USS Canberra (CA-70)

**USS ''Canberra'' (CA-70/CAG-2)** là một tàu tuần dương hạng nặng thuộc lớp ''Baltimore'' của Hải quân Hoa Kỳ được chế tạo trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nguyên được đặt tên là **USS ''Pittsburgh***, con tàu được đổi tên thành *Canberra* trước khi hạ thủy nhằm tưởng niệm chiếc tàu tuần dương [[County (lớp tàu tuần dương)|lớp *County*]] [[HMAS Canberra (D33)|HMAS *Canberra*]] của [[Hải quân Hoàng gia Australia]] đã bị đánh chìm trong [[Trận chiến đảo Savo]]. USS *Canberra* trở thành chiếc tàu chiến duy nhất của Hải quân Mỹ mang tên thủ đô một nước ngoài.

Chiếc tàu tuần dương đi vào hoạt động năm [[1943]], và đã phục vụ tại [[chiến tranh Thái Bình Dương|mặt trận Thái Bình Dương]] cho đến khi bị trúng [[ngư lôi]] trong chiến dịch ném bom [[Đài Loan]] và [[Okinawa]] và buộc phải quay về Hoa Kỳ để sửa chữa. Được đưa về lực lượng dự bị sau khi chiến tranh kết thúc, *Canberra* được chọn để cải biến thành chiếc tàu mang tên lửa điều khiển thứ hai thuộc [[Boston (lớp tàu tuần dương)|lớp *Boston*]] của Hoa Kỳ. Sau khi cải biến, nó đã tổ chức buổi lễ an táng [[Mộ Chiến sĩ Vô danh|Chiến sĩ Vô danh]] được chọn lựa trong Thế Chiến II và [[Chiến tranh Triều Tiên]] vào năm [[1958]], rồi thực hiện chuyến đi vòng quanh thế giới kéo dài tám tháng vào năm [[1960]]. Nó từng tham gia hoạt động cô lập hàng hải trong vụ [[Khủng hoảng tên lửa Cuba]] năm [[1962]], và hoạt động trong [[Chiến tranh Việt Nam]] trong năm đợt bố trí từ năm [[1965]] đến năm [[1969]].

*Canberra* được cho ngừng hoạt động năm [[1970]], rút đăng bạ năm [[1978]] và bị tháo dỡ vào năm [[1980]]. Một trong các chân vịt của nó đang được lưu giữ tại [[Bảo tàng Hàng hải Los Angeles]], trong khi quả chuông của con tàu được trao tặng cho [[Bảo tàng Hàng hải Quốc gia Australia]] vào năm [[2001]]. Nó được tặng thưởng bảy [[Ngôi sao Chiến trận]] do thành tích phục vụ trong Thế Chiến II và thêm danh hiệu [[Đơn vị Tuyên dương Anh dũng Hải quân]] cùng bốn Ngôi sao Chiến trận khác trong cuộc Chiến tranh Việt Nam.

== Thiết kế và chế tạo ==

=== Thiết kế ===
Sau khi những giới hạn về tải trọng của [[tàu tuần dương hạng nặng]] do [[Hiệp ước Hải quân Washington]] quy định được dỡ bỏ, lớp *Baltimore* được thiết kế về căn bản dựa trên chiếc , và một phần cũng dựa trên lớp [[tàu tuần dương hạng nhẹ]] [[Cleveland (lớp tàu tuần dương)|lớp *Cleveland*]] đang được chế tạo. Những chiếc *Baltimore* có [[trong lượng choán nước]] tiêu chuẩn lên đến , và trang bị chín khẩu pháo  trên ba [[tháp pháo]] ba nòng. So với lớp *Wichita*, vũ khí phòng không hạng nhẹ tiếp tục được tăng cường: 12 khẩu đội [[Bofors 40 mm]] bốn nòng (48 nòng pháo) cùng với 20-28 khẩu [[Oerlikon 20 mm]]. Sau Thế chiến II, pháo phòng không 20 mm bị tháo dỡ do kém hiệu quả, và pháo Bofors 40 mm được thay thế bằng [[pháo 3-inch/50-caliber]] trong [[thập niên 1950]].

=== Chế tạo ===
*Canberra* được đặt lườn như là chiếc USS *Pittsburgh* bởi [[xưởng tàu Fore River]] của hãng [[Bethlehem Steel Company]] tại [[Quincy, Massachusetts|Quincy]], [[Massachusetts]] vào ngày [[3 tháng 9]] năm [[1941]]. Đang khi chế tạo, nhằm ghi nhận sự dũng cảm thể hiện bởi chiếc tàu tuần dương [[Hải quân Hoàng gia Australia|Australia]] [[HMAS Canberra (D33)|HMAS *Canberra*]] trong [[Trận chiến đảo Savo]], [[Tổng thống Hoa Kỳ|Tổng thống]] [[Franklin D. Roosevelt|Franklin Delano Roosevelt]] mong muốn kỷ niệm việc mất chiếc tàu chiến Australia bằng cách đặt tên một tàu chiến Mỹ để tôn vinh nó: *Pittsburgh* đã được chọn và được đổi tên thành USS *Canberra*. Con tàu được hạ thủy vào ngày [[19 tháng 4]] năm [[1943]], được đỡ đầu bởi Lady Alice C. Dixon, phu nhân Đại sứ Australia tại Hoa Kỳ Sir [[Owen Dixon]], trở thành chiếc tàu chiến duy nhất của Hải quân Mỹ mang tên một tàu chiến hay tên một thành phố nước ngoài. Chính phủ Australia đáp trả sự tôn trọng này bằng cách đặt tên một [[tàu khu trục]] mới [[Tribal (lớp tàu khu trục) (1936)|lớp *Tribal*]] là [[HMAS Bataan (I91)|HMAS *Bataan*]] nhằm tôn vinh [[trận Bataan]] của quân đội Mỹ. *Canberra* được cho nhập biên chế cùng Hải quân Mỹ vào ngày [[14 tháng 10]] năm [[1943]] dưới quyền chỉ huy của hạm trưởng, [[Đại tá Hải quân]] Alex Rieman Early.

== Lịch sử hoạt động ==
=== Chiến tranh Thế giới thứ hai ===
*Canberra* đi đến chiến trường Thái Bình Dương vào đầu năm [[1944]]. Nó đã thực hiện bắn pháo hỗ trợ trong [[trận Eniwetok]] vào [[tháng hai|tháng 2]]. Trong [[tháng ba|tháng 3]] và [[tháng tư|tháng 4]], chiếc tàu tuần dương nằm trong thành phần đội đặc nhiệm tàu sân bay [[USS Yorktown (CV-10)|*Yorktown*]] trong việc bắn phá [[Palaus]], [[Yap]], [[Ulithi]] và [[Woleai]]. Sau đó *Canberra* bắn pháo hỗ trợ cho các chiến dịch tại [[New Guinea]] trước khi tham gia lực lượng hộ tống cho [[tày sân bay]] [[USS Enterprise (CV-6)|*Enterprise*]] để tấn công [[Truk]] và [[đảo Wake]]. Đến [[tháng sáu|tháng 6]], chiếc tàu chiến tham gia [[trận chiến biển Philippines|trận chiến biển Philippine]] trong thành phần hộ tống cho Lực lượng Đặc nhiệm tàu sân bay nhanh.

Vào ngày [[13 tháng 10]], trong khi bảo vệ cho các tàu sân bay thực hiện việc không kích [[Okinawa]] và [[Đài Loan]], *Canberra* bị máy bay Nhật tấn công. Một quả [[ngư lôi]] ném từ máy bay đã đánh trúng con tàu, gây hư hại nặng và làm 23 người thiệt mạng. Nó được tàu tuần dương [[USS Wichita (CA-45)|USS *Wichita*]] kéo quay trở về Manus để được sửa chữa tạm thời, đủ cho phép nó lên đường quay về [[Xưởng hải quân Boston]] để sửa chữa triệt để. Công việc sửa chữa kéo dài từ [[tháng hai|tháng 2]] đến [[tháng mười|tháng 10]] năm [[1945]].

=== Cải biến sang lớp *Boston* ===
*Canberra* được cho ngừng hoạt động vào ngày [[7 tháng 3]] năm [[1947]] và được cho neo đậu cùng với [[Hạm đội Dự bị Thái Bình Dương]] tại [[Xưởng hải quân Puget Sound]] ở [[Bremerton, Washington|Bremerton]], [[Washington (tiểu bang)|Washington]]. Cùng với con tàu chị em [[USS Boston (CA-69)|USS *Boston*]], *Canberra* được chọn để cải biến thành [[tàu tuần dương tên lửa điều khiển]]. Nó được đặt ký hiệu lườn mới *'CAG-2*', và vào ngày [[4 tháng 1]] năm [[1952]] nó được kéo đến xưởng tàu của hãng[[New York Shipbuilding Corporation]] tại [[Camden, New Jersey|Camden]], [[New Jersey]] để cải biến thành một tàu tuần dương [[Boston (lớp tàu tuần dương)|lớp *Boston*]]. 

Trong quá trình cải biến kéo dài từ ngày [[30 tháng 5]] năm [[1952]] đến ngày [[1 tháng 6]] năm [[1956]], các tháp pháo 203&nbsp;mm (8 inch) và 127&nbsp;mm (5 inch) sau đuôi của *Canberra* được thay thế bằng hai bệ phóng kép tên lửa [[RIM-2 Terrier]]. Cấu trúc thượng thượng tầng phía sau của con tàu được cấu trúc lại, và hai ống khói được sáp nhập thành một. Việc nâng cấp con tàu hoàn tất vào [[tháng sáu|tháng 6]] năm [[1956]], khiến cho *Canberra* trở thành chiếc tàu tuần dương tên lửa điều khiển thứ hai của Hải quân Mỹ. Nếu việc cải biến tỏ ra thành công, kế hoạch đặt ra sẽ thay thế toàn bộ pháo còn lại của con tàu bằng tên lửa sau đó. Tuy nhiên, đến năm [[1964]], sự phát triển nhanh chóng của kỹ thuật tên lửa đã làm cho hệ thống Terrier trở nên lạc hậu, và việc cải biến toàn bộ đã không được thực hiện.

=== Chiến tranh lạnh và Chiến tranh Việt Nam ===

*Canberra* được cho tái hoạt động vào ngày [[15 tháng 6]] năm [[1956]] tại [[Xưởng hải quân Philadelphia]] dưới quyền chỉ huy của hạm trưởng, Đại tá Hải quân Charles Thomas Mauro, Jr., và đặt cảng nhà tại [[Norfolk, Virginia]]. Vào [[tháng ba|tháng 3]] năm [[1957]], *Canberra* đưa [[Tổng thống Hoa Kỳ|Tổng thống]] [[Dwight D. Eisenhower]] đến [[Bermuda]] cho một cuộc hội đàm với [[Thủ tướng Anh Quốc|Thủ tướng Anh]] [[Harold Macmillan]]. Vào ngày [[12 tháng 6]], chiếc tàu tuần dương đã phục vụ như là tàu duyệt binh cho cuộc Duyệt binh Hải quân Quốc tế tại [[Hampton Roads]]. Vào năm [[1958]], buổi lễ an táng [[Mộ Chiến sĩ Vô danh|Chiến sĩ Vô danh]] được chọn lựa trong Thế Chiến II và Chiến tranh Triều Tiên đã được tổ chức trên chiếc *Canberra*.

Từ ngày [[3 tháng 3]] đến ngày [[24 tháng 10]] năm [[1960]], chiếc tàu tuần dương thực hiệ́n một chuyến đi vòng quanh thế giới kéo dài tám tháng nhằm phô trương khả năng tên lửa của nó cho các lực lượng Mỹ và đồng minh. Trong chuyến đi này, *Canberra* đã ghé thăm [[đảo Savo|địa điểm]] mà chiếc tàu tuần dương Australia nó mang tên bị đánh chìm, cùng các địa điểm mà bản thân chiếc tàu chiến Mỹ từng phục vụ trong Thế Chiến II. Vào năm [[1962]], con tàu khởi hành từ [[Norfolk]] di chuyển về phía Nam thực hiện chiến dịch cô lập hàng hải trong vụ [[Khủng hoảng tên lửa Cuba]].

Trong giai đoạn [[Chiến tranh Việt Nam]], *Canberra* đặt cảng nhà tại [[San Diego]]. Nó đã năm lần được bố trí đến [[Việt Nam]] trong thời gian từ năm [[1965]] đến năm [[1969]], nơi mà các khẩu pháo 203&nbsp;mm (8 inch) và 127&nbsp;mm (5 inch) của nó hỗ trợ cho các đơn vị Hoa Kỳ. Trong các đợt bố trí năm [[1967]] và [[1968]], *Canberra* hoạt động ở phía Bắc khu Phi Quân sự, bắn phá các cầu và tuyến đường vận chuyển cùng các cơ sở trên bờ. Vào ngày [[2 tháng 3]] năm [[1967]], chiếc tàu tuần dương bị bắn trúng hai phát đạn pháo từ trên bờ, những chỉ bị hư hại nhẹ cấu trúc và một số người bị thương. Vào ngày [[6 tháng 4]] năm [[1967]], một thủy thủ trẻ tên [[Doug Hegdahl]] bị tai nạn thổi tung xuống nước bởi một khẩu đội 127&nbsp;mm (5 inch); anh bị một tàu chiến Bắc Việt Nam bắt giữ và được giam giữ tại nhà giam [[Hỏa Lò|Hà Nội Hilton]] nổi tiếng. Những hồi ức của Hegdahl trong thời gian đó sau này là một bằng chứng cho sự khắc nghiệt mà phía Bắc Việt Nam thực hành tại các trại [[tù binh]]. Sau khi kết thúc lượt phục vụ thứ hai tại Việt Nam vào [[tháng tư|tháng 4]] năm [[1967]], chiếc tàu tuần dương đã viếng thăm [[Melbourne]], và đã ở lại vùng biển Australia trong [[tháng năm|tháng 5]] nhân dịp kỷ niệm 25 năm [[trận chiến biển Coral]].

Trong cuộc [[Sự kiện Tết Mậu Thân|Tổng tấn công Tết Mậu Thân]] năm [[1968]], *Canberra* di chuyển về phía Nam hỗ trợ cho các đơn vị tại [[Huế]], và đã bắn 35.000 phát đạn pháo trong vòng 31 ngày. Vào ngày [[1 tháng 5]] năm [[1968]], *Canberra* quay trở lại ký hiệu lườn cũ CA-70; khi mà dàn vũ khí tên lửa của nó đã trở nên lạc hậu, và các tháp pháo 203&nbsp;mm (8 inch) được giữ lại phía trước trở thành hỏa lực chính cho chiếc tàu tuần dương, cho dù các bệ phóng tên lửa Tartar được giữ lại trong suốt quãng đời còn lại. Lượt bố trí cuối cùng của nó tại Việt Nam kết thúc vào đầu [[tháng một|tháng 1]] năm [[1969]].

=== Ngừng hoạt động và số phận ===

*Canberra* được cho xuất biên chế vào ngày [[2 tháng 2]] năm [[1970]] và được rút khỏi danh sách [[Đăng bạ Hải quân]] vào ngày [[31 tháng 7]] năm [[1978]]. Nó được bán cho hãng National Metal để tháo dỡ vào ngày [[15 tháng 7]] năm [[1980]], được kéo khỏi vịnh Suisun vào ngày [[1 tháng 8]] và được tháo dỡ.

*Canberra* được tặng thưởng bảy [[Ngôi sao Chiến đấu]] do thành tích phục vụ, tất cả đều trong [[Chiến tranh thế giới thứ hai|Chiến tranh Thế giới thứ hai]].

Một trong các chân vịt của con tàu được trưng bày tại [[Bảo tàng Hàng hải Los Angeles]]. Chiếc chuông của con tàu đã được giữ lại, và mặc dù luật pháp Hoa Kỳ ngăn cấm các nước khác sở hữu những di sản của hải quân, một chiến dịch vận động thành công đã đưa đến việc [[Tổng thống Hoa Kỳ|Tổng thống]] [[George W. Bush]] trao tặng quả chuông này cho [[Thủ tướng Úc|Thủ tướng Australia]] [[John Howard]] vào ngày [[10 tháng 9]] năm [[2001]], nhân dịp kỷ niệm 50 năm ngày ký kết hiệp ước [[ANZUS]]. Quả chuông nặng  hiện đang được trưng bày tại gian Hoa Kỳ của [[Bảo tàng Hàng hải Quốc gia Australia]].

== Phần thưởng ==
*Canberra* được tặng thưởng bảy [[Ngôi sao Chiến trận]] do thành tích phục vụ trong [[Chiến tranh thế giới thứ hai|Thế Chiến II]] và thêm bốn ngôi sao khác trong cuộc [[Chiến tranh Việt Nam]].
<center>


</center>

== Xem thêm ==
* [[Doug Hegdahl]]

==Tham khảo==
=== Chú thích ===

=== Thư mục ===
* 
* 
* 
* 

== Liên kết ngoài ==
* [http://www.navsource.org/archives/04/070/04070.htm NavSource Online: USS *Canberra'' (CA-70/CAG-2)] 
* CAG-2 Personnel Roster at HullNumber.com