open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ofusato

là vị vua đầu tiên của vương quốc Nam Sơn (Nanzan), một vương quốc ở cực nam hòn đảo Okinawa. Ofusato nguyên là án tư của Ōzato dưới thời vương triều Anh Tổ, tự xưng là đời thứ năm của vua Eiso. Năm 1337, ông lập quốc Nam Sơn và đóng đô tại thành Ozato. Căn cứ theo Minh thực lục, năm 1383, Ofusato đã cử sứ thần sang triều cống nhà Minh. Năm 1385, được nhà Minh phong làm Nam Sơn Vương, ban cho ấn mạ bạc. Ofusato chết khi đang ở Triều Tiên, anh trai là Yafuso đã giành lấy quyền lực và tìm kiếm sự công nhận chính thức từ Trung Quốc.

## Tham khảo
Oueishi

là vua đời thứ hai của vương quốc Nam Sơn vào thời đại Tam Sơn trên đảo Okinawa. Ông trị vì từ năm 1399 đến năm 1402.

Oueishi là chú của vua Ofusato và nguyên là án tư của Yaese. Năm 1388, ông thoát li vương quốc Nam Sơn và trở thành thế lực cát cứ, sai em trai sang nhà Minh triều cống. Oueishi tự xưng vương và tấn công song Ofusato đã rút chạy, ngôi vị quốc vương bị bỏ trống, tuy nhiên trên thực tế ông là người cai trị vương quốc và lên ngôi vua sau khi cháu mình qua đời. Ông có quan hệ gần gũi với Sho Hashi ở vương quốc Trung Sơn.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*http://www.ne.jp/asahi/okinawa/hiro/history3.htm
Hananchi

**** là vị vua thứ ba và cuối cùng của vương quốc Bắc Sơn (Hokuzan) trên đảo Okinawa.

Ông lên gnooi vua năm 1397 sau cái chết của cha. Ông đã gửi một đoàn sứ thần sang Triều Tiên để thông báo việc mình kế vị, và tới Trung Hoa để tìm kiếm sự tấn phong chính thức của nhà Minh đối với cương vị người cai trị toàn Okinawa. Ông là vị vua Bắc Sơn tích cực nhất trong quan hệ ngoại giao và thương mại với Trung Quốc, và được cho là đã cử 14 đoàn sứ thần sang triều cống.

Hananchi được cho là có năng lực quân sự tuyệt vời song lại dựa quá nhiều vào sức mạnh và kỹ năng cá nhân của mình, gây tổn hại cho mối quan hệ với các thuộc hạ. Khi thành Nakijin hứng chịu cuộc tấn công của Shō Hashi năm 1416, những kẻ tấn công đã bị giữa chân ở vịnh một thời gian, do bản thân thành khá vững chắc. Tuy nhiên, Hananchi đã bị một người hầu cận phản bội, tên là Motobu Taihara, người này đã mở cửa thành và cho phép lực lượng của Shō Hashi tiến vào. Bị đánh bại, Hananchi đã tự sát.

## Tham khảo
Min (Hokuzan)

là vua thứ hai của vương quốc Bắc Sơn và thời đại Tam Sơn trên đảo Okinawa. Ông trị vì từ năm 1393 đến năm 1400 hoặc 1395. Ông là con trưởng của Haniji. Năm 1934, ông cử sứ thần sang triều cống nhà Minh. Không có nhiều tư liệu về cuộc đời và sự trị vì của ông. Kế vị ông là con trưởng Hananchi.

## Tham khảo
Haniji

là người sáng lập nên vương quốc Bắc Sơn (Hokuzan) trên đảo Okinawa, ông trị vì từ năm 1322 đến 1395.

Vào đầu thế kỷ 14, không có thực thể tập trung quyền lực chính trị trên đảo Okinawa mà chỉ có một liên minh lỏng lẻo giữa các tù trưởng, trong đó có Haniji với tư cách là một tù trưởng bộ lạc. Với vị thế là tù trưởng kế tục của Nakijin, Haniji đã tập hợp các tù trưởng nhỏ khác ở miền bắc đảo thành một liên minh do mình đứng đầu và lập nên thực thể vương quốc Bắc Sơn (Hokuzan) sau khi Tamagusuku trở thành tù trưởng đứng đầu toàn đảo. Tamagusuku thiếu uy tín và khả năng lãnh đạo để giành được sự ủng hộ của các tù trưởng và một số đã đi theo Haniji, trong khi đó, một số tù trưởng ở phía nam đã sát cánh bên Ofusato, tù trưởng Ozato và lập nên vương quốc Nam Sơn (Nanzan), khiến Tamagusuku chỉ còn kiểm soát được phần giữa của hòn đảo, và được gọi là vương quốc Trung Sơn (Chūzan).

Người ta không biết nhiều về cuộc đời của Haniji hay về thời trị vì của ông. Một dòng dõi quan lại trong triều đình Lưu Cầu sau này mang họ Haneji (羽地, âm Hán là Vũ Địa) có thể có tổ tiên là ông; người nổi tiếng nhất trong số đó là Shō Shōken (1617–1675), còn gọi là Haneji Chōshū.

## Tham khảo

*Kerr, George H. (2000). Okinawa: the History of an Island People. (revised ed.) Boston: Tuttle Publishing.
Sonohyan-utaki

**** là một khu rừng thiêng (*[[utaki]]*) trong truyền thống tôn giáo Lưu Cầu bản địa. Nơi này nằm tại thành Shuri ở Naha, Okinawa, cách cổng thành Shureimon chỉ một vài bước chân. *Utaki*, hay cụ thể hơn là  của nó, là một trong số các di tích được công nhận là di sản thế giới của UNESCO với tên gọi chính thức *[[Các di chỉ Gusuku và di sản liên quan của Vương quốc Lưu Cầu]]*, và được chính phủ Nhật Bản xếp vào tài sản văn hóa trọng yếu.

Xưa kia, chỉ có quốc vương của vương quốc Lưu Cầu mới có thể bước qua thạch môn, còn ngày nay thì cánh cửa ngày luôn luôn đóng, và do vậy nơi đây vẫn duy trì là một không gian thiêng liêng như nó vốn có, đại diện cho cánh rừng thiêng phía sau chúng. Nhiều du khách và cư dân bản địa cầu nguyện trước thạch môn.

Thạch môn được xây lần đầu năm 1519, dưới thời vua Shō Shin, song không gian này đã được coi như một *utaki* từ trước đó. Bất cứ khi nào nhà vua rời thành để đi vi hành, ông đều dừng chân tại Sonohyan-utaki để cầu cho một chuyến đi suôn sẻ. Di tích cũng đóng vai trò quan trọng trong tôn giáo bản địa.

Thạch môn được đơ]cj cho là một ví dụ điển hình của kiến trúc Okinawa truyền thống, và cho thấy nhiều biểu hiện ảnh hưởng của kiến trúc Trung Hoa, bên cạnh một thế trắc mang ảnh hưởng của Nhật Bản theo kiến trúc *[[karahafu]]*. Thạch môn đã bị thiệt hại nặng nề trong trận Okinawa vào năm, song đã được phụ hồi năm 1957, và chính thức trở thành một di sản thế giới của UNESCO từ năm 2000, cùng với một số di tích khác trên đảo Okinawa. *Utaki*, tức bản thân các khu rừng thiêng từng lớn hơn rất nhiều so với ngày nay, một trường họ cùng các tòa nhà khác đã xâm lấn không gian của khu rừng.

## Tham khảo
Thành Katsuren

là một gusuku (*ngự thành*) tại Katsuren, tỉnh Okinawa, Nhật Bản. Thái Bình Dương nằm ở hai bên thành và do vậy nó còn được gọi là "Gusuku Đại Dương". Thời kỳ hoàng kim của thành là vào giữa thế kỷ thứ 15, dưới quyền của Án tư Amawari. Mái ngói quý và đồ sứ Trung Hoa vào thời kỳ đó đã được khai quật tại Katsuren. Những hiện vật như vậy đã chứng tỏ vẻ nguy nga của công trình cổ và vai trò là một nơi trung chuyển thương mại của vương quốc.

## Tham khảo

*

## Liên kết ngoài
*Katsuren-joshi trên Wonder Okinawa
*The Amawari-Gosamaru  Đoạn kịch cho thấy sự suy tàn của *Katsuren gusuku*.
Thành Nakagusuku

là một gusuku (*ngự thành*) tại làng Kitanakagusuku, tỉnh Okinawa, Nhật Bản. Thành hiện đang là phế tích. Lãnh chúa Lưu Cầu theo truyền thuyết là Gosamaru, đã xây pháo đài vào đầu thế kỷ 15 để bảo vệ lãnh địa của mình trước cuộc tấn công từ phía đông của án tư (lãnh chúa) Amawari ở thành Katsuren. Sáu sân trong của pháo đài này với các bức tường thành đá xếp chồng lên nhau khiến nó là một ví dụ điển hình cho một gusuku.


File:Nakagusuku Castle02n2700.jpg
File:Nakagusuku Castle17n3104.jpg
File:Nakagusuku Castle22n3104.jpg
File:Nakagusukuview.jpg


## Tham khảo

*

## Liên kết ngoài

*Lịch sử thành Nakagusuku trên Japan Guide
*Thành Nakagusuku 
*Kịch Amawari-Gosamaru
Seifa-utaki

, nghĩa là "nơi được tẩy uế của Utaki," là một đền Thần đạo. Đây là một phần của Di sản thế giới của UNESCO mang tên *[[Các di chỉ Gusuku và di sản liên quan của Vương quốc Lưu Cầu]]* và nằm trên địa bàn Nanjō, Okinawa.

Seifa Utaki nằm trên bán đảo Chinen và được công nhận là một nơi thiêng liêng từ thời kỳ xa xưa trong lịch sử Okinawa. Bản thân khu vực đến gồm có một số hang động và gờ đá nhô ra mở về phía đông và nam giữa các khối đá cao chót vót của một mũi đất cao vươn ra biển. 
Tất cả các công trình ở đây đã bị phá hủy, song các khu vực nội và ngoại thành vẫn còn dấu vết.

## Chú thích

## Liên kết ngoài

*Kerr, George H. (1953).  ''Ryukyu Kingdom and Province before 1945.'' Washington, D.C.: Pacific Science Board, National Academy of Sciences, National Research Council. OCLC 5455582
* Yamakage, Motohisa, Paul de Leeuw and Aidan Rankin. (2006).  ''The essence of Shinto.'' Tokyo: Kodansha International. 10-ISBN ISBN 4-770-03044-4; 13-ISBN 978-4-7700-3044-3
Án ti

**Án ti** hay **án tư** (tiếng Nhật: 按司 *aji* hoặc *anji*) là người đứng đầu một lãnh địa trong lịch sử Lưu Cầu. Từ này dưới thời vương quốc Lưu Cầu được sử dụng để chỉ tầng lớp quý tộc hay hào tộc địa phương. Nó được cho là có liên hệ với từ tiếng Nhật *aruji* ("chủ"), và được phát âm khác nhau trên khắp các đảo. Nó xếp hạng dưới hoàng tử trong giới quý tộc. Các con trai của hoàng tử và người con trai cả của "án ti" sẽ trở thành "án ti". Một "án ti" lập nên một gia đình quý tộc tương đương với một *[[miyake]]* tại Nhật Bản.

*Án ti* xuất hiện khoảng thế kỷ 12 khi các lãnh chúa địa phương bắt đầu xây dựng *[[gusuku]]* (thành theo phong cách Ryūkyū). Shō Hashi là một *án ti*, ông sau đó đã thống nhất và trở thành vua Lưu Cầu. Vào thời triều Shō II, khi các *án ti* định cư gần thành Shuri, từ này mang ý nghĩa biểu thị một quý tộc trong thành trấn.

Cách gọi mẫu của một *án ti* bắt đầu với tên của nơi ông ta cai quản và kết thúc với từ *án ti*, ví dụ, "Nago *Aji*." Đối với phụ nữ, được thêm hậu tố *ganashi* hay *kanashi* (加那志, gia na chí) ở sau: "Nago *Aji-ganashi.*"

## Danh sách án ti
*Oroku Aji/小禄按司/Tiểu Lộc án ti 
*Yuntanza Aji/読谷山按司/Cốc Sơn án ti 
*Yoshimura Aji/義村按司/ Nghĩa Thôn án ti 
*Yonashiro Aji与那城按司/Dư Na Thành án ti 
*Tomigusuku Aji/豊見城按司/Phong Kiến Thành án ti 
*Osato Aji/大里按司/Đại Lý án ti 
*Urasoe Aji/浦添按司/Phổ Thiêm án ti 
*Tamagawa Aji/玉川按司/Ngọc Xuyên án ti 
*Kunigami Aji/国頭按司/Quốc Đầu án ti 
*Omura Aji/大村按司/Đại Thôn án ti
*Motobu Aji/本部按司/Bản Bộ án ti
*Misato Aji/美里按司/Mĩ Lý án ti
*Haneji Aji/羽地按司/Vũ Địa án ti
*Nago Aji/名護按司/Danh Hộ án ti
*Kin Aji/金武按司|Kim Vũ án ti
*Mabuni Aji/摩文仁按司/Ma Văn Nhân án ti 
*Nakazato Aji/仲里按司/Trọng Lý án ti 
*Goeku Aji/護得久按司/Hộ Đắc Cửu án ti
*Ogimi Aji/大宜見按司Đại Nghi Kiến án ti
*Gushikami Aji/具志頭按司/Cụ Chí Đầu án ti
*Mabuni Aji/真壁按司/Chân Bích án ti 
*Tamashiro Aji/玉城按司/Ngọc Thành án ti
*Gushikawa Aji/具志川按司/Cụ Chí Xuyên án ti
*Takamine Aji/高嶺按司/Cao Lĩnh án ti
*Kushi Aji/久志按司/Cửu Chí án ti
*Katsuren Aji/勝連按司/Thắng Liên án ti

## Tham khảo

*Higashionna, Kanjun. (1957). *Ryukyu no rekishi*, Tokyo: Shibundo.
*Higashionna, Kanjun. (1964). *Nanto fudoki*, Tokyo: Okinawa Bunka Kyokai Okinawa Zaidan.
Đảo Matak

**Đảo Matak** (tiếng Indonesia: *Pulau Matak*) là một đảo thuộc quần đảo Anambas của Indonesia, nằm ở Biển Đông giữa bán đảo Malaysia và Borneo. Các công ty khai thác dầu khí bao gồm Conoco Phillips, Premier Oil và Star Energy và được hỗ trợ bởi sân bay Matak (MWK/WIOM).

## Tham khảo
Hòn Ngư

**Hòn Ngư** là một đảo ở Vịnh Bắc Bộ, biển Đông Việt Nam. Về hành chính đảo thuộc phố Nghi Hương thuộc thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An, Việt Nam.

Đảo ở cách bờ hơn 4&nbsp;km. Đảo gồm hai hòn lớn nhỏ. Hòn lớn cao 133&nbsp;m, hòn nhỏ cao 88&nbsp;m so với mặt nước biển. Diện tích vỏn vẹn 2,5&nbsp;km². Tại đảo cũng có cả một trạm khí tượng thủy văn đặt trên điểm cao nhất của đảo. Ở đảo rất nhiều loại động vật hoang dã như chồn, kỳ đà, dê, khỉ,... đa số là do Chi cục kiểm lâm Nghệ An thả tại đây. Những động vật này là những động vật hoang dã do Chi cục bắt giữ của những kẻ buôn lậu qua biên giới. Do theo quy đinh của đảo, các ngư dân không được đánh bắt quanh đảo 1 hải lý, do vậy quanh đảo rất nhiều loại hải sản quý, đặc biệt là loại "đặc sản" ốc rồng.

Muốn nhìn rõ toàn cảnh của Hòn Ngư ta phải đứng từ bến sông. Sông Cửa Lò nhánh chính xuất phát từ nhánh tây, chảy qua Hương Vận, Phan Thanh. Sau khi chia nước cho Kênh Nhà Lê, sông băng qua đường Thiên lý, nay là Quốc lộ 1 ở Cầu Cấm rồi chảy giữa Rú Đầu Voi và Rú Cấm, ra đến gần biển thì gặp rú Dung, tiếp đến là rú Làng Khô ở bờ Bắc nên sông uốn dòng chảy về phía nam rồi đổ ra biển.

Tục ngữ nói: cảnh có núi sông nhiều thú lạ. Đây không chỉ có núi sông mà còn có biển biếc. chính có Song Ngư án ngự ở phía ngoài, nó làm cho bãi biển Cửa Lò thêm nên thơ, mỹ lệ. Màu xanh bốn mùa của nước biển sải dài ra tít tận xa thì gặp màu mây pha sắc hung hung đỏ của vách đảo lúc trời sáng trong. Vào những chiều bảng lảng, bến vắng, con người dù trong lòng còn nặng thì khi nhìn ra đấy cũng bớt phần xót xa. Đảo che chở cho những chiếc thuyền đánh cá nhỏ nhoi.
Bãi chùa nằm ở phía tây Đảo Ngư, Chùa được xây dựng ở thế kỷ thứ XIII có Chùa và Vườn chùa; Chùa có chùa Thượng, chùa Hạ, mỗi Chùa có 3 gian lợp ngói âm dương; Các xà hạ khắc chạm các vật Tứ linh (Long, Ly, Quy, Phượng) rất đẹp và rất linh thiêng; Vườn chùa có nhiều cây xanh mọc tự nhiên như: Đại, Mưng, Dưới (trong Vườn chùa hiện có 02 cây Dưới cổ thụ) và 01 giếng nước ngọt gọi là Giếng Ngọc. Sân chùa có 2 cây lộc vừng khoảng 700 năm tuổi.

## Địa điểm liên quan
Phia tây bắc Hòn Ngư cỡ 5,5&nbsp;km, nằm sát biển là "*Đảo Lan Châu*" , liền kề bãi biển phía nam Cửa Lò, thuộc phố Nghi Thủy  thành phố Vinh.

"Đảo Lan Châu" không phải đảo thật sự, mà là mũi đất sát bờ và nối vào đất liền bởi dải đất hẹp ngập nước triều. Đảo được đặt tên phục vụ du lịch, và đường ra đảo đã được xây dựng là đường cơ giới chắc chắn.

## Tham khảo
Sân bay Matak

**Sân bay Matak** hay còn gọi là **sân bay Anambas** là sân bay nằm ở quần đảo Anambas thuộc tỉnh Riau, Indonesia. Sân bay có chuyến thuê bao từ sân bay quốc tế Halim Perdanakusuma dành cho công ty ConocoPhillips.

## Các tuyến bay

## Tham khảo
BenRiach

**BenRiach** là nhà máy chưng cất rượu Scotch whisky đơn cất từ mạch nha tọa lạc tại khu vực Speyside, Scotland. Nó được điều hành độc lập bởi Công ty TNHH BenRiach Distillery - đơn vị được thành lập bởi hai đối tác người Nam Phi: Geoff Bell, Wayne Keiswetter và chuyên gia về Scotch whisky Billy Walker. Trong năm 2008, công ty mở rộng danh mục đầu tư của họ với việc mua lại Nhà máy chưng cất rượu Glendronach.

## Những giải thưởng của BenRiach

*Nhà máy chưng cất của năm, Giải thưởng Malt Advocate Whisky 2007
*Giải thưởng quý hiếm nhất vùng Speyside (BenRiach Authenticus 21 năm tuổi), Giải thưởng Whisky toàn cầu do tạp chí Whisky tổ chức năm 2007
*Huy chương vàng (BenRiach 16 năm tuổi), Cuộc thi rượu vang và rượu mạnh quốc tế năm 2006
*Huy chương bạc (BenRiach Heart of Speyside, 12 tuổi, Curiositas và Authenticus), Cuộc thi rượu vang và rượu mạnh quốc tế năm 2006
*Giải thưởng Doanh nghiệp nhỏ hoạt động tốt nhất, dưới 25 nhân viên, Giải thưởng Doanh nghiệp Scotland năm 2006
*Giải thưởng kinh doanh quốc tế tốt nhất, Giải thưởng Doanh nghiệp Scotland năm 2005

## Lịch sử
Nhà máy chưng cất rượu BenRiach được thành lập bởi gia đình Grant vào năm 1898 bên cạnh Nhà máy chưng cất rượu Longmorn. Ngay sau đó, nhà máy chưng cất dừng hoạt động vào năm 1900 do sự sụp đổ của một người mua Scotch Whisky lớn, buộc nhiều nhà máy chưng cất rượu Scotch whisky phải đóng cửa. BenRiach vẫn đóng cửa cho đến năm 1965, khi mà nó được mở cửa trở lại bởi Công ty TNHH Glenlivet Distiller. Năm 1978 Nhà máy chưng cất đổi chủ là Seagrams. Seagrams trở thành một bộ phận của Pernod Ricard trong năm 2001 và nhà máy chưng cất BenRiach bắt đầu hoạt động cho ba tháng mỗi năm. Năm 2004, nhà máy chưng cất được mua lại bởi một tập đoàn độc lập, Công ty TNHH BenRiach Distillery, cam kết chia sẻ mạch dòng rượu đơn cất từ mạch nha chất lượng cao ít được biết đến trở nên phổ biến hơn.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*
*
Thành Zakimi

là một gusuku (*ngự thành*) tại Yomitan, tỉnh Okinawa, Nhật Bản. Thành nay là một phế tích, song các tường thành và nền gạch đã được phục hồi. Thành được xây giữa các năm 1416 và 1422 bởi quân phiệt nổi tiếng Lưu Cầu là Gosamaru, Thành Zakimi giám sát phần phía bắc của đảo chính Okinawa. Gusuku có hai nội cung, mỗi cung có một cổng vòm.

Trước và trong Thế chiến II, thành được sử dụng là một nơi đặt ụ súng đại bác của Nhật Bản, và sau chiến tranh nó được sử dụng làm một căn cứ radar của quân đội Hoa Kỳ. Một số tường thành đã bị phá hủy theo chỉ thị để lắp đặt thiết bị radar, nhưng chúng đã được phục hồi sau đó.

Thành Zakimi, là một trong số các di tích được công nhận là di sản thế giới của UNESCO với tên gọi chính thức *[[Các di chỉ Gusuku và di sản liên quan của Vương quốc Lưu Cầu]]* vào tháng 11 năm 2000.

## Tham khảo

*

## Liên kết ngoài
* Hình ảnh thành Zakimi
Thái trọng Hồ

**Sái Trọng Hồ** (chữ Hán: 蔡仲胡), tên thật là **[[Cơ Hồ]]** (姬胡), là vị vua thứ hai của nước Sái – chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Sái Trọng Hồ là con của Sái Thúc Độ - vua đầu tiên nước Sái.

Do Sái Thúc Độ theo con vua Trụ là Vũ Canh phản lại nhà Chu nên bị Chu Công Đán bắt đi đày. Thấy Sái Trọng Hồ là người hiền đức, nên Chu Công Đán cho ông nối nghiệp Sái Thúc Độ giữ nước Sái.

Sử sách không chép năm lên ngôi và năm mất, cũng như những sự kiện xảy ra trong thời gian Sái Trọng Hồ làm vua. Sau khi ông mất, con ông là Cơ Hoang lên nối ngôi, tức là Sái bá Hoang.

## Xem thêm
*Sái Thúc Độ
*Chu Công
*Sái bá Hoang

## Tham khảo
*Sử ký Tư Mã Thiên, các thiên:
***Chu bản kỷ*
** *Quản Sái thế gia*

## Chú thích
Cơ Hồ

**Cơ Hồ** (chữ Hán: 姬胡) có thể là một trong các vị vua sau trong lịch sử Trung Quốc:
* **[[Chu Lệ vương|Chu Lệ Vương]]**, vua thứ 10 nhà Chu, trị vì từ năm 878 TCN - 842 TCN
* **[[Sái Trọng Hồ]]**, vua thứ 2 nước Sái, trị vì khoảng thế kỷ 11 TCN

Cả Chu Lệ Vương và Sái Trọng Hồ đều là dòng dõi Chu Văn Vương Cơ Xương, trong đó Sái Trọng Hồ thuộc thế hệ thứ 3 và Chu Lệ Vương thuộc thế hệ thứ 11.
Dumai

**Dumai** là thành phố ở tỉnh Riau trên đảo Sumatra, Indonesia. Thành phố có diện tích 1727&nbsp;km² và có 174,465 cư dân (2001). **Dumai** là trung tâm giao dịch và vận chuyển quan trọng mang tính địa phương và quốc tế. **Dumai** có trữ lượng dầu khí phong phú (nhiên liệu và dầu cọ).

**Dumai** chia thành 5 quận nhỏ (theo cách chia của Indonesia - *kecamatan*):
* Bukit Kapur
* Dumai Barat
* Dumai Timur
* Medang Kampai
* Sungai Sembilan

## Tham khảo
Thái bá Hoang

**Sái bá Hoang** (chữ Hán: 蔡伯荒), tên thật là **Cơ Hoang** (姬荒), là vị vua thứ ba của nước Sái – chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Cơ Hoang là con của Sái Trọng Hồ - vua thứ 2 nước Sái. Sau khi Sái Trọng Hồ mất, ông lên nối ngôi.

Sử sách không chép năm lên ngôi và năm mất, cũng như những sự kiện xảy ra trong thời gian Sái bá Hoang làm vua. Sau khi ông mất, con ông lên nối ngôi, tức là Sái Cung hầu.

## Xem thêm
*Sái Trọng Hồ
*Sái Cung hầu

## Tham khảo

*Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
** *Quản Sái thế gia*
Thái Cung hầu

**Sái Cung hầu** (chữ Hán: 蔡宮侯), họ **Cơ** (姬), không rõ tên húy, là vị vua thứ tư của nước Sái – chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Sái Cung hầu là con của Sái bá Hoang - vua thứ 3 nước Sái. Sau khi Sái bá Hoang mất, ông lên nối ngôi.

Sử sách không chép năm lên ngôi và năm mất, cũng như những sự kiện xảy ra trong thời gian Sái Cung hầu làm vua. Sau khi ông mất, con ông là Sái Lệ hầu lên nối ngôi.

## Xem thêm
*Sái bá Hoang
*Sái Lệ hầu

## Tham khảo

*Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
** *Quản Sái thế gia*
Electrolux

**AB Electrolux** (thường được biết đến với tên **Electrolux**) là một công ty sản xuất đồ gia dụng đa quốc gia Thụy Điển có trụ sở tại Stockholm, Thụy Điển. Tại thời điểm năm 2010 là công ty lớn thứ hai thế giới về thiết bị gia dụng trên thế giới tính theo thị phần (sau Whirlpool).. sản phẩm bán dưới nhiều tên thương hiệu riêng của mình và chủ yếu là thiết bị chính và máy hút bụi. Công ty này cũng làm cho các thiết bị chuyên dụng.

Tạp chí Forbes cho biết Electrolux là một trong 5 công ty hàng đầu trong hàng hóa tiêu dùng lâu bền, trên toàn thế giới, và bầu chọn nó vào danh sách của 130 Global High Performers trong năm 2010.

Electrolux là một công ty niêm yết sơ cấp trên Sở giao dịch chứng khoán Stockholm và là một thành phần của chỉ số OMX 30 Stockholm. Nó được niêm yết thứ cấp trên NASDAQ.
## Lịch sử
Nguồn gốc của Electrolux có từ một thỏa thuận hợp tác năm 1918 giữa công ty bán hàng Svenska Elektron AB và công ty sản xuất đèn karosene Lux AB.
### Công ty bán hàng trở thành công ty chế tạo

Năm 1919, một công ty con Svenska Elektron AB, ElektromekanisKa AB, đã trở thành Elektrolux. (cách viết tên đã được thay đổi thành Electrolux trong năm 1957) ban đầu bán máy hút bụi thương hiệu Lux ở nhiều nước châu Âu.
Đến năm 1925, công ty bổ sung sản phẩm tủ lạnh hấp thụ dòng sản phẩm của mình và các thiết bị khác ngay sau đó: máy giặt vào năm 1951, máy rửa chén vào năm 1959, thiết bị phục vụ thực phẩm vào năm 1962.
### Sáp nhập và mua lại
Công ty đã thường xuyên mở rộng thông qua sáp nhập và mua lại.
Trong khi Electrolux đã mua một số công ty trước những năm 1960, thập kỷ đã chứng kiến sự khởi đầu của một làn sóng mới của hoạt động M & A. Công ty đã mua ElektroHelios, Elektra Na Uy, Đan Mạch Atlas, Slev Phần Lan, và Flymo, et al., Trong chín năm từ 1960 đến 1969. Kiểu tăng trưởng này tiếp tục thông qua những năm 1990, với việc Electrolux mua nhiều công ty, gồm Husqvarna.

## Chú thích
Sáo đuôi dài

**Sáo đuôi dài** (danh pháp hai phần: ***Mino kreffti***) là một loài chim thuộc Họ Sáo. Loài này phân bố ở quần đảo Bismarck và phía bắc quần đảo Solomon. Chúng giống như sáo mặt vàng, và hai loài này trước đây là xem là cùng loài.

Tên khoa học của chúng được đặt theo tên nhà động vật học và cổ sinh vật học Úc Gerard Krefft.

## Mô tả
Đây là một loài sáo rất lớn, chiều dài 29–32&nbsp;cm, với bộ lông màu đen bóng tím. Bộ lông có các mảng màu da cam sáng, màu vàng của da trần quanh từng mắt. Chúng thường có bụng màu vàng và các đốm cánh trắng, rõ ràng khi bay. Đít và dưới cánh có màu trắng và mỏ màu vàng sáng.

## Hành vi
Sáo đuôi dài làm tổ trong lỗ cây, thường là trong cây cọ. Những quả trứng màu xanh nhạt với những mảng màu đỏ hoặc các điểm màu xám.

Loài sáo này sống trên cây, và được tìm thấy một mình hoặc theo cặp trong vùng đồng bằng mở rừng và trồng rừng. Nó ăn chủ yếu vào trái cây và quả mọng. Chúng là một loài dễ thấy và ca hát với tiếng huýt và tiếng quác phạm vi rộng.

## Chú thích

## Tham khảo
*
Sáo lưng tía

**Sáo lưng tía**, **sáo đá lưng đen** hay **sáo Dauria** (danh pháp hai phần: ***Agropsar sturninus***) là một loài chim thuộc Họ Sáo. Loài này phân bố ở Campuchia, Trung Quốc, Hong Kong, Ấn Độ, Indonesia, Nhật Bản, bán đảo Triều Tiên, Lào, Malaysia, Mông Cổ, Myanmar, Nga, Singapore, Đài Loan, Thái Lan, Việt Nam. Cũng ghi nhận tại Na Uy, Pakistan và Đảo Christmas, nhưng có lẽ chỉ là do bay lang thang. Môi trường sinh sống tự nhiên của chúng là rừng phương bắc và rừng ôn đới.

## Chú thích

## Tham khảo
* BirdLife International 2004. Sturnus sturninus . 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Downloaded on ngày 24 tháng 7 năm 2007.
* 
*
Ruồi giấm thường

**Ruồi giấm thường** hay **Ruồi trái cây thường** (***Drosophila melanogaster***) là một loài ruồi, thuộc họ Drosophilidae. Bắt đầu từ Charles W. Woodworth, loài này là một động vật mô hình được sử dụng rộng rãi trong nghiên cứu sinh học gen, sinh lý học, sinh bệnh học vi khuẩn và tiến hóa lịch sử sự sống. Nó thường được sử dụng bởi vì nó là một loài là dễ dàng để chăm sóc, sinh sản một cách nhanh chóng, và đẻ trứng nhiều.

## Ngoại hình
Trong tự nhiên, ruồi giấm có màu vàng đất, mắt màu đỏ gạch và nhiều vằn đen nằm ngang trên bụng.

Cơ thể ruồi giấm được chia làm ba phần: đầu, ngực và bụng. Đầu ruồi khá tròn, có mắt kép to và rõ. Mắt ruồi được cấu tạo từ hàng trăm mắt đơn nhỏ li ti và chiếm phần lớn bề mặt đầu. Màu đỏ gạch của mắt ruồi trong tự nhiên được cấu thành từ hai sắc tố: xanthommatin, sắc tố màu nâu có nguồn gốc từ tryptophan, và drosopterin, nhóm sắc tố màu đỏ có nguồn gốc từ guanosine triphosphate. Giữa hai mắt ruồi là một cặp ăng-ten ngắn, trông như lông vũ tí hon hoặc lông chìa ra và được dùng để phát hiện mùi hương, dòng khí lưu chuyển hay rung động. Họ ruồi *[[Chi Ruồi giấm|Drosophila]]* cũng có lông cứng - những sợi lông ngắn, cứng - phân bố trên khắp đầu và thân dùng để cảm nhận môi trường.

Ngực ruồi cứng cáp, nối liền ba cặp chân và một cặp cánh. Ruồi có cánh dạng màng mỏng trong suốt với mạch cánh rõ ràng, rộng tầm 4 mm. Trong tiếng Việt, mạch cánh còn có thể gọi là “gân cánh”, nhưng bộ phận này không được cấu thành từ gân. Khi không bay, cánh ruồi nằm phẳng trên lưng. Ngay đằng sau cánh có một cặp núm cân bằng (halteres), vốn được biến đổi từ cánh sau, giúp giữ thăng bằng và phương hướng khi bay.

Chân ruồi được cấu tạo từ năm phần: đốt háng (), đốt chuyển (), đốt đùi (), đốt chày () và đốt bàn chân (). Đốt bàn chân lại chia ra làm năm đoạn, với đoạn cuối là chân ruồi, nơi có nhiều cấu trúc bao gồm móng vuốt và phần bám dính. Để bám dính vào bề mặt, ruồi giấm thường *D. melanogaster* chủ yếu dùng đệm chân, một cấu trúc dẻo kéo dài bên dưới móng vuốt, và  - các lông cứng nhỏ xen vào đệm chân, có hình dạng giống cái sạn nấu ăn. Móng ruồi cũng có thể dùng để bám vào những bề mặt thô. Ruồi đực có lược giao phối trên đoạn đầu tiên của đốt bàn chân - đây là những sợi nhỏ màu đen trông giống lông ở chân trước, dùng để bám vào con cái khi giao phối.

## Hình ảnh

Tập tin:Fruit flies mating.jpg
Tập tin:Drosophila egg.png
Tập tin:Drosophila m oogenesis.png
Tập tin:Fly eye stereo pair.png


## Tham khảo

## Đọc thêm
*
*
*
*

## Popular media
* "Inside the Fly Lab" — broadcast by WGBH và PBS, in the program series "Curious", tháng 1 năm 2008.
* "How a Fly Detects Poison"  — WhyFiles.org article describes how the fruit fly tastes a larva-killing chemical in food.

## Liên kết ngoài

*A quick and simple introduction to ''Drosophila melanogaster''
*FlyBase — A Database of Drosophila Genes & Genomes 
*NCBI page on ''Drosophila melanogaster''
*The WWW Virtual Library: ''Drosophila''
*The Berkeley ''Drosophila'' Genome Project
Ngỗng Canada

**Ngỗng Canada** (danh pháp hai phần: *Branta canadensis*) là một loài ngỗng hoang dã thuộc chi *[[Branta]]*, có nguồn gốc ở Bắc cực và các khu vực ôn đới của Bắc Mỹ, có đầu màu đen và cổ, có các mảng trắng trên mặt, mình màu nâu xám.
Đầu và cổ đen với "quai nón" trắng đen phân biệt ngỗng Canada từ tất cả các loài ngỗng khác, với ngoại lệ của ngỗng Barnacle, nhưng loài sau có ngực màu đen, và cũng có bộ lông màu xám, chứ không phải là màu hơi nâu. Có bảy phân loài của loài chim này, các kích cỡ và chi tiết bộ lông khác nhau, nhưng tất cả đều nhận ra là ngỗng Canada. Một số loài nhỏ hơn có thể là khó để phân biệt với ngỗng Cackling mới được tách loài.

Loài này có thân dài khoảng từ 75 đến 110&nbsp;cm và có sải cánh dài 127–185&nbsp;cm (50-73). Con trống thường có trọng lượng 3,2-6,5&nbsp;kg (7,1-14&nbsp;lb), và có thể là rất tích cực trong việc bảo vệ lãnh thổ. Con mái và con trống trông hầu như giống hệt nhau nhưng hơi nhẹ 2,5-5,5&nbsp;kg (5,5-12&nbsp;lb), nói chung là 10% nhỏ hơn so với con trống, và có tiếng kêu khác nhau. Một con trống lớn đặc biệt của phân loài *B. c. maxima*, "ngỗng Canada khổng lồ" (hiếm khi vượt quá 8&nbsp;kg (18&nbsp;lb)), cân nặng 10,9&nbsp;kg (24&nbsp;lb) và có sải cánh dài 2,24&nbsp;m (7,3&nbsp;ft). Mẫu vật này là con ngỗng hoang dã lớn nhất từng được ghi nhận của loài. Tuổi thọ trong tự nhiên ngỗng sống sót đến tuổi trưởng thành khoảng 10-24 năm.
## Hình ảnh

Tập tin:Canada-Goose-Szmurlo.jpg
Tập tin:Canada goose reflection 03.jpg
Tập tin:Branta canadensis (5).JPG
Tập tin:Canada goose flight cropped and NR.jpg
Branta canadensis MHNT.ZOO.2010.11.13.6.jpg |Museum specimen 


## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*ARKive - images and movies of the Canada goose'' 
*RSPB A to Z of UK birds
Bình Gia (xã)

**Bình Gia** là xã của tỉnh Lạng Sơn, Việt Nam.

## Địa lý
Xã Bình Gia có vị trí địa lý:
*Phía bắc giáp xã Thiện Thuật và xã Hồng Phong.
*Phía nam giáp xã Bắc Sơn.
*Phía đông giáp xã Tân Văn.
*Phía tây giáp xã Thiện Long.

## Lịch sử
Địa bàn xã Bình Gia trước kia thuộc huyện Bình Gia, tỉnh Lạng Sơn.

Đến năm 2018, thị trấn Bình Gia có diện tích 3,15&nbsp;km², dân số là 3.269 người, mật độ dân số đạt 1.038 người/km², gồm 9 khu phố: 1, 2, 3, 4, 5A, 5B, 6A, 6B, Pò Đồn. Xã Tô Hiệu có diện tích 26,42&nbsp;km², dân số là 4.519 người, mật độ dân số đạt 171 người/km².

Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 818/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Lạng Sơn (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của xã Tô Hiệu cùng toàn bộ 7,77&nbsp;km² diện tích tự nhiên và 733 người thuộc 2 thôn: Tòng Chu 1, Tòng Chu 2 của xã Hoàng Văn Thụ vào thị trấn Bình Gia. Vậy nên địa bàn thị trấn Bình Gia được mở rộng và phù hợp với chủ trương của cấp trên

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1672/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Lạng Sơn năm 2025. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của xã Hoàng Văn Thụ, xã Mông Ân và thị trấn Bình Gia thành xã mới có tên gọi là **xã Bình Gia**.

## Giao thông
Xã Bình Gia có quốc lộ 1B, quốc lộ 279 đi qua địa bàn.

## Chú thích

## Xem thêm
*Danh sách thị trấn tại Việt Nam

## Liên kết ngoài
* Quy hoạch chi tiết xây dựng thị trấn Bình Gia
Fadhila Mubarak

**Fadhila Mubarak** () là nhà hoạt động dân chủ người Bahrain. Ngày 18.5.2011, bà trở thành phụ nữ hoạt động đầu tiên bị kết án về vai trò của bà trong cuộc Nổi dậy ở Bahrain 2011–2012, và tổ chức Ân xá Quốc tế đã gọi bà là tù nhân lương tâm.

## Bị bắt
Ngày 27.3.2011, Fadhila Mubarak đang lái xe chở đứa con trai 8 tuổi cùng 2 đứa cháu gái 14 và 15 tuổi thì bị cảnh sát chặn lại ở trạm kiểm soát gần Riffa (tây nam Manama). Một viên sĩ quan cảnh sát nói với bà rằng bà đã "chơi nhạc kêu gọi lật đổ chế độ", và yêu cầu bà vặn nhỏ âm thanh xuống. Bà từ chối, thay vào đó bà yêu cầu viên sĩ quan cho bà xem giấy chứng minh của anh ta. Theo lời các sĩ quan cảnh sát ở trạm này, thì sau đó bà đã bước xuống xe, túm áo một viên sĩ quan và xô đẩy anh ta. Trái lại, Mubarak nói rằng sau khi bị các sĩ quan lăng mạ rủa xả, thì một người mặc thường phục - mà bà không biết rằng đó là viên sĩ quan an ninh - đã cố đẩy bà vào trong một chiếc xe; bà cưỡng lại và bị viên sĩ quan này đánh vào đầu.

Sau đó bà bị đưa tới đồn cảnh sát ở Rifaa. Sau đó bà nói rằng mình đã bị các nữ cảnh sát viên đánh khi bị giam ở đây, rồi bị chuyển tới đồn cảnh sát ở thị trấn Madinat 'IsaIsa, nơi đây bà cũng lại bị đánh đập nữa. Sau khi nhà chức trách phát hiện ra là bà đã từng tham dự các cuộc biểu tình phản đối trong tháng Ba ở Pearl Roundabout, cũng như một bài thơ mà bà đã viết về cách mạng và tự do cho con trai của mình, thì bà bị một tòa án quân sự sơ cấp thuộc "Tòa án anh ninh quốc gia" Bahrain buộc tội "tấn công một viên chức thi hành công vụ"," kích động hận thù chế độ "," tham gia một cuộc biểu tình với mục đích phạm tội ", và" phá hoại trật tự công cộng ". và ngày 18.5.2011, bà bị kết án 4 năm tù giam. Tổ chức Ân xá Quốc tế cho biết rằng bà đã bị từ chối không được quyền có luật sư bảo vệ cả trước và trong khi xét xử, chỉ một tuần lễ sau khi kết án mới được gặp luật sư lần đầu. Ngày 8.6.2011, bản án của bà được Tòa thượng thẩm giảm xuống còn 18 tháng tù. Ngày 30.1.2012 bản án này đã được Tòa phá án giữ nguyên. Gia đình Mubarak bày tỏ sự lo ngại về sức khỏe của bà, vì ngay trước khi bị tù bà đã được điều trị bệnh u nang buồng trứng.

## Tù nhân lương tâm
Trung tâm Nhân quyền Bahrain đã mô tả việc bắt giam Mubarak là "giam giữ bất hợp pháp chỉ vì bà thực thi quyền tự do ngôn luận của mình theo điều 19 Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền", và kêu gõi thả ngay bà ra. Ngày 30.1.2012, tổ chức Ân xá Quốc tế đã gọi bà là tù nhân lương tâm "bị kết án trong một vụ xét xử bất công trước tòa án quân sự về những cáo buộc giả mạo về việc đã đấu tranh cho các quyền của bà", và cũng kêu gọi chính quyền Bahrain thả bà ra.

## Phóng thích
Tuy nhiên, dù bản án của bà được tòa phá án Bahrain giữ nguyên hồi cuối tháng 1 năm 2012, nhưng bà đã được phóng thích ngày 6.2.2012. Trong một cuộc mít tinh ở al-Muqsha do phe đối lập Bahrain tổ chức, bà đã được hàng ngàn người ủng hộ vẫy cờ tổ quốc chào mừng với nhạc nền cách mạng.

## Tham khảo và Chú thích
Hoài An (nhạc sĩ, sinh 1929)

Nhạc sĩ **Hoài An** (tên thật là **Nguyễn Đắc Tịnh**, 20 tháng 5 năm 1929 – 15 tháng 3 năm 2012) là một nhạc sĩ mang quốc tịch Việt Nam nổi tiếng thuộc dòng nhạc vàng và nhạc quê hương trước năm 1975. Ông được biết đến qua nhiều ca khúc trữ tình, nhất là các bản nhạc mùa xuân như *Câu chuyện đầu năm*, *Tâm sự ngày xuân* và các ca khúc về quê hương như *Trăng về thôn dã*, *Tình lúa duyên trăng*.

## Tiểu sử
Hoài An sinh ngày 20 tháng 5 năm 1929 tại Hải Phòng. Ông sớm theo đuổi con đường âm nhạc và phát triển sự nghiệp sáng tác trong bối cảnh nhạc vàng miền Nam trước năm 1975. Ông thường ký các tác phẩm với bút danh *Hoài An*, và đôi khi với bút danh phụ *Trang Dũng Phương*.

Nhạc của ông mang phong cách trữ tình, giản dị, dễ thuộc và gần gũi với nhiều thế hệ người nghe nhạc. Trong nhiều ca khúc mùa xuân, những hình ảnh lễ hội, mùa xuân và triết lý sống được chuyển tải nhẹ nhàng nhưng sâu sắc, khiến chúng trở thành nhạc mùa xuân tiêu biểu của nền tân nhạc Việt Nam.

Sau năm 1975, ông tiếp tục sống tại Thành phố Hồ Chí Minh nhưng ít hoạt động công khai. Một số bản nhạc của ông bị thất lạc do biến đổi thời cuộc.

Hoài An qua đời vì bệnh phổi vào ngày 15 tháng 3 năm 2012 tại nhà riêng ở Quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh. Lễ quàn được tổ chức tại tư gia và sau đó ông được an táng tại Nghĩa trang Đa Phước, Bình Chánh.

## Danh sách tác phẩm
### Sáng tác riêng
* *Anh sẽ về*
* *Biết phải làm sao*
* *Câu chuyện đầu năm* (1964)
* *Chiếc áo mùa xuân*
* *Còn nhớ hay quên*
* *Duyên đời*
* *Giác mơ ban đầu*
* *Gửi ánh trăng thề* (1956)
* *Kỷ niệm nào buồn*
* *Mộng về đêm trăng* (1957)
* *Ngày về thăm nhau* (1965)
* *Tâm sự ngày xuân* (1967)
* *Tình người hậu tuyến* (1958)
* *Tấm ảnh không hồn* (1972)
* *Trăng lúa miền Nam*
* *Trăng nước miền em* (1959)
* *Trước giờ tạm biệt* (1964)
* … 

### Sáng tác chung
* *Ca khúc yêu đời* (Hoài An – Huyền Linh)
* *Dạ khúc đêm trăng* (Hoài An – Hồ Đình Phương)
* *Dựng một mùa hoa* (Hoài An – Phó Quốc Thăng)
* *Đêm kỷ niệm* (Hoài An – Lê Dinh)
* *Lá thư đầu mùa* (Hoài An – Hồ Đình Phương)
* *Lúa đẹp chiều hôm* (Hoài An – Phạm Thế Mỹ)
* *Thiên duyên tiền định* (Trang Dũng Phương – Nguyên Lễ)
* *Tình lúa duyên trăng* (Hoài An – Hồ Đình Phương)
* *Trăng về thôn dã* (Hoài An – Huyền Linh)
* … 

### Sáng tác chưa phổ biến
* *Anastasia*
* *Bán sầu*
* *Chỉ còn xuân thôi*
* *Dù chỉ một lần*
* *Đón xuân nhớ Mẹ*
* *Đời anh vẫn cô đơn*
* *Em vẫn là hoa khôi trong mắt anh*
* *Giây phút mộng du*
* *Giọng hát vô tình*
* *Hoa nở trong tim*
* *Như áng mây trời*
* … 

## Chú thích

## Thể loại
Will Keane

**William David Keane** (sinh ngày 11 tháng 1 năm 1993) là một cầu thủ bóng đá người Anh chơi ở vị trí tiền đạo cho câu lạc bộ Hull City. Năm 2009 anh kết thúc sự nghiệp cầu thủ trẻ tại Học viện Manchester United và bắt đầu thi đấu chuyên nghiệp tại giải Premier League trong đội hình một của Manchester United. Anh là người anh sinh đôi của Michael Keane, hiện đang là trung vệ của Everton.

## Sự nghiệp câu lạc bộ
Keane bắt đầu sự nghiệp bóng đá chuyên nghiệp tại Premier League và cũng là trận đấu đầu tiền tại đội hình A của ManU vào ngày 31 tháng 12 năm 2011 trong trận đấu mà Manchester United để thua Blackburn Rovers với tỉ số 3-2 khi anh được vào sân để thay thế hậu vệ Rafael.

## Sự nghiệp quốc tế
Keane lần đầu thi đấu cho Anh ở cấp độ U-16 trong chiến thắng 3-1 trước Nga vào năm 2009. Anh ghi được một bàn trong ba trận. Anh cũng tham gia đội U-17 Anh và giúp đội tuyển vô địch Giải U-17 châu Âu 2010. Tổng cộng anh có 15 lần ra sân và ghi được ba bàn thắng cho đội bóng. Sau đó là đến U-19 Anh. Anh đã được gọi lên đội U-21 Anh vào năm 2011. Anh xuất hiện đầu tiên cho U-21 Anh trong chiến thắng 5-0 trước Iceland, từ băng ghế dự bị để thay thế cho tiền vệ Chelsea Josh McEachran ở phút 78.

## Thống kê

## Tham khảo
Great Invasions

***Great Invasions (The Dark Ages 350-1066 AD)*** là một trò chơi máy tính thuộc thể loại đại chiến lược thời gian thực do hãng Philippe Thibaut cùng Luca Cammisa phát triển và Strategy First phát hành vào năm 2006.

## Cách chơi
*Great Invasions* lấy bối cảnh châu Âu thời kỳ Tăm tối bắt đầu từ năm 350 với cái chết của Hoàng đế La Mã Constans và kết thúc vào năm 1066 và là giai đoại mà hàng trăm quốc gia và bộ tộc thổ dân đang tranh chấp và chống đối lẫn nhau để giành quyền kiểm soát thế giới. Game cho phép người chơi lựa chọn mười quốc gia riêng biệt nhằm thực hiện việc kiểm soát ngoại giao, chiến tranh, tài chính, quản trị, tôn giáo, công trình xây dựng và huấn luyện và quản lý quân đội cùng hạm đội để từ đó dẫn dắt quân đội chinh phục các quốc gia châu Âu khác, đồng thời sử dụng quyền lực sức mạnh hay tài ngoại giao để khẳng định địa vị thống trị của mình.

*Great Invasions* tái hiện hơn 150 sự kiện lịch sử và 3700 nhân vật tiêu biểu trong thời kỳ này. Ngoài việc quản lý các xung đột xảy ra tại khu vực biên giới, người chơi còn phải kiểm soát sự di dân, tính đa dạng về tôn giáo và mối đe dọa tấn công từ các bộ tộc khác. Game có hỗ trợ tính năng chơi mạng với 4 người chơi thông qua LAN hay Internet. 
 
## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* ''Great Invasions'' official website 
* European publisher
* North American publisher
Lý thuyết VSEPR

**Lý thuyết cặp điện tử vỏ hoá trị đẩy nhau**, cũng gọi bằng **thuyết Gillespie-Nyholm** hay **thuyết đẩy**, là mô hình về sức đẩy giữa các cặp electron hoá trị và dạng hình học của phân tử. Thuyết đẩy giúp dự đoán khá chính xác góc hoá trị trong những phân tử có những cặp electron không phân chia hoặc có liên kết bội.

## Lịch sử ra đời
Ý tưởng về sự liên quan giữa cấu tạo hình học của phân tử với sức đẩy của các electron (giữa các e liên kết và chưa liên kết) được giới thiệu lần đầu tiên bởi hai nhà khoa học Nevil Sidgwick và Herbert Powell tại Đại học Oxford năm 1940, trong bài giảng mang tên Bakerian Lecture.

Năm 1957, hai nhà khoa học Ronald Gillespie và Ronald Sydney Nyholm tại Đại học London đã đưa ra kết quả nghiên cứu công nhận quan điểm trên, đồng thời đã xây dựng một lý thuyết chi tiết về dạng hình học của phân tử.

## Luận điểm chính
Phân tử AXnEm

Trong đó:

*A*: nguyên tử trung tâm có các cặp electron hóa trị tạo liên kết

*X*: cặp electron liên kết σ với A

*n*: số cặp electron tạo liên kết σ 

*E*: cặp electron không phân chia

*m*: số cặp electron không phân chia

*m + n = q*: tổng số cặp electron bao quanh A

## Quy tắc thuyết sức đẩy
- Cấu hình các liên kết của nguyên tử hay ion trung tâm đa hóa trị chỉ phụ thuộc vào tổng số cặp electron hóa trị *m + n = q* bao quanh nó.

- Kích thước của những obital của cặp electron hóa trị được phân bố sao cho sức đẩy giữa các cặp electron đó là tối thiểu.

- Sức đẩy của các cặp e giảm theo thứ tự:

**E-E >E-X > X-X**

- Không gian của một cặp liên kết giảm khi độ âm điện của phối tử X tăng lên, dẫn đến góc hóa trị XAX giảm.

## Ý nghĩa
- Thuyết VSEPR có thể áp dụng với phân tử có liên kết đôi.

- Thuyết VSEPR tuy vậy lại chưa thỏa đáng với các phân tử trung tâm có kích thước lớn.

## Tham khảo

1. Hóa học đại cương tập 1 (Lâm Ngọc Thiềm)

2. Hóa học đại cương (Phạm Văn Nhiêu)

3. Hóa học các quá trình (Vũ Đăng Độ)

## Liên kết ngoài
* 3D Chem - Chemistry, Structures, and 3D Molecules
* IUMSC - Đại học Indiana Molecular Structure Center
Úc Bảo Tứ

**Úc Bảo Tứ**, tên hiệu **Hiểm Đạo Thần**, là một nhân vật hư cấu trong tiểu thuyết cổ điển Trung Quốc Thủy hử. Ông là một trong 72 Địa Sát Tinh của 108 anh hùng Lương Sơn Bạc.

## Xuất thân
Úc Bảo Tứ có thân thể to lớn nên mới có tên hiệu Hiểm đạo thần (V*ị thần trấn giữ con đường hiểm*). Ông cầm đầu một nhóm cướp, chuyên cướp của để kiếm sống ở vùng Thanh Châu (nay là Sơn Đông).

## Gia nhập Lương Sơn Bạc

Đoàn Cảnh Trụ cùng Dương Lâm, Thạch Tú mua 200 con ngựa tốt từ mạn Bắc về, đi qua Thanh Châu bị đảng cướp của Úc Bảo Tứ chặn lại, cướp hết ngựa. Úc Bảo Tứ đem ngựa về nộp cho Tăng Đầu thị. Sẵn mối thù Tiều Cái bị giết từ trước chưa kịp trả, quân Lương Sơn kéo đến đánh Tăng Đầu thị.

Sau vài trận giao tranh, quân họ Tăng bị thua, định giảng hoà bằng cách gửi trả Úc Bảo Tứ đang ở đó cùng số ngựa cướp được. Tuy nhiên, con ngựa *Chiếu dạ ngọc sư tử* cướp lần trước, do Sử Văn Cung, giáo sư ở Tăng Đầu thị, người giết Tiều Cái, cưỡi thì bị giữ lại. Tống Công Minh bèn lập mưu, dụ hàng Úc Bảo Tứ, sai Úc Bảo Tứ quay trở về làm gián điệp trong nhà họ Tăng.

Úc Bảo Tứ quay trở lại Tăng Đầu thị, thông báo rằng quân Tống Giang chỉ muốn lấy con ngựa quý chứ không muốn giảng hoà, cùng với việc quân mã Thanh Châu và Lăng Châu tiến đến nên lo sợ, nhằm mục đích khuyến khích Tăng Đầu thị tấn công quân Lương Sơn. Nhà họ Tăng trúng kế, tấn công và thất bại hoàn toàn.

## Sau khi chiêu an và tử trận

Úc Bảo Tứ với thân hình to lớn nên được giao nhiệm vụ giữ lá cờ soái của Lương Sơn Bạc. Sau khi nhận chiêu an, ông cùng các đầu lĩnh tham gia các chiến dịch đánh dẹp quân Liêu và các lực lượng khác chống đối triều đình nhà Tống. Ở chiến dịch đánh Phương Lạp, trong trận hỗn chiến tại huyện Thanh Khê, sào huyệt của Phương Lạp, Úc Bảo Tứ bị tướng đối phương là Đỗ Vi dùng phi đao giết chết.

## Tham khảo

* 
*
Le nâu bụng đen

**Le nâu bụng đen** (danh pháp hai phần: *Dendrocygna autumnalis* là một loài chim thuộc Họ Vịt. Loài này sinh sản từ cực nam Hoa Kỳ và miền trung đến trung nam bộ Nam Mỹ. Tại Mỹ, nó có thể được tìm thấy quanh năm ở các khu vựcn của vùng đông nam Texas, và theo mùa ở phía đông nam Arizona, và Gulf Coast của tiểu bang Louisiana. Nó là một loài sinh sản hiếm hoi tại các địa điểm khác nhau chẳng hạn như Florida, Arkansas, Georgia và Nam Carolina.

## Tham khảo
Mark Wahlberg

**Mark Robert Michael Wahlberg** (sinh ngày 5 tháng 6 năm 1971) là một diễn viên, nhà sản xuất truyền hình, và cựu rapper người Mỹ. Anh đã được biết đến với tên **Marky Mark** trong những năm đầu của mình, và trở nên nổi tiếng cho ra mắt năm 1991 vì là trong vai trò nhạc công với ban nhạc Marky Mark and the Funky Bunch. Anh được bầu là người đứng số 1 trong danh sách *40 Hottest Hotties of the 90's* của VH1. Wahlberg nổi tiếng với các vai diễn của anh trong các phim nhu *[[Boogie Nights]]* (1997), *[[Three Kings (phim 1999)|Three Kings]]* (1999), *[[The Perfect Storm (phim)|The Perfect Storm]]* (2000), *[[Planet of the Apes (phim 2001)|Planet of the Apes]]* (2001), *[[The Italian Job (2003 film)|The Italian Job]]* (2003), *[[I Heart Huckabees]]* (2004), *[[Four Brothers (phim)|Four Brothers]]* (2005), *[[Điệp vụ Boston|The Departed]]* (2006), *[[Invincible (phim 2006)|Invincible]]* (2006), *[[Shooter (phim)|Shooter]]* (2007), và *[[The Fighter (phim 2010)|The Fighter]]* (2010). Anh còn là giám đốc sản xuất của *[[Entourage (phim truyền hình)|Entourage]]*, *[[Boardwalk Empire]]* và *[[How to Make It in America]]*.

## Thời trẻ
Wahlberg sinh ra trong khu phố Dorchester của Boston, Massachusetts, là con út trong gia đình chín người con, với anh chị em ruột Arthur, Jim, Paul, Robert, Tracey, Michelle, Debbie (qua đời năm 2003 ở tuổi 44), và Donnie. Cha anh có 1/2 gốc Ailen và 1/2 Thụy Điển và, mẹ của anh là người Canada gốc Ailen, Anh, và Pháp; về bên ngoại, Wahlberg có quan hệ xa với tác giả Nathaniel Hawthorne. Mẹ của Wahlberg, Alma Elaine. (nhũ danh Donnelly), là một nhân viên ngân hàng và phụ tá của y tá, và cha của Wahlberg, Donald Edward Wahlberg, là một tài xế xe tải đã làm tài xế giao hàng. Cha mẹ anh ly dị vào năm 1982. Wahlberg đã là tín đồ Công giáo La Mã và theo học Trường phổ thông trung học Copley Square (nhưng không tốt nghiệp) ở phố Newbury trong thành phố Boston.

Năm 13 tuổi Wahlberg đã nghiện cocain và các chất gây nghiện khác. Năm 15 tuổi, Wahlberg đã bị thưa kiện hai lần vì sỉ nhục những trẻ em người Mỹ gốc Phi bằng cách ném đá vào người và phát biểu phân biệt chủng tộc. Năm 16 tuổi, Wahlberg dùng gậy đánh đập 2 người Việt bất tỉnh trên đường phố, gọi các nạn nhân là đồ mọi, khỉ da vàng, và làm 1 người mù 1 mắt vĩnh viễn. Ra tòa, Wahlberg nhận tội giết người bất thành, bị phạt 2 năm tù giam ở Boston's Deer Island House of Correction, nhưng chỉ phải ngồi tù 45 ngày rồi được thả.

## Tham khảo
Mộc cọng

**Mộc cọng** hay còn gọi là **mộc Matsumura**, **hoa thơm**, **ngưu thỉ** (danh pháp khoa học: ***Chengiodendron matsumuranum***) là loài thực vật thuộc họ Ô liu được Hayata mô tả lần đầu năm 1911 dưới danh pháp *Osmanthus matsumuranus*, dẫn chiếu tới *Osmanthus marginatus* var. *formosanus* do Jinzô Matsumura mô tả năm 1898. Năm 2020 Shang Chih Bei (向其柏, Xiang Qi-Bai, Hướng Kỳ Bách) *et al.* chuyển nó sang chi mới thành lập là *[[Chengiodendron]]* thành *Chengiodendron matsumuranum*.

Tại Trung Quốc nó được gọi là 牛矢果 (ngưu thỉ quả).

## Phân bố
Cây phân bố ở Ấn Độ (Assam), miền nam Trung Quốc (An Huy, Chiết Giang, Giang Tây, Quảng Đông, Quảng Tây, Quý Châu, Vân Nam), Lào, Campuchia, Đài Loan, Thái Lan, Việt Nam. Môi trường sống là rừng rậm trên sườn dốc, bụi rậm trong thung lũng, ở cao độ 800-1.500 m.

## Mô tả
Cây bụi hay cây gỗ cao 2,5–10 m, nhẵn nhụi. Cành con ép dẹp. Cuống lá 1,5–3&nbsp;cm; phiến lá hình mác ngược, hiếm khi hình trứng ngược hoặc hình elip hẹp, 8-14(-19) × 2,5-4,5(-6) cm, dạng như da mỏng tới giấy dày, đáy thon nhỏ dần và men xuống, mép nguyên hoặc có răng cưa dọc theo nửa phần xa, đỉnh nhọn thon và có mấu; gân giữa và (7-)10-12(-15) gân chính mặt gần trục hơi lõm xuống và mặt xa trục hơi lồi lên. Các xim hoa là chùy hoa ngắn, ở nách lá, 1,5–2&nbsp;cm; lá bắc hình trứng rộng, 1-1,5&nbsp;mm. Cuống hoa ~2&nbsp;mm. Đài hoa 1,5–2&nbsp;mm; các thùy 0,5–1&nbsp;mm. Tràng hoa màu ánh xanh lục hoặc lục vàng nhạt, 3–4&nbsp;mm; ống tràng dài tương đương các thuỳ đảo ngược. Nhị đính ở phần xa của ống tràng. Quả hạch chín màu tím tía tới đen, hình elipxoit, 1,5-3 × 0,7-1,5&nbsp;cm. Ra hoa tháng 5-6, tạo quả tháng 11-12. *2n* = 46.

## Chú thích

## Liên kết ngoài
Hoa mộc

**Hoa mộc** hay **cây mộc**, **mộc tê**, **quế hoa** (tên khoa học: ***Osmanthus fragrans***) là loài thực vật bản địa của châu Á, từ tây và đông dãy núi Himalaya đến Hoa Nam (Quý Châu, Tứ Xuyên, Vân Nam), Đài Loan, miền nam Nhật Bản (Kyushu).

## Lịch sử phân loại
Loài này được nhà tự nhiên học người Thụy Điển Carl Peter Thunberg mô tả lần đầu tiên dưới danh pháp *Olea fragans* năm 1784 theo mẫu thu thập tại tỉnh Nagasaki, Nhật Bản. Tên gọi thông thường tại Nhật Bản theo Thunberg là moksei (= mộc tê).

Năm 1790, nhà thực vật học người Bồ Đào Nha João de Loureiro thiết lập chi *[[Osmanthus]]*, với loài được ông mô tả *Osmanthus fragans* sinh sống trong vườn tại Nam Kỳ. Tên gọi thông thường mà Loureiro ghi nhận là α) Hoa mouc tây (= hoa mộc tê). β) Mŏ sī hōa (= mộc tê hoa), Guéi hōa (= quế hoa). Ông cũng cho rằng nó là cùng một loại cây như Thunberg gọi là moksei.

## Từ nguyên
*Osmanthus* có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp cổ *ὀσμή* (osmḗ, “mùi”) và *ἄνθος* (ánthos, "hoa"). Tính từ định danh *fragans* là tiếng Latinh nghĩa là hương, hương thơm.

## Các thứ
Bao gồm 2 thứ là:
* *Osmanthus fragrans* var. *aurantiacus* Makino, 1902: Bản địa miền nam đảo Kyushu, Nhật Bản. Du nhập vào bán đảo Triều Tiên.
* *Osmanthus fragrans* var. *fragrans*: Bản địa khu vực miền bắc Ấn Độ (Assam, Tây và Đông Himalaya), Bhutan, Campuchia, Đài Loan, Myanmar, Nepal, đông bắc Pakistan (Tây Himalaya), Thái Lan, miền nam và đông Trung Quốc, Việt Nam. Du nhập vào bán đảo Triều Tiên và quần đảo Mariana.

Tại Trung Quốc người ta chia thành các thứ như sau:
* Đan quế (*O. fragrans* var. *aurantiacus*): Hoa màu vàng cam, mùi thơm nồng, phiến lá dầy, sẫm màu.
* Kim quế (*O. fragrans* var. *thunbergii*): Hoa màu vàng kim, mùi thơm nồng, phiến lá khá dầy.
* Ngân quế hay mộc tê (*O. fragrans* var. *latifolius*): Hoa màu trắng hơi ánh vàng, mùi ít thơm, phiến lá hơi mỏng.
* Tứ quý quế hay nguyệt nguyệt quế (*O. fragrans* var. *semperflorens*): Hoa màu hơi trắng hoặc ánh vàng, mùi ít thơm, phiến lá mỏng. Ra hoa quanh năm.

## Sinh trưởng

Hoa mộc là cây bụi hoặc cây gỗ nhỏ, thường xanh, có thể cao 3–12 m. Lá dài 7–15&nbsp;cm và rộng 2,6–5&nbsp;cm. Hoa có thể có các màu bao gồm màu trắng, vàng nhạt, vàng hoặc vàng cam, dài khoảng 1&nbsp;cm, mùi từ thơm nhẹ tới thơm nồng. Ở Việt Nam thường gặp hoa màu trắng. Quả màu tím đen, dài 10–15&nbsp;mm, chín vào mùa xuân, khoảng sáu tháng sau khi hoa nở.

## Sử dụng

Cây hoa mộc được trồng làm cảnh tại châu Á, châu Âu, Bắc Mỹ và nhiều nơi khác trên thế giới, do hoa có mùi thơm giống mùi đào chín hoặc mơ chín.

Tại Việt Nam, loài hoa này mọc hoang ở Ninh Bình (Vườn quốc gia Cúc Phương), Kon Tum và được trồng ở nhiều nơi.

Hoa mộc dùng để ướp trà, dùng làm nguyên liệu chính cho món bánh quế hoa, một số bộ phận khác của cây cũng được dùng làm các vị thuốc trong đông y.

## Chú thích

## Liên kết ngoài
* 
* 
* Tea Olive
* Osmanthus fragrans
Cá cóc Việt Nam

**Cá cóc Việt Nam** (danh pháp khoa học: *Tylototriton vietnamensis*) là một loài sa giông. Đây là một loài động vật Đặc hữu của Việt Nam.

## Đặc điểm
Có thân thuôn dài, có 4 chân, chân trước có 4 ngón, chân sau 5 ngón, đuôi dẹt bên, thân dài trung bình 5 cm. Đầu sa giông dẹt, mõm ngắn, tay gần như vuông, da sần sùi, gờ sống lưng nổi rõ. Cá cóc Việt Nam phân bố rải rác trên địa bàn các tỉnh Lào Cai (huyện Văn Bàn), Cao Bằng (huyện Nguyên Bình), Bắc Giang (huyện Lục Nam), Nghệ An (huyện Quế Phong)...

## Chú thích

 
## Tham khảo

* Cá cóc Việt Nam trên SVRVN
* [Phát hiện loài cá cóc mới, giống Tylototriton (Bộ Có đuôi Urodela, họ Cá cóc Salamandridae) ở [miền Bắc (Việt Nam)|miền Bắc Việt Nam]]

* 
* 
* 
* 
* A new species of salamander, genus Tylototriton (Urodela: Salamandridae) from northern Vietnam. Salamandra, vol. 41, p. 215-220
* Tylototriton vietnamensis: Böhme, Schöttler, Nguyen and Köhler, 2005
* Tylototriton vietnamensis