open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
MathML

**MathML** (viết tắt cho **Mathematical Markup Language**, *Ngôn ngữ Đánh dấu Toán học*) là một ứng dụng XML nhằm viết ký hiệu và công thức toán học trên máy tính. Mục đích của ngôn ngữ lập trình này là trao đổi thông tin trên máy tính, từ đó hiển thị trên màn hình và tính toán. Tuy nhiên, MathML còn được dùng nhằm hiển thị thông tin toán học trên World Wide Web, mà W3C khuyên sử dụng.

Phiên bản 1.01 được công bố vào tháng 7 năm 1999 và bản 2.0 xuất hiện vào tháng 2 năm 2001. Tháng 10 năm 2003, bản chỉnh sửa lần thứ hai của phiên bản 2.0 của MathML được công bố là bản cuối cùng của nhóm toán W3C.

MathML được thiết kế để không chỉ *hiển thị* tốt công thức toán học mà còn, theo tùy chọn, chứa *ý nghĩa* của công thức, giúp các máy tính có thể trao đổi và *hiểu* nội dung toán học. Một chuẩn khác là OpenMath được thiết kế đặc biệt cho lưu trữ ý nghĩa toán học có thể được dùng để bổ trợ cho MathML.

Đối với hiển thị trên trang mạng, cấu trúc XML không ngắn gọn như TeX, nhưng có thể được dễ dàng sử dụng bởi các trình duyệt, cho phép hiển thị ngay lập tức công thức toán học một cách đẹp mắt, đồng thời truyền tải ý nghĩa toán học cho các phần mềm tính toán. Khác với TeX, MathML không được thiết kế để viết hay sửa trực tiếp bởi con người. Cần có công cụ soạn thảo, hay chuyển đổi từ ngôn ngữ thân thiện với người khác (như TeX), để cho ra kết quả là biểu diễn MathML.

## Ví dụ
Công thức bậc hai:

:x = \frac{-b \pm \sqrt{b^2 - 4ac}}{2a}

Vốn được viết theo ngữ pháp TeX:

 

Sẽ có thể được viết bằng MathML:
 

Nếu muốn hiển thị đúng trong trình duyệt Mozilla, cần thêm

 

Và lưu giữ các mã này trong tập tin có đuôi `.xml`.

Như trong ví dụ trên:

 

## Hỗ trợ

Có nhiều phần mềm chuyển TeX thành MathML. Như itex2mml . Hãng Wolfram Research cung cấp một trang mạng chuyển mọi biểu thức toán học sang MathML.

Trong số các trình duyệt thông dụng, Mozilla và một số trình duyệt cùng họ như là Mozilla Firefox trực tiếp hiển thị MathML. http://www.mozilla.org/projects/mathml/authoring.html Các trình duyệt khác có thể cần thêm phần mềm gắn vào; như Internet Explorer cần gắn thêm MathPlayer.

MathML được hỗ trợ bởi các phần mềm văn phòng như Microsoft Word, OpenOffice.org và KOffice và các phần mềm tính toán kỹ thuật như Maple, Mathematica, và MathCad.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Trang chính thức trên W3C
*MathML ở Mozilla
*Phần mềm soạn MathML
*Phần mềm soạn MathML
*MathPlayer cho Internet Explorer.
*Trang công cụ MathML của Wolfram Research
*Chuẩn OpenMath 
*Itex  - Chuyển LaTeX thành MathML
*:m:Blahtex Dự án chuyển mã TeX sang MathML cho Wikimedia.
*ASCIIMath Javascript để viết công thức toán học trong trình duyệt dùng MathML
Cửu Long (định hướng)

**Cửu Long** trong tiếng Việt có thể là:

## Việt Nam
*Sông Cửu Long, tên gọi cho các đoạn sông thuộc về sông Mê Kông chảy qua địa phận Việt Nam
*Tỉnh Cửu Long cũ ở Nam Bộ Việt Nam, nay là một phần của tỉnh Vĩnh Long
*Thị trấn nông trường cũ Cửu Long thuộc huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình; nay là một phần của xã Lương Sơn, tỉnh Phú Thọ.
*Bể dầu Cửu Long ở ngoài thềm lục địa phía đông nam Việt Nam
*Tên một loại mực viết ở Việt Nam
*Đồng bằng Sông Cửu Long, còn được gọi là Tây Nam Bộ.

## Trung Quốc
*Bán đảo Cửu Long ở Hồng Kông
*Thành phố Cửu Long, Hồng Kông
*Quận Cửu Long Thành, thành phố Cửu Long, Hồng Kông
*Quận Cửu Long Pha, thành phố Trùng Khánh
*Huyện Cửu Long thuộc châu tự trị dân tộc Tạng Cam Tư, tỉnh Tứ Xuyên
*Trấn Cửu Long thuộc quận Cửu Long Pha, thành phố Trùng Khánh
*Tên một môn phái trong trò chơi trực tuyến Cửu Long tranh bá
*Cửu Long hay Cửu Long Giang (九龍江) còn là một con sông nhỏ chảy qua tỉnh Phúc Kiến (福建).
*Khu vực Cửu Long Đường thuộc quận Cửu Long Thành và quận Thâm Thủy Bộ, thành phố Cửu Long
*Khu vực Tân Cửu Long thuộc Bán đảo Cửu Long, Hồng Kông

## Xem thêm
*
Ngôn ngữ đánh dấu

Một **ngôn ngữ đánh dấu** có cả văn bản và thông tin phụ về văn bản. Thông tin này, ví dụ nói về cấu trúc của tập tin hay cách trình bày văn bản, là mã **đánh dấu** được pha trộn vào văn bản chính. Ngôn ngữ đánh dấu hiện đại nổi tiếng nhất là HTML (Ngôn ngữ Đánh dấu Siêu văn bản), một gốc của World Wide Web. Trong lịch sử và hiện nay, mã đánh dấu được sử dụng trong ngành xuất bản để gửi thông tin về công trình giữa tác giả, nhà xuất bản, và nhà in.

## Thẻ đánh dấu
**Thẻ đánh dấu** trong các ngôn ngữ đánh dấu có thể được hiểu như một câu ra lệnh. Nội dung nằm trong thẻ đánh dấu sẽ được điều chỉnh theo chức năng của thẻ đánh dấu.

Một ví dụ về thẻ đánh dấu trong HTML:
:``
cho ra kết quả hiển thị là
:*Chữ in nghiêng*

## Một số ngôn ngữ đánh dấu
*Ngôn ngữ đánh dấu đa mục đích
**SGML
*Ngôn ngữ đánh dấu giao diện
**XUL
*Ngôn ngữ đánh dấu hình ảnh đồ họa vectơ
**SVG
*Ngôn ngữ đánh dấu phục vụ Web
**WSDL
*Ngôn ngữ đánh dấu siêu văn bản
**HTML

## Xem thêm
*CSS (*Cascading Style Sheets*)

## Tham khảo
Hồ Thang Hen

**Hồ Thang Hen** là một hồ nước ngọt tại xã Trà Lĩnh, tỉnh Cao Bằng, Việt Nam. Nó nằm ở độ cao trên 1000 mét so với mực nước biển, về phía bắc phường Thục Phán, cách cây số 34 trên đường từ phường Thục Phán về trung tâm xã Trà Lĩnh khoảng 5-7 km, Hồ nằm gần địa giới giữa xã Trà Lĩnh và xã Nguyễn Huệ.

Tên của hồ theo nghĩa tiếng Tày là "đuôi ong", bởi vì từ trên cao nhìn xuống thì hồ có hình tựa như đuôi con ong. Hồ có chiều rộng chừng 100–300 m, chiều dài 500-1.000 m, tùy theo mực nước.

Hồ là một bể nước kín tự nhiên, có các dòng sông suối ngầm đổ về, và cũng có nhiều dòng suối ngầm chảy đi theo một hệ thống sông suối ngầm nằm sâu trong lòng những rặng núi đá, Nguồn cung cấp nước chính là sông Trà Lĩnh. Hiện tượng này trong ngành địa chất gọi là Carxtơ. Nước hồ Thang Hen hàng ngày vẫn có 2 đợt thủy triều lên xuống. Độ chênh lệch của mực nước lớn và nhỏ trong hồ - giữa mùa mưa và mùa khô - có thể tới độ 15 hoặc 20 m. Vào mùa lũ lớn, do có cả nước bề mặt đổ về nên nước chảy đi không xuể, làm cho hồ tràn sang các thung lũng liên kết tạo thành một chuỗi có tới 36 hồ nước xanh ngắt. Một trong các hồ bên cạnh Thang Hen là hồ Thăng Luông. Vào mùa khô hạn lớn thì hồ có thể trơ đáy, chỉ còn ít nước tại hồ chính Thang Hen với mức nước thấp nhất 10 m, và các sông suối ngầm đều chảy ngầm hoàn toàn. Khi hồ cạn, có thể quan sát trên bờ bùn dốc ngược có những hố lớn mà dưới lòng phễu của chúng là những thân cây, củi gỗ xếp xoay như được xoắn hút xuống; đó là những cửa ngầm thoát nước vào mùa nước lên.

Thượng nguồn của hồ là hang Thang Hen. Một trong các suối bắt nguồn từ hồ là Suối Củn, chảy lộ thiên bắt đầu từ một miệng nguồn trên một dãy núi đá vôi bao quanh hồ, có đỉnh cao tới 2000 mét do với mực nước biển, tới thị xã Cao Bằng thì nhập vào sông Bằng. Năm 2000 tại nguồn của suối đã xuất hiện một "giếng sụt" có đường kính gần 100 m, tụt sâu 50–70 m; sinh ra bởi hiện tượng ăn mòn đá vôi do dòng chảy ngầm (hiện tượng Carxtơ).

Khu vực hồ Thang Hen có bờ vực đá dựng đứng sâu từ 5 cho tới 20–30 m và động cao 20 m thông lên phía triền núi. Trên núi đá có các giống cây quý như cây nghiến để lấy gỗ làm nhà, cây báng với thân cây có thể ủ men, rồi nấu thành rượu báng. Tại đây cũng có rừng trám trắng và trám đen.

Làng Lũng Táo nằm cách hồ khoảng 2&nbsp;km. Làng gồm toàn nhà sàn, lợp ngói máng và làm toàn bằng gỗ nghiến. Bản trù phú và đông dân nhất ở cùng trong một triền thung lũng với hồ và cách hồ khoảng 2–3&nbsp;km. Đối với vùng lân cận, hồ Thang Hen có khả năng điều hòa vi khí hậu: nhiệt độ vào những đêm mùa hè có thể lạnh bất thường.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Du lịch Cao Bằng
*Cao Bằng - Điểm hẹn
RSA (định hướng)

Theo tiếng Anh, **RSA** có thể chỉ đến:

* **[[Bộ Đạo luật Cập nhật Chú thích New Hampshire]]** (*Revised Statutes Annotated*) của tiểu bang New Hampshire
* **[[Cộng hòa Nam Phi]]** (*Republic of South Africa*)
* **[[Hội Nghệ thuật Hoàng gia]]** (*Royal Society of Arts*, tên đầy đủ là *Royal Society for the encouragement of Arts, Manufactures and Commerce*), hội từ thiện được thành lập vào năm 1754.
* **[[Trường Pháo binh Hoàng gia]]** (*Royal School of Artillery*) của Quân đội Anh
* **[[Học viện Hoàng gia Scotland]]** (*Royal Scottish Academy*), học viện mỹ thuật nổi tiếng ở Edinburgh cũng có nhà trưng bày mở cho người thường
* **[[Cơ quan Phục vụ Cựu binh New Zealand]]** (*Royal New Zealand Returned and Services' Association*)
* **[[Cơ quan Vũ trụ Liên bang (Nga)|Cơ quan Vũ trụ Nga]]** (*Russian Space Agency*, cũng được viết tắt là RKA)
* **[[RSA (mã hóa)|Hệ mật mã khóa RSA]]**, một thuật toán Hệ mật mã khóa công khai, đặt tên theo ba người sáng chế Rivest, Shamir và Adleman.
* **[[Bán rượu hợp lý]]** (*Responsible Service of Alcohol*)
* **[[RSA Security]]** hoặc **RSA Laboratories**, công ty chuyên môn về an ninh trên mạng
* **[[Ridley Scott Associates]]**, công ty sản phẩm quảng cáo trên TV được thành lập vào năm 1968 bởi Ridley Scott và Tony Scott
* **[[Khu vực phục vụ nông thôn]]** (*Rural Service Area*), khu vực nông thôn có phục vụ điện thoại cầm tay, thuật ngữ này được sửa dụng trong ngành viễn thông
* **[[Thu hút theo dãy ngẫu nhiên]]** (*Random Sequential Absorption*), mô hình thu hút các hạt khỏi mặt
* **[[Số RSA]]**
Lớp vỏ (địa chất)

Trong địa chất học, **lớp vỏ** là một phần của thạch quyển và là lớp ngoài cùng của hành tinh. Nói chung, lớp vỏ các hành tinh là hỗn hợp của các chất ít đậm đặc hơn so với các lớp sâu bên trong của chúng. Lớp vỏ Trái Đất là hỗn hợp chủ yếu của đá bazan và granit. Nó nguội và cứng hơn so với các lớp ở sâu hơn của lớp phủ và lõi.

## Cấu trúc
Trên các hành tinh nóng chảy một phần, chẳng hạn như Trái Đất, thạch quyển trôi nổi trên các lớp lỏng bên trong. Do phần bên trên của lớp phủ là nóng chảy một phần (quyển astheno), nên thạch quyển có thể bị chia cắt ra thành nhiều mảng kiến tạko dkeeo có sự dịch chuyển theo thời gian. Lớp vỏ của đáy biển là khác biệt đáng kể với lớp vỏ của lục địa.

Vỏ của Trái Đất thì chia ra hai phần tách biệt:
*Lớp vỏ đại dương (quyển sima) dày từ 5 tới 10&nbsp;km và chủ yếu là đá bazan nặng và sẫm màu. 
*Lớp vỏ lục địa (quyển sial) dày từ 20 tới 50&nbsp;km và chủ yếu chứa các loại đá nhẹ hơn.

Thể tích lớp vỏ Trái Đất nhỏ hơn 1% thể tích Trái Đất. Nhiệt độ lớp vỏ nằm trong khoảng từ nhiệt độ không khí bề mặt tới khoảng 1000&nbsp;°C ở gần phần trên lớp phủ.

## Thành phần lớp vỏ Trái Đất
Các thành phần đá của lớp vỏ Trái Đất gần như tất cả là các oxide. Các thành phần như clo, lưu huỳnh và flo là các ngoại lệ quan trọng duy nhất đối với thành phần này và tổng khối lượng của chúng trong bất kỳ loại đá nào thông thường đều nhỏ hơn 1%. F. W. Clarke đã tính toán rằng gần 47% khối lượng lớp vỏ Trái Đất là oxy. Nguyên tố này có mặt trong các oxide, chủ yếu là của silic, nhôm, sắt, calci, magiê, kali và natri. Silica là thành phần quan trọng chính của lớp vỏ, có mặt trong các khoáng vật silicat, là khoáng vật phổ biến nhất trong các loại đá mácma và đá biến chất. Từ tính toán dựa trên 1.672 phân tích các loại đá, Clarke đưa ra thành phần phần trăm trung bình theo khối lượng như sau:

Tất cả các thành phần khác chỉ có rất ít và chúng chiếm không tới 1%.

## Tham khảo

## Xem thêm
*Cấu trúc Trái Đất
* Trôi dạt lục địa
* Kiến tạo địa tầng
*Địa động lực

## Liên kết ngoài
* Bản đồ độ dày lớp vỏ Trái Đất tại USGS
Dung dịch rắn

**Dung dịch rắn (nha)** là những pha tinh thể có thành phần bao gồm thêm các nguyên tử của nguyên tố chất hòa tan, phân bố ở trong mạng tinh thể dung môi. Các nguyên tử của chất hòa tan thay thế các nguyên tử ở các nút mạng hay xen kẽ vào chỗ trống giữa các nút mạng. Trong trường hợp đầu tiên người ta gọi các tinh thể là các **dung dịch rắn thay thế** còn trong trường hợp thứ hai là **dung dịch rắn xen kẽ**.

Nói một cách khác, dung dịch rắn là một *thể rắn đồng nhất* hình thành từ các pha rắn của dung dịch.

## Đặc tính của dung dịch rắn

Về mặt cấu trúc dung dịch rắn của hợp kim có kiểu mạng tinh thể vẫn là kiểu mạng của kim loại dung môi. Đặc tính cơ bản này quyết định các đặc trưng cơ lý hóa tính của dung dịch rắn, về cơ bản vẫn giữ được các tính chất cơ bản của kim loại chủ hay nền. Như vậy dung dịch rắn trong hợp kim có các đặc tính cụ thể như sau:
* Liên kết vẫn là liên kết kim loại, do vậy dung dịch rắn vẫn giữ được tính dẻo giống như kim loại nguyên chất
* Thành phần hoá học thay đổi theo phạm vi nhất định mà không làm thay đổi kiểu mạng.
* Tính chất biến đổi nhiều: Độ dẻo, độ dai, hệ số nhiệt độ điện trở giảm, điện trở độ bền, độ cứng tăng lên.
Do các đặc tính trên nên dung dịch rắn là cơ sở của hợp kim kết cấu dùng trong cơ khí. Trong hợp kim này pha cơ bản là dung dịch rắn, nó chiếm xấp xỉ đến 90% có trường hợp đến 100%.

## Dung dịch rắn thay thế
Ở các dung dịch rắn thay thế, các nguyên tử của chất tan thông thường được phân bố thống kê trong mạng dung môi. Mạng không gian xung quanh nguyên tử chất tan xuất hiện những sai lệch cục bộ. Những sai lệch này dẫn tới sự thay đổi tính chất và sự thay đổi thông số mạng trung bình. Sự hình thành các dung dịch rắn luôn luôn kèm theo việc tăng điện trở và giảm hệ số nhiệt điện trở. Các kim loại ở dạng dung dịch rắn thường kém dẻo, luôn luôn cứng hơn và bền hơn so với các kim loại nguyên chất.

## Dung dịch rắn xâm nhập
Trong kim loại, các dung dịch rắn loại này xuất hiện khi hợp kim hóa các kim loại chuyển tiếp bằng các á kim có bán kính nguyên tử nhỏ như H, N, C, B. Những xô lệch mạng xuất hiện khi tạo thành dung dịch rắn xen kẽ vượt quá những xô lệch mạng khi tạo thành dung dịch rắn thay thế, do vậy các tính chất cũng thay đổi mạnh hơn. Theo mức độ tăng nồng độ của nguyên tố hòa tan trong dung dịch rắn mà điện trở, lực kháng từ, độ cứng và độ bền tăng, nhưng độ dẻo và độ dai giảm đi rõ rệt.

## Giải phóng
Khi dung dịch rắn trở nên không bền — ví dụ như khi ở nhiệt độ thấp — hiện tượng **giải phóng** xảy ra và hai pha bị tách rời nhau thành những mảng mỏng nhỏ li ti. Hiện tượng này xảy ra chủ yếu bởi khác biệt trong kích cỡ của các cation. Các cation có khác biệt kích thước nhiều khó bị thay thế bởi nguyên tử của chất hòa tan.

## Tham khảo

**Vật liệu học*, B.N.Arzamaxov, Nhà xuất bản Giáo dục, 2000.
## Xem thêm
*Hệ keo
*Dung dịch lỏng (khái niệm thường dùng)
Nguyễn Văn An

**Nguyễn Văn An** (sinh ngày 1 tháng 10 năm 1937 tại Nam Định) là một chính trị gia Việt Nam. Ông nguyên là Ủy viên Bộ Chính trị khóa VIII, IX, Chủ tịch Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam từ ngày 27 tháng 6 năm 2001 đến ngày 26 tháng 6 năm 2006.

## Tiểu sử và gia đình
Ông sinh ngày 1 tháng 10 năm 1937 tại xã Mỹ Tân, huyện Mỹ Lộc, tỉnh Nam Định (nay thuộc phường Thiên Trường, tỉnh Ninh Bình).

Vợ ông là bà Đào Thị Hào. Con trai của ông là Nguyễn Sỹ Hiệp (sinh năm 1974), hiện đang giữ chức Phó Trưởng ban Chính sách Chiến lược Trung ương.

## Quá trình công tác
Nguyễn Văn An tham gia cách mạng từ tháng 6 năm 1954. Ngày 14 tháng 8 năm 1959, ông được kết nạp vào Đảng Lao động Việt Nam.

1954-1960: Công nhân điện Nhà máy điện Hà Nội.

1961-1967: Đi học thoát ly trong nước 2 năm, rồi học về điện tại Trường đại học Bách khoa Donetsk (Liên Xô cũ, nay thuộc Ukraina) 5 năm.

1967-1969: Về nước công tác ở công trường 8438 thuộc Công ty điện lực Hà Nội.

1970-1972: Công tác ở Sở Điện III (Nam Định).

### Tỉnh Nam Hà
1972-1973: Phó Giám đốc kỹ thuật Công ty điện Nam Hà, Tỉnh ủy viên dự khuyết của tỉnh ủy Nam Hà.

1974-1976: Thường vụ Tỉnh ủy, Trưởng ban Tuyên huấn Tỉnh ủy tỉnh Nam Hà. Học ở trường đảng cao cấp Nguyễn Ái Quốc khóa VII.

### Tỉnh Hà Nam Ninh
Tháng 8/1976-1980: Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Hà Nam Ninh, phụ trách công nghiệp, sau làm Bí thư Thành ủy Nam Định.

Tháng 11/1980: Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Hà Nam Ninh.

Tháng 4/1981: được bầu làm Đại biểu Quốc hội khoá VII, Ủy viên Ủy ban Kinh tế Kế hoạch và Ngân sách của Quốc hội.

Tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ V (tháng 3 năm 1982) ông được bầu làm Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam. Bí thư Tỉnh ủy Hà Nam Ninh (1982-1987).

Tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI (tháng 12 năm 1986) được bầu Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng.

### Ban Tổ chức Trung ương
Tháng 9/1987: Phó Trưởng ban Tổ chức Trung ương Đảng. Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VII (tháng 6 năm 1991) được bầu là Ủy viên BCHTƯ Đảng, tiếp tục làm Phó Trưởng ban Tổ chức Trung ương.

Tháng 7/1996: Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII được bầu vào BCHTƯ, Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng ban Tổ chức Trung ương.

Tháng 4/2001: tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX, được bầu vào BCHTƯ, được Trung ương bầu vào Bộ Chính trị và Ban Bí thư Trung ương Đảng.

## Chủ tịch Quốc hội (2001-2006)
Ngày 27 tháng 6 năm 2001: tại kỳ họp thứ 9, Quốc hội khoá X, được Quốc hội bầu làm Chủ tịch Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Ngày 26 tháng 6 năm 2006, ông thôi giữ chức Chủ tịch Quốc hội, bàn giao chức vụ dành cho Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Phú Trọng và nghỉ hưu theo chế độ.

## Tặng thưởng

* Huân chương Hồ Chí Minh (2009).
* Huy hiệu 60 năm tuổi Đảng (2019).
* Huy hiệu 65 năm tuổi Đảng (2024).

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* [Tóm tắt tiểu sử đại biểu khóa XI trên trang web chính thức của [Quốc hội Việt Nam]]
Vật đen

Trong vật lý học, **vật đen tuyệt đối**, hay ngắn gọn là **vật đen**, là vật hấp thụ hoàn toàn tất cả các bức xạ điện từ chiếu đến nó, bất kể bước sóng nào. Điều này có nghĩa là sẽ không có hiện tượng phản xạ hay tán xạ trên vật đó, cũng như không có dòng bức xạ điện từ nào đi xuyên qua vật.

Một vật thể ở trạng thái cân bằng nhiệt động (*[[thermodynamic equilibrium]]*) với môi trường xung quanh sẽ phát ra một loại bức xạ điện từ gọi là bức xạ vật đen. Quang phổ của vật đen là quang phổ liên tục và chỉ phụ thuộc vào nhiệt độ của vật đen.

Khi nhiệt độ của một vật không thay đổi, theo định luật bảo toàn năng lượng:

:*F*0 = *F**ht* + *F**px* + *F**tq* = *F**bxn*

Ở đây: 
**F*0 là thông lượng bức xạ điện từ chiếu vào vật.
**F**ht* là phần thông lượng bức xạ điện từ chiếu vào bị hấp thụ.
**F**px* là phần thông lượng bức xạ điện từ chiếu vào bị phản xạ (hay tán xạ).
**F**tq* là phần thông lượng bức xạ điện từ chiếu vào bị truyền qua.
**F**bxn* là thông lượng bức xạ điện từ mà vật đen bức xạ trở lại môi trường.

Ở trường hợp giới hạn lý tưởng, khi không có sự phản xạ, tán xạ hay truyền qua của các bức xạ điện từ chiếu đến vật, vật là một vật đen tuyệt đối (*F**px* = 0, *F**tq* = 0): 
:*F*0 = *F**ht* = *F**bxn*

Vật đen định nghĩa như trên là một vật lý tưởng, không tồn tại trong thực tế, có đặc tính biến tất cả năng lượng nhận được thành năng lượng bức xạ đặc trưng cho nhiệt độ của vật, với bất kỳ trị số nào của bước sóng. Mô hình vật đen là một mô hình lý tưởng trong vật lý, nhưng có thể áp dụng gần đúng cho nhiều vật thể thực tế. Các vật thể thực đôi khi được mô tả chính xác hơn bởi khái niệm vật xám. Vật thể trên thực tế gần đúng với khái niệm vật đen nhất là lỗ đen, là vật có lực hấp dẫn mạnh đến nỗi hút gần như tất cả các vật chất (hạt, sóng bức xạ) nào ở gần nó.

Ngoài ra, một vật có màu đen không hẳn là một vật đen. Ví dụ, chiếc tàu lặn sơn màu đen đi trong đêm tối. Tuy con người khó nhìn thấy nó, nhưng nó vẫn bị phát hiện bởi radar, có nghĩa là nó vẫn phản xạ các tia đó ở bước sóng vô tuyến.

## Xem thêm
*Vật xám
*Bức xạ vật đen
*Định luật Planck
*Định luật Stefan–Boltzmann
*Vật chất tối
*Tinh vân tối
*Vantablack

## Chú thích

### Tham khảo

* 
* 
* 
* 

## Liên kết ngoài

* 
* 
*Vật đen tuyệt đối và nền vi ba vũ trụ 
* 
*
Quyển mềm

**Quyển astheno** (từ tiếng Hy Lạp *a* + **sthenos* có nghĩa là "không có lực") là khu vực của [[Trái Đất]] nằm ở độ sâu từ 100-200 [[kilômét|km]] dưới bề mặt—nhưng có thể mở rộng tới độ sâu 400 km—đây là khu vực yếu hay "mềm" thuộc tầng trên cùng của [[lớp phủ (địa chất)|lớp phủ]]. Nó nằm ngay phía dưới [[thạch quyển]] và là tác nhân tham gia vào các [[kiến tạo mảng|chuyển động địa tầng]] và các điều chỉnh [[đẳng tĩnh]]. Mặc dù tại đây có nhiệt độ cao nhưng [[áp suất]] cao đã giữ cho lớp này ở dạng [[chất dẻo|dẻo]] và nó có tỷ trọng tương đối thấp. Các sóng [[động đất|địa chấn]], (vận tốc lan truyền của nó giảm theo độ mềm của môi trường) truyền tương đối chậm trong quyển astheno các tín hiệu cảnh báo cho các nhà địa chấn học về sự hiện diện của nó; vì thế nó được các nhà địa chấn học đặt tên là *khu vực vận tốc chậm''.

Dưới đáy các mảng đại dương tương đối mỏng thì quyển astheno thông thường nằm gần đáy biển và tại các sống đại dương thì nó chỉ cách đáy biển vài kilômét.

Phần trên của quyển astheno được cho là khu vực mà các mảng lớn của lớp vỏ Trái Đất bằng đá cứng và dễ vỡ chuyển động trên nó. Do các điều kiện về nhiệt độ và áp suất tại quyển astheno, đá trở nên mềm dẻo và chảy với tốc độ khoảng vài cm/năm trên một khoảng cách thẳng tới hàng nghìn kilômét. Bằng cách này, nó "chảy" tương tự như các dòng đối lưu, bức xạ nhiệt từ trong lòng Trái Đất ra ngoài. Phía trên quyển astheno, với cùng vận tốc biến dạng, đá phản ứng giống như một chất dẻo và dễ vỡ, có thể đứt gãy và sinh ra các đứt gãy địa chất (các phay địa chất). Thạch quyển cứng được coi là "trôi" hay chuyển động trên quyển astheno có dòng chảy chậm, tạo ra chuyển động của các mảng vỏ Trái Đất được mô tả trong thuyết kiến tạo địa tầng.

Mặc dù sự tồn tại của quyển astheno đã được đưa ra từ năm 1926, nhưng sự tồn tại này chỉ được công nhận nhờ các phân tích sóng động đất từ trận động đất lớn ở Chile diễn ra vào ngày 22 tháng 5 năm 1960.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Đại học San Diego, "Nhiệt năng và cấu trúc bên trong của Trái Đất"
Bề mặt Mohorovičić

**Điểm gián đoạn Mohorovičić**, thông thường được nói đến như là **Moho**, là ranh giới giữa lớp vỏ và lớp phủ của Trái Đất. Điểm gián đoạn Mohorovičić được Andrija Mohorovičić, một nhà địa chấn học người Croatia, xác định lần đầu tiên năm 1909, khi ông quan sát thấy sự gia tăng đột ngột của vận tốc lan truyền các sóng động đất (đặc biệt là các sóng P) tại điểm này.

Vị trí của điểm gián đoạn Mohorovičić dao động từ khoảng 5&nbsp;km ở gần các sống núi đại dương tới khoảng 75&nbsp;km ở gần lớp vỏ lục địa.

Trong thời gian những năm cuối thập niên 1950 và đầu thập niên 1960 đã có đề xuất được đưa ra tại Ủy ban điều hành của Quỹ khoa học quốc gia Hoa Kỳ (NSF) để khoan lỗ dọc theo đáy đại dương để đạt tới ranh giới này. Tuy nhiên, công việc này, có tên gọi là *[[Dự án Mohole]]*, chưa bao giờ nhận được sự ủng hộ cần thiết và đề xuất đã bị Quốc hội Hoa Kỳ hủy bỏ vào năm 1967.

## Xem thêm
* Điểm gián đoạn Gutenberg
* Điểm gián đoạn Lehmann

## Tham khảo

* Harris, P., 1972, 'The composition of the earth', in Gass, I.G., Smith, P.J. và Wilson, R.C.L. (eds), *Understanding the Earth: A Reader in the Earth Sciences*. The Open University Press.
* Bảng chú giải thuật ngữ của Schlumberger Oilfield 

## Liên kết ngoài
* Khoan lỗ tới đáy của lớp vỏ Trái Đất (2005)
* Dự án Mohole, 1958-1966
Điểm gián đoạn Lehmann

**Điểm gián đoạn Lehmann**, được lấy theo tên của nhà địa chấn học Inge Lehmann, là lớp ranh giới nằm giữa lớp lõi lỏng bên ngoài và lớp lõi rắn bên trong của Trái Đất, nó nằm ở độ sâu khoảng 5.150&nbsp;km dưới bề mặt Trái Đất. Tuy nhiên, đôi khi nó cũng được sử dụng để nói tới điểm giám đoạn ở độ sâu 220&nbsp;km, mặc dù điều này còn gây tranh cãi. Trong trường hợp này, điểm gián đoạn tại lớp lõi thông thường được nói đến như là **ranh giới lõi trong** (tiếng Anh: *inner-core boundary*, viết tắt: ICB).
## Xem thêm
* Điểm gián đoạn Mohorovičić
* Điểm gián đoạn Gutenberg
## Tham khảo

* ICB tại geology.about.com 
* ICB tại www.physics.ucla.edu
Điểm gián đoạn Gutenberg

**Điểm gián đoạn Gutenberg**, hay **ranh giới lớp lõi&nbsp;– lớp phủ**, nằm giữa lớp phủ bằng các silicat và lớp lõi bằng sắt-niken của Trái Đất. Ranh giới này nằm ở độ sâu khoảng 2.900&nbsp;km tính từ bề mặt Trái Đất. Ranh giới này được công nhận như là khu vực gián đoạn về vận tốc của sóng địa chấn và nó được giải thích là do sự thay đổi cơ bản và rõ ràng về tỷ trọng tại độ sâu này. Có điều này là do sự thay đổi về thành phần hóa học từ các dạng khoáng chất silicat sang thành sắt-niken. Các chứng cứ gần đây cho rằng lớp ranh giới được thể hiện bằng sự thay đổi cấu trúc trong khoáng chất perovskit của đáy lớp phủ. Các nghiên cứu chụp X quang địa chấn chỉ ra sự không đồng đều đáng kể trong lớp ranh giới và là gợi ý về khả năng tồn tại của cấu trúc có tổ chức và có quan hệ với các chùm đá nóng của lớp phủ.

Khu vực ranh giới cũng được nói đến như là **D″** ("D phẩy phẩy" hay "D phẩy kép"). Tên gọi này có nguồn gốc từ việc đặt tên cho các lớp của Trái Đất bởi nhà toán học Keith Bullen. Trong hệ thống của mình, ông đã đánh dấu mỗi lớp theo bảng chữ cái Latinh từ A đến G, với lớp vỏ là A và lớp lõi là G. Trong lần xuất bản mô hình của ông năm 1942, toàn bộ lớp phủ dưới cùng gọi là lớp D. Trong lần xuất bản năm 1950, Bullen phát hiện ra rằng lớp D của ông trên thực tế có thể là hai lớp khác nhau. Phần phía trên của lớp D, dày khoảng 1.800&nbsp;km, được đổi tên thành D' (D phẩy) và phần phía dưới, dày khoảng 200&nbsp;km, được đặt tên là D″.

## Xem thêm
* Điểm gián đoạn Mohorovičić
* Điểm gián đoạn Lehmann

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Lớp phủ gặp lớp lõi 
*Ranh giới lớp lõi&nbsp;– lớp phủ Trái Đất có khu vực lõi cứng
*Geotimes&nbsp;– Định nghĩa lại ranh giới lớp lõi-lớp phủ
*Sự thay đổi pha khoáng chất tại ranh giới 
*Các siêu chùm đá nóng tại ranh giới 
*Bài tại About.com về tên gọi D″
Moho

Trong tiếng Việt, **Moho** có thể là:

*Điểm gián đoạn Mohorovičić, ranh giới giữa lớp vỏ và lớp phủ của Trái Đất.
*Thành phố Moho, miền Puno, Peru.
*Phần mềm hình ảnh động 2D của Lost Marble.
**[[Moho (chi)|Moho]]*, một chi chim thuộc họ Meliphagidae
Thông lượng

**Thông lượng** của một dòng chảy qua một bề mặt là đại lượng chỉ lượng chảy qua bề mặt vuông góc với hướng chảy trong một đơn vị thời gian.

Trong thực tế, dòng chảy là một trường vector, các vector thành phần có thể có các hướng khác nhau đối với bề mặt dòng chảy đi qua. Nếu gọi bề mặt đi qua là S, trường vector là a, n là vector đơn vị pháp tuyến ngoài của S, thì thông lượng dòng chảy được tính bằng tích phân các vectơ trên vi phân diện tích dS, vuông góc với vectơ trên một đơn vị thời gian.

Một số ví dụ: 
*thông lượng của dòng nước có thể đo bằng thể tích m3.s−1 hay khối lượng kg3.s−1, 
*nếu dòng chảy là bức xạ điện từ, thông lượng có thể đo bằng số hạt photon, trong trường hợp bức xạ đơn sắc, hay năng lượng trên đơn vị thời gian, 
*với dòng các hạt ánh sáng, thông lượng của chùm ánh sáng được gọi là quang thông, 
*với dòng là các hạt điện tích, thông lượng còn được gọi là cường độ dòng điện.

## Mật độ thông lượng
**Mật độ thông lượng** là thông lượng của dòng chảy tính trên một đơn vị diện tích vuông góc với dòng chảy. Ví dụ: Mật độ thông lượng của dòng điện gọi là mật độ dòng điện.

## Tham khảo
Quang thông

Trong ngành đo lường quang học, **quang thông** là đại lượng trắc quang cho biết công suất bức xạ của chùm ánh sáng phát ra từ một nguồn sáng, hoặc định nghĩa khác của quang thông là lượng ánh sáng phát ra từ một nguồn sáng theo mọi hướng trong một giây. 

## Đơn vị
Quang thông có ký hiệu là φ, hay \phi_v.

Đơn vị của quang thông trong các hệ đơn vị SI, CGS là lumen, ký hiệu lm. 1 lumen được định nghĩa bằng quang thông tạo ra bởi một nguồn sáng mà phát ra cường độ sáng (luminous intensity) 1 candela trên một góc khối có giá trị bằng 1 steradian.

## Sử dụng
Quang thông được sử dụng để đo lượng sáng phát ra bởi một đèn điện, nó không tính theo một hướng phát sáng cụ thể nào và giá trị này thường được ghi trên các sản phẩm đèn chiếu sáng.

### Liên hệ với cường độ sáng
Quang thông (đơn vị lumen) là giá trị đo tổng lượng ánh sáng phát ra từ một đèn. Cường độ sáng (đơn vị candela) là giá trị đo độ sáng của đèn chiếu sáng (cũng như bộ phản xạ) theo một phương nhất định (biểu thị chùm tia sáng). Nếu một đèn có quang thông 1 lumen và bộ phản xạ của đèn (hay còn gọi chóa tản quang) tập trung ánh sáng đều đặn trong chùm có giá trị góc khối bằng 1 steradian, thì chùm tia sáng có cường độ sáng bằng 1 candela. Nếu thay đổi bộ phản xạ để tập trung chùm trong 1/2 steradian thì tia sáng có cường độ sáng bằng 2 candela. Chùm tia thu được hẹp hơn và sáng hơn, tuy nhiên quang thông vẫn có giá trị bằng 1 lumen.

:\phi_v = \frac{dQ_v}{dt}

trong đó Q_v (đơn vị lm.s) là tổng năng lượng sáng của một nguồn sáng.

:I_v = \frac{d \phi_v}{d \Omega}

trong đó I_v là cường độ sáng, và d \Omega = \frac{dA}{r^2} ký hiệu góc khối.





## Tham khảo
Bức xạ nhiệt

**Bức xạ nhiệt** là bức xạ điện từ được tạo ra bởi chuyển động nhiệt của các hạt điện tích trong vật chất. Tất cả các vật chất với nhiệt độ lớn hơn độ không tuyệt đối đều phát ra bức xạ nhiệt. Khi nhiệt độ của vật lớn hơn độ không tuyệt đối thì sự va chạm giữa các nguyên tử hoạt động làm thay đổi động năng của các nguyên tử hoặc phân tử. Điều này dẫn đến làm tăng tốc điện tích và/hoặc gây dao động lưỡng cực, từ đó sản sinh ra bức xạ điện từ và độ rộng phổ của bức xạ tương ứng với độ rộng phổ của năng lượng và gia tốc ở một nhiệt độ nhất định.

Nếu một vật phát ra bức xạ đáp ứng các đặc tính vật lý của vật đen ở trạng thái cân bằng nhiệt động lực học, các bức xạ được gọi là bức xạ vật đen. Định luật Planck mô tả quang phổ của bức xạ vật đen chỉ phụ thuộc vào nhiệt độ của vật.

## Chú thích

## Liên kết ngoài
* Black Body Emission Calculator 
* Heat Transfer 
* Thermal Radiation 
* Atmospheric Radiation
* Infrared Temperature Calibration 101
Hắc ín

**Hắc ín**, còn gọi là **dầu hắc**, là một chất lỏng nhớt màu đen thu được từ chưng cất có tính phá hủy cấu trúc của các chất hữu cơ. Phần lớn hắc ín thu được từ than như là sản phẩm phụ của việc sản xuất than cốc, nhưng nó cũng có thể được sản xuất từ dầu mỏ, than bùn hay gỗ. Các "mỏ hắc ín" tự nhiên (ví dụ mỏ hắc ín La Brea ở Los Angeles) trên thực tế là nhựa đường (*asphalt*), chứ không phải hắc ín, và nếu chính xác hơn phải gọi là *mỏ nhựa đường*. Trong tiếng Anh và tiếng Pháp, "hắc ín" mang nghĩa chủ yếu là các sản phẩm thu được từ than, nhưng ở Bắc Âu, nó chủ yếu là để gọi sản phẩm thu được từ chưng cất gỗ, được sử dụng để tạo mùi cho kẹo (cùng với một số hương liệu khác).

Hắc ín là thành phần quan trọng trong các loại đường được trải nhựa đầu tiên nhất. Nó cũng được sử dụng như là chất gắn cho các ván ốp trần và để xảm thân tàu thủy và thuyền. Nó cũng được sử dụng để chống thấm nước cho thuyền buồm, nhưng ngày nay các loại thuyền buồm được làm từ các chất tổng hợp có khả năng chống thấm nước tự nhiên đã làm mất đi nhu cầu xảm thuyền. Hắc ín, trong đó đáng ngạc nhiên là hắc ín từ dầu mỏ, là một trong các chất hiệu quả nhất được sử dụng trong điều trị bệnh vẩy nến. Hắc ín là một chất tẩy trùng và cũng được sử dụng với công dụng như vậy.

Hiện nay, hắc ín được chia thành 2 loại chính, bao gồm:

- Hắc ín Rangoon: Là loại dầu hắc ín tự nhiên thu được ở Rangoon - Myanmar bằng cách đào các giếng với độ sâu khoảng 18m xuống dưới lòng đất.

- Hắc ín gỗ: Là loại hắc in thu được từ quá trình sản xuất gỗ.

Hắc ín Rangoon là dầu hắc ín tự nhiên thu được ở Rangoon bằng cách đào các giếng sâu khoảng 18&nbsp;m (60&nbsp;ft) xuống dưới lòng đất. Các giếng này cung cấp khoảng 412.000 bơrin (khoảng 98 triệu lít) chất lỏng này mỗi năm.

Hắc ín từ gỗ vẫn còn được sử dụng để làm chất xảm các loại thuyền gỗ truyền thống và mái bằng ván ốp của các nhà thờ cũ. Hắc ín gỗ cũng có sẵn ở dạng hòa tan và gọi là *nước hắc ín*, nó được sử dụng để:
* Tạo hương vị cho các loại kẹo (ví dụ Terva Leijona) và rượu (Terva Viina)
* Dầu thơm cho các nhà tắm hơi
* Chất chống gàu trong dầu gội đầu
* Thành phần trong một số mỹ phẩm

## Xem thêm
* Bitum
* Dầu hắc ín
* Thực nghiệm nhỏ giọt dầu hắc ín
* Nhựa đường

## Nguồn

* The Popular Encyclopedia or Conversation Lexicon’ Blackie & Son c 1890

## Tham khảo
Llívia

**Llívia** (****) là một thành phố nằm ở vùng Cerdanya, tỉnh Girona, Tây Ban Nha, một phần lãnh thổ của Tây Ban Nha được bao bọc hoàn toàn bởi lãnh thổ Pháp (tỉnh Pyrénées-Orientales). Thành phố tự trị Llívia có dân số khoảng 1252 (2005).

Llivia là một phần bị chia tách khỏi Tây Ban Nha bởi một hành lang rộng chừng 2&nbsp;km gồm hai thị trấn của Pháp là Ur và Bourg-Madame.
## Tham khảo

* Panareda Clopés, Josep Maria; Rios Calvet, Jaume; Rabella Vives, Josep Maria (1989). *Guia de Catalunya*, Barcelona:Caixa de Catalunya. ISBN 84-87135-01-3 (Spanish). ISBN 84-87135-02-1
## Liên kết ngoài
* Trang chủ của Llívia
Trận Bạch Đằng

Có ba **trận Bạch Đằng** trong lịch sử chống ngoại xâm của Việt Nam:
*Trận Bạch Đằng năm 938, Ngô Quyền chống quân Nam Hán.
*Trận Bạch Đằng năm 981, nhà Tiền Lê chống quân Tống.
*Trận Bạch Đằng năm 1288, nhà Trần chống quân Nguyên.
## Khác
*"Trận Bạch Đằng giang trên sông Hiếu", QDNDVN chống quân Mỹ.
Portlet

**Portlets** là các thành phần Web *dùng lại được* với mục đích hiển thị thông tin liên quan cho người dùng cổng điện tử. Các ứng dụng cho *portlets* bao gồm việc hiển thị Thư điện tử, các báo cáo thời tiết, các diễn đàn thảo luận, và tin tức.

Các chuẩn *Portlet* nhằm cho phép các nhà phát triển phần mềm tạo ra các *portlets* mà có thể "cắm" vào bất cứ cổng điện tử nào có hỗ trợ các chuẩn đó.

Mục đích của các *[[giao diện|interface]]* của Dịch vụ Web cho Portlets từ xa là cung cấp một chuẩn dịch vụ web mà cho phép khả năng "plug-n-play" của các cổng điện tử, hoặc làm trung gian cho các ứng dụng web mà kết hợp nội dung, và các ứng dụng từ nhiều nguồn khác nhau.

Bản miêu tả chi tiết kĩ thuật của cổng điện tử cho phép tương tác qua lại giữa các *portlets* và Cổng điện tử Web. Bản mô tả chi tiết kĩ thuật này định ra một tập các API cho phép lập trình cổng điện tử có thể đánh địa chỉ các cùng aggregation, personalization, presentation và security.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* JSR-168, the Java Portlet API
* JSR-168, mvnForum portlet edition: forum / discussion board / collaboration
* Apache Pluto, the JSR-168 Reference Implementation
* JBoss Portal
* Apache Jetspeed
* Liferay: JSR-168 compliant open source portal
* eXo Platform: open source portal
* WSRP specification
* Introducing the Portlet Specification 
* JavaServer Faces
* jPortlet - implementation of a Portlet Container
* Portlets Development for Java Portals
* Portlets Community at Yahoogroups 
* Open source Portlet Community at java.net
* Portlet FAQ 
* Portlets news and articles
* uPortal: JSR-168 compliant open source portal
Bệnh Basedow

**Bệnh Basedow** hay còn gọi là **bệnh Graves**, **bệnh Parry**, **bướu giáp độc lan tỏa**, **bệnh cường giáp tự miễn** là một bệnh tự miễn thường ảnh hưởng đến tuyến giáp, làm phì đại tuyến giáp lên gấp 2 lần hoặc nhiều hơn (bướu cổ), gây cường giáp (tăng năng tuyến giáp; tuyến giáp hoạt động quá mức), với các triệu chứng liên quan như tăng nhịp tim, yếu cơ, mất ngủ hoặc khó ngủ, và tính tình dễ bị kích thích. Nó cũng có thể ảnh hưởng đến mắt, gây ra lồi mắt và ảnh hưởng đến các hệ cơ quan khác, bao gồm da, tim, tuần hoàn và thần kinh.

Có khoảng 2% nữ giới bị mắc bệnh Basedow, đôi khi xuất hiện sau khi sinh con, với tỷ lệ mắc bệnh nữ:nam là 7:1 đến 8:1. Yếu tố di truyền là yếu tố nguy cơ chính của khả năng mắc bệnh Basedow, với 79% nguyên nhân mắc bệnh là do di truyền.

Chẩn đoán thường được thực hiện trên cơ sở từ các triệu chứng, mặc dù các xét nghiệm nội tiết tố tuyến giáp cũng có thể hữu ích, đặc biệt là trong quá trình theo dõi điều trị.

## Dấu hiệu và triệu chứng

Các dấu hiệu và triệu chứng của Basedow hầu hết là kết quả của sự ảnh hưởng trực tiếp và gián tiếp của cường giáp, với trường hợp ngoại lệ bệnh mắt do Graves (Graves' ophthalmopathy), bướu cổ, và phù niêm trước xương chày (phù trước xương cẳng chân; pretibial myxedema; gây ra bởi các quá trình tự miễn dịch của bệnh). Các triệu chứng của cường giáp chủ yếu là mất ngủ, run tay, hiếu động thái quá, rụng tóc, mồ hôi ra nhiều, ngứa, sợ nóng, giảm cân mặc dù tăng sự thèm ăn, tiêu chảy, đại tiện thường xuyên, đánh trống ngực, yếu cơ, da ấm và ẩm. Hơn nữa dấu hiệu có thể được nhìn thấy trên khám lâm sàng thường là thấy tuyến giáp lan rộng (thường là đối xứng) và cứng (nontender), mi mắt chậm chạp (lid lag), chảy nước mắt nhiều do bệnh mắt Graves, rối loạn nhịp tim, chẳng hạn như tim nhịp nhanh xoang (sinus tachycardia), rung tâm nhĩ (strial fibrillation), ngoại tâm thu thất (premature ventricular contraction) và cao huyết áp. Những người bị cường giáp có thể bị thay đổi hành vi và nhân cách, bao gồm: rối loạn tâm thần, hưng cảm, lo âu, kích động, và trầm cảm..Triệu chứng run tay, mắt lồi nếu phát hiện bệnh vào thì muộn.

## Chú thích

## Liên kết ngoài
*
Siêu văn bản

**Siêu văn bản** (tiếng Anh: *hypertext*) là loại văn bản tích hợp nhiều dạng dữ liệu khác nhau như: văn bản, âm thanh, hình ảnh, video,... và các siêu liên kết đến các siêu văn bản khác. Siêu văn bản là văn bản của một tài liệu có thể được truy tìm không theo tuần tự. Người đọc có thể tự do đuổi theo các dấu vết liên quan qua suốt tài liệu đó bằng các mối liên kết xác định sẵn do người sử dụng tự lập nên.

Trong một môi trường ứng dụng siêu văn bản thực sự, người đọc có thể trỏ vào chỗ tô sáng (*highlight*) bất kì từ nào của tài liệu và tức khắc nhảy đến những tài liệu khác có văn bản liên quan đến nó. Cũng có những lệnh cho phép người đọc tự tạo cho riêng mình những dấu vết kết hợp qua suốt tài liệu. Các trình ứng dụng dùng siêu văn bản rất hữu ích trong trường hợp phải phải làm việc với số lượng văn bản lớn, như các bộ từ điển bách khoa và các bộ sách nhiều tập.

## Một số ngôn ngữ siêu văn bản tiêu biểu
* HTML (*Hypertext Markup Language*) - Ngôn ngữ đánh dấu siêu văn bản
HTML là loại ngôn ngữ dùng để định dạng dữ liệu. Tất cả các trang web bạn đang duyệt đều được tạo nên từ các thẻ HTML. Dù website của bạn được lập trình bằng ngôn ngữ nào đi nữa, thì khi được trả về trình duyệt web, bạn sẽ chỉ nhận được các mã HTML. Ví dụ để định dạng một đoạn văn bản bạn sử dụng cặp thẻ , để xuống dòng bạn sử dụng thẻ . HTML cùng với HTTP tạo nên nền móng của một loại dịch vụ mà chúng ta gọi là web như ngày nay.
* XML (*Extensible Markup Language*) - Ngôn ngữ đánh dấu có thể mở rộng
Khác với HTML, XML không định nghĩa bất cứ thẻ nào cả. Tất cả các thẻ và ý nghĩa của chúng đều do bạn tạo ra. XML được tạo ra để xác định dữ liệu và do đó được dùng như một công cụ để truyền tải dữ liệu có cấu trúc giữa các ứng dụng, đặc biệt là ứng dụng web.

## Tham khảo
Mẫu thiết kế

**Mẫu thiết kế** (tiếng Anh là *design pattern*) có nhiều nghĩa tùy vào ngữ cảnh khác nhau:
* Mẫu thiết kế (kiến trúc), một cách nắm bắt và truyền đạt các ý tưởng thiết kế trong kiến trúc
* Mẫu thiết kế (khoa học máy tính), một giải pháp chuẩn cho các vấn đề chung trong thiết kế phần mềm
* *[[Design Patterns]]*, tên một cuốn sách bắt đầu cho việc nghiên cứu thiết kế mẫu trong khoa học máy tính
* Các mẫu sư phạm (*Pedagogical patterns*), những phương pháp tốt nhất trong dạy học
Design Patterns

***Design Patterns*** (ISBN 0201633612) là cuốn sách khoa học máy tính đưa ra các giải pháp chuẩn và các quy ước đặt tên cho các vấn đề chung trong thiết kế phần mềm. Các tác giả của cuốn sách là Erich Gamma, Richard Helm, Ralph Johnson và John Vlissides, hay còn được biết đến với các tên "Gang of Four" hay đơn giản là "GoF".

Nửa đầu cuốn sách nói về các định nghĩa của các thiết kế mẫu cho phần mềm và phần còn lại đưa ra một danh sách các mẫu thiết kế thực tiễn có thể dùng lại. Nó có kèm thêm các ví dụ viết bằng C++ và Smalltalk. Dưới đây là danh sách:

## Các mẫu tạo lập - Creational patterns
* Abstract factory pattern
* Builder
* Factory method pattern
* Prototype
* Singleton

## Các mẫu cấu trúc - Structural patterns
* Adapter
* Bridge
* Composite
* Decorator
* Facade
* Flyweight
* Proxy

## Các mẫu hành vi - Behavioral patterns
* Chain of responsibility
* Command
* Interpreter
* Iterator
* Mediator
* Memento
* Observer
* State
* Strategy
* Template method
* Visitor

Để có thêm thông tin về các mẫu thiết kế trong phần mềm nói chung, xem các mẫu thiết kế trong khoa học máy tính, nó sẽ cung cấp một danh sách đầy đủ hơn về các mẫu thiết kế.

## Tham khảo
Facade pattern

Trong lập trình hướng đối tượng, **facade pattern** là một mẫu thiết kế phần mềm nhằm cung cấp một giao diện (*interface*) đơn giản giúp che giấu phần mã cấu trúc phức tạp phía sau, ví dụ như là một thư viện lớp (*class library *). **Facade pattern** có thể:

* Cung cấp một giao diện đơn giản cho việc thực thi nhiều hành vi phổ biến trong một hành vi duy nhất.
* Giúp cho một ứng dụng trở nên đơn giản hơn trong việc kiểm soát, thay thế hành vi (*method*) sử dụng và sử dụng các đặt tên phù hợp để làm cho ứng dụng dễ hiểu hơn;
* Giảm sự phụ thuộc của các khối mã bên ngoài với các hành vi tính toán phức tạp trong hệ thống nhằm đạt được sự phụ thuộc lỏng lẻo;

**Facade** thường được sử dụng trong việc thực thi các cuộc gọi từ xa đòi hỏi tiêu tốn nhiều tài nguyên (thời gian và năng lượng tính toán).

Nó cũng được sử dụng trên 1 hệ thống với nhiều triển khai phức tạp nhằm mục đích ẩn đi sự phức tạp đó, giúp lập trình viên tập trung vào mục đích thay vì hành vi của các chức năng.

## Ví dụ

### Java

Ví dụ sau đây cung cấp một facade đơn giản hơn trên các hành vi phúc tạp:

```java
/* Complex parts */

class CPU {
    public void freeze() { ... }
    public void jump(long position) { ... }
    public void execute() { ... }
}

class Memory {
    public void load(long position, byte[] data) { ... }
}

class HardDrive {
    public byte[] read(long lba, int size) { ... }
}

/* Facade */

class ComputerFacade {
    private CPU processor;
    private Memory ram;
    private HardDrive hd;

    public ComputerFacade() {
        this.processor = new CPU();
        this.ram = new Memory();
        this.hd = new HardDrive();
    }

    public void start() {
        processor.freeze();
        ram.load(BOOT_ADDRESS, hd.read(BOOT_SECTOR, SECTOR_SIZE));
        processor.jump(BOOT_ADDRESS);
        processor.execute();
    }
}

/* Client */

class You {
    public static void main(String[] args) {
        ComputerFacade computer = new ComputerFacade();
        computer.start();
    }
}
```


## Xem thêm
* Adapter pattern
* Mediator pattern
* Singleton pattern

## Liên kết ngoài
* Description from the Portland Pattern Repository
* Description by Vince Huston

## Tham khảo
Chưng cất phá hủy

**Chưng cất phá hủy** là một dạng chưng cất nhằm loại ra và thu hồi riêng các khí và các chất còn lại từ một số chất bằng cách nung nóng nó mà không có mặt không khí. Quá trình này phá vỡ cấu trúc và tạo ra một số chất mới. Đôi khi nó còn được gọi là 'cốc hóa' khi nói đến quá trình nung nóng làm biến đổi than có chứa bitum thành than cốc và các phụ phẩm khác như hắc ín (ở nhiệt độ khoảng 1.000&nbsp;°C).

Các ví dụ về các chất thông thường hay được sử dụng trong chưng cất phá hủy để chiết ra các hóa chất và các vật liệu khác bao gồm:
# Gỗ
# Than bao gồm than cám, than bùn v.v

Các ví dụ về các chất được chiết ra bao gồm:
# Axít axêtíc
# Rượu mêtylic hay rượu gỗ (mêtanol)
# Khí than
# Hắc ín

Các dạng chưng cất khác còn có:

# Chưng cất phân đoạn nhằm thu được các chất có điểm sôi khác nhau trong một hỗn hợp mà không có sự thay đổi hay phá vỡ các chất này.
# Chưng cất đơn giản nhằm tách một chất ra khỏi dung dịch của nó.
## Thông tin liên quan
Các chất dễ bay hơi trong dầu hắc ín là sản phẩm được tạo ra từ chưng cất phá hủy than có chứa bitum. Chúng chứa các hydrocarbon thơm đa vòng (PNA). Các PNA thăng hoa rất nhanh và sinh ra các hợp chất có khả năng gây ung thư trong môi trường làm việc. Các chứng cứ cho thấy công nhân bị phơi nhiễm trước các sản phẩm của sự cháy hay chưng cất than chứa bitum có nguy cơ bị ung thư cao.

## Tham khảo
HK

Trong tiếng Việt, **HK** có thể viết tắt cho:

*Hồng Kông
*Hoa Kỳ
*Hàng không
*Học kỳ

Và **hK** có thể viết tắt cho:

*hêctôkelvin, đơn vị nhiệt độ của SI
Guanin

**Guanine** (gua-nin) là một trong năm loại nucleobase chính có trong các axit nuclêic (DNA và RNA). Guanine là một dẫn xuất thuộc nhóm purine và là một tautomer. Nucleoside chứa guanine có hai loại tuỳ theo thành phần đường pentôza (đường 5C) mà nó chứa:

- Nếu đường 5C là ribôza, thì nucleoside gọi là guanosine (gu-a-nô-zin).

- Nếu đường 5C là đêoxyribôza, thì nucleoside gọi là deoxyguanosine (đê-oxy gu-a-nô-zin).

Trong cấu trúc xoắn kép ở DNA và đôi khi ở RNA, guanine tạo thành cặp với cytosine nhờ ba liên kết hiđrô hình thành theo nguyên tắc bổ sung.

**Guanine** còn là tên gọi của một chất vô định hình màu trắng có trong vây của một số loài cá, trong phân các loài chim biển, trong gan và tụy các loài thú. Đúng ra, tên gọi của loại nucleobase này xuất phát từ thuật ngữ *guano*, vì nó được phân lập lần đầu từ phân chim (thổ ngữ Quechua Nam Mỹ, *huanu* - nghĩa là *phân động vật*).

Trong công nghệ mỹ phẩm, guanine tinh thể được dùng như một gia chất trong nhiều sản phẩm (Ví dụ như thuốc gội đầu), để tạo hiệu ứng lấp lánh như ngọc trai. Nó tạo ra độ bóng sáng cho các sản phẩm để vẽ mắt và sơn móng. Nó có thể kích thích mắt. Ngoài ra nó còn dùng để chế tạo ngọc trai nhân tạo, các hạt nhôm và đồng.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Computational Chemistry Wiki
Cytosine

**Cytosine** (đọc là xi-tô-zin, kí hiệu là **C** hoặc **X**) là một trong năm loại nucleobase chính dùng để lưu trữ và truyền đạt thông tin di truyền trong tế bào, cụ thể là trong các nucleic acid DNA và RNA. Là một chất dẫn xuất của pyrimidine, cytosine có một vòng thơm dị gắn với hai nhóm thế (một nhóm amine ở vị trí 4 và một nhóm xeton ở vị trí 2). Nucleoside chứa cytosine gọi là cytidine. Trong các cặp base Watson-Crick, nó tạo 3 liên kết hiđrô với guanine.

Cytosine được khám phá năm 1894 trong mô tuyến ức bê. Cấu tạo phân tử được đề xuất năm 1903, sau đó được tổng hợp trong phòng thí nghiệm (và tái khẳng định) cùng năm.

Gần đây, cytosine còn được dùng trong tin học lượng tử. Lần đầu tiên các đặc tính lượng tử được ứng dụng để xử lý thông tin là vào tháng 8 năm 1998 khi các nhà nghiên cứu tại Oxford bổ sung thuật toán David Deutsch vào 2 qubit NMRQC (*Nuclear Magnetic Resonance Quantum Computer* - máy tính lượng tử cộng hưởng từ nhân) trên nền tảng phân tử cytosine.

Cytosine có thể được tìm thấy như là một phần của DNA, RNA, hoặc như là một phần của một nucleotide. Như cytosine triphosphate (CTP), nó có thể hoạt động như một yếu tố của enzyme, và có thể chuyển một phosphate để chuyển đổi adenosine diphosphate (ADP) để trở thành adenosine triphosphate (ATP).

Trong DNA và RNA, cytosine bắt cặp với guanine. Tuy nhiên, cytosine có thuộc tính không ổn định, và có thể bị chuyển thành uracil (deamination tự phát). Điều này có thể dẫn đến một đột biến điểm nếu không được sửa chữa bởi enzyme sửa chữa DNA.

Cytosine có thể được methyl hóa thành 5-methylcytosine bởi enzymes DNA methyltransferase.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Cytosine MS Spectrum
*
* 
*  &mdash; 4-amino-3H-pyrimidin-2-one
*  &mdash; 4-aminopyrimidin-2-ol
* 
*Computational Chemistry Wiki 
*Prebiotic cytosine synthesis: A critical analysis and implications for the origin of life
VDC

**VDC**, tên đầy đủ là **Công ty Điện toán và Truyền số liệu** (Vietnam Datacommunication Company) là một công ty hoạt động trong lĩnh vực công nghệ thông tin và viễn thông ở Việt Nam.

Công ty này trực thuộc Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT). Nó có trụ sở tại Nhà Internet, Lô 2A, Làng Quốc tế Thăng Long, phường Dịch Vọng, quận Cầu Giấy, Hà Nội, và có ba chi nhánh lớn đặt trên Việt Nam (VDC1 phía Bắc, VDC2 phía Nam và VDC3 ở miền Trung và Tây Nguyên).

VDC là một nhà cung cấp dịch vụ Internet tại Việt Nam.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Trang chủ của VDC
Base (định hướng)

**Base** có thể là:

## Khoa học kỹ thuật
* Base: các chất có đặc tính là nhận proton (H+), hoặc tạo ra OH- trong dung dịch có dung môi nước.
* Cực Base hay cực gốc hay cực nền, là một cực của transistor.
* Lối nói và viết tắt phổ biến của các nucleobase.
*  , một phần tử HTML

## Văn học nghệ thuật
* Ace of Base là một ban nhạc pop đến từ thành phố Göteborg, Thụy Điển.

## Khác
* Base.vn
Adenin

**Adenine** (a-đê-nin) là một trong hai loại nucleobase thuộc nhóm purine là thành phần tạo nên các nucleotide trong các nucleic acid (DNA và RNA). Trong chuỗi xoắn kép DNA, thì adenine (A) gắn với thymine (T) qua hai liên kết hiđrô theo nguyên tắc bổ sung, nhờ đó giữ ổn định cấu trúc của DNA. Trong RNA, adenine đôi khi gắn với uracil (U), cũng qua hai liên kết hiđrô, theo nguyên tắc bổ sung, vì RNA không có T mà thay bằng U.

Adenine tham gia cấu tạo hai loại nucleoside: nó gắn với ribose tạo thành adenosine, còn khi gắn với deoxyribose, nó tạo ra deoxyadenosine; adenosine triphosphate (ATP), là một nucleotide có 3 nhóm phosphate của adenosine. Adenosine triphosphate được sử dụng trong các hoạt động chuyển hóa tế bào như là một trong những phương pháp cơ bản để chuyển năng lượng giữa các phản ứng.

Trong các tài liệu trước đây, adenine đôi khi được gọi là **Vitamin B<small>4</small>**. Tuy nhiên bây giờ nó không còn được xem là một vitamin thực thụ nữa (xem thêmVitamin B).

Một số người cho rằng, trong nguồn gốc của sự sống trên Trái Đất, phân tử adenine đầu tiên được tạo ra do sự polymer hóa của 5 phân tử hiđrô cyanide (HCN).
Adenine có thể được hình thành từ ngoài Trái Đất.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Computational Chemistry Wiki