open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mười công trình lớn của Bắc Kinh

**Mười công trình lớn của Bắc Kinh** (Giản thể: 北京十大建筑, Hán Việt: *Bắc Kinh thập đại kiến trúc*) là mười công trình lớn được xây dựng tại thủ đô Bắc Kinh vào năm 1959 nhân kỉ niệm 10 năm ngày thành lập nhà nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Đây là một phần của kế hoạch quy hoạch đô thị và xây dựng trong chương trình Đại Nhảy Vọt và được hoàn thành chỉ trong vòng 10 tháng, tính đến trước ngày quốc khánh Trung Quốc mùng 1 tháng 10.

## Lịch sử
Mười công trình lớn của Bắc Kinh được xây dựng cùng với việc mở rộng Quảng trường Thiên An Môn. Kiến trúc của mười tòa nhà này là sự pha trộn của ba trào lưu kiến trúc, Chủ nghĩa hiện đại, Chủ nghĩa hiện thực xã hội chủ nghĩa và những yếu tố của Kiến trúc Trung Quốc truyền thống. Kiến trúc sư của các công trình này là thành viên của Học viện Thiết kế Kiến trúc Bắc Kinh cùng với sự quản lý của Ủy ban Kế hoạch Bắc Kinh và Bộ Xây dựng Trung Quốc. Mười công trình lớn này được xây dựng với ý đồ đưa Bắc Kinh trở thành thành phố có các công trình tầm cỡ ngang tầm với những thủ đô lớn trên Thế giới như Washington DC, Paris hay Moskva.

## Các công trình
Dưới đây là danh sách cụ thể của Mười công trình:

## Hình ảnh

Hình:Great Hall Of The People At Night.JPG|Đại lễ đường Nhân dân
Hình:NationalMuseumofChinapic1.jpg|Bảo tàng Quốc gia
Hình:MinzuGong.JPG|Cung Văn hóa Dân tộc
Hình:Beijingrailwaystation night.jpg|Ga Bắc Kinh
Hình:Workers Stadium.jpg|Sân vận động Công nhân
Hình:Beijing Military Museum Front - troops towards the sky.jpg|Bảo tàng Quân sự
Hình:Diaoyutai 3.jpg|Nhà khách Điếu Ngư Đài


## Tham khảo
1511

**Năm 1511** (số La Mã: MDXI) là một năm thường bắt đầu vào thứ Tư (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Julius.
## Sự kiện
* Trần Tuân nổi dậy khởi binh vây đánh thành Thăng Long.
## Sinh

* 1 tháng 1 - Henry, Công tước xứ Cornwall, con trai cả của Henry VIII của Anh
* 18 tháng 6 - Bartolomeo Ammanati, kiến trúc sư và nhà điêu khắc Florentine (mất 1592)
* 9 tháng 7 - Dorothea của Saxe-Lauenburg, vợ của Christian III từ 1525 và Nữ hoàng Đan Mạch và Na Uy (mất 1571)
* 30 tháng 7 - Giorgio Vasari, họa sĩ, kiến trúc sư người Ý (mất 1574)
* 29 tháng 9 - Michael Servetus, nhà thần học Tây Ban Nha (mất 1553)
* 22 tháng 10 - Erasmus Reinhold, nhà thiên văn học và toán học người Đức (mất 1553)
* 15 tháng 11 - Johannes Secundus, nhà thơ Hà Lan (mất 1536)

## Mất

## Tham khảo
Laurent Schwartz

**Laurent-Moïse Schwartz** (5 tháng 3 năm 1915 – 4 tháng 7 năm 2002) là một nhà toán học người Pháp. Ông học đại học tại trường École normale supérieure, và giành được huy chương Fields năm 1950 cho những nghiên cứu của ông về lý thuyết phân phối, mang lại cách hiểu rõ ràng cho các đối tượng như hàm delta Dirac. Trong một thời gian dài ông dạy tại trường École polytechnique.

Ngoài công việc nghiên cứu khoa học, ông còn nổi tiếng là một người thẳng thắn, và thiên về chủ nghĩa cộng sản.

## Tham khảo
1533

**Năm 1533** (số La Mã: MDXXXIII) là một năm thường bắt đầu vào thứ Tư (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Julius.
## Sự kiện
* Nguyễn Kim lập Lê Ninh làm vua tại Sầm Châu Ai Lao tái lập nhà Hậu Lê.
* Nguyễn Nhân Liễn khởi binh ở Thuận Hóa phản nhà Mạc.
## Sinh

## Mất

## Tham khảo
1516

**Năm 1516** (số La Mã: MDXVI) là một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ Ba (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Julius.
## Sự kiện

### Tháng 4
* Trần Cảo mang quân đánh vào các huyện Tiên Du, Quế Dương, Gia Lâm rồi tiến thẳng vào bến Bồ Đề, uy hiếp Thăng Long

### Tháng 5
* 7 tháng 5: Trịnh Duy Sản mượn cớ đi đánh Trần Cảo rồi lại dẫn quân về Thăng Long giết chết vua Lê Tương Dực.
* Lê Quang Trị được lập làm vua nhưng chỉ được 3 ngày thì bị phế và Lê Ý được lập làm vua niên hiệu Quang Thiệu.
* Nguyễn Hoằng Dụ tấn công đốt phá Thăng Long.
* Trần Cảo đánh chiếm Thăng Long, xưng hoàng đế, niên hiệu Thiên Ứng.
* Triều đình Hậu Lê dời về Thanh Hóa.

### Tháng 7
* Quân Trần Cảo và quân Hậu Lê đại chiến ngoài thành Thăng Long.

### Tháng 8
* Lê Chiêu Tông tái chiếm Thăng Long, đánh bại Trần Cảo.
### Tháng 11
* Trần Cảo đại phá quân Hậu Lê giết tướng Trịnh Duy Sản.
* Trần Chân đánh bại Trần Cảo tại Gia Lâm
## Sinh

## Mất
* Lê Tương Dực bị giết
* Trịnh Duy Sản.
## Tham khảo
1540

**Năm 1540** (số La Mã: MDXL) là một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ năm (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Julius.
## Sự kiện
Quân đội nhà Lê Trung Hưng do tướng Nguyễn Kim dẫn đầu chiếm được Nghệ An từ nhà Mạc và chính thức thành lập Nam triều.

### Tháng 11
* 3 tháng 11: Mạc Thái Tổ dâng đất ngũ động hàng nhà Minh

## Sinh
* không rõ - François Viète, nhà toán học người Pháp (m. 1603)

## Mất

## Tham khảo
1541

**Năm 1541** (số La Mã: MDXLI) là một năm thường bắt đầu vào thứ bảy (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Julius.
## Sự kiện
## Sinh

## Mất
* 22 tháng 8: Mạc Thái Tổ (sinh năm 1483)

## Tham khảo
1542

**Năm 1542** (số La Mã: MDXLII) là một năm thường bắt đầu vào ngày Chủ nhật (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Julius.
## Sự kiện
## Sinh

* 19 tháng 3 - Jan Zamoyski, nhà quý tộc Ba Lan (mất 1605)
* 6 tháng 6 - Richard Grenville, nhà thám hiểm (mất 1591)
* 24 tháng 6 - St John của Cross, người Tây Ban Nha (mất 1591)
* 4 tháng 10 - Robert Bellarmine, tiếng Ý thánh (mất 1621)
* 15 tháng 10 - Akbar, Jellaladin Mahommed, Hoàng đế Mughal (mất 1605)
* 8 tháng 12 - (mất 1587)
* *Ngày chưa biết:*
** Toda Kazuaki, samurai (mất 1604)
** John Speed, sử gia Anh (mất 1629)
** Horio Yoshiharu, daimyo Nhật Bản (mất 1611)
** Kuki Yoshitaka, chỉ huy Hải quân Nhật Bản (mất 1600)
** Juan de la Cruz, nhà thơ Tây Ban Nha (mất 1591)
* Mary I của Scotland

## Mất
* Tướng Trịnh Duy Thuân nhà Lê trung hưng ở Việt Nam

## Tham khảo
1543

**Năm 1543** (số La Mã: MDXLIII) là một năm thường bắt đầu vào thứ hai (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Julius.
## Sự kiện
* Lê Trang Tông và Nguyễn Kim đánh chiến thành Tây Giai kiến lập Lê Nam triều.

## Sinh

## Mất

## Tham khảo
1545

**Năm 1545** (số La Mã: MDXLV) là một năm thường bắt đầu vào thứ năm (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Julius.

## Sự kiện

### Tháng 5
* Lê Trang Tông tấn công huyện Yên Mô Ninh Bình

## Sinh

## Mất
* Nguyễn Kim, người có công tái lập nhà Hậu Lê và là tổ tiên các chúa Nguyễn nước Đại Việt (sinh 1468).

## Tham khảo
1547

**Năm 1547** (số La Mã: MDXLVII) là một năm thường bắt đầu vào thứ bảy trong lịch Julius.
## Sự kiện
## Sinh

## Mất
*28 tháng 1: Henry VIII của Anh

## Tham khảo
1548

**Năm 1548** (MDXLVIII) là một năm nhuận bắt đầu vào Chủ Nhật trong lịch Julius.

## Sự kiện
## Sinh

## Mất

## Tham khảo
1546

**Năm 1546** (số La Mã: MDXLVI) là một năm thường bắt đầu vào thứ Sáu (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Julius.
## Sự kiện
* Người Tây Ban Nha chinh phục Yucatan.
* Pháp và Anh tuyên bố hòa bình.
## Sinh

## Mất

## Tham khảo
1551

**Năm 1551** (số La Mã: MDLI) là một năm thường bắt đầu vào thứ năm trong lịch Julius.

## Sự kiện

### Tháng 6
* Trịnh Kiểm, Lê Bá Ly và Vũ Văn Uyên tấn công Thăng Long

## Sinh

## Mất

## Tham khảo
1553

**Năm 1553** (số La Mã: MDLIII) là một năm thường bắt đầu vào ngày Chủ nhật trong lịch Julius.

## Sự kiện
Tháng 9 năm 1553, một giáo dân Cơ Đốc người Nhật tên Bernard đặt chân lên đất Châu Âu cùng sư huynh của mình
## Sinh

## Mất

## Tham khảo
1554

**Năm 1554** (số La Mã: MDLIV) là một năm thường bắt đầu vào thứ hai trong lịch Julius.

## Sự kiện

* Nhà Lê Trung Hưng chiếm được Thuận Hóa và Quảng Nam từ nhà Mạc. Lãnh thổ Đại Việt chính thức chia làm 2 nửa: từ Ninh Bình trở ra trong tay nhà Mạc, từ Thanh Hóa trở vào trong tay nhà Lê.

## Sinh

## Mất

## Tham khảo
1556

**Năm 1556** (số La Mã: MDLVI) là một năm nhuận bắt đầu vào thứ Tư trong lịch Julius.

## Sự kiện
* Động đất Thiểm Tây 1556

## Sinh

## Mất
*24 tháng 1: Lê Trung Tông (nhà Lê Trung Hưng)
*Vương Thúy Kiều
*Từ Hải

## Tham khảo
1557

**Năm 1557** (số La Mã: MDLVII) là một năm thường bắt đầu vào thứ Sáu trong lịch Julius.
## Sự kiện

### Tháng 7
* Mạc Kính Điển cùng Phạm Quỳnh và Phạm Dao tiến đánh Nghệ An

## Sinh

* 15 tháng 2 - Vittoria Accoramboni, người Ý (mất 1585)
* 24 tháng 2 - Mathias, Hoàng đế La Mã Thần thánh (mất 1619)
* 31 tháng 5 - Sa hoàng Feodor I của Nga (mất 1598)
* 15 tháng 8 - Liễu Hạnh Công Chúa (mất 1577)
* 16 tháng 8 - Agostino Carracci, họa sĩ và nghệ sĩ đồ họa Ý (mất 1602)
* 19 tháng 8 - Frederick I, Công tước của Württemberg (mất 1608)
* 16 tháng 9 - Jacques Mauduit, nhà soạn nhạc Pháp (mất 1627)
* *Ngày chưa biết:*
** Julius Caesar, thẩm phán và chính trị gia người Anh (mất 1636)
** Giovanni Croce, nhà soạn nhạc người Ý (mất 1609)
** Giovanni Gabrieli, nhà soạn nhạc Ý và organ (mất 1612)
** Balthasar Gérard, người ám át William I của Orange (mất 1584)
** Toda Katsushige, lãnh chúa Nhật Bản (mất 1600)
** Olaus Martini, Đức Tổng Giám mục của Uppsala (mất 1609)
** Thomas Morley, nhà soạn nhạc người Anh (mất 1602)
** Oda Nobutada, người Nhật Bản (mất 1582)

## Mất
* Tháng 4: Lê Bá Ly (tướng lĩnh nhà Mạc và Lê)

## Tham khảo
1558

**Năm 1558** (số La Mã: MDLVIII) là một năm thường bắt đầu vào thứ bảy trong lịch Julius.
## Sự kiện
* Hàng nghìn người cùng gia quyến và các tướng đi theo Chúa Tiên Nguyễn Hoàng di cư từ Bắc vào Nam, trấn thủ ở vùng Thuận Hóa. 
* Triều đại của Elizabeth đệ nhất, Nữ vương của nước Anh và Ireland, bắt đầu. 
* Maldives rơi vào vùng ảnh hưởng của người Bồ Đào Nha.

## Sinh

## Mất
## Tham khảo
1559

**Năm 1559** (số La Mã: MDLIX) là một năm thường bắt đầu vào ngày Chủ nhật trong lịch Julius.

## Sự kiện

## Sinh

* 21 tháng 2 - Nỗ Nhĩ Cáp Xích, một thủ lĩnh của bộ tộc Nữ Chân.

## Mất
## Tham khảo
1560

**Năm 1560** (số La Mã: MDLX) là một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ hai trong lịch Julius.

## Sự kiện
## Sinh

## Mất
## Tham khảo
1555

**Năm 1555** (số La Mã: MDLV) là một năm thường bắt đầu vào thứ Ba trong lịch Julius.

## Sự kiện

* Chiến tranh Lê–Mạc: Mạc Kính Điển tấn công nhà Lê Trung Hưng ở Thanh Hóa, sau đó bại trận và rút về kinh thành.

## Sinh

## Mất

## Tham khảo
1563

**[[Năm mươi sắc thái (nhạc phim)|Năm]] 1563** (số La Mã: MDLXIII) là một năm thường bắt đầu vào thứ Sáu trong lịch Julius.
## Sự kiện
* 1 tháng 2 - Sarsa Dengel kế vị cha mình làm hoàng đế của Ethiopia.
* 18 tháng 2 - Francis, Công tước Guise là bị ám sát trong khi bao vây Orléans.

## Sinh

## Mất

## Tham khảo
1562

Năm **1562** (số La Mã: MDLXII) là một năm thường bắt đầu vào thứ năm trong lịch Julius.

## Sự kiện
## Sinh

* 12 tháng 1 - Charles Emmanuel I, Công tước xứ Savoy (mất 1630)
* 13 tháng 1 - Mark Alexander Boyd, nhà thơ người Scotland và người lính của tài sản (mất 1601)
* 20 tháng 1 - Ottavio Rinuccini, nhà soạn nhạc người Ý (mất 1621)
* Tháng tư / tháng - Jan Pieterszoon Sweelinck, nhà soạn nhạc Hà Lan (mất 1621)
* 6 tháng 5 - Pietro Bernini, nhà điêu khắc người Ý (mất 1629)
* 25 tháng 7 - Katō Kiyomasa, samurai của Nhật Bản (mất 1611)
* 17 tháng 8 - (rửa tội) - Hans Leo Hassler, nhà soạn nhạc người Đức (mất 1612)
* 4 tháng 10 - Christian Sorensen Longomontanus, nhà thiên văn học Đan Mạch (mất 1647)
* 19 tháng 10 - George Abbot, Đức Tổng Giám mục của Canterbury (mất 1633)
* 25 tháng 11 - Lope de Vega, nhà thơ và nhà viết kịch Tây Ban Nha (mất 1635)
* Ngày chưa biết**
** Isabella Andreini, nữ diễn viên người Ý (mất 1604)
** John Bull, nhà soạn nhạc người Anh (mất 1628)
** Henry Constable, nhà thơ người Anh (mất 1613)
** Samuel Daniel, nhà thơ người Anh và lịch sử (mất 1619)
** Francis Godwin, nhà văn người Anh và giám chức (mất 1633)
** Juan de Jáuregui, người đã cố gắng ám sát William I của Orange (mất 1582)
** Natsuka Masaie, daimyo Nhật Bản (mất 1600)
** Richard Neile, tiếng Anh cực trong nhà thờ (mất 1640)
** Penelope Blount, Countess của Devonshire (mất 1607)
** Henry Spelman, nhà khảo cổ An (mất 1641)
** Maeda Toshinaga, nhà quý tộc Nhật Bản (mất 1614)
** Cornelis van Haarlem, họa sĩ Hà Lan (mất 1638)
** Xu Guangqi, nhà nông học, nhà thiên văn học, và nhà toán học Trung Quốc (mất 1633)

## Mất

## Tham khảo
1564

**Năm 1564** (MDLXIV) là một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ bảy (liên kết sẽ hiển thị đầy đủ lịch) trong lịch Julius.

## Sự kiện
* 25 tháng 1 - Người Bồ Đào Nha thành lập thành phố São Paulo, Brazil.
* 08 tháng 3 - Naples cấm hôn ở nơi công chúng, hình phạt là tử hình.
## Sinh

* 15 tháng 2 - Galileo Galilei, nhà thiên văn học, nhà vật lý, nhà toán học và triết gia người Ý (m. 1642).

## Mất
## Tham khảo
Sọ

**Sọ** là một cấu trúc xương ở phần đầu của một số động vật giúp nâng đỡ mặt và bảo vệ não khỏi tổn thương.

Sọ được cấu tạo bởi 2 phần: **hộp sọ** và **[[hàm dưới]]**. Động vật có sọ được gọi là động vật có hộp sọ.

Sọ có chức năng bảo vệ não, cố định khoảng cách giữa hai mắt để có thể nhìn được lập thể, và cố định vị trí của tai giúp bộ não sử dụng tín hiệu âm thanh để phán đoán hướng và khoảng cách âm thanh. Ở một số loài thú, sọ cũng có chức năng tự vệ (như động vật móng guốc có sừng).

## Sọ người

Ở người, sọ người trưởng thành thông thường được cấu tạo bởi 22 xương. Nếu không tính hàm dưới thì tất cả xương của sọ được liên kết với nhau bởi đường khớp, các khớp cứng cho phép dịch chuyển rất ít. Tám xương; — Gồm một xương trán, hai xương đỉnh, một xương chẩm, một xương bướm, hai xương thái dương và một xương sàng tạo thành phần sọ bao bọc não, bảo vệ vòm xung quanh não. 14 xương tạo thành *hộp sọ tạng*, nâng đỡ bộ mặt. Đóng kín với xương thái dương là sáu xương tai nhỏ, mặc dù các xương này không phải là một phần của sọ. Xương móng nâng đỡ lưỡi thường không được xem là một phần của sọ hay nó cũng không khớp với các xương khác. Sọ chức năng bảo vệ não.

Sọ chứa các khoang xoang, là các khoang chứa đầu không khí được phủ bằng các biểu mô hô hấp, là các đường hô hấp lớn. Các chức năng chính xác của các xoang này chưa được biết rõ ràng; chúng có thể góp phần làm giảm khối lượng của sọ ở mức thấp nhất, hoặc chúng có vai trò quan trọng trong việc tăng sự cộng hưởng của giọng nói.

Màng não, hay hệ thống màng tế bào bao bọc hệ thần kinh trung ương có 3 phần bao bọc xung quan các cấu trúc của hệ thần kinh. Chúng bao gồm màng cứng (màng não ngoài), the màng nhện và màng mạch (màng não trong). Ngoài việc khác nhau về phân loại, thì chúng hơi giống nhau.

## Xem thêm
* Đầu lâu - Cách gọi phúng dụ của sọ người.
* Đầu lâu xương chéo - Biểu tượng cảnh báo nguy hiểm chết người hoặc biểu tượng trên cờ (Jolly Roger) của cướp biển.

## Tham khảo

* White, T.D. 1991. Human osteology. Academic Press, Inc. San Diego, CA.

## Liên kết ngoài

* Skull preparation and curation  (Information about skull and skeleton cleaning and articulation, with photos)
* Skull Maceration tutorial (Information on cleaning skulls and skeletons by maceration)
* Anatomy of cranial cavity.
* Dept of Anth Skull Module 
* Skull Anatomy Tutorial. 
* http://www.uni-mainz.de/FB/Medizin/Anatomie/workshop/bones/skullbase.html (human skull base with very detailed labelling in German)
* Human Skulls / Anthropoligical Skulls / Comparison of Skulls of Vertebrates  (PDF; 502 kB)
1622

**Năm 1622** (số La Mã: MDCXXII) là một năm thường bắt đầu vào thứ bảy trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ ba của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).
## Sự kiện

## Sinh

*15 tháng 1 - Molière, nhà soạn kịch Pháp (mất 1673)
* 28 tháng 1 - Adrien Auzout, nhà thiên văn học Pháp (mất 1691)
* 23 tháng 2 - Robert Đối xử, thống đốc của Connecticut thuộc địa giai đoạn 1683-1698 (mất 1710)
* 24 tháng 2 - Johannes Clauberg, Đức thần học, nhà triết học (mất 1665)
* 5 tháng 4 - Vincenzo Viviani, nhà toán học và nhà khoa học Ý (mất 1703)
* 8 tháng 5 - Claes Rålamb, người Thụy Điển (mất 1698)
* 22 tháng 5 - Louis de Buade de Frontenac, Thống đốc New Pháp (mất 1698)
* 11 tháng 10 - Tierck Hiddes de Vries, anh hùng hải quân và chỉ huy Frisia (mất 1666)
* 31 tháng 10 - Pierre Paul Puget, nghệ sĩ người Pháp (mất 1694)
* 8 tháng 11 - Vua Charles X của Thụy Điển (mất 1660)

## Mất
* 23 tháng 1 - William Baffin, nhà thám hiểm người Anh (sinh 1584)
* 19 tháng 2 - Sir Henry Savile, nhà giáo dục Anh (sinh 1549)
* 24 tháng 4 - Fidelis of Sigmaringen, nhà truyền giáo Công giáo La Mã (sinh 1577)
* 3 tháng 5 - Pedro Páez, nhà truyền giáo dòng Tên Tây Ban Nha (sinh 1564)
* 15 tháng 5 - Petrus Plancius, nhà thiên văn và bản đồ (sinh 1552)
* 20 tháng 5 - Osman II, vua Hồi giáo Ottoman (sinh 1604)
* 1 tháng 7 - William Parker, 4 Baron Monteagle, chính trị gia người Anh (sinh 1575)
* 22 tháng 11 - Pierre Biard, nhà truyền giáo dòng Tên (sinh 1567)
* 28 tháng 12 - Francis de Sales, Đức Giám mục của Geneva và thánh (sinh 1567)
* *Ngày chưa rõ:*
** Tamblot, phiến quân Philippines
** John tiếng Wales của Ayr, lãnh đạo Presbyterian (sinh 1568)
## Tham khảo
1623

**Năm 1623** (số La Mã: MDCXXIII) là một năm thường bắt đầu vào ngày Chủ nhật trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ Tư trong lịch Julius chậm hơn 10 ngày).
## Sự kiện
- Chúa Trịnh là Trịnh Tùng chết. Con là Trịnh Tráng lên thay.

## Sinh

Blaise Pascal.(m.1662)

## Mất
## Tham khảo
Cho thuê tài chính

**Cho thuê tài chính** (tiếng Anh: *financial leasing*) có một số đặc trưng sau:

1. Cho thuê tài chính là một dạng cho thuê tài sản, nhưng khác về căn bản so với các loại cho thuê tài sản khác là có sự chuyển dịch về cơ bản các rủi ro và các lợi ích gắn liền với quyền sở hữu tài sản thuê.

2. Xét dưới hình thức cấp vốn, cho thuê tài chính là một hoạt động tín dụng trung hạn, dài hạn trên cơ sở hợp đồng thuê tài chính (với tài sản thuê có thể là máy móc, thiết bị, phương tiện vận chuyển, động sản khác...) giữa bên cho thuê là công ty cho thuê tài chính (tổ chức tín dụng phi ngân hàng) với khách hàng thuê (khách hàng có nhu cầu thuê thường là các doanh nghiệp, các bên đối tác trong liên kết kinh tế).

3. Trong thời hạn thuê, các bên không được đơn phương hủy bỏ hợp đồng.

4. Công ty cho thuê tài chính giữ quyền sở hữu tài sản cho thuê, bên thuê có nghĩa vụ nộp tiền thuê (tiền trích khấu hao tài sản cho thuê) cho công ty cho thuê tài chính. Khi kết thúc thời hạn thuê, khách hàng mua lại hoặc tiếp tục thuê tài sản đó theo các thỏa thuận trong hợp đồng thuê.

5. Loại hình cho thuê tài chính có lợi thế là người thuê không cần bỏ toàn bộ số tiền ra một lúc để có máy móc, thiết bị, đồng thời cũng không cần phải thế chấp tài sản như trong các giao dịch vay vốn khác; bên đi thuê tài chính không phải chịu những rủi ro do sự mất giá của tài sản, hao mòn tự nhiên...

## Chú thích

## Liên kết ngoài
1627

**Năm 1627** là một năm bắt đầu từ ngày thứ Sáu trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ hai của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).
## Sự kiện

### Tháng 3
* Khởi đầu Trịnh–Nguyễn phân tranh: Trịnh Tráng đem 20 vạn quân xuống phía Nam đánh vào Đàng Trong của chúa Nguyễn Phúc Nguyên

### Tháng 5
* 11 tháng 5: Hậu Kim tấn công Cẩm Châu.

### Tháng 8
* 24 tháng 8: Chu Do Kiểm kế vị hoàng đế nhà Minh niên hiệu Sùng Trinh

## Sinh

## Mất
* Nổ Nhĩ Cáp Xích vua Hậu Kim
* 11 tháng 8: Hoàng đế Thiên Khải nhà Minh

## Tham khảo
1630

**Năm 1630** (số La Mã: MDCXXX) là một năm thường bắt đầu vào thứ Ba trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ sáu của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).
## Sự kiện
* 22 tháng 2 - Quadequine bản địa Hoa Kỳ du nhập bỏng ngô vào thực dân Anh.
* 6 tháng 6 - tàu chiến Thụy Điển tàu chiến khởi hành từ Stockholm để Đức.
* 26 tháng 6 - 6 tháng 7 - quân Thụy Điển dưới sự lãnh đạo của Gustavus Adolphus đã đến Pomerania, Đức để hỗ trợ tín đồ Tin Lành.

## Sinh

## Mất
* Yamada Nagamasa

## Tham khảo
1632

**Năm 1632** (số La Mã: MDCXXXII) là một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ năm trong lịch Gregory (hoặc một năm nhuận bắt đầu vào Chủ Nhật của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).
## Sự kiện
## Sinh
## Mất

## Tham khảo
1634

**Năm 1634** (số La Mã: MDCXXXIV) là một năm thường bắt đầu vào ngày Chủ nhật trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ Tư trong lịch Julius chậm hơn 10 ngày).
## Sự kiện
## Sinh

## Mất

* 07 tháng 12: Đào Duy Từ, chính trị gia, nhà văn hóa thời kỳ Trịnh - Nguyễn phân tranh

## Tham khảo
1633

**Năm 1633** (số La Mã: MDCXXXIII) là một năm thường bắt đầu vào thứ bảy trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ ba của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).
## Sự kiện

* Trịnh–Nguyễn phân tranh: Trịnh Tráng đem quân đánh vào Đàng Trong, ở cửa Nhật Lệ.

## Sinh

## Mất

## Tham khảo
1640

**Năm 1640** là một năm nhuận bắt đầu vào Chủ Nhật trong lịch Gregory (hoặc một năm nhuận bắt đầu vào thứ Tư trong lịch Julius chậm hơn 10 ngày).
## Sự kiện
* Năm bắt đầu cuộc Cách mạng tư sản Anh

## Sinh

* 25 tháng 1 - William Cavendish, 1 Công tước xứ Devonshire, người lính Anh, (mất 1707)
* 18 tháng 3 - Philippe de la Hire, nhà toán học và thiên văn người Pháp (mất 1719)
* 30 tháng 3 - John Trenchard, người Anh (mất 1695)
* 1 tháng 4 - Georg Mohr, nhà toán học người Đan Mạch (mất 1697)
* 31 tháng 5 - Michael của Ba Lan (mất 1673)
* 9 tháng 6 - Leopold I, Hoàng đế La Mã Thần thánh (mất 1705)
* 10 tháng 7 - Aphra Behn, tác gia người Anh (mất 1689)
* 29 tháng 9 - Antoine Coysevox, nhà điêu khắc người Pháp (mất 1720)
* 28 tháng 11 - Willem de Vlamingh, thuyền trưởng Flemish
* 6 tháng 12 - Claude Fleury, sử gia người Pháp (mất 1723)
* 13 tháng 12 - Robert Nội, nhà tự nhiên học người Anh (mất 1696)

## Mất

## Tham khảo
1641

**Năm 1641** (số La Mã: MDCXLI) là một năm thường bắt đầu vào thứ Ba trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ sáu của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).
## Sự kiện
## Sinh
* 13 tháng 1 - Patrick Hume, 1 Earl của Marchmont, người Scotland (mất 1724)
* Ngày 18 tháng 1 - François-Michel le Tellier, Marquis de Louvois, bộ trưởng chiến tranh Pháp (mất 1691)
* 2 tháng 2 - Claude de la Colombière, linh mục Công giáo người Pháp (mất 1682)
* Tháng - Laurence Hyde, 1 Bá tước Rochester (mất 1711)
* Ngày 08 tháng 4 - Henry Sydney, 1 Earl của Romney, người Anh (mất 1704)
* 15 tháng 4 - Robert Sibbald, bác sĩ và khảo cổ học Scotland (mất 1722)
* Tháng - Juan Núñez de la Peña, sử gia Tây Ban Nha (mất 1721)
* 10 tháng 5 - Dudley North, nhà kinh tế Anh tế (mất 1691)
* 28 Tháng Năm - Janez Vajkard Valvasor, (mất 1693)
* 30 tháng 6 - Meinhardt Schomberg, Công tước thứ 3 xứ Schomberg, Ailen (mất 1719)
* 30 tháng 7 - Regnier de Graaf, bác sĩ Hà Lan và giải phẫu (mất 1673)
* Ngày 05 tháng 8 - John Hathorne, thẩm phán người Mỹ (mất 1717)
* Tháng chín - Nehemiah, lớn, nhà sinh vật học (mất 1712)
* 7 tháng 9 - Tokugawa Ietsuna, shogun Nhật Bản (mất 1680)
* 05 tháng 10 - Françoise-Athénaïs de Rochechouart de Mortemart, người tình của Louis XIV của Pháp (mất 1707)
* 23 tháng 11 - Anthonie Heinsius, Hà Lan (mất 1720)
* Ngày chưa biết**
** Pierre Allix, mục sư Tin Lành người Pháp (mất 1717)
** Diego Ladrón de Guevara, phó vương của Peru (mất 1718)
** Dodo von Knyphausen, nhà quý tộc người Đức (mất 1698)
** Empress Xiaohui, vợ của Hoàng đế Shunzhi của Trung Quốc (mất 1717)

## Mất
## Tham khảo
1642

**Năm 1642** (số La Mã: MDCXLII) là một năm thường bắt đầu vào thứ Tư trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ Bảy của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).
## Sự kiện
## Sinh

* 2 tháng 1 - Mehmed IV, Sultan Ottoman (mất 1693)
* 11 tháng 1 - Mary Carleton, kẻ mạo danh (mất 1673)
* 18 tháng 2 - Marie Champmeslé, nữ Diễn viên người Pháp (mất 1698)
* 15 tháng 4 - Suleiman II, Sultan Ottoman (mất 1691)
* 20 tháng 6 - George Hickes, tướng và học giả Anh (mất 1715)
* 14 tháng 8 - Cosimo III de 'Medici, Đại Công tước của Tuscany (mất 1723)
* 11 tháng 11 - Charles André Boulle, Pháp-nhà sản xuất nội (mất 1732)
* 6 tháng 12 - Johann Christoph Bach, nhà soạn nhạc người Đức (mất 1703)
* 30 tháng 12 - Vincenzo da Filicaja, nhà thơ người Ý (mất 1707)
* *Ngày chưa biết:*
** John Archdale, thống đốc thuộc địa của Anh (mất 1717)
** Abdul-Qader Bedil, nhà thơ Ba Tư Sufi (mất 1720)
** Bonaventure Giffard, linh mục Công giáo Anh (mất 1734)
** Josep Romaguera, người Catalan (mất 1723)
** Albert Janse Ryckman, Thị trưởng của Albany, nổi bật Brewermaster (mất 1737)
** Isaac Newton, nhà khoa học, sinh vào ngày Giáng sinh (mất 1727)

## Mất
8 tháng 1 năm 1642, galileo galilei mất

## Tham khảo
1644

**Năm 1644** (số La Mã: MDCXLIV) là một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ Sáu trong lịch Gregory (hoặc một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ hai của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

## Sự kiện

### Tháng 1
* Lý Tự Thành xưng đế tại Tây An.

### Tháng 2
* Lý Tự Thành kiến lập Đại Thuận Quốc, lấy niên hiệu Vĩnh Xương.

### Tháng 4
* Ngày 25: Lý Tự Thành đánh chiếm Bắc Kinh, Sùng Trinh hoàng đế tự sát tại Môi Sơn.

### Tháng 5
* Ngày 15: Phúc Vương Chu Do Tùng xưng đế tại Nam Kinh, hiệu Hoằng Quang đế.
* Ngày 18: Lý Tự Thành, Lưu Tôn Mẫn tấn công Sơn Hải Quan.
* Ngày 27: Ngô Tam Quế đầu hàng quân Thanh, dẫn quân Thanh vào Sơn Hải Quan.

### Tháng 6
* Ngày 4: Lý Tự Thành rút quân khỏi Bắc Kinh.
* Ngày 5: Đa Nhĩ Cổn dẫn quân Thanh đánh chiếm Bắc Kinh.

### Tháng 9
* Ngày 28: Hải đội Hiệp sĩ Malta tấn công và bắt giữ tàu Ottoman, nguyên cớ trực tiếp dẫn đến Chiến tranh Crete (1645–1669).

### Tháng 10
* Ngày 6: Trương Hiến Trung xưng đế tại Thành Đô kiến lập Đại Tây Quốc.
* Ngày 30: Thuận Trị đế định đô tại Bắc Kinh.
## Sinh

* 10 tháng 1 - Louis François, duc de Boufflers, người Pháp (mất 1711)
* 18 tháng 1 - John Partridge, nhà chiêm tinh người Anh (mất 1708)
* 7 tháng 4 - François de Neufville, duc de Villeroi, người lính Pháp (mất 1730)
* 16 tháng 6 - Henrietta Anne Stuart, Công chúa của Scotland, Anh và Ireland (mất 1670)
* 6 tháng 8 - Louise de la Vallière, tình nhân của Louis XIV của Pháp (mất 1710)
* 12 tháng 8 - Heinrich Ignaz Biber, nhà soạn nhạc, nghệ sĩ vĩ cầm Bohemia (mất 1704)
* 25 tháng 9 - Ole Römer, nhà thiên văn học Đan Mạch (mất 1710)
* 1 tháng 10 - Alessandro Stradella, nhà soạn nhạc người Ý (mất 1682)
* 2 tháng 10 - François-Timoléon de Choisy, nhà văn người Pháp (mất 1724)
* 14 tháng 10 - William Penn, người sáng lập Pennsylvania (mất 1718)
* *Ngày chưa biết:*
** Antonio Stradivari, nhà sản xuất violin Ý (mất 1737)
** Matsuo Bashō, nhà thơ Nhật Bản (mất 1694)

## Mất
* Sùng Trinh, vị vua cuối cùng của nhà Minh ở Trung Quốc (sinh 1611)

## Tham khảo
1645

**Năm 1645** (số La Mã: MDCXLV) là một năm thường bắt đầu vào ngày Chủ nhật trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ Tư trong lịch Julius chậm hơn 10 ngày).
## Sự kiện

### Tháng 5
* Dương Châu thập nhật.

### Tháng 6
* Anh Quốc nội chiến
* Ottoman tấn công Canea, mở đầu Chiến tranh Crete (1645–1669)

### Tháng 7
* Ngày 26: Lý Tự Thành binh bại bị vây tại Cửu Cung Sơn (Hồ Bắc), tự sát mà chết, Đại Thuận quốc diệt vong.

### Tháng 8
* Ngày 18: Đường Vương Chu Duật Kiện xưng đế tại Phúc Châu, niên hiệu Long Vũ.
## Sinh

## Mất
* Sử Khả Pháp danh tướng kháng Thanh.
* Lý Tự Thành tướng khởi nghĩa.
## Tham khảo
1646

**Năm 1646** (số La Mã: MDCXLVI) là một năm thường bắt đầu vào thứ hai trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ năm của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).
## Sự kiện

### Tháng 6
* Bôi Lạc Bác Lạc dẫn quân Thanh tiến đánh Phúc Kiến, Trịnh Chi Long đầu hàng triều Thanh.

### Tháng 8
* Long Vũ đế thua trận chạy qua Định Châu nhưng sau đó bị quân Thanh bắt.

### Tháng 10
* Ngày 6: Long Vũ đế tuyệt thực mà chết.

### Tháng 11
* Ngày 18: Quế vương Chu Do Lang xưng đế tại Triệu Khánh, niên hiệu Vĩnh Lịch.
## Sinh

## Mất
● Phùng Mộng Long , nhà văn , nhà thơ Trung Quốc , tác giả bộ Đông Chu liệt quốc

## Tham khảo
1647

**Năm 1647** (số La Mã: MDCXLVII) là một năm thường bắt đầu vào thứ Ba trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ sáu của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).
## Sự kiện

### Tháng 1
* Ngày 2: Trương Hiến Trung trúng tên chết, chính quyền Đại Tây diệt vong.
* Tại Mân Việt đảo Nam Áo, Trịnh Thành Công khởi nghĩa.

### Tháng 3
* Ngày 24: Nhà Thanh ban hànhĐại Thanh luật thi hành trên toàn quốc thay thế Đại Minh luật.

### Tháng 4
* Quân Thanh tập kích An Bình trấn, mẹ Trịnh Thành Công tự sát không hàng Thanh.
* Trương Hoàng Ngôn và Trương Danh Chấn phụng chỉ Thiệu Vũ đế tập hợp binh lực tác chiến kháng Thanh tại Chiết Giang.

### Tháng 7
* Trịnh Thành Công cùng Trịnh Thái dẫn quân tiến công Hải Trừng.

### Tháng 8
* Trịnh Thành Công cùng Trịnh Hồng Quỳ vây đánh Chương Châu. Tướng thủ thành Vương Tiến đánh lui quân Trịnh.
## Sinh
* 2 tháng 4 - Maria Sibylla Merian, nhà nữ tự nhiên học người Đức gốc Thụy Sĩ

## Mất
* Trương Hiến Trung tướng khởi nghĩa (sinh năm 1606).
## Tham khảo
1648

**Năm 1648** (số La Mã: MDCXLVIII) là một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ tư trong lịch Gregory (hoặc một năm nhuận bắt đầu vào thứ Bảy của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).
## Sự kiện

### Tháng 2
* Trịnh-Nguyễn phân tranh: Trịnh Tráng sai tướng Lê Văn Hiểu đem quân đánh Nam Bố Chính và cửa Nhật Lệ.

### Tháng 3
* Nguyễn Phúc Tần kế vị chúa Nguyễn, tức Chúa Hiền.
### Tháng 5
* Trịnh Thành Công vây đánh Chương Châu.

### Tháng 7
* Tướng nhà Thanh là Mân Chiết tổng đốc Trần Cẩm và Tịnh Nam tướng quân Trần Thái tấn công Đồng An.
## Sinh

* 1 tháng 1 - Elkanah cư, nhà văn người Anh (mất 1724)
* 23 tháng 2 - Arabella Churchill, tình nhân của James II của Anh (mất 1730)
* 4 tháng 4 - Grinling Gibbons, nhà khắc gỗ Hà Lan (mất 1721)
* 7 tháng 4 - John Sheffield, 1 Công tước xứ Buckingham và Normanby, người Anh và nhà thơ (mất 1721)
* 9 tháng 4 - Henri de Massue, Marquis de Ruvigny, 1 Viscount Galway, người lính Pháp và ngoại giao (mất 1720)
* 13 tháng 4 - Jeanne Marie de la Motte Bouvier Guyon, nhà thần bí Pháp (mất 1717)
* 26 tháng 4 - King Peter II của Bồ Đào Nha (mất 1712)
* 9 tháng 8 - Johann Michael Bach, nhà soạn nhạc người Đức (mất 1694)
* 15 tháng 12 - Gregory King, nhà thống kê người Anh (mất 1712)

## Mất
## Tham khảo
1649

**Năm 1649** (số La Mã: MDCXLIX) là một năm thường bắt đầu vào thứ Sáu trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ hai của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).
## Sự kiện
## Sinh

## Mất

* 2 tháng 10: Lê Chân Tông, vua triều Lê Trung Hưng

## Tham khảo
1650

**Năm 1650** (số La Mã: MDCL) là một năm thường bắt đầu vào thứ bảy trong lịch Gregory, hay một năm thường bắt đầu vào thứ Ba (Julian-1650) của lịch Julius chậm hơn 10 ngày.
## Sự kiện

### Tháng 8
* Trịnh Thành Công giải phóng Hạ Môn, kiến lập căn cứ địa kháng Thanh tại Phúc Kiến.

### Tháng 11
* Ngày 24: Thượng Khả Hỷ và Cảnh Kế Mậu công phá Quãng Châu, giết chết hàng vạn dân trong thành.

### Tháng 12
* Nhiếp chính vương Đa Nhĩ Cổn bệnh mất, Anh Vương A Tế Cách tranh đoạt quyền nhưng thất bại.
* Trịnh Thành Công phụng chỉ nam bình cần vương cứu viện Quãng Đông.
## Sinh

## Mất
* Hosokawa Mitsunao
* Yagyū Jūbei
* Đa Nhĩ Cổn                                                                                                                                                                                          
** René Descartes

## Tham khảo
Gluten

**Gluten** (tiếng Latin: gluten, "hồ") là một protein gồm *[[gliadin]]* và *[[glutenin]]*. Các chất này liên kết với tinh bột, và tồn tại trong nội nhũ của hạt của một số loại cây hoà thảo, đặc biệt là lúa mì, yến mạch và lúa mạch. Do không tan trong nước nên gluten có thể được tinh chế bằng cách rửa với nước để tách khỏi tinh bột.

Gluten có trong các sản phẩm bánh, được dùng để thay thế thịt hoặc bổ sung như chất phụ gia thực phẩm vào nhiều loại đồ ăn chế biến sẵn. Một số người có phản ứng không dung nạp với gluten, dẫn đến các bệnh như bệnh celiac, bệnh tự miễn.

## Sử dụng
### Sản phẩm bánh
Gluten là tên gọi chung cho một chất đạm chính (main protein) từ lúa mì (wheat), được tạo thành khi hai nhóm chất đạm nhỏ hơn, glutenin và gliadin, liên kết với các nhau, mang lại độ dẻo (elasicity), dai (viscoscity) và độ dính (cohesivity) cho bột mì làm các loại bánh và bánh mì. Nếu bột này được trộn với đường và chất lên men, khí CO2 sẽ được tạo ra làm bột bánh phồng lên. Quá trình nướng làm gluten kết tụ và cố định hình dạng cuối cùng của sản phẩm bánh.

### Phụ gia thực phẩm
Chất đạm gluten được dùng trong nhiều loại thực phẩm chế biến sẵn như kem, nước dùng, đồ hộp, v.v... Nó cũng được dùng thay thế thịt trong nhiều món ăn chay.

### Thực phẩm cho vật nuôi
Gluten có thể được bổ sung vào nhiều loại thực phẩm cho vật nuôi để tăng hàm lượng protein.

## Dị ứng (nhạy cảm) với gluten
Dị ứng với gluten (còn gọi là không dung nạp gluten) là tên gọi chung của một nhóm bệnh, bao gồm cả bệnh celiac, trong đó gluten có tác dụng xấu đối với cơ thể. Dị ứng với gluten được đánh giá là ảnh hưởng khoảng 1-2% dân số. Các biểu hiện bao gồm đầy bụng, đau bụng, tiêu chảy và nhiều triệu chứng không thuộc về đường tiêu hóa như đau đầu, mệt mỏi, đau xương khớp, viêm da (dermatitis herpetiformis).

Cho đến gần đây, dị ứng với gluten được coi là đồng nghĩa với bệnh celiac. Tuy nhiên, những nghiên cứu gần đây cho thấy bệnh celiac, tuy vẩn là một dạng thái chính của bệnh dị ứng với gluten, nhưng nó không phải là một dạng thái duy nhất của bệnh dị ứng này.

## Đọc thêm
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Tham khảo
Trứng (sinh học)

Ở hầu hết các loài chim, rùa, côn trùng, cá, động vật thân mềm và hay loài động vật có vú (thú lông nhím và thú mỏ vịt), **trứng** là một hợp tử được tạo ra bằng cách thụ tinh noãn, hợp tử này được đưa ra khỏi cơ thể và cho phép phát triển ngoài cơ thể cho đến khi phôi có thể tự sống được.

Trứng rùa, chim, động vật đơn huyệt được đẻ trong nước, và có lớp vỏ bảo vệ. Các màng đặc biệt bảo vệ các trứng này đặc trưng cho tất cả các động vật có màng ối bao gồm cả động vật có vú.

Đối với các trứng sinh ra trong nước, trứng thường được ấp hoặc được giữ trong khoảng nhiệt độ thuận lợi để nuôi dưỡng nó và bảo vệ sự phát triển của phôi. Khi phôi đủ độ trưởng thành nó phá vỡ trứng. Một số phôi có răng trứng tạm để phá vỡ vỏ hoặc màng bao bọc.

Trứng đà điểu nặng 1,5&nbsp;kg là trứng lớn nhất đã được biết đến, mặc dù loài *[[Aepyornis]]* và một số khủng long tiệt chủng có trứng lớn hơn. Bee Hummingbird (một loại chim ruồi) sinh ra trứng (chim) nhỏ nhất với khối lượng chỉ 0,5 gram. Trứng rùa và hầu hết loài cá có thể nhỏ hơn, và trứng của các loài côn trùng và các động vật không xương sống vẫn có thể nhỏ hơn nhiều.
## Xem thêm
* Trứng (thức ăn)
* Lòng đỏ trứng
* Lòng trắng trứng
* Trứng dinh dưỡng
* Bộ xương ngoài
* Đơn vị Haugh

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* 
* Marine Biology notes  from School of Life Sciences, Napier University.
* Speckles Make Bird Eggs Stronger, Study Finds John Pickrell, National Geographic News, 11 Oct 2005.
* Scricciolo Nidi  Italian bird egg image album from Alberto Masi
Jean-Charles Cornay Tân

**Jean Charles Cornay**, được biết với tên Việt là **Gioan Tân**, **Cao Lăng Ni**, là một nhà truyền giáo thuộc Hội Thừa sai Paris. Ông sinh năm 1809 tại Loudun, trong một gia đình khá giả làm nghề bán vải của nước Pháp. Ông bị xử lăng trì ngày 20 tháng 9 năm 1837 tại Sơn Tây dưới thời vua Minh Mạng. Ông được phong Chân phước ngày 27/5 năm 1900 bởi Giáo hoàng Lêô XIII. Ngày 19/06 năm 1988, Giáo hoàng Gioan Phaolô II tôn phong ông lên bậc Hiển thánh.

## Cuộc đời và con đường truyền đạo
Sau khi học xong trung học, Jean Charles Cornay xin vào chủng viện Saumur, sau đó vào đại chủng viện Thừa Sai Paris năm 1830. Sau khi nhận chức phó tế, ông đến Việt Nam sau đó được thụ phong linh mục năm 1834 và chọn tên Việt là Tân. Khi chọn Việt Nam là quê hương thứ hai, có lúc ông bị bệnh nặng do thời tiết khắc nghiệt của vùng nhiệt đới, nhiều người bảo ông về Pháp chữa trị, ông nói: "Được Chúa sai đến đây, tôi sẽ không chịu bỏ về, dù phải chết đi nữa".

## Bị bắt và xử tử
Ông bị bắt vì bị buộc tội phiến loạn. Các quan lính đưa ông ra tòa và ép nhận tội. Ông trả lời: "Thưa quan, chúng tôi chỉ truyền giảng đạo dạy người ta làm lành lánh dữ, dạy con cái kính thảo cha mẹ, dạy dân vâng phục vua quan. Tôi đâu thể đi ngược lại giáo huấn của mình mà chống đối nhà vua được".

Cuối cùng quan kết án ông chịu lăng trì. Ngày 20 tháng 9 năm 1837, ông bị quan lính dẫn ra pháp trường Năm Mẫu, Sơn Tây. Đến nơi, ông xin cầu nguyện một thời gian, rồi tự mình cởi áo và nằm trên thảm trải sẵn. Ông bị chém đầu và phân thây làm bốn khúc. Đầu của ông bị treo lên 3 ngày và sau đó bị ném xuống sông. Sau này, các giáo dân xứ Bách Lộc đến xin các phần thây của ông và chôn cất tại dòng Mến Thánh Giá Chiêu Ửng.

Theo Thực lục:Đinh Dậu, Minh Mệnh năm thứ 18 [1837] ... Đạo trưởng nước Tây dương là **Cao Lăng Ni** đem tà giáo Gia Tô ngầm ngụ ở hạt huyện Phù Ninh thuộc Sơn Tây, thông đồng với tướng giặc, mưu đồ trái phép, tự xưng là quân sư của ngụy. Tỉnh phái quan đi bắt giặc nã bắt được đem giết. Vua thưởng cho 500 quan tiền.

## Chú thích

## Liên kết ngoài
* Archives of the Paris Foreign Missions Society 
* http://www.santiebeati.it/dettaglio/70950
* http://nominis.cef.fr/contenus/saint/9979/Saint-Jean-Charles-Cornay.html
* http://www.gpnt.net/diendan/archive/index.php/t-856.html 
*http://lesinhdaminh.oni.cc/index.php?language=vi&nv=news&op=hanh-tich-cac-thanh/209-Thanh-J-B-Cornay-Tan-772
Hội Vương thất Luân Đôn

** Hội Vương thất Luân Đôn ** (), trụ sở đặt tại 6-9 Carlton House Terrace, Luân Đôn, Vương quốc Anh từ năm 1967, tên gọi chính thức là **Hiệp hội Vương thất Luân Đôn về Xúc tiến Kiến thức Tự nhiên** (*The Royal Society of London for Improving Natural Knowledge*). Một số văn bản tiếng Việt còn gọi hội này là **Hội Vương thất Luân Đôn** hoặc **Hội Khoa học Vương thất Anh**. Nó được thành lập vào tháng 11 năm 1660, là một hội khoa học thuộc loại lâu đời nhất trên thế giới và có uy tín rất lớn trong giới nghiên cứu khoa học kể từ thời kỳ Phục Hưng đến nay.

Hội Vương thất Luân Đôn được ủng hộ bởi Hiến chương Vương thất Anh do vua Charles II của Anh đề xuất. Xuất phát điểm của hội là từ một học viện ẩn danh, mà ở đó các nhà khoa học muốn tổ chức nghiên cứu và thảo luận các vấn đề khoa học.

Hội Vương thất Luân Đôn do một hội đồng các nhà khoa học dưới sự lãnh đạo của chủ tịch hội, được bầu bởi các thành viên của hội đồng. Các thành viên mới mới được tham gia hội dựa trên sự đề bạt của các thành viên trong hội. Tính đến năm 2016 số thành viên của Hội Vương thất Luân Đôn là khoảng 1.600 người. Mỗi năm hội kết nạp khoảng 44 người. Hội này từng có các thành viên nổi tiếng như Isaac Newton, Henri Poincaré.

## Lịch sử
Tiền thân của Hội Vương thất Luân Đôn là một nhóm rất nhỏ các nhà khoa học chỉ có 12 người, nhóm này họp mặt không cố định ở một địa điểm. Nhóm thảo luận về các vấn đề khoa học mới theo khuyến khích của Francis Bacon. Họ chia sẻ các thành tựu mà mình đạt được giữa các thành viên thuộc nhóm. Nhưng vào thời điểm này việc đi lại cũng gặp nhiều khó khăn nên các thành viên tham gia thảo luận thường không đầy đủ giữa các thành viên Hiệp hội Luân Đôn và thành viên Hiệp hội Oxford, nơi hoạt động sôi nổi nhất. 
Vào năm 1658, Hội bị giải tán dưới chế độ bảo hộ Anh, khi các binh lính chiếm lấy phòng họp tại học viện Gresham. Sau đó Hội hoạt động trở lại vào thời kỳ "Phục hồi của Anh".
Vì số thành viên lúc này rất đông nên nhu cầu lập một hội chính thức trở nên cấp thiết. Thế là vào ngày 2 tháng 11 năm 1660, một nhóm các nhà khoa học của *Học viện ẩn danh* công bố thành lập "Học viện khuyến khích học tập vật lý và toán học thực nghiệm". Nhà vua Charles II khi đó cho phép và Hiến chương Vương thất Anh ký quyết định cho lập Hội ngày 15 tháng 7 năm 1662, với chủ tịch đầu tiên là ngài Brouncker.

## Xem thêm

* Viện hàn lâm khoa học y khoa
* Học viện Liên Hiệp Anh
* Hiệp hội khoa học cấp tiến Anh
* Viện sĩ Hội hoàng gia Anh
* Lịch sử khoa học

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Website Hội Vương thất Luân Đôn
** Danh sách viện sĩ Hội Vương thất Luân Đôn
** Kỷ niệm lần thứ 350 tồn tại của Hội
* Website xuất bản Hội Vương thất Luân Đôn
* Lược sử Hội Vương thất Luân Đôn 
* Các bản công bố khoa học của Hội từ 1665 tới 2005
Doenjang jjigae

**Doenjang jjigae** (*Đại Tương Thang*) là một biến thể của món *[[jjigae (món hầm)|jjigae]]* hoặc món ăn truyền thống Triều Tiên giống như món hầm, được làm bằng *[[doenjang]]* (đậu hũ Triều Tiên) và các nguyên liệu như là các loại rau, nấm, hải sản, hoặc dubu (đậu phụ). Nó được coi là một trong những đại diện của món ăn bình dân tại Triều Tiên.

## Tham khảo
Meju

**Meju** (hoặc Mezu hoặc MEH-zu), còn được gọi là maljang (말장), trong ẩm thực Triều Tiên là một khối như viên gạch đậu tương được lên men khô. Món này không được ăn trực tiếp mà chỉ dùng để làm nền cho một số gia vị trong món ăn Triều Tiên, chẳng hạn như *[[doenjang]]*, *[[koch'uchang|gochujang]]*, hoặc *[[ganjang]]*. Meju được sản xuất bằng cách nấu chín đậu nành, sau đó nghiền chúng trong cối. Thông thường, một số loại ngũ cốc khác cũng được trộn lẫn trong khi thực hiện meju. Quá trình cụ thể sau khi thực hiện meju là khác nhau tuỳ theo thực phẩm mà nó sẽ được sử dụng để chế biến.
## Tham khảo
1651

**Năm 1651** (số La Mã: MDCLI) là một năm thường bắt đầu vào ngày Chủ nhật trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ Tư (Julian-1651) của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).
## Sự kiện

### Tháng 2
* Ngày 1: Thuận Trị đế khai triều thân chính.

### Tháng 3
* Tuần phủ Phúc Kiến Trương Học Thánh cùng tổng binh Chương Châu Vương Bang Tuấn, tổng binh Tuyền Châu Mã Đắc Công đánh úp Hạ Môn.

### Tháng 5
* Ngày 25: chiến dịch Từ Táo.

### Tháng 7
Ngày 25: chiến dịch Tiền Sơn.

### Tháng 11
* Chiến dịch Tiểu Doanh Lĩnh
## Sinh

* 3 tháng 1 - Henry Booth, Bá tước thứ nhất của Warrington, chính trị gia Anh (mất 1694)
* 4 tháng 3 - Somers Baron 1, người Anh (mất 1716)
* 31 tháng 3 - Karl II, cử tri Palatine (mất 1685)
* 6 tháng 4 - André Dacier, học giả kinh điển Pháp (mất 1722)
* 10 tháng 4 - Ehrenfried Walther von Tschirnhaus, toán học người Đức (mất 1708)
* 21 tháng 4 - Phước Joseph Vaz, Tông Đồ của Tích Lan (mất 1711)
* 30 tháng 4 - Jean-Baptiste de la Salle, nhà cải cách giáo dục Pháp (mất 1719)
* 27 tháng 5 - Louis-Antoine, Cardinal de Noailles (mất 1729)
* 1 tháng 9 - Natalia Kyrillovna Naryshkina, Tsaritsa của Nga (mất 1694)
* 16 tháng 9 - Engelbert Kaempfer, bác sĩ Đức (mất 1716)
* 21 tháng 10 - Jean Bart, đô đốc người Pháp (mất 1702)
***Chưa rõ ngày:***
* Gorgin Khan, Thống đốc Kandahar (mất 1709)

## Mất
## Tham khảo
1652

**Năm 1652** (số La Mã: MDCLII) là một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ hai trong lịch Gregory (hoặc một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ năm của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).
## Sự kiện

### Tháng 3
* Chiến dịch cầu Giang Đông tại Phúc Kiến.

### Tháng 4
* Chiến dịch Sùng Võ tại Phúc Kiến.

### Tháng 5
* Lý Định Quốc tấn công Bảo Khánh, Vũ Cương.

### Tháng 6
* Lý Định Quốc đánh chiếm Toàn Châu.
* Ngày 30: Lý Định Quốc vây thành Quế Lâm.

### Tháng 7
* Ngày 4: Lý Định Quốc chiếm Quế Lâm, Khổng Hữu Đức tự sát.
* Ngày 25: Nikon nhậm chức Thượng phụ Moskva và toàn nước Nga của Giáo hội Chính thống giáo Nga.

### Tháng 8
* Lý Định Quốc tiến công Ngô Châu.
* Ngày 15: Quân Minh chiếm lại Ngô Châu.

### Tháng 10
* Ngày 30: Lý Định Quốc tiến quân đến Hành Dương Hồ Nam

### Tháng 11
* Ngày 19: Tướng Mãn Thanh Ni Kham đánh bại Mã Tiến Trung chiếm Bảo Khánh.
## Sinh

## Mất
## Tham khảo
1653

**Năm 1653** (số La Mã: MDCLIII) là một năm thường bắt đầu vào thứ Tư trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ Bảy của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).
## Sự kiện

### Tháng 5
* Chiến dịch Hải Trừng tại Phúc Kiến.
## Sinh

* Không rõ – Tống Thị Lĩnh, tôn hiệu Hiếu Nghĩa Hoàng hậu, cung tần của chúa Nguyễn Phúc Thái, mẹ của chúa Nguyễn Phúc Chu (m. 1750).

## Mất
* 26 tháng 6: Juliana Morell, nữ tiến sĩ ngành Luật đầu tiên trên thế giới

## Tham khảo
1654

**Năm 1654** (số La Mã: MDCLIV) là một năm thường bắt đầu vào thứ năm trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào Chủ Nhật của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

## Sự kiện

### Tháng 11
* Trịnh Thành Công giải phóng Chương Châu, Lưu Quốc Hiên quy hàng quân Trịnh.
* Thuận Trị Đế phong Trịnh thân vương thế tử Tế Độ làm Định Viễn đại tướng quân và phái Tế Độ đem quân đến Chiết Giang, Phúc Kiến đánh dẹp Trương Hoàng Ngôn và Trịnh Thành Công.
## Sinh
*4 tháng 5: Khang Hy, hoàng đế Trung Quốc

## Mất
## Tham khảo
1660

**Năm 1660** (số La Mã: MDCLX) là một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ năm (xem liên kết cho lịch) của lịch Gregory (hay một năm nhuận bắt đầu vào Chủ Nhật của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

## Sự kiện

### Tháng 5
* 10 tháng 5: Chiến dịch Hạ Môn tại Phúc Kiến.

### Tháng 9
* Trịnh Căn đánh bại Nguyễn Hữu Tiến chiếm Lận Sơn.

### Tháng 11
* Trịnh Căn thu hồi 7 huyện tại Nghệ An từ tay chúa Nguyễn.
## Sinh
* Veronica Giuliani

## Mất

## Tham khảo
1659

**Năm 1659** (số La Mã: MDCLIX) là một năm thường bắt đầu vào thứ Tư trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ Bảy của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

## Sự kiện

### Tháng 2
* Ngày 2: Mao Lộc Sơn huyết chiến tại Vân Nam.

### Tháng 6
* Trịnh Thành Công xưng chiêu thảo đại tướng quân thống lĩnh 10 vạn đại quân từ đảo Sùng Minh lần thứ ba bắc phạt.

### Tháng 7
* Trịnh Thành Công và Trương Hoàng Ngôn vây đánh thành Nam Kinh.

### Tháng 8
* Nam Bình tướng quân Đạt Tố phụng lệnh Thuận Trị đế đem quân đến miền nam đánh bại Trịnh Thành Công và Trương Hoàng Ngôn giải vây Nam Kinh.

### Tháng 9
* Trịnh Thành Công binh bại trở về Hạ Môn.

## Sinh

## Mất
## Tham khảo
1657

**Năm 1657** AD (số La Mã: MDCLVII) là một năm thường bắt đầu vào thứ hai trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ năm [1] của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

## Sự kiện

### Tháng 4
* Trịnh Tạc kế vị chúa Trịnh, hiệu Tây Vương.
### Tháng 5
* Ngày 25 và 26: chiến dịch Hộ Quốc Lĩnh tại Phúc Kiến.
## Sinh

## Mất
* Tháng 4: Trịnh Tráng.
## Tham khảo
François Jaccard Phan

**Francois Jaccard** hay Francisco Phan, sinh năm 1799 tại Onnion thuộc miền Savoie, Annecy nước Pháp, là Linh mục Hội Thừa sai Paris (Balê). Ông bị xử tử ngày 21 tháng 9 năm 1838 tại Nhan Biều dưới thời vua Minh Mạng. Ông được phong Chân Phước ngày 27/05/1900 do Đức Leon XIII. Ngày 19/06/1988, giáo hoàng Gioan Phaolô II suy tôn Francisco Jaccard Phan là Hiển Thánh, lễ diễn ra vào ngày 21/09 hàng năm.

## Thân thế
Phanxicô Phan sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo. Những ngày đầu đi học ông vẫn là một đứa trẻ ham chơi hơn học nên kết quả học tập kém.

Được sự khuyến khích dạy dỗ của gia đình, Ông đã khắc phục rất nhiều việc lười biếng này. Ông xin vào chủng viện vì có chí hướng đi tu. Sau khi hoàn thành chương trình chủng viện Mélan, Ông được tuyển lên đại chủng viện Chambery năm 1819. Ông gia nhập hội Thừa Sai Paris và được thụ phong linh mục ngày 15 tháng 3 năm 1823.
## Truyền đạo
Ngày 10 tháng 7 năm 1823, cha xuống tàu đến Ấn Độ hơn 1 năm, sau đó tiếp tục đi Ma Cao rồi qua ngã Lạch Đáy vào miền Bắc. Ngày 05 tháng 1 năm 1826, cha Jaccard đến Nhà chung Giáo phận Đàng Trong, học tiếng Việt, lấy tên Việt là Jaccard - Phan và được bổ nhiệm làm mục vụ tại họ đạo Nhu Lý và Phủ Cam, kiêm nhiệm Chủng viện An Ninh, Quảng Trị.

Tuy vua Minh Mạng đã ra sắc chỉ cấm đạo, nhưng vua vẫn quy tụ các giáo sĩ thừa sai về kinh đô Huế để giúp triều đình dịch các tài liệu và bản đồ bằng ngoại ngữ sang tiếng Việt, hậu ý là cầm chân các thừa sai tại Huế để ngăn việc truyền giáo.

Bị tố cáo giảng đạo bất hợp pháp, cha Jaccard - Phan bị cầm giữ, giải ra công đường huyện Hương Trà, rồi đến Phủ Thừa Thiên, kèm thêm lệnh giao nộp áo lễ, đồ đạo, sách lễ và ảnh tượng. Bản án xử tử đầu tiên của linh mục Jaccard - Phan được đổi sang "giảo giam hậu" (tạm giam chờ ngày xử tử).

## Tử đạo
Tháng 1 năm 1833, sau sắc lệnh cấm đạo toàn quốc, ông có thêm người bạn đồng hành. Đó là linh mục Odorico Phương thuộc dòng Phanxicô vừa mới bị bắt. Sau đó, vua Minh Mạng truyền xử tử hai linh mục này. Nhưng nhờ sự can thiệp của Nhân Tuyên Hoàng thái hậu bản án được chuyển thành đày chung thân tại Lao Bảo (ở biên giới Lào). Cuộc sống vất vả, đói kém và mắc phải bệnh sốt rét ác tính nên cha Odorico Phương mất tại đây.

Tháng 9 năm 1835, vua Minh Mạng đưa cha Phan về giam ở Cam Lộ, Quảng Trị để làm giáo sư cho sáu thanh niên học tiếng Pháp nhưng nhà vua cấm họ trao đổi về đạo. Năm 1838, khi triệt phá chủng viện An Ninh, giám đốc Candalk Kim chạy thoát. Vua bực tức nên ngày 07 tháng 3 ra lệnh bắt ông hỏi cung rồi giải về Quảng Trị.

Ngày 18 tháng 7 năm 1838, cha Phan được giam chung với chủng sinh Tôma Thiện. Ngày 21 tháng 9 năm 1838, quan lính dẫn hai người đến một ngọn đồi ở làng Nhan Biều (Quảng Trị). Theo đề nghị của ông, ông muốn Tôma Thiện chết trước, nên quân lính chấp nhận giải quyết cho nguyện vọng chính đáng này và đã xử Tôma Thiện trước. Sau đó, vòng dây qua cổ vị hai người rồi kéo mạnh hai đầu. Xác hai người được chôn ngay tại pháp trường và năm 1847 được cải táng về chủng viện Thừa Sai Paris.

## Xem thêm

## Tham khảo
1655

**Năm 1655** (số La Mã: MDCLV) là một năm thường bắt đầu vào thứ Sáu trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ hai của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

## Sự kiện

* Tháng 4: Trịnh–Nguyễn phân tranh 2 tướng Đàng Trong Nguyễn Hữu Tiến, Nguyễn Hữu Dật mang quân vượt sông Gianh đánh Bắc Bố Chính, Đàng Ngoài

## Sinh
* Nạp Lan Dung Nhược, nhà thơ người Mãn Châu

## Mất

## Tham khảo