open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fred Hollows

**Frederick Bossom (Fred) Hollows**, (9 tháng 4 năm 1929 – 10 tháng 2 năm 1993) sinh tại Dunedin, New Zealand, là một bác sĩ phẫu thuật nhãn khoa. Ông nổi tiếng trên thế giới qua công trình thiện nguyện chữa bệnh mắt, hồi phục thị lực cho không biết bao nhiêu người thổ dân Úc và sau đó tiếp tục chữa mắt cho nhiều bệnh nhân khác, nhất là tại các nước kém phát triển, trong đó có Việt Nam.

Người ta phỏng đoán hiện nay có khoảng hơn 1 triệu người có thể trông thấy được là nhờ công trình phát động của Fred Hollows.

Sau khi xong bằng nghiên cứu tại Wales, ông về Úc năm 1965 làm chức phó giáo sư nhãn khoa tại Đại học New South Wales Sydney.

Trong thập niên năm 1970, Fred Hollows đi viếng thăm các tỉnh lẻ trong tiểu bang NSW của Úc và các cộng đồng người thổ dân. Ông lấy làm lo ngại vì tình trạng bệnh mắt (nhất là bệnh mắt hột làm mù mắt) lan tràn trong những cộng đồng này. Năm 1971 ông thành lập Ủy ban Y tế cho Thổ Dân tại khu vực Redfern ở Sydney và từ đó thành lập những chi nhánh phục vụ y tế cho thổ dân khắp nước Úc. Bản thân ông đã thăm viếng tân nơi những cộng đồng thổ dân trong suốt 3 năm liền, chăm lo chữa mắt cho họ. Hơn 460 cộng đồng thổ dân được thăm viếng. Tổ chức của Fred Hollows khám mắt 62000, chữa lành 27000 ca bệnh mắt hột và thực hiện hơn 1000 cuộc giải phẫu mắt.

Fred Hollows đi Nepal (1985), Eritrea (1987) và Việt Nam (1991) và thành lập các nhóm đào tạo nhân viên kỹ thuật địa phương về phẫu thuật mắt, nhất là phẫu thuật thay thủy tinh thể (cho bệnh mắt bị cườm). Vì các nhà sản xuất thủy tinh thể nhân tạo tại các nước tây phương không chịu hạ giá cho công tác thiện nguyện này, Fred Hollows đã giúp xây dựng những phòng thí nghiệm để sản xuất thủy tinh thể ngay tại các nước Eritrea và Nepal, với giá thành rẻ. Năm 1991, ông được là công dân danh dự của Eritrea. Từ năm 1994 (một năm sau khi Fred Hollows mất) hai phòng này đã bắt đầu sản xuất.

Năm 1985 Fred Hollows được trao tặng danh dự Order of Australia nhưng ông từ chối để lên tiếng về việc chính phủ Úc không ngó ngàng gì đến sức khỏe mắt của các sắc tộc thổ dân. Tuy nhiên, ông trở thành công dân Úc năm 1989, lãnh chức vụ cố vấn cho Tổ chức Y tế Thế giới. Năm 1992 Quỹ Fred Hollows  thành lập, phát động cuộc chăm sóc sức khỏe mắt lan tràn khắp các nước nghèo hay thiếu điều kiện trên thế giới.

Fred Hollows có hai đời vợ. Vợ thứ nhất là Mary Skiller chết năm 1975. Năm 1980, ông cưới vợ thứ hai là Gabi O'Sullivan. Ông có sáu người con.

Ông mất năm 1993 tại Sydney (sau 6 năm bị ung thư).

Lễ tang cho ông được cử hành theo nghi lễ quốc gia tại St Mary's Cathedral Sydney ngày 15 tháng 2 1993. Mộ của ông tại vùng Bourke, New South Wales, Úc.

## Chú thích
Quốc lộ 13

**Quốc lộ 13** là quốc lộ theo hướng Nam – Bắc, từ Thành phố Hồ Chí Minh qua, Đồng Nai và kết thúc tại cửa khẩu Hoa Lư, biên giới Việt Nam – Campuchia. Quốc lộ 13 nối với quốc lộ 7 của Campuchia và quốc lộ này lại nối với quốc lộ 13 của Lào.

Quốc lộ 13 bắt đầu (km 0) từ ngã 5 Đài Liệt sĩ Thành phố Hồ Chí Minh qua quận Bình Thạnh, thành phố Thủ Đức (Thành phố Hồ Chí Minh), các thành phố Thuận An, Thủ Dầu Một, Bến Cát và huyện Bàu Bàng (Thành phố Hồ Chí Minh), thị xã Chơn Thành, huyện Hớn Quản, thị xã Bình Long và huyện Lộc Ninh, đến cửa khẩu Hoa Lư (tỉnh Đồng Nai) (km 140 + 500)

Quốc lộ 13 giao nhau với Đường vành đai 3 tại thành phố Thuận An, Đường vành đai 4 tại Thành phố Bến Cát thuộc tỉnh Bình Dương, Quốc lộ 14, Đường cao tốc Chơn Thành – Đức Hòa (Đường Hồ Chí Minh) tại thị xã Chơn Thành, tỉnh Đồng Nai. Quốc lộ này khi vào vùng đô thị của tỉnh Bình Dương cũ (từ Thuận An đến Bến Cát) còn có tên gọi khác là **Đại lộ Bình Dương**.

## Thông số chung
*Tổng chiều dài 149,5&nbsp;km;
*Mặt đường rộng từ 5 m đến 7 m; Đến năm 2002, bề rộng mặt đường đoạn từ ngã tư Bình Phước đến Bến Cát đã được mở rộng từ 4–6 làn xe; chiều rộng từ 16–24 m.
*Trải bê tông nhựa 99,6&nbsp;km, đá nhựa 14&nbsp;km và đường đất 28,57&nbsp;km;
*Trên đường có 9 cầu, tải trọng đến 25 tấn.
Chiều dài một số đoạn
*Đoạn qua Thành phố Hồ Chí Minh: dài 72,5&nbsp;km
*Đoạn qua tỉnh Đồng Nai: dài 77&nbsp;km


Quoc lo 13, cau vuot Pham van dong- Hiệp Bình Chánh, Thủ Đức, Hồ Chí Minh, Việt Nam - panoramio.jpg|Đoạn qua phường Hiệp Bình Chánh, thành phố Thủ Đức
Vĩnh Phú, tx. Thuận An, Binh Duong, Vietnam - panoramio (5).jpg|Cổng chào tỉnh Bình Dương
Binh Long town3.jpg|Đoạn qua thị xã Bình Long


## Xem thêm
* Quốc lộ 7 (Campuchia)
* Quốc lộ 13 (Lào)

## Tham khảo
Anh em nhà Wright

**Anh em nhà Wright** là hai anh em người Mỹ gồm Orville Wright (19 tháng 8 năm 1871 - 30 tháng 1 năm 1948) và Wilbur Wright (16 tháng 4 năm 1867 - 30 tháng 5 năm 1912), là những người đầu tiên thử nghiệm thành công cho máy bay bay được.

Anh em nhà Wright đã sáng tác ra Wright Flyer, là một trong những máy bay trong lịch sử nhân loại được thực hiện vào ngày 17 tháng 12 năm 1903 tại đồi Kill Devil, Kitty Hawk, bang Bắc Carolina, Mỹ. Mỗi anh em thực hiện hai chuyến bay vào ngày hôm đó. Lần bay đầu tiên, do Orville thực hiện kéo dài 12 giây và bay được khoảng 36.5 mét(120&nbsp;ft). Lần bay cuối cùng, do Wilbur thực hiện kéo dài 59 giây và đi được 296 mét. Chiếc máy bay lúc đó được gọi là Flyer I. Nó có sải cánh khoảng 12 mét và nặng khoảng hơn 300 kg, với động cơ xăng 12 mã lực. Hiện nay nó đang được bảo tồn tại Viện bảo tàng Hàng không và Không gian Quốc gia Hoa Kỳ Smithsonian tại Washington, D. C..

Tuy chiếc máy bay chưa thể tự cất cánh mà phải nhờ một thiết bị phóng bằng vật nặng cho thả rơi và khi cất cánh, hạ cánh phải lựa theo chiều gió, nhưng sự kiện này đã gây ra được tiếng vang dư luận rất lớn. Thiên tài của hai anh em nhà Wright đã biến giấc mơ từ ngàn xưa của loài người thành sự thật.

Hai anh em nhà Wright đã thành lập một hãng máy bay. Nhưng sau đó do bị cạnh tranh khốc liệt với các nhà kinh doanh máy bay khác, cộng thêm Wilbur bị mắc bệnh và qua đời nên Orville đã bán hãng sản xuất máy bay Wright với giá ít ỏi.

## Xem thêm
* Lịch sử ngành hàng không
* Fred J. Wiseman
* John Joseph Montgomery

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*  Kitty Hawk - Kill Devil Hills Wright Brothers Photographs 1900-1911 - Library of Congress
*  Plane truth: list of greatest technical breakthroughs in manned flight
*  Wilbur Wright Birthplace Museum
*  Wright Brothers Aeroplane Company
*  Some Aeronautical Experiments by Wilbur Wright, to Western Society of Engineers Sept. 18, 1901
*  Wright Aeronautical Engineering Collection 
*  FirstFlight - flight simulation, videos and experiments
*  Analysis of Wright Brothers' work
*  AeroSpace Show - RTP-TV 2003 Video Tour of Wright Brothers Monument at Kill Devil Hills
*  PBS Nova: The Wright Brothers' Flying Machines
*  National Park Service, Wright Brothers' Memorial
*  Smithsonian Stories of the Wright flights
*  Scientific American Magazine (tháng 12 năm 2003 Issue) The Equivocal Success of the Wright Brothers
Quốc lộ 15

**Quốc lộ 15** (còn gọi là **Quốc lộ 15A**) là là tuyến quốc lộ thứ yếu khu vực miền Trung và Tây Nguyên đi qua 5 tỉnh: Hòa Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình theo quy hoạch mạng lưới đường bộ thời kì 2021-2030, tầm nhìn đến 2050 của chính phủ. **Quốc lộ 15** này khác với Quốc lộ 15 (Đồng Nai) trong hệ thống đường bộ thời Việt Nam Cộng hòa (nay là Quốc lộ 51), đoạn tuyến ở nội đô Biên Hòa ngày nay (bao gồm đường Phạm Văn Thuận và đường Bùi Văn Hòa) vẫn được người dân gọi một cách không chính thức là Quốc lộ 15 (Đồng Nai).

## Lộ trình
Quốc lộ 15 , đừ Km125 Quốc lộ 6, u, huyện Mai C,h Hòa Bình đến Sơn Thủy, Lệ Thủy, Quảng Bình Trước năm 1980, Quốc lộ 15A bắt đầu từ Suối Rút nối với Quốc l (Đồng Nai)ộ 6 cũ, khi bắt đầu xây dựng hồ thủy điện Sông Đà đoạn này bị ngập dưới lòng hồ và Quốc lộ 6 phải xây dựng lại về phía nam hồ do đó Quốc lộ 15A mới bắt đầu từ Tòng Đậu.

Nếu Quốc lộ 1 nối các thị xã của các tỉnh với nhau, thì Quốc lộ 15A chạy gần song song với Quốc lộ 1 và nối các thị trấn miền núi dưới đây với nhau. Quốc lộ 15 đi qua các huyện sau: Mai Châu – Quan Hóa - Lang Chánh - Ngọc Lặc - Thọ Xuân - Như Xuân - Tân Kỳ - Đô Lương - Nam Đàn - Đức Thọ - Can Lộc - Hương Khê - Bố Trạch - Lệ Thủy. Hầu hết các thị trấn huyện lỵ của các huyện nói trên đều nằm trên Quốc lộ 15.

## Thông số chung
*Tổng chiều dài 401&nbsp;km;
*Mặt đường rộng từ 4 m đến 5 m, được rải nhựa thấm nhập hoặc bê tông at-phan. Chạy qua vùng rừng núi, nhiều đèo, dân cư thưa thớt.
*Trên đường có 107 cầu (tải trọng từ 8 tấn đến 30 tấn), có 33 ngầm và đập tràn;
*Đây là nền móng của phần lớn đường Hồ Chí Minh và đường Hồ Chí Minh đông đang được nâng cấp giai đoạn 1.

## Tham khảo
Giải bóng đá Vô địch U-21 Quốc gia Việt Nam

**Giải bóng đá Vô địch U-21 Quốc gia** (trước đây được gọi là **Giải bóng đá U-21 Quốc gia**) là giải đấu bóng đá quốc gia thường niên dành cho lứa tuổi dưới 21 do Liên đoàn bóng đá Việt Nam (VFF) tổ chức.

Giải đấu ra mắt vào năm 1997 với tên gọi *Giải bóng đá U-22 Quốc gia*, dưới sự hợp tác của VFF và báo Thanh Niên, sau đó được đổi tên thành giải U-21 Quốc gia kể từ năm 1998. Năm 2024, báo Thanh Niên đã rút lui khỏi việc đồng tổ chức các giải U-21 và U-19 Quốc gia.

## Các đội đoạt huy chương

## Các đội từng tham dự
### Thống kê thành tích
Dưới đây là thành tích cụ thể của các đội bóng từng tham dự giải đấu qua các năm.

Lưu ý: Bảng này chủ yếu chỉ liệt kê các đội bóng là đại diện chính thức của các địa phương hoặc bộ/ngành, một số đội bóng nhỏ với số lần tham dự ít hoặc có thành tích hạn chế sẽ không được liệt kê trong bảng này.

Chú thích:
* – Vô địch
* – Á quân
* – Hạng ba
* – Hạng tư
* – Bán kết (đồng hạng ba)
* – Tứ kết
* – Vòng bảng
* – Vượt qua vòng loại cho mùa giải tới
* – Bị loại
* – Vượt qua vòng loại nhưng sau đó rút lui
* – Không vượt qua vòng loại
* – Không tham dự
* – Rút lui/bỏ cuộc/bị cấm tham dự
* – Không tồn tại ở thời điểm tương ứng (chưa thành lập/đã giải thể)
*
* – Không rõ

### Bảng tổng sắp huy chương

## Vua phá lưới

## Xem thêm

* Giải bóng đá Vô địch U-15 Quốc gia Việt Nam
* Giải bóng đá Vô địch U-17 Quốc gia Việt Nam
* Giải bóng đá Vô địch U-19 Quốc gia Việt Nam

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Liên đoàn bóng đá Việt Nam
*U-21 Quốc gia
Giải bóng đá Vô địch U-19 Quốc gia Việt Nam

**Giải bóng đá Vô địch U-19 Quốc gia** (trước đây được gọi là **Giải bóng đá U-19 Quốc gia**) là giải đấu bóng đá quốc gia thường niên dành cho lứa tuổi dưới 19 do Liên đoàn bóng đá Việt Nam tổ chức. Từ năm 2005 trở về trước, giải dành cho các cầu thủ dưới 18 tuổi.

Những năm 1990, giải đấu được thành lập với tư cách là giải bóng đá dành cho độ tuổi U-19, với hai mùa giải trong các năm 1996 và 1997. Trong giai đoạn từ năm 1998 đến năm 2005, giải dành cho các cầu thủ dưới 18 tuổi nên còn được gọi là *Giải bóng đá U-18 Quốc gia*. Năm 2006, VFF chuyển đổi trở lại giải U-18 thành U-19 Quốc gia từ đó đến nay.

## Các đội đoạt huy chương

## Bảng tổng sắp huy chương

## Vua phá lưới



## Xem thêm
* Giải bóng đá Vô địch U-15 Quốc gia Việt Nam
* Giải bóng đá Vô địch U-17 Quốc gia Việt Nam
* Giải bóng đá Vô địch U-21 Quốc gia Việt Nam

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Liên đoàn bóng đá Việt Nam
*U-19 Quốc gia
Giải bóng đá thiếu niên toàn quốc

**Giải bóng đá thiếu niên toàn quốc** (hay còn gọi là **Giải bóng đá U-13 Quốc gia**) là giải đấu bóng đá quốc gia thường niên dành cho lứa tuổi dưới 13 do báo Thiếu niên Tiền phong và Nhi đồng và Liên đoàn bóng đá Việt Nam phối hợp tổ chức. Từ năm 2000 trở về trước, giải dành cho các cầu thủ dưới 14 tuổi.

## Các đội đoạt huy chương

## Bảng tổng sắp huy chương

## Xem thêm
* Giải bóng đá U-9 quốc gia
* Giải bóng đá nhi đồng toàn quốc

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Liên đoàn bóng đá Việt Nam
*U-13 Quốc gia
Trung Quốc đại lục

**Trung Quốc đại lục** (), còn gọi là **Hoa Lục**, là một tên gọi thường đồng nghĩa với khu vực hiện đang dưới sự quản lý của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa; tuy nhiên, nó thường không tính hai đặc khu hành chính Hồng Kông và Ma Cao, đang được quản lý dưới chính sách "Một quốc gia, hai chế độ". Cụm từ này thường được dùng để phân biệt Trung Hoa lục địa với Đài Loan và một số đảo khác đang nằm dưới sự quản lý của Trung Hoa Dân quốc (Bành Hồ, Kim Môn, và Mã Tổ), cũng như hai đặc khu hành chính của nước này là Hồng Kông và Ma Cao.

"Trung Quốc đại lục" hay "đại lục" thường được người Trung Quốc của cả hai phía của eo biển Đài Loan cũng như trong các cộng đồng Hoa kiều sử dụng. Cụm từ này trung lập trong vị thế chính trị của Đài Loan. Nó ngụ ý rằng có một quốc gia lớn hơn bao gồm cả lục địa và Đài Loan, nhưng không nói rõ do ai quản lý, và cho phép người Trung Quốc chỉ đến địa lục Trung Hoa mà không cần phải tranh cãi về chính trị. Tuy nhiên, "Trung Hoa đại lục" gần như không bao giờ được sử dụng bởi những người ủng hộ độc lập cho Đài Loan. Những người này gọi Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa là "Trung Quốc" và chế độ Trung Hoa Dân quốc là "Đài Loan".

Tại đại lục, cụm từ "Trung Quốc nội địa" cũng được sử dụng cho khu vực này để phân biệt với Đài Loan, Hồng Kông, và Ma Cao.

## Xem thêm
*Trung Quốc
*Đài Loan
*Hồng Kông
*Trung Quốc (khu vực)
*Ma Cao

## Tham khảo
Thác Đray Sáp

__NOTOC__ 

**Thác Đray Sáp** hay **[[Thác Dray Sap]]** là thác trên dòng sông Srêpốk ở vùng đất xã Nam Đà, tỉnh Lâm Đồng, Việt Nam.

Thác Đray Sáp còn có tên gọi nữa là **thác Chồng**. Thác ở cách phường Buôn Ma Thuột chừng 30&nbsp;km về hướng Nam. Cách thác Đray Sáp không xa là thác Đray Nur (hay thác Vợ)  thuộc địa phận tỉnh Đăk Lăk. Phía thượng nguồn chừng 3,5&nbsp;km là Thác Gia Long .

Theo tiếng Ê Đê, *Dray Sap* có nghĩa là "thác khói" (*dray*: thác, *sap*: Khói), bởi lẽ dòng nước từ trên cao đổ xuống thung lũng tạo thành một khối lớn bụi nước bay là như màu sương khói.


Hình:Draysap01.JPG|
Hình:Draysap02.JPG|
Hình:Draysap03.JPG|
Thác Dray Sáp ở Lâm Đồng

## Huyền thoại
Truyền thuyết kể rằng, xưa kia ở Đăk Lăk, dòng sông Srêpốk chỉ mới là một dòng nước bình thường, chảy quanh thôn làng. Và rồi, ở nơi hai bên bờ sông, một đôi nam nữ đã đem lòng yêu thương nhau, nhưng tình yêu của họ không chỉ bị ngăn cách bởi dòng sông, mà còn bị cấm đoán bởi hai gia đình. Quá đau khổ, trong một đêm tĩnh lặng, đôi tình nhân cùng nhau gieo mình xuống dòng nước để mãi mãi bên nhau. Thời khắc ấy, từ đâu gió to sóng lớn nổi lên cơn thịnh nộ, chia tách sông Sê-rê-pôk thành hai nhánh, mà sau này người dân hay gọi là nhánh sông đực và nhánh sông cái. Dòng chảy của nhánh sông đực đã tạo ra thác Dray Sap và dòng chảy của nhánh sông cái chính là hiện thân của thác Dray Nur

## Hệ thống thác Đray Sáp
Đray Sáp là một hệ thống gồm ba thác ngoạn mục. Dòng sông Sê-rê-pốk từ thượng nguồn đổ xuống tới đây và được chia làm ba tầng. Trước đây du khách thường chỉ đến thác đầu tiên sau khi xuống được các bậc cấp đá. Vào mùa mưa nước đổ dữ dội, bụi nước bắn tung lên lan rộng cả một vùng đến ngàn mét vuông. Ngoài Đray Sáp, còn có hai thác nữa nằm bên kia dòng đổ của thác chính. Khi qua khỏi cầu treo du khách sẽ đến một vùng đất cao thoáng đãng. Đây là một đảo nằm giữa hai dòng thác của hệ thống Đray Sáp. Đó là thác Đray Nu (thác Hầm), cao chừng 12 m, gồm hai dòng nước đổ giữa cảnh quan hùng vĩ và thơ mộng giữa chốn đại ngàn.

Cách thác Đray Nu chừng 100 m là thác lớn, cũng thuộc hệ thống Đray Sáp. Thác này cũng có độ cao 12 m nhưng rộng đến 140 m luôn tung bụi nước mịn như sương khói.

Ngày nay, Đray Sáp trở thành điểm tham quan du lịch ở Tây Nguyên. Tất cả các tour du lịch về Đăk Lăk - Buôn Ma Thuột đều ghé lại đây nghỉ ngơi.

## Chú thích

## Xem thêm
*Công viên địa chất Đắk Nông
Hang Sửng Sốt

**Hang Sửng Sốt** là một hang động dạng karst trong khối núi đá vôi của đảo Bồ Hòn, vịnh Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh, Việt Nam.

## Vị trí và nguồn gốc tên gọi
*Hang Sửng Sốt* nằm tại Đảo Bồ Hòn, khu vực trung tâm của vịnh Hạ Long. Nguồn gốc của tên gọi là do diện tích đầu lòng hang rất nhỏ, nhưng vào trong thì lòng hang được mở rộng ra, tưởng như mâu thuẫn với cửa hang nên gọi là *Hang Sửng Sốt*.

## Lịch sử phát hiện
Hang Sửng Sốt nằm trên đảo Bồ Hòn, cùng với Hang Luồn, Hang Trống và Hang Trinh Nữ ở vị trí trung tâm của Vịnh Hạ Long. Năm 1901, một nhà khoa học người Pháp đã đến đây và đặt tên cho hang là "Grotte de la surprise" nghĩa là hang động đáng kinh ngạc bởi vẻ đẹp thiên nhiên, thiên nhiên ban tặng.

Mãi 40 năm sau khi được phát hiện, hang Sửng Sốt mới có nhiều người biết đến vào năm 1993, hang mới đón những vị khách du lịch đầu tiên đến tham quan, khám phá. Đây là một trong những hang động đẹp và rộng nhất ở Vịnh Hạ Long.

Theo truyền thuyết từ xưa về lịch sử hang Sửng Sốt, sau khi đánh tan giặc  Ân, Thánh Gióng cưỡi mây về trời, để lại thanh gươm và con ngựa quý để an lòng dân, xua đuổi tà ma và quỷ dữ. Nơi lưu giữ trọn vẹn những dấu tích của trận chiến hào hùng, oanh liệt năm xưa chính là hang Sửng Sốt. Những ao hồ nhỏ trong hang cũng chính là dấu chân ngựa năm xưa để lại. 

## Đặc điểm

Đường lên hang Sửng Sốt luồn dưới những tán lá rừng, những bậc đá ghép cheo leo. Hang động được chia làm hai ngăn chính, toàn bộ ngăn một như một nhà hát rộng lớn. Trần hang được phủ bằng một lớp nhũ đá hay nói chính xác hơn là Măng đá, những cột thạch nhũ hình thành qua hàng ngàn đến hàng triệu năm khi thạch nhũ và măng đá gặp nhau và nối liền, chúng tạo thành các cột lớn.

Bên trong hang động có một lối đi lát đá dài 800 mét. Điều đặc biệt là bên trong hang động có hồ nước và là nơi sinh sống của các loài sinh vật chịu được môi trường hang động.

## Xem thêm
* Vịnh Hạ Long
* Hang Đầu Gỗ 
* Đảo Ti Tốp
* Động Thiên Cung
* Núi Bài Thơ

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* 
* Tư liệu liên quan đến bestprice
* Tư liệu tham khảo từ vinpearl
Đèo Prenn

**Đèo Prenn** là một đèo núi nằm ở cửa ngõ phía nam TP. Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng, nằm trên Quốc lộ 20 cũ.

Đèo dài 7,4 km; kéo dài từ điểm cuối Đường cao tốc Liên Khương – Prenn đến đầu đường Ba Tháng Tư. Mặt đường rộng khoảng 14 m, gồm 4 làn xe.

## Lịch sử
Đèo Prenn hiện tại được nhà thầu Gross của Pháp xây dựng từ tháng 2/1943 để thay thế cho đèo Prenn cũ từ thác Prenn vào trung tâm Đà Lạt. Đường đèo có 79 đoạn cong, trong đó có 18 đoạn cong bán kính 40 mét, các đoạn cong khác có bán kính từ 50 – 1000 mét, độ nghiêng tối đa từ 3 - 7%.

Đầu thập niên 2000, để đáp ứng nhu cầu lưu thông ngày càng lớn, chính quyền đã có kế hoạch khôi phục đường đèo Prenn cũ để tạo thành hai con đường song song kết nối ra vào TP. Đà Lạt và tổ chức lưu thông một chiều trên mỗi đường. Việc nâng cấp đèo Prenn cũ được hoàn thành vào năm 2002 và con đường này sau đó được đặt tên là đèo Mimosa. Tuy nhiên việc tổ chức lưu thông một chiều không được thực hiện mà thay vào đó, đèo Mimosa trở thành tuyến đường dành cho xe tải chuyên chở nông sản từ Đà Lạt đi các tỉnh thành khác và ngược lại.

Cho đến năm 2016, đèo Prenn vẫn là một phần của đường Quốc lộ 20 qua TP. Đà Lạt. Tuy nhiên vào cuối năm này, Bộ Giao thông Vận tải đã ra quyết định chuyển hướng tuyến của đường Quốc lộ 20 sang đèo Mimosa và chuyển đèo Prenn thành đường địa phương do Sở Giao thông Vận tải tỉnh Lâm Đồng quản lý. Từ đó, đèo Mimosa trở thành tuyến đường chính của Quốc lộ 20, còn đèo Prenn sẽ chỉ được xem là tuyến nhánh phụ của đường này.

## Nâng cấp
Cuối năm 2021, tỉnh Lâm Đồng thống nhất chủ trương cải tạo, mở rộng đường đèo Prenn. Theo đó, dự án có tổng chiều dài 7,4 km, quy mô 4 làn xe ô tô theo tiêu chuẩn đường cấp 3 miền núi, tốc độ thiết kế 60 km/h, nền đường rộng 15 m và mặt đường 14 m (mở rộng gấp đôi). Trên tuyến xây dựng thêm cầu Datanla dài 120 m để cải tạo đoạn cong, kết hợp với bố trí vọng ngắm cảnh, có 2 đường lánh nạn, 4 vịnh đậu xe để hạn chế các phương tiện giao thông dừng đỗ trong phần đường xe chạy. Công trình dự kiến khởi công vào tháng 4/2022, hoàn thành vào tháng 3/2023. Tuy nhiên trên thực tế, đến ngày 6/2/2023, chính quyền và Tập đoàn Đèo Cả mới chính thức cho đóng đường để khởi công dự án. Sau gần 10 tháng thi công, đèo Prenn đã thông xe khoảng 3 km từ trung tâm TP. Đà Lạt đến thác Datanla vào ngày 14/12/2023. Ngày 31/1/2024 đèo Prenn đã chính thức thông xe trở lại trên toàn tuyến.

## Chú thích

## Xem thêm

*Quốc lộ 20
*Thác Prenn
*Đèo Bảo Lộc
Võ

**Võ** có thể đề cập đến:

* Tên gọi khác của Vũ (họ)
* Võ thuật

## Xem thêm
*Vũ
Danh sách quốc gia theo diện tích

Đây là danh sách quốc gia và lãnh thổ phụ thuộc theo diện tích đất liền, diện tích biển, và tổng diện tích.

Các mục trong danh sách này bao gồm, nhưng không giới hạn trong, những vùng trong tiêu chuẩn ISO 3166-1, bao gồm quốc gia có chủ quyền và lãnh thổ phụ thuộc. Toàn bộ 193 quốc gia thành viên Liên Hợp Quốc và hai nước quan sát viên được xếp hạng. Danh sách cũng xếp hạng những quốc gia ít được công nhận không có trong ISO 3166-1. Diện tích của những nước ít được công nhận này thường được tính trong diện tích của những nước được công nhận rộng rãi tranh chấp chủ quyền vùng đó; xem cột "Ghi chú" của mỗi nước cho thông tin chi tiết.

Không có trong danh sách này là những tuyên bố chủ quyền lãnh thổ với những vùng trên lục địa Nam Cực hoặc những tổ chức không coi nó như một quốc gia có chủ quyền hay lãnh thổ phụ thuộc, ví dụ như Liên minh châu Âu

Danh sách này liệt kê ba số đo diện tích:

***Tổng diện tích:** tổng của diện tích đất liền và diện tích nước nằm trong ranh giới quốc tế và đường bờ biển.
***Diện tích đất liền:** diện tích phần đất liền trong ranh giới quốc tế  và đường bờ biển, không tính diện tích nước.
* **Diện tích nước:** diện tích bề mặt của tất cả những vùng chứa nước (hồ tự nhiên, hồ chứa nước, và sông) trong ranh giới quốc tế và đường bờ biển. Bao gồm vùng nội thủy. Lãnh hải không được tính trừ khi được ghi chú cụ thể. Vùng tiếp giáp và vùng đặc quyền kinh tế không được tính.

Tất cả số liệu được lấy từ Cục Thống kê Liên Hợp Quốc trừ khi được ghi chú khác.

## Bản đồ

## Danh sách

Ghi chú: Các vùng lãnh thổ được liệt kê và xếp hạng là một phần của một nước có chủ quyền có thể được liệt kê một cách sơ sài; chúng được để trong các dấu ngoặc và in nghiêng.

## Nguồn dữ liệu
* Bảng thống kê công bố về diện tích của các quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới của *[[Liên Hợp Quốc]] năm [[2007]].*

## Xem thêm
* Danh sách quốc gia
* Danh sách quốc gia theo dân số
* Danh sách đảo theo diện tích

## Tham khảo
Kinh (Đông y)

**Kinh** (經 - đường dọc, sợi thẳng) là đường chính đi thông mọi chỗ. **Lạc** (絡 - đan lưới, mạng) là những nhánh phân ra từ Kinh.

Kinh Lạc làm thành một mạng lưới nối tiếp, chằng chịt, phân bố khắp toàn thân. Kinh Lạc liên kết các tạng phủ, các tổ chức lại với nhau thành một chỉnh thể thống nhất.

Năm 1986, bác sĩ Jean Claude Darras và các nhà y học tại viện Neker đã chụp hình được các đường Kinh Lạc bằng một máy ảnh điện tử đặc biệt. Các nhà khoa học tiêm vào một số huyệt một dung dịch chứa Tecnetic (một hoá chất có tính phóng xạ). Máy ảnh bắt được những tia Gamma phát ra từ chất này. Qua đó người ta thấy: Sau khi tiêm vào các huyệt, dung dịch chứa Tecnetic nói trên đã lan tỏa theo các Kinh phần nào trùng hợp với những Kinh được miêu tả trong các sách châm cứu. Ngược lại, nếu tiêm vào một điểm khác trên cơ thể thì dung dịch chỉ tụ lại một chỗ, không hề lan tỏa.

Đáng chú ý nhất là các nhà y học đã xác định được rằng các Kinh châm cứu được chụp ảnh hoàn toàn không tương ứng với đường đi của mạch máu, đường gân hoặc đường dây thần kinh. Đó là các Kinh chức năng chạy theo những đường mà cho đến nay khoa học chưa hề biết đến.

Hệ thống Kinh chính gồm 12 đường kinh, xếp theo thứ tự tuần hoàn kinh khí: Thủ Thái Âm Phế Kinh, Thủ Dương Minh Đại Trường Kinh, Túc Dương Minh Vị Kinh, Túc Thái Âm Tỳ Kinh, Thủ Thiếu Âm Tâm Kinh, Thủ Thái Dương Tiểu Trường Kinh, Túc Thái Dương Bàng Quang Kinh, Túc Thiếu Âm Thận Kinh, Thủ Quyết Âm Tâm Bào Kinh, Thủ Thiếu Dương Tam Tiêu Kinh, Túc Thiếu Dương Đởm Kinh, Túc Quyết Âm Can Kinh.

12 đường Kinh chính, liên hệ trực tiếp đến tạng phủ, được chia thành bốn phần theo các chức năng của chúng.

## Thủ tam âm
Thủ tam âm là ba đường kinh âm trong cánh tay, thuộc lý, dẫn chân khí từ ngực vào tay, bao gồm:
# Thủ Thái Âm Phế (手太陰肺經)
# Thủ Quyết Âm Tâm Bào (手厥陰心包經)
# Thủ Thiếu Âm Tâm (手少陰心經)

## Thủ tam dương
Thủ tam dương là ba đường kinh dương nằm mặt ngoài cánh tay, thuộc biểu, dẫn chân khí từ tay chạy lên đầu, bao gồm:
# Thủ Dương Minh Đại Trường (手陽明大腸經)
# Thủ Thiếu Dương Tam Tiêu (手少陽三焦經)
# Thủ Thái Dương Tiểu Trường (手太陽小腸經)

## Túc tam dương
Túc tam dương là ba đường kinh dương nằm ngoài và phía sau đùi, thuộc biểu, dẫn chân khí chạy từ đầu xuống chân, bao gồm:
# Túc Dương Minh Vị (足陽明胃經)
# Túc Thiếu Dương Đởm (足少陽膽經)
# Túc Thái Dương Bàng Quang (足太陽膀胱經)

## Túc tam âm
Túc tam âm là ba đường kinh âm nằm mặt trong đùi, thuộc lý, dẫn chân khí chạy từ chân lên bụng, bao gồm:
# Túc Thái Âm Tỳ (足太陰脾經)
# Túc Quyết Âm Can (足厥陰肝經)
# Túc Thiếu Âm Thận (足少陰腎經)

## Xem thêm
*Võ thuật
*Đông Y
*Lạc
*Mạch

## Tham khảo
Mạch kinh

**Mạch** còn gọi là **bát mạch** là tám đường lớn chứa chân khí trong con người. Các mạch cắt ngang các đường kinh để tăng cường sự liên kết và lưu thông khí huyết. Tám mạch bao gồm:
# Đốc mạch ở sau lưng, quản trị các kinh dương bắt đầu từ bộ phận sinh dục chạy dọc theo xương sống lên đỉnh đầu rồi vòng xuống đến nhân trung.
# Nhâm mạch ở phía trước, chịu trách nhiệm các kinh âm đi từ môi xuống ngực bụng rồi tới bộ phận sinh dục.
# Xung mạch còn gọi là huyết hải kiểm soát khí và huyết toàn cơ thể đưa đến 12 chính kinh, bắt đầu từ bộ phận sinh dục chia làm ba nhánh, một chạy lên đầu, một nhánh chạy theo xương sống, một nhánh xuống tới bàn chân.
# Đới mạch chạy vòng quanh bụng như thắt lưng nối liền các kinh âm và kinh dương.
# Âm kiêu mạch bắt đầu từ gót chân chạy lên chân bụng ngực tới miệng.
# Dương kiêu mạch bắt đầu từ gót chân theo phía sau vòng qua trước mặt rồi ngừng lại sau gáy.
# Âm duy mạch từ gót chân chạy lên qua bụng ngừng lại ở cổ.
# Dương duy mạch từ gót chân lên theo chân qua người vòng qua đỉnh đầu ra trước mặt.

## Xem thêm
*Võ thuật
*Kinh
*Lạc
*Đông y

## Tham khảo
Lạc (Đông y)

*Xin xem các mục từ khác có cùng tên ở [[Lạc (định hướng)]].*

**Lạc** (絡 - đan lưới, mạng) trong Đông y là những nhánh phân ra từ Kinh.

Các tài liệu kinh điển như Nội Kinh, Nan Kinh đều xác nhận có 15 Lạc Mạch, đó là: 12 Lạc của 12 Kinh, 1 Đại Lạc của Tỳ, 2 Lạc của Kỳ Kinh Bát Mạch. Những Lạc nhỏ là các Tôn Lạc, Phúc Lạc chạy khắp thân thể không được tính đến.

Tuy gọi chung là Lạc Mạch nhưng xét về vị trí, chức năng, có thể phân làm hai loại Lạc Mạch là Lạc dọc và Lạc ngang.

Lạc dọc: là những nhánh tách ra từ Kinh chính, có thể đi song song với Kinh chính nhưng nó không đi vào sâu cũng không dài như các Kinh chính (Trung Y Học Khái Luận).

Lạc ngang: (Sách *Trung Y Học Khái Luận* gọi là Biệt Lạc) là những nhánh từ kinh mạch rẽ ra, thường ngắn vì chủ yếu là nối kinh khí giữa các Lạc và nguyên huyệt của hai đường kinh có quan hệ Biểu Lý với nhau.

Xét kỹ về Lạc Mạch, có thể nhận thấy:
+ Lạc ngang: đa số khu trú ở khủyu tay, bàn tay và bàn chân.
+ Lạc dọc: đi từ các kinh đến trực tiếp các tạng phủ và vùng đầu mặt.
+ Tôn Lạc: đa số nổi dưới da thành các mạch máu nhỏ.

# Thủ Thái Âm Phế Kinh bắt đầu từ trung tiêu đi vòng xuống ruột già rồi chạy lên ngực, yết hầu đi ra cánh tay rồi chấm dứt ở đầu ngón tay cái.
# Thủ Dương Minh Đại Trường Kinh bắt đầu từ đầu ngón tay trỏ chạy lên vai rồi chia thành hai nhánh, một xuống ruột già, một lên đầu chấm dứt ở cạnh mũi.
# Túc Dương Minh Vị Kinh bắt đầu từ cạnh mũi một đằng chạy lên đầu, một xuống ngực, bụng đùi chân rồi kết thúc ở ngón chân cái.
# Túc Thái Âm Tỳ Kinh từ ngón chân cái chạy lên bụng, chia thành hai nhánh, một lên vai qua cổ tới lưỡi, một từ dạ dày qua hoành cách mạc chấm dứt ở tim.
# Thủ Thiếu Âm Tâm Kinh bắt đầu từ tim chia thành ba nhánh, một qua hoành cách mạc xuống ruột non, một theo thực quản lên mắt, một qua phổi tới ngón tay út.
# Thủ Thái Dương Tiểu Trường Kinh bắt đầu từ đầu ngoài ngón tay út chạy theo tay lên vai gặp đốc mạch ở huyệt đại trung chia thành hai nhánh, một xuống ruột non, một lên mặt đi vào tai.
# Túc Thái Dương Bàng Quang Kinh bắt đầu từ mi tâm chạy lên đỉnh đầu rồi vòng xuống cổ đi cạnh đường xương sống rồi chia làm hai nhánh chạy xuống chân và kết thúc ở cạnh bàn chân.
# Túc Thiếu Âm Thận Kinh bắt đầu từ ngón chân út chạy theo chân qua gót chân lên đùi chia thành hai nhánh, một lên phổi, một lên lưỡi.
# Thủ Quyết Âm Tâm Bào Kinh bắt đầu từ ngực nối liền tam tiêu rồi chạy sang cánh tay tới ngón tay giữa.
# Thủ Thiếu Dương Tam Tiêu Kinh khởi đầu từ ngón tay đeo nhẫn chạy theo tay lên vai chia thành hai nhánh, một nối liền tam tiêu, một lên cổ vòng qua tai rồi ngừng lại tại mắt.
# Túc Thiếu Dương Đởm Kinh.
# Túc Quyết Âm Can Kinh bắt đầu từ ngón chân cái một chạy lên theo chân lên bụng đến ngực rồi quay lại bụng, một chạy lên cổ đầu mắt vòng qua đầu để gặp Đốc mạch.
# Đốc mạch
# Nhâm mạch
# Đại Lạc của Tỳ

## Xem thêm
* Võ thuật
* Đông Y
* Mạch
* Kinh

## Tham khảo
Đại hội cổ đông

**Đại hội cổ đông** là cuộc họp thường kỳ (thường là một năm) hoặc bất thường của các cổ đông của một công ty cổ phần để:
*tổng kết tình hình sản xuất kinh doanh qua một năm tài chính (*fiscal year*); 
*biểu quyết về chiến lược và các kế hoạch phát triển công ty trong những năm tới; và/hoặc 
*giải quyết những vấn đề quan trọng khác liên quan đến đường lối phát triển công ty.
*Bầu Chủ tịch hội đồng quản trị mới khi Chủ tịch hội đồng quản trị cũ đã hết nhiệm kì
## Tham khảo
Lãnh thổ Tây Bắc

**Lãnh thổ Tây Bắc** (tiếng Anh: *Northwest Territory*), còn được gọi **Cựu Tây Bắc** (*Old Northwest*) và **Lãnh thổ Tây Bắc Sông Ohio** (*Territory North West of the Ohio*), là chính phủ và miền của Hoa Kỳ ngày xưa. Được Quốc hội Lục địa thông qua ngày 13 tháng 7 năm 1787, Sắc lệnh tây bắc (*Northwest Ordinance*) thành lập chính phủ trong các lãnh thổ và đặt quá trình và điều kiện để trở thành tiểu bang. Ngày 7 tháng 8 năm 1789, Quốc hội Hoa Kỳ khẳng định Đạo luật này với một số sửa đổi trong Hiến pháp Hoa Kỳ. Lãnh thổ này bao gồm tất cả những vùng của Hoa Kỳ về phía tây của Pennsylvania và về phía tây bắc của sông Ohio. Nó gồm cả tiểu bang Ohio, Indiana, Illinois, Michigan, và Wisconsin ngày nay, cùng với phía đông của Minnesota. Miền này trải ra hơn 673.000 km² (260.000 dặm vuông).

## Mối liên hệ về lãnh thổ
*Các tiểu bang Hoa Kỳ nhượng bộ tuyên bố chủ quyền tại vùng đất sau này trở thành Lãnh thổ Tây Bắc:
**Tiểu bang New York, 1780–1782
**Thịnh vượng chung Virginia, 1781–1784
**Thịnh vượng chung Massachusetts, 1784–1785
**Tiểu bang Connecticut, 1786 and 1800
*Các lãnh thổ của Hoa Kỳ bao trùm phần đất mà trước đây từng là một phần của Lãnh thổ Tây Bắc:
**Lãnh thổ Indiana, 1800–1816
**Lãnh thổ Michigan, 1805–1837
**Lãnh thổ Illinois, 1809–1818
**Lãnh thổ Wisconsin, 1836–1848
**Lãnh thổ Minnesota, 1849–1858
*Các tiểu bang Hoa Kỳ bao trùm phần đất mà trước đây từng là một phần của Lãnh thổ Tây Bắc:
**Tiểu bang Ohio, 1803
**Tiểu bang Indiana, 1816
**Tiểu bang Illinois, 1818
**Tiểu bang Michigan, 1837
**Tiểu bang Wisconsin, 1848
**Tiểu bang Minnesota, 1858

## Xem thêm

*Các lãnh thổ Indiana, Michigan, Illinois, Wisconsin, và Minnesota
*Lãnh thổ Tây Nam
*Tây Bắc Hoa Kỳ
*Công ty Illinois-Wabash
*Đường Zane (*Zane's trace*)

## Tham khảo
Quốc kỳ Iran

**Quốc kỳ Iran** tiếng Ba Tư: پرچم ایران, *Parcham-e Irân*) hiện nay có ba dải ngang bằng nhau màu xanh lá cây (ở trên đỉnh), màu trắng và đỏ. Quốc huy (một dạng cách điệu của chữ Allah) bằng màu đỏ được đặt chính giữa dải trắng: *[[Allahu Akbar]]* (Thượng đế vĩ đại) bằng chữ Ả Rập màu trắng được lặp lại 11 lần dọc mép dưới dải xanh và 11 lần dọc theo mép trên của dải đỏ, tổng cộng là 22 lần để thể hiện ngày 22 tháng Bahman trong lịch Ba Tư (11 tháng 2 năm 1979), ngày chiến thắng Cách mạng Hồi giáo Iran.

## Lịch sử

Tập tin:Flag of Persia (1910-1925).svg|23x23px1910 - 1925
Tập tin:Flag of Persia (1907-1933).svg|23x23px1925 - 1933
Tập tin:Flag of Iran (1933-1964).svg|23x23px1933 - 1964
Tập tin:Flag of Iran (1964–1980).svg|23x23px1964 - 1980
Tập tin:Flag of Iran.svg|23x23px1980 – nay


## Xem thêm
* Quốc huy Iran
## Tham khảo

* 
* Cờ Iran
* Flags i. Of Persia—Encyclopædia Iranica
* Geometric, algebraic and numeric construction of the National Flag
Rial Iran

**Rial** (tiếng Ba Tư: یال; mã ISO 4217 **IRR**) là đơn vị tiền tệ chính thức của Iran. Một rial bằng 100 dinar, tuy nhiên đồng rial ngày nay có giá trị quá thấp nên phần lẻ của rial không còn được dùng trong kế toán.

Trên thực tế, ngày nay người Iran sử dụng đơn vị toman có giá trị tương đương 10 rial.

Tiền kim loại đang lưu hành có các mệnh giá: 50, 100, 250, 500, 1.000, 2.000 và 5.000 rial. Đồng 5 và 10 rial hiện không được phát hành mới.

Tiền giấy đang lưu hành có các mệnh giá: 5.000, 10.000, 20.000, 50.000 và 100.000 rial; các loại ngân phiếu thanh toán với các mệnh giá 500.000 và 1.000.000 rial.

Vào ngày 21/02/2026, 1 đô la Mỹ đổi được 1.283.900 rial Iran. (Xem tỷ giá hiện hành)

## Tỉ giá hối đoái hiện thời của đồng IRR

## Tham khảo
Piseth Pilika

**Piseth Pilika** (tên sinh **Oak Eap Pili**; 1965 – 6 tháng 6 năm 1999) là nghệ sĩ, diễn viên và vũ nữ Campuchia bị sát hại bởi người vợ ghen tuông của Thủ tướng Hun Sen.

## Tiểu sử
### Thời thơ ấu
Piseth sinh năm 1965 tại Phnom Penh như Oak Eap Pili. Bố cô, ông Oak Harl, là thầy giáo dạy tiếng Pháp tại trường đại học Korokosol. Mẹ cô là bà Meng Mony. Cô có hai em gái, Pealear và Daro. Sau khi bố mẹ cô bị giết bởi Khmer Đỏ, Piseth Pilika và hai em cô được chăm nom bởi chú ruột. Cả ba đều đổi tên thành Sao Pili, Sao Pealear, và Sao Daro theo tên chú, Sao Piseth. Sao Daro, người em út về sau cũng bị chết. Năm 1980, với sự ủng hộ của cô ruột, Meng Sonali - cô giáo trường nghệ thuật, Pili bắt đầu học và rèn luyện những điệu nhảy văn hóa Campuchia. Cô ra trường năm 1988 và tiếp tục ở lại trường như diễn viên múa chính. Cô bắt đầu trở nên nổi tiếng nhờ tài năng và nhan sắc của mình. Cô được mời đóng trong bộ phim của chính mình với tên "Sromorl Anthakal (Cái bóng của bóng tối)", với sự sản xuất bởi Wat Phnom. Đến lúc này cô đã nổi tiếng khắp quốc gia. Năm 1989, cô đổi tên thành Piseth Pilika.

### Sự nghiệp và tình yêu
Piseth Pilika để hết tâm trí vào làm phim. Đó cũng là lúc cô gặp Khai Praseth, một diễn viên nổi tiếng. Hai người diễn với nhau trong nhiều bộ phim cũng như video âm nhạc. Năm 1990, họ trở thành vợ chồng. Năm 1992, đứa con đầu của họ ra đời với tên Kai Seth Lesak. Sau đám cưới, Piseth Pilika tiếp tục làm nghề diễn viên và nghệ sĩ múa truyền thống. Cô tham gia đóng trong hơn 60 bộ phim cùng nhiều phim quảng cáo. Trong những phim nổi tiếng có cô đóng phải kể đến *Somlaing Tro Khmer*, *Sromorl Anthakal*, và *Tok Pey Robos Keo Ning Neang Neth*. Ngoài việc làm phim ra, cô hay xuất hiện trên sàn diễn. Cô đã đi diễn ở nhiều nơi trên thế giới như Ấn Độ, Thái Lan, Việt Nam, Singapore, Indonesia, Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Nga, Pháp, Ý, Đan Mạch, và Mỹ. Tháng 9 năm 1998, cô và Khai Praseth bỏ nhau vì Khai Praseth ngoại tình. Một năm sau khi ly hôn, Khai Praseth di trú sang Úc.

## Những cuốn sách về Piseth Pilika
**Câu chuyện thật và khủng khiếp*
**Câu chuyện về Piseth Pilika với thủ tướng Hun Sen*

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Về Piseth Pilika
**Thư viện ảnh
**Chứng minh thư
**Nhật ký
**Thơ viết tay do Hun Sen viết tặng cô
**Thông tin trên báo chí (tiếng Anh)
**Thông tin trên báo chí (tiếng Pháp)
**Thư Piseth gửi người chồng cũ Khay Prasith
Ánh trăng

**Ánh trăng** gồm chủ yếu là ánh sáng Mặt Trời phản chiếu trên bề mặt Mặt Trăng. Quang phổ của ánh trăng rất giống với quang phổ của ánh sáng Mặt Trời, chỉ khác là cường độ yếu hơn, do hệ số phản xạ của bề mặt Mặt Trăng thay đổi tương đối ít với bước sóng ánh sáng.

Ánh sáng phát ra từ Mặt Trăng còn là ánh sáng phản chiếu từ Trái Đất và các thiên thể khác, tuy nhiên chúng không đáng kể so với đóng góp từ Mặt Trời. Bức xạ điện từ có nguồn gốc từ chính Trái Đất phản xạ lên Mặt Trăng và dội ngược về có thể quan sát rõ nhất khi Mặt Trăng bị Trái Đất che khuất trong nguyệt thực, hay trong phần tối của Mặt Trăng khuyết, và trong phổ hồng ngoại, vốn là cực đại bức xạ vật đen của Trái Đất.

## Ánh trăng trong đời sống con người

## Trong văn thơ
Ánh trăng (Nguyễn Duy, 1978)

## Trong nghệ thuật tạo hình

File:Joseph Vernet - Night - Seaport by Moonlight - WGA24731.jpg|*Seaport by Moonlight* (1771) sáng tác bởi Claude Joseph Vernet
Image:Joseph Wright of Derby - Dovedale by Moonlight - Google Art Project.jpg|*[[Dovedale by Moonlight]]* (1784) sáng tác bởi Joseph Wright of Derby
File:Philippe-Jacques de Loutherbourg - A Philosopher in a Moonlit Churchyard.jpg|*A Philosopher in a Moonlit Churchyard* (1790) sáng tác bởi Philip James de Loutherbourg
File:Ed. Manet. Clair de lune sur le port de Boulogne.jpg|*[[The Port of Boulogne by Moonlight]]* (1869) sáng tác bởi Édouard Manet
File:Van Gogh - Starry Night - Google Art Project.jpg|*[[The Starry Night]]* (1889) sáng tác bởi Vincent van Gogh
File:Stanisław_Witkiewicz_-_Wiatr_halny_1895.jpg|*Halny* (1895) sáng tác bởi Stanisław Witkiewicz


## Xem thêm

* Bản sonata Ánh trăng của Beethoven.
* Nhật thực
* Nguyệt thực
* Chú Cuội
* Khí huy
* Ánh sáng ban ngày
* Ánh sáng Trái Đất (thiên văn học)
* Ánh sao

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Phases of the Moon  at USNO
* Strange Moonlight at Science@NASA
* Moonlight Brightness at LunarLight Photography
Hương Sơn (định hướng)

**Hương Sơn** có thể là một trong số các địa danh sau:

### Việt Nam
* Xã Hương Sơn, thành phố Hà Nội
* Xã Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh

; Địa danh cũ
* Huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh
* Phường Hương Sơn, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên
* Thị trấn Hương Sơn, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên
* Xã Hương Sơn, huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội
* Xã Hương Sơn, huyện Phú Lộc, thành phố Huế
* Xã Hương Sơn, huyện Lạng Giang, tỉnh Bắc Giang
* Xã Hương Sơn, huyện Quang Bình, tỉnh Hà Giang
* Xã Hương Sơn, huyện Tân Kỳ, tỉnh Nghệ An
* Xã Hương Sơn, huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc

### Đài Loan
* Khu Hương Sơn, Tân Trúc (tiếng Trung: 香山區; bính âm: Xiāngshān Qū) là một khu (quận) của thành phố Tân Trúc, Đài Loan

### Trung Quốc
* Huyện Hương Sơn (香山县), một cổ huyện ở Quảng Đông, Trung Quốc, năm 1925, đổi tên Hương Sơn thành Trung Sơn. Nay là một thành phố ở Quảng Đông.

## Xem thêm
* Hướng Sơn
* Thiền sư Hương Sơn, thiền phái Trúc Lâm Yên Tử.
George Bush

**George Bush** có thể là:

## Nhân danh
* George W. Bush (1946–), George Walker Bush, Tổng thống thứ 43 của Hợp chúng quốc Hoa Kỳ (2001&ndash;2009)
* George H. W. Bush (1924–2018), George Herbert Walker Bush, Tổng thống thứ 41 Hợp chúng quốc Hoa Kỳ (1989&ndash;1993), và là cha của George W. Bush
* George P. Bush (1976–), George Prescott Bush, con của thống đốc tiểu bang Florida Jeb Bush và cháu (kêu bằng bác) của George W. Bush, cháu nội của George H. W. Bush
* George Bush (học giả về Kinh Thánh) (1796&ndash;1859), học giả về Kinh Thánh và là bà con xa của hai tổng thống Hoa Kỳ.
* George Washington Bush (1779&ndash;1863), người định cư da đen đầu tiên ở nơi bây giờ là tiểu bang Washington.
* George Bush (cầu thủ bóng đá) (1883–1936)

## Khác
* USS ''George H. W. Bush'' (CVN-77), Hàm không mẫu hạm của Hải quân Hoa Kỳ.
Sông Luộc

**Sông Luộc**, xưa kia còn có tên chữ gọi là **sông Hải Triều, sông Phổ Đà, Đà Lỗ, sông Lục Đức** là một trong những con sông nối sông Hồng với sông Thái Bình.

Điểm đầu là ngã ba giao với sông Hồng tại Phương Trà - xã Tân Hưng, huyện Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên. Đoạn đầu của sông Luộc là ranh giới tự nhiên giữa hai tỉnh Hưng Yên và Thái Bình. Điểm cuối là Quý Cao, xã Giang Biên, huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng (gặp sông Thái Bình). Sông có chiều dài 72&nbsp;km; các loại tàu thuyền, xà lan có tải trọng dưới 300 tấn đều có thể vận tải trên sông cả hai mùa.

## Trong thi ca
Tố Như Nguyễn Du có bài thơ về sông Phú Nông bằng chữ Nho nhắc đến cảnh thuyền bè buôn bán trên sông như sau:

## Các cây cầu bắc qua sông Luộc
*Cầu Triều Dương: nối huyện Tiên Lữ, Hưng Yên và huyện Hưng Hà, Thái Bình
*Cầu La Tiến: nối xã Điệp Nông, Hưng Hà, Thái Bình với xã Tống Trân, Phù Cừ, Hưng Yên
*Cầu Hiệp: nối huyện Ninh Giang, Hải Dương và huyện Quỳnh Phụ, Thái Bình
*Cầu Chanh (chính xác hơn là cầu Tranh); nối liền hai làng Tranh Chử, Vĩnh Bảo, Hải Phòng với làng Tranh Xuyên cũ (nay là thị trấn Ninh Giang), Ninh Giang, Hải Dương
*Cầu Quý Cao: nối huyện Tứ Kỳ, Hải Dương và huyện Vĩnh Bảo, Hải Phòng, trên quốc lộ 10
*Cầu Sông Mới: nối xã Tự Cường và xã Quyết Tiến, Tiên Lãng, Hải Phòng
*Dự án xây dựng cầu Võng Phan trên đường trục Tân Phúc- Võng Phan, kết nối xã Tống Trân, Phù Cừ, Hưng Yên và xã Cộng Hòa, Hưng Hà, Thái Bình

## Tham khảo

*Thảo Nguyên. *Đọc và dịch thơ chữ Hán của Nguyễn Du*. Hà Nội: Hội Nhà Văn, 2007.
* 
## Liên kết ngoài
Sông Trà Lý

**Sông Trà Lý** là một phân lưu của sông Hồng chảy ngang qua tỉnh Thái Bình gần như theo hướng Tây Tây Bắc-Đông Đông Nam với một vài đoạn uốn cong, chiều dài khoảng 67&nbsp;km. Đoạn chảy qua thành phố Thái Bình có tên là **sông Bo** gắn liền với giống ổi Bo nổi tiếng của xã Hoàng Diệu, thành phố Thái Bình.

Điểm đầu từ ngã ba Phạm Lỗ nơi giáp ranh của xã Phú Phúc (huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam) với hai xã Hồng Minh (huyện Hưng Hà), Hồng Lý (huyện Vũ Thư) cùng tỉnh Thái Bình. Đây là điểm nối với sông Hồng.

Điểm cuối là cửa Trà Lý đổ ra biển Đông, ranh giới giữa hai xã Thái Đô (huyện Thái Thụy) và xã Đông Trà (huyện Tiền Hải) cùng tỉnh Thái Bình.

Trên sông Trà Lý hiện có 8 cây cầu bắc qua, trong đó tại thành phố Thái Bình có 4 cầu. 
* Cầu Tịnh Xuyên thuộc ĐT454 nối 2 huyện Hưng Hà và Vũ Thư
*Cầu Hòa Bình thuộc tuyến tránh QL10, thành phố Thái Bình
* Cầu Thái Bình (còn gọi là cầu Bo mới) thuộc QL10, thành phố Thái Bình
* Cầu Bo, thành phố Thái Bình
*Cầu Quảng Trường Thái Bình, thành phố Thái Bình
*Cầu Trà Giang thuộc ĐT457 nối hai huyện Kiến Xương và Thái Thụy
*Cầu Trà Lý thuộc QL37B nối hai huyện Tiền Hải và Thái Thụy
* Cầu Trà Lý 2 phía sát cửa sông thuộc tuyến đường bộ ven biển nối hai huyện Tiền Hải và Thái Thụy

Khả năng đảm bảo giao thông: các loại tàu thuyền, sà lan có tải trọng 200 tấn đều có thể vận tải được trên sông cả mùa khô và mùa mưa.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Hiệu ứng Hall lượng tử

**Hiệu ứng Hall lượng tử** (tiếng Anh: *quantum Hall effect*) được phát hiện vào năm 1980 bởi Klaus von Klitzing và cộng sự. Hai năm sau, **hiệu ứng Hall lượng tử phân số** cũng được phát hiện bởi một nhóm nhà thực nghiệm lãnh đạo bởi D. Tsui. Hiệu ứng mới này khiến hiệu ứng Hall lượng tử ban đầu còn được gọi là **hiệu ứng Hall lượng tử nguyên**.

## Hiệu ứng Hall lượng tử nguyên

## Lý thuyết Composite Fermion
## Đọc thêm
* Hiệu ứng Hall

## Tham khảo
Núi Đôi Quản Bạ

**Núi đôi Quản Bạ** hay **núi Cô Tiên Quản Bạ** là một thắng cảnh ở xã Quản Bạ tỉnh Tuyên Quang.

## Vị trí
Núi đôi Quản Bạ nằm bên quốc lộ 4C, cách phường Hà Giang 1 khoảng 40&nbsp;km về phía Bắc, thuộc địa phận xã Quản Bạ, tỉnh Tuyên Quang.

## Đặc điểm
Đó là hai quả núi trông như hai **trái đào tiên**.

Giữa những núi đá trùng điệp và ruộng bậc thang nổi lên hai trái núi có hình dáng, thế đứng ngồ ngộ khiến du khách không khỏi ngỡ ngàng trước vẻ đẹp kỳ vĩ của tạo hoá. Hai trái núi gắn với truyền thuyết Núi Cô Tiên.

## Truyền thuyết
Núi Đôi còn gắn với những câu chuyện truyền thuyết được đồng bào các dân tộc nơi đây lưu truyền từ đời này sang đời khác cho đến tận ngày nay. Trong đó có một câu chuyện rất cảm động kể rằng: Xưa kia, ở vùng đất này có một chàng trai người H’mông tuấn tú, có tài thổi đàn môi. Tiếng đàn môi của chàng réo rắt như tiếng suối, ríu rít lảnh lót như tiếng chim rừng, lúc lại sâu lắng, trầm bổng, da diết như tiếng gió giữa đêm khuya cứ bay xa, bay xa mãi. Có một nàng tiên trên thượng giới tên là Hoa Đào xinh đẹp tuyệt trần tình cờ nghe được tiếng đàn môi của chàng đã theo gió trốn xuống trần gian tìm người thổi đàn môi. Phải lòng chàng nên nàng tìm cách ở lại vùng đất này. Họ nên vợ nên chồng và sinh được một bé trai kháu khỉnh.

## Xem thêm

* Cổng trời Quản Bạ
* Núi Đôi (Sóc Sơn)

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Núi Ngự Bình

**Núi Ngự Bình** (<small>'''chữ Hán'''</small>: 御屏), gọi ngắn gọn là **núi Ngự**, trước có tên là **Hòn Mô** hay **Núi Bằng** (Bằng Sơn); là một hòn núi đất cao 103 m ở bờ phải sông Hương (giữa Cồn Hến và Cồn Giã Viên), cách trung tâm thành phố Huế, Việt Nam 4 km về phía Nam.

## Giới thiệu
Núi Ngự có dạng hình thang, đỉnh bằng phẳng, hai bên có hai ngọn núi nhỏ chầu vào gọi là Tả Bật Sơn và Hữu Bật Sơn.

Bởi núi có hình dạng như thế, nên khi chúa Nguyễn Phúc Thái (ở ngôi: 1687-1691) dời thủ phủ Đàng Trong từ làng Kim Long (thuộc huyện Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên) về làng Phú Xuân (chỗ của Kinh thành Huế ngày nay) vào năm 1687, đã dùng núi ấy làm án (chắn ngang) trước thủ phủ. 
Về sau, khi chúa Nguyễn Phúc Khoát (ở ngôi: 1738-1765) xây dựng đô thành Phú Xuân (hoàn tất năm 1739), và vua Gia Long xây dựng Kinh thành Huế (1805) cũng đặt núi Bằng làm án.

Sách *[[Đại Nam nhất thống chí]]* của *[[Quốc sử quán (triều Nguyễn)|Quốc sử quán triều Nguyễn]]* viết:
:*Ở phía đông bắc [[Hương Thủy (thị xã)|Hương Thủy]], nổi vọt lên ở quãng đất bằng như hình bức bình phong làm lớp án thứ nhất trước [[Kinh thành Huế]], tục gọi là núi Bằng, đời [[Gia Long]] đặt cho tên hiện nay (Ngự Bình), đỉnh núi bằng phẳng, khắp nơi trồng thông*.
 
Sách *Đại Nam dư địa chí ước biên* của Tổng tài Cao Xuân Dục cũng viết về núi này như sau: 
:*Núi Ngự Bình, tục gọi là núi Bằng...vuông chằn chặn như bức bình phong, là bức án trọng yếu bậc nhất phía trước Kinh thành...Núi này là một trong 20 thắng cảnh của Kinh đô. (Trong) tập thơ ngự chế của vua [[Thiệu Trị]], có (bài) tên: "Bình lĩnh đăng cao" (Núi Ngự lên cao)
Theo nhà nghiên cứu Nguyễn Đắc Xuân, thì từ thời [[Gia Long]], tất cả các quan lại không phân biệt phẩm trật lớn nhỏ, mỗi người đều phải trồng ở Ngự Bình một cây [[ngành Thông|thông]], cho nên trải các đời vua, Ngự Bình trở thành một rừng thông vi vu. Bởi vẻ đẹp ấy, nên núi được nhiều người đến viếng và làm thơ đề vịnh, trong số đó có vua [[Minh Mạng]] và vua [[Thiệu Trị]].

Cùng với [[sông Hương]], núi Ngự Bình hòa quyện vào nhau tạo nên vẻ sơn thủy hữu tình của [[Huế]], và đã trở thành biểu tượng của thiên nhiên Huế từ rất lâu. Vì vậy, người ta quen gọi Huế là xứ sở của "sông Hương-núi Ngự".

Có nhiều thơ ca nói đến cặp danh thắng này, trong số ấy có câu:

Núi Ngự không cây, chim ngủ đất.

Sông Hương vắng khách, đĩ kêu trời.

:*Đi đâu cũng nhớ quê mình,*
:*Nhớ sông Hương gió mát, nhớ non Bình trăng treo''.

## Chú thích

## Liên kết ngoài
*Núi Ngự Bình
Dãy núi Bạch Mã

**Núi Bạch Mã** hay **Dãy Bạch Mã** là một dãy núi tạo thành ranh giới tự nhiên giữa thành phố Huế và thành phố Đà Nẵng, Việt Nam. Dãy núi này nằm trong vườn quốc gia Bạch Mã.

## Vị trí
Núi là một phần của Dãy Trường Sơn chạy cắt ra sát biển. Nằm giữa thành phố Huế và thành phố Đà Nẵng, nơi đây có đèo Hải Vân nổi tiếng nằm cách trung tâm Huế 40&nbsp;km về phía Nam.

Dãy Bạch Mã là ranh giới tự nhiên giữa lãnh thổ phía Bắc với lãnh thổ phía Nam, giữa miền Tây Bắc và Bắc Trung Bộ với miền Nam Trung Bộ và Nam Bộ, giữa vùng núi Trường Sơn Bắc với vùng núi Trường Sơn Nam
nhỏ|Dãy Bạch Mã, nhìn từ cầu Thuận Phước vào lúc chiều muộn.

## Đặc điểm
Núi Bạch Mã có đỉnh cao 1.444 m. Trên đỉnh núi hùng vĩ bốn mùa xanh tươi với thác nước, suối, rừng... Núi Bạch Mã còn là nơi quy tụ nhiều loại động vật và thực vật quý hiếm ở miền nhiệt đới. Bạch Mã nằm cách biển chỉ có 18&nbsp;km nên hòa với không khí của rừng núi là chút hương vị của biển

## Lịch sử
Cho đến đầu thế kỷ 20, Bạch Mã chỉ là một khu rừng núi hoang sơ, chưa ai khai phá nhưng đến cuối năm 1925, kế hoạch thành lập và bảo tồn khu vườn quốc gia gần Huế đã làm mọi người chú ý đến vùng núi này.

Một kỹ sư người Pháp là Girard đã tổ chức khai phá vùng núi này vào năm 1932 nhằm phát triển du lịch của Bạch Mã. Sự việc này gia tăng số lượng khu nghỉ mát ở trên núi gồm các biệt thự, khách sạn và kéo theo đó là phát triển giao thông công cộng. Dù vậy các công trình này chủ yếu phục vụ giới thượng lưu có tiền thời đó cùng các quan chức của Pháp.

Sau khi chiến tranh giữa Pháp và Việt Nam kết thúc vào năm 1954, Bạch Mã bị lãng quên khiến các ngôi nhà xây trên núi bị thời gian phá dần. Phải đến năm 1960, chính phủ Việt Nam Cộng hòa quyết định thành lập lại Vườn quốc gia Bạch Mã nhưng chiến tranh tiếp tục kéo dài liên miên. Khu Bạch Mã được dùng làm căn cứ quân sự của quân đội Mỹ trong chiến tranh.

Sau năm 1975, khi hòa bình lập lại, chính phủ đã có nhiều dự án phát triển trồng trọt tại khu này nhưng vẫn thất bại do điều kiện thời tiết. Với sự thành lập chính thức Vườn quốc gia Bạch Mã của chính phủ Việt Nam, Bạch Mã đã dần dần được bảo tồn và phát triển phục vụ du lịch.

## Xem thêm
* Thác Đỗ Quyên 
*Đèo Hải Vân
*Vườn quốc gia Bạch Mã

## Tham khảo
Núi Túy Vân

**Núi Túy Vân** là một ngọn núi thuộc xã Vinh Hiền, huyện Phú Lộc, thành phố Huế.

## Vị trí
Núi nằm ở Đông Bắc huyện Phú Lộc, tên cũ là Mỹ Am Sơn, năm 1825 vua Minh Mạng đổi tên là Túy Hoa Sơn, năm 1841 vua Thiệu Trị đổi lại là Túy Vân Sơn có dựng bi ký thắng tích.

Trên đỉnh núi có ngôi cổ tự. Chung quanh khu vực núi có thể tìm thấy một số di vật Champa và dấu vết của một ngôi tháp nổi tiếng của người Champa trên núi Linh Thái, một ngọn núi nằm phía Đông núi Túy Vân

## Đặc điểm

## Tham khảo