Lý thuyết sóng Elliott

**Nguyên lý sóng Elliott** là một hình thức của phân tích kỹ thuật mà một số nhà đầu tư sử dụng để phân tích các chu kỳ thị trường tài chính và dự báo các xu hướng thị trường bằng cách xác định các thái cực trong tâm lý nhà đầu tư, các mức cao và thấp trong giá và các yếu tố tập thể. Ralph Nelson Elliott (1871-1948), một kế toán viên chuyên nghiệp, phát hiện ra các nguyên lý xã hội cơ bản và phát triển các công cụ phân tích trong những năm 1930. Ông đề xuất rằng giá cả thị trường diễn ra trong những hình mẫu cụ thể, mà ngày nay những người thực hành gọi là sóng Elliott, hoặc chỉ đơn giản là sóng. Elliott xuất bản lý thuyết của ông về hành vi thị trường trong cuốn sách *The Wave Principle*  vào năm 1938, tổng kết nó trong một loạt các bài viết trong tạp chí *Financial World* năm 1939, và đề cập toàn diện nhất trong tác phẩm lớn cuối cùng của mình, *Nature’s Laws: The Secret of the Universe* vào năm 1946. Elliott nói rằng "vì con người lệ thuộc vào chuỗi hành động mang tính nhịp điệu, các tính toán phải thực hiện với các hoạt động của mình có thể được dự đoán xa vào tương lai với sự căn chỉnh và độ chắc chắn không thể đạt được cho tới nay". Giá trị thực nghiệm của Nguyên lý sóng Elliott vẫn còn là đề tài tranh luận.

## Thiết kế tổng thể

Nguyên lý sóng Elliott thừa nhận tâm lý đầu tư tập thể, hoặc tâm lý đám đông, di chuyển giữa lạc quan và bi quan theo các trình tự tự nhiên. Những thay đổi tâm trạng này tạo ra các hình mẫu được chứng minh trong các biến động giá của các thị trường ở mọi cấp độ xu hướng hoặc quy mô thời gian.

Trong mô hình của Elliott, giá cả thị trường thay thế giữa một giai đoạn bốc đồng hay giai đoạn "vận động", và một giai đoạn điều chỉnh trên tất cả các quy mô thời gian của xu hướng, như hình minh hoạ. Các bốc đồng luôn được chia nhỏ thành một tập hợp gồm 5 sóng cấp độ thấp hơn, xen kẽ giữa tính cách vận động và điều chỉnh, do đó sóng 1, 3, và 5 là thúc đẩy, và sóng 2 và 4 là các thoái lui nhỏ hơn của sóng 1 và 3. Các sóng điều chỉnh được chia nhỏ thành 3 sóng cấp độ nhỏ hơn bắt đầu với một xung xu hướng trái ngược sóng 5, một thoái lui, và một xung khắc. Trong một thị trường gấu xu hướng chủ đạo là đi xuống, do đó, hình mẫu bị đảo ngược - năm sóng xuống và ba sóng lên. Các  sóng vận động luôn luôn di chuyển với xu hướng, trong khi các sóng điều chỉnh di chuyển chống lại nó.

## Các cấp độ
Các mô hình liên kết để hình thành các cấu trúc năm sóng và ba sóng mà bản thân chúng nằm trong các cấu trúc sóng tự đồng dạng có quy mô lớn hoặc cấp độ cao hơn. Lưu ý hầu hết các cấp độ thấp hơn có chu kỳ ba lý tưởng hóa. Trong chuỗi năm sóng nhỏ đầu tiên, sóng 1, 3 và 5 là sóng vận động, trong khi sóng 2 và 4 là sóng điều chỉnh. Điều này báo hiệu rằng vận động của sóng cao hơn một cấp độ là đi lên. Nó cũng báo hiệu sự bắt đầu của chuỗi ba sóng nhỏ điều chỉnh đầu tiên. Sau 5 sóng lên ban đầu và ba sóng xuống, chuỗi này lại bắt đầu một lần nữa và hình học fractal tự tương tự bắt đầu mở ra theo cấu trúc 5 và 3 sóng mà nó nằm dưới một cấp độ cao hơn. Các hình mẫu vận động hoàn chỉnh bao gồm 89 sóng, theo sau là một hình mẫu điều chỉnh hoàn chỉnh 55 sóng 

Mỗi cấp độ của một hình mẫu trong một thị trường tài chính có một tên. Những người thực hành sử dụng các ký hiệu cho từng sóng để chỉ chức năng và số cấp độ cho các sóng vận động, chữ cái cho sóng điều chỉnh (được thể hiện trong cao nhất của 3 chuỗi cấu trúc hoặc cấp độ sóng được lý tưởng hóa). Các cấp độ là tương đối; chúng được xác định bởi hình thức, không phải do quy mô hay thời gian tuyệt đối. Sóng của cùng một cấp độ có thể có quy mô và/hoặc thời gian rất khác nhau.

Việc phân loại một sóng ở một cấp độ cụ thể nào đó có thể khác nhau, mặc dù những người thực hành nói chung đồng ý về thứ tự cấp độ tiêu chuẩn (thời gian gần đúng cho):

* Đại siêu chu kỳ: nhiều thế kỷ
* Siêu chu kỳ: nhiều thập kỷ (khoảng 40-70 năm)
* Chu kỳ: một năm đến vài năm (hoặc thậm chí vài thập kỷ theo một mở rộng Elliott)
* Trung cấp: vài tháng đến vài năm
* Sơ cấp: vài tuần đến vài tháng
* Nhỏ: vài tuần
* Khá nhỏ: vài ngày
* Rất nhỏ: vài giờ
* Rất rất nhỏ: vài phút

## Các tính và các đặc điểm của sóng Elliott
Các nhà phân tích sóng Elliott ("người theo thuyết Elliott") cho rằng mỗi làn sóng cụ thể có "chữ ký" hay đặc tính, mà thường phản ánh tâm lý của thời điểm. Việc hiểu biết những đặc điểm này là chìa khóa để các ứng dụng Nguyên lý sóng, chúng được định nghĩa dưới đây. (Các định nghĩa giả định một thị trường bò, các đặc điểm áp dụng ngược lại trong thị trường gấu.)

## Nhận dạng mẫu và Fractals
Mô hình thị trường của Elliott phụ thuộc rất nhiều vào việc nhìn vào biểu đồ giá. Các người thực hành nghiên cứu sự phát triển các xu hướng để phân biệt các sóng và các cấu trúc sóng, và phân biệt giá cả có thể làm gì tiếp theo, do đó việc áp dụng nguyên lý sóng là một hình thức nhận dạng mẫu.

Các cấu trúc Elliott đã mô tả cũng đáp ứng định nghĩa thông thường của một fractal (các hình mẫu tự đồng dạng xuất hiện ở mọi cấp độ của xu hướng). Những người thực hành sóng Elliott nói rằng cũng giống như các Fractal xuất hiện trong tự nhiên thường mở rộng và phát triển phức tạp hơn theo thời gian, mô hình này cho thấy rằng tâm lý con người tập thể phát triển trong các hình mẫu tự nhiên, thông qua các quyết định mua và bán được phản ánh trong giá cả thị trường: "Dường như là chúng ta được lập trình toán học theo một cách nào đó. Sò biển, thiên hà, hoa tuyết hoặc con người: tất cả chúng ta đang bị ràng buộc bởi cùng một trật tự ".

## Các quy tắc và hướng dẫn sóng Elliott
Một làn sóng Elliott "tính đếm" chính xác phải tuân thủ ba quy tắc:
# Sóng 2 luôn thoái lui ít hơn 100% của sóng 1.
# Sóng 3 không thể là ngắn nhất của các sóng vận động (các sóng 1, 3 và 5).
# Sóng 4 không chồng chéo với khu vực giá của sóng 1, ngoại trừ trong trường hợp hiếm hoi của một tam giác đường chéo.
Một chỉ dẫn chung nhận xét rằng trong một hình mẫu năm sóng, sóng 2 và 4 thường có các hình thức thay thế; một di chuyển sắc sảo trong sóng 2, ví dụ, sẽ gợi ý một di chuyển nhẹ trong sóng 4. Các hình mẫu sóng điều chỉnh diễn ra trong các hình thức được biết như díc-dắc, bằng phẳng, hoặc hình tam giác. Ngược lại các hình mẫu điều chỉnh có thể đi với nhau để tạo thành các điều chỉnh phức tạp hơn.

## Mối quan hệ Fibonacci
Phân tích của R.N. Elliott về các tính chất toán học của sóng và các hình mẫu cuối cùng đã dẫn ông đến kết luận rằng "Các chuỗi tổng thể Fibonacci là cơ sở của Nguyên lý Sóng". Các số từ dãy Fibonacci xuất hiện nhiều lần trong các cấu trúc sóng Elliott, bao gồm cả sóng vận động (1, 3, 5), một chu kỳ đầy đủ đơn (8 sóng), các hình mẫu vận động (89 sóng) và điều chỉnh (55 sóng) hoàn chỉnh. Elliott đã phát triển mô hình thị trường của mình trước khi ông nhận ra rằng nó phản ánh chuỗi Fibonacci. "Khi tôi phát hiện ra hành động của xu hướng thị trường theo Nguyên lý sóng, tôi chưa bao giờ nghe nói về chuỗi Fibonacci hoặc Sơ đồ Pythagore".

Dãy Fibonacci cũng được kết nối chặt chẽ với tỷ lệ vàng (1.618). Các người thực hành thường sử dụng tỷ lệ này và tỷ lệ có liên quan để thiết lập các ngưỡng hỗ trợ và kháng cự cho các sóng thị trường, cụ thể là điểm giá mà giúp xác định các thông số của một xu hướng  Xem Fibonacci thoái lui.

Giáo sư Tài chính Roy Batchelor và nhà nghiên cứu Richard Ramyar, nguyên giám đốc trước đây của Hiệp hội các nhà phân tích kỹ thuật Anh quốc, nguyên Trưởng bộ phận nghiên cứu toàn cầu tại Quản lý tài sản Lipper và Thomson Reuters, đã nghiên cứu xem phải chăng tỷ lệ Fibonacci xuất hiện không ngẫu nhiên trên thị trường chứng khoán, như các dự đoán của mô hình Elliott. Các nhà nghiên cứu cho biết "ý tưởng rằng giá thoái lui một tỷ lệ Fibonacci hoặc phần tròn của xu hướng trước một cách rõ ràng là thiếu một số lý do khoa học". Họ cũng nói "không có sự khác biệt đáng kể giữa các tần số mà với chúng các tỷ lệ giá cả và thời gian diễn ra có chu kỳ trong chỉ số Dow Jones, và các tần số mà chúng tôi mong chờ xảy ra ngẫu nhiên trong một chuỗi thời gian như vậy".

Robert Prechter đã trả lời đối với nghiên cứu của Batchelor-Ramyar, bằng cách nói rằng nó "không thách thức tính hợp lệ của bất kỳ khía cạnh của Nguyên lý sóng... nó hỗ trợ các quan sát của các nhà lý thuyết sóng" và rằng bởi vì các tác giả đã kiểm tra tỷ lệ giữa các giá đạt được trong các xu hướng được chọn lọc chứ không phải là sóng Elliott, "phương pháp của họ không giải quyết khiếu nại thực tế của các nhà lý thuyết sóng". Viện Socionomics cũng xem xét dữ liệu trong nghiên cứu Batchelor Ramyar, và cho biết những dữ liệu này cho thấy "tỷ lệ Fibonacci xảy ra thường xuyên hơn trong thị trường chứng khoán hơn sẽ được dự kiến trong một môi trường ngẫu nhiên".

Nó gợi ý rằng các mối quan hệ Fibonacci không phải chỉ là con số không hợp lý dựa trên bằng chứng mối quan hệ trong các sóng.

; Ví dụ Nguyên lý sóng Elliott và mối quan hệ Fibonacci

GBP/JPY tệ biểu đồ cho một ví dụ của một thoái lui làn sóng 4 dường như ngăn chặn từ 38.2% và 50,0% Fibonacci thoái lui]] của một sóng 3 đã hoàn thành. Biểu đồ cũng nhấn mạnh Nguyên lý sóng Elliott hoạt động tốt như thế nào với các xu hướng phân tích kỹ thuật khác như hỗ trợ trước (đáy của sóng 1) hoạt động như kháng cự sóng 4. Việc đếm sóng mô tả trong biểu đồ sẽ bị vô hiệu nếu GBP/JPY di chuyển ở trên mức thấp sóng 1.

## Sau Elliott
Sau cái chết của Elliott vào năm 1948, các nhà kỹ thuật thị trường khác và các chuyên gia tài chính tiếp tục sử dụng các nguyên lý sóng và cung cấp các dự báo cho các nhà đầu tư. Charles Collins, người đã công bố "Nguyên lý sóng" của Elliott và giúp giới thiệu lý thuyết của Elliott cho Phố Wall, xếp hạng đóng góp của Elliott cho phân tích kỹ thuật trên một cấp độ với Charles Dow. Hamilton Bolton, người sáng lập của The Bank Credit Analyst, cung cấp phân tích sóng đến đông đảo độc giả trong những năm 1950 và 1960. Bolton giới thiệu nguyên lý sóng Elliott cho AJ Frost, người cung cấp bài bình luận tài chính hàng tuần trên Mạng Tin tức tài chính trong những năm 1980. Frost là đồng tác giả của *Elliott Wave Principle* với Robert Prechter năm 1978.

## Tái khám phá và sử dụng hiện tại
Robert Prechter đến với các tác phẩm của Elliott trong khi làm việc như một nhà kỹ thuật thị trường tại Merrill Lynch. Nổi bật của ông như là một dự báo trong thời gian thị trường tăng trưởng của những năm 1980 đã mang lại sự tiếp xúc lớn nhất cho đến nay để làm việc của Elliott, và ngày nay Prechter vẫn còn được các nhà phân tích Elliott biết đến rộng rãi nhất 

Giữa các nhà kỹ thuật thị trường, phân tích sóng được chấp nhận rộng rãi là một thành phần của trao đổi của họ. Nguyên lý sóng Elliott là một trong những phương pháp bao gồm trong các kỳ thi mà các nhà phân tích phải vượt qua để có được Chartered Market Technician (CMT) chỉ định, công nhận chuyên nghiệp được phát triển bởi Hiệp hội các nhà Kỹ thuật thị trường (MTA).

Robin Wilkin, Ex-Global Trưởng phòng Chiến lược kỹ thuật ngoại hối và hàng hóa tại JPMorgan Chase, nói rằng "nguyên lý sóng Elliott... cung cấp một khuôn khổ xác suất để khi gia nhập vào một thị trường cụ thể và nơi để có được, cho dù cho lợi nhuận hoặc thua lỗ"

Jordan Kotick, toàn cầu Trưởng của Chiến lược kỹ thuật Barclays Capital và qua Chủ tịch các Hiệp hội Kỹ thuật viên thị trường, đã nói rằng "phát hiện của R.N. Elliott là đi trước thời đại. Trong thực tế, trải qua một hoặc hai thập kỷ. Nhiều học giả nổi bật đã chấp nhận ý tưởng của Elliott và đã tích cực ủng hộ sự tồn tại của các Fractals thị trường tài chính ".

Một trong những học giả như vậy là nhà vật lý Didier Sornette, giáo sư thỉnh giảng tại Sở Khoa học Trái đất và không gian và Viện Vật lý địa cầu và Vật lý hành tinh tại UCLA. Trong một bài báo ông là đồng tác giả vào năm 1996 ("Stock Market Crashes, Precursors and Replicas") Sornette cho biết,

Paul Tudor Jones, tỷ phú thương nhân hàng hóa, gọi văn bản tiêu chuẩn của Prechter và Frost về Elliott là một "cổ điển", và một trong "bốn Kinh Thánh của kinh doanh":

## Phê bình
Những tiền đề rằng các thị trường diễn ra trong các hình mẫu có thể nhận ra mâu thuẫn với giả thuyết thị trường hiệu quả, nói rằng giá cả không thể được dự đoán từ các dữ liệu thị trường chẳng hạn như giá trung bình động và khối lượng. Vì lý do này, nếu các dự báo thị trường thành công là có thể, nhà đầu tư sẽ mua (hoặc bán) khi các phương pháp này dự đoán giá tăng (hoặc giảm), đến điểm mà giá cả sẽ tăng (hoặc giảm) ngay lập tức, do đó phá hủy khả năng lợi nhuận và quyền lực tiên đoán của phương pháp. Trong các thị trường hiệu quả, kiến thức của Nguyên lý sóng Elliott trong số các thương nhân sẽ dẫn đến sự biến mất của các hình mẫu mà họ đã cố gắng để dự đoán, khiến các phương pháp, và tất cả các hình thức phân tích kỹ thuật, vô dụng.

Benoit Mandelbrot đã đặt câu hỏi liệu các sóng Elliott có thể dự đoán thị trường tài chính:

Robert Prechter trước đó đã tuyên bố rằng ý tưởng trong một bài viết của Mandelbrot. "Có nguồn gốc với Ralph Nelson Elliott, người đã đặt chúng ra toàn diện hơn và chính xác hơn đối với thị trường thế giới thực trong cuốn sách *The Wave Principle* năm 1938 của ông.

Các nhà phê bình cũng cảnh báo nguyên lý sóng là quá mơ hồ để có ích, vì nó có thể không nhất quán xác định khi một làn sóng bắt đầu hoặc kết thúc, và rằng dự báo sóng Elliott là dễ bị xem xét lại chủ quan. Một số người ủng hộ phân tích kỹ thuật các thị trường đã đặt câu hỏi về giá trị của phân tích sóng Elliott. Nhà phân tích kỹ thuật David Aronson đã viết:.

## Xem thêm
* Kinh tế học hành vi
* Chu kỳ kinh doanh
* Sự khôn ngoan của đám đông
*Cách đếm sóng Elliott

## Ghi chú

## Tham khảo
* *Elliott Wave Principle: Key to Market Behavior* by A.J. Frost & Robert R. Prechter, Jr. Published by New Classics Library. ISBN 978-0-932750-75-4
**Mastering Elliott Wave: Presenting the Neely Method: The First Scientific, Objective Approach to Market Forecasting with Elliott Wave Theory* by Glenn Neely with Eric Hall. Published by Windsor Books. ISBN 0-930233-44-1
* *Applying Elliott Wave Theory Profitably* by Steven W. Poser. Published by John Wiley & Sons, Ltd. ISBN 0-471-42007-7
* *R.N. Elliott's Masterworks* by R.N. Elliott, edited by Robert R. Prechter, Jr. Published by New Classics Library. ISBN 978-0932750761
* *Elliott Wave Principle Applied to the Foreign Exchange Markets* by Robert Balan. Published by BBS Publications, Ltd.
* *Elliott Wave Explained* by Robert C. Beckman. Published by Orient Paperbacks.  ISBN 978-8170945321
* *Harmonic Elliott Wave:  The Case for Modification of R.N. Elliott's Impulsive Wave Structure* by Ian Copsey, Published by John Wiley & Sons. ISBN 978-0-470-82870-0

## Liên kết ngoài
*investorwords.com glossary - Elliott Wave Theory 
*Elliott Wave International - What Is the Wave Principle?