Persepolis

**Persepolis** (tiếng Ba Tư cổ: 𐎱 𐎠 𐎼 𐎿 Pārsa, tiếng Ba Tư hiện đại: تخت جمشید / پارسه, *Takht-e Jamshid* hoặc *Chehel Minar*, UniPers: Taxte Jamšid) là kinh đô nghi lễ của Đế quốc Achaemenes (khoảng năm 550-330 TCN). Nó nằm cách khoảng  về phía đông bắc của thành phố hiện đại Shiraz, thuộc tỉnh Fars, Iran. Phần còn lại lâu đời nhất của Persepolis có từ năm 515 TCN. Thành phố này thể hiện phong cách kiến trúc Achaemenes và đã được UNESCO công nhận là Di sản thế giới từ năm 1979.
## Tên
Từ tiếng Anh ** có nguồn gốc từ , một từ ghép của *Pérsēs* () và *pólis* () có nghĩa là "Thành phố Ba Tư" hay "Thành phố của người Ba Tư". Tới Ba Tư cổ đại, thành phố được mệnh danh là *Pārsa* (), cũng là một từ để chỉ vùng của người Ba Tư.

Một dòng chữ còn lại từ năm 311 sau CN của hoàng từ Sasanid Shapur Sakanshah, con trai của vua Hormizd II, gọi địa điểm này là *Sad-stūn* có nghĩa là "Trăm cột". Bởi vì Ba Tư Trung Cổ địa điểm được cho là tượng trưng của Jamshid, một vị vua từ thần thoại Ba Tư nên khu vực này được biết đến với tên gọi "Takht-e Jamshid" (, ; ), nghĩa đen là "Ngai vàng của Jamshid". Một tên khác đặt cho địa điểm này thời Trung Cổ là , có nghĩa là "Bốn mươi tháp giáo đường".
## Địa lý
Persepolis nằm gần con sông nhỏ Pulvar, chảy vào sông Kur. Khu vực bao gồm một thềm đắp cao rộng 125.000 mét vuông, với một phần là đắp nhân tạo, một phần là cắt ra từ một ngọn núi với phần phía đông dựa vào dãy núi Rahmat. Ba mặt còn lại được hình thành bằng cách giữ lại các bức tường chắn đất với chiều cao khác nhau, dốc xuống đất. Độ cao tăng từ  ở phía tây với một cầu thang đôi. Từ đó, nó có độ dốc nhẹ lên đỉnh. Để tạo ra một thềm cao bằng phẳng, những phần trũng được lấp đầy bằng đất và đá lớn, được liên kết với nhau bằng đoạn kim loại.
## Hình ảnh

Cornelis de bruijn persepolis.JPG|Phác họa Persepolis năm 1704bởi Cornelis de Bruijn.
Drawing of perspolis 1713 by Gérard Jean-Baptiste (1671-1716).JPG|Hình vẽ Persepolis năm 1713bởi Gérard Jean-Baptiste.
Persepolis T Chipiez.jpg|Hình vẽ lâu đài Tacharabởi Charles Chipiez.
Persepolis Reconstruction Apadana Chipiez.jpg| Apadana bởi Charles Chipiez.
Persepolis Reconstruction Apadana Toit Chipiez.JPEG|Apadana, chi tiết bởi Charles Chipiez.

## Xem thêm
*García de Silva Figueroa
*Đế quốc Ba Tư
*Nhà Achaemenes, Đế quốc đầu tiên trong lịch sử Iran và đóng đô ở Persepolis
*Darius I Đại đế, Vua Ba Tư
*Cyrus Đại đế, Vua Ba Tư
*David Stronach
*Erich Schmidt
*Naqshe Rostam
*Persepolis (truyện tranh)
*Những thành phố vùng Cận Đông cổ đại

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*Persepolis at the Ancient History Encyclopedia with timeline, illustrations, and books
*Persepolis Fortification Archive Project (This site provides information on the Persepolis Fortification Archive project based at the Oriental Institute of the University of Chicago)
*Virtual Reconstruction of Persepolis: 3dparse 
*Virtual Reconstruction of, amongst others, Persepolis: persepolis3D 
* Pedram Veisi, *Persepolis*, Photo Set, flickr.
*Persepolis Photo Gallery 2009 (German) 
*Persepolis Before Incursion (Virtual tour project)
*Persepolis Satellite view @ Google Maps
* Persepolis Photographs  and Introduction to the Persian Expedition , Oriental Institute of the University of Chicago.
*Persepolis Photos and videos 
*Photos and a map of Persepolis 
*Picture archive of Persepolis
*3D reconstructed pictures and movies of Persepolis 
* Secret of staircase of G-Palace in Persepolis revealed, Cultural Heritage News Agency, ngày 13 tháng 2 năm 2006.
*''Seals on the Persepolis Fortification Tablets''  - by Mark B. Garrison and Margaret C. Root, at the Oriental Institute webpage 
* Farzin Rezaeian, and Hossein Hazarati, *Persepolis Recreated*, a video documentary made in 2004: Part I (8 min 38 sec), Part II (9 min 52 sec), Part III (8 min 52 sec), Part IV (10 min 29 sec), Part V (3 min 22 sec).
*Useful text and pictures of Persepolis (Persian) 
*http://www.rugreview.com/13-3pers.htm  Persepolis
*Location
*Persepolis - UNESCO World Heritage Centre
*Persepolis Tour Package