợp và hình học rời rạc.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*Trang cá nhân ở Viện Toán học Alfréd Rényi
Amadou Toumani Touré

**Amadou Toumani Touré** (4 tháng 11 năm 1948 – 10 tháng 11 năm 2020) là một chính trị gia Mali, Tổng thống Mali giai đoạn 2002-2012. Ông đã lật đổ Tổng thống Moussa Traore trong một cuộc đảo chính quân sự tháng 3 năm 1991 và chủ trì một sự chuyển tiếp kéo dài một năm bầu cử đa đảng, ông đã trao quyền lực cho chính quyền dân sự vào tháng 6 năm 1992. Mười năm sau, sau khi xuất ngũ, ông tham gia vào chính trường với tư cách dân sự và đắc cử tổng thống trong cuộc bầu cử năm 2002 với một liên minh rộng rãi hỗ trợ. Ông dễ dàng tái đắc cử trong năm 2007 cho một nhiệm kỳ thứ hai và cuối cùng. Nhiều tháng trước khi hết nhiệm kỳ tổng thống, các thành viên bất mãn của quân đội Mali, bị gán là "những kẻ phản loạn", đã tiến hành một cuộc đảo chính loại bỏ Touré quyền và buộc ông trốn.

## Tiểu sử
Amadou Toumani Touré sinh ngày 4 tháng 11 năm 1948 ở Mopti, nơi ông học tiểu học. Giữa năm 1966 và 1969, ông đã học trường trung học chuẩn Badalabougou ở Bamako để trở thành một giáo viên. Cuối cùng, ông gia nhập quân ngũ và tham dự các trường Cao đẳng liên quân sự Kati. Là một thành viên của Quân đoàn Parachute, ông đã thăng hàm nhanh chóng thông qua nhiều cấp bậc và sau khi rất nhiều các khóa đào tạo ở Liên Xô và Pháp, ông trở thành chỉ huy của biệt kích nhảy dù vào năm 1984.

Ông qua đời tại Thổ Nhĩ Kỳ vào 10 tháng 11 năm 2020 ở tuổi 72.

## Sự nghiệp chính trị và quân sự
Vào tháng 3 năm 1991, sau khi cuộc đàn áp bạo lực các cuộc biểu tình chống chính phủ biến thành một cuộc cách mạng quần chúng chống lại 23 năm cai trị của quân đội, các lực lượng vũ trang đã từ chối nổ súng vào người dân Malian và Touré - người đứng đầu lực lượng bảo vệ tổng thống - đã bắt giữ Tổng thống Moussa Traoré.[3] Được mọi người biết đến với tên viết tắt ATT, Đại tá Touré (khi đó là ông) trở thành lãnh đạo của Ủy ban Chuyển tiếp vì Phúc lợi Nhân dân và là người đứng đầu nhà nước trong suốt các nỗ lực của ủy ban nhằm chuyển đổi chính phủ của đất nước sang chế độ dân chủ.[4] Ông chủ trì hội nghị quốc gia từ ngày 29 tháng 7 đến ngày 13 tháng 8 năm 1991 soạn thảo Hiến pháp Mali và lên lịch tổ chức các cuộc bầu cử lập pháp và tổng thống năm 1992. Sau khi biết kết quả bầu cử, Touré đã trao quyền cho tổng thống mới đắc cử, Alpha. Oumar Konaré.ư Sau khi tự nguyện từ chức, ông có biệt danh "Người lính của nền dân chủ."[6]

## Tham khảo
Cú lông đốm

**Cú lông đốm** (danh pháp hai phần: ***Strix occidentalis***) là một loài cú trong học nhà cú thuộc phân loài trong bộ Cú thực thụ. Loài cú này phân bố ở vùng Tây Nam của nước Mỹ. Loài cú lông đốm có mắt đen, lông màu sẫm với những đốm trắng trên đầu và cổ, những vằn trứng ở ngực. Loài này hiện đang bị đe dọa vì nạn chặt phá rừng là mất môi trường sinh sống cũng như sự cạnh tranh quyết liệt của loài cú lông sọc. Trong vòng 25 năm, số lượng cú lông đốm vẫn tiếp tục giảm tới 40%.

## Bảo tồn
Cú lông đốm được Mỹ đưa vào danh sách những động vật cần được bảo vệ từ năm 1990. Chính quyền Mỹ đã ban hành nhiều quy định nhằm hạn chế hoạt động khai thác gỗ trong những rừng quốc gia để bảo vệ cú lông đốm. Hàng loạt khu rừng có cú lông đốm, với tổng diện tích tới 4,5 triệu hecta, thuộc bang Washington, Oregon và California đã biến thành rừng cấm. Thậm chí họ còn đưa ra dự thảo quy định cho phép các công ty đốn bớt cây để ngăn chặn nguy cơ cháy rừng và cho phép người dân bắn cú lông sọc để giảm áp lực cạnh tranh đối với cú lông đốm. Tuy nhiên những quy định này gây ra tranh cãi trong giới nghiên cứu động vật cũng như những người dân ở nước này.

## Hình ảnh

Tập tin:Strix occidentalis lucida-2.jpg
Tập tin:NorthernSpottedOwlOregonZoo.jpg
Tập tin:Strix occidentalis Humboldt Redwoods Park cropped.jpg
Tập tin:Strix occidentalis lucida.JPG
Tập tin:Northern Spotted Owl.USFWS.jpg


## Chú thích

## Liên kết ngoài

*Read Congressional Research Service (CRS) Reports regarding the Spotted Owl
*CBS News: Blasting Some Owls To Save Others? Government Proposes Selectively Killing Cousins Of Threatened Spotted Owls To Protect The Species
*B.C.'s spotted owl near extinction Science advisory team recommends capturing and breeding remaining owls in British Columbia
*Spotted Owl videos on the Internet Bird Collection
*Spotted Owl photo gallery  VIREO
Agave franzosinii

***Agave franzosinii*** là một loài thực vật thuộc họ Agavaceae. Agave franzosinii được tìm thấy trong tự nhiên ở Mexico. Người ta đã trồng loại cây này tại vườn thực vật hoàng gia Anh ở Kew, nơi nó được bổ sung vào bộ sưu tập thực vật năm 1973. Loài cây Agave franzosinii trước khi nở hoa tăng trưởng nhanh gấp 4 lần bình thường. Mỗi tuần, loài cây này lại cao thêm gần 0,9 m, cho đến khi nó cao bằng một ngôi nhà. Chỉ một thời gian ngắn sau khi nở hoa, nó đã chết.
Loài cây này thường được gọi là "loài cây thế kỷ" vì các nhà khoa học từng cho rằng, phải mất 100 năm cây mới ra hoa một lần.
Agave franzosinii ưa thích khu vực đất đầy nắng và nó có thể chịu được nhiệt độ xuống đến -6,6&nbsp;°C. Nó phát triển tốt nhất trong cát và đất cát, sạn, cá, đất mùn, đất cát đất sét khô. Cây này chịu được hạn.
## Hình ảnh

Tập tin:Agave franzosini 136-8317.jpg
Tập tin:Agave franzosinii-IMG 5688.jpg
Tập tin:Agave franzosinii-IMG 5689.jpg
Tập tin:Agave franzosinii-IMG 6210.jpg


## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Các vụ nổ súng tại Midi-Pyrénées 2012

**Các vụ nổ súng tại Midi-Pyrénées 2012** là một loạt ba vụ tấn công súng nhắm mục tiêu quân Pháp và dân thường Do Thái, trong các thành phố của Montauban và Toulouse trong vùng Midi-Pyrénées của Pháp. Tổng số đã có bảy người thiệt mạng, cộng với thủ phạm và năm người khác bị thương, ba trọng thương. Cảnh sát xác định thủ phạm là Hồi giáo ở Pháp 23 tuổi tên là Mohammed Merah, kẻ đã tuyên bố quan hệ với nhóm chiến binh Hồi giáo al-Qaeda, mặc dù mối quan hệ này đang gây tranh cãi. Trong một trận vây ráp vào ngày 22 tháng 3, thủ phạm đã bị bắn và giết chết bởi các đơn vị chiến thuật đặc biệt hoạt động của cảnh sát pháp RAID.
Cuộc tấn công đầu tiên xảy ra vào ngày 11 tháng 3, khi một người lính dù Pháp, Master Sergeant Imad Ibn-Ziaten, cũng là một tín đồ Hồi giáo Pháp, đã bị bắn chết bên ngoài một phòng tập thể dục tại Toulouse. Vụ thứ hai xảy ra vào ngày 15 tháng 3, trong đó có hai binh sĩ mặc đồng phục, hạ sĩ Abel Chennouf, và binh nhì Mohamed Legouad, đã thiệt mạng và một người bị thương nặng trong một trung tâm mua sắm ở Montauban. Ngày 19 tháng 3, một cuộc tấn công tiếp tục xảy ra tại trường Hatorah Ozar ngày của người Do Thái, nơi bốn người (trong đó có ba trẻ em) đã thiệt mạng. Tay súng chạy trốn trên một chiếc xe gắn máy.

Sau các vụ nổ súng, chính phủ Pháp đã tăng Vigipirate, cảnh báo khủng bố của Pháp, trong vùng Midi-Pyrénées, và một vài tỉnh xung quanh, lên mức cao nhất Nhiều chính phủ trên khắp thế giới lên án các cuộc tấn công.

## Tham khảo
Cosmarium pyramidatum

***Cosmarium pyramidatum var. canadense*** là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Cosmarium.

## Chú thích

 
## Tham khảo
Ô Đống Mác

**Ô Đống Mác** tên chữ là **Thanh Lãng**, là một cửa ô của Hà Nội xưa, nằm sau thành Lãng Yên. Ô Đống Mác là một cửa ngõ của kinh thành Thăng Long, Cửa Ô Đông Mác hiện tại đã mất hết hình tích cũ.

## Vị trí

Hiện nay, Ô Đông Mác nằm ở cuối phố Lò Đúc, giao nhau với đường Trần Khát Chân và đường Kim Ngưu, phía đông nam Hà Nội.

Là một trong những điểm bắt đầu của con đường thiên lý Bắc-Nam xưa, cửa ô này là nơi có thể đến bằng đường bộ lẫn đường thủy vào thành Thăng Long, nên thường có quân lính canh gác khá nghiêm ngặt.

Trong Thượng kinh ký sự, Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác, nhân lúc chờ chúa Trịnh lâu chưa gọi, có nói đến việc ông xin với quan chánh Đường Hoàng Đình Bảo về Cẩm Giàng, thăm quê ông, đi theo đường từ bến Thanh Trì để sang sông, phía Bát Tràng về Hải Dương, có ghi lại như sau:
"Ngày 10-9, từ sáng tinh mơ còn trăng, tôi đi ra cửa ô Ông Mạc, cửa thành chưa mở, lính canh thấy có thẻ "Hành quân phù" (thẻ cấp cho đi đường của Phủ Chúa) mới mở cho đi".

## Tên gọi

Ô Đông Mác là tên cửa ô thời xưa, thời chúa Trịnh Sâm, (thế kỷ 18) có tên là ô Ông Mạc. Bản đồ Hà Nội năm 1831 gọi đây là cửa ô Thanh Lãng. Tới bản đồ năm 1866, cửa ô này được gọi là cửa ô Lãng Yên. Sang thế kỷ 20, người dân quen gọi là ô Đông Mác.

Theo nhà Hà Nội học Nguyễn Vinh Phúc, Đông Mác còn có tên là Ông Mạc. Vì năm 1782, từ nội thành về bến Thanh Trì, Hải Thượng Lãn Ông đã đi qua cửa ô này và ghi trong Thượng kinh ký sự: "Ngày 10/9, từ sáng tinh mơ, tôi qua cửa ô Ông Mạc. Cửa chưa mở...."

## Chú thích
Từ điển luật học

**Từ điển luật học** hay **từ điển luật** là một loại từ điển được thiết kế và biên soạn để cung cấp thông tin về các kiến thức về khoa học pháp lý, chứa đựng các thuật ngữ pháp lý và được sử dụng trong lĩnh vực pháp luật.

## Tổng quan
Từ điển luật học có thể bao gồm các loại *từ điển đơn ngữ* hay *song ngữ*. Nội dung có thể là pháp luật đại cương (những vấn đề chung nhất về pháp luật) hoặc pháp luật chuyên ngành (ví dụ như từ điển về hợp đồng). Từ điển pháp luật nhằm đưa ra những kiến thức chung nhất cho tất cả các điều khoản trong lĩnh vực pháp luật, nó được gọi là một từ điển tối đa hóa, và nếu nó cố gắng để chỉ một số lượng hạn chế một lượng thuật ngữ nhất định nó được gọi là một từ điển giảm thiểu. Một từ điển luật học song ngữ có giá trị phụ thuộc nhiều vào người biên dịch (biên dịch viên) và người biên tập (biên tập viên), người sử dụng và năng lực chuyên môn, nghiệp vụ của người biên dịch.

Từ điển pháp luật có thể phục vụ cho các chức năng khác nhau. Từ điển pháp luật truyền thống với các định nghĩa dưới dạng thuật ngữ pháp lý phục vụ để giúp người đọc hiểu các văn bản quy phạm pháp luật họ đọc hoặc để giúp người đọc có được kiến thức về các vấn đề pháp lý độc lập của bất kỳ văn bản pháp luật nào, từ điển pháp luật như vậy thường là đơn ngữ.

Từ điển pháp luật song ngữ có thể phục vụ một số chức năng. Đầu tiên, nó có thể có những từ ngoại nhập trong một ngôn ngữ và định nghĩa trong một ngôn ngữ khác - những bộ từ điển này giúp hiểu các văn bản quy phạm pháp luật, thường được viết bằng một ngôn ngữ nước ngoài, và tiếp thu kiến thức, thường là về một hệ thống pháp luật nước ngoài. Thứ hai, pháp luật từ điển song ngữ cung cấp và hỗ trợ để dịch văn bản quy phạm pháp luật, vào hoặc từ một ngôn ngữ nước ngoài và đôi khi còn để xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật, thường là trong một ngôn ngữ nước ngoài.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Duhaime's Legal Dictionary  – Probably the world's best online legal dictionary. Terms organized by topic such as Criminal  and Civil  Law.
* LawyerIntl.com Legal Dictionary – Compilation of Law Dictionaries including Bouvier's Legal Dictionary 6th Edition
* The 'Lectric Law Library – the gateway to thousands of pages of free legal information and free legal forms.
* Some links to Legal Dictionaries 
* WEX: Definitions, An American law glossary, from Cornell
* Everybody's Legal Glossary, Nolo
* Law.com legal dictionary
* Merriam Webster Law Dictionary at Findlaw.
* JP Boyd's BC Family Law Resource for family law and divorce law definitions.
* Dean's Law Dictionary – A digital and professional law dictionary for lawyers and paralegals with over 171,272 entries, 241,583 words or phrases defined and 317,118 case cites.
2S1 Gvozdika

**2S1 Gvozdika** (tiếng Nga: 2С1 "« Гвоздика "," Hoa cẩm chướng '), cũng được gọi là **SU-122** trong biên chế của Việt Nam, là một loại lựu pháo tự hành của Liên Xô dựa trên cơ sở xe tăng hạng nhẹ PT-76 nhưng thay vào đó là pháo 2A18 122mm, thật ra khung gầm của 2S1 lại là xe bọc thép chở quân MT-LB, chỉ có kết cấu thiết kế của 2S1 dựa trên xe tăng PT-76 mà thôi. Nó được Cục Tên lửa và Pháo binh thuộc Bộ quốc phòng Liên Xô (GRAU) đặt tên là *2S1 Gvozdika*.

## Sản xuất
Phiên bản 2S1 đầu tiên ra đời năm 1969. Nó trang bị tại Liên Xô năm 1970 và nước đầu tiên ngoài Liên Xô sử dụng 2S1 là Ba Lan, nó được đưa vào sử dụng trong quân đội Ba lan vào năm 1974. Quân đội Mỹ và NATO gọi nó là pháo M1974. Các mẫu pháo M1974 vẫn được các nước Bungari, Ba Lan và Nga sản xuất.

## Lịch sử và tính năng
Nguyên mẫu của nó được hoàn thành năm 1969 và được trang bị cho Quân đội Liên Xô vào năm 1970. 2S1 được các nước trong khối xã hội chủ nghĩa tiếp nhận vào năm 1974.Do có khung gầm dựa trên loại xe bọc thép lội nước MT-LB nên 2S1 cũng có thể lội nước với tốc độ chậm 4,5&nbsp;km/h.

Với pháo 122mm nó có nhiệm vụ tiêu diệt và chế áp lực lượng cơ động, các hỏa điểm của bộ binh, phá hủy các loại công sự dã chiến, vượt qua các bãi mìn, các chướng ngại vật (hàng rào thép gai), đấu lại các loại pháo, súng cối và phương tiện bọc thép của đối phương.

## Các quốc gia sử dụng

### Các quốc gia còn sử dụng
* – 140 tính đến 2024 
*− 9+ tính đến 2024
*– 9 tính đến 2024
* − 68 tính đến 2024
* - 5
* - 246
* - 506
*
* - 10
* - 20
*
* - 72
* 48
* -110
*
*-Số lượng khônng xác định 
* - 10
*  
*
* - 533
*
* - 72
* - 49
* - 400
* - 622 
* - 638
* - 6
*
*
*

### Các nước từng sử dụng
*
*
*
*
*
*
*
*

## Các cuộc xung đột
* Chiến tranh Chechnya lần thứ nhất
* Chiến tranh Nam Ossetia 2008
* Chiến tranh vùng Vịnh (lần 1-2)
* Chiến tranh Kosovo
* Chiến tranh Chechnya lần thứ hai
* Nội chiến Libya (2011)

## Chú thích
Ô Chợ Dừa

**Ô Chợ Dừa** tên chữ là **Thịnh Quang**, là một cửa ô của Hà Nội xưa, nằm về phía tây của kinh thành Thăng Long.

## Vị trí
Ô Chợ Dừa nằm ở ngã sáu của các phố Đê La Thành, Tôn Đức Thắng, Nguyễn Lương Bằng, Khâm Thiên, Xã Đàn và phố Ô Chợ Dừa mới.

## Tên gọi

Ô Chợ Dừa nơi có chợ nhỏ họp dưới hàng dừa rợp bóng bát ngát, một phần đã giải thích cái tên gọi quen thuộc của cửa ô, lại hiện lên với vẻ sầm uất, nhộn nhịp của cảnh chợ.

Theo ghi chép trong Thượng Kinh ký sự của Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác: " Một cái thành đất không cao lắm. Bên cạnh là một cái tường nhỏ, trên mặt tường là đường xe ngựa đi, ở mé ngoài hàng rào che kín mít. Dưới chân tường là hào sâu. Trong hào thả chông xem ra rất kiên cố. Thành có ba vọng canh, nơi nào cũng có lính sắp hàng, gươm súng sáng quắc ".

## Tham khảo
Bánh cốm

**Bánh cốm** là loại bánh có vỏ làm từ cốm, có nhân làm từ đậu xanh, dừa nạo và mứt bí hoặc mứt sen trần, thường dùng cho lễ ăn hỏi.

## Giới thiệu

## Xem thêm
## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Bánh cốm Hàng Than
* Bánh cốm Hàng Than
Ngãi Cầu

**Ngãi Cầu** là một ngôi làng cổ tại Việt Nam. Làng được cho là đã có từ thời Lý. Lê Lợi và Nguyễn Trãi đã từng đặt đại bản doanh tại Ngãi Cầu khi kéo đại quân ra bao vây thành Đông Quan. Ngày nay, làng thuộc xã An Khánh, ở phía Nam huyện Hoài Đức, Hà Nội. Ngãi Cầu cách Thiên Đường Bảo Sơn không xa, đi từ ngã tư đèn xanh đèn đỏ Thiên Đường Bảo Sơn -La Dương- Lê Trọng Tấn rẽ về phía La Phù khoảng 2&nbsp;km là đến.

## Văn hóa và di tích..
Đình Ngãi Cầu được liệt vào Di tích Kiến trúc, nghệ thuật của Việt Nam và là một danh thắng của Hà Nội xưa kia. Đình được tạo dựng từ thế kỷ 17, qua 3 lần trùng tu, thờ nữ thần Bản Thổ và bốn vị tướng thời Hùng Vương làm thần Hoàng làng. Đình được xây dựng trên một khu đất rộng, có quy mô với nhiều nếp nhà ngang dọc. Kiến trúc đình theo kiểu 8 giáp 12 cửa bao gồm: nghi môn với 3 gian kiểu vì kèo chồng rường, 2 tầng, 8 mái và đại đình là kiến trúc lớn gồm 5 gian, 4 mái. Hai dãy giải vũ nằm song song với phương đình.

Đình Ngãi Cầu nổi tiếng với lễ hội rước kiệu 5 năm tổ chức một lần, mở hội vào 8 tháng Giêng âm lịch. Tương truyền, Đức Thánh Mẫu của làng sinh ngày 8 tháng 3 năm Giáp Tý (298 Tr.CN), nên làng hay tổ chức ăn lễ bánh trôi bánh chay vào mồng 8 thay vì mồng 3 như nhiều làng quê ở Việt Nam. Lễ rước gồm 7 kiệu (Lọng đình trước đi đầu, 4 kiệu 4 vị tướng, kiệu rước Thánh Mẫu và kiệu song loan). Kiệu nặng nhất lên tới... 1 tạ, cần tới 36 cô gái (chưa chồng) khiêng 2 kiệu Thánh Mẫu và Thành Hoàng. Các kiệu còn lại do những chàng trai khỏe mạnh, tuấn tú đảm trách, đều là người dân gốc của làng. Những cụ bà, cụ ông tuổi 80 trở lên mặc áo đỏ, nhai trầu bỏm bẻm, uống trà tại đình hoặc đi theo đám rước. Trong hội có hát chèo, cải lương, thi đấu vật, cờ tướng và nhiều trò chơi dân gian được bày ra suốt dọc từ Đình tới Quán, một kiến trúc gạch nhỏ, đơn giản, nằm cạnh chùa Ngãi Cầu. Theo thần phả của Đình, Quán là nơi ra đời của 4 vị thành hoàng làng, là nơi diễn ra các nghi lễ của tín ngưỡng thành hoàng.

Ngoài Đình Ngãi Cầu thì dân Ngãi Cầu cũng hay đi lễ ở Miễu, nơi thờ là mẹ của bốn vị Thành Hoàng làng. Miễu cách Đình Ngãi Cầu không xa, Người dân Ngãi Cầu đều công nhận chỗ Miễu thờ là một nơi linh thiêng. Có một điều đặc biệt là mẹ của bốn vị Thành Hoàng làng tên Huệ vì thế con gái sinh ra trong làng Ngãi Cầu phải tránh tên này, ai làm dâu Ngãi Cầu nếu tên Huệ thì sẽ đổi thành Huề hoặc lấy tên khác để tránh bị trùng với tên của Mẫu Thành Hoàng làng.

Ngoài ra, làng còn có một ngôi chùa cổ có tên là Phổ Quang Tự, tuy nhiên vẫn được dân gian gọi là chùa Ngãi Cầu. Chùa tạo dựng từ năm 1573, tọa lạc trên một gò đất hình mai rùa phía Tây làng, có quy mô kiến trúc lớn bao gồm khu chùa chính, hai dãy hành lang song song với hậu cung, nhà tiền đường với hậu cung ở phía sau, cuối cùng là khu nhà tổ nằm sau dãy hành lang bên phải. Các bộ phận kiến trúc của chùa được xây dựng kế tiếp nhau. Trụ trì của Chùa là Sư Ni.

## Chú thích

## Liên kết ngoài
* Ngãi Cầu - làng ca trù nổi tiếng đất Bắc
* Bước tiến mới trong bảo tồn di sản
Thông đất

**Thông đất** (danh pháp khoa học: ***Lycopodiella cernua***) là một loài thực vật có mạch trong Họ Thạch tùng. Loài này được (L.) Pic. Serm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1968.
## Hình ảnh

Tập tin:Lycopodiella cernua (6220858678).jpg
Tập tin:Lycopodiella torta -La Soufrière-Guadeloupe.jpg
Tập tin:Lycopodiella cernua 1.jpg
Tập tin:Lycopodiella cernua 2.jpg


## Chú thích

## Liên kết ngoài
*
*
*
Tinh dầu thông

**Tinh dầu thông** là một tinh dầu thu được từ chưng cất hơi lá kim, cành non và quả nón của một số loài thông, cụ thể như từ loài *[[Pinus sylvestris]]*.

Nó được sử dụng trong liệu pháp dầu thơm, như một chất tạo mùi thơm trong các loại dầu tắm, như một sản phẩm tẩy rửa hay như dầu bôi trơn trong các thiết bị đồng hồ nhỏ và đắt tiền. Nó cũng là chất khử mùi và kháng khuẩn tự nhiên. Nó cũng có thể được dùng làm thuốc tẩy uế, dầu xoa bóp và thuốc khử trùng. Nó cũng được dùng làm thuốc diệt cỏ hữu cơ có hiệu lực, trong đó tác động của nó là biến đổi lớp cutin dạng sáp của thực vật làm cho cây bị mất nước.

Tinh dầu thông khác với các sản phẩm khác từ thông, như turpentin (dầu nhựa thông) là thành phần có điểm sôi thấp từ việc chưng cất nhựa thông, hay rosin (colophan), là phần bã rắn còn lại sau khi chưng cất turpentin.

Về mặt hóa học, tinh dầu thông bao gồm chủ yếu là các rượu tecpen vòng. Nó cũng có thể chứa các hydrocarbon, ete và este tecpen. Thành phần chính xác phụ thuộc vào các yếu tố khác nhau, như chủng loại thông nào hay loại nguyên liệu (lá kim, cành non hay quả nón) đầu vào.

Trong công nghiệp, tinh dầu thông được dùng trong tách chiết kim loại ra khỏi quặng. Chẳng hạn, trong tách chiết đồng thì dầu thông được dùng làm thuốc tạo bọt để tách quặng đồng sulfide bằng phương pháp tuyển nổi.

## Thuốc tẩy uế
Dầu thông là thuốc tẩy uế gốc phenol, có tính sát trùng nhẹ. Các loại thuốc tẩy uế dầu thông tương đối rẻ tiền và khá sẵn có. Chúng có tác dụng chống lại *Brevibacterium ammoniagenes*, nấm *[[Candida albicans]]*, *[[Enterobacter aerogenes]]*, *[[Escherichia coli]]*, các vi khuẩn đường ruột gam âm, các loại mầm bệnh trong gia đình như các loại gây ra bệnh vi khuẩn Salmonella, herpes simplex típ 1 và 2, cúm típ A, cúm virus típ A/Brasil, cúm virus típ A2/Nhật Bản, các vi khuẩn đường ruột như *[[Klebsiella pneumoniae]]*, các vi khuẩn gây ra mùi, nấm mốc, nấm mốc sương, *[[Pseudomonas aeruginosa]]*, *[[Salmonella choleraesuis]]*, *[[Salmonella typhi]]*, *[[Salmonella typhosa]]*, *[[Serratia marcescens]]*, *[[Shigella sonnei]]*, *[[Staphylococcus aureus]]*, *[[Streptococcus faecalis]]*, *[[Streptococcus pyogenes]], *Trichophyton mentagrophytes''.

Tinh dầu thông cũng tiêu diệt các tác nhân gây ra thương hàn, viêm dạ dày ruột (một số), bệnh dại, bệnh tả, một vài dạng viêm màng não, ho gà, lậu mủ và một vài dạng bệnh lỵ. Tuy nhiên, nó không có tác dụng đối với các bào tử liên quan tới các bệnh như uốn ván hay bệnh than hoặc các virus không vỏ bọc như poliovirus, rhinovirus, viêm gan siêu vi B hay viêm gan siêu vi C.

Tinh dầu thông có độ độc tính tương đối thấp đối với con người, độ ăn mòn thấp và độ tồn lưu hạn chế. Tuy nhiên, nó kích thích da và các màng nhầy và có thể gây ra các vấn đề về hô hấp. Các liều cao có thể gây ra suy nhược hệ thần kinh trung ương.

## Ghi chú
Staurastrum leptocladum

***Staurastrum leptacanthum *** là một loài Song tinh tảo trong họ Desmidiaceae, thuộc chi Staurastrum.

## Chú thích

 
## Tham khảo
Alberto Ginastera

**Alberto Ginastera Evaristo** (, 11 tháng 4 năm 1916 - 25 tháng 6 năm 1983) là một nhà soạn nhạc cổ điển người Argentina. Ông được coi là một trong những nhà soạn nhạc cổ điển quan trọng nhất của nhạc cổ điển châu Mỹ La tinh.

## Tiểu sử
Ginastera đsinh ra tại Buenos Aires trong gia đình cha là người Catalan và mẹ là người Ý. Trong những năm cuối của cuộc đời, ông ưa thích để phát âm họ của mình theo cách phát âm tiếng Catalan, với một phần mềm 'G' như trong 'George' (IPA: [(d) ʒinasteɾa]) hơn là âm thanh tiếng Tây Ban Nha 'J' (IPA: [xinasteɾa]).

Ông học tại nhạc viện ở Buenos Aires, tốt nghiệp vào năm 1938. Là một giáo sư trẻ tuổi, ông giảng dạy tại Liceo Militar General San Martín. Sau một chuyến viếng thăm Hoa Kỳ năm 1945-1947, nơi ông học với Aaron Copland tại Tanglewood, ông trở về Buenos Aires và đồng sáng lập Liên đoàn của nhà soạn nhạc. Ông đã tổ chức một số bài giảng dạy. Ông đã trở lại Hoa Kỳ trong năm 1968 và từ năm 1970 sống ở châu Âu. Ông qua đời tại Geneva ở tuổi 67.
Trong số các sinh viên đáng chú ý của mình là Astor Piazzolla (người nghiên cứu với ông vào năm 1941), Alcides Lanza, Waldo de los Ríos, Jacqueline Nova và Rafael Aponte Ledée.

## Tham khảo
Herbert Ballerina

**Luigi Luciano** (Campobasso, Ý, 7 tháng 7 năm 1980), được biết đến nhiều hơn với tên gọi **Herbert Ballerina** là một phát thanh viên, diễn viên, kể từ tháng 1 năm 2011, là đồng chủ trì chương trình phát thanh Lo Zoo di 105, Radio 105 Network.

## Phim Tham Gia
### Phim
* *[[Che bella giornata]]*, (2010)
* *[[Italiano medio]]*, (2015)

### Phim truyền hình
* *La Villa di Lato*, (2009)
* *Drammi Medicali*, (2009)

## Tham khảo
Bình nguyên Đông Bắc

**Bình nguyên Đông Bắc** () nằm giữa các dãy Đại Hưng An, Tiểu Hưng An và Trường Bạch tại Đông Bắc Trung Quốc. Đồng bằng mở rộng theo chiều bắc-nam là khoảng 1000&nbsp;km, chiều đông-tây là khoảng 400&nbsp;km, diện tích đạt 350.000&nbsp;km², là bình nguyên lớn nhất Trung Quốc. Bình nguyên chủ yếu do Liêu Hà và Tùng Hoa tạo thành, vì thế từng có tên cũ là bình nguyên Tùng-Liêu. Bình nguyên Đông Bắc có thể phân thành ba bộ phận:
* Đông Bắc Bộ: chủ yếu là do trầm tích của Hắc Long Giang, Tùng Hoa Giang và Ô Tô Lý Giang tạo thành "Tam Giang bình nguyên".
* Nam Bộ: chủ yếu do trầm tích của Liêu Hà, tạo thành đồng bằng Liêu Hà
* Trung Bộ: Do trầm tích của Tùng Hoa Giang và Nộn Giang tạo thành, còn gọi là "Tùng Nộn bình nguyên".

Đồng bằng Đông Bắc có lớp đất dày, phì nhiêu, đất canh tác rộng rãi và là một khu vực sản xuất lương thực chủ yếu của Trung Quốc. Sau khi thành lập Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, nhiều quân nhân, tri thức trẻ và cán bộ nòng cốt đã tham gia vào chương trình "Bắc Đại Hoang" của chính quyền, di cư lên Đông Bắc để khai hoang hay cải tạo đất đầm lầy.

## Tham khảo
Juan Gris

**José Victoriano (Carmelo Carlos) González-Pérez** (23 tháng 3 năm 1887 - 11 tháng 5 năm 1927), được biết nhiều hơn với tên Juan Gris, là một họa sĩ và nhà điêu khắc Tây Ban Nha sống và làm việc tại Pháp nhất của cuộc đời mình. Tác phẩm của ông, được kết nối chặt chẽ với sự xuất hiện của một thể loại sáng tạo nghệ thuật, xu hướng lập thể, trong số đặc biệt nhất của phong trào.
Sinh ra tại Madrid, Gris nghiên cứu bản vẽ cơ khí tại de Escuela Artes y Manufacturas ở Madrid 1902-1904, trong thời gian ông đã đóng góp những bản vẽ định kỳ địa phương. Từ 1904 đến 1905 ông học vẽ với các nghệ sĩ học tập José Maria Carbonero. Có lẽ là vào năm 1905 José González đã thông qua nhiều bút danh khác biệt Juan Gris.

## Tham khảo
Part of Me

**Part of Me**  có thể đề cập đến:

*"Part of Me" (bài hát của Katy Perry)
*"Katy Perry: Part of Me"
*"Part of Me" (bài hát của Chris Cornell)
Ghế đẩu

**Ghế đẩu** là một trong những nội thất cổ xưa dùng để . Điểm khác biệt giữa ghế đẩu so với một cái ghế điển hình là nó không có lưng ghế và nơi tựa tay. Do đó các nước nói tiếng Anh không xem nó là ghế. Số lượng chân có thể dao động từ 3 đến 5 tùy theo loại

Cho đến nay, nguồn gốc của chiếc ghế đẩu vẫn chưa được tỏ tường mặc dù người ta đã biết rằng nó là một trong những loại nội thất bằng gỗ cổ xưa nhất. Percy Macquoid cho rằng những chiếc ghế đẩu được chế tác bằng cách tiện được du nhập từ đế quốc Đông La Mã bởi những vệ binh Varangia vào các cộng đồng dân cư người Norse, và sau đó vào Tây Âu và tới Anh bởi người Norman.

Trong thời trung đại, một bộ ghế gồm ghế dài, ghế đẩu và trong một thiểu số trường hợp các loại ghế dạng giống như ngai vua được xem như là biểu thị của đẳng cấp xã hội. Những chiếc ghế đẩu  bao gồm có hai dạng: dạng *bảng* hay dạng *Gôtích*, một chiếc ghế dài có hai chân nhìn như tấm ván ở hai đầu và một chiếc ghế đẩu đơn giản được chế tác bằng cách tiện. Ghế đẩu tiện là tiền thân của các loại ghế tiện và ghế Windsor. Chiếc ghế đẩu loại đơn giản nhất thì cấu trúc gần giống như là ghế Windsor: một mặt ghế bằng gỗ với ba chân được gắn kết vào mặt ghế bởi các mộng. Những cái ghế như vậy được chế tác bằng các kỹ thuật làm mộc sống trong đó các chân ghế làm từ gỗ đã phơi khô được lắp vào mặt ghế làm bằng gỗ sống. Khi mặt ghế dần dần khô đi thì mối nối giữa mặt và chân ghế dần dần sẽ khít và chặt lại. Kỹ thuật tiện chân ghế ban đầu chỉ là đẽo gọt các nhánh cây hay là các thanh gỗ nhỏ thành các chân hình trụ tròn, về sau thì kỹ thuật này mới phát triển dần dần tinh xảo hơn.

Những chiếc ghế đẩu ba chân cổ xưa nhất có từ thế kỷ 17 cũng như những tài liệu minh họa về kỹ thuật tiện ghế đẩu của thời kỳ này. Về sau, cũng trong thế kỷ 17, sự tiến bộ của kỹ thuật làm mối nối đồ gỗ đã cho ra đời các ghế đẩu có mối nối tinh xảo hơn, giúp có thể nối các thanh ngang và các đường suốt lại với nhau ở các góc độ chuẩn xác, nhờ đó có thể chế tạo được những chiếc ghế to hơn mà tiêu tốn ít gỗ hơn.

## Ghế đẩu có lưng tựa
Có thể nói đây là dạng trung gian giữa ghế đẩu và ghế tựa lưng thông thường. Đại để, dạng ghế đẩu này sẽ có chân sau cao hơn rất nhiều so với các chân còn lại. Các thanh ngang và đường suốt sẽ được nối vào chân ghế này, tạo thành một cái lưng ghế cho người ngồi tựa vào. Ghế đẩu có lưng tựa luôn luôn có 3 chân với chân tựa là chân sau.

Những chiếc ghế đẩu có lưng tựa này dần dần phát triển thành các ghế tiện ba chân với lưng ghế được làm rộng ra và các chân được nối và chống đỡ bằng những thanh gỗ đan chéo và điều này cũng dẫn tới sự mở rộng của các chân trước. Những thanh gỗ đan chéo cũng dần dần lớn hơn, cao hơn và nhiều tầng nhiều lớp, điều này dẫn đến sự ra đời của ghế bành tiện.

## Xem thêm
* Bar stool
* Ghế để chân
* Ngai vàng của người Asante - Sika 'dwa - là một chiếc... ghế đẩu

## Tham khảo
Cá sủ vàng

**Cá sủ vàng**, **Cá sủ kép vây vàng**, **Cá Đường**, **Cá thủ vây vàng**, **Cá sủ giấy** (danh pháp hai phần: ***Otolithoides biauritus***) là một loài cá thuộc họ Sciaenidae. Loài cá này phân bố ở Ấn Độ, Việt Nam, Indonesia, Sri Lanka và Trung Quốc. Đây là loài cá được ví là đắt như vàng ở Trung Quốc và Việt Nam.

## Đặc điểm
Loài cá này sinh sống ở biển, đến mùa đẻ (tháng 1 - 4 và 9 - 10 âm lịch) sẽ vào các vùng cửa sông nước lợ cặp đôi và đẻ. Cá con ngược lên vùng nước ngọt sâu trong đất liền sống và sau khoảng 1 - 2 năm sẽ dần tìm ra biển (khi đã đạt trọng lượng lớn hơn 10&nbsp;kg). Trọng lượng đánh bắt được tại phía Bắc Việt Nam dao động trong khoảng 2 – 135&nbsp;kg. Chiều dài tối đa có thể đạt được là 160&nbsp;cm.
Cá sủ vàng loài cá đặc biệt quý hiếm, có giá trị kinh tế rất cao trên thị trường thế giới. Người Trung Quốc mua để làm chỉ khâu vi phẫu thuật nên giá cao.

## Chú thích

## Tham khảo
* Fenner, Robert M.: *The Conscientious Marine Aquarist*. Neptune City, Nueva Jersey, Estados Unidos: T.F.H. Publications, 2001.
* Helfman, G., B. Collette y D. Facey: *The diversity of fishes*. Blackwell Science, Malden, Massachusetts,Estados Unidos, 1997.
* Hoese, D.F. 1986:. A M.M. Smith y P.C. Heemstra (eds.) Smiths' sea fishes. Springer-Verlag, Berlín, Alemania.
* Maugé, L.A. 1986. A J. Daget, J.-P. Gosse y D.F.E. Thys van den Audenaerde (eds.) Check-list of the freshwater fishes of Africa (CLOFFA). ISNB Bruselas; MRAC, Tervuren, Flandes; y ORSTOM, París, Francia. Vol. 2.
* Moyle, P. y J. Cech.: *Fishes: An Introduction to Ichthyology*, 4a. edición, Upper Saddle River, Nueva Jersey, Estados Unidos: Prentice-Hall. Año 2000.
* Nelson, J.: *Fishes of the World*, 3a. edición. Nueva York, Estados Unidos: John Wiley and Sons. Año 1994.
* Wheeler, A.: *The World Encyclopedia of Fishes*, 2a. edición, Londres: Macdonald. Año 1985.
* Tiết lộ nguyên nhân cá Sủ "đắt xắt ra... vàng"
* Bí ẩn "cá thần" được trả 3,5 tỉ nhưng bán...1,5 tỉ ở VN
* Lên đời 'đại gia' từ cá Sủ vàng tiền tỷ
## Liên kết ngoài
* AQUATAB
* ITIS
Gỗ sống

**Gỗ sống** là các loại gỗ vừa mới đốn hạ từ cây và chưa trải qua quá trình phơi khô để làm bay hơi hết toàn bộ nước tích chứa trong nó. Thuật ngữ này thường được dùng trong các trường hợp miêu tả độ ẩm tương đối của các loại gỗ như gỗ xẻ hay củi.

Như vậy, có thể kết luận là, so với gỗ đã phơi khô, gỗ sống có độ ẩm cao hơn rất nhiều vì nó chưa trải qua quá trình phơi khô suốt thời gian dài hoặc quá trình sấy khô trong các lò nung. Cụ thể, độ ẩm của gỗ sống được cho là 100% so với gỗ khô là 20%. Các đồ thị BTU đối với nhiên liệu có nguồn gốc từ gỗ thường lấy kết quả độ ẩm sau quá trình phơi khô ngoài trời làm thang đo, vì vậy gỗ sấy khô trong lò nung hay có độ ẩm bằng không thì có thể có giá trị 103,4% BTU, vượt quá giá trị trung bình.

Cũng vì chứa nhiều nước, khi đun nấu bằng gỗ sống, một phần nhiệt lượng tỏa ra sẽ bị tiêu hao cho việc bốc thoát hơi nước trong gỗ, vì vậy nhiệt lượng trên một đơn vị khối lượng (tấn) hay thể tích (thường là cord) gỗ sống sản sinh ra sẽ thấp hơn so với gỗ khô và nhiệt độ do ngọn lửa tạo ra cũng sẽ thấp hơn. Nhiệt độ thấp này có thể dẫn tới sự hình thành của creosote bám trên các ống khói xả khí thải. Việc này làm tăng nguy cơ cháy nổ vì khi nhiệt độ và nồng độ ôxi ở ống khói đủ cao, gây ra hiện tượng cháy ống khói.

Gỗ xẻ "sống" cũng có các đặc tính riêng của nó. Một số gỗ xẻ được ưa chuộng hơn trong lúc còn "sống" vì nó không bị chia hay nứt ra khi đóng đinh. Một số gỗ khác co rút rất nhanh trong quá trình phơi khô khiến các thớ gỗ bị nứt ra. Một số loại gỗ (thường là gỗ dùng để chế tác nội thất hay các đồ tinh xảo) thì được sấy trong các lò nung để ổn định trạng thái, tính chất và tránh cho sản phẩm sau này bị co rút theo thời gian.

## Chú thích