Simon Quá Khích

**Simon Quá Khích**, hay **Simon Nhiệt Thành** (, ), (tiếng Anh: *Simon the Zealot*) hay *the Canaanite* hoặc *the Canaanean* (, ; ; ; ), là một nhân vật ít được nhắc đến trong số Mười hai sứ đồ của Giê-su. Cái tên Simon Quá Khích là để phân biệt ông với Simon Phêrô, cũng như vì ông là thành viên của một phong trào chính trị Do Thái ủng hộ độc lập, chống La Mã gọi là phái Quá Khích. Một vài tác phẩm pseudepigraphical có liên quan đến ông, nhưng Jerome không đưa ông vào ''De viris illustribus'' được viết từ năm 392 đến năm 393 sau Công Nguyên.

## Danh tính
### Truyền thống dựa trên Phúc Âm

Tên Simon xuất hiện trong tất cả các Phúc Âm Nhất Lãm và Sách Công Vụ mỗi khi có danh sách các tông đồ, mà không có thêm chi tiết:

Để phân biệt ông với Simon Phêrô, ông được đặt một họ trong cả ba Phúc Âm Nhất Lãm, nơi ông được nhắc đến. Simon gọi là "*Zelotes*" trong Luca và Công Vụ Tông Đồ ( ). Vì lý do này, người ta thường cho rằng Simon là một cựu thành viên của đảng chính trị, Phái Quá Khích - Zealots. Tuy nhiên, trong Mátthêu và Máccô, ông được gọi là "*Kananites*" trong Byzantine majority và "*Kananaios*" trongBản thảo Alexandria và Textus Receptus ( ). Cả *Kananaios* và *Kananites* đều bắt nguồn từ từ tiếng Do Thái קנאי *qanai*, có nghĩa là **, vì vậy hầu hết các học giả ngày nay thường dịch hai từ này thành "người nhiệt thành". Tuy nhiên, Jerome và những người khác, chẳng hạn như Bede, đề xuất rằng từ "Kananaios" hoặc "Kananite" nên dịch là "người Canaanean" hoặc "người Canaanite", nghĩa là Simon đến từ thị trấn קנה Cana ở Galilee. Nếu đúng như vậy, biệt danh của ông sẽ là "Kanaios".

Robert Eisenman đã lập luận những tài liệu tham khảo talmud đương thời về những người Zealot gọi họ là *kanna'im* "nhưng không thực sự là một nhóm—mà là những thầy tế lễ báo thù trong Đền thờ". Kết luận rộng hơn của Eisenman, rằng thành phần nhiệt thành trong nhóm tông đồ ban đầu đã bị ngụy trang và viết đè lên để ủng hộ Kitô giáo Phaolô đồng hóa của dân ngoại, gây nhiều tranh cãi hơn. John P. Meier lập luận thuật ngữ "người nhiệt thành" là một bản dịch sai và trong bối cảnh của các sách Phúc Âm có nghĩa là "nhiệt thành" hoặc "sùng đạo" (trong trường hợp này, là vì tuân giữ Luật Môi-se), do phong trào nhiệt thành dường như không tồn tại cho đến 30 đến 40 năm sau các sự kiện trong các sách Phúc Âm. Tuy nhiên cả Brandon và Hengel đều không ủng hộ quan điểm này.

"Bách khoa toàn thư Công giáo" cho rằng Simon nhiệt thành có thể là cùng một người với Simeon thành Jerusalem hoặc Simon anh em của Chúa Giêsu, hoặc cả hai. Khi đó, ông sẽ là anh em họ của Chúa Giêsu hoặc là con trai của Giuse từ cuộc hôn nhân trước. Một truyền thống khác cho rằng đây là Simeon của Jerusalem, người đã phục vụ với tư cách là giám mục thứ hai của Jerusalem từ năm 62 đến năm 107 sau Công nguyên sau khi James the Just bị hành quyết, mặc dù ông sinh ra ở Galilee.

Ngụy thư thế kỷ thứ hai *[[Thư của các Tông đồ]]* (*Epistula Apostolorum*), Một cuộc tranh luận chống lại gnostics, liệt kê ông trong số các tông đồ được cho là đã viết bức thư (bao gồm cả Tôma) với tên gọi "Judas Zelotes". Một số bản dịch tiếng Latinh cổ của Phúc Âm Mátthêu đã thay thế Thaddeus/Lebbaeus trong Matthew 10:3 bằng "Judas the Zealot" (Giuđa Nhiệt Thành). Đối với một số độc giả, điều này cho thấy ông có thể giống hệt với "Judas chứ không phải Iscariot" đề cập trong John 14:22: "Judas thưa với Ngài, chứ không phải Iscariot, rằng: Lạy Chúa, tại sao Ngài lại muốn tỏ mình ra cho chúng con, mà không tỏ mình ra cho thế gian?" Vì có ý kiến ​​cho rằng Jude giống hệt với Sứ đồ Tôma, nên việc đồng nhất "Simon nhiệt thành" với Tôma cũng có thể xảy ra. Barbara Thiering đã đồng nhất Simon nhiệt thành với Simon Magus; tuy nhiên, quan điểm này không được chấp nhận một cách nghiêm túc. Tân Ước không ghi chép thêm gì về Simon, ngoài vô số bút danh có thể có nhưng khó có thể xảy ra này.

Trong ngụy thư Phúc Âm Ả Rập Thời Thơ Ấu, có một sự kiện liên quan đến vị tông đồ. Một cậu bé tên Simon bị rắn cắn ở tay; cậu được Chúa Giêsu chữa lành, Người đã nói với cậu bé: "Con sẽ là môn đệ của Ta". Đoạn văn kết thúc bằng câu: "Đây là Simon người Canan, người được nhắc đến trong Phúc Âm".

Isidore xứ Seville đã tập hợp những giai thoại tích lũy được về Simon trong *De Vita et Morte*.

Theo Golden Legend, một bộ sưu tập tiểu sử thánh, do Jacobus de Voragine biên soạn vào thế kỷ 13, "Simon người Cananaean và Giuđa Tađêô là anh em của James the Less và là con trai của Mary Cleophas, người đã kết hôn với Alpheus."

Theo truyền thống sau này, Simon thường được liên kết với Giuđa Tađêô như một nhóm truyền giáo; trong Kitô giáo phương Tây, họ chia sẻ ngày lễ vào ngày 28 tháng 10. Truyền thống phổ biến nhất là sau khi truyền giáo ở Ai Cập, Simon đã cùng Giuđa đến Ba Tư và Armenia hoặc Beirut thuộc Liban ngày nay, nơi cả hai đều bị tử đạo vào năm 65. Phiên bản này là phiên bản được tìm thấy trong Golden Legend. Ông có thể đã bị đóng đinh khi là Giám mục của Jerusalem. Theo truyền thống phương Đông, Simon đã đi đến Georgia trong một chuyến truyền giáo, mất ở Abkhazia và chôn cất tại Nicopsia, một địa điểm chưa xác định trên bờ Biển Đen. Hài cốt của ông sau đó chuyển đến Anakopia thuộc Abkhazia ngày nay.

Một truyền thống khác nói rằng ông đã đi du hành ở Trung Đông và Châu Phi. Người Ethiopia theo đạo Thiên chúa tuyên bố rằng ông đã bị đóng đinh ở Samaria, trong khi Justus Lipsius viết rằng ông đã bị cưa đôi tại Suanir, Ba Tư. Tuy nhiên, Moses của Chorene viết rằng ông đã bị tử đạo tại Weriosphora ở Iberia Kavkaz. Truyền thống cũng tuyên bố rằng ông đã chết một cách thanh thản tại Edessa.

Một truyền thuyết khác cho rằng ông đã đến thăm Anh thuộc La Mã, trong chuyến công du thứ hai đến Anh vào năm 60, năm đầu tiên trong cuộc nổi loạn của Boadicea. Ông bị Catus Decianus của La Mã đóng đinh vào ngày 10 tháng 5 năm 61 tại Caistor, ngày nay là Lincolnshire ở Anh. Theo Caesar Baronius và Hippolytus của Rome, lần đầu tiên Simon đến Anh là vào năm 44, trong thời kỳ cuộc chinh phục của La Mã. Nikephoros I của Constantinople viết:

Một truyền thống khác, chắc hẳn lấy cảm hứng từ danh hiệu "Quá khích" của ông, nói rằng ông đã tham gia vào Chiến tranh Do Thái–La Mã thứ nhất (năm 66–73 sau Công nguyên).

### Thư viện hình ảnh

File:Anonymous — Simon the Apostle — 17th century.jpg|Simon nhiệt thành của Caravaggio
File:Francesco moratti, san simone, entro nicchia disegnata dal borromini, 02.jpg|Tượng Thánh Simon (1708-09) của Francesco Moratti tạiNhà thờ chính tòa Thánh Gioan Latêranô
File:Simon Zelotes evangelische Kirche Leihgestern.JPG|Simon Zelotes, bức bích họa thế kỷ 16,  của Leihgestern
File:Simon the Zealot Helsinki Cathedral.jpg|Tượng Simon nhiệt thành của Hermann Schievelbein trên mái nhà của Nhà thờ Helsinki
File:Georg Gsell - De apostel Simon de Zeloot - ЭРЖ-3338 - Hermitage Museum.jpg|*Sứ đồ Simon nhiệt thành* của Georg Gsell
File:Brooklyn Museum - Saint Simon - James Tissot - overall.jpg|*Thánh Simon* của James Tissot, Bảo tàng Brooklyn


## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* All appearances of "Simon" in the New Testament  (mostly referring to Simon Peter)
* ''Legenda Aurea'': Lives of Saints Simon and Jude
* "St. Simon the Apostle" in the *[[Catholic Encyclopedia]]* via newadvent.org
* "Ὁ Ἅγιος Σίμων ὁ Ἀπόστολος ὁ Ζηλωτής". Megas Synaxaristis .