Ấu (thực vật)

**Ấu** (tên khác: Ấu nước, ấu trụi, lăng mác)
là tên thông dụng tại Việt Nam để chỉ các loài thực vật có hoa thuộc họ ***Trapaceae*** trong bộ Đào kim nương (*[[Myrtales]]*). Họ này chỉ gồm một chi duy nhất là *[[Trapa]]* (củ ấu) với các loài phổ biến nhất là *[[Trapa natans]]*, *[[Trapa bicornis]]* và *[[Trapa incisa]]*.

Họ này đôi khi được coi là một phần của họ Anh thảo chiều (*[[Onagraceae]]*) hoặc phân họ Trapoideae của họ Bằng lăng (Lythraceae, chẳng hạn như APG II) khi theo các dữ liệu của phát sinh loài học.

## Danh sách loài
Các loài trong họ Ấu là các thực vật thủy sinh sống một năm, có nguồn gốc ở vùng nhiệt đới hoặc ôn đới ấm của đại lục Á-Âu và châu Phi. Chúng sống trong các vùng nước nông, chảy chậm, mực nước sâu tối đa 5 m. Các quả của chúng trông giống như đầu trâu với sừng là các gai nhọn và nói chung tại Việt Nam được gọi là củ ấu. Bên trong các "củ" này là một hạt chứa tinh bột. Thông thường các củ ấu hay được luộc để ăn.

* *[[Trapa acicularis]]*
* *[[Trapa acornis]]*
* *[[Trapa alatyrica]]*
* *[[Trapa algeriensis]]*
* *[[Trapa amurensis]]*
* *[[Trapa annosa]]*
** *Trapa annosa* f. *bicornis*
** *Trapa annosa* f. *erecticornis*
** *Trapa annosa* f. *pseudomuzzanensis*
* *[[Trapa antennifera]]*
* *[[Trapa araborum]]*
* *[[Trapa arcuata]]*
* *[[Trapa astrachanica]]*
** *Trapa astrachanica* var. *caspica*
* *[[Trapa austroafricana]]*
* *[[Trapa bicornis]]*: Ấu hoa trắng
** *Trapa bicornis* var. *acornis*
** *Trapa bicornis* var. *bispinosa*
** *Trapa bicornis* var. *coreanus*
** *Trapa bicornis* var. *quadrispinosa*
** *Trapa bicornis* var. *taiwanensis*
* *[[Trapa bispinosa]]*
* *[[Trapa borysthenica]]*
* *[[Trapa brevicarpa]]*
** *Trapa brevicarpa* var. *delicata*
** *Trapa brevicarpa* var. *mirabila*
** *Trapa brevicarpa* subsp. *calosa*
** *Trapa brevicarpa* subsp. *rubida*
** *Trapa brevicarpa* f. *effigia*
** *Trapa brevicarpa* f. *miniata*
** *Trapa brevicarpa* f. *muzzanensoides*
** *Trapa brevicarpa* f. *perexcelsa*
** *Trapa brevicarpa* f. *quadrata*
* *[[Trapa carinthiaca]]*
* *[[Trapa caspica]]*
* *[[Trapa castanea]]*
* *[[Trapa caucasica]]*
* *[[Trapa chinensis]]*
* *[[Trapa cochinchinensis]]*
* *[[Trapa colchica]]*
* *[[Trapa congolensis]]*
* *[[Trapa conocarpa]]*
** *Trapa conocarpa* var. *pyramidalis*
** *Trapa conocarpa* var. *suecica*
* *[[Trapa cruciata]]*
* *[[Trapa danubialis]]*
* *[[Trapa europaea]]*
** *Trapa europaea* var. *clipeata*
** *Trapa europaea* var. *egregia*
** *Trapa europaea* var. *vulgata*
* *[[Trapa fastigiata]]*
* *[[Trapa flerovii]]*
* *[[Trapa grozdovii]]*
* *[[Trapa hungarica]]*
* *[[Trapa hyrcana]]*
* *[[Trapa incisa]]*: Ấu dài
* *[[Trapa insperata]]*
* *[[Trapa jankovicii]]*
* *[[Trapa japonica]]*
** *Trapa japonica* var. *jeholensis*
** *Trapa japonica* var. *longicollum*
** *Trapa japonica* var. *magnicorona*
** *Trapa japonica* var. *tuberculifera*
* *[[Trapa jeholensis]]*
* *[[Trapa kasachstanica]]*
* *[[Trapa kazakorum]]*
* *[[Trapa komarovii]]*
* *[[Trapa korshinskyi]]*
* *[[Trapa krauselii]]*
* *[[Trapa laevis]]*
* *[[Trapa litwinowii]]*
** *Trapa litwinowii* var. *chihuensis*
* *[[Trapa longicarpa]]*
** *Trapa longicarpa* var. *contortula*
** *Trapa longicarpa* var. *loricata*
** *Trapa longicarpa* var. *mammeata*
** *Trapa longicarpa* var. *rubra*
** *Trapa longicarpa* var. *spatiosa*
** *Trapa longicarpa* subsp. *perlongicornis*
** *Trapa longicarpa* subsp. *valida*
** *Trapa longicarpa* f. *alticarpa*
** *Trapa longicarpa* f. *amplicornis*
** *Trapa longicarpa* f. *arcuata*
** *Trapa longicarpa* f. *bicornis*
** *Trapa longicarpa* f. *brevicola*
** *Trapa longicarpa* f. *columnifera*
** *Trapa longicarpa* f. *concamerata*
** *Trapa longicarpa* f. *coronatoides*
** *Trapa longicarpa* f. *depressa*
** *Trapa longicarpa* f. *elata*
** *Trapa longicarpa* f. *elongata*
** *Trapa longicarpa* f. *falcata*
** *Trapa longicarpa* f. *perangusticornis*
** *Trapa longicarpa* f. *producticarpa*
** *Trapa longicarpa* f. *pseudomuzzanensis*
** *Trapa longicarpa* f. *subcoronata*
** *Trapa longicarpa* f. *tesselata*
** *Trapa longicarpa* f. *turgida*
* *[[Trapa macropoda]]*
** *Trapa macropoda* var. *bispinosa*
* *[[Trapa macrorhiza]]*
* *[[Trapa maleevii]]*
* *[[Trapa manshurica]]*
** *Trapa manshurica* var. *tranzschelii*
** *Trapa manshurica* f. *komarovii*
* *[[Trapa maeotica]]*
* *[[Trapa maximowicii]]*
* *[[Trapa media]]*
* *[[Trapa metschorica]]*
* *[[Trapa natans]]*: Ấu nước
** *Trapa natans* var. *bispinosa*
** *Trapa natans* var. *borysthenica*
** *Trapa natans* var. *europaea*
** *Trapa natans* var. *hamata*
** *Trapa natans* var. *natans*
** *Trapa natans* var. *pumila*
* *[[Trapa numidica]]*
* *[[Trapa okensis]]*
* *[[Trapa pectinata]]*
* *[[Trapa potaninii]]*
* *[[Trapa pseudincisa]]*
** *Trapa pseudincisa* var. *nanchangensis*
** *Trapa pseudincisa* var. *potaninii*
* *[[Trapa pseudocolchica]]*
* *[[Trapa pseudoincisa]]*
** *Trapa pseudoincisa* var. *aspinifa*
** *Trapa pseudoincisa* var. *complana*
* *[[Trapa pseudorossica]]*
* *[[Trapa pyramidalis]]*
* *[[Trapa quadricornis]]*
* *[[Trapa quadrispinosa]]*
** *Trapa quadrispinosa* var. *yongxiuensis*
* *[[Trapa raciborskii]]*
* *[[Trapa rossica]]*
** *Trapa rossica* var. *pseudorossica*
* *[[Trapa saissanica]]*
* *[[Trapa sajanensis]]*
* *[[Trapa septentrionalis]]*
* *[[Trapa sibirica]]*
* *[[Trapa spryginii]]*
* *[[Trapa taiwanensis]]*
* *[[Trapa tranzschelii]]*
* *[[Trapa tuberculifera]]*
* *[[Trapa turbinata]]*
* *[[Trapa ucrainica]]*
* *[[Trapa uralensis]]*
* *[[Trapa verbanensis]]*
* *[[Trapa wolgensis]]*

## Đặc điểm
Thân mọc ngầm dưới nước của các loài ấu dài tới 3,6-4,5 m (12–15&nbsp;ft), với các rễ ăn sâu trong lòng bùn. Chúng có hai dạng lá, các lá mọc ngầm dưới nước được phân chia như lông chim mọc dọc theo chiều dài thân và các lá mọc nổi trên mặt nước không phân chia mọc thành hình hoa thị trên mặt nước. Các lá mọc nổi có các khía răng cưa, hình trứng hoặc tam giác, dài khoảng 2–3&nbsp;cm, trên các cuống lá phình to và xốp, dài 5–9&nbsp;cm. Các hoa có màu trắng hay tím với 4 cánh hoa, mọc vào mùa hè và được thụ phấn nhờ côn trùng.

## Chú thích

## Tham khảo
*