open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tìm kiếm theo lựa chọn tốt nhất

**Tìm kiếm theo lựa chọn tốt nhất** (tiếng Anh: *Best-first search*) là một thuật toán tìm kiếm tối ưu hóa tìm kiếm theo chiều rộng bằng cách mở rộng nút hứa hẹn nhất được chọn theo một quy tắc nào đó.

Judea Pearl mô tả tìm kiếm theo lựa chọn tốt nhất là việc ước lượng mức độ hứa hẹn của nút *n* theo một "hàm đánh giá heuristic f(n). Hàm này nói chung có thể phụ thuộc vào mô tả của *n*, mô tả về điểm đích, thông tin thu thập được bởi quá trình tìm kiếm cho tới thời điểm đó, và quan trọng nhất là phụ thuộc vào mọi tri thức bổ sung về miền xác định của bài toán." Nhiều tác giả đã sử dụng nghĩa tổng quát này của thuật ngữ, trong đó có Russell & Norvig.

Các tác giả khác đã sử dụng tìm kiếm theo lựa chọn tốt nhất để chỉ cụ thể đến quá trình tìm kiếm sử dụng một cách đánh giá heuristic ước lượng khoảng cách từ điểm cuối của một đường đi tới một điểm đích, từ đó các đường đi được phán đoán là gần đích hơn sẽ được mở rộng trước. Russell & Norvig gọi loại tìm kiếm cụ thể này là **tìm kiếm ăn tham theo lựa chọn tốt nhất**.

Để có được hiệu quả về thời gian chạy cho việc chọn ra ứng cử viên tốt nhất cho việc mở rộng, người ta thường dùng một hàng đợi ưu tiên để cài đặt cấu trúc dữ liệu lưu trữ các lựa chọn hiện hành.

Ví dụ về các thuật toán tìm kiếm theo lựa chọn tốt nhất là thuật toán Dijkstra và giải thuật tìm kiếm A*. Các thuật toán tìm kiếm theo lựa chọn tốt nhất thường được sử dụng để tìm đường trong quá trình tìm kiếm tổ hợp.

## Xem thêm
* Beam search

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Tỉ lệ xích

**Tỉ lệ xích** T của một bản vẽ (hoặc một bản đồ) là tỉ số khoảng cách a giữa hai điểm trên bản vẽ

(trên bản đồ) và khoảng cách b giữa hai điểm tương ứng trên thực tế.

T=a/b (a.b có cùng đơn vị)

**Ví dụ**: Nếu khoảng cách a trên bản đồ là 1&nbsp;cm, khoảng cách b trên thực tế là 1&nbsp;km thì tỉ lệ xích T của bản đồ là 1/100000 vì 1&nbsp;km = 100000&nbsp;cm.

Bản đồ có tỉ lệ lớn thì càng chi tiết và tương ứng với số T nhỏ. Bản đồ tỉ lệ nhỏ kém chi tiết hơn và có số T lớn.

**''Ta thường thấy tỉ lệ xích của bản đồ ở phần ghi chú của các bản đồ''.**

## Tham khảo
Nhị lộ hoa mai

**Nhị lộ hoa mai** là một trong nhũng bài quyền cơ bản đầu tiên của môn phái Lam Sơn Căn Bản. Sau khi tập thành thạo bài liên hoàn tấn, môn sinh bắt đầu bước vào tập bài quyền tiếp theo, đó chính là bài quyền này. Bài quyền gồm 36 động tác chính.
## Các thế trong bài
#*Vận khí khai phương
#*Trung tọa tả hữu xuất tấn
#*Tả hữu tiền song chưởng
#*Trụ thế áp đỉnh thôi sơn
#*Nghịch phong tả hữu bồi sơn
#*Áp vũ triệt phong 
#*Khai môn tỏa ngọc
#*Kim ô phi cước
#*Phản hồi độc thế
#*Bồi sơn bái tổ

## Tham khảo
Máy kinh vĩ

**Máy kinh vĩ** là loại dụng cụ đo lường các góc mặt bằng và góc đứng trong không gian.

Độ chính xác của máy đo được có thể đạt đến một giây (góc). Loại máy này được dùng phổ biến trong điều tra khảo sát thực địa. Một loại máy cao cấp hơn là loại máy Máy toàn đạc hoặc Máy toàn đạc điện tử có khả năng đo cạnh và xử lý số liệu tính toán dựa vào CPU được gắn bên trong máy đo.

Cấu tạo cơ bản của máy gồm một ống kính gắn trên bệ có khả năng quay tự do trên hai mặt phẳng vuông góc với nhau: mặt phẳng nằm ngang và một mặt phẳng bất kì vuông góc với nó.

Trước khi đo đạc cần thăng bằng máy bằng cách chỉnh độ dài của các chân máy sao cho bọt thủy nằm vào giữa tâm của miếng kính gắn trên bệ máy.

Kết quả đo góc được biểu thị trên thang chia độ (đối với các máy cũ) hoặc hiện số (đối với các máy hiện đại).

Với máy kinh vĩ hiện nay người ta chia ra làm 2 loại: Máy kinh vĩ quang cơ và máy kinh vĩ điện tử

Máy kinh vĩ quang cơ là loại máy xét về mặt công nghệ thì hoàn toàn là yếu tố cơ học và yếu tố hình học. Kết quả đo đạc từ máy kinh vĩ quang cơ được thể hiện qua một hệ thống lăng, thấu kính để chiếu giá trị góc đo lên khu vực quan sát của mắt. 
Ngày nay máy Kinh vĩ quang cơ ít được sử dụng vì lý do: thủ công và dễ dẫn tới sai số thô do khả năng đọc không đáp ứng được nhu cầu công nghiệp xây dựng hiện nay.

Máy kinh vĩ điện tử (hoặc Máy toàn đạc điện tử) là loại máy được phát triển lên từ máy kinh vĩ quang cơ. Cơ bản về nguyên lý thì máy kinh vĩ điện tử vẫn thực hiện các chức năng của một máy kinh vĩ quang cơ . Chỉ khác là có thêm một bộ phận điện tử cho phép số đọc kết quả đo được hiển thị lên màn hình LCD thay vì phải đọc trực tiếp.

## Tham khảo
Trung bình nhân

**Trung bình nhân** (trong toán học) hay **Số bình quân nhân** (trong thống kê), là một trong ba trung bình Pythagoras, hai trung bình kia là trung bình cộng và trung bình điều hòa.

## Định nghĩa

Trung bình nhân của *n* số thực lớn hơn không *x*1, *x*2,..., *x**n* > 0 là:

:\sqrt[n]{x_1 \cdot x_2 \dotsb x_n} = \bigg(\prod_{i=1}^n x_i \bigg)^{1/n}

Trung bình nhân luôn luôn nhỏ hơn hoặc bằng trung bình cộng.

Log của trung bình nhân là trung bình cộng của log:

:\ln\left[\bigg(\prod_{i=1}^nx_i \bigg)^{1/n}\right] = \frac {\sum_{i=1}^n \ln x_i}{n}

## Trung bình nhân có hệ số
Trong một trung bình nhân có hệ số, các số *x*1, *x*2,..., *x**n* thay vì nhân thẳng với nhau (tức là mỗi số có lũy thừa 1) thì trước đó sẽ lấy lũy thừa theo các hệ số và lấy căn bằng tổng các hệ số. Có nghĩa la:

Với các hệ số α1, α2,..., α*n* > 0.

Đặt  \alpha = \alpha_1 + \alpha_2 + \cdots + \alpha_n .

Trung bình nhân của các số *x*1,..., với hệ số α1,..., là:

:\sqrt[\alpha]{x_1^{\alpha_1} x_2^{\alpha_2} \cdots x_n^{\alpha_n}}

## Tham khảo
ArcView

**ArcView** là phần mềm thương mại của ESRI về hệ thống thông tin địa lý (GIS). Các chức năng cơ bản của ArcView GIS bao gồm:
* Hiển thị các lớp bản đồ dạng vector
* Tạo và thay đổi cơ sở dữ liệu của các đối tượng địa lý trong bản đồ
* Tạo các biểu đồ đơn giản dựa trên thuộc tính của các đối tượng trên bản đồ
* Chuẩn bị các bản in ra giấy
* Các đoạn chương trình phục vụ cho việc tự động hóa các thao tác trong ArcView
Các chức năng mở rộng được bán kèm theo bộ ArcView:
* Đọc các định dạng ảnh khác
* Tạo các hộp thoại (giao diện đồ họa người sử dụng)
Các chức năng mở rộng không bán kèm theo bộ ArcView (người sử dụng nếu cần phải mua riêng):
* Phân tích không gian
* Phân tích mạng lưới
* Phân tích 3D
Ngoài ra ArcView GIS còn hỗ trợ chức năng lập trình thông qua ngôn ngữ lập trình Avenue, được tích hợp sẵn trong phần mềm. ArcView GIS cũng có khả năng cho phép lập trình liên kết với các ngôn ngữ khác như VB, VC++.
ArcView GIS thích hợp cho những ứng dụng GIS nhỏ, đơn người dùng, thích hợp cho việc nghiên cứu về GIS và giảng dạy trong các trường Đại học, Cao đẳng
## Các phiên bản
* ArcView 3.x là một phần mềm chuyên về GIS trong họ phần mềm GIS của ESRI.
* Arcview 8.x là một phần của ArcGIS 8.x
* Arcview 9.x là một phần của ArcGIS 9.x

## Tham khảo
Người thương thuyết

***Người thương thuyết*** (tiếng Anh: ***The Negotiator***) là một phim hành động giật gân của Mỹ năm 1998 với bối cảnh diễn ra ở Chicago, Illinois (Hoa Kỳ) được phát hành ngày 29 tháng 7 năm 1998. Đạo diễn F. Gary Gray diễn viên chính Samuel L. Jackson và Kevin Spacey.

## Nội dung
Samuel L. Jackson đóng vai trung úy Danny Roman, một chuyên gia nổi tiếng trong lĩnh vực thương thuyết giải thoát con tin, bị cáo buộc là thủ phạm sát hại người đồng nghiệp Nathan 'Nate' Roenick.

*Người thương thuyết* bắt đầu khi Danny Roman thể hiện kỹ năng của mình khi liều mình trong một tình huống bắt cóc con tin. Chủ đề trung tâm của phim đã được bộc lộ trong cảnh đầu tiên khi Danny tin vào việc nói chuyện và thương lượng và một số người đồng nghiệp của ông tin vào việc sử dụng bạo lực.

Khi phải đương đầu với sĩ quan IAD, Thanh tra Niebaum, Roman buộc lâm vào tình cảnh phải bắt cóc con tin. Chris Sabian (Kevin Spacey) là người thương thuyết giải thoát con tin được Danny yêu cầu nói chuyện. Danny nhận thấy âm mưu ăn cắp tiền từ quỹ thương tật của cơ quan cảnh sát, đang được Nate điều tra trước khi anh bị giết, là động cơ đằng sau vụ việc Danny bị buộc tội giết Nate. Với sự hỗ trợ của Chris Sabian, Danny đã lật tẩy âm mưu và làm trong sạch tên mình.

*Người thương thuyết* được dành để tưởng nhớ diễn viên đóng vai Thanh tra Niebaum, J.T. Walsh, người đã mất nhiều tháng trước khi phim phát hành.

Nhiều cảnh trong phim cũng được sử dụng trong phim Light It Up. Một cảnh trong đó hai tay súng bắn tỉa triển khai dọc tòa nhà diễn ra trước khi phim kết thúc. Một cảnh khác là viên sĩ quan cảnh sát da màu chạm vào tai của anh ta để nghe rõ hơn âm thanh từ tai nghe sau khi Sabian nắm quyền kiểm soát và phát quảng bá nội dung đàm thoại tới tất cả các đơn vị.

## Liên kết ngoài
*
Quốc Tử Giám (định hướng)

**Quốc Tử Giám** (chữ Hán: 國子監) là trường đào tạo cấp trung ương tại các nước Á Đông thời phong kiến Nho giáo, có thể chỉ:
* Quốc Tử Giám Hà Nội
* Quốc Tử Giám Huế
* Quốc Tử Giám tại Tây An, Trung Quốc.
* Quốc Tử Giám tại Nam Kinh, Trung Quốc.
* Quốc Tử Giám tại Bắc Kinh, Trung Quốc.

## Địa danh
; Địa danh cũ
* Phường Quốc Tử Giám (quận Đống Đa, thành phố Hà Nội); nay là một phần phường Văn Miếu – Quốc Tử Giám
Phân lớp Cá sụn hóa xương

**Phân lớp Cá sụn hóa xương** (***Chondrostei***) là các loài cá sụn với một số đặc điểm hóa xương. Khi hiểu theo nghĩa rộng thì bộ này có khoảng 52 loài còn sinh tồn được chia thành hai bộ, là bộ Acipenseriformes (bao gồm các loài cá tầm và cá tầm thìa) và bộ Polypteriformes (các loài cá nhiều vây).

Người ta cho rằng tổ tiên của cá sụn hóa xương là cá xương nhưng khả năng này đã bị mất đi vào cuối sự phát triển tiến hóa, kết quả tạo ra là bộ xương nhẹ hơn. Các loài cá sụn hóa xương già cho thấy có sự xương hóa của bộ xương, điều này đặt ra một giả thuyết cho rằng quá trình này bị làm chậm lại chứ không phải bị mất đi ở các loài cá này.

Nhóm này đã có thời được phân loại cùng nhóm với cá mập: các đặc điểm tương tự là rõ ràng, không chỉ vì các loài cá sụn hóa xương này phần lớn không có chất xương, mà còn vì cấu trúc của quai hàm là gần giống với quai hàm của cá mập hơn là giống các loài cá xương khác, cũng như cả hai đều thiếu vảy (ngoại trừ cá tầm). Tuy nhiên, các mẫu hóa thạch cho rằng các loài cá này có nhiều đặc điểm chung với Teleostei hơn là các gợi ý có được từ biểu hiện bề ngoài của chúng. Ngoài ra, các đặc điểm chia sẻ bổ sung còn có các lỗ thở và ở cá tầm là đuôi dị hình (xương sống kéo dài thành thùy lớn hơn của vây đuôi).

Chondrostei có lẽ là một nhóm cận ngành, có nghĩa là phân lớp này không bao gồm tất cả các hậu duệ từ cùng một tổ tiên chung; cho nên việc phân loại lại phân lớp này cũng không nằm ngoài câu hỏi.

Tên gọi chung Chondrostei có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp *chondros* nghĩa là chất sụn và *osteo* nghĩa là xương.

## Phân loại
Khi hiểu theo nghĩa hẹp (đơn ngành) thì Chondrostei bao gồm các bộ và họ sau:
* † Saurichthyiformes
* † Birgeriidae
* Acipenseriformes

Còn khi hiểu theo nghĩa rộng (cận ngành ?) nó còn bao gồm các nhóm, bộ và họ sau:
* † Phanerorhynchiformes (có thể)
* † Luganoiiformes (có thể)
* † Haplolepiformes (có thể)
* † Ptycholepiformes
* † Amblypteridae
* † Redfieldiidae
* Cladistia
** † Guildayichthyiformes
** Polypteriformes
* † Platysomoidei

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*
Bảo Ninh (định hướng)

**Bảo Ninh** có thể là:
* Nhà văn Bảo Ninh
* Xã Bảo Ninh cũ, thành phố Đồng Hới cũ, tỉnh Quảng Bình cũ, Việt Nam.
Sông Vị Hoàng

**Vị Hoàng** (sông Hoàng) là tên một con sông đào chảy qua đất Vị Hoàng tỉnh Nam Định. Con sông này ngày nay không còn nữa.

Theo sử cũ, sông Vị Hoàng được đào vào đời Trần, nối sông Đáy với sông Vĩnh Tế (Vĩnh Giang) chảy quanh co quanh phủ Thiên Trường xưa.

Năm 1832, do sông Vị Hoàng chảy xiết, làm bờ sông ngày càng xói lở và khu phố buôn bán phía Đông Bắc thành Vị Hoàng có nguy cơ bị mất. Theo nguyện vọng của địa phương, vua Minh Mạng cho đào một con sông mới, được gọi là sông Đào, để chia sẻ dòng nước từ kênh Phù Long đến bến đò Lương Xá, tách làng Vị Hoàng thành hai làng: Vị Hoàng và Vị Khê. Từ đây, nước sông Hồng không còn đổ nhiều vào sông Vị Hoàng, sông chảy chậm và bị phù sa lắng đọng, bồi lấp dần.

Khoảng cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20, sông Vị Hoàng đã bị lấp dần nên còn được gọi là **sông Lấp**. Ngày nay, hầu như không còn vết tích của sông Vị Hoàng.

Sông Vị Hoàng đã được nhắc đến trong hai bài thơ của Trần Tế Xương: *Thương vợ* và *Sông Lấp*.

Sách Việt sử thông giám cương mục viết rằng: "*Việc đào sông Vị Hoàng đã chặn mất long mạch nên nhà Trần mất ngôi*".

## Tham khảo
Thiên Hoàng (Tam hoàng Ngũ đế)

**Thiên Hoàng Thị** (chữ Hán: 天皇氏) là vị vua đầu tiên trong truyền thuyết của Trung Quốc sau thời đại Bàn Cổ. Theo *[[Nghệ văn loại tụ]]* (藝文類聚), ông là người đầu tiên trong Tam Hoàng.

Theo *[[Thế bản]]* (世本), Thiên Hoàng chính là Phục Hi.

## Thân thế
Theo Sử ký (史記), phần bổ Tam Hoàng bản kỷ do Tư Mã Trinh đời nhà Đường đưa vào thì Thiên Hoàng chính là hậu duệ của Bàn Cổ. Sau khi Bàn Cổ khai phá trời đất lịch sử bước qua giai đoạn lâu dài, các nhà thần thoại học xác định thời điểm Bàn Cổ khai thiên lập địa cách kỷ nguyên 2.760.480 năm. Họ lấy khoảng thời gian từ đó đến năm 480 tr.CN để chia làm 10 kỷ lấy mỗi kỷ 276.000 năm, 10 kỷ đó lần lượt như sau:
#Kỷ Cửu Long
#Kỷ Ngũ Long
#Kỷ Nhiếp Đề
#Kỷ Hợp Lạc
#Kỷ Liên Thông
#Kỷ Tự Mệnh
#Kỷ Tuần Phi
#Kỷ Nhân Đề
#Kỷ Thiền Thông
#Kỷ Lưu Hất

Khoảng 550.000 năm sau thời đại Bàn Cổ lịch sử bước sang kỷ Nhiếp Đề thì xuất hiện Thiên Hoàng người có mười hai đầu, hóa phép cho nước bao phủ Trái Đất. Sống đến 18000 tuổi.

## Tham khảo

* Sử ký - Tư Mã Thiên
* Tư trị thông giám ngoại kỉ (資治通鑒外紀) - Lưu Thứ nhà Tống
* Lộ sử (路史) - La Bí nhà Tống
ISO 31-11

**ISO 31-11** là một phần của các tiêu chuẩn quốc tế ISO 31 định nghĩa các ký hiệu toán học sử dụng trong vật lý và kỹ thuật.

## Nội dung ISO 31-11
### Logíc  toán

### Tập hợp

### Các ký hiệu khác

### Các phép toán

### Các hàm

### Hàm mũ và hàm lôgarit

### Các hàm đường tròn và hyperbol

### Các số phức

### Matrận

### Các hệ toạ độ

### Vec-tơ và ten-xơ

## Soát xét ISO 31-11
Năm 2009, ISO 31-11 đã được thay thế bởi tiêu chuẩn ISO 80000-2. Tiêu chuẩn này đã được nhiều nước chấp nhận thành tiêu chuẩn quốc gia, tại Việt Nam là TCVN 7870-2:2010 (ISO&nbsp;80000-2:2009) ''Đại lượng và đơn vị - Phần 2: Dấu và ký hiệu toán học dùng trong khoa học tự nhiên và công nghệ.

## Xem thêm
* Ký hiệu toán học
* Ký pháp toán học

## Chú thích
Sân bay Tuy Hòa

**Cảng hàng không Tuy Hòa** (tên gọi cũ là **Sân bay Đông Tác**) (TBB;VVTH) là một sân bay tọa lạc tại phường Phú Yên, tỉnh Đắk Lắk. Cảng hàng không Tuy Hòa thuộc Tổng công ty Cảng hàng không Miền Trung, từ 30 tháng 9 năm 2011, sân bay này thuộc Tổng công ty Cảng hàng không Miền Nam. Ngày 08 tháng 2 năm 2012, Bộ Giao thông Vận tải Việt Nam đã ra Quyết định số 238/QĐ-BGTVT hợp nhất ba Tổng công ty Cảng hàng không Miền Bắc, Miền Trung và Miền Nam thành Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam.

Hiện nay các chuyến bay này đều sử dụng loại máy bay tầm thấp do ATR (Âu Châu) sản xuất là ATR 72 và máy bay Airbus A320 và Airbus A321

Trước năm 1975, đây là căn cứ không quân quan trọng của Không lực Hoa Kỳ. Sân bay có 3 đường cất hạ cánh (2835 m, 844 m và 2900 m). 

## Các tuyến bay và các hãng hàng không hoạt động

## Tham khảo
Cồn Hến

**Cồn Hến** là một cồn nhỏ được phù sa bồi lấp ở giữa sông Hương, thuộc địa bàn phường Vỹ Dạ, quận Thuận Hoá, thành phố Huế. Cồn nằm ở phía bên trái Kinh Thành Huế.

Thời xưa, hai khe nước giữa cồn được phù sa sông Hương bồi đắp nên cạn dần, nên có thời cồn Hến được gọi là "xứ cồn cạn".

Được biết như là người đầu tiên đến làm *nghề cào hến* là ông Huỳnh Tương (người xã Diên Đại, Phú Vang). Thời chúa Nguyễn Phúc Khoát (1725 - 1738) xây dựng phủ chúa ở Phú Xuân, ông đến dựng chòi gần đầu múi cồn phía trên. Đến đầu niên hiệu Gia Long (1802 - 1820), phường Giang Hến ra đời trên đất "xứ cồn cạn", từ đó nó được gọi là xứ cồn Hến.

Qua thời gian, từ một cồn nhỏ được phù sa bồi lấp, cồn Hến ngày nay thành một vùng đất cao với diện tích gần 33 ha, là khu vực dân cư của các tổ 16, 17, 18, 19, 20 thuộc khu vực 6 phường Vỹ Dạ. Đảo cồn Hến ngày nay là một khu dân cư đông đúc trù phú với nhiều công trình nhà cửa, trường học, đền chùa khang trang. Cồn Hến còn được coi là "đảo ẩm thực Huế" với những quán: cơm hến, chè bắp cồn... và là một trong các địa điểm du lịch của Huế.

Các nhà phong thủy xưa về cồn Hến và cồn Dã Viên giữa lòng sông Hương như sau:
:*Tả thanh long, hữu bạch hổ* 
Với ý nghĩa cồn Hến là rồng xanh; cồn Dã Viên là hổ trắng, đôi hổ chầu hai bên tả hữu Kinh thành.

## Xem thêm
*Cồn Dã Viên
## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Cồn Hến, Huế của muôn năm cũ
Độ dẫn nhiệt

**Độ dẫn nhiệt** là một đại lượng vật lý đặc trưng cho khả năng dẫn nhiệt của vật liệu.

Trong phương trình của định luật Fourier (phương trình mô tả hiện tượng dẫn nhiệt trong vật liệu), độ dẫn nhiệt xuất hiện dưới dạng một hệ số đặc trưng cho vật liệu.

Độ dẫn nhiệt được xác định bằng nhiệt lượng truyền qua một đơn vị diện tích vật liệu trong một đơn vị thời gian, dưới gradient của nhiệt độ. Thứ nguyên của độ dẫn nhiệt là [năng lượng].[diện tích]^-1.[thời gian]^-1.[nhiệt độ]^-1.[chiều dài]

## Ví dụ
Một vài ví dụ về giá trị tính của độ dẫn nhiệt cho Vật liệu xây dựng, các vật rắn khác, chất lỏng (ở nhiệt độ phòng) và khí (ở 0&nbsp;°C). Độ dẫn nhiệt lớn đồng nghĩa với việc truyền nhiệt tốt hơn (nhanh hơn).

## Chân không
Trong chân không không diễn ra sự dẫn nhiệt, sự vận nhiệt chỉ xảy ra do quá trình bức xạ nhiệt. Điều này được dùng trong chai nhiệt, để hạn chế tối đa việc vận nhiệt. Để việc vận lượng (vận chuyển năng lượng) do bức xạ nhiệt giảm tối thiểu thì bề mặt các lớp sắt và kính phải hướng về chân không phản chiếu rất tốt.

## Xem thêm
* Độ dẫn nhiệt
* Hệ số truyền nhiệt
* Gitterschwingung
* Debye-Temperatur
* Phonon

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Wärmeleitfähigkeit der Elemente
Đảng Lập hiến

**Đảng Lập hiến** có thể là:
*Đảng Lập hiến Đông Dương
*Đảng Lập hiến Hoa Kỳ (*Constitution Party*)
Vướng mắc lượng tử

**Vướng mắc lượng tử,** **liên đới lượng tử** hay **rối lượng tử** là một hiệu ứng trong cơ học lượng tử trong đó trạng thái lượng tử của hai hay nhiều vật thể có liên hệ với nhau, dù chúng cách xa tới mức nào, thậm chí là tới khoảng cách lên tới cả nhiều năm ánh sáng. Ví dụ, có thể tạo ra hai vật thể sao cho nếu quan sát thấy spin của vật thứ nhất quay xuống dưới, thì spin của vật kia sẽ phải quay lên trên, hoặc ngược lại; dù cho cơ học lượng tử không tiên đoán trước kết quả phép đo trên vật thứ nhất. Điều này nghĩa là phép đo thực hiện trên vật thể này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến trạng thái lượng tử trên vật thể vướng víu lượng tử với nó.

Rối lượng tử là hiệu ứng được ứng dụng trong các công nghệ như tính toán lượng tử, mật mã lượng tử, viễn tải lượng tử. Hiệu ứng này, được khẳng định bởi quan sát thực nghiệm, cũng gây ra sự thay đổi nhận thức rằng thông tin về một vật thể chỉ có thể thay đổi bằng tương tác với các vật ngay gần nó.

## Ví dụ
Ví dụ: Có 2 photon sao cho spin của cặp photon này là 0 (zero), khi photon thứ nhất quay theo chiều kim đồng hồ thì bằng 1 cách nào đó photon thứ 2 sẽ quay ngược chiều kim đồng hồ sao cho tổng spin của chúng bằng 0 (zero) bất chấp khoảng cách của chúng là bao xa hoặc trong bất kỳ trường hợp nào mà không cần bất kể lực tác động nào khác. Điều nay vi phạm tất cả các quy tắc vật lý thông thường. Nó được xem như phương thức liên lạc của tương lai khi tốc độ của nó gần như ngay lập tức bất chấp đang ở không-thời-gian nào (kể cả trong hoặc phía bên kia Hố Đen), thay thế phương thức truyền tín hiệu trong vũ trụ hiện nay của con người là dùng sóng vô tuyến có tốc độ bằng với tốc độ ánh sáng, và không thể sử dụng trong nhiều trường hợp đặc biệt.

Rối lượng tử thường được mô tả với hai photon có sự liên hệ với nhau, trạng thái của photon này quyết định trạng thái của photon kia. Nếu đo được trạng thái của một photon thì ngay lập tức sẽ biết được trạng thái của photon có liên hệ với nó. Điều này cũng có nghĩa là nếu ta buộc photon này có một trạng thái nào đó thì lập tức photon kia cũng có trạng thái tương ứng.

Sự liên hệ trạng thái giữa 2 photon chứng tỏ rằng giữa chúng có một quan hệ tương tác nào đó tuy nhiên tương tác này không phải là một trong bốn tương tác cơ bản như ta đã biết; mà là một hệ quả của các định luật cơ học lượng tử.

## Ứng dụng
### Viễn tải lượng tử

Rối lượng tử được ứng dụng vào công nghệ viễn tải lượng tử, dùng để vận chuyển thông tin cũng như vật chất. Trong kỹ thuật này, người ta tạo ra hai vật thể ở cách xa nhau và có vướng víu lượng tử với nhau. Sau đó thông tin về trạng thái lượng tử của vật thứ nhất được cố định, qua phép đo; dẫn đến thông tin này được truyền tải đến vật thứ hai. Phương pháp này không cho phép thông tin, ở dạng kèm theo vật chất, được di chuyển nhanh hơn tốc độ ánh sáng.

## Tham khảo
Gạch chịu lửa (định hướng)

**Gạch chịu lửa** có thể là:
*Gạch chịu lửa - một loại vật liệu chịu lửa định hình trong xây dựng.
*Gạch chịu lửa - tên một ban nhạc Rock của Việt Nam.
Đình lạm

Trong kinh tế học, **đình lạm** hay **lạm phát đình đốn** () chỉ hiện tượng nền kinh tế đình đốn trong khi lạm phát cao.

Theo lý luận về đường cong Phillips của kinh tế học Keynes, có sự đánh đổi giữa tỷ lệ lạm phát với tỷ lệ thất nghiệp (hoặc giữa tỷ lệ lạm phát với tốc độ tăng trưởng GDP thực tế). Điều này hàm ý, nếu kinh tế đình đốn thì cũng không thể có lạm phát cao. Tuy nhiên, kinh tế Anh thập niên 1960 và 1970, kinh tế Mỹ đầu thập niên 1970 cho thấy trong khi kinh tế đình đốn, tỷ lệ thất nghiệp tăng cao, mà tỷ lệ lạm phát lại không hề hạ xuống.

Các chính sách quản lý tổng cầu dựa trên các lý luận của kinh tế học Keynes không thể giải quyết được tình trạng đình lạm. Nếu nới lỏng tài chính hay nới lỏng tiền tệ để kích cầu và thúc đẩy kinh tế tăng trưởng cao hơn, thì lạm phát sẽ gia tốc. Còn nếu thắt chặt tài chính hay thắt chặt tiền tệ để kiềm chế lạm phát, thì kinh tế lại có thể thu hẹp thêm. Thực tiễn này góp phần làm cho lý luận của kinh tế học Keynes bị mất uy tín và góp phần nâng cao danh tiếng của chủ nghĩa tiền tệ, kinh tế học vĩ mô cổ điển mới và kinh tế học trọng cung.

## Tham khảo

## Đọc thêm
* 
* 
*
*
* 
* 

## Liên kết ngoài
* How Paul Volcker Stopped Inflation in the 1980s
Trình soạn thảo văn bản

**Trình soạn thảo văn bản** là một loại chương trình máy tính chỉnh sửa văn bản thuần túy. Các chương trình như vậy đôi khi được gọi là phần mềm " **notepad** ", theo tên của Microsoft Notepad. Trình soạn thảo văn bản được cung cấp hệ điều hành và gói phát triển phần mềm, đồng thời có thể được sử dụng để thay đổi các tệp như tệp cấu hình, tệp tài liệu và mã nguồn ngôn ngữ lập trình.

## Văn bản thuần túy (plain text)  so với văn bản đa dạng thức (rich text)
Có sự khác biệt quan trọng giữa văn bản thuần túy (được tạo và chỉnh sửa bởi trình soạn thảo văn bản) và văn bản đa dạng thức (chẳng hạn như văn bản được tạo bởi chương trình xử lý từ hoặc phần mềm xuất bản trên máy tính để bàn).

Văn bản thuần túy chỉ bao gồm đại diện ký tự. Mỗi ký tự được biểu diễn bằng một chuỗi có độ dài cố định là một, hai hoặc bốn byte hoặc dưới dạng chuỗi có độ dài thay đổi từ một đến bốn byte, phù hợp với các quy ước mã hóa ký tự cụ thể, chẳng hạn như ASCII, ISO / IEC&nbsp;2022, UTF-8 hoặc Unicode. Các quy ước này xác định nhiều ký tự có thể in được, nhưng cũng có các ký tự không in được kiểm soát luồng văn bản, chẳng hạn như dấu cách, ngắt dòng và ngắt trang. Văn bản thuần túy không chứa thông tin nào khác về chính văn bản, thậm chí không sử dụng quy ước mã hóa ký tự. Văn bản thuần túy được lưu trữ trong các tệp văn bản, mặc dù các tệp văn bản không chỉ lưu trữ văn bản thuần túy. Trong những ngày đầu của máy tính, văn bản thuần túy được hiển thị bằng cách sử dụng phông chữ đơn không gian, như vậy việc căn lề ngang và định dạng cột đôi khi được thực hiện bằng cách sử dụng các ký tự khoảng trắng. Vì lý do tương thích, truyền thống này không thay đổi.

Mặt khác, văn bản đa dạng thức có thể chứa siêu dữ liệu, dữ liệu định dạng ký tự (ví dụ: kiểu chữ, kích thước, trọng lượng và kiểu), dữ liệu định dạng đoạn văn (ví dụ: thụt lề, căn lề, phân phối chữ và từ, và khoảng cách giữa các dòng hoặc các đoạn văn khác) và dữ liệu đặc tả trang (ví dụ: kích thước, lề và hướng đọc). Văn bản đa dạng thức có thể rất phức tạp. Văn bản đa dạng thức có thể được lưu ở định dạng nhị phân (ví dụ: DOC), các tệp văn bản tuân theo ngôn ngữ đánh dấu (ví dụ: RTF hoặc HTML), hoặc ở dạng kết hợp của cả hai (ví dụ: Office Open XML).

Các trình soạn thảo văn bản nhằm mục đích mở và lưu các tệp văn bản có chứa văn bản thuần túy hoặc bất kỳ thứ gì có thể được hiểu là văn bản thuần túy, bao gồm đánh dấu cho văn bản có dạng thức hoặc đánh dấu cho một thứ khác (ví dụ: SVG).

## Tham khảo
Đình trệ kinh tế

**Đình trệ kinh tế** chỉ hiện tượng tốc độ tăng trưởng GDP thực tế thấp suốt một thời kỳ dài. Tuy nhiên, thế nào là tăng trưởng thấp thì các nhà kinh tế học không đưa ra định nghĩa rõ ràng. Một số cho rằng, tốc độ tăng trưởng 2-3 phần trăm một năm là tăng trưởng thấp. Một số khác cho rằng, tốc độ thấp hơn tốc độ tăng trưởng tiềm năng là thấp.

Thời kỳ Đại khủng hoảng (1929-1933), là một giai đoạn đình trệ kinh tế điển hình. Tình trạng kinh tế Nhật Bản trong thập niên 1990 và đầu thập niên 2000 cũng là tình trạng đình trệ kinh tế. Ở cả hai trường hợp trên, đình trệ kinh tế đi cùng với giảm phát. Song ở Anh thập niên 1960, 1970 và ở Mỹ đầu thập niên 1970, người ta lại thấy đình trệ kinh tế đi cùng với lạm phát tạo thành cái gọi là đình lạm.

Lưu ý là đình đốn kinh tế không nhất thiết nghĩa là suy thoái kinh tế.

## Tham khảo
Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên

**Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên** được UNESCO công nhận là Kiệt tác truyền khẩu và phi vật thể nhân loại vào ngày 25 tháng 11 năm 2005. Sau Nhã nhạc cung đình Huế, đây là di sản thứ hai của Việt Nam được nhận danh hiệu.

Không gian văn hóa Cồng Chiêng Tây Nguyên trải dài ở vùng núi cao phía Tây 4 tỉnh Nam Trung Bộ là: Quảng Ngãi, Gia Lai, Đắk Lắk và Lâm Đồng. Chủ thể của không gian văn hóa này gồm nhiều dân tộc khác nhau: Ê đê, Jarai, Ba Na, Mạ, Lặc...

Không gian văn hóa Cồng Chiêng Tây Nguyên bao gồm các yếu tố bộ phận sau: cồng chiêng, các bản nhạc tấu bằng cồng chiêng, những người chơi cồng chiêng, các lễ hội có sử dụng cồng chiêng (Lễ mừng lúa mới, Lễ cúng Bến nước...), những địa điểm tổ chức các lễ hội đó (nhà dài, nhà rông, nhà gươl, rẫy, bến nước, nhà mồ, các khu rừng cạnh các buôn làng Tây Nguyên,...), v.v.

Hiện tại, ở các vùng có cồng chiêng như ở Tây nguyên, Lễ hội Cồng chiêng được tổ chức hàng năm là một hoạt động vừa có ý nghĩa bảo tồn bản sắc văn hóa vừa là một sản phẩm du lịch ăn khách.

## Thư viện ảnh

Hình:Congchieng01.JPG|Lễ hội cồng chiêng 2007 tổ chức tại Đăk Lăk
Hình:Tay_Nguyen_gongs.JPG|Cồng Chiêng trưng bày tại Biệt điện Bảo Đại 
Hình:Baotang06.JPG|Mô hình sinh hoạt văn hóa Cồng Chiêng trưng bày tại Biệt điện Bảo Đại
Hình:Congchieng05.JPG|Sinh hoạt Cồng Chiêng ở Đắk Lắk


## Chú thích
Đẻ đất đẻ nước

***Đẻ đất đẻ nước*** (tiếng Mường: ) là một bộ sử thi, tác phẩm văn học dân gian của người Mường ở Việt Nam. Đây là bộ sử thi lớn, hiện sưu tầm được 10 bản, bản trung bình 8 nghìn câu, bản dài nhất 16 nghìn câu, kể về gốc tích và công cuộc đấu tranh của người Mường ở thời đại rất xa xưa, chứa đựng những quan niệm người Mường cổ về việc hình thành trời đất, tạo lập thế giới. Tác phẩm này được bảo tồn và lưu truyền dưới hình thức truyền miệng, tập trung đầy đủ nhất dưới hình thức "mo" (hát cúng).

Đẻ đất đẻ nước có giá trị về rất nhiều mặt: Văn học, dân tộc học, ngôn ngữ học, nghệ thuật dân gian...

Nơi phát tích của sử thi Đẻ đất đẻ nước được cho là ở xã Thiết Ống, tỉnh Thanh Hóa, hiện còn dấu tích ở Đồi Chu.

Năm 2008, tác phẩm này đã được diễn xướng và ghi thành đĩa DVD cũng như biên tập và xuất bản thành sách.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Kiểm tra Lucas–Lehmer

:*Bài này nói về kiểm tra Lucas–Lehmer tính nguyên tố cho trường hợp tổng quát. Còn có [[Kiểm tra Lucas-Lehmer cho số Mersenne]]. *
Trong số học cho máy tính (hay số học thuật toán), **kiểm tra Lucas–Lehmer** là phép kiểm tra tính nguyên tố đối với số tự nhiên *n*; nó đòi hỏi rằng có một thừa số nguyên tố của *n* &minus; 1 là đã biết.

Nếu tồn tại số *a* nhỏ hơn *n* và lớn hơn 1 là số thoả mãn 
:a^{n-1}\ \equiv\ 1 \pmod n
và 
:a^{({n-1})/q}\ \not\equiv\ 1 \pmod n
với mọi ước nguyên tố *q*của *n* − 1, thì *n* là số nguyên tố. Nếu không tìm thấy số *a* như vậy thì *n* là hợp số.

Chẳng hạn, với *n* = 71, *n* − 1 = 70 = (2)*(5)*(7).
Lấy *a* = 11 trước hết:
:11^{70}\ \equiv\ 1 \pmod {71}
Điều này cho thấy bậc của 11 mod 71 là 70 vì ước của 70 chỉ có thể như trên. Nhưng kiểm tra với các ước của 70 ta có:
:11^{35}\ \equiv\ 70\ \not\equiv\ 1 \pmod {71}
:11^{14}\ \equiv\ 54\ \not\equiv\ 1 \pmod {71}
:11^{10}\ \equiv\ 32\ \not\equiv\ 1 \pmod {71}

Do đó bậc của 11 mod 71 là 70, và như vậy 71 là số nguyên tố.
## Xem thêm
*Kiểm tra tính nguyên tố

## Tham khảo
Kiểm tra Proth

Trong toán học, **định lý Proth** là một phương pháp kiểm tra tính nguyên tố dùng cho các số Proth.

Cho *p* là một **số Proth**, dạng *k*2*n* + 1 với *k* lẻ và *k* *n*, khi đó nếu có số nguyên *a* nào đó sao cho
:a^{(p-1)/2}\equiv -1 \pmod{p}\,\!
thì *p* là số nguyên tố

## Ví dụ
Bảy số nguyên Proth đầu tiên là

:*P*0 = 21 + 1 = 3
:*P*1 = 22 + 1 = 5
:*P*2 = 23 + 1 = 9
:*P*3 = 3 &times; 22 + 1 = 13
:*P*4 = 24 + 1 = 17
:*P*5 = 3 &times; 23 + 1 = 25
:*P*6 = 25 + 1 = 33

Ta có:

* với p = 3,lấy a = 2 ta có 21 = 2 \equiv -1 \pmod{3}\,\!, nên 3 là số nguyên tố.
* với p = 5,lấy a = 3 ta có 32 = 9 \equiv -1 \pmod{5}\,\!, nên 5 là số nguyên tố.
* với p = 13,lấy a = 5 ta có 56 = 15626 \equiv -1 \pmod{13}\,\!, nên 13 là số nguyên tố.
* với p = 9, không có số *a* nào cho ta *a*4 \equiv -1 \pmod{9}\,\!, nên 9 không là số nguyên tố.

## Lịch sử
François Proth (1852 - 1879) tìm ra định lý này khoảng vào năm 1878.

## Xem thêm
*Kiểm tra tính nguyên tố
*Số Sierpinski

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Mathworld
Kiểm tra Fermat

**Kiểm tra Fermat** là một thuật toán xác suất kiểm tra một số tự nhiên là hợp số hay là số nguyên tố.

## Khái niệm
Định lý nhỏ Fermat phát biểu rằng nếu *p* là số nguyên tố và 1 \le a , thì

:a^{p-1} \equiv 1 \pmod{p}.

Nếu ta muốn kiểm tra số *n* có là nguyên tố không, ta lấy ngẫu nhiên các số *a*' và kiểm tra xem đẳng thức trên có đúng không. Nếu nó không đúng với một giá trị *a* nào đó thì *n* là hợp số. Nếu đẳng thức đúng với nhiều giá trị của *a*, ta có thể nói rằng *n* là số nguyên tố với xác suất nào đó, hay là một số giả nguyên tố (*pseudoprime*).

Có thể phép thử sẽ cho ta một kết quả sai.

Số *a* mà

:a^{n-1} \equiv 1 \pmod{n}

trong khi *n* là hợp số được gọi là một *giả Fermat*.

Còn nếu có số *a* mà

:a^{n-1} \not\equiv 1 \pmod{n}

thì *a* được xem như một *bằng chứng Fermat* chứng tỏ *n* là hợp số.

## Thuật toán và thời gian thi hành
Thuật toán có thể viết như sau:
:**Inputs**: *n*: giá trị để kiểm tra tính nguyên tố; *k*: tham số tham gia vào quá trình kiểm tra
:**Output**: hợp số nếu *n* là hợp số, nếu không nguyên tố xác suất
::repeat *k* times:
:::lấy *a* ngẫu nhiên trong [1, *n* &minus; 1]
::if *a**n* &minus; 1 mod *n* ≠ 1 then 
:::return composite
::return probably prime

Khi dùng thuật toán tính nhanh luỹ thừa theo mođun, thời gian thi hành của thuật toán là O(*k* &times; log3*n*), ở đó *k* là số lần kiểm tra với mỗi số *a* ngãu nhiên, và *n* là giá trị ta muốn kiểm tra.

## Khả năng vận dụng
Có khá nhiều giá trị của *n* là các số Carmichael mà với tất cả  các giá trị của *a* sao cho ƯCLN(a,n)=1 là giả Fermat. Mặc dù các số Carmichael là rất hiếm, nhưng phép thử Fermat rất ít được dùng so với các phương pháp khác như kiểm tra Miller-Rabin hay kiểm tra Solovay-Strassen.

Nói chung, nếu *n* không là số Carmichael thì ít nhất một nửa các số

:a\in(\mathbb{Z}/n\mathbb{Z})^*

là bằng chứng Fermat. Để chứng minh điều này, giả sử *a* là một bằng chứng Fermat và *a*1, *a*2,..., *a**s* là giả Fermat. Khi đó

:(a\cdot a_i)^{n-1} \equiv a^{n-1}\cdot a_i^{n-1} \equiv a^{n-1} \not\equiv 1\pmod{n}

và do đó tất cả *a* &times; *a*i for *i* = 1, 2,..., *s* là bằng chứng Fermat.
## Xem thêm
*Kiểm tra tính nguyên tố
*RSA (mã hóa)
*Pretty Good Privacy
*Pierre de Fermat

## Chú thích

## Tham khảo
Độ thô thủy lực

**Độ thô thủy lực** của hạt bùn cát là tốc độ rơi ổn định của hạt bùn cát đó trong nước tĩnh.

Khi bắt đầu rơi trong nước, dưới tác dụng của trọng lực hạt bùn cát rơi nhanh dần, đồng thời lực ma sát của thể nước tác dụng lên hạt cũng tăng đần. Kết quả là gia tốc rơi của hạt giảm đi và dần đến trạng thái sa lắng với vận tốc ổn định, đó là *độ thô thủy lực*.

*Độ thô thủy lực* là một đặc tính cơ-lý của bùn cát, nó phụ thuộc vào khối lượng riêng của bùn cát, hình dạng, đường kính hạt bùn cát.

* Ký hiệu: *w*s 
* Thứ nguyên: [L2 T -1], cùng thứ nguyên với vận tốc
* Đơn vị thường dùng là cm/s, mm/s.

## Tham khảo
Áp lực

**Áp lực** (ký hiệu: vector N hoặc F) là lực ép vuông góc lên một mặt tiếp xúc của đối tượng chịu lực.

## Định nghĩa
Áp lực là lực ép tác động trên bề mặt của một vật theo phương thẳng đứng với bề mặt tiếp xúc. Lực ép vuông góc với diện tích bề mặt chịu lực. Theo nghĩa chung, cũng như khái niệm lực tổng quát, áp lực là đại lượng vector. Tuy nhiên vì đã xác định được phương (vuông góc với bề mặt chịu lực) và chiều (hướng vào mặt chịu lực) nên khi nói về áp lực, người ta có thể chỉ nói về độ lớn 

Đơn vị đo lường của áp lực là: Newton(N)

## Công thức tính áp lực
Về mặt toán học: 
:p = \frac{F}{S}

Trong đó: Fa Áp lực
:F_A = \frac{F}{S} 
:F Lực (Newton; kí hiệu N)
:S Diện tích bề mặt

Đối với chất khí ta có thể sử dụng công thức sau:
:
F = p. S


Trong đó:
:p là áp suất,
:F là lực ép lên diện tích chịu lực,
:S là diện tích chịu lực.
:chuyển đổi 
:1kg = 10 Newton

## Xem thêm
* Lực
* Áp suất
* Ứng suất của lực

## Tham khảo
Quân luật

**Quân luật** là một loại luật pháp sử dụng trong quân đội mà bất cứ quốc gia nào có lực lượng quân sự bảo vệ đều phải có.

Bộ luật này tương đối đơn giản hơn so với luật dân sự; nhưng nó rất nguyên tắc và khép kín, đòi hỏi con người phải thực thi một cách hết sức cứng nhắc, khung hình phạt rất nặng.

Bộ luật được bảo vệ bởi tòa án binh và xem như một phần của luật pháp quốc gia, nhưng chỉ áp dụng trong lực lượng quân sự. 
## Mục đích
Các luật này được thiết kế để phục vụ các mục đích:
*biện pháp hòng duy trì sự ổn định quân đội 
*thực hiện nguyên tắc kiểm soát an ninh quân đội 
*giữ  cho lực lượng nguy hiểm này không xâm phạm lẫn nhau và xâm phạm trật tự xã hội 
*cách ly khỏi xã hội và bảo đảm tính nghiêm minh trong quân ngũ, răn đe quân nhân theo một đường lối cứng nhắc, khắt khe tạo nên kỷ luật quân đội.
## Áp dụng
Quân luật được áp dụng chủ yếu trong quân đội.

Trong tình trạng khẩn cấp, người ta dùng nó như một bộ luật dân sự hòng dập tắt nổi loạn hoặc ổn định nhanh chóng các mâu thuẫn, xung đột gay gắt trong xã hội. Tuy nhiên, do tính chất khắt khe và cứng nhắc, bộ luật này dùng trong xã hội có thể như một con dao hai lưỡi, không những không thể ổn định mà còn gây xung đột, bất mãn trong dân, gây trì trệ kinh tế và khả năng nổi loạn kéo dài.

Ngoài ra, khi tầng lớp quân nhân bất mãn chế độ và tự nổi loạn chống chính phủ, quân luật có thể được áp dụng ngay khi tiến hành đảo chính. Đây là hình thức gây áp lực buộc chính phủ nhanh chóng đầu hàng, đồng thời đe dọa các tầng lớp phản kháng và trói buộc nhân dân theo khuôn khổ mới trong thời loạn, tạo tiền đề dễ dàng hơn cho việc xây dựng và duy trì một chế độ mới sau xung đột.

## Tham khảo
Thiểu phát

**Thiểu phát** trong kinh tế học là lạm phát ở tỷ lệ rất thấp. Đây là một vấn nạn trong quản lý kinh tế vĩ mô. Ở Việt Nam, nhiều người thường nhầm lẫn thiểu phát với giảm phát.

Không có tiêu chí chính xác tỷ lệ lạm phát bao nhiêu phần trăm một năm trở xuống thì được coi là thiểu phát. Một số tài liệu kinh tế học cho rằng tỷ lệ lạm phát ở mức 3-4 phần trăm một năm trở xuống được gọi là thiểu phát. Tuy nhiên, ở những nước mà cơ quan quản lý tiền tệ (ngân hàng trung ương) rất không ưa lạm phát như Đức và Nhật Bản, thì tỷ lệ lạm phát 3-4 phần trăm một năm được cho là hoàn toàn trung bình, chứ chưa phải thấp đến mức được coi là thiểu phát. Ở Việt Nam thời kỳ 2002-2003, tỷ lệ lạm phát ở mức 3-4 phần trăm một năm, nhưng nhiều nhà kinh tế học Việt Nam cho rằng đây là thiểu phát.

## Biểu hiện
Có những đặc trưng không thể định lượng nhưng giúp xác định thiểu phát, đó là:
* Khi giá giảm liên tục và tăng trưởng GDP ở mức âm, nền kinh tế mới rơi vào tình trạng thiểu phát.
*Ngân hàng thương mại gặp khó khăn khi cho vay, đồng thời họ lại đặt ra lãi suất huy động tiết kiệm thấp - một tình trạng được coi là thị trường tiền tệ trì trệ. Tỷ lệ lạm phát thấp làm cho lãi suất thực tế trở nên cao, khiến các nhà đầu tư dè dặt đi vay ngân hàng. Ngân hàng ứ đọng tiền, nên giảm huy động tiết kiệm bằng cách hạ lãi suất huy động tiết kiệm.
*Sản xuất trở nên thiếu sôi động. Lạm phát thấp khiến cho tiền công thực tế cao hơn. Người lao động vì thế có thể giảm cung lao động và tăng thời gian nghỉ ngơi (xem thêm lý luận về đường cung lao động uốn ngược). Mặt khác, giá cả sản phẩm thấp làm giảm động lực sản xuất.

Thiểu phát đôi khi được coi là tình trạng trước giảm phát (một tình trạng trái ngược với lạm phát nhưng vẫn nguy hiểm đối với nền kinh tế).

## Nguyên nhân
* Nguy cơ thứ nhất có thể xuất phát từ việc áp dụng các giải pháp chống lạm phát quá liều, chẳng hạn như thắt chặt tiền tệ, tài khóa và hạn chế cầu quá mức.
* Thứ hai có thể là việc sử dụng các biện pháp ngăn ngừa lạm phát một cách quá cứng nhắc như trực tiếp kiểm soát giá của một số mặt hàng.
* Nguy cơ thứ ba thường đến từ những sai lầm trong điều hành vĩ mô..

## Hậu quả
Hậu quả của thiểu phát nghiêm trọng không kém gì lạm phát.
* Ảnh hưởng tới lĩnh vực xuất khẩu vì các thị trường lớn đều tiết giảm nhu cầu.
* Sức tiêu thụ nội địa không tăng do luồng cung tiền tệ giảm, trong khi xuất khẩu kém. Nếu kịch bản xấu nhất xảy ra, hàng không thể xuất trong khi cầu nội địa giảm, hàng không tiêu thụ hết, giá cả sẽ giảm, sản xuất đình đốn.

## Một số tình huống thiểu phát ở Việt Nam
Năm 2008 đánh dấu một năm lạm phát cao, song chỉ đến đầu quý 3, do các biện pháp kiềm chế lạm phát quá mức, bắt đầu có nỗi lo thiểu phát và "Nhiều người lo ngại Việt Nam cũng đối mặt với nguy cơ tương tự, nhất là khi chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 10 giảm 0,19%. Đây là lần đầu tiên sau một năm rưỡi trở lại đây, CPI ở mức âm".

## Xem thêm
*Lạm phát
*Giảm phát
*Lạm phát phi mã
*Siêu lạm phát
*Khủng hoảng kinh tế thế giới 2008

## Chú thích
Giảm phát

**Giảm phát** hay **súc phát** là tình trạng mức giá chung của nền kinh tế giảm xuống liên tục. Giảm phát, do đó, trái ngược với lạm phát. Cũng có thể nói giảm phát là lạm phát với tỷ lệ mang giá trị âm.

Cần phân biệt và tránh nhầm lẫn giảm phát với thiểu phát là sự chậm lại của tỷ lệ lạm phát (nghĩa là khi lạm phát sụt xuống các mức rất thấp).

Trong các tài liệu thống kê tình hình kinh tế chính thức, khi đề cập đến giảm phát, người ta vẫn đặt dấu âm kèm với con số ở mục tỷ lệ lạm phát. Giảm phát thường xuất hiện khi kinh tế suy thoái hay đình đốn.

Các nhà kinh tế học nói chung tin rằng giảm phát là một vấn đề lớn của kinh tế hiện đại do nó làm tăng giá trị thật của nợ, có thể làm trầm trọng thêm suy thoái và dẫn tới xoắn ốc giảm phát

## Nguyên nhân và tác hại

Nguyên nhân chính của giảm phát là do tổng cầu giảm, Có thể dùng sơ đồ AD-AS để minh họa điều này. Ban đầu tổng cầu tương ứng với đường AD. Điểm cân bằng của nền kinh tế là điểm E tại giao điểm của hai đường AD và đường AS (đường tổng cung). Sau đó, tổng cầu giảm, đường AD dịch chuyển song song sang trái thành đường AD' cắt đường AS ở điểm E'. E' là điểm cân bằng mới của nền kinh tế và so với điểm cân bằng cũ E, sản lượng và mức giá chung đều giảm.

## Phòng và chống giảm phát
Để thoát khỏi tình trạng giảm phát, cần thực hiện ***chính sách tái khuếch trương tiền tệ*** thông qua các biện pháp như tăng lượng cung tiền, giảm thuế, hay điều chỉnh lãi suất.

## Tham khảo

*Bernanke, Ben S, (2002), "Deflation: Making Sure "It" Doesn't Happen Here," Speech Before the National Economists Club, Washington, D.C. November 21.
*IMF staff (2003), ''Deflation: Determinants, Risks, and Policy Options—Findings of an Interdepartmental Task Force'', IMF, April 30 (829kb pdf file).
*Krugman, Paul R. (?), ''Can Deflation be Prevented?''

## Xem thêm
*Lạm phát
*Thiểu phát
*Lạm phát phi mã
*Siêu lạm phát
Tứ hoằng thệ nguyện

**Tứ hoằng thệ nguyện**, tứ hoằng thệ nguyện là bốn lời thề nguyền của những người tu hành theo Bồ tát đạo (Hạnh nguyện Bồ tát) thuộc về các tông phái Đại thừa. Tùy theo cách dịch, lời lẽ và thứ tự sắp xếp của các đại nguyện này có ít sai biệt nhưng hầu hết xoáy quanh bốn câu sau đây: 
* *Chúng sanh vô biên thệ nguyện độ* (眾生無邊誓願度) — Tức là Nguyện giải thoát vô số chúng sinh.
* *Phiền não vô tận thệ nguyện đoạn* (煩惱無盡誓願斷) — Tức là Nguyện đoạn tuyệt với vô vàn phiền não
* *Pháp môn vô lượng thệ nguyện học* (法門無量誓願學) — Tức là Nguyện tu học Phật pháp nhiều vô lượng
* *Phật đạo vô thượng thệ nguyện thành* (佛道無上誓願成) — Tức là Nguyện đạt thành đạo vô thượng chánh đẳng chánh giác
Những lời thệ nguyện trên cho thấy tính cực của Đại thừa Phật giáo. Đây cũng là một phương pháp để những người tu học thăng tiến và chế ngự tâm. Các thệ nguyện này cũng được dùng để phân biệt giữa cách tu hành Đại thừa và Tiểu thừa.
* Phật đạo vô thượng thệ nguyện thành (佛道無上誓願成)
* Cúi xin Như Lai luôn thủ hộ (低請如來總守護)
* Từ bi khai ngộ dứt lầm mê (慈悲開悟停錯誤)
* Ra khỏi luân hồi sanh cực lạc (出過論回生極樂)
* Theo bước Thế Tôn hiển đạo mầu (隨佛的腳擺妙道)

## Sư Liên Trì chú giải
Trong tác phẩm "*Tây Phương Phát Nguyện Văn Giản Chú*", đại sư Liên trì có viết về Tứ hoằng thệ như sau: *Tùng ư kim nhật, lập thâm thệ nguyện: viễn ly ác pháp, thệ bất cánh tạo; cần tu thánh đạo, thệ bất thối đọa; thệ thành Chánh Giác; thệ độ chúng sanh*. Lời dịch của Lý Viên Tịnh: "*Từ nay trở đi, lập thệ nguyện sâu: xa lìa ác pháp, thề chẳng tạo nữa; siêng tu thánh đạo, thề chẳng lui đọa; thề thành Chánh Giác; thề độ chúng sanh*"
* Vế đầu tiên đồng nghĩa với "phiền não vô biên thệ nguyện đoạn".
* Vế thứ nhì đồng nghĩa với "pháp môn vô lượng thệ nguyện học".
* Vế thứ ba đồng nghĩa với "Phật đạo vô thượng thệ nguyện thành".
* Vế thứ tư đồng nghĩa với "Chúng sanh vô biên thệ nguyện độ".

## Lời thề nguyện của Tịnh độ tông
Ngoài bốn thệ nguyện bồ tát trên, Tịnh độ tông do đặc trưng của tông phái là nguyện vãn sinh Tịnh Độ nên có thêm một nguyện lớn là:

:**Nguyện sinh Cực Lạc thế giới A Di Đà Phật.*

## Bản Tụng niệm của Gia đình Phật tử
Nhằm cho các Đoàn sinh dễ hiểu, Tứ hoằng Thệ nguyện được Gia đình Phật tử biên soạn lại với tên gọi là **Bốn lời nguyện (lớn)**, được đọc sau khi niệm hồng danh các vị Phật, Bồ Tát, trong Nghi thức Tụng niệm đầu buổi sinh hoạt hoặc ở các Lễ, Trại mạc của GĐPT.

# Chúng sanh không số lượng, thề nguyện đều độ khắp.
# Phiền não không cùng tận, thề nguyện đều dứt sạch.
# Pháp môn không kể siết, thề nguyện đều tu học.
# Phật đạo không gì hơn, thề nguyện được viên thành.

## Chú thích

## Xem thêm
*Bồ tát
Đặc trưng lưu lượng

**Đặc trưng lưu lượng**, hay còn gọi là **mô đun lưu lượng** của một mặt cắt lòng dẫn là đại lượng đặc trưng cho khả năng chuyển nước của lòng dẫn đó. Đặc trưng lưu lượng bằng lưu lượng của dòng chảy đều trong lòng dẫn đó ứng với độ dốc thủy lực bằng đơn vị.

## Công thức
:K = {Q^2 \over J^2}
trong đó:

:*K* là đặc trưng lưu lượng

:*Q* là lưu lượng

:*J* là độ dốc thủy lực

* Thứ nguyên của *K* là [L3 T −1], cùng thứ nguyên với lưu lượng
* Đơn vị thường dùng: m³/s hoặc lit/s

## Xem thêm
* Lưu lượng
* Độ dốc thủy lực

## Tham khảo
Dòng chảy đều

**Dòng chảy đều** là dòng chuyển động của chất lỏng trong lòng dẫn lăng trụ với đặc trưng của dòng chảy không đổi dọc theo lòng dẫn.

Theo đó tại hai vị trí bất kì (1 và 2) trên lòng dẫn, ta có:
* Lưu lượng chảy qua hai mặt cắt bằng nhau (Q_1 = Q_2)
* Độ sâu dòng chảy bằng nhau (h_1 = h_2)
* Vận tốc dòng chảy bằng nhau (v_1 = v_2)

Trong dòng chảy đều, đường mặt nước sẽ song song với đường đáy lòng dẫn. Điều đó có nghĩa là trọng lực của khối nước cân bằng với lực ma sát đáy. Nói cách khác, độ dốc đáy kênh (S0) và độ dốc ma sát (Sf) bằng nhau:
:S_0 = S_f 

Dòng chảy đều hoàn toàn không bao giờ xảy ra trong thực tế. Khi lưu lượng cung cấp là gần như không đổi và kênh dẫn đều đặn, có độ dốc thoải tương đối ổn định thì trong lòng kênh gần đạt được dòng chảy đều. Khi đó, việc giả thiết dòng chảy đều có lợi vì ta có thể dùng các phương trình đơn giản để tính toán.
:*Xem chi tiết: [[Bài toán thiết kế kênh dẫn]]*

## Xem thêm
* Dòng chảy ổn định

## Tham khảo
Độ dốc thủy lực

**Độ dốc thủy lực** là đại lượng vật lý đặc trưng cho mức độ giảm sút năng lượng của dòng chảy dọc theo lòng dẫn, và được xác định bởi tỉ số giữa chênh lệch năng lượng dòng chảy ở hai đầu đoạn lòng dẫn và chiều dài đoạn lòng dẫn đó.

Các lòng dẫn có độ nhám lớn, hoặc nhiều thay đổi về mặt cắt thì càng tiêu hao năng lượng dòng chảy và do đó có độ dốc thủy lực lớn.

## Công thức
:J = - {dE \over dl}

trong đó:

**J* là độ dốc thủy lực
**dE = E<sub>2</sub> - E<sub>1</sub>* là chênh lệch năng lượng của dòng chảy (tính theo chiều cao cột nước) giữa hai mặt cắt (mặt cắt cuối, số 2 và mặt cắt đầu, số 1).
*dl là chiều dài đoạn lòng dẫn giữa hai mặt cắt 1 và 2.

Dấu trừ được đưa vào để đảm bảo *J* có giá trị dương do *dE < 0* (năng lượng dòng chảy luôn bị tiêu hao).

*E* và l được tính theo cùng đơn vị và *J* là đại lượng không thứ nguyên.

## Xem thêm
* Năng lượng dòng chảy
* Đặc trưng lưu lượng

## Tham khảo
Dòng chảy ổn định

Khái niệm **dòng chảy ổn định** được dùng để chỉ trạng thái chuyển động của một môi trường chất lưu mà trạng thái chuyển động của nó không thay đổi theo thời gian.

Chúng ta thường gặp các thuật ngữ tương đương như **dòng chảy tĩnh**, **dòng chảy dừng**, **dòng chảy đã được thiết lập**.

Đối với một hệ khí động lực học chẳng hạn, các thông số khí động là các hàm số chỉ phụ thuộc vào tọa độ không gian, mà không phụ thuộc vào thời gian. Gọi vecto \vec f là vecto các thông số đặc trưng của hệ. Khi đó đạo hàm riêng của \vec f theo thời gian sẽ bằng không:
:{\partial \vec f \over \partial{t}} = 0

Đối với môi trường liên tục không nhớt, không nén được, hệ phương trình mô tả trạng thái thường là hệ phương trình Euler. Các thông số khí động thường sử dụng gồm có các thành phần vận tốc u, v, w, mật độ \rho, áp suất p. Ở chế độ **chảy ổn định** các thông số khí động này là các hàm chỉ phụ thuộc vào tọa độ không gian (và có thể là các tham số khác), nhưng không phụ thuộc vào thời gian. Theo đó mà các đại lượng thứ sinh (thu được từ các đại lượng trên qua các hệ thức liên hệ) như nhiệt độ T, entropy S, enthalpy H,... cũng là các hàm không phụ thuộc thời gian.

Trên thực tế rất ít khi gặp dòng chảy ổn định. Trong môi trường chất lưu các thông số của hệ luôn có những xung nhiễu nhất định. Chúng thường là ngẫu nhiên, không xác định và thay đổi theo thời gian. Hiện tượng chảy ổn định cũng chỉ là trường hợp hạn hữu. Đa phần các dòng chảy của chất lỏng, khí, plasma trong tự nhiên thường liên quan đến các hiện tượng chảy rối, xoáy, nhiễu,...

## Ví dụ

Một hệ thống dòng chảy trong ống với lưu lượng nước cấp không đổi sẽ có trạng thái dòng chảy ổn định (lưu ý là trong trường hợp vận tốc chảy khá nhỏ). Trong sông ngòi, dòng chảy ổn định thường xảy ra trong mùa khô; về mùa mưa lũ nói chung không có dòng chảy ổn định.

## Dòng chảy ổn định và dòng chảy đều trong kênh

Thực tế dòng chảy đều luôn bao hàm luôn cả tính ổn định. Vì vậy, một dòng chảy chỉ thuộc một trong ba loại sau:
* Dòng chảy đều (ổn định)
* Dòng chảy không đều, nhưng ổn định
* Dòng chảy không ổn định (không đều)

## Những nhân tố ảnh hưởng tới dòng chảy

Có nhiều nhân tố ảnh hưởng:

* Độ dốc hoặc thẳng đứng: Nếu dòng chảy càng nghiêng nhiều từ 0o đến 900 dòng chảy của chất lỏng càng mạnh
* Chiều rộng: Nếu dòng chảy có chiều rộng quá lớn dòng chảy sẽ nhỏ nhưng nếu dòng chảy có chiều rộng nhỏ thì tốc độ dòng chảy càng nhanh
* Tốc độ dòng chảy: Nếu dòng chảy có tốc độ lớn (Số Reynolds cao), sự ổn định của dòng chảy bị phá vỡ
* Điều kiện biên: Nếu dòng chảy có tiếp xúc với các vật chắn là các mặt rắn, hoặc các mặt chất lỏng khác,... thì yếu tố chuyển động của dòng chảy cũng phụ thuộc nhiều vào những vật cản này

## Tham khảo