Thập niên 1310

**Thập niên 1310** là thập niên diễn ra từ năm 1310 đến 1319.

## Chính trị và chiến tranh

### Chiến tranh

#### Năm 1310

* Tháng 1, James II của Aragon kết thúc cuộc vây hãm Almeria sau năm tháng mà không chiếm được thành phố.
* Tháng 5, không chiếm được Algeciras, vua Castilla ký hiệp ước với Granada. Theo hiệp ước, vua Castilla trả lại cho Granada một số lãnh thổ, đổi lại Tiểu vương Granada phải thần phục vua Ferdinand IV (Castilla)

#### Năm 1311

* Tháng 3, lính đánh thuê của Công ty Catalan đánh bại lực lượng Latinh (khoảng 15.000 người) và các đồng minh của họ ở trận Halmyros (Hy Lạp)
* Tháng 4, Hiệp sĩ Teutonic đánh bại Đại công quốc Lithuania 
* Tháng 12, quân đội của Imam Zaidiyyah đánh bại quân triều đình Rasulid ở trận đánh thuộc quận Sheref, rồi ký thỏa thuận ngừng bắn 10 năm với triều đình Yemen (do al-Mu'ayyad Da'ud làm sultan)

#### Năm 1314

* Amda Seyon I bắt đầu trị vì với tư cách là Hoàng đế Ethiopia, bắt đầu mở rộng lãnh thổ sang phía đông. Kế vị tiếp theo là Newaya Krestos

#### Năm 1315

* Tháng 4, Quân đội Vương quốc Hồi giáo Mamluk xâm chiếm tiền đồn Cơ đốc giáo Malatya ở Byzantium , sau đó cướp phá thành phố
* Tháng 12, sau khi đánh bại quân Áo tại trận Morgarten, lãnh đạo các bang ở Thụy Sĩ đã ký Hiệp ước Brunnen để cùng chống lại quân Áo trong tương lai

#### Năm 1316

* Tháng 8, Liên minh Bắc Đức-Đan Mạch đánh bại hoàn toàn quân của công quốc Brandenburg-Stendal (Đức) tại Schulzendorf .

#### Năm 1318

* Tháng 6, người Nga tàn phá nhiều vùng của Phần Lan và đốt cháy lâu đài Kuusisto vào năm 1318. Họ cướp phá Turku vào ngày 12 tháng 6.

#### Năm 1319

* Tháng 7, hạm đội Hiệp sĩ Hiệp sĩ Cứu tế - Genoa (khoảng 30 tàu) do Albert xứ Schwarzburg chỉ huy đã đánh bại một hạm đội Thổ Nhĩ Kỳ ngoài khơi Chios .

### Xung đột

* Tháng 1 năm 1310, tướng Malik Kafur của Hồi quốc Delhi bắt đầu cuộc vây hãm Warangal , kinh đô của vương quốc Kakatiya (ngày nay là bang Telangana của Ấn Độ)
* Tháng 12 năm 1314, Xung đột Brandenburg–Pomerania có kết quả: Bá quốc Brandenburg từ bỏ mọi yêu sách đối với vùng xung quanh Loitz (thuộc bang Mecklenburg-Vorpommern ở đông bắc Đức ngày nay) cho Công quốc Rügen ở Đan Mạch để đổi lấy khoản thanh toán
* Tháng 1 năm 1316, Llywelyn Bren lãnh đạo một cuộc nổi dậy chống lại sự cai trị của Anh ở xứ Wales
* Tháng 8 năm 1316, quân đội Ireland bị người Norman đánh cho thảm hại ở trận Athery lần thứ hai
* Tháng 6 năm 1319, Özbeg Khan của Hãn quốc Kim Trướng (vùng lãnh thổ do Mông Cổ kiểm soát nay là Uzbekistan và Nga) chiến đấu chống lại Hãn quốc Ilkhanate (Trung Đông do Mông Cổ kiểm soát) nhằm mở rộng lãnh thổ của Hãn quốc này. 

### Thuộc địa hóa

* Tháng 10 năm 1312, Özbeg Khan (hãn quốc Kim Trướng) yêu cầu người cai trị Mông Cổ ở Trung Đông là Öljaitü nhượng lại cho ông ta lãnh thổ Azerbaijan thuộc Iran ngày nay 

### Các sự kiện chính trị nổi bật

#### Năm 1310

* Tháng 2, Nghị viện Anh khai mạc tại Westminster (vương quốc Anh)
* Tháng 4, Baybars II (sultan Ai Cập) bị các quý tộc ủng hộ vua tiền nhiệm lật đổ. An-Nasir Muhammad lên ngôi lần thứ hai. 
* Giữa tháng 4, nhiếp chính Athinkhaya của Vương quốc Myinsaing (nay ở miền Trung Myanmar) qua đời. Hai em trai ông sẽ đồng nhiếp chính vương quốc này, cho đến khi Thihathu trở thành vua duy nhất của Myinsaing
* Tháng 5, 54 thành viên của Hiệp sĩ Dòng Đền bị vua Pháp ra lệnh thiêu sống vì tội dị giáo
* Tháng 7, người Venice thành lập Hội đồng Mười để điều tra âm mưu của Bajamonte Tiepolo
* Tháng 8, vua Karoly I lên ngôi vua Hungaria lần thứ ba, sau khi được Ladislaus nhường ngôi. Kế vị là Louis "Vĩ đại"
* Tháng 11, Abu Sa'id Uthman II trở thành Sultan mới của Morocco sau khi cháu trai ông, Sultan Abu al-Rabi Sulayman qua đời. Kế vị ông là Abu al-Hasan Ali ibn Othman
* Tháng 12, vua Heinrich của Bohemia bị quân đội của em trai là John lật đổ. Kế vị John (Johann) là Karl IV

#### Năm 1311

* Tháng 1, Heinrich VII lên ngôi vua Ý
* Tháng 4, vua Nguyên Nhân Tông lên ngôi
* Tháng 5, Sancho I "hòa bình" trở thành vị vua mới của Majorca, một quần đảo ở Địa Trung Hải (nay là quần đảo Balearic của Tây Ban Nha ) sau cái chết của cha ông, Vua Jaume II
* Tháng 7, Matteo I Visconti trở lại cai trị Công quốc Milan. Kế vị là Galeazzo I
* Tháng 10, Giáo hoàng triệu tập Công đồng Vienne để giải quyết các vấn đề về Hiệp sĩ Dòng Đền

#### Năm 1312

* Tháng 2, Öljaitü (vua của hãn quốc Y Nhi) bắt giữ và xử tử tể tướng Sa'd al-Din Savaji cùng loạt quan chức tham nhũng
* Cuối tháng 2, sau khi Heinrich III mất, Đại Ba Lan bị chia thành 2 phần Đông và Tây và giao cho các con cháu của Heinrich cai quản: Konrad I và Bolesław nhận phần phía đông; Heinrich IV, Jan và Przemko II giữ lại phần còn lại.
* Tháng 3, theo tinh thần của Công đồng Vienne, Giáo hoàng chính thức giải tán Hiệp sĩ Dòng Đền, giao hết tài sản của dòng tu này cho dòng Hiệp sĩ Cứu tế
* Tháng 5, Mladen II Šubić trở thành Ban (vua) mới của Croatia sau khi cha ông, Paul I Šubić, qua đời. Kế vị ông là John. Cũng theo tháng này, Mladen II giao vương quốc Bosnia cho Stephen II cai quản
* Tháng 7, Francesco I Pico , Lãnh chúa Mirandola, bị quân nổi dậy Guelph lật đổ và bắt giam. Quản lý tiếp theo là Rinaldo Bonacolsi
* Giữa tháng 7, vua Ferdinand IV của Castilla rời kinh đô về tỉnh Jaen, giao đất nước cho con trai Alfonso XI "người báo thù" 1 tuổi cai quản. Ông sẽ qua đời ít lâu sau đó
* Tháng 8, Jean III "người tốt bụng" làm công tước Brittany sau khi cha là Arthur II mất. Kế vị là song vương Joanna và Jean IV
* Tháng 12, Michael II, Thượng phụ Chính thống Syria của Antioch , qua đời sau 20 năm phục vụ. Michael III Yeshu sẽ được bầu làm người kế nhiệm

#### Năm 1313

* Tháng 2, vua Thihathu tuyên bố thành lập vương quốc Pinya và tự bản thân làm vua nước mới. Ông cử con trai Kyawswa I làm phó vương Myinsaing
* Tháng 4, sau khi Boleslaw II qua đời, công quốc Masovia bị chia thành 3 phần: Siemowit II thành lập Công quốc Rawa (với thủ đô tại Rawa Mazowiecka ), Trojden nhận Czersk và Wenceslaus nhận Płock .
* Tháng 5, Giáo hoàng Celestine V được giáo hội Công giáo phong thánh
* Tháng 8, Hoàng đế Heinrich VII qua đời vì sốt rét trong chiến dịch chống vương quốc Naples. Các tuyển hầu Đức triệu tập cuộc họp nhằm lựa chọn Jean (hoặc Ludwig) sẽ kế vị nhà vua La Mã thần thánh quá cố
* Tháng 9, Nghị viện Anh triệu tập cuộc họp để thông qua ngân sách cho chiến dịch Scotland của vua Anh Edward II

#### Năm 1314

* Tháng 1, Muhammad III (sultan Tiểu vương quốc Granada) bị người anh trai lật đổ rồi sát hại. Người anh trai lên ngôi (sultan Nasr) được 18 ngày từ bị cháu trai Ismail I phế truất
* Tháng 3, Đại sư Jacques de Molay (Hiệp sĩ Dòng Đền) cùng nhiều tín đồ thân cận bị thiêu sống theo lệnh của vua Philippe IV
* Tháng 5, sau khi Clement V qua đời, Mật nghị hồng y bắt đầu họp bầu giáo hoàng. Cuộc họp kéo dài 2 năm, kết quả là Gioan XXII lên cầm quyền
* Tháng 6, lực lượng quân Anh bị Scotland đánh bại hoàn toàn ở trận Bannockburn, nhiều quý tộc Anh bị bắt
* Tháng 8, vua Haakon V của Na Uy dời kinh đô từ Bergen đến Oslo – nơi ông xây dựng Pháo đài Akershus , từ đó Na Uy được cai trị trong 500 năm tiếp theo
* Tháng 10, cuộc bầu cử Hoàng đế La Mã thần thánh của các tuyển hầu Đức tại Sachsenhausen (Frankfurt am Main) có kết quả: ba tuyển hầu bầu Frederick "Đẹp trai", các tuyển hầu còn lại thì bầu Ludwig. Tranh chấp giữa hai vua kéo dài nhiều tháng, cuối cùng Ludwig IV thắng thế
* Tháng 11, Louis X "người gây gổ" lên ngôi Quốc vương Pháp. Kế vị tiếp theo là Jean I

#### Năm 1315

* Tháng 3, Abu al-Ghayth (tiểu vương Mecca) bị anh trai đánh bại rồi cướp ngôi. Vừa lên ngôi, Humaydah ibn Abi Numayy (anh trai của vua tiền nhiệm) vướng vào tranh chấp quyền lực Mecca với em trai Rumaythah nhiều tháng liên tục. 
* Tháng 4, Enguerrand de Marigny (cựu Thủ tướng Pháp) bị xử tử theo lệnh của vua Louis X
* Tháng 7, Louis X bãi bỏ chế độ nông nô ở Vương quốc Pháp.
* Cuối tháng 7, vua Pháp ra sắc lệnh trục xuất vĩnh viễn người Do Thái ra khỏi đất Pháp, đồng thời cấm vận kinh tế Flanders

#### Năm 1316

* Tháng 1, Sultan Alauddin Khalji của Vương quốc Hồi giáo Delhi qua đời. Con trai 5 tuổi là Shihabuddin Omar lên ngôi được 3 tháng thì bị Mubarak Shah lật đổ. 
* Tháng 6, vua Louis X qua đời đột ngột. Người em trai ngoài 20 tuổi của ông là Philippe làm nhiếp chính, đến khi vua Jean I lên ngôi
* Tháng 8, Hai anh em Albert II và Waldemar I trở thành người đồng cai trị Công quốc Anhalt-Zerbst ở Đức sau khi cha của họ, Hoàng tử Albert I, qua đời .
* Giữa tháng 11, vua Jean I lên ngôi được 5 ngày thì mất. Nhiếp chính nước Pháp lên ngôi, hiệu Philippe V. Kế vị ông là người em trai Charles IV "Đẹp trai"

#### Năm 1317

* Tháng 1, Philippe V đăng quang ngôi vua Pháp tại Rheims, bất chấp các phản đối yêu cầu Joanna II lên ngôi là xứng đáng. Nhà vua mở rộng các nghĩa vụ quân sự của vương quốc, yêu cầu các thị trấn phải cung ứng tài chính cho quân đội Pháp
* Tháng 3, Giáo hoàng Gioan XXII khiển trách Vua Frederick III của Sicily phải có những biện pháp nghiêm khắc chống lại dòng Fraticelli 
* Tháng 9, hiệp sĩ người Anh Gilbert Middleton bắt đầu cuộc nổi dậy chống lại Vua Edward II ở gần Rushyford ở hạt Durham.
* Tháng 10, Giáo hoàng John XXII ban hành sắc lệnh Quorundam exigit , áp đặt cách đối xử khoan dung hơn đối với những người ủng hộ lý tưởng Phanxicô về "sự nghèo khó vô điều kiện"
* Tháng 12, vua Dinis (Bồ Đào Nha) ra sắc lệnh thành lập lực lượng Hải quân Bồ Đào Nha đầu tiên

#### Năm 1318

* Tháng 3, Hoàng đế Hanazono của Nhật Bản thoái vị sau 9 năm trị vì. Người kế vị là em họ của ông, Go-Daigo
* Tháng 6, vua Thụy Điển là Birger Magnusson bị những người ủng hộ hai hoàng thân Eric và Valdemar lật đổ. Người kế vị ông là Magnus Eriksson (đến năm 1319 làm vua Na Uy sau khi Haakon V mất)

#### Năm 1319

* Tháng 3, Dòng Hiệp sĩ Chúa Kitô ( Ordem Militar de Cristo ) được thành lập tại Bồ Đào Nha bởi Vua Denis của Bồ Đào Nha sau khi Giáo hoàng John XXII ban hành sắc lệnh giáo hoàng Ad ea ex quibus . Dòng mới này là sự hồi sinh của các Hiệp sĩ Dòng Đền trước đây 
* Tháng 11, vua Eric VI qua đời và không có người nối dõi. Hội đồng chính phủ Đan Mạch sẽ quản lý đất nước đến khi bầu em trai nhà vua là Chritoffer II lên cầm quyền

## Thiên tai

* Năm 1314, Núi lửa Tarawera phun trào ở New Zealand ; có rất ít người định cư ở đây vào thời điểm này
* Năm 1317, một trận động đất có cường độ ước tính 7.0 độ richter xảy ra tại Kyoto . Ngày 22 tháng 2, một dư chấn có cường độ 6.0 độ richter tiếp nối trận động đất đầu tiên.

## Hiệp hội

## Công nghệ

## Khoa học

* Năm 1313, Wang Zhen , nhà nông học, quan chức chính phủ và nhà phát minh máy in chữ rời bằng gỗ người Trung Quốc , xuất bản cuốn Nông Thư ("Sách Nông nghiệp")

## Kinh tế

* Năm 1316, Đồng bảng Anh trải qua năm lạm phát lớn nhất trong lịch sử, ở mức 100,04%, mất hơn một nửa giá trị.

## Văn hóa đại chúng

### Văn học và nghệ thuật

* Tháng 6 năm 1311, Bức tranh Maestà, kiệt tác của họa sĩ người Ý Duccio di Buoninsegna , được khánh thành tại Nhà thờ Siena thuộc Cộng hòa Siena
* Tháng 2 năm 1315, Nhà điêu khắc người Ý Tino di Camaino được Cộng hòa Pisa ủy nhiệm tạo ra một bức tượng của Henry VII, Hoàng đế La Mã Thần thánh (Enrico VII di Lussemburgo, Vua của Ý)

### Thể thao

### Âm nhạc

### Kiến trúc

* Năm 1313, Vua Stefan II Milutin của Serbia đã thành lập Tu viện Banjska
* Năm 1314, Nhà thờ Hồi giáo Ozbek Han được xây dựng ở Crimea
* Năm 1315, Nhà thờ Hồi giáo Al-Shamah , ở thành phố Gaza ngày nay thuộc Palestine , được hoàn thành 

### Thời trang

### Khác

* Năm 1310, khu nhà ở dành riêng cho sinh viên đầu tiên ( Mob Quad ) đã hoàn thành tại trường Merton College , Oxford , Anh
* Năm 1314, trường Exeter College, Oxford, Anh được thành lập

### Tiểu thuyết và phim

## Nhân vật

### Lãnh tụ thế giới

## Tham khảo