Họ Cá chìa vôi

**Họ Cá chìa vôi**, danh pháp ***Syngnathidae*** có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp, nghĩa là "quai hàm hợp lại" - *syn* nghĩa là hợp lại, cùng nhau, và *gnathus* nghĩa là quai hàm. Đặc điểm quai hàm hợp lại là phổ biến trong toàn bộ họ này. Họ này được xếp trong bộ Syngnathiformes.

Trong tiếng Việt, tên **chìa vôi** của loài cá này do ngư dân dùng để gọi dựa trên cảm quan về hình dáng chủ yếu là dựa vào cái miệng dài như cái chìa vôi, một dụng cụ quệt vôi ăn trầu.

## Miêu tả và sinh học
Các loài trong họ cá chìa vôi chủ yếu sinh sống trong các vùng biển ôn đới và nhiệt đới trên khắp thế giới. Phần lớn các loài sinh sống tại các vùng nước nông ven bờ, nhưng có một vài loài sống ngoài biển khơi, đặc biệt tại khu vực gắn liền với các thảm tảo mơ (*Sargassum*). Các đặc điểm cơ bản của chúng là mõm thuôn dài, các quai hàm hợp lại, không có vây chậu, các tấm xương dày dạng giáp che phủ phần đầu. Lớp giáp tạo ra cho chúng một cơ thể cứng, sao cho chúng phải bơi bằng cách xòe rộng các vây của mình. Kết quả là chúng bơi khá chậm chạp so với các loài cá khác, nhưng có khả năng kiểm soát chuyển động của mình với độ chính xác cao, bao gồm cả lơ lửng tại chỗ trong suốt một thời gian dài.

Điểm độc đáo ở các loài cá này là sau khi cá cái đẻ trứng thì cá đực thụ tinh cho các quả trứng và mang chúng trong suốt thời kỳ ấp trứng. Có một vài phương pháp để chúng làm điều này. Cá ngựa đực có một túi chuyên biệt hóa ở bụng để chứa trứng, hải long đực thì gắn trứng vào đuôi còn cá chìa vôi đực thì tùy theo loài mà có các cách đựng trứng theo kiểu này hay kiểu khác.

## Phân loại
Trong ấn bản lần 5 của *Fishes of the World* năm 2016, họ này bao gồm 2 phân họ là Syngnathinae và Hippocampinae. Tuy nhiên, nghiên cứu phát sinh chủng loài năm 2017 của Hamilton *et al.* (2017) cho rằng Hippocampinae (gồm *[[Hippocampus]]* và có thể mở rộng để bao gồm cả *[[Acentronura]]*, *[[Amphelikturus]]*, *[[Idiotropiscis]]* và chi tuyệt chủng *[[Hippotropiscis]]*) lồng sâu trong Syngnathinae và họ chia các chi còn loài sinh tồn thành 2 phân họ Nerophinae và Syngnathinae như sau.

Họ này chứa khoảng 308 loài trong 58 chi, phân chia trong 2 phân họ Nerophinae và Syngnathinae như sau:
* Phân họ Nerophinae: Nhóm ấp trứng bằng phần thân. 52 loài trong 10 chi. 
** *[[Choeroichthys]]* Kaup, 1856: 7 loài.
** *[[Doryrhamphus]]* Kaup, 1856: 9 loài.
** *[[Dunckerocampus]]* Whitley, 1933: 7 loài.
** *[[Entelurus aequoreus|Entelurus]]* Duméril, 1870: 1 loài (*[[Entelurus aequoreus]]*). 
** *[[Heraldia nocturna|Heraldia]]* Paxton, 1975: 1 loài (*[[Heraldia nocturna]]*).
** *[[Leptoichthys fistularius|Leptoichthys]]* Kaup, 1853: 1 loài (*[[Leptoichthys fistularius]]*).
** *[[Maroubra (chi)|Maroubra]]* Whitley, 1948: 2 loài.
** *[[Microphis]]* Kaup, 1853: 19 loài.
** *[[Nerophis]]* Rafinesque, 1810: 2 loài.
** *[[Oostethus]]* Hubbs, 1929 (có thể gộp trong *Nerophis*): 2 loài.
* Phân họ Syngnathinae: Nhóm ấp trứng bằng phần đuôi. 256 loài trong 48 chi.
** *[[Acentronura]]* Kaup, 1953: 3 loài.
** *[[Amphelikturus dendriticus|Amphelikturus]]* Parr, 1930: 1 loài (*[[Amphelikturus dendriticus]]*) 
** *[[Anarchopterus]]* Hubbs, 1935: 2 loài.
** *[[Apterygocampus epinnulatus|Apterygocampus]]* Weber, 1993: 1 loài (*[[Apterygocampus epinnulatus]]*).
** *[[Bhanotia]]* Hora, 1926: 3 loài.
** *[[Bryx]]* Herald, 1940: 4 loài.
** *[[Bulbonaricus]]* Herald, 1953: 3 loài.
** *[[Campichthys]]* Whitley, 1931: 4 loài.
** *[[Corythoichthys]]* Kaup, 1853: 12 loài.
** *[[Cosmocampus]]* Dawson, 1979: 15 loài.
** *[[Cylix tupareomanaia|Cylix]]* Short & Trnski, 2021: 1 loài (*[[Cylix tupareomanaia]]*).
** *[[Doryichthys]]* Kaup, 1953: 5 loài.
** *[[Enneacampus]]* Dawson, 1981: 2 loài.
** *[[Festucalex]]* Whitley, 1991: 8 loài.
** *[[Filicampus tigris|Filicampus]]* Whitley, 1948: 1 loài (*[[Filicampus tigris]]*).
** *[[Halicampus]]* Kaup, 1856: 12 loài.
** *[[Haliichthys taeniophorus|Haliichthys]]* Gray, 1859: 1 loài (*[[Haliichthys taeniophorus]]*). 
** *[[Hippichthys]]* Bleeker, 1849: 6 loài.
** *[[Cá ngựa|Hippocampus]]* Rafinesque, 1810: 58 loài cá ngựa.
** *[[Histiogamphelus]]* McCulloch, 1914: 2 loài.
** *[[Hypselognathus]]* Whitley, 1948: 2 loài.
** *[[Ichthyocampus]]* Kaup, 1853: 2 loài.
** *[[Idiotropiscis]]* Whitley, 1947: 3 loài.
** *[[Kaupus costatus|Kaupus]]* Whitley, 1971: 1 loài (*[[Kaupus costatus]]*)
** *[[Kimblaeus bassensis|Kimblaeus]]* Dawson, 1980: 1 loài (*[[Kimblaeus bassensis]]*).
** *[[Kyonemichthys rumengani|Kyonemichthys]]* Gomon, 2007: 1 loài (*[[Kyonemichthys rumengani]]*).
** *[[Leptonotus]]* Kaup, 1853: 3 loài.
** *[[Lissocampus]]* Waite & Hale, 1921: 5 loài.
** *[[Micrognathus]]* Duncker, 1912: 8 loài.
** *[[Minyichthys]]* Herald & Randall, 1972: 4 loài.
** *[[Mitotichthys]]* Whitley, 1948: 4 loài.
** *[[Nannocampus]]* Günther, 1877: 5 loài.
** *[[Notiocampus ruber|Notiocampus]]* Dawson, 1979: 1 loài (*[[Notiocampus ruber]]*).
** *[[Penetopteryx]]* Lunel, 1881: 2 loài.
** *[[Phoxocampus]]* Dawson, 1977: 3 loài.
** *[[Phycodurus eques|Phycodurus]]* Gill, 1896: 1 loài (*[[Phycodurus eques]]*) - Hải long lá.
** *[[Phyllopteryx]]* Swainson, 1839: 2 loài hải long cỏ.
** *[[Pseudophallus]]* Herald, 1940: 3 loài.
** *[[Pugnaso curtirostris|Pugnaso]]* Whitley, 1948: 1 loài (*[[Pugnaso curtirostris]]*).
** *[[Siokunichthys]]* Herald, 1953: 6 loài.
** *[[Solegnathus]]* Swainson, 1839: 5 loài.
** *[[Stigmatopora]]* Kaup, 1853: 5 loài.
** *[[Stipecampus cristatus|Stipecampus]]* Whitley, 1948: 1 loài (*[[Stipecampus cristatus]]*). 
** *[[Syngnathoides biaculeatus|Syngnathoides]]* Bleeker, 1851: 1 loài (*[[Syngnathoides biaculeatus]]*). 
** *[[Syngnathus]]* Linnaeus, 1758: 33 loài.
** *[[Trachyrhamphus]]* Kaup, 1853: 3 loài.
** *[[Urocampus]]* Günther, 1870: 2 loài.
** *[[Vanacampus]]* Whitley, 1951: 4 loài.

## Hình ảnh

Tập tin:Hippocampus.jpg|Cá ngựa
Tập tin:Leafydragon.jpg|Hải long lá
Tập tin:Phyllopteryx taeniolatus1.jpg|Hải long cỏ
Tập tin:Alligator Pipefish 2.jpg|Cá chìa vôi mắt đơn (*Corythoichthys ocellatus*)


## Liên kết ngoài
*

## Tham khảo
* 
*