open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pakicetidae

**Pakicetidae** là danh pháp khoa học để chỉ một họ chứa các loài động vật đã tuyệt chủng, dạng chuyển tiếp từ thú sống trên đất liền sang các dạng cá voi tiền sử. Trong khi các dạng cá voi ngày nay là các động vật sinh sống dưới nước thì các dạng động vật của họ này vẫn sinh sống chủ yếu trên đất liền. Do các hóa thạch của chúng được tìm thấy gần các vùng nước, người ta giả định rằng chúng sống một phần thời gian trong nước, do cấu trúc xương của chúng đặc chắc hơn và làm giảm sức nổi hay hốc mắt của chúng nằm ở vị trí cao trên hộp sọ.

## Đặc điểm
Các chi đã biết trong họ Pakicetidae bao gồm chi *[[Pakicetus]]* kích thước cỡ con sói, *[[Nalacetus]]*, *[[Ichthyolestes]]* kích thước cỡ con cáo. *Pakicetus* lần đầu tiên được Philip Gingerich, Neil Wells, Donald Russell và S. M. Ibrahim Shah phát hiện năm 1983, và cả ba loài được biết đến chỉ từ một số ít di chỉ tại Pakistan, vì thế mà có tên của chi đầu tiên và của họ này. Khu vực này vào khoảng thời gian đó, khoảng 53 triệu năm trước, được coi là vùng duyên hải của biển Tethys.

Các loài trong họ Pakicetidae là động vật ăn thịt sống trên đất liền, nhưng được cho là các tổ tiên của cá voi hiện đại do ba đặc trưng sau đây là duy nhất chỉ có ở các dạng cá voi: các điểm đặc biệt trong định vị các xương tai bên trong hộp sọ, sự gập nếp trong xương của tai giữa, sự sắp xếp của các chỏm răng của các răng hàm. Các loài trong họ này có 4 chân giống như của động vật có vú điển hình.

Học thuyết hiện tại cho rằng cá voi hiện đại đã tiến hóa từ các dạng cá voi cổ đại như *[[Basilosauridae]]*, mà họ này đến lượt mình lại tiến hóa từ những sinh vật tương tự như họ *[[Ambulocetidae]]* sinh sống kiểu lưỡng cư, và họ này lại tiến hóa từ những sinh vật tương tự như Pakicetidae sinh sống trên đất liền.

## Hệ thống hóa
Ngoài các hóa thạch của chi *[[Himalayacetus]]* ở tình trạng bảo tồn không tốt thì các hóa thạch của Pakicetidae là các dấu tích cổ nhất đã biết của cá voi. Các nhóm nổi lên sau này như *[[Ambulocetidae]]*, *[[Rodhocetus]]* hay *[[Remingtonocetidae]]* có thể đã có những điều chỉnh lớn đáng kể để thích nghi với cuộc sống dưới nước.

## Tầm quan trọng
Sự phát hiện ra Pakicetidae đã góp phần vào việc làm cho sự tìm hiểu các mối quan hệ phát sinh loài của cá voi trở nên rõ ràng hơn. Trước đây đôi khi người ta cho rằng bộ Cá voi (*Cetacea*) có nguồn gốc từ nhóm Mesonychia. Thay vì thế, hiện tại người ta đã biết rằng các dạng cá voi tiền sử vẫn có mắt cá chân với biểu hiện bề mặt là móng chẻ đôi. Đặc điểm này chỉ có ở động vật guốc chẵn, vì thế, mối quan hệ gần gũi của hai đơn vị phân loại này về mặt hình thái học là đáng kể. Các nghiên cứu di truyền học phân tử cũng chỉ ra mối quan hệ gần gũi này, và theo như học thuyết phổ biến nhất ngày nay thì động vật guốc chẵn và cá voi được gộp lại trong một bộ có danh pháp khoa học là Cetartiodactyla, với một số dạng động vật guốc chẵn như hà mã có thể có quan hệ họ hàng gần gũi nhất với cá voi.

## Xem thêm
* Tiến hóa của cá voi

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* 
* THông tin tại palaeos.com 
* Thông tin tại The Thewissen Lab
Nền cổ Hoa Nam

**Nền cổ Hoa Nam** hay **lục địa Hoa Nam**, **nền cổ Dương Tử** là một lục địa hay nền cổ cổ đại, bao gồm Nam và Đông nam Trung Quốc (vì thế mà có tên gọi này), một phần Đông Dương và các phần khác của Đông Nam Á như Borneo và các đảo cận kề. Hoa Nam từng là một phần của nhiều siêu lục địa trong quá khứ; bao gồm Rodinia, Pannotia, Gondwana, Pangaea, Laurasia và Eurasia.

Khoảng 1 tỷ năm trước (Hậu Nguyên sinh), siêu lục địa Rodinia đã hình thành. Hoa Nam là một phần của siêu lục địa này. Khi đó nó có ranh giới với đại dương Mirovia ở phía bắc, lục địa Siberia ở phía đông, Australia ở phía tây và Laurentia ở phía nam. Khoảng 750 Ma, trong kỷ Cryogen, Rodinia rạn nứt ra và Hoa Nam trở thành lục địa cô lập.

Khoảng 100 triệu năm sau, các mảng đã tách rời này của Rodinia lại tổ hợp cùng nhau để tạo ra siêu lục địa Pannotia. Hoa Nam va chạm với Hoa Bắc và Đông Gondwana (chủ yếu là Australia). Khi Pannotia tách ra vào khoảng 550 Ma (trong kỷ Ediacara), Hoa Nam (và cả Hoa Bắc) trở thành một phần của Đông Gondwana và tồn tại cùng nó trong nhiều triệu năm. Sau đó, trong kỷ Silur (khoảng 125 triệu năm sau khi Pannotia tách ra), Hoa Nam và Hoa Bắc đã trôi dạt ra xa Gondwana và di chuyển ngang qua nền của đại dương Proto-Tethys cổ đại đang bị thu hẹp lại. Một đại dương mới đã hình thành tại phía nam của nó, gọi là đại dương Paleo-Tethys. Vào Hậu Than đá (khoảng 300 Ma), trong khi Hoa Bắc va chạm với Siberia và Kazakhstania, khép lại hoàn toàn đại dương Proto-Tethys thì Hoa Nam trở thành một lục địa độc lập. Trong phần lớn thời gian của kỷ Permi, Hoa Nam nằm trong các vĩ độ thuộc vùng nhiệt đới. Điều này được thể hiện bằng sự tồn tại của thạch tùng (*Lycopodiopsida*) khổng lồ có từ kỷ Than đá tại đây trong khi phần lớn thạch tùng khổng lồ tại các khu vực khác đã biến mất. Khi đó Hoa nam là cô lập với siêu lục địa Pangaea mới hình thành. Cimmeria, một tiểu lục địa bao gồm các khu vực ngày nay là Tây Tạng, Iran, Thổ Nhĩ Kỳ và một phần của Đông Nam Á, đã trôi dạt khỏi Gondwana (giống như Hoa Bắc và Hoa Nam đã từng như vậy) và hướng về Laurasia. Đại dương Paleo-Tethys bắt đầu thu hẹp lại trong khi biển Tethys bắt đầu mở rộng ra. Trong Trung Trias (245-228 Ma), phần phía đông của Cimmeria va chạm với Hoa Nam, và chúng cùng nhau di chuyển về phía bắc, về hướng Laurasia. Trong Tiền Jura (200-175 Ma), Hoa Nam va chạm với Hoa Bắc, tạo thành Trung Quốc lục địa như ngày nay. Kể từ đó Hoa Bắc và Hoa Nam đã gắn liền với nhau cho tới nay. Phần lớn Hoa Nam trở thành các dãy núi do sự va chạm của tiểu lục địa Ấn Độ với vùng bờ biển phía nam của Cimmeria.

## Xem thêm
* Pangaea
* Nền cổ Hoa Bắc
Teratai Prima

**Teratai Prima** là một chiến phà của Indonesia đã chìm Chủ Nhật ngày 11 tháng 1, 2009 vào khoảng 4:00 giờ địa phương (10 tháng 1, 21:00 giờ phối hợp quốc tế) tại Eo biển Makassar ngoài khơi Sulawesi Barat do bão kết hợp với Xoáy thuận nhiệt đới Charlotte. Những ngưới sống sót tường thuật rằng chiếc phà bị sóng 4m đánh.

## Tai nạn
Có khoảng 250 hành khách và 17 thủy thủ đã có mặt trên chiếc phà khi phà bị lật vì sóng lớn trong một trận bão dữ dội ở Trung bộ Indonesia, cách bờ biển phía Tây của hòn đảo Sulawesi khoảng 50&nbsp;km. Các viên chức sợ rằng hầu hết những người trên tàu đã bị chết đuối. Ngày 11 tháng 1, 22 người sống sót đã được các thuyền đánh cá cứu vớt khi họ đang trôi giạt trên ba chiếc bè cứu sinh, người thứ 23 được cứu ngày 12 tháng 1, nhưng số phận của những người khác vẫn chưa rõ ràng.

Bộ trưởng Giao thông Vận tải Jusman Syafi'i Djamal nói viên thuyền trưởng - ở trong số những người đã được cứu sống - báo cáo rằng 150 người đã nhảy ra khỏi tàu trước khi chiếc tàu bị chìm, nhưng ông không biết số phận của họ ra sao. "Chúng tôi đã chuẩn bị một cuộc tìm kiếm và cấp cứu, nhưng sóng lớn cản trở việc tiến hành," ông Djamal nói.

Chiếc phà Teratai Prima trọng tải 700 tấn đã chìm trong lúc trên đường từ hải cảng Pare-Pare ở phía Tây nằm trên hòn đảo Sulawesi để tới Samarinda, thuộc Đông Kalimantan, nằm trên phần Borneo của Indonesia. Chiếc tàu, chở theo khoảng 18 tấn hàng hóa, trước khi chìm đã đánh điện nói rằng nó gặp một trận bão, theo lời ông Nurwahida, một viên chức hải cảng.

## Nguyên nhân
Thuyền bè là hình thức chuyên chở chính ở Indonesia, một quần đảo với hơn 17.000 hòn đảo và một dân số hơn 250 triệu người. Những quy tắc an toàn không được thực thi một cách nghiêm chỉnh và tình trạng chuyên chở quá đông đã gây ra những tai nạn giết chết hàng trăm mạng người mỗi năm. Vào tháng 12 năm 2006, một chiếc phà đông nghẹt người đã vỡ và chìm trong vùng biển Java trong một trận bão dữ dội, giết chết hơn 400 người.

## Chú thích
Trận tấn công đồn biên phòng Mohammad Ghat 2009

Vào Chủ Nhật, 11 tháng 1 năm 2009 quân đội Pakistan đã đẩy lui một cuộc tấn công của khoảng 600 phiến quân, phần lớn từ phía Afghanistan kéo qua, tại vùng Tây Bắc Pakistan. Phiến quân để lại chiến trường ít nhất 40 xác chết với một số lớn khác bị thương, theo một viên chức quân sự.

## Hoàn cảnh
Vùng rừng núi biên giới là khu vực hẻo lánh, vô luật pháp, và cũng là nơi được thành phần thân Taliban dùng làm bàn đạp tấn công vào lãnh thổ Afghanistan.

Pakistan đã bố trí hàng chục ngàn binh sĩ để canh phòng khu vực sinh sống của bộ tộc thiểu số, tuy nhiên các viên chức Tây phương và Afghanistan nói rằng điều này không ngăn cản được phiến quân. Một cuộc hành quân lớn săn lùng phiến quân tại Bajur ở về phía Bắc đã khiến cho phiến quân chạy dạt về Mohmand. Phiến quân thường xuyên tấn công thành phần bộ tộc thiểu số bị nghi ngờ là tiếp tay với nỗ lực bình định của chính phủ.

## Trận tấn công
Phiến quân khởi sự tấn công vào căn cứ biên phòng Mohammad Ghat của Pakistan, trong vùng Mohmand, nằm trong khu vực sát biên giới Afghanistan, vào lúc 2 giờ sáng với các loạt pháo kích bằng hỏa tiễn và súng cối, sau đó dùng súng cá nhân tấn công một tiền đồn ở gần căn cứ này. Có sáu binh sĩ chính phủ đã thiệt mạng và bảy người khác bị thương trong cuộc tấn công.

Đa số phiến quân tham dự trận đánh này đã từ lãnh thổ Afghanistan tiến sang và phối hợp với thành phần đồng minh ở Pakistan. Có ít nhất 40 phiến quân đã bị hạ sát. Phiến quân sau cùng đã bị đẩy lui, nhưng các cuộc giao tranh lẻ tẻ vẫn còn tiếp tục.

## Sự kiện liên quan
Cũng cùng ngày, thành phần tình nghi là Taliban đã bắt cóc năm người thuộc bộ tộc chống Taliban ở Bajur và cắt một tai của mỗi người, theo viên chức địa phương Israr Khan. Các thành viên bộ tộc cũng đã chặn đường tiếp vận cho quân đội NATO ở Chaman, nằm về phía Tây Nam Pakistan, bằng cách đốt vỏ xe và chặt cây cản đường. Họ cho hay làm như vậy để phản đối việc cảnh sát chống ma túy của Pakistan hạ sát một người thuộc bộ tộc. Phần lớn hàng hóa tiếp tế cho quân đội NATO ở Afghanistan đi ngang qua đèo Khyber nhưng vẫn có một số lượng nhỏ hơn đi qua ngả Chaman.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* http://www.kansascity.com/659/story/975225.html
* http://www.msnbc.msn.com/id/28600037/
* http://gulf-news.com/world/Pakistan/10274505.html
Mũi Guardafui

**Mũi Guardafui** (chữ Somali: *Gees Gardafuul*, *Raas Caseyr* hoặc *Ras Asir*, chữ Ả Rập: راس عسير, chữ Ý: *Capo Guardafui*) là một mũi đất nằm ở bang Bari, Somalia - quốc gia Đông Bắc Phi. Mũi Guardafui nằm gần kề vịnh Aden, vùng nước nằm giữa mũi Hafun hoặc mũi Guardafui với đảo Socotra (Yemen) là eo biển Guardafui. Mũi đất này nằm ở 51°27'52" kinh đông, là đỉnh định lí của Sừng châu Phi. Do mũi Hafun ở gần đó nhô ra xa hơn về phía đông so với mũi Guardafui về phương diện địa lí, cho nên mũi Guardafui là điểm cực đông thứ hai của châu Phi.

Eo biển Guardafui nối liền vịnh Aden với biển Somalia, do đó có thể quan sát được thuyền tàu băng qua eo biển thông qua kính viễn vọng ở trên mũi đất.

## Lịch sử
Đầu thế kỉ I, mũi Guardafui và các thị trấn mậu dịch khác ở khu vực ven sát bờ biển phía bắc Somalia đã được ghi chép trong Hàng hải kí Biển Erythraea (<small>en</small>).

*Guardafui* bắt nguồn từ sự miêu tả về mũi đất này của các thuỷ thủ vào cuối thời kì Trung Cổ: *Guarda* *fui* trong tiếng Ý cổ nghĩa là *chú ý* và *trốn thoát*, đã miêu tả tính nguy hiểm của mũi Guardafui chĩa vào eo biển.

Đầu thế kỉ XIX, các thuỷ thủ Somalia không cho phép tàu nước ngoài đi vào bến cảng sát gần mũi Guardafui, đồng thời dùng tàu của mình tiến về Aden và Mukalla của Yemen nhằm tiến hành mậu dịch. Lúc đó bờ biển phía đông bắc của Somalia chủ yếu do Sultan quốc Majeerteen và Sultan quốc Hobyo (<small>en</small>) kiểm soát và quản lí.

Do eo biển Guardafui thường hay phát sinh tai nạn trên biển, Chính phủ Anh Quốc kí kết thoả thuận với Osman Mohamoud - sultan của Sultan quốc Majeerteen, trong thoả thuận phía Anh sẽ giao nộp một khoản tiền trợ cấp mỗi năm, để bảo vệ thuyền viên Anh sống sót trong các vụ tai nạn trên biển sát gần mũi Guardafui, đồng thời ngăn chặn thuyền viên Anh bị cướp bóc. Tuy nhiên, hai bên cuối cùng không đạt được thoả thuận.

Năm 1894, Anh Quốc chính thức xác nhận chủ quyền của Ý về mũi Guardafui. Ngay sau đó, người Ý bắt đầu tiến hành nghiên cứu tường tận ở mũi Guardafui vào năm 1899, và lại nêu ra kế hoạch xây dựng tháp hải đăng ở mũi Guardafui vào năm 1904.

Mặc dù như vậy, nhưng toà tháp hải đăng đầu tiên của mũi Guardafui mới thực sự xây dựng vào tháng 4 năm 1924. Tháp hải đăng này đã sử dụng khung kim loại, cũng chỉ có các thiết bị đơn giản và tiện dụng. Cuối năm 1925, Somalia đã bùng phát hoạt động phản kháng quy mô lớn chống lại sự thống trị của Ý. Quân đội Ý đã ngăn chặn dân chúng của hoạt động phản kháng phá huỷ tháp hải đăng vào tháng 11 năm 1925 và tháng 1 năm 1926. Dù vậy, tháp hải đăng vẫn bị hư hại nhất định. Do đó phía Ý quyết định xây dựng một toà tháp hải đăng kiên cố hơn. Năm 1930, tháp hải đăng xây bằng đá đời mới, mang phong cách kiến trúc phát xít đã xây xong và đưa vào sử dụng cùng với một trạm vô tuyến điện. Tháp hải đăng này lấy tên của Francesco Crispi mà đặt tên.

## Chú thích
Vịnh Oman

**Vịnh Oman** hoặc **Biển Oman** (tiếng Ba Tư: **درياي عمان**), hoặc **Vịnh Makran** (; latin hóa: khalīj ʿumān), (tiếng Urdu/tiếng Ba Tư: **خليج مکران**) là một vịnh biển nối Biển Ả Rập với Eo biển Hormuz, rồi chảy ra Vịnh Ba Tư. Vịnh này thường được coi là một nhánh của Vịnh Ba Tư, chứ không là nhánh của Biển Ả Rập.

Trên bờ phía bắc của vịnh này là Pakistan và Iran (Persia). Trên bờ phía nam là Oman ở phía đông, và Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất ở phía tây gần đó.

Các cảng chính trên bờ Vịnh này là Sohar, Muscat, Sur của Oman, và Jāsk,Chāhbahār của Iran.

Xem các tham khảo:
* "The Book of Duarte Barbosa" by Duarte Barbosa, Mansel Longworth Dames. 1989. p.&nbsp;79. ISBN 81-206-0451-2
* "The Natural History of Pliny". by Pliny, Henry Thomas Riley, John Bostock. 1855. p.&nbsp;117
* "The Countries and Tribes of the Persian Gulf" by Samuel Barrett Miles - 1966. p.&nbsp;148
* "The Life & Strange Surprising Adventures of Robinson Crusoe of York, Mariner". by Daniel Defoe. 1895. p.&nbsp;279
* "The Outline of History: Being a Plain History of Life and Mankind". by Herbert George Well. 1920. p.&nbsp;379.
* "The New Schaff-Herzog Encyclopedia of Religious Knowledge" by Johann Jakob Herzog, Philip Schaff, Albert Hauck. 1910. p.&nbsp;242

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Omani Ministry of Foreign Affairs 
* Map
Minh Hằng (định hướng)

**Minh Hằng** trong tiếng Việt có thể là một trong các nhân vật thuộc các lĩnh vực sau:
## Nghệ sĩ
* **[[Đỗ Minh Hằng]]**, bà là Đại tá, nguyên Giám đốc Nhà hát Kịch Quân đội. Bà đã được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân năm 2015 (đợt 8).
* '''Nguyễn Minh Hằng''' (sinh năm 1961), bà là diễn viên hài, diễn viên kịch nói của Nhà hát Tuổi trẻ. Bà đã được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú năm 1997 (đợt 4).
* '''Lê Ngọc Minh Hằng''' (sinh năm 1987), cô là một ca sĩ, diễn viên người TP Hồ Chí Minh, người đã rất thành công với bộ phim truyền hình *[[Gọi giấc mơ về]]*. Cô đã giành giải Mai vàng lần thứ 23 (năm 2017) ở hạng mục *Nữ diễn viên điện ảnh - truyền hình* nhờ vai diễn Hà My trong phim *Sắc đẹp ngàn cân* của đạo diễn James Ngô.
* '''Nguyễn Minh Hằng''' (sinh năm 1988), cô còn có nghệ danh MIN. Cô là một ca sĩ, vũ công, nhà sản xuất người Hà Nội. MIN bắt đầu được biết đến với tư cách là thành viên của nhóm nhảy St.319 (tiền thân của công ty giải trí St.319 Entertainment).
* Nghệ danh điện ảnh của nghệ sĩ chèo '''TLê hu Hằng''' (Hằng chèo)

## Giáo dục
*PGS.TS Nguyễn Thị Minh Hằng (sinh năm 1970), bà là Trưởng Bộ môn Tâm lý học Lâm sàng thuộc Khoa Tâm lý học, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội.

## Chính trị
* Bùi Thị Minh Hằng (sinh năm 1964), tức blogger Bùi Hằng là một nhân vật bất đồng chính kiến tại Việt Nam. Bà đã từng nhiều lần bị chính quyền bắt và quản thúc với các tội danh như: gây rối trật tự công cộng, chống người thi hành công vụ,... vì những lần tham gia biểu tình và bày tỏ quan điểm chính trị của mình.

## Xem thêm
* Thanh Hằng
* 

## Tham khảo
Sohar

**Suhar** (, cũng được viết là **Soḥār**) là thủ đô và thành phố lớn nhất của tỉnh Al Batinah Bắc của Oman. Đây là cố đô của đất nước và từng giữ vai trò là một thành phố cảng Hồi giáo quan trọng, Suhar cũng được giả định là nơi nhân vật hư cấu thủy thủ Sinbad sinh ra.

Theo thống kê 2010, dân số Suhar là 140.006, và là điểm dân cư đông thứ năm của Oman. Sự phát triển của Cảng Công nghiệp Sohar đang giúp đưa thành phố trở thành một trung tâm công nghiệp.

## Xem thêm
* Oman
* Muscat
* Dubai
* Doha

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* FallingRain Map - elevation = 4m

**Government**
* Omani Ministry of Foreign Affairs
Mirovia

**Mirovia** (từ tiếng Nga мировой, *mirovoy*, nghĩa là "thế giới" hay "toàn cầu") là một đại dương cổ theo giả thuyết do con người tái lập lại. Nó có thể là đại dương toàn cầu, bao quanh siêu lục địa Rodinia trong đại Tân Nguyên sinh, khoảng 1 tỷ tới 750 triệu năm trước. Mirovia có thể là đồng nhất với, hay là đại dương sinh ra đại dương giả định Pan-Africa, nó xuất hiện sau khi Rodinia nứt vỡ ra. Đại dương Panthalassa (tiền-Thái Bình Dương) đã phát triển trong đại Tân Nguyên sinh do sự hút chìm của Mirovia.

Chứng cứ địa chất cho thấy trong khoảng thời gian giữa liên đại Nguyên sinh, tức kỷ Cryogen, khí hậu Trái Đất là cực kỳ lạnh và đây là thời kỳ băng hà mãnh liệt nhất trong lịch sử Trái Đất cho tới nay, mạnh tới mức Mirovia có thể đã bị đóng băng hoàn toàn tới độ sâu 2&nbsp;km. Cụ thể xem thêm bài về giả thuyết Quả cầu tuyết Trái Đất.

## Tham khảo
Sur (Oman)

**Sur** () là thành phố thủ phủ của vùng Ash Sharqiyah, miền đông bắc Oman, trên bờ Vịnh Oman. Vị trí của thành phố này ở tọa độ địa lý khoảng , cách thủ đô Muscat khoảng 150&nbsp;km về phía đông nam.

## Lịch sử
Thế kỷ thứ 6, Sur là trung tâm buôn bán với các nước Đông Phi. Trong thế kỷ thứ 16, thành phố này dưới sự cai trị của Bồ Đào Nha, nhưng được imam (nhà lãnh đạo Hồi giáo) người Oman là Nasir ibn Murshid giải phóng. Sau đó thành phố trải qua một cuộc phục hưng kinh tế và là trung tâm buôn bán với Ấn Độ và các nước Đông Phi.

Tới giữa thế kỷ thứ 19, Vương quốc Anh cấm việc buôn bán nô lệ. Hơn nữa thành phố còn bị suy thoái do việc mở Kênh Suez, khiến cho thành phố mất việc buôn bán với Ấn Độ.

Ngày nay thành phố vẫn giữ được danh tiếng là thành phố chuyên đóng tàu buồm dhow, loại tàu buồm được sử dụng làm thương thuyền trong 2 thế kỷ trước.

Là một trong các thành phố nổi tiếng về đóng tàu gỗ trong vùng Vịnh, vị trí lịch sử này đã giúp cho thành phố tiến ra Vịnh Oman và Ấn Độ Dương. Nhiều tàu được đóng trong thành phố này đã tới các nước Trung quốc, Ấn Độ, Zanzibar, Iraq cùng nhiều nước khác.

Tháng 6 năm 2007, Sur bị trận bão lốc Gonu tàn phá.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* World66 
*  http://www.surcity.net
Cúp bóng đá châu Phi 1990

**Cúp bóng đá châu Phi 1990** là Cúp bóng đá châu Phi lần thứ 17, được tổ chức tại Algérie. Đây là lần đầu tiên Algérie đăng cai Cúp bóng đá châu Phi. Số đội tham dự giải là 35, ít hơn giải trước đó 1 đội. Thể thức thi đấu không đổi. Vòng chung kết gồm 8 đội chia làm 2 bảng, mỗi bảng 4 đội. Hai đội tuyển đứng đầu mỗi bảng vào đá bán kết, đội thắng ở bán kết vào đá chung kết, đội thua dự trận trận tranh giải ba. Chủ nhà Algérie lần đầu tiên giành chức vô địch sau khi thắng Nigeria 1-0 ở chung kết. Còn Cameroon trở thành đội đương kim vô địch thứ chín bị loại ngay từ vòng bảng (sau CHDC Congo là vào các năm 1970, 1976, Ghana là vào các năm 1980, 1984 cùng với Sudan 1972, Maroc 1978, Nigeria 1982 và Ai Cập 1988).

## Vòng loại

Vòng loại của giải gồm 33 đội tham gia, chọn lấy 6 đội cùng với đương kim vô địch Cameroon và chủ nhà Algérie tham dự vòng chung kết. Vòng loại thi đấu theo thể thức loại trực tiếp sân nhà và sân khách, có áp dụng luật bàn thắng sân khách. Ở vòng sơ loại có 18 đội chọn lấy 9 đội thắng vào vòng loại thứ nhất. Ở vòng loại thứ nhất có 24 đội chia làm 12 cặp đấu để chọn 12 đội thắng vào vòng loại thứ hai. Vòng loại thứ hai 12 đội chia làm 6 cặp đấu, 6 đội thắng dự vòng chung kết.

### Các đội không vượt qua vòng loại
#### Vòng sơ loại

#### Vòng loại thứ nhất

#### Vòng loại thứ hai

* *in nghiêng*: Đội bóng bỏ cuộc

## Địa điểm

## Các trọng tài
;Các trọng tài chính
*  Laurent Petcha (Cameroon)
*  Mohamed Hussam El-Dine (Ai Cập)
*  Jean-Fidèle Diramba (Gabon)
*  Badou Jasseh (Gambia)
*  Idrissa Traoré (Mali)
*  Idrissa Sarr (Mauritanie)
*  Eganaden Cadressen (Mauritius)
*  Abdellali Naciri (Maroc)
*  Badara Sène (Senegal)
*  Ally Hafidhi (Tanzania)
*  Mawukpona Hounnake-Kouassi (Togo)
*  Naji Jouini (Tunisia)

;Các trọng tài khách mời
*  Takada Shizuo (Nhật Bản)
*  Jamal Al Sharif (Syria)

## Cầu thủ tham dự

## Vòng chung kết

Vòng chung kết của giải diễn ra trong 2 tuần từ 2 đến 16 tháng 3 năm 1990. Các trận đấu ở bảng A được tổ chức tại thủ đô Algiers, ở bảng B được tổ chức tại thành phố Annaba.

### Các đội tham dự
*  (*chủ nhà*, lần thứ 7)
*  (*đương kim vô địch*, lần thứ 7)
*  (lần thứ 12)
*  (lần thứ 9)
*  (lần thứ 3)
*  (lần thứ 8)
*  (lần thứ 3)
*  (lần thứ 5)

### Bảng A

----

----

----

----

----

### Bảng B

----

----

----

----

----

### Vòng đấu loại trực tiếp

#### Bán kết

----

#### Tranh giải ba

#### Chung kết

## Giải thưởng
### Cầu thủ hay nhất
:1  **[[Rabah Madjer]]** (76 điểm)
:2  Tahar Chérif El-Ouazzani
:3  Djamel Menad
:–  Rashidi Yekini
:–  Webster Chikabala

### Đội hình toàn sao

### Danh sách cầu thủ ghi bàn
;4 bàn

*  Djamel Menad

;3 bàn

*  Djamel Amani

*  Rashidi Yekini

;2 bàn

*  Rabah Madjer
*  Chérif Oudjani

*  Emmanuel Maboang
*  Abdoulaye Traoré

*  Webster Chikabala

;1 bàn

*  Tahar Chérif El-Ouazzani
*  Moussa Saïb
*  Serge Maguy

*  Adel Abdel Rahman
*  Uche Okechukwu
*  Emmanuel Okocha

*  Mamadou Diallo
*  Moussa N'Dao
*  Linos Makwaza

;phản lưới nhà

*  Abdelhakim Serrar (trong trận gặp )

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Chi tiết tại trang RSSSF
*Thông tin tại footballmundial
Bão Flossie (2007)

**Bão Flossie** là áp thấp thứ chín, bão nhiệt đới thứ sáu, bão mạnh thứ hai, bão lớn cấp bốn duy nhất và mạnh nhất của mùa bão Đông Bắc Thái Bình Dương 2007. Flossie xuất hiện gần như cùng lúc với cơn siêu bão cấp năm Sepat ở Tây Bắc Thái Bình Dương và cuồng phong cấp năm Dean ở Bắc Đại Tây Dương, hình thành từ một nhiễu động nhiệt đới đối lưu rất yếu di chuyển từ châu Phi qua Bắc Đại Tây Dương rồi đến Đông Bắc Thái Bình Dương, đến đây thì nhiễu động nhiệt đới đối lưu này đã hội tụ đủ các yếu tố thành bão. 
## Diễn biến

*Ngày 8 tháng 8 năm 2007, nhiễu động được Hải Quân Hoa Kỳ (Joint Typhoon Warning Center viết tắt là JTWC) và Cơ quan khí Tượng Quốc gia Hoa Kỳ Miami đồng nhất nâng cấp lên thành ấp thấp nhiệt đới 09E (Tropical Depression 09E). 
*Ngày 9 tháng 8, ấp thấp nhiệt đới 09S tiếp tục nạp năng lượng trên đường đi và mạnh thành bão nhiệt đới (Tropical Storm 09E), được đặt tên là "Flossie". 
*Ngày 10 tháng 8, Flossie đã hiện rõ mắt bão và được nâng lên cấp bão mạnh số 1 (cấp một trong thang bão Saffir-Simpson),(Hurricane 09E).
*Ngày 11 tháng 8, nó đã lên mức bão lớn đầu tiên (cấp 3 trong thang bão Saffir-Simpson)sau khi qua cấp 1 và 2. 
*Chưa dừng ở đó, Flossie tiếp tục mạnh lên cấp độ 4 với sức gió mạnh nhất gần tâm bão trong 1 giây là 240&nbsp;km/h, áp suất thấp nhất gần tâm khoảng 930 mbar (hPa) và tiến vào vùng Trung tâm Thái Bình Dương. Flossie vẫn giữ cấp 4 cho đến ngày 14 tháng 8, khi ở vùng Trung tâm Thái Bình Dương, Flossie gặp phải đới gió nghịch chiều, nước biển lạnh không đủ năng lượng và kể cả lực tương tác với cơn siêu bão Sepat ở Tây Bắc Thái Bình Dương nên suy yếu rất nhanh. Hải Quân Hoa Kỳ và Cơ quan khí Tượng Quốc gia Hoa Kỳ Miami Dự báo là Flossie sẽ đổ bộ vào đổ bộ qua đảo Hawaii nhưng thực tế chỉ là ảnh hưởng qua không đáng kể.
*Ngày 16 tháng 8, Flossie chỉ còn là một vùng tàn dư, vùng tàn dư của Flossie tiếp tục di chuyển qua Tây Bắc Thái Bình Dương và tan dần.
Vịnh Ambracia

**Vịnh Ambracia**, cũng gọi là **Vịnh Arta** hoặc **Vịnh Actium**, và trong một số tài liệu chính thức gọi là **Vịnh Amvrakikos** (), là một vịnh của Biển Ionia, ở tây bắc Hy Lạp.

## Địa lý
Vịnh Ambracia dài khoảng 40&nbsp;km, rộng khoảng 15&nbsp;km, là một trong các vịnh khép kín lớn nhất ở Hy Lạp. Các thành phố Preveza, Amphilochia (tên cũ Karvassaras), và Vonitsa nằm trên bờ vịnh này.

Lối vào vịnh qua một kênh rộng 700 m, giữa thành phố Aktio (Actium cũ) ở phía nam và Preveza ở phía bắc. Một đường hầm mới được xây dựng nối giao thông giữa 2 thành phố trên.  Vịnh này hoàn toàn nông, bờ vịnh có nhiều đầm lầy cắt ngang. Phần lớn các đầm lầy này tạo thành một hệ thống cửa sông.

Các sông Louros và Arachthos (cũng gọi là sông Arta) chảy vào vịnh này; do đó nước trong vịnh ấm hơn và ít mặn hơn nước biển Ionia. Vịnh này có nhiều cá đối, cá dẹp (cá bơn) và cá chình.

Vịnh mang tên thành phố cổ Ambracia nằm gần bờ vịnh. Tên khác là do từ thành phố thời trung cổ và hiện đại Arta, nằm tại cùng vị trí của thành phố Ambracia cổ.

Từ ngày Hy Lạp độc lập (Hiệp ước Constantinopolis (1832)) tới cuộc Chiến tranh Balkan thứ hai (Hiệp ước Bucharest, 1913), vịnh Ambracia tạo thành một phần biên giới giữa Vương quốc Hy Lạp và Đế quốc Ottoman.

Các di tích của nhiều thành phố cổ nằm trên bờ vịnh này, như Nicopolis, Argos Ippatum, Limnaea, Olpae và Actium ở lối vào vịnh - nơi diễn ra Trận Actium nổi tiếng vào năm 31 trước Công nguyên.

## Tham khảo

* James Wolfe, "Observations on the Gulf of Arta, Made in 1830" *Journal of the Royal Geographical Society of London* **3**:77-94 (1833) at JSTOR
Trézilidé

**Trézilidé** () là một xã của tỉnh Finistère, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc Pháp.

## Dân số
Người dân ở Trézilidé được gọi là *Trézilidéens*.

## Xem thêm
*Xã của tỉnh Finistère

## Tham khảo

*Mayors of Finistère Association  ;
*INSEE ;
*IGN  

## Liên kết ngoài
*French Ministry of Culture list for Trézilidé
Ouessant

**Ouessant** (, , ; , ;) là một đảo của Pháp nằm ở cực tây nam eo biển Manche đồng thời là điểm cực tây bắc chính quốc Pháp. Nó thuộc địa phận Bretagne, trong vùng truyền thống Leon. Về hành chính, Ushant là một xã của tỉnh Finistère. Đây là nơi duy nhất tại Bretagne có ngoại danh riêng bằng tiếng Anh (*Ushant*), nếu không tính chính cái tên cho Bretagne là *Brittany*.

## Địa lý
Vây quanh Ouessant là nhiều đảo bé hơn, gồm **đảo Keller** (*Île de Keller*) và **Kadoran** (*Île Cadoran*) về phía bắc. Eo biển rộng  giữa Ushant và Keller mang tên *Toull C'heller*.

Ouessant đánh dấu vị trí rìa nam biển Celtic và là lối dẫn đến mạn tây eo biển Manche. Dù có khi được coi là một đảo trong eo Manche, nó không thuộc quần đảo Eo Biển. Theo định nghĩa của Tổ chức Thủy đạc quốc tế, Ouessant nằm trong biển Celtic.

Hòn đảo dài , rộng  với tổng diện tích .

## Dân cư
Chỉ có một cộng đồng dân cư đáng kể trên đảo là làng Lambaol (Lampaul).

## Khí hậu
Theo phân loại khí hậu Köppen, Ouessant có khí hậu hải dương (*Cfb*)

## Chú thích

## Liên kết ngoài

*  Ushant communal council website
*   Cultural Heritage 
* INSEE
* Article at AllRefer Encyclopedia, based on ''The Columbia Electronic Encyclopedia''
* Traditional, "Spanish Ladies", credited to ''Iron Men & Wooden Ships'', by Frank Shay 
* Ile d'Ouessant - Photo gallery
* Storm Island – article about the island by William Langewiesche in the December 2001 issue of *The Atlantic*
*
Saint-Thégonnec

**Saint-Thégonnec** () là một xã của tỉnh Finistère, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc Pháp.

## Gallery

Image:St Thegonnec - church.jpg|The parish church and the entrance to the close.
Image:St Thegonnec - Deposition.jpg|Detail from the Entombment in the ossuary: St John the Apostle and the Virgin Mary.
Image:St Thegonnec - Madonna.JPG|Folding triptych of the Madonna and Child in the parish church.
Image:St Thegonnec - Mark.jpg|St Mark, from a set of Four Evangelists decorating the pulpit.
Image:St Thegonnec - Luke.jpg|Relief of St Luke on the pulpit.
Image:St Thegonnec - pulpit.jpg|Polychrome decorative moulding from the pulpit.
Image:Thegonnec - St Pol.jpg|St Pol, an important Breton saint: polychrome statue in the parish church.
Image:St Thegonnec - Christopher.jpg|Polychrome statue of St Christopher and the infant Christ in the parish church.
Image:4205.Triumphpforte(Porte de Triomphe-1587)-Saint Thégonnec-Umfriedeter Pfarrbezirk(enclos paroissial)-Département Finistère-Region Bretagne-France.JPG|Ceremonial entrance arch.


## Xem thêm
*Xã của tỉnh Finistère

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*French Ministry of Culture list for Saint-Thégonnec
Docelles

**Docelles** là một xã, nằm ở tỉnh Vosges trong vùng Grand Est của Pháp. Xã này có diện tích 8,74 km², dân số năm 1999 là 1011 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 376 m trên mực nước biển.
Dân địa phương tiếng Pháp gọi là Docellois. 
## Biến động dân số

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Site de la Communauté de communes 
* Docelles trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
Corcieux

**Corcieux** est une ville du nord-est de la Pháp, chef-lieu de canton du tỉnh Vosges, tổng Saint-Dié-des-Vosges. Dân địa phương tiếng Pháp gọi là Forfelets. Corcieux có diện tích 17,4 km2, dân số năm 1999 là 1598 người.

## Biến động dân số

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* '''Site de la Mairie de Corcieux''' 
* Site de l'Office du Tourisme
* Site de l'école élementaire
* Site sur les orgues de la région: l'orgue de Corcieux 
* Corcieux trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
Dompierre, Vosges

**Dompierre** là một xã, nằm ở tỉnh Vosges trong vùng Grand Est thuộc Cộng đồng các xã l'Arentèle-Durbion-Padozel. Dompiere có diện tích 8,88 km2, dân số năm 1999 là 255 người.
Dân địa phương tiếng Pháp gọi là Matous.
## Biến động dân số

## Liên kết ngoài
* Trang mạng chính thức của la commune 
* Dompierre trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia 

## Tham khảo
Vịnh Suez

Đầu phía bắc của Biển Đỏ chia thành hai nhánh bởi Bán đảo Sinai, tạo thành **Vịnh Suez** (; latin hóa: Khalīǧ as-Suwais) ở phía tây và Vịnh Aqaba ở phía đông. Vịnh Suez được hình thành trong một "lũng hẹp dài" (*rift*) tương đối còn mới, nhưng nay không còn hoạt động gọi là "Lũng hẹp vịnh Suez" (*Gulf of Suez Rift*), cách đây khoảng 28 triệu năm.

Vịnh Suez trải dài khoảng 300&nbsp;km về phía bắc hơi chệch phía tây bắc, chấm dứt ở thành phố Suez của Ai Cập và lối vào Kênh Suez. Dọc theo đường giữa vịnh này là ranh giới giữa 2 lục địa châu Phi và châu Á. Lối vào vịnh Suez nằm ở đỉnh của mỏ dầu và khí đốt Gemsa.

Vịnh Suez choán nhánh tây bắc của Biển Đỏ giữa lục địa châu Phi (phía tây) và bán đảo Sinai (phía đông) của Ai Cập. Đây là nhánh thứ của nơi gặp nhau của hệ lũng hẹp ba nhánh. Nhánh thứ hai của hệ nối 3 lũng này là Vịnh Aqaba.

Chiều dài của vịnh, từ cửa vào ở Eo biển Jubal tới đầu cuối ở thành phố Suez, là 314&nbsp;km, và chiều rộng từ 19 tới 32&nbsp;km.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* A large-scale map of the Gulf 
* Satellite photographs of the Gulf, and of the Suez Canal
Saint-Rhémy-en-Bosses

**Saint-Rémy-en-Bosses** là một đô thị tại vùng tự trị thung lũng Aosta phía bắc Ý. Đô thị này có diện tích 65 km², dân số thời điểmt 31 tháng 12 năm 2006 là 368 người.
Đô thị này giáp các đô thị sau: Avise, Bourg-Saint-Pierre (CH-VS), Courmayeur, Gignod, La Salle, Orsières (CH-VS), Saint-Oyen, Saint-Pierre.

## Biến động dân số

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:900
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001

PlotData=
 color:barra width:20 align:left

 bar:1861 from:0 till: 851
 bar:1871 from:0 till: 875
 bar:1881 from:0 till: 883
 bar:1901 from:0 till: 849
 bar:1911 from:0 till: 881
 bar:1921 from:0 till: 810
 bar:1931 from:0 till: 672
 bar:1936 from:0 till: 593
 bar:1951 from:0 till: 547
 bar:1961 from:0 till: 514
 bar:1971 from:0 till: 552
 bar:1981 from:0 till: 474
 bar:1991 from:0 till: 407
 bar:2001 from:0 till: 387

PlotData=

 bar:1861 at: 851 fontsize:S text: 851 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 875 fontsize:S text: 875 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 883 fontsize:S text: 883 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 849 fontsize:S text: 849 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 881 fontsize:S text: 881 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 810 fontsize:S text: 810 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 672 fontsize:S text: 672 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 593 fontsize:S text: 593 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 547 fontsize:S text: 547 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 514 fontsize:S text: 514 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 552 fontsize:S text: 552 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 474 fontsize:S text: 474 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 407 fontsize:S text: 407 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 387 fontsize:S text: 387 shift:(-10,5)

TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:fonte ISTAT - elaborazione grafica a cura di Wikipedia



## Tham khảo
Chi Gà tiền

**Chi Gà tiền** (danh pháp khoa học: *Polyplectron*) là một chi trong họ Trĩ (*Phasianidae*), bao gồm 7 loài **gà tiền** sinh sống trong khu vực Đông Nam Á, từ Myanma tới Indonesia và Philippines cùng miền nam Trung Quốc. Gà tiền trống có bộ lông sặc sỡ đa dạng, trong khi gà tiền mái chỉ có bộ lông bình thường. Trong tên gọi bằng tiếng Trung của một số loài, người ta cũng sử dụng cụm từ 孔雀 (khổng tước), tuy nhiên không nên nhầm chúng với các loài công của chi *[[Pavo]]*, mặc dù quan hệ phát sinh loài chỉ ra rằng hai chi này cùng với các chi *[[Afropavo]]*, *[[Argusianus]]*, *[[Rheinartia]]* có quan hệ họ hàng rất gần, có lẽ là gần nhất.

Hệ thống hóa chi này vẫn còn chưa được rõ ràng. Các loài của chi *Polyplectron* đã tiến hóa trong khoảng thời gian nằm gần đúng trong khoảng từ Tiền Pliocen và Trung Pleistocen, hay 5-1 triệu năm trước (Ma).

Về mặt hình thái thì loài hơi khác thường *[[Polyplectron malacense]]* và loài chị em ít người biết đến của nó *[[Polyplectron schleiermacheri|P. schleiermacheri]]* tạo thành sự phân tỏa cơ sở tại khu vực xung quanh miền nam Biển Đông (đảo Borneo và các đảo cận kề cùng Malaysia bán đảo) với loài sặc sỡ *[[Polyplectron napoleonis|P. napoleonis]]* ở Palawan, Phillipines, như được xác nhận bởi so sánh địa lý sinh vật học và cytochrome ''b'' cùng D-loop của mtADN cũng như intron ovomucoit G của nADN.

Các mối quan hệ với các dạng khác được hiểu ít hơn. *[[Gà tiền mặt đỏ|P. germaini]]* và *[[Gà tiền mặt vàng|P. bicalcaratum]]* là tương tự về mặt hình thái và gần như là kết quả của sự hình thành loài cận kề; các dữ liệu phân tử lại gợi ý rằng các đặc điểm đó chỉ là do chúng được thừa hưởng từ tổ tiên chung cùng với một số đơn vị phân loại khác, nhưng với độ chắc chắn không cao. Trong bất kỳ tình huống nào, các loài màu hơi nâu, sống trên đảo hay bán đảo là *[[Polyplectron chalcurum|P. chalcurum]]* (tại đảo Sumatra) và *[[Polyplectron inopinatum|P. inopinatum]]* (Malaysia bán đảo) dường như không bắt nguồn từ một sự kiện cô lập đơn lẻ, và dường như đã thu được màu sắc bộ lông dịu bớt đi một cách độc lập với xu hướng chung trong chi này là *mất đi*, chứ không phải "thu được" các dấu vết đặc điểm sặc sỡ của bộ lông. Lưỡng hình giới tính rõ nét được hỗ trợ tốt hơn bởi các dữ liệu địa lý sinh vật học và phân tử hơn là các kịch bản khác.

## Loài

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Chiến tranh giành độc lập Thổ Nhĩ Kỳ

Cuộc **Chiến tranh giành độc lập Thổ Nhĩ Kỳ** (; 19 tháng 5 năm 1919 – 29 tháng 10 năm 1923) là cuộc kháng chiến bằng chính trị và ngoại giao của các nhà dân tộc chủ nghĩa Thổ Nhĩ Kỳ chống lại các đế quốc phe Entente, sau khi phe này đánh bại Đế quốc Ottoman trong cuộc Chiến tranh thế giới lần thứ nhất và chia cắt đế quốc này. Dưới sự dẫn dắt của Mustafa Kemal, các đại biểu của Phong trào dân tộc Thổ Nhĩ Kỳ thành lập nên Đại hội đồng quốc gia. Sau các chiến dịch chống Hy Lạp cùng với Chiến tranh Thổ Nhĩ Kỳ-Armenia và Chiến tranh Pháp-Thổ Nhĩ Kỳ, cách mạng Thổ Nhĩ Kỳ thắng lợi, khiến cho các đế quốc phe Entente phải từ bỏ các yêu sách trong Hiệp ước Sèvres và ký Hiệp ước Lausanne vào tháng 7 năm 1923, nhượng bộ Tiểu Á và Đông Thrace cho Cộng hòa Thổ Nhĩ Kỳ vào tháng 10 năm 1923. Sự ra đời của nước Cộng hòa Thổ Nhĩ Kỳ đồng thời cũng đánh dấu sự cáo chung của Đế quốc Ottoman, bắt đầu cuộc cải cách Atatürk hiện đại hóa đất nước.

## Xem thêm
* Thời kì sau thế chiến thứ nhất
* Biên niên sử cuộc cách mạng Thổ Nhĩ Kỳ
* Huy chương nền độc lập Thổ Nhĩ Kỳ

## Tham khảo
Thái Canh

**Thái Canh** (chữ Hán: 太庚, trị vì: 1691 TCN &ndash; 1667 TCN), tên thật **Tử Biện** (子辨), là vị vua thứ sáu của nhà Thương trong lịch sử Trung Quốc.

## Thân thế
Thái Canh là con thứ của Thái Giáp (太甲) – vua thứ tư nhà Thương và là em của Ốc Đinh (小辛) – vua thứ năm nhà Thương. Khoảng năm 1692 TCN, Ốc Đinh qua đời, Thái Canh lên nối ngôi.

## Trị vì
Sử sách không chép rõ về hành trạng của Thái Canh trong thời gian làm vua. Khoảng năm 1667 TCN, Thái Canh qua đời. Ông ở ngôi tất cả 24 năm (Trúc thư kỉ niên ghi là 5 năm). Em ông là Tiểu Giáp (小甲) lên nối ngôi.

Giáp cốt văn khai quật tại Ân Khư ghi ông là vua thứ năm nhà Thương sau khi nối ngôi chú của mình là Ngoại Bính (卜丙), được đặt tên sau khi chết là Đại Canh (大庚) và được nối ngôi bởi em trai là Tiểu Giáp (小甲).

## Xem thêm
* Ốc Đinh
* Thái Giáp
* Tiểu Giáp

## Tham khảo
**Sử ký Tư Mã Thiên - Những điều chưa biết*, Bùi Hạnh Cẩn và Việt Anh dịch (2007), Nhà xuất bản Văn hóa thông tin, thiên:
***Ân bản kỷ*
* Trình Doãn Thắng, Ngô Trâu Cương, Thái Thành (1998), *Cố sự Quỳnh Lâm*, Nhà xuất bản Thanh Hoá

## Chú thích
Không gian

**Không gian** là phạm vi ba chiều không biên giới trong đó các vật thể và sự kiện có vị trí và hướng tương đối với nhau. Không gian vật lý thường được hiểu trong ba chiều tuyến tính, mặc dù các nhà vật lý thường xem nó, cùng với thời gian, là một thực thể chung của continum bốn chiều không biên giới gọi là không thời gian. Khái niệm không gian được coi là quan trọng cơ bản để hiểu các tính chất vật lý và quá trình của vũ trụ. Tuy nhiên, vẫn có những tranh luận từ các nhà triết học về liệu không gian là một thực thể, là mối liên hệ giữa các thực thể, hay là một khái niệm định nghĩa trong khuôn khổ của ý thức.

Tranh luận về bản chất, sự thiết yếu và sự tồn tại của không gian đã có từ thời cổ đại; namely, như trong đối thoại *[[Timaeus (đối thoại)|Timaeus]]* của Plato, hay Socrates trong nhận xét của ông về cái mà người Hy Lạp gọi là *[[khôra]]* (hay "không gian"), hoặc ở cuốn sách *Vật lý* của Aristotle (Sách IV, Delta) trong định nghĩa về *topos* (tức là nơi chốn, vị trí), hoặc sau đó "khái niệm hình học của vị trí" như là "không gian *thông qua* sự mở rộng" trong *Diễn thuyết về Vị trí* (*Qawl fi al-Makan*) của nhà bác học Ả Rập Alhazen thế kỷ 11. Nhiều câu hỏi triết học cổ điển như thế này đã được thảo luận trong thời kỳ Phục Hưng và được tái lập trong thế kỷ 17, đặc biệt trong giai đoạn đầu của sự phát triển cơ học cổ điển. Theo quan điểm của Isaac Newton, không gian là tuyệt đối—theo nghĩa nó tồn tại vĩnh viễn và độc lập với sự có mặt hay không của vật chất trong không gian. Các nhà triết học tự nhiên khác, nổi bật là Gottfried Leibniz cùng thời với Newton, cho rằng thay vì thế không gian là một tập hợp các mối liên hệ giữa các vật thể, cho bởi khoảng cách và phương hướng giữa chúng. Trong thế kỷ 18, nhà triết học và thần học George Berkeley đã thử bác bỏ "sự nhìn thấy chiều sâu không gian" trong tác phẩm *Essay Towards a New Theory of Vision* của ông. Sau đó, nhà triết học Immanuel Kant nói rằng khái niệm không gian và thời gian không phải là kinh nghiệm mà một người rút ra từ trải nghiệm của thế giới bên ngoài—chúng là các phân tử của một khuôn khổ hệ thống đã tồn tại mà con người sở hữu và sử dụng để thiết lập lên mọi kinh nghiệm. Kant nhắc đến kinh nghiệm về "không gian" trong cuốn *[[Phê phán lý tính thuần túy]]* (Kritik der reinen Vernunft) như là một chủ thể "dạng thuần túy *có trước* trực giác".

Trong thế kỷ 19 và 20, các nhà toán học bắt đầu nghiên cứu các loại hình học phi Euclid, trong đó không gian có thể *cong*, hơn là *phẳng*. Theo thuyết tương đối tổng quát của Albert Einstein, không gian xung quanh các trường hấp dẫn bị cong so với không gian phẳng Euclid. Các thí nghiệm kiểm nghiệm thuyết tương đối rộng đã xác nhận rằng hình học phi Euclid cung cấp những mô hình tốt hơn cho miêu tả hình dáng của không gian.

## Xem thêm
*Đa tạp
*Dây (vật lý)
*Màng (thuyết M)
*Bong bóng

## Chú thích

## Liên kết ngoài

* 
*
Vòng loại AFC Challenge Cup 2008

Vòng loại **[[AFC Challenge Cup 2008]]** diễn ra từ ngày mùng 2 tháng 4 cho tới ngày 28 tháng 5 năm 2008 tại bốn địa điểm thi đấu khác nhau. 16 đội tuyển tham dự vòng loại, được chia làm 4 bảng đấu, thi đấu vòng tròn một lượt tính điểm, lấy đội đứng đầu mỗi bảng cùng Ấn Độ, CHDCND Triều Tiên, Turkmenistan và Myanmar tham dự vòng chung kết.

## Xếp loại hạt giống
**In đậm** là các đội tham dự vòng chung kết, *In nghiêng* là các đội bỏ cuộc.

#
#
#
#

5. 
6. 
7. 
8. 

9.  (bỏ cuộc ngày 14 tháng 5 năm 2008)
10. 
11. 
12. 

13. 
14. 
15. 
16. 

17. 
18. 
19. 
20.  (bỏ cuộc ngày 2 tháng 5 năm 2008)

Lễ bốc thăm chia bảng cho vòng loại diễn ra vào ngày 18 tháng 1 năm 2008 tại trụ sở của Liên đoàn bóng đá châu Á ở Kuala Lumpur, Malaysia.

## Kết quả

### Bảng A
*Tất cả các trận đấu diễn ra ở Đài Bắc, Đài Loan

|}

----

----

### Bảng B
*Tất cả các trận đấu diễn ra ở Iloilo, Philippines

|}

----

----

----

----

----

### Bảng C
*Tất cả các trận đấu diễn ra ở Bishkek, Kyrgyzstan
*Lào bỏ cuộc vào ngày 2 tháng 5.

|}

----

----

### Bảng D
*Tất cả các trận đấu diễn ra ở Phnôm Pênh, Campuchia
*Palestine bỏ cuộc vào ngày 14 tháng 5.

|}

----

----

## Vòng chung kết
Vòng chung kết gồm 8 đội, diễn ra từ ngày 30 tháng 7 đến 13 tháng 8 năm 2008 tại Ấn Độ.

### Các đội vượt qua vòng loại
Danh sách các đội tuyển sau đây vượt qua vòng loại:
*  - tự động vào thẳng
*  - tự động vào thẳng
*  - tự động vào thẳng
*  - tự động vào thẳng
*  - Nhất bảng A
*  - Nhất bảng B
*  - Nhất bảng C
*  - Nhất bảng D

## Danh sách cầu thủ ghi bàn

;5 bàn
* Kasun Jayasuriya

;3 bàn
* Ju Manu Rai
* Muhammad Qasim
* Channa Ediri Bandanage
* Numonjon Hakimov
* Yusuf Rabiev

;2 bàn
* Nuth Sinoun
* Trương Hàm
* Zachary Pangelinan
* Che Chi Man
* Jamshed Anwar
* Nimal Dehiwalage
* Chathura Maduranga Siyaguna

;1 bàn
* Ata Yamrali
* Mohamed Hasan Ameli
* Nawang Dendup
* Passang Tshering
* Khayrun Bin Salleh
* Chan Rithy
* Trần Bách Lương
* Giang Thế Lộc
* Hoàng Vĩ Nghi
* La Chí An
* Thái Hiến Đường
* Christopher Mendiola
* Roman Kornilov
* Ruslan Sydykov
* Trần Kiện Tinh
* Sandip Rai

;1 bàn
* Adnan Ahmed
* Tanveer Ahmed
* Mohammad Essa
* Zahid Hameed
* Michael Masih
* Abdul Rehman
* Farooq Shah
* Emelio Caligdong
* Chad Gould
* Phil Younghusband
* Sabras Mohamed
* Dzhomikhon Mukhidinov

;phản lưới nhà
* Pema Rinchen (trong trận gặp Philippines)
* Trần Bách Lương (trong trận gặp Sri Lanka)
* Iltaf Ahmed (trong trận gặp Guam)

## Chú thích

## Liên kết ngoài
*Trang web chính thức của giải
Vườn quốc gia Bungawalbin

**Vườn quốc gia Bungawalbin** là một vườn quốc gia ở miền đông bắc bang New South Wales, Úc, cách thành phố Sydney 563&nbsp;km về phía bắc.

Vườn quốc gia này có diện tích 37,30&nbsp;km², nguyên trước kia là Khu bảo tồn thiên nhiên Bungawalbin, trở thành vườn quốc gia ngày 1.1.1999.

## Tham khảo
Vườn quốc gia Tooloom

**Vườn quốc gia Tooloom** là một vườn quốc gia ở bang New South Wales, Úc, cách thành phố Sydney 616&nbsp;km về phía bắc.

Tên *Tooloom* phái sinh từ tiếng Bundjalung *Duluhm*.

Vườn quốc gia này được thành lập ngày.12.1995, có diện tích là 43,80&nbsp;km²


Image:White Beech - Tooloom.jpg|Cây sồi trắng khổng lồ - Tooloom Scrub, NSW


## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Tooloom National Park
Bambusicola

***Bambusicola*** là danh pháp khoa học của một chi chim trong họ Trĩ (*Phasianidae*). Tên gọi chung của các loài trong chi này là gà so. Tuy nhiên, tên gọi gà so còn được chia sẻ chung với các loài của chi *[[Arborophila]]*.

## Các loài

## Xem thêm
* Arborophila
## Hình ảnh

Tập tin:Bambusicola fytchii -short grass-8.jpg
Tập tin:Bambusicola fytchii hm.jpg


## Chú thích

## Tham khảo
Vườn quốc gia Brisbane Water

**Vườn quốc gia Brisbane Water** là một vườn quốc gia ở bang New South Wales, Úc, cách thành phố Sydney 47&nbsp;km về phía bắc.

Vườn quốc gia này có diện tích 114,73&nbsp;km², được thành lập ngày 1.10.1967. Trong vườn có rất nhiều đường đi bộ thú vị, thay đổi từ tương đối bằng phẳng tới gồ ghề. Một đường đi bộ dễ tới bằng phương tiện giao thông công cộng là đường đi tới hang Pindar (*Pindar Cave*) ở dốc bên trên ga đường sắt Wondabyne - một trạm ngừng theo yêu cầu trên tuyến đường sắt Bờ biển miền Trung New South Wales.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Brisbane Water National Park
Tathra

**Tathra** là một thành phố duyên hải ở Bờ biển Sapphire trong vùng Bờ biển phía nam bang New South Wales, Úc, thuộc quận hạt Bega Valley. Thành phố Tathra có 1.622 cư dân.

Các điểm hấp dẫn gần thành phố là Cầu tàu Old Tathra, Vườn quốc gia Mimosa Rocks và Vườn quốc gia Bournda. Vườn quốc gia Mimosa Rocks bắt đầu từ đầu phía bắc của Bãi biển Tathra chạy lên phía bắc khoảng 16&nbsp;km. Từ đường chính Tathra-Bermagui, có 5 đường dẫn tới vườn quốc gia này. Vườn quốc gia Bournda bắt đầu từ Vịnh Kianinny, ở đầu phía nam Tathra, trải dài xuống phía nam khoảng 13&nbsp;km. Có một đường đi bộ tốt dọc theo bờ biển.

Sông Bega dài khoảng 3&nbsp;km, chảy ra biển ở quãng đầu phía bắc của Bãi biển Tathra. Xa lộ Snowy Mountains Highway nối thành phố Tathra với thành phố Cooma qua Bega.

## Lịch sử

Khu vực Tathra được các người châu Âu tới định cư đầu tiên trong các thập niên 1820 và 1830, mặc dù thời đó khu vực này nằm ngoài giới hạn của khu định cư hợp pháp là Nineteen Counties. Một đê chắn sóng nhỏ được xây dựng ở Tathra vào đầu thế kỷ thứ 19. Trong các năm 1861-62, một cầu tàu lớn được xây dựng từ tiền do Quỹ của các chủ nông trại và Công ty Illawarra Steam Navigation Company tặng. Các tàu bắt đầu cập bến thường xuyên từ năm 1862. Cầu tàu này được dựng trên các cột chống trét nhựa thông, cắm trên các tảng đá vững chắc, ngày nay đã được Cơ quan National Trust xếp hạng.

Theo thổ ngữ, Tathra có thể có nghĩa là "xứ đẹp" hoặc "nơi của các mèo hoang".

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Vườn quốc gia Mimosa Rocks

**Vườn quốc gia Mimosa Rocks** là một vườn quốc gia ở bang New South Wales, Úc, cách thành phố Sydney 329&nbsp;km về phía tây nam, gần thành phố Tathra và Bermagui.

Vườn quốc gia Mimosa Rocks bắt đầu từ đầu phía bắc của Bãi biển Tathra, chạy lên phía bắc khoảng 16&nbsp;km. Từ đường chính Tathra-Bermagui, có 5 đường dẫn tới vườn này. Vườn này gần Vườn quốc gia Bournda.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Mimosa Rocks National Park
Saint-Rivoal

**Saint-Rivoal** () là một xã của tỉnh Finistère, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc Pháp.

## Dân số
Người dân ở Saint-Rivoal được gọi là *Saint-Rivoaliens*.

## Xem thêm
* Xã của tỉnh Finistère

## Tham khảo

* Mayors of Finistère Association  ;
* INSEE ;
* IGN  

## Liên kết ngoài

* Official website  
* French Ministry of Culture list for Saint-Rivoal
Saint-Goazec

**Saint-Goazec** (*Sant-Wazeg*) là một xã của tỉnh Finistère, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc Pháp.

## Dân số
Người dân ở Saint-Goazec được gọi là *Saint-Goaziens*.

## Xem thêm
*Xã của tỉnh Finistère

## Tham khảo

*Mayors of Finistère Association  ;
*INSEE ;
*IGN  

## Liên kết ngoài
*Official website  
*French Ministry of Culture list for Saint-Goazec
Roscoff

**Roscoff** () là một xã của tỉnh Finistère, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc Pháp.

## Dân số
Người dân ở Roscoff được gọi là *Roscovites*.

## Liên kết ngoài
*The commune's website
*Tourism office
*Daily life in Roscoff 
*Jardin exotique de Roscoff (Roscoff exotic garden) 
*Cultural Heritage  
*The Perharidy point diving centre's official website 
*Bernard Beaulien Painter  
*Tripping diary 
*Station Biologique de Roscoff 
*Brittany Ferries 

## Tham khảo