SMS Kronprinz (1914)

**SMS ''Kronprinz*** là chiếc cuối cùng của lớp [[thiết giáp hạm]] *König* được [[Hải quân Đế quốc Đức]] chế tạo trong [[Chiến tranh Thế giới thứ nhất]]. *Kronprinz* được đặt lườn vào ngày [[tháng mười một|tháng 11]] năm [[1911]] và được hạ thủy vào ngày [[21 tháng 2]] năm [[1914]]. Nó được chính thức đưa ra hoạt động cùng [[Hạm đội Biển khơi Đức]] vào ngày [[8 tháng 11]] năm [[1914]], chỉ bốn tháng sau khi chiến tranh nổ ra tại [[Châu Âu]]. Cái tên *Kronprinz* (Hoàng thái tử) được đặt để ám chỉ [[William, Thái tử Đức|Thái tử Wilhelm]], và vào [[tháng sáu|tháng 6]] năm [[1918]], con tàu được đổi tên thành ***Kronprinz Wilhelm*** nhằm tôn vinh trực tiếp ông. Chiếc thiết giáp hạm được trang bị mười khẩu pháo SK  L/50 trên năm [[tháp pháo]] nòng đôi, và có thể di chuyển với tốc độ tối đa .

Cùng với ba chiếc tàu chị em cùng lớp *König*, *Grosser Kurfürst* và *Markgraf*, *Kronprinz* đã tham gia hầu hết các hoạt động của hạm đội trong chiến tranh, kể cả [[trận Jutland]] vào ngày [[31 tháng 5]]-[[1 tháng 6]] năm [[1916]]. Mặc dù được bố trí gần phía đầu của hàng chiến trận Đức, nó đã thoát ra khỏi trận đánh mà không bị hư hại. Tuy nhiên, nó lại bị [[tàu ngầm]] [[Hải quân Hoàng gia Anh|Anh]] *J1* phóng trúng [[ngư lôi]] vào ngày [[5 tháng 11]] năm [[1916]] trong một chiến dịch ngoài khơi bờ biển [[Đan Mạch]]. Sau khi được sửa chữa, nó tham gia [[Chiến dịch Albion]], một cuộc tấn công đổ bộ lên bờ [[biển Baltic]] vào [[tháng mười|tháng 10]] năm [[1917]], nơi nó đối đầu với [[Tsesarevich (thiết giáp hạm Nga)|thiết giáp hạm Nga *Tsesarevich*]], buộc đối thủ phải rút lui.

Sau khi Đức thua trận và phải ký [[Đình chiến với Đức|thỏa thuận Đình chiến]] vào [[tháng mười một|tháng 11]] năm [[1918]], *Kronprinz Wilhelm* cùng với hầu hết Hạm đội Biển khơi bị lưu giữ tại căn cứ của [[Hải quân Hoàng gia Anh]] ở [[Scapa Flow]]. Các con tàu bị giải giới và chỉ duy trì một thủy thủ đoàn tối thiểu để bảo trì trong khi diễn ra các cuộc đàm phán hòa bình để dẫn đến [[Hòa ước Versailles|Hiệp ước Versailles]]. Vào ngày [[21 tháng 6]] năm [[1919]], [[Chuẩn Đô đốc]] [[Ludwig von Reuter]] ra lệnh [[Đánh đắm Hạm đội Đức tại Scapa Flow|đánh đắm hạm đội]] trong khi các tàu Anh làm nhiệm vụ canh phòng tiến ra khỏi cảng để tập trận. *Kronprinz Wilhelm* chìm lúc 13 giờ 15 phút. Không giống như đa số các tàu bị đánh đắm khác, *Kronprinz Wilhelm * chưa từng được cho nổi lên; xác tàu đắm của nó hiện vẫn còn nằm dưới đáy vũng biển.

== Thiết kế và chế tạo ==


*Kronprinz* được đặt hàng dưới cái tên tạm thời *Ersatz Brandenburg* và được chế tạo tại xưởng tàu của hãng [[Germaniawerft]] ở [[Kiel]] dưới số hiệu chế tạo 182. Nó được đặt lườn vào [[tháng năm|tháng 5]] năm [[1912]] và được hạ thủy vào ngày [[21 tháng 2]] năm [[1914]]. Con tàu được dự định để hoàn thành vào đầu năm [[1915]], nhưng được thúc đẩy nhanh hơn sau khi [[Chiến tranh thế giới thứ nhất|Thế Chiến I]] nổ ra vào giữa năm [[1914]]. Công việc trang bị được hoàn tất vào ngày [[8 tháng 11]] năm [[1914]], ngày mà nó được đưa ra hoạt động cùng [[Hạm đội Biển khơi Đức]]. Nó đã làm tiêu tốn cho Chính phủ Đế quốc Đức 45 triệu [[Mác vàng Đức]].

*Kronprinz* có [[trọng lượng choán nước]] tiêu chuẩn  khi chế tạo và lên đến  khi đầy tải nặng, với [[chiều dài]] , [[mạn thuyền]] rộng  và độ sâu của mớn nước là . Nó được vận hành bởi ba [[tuốc bin hơi nước|turbine hơi nước]] Parsons, được cung cấp hơi nước bởi ba [[nồi hơi]] đốt dầu và mười hai nồi hơi đốt than, sản sinh ra tổng công suất  và đạt được tốc độ tối đa .

Nó được trang bị mười khẩu pháo [[Hải pháo SK 30,5 cm L/50|SK  L/50]] bố trí trên năm [[tháp pháo]] nòng đôi: hai tháp pháo bắn thượng tầng phía trước và hai phía sau, cùng một tháp pháo thứ năm giữa hai ống khói. Dàn pháo hạng hai bao gồm mười bốn khẩu , sáu khẩu  và năm ống phóng [[ngư lôi]]  ngầm, gồm ống một trước mũi và hai ống mỗi bên mạn.

== Lịch sử hoạt động ==
=== Các hoạt động ban đầu ===
Ngay sau khi đưa ra hoạt động vào [[tháng mười một|tháng 11]] năm [[1914]], *Kronprinz* gia nhập Hải đội Chiến trận 3 thuộc [[Hạm đội Biển khơi Đức]] cùng với ba con tàu chị em cùng lớp. Nó hoàn tất các cuộc chạy thử máy vào ngày [[2 tháng 1]] năm [[1915]]. Hoạt động có sự tham gia tác chiến lần đầu tiên của *Kronprinz* là cuộc di chuyển đến [[Terschelling]] vào ngày [[29 tháng 3|29]]-[[30 tháng 3]], tuy nhiên Hạm đội Đức đã không gặp bất kỳ lực lượng đối phương nào. Ba tuần sau, vào ngày [[17 tháng 4|17]]–[[18 tháng 4]], nó cùng các tàu chị em hỗ trợ cho một chiến dịch rải mìn ngoài khơi [[Swarte Bank]] do các [[tàu tuần dương hạng nhẹ]] thuộc Đội Tuần tiễu 2 tiến hành. Một cuộc càn quét khác của Hạm đội diễn ra vào ngày [[22 tháng 4]], rồi hai ngày sau đó Hải đội 3 đi đến [[biển Baltic]] cho một lượt thực tập huấn luyện. Vào ngày [[8 tháng 5]], một vụ nổ đã xảy ra trên khẩu pháo bên phải của tháp pháo giữa. Cuộc thực tập tại Baltic kéo dài cho đến ngày [[13 tháng 5]], khi Hải đội 3 lên đường quay trở lại [[Bắc Hải (châu Âu)|Bắc Hải]]. Một chiến dịch rải mìn khác được Đội Tuần tiễu 2 thực hiện vào ngày [[17 tháng 5]], cũng dưới sự hỗ trợ của các thiết giáp hạm.

*Kronprinz* tham gia một hoạt động tiến quân của hạm đội vào Bắc Hải từ ngày [[29 tháng 5|29]] đến ngày [[31 tháng 5]], nhưng nó kết thúc m̀a không có hoạt động tác chiến nào. Con tàu đ̃a hỗ trợ cho một chiến dịch rải mìn vào ngày [[11 tháng 9|11]]-[[12 tháng 9]] ngoài khơi [[Texel]]. Hạm đội thực hiện một cuộc càn quét khác vào Bắc Hải diễn ra trong các ngày [[23 tháng 10|23]]–[[24 tháng 10]]. Nhiều cuộc xuất quân vô sự khác được tiếp nối vào các ngày [[5 tháng 3|5]]-[[7 tháng 3]], [[31 tháng 3]] và [[2 tháng 4|2]]-[[3 tháng 4]].

*Kronprinz* đã hỗ trợ cho cuộc [[bắn phá Yarmouth và Lowestoft]] do các [[tàu chiến-tuần dương]] thuộc Đội Tuần tiễu 1 dưới quyền [[Đô đốc]] [[Franz von Hipper]] tiến hành vào ngày [[24 tháng 4]] năm [[1916]]. Các tàu chiến-tuần dương rời Jade Estuary lúc 10 giờ 55 [[giờ chuẩn Trung Âu|giờ Trung Âu]] (CET), và phần còn lại của Hạm đội Biển khơi tiếp nối lúc 13 giờ 40 phút. Tàu chiến-tuần dương *Seydlitz* bị hư hại do trúng phải [[thủy lôi]] trên đường đi đến mục tiêu trong chiến dịch này, và bị buộc phải rút lui. Các tàu chiến-tuần dương còn lại tiến hành bắn phá Lowestoft mà không bị kháng cự, nhưng đang khi trên đường đi đến Yarmouth, chúng đụng độ với các tàu tuần dương Anh thuộc Lực lượng Harwich. Một cuộc đấu pháo ngắn diễn ra trước khi Lực lượng Harwich rút lui; nhưng những báo cáo về hoạt động của tàu ngầm Anh tại khu vực đã buộc Đội Tuần tiễu 1 phải rút lui. Vào lúc này, Đô đốc [[Reinhard Scheer]] nhận được cảnh báo rằng [[Hạm đội Grand Anh Quốc]] đã lên đường từ căn cứ của chúng ở [[Scapa Flow]], nên cũng đã rút lui về vùng biển Đức an toàn hơn.

=== Trận Jutland ===


*Kronprinz* đã có mặt trong hoạt động của hạm đội vốn đã đưa đến [[trận Jutland]] vào ngày [[31 tháng 5]]-[[1 tháng 6]] năm [[1916]]. Hoạt động này là một nỗ lực lặp lại các kế hoạch trước đây dự định thu hút một phần Hạm đội Grand để tiêu diệt chúng trước khi phần chủ lực của Hạm đội Anh có thể đáp trả. *Kronprinz* là chiếc thứ tư trong [[hàng chiến trận]] Đức, và là chiếc cuối cùng của Đội 5 trực thuộc Hải đội Chiến trận 3, đi phía sau các con tàu chị em *König*, *Grosser Kurfürst* và *Markgraf*; chúng là đơn vị đi tiên phong của hạm đội, dưới quyền chỉ huy của [[Chuẩn Đô đốc]] [[Paul Behncke]], đặt cờ hiệu của mình trên [[soái hạm]] *König*. Ngay phía sau chúng l̀à những chiếc [[Kaiser (lớp thiết giáp hạm)|lớp *Kaiser*]] thuộc Đội 6 của Hải đội Chiến trận 3, rồi tiếp theo là những chiếc lớp *Helgoland* và *Nassau* thuộc Hải đội Chiến trận 2, và sau cùng là các [[thiết giáp hạm tiền-dreadnought]] [[Deutschland (lớp thiết giáp hạm)|lớp *Deutschland*]] lạc hậu thuộc Hải đội Chiến trận 1.

Không lâu trước 16 giờ 00, các tàu chiến-tuần dương thuộc Đội Tuần tiễu 1 đối đầu với Hải đội Tuần chiến-Tuần dương 1 Anh Quốc dưới quyền chỉ huy của Đô đốc [[David Beatty, Bá tước thứ nhất Beatty|David Beatty]]. Các lực lượng đối địch bắt đầu một cuộc đấu pháo, vốn đã đưa đến việc phá hủy chiếc [[HMS Indefatigable (1909)|HMS *Indefatigable*]] không lâu sau 17 giờ 00, rồi đến lượt [[HMS Queen Mary|HMS *Queen Mary*]] không đầy nữa giờ sau đó. Vào lúc này, các tàu chiến-tuần dương Đức di chuyển về phía Nam nhằm thu hút các tàu chiến Anh về phía lực lượng chủ lực của Hạm đội Biển khơi. Đến 17 giờ 30, thiết giáp hạm Đức dẫn đầu *König* nhìn thấy cả Đội Tuần tiễu 1 của Đức bên mạn phải và Hải đội Tàu chiến-tuần dương 1 của Anh bên mạn trái. Đến 17 giờ 45 phút, Scheer ra lệnh bẻ lái 2 point (22,5°) sang mạn trái để đưa các con tàu của ông đến gần hơn các tàu chiến-tuần dương Anh. Lệnh khai hỏa được đưa ra chỉ một phút sau đó.

Các tàu chị em với *Kronprinz* đã khai hỏa nhắm vào các tàu chiến-tuần dương Anh, nhưng bản thân nó chưa tiếp cận đủ tầm bắn hiệu quả. Thay vào đó, nó cùng mười thiết giáp hạm khác nổ súng vào Hải đội Tuần dương nhẹ 2 của Anh. *Kronprinz* nổ súng vào *Dublin* từ 17 giờ 51 phút đến 18 giờ 00 ở khoảng cách , rồi chuyển hỏa lực sang chiếc thiết giáp hạm *Malaya* lúc 18 giờ 08 phút ở khoảng cách . *Kronprinz* thoạt tiên bắn bằng loại đạn pháo bán xuyên thép, rồi sau đó chuyển sang loại đạn pháo xuyên thép tiêu chuẩn. Cho đến lúc *Malaya* vượt ra khỏi tầm bắn hiệu quả 13 phút sau đó, các xạ thủ của *Kronprinz* báo cáo chỉ bắn trúng *Malaya* một phát duy nhất; tuy nhiên có nguồn cho rằng đó có thể "là ánh chớp đầu nòng pháo của chính *Malaya* nhìn qua làn khói và sương mù." Trong thời gian này, nhiều loạt đạn pháo đã vây bọc chung quanh *Kronprinz* nhưng không phát nào trúng đích. Một lần nữa *Kronprinz* đi đến tầm bắn hiệu quả đối với *Malaya* lúc 18 giờ 30 phút, nhưng nó chỉ có thể bắn trong vòng sáu phút trước khi mục tiêu lại lọt ra khỏi tầm bắn.

Không lâu trước 19 giờ 00, nhiều tàu khu trục Anh tìm cách tung ra đợt tấn công bằng [[ngư lôi]] nhắm vào những chiếc dẫn đầu hàng chiến trận Đức. Tàu khu trục *Onslow* phóng một cặp ngư lôi vào *Kronprinz* ở khoảng cách , nhưng cả hai đều trượt. Tàu tuần dương Đức *Wiesbaden* bị đánh hỏng bởi một quả đạn pháo từ chiếc tàu chiến-tuần dương Anh *Invincible*; Chuẩn Đô đốc Behncke trên chiếc *König* tìm cách cơ động Hải đội Chiến trận 3 để bảo vệ cho chiếc tàu tuần dương bị bắn trúng. Nhưng cùng lúc đó, các hải đội tuần dương nhẹ 3 và 4 của Anh bắt đầu một cuộc tấn công bằng ngư lôi vào hàng chiến trận Đức; trong khi tiến đến đủ khoảng cách để phóng ngư lôi, chúng tấn công *Wiesbaden* bằng hỏa lực của dàn pháo chính. *Kronprinz* và các tàu chị em đã dội hỏa lực vào các tàu tuần dương Anh, nhưng việc chịu đựng hỏa lực pháo hạng nặng của các thiết giáp hạm đối phương không đủ để đánh đuổi các tàu tuần dương Anh. Trong cuộc chiến lộn xộn diễn ra sau đó, [[tàu tuần dương bọc thép]] Anh *Defence* bị đánh trúng nhiều phát đạn pháo hạng nặng từ những chiếc [[dreadnought]] Đức; một loạt đạn pháo đã xuyên thủng hầm đạn của con tàu, và với một tiếng nổ lớn, đã làm phá hủy chiếc tàu tuần dương. Chiến công đánh chìm *Defence* thường được các sử gia dành cho chiếc tàu chiến-tuần dương *Lützow*, cho dù rất có thể hỏa lực của *Kronprinz* đã tiêu diệt được nó. Sau khi *Defence* bị phá hủy, *Kronprinz* chuyển hỏa lực sang nhắm vào *Warrior*, chiếc tàu tuần dương Anh bị hư hại nặng và bị buộc phải rút lui khỏi trận chiến. Nó đã không thể quay trở về cảng, và đã bị bỏ lại vào sáng hôm sau.

Khoảng 20 giờ 00, hàng chiến trận Đức được lệnh bẻ lái sang hướng Đông để tách ra khỏi Hạm đội Anh. *Markgraf* lúc đó đang ở ngay phía trước *Kronprinz* gặp trục trặc về động cơ nên bị rơi ra khỏi đội hình, rồi quay trở lại vị trí phía sau *Kronprinz*. Từ 20 giờ 00 đến 20 giờ 30 phút, *Kronprinz* cùng các thiết giáp hạm khác của Hải đội 3 đối đầu với Hải đội Tuần dương nhẹ 2 của Anh cũng như với các thiết giáp hạm của Hạm đội Grand. *Kronprinz* tìm cách dò tìm khoảng cách đến mục tiêu qua việc quan sát ánh chớp đạn pháo của Anh, nhưng tầm nhìn kém khiến nó không thể bắt được mục tiêu, nên nó ngừng bắn vào lúc này; bản thân nó bị rung chuyển do nhiều phát đạn pháo bắn suýt trúng vây quanh. Đến 20 giờ 18 phút, Scheer ra lệnh cho hạm đội chuyển hướng lần thứ ba để thoát khỏi hỏa lực chết người của phía Anh; cú cơ động này đã làm đảo lộn thứ tự hạm đội, đặt *Kronprinz* về phía cuối đội hình hàng chiến trận Đức. Sau khi tách ra thành công khỏi lực lượng Anh, Scheer chỉ thị cho hạm đội tổ chức thành đội hình di chuyển ban đêm, cho dù các sai sót trong việc liên lạc giữa ông trên soái hạm *Friedrich der Grosse* và chiếc dẫn đầu *Westfalen* đã gây ra những sự trì hoãn. Hạm đội lập lại được đội hình lúc 23 giờ 30 phút, với *Kronprinz* là chiếc thứ 14 trong đội hình 24 tàu chiến chủ lực Đức.

Vào khoảng 02 giờ 45 phút ngày [[1 tháng 6]], nhiều tàu khu trục Anh tung ra một đợt tấn công bằng ngư lôi vào phần nữa sau của hàng chiến trận Đức. *Kronprinz* phát hiện nhiều tàu khu trục chưa rõ tung tích trong bóng đêm nên thoạt tiên nó ngừng bắn, rồi cùng nhiều thiết giáp hạm khác quay đi nhằm tránh các quả ngư lôi có thể đã được phóng ra. Một quả ngư lôi phóng ra từ tàu khu trục *Obedient* đã phát nổ ở khoảng  phía sau *Kronprinz* ngay trên làn sóng nước của nó. Cả *Obedient* lẫn *Faulknor* đều báo cáo sai lầm về một phát trúng đích nhắm vào *Kronprinz*, cho dù nó vô sự bởi những phát suýt trúng. Hỏa lực mạnh của phía Đức đã buộc các tàu khu trục Anh phải rút lui.

Hạm đội Biển khơi Đức xoay xở xuyên thủng qua lực lượng hạng nhẹ Anh mà không thu hút sự chú ý từ những thiết giáp hạm của Jellicoe, cuối cùng về đến [[Horns Reef]] lúc 04 giờ 00. Khi về đến Wilhelmshaven, các thiết giáp hạm của Hải đội Chiến trận 1 chiếm lấy những vị trí phòng thủ phía ngoài rìa vũng biển, trong khi *Kronprinz*, *Kaiser*, *Kaiserin* và *Prinzregent Luitpold* sẵn sàng ở ngay phía lối ra vào cảng Wilhelmshaven. Trong quá trình trận chiến, *Markgraf* đã bắn tổng cộng 144 quả đạn pháo xuyên thép và bán xuyên thép từ dàn pháo chính, cho dù số lượng chính xác của hai loại này không được ghi nhận. Nó đã không bắn phát nào từ các khẩu 8,8&nbsp;cm và 15&nbsp;cm của dàn pháo hạng hai trong suốt trận đánh. Trong số bốn chiếc thuộc lớp *König*, chỉ có *Kronprinz* thoát khỏi hư hại trong trận này.

=== Các hoạt động tiếp theo ===
Vào ngày [[18 tháng 8]] năm [[1916]], *Kronprinz* tham gia một chiến dịch bắn phá [[Sunderland, Tyne và Wear|Sunderland]]. Đô đốc Scheer tìm cách lặp lại kế hoạch nguyên thủy của ngày [[31 tháng 5]]: hai tàu chiến-tuần dương Đức còn khả năng tác chiến *Moltke* và *Von der Tann*, được tăng cường thêm ba thiết giáp hạm, sẽ bắn phá thị trấn ven biển Sunderland nhằm thu hút và tiêu diệt các tàu chiến-tuần dương của Beatty. Phần còn lại của Hạm đội Biển khơi, bao gồm *Kronprinz*, sẽ theo sau để bảo vệ. Phía Anh đã biết được kế hoạch của Đức và đã cho toàn bộ Hạm đội Grand xuất trận để đối đầu. Đến 14 giờ 35 phút, Scheer được cảnh báo về sự xuất hiện của Hạm đội Grand, và vì không muốn đối đầu với toàn bộ Hạm đội Grand chỉ mười một tuần sau khi trận Jutland kết thúc, nên đã quay mũi lực lượng của mình rút lui trở về các cảng Đức.

*Kronprinz* tham gia hai hoạt động hạm đội khác: một cuộc xuất quân đến phía Bắc Helgoland vào ngày [[16 tháng 7]] và một đợt tiến ra Bắc Hải vào ngày [[18 tháng 10|18]]–[[20 tháng 10]], tất cả đều diễn ra vô sự. Sau đó, cùng phần còn lại của Hải đội 3 được gửi đến biển Baltic cho đợt huấn luyện kéo dài cho đến ngày [[2 tháng 11]]. Khi quay trở về, chúng được lệnh hỗ trợ cho việc thu hồi hai tàu ngầm [[U-boat]] bị mắc cạn tại bờ biển [[Đan Mạch]]. Trên đường quay trở về vào ngày [[5 tháng 11]], *Kronprinz* bị trúng ngư lôi phóng từ tàu ngầm Anh *J1* ở gần Horns Reef. Quả ngư lôi đánh trúng con tàu ngay bên dưới tháp pháo trước mũi, khiến khoảng  nước tràn vào trong tàu; tuy nhiên *Kronprinz* vẫn duy trì được tốc độ và quay trở về cảng. Ngày hôm sau nó được đưa vào ụ tàu của [[Kaiserliche Werft Wilhelmshaven|Xưởng tàu Đế chế]] tại [[Wilhelmshaven]] để sửa chữa, vốn kéo dài cho đến ngày [[4 tháng 12]].

Sau khi gia nhập trở lại Hải đội 3, *Kronprinz* tham gia đợt huấn luyện hải đội tại Baltic trước khi tiến hành các chuyến tuần tra phòng thủ tại [[German Bight]]. Trong một cuộc cơ động huấn luyện vào ngày [[5 tháng 3]] năm [[1917]], *Kronprinz* mắc tai nạn bị con tàu chị em *Grosser Kurfürst* húc phải tại [[Heligoland Bight]]. Vụ va chạm đã khiến con tàu bị tràn nước nhẹ, khoảng  nước. Nó lại phải vào ụ tàu tại Wilhelmshaven để sửa chữa từ ngày [[6 tháng 3]] đến ngày [[17 tháng 5]]. Vào ngày [[11 tháng 9]], được cho tách ra để huấn luyện tại Baltic; sau đó nó được điều động gia nhập một đơn vị đặc biệt cho [[Chiến dịch Albion]].

=== Chiến dịch Albion ===

Vào đầu [[tháng chín|tháng 9]] năm [[1917]], sau khi Đức chiếm được cảng [[Riga]] của Nga, Hải quân Đức quyết định xóa sổ lực lượng Hải quân Nga vốn còn đang trụ lại [[vịnh Riga]]. Nhằm mục đích này, Bộ Tổng Tư lệnh Hải quân (Admiralstab) vạch ra một chiến dịch tại [[quần đảo Moonsund]], đặc biệt nhắm vào các khẩu đội pháo Nga trên [[bán đảo Sõrve|bán đảo Sworbe]] thuộc [[Saaremaa|Ösel]]. Ngày [[18 tháng 9]], mệnh lệnh được đưa ra cho một chiến dịch phối hợp Lục-Hải quân nhằm chiếm các đảo Ösel và [[Muhu|Moon]]; lực lượng hải quân chủ yếu bao gồm [[soái hạm]] *Moltke* cùng với Hải đội Chiến trận 3 của Hạm đội Biển khơi, gồm có Đội 5 bao gồm bốn chiếc lớp *König*, vào lúc này được bổ sung thêm chiếc thiết giáp hạm mới *Bayern*, và Đội 6 bao gồm năm chiếc lớp *Kaiser*. Cùng với chín tàu tuần dương hạng nhẹ, ba chi hạm đội tàu phóng ngư lôi cùng nhiều [[tàu rải mìn]] và [[tàu quét mìn]], toàn bộ lực lượng bao gồm khoảng 300 tàu chiến, được sự hỗ trợ của trên 100 máy bay và sáu khí cầu [[khí cầu Zeppelin|zeppelin]]. Lực lượng tấn công gồm khoảng 24.600 sĩ quan và binh sĩ. Đối đầu với lực lượng Đức là các [[thiết giáp hạm tiền-dreadnought]] cũ của Nga *Slava* và *Tsarevitch*, các [[tàu tuần dương bọc thép]] *Bayan*, *Admiral Makarov* và *Diana*, 26 tàu khu trục, nhiều tàu phóng lôi và pháo hạm, cùng một lực lượng đồn trú tại Ösel với khoảng 14.000 người cùng các khẩu đội pháo phòng thủ duyên hải.

Chiến dịch bắt đầu vào ngày [[12 tháng 10]], khi vào lúc 03 giờ 00 *König* thả neo ngoài khơi Ösel tại vịnh Tagga và cho đổ bộ binh lính; đến 05 giờ 50 phút, *König* khai hỏa vào các công sự pháo phòng thủ duyên hải của Nga, có sự tham gia của *Moltke*, *Bayern*, *Kronprinz* và những chiếc khác trong lớp *König*. Cùng lúc đó, những chiếc thuộc lớp *Kaiser* đối đầu với các khẩu đội trên bán đảo Sworbe; mục tiêu là nhằm bình định eo biển giữa các đảo Moon và [[Hiiumaa|Dagö]], án ngữ lối thoát duy nhất của các con tàu Nga trong vịnh. Cả *Grosser Kurfürst* lẫn *Bayern* đều bị trúng [[thủy lôi|mìn]] trong lúc cơ động vào vị trí bắn phá; *Grosser Kurfürst* chỉ bị hư hại nhẹ, nhưng *Bayern* bị hư hại nặng đến mức phải rút lui về [[Kiel]] để sửa chữa. Đến 17 giờ 30 phút, *Kronprinz* rời khỏi khu vực đi đến [[Putziger Wiek]] để được tiếp nhiên liệu; con tàu đi qua eo biển Irben vào ngày [[16 tháng 10]].

Đến ngày [[16 tháng 10]], một phần hải đội tấn công được cho tách ra để quét sạch lực lượng hải quân Nga tại eo biển Moon, bao gồm hai thiết giáp hạm tiền-dreadnought. Nhằm mục đích này, *König* và *Kronprinz* cùng các tàu tuần dương *Strassburg* và *Kolberg* và một số tàu nhỏ được gửi đi đối phó với các thiết giáp hạm Nga. Chúng đến nơi vào sáng ngày [[17 tháng 10]], nhưng một bãi mìn rộng của Nga đã giữ chân các con tàu phía ngoài vịnh. Một điều bất ngờ xảy ra đối với phía Đức, khi họ nhận ra các khẩu pháo 30,5&nbsp;cm từ các thiết giáp hạm Nga có tầm bắn xa hơn những khẩu 30,5&nbsp;cm của chính họ; và người Nga tìm cách giữ khoảng cách đủ rộng để các tàu chiến Đức không thể bắn trả, trong khi vẫn nả pháo hiệu quả vào các đối thủ Đức. Nhiều lúc các con tàu Đức phải thực hiện cơ động lẩn tránh các loạt đạn pháo của Nga. Tuy nhiên, đến 10 giờ 00, các tàu quét mìn đã dọn sạch một lối đi ngang qua bãi mìn, và *König* cùng *Kronprinz* tiến vào vịnh. Lúc 10 giờ 15 phút, *Kronprinz* khai hỏa nhắm vào *Tsarevitch* và *Bayan*. Các con tàu Nga bị bắn trúng nhiều lần cho đến 10 giờ 30 phút, khi Đô đốc [[Mikhail Bakhirev]], tư lệnh lực lượng hải quân Nga, ra lệnh cho lực lượng dưới quyền rút lui.

Vào ngày [[18 tháng 10]], *Kronprinz* bị mắc cạn nhưng chỉ hư hại nhẹ và không cần phải rút lui để sửa chữa. Đến ngày [[20 tháng 10]], cuộc chiến trên các hòn đảo đã đi đến hồi kết cuộc; Moon, Ösel, và Dagö dưới quyền kiểm soát của phía Đức. Vào ngày hôm trước, Bộ Tổng Tư lệnh Hải quân ra lệnh ngừng các hoạt động hải quân và rút các chiếc trở lại Hạm đội Biển khơi càng nhanh càng tốt. Vào ngày [[26 tháng 10]], *Kronprinz* bị hư hại nghiêm trọng do mắc cạn trong chuyến đi quay trở về Kiel. Nó tìm cách về đến được Kiel vào ngày [[2 tháng 11]], rồi sau đó đi đến Wilhelmshaven. Việc sửa chữa được thực hiện từ ngày [[24 tháng 11]] đến ngày [[8 tháng 1]] năm [[1918]].

Vào ngày [[27 tháng 1]] năm [[1918]], [[Wilhelm II của Đức|Kaiser Wilhelm II]] chỉ thị đổi tên con tàu thành *Kronprinz Wilhelm* nhằm tôn vinh [[William, Thái tử Đức|Thái tử William]]. Con tàu được chính thức đổi tên vào ngày [[15 tháng 6]] năm [[1918]], nhân dịp kỷ niệm 30 năm ngày đăng quang của Kaiser. *Kronprinz Wilhelm* cùng ba con tàu chị em được dự định để tham gia hoạt động cuối cùng của hạm đội vào cuối [[tháng mười|tháng 10]] năm [[1918]], nhiều ngày trước khi [[Hiệp định Đình chiến với Đức]] có hiệu lực. Phần lớn Hạm đội Biển khơi sẽ xuất phát từ căn cứ của chúng ở Wilhelmshaven để đối đầu với Hạm đội Grand của Anh; [[Reinhard Scheer]], lúc này là [[Đại Đô đốc]] (*Großadmiral*) của Hạm đội, dự định gây tổn thất cho Hải quân Anh càng nhiều càng tốt nhằm duy trì một vị thế mặc cả tốt cho việc thương lượng hòa bình của Đức bất chấp tổn thất có thể phải chịu đựng. Tuy nhiên, nhiều người trong số những thủy thủ đã mệt mỏi vì chiến tranh cảm thấy chiến dịch này sẽ ngăn trở tiến trình hòa bình và kéo dài thời hạn chiến tranh. Sáng ngày [[29 tháng 10]] năm [[1918]], mệnh lệnh được đưa ra để chuẩn bị khởi hành từ Wilhelmshaven để tập trung lực lượng tại [[Jade Estuary]] vào ngày hôm sau. Bắt đầu từ đêm [[29 tháng 10]], thủy thủ trên chiếc *Thüringen* và sau đó trên nhiều tàu chiến khác kể cả *Kronprinz Wilhelm*, làm [[Binh biến Wilhelmshaven|binh biến]]. Sự bất ổn cuối cùng đã buộc Hipper và Scheer phải hủy bỏ chiến dịch. Được thông báo về tình hình, Kaiser phát biểu "Tôi không còn có một lực lượng Hải quân nữa".

=== Số phận ===


Sau khi Đức đầu hàng vào [[tháng mười một|tháng 11]] năm [[1918]], hầu hết tàu chiến của Hạm đội Biển khơi, kể cả *Kronprinz Wilhelm*, bị lưu giữ tại căn cứ hải quân Anh tại [[Scapa Flow]], dưới quyền chỉ huy của Chuẩn Đô đốc [[Ludwig von Reuter]]. Trước khi Hạm đội Đức khởi hành, Đô đốc [[Adolf von Trotha]] khẳng định lại với von Reuter chỉ thị không được để cho phe Đồng Minh chiếm các con tàu trong bất kỳ tình huống nào. Hạm đội đã gặp gỡ [[tàu tuần dương hạng nhẹ]] Anh *Cardiff*, vốn đã dẫn đầu các con tàu Đức đi đến điểm gặp gỡ hạm đội Đồng Minh, một lực lượng khổng lồ bao gồm 370 tàu chiến của Anh, Mỹ và Pháp, vốn sẽ hộ tống hạm đội Đức đến Scapa Flow. Khi bị lưu giữ trong suốt thời gian diễn ra các cuộc đàm phán hòa bình, mà sau này cuối cùng sẽ dẫn đến [[Hòa ước Versailles|Hiệp ước Versailles]], các khẩu pháo của chúng bị bất hoạt bằng cách tháo bỏ [[khóa nòng]], và con tàu được bảo trì bởi một thủy thủ đoàn tối thiểu gồm 200 sĩ quan và thủy thủ.

Một bản in của báo *The Times* cung cấp thông tin cho von Reuter rằng Thỏa thuận Ngừng bắn sẽ hết hiệu lực vào giữa trưa ngày [[21 tháng 6]] năm [[1919]], thời hạn cuối cùng mà Đức phải ký vào Hiệp định hòa bình. Đô đốc Von Reuter đưa đến kết luận người Anh sẽ tìm cách chiếm hữu các con tàu Đức sau khi Thỏa thuận Ngừng bắn hết hiệu lực. Không biết rằng thời hạn của thỏa thuận đã được triển hạn đến ngày [[23 tháng 6]], ông quyết định [[Đánh đắm Hạm đội Đức tại Scapa Flow|đánh đắm]] các con tàu của mình vào cơ hội thuận tiện đầu tiên có được. Sáng ngày [[21 tháng 6]], Hạm đội Anh rời Scapa Flow tiến hành thực tập huấn luyện; và đến 11 giờ 20 phút Reuter truyền mệnh lệnh này đến các con tàu của mình. *Kronprinz Wilhelm* chìm lúc 13 giờ 15 phút. Các binh sĩ Anh làm nhiệm vụ canh gác đã nỗ lực ngăn chặn việc đánh đắm các con tàu; trong lúc hoảng loạn binh lính trên một tàu quét mìn gần đó đã nổ súng làm thiệt mạng một thợ đốt lò của *Kronprinz Wilhelm*. Tổng cộng các binh lính canh gác đã giết chết chín người Đức và làm bị thương 21 người. Số còn lại gồm khoảng 1.860 sĩ quan và thủy thủ bị bắt giam.

Không giống như hầu hết các tàu chiến chủ lực bị đánh đắm khác, *Kronprinz Wilhelm* không bao giờ được cho nổi lên. Nó cùng các tàu chị em bị đánh đắm ở vùng nước sâu hơn các con tàu khác, khiến cho các nỗ lực trục vớt chúng khó khăn hơn. Việc [[Chiến tranh Thế giới thứ hai]] nổ ra vào năm [[1939]] đã làm gián đoạn mọi công việc trục vớt, và sau chiến tranh người ta xác định việc trục vớt các xác tàu ở sâu hơn không còn ý nghĩa thực tiễn về phương diện tài chính. Quyền trục vớt xác đắm của các con tàu trong tương lai đã được bán cho Anh vào năm [[1962]]. Độ sâu mà các con tàu bị chìm đã bao bọc chúng khỏi các bụi phóng xạ còn lại trong khí quyển sau các vụ bắn thử nghiệm [[vũ khí hạt nhân|vũ khí nguyên tử]]. Vì vậy, *Kronprinz Wilhelm* cùng các con tàu chị em trở thành một trong những địa điểm có thể đến được hiếm hoi cung cấp nguồn thép không bị nhiễm phóng xạ, vốn thỉnh thoảng được tháo dỡ để sử dụng trong các dụng cụ khoa học. *Kronprinz Wilhelm'' cùng các con tàu khác dưới đáy Scapa Flow là một địa điểm lặn phổ biến, và được bảo vệ bởi luật ngăn chặn thợ lặn thu hồi các vật dụng của xác tàu đắm.

## Tham khảo
### Ghi chú

### Chú thích

### Thư mục
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*