open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Szombathely

**Szombathely** (tiếng Hungary phát âm: [sombɒt.hɛj, tiếng Đức: Steinamanger còn được gọi bằng tên thay thế) là thành phố lớn thứ 10 tại Hungary. Đây là trung tâm hành chính của hạt Vas ở phía tây của đất nước, nằm gần biên giới với Áo. Thành phố này nổi tiếng là thành phố lâu đời nhất ở Hungary và là nơi sinh của Thánh Martin thành Tours và Công tước xứ Armbrust.

Szombathely là thành phố lâu đời nhất ở Hungary. Nó được thành lập trong năm 45 dưới tên của Colonia Claudia Savariensum (Colony Claudius 'Savarians) và nó là thủ đô của tỉnh Thượng Pannonia của Đế chế La Mã. Nó nằm gần các tuyến đường quan trọng "con đường hổ phách". Thành phố cũng đã có một nơi ở hoàng đế, một bồn tắm công cộng và một giảng đường. Còn lại của mithraeum một đã được phát hiện vào năm 2008.

Hoàng đế Constantine Đại đế đã đến thăm Savaria nhiều lần. Ông đã chấm dứt cuộc đàn áp Kitô hữu, mà trước đây cướp đi sinh mạng của nhiều người trong khu vực, trong đó có Đức Giám mục St. Quirinus, St Rutilus và Thánh Irênê. Hoàng đế tổ chức lại các thuộc địa và Savaria thủ phủ của tỉnh Prima Pannonia. Thời đại này là đỉnh cao của sự thịnh vượng cho Savaria, dân số lớn, các tòa nhà mới được dựng lên, trong đó có nhà hát và nhà thờ. Thánh Martin thành Tours đã được sinh ra ở đây.

Sau cái chết của Hoàng đế Valentianus, người Hun xâm lược Pannonia và quân đội chiếm đóng của Attila Savaria giữa 441 và 445. Thành phố đã bị phá hủy bởi một trận động đất vào năm 456.

## Tham khảo
Szolnok

**Szolnok** (tiếng Hungary phát âm: [solnok) là thủ phủ hạt Jász-Nagykun-Szolnok ở miền trung Hungary. Thành phố nằm bên bờ sông Tisza, tại trung tâm của đồng bằng Hungary lớn, đã làm cho thành phố là nơi giao lưu văn hóa và kinh tế quan trọng trong nhiều thế kỷ.

Szolnok nằm ở trung tâm của đồng bằng Hungary lớn, tại ngã ba sông Tisza và Zagyva. Nó có cự ly khoảng 100&nbsp;km (62 dặm) về phía đông-đông nam so với thủ đô Budapest. Khí hậu của khu vực lục địa, với mùa hè nóng sau mùa đông tương đối nhẹ. Khu vực này là một trong nhiều nắng nhất ở châu Âu, lượng mưa trung bình khoảng 490&nbsp;mm (19&nbsp;in) hàng năm.

## Tham khảo
Tỉnh (Afghanistan)

**Afghanistan** được phân chia hành chính thành các tỉnh. Năm 2004, có 34 tỉnh (ولايت *[[wilaya]]t*) tại quốc gia này. Mỗi tỉnh được chia tiếp thành các huyện (hay quận).

Chính quyền cấp tỉnh do thống tỉnh lãnh đạo. Mỗi tỉnh có hai thành viên trong Viện trưởng Lão (tức quốc hội). Một người được hội đồng tỉnh lựa chọn theo nhiệm kỳ 4 năm và người còn lại do các hội đồng huyện bầu chọn theo nhiệm kỳ 3 năm. Đại diện trong Viện Nhân dân được chọn từ các huyện, mặc dù ở mỗi tỉnh phải có ít nhất hai đại biểu là phụ nữ.

## Các tỉnh của Afghanistan

## Các tỉnh trong quá khứ

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*Afghanistan Information Management Services (AIMS) 
*USAID-Afghanistan: Activities by Province 
*Provincial Governors
Veszprém

**Veszprém** (; , ) là một trong những đô thị lâu đời nhất ở Hungary, hiện nay là một thành phố có cự lỵ khoảng 15&nbsp;km (9 dặm) về phía bắc của hồ Balaton. Đây là thành phố thủ phủ của hạt hành chính (comitatus hoặc 'megye') cùng tên.

Veszprém nằm trên cả hai mặt của con lạch Séd, khoảng 110&nbsp;km (68 dặm) so với thủ đô Budapest (M7 thông qua đường cao tốc và đường 8). Có thể đến từ Győr qua đường 82 và từ Székesfehérvár qua đường 8.

Theo truyền thuyết địa phương, Veszprém được thiết lập trên bảy ngọn đồi. Bảy ngọn đồi Várhegy (Castle Hill), Benedek-hegy (Thánh Benedict Hill), Jeruzsálem-hegy (đồi Jeruzsálem), Temetőhegy (đồi Temető), Gulyadomb, Kálvária-domb, và Cserhát.

Anonymus, công chứng viên của vua Béla III đã viết rằng đã một lâu đài đã đứng ở đây khi Hungary đầu tiên chiếm đóng khu vực này. Lâu đài có thể là một pháo đài thế kỷ thứ 9 của Frankish. Các lâu đài của Veszprém, Esztergom và Székesfehérvár, các lâu đài đá Hungary sớm nhất, đã được xây dựng trong thời cai trị của Hoàng tử cao Geza, một thời gian khi lâu đài Motte đã được phổ biến hơn nhiều.

## Tham khảo
Farah (tỉnh)

**Tỉnh Farah** là một tỉnh của Afghanistan. Tỉnh lỵ là Farah. Tỉnh có dân số 493.007 người, diện tích là 48.471 km2. Ngôn ngữ sử dụng tại tỉnh này là tiếng Pashto, tiếng Ba Tư Dari, Tỉnh thuộc vùng Tây Afghanistan. Phía bắc giáp các tỉnh Herat và Ghor, phía nam giáp tỉnh Nimruz, phía đông giáp tỉnh Helmand, phía tây giáp các tỉnh Nam Khorasan và Sistan và Baluchestan của Iran.
## Tham khảo
Tatabánya

**Tatabánya** (tiếng Hungary phát âm: [tɒtɒba ː ɲɒ]) là một thành phố ở phía tây bắc Hungary, trong khu vực Transdanubia Trung bộ. Nó là thủ phủ của hạt Komárom-Esztergom.

Thành phố này nằm trong thung lũng giữa dãy núi Gerecse và Vértes, khoảng 55&nbsp;km (34 dặm) so với thủ đô. Nhờ vị trí của nó, thành phố là một ngã ba đường sắt và đường bộ. M1 (các tuyến châu Âu E60, E75) đường cao tốc từ Viên đến Budapest đi qua các giới hạn thành phố bên ngoài, và tuyến đường sắt Vienna-Budapest đi qua thành phố.
Những phát hiện khảo cổ học chứng minh rằng con người đã sống ở đây từ thời kỳ đồ đá. Ba khu định cư của người tiền sử của Tatabánya Alsógalla, Felsőgalla và Bánhida. Bánhida là khu định cư sớm nhất, lần đầu tiên được đề cập đến năm 1288.

## Tham khảo
Keith Andes

**Keith Andes** (12 tháng 7 năm 1920 - 11 tháng 11 năm 2005) là một nhân viên phát thanh, diễn viên sân khấu âm nhạc, sân khấu và diễn viên truyền hình Mỹ.

John Charles Andes sinh ra ở Ocean City, New Jersey vào ngày 12 tháng 7 năm 1920. 12 tuổi, cậu đã được giới thiệu trên đài phát thanh.

Andes tìm được việc làm trên đài phát thanh hát và diễn xuất trong suốt những năm của ông tại trường trung học Upper Darby. Anh theo học Đại học Oxford và tốt nghiệp từ Đại học Temple ở Philadelphia vào năm 1943 với bằng cử nhân trong giáo dục. Ông học tiếng tại Nhạc viện âm nhạc Philadelphia. Ông bắt đầu sự nghiệp sân khấu Broadway trong khi phục vụ trong Lực lượng Không quân trong chiến tranh thế giới thứ II.
## Danh sách phim
* *[[The Farmer's Daughter (1947 film)|The Farmer's Daughter]]* (1947)
* *[[Clash by Night]]* (1952)
* *[[Blackbeard the Pirate]]* (1952)
* *[[Split Second (1953 film)|Split Second]]* (1953)
* *[[A Life at Stake]]* (1954)
* *[[Away All Boats]]* (1956)
* *[[Back from Eternity]]* (1956)
* *[[The Girl Most Likely]]* (1957)
* *[[Model for Murder]]* (1959)
* *[[Tora! Tora! Tora!]]* (1970)

## Tham khảo
Kaposvár

**Kaposvár** (tiếng Hungary phát âm: [kɒpoʃva ː r]; tiếng Croatia: Kapošvar, Kapuš (ar), Kapušvar, tiếng Đức: Kopisch, Ruppertsberg, Ruppertsburg, tiếng Thổ Nhĩ Kỳ: Kapoşvar, tiếng Serbia: Капошвар, Kapošvar) là thủ phủ của hạt Somogy Hungary. Thành phố có cự ly 186&nbsp;km (116 dặm) về phía tây nam của Budapest, trên cả hai bờ của sông Kapos.

Theo truyền thuyết, thành phố được thành lập trên bảy ngọn đồi (như Roma). Khu vực này đã có người sinh sống của 5000 trước Công nguyên. Từ khoảng năm 400 trước Công nguyên, bộ lạc Celt bộ lạc sinh sống khu vực.

Thành phố này được xác định với tên là "Kapos" trong tài liệu sáng lập của các giám mục của Pécs trong 1009. Các lâu đài Motte hình chữ nhật được xây dựng lại như một lâu đài bằng đá vào thế kỷ 15. Lâu đài đã bị phá hủy năm 1702 theo lệnh của Leopold I, Hoàng đế La Mã Thần thánh.

Ottoman chiếm đóng thành phố sau khi một cuộc bao vây kéo dài năm ngày vào năm 1555, và ở lại 131 năm. Các thành phố và khu vực đã được giải thoát khỏi Ottoman cai trị năm 1686.

Năm 1749, Kaposvár được chỉ định là thủ phủ hạt. Trong những năm 1800, thành phố phát triển đáng kể, do tầm quan trọng của tuyến đường sắt giữa Budapest và Zagreb. Kaposvár đã trở thành một thành phố công nghiệp quan trọng.

## Tham khảo
Zalaegerszeg

**Zalaegerszeg** (tiếng Hungary phát âm: [zɒlɒɛɡɛrsɛɡ] (nghe); tiếng Croatia: Jegersek; tiếng Đức: Egersee) là trung tâm hành chính của hạt Zala ở phía Tây Hungary.

Zalaegerszeg nằm trên bờ sông Zala, gần biên Slovenia và Áo và 220&nbsp;km về phía tây-tây nam của Budapest bằng đường bộ.
Khu vực này đã có người ở trong thời Đá cũ sớm, theo những phát hiện khảo cổ học (lâu đời nhất những người thân trong hạt Zala). Sau đó khu vực có định cư của người Celt.

Tài liệu ghi chép đề cập đầu tien đến thị trấn với tên Egerscug (1247) và Egerszeg (1293), tên có nghĩa là "góc cây tống quán sủi" và có lẽ là một tham chiếu đến tình hình của thị trấn trong góc, nơi hai con sông đáp ứng. Vua Béla IV đã tặng cho thành phố để các giáo phận của Veszprém năm 1266, để nó trở thành nhà thờ sở hữu. Như Egerszeg nằm hơi xa so với Veszprém, tuy nhiên, các loại thuế do thành phố chi trả thường vào túi của các đầu sỏ chính trị địa phương là gia đình Kőszegi.

## Tham khảo
Békéscsaba

**Békéscsaba** (tiếng Hungary phát âm: [được ː ke · ʃ · tʃɒbɒ] tiếng Slovak: Békešská Čaba, tiếng Đức: Tschabe, tiếng Rumani: Bichişciaba) là một thành phố ở Đông Nam Hungary, thủ phủ hạt Békés. 
Theo điều tra dân số năm 2001, thành phố có tổng diện tích 193,94 km2 (75 sq mi). 
Tên của thành phố xuất phát từ từ "Békés", có nghĩa là "hòa bình" trong tiếng Hungary, và "Csaba", một tên Hungary nổi tiếng được đặt tên có nguồn gốc từ Thổ Nhĩ Kỳ. 
Khu vực này đã có người sinh sống kể từ thời cổ đại. Trong thời kỳ đồ sắt khu vực đã bị chinh phục bởi Scythia, người Celt, sau đó là người Hun. Sau khi cuộc xâm lược của Hungary, đã có nhiều làng nhỏ trong khu vực.

## Tham khảo
Thánh Cecilia

**Thánh Cecilia** (hay còn gọi là **Cecilia thành Rôma**, phát âm tiếng Việt: **Xê-xi-li-a**; sinh khoảng năm 200 tại Rôma; mất khoảng năm 230) là vị Thánh quan thầy của các nhạc sĩ sáng tác nhạc trong các giáo hội Kitô giáo. Ngày lễ kính của cô được cử hành trong Giáo hội Công giáo Rôma, Anh giáo, Chính Thống giáo vào ngày 22 tháng 11 hàng năm.

## Tiểu sử
Cecilia ra đời trong một gia đình quý tộc vào năm 214 thời đế quốc La Mã. Ngay từ thuở thiếu thời, cô đã tỏ ra đã say mê Thánh nhạc và đã đóng góp một phần rất lớn khai triển nền Thánh nhạc công giáo với những bản Thánh ca đã sáng tác. Đến tuổi trưởng thành, Cecilia đã kết hôn với Valerian, một người ngoại đạo và thuộc gia đình giàu có, nhưng Cecilia đã thuyết phục chồng theo đạo và đồng ý giữ cho cô đồng trinh. Trong thời gian chính quyền La Mã bố ráp những người theo Công giáo, Cecilia vẫn bí mật giúp đỡ những người nghèo và những tín hữu bị vây bắt. Valérien và cô em gái lo chôn cất các Thánh tử đạo và dứt khoát không chịu tế thần, không chịu dâng hương cho thần ngoại. Chính vì thái độ can đảm và cương quyết như thế đã khiến quan quân La Mã bực tức và kết án tử hình cho hai người. Cecilia đã được giáo hội vinh thăng làm Thánh Nữ Đồng Trinh Tử Đạo. Tại nơi Thánh nữ chào đời, giáo hội đã cho xây cất một vương cung thánh đường để tôn vinh bà. 
## Tham khảo

*
* 
* 
* 
*
* 
* 
* 
* 
* 

## Liên kết ngoài

*The Life, Miracles and Martyrdom of St. Cecilia of Rome, Virgin and Martyr of the Christian Church 
*The Golden Legend: ''The Life of Saint Cecilia'' 
*Patron Saints Index: ''Saint Cecilia''
*Catholic Online - Saints & Angels: ''St. Cecilia''
*Order of Saint Cecilia 
*Academy of Saint Cecilia
Eger

**Eger** (tiếng Hungary phát âm: [ɛɡɛr]; Đức: Erlau, Thổ Nhĩ Kỳ: Eğri) là thành phố lớn thứ hai ở miền Bắc Hungary, thủ phủ hạt Heves, phía đông của dãy núi Matra. Eger được biết đến với lâu đài, phòng tắm nhiệt, các tòa nhà lịch sử (bao gồm cả các tháp phía bắc Thổ Nhĩ Kỳ), và rượu vang đỏ và vang trắng.

Eger được cho là xuất phát từ égerfa từ tiếng Hungary. Trong tiếng Đức, thị trấn được biết đến là Erlau, trong tiếng Latin là Agria, tiếng Serbia và tiếng Croatia là Jegar / Јегар hoặc Jegra / Јегра,trong tiếng Slovak là Jager, tiếng Ba Lan là Jagier, và tiếng Thổ Nhĩ Kỳ là Eğri.

Eger có dân định cư từ thời kỳ đồ đá. Eger ngày nay được thành lập vào thế kỷ thứ 10 bởi St Stephen (997-1038), vua Thiên chúa giáo đầu tiên của Hungary, người thành lập một see giám mục tại Eger. Các nhà thờ đầu tiên của Eger được xây dựng trên đồi lâu đài, nay là lâu đài Eger. Eger phát triển xung quanh nhà thờ trước đây của nó và vẫn còn một trung tâm tôn giáo quan trọng tại Hungary kể từ khi thành lập. Các thế kỷ 14-16 là giai đoạn của sự thịnh vượng cho Eger. Winegrowing, thị trấn vẫn nổi tiếng, bắt đầu được quan trọng khoảng thời gian đó. Các giám mục của Eger xây dựng các tòa nhà trong thành phố xinh đẹp trong thế kỷ 18 và 19.

## Tham khảo
Emma Hamilton

**Emma Hamilton** (sinh ngày 26 tháng 4 năm 1765 - rửa tội 12 tháng 5 năm 1765, mất ngày 15 tháng 1 năm 1815) là một người phụ nữ được nhắc đến như là một tình nhân của đô đốc Horatio Nelson của nước Anh và là nàng thơ của George Romney. Bà được sinh ra tại Amy Lyon trong địa hạt Ness gần Neston vùng Cheshire nước Anh. Bà là con gái của một thợ rèn tên là Henry Lyon, ông đã qua đời khi bà được hai tháng tuổi. Bà được nuôi dưỡng bởi mẹ trước đây là Mary Kidd. Sau đó, bà thay đổi tên của mình thành **Emma Hart**.

## Tham khảo

*
*
*
*
*
*
*
*

## Liên kết ngoài
*'Lady Hamilton as a Bacchante' in the Lady Lever Art Gallery
*http://www.flickr.com/photos/eigna1753/sets/72157605487263367/

## Một số hình ảnh của bà

Image:George Romney - Lady Hamilton as The Magdalene.jpg|
Image:George Romney - Emma Hart in a Straw Hat.jpg|
Image:George Romney - Lady Hamilton (as a Bacchante).jpg|
Image:George Romney - Lady Hamilton (as a Bacchante) 2.jpg|
Image:George Romney - Lady Hamilton (as a Bacchante) 3.jpg|
Image:George Romney - Lady Hamilton as Circe.jpg|
Image:George Romney - Lady Hamilton (as Nature).jpg|
Image:George Romney - Lady Hamilton praying.jpeg|
Image:George Romney - Emma Hart as Ariadne.jpg|
File:Lady Emma Hamilton, as Cassandra, by George Romney.jpg|
Nagykanizsa

**Nagykanizsa** (; ; , , ) là một thành phố cỡ trung bình trong hạt Zala ở phía Tây Nam Hungary. Nó cũng được biết đến trong tiếng Hungary là Kanizsa. Dân số năm 2005 là 51.102 người, diện tích là 334,35&nbsp;km².

Nagykanizsa nằm không xa hồ Balaton tại điểm giao cắt năm tuyến đường. Trong nhiều thế kỷ, thị trấn đã là một đầu mối kết nối. Hàng hoá từ Slovenia được vận chuyển qua Nagykanizsa đến Graz, và thị trấn đóng một vai trò quan trọng trong thương mại từ Biển Adriatic khu vực Alpine, Viên, và Budapest.

## Tham khảo
VTV Cup 2004

**[[VTV Cup|Giải bóng chuyền nữ quốc tế VTV Cup]] 2004** là giải đấu lần đầu tiên với sự phối hợp tổ chức của Liên đoàn bóng chuyền Việt Nam và Đài truyền hình Việt Nam. Giải đấu được tổ chức tại nhà thi đấu Trần Quốc Toản tỉnh Nam Định. Giải đấu được sự tài trợ của nước uống Vital và bóng thi đấu Regu Star.

## Các đội tham dự
* Việt Nam
* Rahat
* Úc
* Thái Lan
* Nam Kinh
* Hồng Hà Vân Nam

## Thể thức thi đấu
6 đội thi đấu vòng tròn một lượt. Hai đội đừng đầu sẽ gặp lại nhau ở trận chung kết, các đội đừng thứ 3 và 4 sẽ gặp nhau ở trận tranh giải 3.

## Giai đoạn vòng bảng
### Bảng đấu

### Kết quả

|}

## Vòng tranh thứ hạng

### Tranh hạng 3

|}

### Chung kết

|}

## Xếp hạng chung cuộc

## Các giải thưởng cá nhân
* Vận động viên xuất sắc toàn diện:  Việt Nam Nguyễn Thị Ngọc Hoa
* Vận động viên tấn công xuất sắc nhất:  Nam Kinh Zhou-Yuan
* Vận động viên chắn bóng tốt nhất:  Việt Nam Nguyễn Thị Ngọc Hoa
* Vận động viên chuyền hai tốt nhất:  ? Bai Ruin Qui
* Vận động viên phát bóng tốt nhất:  Úc Tregenza Melanie
* Vận động viên phòng thủ tốt nhất:  Thái Lan Apinyapong
* Vận động viên bắt bước một tốt nhất:  Rahat Kananovich Iryna
* Hoa khôi VTV Cup 2004:  Việt Nam Phạm Thị Kim Huệ

## Tham khảo
Hồng hoa

**Hồng hoa** hay hoa **rum** hay hạt **kham** (danh pháp hai phần: ***Carthamus tinctorius*** L.) là loài thực vật thuộc họ Cúc. Cây cao từ 30&nbsp;cm đến 150&nbsp;cm, cụm hoa đầu hình cầu bao gồm các hoa màu vàng tươi hay màu da cam hoặc đỏ. Trên thực tế, tại Việt Nam và Trung Quốc thường gặp loại hoa màu đỏ nên mới có tên là hồng hoa.

Dầu hồng hoa không màu và không mùi, có thành phần dinh dưỡng tương tự như dầu hướng dương. Dầu hồng hoa chủ yếu được dùng làm dầu ăn (trong món xốt trộn salad), cùng như để chế biến bơ thực vật.

Hoa của loài cây này được gọi là hoa rum, trước khi có thuốc nhuộm đỏ công nghiệp thì các nước Châu Á đặc biệt là Nhật Bản trồng cây hoa rum này để làm thuốc nhuộm vải và làm son môi.

Hạt của loài này còn được gọi là hạt kham, giống hạt hướng dương nhưng có màu trắng được dùng như 1 loại thức ăn cho thú cưng (bọ, sóc, hamster, vẹt)

Hồng hoa cũng được sử dụng làm một vị thuốc đông y.

## Văn hóa lịch sử
Hoa rum là một trong những cây trồng lâu đời nhất của nhân loại. Phân tích hóa học của hàng dệt Ai Cập cổ đại có từ triều đại thứ mười hai đã xác định được thành phần thuốc nhuộm từ hoa rum và các vòng hoa làm từ hoa rum được tìm thấy trong lăng mộ của pharaoh Tutankhamun.

Trước thời đại công nghiệp, Phụ nữ nhật bản dùng các loại phấn và son được làm từ hoa rum. Đời sống và tập quán canh tác hoa rum còn được mô tả trong tác phẩm hoạt hình của hãng Studio Ghibli Only Yesterday 1991).

## Hình ảnh

Tập tin:Tuerkischer safran.jpg|trái|Hồng hoa được bán tại một khu chợ ở Thổ Nhĩ Kỳ
Tập tin:Carthamus tinctorius MHNT.BOT.2011.3.34.jpg
Tập tin:Carthamus tinctorius Sturm21.jpg
Tập tin:Carthamus tinctorius - Osaka Museum of Natural History - DSC07849.JPG
Tập tin:Carthamus tinctorius 001.JPG


## Chú thích

## Liên kết ngoài

* Complementary and Alternative Healing University (Chinese Herbology)
* Ahmed M. Zahran, M. F. Omran, S. Z. Mansour and N. K. Ibrahim. Effectiveness of *Carthamus tinctorius L.* in the Restitution of Lipid Composition in Irradiated Rats. *Egypt. J. Rad. Sci. Applic.*, 20(1): 75-94 (2007).
* Safflower production (in the United States) 
* Safflower field crops manual
* UN FAO statistics on safflower production
* Globe and Mail: "Calgary firm turns safflower into insulin"
*List of Chemicals in Safflower (Dr. Duke's Databases)
Chi Bán hạ

**Chi Bán hạ** có thể chỉ một trong hai chi thực vật sau đây:
* Chi Bán hạ bắc
* Chi Bán hạ nam
Bán hạ bắc

**Bán hạ bắc** hay **bán hạ Trung Quốc** (danh pháp hai phần: ***Pinellia ternata***) là loài thực vật bản địa của Trung Quốc, nay mọc ở nhiều nơi, kể cả Bắc Mỹ. Lá cây có 3 thùy, xẻ sâu, hoa có kiểu hình đặc trưng của họ Ráy.

## Hình ảnh

Tập tin:Hange.jpg
Tập tin:Pinelliaternataleafvar.jpg
Tập tin:Pinelliaternata-abrimaal-1.jpg
Tập tin:Pinellia ternata 1.JPG


## Chú thích

## Tham khảo

* 
* 
* BÁN HẠ (半夏) Rhizoma Typhonii trilobati
* Medicinal Plants in the Republic of Korea.
Chi Bán hạ nam

**Chi Bán hạ nam** (danh pháp khoa học: ***Typhonium***) là một chi thực vật thuộc họ Ráy, đặc hữu của châu Á nhiệt đới, châu Đại Dương và Úc. Có khoảng 50 loài đã được nhận diện.

## Một số loài
**[[Typhonium acetosella]]*
**[[Typhonium adnatum]]*
**[[Typhonium albidinervum]]*
**[[Typhonium albispathum]]*
**[[Typhonium alismifolium]]*
**[[Typhonium alpinum]]*
**[[Typhonium angustilobum]]*
**[[Typhonium bachmaense]]*
**[[Typhonium blumei]]*
**[[Typhonium bognerianum]]*
**[[Typhonium brevipilosum]]*
**[[Typhonium brevipes]]*
**[[Typhonium brownii]]*
**[[Typhonium bulbiferum]]*
**[[Typhonium circinnatum]]*
**[[Typhonium cochleare]]*
**[[Typhonium cordifolium]]*
**[[Typhonium digitatum]]*
**[[Typhonium diversifolium]]* (*T. austrotibeticum*)
**[[Typhonium echinulatum]]*
**[[Typhonium eliosurum]]*
**[[Typhonium filiforme]]*
**[[Typhonium flagelliforme]]*
**[[Typhonium fultum]]*
**[[Typhonium gagnepainii]]*
**[[Typhonium gallowayi]]*
**[[Typhonium gaoligongense]]*
**[[Typhonium giganteum]]*
**[[Typhonium glaucum]]*
**[[Typhonium gracile]]*
**[[Typhonium griseum]]*
**[[Typhonium hayatae]]*
**[[Typhonium hirsutum]]*
**[[Typhonium horsfieldii]]* (*T. omeiense*)
**[[Typhonium huense]]*
**[[Typhonium hunanense]]*
**[[Typhonium inopinatum]]*
**[[Typhonium johnsonianum]]*
**[[Typhonium jonesii]]*
**[[Typhonium laoticum]]*
**[[Typhonium liliifolium]]*
**[[Typhonium lineare]]*
**[[Typhonium listeri]]*
**[[Typhonium medusae]]*
**[[Typhonium mirabile]]*
**[[Typhonium nudibaccatum]]*
**[[Typhonium orbifolium]]*
**[[Typhonium pedatisectum]]*
**[[Typhonium pedunculatum]]*
**[[Typhonium peltandroides]]*
**[[Typhonium penicillatum]]*
**[[Typhonium pottingeri]]*
**[[Typhonium preatermissum]]*
**[[Typhonium pusillum]]*
**[[Typhonium reflexum]]*
**[[Typhonium roxburghii]]* (*T. divaricatum*)
**[[Typhonium russell-smithii]]*
**[[Typhonium sagittariifolium]]*
**[[Typhonium saraburiensis]]*
**[[Typhonium subglobosum]]*
**[[Typhonium taylorii]]*
**[[Typhonium tentaculatum]]*
**[[Typhonium trifoliatum]]*
**[[Typhonium trilobatum]]*
**[[Typhonium varians]]*
**[[Typhonium venosum]]* (Voodoo Lily)
**[[Typhonium violaefolium]]*
**[[Typhonium watanabei]]*
**[[Typhonium weipanum]]*
**[[Typhonium wilbertii]]*

## Hình ảnh

Tập tin:Typhonium brownii CBM.png
Tập tin:Voodoo Lily (Sauromatum guttatum).jpg
Tập tin:Sauromatum venosum HRM1.jpg
Tập tin:Typhonium roxburghii Blanco2.330-cropped.jpg


## Chú thích

## Tham khảo
* Bown, Deni (2000). *Aroids: Plants of the Arum Family*. Timber Press. ISBN 0-88192-485-7.
*
Vũ Mộng Nguyên

**Vũ Mộng Nguyên** (1380 - ?, hiệu: **Vị Khê**, **Lạn Kha**) là một chính trị gia và nhà thơ thời Lê sơ trong lịch sử Việt Nam.

## Tiểu sử
**Vũ Mộng Nguyên** là người làng Đông Sơn, huyện Tiên Du, trấn Kinh Bắc (nay thuộc Thôn Đông Sơn - Xã Việt Đoàn - huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh).

Ông đỗ Thái học sinh (Tiến sĩ) năm 1400 thời nhà Hồ (đời Hồ Quý Ly), cùng khoa với Nguyễn Trãi, Nguyễn Mộng Tuân, Lý Tử Tấn.

Tuy thi đỗ nhưng ông không ra làm quan cho nhà Hồ mà về quê ở ẩn và mở trường dạy học. Đến khi cuộc khởi nghĩa Lam Sơn (1418-1427) thành công, Lê Lợi lên ngôi vua (1428), bèn cho vời ông ra làm Tư nghiệp Quốc tử giám, tước Thái Trung đại phu, sau thăng Tế tửu.

Năm 74 tuổi, ông về hưu. Trong buổi tiễn đưa ở cửa Đông kinh thành Thăng Long, "xe ngựa tấp nập, các quan ai cũng cho là một chuyện vinh hạnh".

Sử không chép về năm mất của Vũ Mộng Nguyên. Hiện ông được thờ tại Chân Khai Tự, một ngôi chùa tại làng Đông Sơn.

## Tác phẩm
Ông được đánh giá là một nhà thơ lớn với nhiều đóng góp cho văn học Việt Nam giai đoạn đầu thế kỷ 15.

Tác phẩm của Vũ Mộng Nguyên có **Vị Khê thi tập**, nay không còn. Chỉ còn lại 38 bài chép trong *[[Toàn Việt thi lục]]*, *Việt âm thi tập* và *Tinh tuyển chư gia luật thi*.

Thơ Vũ Mộng Nguyên phản ánh tâm sự một người dân mất nước thời Minh thuộc; song cũng mang cả tiếng nói hào hùng của một dân tộc đang vươn mình đứng dậy, quật ngã quân thù. Các bài thơ "Loạn hậu quá Lý triều di miếu hữu cảm" (*Sau loạn qua ngôi miếu sót lại của triều [[Nhà Lý|Lý]] cảm xúc*), "Chu trung vọng Bô Cô hãn hữu cảm" (*Cảm hứng khi đi thuyền trông ra bến Bô Cô*),...đã biểu hiện điều ấy. Nhưng vì không tham gia cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, nên thơ Vũ Mộng Nguyên thiếu sức chiến đấu, chỉ có thể thấy ở đó tư tưởng yêu nước một cách xa xôi, bóng bẩy, nhuốm đôi chút oán giận, u hoài...

"Chu trung vọng Bô Cô hãn hữu cảm" được xem là bài thơ tiêu biểu của Vũ Mộng Nguyên:

Mặt khác, những bài thơ bộc bạch tâm sự cá nhân như "Nhan lạc" (*Nét mặt vui*), "Bồn tùng" (*Cây tùng trong chậu*), "Khê cư" (*Sống bên khe*), "Trừ quan" (*Từ quan*), "Kỷ Hợi tuế trùng dương" (*Tiết trùng dương năm Kỷ Hợi*)...đã nói khá rõ còn đường mà ông đeo đuổi là giữ khí tiết trong sạch, lánh xa danh lợi, và an phận nghèo.

Về mặt nghệ thuật, thơ ông bình dị, tự nhiên trong cấu tứ, ít điển cố... Giới thiệu một bài thơ

## Sách tham khảo
* Phan Huy Chú, *Lịch triều hiến chương loại chí* (Tập I). Nhà xuất bản Khoa học xã hội, 1992.
* Nguyễn Huệ Chi, mục từ "Vũ Mộng Nguyên" in trong *Từ điển văn học* (bộ mới). Nhà xuất bản Thế giới, 2004.
* Trần Thị Băng Thanh (chủ biên), *Văn học thế kỷ XV-XVII*. Nhà xuất bản Khoa học xã hội, 2004.
## Chú thích

## Liên kết ngoài
Trần Thuấn Du

**Trần Thuấn Du** (陳舜俞, 1402 - 1481), nguyên họ *Trần* nhưng vì *Trần* là tên húy của mẹ vua Lê Thái Tông nên đổi là *Trình*; là quan nhà Lê sơ, và là nhà thơ Việt Nam ở thế kỷ 15.

## Tiểu sử
Trần Thuấn Du sinh năm Nhâm Ngọ (1402) là người xã Tân Đôi, gần núi Đọi(nay là thôn Đọi Lĩnh, xã Tiên Sơn), thuộc thị xã Duy Tiên, tỉnh Hà Nam.

Ông nguyên gốc Thanh Hóa, ông có anh trai làm nghề dạy học. Anh trai ông đến thôn Đọi Lĩnh sinh sống và dạy học. Trần Thuấn Du đến đây cùng anh trai, ông được anh trai nuôi dưỡng và dạy học.

Trước, ông đã thi đỗ Thái học sinh (Tiến sĩ) đời nhà Trần; sau (Kỷ Dậu, 1429), ông lại ra thi khoa Minh kinh tại hành cung Bồ Đề, và đỗ thứ hai (sau Triệu Thái, trước Phan Phu Tiên).

Ông làm quan cho tới thời Lê Nhân Tông (ở ngôi: 1442-1459), từng giữ chức Hành khiển phụ trách Tri nội Mật viện sự, kiêm Nhập nội Thị Kinh Diên. Cùng với Nguyễn Trãi, ông dạy học cho vua Lê Thái Tông (ở ngôi: 1433-1442).

Ông có tiếng là một danh sĩ uyên bác, nổi tiếng ngang với Lý Tử Tấn, nhưng tác phẩm của ông còn lại rất ít, nổi tiếng có bài "Hạ tiệp" (*Mừng thắng trận*) và bài "Chí Linh sơn phú" (*Phú núi Chí Linh*, được chép trong "Quần hiền phú tập").

Trần Thuấn Du mất năm Tân Sửu (1481).

Hiện nay, ở thôn Đọi Lĩnh vẫn có đền thờ ông, dân làng hay gọi là đền ông Tiến Sĩ.

## Giới thiệu bài Hạ tiệp

## Sách tham khảo
*Trần Thị Băng Thanh (chủ biên), *Văn học thế kỷ XV-XVII*, mục từ" Trần Thuấn Du". Nhà xuất bản Khoa học xã hội, 2004.
## Chú thích
Play

**Play** có thể đề cập đến:

*''Play'' (album của Super Junior)
*"Play" (bài hát của Jennifer Lopez)
*Google Play
Hàu

**Hàu** hay **hào** (phương ngữ Nam Bộ) là loài động vật nhuyễn thể thuộc nhóm thân mềm hai mảnh vỏ trong họ hàng nghêu, sò, ốc, hến sống ở bờ biển, các ghềnh đá ven bờ biển hay các cửa sông, sống bám vào một giá thể như bám vào đá thành tảng, các rạn đá, móng cầu ăn sinh vật phù du và các sinh vật khác trong bùn, cát, nước biển... Hàu cũng được coi là một loại hải sản sống dưới nước. Thịt hàu ngon và ngọt, rất giàu chất dinh dưỡng, có chứa protein, glucid, chất béo, kẽm, magiê, calci... Hàu có vai trò quan trọng trong hệ sinh thái vì chúng lọc tạp chất từ nước và là nguồn thực phẩm cho cộng đồng dân cư ven biển. Phần lớn (75%) loài hàu sinh sống trong môi trường tự nhiên trên thế giới được tìm thấy ở 5 địa điểm thuộc Bắc Mỹ.

## Đặc điểm
### Kích thước
Hàu có kích thước tương đối lớn so với các loài nghêu và sò nhỏ, đặc biệt là mảnh vỏ của hàu lớn hơn nhiều so với cơ thể của chúng. Cá biệt có trường hợp đã phát hiện con hàu có chiều ngang 18 cm và nặng gần 1,4 kg tại cảng Plymouth, Anh. Theo Douglas Herdson thì một con cái có kích cỡ tương đương có khả năng đẻ hơn ba triệu trứng.

Người ta từng phát hiện con hàu nặng 12,5&nbsp;kg tại Devon vào năm 1929. Trước đó, một con nặng 0,8&nbsp;kg được tìm thấy tại Scotland vào năm 1997. Theo Sách kỷ lục Guinness, con hàu lớn nhất thế giới hiện có khối lượng 3,6 kg và có kích thước 30,5 x 14&nbsp;cm. Nó sống ở vịnh Chesapeake, bang Virginia, Mỹ và được phát hiện năm 1999.

Vào tháng 12 năm 2013, người ta đã tìm thấy một con hàu lớn nhất thế giới tại ngoài khơi bờ biển Đan Mạch với chiều dài 36&nbsp;cm, to như một chiếc giày kích cỡ 11 và nặng đến 1,6&nbsp;kg. hàu Thái Bình Dương lần đầu tiên được phát hiện tại châu Âu vào năm 1970.

File:Crassostrea_gigas_p1040847.jpg|
File:Ostrea edulis Marennes p1050142.jpg|
File:OysterBall.JPG|
File:Liostrea trigilecula.jpg|
File:OysterBallInterior.jpg|
File:Ostra gigante em Angola.jpg


### Sinh sản
Một số loài hàu như Ostrea lurida hay Ostrea edulis là động vật lưỡng tính, cơ quan sinh dục của chúng chứa cả trứng và tinh trùng. Tỷ lệ đực/cái của hàu cửa sông (Crassostrea rivularis) như sau: Từ tháng 7 đến tháng 11, tỷ lệ đực/cái là 21-61%/ 40-68%. Đây là thời điểm mà tỷ lệ hàu có sản phẩm chín muồi cao nhất. Từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau, tỷ lệ đực/cái là 38-90%: 0-16%. Mùa sinh sản của hàu vào khoảng từ tháng 4 đến tháng 10 hàng năm. Loài hàu có thể sống đến 30 năm.

## Vai trò

Trong môi trường tự nhiên, hàu có 2 đặc tính quan trọng, đó là:
* Lọc sinh học (Biofilter): với số lượng phát triển mạnh mẽ của các loài Hàu trong thiên nhiên, hàng tỷ con được phân bổ khắp các vùng biển và đại dương. Nhờ vào khả năng lọc sinh học, chúng đã góp phần xử lý làm sạch các cặn bã hữu cơ, hạn chế ô nhiễm môi trường.
* Loài chủ chốt (Keystone species): Hàu là sinh vật có vai trò quan trọng trong việc duy trì tính đa dạng sinh học và sự thành công của một chuỗi hệ sinh thái trong đại dương, chúng có thể được xem như một "sinh vật sản xuất" cung cấp nguồn thức ăn dồi dào cho một chuỗi "sinh vật tiêu thụ" hay nói cách khác, chúng là "vật làm mồi" để duy trì sự cân bằng giữa một số loài trong tự nhiên.

## Chú thích
Rắn đuôi chuông

**Rắn đuôi chuông** hay **rắn chuông** hay **rắn rung chuông** hay là một nhóm các rắn độc thuộc các chi *[[Crotalus]]* và *[[Sistrurus]]* thuộc phân họ *[[Crotalinae]]* ("rắn hang") với đặc điểm chung là cái đuôi của chúng có thể rung và kêu lên lúc săn mồi và cảnh báo khi có nguy hiểm. Có 32 loài rắn chuông với từ 65-70 phân loài., tất cả chúng đều là loài bản địa châu Mỹ, từ phía nam Canada đến miền trung Argentina.

## Nọc độc
Hầu hết những con rắn đuôi chuông đều rất độc. Lượng nọc độc của chúng có thể nhanh chóng làm tê liệt hệ thần kinh của các con mồi như chuột, chim và một số loại động vật nhỏ khác, sau đó khiến cho tim của nạn nhân ngừng đập chỉ một vài phút sau khi bị cắn. Theo thống kê ở Mỹ, mỗi năm có khoảng 7000 đến 8000 nạn nhân bị rắn đuôi chuông cắn với khoảng 10 người chết.

Các trường hợp bị rắn đuôi chuông cắn đa phần do dẫm lên hoặc bước gần chúng. Khi bị cắn bởi rắn đuôi chuông, chất độc từ răng nanh của chúng sẽ ngấm vào vết thương, vào máu, làm phá vỡ các tế bào thành mạch và gây ra hiện tượng chảy máu bên trong rất nguy hiểm. Sau khi bị cắn, vết thương sẽ sưng lên và đau dữ dội. Kèm theo đó, nạn nhân sẽ cảm thấy lo lắng, buồn nôn và dần yếu đi, suy tim và chết sau đó từ 6 đến 48 tiếng. Nếu được cứu chữa bằng huyết thanh trong 2 tiếng đầu tiên, nạn nhân sẽ có cơ hội hồi phục nhanh chóng. Trẻ em khi bị rắn cắn thường có các triệu chứng nguy hiểm hơn người lớn.

## Săn mồi
Rắn đuôi chuông săn mồi cả ban ngày lẫn ban đêm bằng cách thu hút con mồi với cái đuôi có thể rung phát ra âm thanh. Chúng thường nằm đợi con mồi hoặc săn con mồi trong hang. Con mồi sẽ bị giết chết nhanh chóng bởi nọc độc. Nếu con mồi bị cắn di chuyển trước khi bị chết, rắn đuôi chuông có thể đi theo mùi của nó. Rắn đuôi chuông ăn các loài chim và loài gặm nhấm, do đó chúng đóng một vai trò sinh thái quan trọng trong việc hạn chế dân số loài gặm nhấm phá hoại mùa màng và ổn định hệ sinh thái.

## Chú thích

## Tham khảo
* 
* 
* 
* 
*
Rắn độc

**Rắn độc** là các loài rắn có nọc độc, chúng sử dụng nước bọt, chất độc tiết qua những chiếc nanh trong miệng chúng để làm tê liệt hoặc giết con mồi (ngược lại, đa số loài rắn không độc xiết con mồi đến chết). Nọc độc rắn có thể là độc tố thần kinh hoặc độc tố máu. Độc tố thần kinh tấn công hệ thần kinh trong khi độc tố máu tấn công hệ tuần hoàn. Rắn độc gồm một vài họ và không có sự phân chia chính thức dùng trong phân loại. Rắn độc thuộc các họ Elapidae, Viperidae, Hydrophiidae, và Atractaspididae (và một số từ họ Colubridae) là loài rắn có nọc độc lớn.

Rắn độc sử dụng độc tố máu thường có nanh tiết chất độc ở trước miệng, giúp chúng dễ dàng tiêm thẳng chất độc vào nạn nhân. Rắn sử dụng độc tố thần kinh, như loài rắn cây đước độc tính cao, có nanh nằm ở phía sau miệng đồng thời nanh cong về phía sau. Điều này gây khó khăn cho rắn để sử dụng nọc cũng như cho các nhà khoa học muốn lấy chúng.

Trong số khoảng 3.500 loài rắn trên thế giới, khoảng 600 có nọc độc. Rắn độc bao gồm một số họ rắn và không hình thành một nhóm phân loại duy nhất. Điều này đã được giải thích có nghĩa là nọc độc ở rắn có nguồn gốc nhiều hơn một lần như là kết quả của sự tiến hóa hội tụ. Bằng chứng gần đây đã được trình bày giả thuyết Toxicofera.

## Một số loài rắn độc tiêu biểu
Chỉ số  được sử dụng để so sánh mức độ độc của nọc các loài rắn, với chỉ số càng nhỏ thì rắn càng độc. Có 4 phương pháp đã được sử dụng để đo bao gồm tiêm dưới da, tiêm tĩnh mạch, tiêm bắp và tiêm phúc mạc.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Venomous snakes and outdoor workers Thông tin phòng ngừa và điều trị vết cắn cho người lao động ngoài trời.
Quy tắc Taylor

**Quy tắc Taylor** (tiếng Anh: *Taylor rule*) là quy tắc của chính sách tiền tệ, quy định ngân hàng trung ương nên thay đổi lãi suất danh nghĩa ra sao để đáp ứng các thay đổi của lạm phát, GDP hoặc các điều kiện kinh tế khác. Theo đó, quy tắc nói rằng nếu lạm phát tăng thêm 1% thì ngân hàng trung ương nên tăng lãi suất danh nghĩa thêm hơn 1%.

Quy tắc lần đầu tiên được đưa ra bởi nhà kinh tế học Mỹ John B. Taylor in 1993. 
.

## Công thức
Lãi suất danh nghĩa nên gắn với độ sai khác giữa tỷ lệ lạm phát mong muốn và tỷ lệ lạm phát thực tế, cũng như nên gắn với độ sai khác giữa GDP "tiềm năng" và GDP thực tế theo công thức sau:

:i_t = \pi_t + r_t^* + a_\pi  (\pi_t - \pi_t^*)  + a_y (y_t - \bar y_t).

Trong đó \,i_t\, là lãi suất danh nghĩa ngắn hạn mà ngân hàng trung ương sẽ hướng tới, \,\pi_t\, là tỷ lệ lạm phát thực tế, \pi^*_t là tỷ lệ lạm phát mà ngân hàng trung ương mong muốn, r_t^* là lãi suất thực tế cân bằng, \,y_t\, là logarit của GDP thực tế và \bar y_t là Logarit của GDP tiềm năng, được xác định bằng xu hướng tuyến tính.

## Chú thích

## Liên kết ngoài
*Resources from John Taylor's web site.
*Federal Reserve paper on the Taylor Rule.
Họ Hến

**Họ Hến** (Danh pháp khoa học: *Corbiculidae*) là một họ gồm các loài nhuyễn thể hai mảnh vỏ thuộc bộ Veneroida, có vỏ cứng hình tròn, sống ở vùng nước lợ (cửa sông) và nước ngọt.

## Các chi
* *[[Corbicula]]* Megerle von Mühlfeld, 1811 (phân bố ở miền trung và miền nam châu Phi, Trung Á và Nam Á)
* *[[Geloina]]* (Nam Á và Malaysia)
* *[[Cyrenodonax]]* (Hoa Nam và Việt Nam)
* *[[Cyrenobatissa]]* (miền Bắc Việt Nam)
* *[[Batissa]]* (Malaysia và Indonesia)
* *[[Corbiculina]]* (miền đông Australia)
* *[[Solielletia]]* (Ethiopia)
* *[[Polymesoda]]* Rafinesque, 1820 (duyên hải vùng Vịnh, duyên hải Đại Tây Dương thuộc Nam Mỹ)
* *[[Neocorbicula]]* Fischer, 1887 (duyên hải vùng Vịnh, ven bờ Đại Tây Dương thuộc phía bắc của Nam Mỹ)
* *[[Pseudocyrena]]* (ven bờ Caribe thuộc Trung Mỹ)
* *[[Egetaria]]* (ven bờ Đại Tây Dương thuộc Nam Mỹ)
* *[[Villorita]]* (phía đông của Nam Mỹ)

## Đặc điểm sinh học
Hến chỉ nhỉnh hơn đầu ngón tay út, có vỏ hình bầu dục hay tam giác, có khi gần tròn, cân đối, phồng to và dày. Vùng đỉnh vỏ nhô cao. Phần đầu và đuôi gần bằng nhau. Cạnh trước và sau đều tròn, cạnh bụng cong nhiều hơn. Mặt ngoài vỏ nhẵn và bóng, màu vàng xanh hay vàng đen. Mặt trong màu trắng hay xám. Hến sinh sản bằng cách thả ấu trùng đã nở bên trong vỏ. vào các vùng nước quanh nơi sinh sống. Sự thụ tinh xảy ra bên trong vỏ

Ở Việt Nam, màu sắc của hến cũng có khác nhau. Lúc ở rạch vỏ màu sáng, xuống sông có sậm hơn, đến khi lên cồn lại chuyển màu xanh óng ánh như màu thép. Khi vỏ hến chuyển sang hơi vàng đôi chút là lúc này vỏ mỏng mà ruột mập và trắng.

Hến là một thực phẩm chứa nhiều vitamin B12 và sắt, rất tốt cho những người thiếu máu, nó cũng ít chất béo, ít cholesterol và nhiều axit béo omega-3 thích hợp cho người bệnh tim mạch. Thành phần dinh dưỡng trong 100g thịt hến có 12,77g chất đạm, 13,9&nbsp;mg chất sắt, 0,245&nbsp;mg chất đồng...

Tại Việt Nam có 4 loài thường gặp là Corbicula baudoni, C.moreletiana, C. bocurti và C. cyreniformis. Hến vốn sinh ra từ rạch, lớn lên một tí là ra sông, khi trưởng thành thì sống ở vùng cồn. Lúc hến sống được bên cồn là rất mập, trắng lại tròn, nên rất ngon. Từ tháng 3 đến tháng 8 âm lịch, nước sông cạn, con hến cũng sinh sôi nảy nở sau một mùa mưa (ở Quảng Nam) Hến có quanh năm, nhưng "rộ mùa" chủ yếu từ tháng 3 đến tháng 8 âm lịch. Tháng 3, mùa nước sông cạn, con hến qua một mùa mưa cũng sinh sôi nảy nở nhiều

## Ẩm thực
Hến được tận dụng để chế biến nhiều thứ khác nhau trong đời sống nó được tận dụng hết như ruột hến xào, nấu canh ngon, nước luộc hến ngọt, vỏ hến dùng để nung vôi. Nhiều món ăn liên hệ đến hến như Cơm hến, Cháo hến, Gỏi cuốn hến... Nổi tiếng nhất là món Cơm hến của Huế. Canh chua dịu, ngọt và thơm vị hến, rau răm. Đây là một món ăn khá hấp dẫn trong những ngày hè. Tuy nhiên, khuẩn tả E.coli vốn là những vi khuẩn thường trực trong nguồn nước tự nhiên (ngọt, mặn, lợ), đặc biệt là những nguồn nước kém vệ sinh và tất cả những sinh vật sống dưới nước nghêu, sò, ốc, hến, cá... đều có thể bị nhiễm hai loại khuẩn này.

## Chú thích

* Tác hại khôn lường ít ai biết của trai, hến
* Hến Giàng
John B. Taylor

**John Brian Taylor** (sinh ngày 8 tháng 12 năm 1946) là một giáo sư (Mary và Robert Raymond) về kinh tế học tại Đại học Stanford, Hoa Kỳ, và là the George P. Shultz Senior Fellow về kinh tế học tại Viện Hoover của Đại học Standford.
Sinh ra ở Yonkers, New York, ông  tốt nghiệp cử nhân Đại học Princeton năm 1968 và tiến sĩ từ Stanford năm 1973, cả hai đều là bằng kinh tế học. Ông giảng dạy tại Đại học Columbia từ năm 1973–1980 và Trường Kinh tế Woodrow Wilson và Khoa kinh tế của Đại học Princeton từ năm 1980–1984 trước khi trở lại Stanford. Ông đã nhận được nhiều giải thưởng về giảng dạy và ông đã giảng dạy kinh tế học nhập môn của Standford cũng như nhiều khóa tiến sĩ kinh tế học tiền tệ. Ông là người đưa ra *[[quy tắc Taylor]]* năm 1993. 
., quy tắc của chính sách tiền tệ, quy định ngân hàng trung ương nên thay đổi lãi suất danh nghĩa ra sao để đáp ứng các thay đổi của lạm phát, GDP hoặc các điều kiện kinh tế khác. Theo đó, quy tắc nói rằng nếu lạm phát tăng thêm 1% thì ngân hàng trung ương nên tăng lãi suất danh nghĩa thêm hơn 1%. 
## Tham khảo
Yonkers, New York

**Yonkers** là một thành phố ở quận Westchester, tiểu bang New York, Hoa Kỳ. Đây là thành phố lớn thứ tư ở tiểu bang New York (sau Thành phố New York, Buffalo và Rochester), và là thành phố đông dân nhất ở quận Westchester, với dân số 195.976 người theo điều tra dân số năm 2010. Yonkers giáp ranh với Thành phố New York (quận The Bronx) và có cự ly 3&nbsp;km về phía bắc của Manhattan.
Thành phố có nhiều địa điểm thu hút: Bảo tàng sông Hudson, Nhà Sherwood, Science Barge, Cross County Shopping Center, và Yonkers Raceway.
## Tham khảo
Đại học Liverpool

**Đại học Liverpool** là một trường đại học giảng dạy và nghiên cứu tọa lạc ở thành phố Liverpool, Anh. Đó là một thành viên của Nhóm Russell của các trường đại học nghiên cứu chuyên sâu lớn và Nhóm N8 cho sự hợp tác nghiên cứu. Được thành lập vào năm 1881 (là một universit college) cũng là một trong sáu trường đại học dân sự "gạch đỏ" ban đầu. Trường này có tám người đoạt Giải Nobel và cung cấp hơn 230 khóa học văn bằng đầu tiên trên 103 môn học. Nó có doanh thu hàng năm 340 triệu bảng Anh, bao gồm 123 triệu bảng Anh cho nghiên cứu.
Trường đại học này được thành lập vào năm 1881 với tên Đại học Liverpool, tiếp nhận các sinh viên đầu tiên của nó vào năm 1882. Năm 1884, nó trở thành một phần của trường Đại học liên bang Victoria. Năm 1894 Oliver Lodge, một giáo sư tại trường Đại học, thực hiện truyền tải radio công cộng đầu tiên trên thế giới và hai năm sau đó đã thực hiện tia X phẫu thuật đầu tiên tại Vương quốc Anh. Báo Đại học Liverpool được thành lập vào năm 1899, là tờ báo đại học cổ thứ ba ở Anh. Học sinh trong giai đoạn này đã được trao bằng bên ngoài trường Đại học London.

Sau khi Hiến chương Hoàng gia và Đạo luật của Quốc hội năm 1903, nó đã trở thành một trường đại học độc lập với quyền trao văn bằng riêng của mình gọi là trường Đại học Liverpool. Những năm tiếp theo phát triển tại trường đại học, bao gồm phát hiện của Sir Charles Sherrington về các khớp thần kinh và giáo sư William Blair-Bell làm việc hóa trị trong điều trị ung thư. Trong những năm 1930 đến năm 1940 giáo sư Sir James Chadwick và Sir Joseph Rotblat, đã có những đóng góp lớn cho sự phát triển của quả bom nguyên tử. Từ năm 1943 - 1966, Giáo sư vi trùng là Allan Downie đã tham gia vào sự diệt trừ bệnh đậu mùa.

Năm 1994, các trường đại học là thành viên sáng lập của Nhóm Russell, một sự hợp tác của hai mươi hàng đầu các trường đại học nghiên cứu chuyên sâu, cũng như một thành viên sáng lập của Tập đoàn năm 2004 N8. Trong các nhà vật lý thế kỷ 21, các kỹ sư và kỹ thuật viên từ các trường Đại học Liverpool đã tham gia trong xây dựng Large Hadron Collider tại CERN, làm việc trên hai trong bốn máy dò trong LHC.
## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* University of Liverpool 
* University of Liverpool in London 
* Liverpool Guild of Students'
Salavan (thị xã)

**Thành phố Salavan** (tiếng Lào: ສາລະວັນ, phát âm: [sǎː.lā.wán]) là thủ phủ của tỉnh Salavan ở miền nam Lào. Cách Pakse 125&nbsp;km đường bộ trên một con đường một phần hoàn thiện, nó nằm trong một trong những vùng cô lập và nghèo nhất của Lào. 

## Địa lý
Salavan nằm ở khu vực miền Nam của nước Lào, trong một vùng nhiều rừng. Hàng chục làng dân tộc thiểu số của các bộ lạc khác nhau như người Hmông nằm xung quanh khu vực của thành phố.

## Văn hóa
Văn hóa của Salavan có sự ảnh hưởng từ người Lào Lùm, người Lào ở vùng đất thấp hình thành nên phần lớn dân số của thành phố và quốc gia này, cũng như của những dân tộc miền núi và nền văn hóa thuộc địa cũ của Pháp. Salavan đang bắt đầu trở thành một điểm đến phổ biến cho Tây ba lô du lịch ở Đông Dương và có một cảm giác như một "thị trấn biên giới" vì hiếm có các khu định cư bên ngoài thành phố. Salavan được biết đến với phiên bản riêng của nó của điệu nhảy Lào, nay đã lan rộng khắp quốc gia. Ngôn ngữ Lào là ngôn ngữ phổ biến nhất trong thành phố, mặc dù một số người Hmông nói tiếng Hmông. Tiếng Pháp cũng được nói như một tiếng thiểu số, một di sản của chế độ thực dân Pháp.

## Tham khảo
Varyag

**Varyag** có thể là:
* Tên khi còn thuộc sở hữu của Nga của tàu sân bay Liêu Ninh;
* Tên một tàu tuần dương tên lửa lớp Slava của Liên Xô cũ và sau đó là Nga, hạ thủy năm 1983;
* Súng ngắn bán tự động MP-445 Varyag của Nga.
Wake Up Call (bài hát của Maroon 5)

"**Wake Up Call**" là bài hát của nhóm nhạc Maroon 5 từ album phòng thu thứ hai của họ *[[It Won't Be Soon Before Long]]*. Nó đã được phát hành làm đĩa đơn thứ hai cho album ngày 7 tháng 8 năm 2007 tại Mỹ.

## Danh sách bài hát

## Video âm nhạc
## Xếp hạng

### Xếp hạng cuối năm

## Phiên bản remix

Mark Ronson thu một bản remix của "Wake Up Call", và phiên bản này đã được phát hành ngày 13 tháng 11 năm 2007 trên iTunes. Phiên bản này có sự góp giọng của Mary J. Blige.

Bài hát cũng có mặt trong International Tour edition của album *It Won't Be Soon Before Long*.

### Danh sách bài hát

## Liên kết ngoài
*

## Tham khảo
Đức Trạch

**Đức Trạch** là một xã cũ thuộc huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình, Việt Nam.
## Lịch sử
Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1680/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Quảng Trị năm 2025. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của xã Hải Phú (huyện Bố Trạch), xã Sơn Lộc, xã Đức Trạch, xã Đồng Trạch thành xã mới có tên gọi là xã Đông Trạch.
## Địa lý
Xã Đức Trạch cách thị trấn Hoàn Lão khoảng 4&nbsp;km về phía đông bắc, có vị trí địa lý:
*Phía bắc giáp xã Hải Phú
*Phía tây giáp xã Đồng Trạch
*Phía nam giáp xã Trung Trạch
*Phía đông giáp Biển Đông.

Xã Đức Trạch có diện tích 2,50&nbsp;km², dân số năm 2019 là 7.684 người, mật độ dân số đạt 3.074 người/km².

## Hành chính
Xã Đức Trạch được chia thành 7 thôn: Thượng Đức, Đông Đức, Trung Đức, Nam Đức, Nam Trung, Đức Trung, Bầu Bàng.

## Kinh tế
Xã Đức Trạch có hơn 85% dân số làm nghề đi biển với hai nghề chủ yếu là câu mực khơi và mành chụp, còn lại làm nghề nước mắm, buôn bán nhỏ. Hiện nay toàn xã có đội tàu đánh bắt xa bờ là hơn 265 chiếc, với công suất máy từ 90-320CV, hoạt động chủ yếu ở các vùng biển từ Quảng Ninh đến Đà Nẵng.

## Văn hóa - du lịch
Xã Đức Trạch có chùa Quan Âm Tự được xây dựng từ năm 1843 đã được UBND tỉnh công nhận là Di tích kiến trúc - nghệ thuật - tôn giáo.

Bên cạnh đó, còn có bãi tắm ông Nga là một bãi tắm đẹp với bãi cát dài thoai thoải.

## Giao thông
Xã Đức Trạch nằm cách Quốc lộ 1 1&nbsp;km về phía đông nên rất thuận lợi trong việc giao lưu, trao đổi bên ngoài. Hiện nay đường giao thông liên xã đã được bê tông hóa hoàn toàn, thêm vào đó, con đường An ninh quốc phòng chạy song song với đường liên xã đang dần được hoàn thành là điều kiện tốt góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế của xã.

## Chú thích

## Tham khảo
Ốc tỏi

**Ốc tỏi** hay **ốc hành** (Danh pháp khoa học: *Oxychilus alliarius*) là tên gọi chỉ chung cho loại ốc trong họ nhà ốc, sinh sống ở vùng nước ngọt, tên của loài ốc này được đặt vì trông hình dạng giống củ tỏi.

## Đặc điểm
Ốc có màu hồng nhạt, và có sọc đậm hơn chạy song song theo vỏ ốc. Ốc tương đối lớn so với các loại ốc mỡ, ốc nhảy, ốc hương... Ốc có vỏ to và không đều, ở phần đầu vỏ ốc trơn láng, đến phần cuối vỏ ốc tạo thành hình xoáy có các mấu nhô lên. Miệng ốc không đều như các loại ốc khác mà ở phần đầu có những múi nhô lên, phần sau không có các múi này.

Đây là loại thực phẩm giàu chất dinh dưỡng, có vị giòn sựt. Ốc tỏi thường dùng làm nguyên liệu cho các món ăn ngon mà đặc biệt là món ốc tỏi nướng mỡ hành (là một trong những món thịnh hành tại Thành phố Hồ Chí Minh), ốc tỏi nhồi, ốc tỏi xào, ốc tỏi nướng hương vị (sa tế), mì xào ốc tỏi

## Hình ảnh

Tập tin:Oxychilus alliarius 01.jpg


## Chú thích

## Xem thêm
* Ốc mỡ
* Ốc hương
* Ốc móng tay
* Ốc len
*
Sò điệp

**Sò điệp** (danh pháp hai phần: ***Mimachlamys nobilis***) là loài động vật nhuyễn thể thuộc lớp hai mảnh vỏ, họ Pectinidae sống ở vùng nước mặn. Sò điệp còn có tên gọi là **Điệp quạt** hay **sò quạt** do ngoại hình bên ngoài của chúng gần giống cái quạt.

## Đặc điểm sinh học

Sò điệp sống ở biển có độ sâu khoảng 10 mét. Chúng sống ở dưới đáy biển hoặc trong các rạn đá. Chúng thường sống hợp lại thành những vùng, những vùng này thường có ở dòng hải lưu chậm.

Sò điệp có quan hệ họ hàng với sò lông, sò trai.. nhưng hình dạng thì có khác nhau. Vỏ có dạng hình rẻ quạt, bên trong gồm hai vành dài bao tròn quanh cồi sò (hay còn gọi là thịt sò). Cồi sò là phần ngon và quý nhất của sò điệp. Cồi sò có vị ngọt, tính mát, không độc.

Ở một số nơi, sò điệp nước mặn còn được gọi là sò điệp khổng lồ hoặc có tên là vua sò điệp. Loại sò này thường có mặt tại vùng biển phía Đông của Bắc Đại Tây Dương, từ vịnh St.Lawrence đến Bắc Maine. Sò điệp nước mặn có hai mảnh vỏ hình tròn, đường kính gần bằng nhau, dính cùng với một khớp nối thẳng, nhỏ và cơ khép. Nắp sò dưới màu trắng hoặc màu kem, nắp trên thường màu đỏ. Bên trong lớp vỏ là thịt (cơ kép).

## Thực phẩm
Sò điệp là một loại hải sản quen thuộc với phần cùi thịt trắng ngà thơm ngon mà không dai, thích hợp cho cả xào lẫn rang và là một trong những loại nguyên liệu thực phẩm để chế biến thành nhiều món ăn ngon và bổ dưỡng như: Sò điệp rang muối tiêu, sò điệp nướng mỡ hành, sò điệp hấp cuộn miến...

Món sò quạt là một món ăn đặc sản ở các vùng biển như: Phan Thiết, Phú Quốc. Sò quạt đúng như tên gọi của nó vỏ có hình quạt, trông rất đẹp. Thịt sò quạt trắng ngà và không dai. Sò quạt rất dễ chế biến thành nhiều món ăn ngon và bổ dưỡng như: Sò quạt nướng mỡ hành, sò quạt nướng phô mai, gỏi sò quạt

## Chú thích

## Tham khảo
Brega

**Brega**, cũng được gọi là *Mersa Brega* hay *Marsa el-Brega* ( ), là một thành phố (theo phân loại của Libya) của Libya nằm ở Vịnh Sirte, sát với điểm cực nam của Địa Trung Hải. Thành phố vốn thuộc quận Ajdabiya, nhưng vào năm 2007 đã được sáp nhập vào quận Al Wahat.

## Kinh tế
Thành phố có một nhà máy lọc dầu trực thuộc và chịu sự điều hành của Công ty dầu khí Sirte, là một công ty con của Tổng công ty Dầu khí Quốc gia (NOC). Trong những năm 1960 và 1970, nhà máy hoạt động và có quan hệ đối tác với công ty dầu quốc tế Esso. Vào đầu những năm 80, Esso đã rời đi, tòa quyền kiểm soát thuộc về Công ty Dầu Sirte.

Marsa Brega là điểm khởi đầu của đường ống dẫn khí dài 670&nbsp;km (420 dặm) Marsa El Brega-Khoms Intisar.

Sân bay Marsa Brega có các chuyến bay hàng ngày tới Tripoli.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Description of Port Facilities 
* Marsā al-Burayqah at Encyclopædia Britannica online