open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Maki Fumihiko

(6 tháng 9 năm 1928 – 6 tháng 6 năm 2024) sinh ra tại Tokyo, Nhật Bản. Ông là một kiến trúc sư hiện đại nổi tiếng thế giới.

Là học trò của Tange Kenzo tại Đại học Tokyo, Maki tốt nghiệp năm 1952. Sau đó ông chuyển đến học tại Học viện Hàn lâm Nghệ thuật Cranbrook tại Bloomfield Hills, Michigan, Mĩ. Sau đó ông lấy bằng thạc sĩ kiến trúc tại Đại học Harvard. Sau khi ra trường, ông làm việc cho các hãng Skidmore, Owings & Merrill ở New York và Sert Jackson và cộng sự ở Cambridge. Năm 1956, ông làm trợ lý giáo sư tại Đại học Washington và thiết kế công trình đầu tiên trên đất Mĩ là Trung tâm nghệ thuật Steinberg. Trong suốt thời gian làm việc trên đất Mĩ, Maki đã trải nghiệm được những kinh nghiệm thẩm mĩ về cả phương Đông và phương Tây và tạo dựng được cho mình một khiếu thẩm mĩ đa dạng để đáp ứng mọi loại khách hàng.

Năm 1965, Maki quay lại Nhật Bản mở văn phòng thiết kế Maki và cộng sự tại Tokyo. Hầu hết những công trình của ông được xây dựng tại Nhật Bản. Vật liệu ưu thích của ông là các vật liệu truyền thống của kiến trúc Hiện đại như thép, bê tông, kính... nhưng được mở rộng ra các vật liệu mới như nhôm và thủ pháp mới như khảm, chạm... Ông rất quan tâm đến việc ứng dụng các kĩ thuật cao vào công trình của mình. Mặc dù tự nhận mình là người theo chủ nghĩa Hiện đại, nhưng kiến trúc của ông lại rất quan tâm đến truyền thống lịch sử Nhật.

Ông được tặng giải thưởng Pritzker năm 1993.

## Công trình
* Nhà xoáy ốc, Tokyo, 1985.
* Makuhari Messe, Trung Quốc, 1989.
* Tòa nhà Tepia, Tokyo, Nhật Bản, 1989.
* Cung thể dục thể thao trung tâm Tokyo, Tokyo, Nhật Bản, 1990.
* TV Asahi, Tokyo, 2003.
* Trụ sở mới của Liên Hợp Quốc (đang xây dựng tại New York).

Tập tin:Spiral house Tokyo.jpg|Nhà xoáy ốc tại Tokyo
Tập tin:NationalMuseumOfModernArtKyoto.jpg|Bảo tàng Nghệ thuật Hiện đại Kyoto


## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Pritzker Prize Official Site - Fumiho Maki 
* Maki và cộng sự
Gottfried Semper

**Gottfried Semper** (29 tháng 11 năm 1803 – 15 tháng 3 năm 1879) là một kiến trúc sư và nhà lý thuyết kiến trúc, một nhà phê bình nghệ thuật và một giáo sư đại học người Đức. Ông là người đã xây dựng Semperoper (Nhà hát opera) ở thành phố Dresden vào khoảng những năm từ 1838 đến 1841. Vào năm 1849, ông tham dự vào cuộc Nổi dậy tháng 5 và bị chính phủ truy nã. Semper lánh sang Zurich một thời gian và sau đó là London. Sau cùng, ông quay về Đức vào năm 1862 sau một lệnh ân xá của chính phủ cho các nhà cách mạng.

Về lý thuyết kiến trúc, Sempers đặc biệt quan tâm xuống nguồn gốc của kiến trúc. Ông viết tác phẩm "Bốn yếu tố của kiến trúc" (*Die vier Elemente der Baukunst*) năm 1851 và ông đóng một vai trò quan trọng trong cuộc tranh cãi về tính đa dạng của kiến trúc Hy Lạp cổ đại. Năm 1852, sau khi tham dự cuộc Triển lãm thế giới tại London, Sempers viết tác phẩm "Khoa học, công nghiệp và nghệ thuật" (*Wissenschaft, Industrie und Kunst*) báo hiệu sự thay đổi trong phương thức sản xuất sẽ ảnh hưởng đến thẩm mỹ kiến trúc giai đoạn đó.

## Tham khảo
Giuseppe Terragni

**Giuseppe Terragni** (1904 tại Meda, Como – 1943) là một kiến trúc sư người Ý. làm việc dưới thời chính quyền phát xít của Benito Mussolini. Ông là người tiên phong của Kiến trúc Hiện đại Ý và thuộc trường phái Duy lý Ý. Bị ảnh hưởng bởi các Trường phái Duy lý, Chủ nghĩa Tương lai và Chủ nghĩa Cấu trúc, các công trình của Terragni là một sự kết hợp của đặc và rỗng với một vẻ đẹp thuần khiết.

Một trong số những công trình nổi tiếng của ông là Trụ sở đảng Phát xít (*Casa del Fascio*) ở Como, một thị trấn ở miền bắc nước Ý. Công trình được xây dựng từ năm 1932 cho đến năm 1936. Công trình này gợi lại hình thức sân trong của các cung điện kiến trúc Phục Hưng, Ý, các cửa sổ được tính toán theo các tỉ lệ trong lý thuyết kiến trúc của Hy Lạp và La mã cổ đại. Theo Terragni, truyền thống là nguồn cung cấp những ý tưởng hoàn hảo cho kiến trúc Hiện đại mới, tuy nhiên, điều đó phải bộc lộ qua những vật liệu và công nghệ xây dựng của thời đại.

Giuseppe Terragni chết vì bị thương ở Mặt trận phía Đông với quân đội Liên Xô trong Thế chiến thứ hai.

## Công trình quan trọng
* Novocomum tại Como (1929)
* Tượng đài kỉ niệm những người chết trong Thế chiến thứ nhất tại Erba (Como) (1930)
* Trụ sở đảng Phát xít tại Como (1932-1936)
* Biệt thự Rustici tại Milano (1933-1935)
* Trụ sở đảng Phát xít tại Lissone, nay là Cung điện Terragni (1938-40)
* Chung cư Giuliani-Frigerio tại Como (1939-1940)
* Vườn trẻ tại Como (1937)

## Liên kết ngoài
* Centro studi Giuseppe Terragni 
* Sito del centenario di Terragni 
* Sito del Comitato Danteum 
## Tham khảo

* Peter Eisenman, *Giuseppe Terragni: Transformations, Decompositions, Critiques*, New York, The Monacelli Press 2003 
* Muriel Emmanuel, *Contemporary Architects*, New York: St. Martin's Press, 1980. ISBN 0-312-16635-4. NA680.C625.
* Dennis Sharp, *The Illustrated Encyclopedia of Architects and Architecture, New York: Quatro Publishing, 1991. ISBN 0-8230-2539-X. NA40.I45. p152.
* Thomas Schumacher, *The Danteum''.
Hà Đông (tỉnh)

:*Bài này nói về một [[tỉnh]] cũ của [[Việt Nam]]. Xem các nghĩa khác tại [[Hà Đông (định hướng)]]*
**Hà Đông** là một tỉnh cũ của Việt Nam, tồn tại từ ngày 3 tháng 5 năm 1902 đến ngày 21 tháng 4 năm 1965. Nay là một phần của Hà Nội.

## Vị trí địa lý và hành chính
Tỉnh Hà Đông có vị trí địa lý:
*Phía Bắc giáp tỉnh Vĩnh Phúc với ranh giới là sông Hồng
*Phía Tây giáp tỉnh Sơn Tây với ranh giới là sông Đáy và tỉnh Hòa Bình
*Phía Nam giáp tỉnh Hà Nam
*Phía Đông giáp tỉnh Hưng Yên và thành phố Hà Nội
Tỉnh Hà Đông gồm thị xã Hà Đông (tỉnh lỵ) và 8 huyện: Chương Mỹ, Đan Phượng, Hoài Đức, Mỹ Đức, Phú Xuyên, Thanh Oai, Thường Tín, Ứng Hòa.

## Lịch sử

Tỉnh Hà Đông trước đây là tỉnh Hà Nội do vua Minh Mạng thành lập vào năm 1831 trên cơ sở Bắc Thành; huyện Từ Liêm thuộc phủ Quốc Oai, trấn Sơn Tây (sau đổi thành tỉnh Sơn Tây); phủ Ứng Thiên, Lý Nhân, Thường Tín của trấn Sơn Nam Thượng. Hành chính của tỉnh Hà Nội lúc này gồm:

* Phủ Hoài Đức gồm 3 huyện: Từ Liêm, Thọ Xương, Vĩnh Thuận.
* Phủ Lý Nhân gồm 5 huyện: Bình Lục, Duy Tiên, Kim Bảng, Nam Xương, Thanh Liêm.
* Phủ Thường Tín gồm 3 huyện: Phú Xuyên, Thanh Trì, Thượng Phúc.
* Phủ Ứng Hòa gồm 4 huyện: Chương Đức, Sơn Minh, Hoài An, Thanh Oai.

Năm 1880, vua Tự Đức thành lập đạo Mỹ Đức trên cơ sở tách huyện Mỹ Lương thuộc phủ Quốc Oai, tỉnh Sơn Tây, hai huyện Chương Đức và Hoài An thuộc phủ Ứng Hòa.

Ngày 19 tháng 7 năm 1888, theo chỉ thị sắc lệnh của Tổng thống Pháp Sadi Carnot, chính quyền Liên bang Đông Dương thành lập thành phố Hà Nội trên cơ sở tách hai huyện Thọ Xương và Vĩnh Thuận thuộc phủ Hoài Đức. Đồng thời, huyện Đan Phượng thuộc phủ Quốc Oai, tỉnh Sơn Tây sáp nhập vào phủ Hoài Đức.

Năm 20 tháng 12 năm 1896, chính quyền Liên bang Đông Dương chuyển lỵ sở tỉnh Hà Nội về làng Cầu Đơ (sau này là phường Hà Cầu, quận Hà Đông và nay là phường Hà Đông, thành phố Hà Nội).

Ngày 3 tháng 5 năm 1902, để tránh trùng tên tỉnh với thành phố Hà Nội, chính quyền Liên bang Đông Dương đổi tên tỉnh Hà Nội thành tỉnh Cầu Đơ. Nhưng đến ngày 6 tháng 12 năm 1904 đổi tên thành tỉnh Hà Đông.

Cuối năm 1914, chính quyền Liên bang Đông Dương sáp nhập huyện Hoàn Long (vốn thuộc hai huyện Thọ Xương và Vĩnh Thuận cũ và một phần của các huyện Từ Liêm và Thanh Trì) vào tỉnh Hà Đông. Nhưng đến năm 1942, huyện Hoàn Long sáp nhập trở lại vào thành phố Hà Nội, chuyển thành Đại lý Hoàn Long.

Sau Cách mạng Tháng Tám, tỉnh Hà Đông gồm thị xã Hà Đông (tỉnh lỵ) và 10 huyện: Chương Mỹ, Đan Phượng, Hoài Đức, Mỹ Đức, Phú Xuyên, Từ Liêm, Thanh Oai, Thanh Trì, Thường Tín, Ứng Hòa.

Ngày 31 tháng 5 năm 1961, sáp nhập hai huyện Từ Liêm và Thanh Trì; 5 xã: Liên Mạc, Minh Khai, Phú Diễn, Tây Tựu, Thượng Cát thuộc huyện Đan Phượng, 3 xã: Hữu Hưng, Trung Văn, Xuân Phương thuộc huyện Hoài Đức vào thành phố Hà Nội. Tỉnh Hà Đông còn lại 8 huyện: Chương Mỹ, Đan Phượng, Hoài Đức, Mỹ Đức, Phú Xuyên, Thanh Oai, Thường Tín, Ứng Hòa.

Ngày 21 tháng 4 năm 1965, tỉnh Hà Đông hợp nhất với tỉnh Sơn Tây thành tỉnh Hà Tây. Từ đó, tỉnh Hà Đông không còn tồn tại.

## Chú thích

## Tham khảo
*Địa dư các tỉnh Bắc Kỳ, Ngô Vi Liễn, năm 1924.
Sao Giác

**Sao Giác,** **Giác Tú** (chữ Hán: 角宿, bính âm: *jiǎoxiù*) hay **Giác Mộc Giao** (chữ Hán: 角木蛟) là một trong hai mươi tám chòm sao Trung Quốc cổ đại (nhị thập bát tú). Nghĩa đen của nó là sừng và con vật tượng trưng là giao long/thuồng luồng (Giác Mộc Giao). Nó là chòm sao thứ nhất trong 7 chòm sao thuộc về Thanh Long ở phương Đông, tượng trưng cho Mộc của Ngũ hành và mùa xuân.

## Vị trí
Mảng sao Giác hay Thiên Quan (天关) là tên gọi 2 sao nằm bên Thái Vi Viên, cạnh nó còn có chòm sao Phòng, chòm sao Chẩn. Sao Giác nằm ngay dưới xích đạo thiên cầu và cũng nằm trên hoàng đạo, ở khoảng giữa góc giờ 14h và 15h. Ngày nay, người ta xác định được mảng sao Giác là hai ngôi sao của chòm sao Thất Nữ, có tên gọi là α Virginis (Spica, Giác Tú 1, Thiên Môn (天门), Tướng (將)) và ζ Virginis (Giác Tú 2, Thiên Điền (天田), Lý (李)).

## Các sao
Sao Giác có 11 mảng sao với 41 sao như sau: 

### Sao bổ sung
Sách *Khâm định nghi tượng khảo thành* của khâm thiên giám nhà Thanh bổ sung 54 sao.

## Xem thêm
* Chòm sao Trung Quốc cổ đại

## Tham khảo
Sao Khuê

**Sao Khuê** hay **Khuê Tú** (tiếng Hán: 奎宿, bính âm: Kuí Xiù) hoặc **Khuê Mộc Lang** (奎木狼) là một trong hai mươi tám chòm sao Trung Quốc cổ đại. Nghĩa đen của nó là chân và con vật tượng trưng là chó sói (Khuê Mộc Lang). Nó là chòm sao thứ nhất trong số 7 chòm sao thuộc về Bạch Hổ ở phương Tây, tượng trưng cho Kim của Ngũ hành và mùa thu. Cùng với Sao Khôi là thần chủ quản văn chương, trí tuệ.

## Số sao
Sao Khuê có 9 mảng sao như sau:

### Sao bổ sung

## Văn hóa truyền thống
*Khuê Văn* theo quan niệm truyền thống của người phương đông lý giải về thiên thể: Khuê là tên một ngôi sao trong chòm 28 sao, là đầu Bạch Hổ phương tây, có 16 ngôi, sắp xếp khúc khuỷu giống hình chữ Văn 文. Trong sách Hiếu kinh có ghi: *Khuê chủ văn chương*. Về sau người ta coi sao *Khuê* biến hoá là người đứng đầu của quan văn. Trong văn hóa Đông Á và Việt Nam, sao Khuê là biểu tượng của văn chương, học thuật. Khuê Văn Các được xây dựng tại Quốc Tử Giám, trường Đại học đầu tiên của Việt Nam, mang biểu tượng này. Những bậc bác học lỗi lạc trong lịch sử được ví là sáng như sao Khuê; một trong số đó là Nguyễn Trãi, đã được Lê Thánh Tông cho tạc bia: *Ức Trai tâm thượng quang Khuê tảo* (*tấm lòng ức Trai sáng tựa sao Khuê*).

Hoàng Bào đại vương là tên của sao Khuê khi hạ phàm làm yêu tinh trong Tây du ký

## Xem thêm
* Chòm sao Trung Quốc cổ đại

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Isozaki Arata

(23 tháng 7 năm 1931 tại Oita, Nhật Bản &ndash; 28 tháng 12 năm 2022) là một trong số các kiến trúc sư người Nhật có danh tiếng trên toàn thế giới.

Ông theo học khoa kiến trúc tại Đại học Tokyo và là học trò của Tange Kenzo. Năm 1963, Isozaki mở văn phòng kiến trúc riêng.

Hình thức và màu sắc kiến trúc, sự chăm chút tỉ mỉ vào chi tiết là những thế mạnh trong kiến trúc của Isozaki.

Ông qua đời ngày 28 tháng 12 năm 2022, hưởng thọ 91 tuổi.

## Các công trình kiến trúc
*Trung tâm Khoa học và Kỹ nghệ, Columbus, Ohio
*Nhà hòa nhạc Kyoto, Kyoto, Nhật Bản
*Thư viện Oita, Oita, Nhật Bản
*Bảo tàng Nghệ thuật Hiện đại (*Museum of Contemporary Art*, MOCA), Los Angeles, California
*Phòng lớn của Thế vận hội Mùa hè 1992, Barcelona, Tây Ban Nha
*Team Disney Orlando, Florida
*Trường Y khoa Weill Cornell tại Qatar, Education City
*Tháp nghệ thuật Mito, Mito, Nhật Bản, 1990
*Diamond Island, Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam
*Metropolis Thảo Điền, Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Arata Isozaki & associates
* Arata Isozaki & associates España
Nam

Trong tiếng Việt, **Nam** hay **nam** là từ để chỉ:
* Nam giới: giới tính đực của con người, ngược lại với "nữ" là giới tính cái (nữ giới)
* tước vị thấp nhất của tầng lớp quý tộc phong kiến: Nam tước
* phương hướng: Hướng Nam
* nói tắt của miền Nam
* huyện thuộc địa cấp thị, tỉnh Hồ Nam, Trung Quốc: Nam huyện
* các quận (khu) mang tên Nam, xem Nam (quận).
* Tên người 

Trong các từ ghép:
*Thể hiện hướng: thuốc nam...
*Thể hiện tính chất âm nhạc: hát nam (nam ai, nam xuân, nam bình), hơi nam; cung nam (một điệu thức âm nhạc).
*Tên của đất nước Việt Nam, Nam Tư
Viết tắt tên tổ chức:
* Phong trào không liên kết (*Non-aligned movement* – NAM).
Cây gậy và củ cà rốt

**Cây gậy và củ cà rốt** (tiếng Anh: *carrot and stick*) là một kiểu chính sách ngoại giao trong quan hệ quốc tế, thường được dùng bởi các nước lớn mạnh nhằm làm thay đổi hành vi của các nước nhỏ hơn. 'Cây gậy' tượng trưng cho sự đe dọa trừng phạt, 'củ cà rốt' tượng trưng cho quyền lợi hay phần thưởng.

Một chính sách kiểu 'cây gậy và củ cà rốt' (carrot and stick approach) phải luôn hội tụ đủ ba yếu tố: yêu cầu thay đổi, quyền lợi nếu thay đổi, biện pháp trừng phạt (kinh tế hoặc quân sự).

Thông thường, thành ngữ này không được dùng một cách chính thức trong quan hệ quốc tế, nhưng được dùng bởi giới báo chí, đôi khi được dùng bởi nước bị áp đặt với hàm ý rằng đó là chính sách thiếu công bằng.

## Các ví dụ thực tế
* Chính sách của Hoa Kỳ đối với Iran trong vấn đề hạt nhân

## Tham khảo
Giải thưởng của AIA cho hãng kiến trúc

**Giải thưởng Hãng kiến trúc** là giải thưởng cao nhất của Hiệp hội Kiến trúc sư Mỹ AIA tặng thưởng cho các hãng kiến trúc có các công trình kiến trúc có chất lượng cao.

Danh sách những hãng Kiến trúc đã nhận giải thưởng:

*1962 Skidmore, Owings & Merrill 
*1964 The Architects Collaborative 
*1965 Wurster, Bernardi & Emmons 
*1967 Hugh Stubbins and Associates 
*1968 I.M. Pei & Partners 
*1969 Jones & Emmons 
*1970 Ernest J. Kump Associates 
*1971 Albert Kahn Associates, Inc. 
*1972 Caudill Rowlett Scott 
*1973 Shepley Bulfinch Richardson and Abbott 
*1974 Kevin Roche John Dinkeloo and Associates 
*1975 Davis, Brody & Associates 
*1976 Mitchell/Giurgola Architects 
*1977 Sert Jackson and Associates 
*1978 Harry Weese & Associates 
*1979 Geddes Brecher Qualls Cunningham 
*1980 Edward Larrabee Barnes Associates 
*1981 Hardy Holzman Pfeiffer Associates 
*1982 Gwathmey Siegel & Associates, Architects LLC 
*1983 Holabird & Root 
*1984 Kallmann McKinnell & Wood Architects 
*1985 Venturi, Rauch and Scott Brown 
*1986 Esherick Homsey Dodge & Davis 
*1987 Benjamin Thompson & Associates, Inc. 
*1988 Hartman-Cox Architects 
*1989 César Pelli & Associates
*1990 Kohn Pedersen Fox Associates 
*1991 Zimmer Gunsul Frasca Partnership 
*1992 James Stewart Polshek and Partners
*1993 Cambridge Seven Associates, Inc
*1994 Bohlin Cywinski Jackson 
*1995 Beyer Blinder Belle 
*1996 Skidmore, Owings & Merrill LLP 
*1997 R.M. Kliment & Frances Halsband Architects 
*1998 Centerbrook Architects and Planners 
*1999 Perkins & Will 
*2000 Gensler 
*2001 Herbert Lewis Kruse Blunck Architecture 
*2002 Thompson, Ventulett, Stainback & Associates, Inc. 
*2003 The Miller | Hull Partnership 
*2004 Lake | Flato Architects
*2005 Hãng Murphy/Jahn

## Tham khảo
Buckminster Fuller

**Richard Buckminster "Bucky" Fuller** (12 tháng 7 năm 1895 – 1 tháng 7 năm 1983) là kiến trúc sư, nhà thiết kế, và nhà sáng chế người Mỹ.

## Tham khảo

* Joachim Krausse, Claude Lichtenstein, *Your Private Sky: R. Buckminster Fuller*, Lars Müller Publishing, 2000
* Martin Pawley, *Buckminster Fuller*, Trefoil Publications, 1990
* R. Buckminster Fuller, *Grunch of Giants*, Critical Path Publishing, 2004
* Silver Burdett, *Buckminster Fuller*, Prentice Hall + IBD, 1993
* J. Baldwin, *Bucky’s Works: Buckminster Fuller’s Ideas for Today*, John Wiley + Sons, 1997
* Nathan Aaseng, *More With Less: Future World of Buckminster Fuller*, Lerner, 1985
* R. Buckminster Fuller, *Intuition*, Impact Publishers, 1983
* R. Buckminster Fuller, Answar Dil, *Humans In Universe*, Mouton de Gruyter, 1983
* R. Buckminster Fuller, *Operating Manual for Spaceship Earth*, Dutton Books, 1978
* Athena V. Lord, *Pilot for Spaceship Earth: R. Buckminster Fuller, Architect, Inventor and Poet*, Macmillan, 1978
* R. Buckminster Fuller, Robert W. Marks, *Dymaxion World of Buckminster Fuller*, Doubleday & co, 1973
* R. Buckminster Fuller, *Approaching the Benign Environment*, Collier-Mac, 1971

## Liên kết ngoài
* Học viện Buckminster Fuller
Thơ mới

**Thơ mới** là cách gọi trào lưu sáng tác thơ phi cổ điển, chịu ảnh hưởng các phép tắc tu từ, thanh vần của thơ hiện đại phương Tây. Trở thành một hiện tượng trong khu vực các nước đồng văn châu Á, thơ mới ra đời, phát triển dựa trên yêu cầu cấp thiết hiện đại hóa thi ca truyền thống.

## Một vài đặc điểm chính
* Giải phóng triệt để khỏi các phép tắc tu từ, thanh vần chặt chẽ của các thể loại thơ truyền thống, thậm chí có sự xuất hiện và phát triển mạnh của thể loại thơ tự do, thơ không vần, thơ cấu trúc theo bậc thang,...
* Số lượng câu thường không bị giới hạn như các bài thơ truyền thống.
* Ngôn ngữ bình thường trong đời sống hàng ngày được nâng lên thành ngôn từ nghệ thuật trong thơ, không còn câu trúc bởi việc sử dụng điển cố văn học.
* Nội dung đa diện, phức tạp, không bị gò ép trong những đề tài phong hoa tuyết nguyệt kinh điển.
* Chịu ảnh hưởng của các trào lưu, khung hướng hiện đại trong thơ ca phương Tây như chủ nghĩa tượng trưng, chủ nghĩa lãng mạn, chủ nghĩa duy mỹ, chủ nghĩa ấn tượng, duy hiện đại,...

## Phong trào Thơ mới
Thơ mới tại các quốc gia thường bắt đầu bằng việc trên thi đàn xuất hiện những bài thơ có thể tài nghệ thuật, thanh vận, phức điệu,.... khác biệt với thơ truyền thống. Được sự ủng hộ của những cây bút trẻ, sự xuất hiện của các bài thơ phi cổ điển ngày càng nhiều và lý luận về thơ mới cũng phát triển trong sự đối đầu với các khuynh hướng sáng tác theo thể tài và loại thể thơ truyền thống. Khi sự thắng thế giữa thơ mới với thơ cũ đã hoàn tất, khi thơ mới đã được thừa nhận, tiến trình hiện đại hóa thi ca đã đến giai đoạn cuối với sự biến mất của khái niệm thơ mới trên thi đàn.

Từ cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20, tại Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc, Việt Nam, Đài Loan, Thái Lan, Malaysia,... thơ mới đã trở thành hiện tượng chung của khu vực. Nhật Bản có lẽ là quốc gia châu Á đi đầu trong phong trào thơ mới, với sự xuất hiện của thể loại shintaishi (tân thể thi) vào năm 1882, khi Toyama Seiichi (1848-1900), Yatabe Ryokichi (1851-1899) và Inoue Tetsujiro (1855-1944), ba giáo sư Đại học Tokyo, trong khi dịch thơ Tây phương, đã thử sáng tác một số bài thơ theo phong cách châu Âu đương thời và cho in thành tập mang tên Shintaishi-sho (tân thể thi sao), và đạt mốc lớn tiếp theo vào cuối thời Meiji với sự ra đời của thơ tự do, hay còn gọi là thơ sử dụng văn nói.

## Xem thêm
* Phong trào thơ mới (Việt Nam)

## Tham khảo

* Nhiều tác giả, Mục từ "Phong trào thơ mới (Việt Nam)", *Từ điển Văn học (bộ mới)*, Nhà xuất bản Thế giới, H. 2005.
* Khương Việt Hà, *Đường đến hiện đại của thi ca Nhật Bản*, kỷ yếu hội thảo khoa học, Viện Văn học, tháng 1 năm 2008.
Huy chương vàng AIA

**Huy chương vàng AIA** là giải thưởng của Hội Kiến trúc sư Hoa Kỳ (*American Institute of Architects*, AIA). Giải thưởng này được trao để ghi nhận đóng góp có ảnh hưởng xuống lĩnh mực thực hành và lý thuyết kiến trúc.

Đây là giải thưởng cao nhất của AIA. Kể từ năm 1947, giải thưởng này được trao đa phần là thường niên. Tuy nhiên, trong những năm gần này, giải thưởng AIA đã bị phủ bóng bởi giải thưởng Pritzker trong kiến trúc.

Danh sách các kiến trúc sư đoạt giải

*1907: Sir Aston Webb (Anh)
*1909: Charles Follen McKim (Mỹ)
*1911: George Browne Post (Mỹ)
*1914: Jean Louis Pascal
*1922: Victor Laloux (Pháp)
*1923: Henry Bacon (Mỹ)
*1925: Sir Edwin Landseer Lutyens (Anh)
*1925: Bertram Grosvenor Goodhue (Mỹ)
*1927: Howard Van Doren Shaw (Mỹ)
*1929: Milton Bennett Medary (Mỹ)
*1933: Ragnar Ostberg
*1938: Paul Philippe Cret (Pháp, Mỹ)
*1944: Louis Henri Sullivan (Mỹ)
*1947: Eliel Saarinen (Phần Lan, Mỹ)
*1948: Charles Donagh Maginnis (Mỹ)
*1949: Frank Lloyd Wright (Mỹ)
*1950: Sir Patrick Abercrombie (Anh)
*1951: Bernard Ralph Maybeck (Mỹ)
*1952: Auguste Perret (Pháp)
*1953: William Adams Delano (Mỹ)
*1954: Không có giải thưởng
*1955: William Marinus Dudok (Hà Lan)
*1956: Clarence S. Stein (Mỹ)
*1957: Ralph Walker (Mỹ)
*1957: Louis Skidmore (Mỹ)
*1958: John Wellborn Root (Mỹ)
*1959: Walter Adolph Gropius (Đức)
*1960: Ludwig Mies van der Rohe (Đức)
*1961: Le Corbusier (Thụy Sĩ)
*1962: Eero Saarinen (Truy tặng) (Mỹ)
*1963: Alvar Aalto (Phần Lan)
*1964: Pier Luigi Nervi (Ý)
*1965: Không có giải thưởng
*1966: Tange Kenzo (Nhật Bản)
*1967: Wallace Harrison (Mỹ)
*1968: Marcel Breuer (Đức)
*1969: William Wilson Wurster (Mỹ)
*1970: Richard Buckminster Fuller (Mỹ)
*1971: Louis Kahn (Mỹ)
*1972: Pietro Belluschi (Mỹ)
*1973: Không có giải thưởng
*1974: Không có giải thưởng
*1975: Không có giải thưởng
*1976: Không có giải thưởng
*1977: Richard Neutra (Truy tặng) (Đức)
*1978: Philip Johnson (Mỹ)
*1979: Ieoh Ming Pei (Mỹ)
*1980: Không có giải thưởng
*1981: Joseph Lluis Sert (Tây Ban Nha)
*1982: Romaldo Giurgola (Mỹ)
*1983: Nathaniel Alexander Owings (Mỹ)
*1984: Không có giải thưởng
*1985: William Wayne Caudill (Truy tặng) (Mỹ)
*1986: Arthur Charles Erickson (Canada)
*1987: Không có giải thưởng
*1988: Không có giải thưởng
*1989: Joseph Esherick (Mỹ)
*1990: E. Fay Jones (Mỹ)
*1991: Charles Willard Moore (Mỹ)
*1992: Benjamin C. Thompson (Mỹ)
*1993: Thomas Jefferson (Truy tặng) (Mỹ)
*1993: Kevin Roche (Mỹ)
*1994: Sir Norman Foster (Anh)
*1995: César Pelli (Mỹ)
*1996: Không có giải thưởng
*1997: Richard Meier (Mỹ)
*1998: Không có giải thưởng
*1999: Frank Gehry (Mỹ)
*2000: Ricardo Legorreta (México)
*2001: Michael Graves (Mỹ)
*2002: Ando Tadao (Nhật Bản)
*2003: Không có giải thưởng
*2004: Samuel Mockbee (Truy tặng) (Mỹ)
*2005: Santiago Calatrava, Tây Ban Nha

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Trang web của AIA
Bến xuân

***"Bến xuân"*** là tên một ca khúc hợp soạn của nhạc sĩ Văn Cao và nhạc sĩ Phạm Duy vào năm 1942.

## Hoàn cảnh ra đời
Ca khúc này được sáng tác vào năm 1942, khi Văn Cao và Phạm Duy đang sống chung ở Hải Phòng. Lúc này Văn Cao có tình cảm với Hoàng Oanh, một thiếu nữ Hải Phòng. Sau lần đầu tiên và duy nhất được Hoàng Oanh đến thăm, Văn Cao đã cảm tác lên những câu mở đầu đầy thơ mộng của bài *Bến xuân*: "Nhà tôi bên chiếc cầu soi nước, Em đến tôi một lần...". Hoàng Oanh là nữ ca sĩ, đầu thập niên 1940 đến thăm Văn Cao ở bến đò Rừng, nhưng lúc đó nàng đã có người yêu và chỉ thăm Văn Cao một lần duy nhất rồi lên xe hoa. Mấy năm sau người chồng vắn số của Hoàng Oanh qua đời và mùa xuân năm 1947, Văn Cao đã gặp nàng ở Việt Trì, khi đó nàng đi theo ban ca kịch kháng chiến. Theo ca sĩ Ánh Tuyết, đây là một bài tiết tấu chậm, từ từ nhưng mà ca từ tình cảm của Văn Cao trong đó rất sâu, từ ca từ đến cách Văn Cao đặt tình cảm trong đó. Trong một lần trao đổi với Ánh Tuyết, Văn Cao cho biết có một cô cô ấy yêu tôi rồi một lần nọ cô đến thăm tôi rồi sau đó cô ra đi luôn, chỉ còn lại Bến xuân (Theo VTV, "Những bài hát còn xanh" ngày 23/08/2015).

Phạm Duy chưa hoàn toàn đi vào sáng tác, nhưng nhờ tự học sách tây, Phạm Duy rất am hiểu nhạc lý, nên đã góp ý và chỉnh sửa phần giai điệu do Văn Cao viết. Cuối cùng *Bến xuân* hoàn chỉnh, với phần lời 1 của Văn Cao, phần lời 2 của Phạm Duy, phần giai điệu do Văn Cao sáng tác chính, Phạm Duy góp ý.

## Lời mới: Đàn chim Việt

Lời mới của ca khúc là *Đàn chim Việt*, do một mình Văn Cao viết vào năm 1944, khi ông theo Việt Minh. Phần lời này thoát khỏi tình cảm lãng mạn của đôi lứa như ở *Bến xuân*, mà nó mang những hình ảnh tượng trưng và gợi những tâm trạng của đoàn quân kháng chiến.

## Các ca sĩ trình bày thành công

* Anh Ngọc
* Khánh Ly
* Cao Minh
*Lê Dung
*Thái Thanh

## Các album, đĩa nhạc

## Tham khảo

**Nhạc Tiền chiến* - Kẻ sĩ xuất bản - Sài gòn 1970
*Bản gốc: Đàn Chim Việt & tiếp theo

## Liên kết ngoài
The Architects Collaborative

**The Architects Collaborative** (tiếng Anh, viết tắt là **TAC**, tức là "Công ty Cộng tác Kiến trúc sư"), là một hãng kiến trúc được Walter Gropius thành lập tại năm 1945 tại Cambridge, Mỹ.

## Một số công trình quan trọng của TAC
* Trường trung học Attleboro, Attleboro, Massachusetts, 1946
* Six Moon Hill Lexington, Massachusetts, 1947
* Harvard Graduate Center, Cambridge, Massachusetts, 1949
* Hansa Apartment Block, Tây Berlin, Đức, 1957
* University of Miami, Miami, Florida; 1957-1960
* Pan-American World Airways Building, Thành phố New York, 1958-1963 (cộng tác với Emery Roth & Sons)
* Trường trung học Wayland, Wayland, Massachusetts, 1959
* Sứ quán Mỹ tại Athena, Hy Lạp, 1960
* Tòa nhà văn phong John Fitzgerald Kennedy, Boston, Massachusetts, 1961-1966
* TAC Office Building, Cambridge, Massachusetts, 1962
* Trường tiểu học Parkside, Columbus, Indiana, 1960
* Rosenthal Porcelien Factory, Selb, Bavaria, 1965
* Thomas Glassworks, München, Đức, 1967
* Tower East Complex (Shaker Heights), Cleveland, Ohio, 1969
* Trụ sở AIA, Washington, D.C., 1973
* Moos Health Sciences Tower, Đại học Minnesota, Minneapolis, Minnesota, 1974
* Bauhaus Archive, Berlin, Đức, 1976-1979
* Johns-Manville Headquarters, Jefferson County, Alabama, 1983-1986

## Tham khảo

* TAC, *The Architects Collaborative 1945-1965*
* TAC, *The Architects Collaborative Suspends Operations*, Progressive Architecture, v76, 1995.
Bài toán bảy cây cầu Euler

**Bài toán bảy cây cầu Euler**, còn gọi là **Bảy cầu ở Königsberg** là bài toán nảy sinh từ nơi chốn cụ thể, thành phố Königsberg, Phổ (nay là Kaliningrad, Nga) nằm trên sông Pregel, bao gồm hai hòn đảo lớn nối với nhau và với đất liền bởi bảy cây cầu. Bài toán đặt ra là tìm một tuyến đường mà đi qua mỗi cây cầu một lần và chỉ đúng một lần (bất kể điểm xuất phát hay điểm tới).

Năm 1736, Leonhard Euler đã chứng minh rằng bài toán này là không có lời giải. Kết quả này là cơ sở phát triển của lý thuyết đồ thị và tạo mầm mống cho tô pô học.

## Lời giải của Euler
Để chứng minh kết quả, Euler đã phát biểu bài toán bằng các thuật ngữ của lý thuyết đồ thị. Ông loại bỏ tất cả các chi tiết ngoại trừ các vùng đất và các cây cầu, sau đó thay thế mỗi vùng đất bằng một điểm, gọi là đỉnh hoặc nút, và thay mỗi cây cầu bằng một đoạn nối, gọi là cạnh hoặc liên kết. Cấu trúc toán học thu được được gọi là một đồ thị.


 →
 →



Hình thù của đồ thị có thể bị bóp méo theo đủ kiểu nhưng không làm đồ thị bị thay đổi, miễn là các liên kết giữa các nút giữ nguyên. Việc một liên kết thẳng hay cong, một nút ở bên phải hay bên trái một nút khác là không quan trọng.

Euler nhận ra rằng bài toán có thể được giải bằng cách sử dụng bậc của các nút. Bậc của một nút là số cạnh nối với nó; trong đồ thị các cây cầu Königsberg, ba nút có bậc bằng 3 và một nút có bậc 5. Euler đã chứng minh rằng một chu trình có dạng như mong muốn chỉ tồn tại khi và chỉ khi không có nút bậc lẻ. Một đường đi như vậy được gọi là một *[[đường đi Euler|chu trình Euler]]*. Do đồ thị các cây cầu Königsberg có bốn nút bậc lẻ, nên nó không thể có chu trình Euler.

Có thể sửa đổi bài toán để yêu cầu một đường đi qua tất cả các cây cầu nhưng không cần có điểm đầu và điểm cuối trùng nhau. Đường đi như vậy được gọi là một *[[đường đi Euler]]*. Một đường đi như vậy tồn tại khi và chỉ khi đồ thị có đúng hai đỉnh bậc lẻ. (Như vậy điều này cũng không thể đối với bảy cây cầu ở Königsberg.)
## Ý nghĩa của bài toán đối với lịch sử toán học

Trong lịch sử toán học, lời giải của Euler cho bài toán bảy cây cầu ở Königsberg được coi là định lý đầu tiên của lý thuyết đồ thị, ngành nghiên cứu mà nay được coi là một nhánh của toán học tổ hợp (*combinatorics*), tuy các bài toán tổ hợp đã được quan tâm đến từ sớm hơn rất nhiều.

Ngoài ra, nhận xét của Euler rằng thông tin quan trọng là số cây cầu và danh sách các vùng đất ở đầu cầu (chứ không phải vị trí chính xác của chúng) đã là dấu hiệu cho sự phát triển của ngành tôpô học. Sự khác biệt giữa sơ đồ thực và sơ đồ đồ thị là một ví dụ tốt cho thấy rằng tôpô học không quan tâm đến hình thù cứng nhắc của các đối tượng.

## Xem thêm

* Lý thuyết đồ thị
* Đồ thị (lý thuyết đồ thị)
* Thuật ngữ lý thuyết đồ thị

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Euler's original publication
TAC

**TAC** có thể chỉ đến:

* TAC (phần mềm), chương trình khách AIM có mã nguồn mở viết bằng Tcl dùng nghi thức TOC.
* Bộ Tư lệnh Hàng không Chiến thuật (tiếng Anh: *Tactical Air Command*), bộ tư lệnh của Không quân Hoa Kỳ có hiệu lệnh chiến đấu (chiến thuật) không khí ở cấp chiến trường. TAC nổi tiếng phần nhiều do những tên lửa đạn đạo chiến thuật.
* Trung tâm Trợ giúp Kỹ thuật (*Technical Assistance Center*), Trung tâm Hỗ trợ Khách hàng Cisco Systems.
* Côcain adrenalin têtracain (*tetracaine adrenaline cocaine*), thuốc mê cục bộ.
* Bộ điều khiển truy nhập đầu cuối (*Terminal Access Controller*), máy chủ nhận kết nối từ máy đầu cuối, nhất là từ dây điện thoại, và để người dùng kêu gọi những quá trình đăng nhập từ xa trên Internet, như là Telnet.
* The Architects Collaborative, một hãng kiến trúc được Walter Gropius thành lập tại năm 1945 tại Cambridge, Mỹ.
* Vận động Hoạt động Điều trị (*Treatment Action Campaign*), tổ chức áp buộc của dân thường Nam Phi mà được thành lập bởi Zackie Achmat, nhà hoạt động xã hội có HIV mà từ chối điều trị chống retrovirus (ARV) đến lúc khi có thể chữa bệnh đó cho mọi người cần.
* Ủy ban Tai nạn Vận tải (*Transport Accident Commission*), công ty độc quyền cho bảo hiểm về nợ cá nhân bên thứ ba về những tai nạn vận tải ở Victoria, Úc.
* Tên viết tắt của Hiệp ước Hữu nghị và Hợp tác khu vực Đông Nam Á
Thiên Thai

**Thiên Thai** là tên của chuyện Lưu Thần và Nguyễn Triệu đời nhà Hán nhân tiết Đoan Dương (5/5 âm lịch) vào núi Thiên Thai hái thuốc, bị lạc lối về. Hai người tao ngộ tiên nữ, kết làm vợ chồng. Sống hạnh phúc được nửa năm thì hai chàng nhớ quê muốn về thăm. Các tiên nữ cho biết đây là cõi tiên, đã về trần là không thể trở lại, song vẫn không giữ được hai chàng. Lưu, Nguyễn hồi hương thấy quang cảnh khác hẳn xưa, thì ra họ xa nhà đã bảy đời. Buồn bã, hai người trở lại Thiên Thai thì không thấy tiên đâu nữa...

Việt Nam cũng có một tiên thoại tương tự là "Từ Thức gặp tiên".

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Thiên Thai
Hoàng Cầm

**Hoàng cầm** hay **Hoàng Cầm** trong tiếng Việt có thể đề cập đến: 
*Vị thuốc Đông y hoàng cầm (*Radix Scutellariae*), là rễ phơi hay sấy khô của cây hoàng cầm (*Scutellaria baicalensis*).
*Thi sĩ Hoàng Cầm (1922–2010).
*Thượng tướng Hoàng Cầm, (1920–2013).
*Đại úy Hoàng Cầm (1916–1996), là một anh nuôi của Quân đội Nhân dân Việt Nam trong trận Điện Biên Phủ, người đã phát minh ra một loại bếp nấu đặc biệt mang tên ông là bếp Hoàng Cầm.
Danh sách công trình cao nhất nước Mỹ

**Danh sách công trình cao nhất nước Mỹ** bao gồm tất cả tòa nhà cao trên 820&nbsp;ft (250m) bởi chiều cao kiến trúc (bao gồm ăng-ten).

Tòa nhà chọc trời đầu tiên trên thế giới được xây dựng tại Chicago vào năm 1885. Kể từ đó, Hoa Kỳ đã trở thành nơi của một số tòa nhà cao nhất thế giới. Tại thành phố New York, đặc biệt là ở quận Manhattan, đây là nơi có đường chân trời cao nhất cả nước. Đáng chú ý, đã có 11 tòa nhà của Mỹ đã giữ danh hiệu tòa nhà cao nhất thế giới (9 ở New York). Thành phố New York và Chicago luôn là nơi tập trung của các tòa nhà chọc trời ở Mỹ.

Vào năm 2018, One World Trade Center ở New York được cao là tòa nhà cao nhất tại Hoa Kỳ. Tòa nhà có chiều cao là 1.792&nbsp;ft (546m). Nhưng nếu đo chiều cao đến tầng cao nhất của tòa nhà (tầng quan sát) thì One World Trade Center đã bị vượt qua bởi Willis Tower ở Chicago (tên cũ là Sears Tower) và 432 Park Avenue.

Trước cuộc tấn công 11 tháng 9 tại thành phố New York, hai tòa tháp đôi Trung tâm Thương mại Thế giới chiếm vị trí thứ hai và ba trong danh sách dưới đây, ngay phía sau Willis Tower (không tính One World Trade Center). Nếu như không bị phá hủy, thì hai tòa tháp đôi này hiện tại sẽ đứng ở vị trí thứ ba và tư trong danh sách dưới đây.

Có rất nhiều tòa nhà siêu lớn được đề xuất và đang được xây dựng trên toàn quốc, tập trung ở thành phố New York và Chicago. Các dự án ở New York bao gồm Central Park Tower và 111 West 57th Street. Ở Chicago, các cấu trúc được đề xuất bao gồm Vista Tower ~95 tầng và ~1.186&nbsp;ft (361m); Wolf Point Towers, Gateway Tower và một tháp được thiết kế bởi Rafael Vinoly. Các tòa nhà cao tầng khác được đề xuất hoặc đang xây dựng bao gồm Comcast Technology Center ở Philadelphia, Salesforce Tower ở San Francisco, One Bayfront Plaza và One Brickell City Centre ở Miami.

## Đã hoàn thành
Danh sách này được xếp theo công trình đã hoàn thành ở Hoa Kỳ có chiều cao ít nhất 820&nbsp;ft (250m), dựa trên chiều cao tiêu chuẩn bao gồm tháp và kiến trúc.

Dấu bằng (=) theo thứ hạng cho biết cùng chiều cao giữa hai hoặc nhiều tòa nhà.

## Đang được xây dựng, đề xuất hoặc bị hủy bỏ

### Đang xây dựng
Danh sách này liệt kê các tòa nhà được xây dựng và lên kế hoạch tại Hoa Kỳ, có chiều cao hơn 690&nbsp;ft (210m).

Cột "năm" trong danh sách là năm hoàn thành dự kiến của công trình.

### Đã phê duyệt và đề xuất

Danh sách này liệt kê các tòa nhà đã được phê duyệt và đề xuất dự án tại Hoa Kỳ, có chiều cao hơn 700&nbsp;ft (213m).

### Bị hủy bỏ
Danh sách này liệt kê các tòa nhà đã bị hủy bỏ tại Hoa Kỳ, có chiều cao hơn 374&nbsp;ft (114m).

Cột "năm" trong danh sách là năm tòa nhà bị hủy bỏ đề xuất.

## Đã bị phá hủy
Danh sách này được liệt kê 10 tòa nhà cao nhất bị phá hủy tại Hoa Kỳ.

## Xem thêm
*Nhà chọc trời
*Danh sách công trình và kết cấu cao nhất thế giới
*Danh sách công trình minh đạm cao nhất thế giới
*Danh sách tòa nhà cao nhất Thành phố New York
*Danh sách những tòa nhà cao nhất Việt Nam
*Danh sách các tòa nhà cao nhất Đông Nam Á

## Tham khảo

* SkyscraperCity
Thần Hy Lạp nguyên thủy

Người Hy Lạp cổ đại có rất nhiều thuyết khác nhau về **các vị thần nguyên thủy** trong thần thoại của mình. Nhiều thần hệ đã được các nhà thơ của Hy Lạp tạo ra và mỗi người lại có các giải thích khác nhau về việc vị thần nào là vị thần đầu tiên.
* Theo Homer, Oceanus (Οκεανος) và Tethys (Τηθυς) chính là cha mẹ của tất cả các vị thần.

Image:Oceanus IstArchMu764c.jpg|Oceanus
Image:Amiens, musée de Picardie, Clytie par Joseph-Stanislas Lescorné (1848) 02.jpg|Tethys

* Theo Hesiod, Chaos (χάος) là vị thần đầu tiên và sau đó lần lượt theo thứ tự là Gaia (Γαία), Tartarus (Ταρταρος), Eros (Έρος), Erebus (Έρεβος), Nyx (Νύξ), sau đó là Pontos (Πόντος), Ouranos, Aether (Αιθηρ), Hemera (Hμέρα), Moirai (Μοĩραι), và Chronos (Χρόνος).

Image:William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - La Nuit (1883).jpg|Nyx
Image:Arabischer Maler um 730 001.jpg|Gaia
Image:_File-Eros_-_Pompeiian_statue_-_Naples_Archeological_Museum.jpg|Eros

* Theo thơ của Orpheus thì Nyx là vị thần đầu tiên. Nyx cũng là vị thần đầu tiên trong tác phẩm *Những con chim* của Aristophanes, và đã sinh ra Eros từ một quả trứng.
* Alcman thì lại cho rằng tiên nữ (*nymph*) Thetis (Θέτις) là vị nữ thần đầu tiên và đã tạo ra *poros* "đường đi", *tekmor* "dấu" và *skotos* "bóng tối" từ khoảng không.


Image:Thetis Massimo.jpg|Thetis
Image:Júpiter y Tetis, por Dominique Ingres.jpg|Thetis và Zeus

Các nhà tư tưởng và triết gia Hy Lạp cũng xây dựng những thuyết riêng về nguồn gốc vũ trụ với những vị thần nguyên thủy riêng:
* Pherecydes của Syros cho Chronos ("thời gian") là vị thần đầu tiên trong tác phẩm *Heptamychia* của mình.
* Aphrodite (Αφροδίτη) và Ares (Ἀρης) là những vị thần đầu tiên theo Empedocles, họ đã tạo nên vạn vật bằng bốn nguyên tố bằng quyền năng của họ về tình yêu và xung đột, bất hoà.
* Trong tác phẩm *Timaeus* của Platon, đấng sáng tạo đã xây dựng vạn vật theo mẫu mực lý tưởng.

## Phả hệ

|-|'| |,|-|^|-|.| | | | | |!|`|.| |,|-|^|-|.| }}

|}

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Danh sách kề

Trong lý thuyết đồ thị, **danh sách kề** (tiếng Anh: *adjacency list*) là danh sách biểu diễn tất cả các cạnh hoặc cung trong một đồ thị.

Nếu đồ thị vô hướng, mỗi phần tử của danh sách là một cặp hai đỉnh là hai đầu của cạnh tương ứng. Nếu đồ thị có hướng, mỗi phần tử là một cặp có thứ tự gồm hai đỉnh là đỉnh đầu và đỉnh cuối của cung tương ứng.

Ví dụ, danh sách {a,b},{a,c},{b,c} mô tả đồ thị vô hướng trong hình dưới đây, trong đó ba đỉnh a, b, c được nối với nhau.

Thông thường, danh sách kề không coi trọng thứ tự giữa các cạnh.

----

Trong Khoa học máy tính, **danh sách kề** là một cấu trúc dữ liệu gắn bó chặt chẽ với việc biểu diễn đồ thị. Trong một biểu diễn danh sách kề, với mỗi đỉnh trong đồ thị, ta lưu trữ tất cả các đỉnh khác có cạnh nối với đỉnh đó - danh sách kề của đỉnh. Ví dụ, đồ thị trong hình vẽ có biểu diễn danh sách kề như sau:

## Các thỏa hiệp

Đối thủ chính của danh sách kề là ma trận kề. Với một đồ thị có ma trận kề thưa, biểu diễn danh sách kề của nó chiếm ít không gian hơn, do nó không sử dụng phần không gian nào để lưu trữ các cạnh *không* tồn tại. Sử dụng cài đặt danh sách liên kết đơn giản trên một máy tính 32-bit, một danh sách kề cho một đồ thị vô hướng cần khoảng 16*e* byte, trong đó *e* là số cạnh của đồ thị.

Mặt khác, do mỗi ô trong ma trận kề chỉ đòi hỏi một bit, chúng có thể được biểu diễn rất gọn, chỉ chiếm  *n*2/8 byte không gian bộ nhớ liên tục, trong đó *n* là số đỉnh. Ngoài việc tiết kiệm bộ nhớ, lưu trữ gọn gàng này còn khuyến khích locality of reference (*tính địa phương của các truy nhập đến bộ nhớ*).

Lưu ý rằng một đồ thị có thể có nhiều nhất *n*2 cạnh (kể cả các khuyên). Giả sử *d* = *e*/*n*2 ký hiệu *mật độ* của đồ thị. 
Ta có: 16*e* > *n*2/8, có nghĩa là danh sách kề chiếm nhiều không gian hơn khi *d* > 1/128. Do đó, chỉ nên dùng danh sách kề với đồ thị thưa.

Bên cạnh thỏa hiệp về không gian bộ nhớ, các cấu trúc dữ liệu khác nhau còn tạo thuận lợi cho các thao tác dữ liệu khác nhau. Với một danh sách kề, ta dễ dàng tìm mọi đỉnh kề với một đỉnh cho trước; ta chỉ cần đọc danh sách kề của đỉnh đó. Với một ma trận kề, ta phải duyệt toàn bộ một hàng, việc đó cần thời gian O(n). Còn nếu ta lại muốn biết giữa hai đỉnh cho trước có cạnh nối hay không, điều này có thể được xác định ngay lập tức với một ma trận kề, trong khi đó với một danh sách kề, việc này đòi hỏi thời gian tỷ lệ thuận với bậc nhỏ nhất của các đỉnh trong đồ thị.

## Chú thích

## Tham khảo
 
* The Boost Graph Library implements an efficient adjacency list
* Open Data Structures - Section 12.2 - AdjacencyList: A Graph as a Collection of Lists
* Thomas H. Cormen, Charles E. Leiserson, Ronald L. Rivest, and Clifford Stein. *[[Introduction to Algorithms]]*, Second Edition. MIT Press and McGraw-Hill, 2001. ISBN 0262032937. Pages 527&ndash;529 of section 22.1: Representations of graphs.
* AdjacencyList in Java
Do Thái

**Do Thái** có thể chỉ đến:

* Người Do Thái
* Tiếng Do Thái
* Đạo Do Thái
* Judea (tỉnh La Mã)
* Nhà nước Do Thái
Thế vận hội Mùa đông 2006

**Thế vận hội Mùa đông 2006**, hay **Thế vận hội Mùa đông XX**, là Thế vận hội Mùa đông thứ 20, được tổ chức tại Torino (Ý) từ ngày 10 tháng 2 đến 26 tháng 2 năm 2006. Có 80 quốc gia và vùng lãnh thổ tham gia trong Thế vận hội này với khoảng 2.600 vận động viên và 2.500 quan chức. Ngoài ra còn có khoảng 650 trọng tài. Tổng cộng có 84 bộ huy chương được trao.

## Chương trình

## Các quốc gia tham dự

Một kỷ lục 80 ủy ban Olympic quốc gia (NOC) tuyên bố tham dự vận động viên tại Thế vận hội Mùa đông 2006. Đây là tăng thêm của hai từ 78 đại diện tại Thế vận hội Mùa đông 2002. Số trong dấu ngoặc đơn chỉ ra số lượng người tham gia NOC đã đóng góp. Đó là sự xuất hiện đầu tiên cho Albania, Ethiopia và Madagascar. Đó là sự xuất hiện duy nhất tại Thế vận hội Mùa đông cho Serbia và Montenegro, đến giữa đổi tên của họ vào năm 2003 và Montenegro bỏ phiếu cho độc lập trong tháng 5.

## Bảng tổng sắp huy chương
Sau đây là thống kê các huy chương đã đoạt được, cập nhật theo http://www.torino2006.org/ENG/IDF/MDL/MDL_Big.html . Nước chủ nhà (Ý) được tô màu xanh đậm.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Trang chính của Thế vận hội Mùa đông 2006: tiếng Ý, tiếng Anh , tiếng Pháp 
* Thành phố Torino tiếng Ý, tiếng Anh , tiếng Pháp , tiếng Tây Ban Nha , tiếng Đức
Canh ki na

**Canh ki na** (danh pháp khoa học: ***Cinchona***) là một chi của khoảng 25 loài trong họ Thiến thảo (Rubiaceae), có nguồn gốc ở vùng nhiệt đới Nam Mỹ. Chúng là các loại cây bụi lớn hay cây thân gỗ nhỏ cao từ 5–15 mét với lá xanh quanh năm.

Các lá của chúng mọc đối, hình tròn hay hình mũi giáo, dài từ 10–40&nbsp;cm. Hoa của chúng màu trắng, hồng hay đỏ, tạo thành các chùy hoa. Quả là loại quả nang nhỏ chứa nhiều hạt.

Các loài cây trong chi này là nguồn của nhiều loại ancaloit khác nhau, trong đó quan trọng nhất là quinin (ký ninh), một chất dùng làm thuốc hạ sốt đặc biệt hữu ích trong phòng chống bệnh sốt rét. Phần quan trọng về mặt y học của loại cây này là vỏ cây, được người ta róc ra từ thân cây, sấy khô và tán thành bột. Như là một loại cây thuốc, vỏ cây canh ki na còn được biết đến như là *vỏ cây Peru*.

Các loài canh ki na bị ấu trùng của một số loài bướm thuộc bộ Lepidoptera ăn hại, bao gồm bướm răng cưa (*Ectropis crepuscularia*) và các thành viên của chi *[[Endoclita]]* như *E. damor*, *E. purpurescens* và *E. sericeus*.

## Lịch sử
Tên gọi của chi này là do Linnaeus đặt vào năm 1742 theo nữ bá tước Chinchon, vợ của phó vương Peru, là người vào năm 1638 đã được thổ dân giới thiệu về các thuộc tính y học của vỏ cây. Tuy nhiên, lịch sử về các tính chất y học của vỏ cây này có lẽ đã được đề cập tới trong các sách vở từ những năm thập niên 1560–1570 *(xem liên kết Ortiz dưới đây)*.

Nhà thực vật học người Italia Pietro Castelli đã viết một cuốn sách nhỏ đáng chú ý như là cuốn sách đầu tiên của người Italia có đề cập tới canh ki na. Vào thập niên 1630 (hoặc thập niên 1640, phụ thuộc vào nguồn dẫn chiếu), vỏ cây canh ki na đã được xuất khẩu tới châu Âu. Vào cuối thập niên 1640, phương pháp sử dụng vỏ cây đã được ghi chép trong *Schedula Romana*, và vào năm 1677 việc sử dụng vỏ cây này đã được ghi lại trong *London Pharmacopoeia*.

Các loài cây này được trồng tại Nam Mỹ, quê hương của chúng cũng như tại các khu vực nhiệt đới khác, chủ yếu là tại Ấn Độ và Java. Tại Việt Nam, nó được bác sĩ Alexandre Yersin giới thiệu vào đầu thế kỷ 20 tại Đà Lạt.

## Phân loại
## Dược liệu
Vỏ cây Cinchona được các thầy tu ở Tây Ban Nha sử dụng làm thuốc chữa bệnh sốt rét từ thời xa xưa.

## Phân bố
## Xem thêm
* Vỏ cây Giêsu để có thêm chi tiết lịch sử

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Canhkina

* Bài viết về lịch sử cây canh ki na tại Việt Nam 
* Dự án canh ki na – Ortiz
* Dự án canh ki na của Maricela Argudo
* Vỏ canh ki na 
* Sử dụng vỏ canh ki na để điều trị muỗi đốt
* Các alkaloid trong canh ki na 
* Vỏ cây Peru
* Ảnh về canh ki na
* Ảnh về Cinchona pubescens
Tân Sơn Nhất

**Tân Sơn Nhất** là một phường thuộc Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam.

## Địa lý
Phường Tân Sơn Nhất là phường trung tâm của Thành phố Hồ Chí Minh, cách phường Sài Gòn khoảng 6&nbsp;km về phía Tây Bắc, có vị trí địa lý:

* Phía Đông Bắc giáp với phường Tân Sơn Hòa
* Phía Bắc giáp với phường Tân Sơn
* Phía Nam giáp với phường Tân Hòa
* Phía Đông giáp với các phường Phú Nhuận và Nhiêu Lộc
* Phía Tây giáp phường Bảy Hiền

Theo Công văn số 2896/BNV-CQĐP ngày 27 tháng 5 năm 2025 của Bộ Nội vụ, phường Tân Bình sau sắp xếp có diện tích là 3,19&nbsp;km², dân số tính tới ngày 31 tháng 12 năm 2024 là 84.639 người, mật độ dân số đạt  người/km² (Điều 6 Nghị quyết số 76/2025/UBTVQH15 ngày 14 tháng 4 năm 2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội).

## Lịch sử
Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1685/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của Thành phố Hồ Chí Minh năm 2025 (có hiệu lực từ ngày 16 tháng 6 năm 2025). Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của phường 4, phường 5 và phường 7 thuộc quận Tân Bình trước đây thành phường mới có tên gọi là phường Tân Sơn Nhất (Khoản 57 Điều 1).

## Tham khảo
Ma trận hoán vị

**Ma trận hoán vị** là một ma trận có được bằng cách hoán vị các hàng và/hoặc cột của một ma trận đơn vị *n* x *n* (*I*n). Như vậy ma trận hoán vị là một ma trận vuông mà mỗi hàng và cột chỉ có một phần tử có giá trị '1', các phần tử còn lại có giá trị '0'.

Có tất cả *n*! hoán vị của một ma trận *I*n.

## Tham khảo
David Kahn

**David Kahn** (7 tháng 2 năm 1930 – 23 tháng 1 năm 2024) là một nhà sử học, nhà báo và nhà văn người Mỹ. Ông đã viết rất nhiều về lịch sử của mật mã và tình báo quân sự.

**The Codebreaker** (ISBN 0684831309) là tác phẩm nổi tiếng của David Kahn xuất bản năm 1967. Kahn không nhận mình làm trong ngành mật mã học, song những điều ông trình bày trong tác phẩm của mình làm cho người đọc thán phục về hiểu biết của Kahn đối với ngành khoa học đặc biệt này.

Cuốn sách đã tái hiện lại lịch sử mật mã học từ thời Ai Cập cổ đại cho tới thời điểm viết sách. Nó được nhìn nhận như là cuốn sách hay nhất viết về đề tài này tại thời điểm xuất bản. Chính phủ Mỹ đã từng cố gắng để mua bản quyền cuốn sách để ngăn chặn việc xuất bản.

Tại thời điểm xuất bản, các thông tin về việc phá vỡ hệ thống Enigma của phát xít Đức trong thế chiến II chưa được tiết lộ. Vì thế nó không đề cập đến vấn đề này và cũng như những thuật toán mật mã hóa mạnh được sử dụng rộng rãi được phát triển sau đó.

Cuốn sách được tái xuất bản năm 1996 và có thêm một chương tóm tắt các sự kiện xảy ra sau lần xuất bản đầu tiên.

## Tham khảo
Chi Dành dành

**Chi Dành dành** (danh pháp khoa học: ***Gardenia***) là một chi của khoảng 250 loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo (*[[Họ Thiến thảo|Rubiaceae]]*), có nguồn gốc ở các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới của châu Phi, miền nam châu Á và châu Đại Dương.

Chúng là các loại cây thường xanh dạng cây bụi và các cây thân gỗ nhỏ cao từ 1–15 m. Lá của chúng mọc đối hay thành vòng của 3 đến 4 lá, dài từ 5–50&nbsp;cm và rộng từ 3–25&nbsp;cm, có màu lục thẫm và bóng mặt với kết cấu giống như da thuộc. Các hoa mọc đơn hay thành cụm nhỏ, có màu trắng hay vàng nhạt, với tràng hoa hình ống có 5-12 thùy hoa ('cánh hoa') đường kính 5–12&nbsp;cm. Loại cây này ra hoa từ khoảng giữa mùa xuân đến giữa mùa hè và nhiều loài có mùi thơm rất mạnh.

;Một số loài
**Gardenia jasminoides* (từ đồng nghĩa *G. augusta*; **Dành dành** hay **Dành dành Cape**). Đông Á.
**Gardenia brighamii* (**Dành dành Hawaii** hay **Na'u**). Mọc ở các vùng đất thấp ở Hawaii trong các rừng nhiệt đới khô. Cây bụi hay cây thân gỗ nhỏ, cao 1–6 m.
**Gardenia carinata*. Ấn Độ, Malaya.
**Gardenia cornuta* (**Dành dành Natal**). Nam Phi.
**Gardenia fortunei*. Đông Á.
**Gardenia gummifera*. Ấn Độ. Cây thân gỗ nhỏ, cao tới 3 m.
**Gardenia imperialis*. Vùng nhiệt đới châu Phi. Cây thân gỗ nhỏ cao tới 12 m.
**Gardenia latifolia*. Ấn Độ. Cây bụi hay thân gỗ, cao 5–10 m.
**Gardenia manii* (**Na'u**). Hawaii.
**Gardenia remyi* (**Na'u**). Hawaii.
**Gardenia resinifera* (đồng nghĩa *G. lucida*; **Dành dành Brilliant**, **Cây nhựa Cambi** hay **Dikamali**). Ấn Độ. Cây bụi hay thân gỗ nhỏ, cao tới 3 m.
**Gardenia resiniflua* (**Dành dành nhựa dính**). Nam Phi.
**Gardenia spatulifolia*. Nam Phi.
**Gardenia taitensis*. (**Tiare**, **Dành dành Tahiti**). Polynesia.
**Gardenia ternifolia* (đồng nghĩa *G. jovis-tonantis*; **Dành dành lá to Transvaal**). Nam Phi.
**Gardenia thunbergia* (**Dành dành trắng**, **Dành dành rừng** hay **Witkatjiepiering**). Nam Phi. Cây bụi hay thân gỗ nhỏ, cao 2–5 m.
**Gardenia tubifera*. Đông Nam Á. Cây thân gỗ nhỏ cao tới 15 m.
**Gardenia turgida*. Ấn Độ. Cây bụi hay thân gỗ nhỏ cao tới 4 m, có gai.
**Gardenia volkensii* (**Dành dành Transvaal** hay **dành dành Savanna**). Nhiệt đới châu Phi.

## Nuôi trồng và sử dụng
Cây dành dành có mùi thơm mạnh, đặc biệt ở một số loài.

Việc trồng cây dành dành cần có độ ẩm cao để phát triển. Chúng sinh trưởng tốt trên các loại đất chua có sự tưới tiêu nước tốt.
 
Tại Nhật Bản và Trung Quốc, *Gardenia augusta* được gọi tương ứng là **Kuchinashi** và 梔子 (chi tử); hoa của nó được dùng làm thuốc nhuộm màu vàng, được sử dụng cho thực phẩm và quần áo.

Hình:Starr_030523-0050_Gardenia_brighamii.jpg|*Gardenia brighamii* - hoa
Hình:Gardenia_Flower.jpg|Hoa dành dành
Hình:White Gardenia flower.jpg|Hoa dành dành


## Tham khảo
Thế vận hội Mùa đông 2002

**Thế vận hội Mùa đông 2002**, hay **Thế vận hội Mùa đông XIX**, được tổ chức tại Thành phố Salt Lake, Utah (Hoa Kỳ) từ 8 tháng 2 đến 24 tháng 2 năm 2002. Tất cả có 76 quốc gia tham dự.

## Các quốc gia tham dự

Sau đây là danh sách 76 quốc gia tham dự Thế vận hội Mùa đông 2002.

## Môn thi đấu
Đã có 78 sự kiện tranh tài trong 7 môn thể thao (15 phân môn).

* Trượt tuyết Alpine
* Biathlon
* Xe trượt băng (*bobsleigh*)
* Trượt tuyết việt dã (*cross-country skiing*)
* Bi đá trên băng (*curling*)
* Trượt băng nghệ thuật (*figure skating*)
* Trượt tuyết tự do (*freestyle skiing*)
* Khúc côn cầu (*hockey*)
* Luge
* Trượt tuyết Nordic
* Trượt băng vòng ngắn (*short track speed skating*)
* Skeleton
* Nhảy ski
* Snowboarding
* Trượt băng (*speed skating*)

## Bảng tổng sắp huy chương

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Thế vận hội Mùa đông 2002 tại trang của IOC
* Thế vận hội Mùa đông 2002  tại trang của Thành phố Salt Lake, Utah