Giải Grammy cho bài hát của năm

**Giải Grammy cho bài hát của năm** (tiếng Anh: *Grammy Award for Song of the Year*) là một hạng mục được trao tại giải Grammy - một lễ trao giải ra đời năm 1958 và ban đầu có tên là Giải Gramophone. Giải bài hát của năm là một trong bốn hạng mục uy tín nhất của giải thưởng (cùng với nghệ sĩ mới xuất sắc nhất, thu âm của năm và album của năm) - được trao hằng năm kể từ lễ trao giải Grammy đầu tiên vào năm 1959. Theo hướng dẫn mô tả của giải Grammy lần thứ 54, giải thưởng được trao nhằm tôn vinh thành tựu nghệ thuật, trình độ kỹ thuật và sự xuất sắc toàn diện trong ngành công nghiệp thu âm, không phụ thuộc vào doanh số album hoặc thứ hạng trên bảng xếp hạng. Nếu một ca khúc đoạt giải có sử dụng đoạn trích hoặc cải biên từ tác phẩm hiện có, nhà xuất bản và tác giả của ca khúc gốc có thể đăng ký nhận Giấy chứng nhận người thắng cuộc. 

Hạng mục bài hát của năm có liên quan nhưng khác biệt về khái niệm so với các hạng mục thu âm của năm hoặc album của năm. Giải bài hát của năm được trao cho một đĩa đơn hoặc một bài hát trong album. Giải thưởng này thuộc về nhạc sĩ/nhà soạn nhạc - người thực sự viết lời và/hoặc giai điệu của ca khúc. "Bài hát" trong ngữ cảnh này được hiểu là bản nhạc đã được sáng tác, không phải phần thu âm của nó. Giải thu âm của năm cũng được trao cho một đĩa đơn hoặc bài nhạc riêng lẻ, nhưng đối tượng nhận giải là nghệ sĩ trình diễn, nhà sản xuất, kỹ sư thu âm và/hoặc kỹ sư phối khí của bài hát đó. Ở đây, "thu âm" được hiểu là một bản ghi âm cụ thể của bài hát, không phải phần sáng tác nhạc hay một album tổng hợp. Giải album của năm được trao cho toàn bộ một album và giải thưởng được trao cho nghệ sĩ, nhạc sĩ, nhà sản xuất, kỹ sư thu âm và kỹ sư master của album đó. Trong ngữ cảnh này, "album" được hiểu là một tuyển tập các bài hát đã được thu âm (định dạng LP nhiều bài, CD, hoặc gói tải xuống), không phải từng bài hát riêng lẻ hoặc phần sáng tác của chúng.

## Lịch sử và mô tả
Giải bài hát của năm đã được trao từ năm 1959. Đây là một trong bốn hạng mục Grammy danh giá nhất. Mặc dù cả hai giải thu âm của năm và bài hát của năm đều được trao cho một đĩa đơn hoặc một bài hát trong album, giải bài hát của năm chỉ được trao cho nhạc sĩ sáng tác bài hát/nhà soạn nhạc, trong khi giải thu âm của năm được trao cho nghệ sĩ trình diễn và đội ngũ sản xuất của một bản thu âm cụ thể. Theo hướng dẫn mô tả của giải Grammy lần thứ 54, giải thưởng được trao cho nhạc sĩ/nhà soạn nhạc của một bài hát mà "phải có giai điệu và lời nhạc, và phải là một ca khúc mới hoặc lần đầu nổi bật trong năm tính đủ điều kiện. Các ca khúc có chứa đoạn trích hoặc cải biên nổi bật từ tác phẩm khác sẽ không đủ tiêu chuẩn". Giải thưởng không phải lúc nào cũng bị giới hạn ở những bài hát mới hoặc mới nổi. Ví dụ vào năm 1992, khi tác phẩm chiến thắng là bản cover bài "Unforgettable" (bài hát lần đầu được Nat King Cole thu âm và nổi bật vào những năm 1950) của Natalie Cole, quy định chỉ yêu cầu bài hát phải được thu âm trong năm tính đủ điều kiện và chưa từng được đề cử cho giải thưởng này trước đó.

Kể từ cuối những năm 1960, các giải thưởng dành cho nhạc sĩ sáng tác ca khúc khác đã được trao cho các hạng mục thể loại cụ thể, bao gồm: bài hát đồng quê xuất sắc nhất (từ năm 1965), bài hát R&B xuất sắc nhất (từ năm 1969), bài hát xuất sắc nhất được sáng tác cho phương tiện truyền hình ảnh (từ năm 1988), bài hát rock xuất sắc nhất (từ năm 1992). Gần đây hơn có thêm các hạng mục bài hát rap xuất sắc nhất (từ năm 2004), bài hát phúc âm xuất sắc nhất (từ năm 2006 đến 2014), bài hát cơ đốc đương đại xuất sắc nhất (từ năm 2012 đến 2014), bài hát roots Mỹ xuất sắc nhất (từ năm 2014), bài hát/trình diễn nhạc phúc âm xuất sắc nhất (từ năm 2015) và bài hát/trình diễn nhạc cơ đốc đương đại xuất sắc nhất (từ năm 2015). Hạng mục này đã được mở rộng thành tám đề cử vào năm 2019 và 10 đề cử vào năm 2022. Bắt đầu từ lễ trao giải năm 2024, số lượng đề cử đã được điều chỉnh trở lại thành 8. Tính đến năm 2023, một hạng mục riêng biệt để vinh danh các nhạc sĩ đã được ra đời: nhạc sĩ sáng tác bài hát phi cổ điển của năm.

## Thành tựu
Trong nhiều trường hợp, các nhạc sĩ đoạt giải cũng đồng thời là người thể hiện ca khúc. Có thể kể đến như Domenico Modugno, Henry Mancini, John Lennon & Paul McCartney, Joe South, Paul Simon, Carole King, Barbra Streisand, Billy Joel, Michael McDonald, Christopher Cross, Sting, Michael Jackson & Lionel Richie, Bobby McFerrin, Eric Clapton, Bruce Springsteen, Seal, Shawn Colvin, Rob Thomas, U2, Alicia Keys, Luther Vandross, John Mayer, Dixie Chicks, Amy Winehouse, Coldplay, Beyoncé, Lady Antebellum, Adele, Fun, Lorde, Sam Smith, Ed Sheeran, Bruno Mars, Childish Gambino, Billie Eilish, H.E.R., Anderson .Paak, Bonnie Raitt và Kendrick Lamar. Hai anh em Billie Eilish và Finneas O'Connell là các nhạc sĩ có nhiều chiến thắng nhất ở hạng mục này, mỗi người đều ba lần với các ca khúc "Bad Guy" (2020), "What Was I Made For?" (2024) và "Wildflower" (2026).

Dernst "D'Mile" Emile II là nhạc sĩ duy nhất từng thắng bài hát của năm trong hai năm liên tiếp: 2021 ("I Can't Breathe") và 2022 ("Leave the Door Open").  Các nhạc sĩ sáng tác ca khúc khác từng hai lần đoạt giải trong hạng mục này gồm có Henry Mancini ("Moon River" và "Days of Wine and Roses"); Johnny Mercer ("Moon River" và "Days of Wine and Roses"); James Horner ("Somewhere Out There" và "My Heart Will Go On"); Will Jennings ("Tears in Heaven" và "My Heart Will Go On"); U2 ("Beautiful Day" và "Sometimes You Can't Make It on Your Own"); Adele ("Rolling in the Deep" và "Hello"); Christopher Brody Brown ("That's What I Like" và "Leave the Door Open"); Bruno Mars ("That's What I Like" và "Leave the Door Open"), mỗi người đều thắng hai lần.

Người phụ nữ đầu tiên giành chiến thắng ở hạng mục này là Carole King với ca khúc "You've Got a Friend" (1972). Adele là nữ nhạc sĩ đầu tiên hai lần đoạt giải, với các chiến thắng cho "Rolling in the Deep" và "Hello". Doja Cat và Doechii là hai nữ rapper duy nhất từng được đề cử ở hạng mục này, lần lượt với “Kiss Me More” (2022) và "Anxiety" (2026). Ca khúc "Nel blu, dipinto di blu (Volare)" - tác phẩm chiến thắng năm 1959 do Domenico Modugno sáng tác và thể hiện bằng tiếng Ý - là ca khúc ngoại ngữ duy nhất từng đoạt giải thưởng này, mặc dù ca khúc chiến thắng năm 1967 là "Michelle" do Lennon–McCartney sáng tác cho The Beatles trình bày cũng có một phần lời quan trọng bằng tiếng Pháp. “Despacito” và “DTMF” là hai ca khúc tiếng Tây Ban Nha duy nhất từng được đề cử.

Bài hát "Theme of Exodus" của Ernest Gold (thắng cử năm 1961) là bài khí nhạc duy nhất từng thắng giải này. "Lose Yourself" của Eminem là ca khúc rap đầu tiên được đề cử, trong khi "This is America" của Childish Gambino và "Not Like Us" của Kendrick Lamar  là hai tác phẩm rap duy nhất từng giành chiến thắng. “Poker Face” của Lady Gaga, “Break My Soul” của Beyoncé và “Abracadabra” của Gaga là những ca khúc nhạc dance duy nhất lọt vào vòng đề cử. “A&W” của Lana Del Rey là ca khúc alternative đầu tiên được đề cử. Lần chia giải duy nhất trong lịch sử giải Grammy ở hạng mục này xảy ra vào năm 1978, khi cả hai ca khúc "Evergreen (Love Theme from ''A Star Is Born'')" của Barbra Streisand-Paul Williams và "You Light Up My Life" của Joe Brooks cùng giành chiến thắng. Lần đầu tiên trong lịch sử Grammy, hai ca khúc khác nhau có cùng tựa đề được đề cử ở hạng mục này xảy ra với "Hello" do Lionel Richie sáng tác năm 1985 và "Hello" của Adele & Greg Kurstin vào năm 2017. Ca khúc có nhiều tác giả nhất giành được giải thưởng này là "That's What I Like" (2018) - tác phẩm có tới tám nhạc sĩ đồng sáng tác. Ca khúc có nhiều tác giả được đề cử nhất ở hạng mục này là "Peaches", với 11 đồng tác giả được đề cử tại lễ trao giải năm 2022.

## Quy trình
Từ năm 1995 đến 2018, các thành viên của Viện hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Thu âm Quốc gia đã bình chọn cho các lựa chọn của họ ở hạng mục bài hát của năm. Danh sách 20 bản thu âm hàng đầu được chuyển đến Ủy ban Rà soát Đề cử (Nominations Review Committee) - một nhóm thành viên giấu tên được lựa chọn đặc biệt, những người này sau đó sẽ chọn ra năm bản thu âm hàng đầu để có được đề cử trong hạng mục thông qua một lá phiếu đặc biệt. Các thành viên còn lại sau đó sẽ bỏ phiếu chọn ra người chiến thắng từ năm đề cử đó. Năm 2018, đã có thông báo rằng số lượng bản nhạc được đề cử sẽ tăng lên tám. Năm 2021, thông báo cho biết Ủy ban Rà soát Đề cử sẽ bị giải tán và các đề cử cuối cùng cho hạng mục bài hát của năm sẽ do các thành viên bỏ phiếu quyết định. Bắt đầu từ năm 2022, số lượng đề cử trong hạng mục này tăng lên 10. Tuy nhiên, quyết định mở rộng số lượng đề cử ở hạng mục này được đưa ra chỉ 24 giờ trước khi công bố đề cử, sau khi một phiên bản đầu tiên của danh sách đề cử đã được lưu hành. Sự việc giúp "Kiss Me More" của Doja Cat (hợp tác với SZA) và "Right on Time" của Brandi Carlile được đề cử, vì đây là những ca khúc nhận được nhiều phiếu bầu nhất bên cạnh tám đề cử khác. Tính đến lễ trao giải năm 2024, số lượng đề cử đã được giảm trở lại còn tám.

## Danh sách thắng cử

: Dấu hoa thị (*) cho biết bản thu âm này cũng đã giành giải thu âm của năm.

### Thập niên 1960

### Thập niên 1970

### Thập niên 1980

### Thập niên 1990

### Thập niên 2000

### Thập niên 2010

### Thập niên 2020

*  Mỗi năm được liên kết với bài viết về lễ trao giải Grammy được tổ chức vào năm đó.
*  Nghệ sĩ trình diễn chỉ được liệt kê chứ không nhận giải thưởng này.

## Nhạc sĩ giành nhiều giải

; Ba giải

* Billie Eilish
* Finneas O'Connell

; Hai giải

* Adele
* Bono
* Brody Brown
* Adam Clayton
* D'Mile (liên tiếp)
* The Edge
* James Horner
* Will Jennings
* Henry Mancini
* Bruno Mars
* Johnny Mercer
* Larry Mullen Jr.

## Nhạc sĩ được nhiều đề cử

;8 đề cử
*Jack Antonoff
*Taylor Swift

;7 đề cử
*Bruno Mars

;6 đề cử
*Beyoncé
*Billie Eilish
*Paul McCartney
*Finneas O'Connell
*Lionel Richie

;5 đề cử
*Burt Bacharach
*Lady Gaga
*Kendrick Lamar
*Philip Lawrence
*John Lennon

;4 đề cử
*Adele
*Alan Bergman
*Marilyn Bergman
*Bono
*Brody Brown
*Sammy Cahn
*Brandi Carlile
*Adam Clayton
*The Edge
*Jay-Z
*Will Jennings
*Billy Joel
*Hillary Lindsey
*Max Martin
*Larry Mullen Jr.
*Ed Sheeran
*SZA
*Sting
*Jimmy Van Heusen

;3 đề cử
*Amy Allen
*Carole Bayer Sager
*Jeff Bhasker
*Justin Bieber
*Christopher Brody Brown
*Cirkut
*Hal David
*D'Mile
*Phil Hanseroth
*Tim Hanseroth
*Don Henley
*H.E.R.
*Michael Jackson
*Alicia Keys
*Greg Kurstin
*Robert John "Mutt" Lange
*John Legend
*Ari Levine
*Henry Mancini
*Lori McKenna
*Johnny Mercer
*Dan Nigro
*Tim Rice
*Liz Rose
*Paul Simon
*Sounwave
*Bruce Springsteen
*Tricky Stewart
*Jule Styne
*Diane Warren
*Paul Francis Webster
*Kanye West
*Paul Williams
*Andrew Wyatt

;2 đề cử

*Caroline Ailin
*Peter Allen
*Ruby Amanfu
*Johntá Austin
*Corinne Bailey Rae
*Glen Ballard
*Louis Bell
*Benny Blanco
*Leslie Bricusse
*Mariah Carey
*Sabrina Carpenter
*Rogét Chahayed
*Tracy Chapman
*Lauren Christy
*Dave Cobb
*Phil Collins
*Christopher Cross
*Lana Del Rey
*Sam Dew
*Neil Diamond
*Dr. Luke
*The-Dream
*Fred Ebb
*Graham Edwards
*Eminem
*Omer Fedi
*Dino Fekaris
*Eric Fredericks
*Barry Gibb
*Robin Gibb
*Norman Gimbel
*Howard Greenfield
*Marvin Hamlisch
*Kuk Harrell
*James Horner
*Rodney Jerkins
*Elton John
*John Kander
*Josh Kear
*R. Kelly
*Kris Kristofferson
*Carter Lang
*Avril Lavigne
*Michel Legrand
*Dua Lipa
*Lizzo
*Post Malone
*Barry Mann
*Michael McDonald
*Alan Menken
*Julia Michaels
*Anthony Newley
*Freddie Perren
*Linda Perry
*Ricky Reed
*Olivia Rodrigo
*Mark Ronson
*Nate Ruess
*Bobby Russell
*Neil Sedaka
*Shellback
*Eddie Snyder
*Stephen Sondheim
*Sounwave
*Joe South
*Scott Spock
*Tiara Thomas
*Justin Tranter
*Shania Twain
*Andrew Watt
*Jimmy Webb
*Cynthia Weil
*will.i.am
*Dan Wilson
*Stevie Wonder

## Xem thêm

* Giải Grammy cho thu âm của năm
* Giải Grammy cho bài hát đồng quê xuất sắc nhất
* Giải Grammy cho bài hát R&B xuất sắc nhất
* Giải Grammy cho bài hát xuất sắc nhất được sáng tác cho phương tiện truyền hình ảnh
* Giải Grammy cho bài hát rock xuất sắc nhất
* Giải Grammy cho bài hát rap xuất sắc nhất
* Giải Grammy cho bài hát phúc âm xuất sắc nhất
* Giải Grammy cho bài hát/trình diễn phúc âm xuất sắc nhất
* Giải Grammy cho bài hát cơ đốc đương đại xuất sắc nhất
* Giải Grammy cho bài hát/trình diễn cơ đốc đương đại xuất sắc nhất
* Giải Grammy cho bài hát roots Mỹ xuất sắc nhất

## Chú thích

;Chung
*  Lưu ý: Người dùng phải chọn danh mục "Chung" làm thể loại trong chức năng tìm kiếm.
* 

;Riêng

## Liên kết ngoài

* Trang web chính thức