Họ Cá mút

**Họ Cá mút** (danh pháp khoa học: ***Catostomidae***) là một họ thuộc bộ Cypriniformes. Có 78 loài cá nước ngọt còn sinh tồn trong họ này, được tìm thấy chủ yếu ở Bắc Mỹ, với 1 loài (*[[Myxocyprinus asiaticus]]*) ở lưu vực sông Dương Tử tại miền đông trung bộ Trung Quốc, 1 phân loài có ở Bắc Mỹ và đông Xibia (*Catostomus catostomus catostomus*) và 1 loài (*[[Ictiobus meridionalis]]*) ở Trung Mỹ.

## Các chi và loài
Họ Cá mút (*Catostomidae*), chủ yếu là trong các chi *[[Catostomus]]* (27 loài) và *[[Moxostoma]]* (22 loài). Phân loại dưới đây dựa theo Nelson 2006.
* Phân họ **Catostominae**
** Tông **Catostomini**
*** Chi *[[Catostomus]]*
**** *[[Catostomus ardens]]* Jordan & Gilbert, 1881.
**** *[[Catostomus bernardini]]* Girard, 1856.
**** *[[Catostomus cahita]]* Siebert & Minckley, 1986.
**** *[[Catostomus catostomus]]* (Forster, 1773).
***** *Catostomus catostomus catostomus*
***** *Catostomus catostomus lacustris *
**** *[[Catostomus clarkii]]* Baird & Girard, 1854.
**** *[[Catostomus columbianus]]* (Eigenmann & Eigenmann, 1893).
**** *[[Catostomus commersonii]]* (Lacepède, 1803).
**** *[[Catostomus conchos]]* Meek, 1902
**** *[[Catostomus discobolus]]* Cope, 1871.
***** *Catostomus discobolus discobolus*
***** *Catostomus discobolus jarrovii*
**** *[[Catostomus fumeiventris]]* Miller, 1973.
**** *[[Catostomus insignis]]* Baird & Girard, 1854.
**** *[[Catostomus latipinnis]]* Baird & Girard, 1853.
**** *[[Catostomus leopoldi]]* Siebert & Minckley, 1986.
**** *[[Catostomus macrocheilus]]* Girard, 1856.
**** *[[Catostomus microps]]* Rutter, 1908.
**** *[[Catostomus nebuliferus]]* Garman, 1881.
**** *[[Catostomus occidentalis]]* Ayres, 1854.
***** *Catostomus occidentalis lacusanserinus*
***** *Catostomus occidentalis occidentalis*
**** *[[Catostomus platyrhynchus]]* (Cope, 1874).
**** *[[Catostomus plebeius]]* Baird & Girard, 1854.
**** *[[Catostomus rimiculus]]* Gilbert & Snyder in Gilbert, 1898.
**** *[[Catostomus santaanae]]* (Snyder, 1908).
**** *[[Catostomus snyderi]]* Gilbert, 1898.
**** *[[Catostomus tahoensis]]* Gill & Jordan in Jordan, 1878.
**** *[[Catostomus tsiltcoosensis]]* Evermann & Meek, 1898
**** *[[Catostomus utawana]]* Mather, 1886
**** *[[Catostomus warnerensis]]* Snyder, 1908.
**** *[[Catostomus wigginsi]]* Herre & Brock in Herre, 1936.
*** Chi *[[Chasmistes]]*
**** *[[Chasmistes brevirostris]]* Cope, 1879.
**** *[[Chasmistes cujus]]* Cope, 1883.
**** *[[Chasmistes fecundus]]* (Cope & Yarrow, 1875).
**** *[[Chasmistes liorus]]* Jordan, 1878.
***** *Chasmistes liorus liorus*
***** *Chasmistes liorus mictus*
**** *[[Chasmistes muriei]]* Miller & Smith, 1981
*** Chi *[[Deltistes]]*
**** *[[Deltistes luxatus]]* (Cope, 1879).
*** Chi *[[Xyrauchen]]*
**** *[[Xyrauchen texanus]]* (Abbott, 1860).
** Tông **Erimyzonini**
*** Chi *[[Erimyzon]]*
**** *[[Erimyzon claviformis]]* (Girard, 1856)
**** *[[Erimyzon oblongus]]* (Mitchill, 1814).
**** *[[Erimyzon sucetta]]* (Lacépède, 1803).
**** *[[Erimyzon tenuis]]* (Agassiz, 1855).
*** Chi *[[Minytrema]]*
**** *[[Minytrema melanops]]* (Rafinesque, 1820)
** Tông **Thoburniini**
*** Chi *[[Hypentelium]]*
**** *[[Hypentelium etowanum]]* (Jordan, 1877).
**** *[[Hypentelium nigricans]]* (Lesueur, 1817).
**** *[[Hypentelium roanokense]]* Raney & Lachner, 1947.
*** Chi *[[Thoburnia]]*
**** *[[Thoburnia atripinnis]]* (Bailey, 1959).
**** *[[Thoburnia hamiltoni]]* (Raney & Lachner, 1946).
**** *[[Thoburnia rhothoeca]]* (Thoburn, 1896).
** Tông **Moxostomatini**
*** Chi *[[Moxostoma]]*
**** *[[Moxostoma albidum]]* (Girard, 1856).
**** *[[Moxostoma anisurum]]* (Rafinesque, 1820).
**** *[[Moxostoma ariommum]]* Robins & Raney, 1956.
**** *[[Moxostoma austrinum]]* Bean, 1880.
**** *[[Moxostoma breviceps]]* (Cope, 1870).
**** *[[Moxostoma carinatum]]* (Cope, 1870).
**** *[[Moxostoma cervinum]]* (Cope, 1868).
**** *[[Moxostoma collapsum]]* (Cope, 1870).
**** *[[Moxostoma congestum]]* (Baird & Girard, 1854).
**** *[[Moxostoma duquesnii]]* (Lesueur, 1817).
**** *[[Moxostoma erythrurum]]* (Rafinesque, 1818).
**** *[[Moxostoma hubbsi]]* Legendre, 1952.
**** *[[Moxostoma lacerum]]* (Jordan & Brayton, 1877).
**** *[[Moxostoma lachneri]]* Robins & Raney, 1956.
**** *[[Moxostoma macrolepidotum]]* (Lesueur, 1817).
**** *[[Moxostoma mascotae]]* Regan, 1907.
**** *[[Moxostoma pappillosum]]* (Cope, 1870).
**** *[[Moxostoma pisolabrum]]* Trautman & Martin, 1951.
**** *[[Moxostoma poecilurum]]* Jordan, 1877.
**** *[[Moxostoma robustum]]* (Cope, 1870).
**** *[[Moxostoma rupiscartes]]* Jordan & Jenkins trong Jordan, 1889.
**** *[[Moxostoma valenciennesi]]* Jordan, 1885.
* Phân họ **Cycleptinae**
** Chi *[[Cycleptus]]*
*** *[[Cycleptus elongatus]]* (Lesueur, 1817)
*** *[[Cycleptus meridionalis]]* Burr & Mayden, 1999
* Phân họ **Ictiobinae**
** Chi †*[[Amyzon (chi)|Amyzon]]*
*** †*[[Amyzon aggregatum]]* (Wilson, 1977)
*** †*[[Amyzon brevipinne]]* (Cope, 1894)
*** †*[[Amyzon commune]]* (Cope, 1874)
*** †*[[Amyzon mentale]]* (Cope, 1872)
** Chi *[[Carpiodes]]*
*** *[[Carpiodes carpio]]* (Rafinesque, 1820)
*** *[[Carpiodes cyprinus]]* (Lesueur, 1817)
*** *[[Carpiodes velifer]]* (Rafinesque, 1820)
** Chi *[[Ictiobus]]*
*** *[[Ictiobus bubalus]]* (Rafinesque, 1818)
*** *[[Ictiobus cyprinellus]]* (Valenciennes, 1844)
*** *[[Ictiobus labiosus]]* (Meek, 1904)
*** *[[Ictiobus meridionalis]]* (Gunther, 1868)
*** *[[Ictiobus niger]]* (Rafinesque, 1819)
* Phân họ **Myxocyprininae**
** Chi *[[Myxocyprinus]]*
*** *[[Myxocyprinus asiaticus]]* (Bleeker, 1864): cá yên chi
* Các chi tuyệt chủng khác
** Chi †*[[Jianghanichthys]]*
*** †*[[Jianghanichthys hubeiensis]]* Lei, 1987: cá giang hán Hồ Bắc 
** Chi †*[[Plesiomyxocyprinus]]*
*** †*[[Plesiomyxocyprinus arratiae]]* Liu Juan & Chang Mee-mann, 2009
** Chi †*[[Vasnetzovia]]*
*** †*[[Vasnetzovia artemica]]* Sytchevskaya, 1986: Từng sinh sống tại đông Xibia (Nga + Mông Cổ).

## Phát sinh chủng loài
Cây phát sinh chủng loài dưới đây vẽ theo Chen & Mayden (2012). Từ cây phát sinh chủng loài này có thể thấy chi *Catostomus* là không đơn ngành và tốt nhất có lẽ nên gộp cả các chi *Chasmistes*, *Deltistes* và *Xyrauchen*. Tông Thorbuniini là cận ngành trong tương quan với tông Moxostomatini.

## Thư viện ảnh

Tập tin:White Sucker, Catostomus commersonii.jpg | Cá mút trắng (*Catostomus commersonii*).
Tập tin:Deltistes owyhee 01.jpg | Hộp sọ hóa thạch của *[[Deltistes owyhee]]*.
Tập tin:Robust redhorse FWS 1.jpg | Ngựa đỏ vây nhỏ, *[[Moxostoma robustum]]*.
Tập tin:Amyzon aggregatum SRIC SR 87-33-04 img1.jpg | Mẫu hóa thạch *[[Amyzon (chi)|Amyzon aggregatum]]*.


## Chú thích

## Tham khảo

* 
*  1991. Comments on the Genus Amyzon (Family Catostomidae) *Journal of Paleontology* **65**4:678-686