open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Decan

**Decan** (decane) là một hydrocarbon thuộc nhóm ankan có công thức C10H22. Công thức triển khai CH3(CH2)8CH3.

Có 75 đồng phân của decan, tất cả đều là các chất lỏng dễ cháy trong điều kiện nhiệt độ phòng. Decan là một trong các hợp chất cấu thành của xăng. Tương tự như các alkan khác, nó không phân cực và vì thế nó không hòa tan trong các dung môi phân cực như nước.

## Các đồng phân của [[cacbon|C]]<sub>10</sub>[[Hiđrô|H]]<sub>22</sub>

### Mạch thẳng

* Decane

### Nonane

* 2-metylnonane
* 3-metylnonane
* 4-metylnonane
* 5-metylnonane

### Octan

#### Etyl

* 3-ethyloctan
* 4-ethyloctan

#### Dimethyl

### Heptane

#### Propyl

* 4-n-Propylheptan hoặc 4-Propylheptan
* 4 - (1-metyletyl) heptan hoặc 4-Isopropylheptan

#### Etyl + Metyl

#### Trimethyl

### Hexane

#### Methyl + Propyl

* 2-metyl-3- (1-metyletyl) hexan hoặc 3-isopropyl-2-metylhexan

#### Đietyl

* 3,3-Diethylhexan
* 3,4-Diethylhexan

#### Etyl + Dimetyl

#### Tetramethyl

### Pentane

#### Dimethyl + Propyl

* 2,4-Dimetyl-3- (1-metyletyl) pentan hoặc 3-Isopropyl-2,4-đimetylpentan

#### Dietyl + Metyl

* 3,3-dietyl-2-metylpentan

#### Etyl + Trimetyl

* 3-etyl-2,2,3-trimetylpentan
* 3-etyl-2,2,4-trimetylpentan
* 3-etyl-2,3,4-trimetylpentan

#### Pentamethyl

* 2,2,3,3,4-Pentametylpentan
* 2,2,3,4,4-Pentametylpentan

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Hướng dẫn về an toàn cho decan 
* Thông tin về decan
* 75 đồng phần của decan
Octan

**Octan**  (octane) là một hyđrocacbon thuộc nhóm ankan có công thức C8H18.

Octane có 18 đồng phân, gồm:
* 2,2,3,3-Tetramethylbutan
* 2,2,3-Trimethylpentan
* 2,2,4-Trimethylpentan (isooctan)
*
* 2,3,3-Trimethylpentan
* 2,3,4-Trimethylpentan
*3-Methyl-3-ethylpentan
*2-Methyl-3-ethylpentan
*2,2-Dimethylhexan
* 2,3-Dimethylhexan
* 2,4-Dimethylhexan
* 2,5-Dimethylhexan
*3,3-Dimethylhexan
*3,4-Dimethylhexan
*3-Ethylhexan
*
* 2-Methylheptan
*
*
*
*
* 3-Methylheptan
* 4-Methylheptan
* Octan mạch thẳng (*n*-octan)

## Tính chất

Có tính chống nổ kém. Không tan trong nước; có trong dầu mỏ. Đồng phân 2,2,4-trimetylpentan (isooctan) có trong xăng, có tính chống nổ được dùng làm chất chuẩn để đánh giá tính chống nổ của xăng. Isooctane tinh khiết được coi như có chỉ số octane = 100.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Hướng dẫn về an toàn đối với *n*-octan
* Hướng dẫn về an toàn đối với  2-methylheptane
* Hướng dẫn về an toàn của NIOSH
* Hướng dẫn về an toàn cho octan
SMAF

**SMAF**, viết tắt từ *Synthetic music Mobile Application Format* (định dạng âm nhạc tổng hợp ứng dụng cho di động), là định dạng dữ liệu âm nhạc được quy định bởi Yamaha cho các thiết bị điện tử cầm tay như điện thoại di động và PDA. Phần mở rộng của tập tin SMAF là **.MMF**.

Ứng dụng thường gặp nhất của SMAF là tạo nhạc chuông cho điện thoại di động; tuy nhiên, đặc tả đầy đủ của SMAF cũng hỗ trợ cả cho hình ảnh.

Các thiết bị tích hợp một trong số các chip âm thanh Yamaha MA-1, MA-2, MA-3, MA-5, và MA-7 có khả năng chơi các tập tin SMAF. Các chip này hiện nay đã có trong nhiều loại điện thoại di động. Các chip MA-1, MA-2, MA-3, MA-5 và MA-7 tương ứng với số nốt chúng có thể chơi đồng thời là 4, 16, 40, 64, và 128 nốt.

Ưu điểm của tập tin âm thanh SMAF là chúng có kích thước nhỏ hơn (khoảng 1/2-2/3) tập tin âm thanh SMF tương đương (MIDI chuẩn).

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trang web về SMAF của Yamaha
Chùa Liên Phái

**Chùa Liên Phái** là một ngôi chùa ở thủ đô Hà Nội, Việt Nam. Chùa nằm trong ngõ Liên Phái, phố Bạch Mai, thuộc phường Cầu Dền, quận Hai Bà Trưng. Liên Phái là tên của chùa từ năm 1840, trước đó chùa có tên là Liên Hoa rồi Liên Tông.

## Lịch sử
Theo kể lại, chùa Liên Hoa được dựng lên sau khi ông hoàng Trịnh Thập (có tài liệu ghi là Trịnh Hợp) (sinh năm 1696, mất năm 1733) con Tấn Quang Vương Trịnh Bính, là cháu nội Chúa Trịnh Căn và là Phò mã vua Lê Hy Tông (Trịnh Thập lấy người công chúa thứ 4) phát hiện một ngó sen sau khi đào đất ở gò cao sau phủ (phường Hồng Mai, sau đổi tên thành Bạch Mai)) để xây bể cạn. Trịnh Thập cho rằng đây là dấu hiệu của Phật và tin rằng mình có duyên với đạo. Vì vậy, Trịnh Thập quyết định chuyển phủ của mình thành chùa Liên Hoa, đồng thời theo đạo Phật, trở thành Lân Giác Thượng Sĩ trụ trì trong chính ngôi chùa này. Theo tấm bia đá khắc năm Tự Đức thứ 10 (1857) hiện còn ở chùa, chùa được xây dựng vào năm Bảo Thái thứ 7 (tức 1726). Năm 1733, Trịnh Thập (lúc đó mới 37 tuổi) mất và được chôn cất trong Tháp Cứu Sinh xây ở chính nơi tìm thấy ngó sen. Sau đó, chùa được đổi tên thành chùa Liên Tông. Đến năm 1840, chùa được đổi tên thành Liên Phái như hiện nay vì kiêng huý vua Thiệu Trị.

## Các đời trụ trì
* Thiền Sư Như Trừng Lân Gíac
* Thiền sư Tính Dược
* Tổ Khai Sơn 
* Tổ Bảo Sơn
* Tổ Từ phong
* Hòa thượng Thích Thanh Tuệ (?-6/1992)
* Hòa Thượng Thích Gia Quang (1954) trụ trì (1992- nay)
## Kiến trúc
Chùa đã được nhiều lần tu sửa, trong đó được sửa chữa lớn vào các năm Ất Mão (1855) và Kỷ Tỵ (1869). Trước cổng chùa là ngôi tháp Diệu Quang cao 10 tầng có hình lục lǎng, đây là ngôi tháp xây theo kiểu 1 tòa Cửu Phẩm Liên Hoa và là tòa Tháp Cổ nhất, lai lịch rõ nhất trong nội Đô Hà Nội. Có hai hồ rộng ở hai bên cổng chùa. Trong chùa, có một sân rộng, nhà bái đường và khu tam bảo là nơi thờ Phật. Nhà tổ cách khu tam bảo một sân nhỏ. Ngoài ra, chùa còn có nhà bia với 34 tấm bia ghi sự tích và lịch sử của chùa cũng như tên những người đóng góp công đức.

Phía sau chùa là khu vườn tháp với 9 ngôi tháp xây thành 3 hàng trên một gò đất cao lần lượt có 2, 5 và 2 ngôi tháp. Ở hàng giữa có tháp Cửu Sinh xây bằng đá - đây là ngôi tháp cổ nhất trong nội thành Hà Nội. Khoảng năm 1890, người ta còn xây dựng một ngọn tháp cao 9 tầng có kiến trúc rất đẹp trong chùa.

Ngoài tượng Phật, trong chùa còn có tượng Lân Giác Thượng Sĩ và một quả chuông có khắc chữ "Liên Tông tục diện" (có nghĩa "Liên Tông kế tục sáng ngời").

## Tham khảo

*Sổ tay Văn Hoá Việt Nam, Đặng Đức Siêu, Nhà Xuất Bản Lao động 2006

## Xem thêm
*Danh sách chùa Hà Nội

## Liên kết ngoài
*Du lịch Hà Nội - Chùa Liên Phái .
Nam thiên trúc

***Nandina domestica*** (**nam thiên trúc**), là một loài cây bụi có thân dạng rễ mút, thuộc họ Hoàng mộc (*Berberidaceae*); và nó thuộc về chi độc (một) loài có danh pháp ***Nandina***. Nó có nguồn gốc ở miền đông châu Á, từ khu vực Himalaya kéo dài về phía đông tới Nhật Bản. Mặc dù tên gọi có từ trúc, nhưng nó không có quan hệ họ hàng gì với tre, trúc.

Nó là một loại cây bụi mọc thẳng, cao tới 2 m, với hàng loạt các thân, thường không tạo nhánh, mọc lên từ rễ. Lá thường xanh (đôi khi là sớm rụng trong các khu vực lạnh hơn), dài 50–100&nbsp;cm, là loại lá lông chim phức đôi hay ba, với các lá chét dài khoảng 4–11&nbsp;cm và rộng 1,5–3&nbsp;cm. Các lá non về mùa xuân có màu hồng nhạt hay đỏ trước khi chuyển thành màu xanh lục; các lá già chuyển màu thành đỏ hay tía trước khi rụng. Hoa màu trắng, mọc vào đầu mùa hè thành cụm hình nón cao trên tán lá. Quả là loại quả mọng màu đỏ tươi, đường kính 5–10&nbsp;mm, chín vào cuối mùa thu và thường là tồn tại suốt cả mùa đông.

## Nuôi trồng
Nó được trồng khá rộng rãi trong vườn dưới vai trò của một loại cây cảnh; trên 60 giống đã được đặt tên tại Nhật Bản, là khu vực mà loài này rất phổ biến. Nó đã được đưa vào Bắc Mỹ và đã thích nghi với môi trường sinh sống mới tại khu vực miền đông.

## Tham khảo

*Huxley, A., (1992). *New RHS Dictionary of Gardening* 3: 284-285. Macmillan.
*Thực vật Bắc Mỹ: ''Nandina domestica''
Trắc nghiệm khách quan

***Trắc nghiệm khách quan*** (tiếng Anh: ***Objective test***) là một phương tiện kiểm tra, đánh giá về kiến thức hoặc để thu thập thông tin.

## Nguồn gốc
Theo nghĩa chữ Hán, "trắc" có nghĩa là "đo lường", "nghiệm" là "suy xét", "chứng thực". Trắc nghiệm xuất hiện từ thế kỉ 19, do một nhà khoa học người Mỹ nghĩ ra nhằm thủ đánh giá trí thông minh của con người. Sau đó, hai nhà tâm lý học người Phápsoạn ra bộ giáo án trắc nghiệm.
## Lợi ích của trắc nghiệm
*Khảo sát được số lượng lớn thí sinh
*Kết quả nhanh
*Điểm số đáng tin cậy
*Công bằng, chính xác, vô tư
*Ngăn ngừa "học tủ"

## Hạn chế của trắc nghiệm
*Thí sinh có khuynh hướng đoán mò đáp án. (Độ may rủi: là xác suất thí sinh đoán mò và làm đúng)
*Không thấy rõ diễn biến tư duy của thí sinh
*Khó soạn đề và tốn công sức
*Theo quan điểm của nhiều người, việc áp dụng thi trắc nghiệm trong kỳ thi tuyển sinh Đại học ở Việt Nam là không thích hợp trong tình hình hiện nay . Về sâu xa, thi trắc nghiệm thực sự có hiệu quả khi cần sàng lọc ở cấp thấp về tri thức

## Các loại trắc nghiệm
### Lựa chọn
Gồm hai phần: Phần gốc là một câu hỏi hay một câu được bỏ lửng. Phần trả lời: bao gồm từ bốn đến sáu phương án nhưng chỉ có một và chỉ một phương án tối ưu, các phương án còn lại chỉ là "mồi nhử". Độ may rủi: #25%

### Ghép hợp
Chia làm hai phần:
*Phần 1: Nội dung kiểm tra
*Phần 2: Các câu trả lời có liên hệ đến phần 1 (nhưng bị xáo trộn vị trí)
Khi làm bài, thí sinh phải ghép hai phần thành từng cặp sao cho đúng nhất.
Độ may rủi: Gọi n là số câu hỏi có ở phần 1, m là số phương án trả lời ở phần 2 (thông thường thì m gấp 2, 3 lần n), quy tắc xác suất: độ may rủi=n!/m! (rất thấp)
### Điền vào chỗ trống
Là một câu hỏi hay một câu phát biểu có chừa trống, thí sinh tự điền vào từ và cụm từ phù hợp. Độ may rủi: không có
## So sánh phương pháp trắc nghiệm với phương pháp luận đề
*Một câu hỏi luận đề đòi hỏi thí sinh phải tự suy nghĩ ra câu trả lời rồi diễn đạt bằng ngôn ngữ riêng của bản thân, câu hỏi trắc nghiệm buộc thí sinh phải chọn duy nhất một câu đúng nhất.
*Một bài luận đề có rất ít câu hỏi nhưng thí sinh phải diễn đạt bằng lời lẽ dài dòng, còn một bài trắc nghiệm có rất nhiều câu hỏi nhưng chỉ đòi hỏi trả lời ngắn gọn nhất.
*Làm bài luận đề cần nhiều thời gian để suy nghĩ và diễn đạt, còn khi làm trắc nghiệm thời gian đó cần để đọc và suy nghĩ.
*Chất lượng bài luận đề phụ thuộc vào kỹ năng người chấm bài, còn chất lượng bài trắc nghiệm phụ thuộc vào kỹ năng người ra đề.
*Một đề bài luận đề tương đối dễ soạn nhưng khó chấm điểm, còn trắc nghiệm thì khó soạn nhưng dễ chấm điểm.
*Với bài luận đề, thí sinh tự do bộc lộ suy nghĩ cá nhân, người chấm tự do cho điểm theo xu hướng riêng; bài trắc nghiệm chỉ chứng tỏ kiến thức thông qua tỉ lệ câu trả lời đúng, người ra đề tự bộc lộ kiến thức thông qua việc đặt câu hỏi.
*Một bài trắc nghiệm cho phép và đôi khi khuyến khích sự "phỏng đoán" đáp án, nhưng một bài luận đề cho phép sử dụng ngôn từ hoa mỹ, khó có bằng chứng để "lừa phỉnh" đáp án.

## Tham khảo
Rượu đế Gò Đen

**Rượu đế Gò Đen**, thường được gọi tắt là **Đế Gò Đen**, là tên một loại rượu trắng (rượu đế), cùng với **[[Rượu Xuân Thạnh]]** (Trà Vinh) và **[[Rượu Phú Lễ]]** (Bến Tre) tạo nên *Tam vị danh tửu miền Tây* nổi tiếng của Việt Nam. Đây là một loại rượu được nấu từ gạo, hoặc nếp mỡ, nếp than, theo phương pháp cổ truyền, sản xuất ở địa danh Gò Đen, Bến Lức, Long An.
## Đặc điểm
Đây là một loại rượu đế có nồng độ cồn rất cao, có thể lên đến 50 độ cồn, là một đặc sản của Long An nói riêng và các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long nói chung. Cũng như nhiều loại rượu địa phương nổi tiếng trên thế giới (như rượu Mao Đài của Trung Quốc) đế Gò Đen được nhấn mạnh về vấn đề thổ nhưỡng, nên để có một sản phẩm ngon, đế Gò Đen phải được nấu tại vùng Gò Đen.

Dù theo truyền thống thì đế Gò Đen được nấu từ gạo. Tuy nhiên, ngày nay những người sàn rượu Việt Nam và thế giới thường rất chuộng loại đế Gò Đen được nấu từ gạo nếp. Tuy nhiên, số lượng sản xuất loại đế nếp này ít hơn nhiều so với loại nấu từ gạo truyền thống. Loại rượu gạo này rất nhiều địa phương ở Việt Nam nấu, (chất lượng cũng khác nhau tùy vùng), Rượu Nếp, Rượu Nếp Than.

Đặc sản Rượu Đế Gò Đen được nấu từ các lò rượu tại gia theo phương pháp truyền thống ở các vùng lân cận tại khu vực Gò đen, Long Hiệp, Mỹ Yên (huyện Bến Lức), Phước Vân, Long Cang, Long Định (huyện Cần Đước).

Cũng như nhiều thương hiệu địa phương nổi tiếng tại Việt Nam khác, đế Gò Đen cũng gặp nhiều vấn đề trong việc giữ gìn thương hiệu. Do nhu cầu quá cao của những người sành rượu đối với loại rượu đế nổi tiếng này, đã có nhiều trường hợp sản phẩm kém chất lượng cũng như bị làm giả, làm nhái, gây ảnh hưởng đến thương hiệu đế Gò Đen.

Nổi bật hiện nay là công ty cổ phần sản xuất kinh doanh rượu đế gò đen có trụ sở tại xã phước lợi, gò đen. Với khát vọng phục dựng lại làng nghề nấu rượu tại Gò Đen.

Rượu hoàn toàn được nấu thủ công theo phương pháp truyền thống, có được thời gian ủ nên rượu đầm, mùi nếp lức nguyên bản thơm tự nhiên lan tỏa từ lúc mở nắp chai, uống vào cay mà không sốc, không gắt cổ, hậu ngọt sâu. 
Các chứng nhận OCOP 4 sao, Tiêu chuẩn an toàn VSTP HACCP là minh chứng tuyệt đối về mức độ đảm bảo cho người tiêu dùng khi sử dụng.

Có thể tham khảo thêm về địa chỉ rượu tin cậy tại website: degoden.vn.

## Xem thêm
*Nhậu
## Tham khảo
Dưa bồn bồn

**Dưa bồn bồn** là một món dưa muối được làm từ phần gốc non của cây bồn bồn ủ trong nước gạo pha muối. Đây là một trong những món ăn đặc trưng của vùng Sóc Trăng, Bạc Liêu, Cà Mau. Khi ăn, dưa bồn bồn thường được chấm nước tương, nước cá kho, thịt kho. Dưa còn được xào cùng tép, thịt, cá, hoặc dùng để nấu canh chua với các loại cá như cá ngác, cá rô, cá bông lau, cá ba sa, cá dứa.
## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Dưa bồn bồn
Mắm bò hóc

**Mắm bò hóc**, **pò hoóc**, **prahok** hay **pro hoc** (, ) là tên một loại mắm làm từ nguyên liệu chính là cá nước ngọt, do người Khmer ở Campuchia cũng như người Khmer ở Nam Bộ Việt Nam thực hiện. Đây là một loại thực phẩm tiêu biểu trong ẩm thực Khmer.

## Cách thức làm mắm
Mắm bò hóc được làm từ bằng cá nước ngọt, bỏ ruột, đánh vẩy, rồi giã nát. Cá sau đó để một nắng rồi đem nén trong vại với muối và gia vị. Thành phần gia vị có thể là đường, tiêu, tỏi, ớt, cơm nguội theo một tỷ lệ nhất định. Cá hơi ươn được ủ với các nguyên liệu, dằn cho rỏ nước (nước chảy ra có thể làm nước mắm) và xác cá tiếp tục được sấy tương đối khô, có thể cho thêm thính vào và tiếp tục trộn trước khi cho vào hũ phơi vài tháng là có thể sử dụng.

## Ẩm thực Khmer

Mắm bò hóc được người Khmer xem như đặc sản dùng để đãi khách quý đến thăm nhà và là nguyên liệu thích hợp để làm nước lèo trong món bún nước lèo. Ở Campuchia mắm bò hóc có ba dạng chính khi dùng. 
**Prahok jien* tức mắm bò hóc chiên là mắm đem trộn với thịt heo hoặc thịt bò và ớt rồi chiên dùng ăn kèm với dưa leo, cà tím hoặc cơm.
**Prahok gop* hay *prahok ang* là mắm trộn thịt, gói lá chuối rồi nướng lửa.
**Prahok chow* là mắm sống, khi dùng thì giã với sả, cà pháo, ớt vắt thêm nước chanh để làm nước chấm.

## Xem thêm
* Bún nước lèo
* Mắm

## Tham khảo
Hoàng liên

**Hoàng liên** là tên gọi chung của các loài thực vật sau đây:

* Là một trong các tên gọi của một họ thực vật với danh pháp khoa học **Berberidaceae**: họ Hoàng liên gai hay họ Hoàng mộc, thuộc bộ Mao lương (Ranunculales). Xem bài họ Hoàng mộc.
* Trong họ Hoàng mộc, các chi sau đều có thể có tên gọi là hoàng liên:
** Chi *[[Berberis]]* - hoàng liên gai, hoàng mộc.
** Chi *[[Jeffersonia]]* - tiên hoàng liên.
** Chi *[[Mahonia]]* - hoàng liên ô rô.
* Trong họ Mao lương (Ranunculaceae) cùng bộ với họ trên.
** Tên gọi của các loài trong chi *[[Chi Hoàng liên|Coptis]]*. Một số loài trong chi này được dùng làm thuốc trong Đông y. Xem bài Chi Hoàng liên.
** Trong tên gọi của các loài thuộc chi *[[Thalictrum]]*. Xem bài chi Thổ hoàng liên
* Trong họ Biển bức cát (Menispermaceae) cùng bộ với các họ trên.
** Một trong các tên gọi của các loài thuộc chi *[[Chi Hoàng đằng|Fibraurea]]* là *nam hoàng liên*. Xem bài Chi Hoàng đằng.

Bên cạnh đó, **Hoàng Liên** còn là tên riêng của dãy núi Hoàng Liên (tức Hoàng Liên Sơn), dãy núi nổi tiếng ở Tây Bắc Bộ Việt Nam. Tên dãy núi này lại được đặt cho:
*Vườn quốc gia Hoàng Liên: vườn quốc gia nằm trên dãy Hoàng Liên Sơn, thuộc địa bàn hai tỉnh Lào Cai và Lai Châu
*Xã Hoàng Liên thuộc thị xã Sa Pa, tỉnh Lào Cai.

## Xem thêm

*Hoàng Liên Sơn (định hướng)
Chi Hoàng liên

**Chi Hoàng liên** (danh pháp khoa học ***Coptis***) là một chi của khoảng 10–15 loài thực vật có hoa trong họ Mao lương (*Ranunculaceae*), có nguồn gốc ở châu Á và Bắc Mỹ.

;Một số loài
**[[Coptis aspleniifolia]]*
**[[Hoàng liên Trung Quốc|Coptis chinensis]]* - hoàng liên Trung Quốc, gia liên
** *Coptis chinensis* thứ *brevisepala* hoàng liên đài hoa ngắn
** *Coptis chinensis* thứ *chinensis* hoàng liên (nguyên chủng), kê trảo, vị liên
**[[Coptis deltoidea]]* - hoàng liên lá tam giác
**[[Coptis groenlandica]]*
**[[Coptis japonica]]*
**[[Coptis laciniata]]*
**[[Coptis occidentalis]]*
**[[Coptis omeiensis]]* - hoàng liên Nga Mi, dã liên, phượng vĩ liên
**[[Coptis quinquefolia]]* - hoàng liên năm lá, ngũ diệp hoàng liên
**[[Hoàng liên chân gà|Coptis quinquesecta]]* - hoàng liên chân gà, ngũ liệt hoàng liên
**[[Coptis tectoides]]*- vân liên
**[[Coptis teeta]]*- vàng đắng, hoàng liên, hoàng liên Vân Nam, hoàng đằng. Cần lưu ý là một số loài trong chi Fibraurea thuộc họ Tiết dê (*Menispermaceae*) cùng bộ Mao lương cũng có tên gọi là hoàng đằng hay nam hoàng liên. Tên gọi hoàng đằng còn là tên gọi của một họ thực vật khác là Gelsemiaceae thuộc bộ Long đởm (*Gentianales*).
**[[Coptis trifolia]]*

## Sử dụng
Hoạt chất chính trong các loài hoàng liên này là berberine, do vậy các loài hoàng liên này đều có thể sử dụng làm thuốc.

*Coptis teeta* được sử dụng như là một loài cây thuốc trong khu vực Himalaya của Ấn Độ, trong vai trò của một loại thuốc điều trị chứng khó tiêu. Tại Việt Nam và Trung Quốc người ta cũng dùng hoàng liên làm thuốc với các tác dụng kháng vi khuẩn đối với một số loài trong các chi Streptococcus, Neisseria, Staphylococcus, Shigella hay kháng virus, chống nấm (*Leptospira* spp.), hạ huyết áp, tác dụng nội tiết trong vai trò của chất kháng adrenaline, với hệ mật: lợi mật và có thể làm tăng việc tạo nên mật cũng như làm giảm dộ dính của mật, tác dụng lên hệ thần kinh trung ương. Berberine khi dùng liều nhỏ có tác dụng kích thích vỏ não, nhưng liều lớn lại tăng sự ức chế hoạt động của vỏ não v.v. 
## Liên kết ngoài

* 
* 
* 
*Thực vật Bắc Mỹ: ''Coptis''
*Thực vật Trung Quốc: ''Coptis''
Hoàng đằng

**Hoàng đằng** trong tiếng Việt có nhiều hơn một nghĩa. Nó có thể là:
* Tên gọi của một họ thực vật là họ Hoàng đằng hay họ Lá ngón. Danh pháp khoa học: *Gelsemiaceae*, thuộc bộ Long đởm (*Gentianales*).
* Tên gọi của một chi thực vật là chi Hoàng đằng (*Fibraurea*) thuộc họ Biển bức cát (họ Tiết dê) (*Menispermaceae*), bộ Mao lương (*Ranunculales*).
* Một trong số các tên gọi của loài Coptis teeta, thuộc chi Hoàng liên (*Coptis*) thuộc họ Mao lương (*Ranunculaceae*), bộ Mao lương (*Ranunculales*).
Thủ tướng Quốc gia Việt Nam

**Thủ tướng Quốc gia Việt Nam** là chức vụ đứng đầu và điều hành chính phủ dưới quyền Quốc trưởng Quốc gia Việt Nam. Tiền thân của chức vụ này là chức vụ Thủ tướng Cộng hòa Tự trị Nam Kỳ. Chức vụ Thủ tướng của Quốc gia Việt Nam (1949-1955) được chỉ định bởi Quốc trưởng Bảo Đại và chịu trách nhiệm với Quốc trưởng. Tuy nhiên, trên thực tế, do tính chất phụ thuộc của chính quyền Quốc gia Việt Nam, chức vụ Thủ tướng Quốc gia Việt Nam chỉ mang nhiều tính chất danh nghĩa, không có thực quyền. Các quyết định quan trọng lớn nhỏ của Quốc gia Việt Nam đều từ Phủ Cao ủy Cộng hòa Pháp tại Đông Dương.

Người cuối cùng giữ chức vụ Thủ tướng Quốc gia Việt Nam là Ngô Đình Diệm. Sau khi người Pháp rút khỏi Đông Dương theo Hiệp định Genève, 1954, năm 1955, với sự hậu thuẫn của người Mỹ, ông đã cho tổ chức trưng cầu dân ý riêng tại miền Nam Việt Nam, phế truất Quốc trưởng Bảo Đại, thành lập chính quyền Việt Nam Cộng hòa, do chính bản thân ông nắm quyền Nguyên thủ.

## Danh sách Thủ tướng Quốc gia Việt Nam

## Chú thích

## Tham khảo
Ve (ký sinh)

**Ve**, còn gọi là **bét** hoặc **tích** (Ixodida) là các loài hình nhện, thường dài từ 3 đến 5&nbsp;mm, là một phần của liên bộ Parasitiformes. Cùng với ve bét, chúng tạo thành phân lớp Acari. Ve là các loài ký sinh bên ngoài, sống bằng cách hút máu của động vật có vú, chim, và đôi khi cả bò sát và lưỡng cư. Ve tiến hóa từ kỷ Phấn trắng, dạng hóa thạch phổ biến nhất là ngâm hổ phách. Ve phân bố rộng rãi trên khắp thế giới, đặc biệt là ở những vùng khí hậu ấm áp, ẩm ướt.

Đa số tất cả các loài ve thuộc một trong hai họ chính, họ Ixodidae (ve cứng), và họ Argasidae (ve mềm). Con trưởng thành có cơ thể hình trứng hoặc hình quả lê, trở nên đầy máu khi chúng ăn, và có 8 chân. Ngoài việc có một tấm chắn cứng trên mặt lưng, ve cứng có cấu trúc giống như mỏ ở phía trước có chứa miệng, trong khi bọ ve mềm gồm miệng ở mặt dưới cơ thể. Cả hai họ đều xác định vị trí vật chủ tiềm năng bằng mùi hoặc từ sự thay đổi của môi trường.

Ve có bốn giai đoạn trong vòng đời của chúng, đó là trứng, ấu trùng, nhộng và trưởng thành. Ve cứng có ba vật chủ, mất ít nhất một năm để hoàn thành vòng đời của chúng. Ve mềm có tới bảy giai đoạn nhộng, mỗi giai đoạn đều cần máu. Do có thói quen hút máu nên ve là vật trung gian truyền nhiều bệnh ảnh hưởng đến con người và các động vật khác.

## Hình thái
Giống như các loài hình nhện khác, cơ thể ve có hai phần: đầu-ngực và bụng.

Có hai loại ve chính: 
*Ve cứng (Ixodidae): loại này có vỏ bọc thân làm bằng chất kitin. Ve cứng dùng móc ở hàm bám vào thân con vật chứa nhiều ngày, hút máu đến khi no mới nhả ra.
*Ve mềm (Argasidae): loại này sống trong các hốc kín, chỉ chạy ra kiếm ăn trong thời gian ngắn rồi bỏ về.

Ngoài ra còn có họ Nuttalliellidae gồm chỉ một loại ve rất hiếm thấy sống ở châu Phi.

## Lây bệnh
Các loại ve chủ yếu kí sinh trên cơ thể vật nuôi trong nhà, đặc biệt là chó. Chúng lây lan từ động vật này qua động vật khác khi động vật tiếp xúc với nhau. Ve không những hút máu của động vật, mà còn có khả năng truyền nhiễm một số loại bệnh sang người. Một vài loài ve có thể tiết ra độc tố nguy hiểm.

## Hình ảnh

Tập tin:Tick male (aka).jpg|Ve đực
Tập tin:Tick male size comparison (aka).jpg|So sánh kích cỡ giữa ve đực với một que diêm
Tập tin:Ixodes hexagonus (aka).jpg
Tập tin:Adult deer tick.jpg
Tập tin:2013-06-07 14-37-35-Ixodida.JPG


## Tham khảo

*Muma, Walter: Lyme Disease: Nature Class - tháng 3 năm 1997 .
*Stafford, Kirby C. III: Tick Bite Prevention , Connecticut Department of Public Health, Feb. 1999.
*Fivaz, B., T. Petney, và I. Horak. 1993. *Tick Vector Biology: Medical and Veterinary Aspects*. Springer. ISBN 0-387-54045-8.
Dầu diesel

**Dầu diesel**, còn gọi là **dầu gazole**, là một loại nhiên liệu lỏng, tinh chế từ dầu mỏ có thành phần chưng cất nằm giữa dầu hỏa (kerosene) và dầu nhờn (lubricating oil). Chúng có nhiệt độ bay hơi thường từ 175 đến 370 độ C. Các nhiên liệu Diesel nặng hơn, với nhiệt độ bay hơi từ 315 đến 425 độ C. Dầu diesel được đặt tên theo nhà sáng chế Rudolf Diesel, và được sử dụng trong loại động cơ đốt trong cùng tên, động cơ diesel.

## Ưu và nhược điểm
*Ưu điểm: dầu diesel thải ra môi trường ít cacbon monoxit, hydrocarbon và carbon dioxide - những chất thải dẫn đến hiệu ứng nhà kính gây ra sự nóng lên toàn cầu.

*Nhược điểm: dầu diesel chứa một lượng cao các hợp chất nitơ và bồ hóng, góp phần tạo ra mưa axit, khói và ảnh hưởng tới điều kiện sức khỏe.

## Ứng dụng
**Dầu diesel** được sử dụng chủ yếu cho động cơ diesel (đường bộ, đường sắt, đường thủy) và một phần được sử dụng cho các tuabin khí trong công nghiệp phát điện, xây dựng…

## Tham khảo
Tượng đài Hữu nghị Campuchia – Việt Nam

**Tượng đài Hữu nghị Việt Nam - Campuchia** là công trình tượng đài bằng bê tông, được xây dựng cuối những năm 1970 tại thủ đô Phnôm Pênh, gần Vương cung Campuchia để kỷ niệm liên minh Việt Nam-Campuchia, sau khi Quân đội nhân dân Việt Nam tiến vào Campuchia lật đổ chế độ diệt chủng Khmer Đỏ. Tượng đài này cũng nằm gần tư dinh của Thủ tướng Campuchia Hun Sen cũng như Vương cung Campuchia. Thủ tướng Hun Sen và các lãnh đạo của Đảng Nhân dân Campuchia vốn là đồng minh của Đảng Cộng sản Việt Nam. Hun Sen được đưa lên nắm quyền thủ tướng Campuchia trong khoảng mười năm Việt Nam đóng quân tại Campuchia. **Tượng đài Hữu nghị Việt Nam - Campuchia** là tượng đài nổi tiếng nhất trong các tượng đài thể hiện tình hữu nghị giữa hai quốc gia Việt Nam-Campuchia. Tượng đài là biểu tượng của tình đoàn kết, hữu nghị giữa Việt Nam và Campuchia, là sự tri ân các chiến sĩ Việt Nam làm nhiệm vụ quốc tế cao cả, giúp nhân dân Campuchia thoát họa diệt chủng do Khmer Đỏ gây ra tại Campuchia. Tổng bí thư Việt Nam Nguyễn Phú Trọng cũng đã đến dâng hoa tại Tượng đài Hữu nghị Việt Nam-Campuchia trong chuyến thăm chính thức Campuchia vào năm 2011

Tượng đài cao 11 mét, với trọng tâm là khối tạc hình một người lính Campuchia và một bộ đội Quân đội nhân dân Việt Nam đứng bảo vệ một thiếu phụ và đứa con theo phong cách của trường phái hiện thực xã hội chủ nghĩa phát triển ở Liên Xô vào thập niên 1930.

Năm 1998, những người Campuchia đã biểu tình cáo buộc Thủ tướng Hun Sen quá thân với Chính phủ Việt Nam và đã dùng búa phá bức tượng này và lấy xăng đốt "nhằm hủy diệt quan hệ đó" 

Ngày 29 tháng 7 năm 2007, một trái bom tự tạo 10&nbsp;kg đã phát nổ tại tượng đài này. Sau đó, ngày 15 tháng 8 năm 2008, năm người Campuchia bị tòa án nước này kết án từ 15 tới 17 năm tù giam vì liên quan đến vụ nổ bom này với tội danh khủng bố và tàng trữ vũ khí, vật liệu nổ trái phép. Trong đó, Kim So Vath cầm đầu, Lăm Phên chế tạo thiết bị nổ có điểu khiển từ xa, Sơn Vi trực tiếp mang vật nổ đặt tại tượng đài, Sơn Than-còn gọi là Kim So Phat-vận chuyển thuốc nổ tới khu vực tượng đài, Kim Tươl là đồng phạm.

Vào năm 2015, Hội đồng dân tộc mặt trận đoàn kết phát triển tổ quốc Campuchia và Bộ Quốc phòng Việt Nam đã thống nhất thực hiện công tác khảo sát, kiểm tra, lập dự án sửa chữa, tu bổ, tôn tạo các Đài hữu nghị Việt Nam - Campuchia được xây dựng trên lãnh thổ Campuchia trước đây, trong đó có **Tượng đài Hữu nghị Việt Nam - Campuchia** và chi phí thực hiện do Chính phủ Việt Nam đài thọ. Theo Đại tá Nguyễn Anh Dũng, Tùy viên Quốc phòng Việt Nam tại Campuchia: *"Dự án tu sửa, tôn tạo các tượng đài Hữu nghị Việt Nam – Campuchia là dự án có ý nghĩa vô cùng to lớn, thể hiện tình cảm đoàn kết, gắn bó hữu nghị giữa Quân đội và nhân dân hai nước, thể hiện lòng biết ơn sâu sắc của nhân dân Campuchia đối với sự hy sinh xương máu vô cùng to lớn cao cả của quân tình nguyện Việt Nam cũng như quân đội và nhân dân Campuchia trong thời kỳ những năm 79, 80, giúp nhân dân Campuchia thoát khỏi nạn diệt chủng"*.
## Chú thích
Doanh thu

**Doanh thu** của doanh nghiệp là toàn bộ số tiền sẽ thu được do tiêu thụ sản phẩm, cung cấp dịch vụ, hoạt động tài chính và các hoạt động khác của doanh nghiệp. Trong kinh tế học, doanh thu thường được xác định bằng giá bán nhân với sản lượng.

Phần doanh thu có thêm nhờ sản xuất thêm được một đơn vị sản phẩm gọi là **doanh thu biên** (Marginal Revenue - MR). Nó có thể diễn đạt bằng tỷ lệ giữa mức thay đổi trong doanh thu với mức thay đổi trong sản lượng. Công thức tính **doanh thu biên**, vì thế có thể viết như sau:

MR=\frac{dTR}{dQ}  (1)

trong đó MR là doanh thu biên, TR là doanh thu, còn Q là sản lượng. Do

TR=P \cdot Q (2)

trong đó P là giá bán sản phẩm. Từ (1) và (2) ta có:

MR = P + Q \cdot \frac{dP}{dQ}

Trong điều kiện thị trường cạnh tranh hoàn hảo, giá sản phẩm do thị trường quy định hoàn toàn, nên không phụ thuộc vào thay đổi sản lượng của hãng. Vì thế, dP/dQ bằng 0. Thành ra doanh thu biên sẽ bằng giá bán sản phẩm. Lấy ví dụ trong trường hợp về lúa gạo, giá lúa gạo do thị trường quy định, khi người nông dân bán thêm 01 đơn vị (01&nbsp;kg) thì số tiền (doanh thu) của người nông dân tăng lên đúng bằng với giá của 01&nbsp;kg lúa gạo. Doanh thu biên = giá sản phẩm.

## Xem thêm
* Lợi nhuận
* Doanh thu (kế toán)

## Tham khảo
G7 (định hướng)

**G7** có thể là một trong các nghĩa sau:
* G7: Nhóm 7 nước dân chủ và công nghiệp hàng đầu thế giới.Gồm 7 nước:Mỹ,Anh,Đức,Nhật Bản,Canada,Pháp,Ý (Italia).
* Tên một sản phẩm cà phê của Công ty Trung Nguyên
Cao lầu

**Cao lầu** là một món mì ở Quảng Nam, Việt Nam. Đây được xem là món ăn đặc sản của thành phố Hội An. Món mì này có sợi mì màu vàng, được dùng với tôm, thịt xíu (xá xíu), các loại rau sống và rất ít nước dùng. Sợi mì màu vàng là do bột được hòa chung với tro từ một loại cây ở địa phương.

Theo lịch sử ghi chép, cao lầu đã xuất hiện từ thế kỷ 17. Trong khoảng thời gian này, các thương nhân Trung Quốc và Nhật Bản thường xuyên lui tới cảng Hội An. Họ đã mang theo văn hóa ẩm thực riêng của nước họ, rồi dần dần tạo điều kiện cho món cao lầu ra đời - có thể được xem là sự pha trộn giữa nền ẩm thực Trung và Nhật.

Chưa dừng lại ở đó, món cao lầu còn được biến tấu theo thời gian để hợp khẩu vị hơn đối với người Việt, rồi trở thành món ăn đặc sản của người dân miền Trung.

Tên gọi "cao lầu" có nghĩa là món ăn cao lương mỹ vị và được thưởng thức ở trên lầu cao. Nói một cách khác, thực khách có thể vừa dùng món ăn, vừa ngắm được toàn bộ cảnh đẹp của phố phường Hội An ngay từ trên lầu cao.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*Cao lầu phố Hội - Hướng dẫn làm món Cao lầu Hội An
Sân bay quốc tế Leonardo da Vinci

**Sân bay quốc tế Leonardo da Vinci** ()  hay còn gọi **Sân bay Roma-Fiumicino**, là sân bay tọa lạc ở Fiumicino, là sân bay lớn nhất của Italia, nằm cách thủ đô Roma 28&nbsp;km. Tên sân bay được đặt theo tên của danh họa Leonardo da Vinci. Sân bay được mở cửa từng giai đoạn trong những năm 1956 - 1961 và liên tục được nâng cấp.
Năm 2011, với hơn 37,7 triệu lượt khách, sân bay Fiumicino đứng thứ sáu trong bảng xếp hạng các sân bay có số lượng hành khách đông nhất châu Âu, sau các sân bay của Anh, Pháp, Đức, Tây Ban Nha và Hà Lan, là sân bay tấp nập thứ 25 thế giới.

## Hãng hàng không và tuyến bay

### Thường lệ

### Thuê chuyến

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Airports of Rome
* Satellite image of the airport
Danh sách sân bay tại Ý

Danh sách các sân bay ở Italia:

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Danh sách sân bay ở Ý:
** Aircraft Charter World 
** The Airport Guide 
** World Aero Data 
** A-Z World Airports
** FallingRain.com
Chi phí biên

**Chi phí biên** là mức thay đổi trong tổng chi phí khi hãng tăng sản lượng thêm một đơn vị. Ở đây, chúng ta giả thiết là trang thiết bị sản xuất của hãng không thay đổi. Chi phí biên chính bằng đạo hàm của tổng chi phí theo sản lượng. Gọi tổng chi phí là TC, sản lượng là Q, còn chi phí biên là MC. Khi đó:

MC=\frac{dTC}{dQ}

Biểu diễn bằng hình vẽ, chi phí biên là đường có dạng hình chữ U.

Hãng có thể thực hiện được tối đa hóa lợi nhuận khi làm cho chi phí biên, doanh thu biên và giá thành sản phẩm bằng nhau.

Nếu doanh thu biên lớn hơn chi phí biên thì nó sẽ cho phép tăng sản lượng vì điều đó sẽ làm tăng thêm tổng lợi nhuận. Tương tự, nếu doanh thu biên nhỏ hơn chi phí biên thì lợi nhuận có thể tăng lên bằng cách giảm sản lượng.

## Tham khảo
Họ Hương bồ

**Họ Hương bồ** (danh pháp khoa học: **Typhaceae**) là một họ thực vật có hoa thuộc bộ Hòa thảo. Họ này được phần lớn các nhà phân loại học công nhận. Các tên gọi của các loài là hương bồ, cỏ nến, cỏ lác, bồn bồn. PlantSystematics.org liệt kê 93 danh pháp, nhưng nhiều danh pháp là tên đồng nghĩa trong cùng chi hoặc là của chi/họ khác.

## Phân loại
Hệ thống APG II năm 2003 (không thay đổi từ hệ thống APG năm 1998) cũng công nhận họ này và vẫn giữ nó trong bộ Hòa thảo, thuộc nhánh *commelinids* (nhánh Thài lài) của nhóm *monocots* (thực vật một lá mầm). Theo APG II, họ này chỉ có một chi là chi *Typha*, với khoảng 8-13 loài thực vật thường xanh của các môi trường sinh sống ẩm ướt. Tuy nhiên, trên website của APG, cập nhật ngày 12-6-2009, thì chi Sparganium với khoảng 14 loài, trước đây coi là họ Sparganiaceae, cũng được coi là thuộc họ này.

Hệ thống Cronquist năm 1981 cũng công nhận họ này và đặt nó trong bộ Hương bồ (*Typhales*), thuộc phân lớp *[[Phân lớp Thài lài|Commelinidae]]* của lớp *[[Thực vật một lá mầm|Liliopsida]]* [=thực vật một lá mầm] trong ngành *[[Thực vật có hoa|Magnoliophyta]]* [=thực vật hạt kín].

Hệ thống Wettstein, cập nhật lần cuối năm 1935 đã đặt họ này trong bộ *[[Bộ Dứa dại|Pandanales]]*.

## Một số loài
**[[Typha domingensis]]*: hương bồ đài hoa dài
**[[Typha angustifolia]]*: cỏ nến, bồn bồn, thủy hương bồ
**[[Typha davidiana]]*: hương bồ, cỏ nến
**[[Typha latifolia]]*: hương bồ lá rộng
**[[Typha minima]]*: hương bồ nhỏ
**[[Typha orientalis]]*: hương bồ phương đông

## Sử dụng
Phấn hoa của các loài này cũng được sử dụng trong y học cổ truyền phương Đông với tên gọi bồ hoàng. Tại một số khu vực ở miền nam Việt Nam, người ta còn thu hái phần gốc non để làm một dạng dưa muối, gọi là dưa bồn bồn.

## Phát sinh chủng loài
Cây phát sinh chủng loài dưới đây lấy theo APG III.

## Ghi chú

## Liên kết ngoài
* Typhaceae  trong L. Watson và M.J. Dallwitz (1992 trở đi). *[http://delta-intkey.com/angio/ Các họ thực vật có hoa] : Miêu tả, minh họa, nhận dạng, thông tin tra cứu.* Phiên bản ngày 27 tháng 4 năm 2006. http://delta-intkey.com 
* Họ Typhaceae trong NCBI
* Liên kết tại csdl.tamu.edu
Đài Trung

**Đài Trung** (; POJ: Tâi-tiong) là một thành phố ở phía tây Trung bộ Đài Loan, dân số hơn 1 triệu người là thành phố lớn thứ ba của Đài Loan, sau Tân Bắc và Cao Hùng. *Đài Trung* có nghĩa là *Miền trung Đài Loan*. Đây là một thành phố trực thuộc trung ương của Đài Loan.

## Lịch sử

## Địa lý
Thành phố Đài Trung nằm trên bồn địa Đài Trung dọc theo đồng bằng ven biển chính phía tây trải dài từ phía bắc Đài Loan cho đến mũi phía nam của đảo.

Dãy núi Trung ương nằm ở phía đông của thành phố. Thấp hơn, các vùng đồi lượn sóng chạy ở phía bắc dẫn đến huyện Miêu Lật. Đồng bằng ven biển thống trị phong cảnh ở phía nam và kéo dài đến huyện Chương Hóa và eo biển Đài Loan ở phía tây.

Đài Trung có khí hậu cận nhiệt đới ẩm (Köppen *Cwa*), với nhiệt độ trung bình là , và lượng mưa trung bình hàng năm trên . Thành phố có độ ẩm trung bình là 80%. Đài Trung có khí hậu ôn hòa hơn các thành phố chính khác tại Đài Loan. Do được bảo vệ bởi dãy núi Trung ương ở phía đông và vùng đồi Miêu Lật ở phía bắc, Đài Trung hiếm khi phải hứng chịu thiệt hại từ các cơn bão nhiệt đới. Tuy nhiên, các cơn bão bắt nguồn từ biển Đông sẽ đặt ra mối đe dọa với thành phố, bằng chứng là bão Wayne vào năm 1986 đã tấn công Đài Loan từ bờ biển phía tây gần Đài Trung.

### Khí hậu

## Chính trị

### Phân cấp hành chính

## Nhân khẩu

## Thành phố kết nghĩa
* New Haven, Connecticut, Mỹ (29 tháng 3 năm 1965)
* Chungju, Hàn Quốc (27 tháng 11 năm 1969)
* Santa Cruz de la Sierra, Bolivia (21 tháng 11 năm 1978)
* Tucson, Arizona, Mỹ (31 tháng 8 năm 1979)
* Baton Rouge, Louisiana, Mỹ (18 tháng 4 năm 1980)
* Cheyenne, Wyoming, Mỹ (8 tháng 10 năm 1981)
* Winnipeg, Manitoba, Canada (2 tháng 4 năm 1982)
* Pietermaritzburg, Natal, Cộng hòa Nam Phi (9 tháng 12 năm 1983)
* San Diego, California, Mỹ(19 tháng 11 năm 1983)
* Reno, Nevada, Mỹ (8 tháng 10 năm 1985)
* Austin, Texas, Mỹ (22 tháng 9 năm 1986)
* Manchester, New Hampshire, Mỹ (8 tháng 5 năm 1989)
* North Shore City, New Zealand (17 tháng 12 năm 1996)
* Tacoma, Washington, Mỹ (19 tháng 7 năm 2000)
* Kwajalein Atoll, Cộng hòa quần đảo Marshall (19 tháng 7 năm 2002)
* San Pedro Sula, Honduras (28 tháng 10 năm 2003)
* thành phố Makati, Cộng hòa Philippines (27 tháng 7 năm 2004)

## Xem thêm

*Tỉnh Đài Loan (Trung Hoa Dân Quốc)
*Tỉnh Đài Loan (Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa)
*Phân cấp hành chính Trung Hoa Dân Quốc
*Lịch sử Trung Hoa Dân Quốc
*Vị thế chính trị của Đài Loan
*Đài Loan độc lập
*Trung Hoa Đài Bắc
*Quốc Dân Đảng Trung Quốc

## Ghi chú


## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*Michael Turton's Teaching English in Taiwan Web Pages 
*Taichung City Government  | (English) 
*Taichung Harbor Website
*National Taichung Library 
*
Đài Nam

**Đài Nam** (台南 hoặc 臺南; bính âm Hán ngữ: Táinán, Wade-Giles: T'ai-nan; tiếng Đài Loan POJ: Tâi-lâm) (nghĩa là "Nam Đài Loan") là một thành phố trực thuộc trung ương của Trung Hoa Dân Quốc. Nó là thành phố lớn thứ năm của Đài Loan, sau Tân Bắc, Cao Hùng, Đài Trung và Đào Viên.

Đài Nam ban đầu được Công ty Đông Ấn Hà Lan thành lập với vị thế là một căn cứ cai trị và giao thương gọi là pháo đài Zeelandia trong thời kỳ người Hà Lan cai trị Đài Loan. Sau khi Trịnh Thành Công đánh bại người Hà Lan vào năm 1661, Đài Nam trở thành trung tâm của Vương quốc Đông Ninh cho đến năm 1683 và sau đó là đô phủ của phủ Đài Loan dưới sự cai trị của nhà Thanh đến năm 1887, khi đô phủ chuyển đến Đài Bắc. Đài Nam về mặt lịch sử là một trong các thành phố cổ nhất tại Đài Loan, tên cũ của thành phố, Tayouan (大員, *Đại Viên*), được cho là nguồn gốc của từ "Taiwan" (Đài Loan). Thành phố cũng là một trong các trung tâm văn hóa của Đài Loan, với nền văn hóa dân gian giàu bản sắc bao gồm cả đồ ăn nhanh nổi tiếng của địa phương, bảo tồn các nghi lễ của Đạo giáo và các truyền thống bản địa khác. Những công trình đầu tiên của thành phố còn lại là miếu Khổng Tử Đài Nam, xây năm 1665, những phần của lại của Đông môn và Nam môn của thành cổ, và vô số di tích lịch sử khác. Đài Nam tuyên bố rằng có nhiều đền chùa Phật giáo và Đạo giáo hơn bất kỳ thành phố nào khác tại Đài Loan.

## Hành chính

## Xem thêm

*Tỉnh Đài Loan (Trung Hoa Dân Quốc)
*Tỉnh Đài Loan (Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa)
*Phân cấp hành chính Trung Hoa Dân Quốc
*Lịch sử Trung Hoa Dân Quốc
*Vị thế chính trị của Đài Loan
*Đài Loan độc lập
*Trung Hoa Đài Bắc
*Quốc Dân Đảng Trung Quốc

## Ghi chú


## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*  
*
Đài Đông (thành phố)

Thành phố **Đài Đông** (; POJ: Tâi-tang-chhī) là thủ phủ của huyện Đài Đông của tỉnh Đài Loan của Trung Hoa Dân Quốc. Thành phố tọa lạc bên bờ biển Thái Bình Dương. Diện tích: 109,76 km2, số hộ: 36.659 hộ, dân số tháng 9/2006: 110.709 người.

## Lịch sử
Người Hán chưa từng định cư ở Đài Đông cho đến thế kỷ 19.

## Điểm tham quan
* Viện bảo tàng Tiền sử Quốc gia (Đài Loan)
## Tham khảo
Bộ Hương bồ

**Bộ Hương bồ** (danh pháp khoa học: ***Typhales***) là một danh pháp để chỉ một bộ thực vật có hoa. Trong hệ thống Cronquist tên gọi này đã được sử dụng cho một bộ nằm trong phân lớp *[[Phân lớp Thài lài|Commelinidae]]*. Bộ này theo định nghĩa đó bao gồm:

* Bộ *Typhales*
*: Họ *[[Họ Tam lăng|Sparganiaceae]]*- các loài tam lăng
*: Họ *[[Họ Hương bồ|Typhaceae]]*- các loài hương bồ

Hệ thống APG II, sử dụng trong Wikipedia, đã chuyển các họ này sang bộ Hòa thảo (*Poales*).

## Chú thích

## Tham khảo
*
Cơ Long

**Cơ Long** là một thành phố cấp tỉnh của Đài Loan. Tọa lạc phía đông bắc của đảo giáp giới với huyện Đài Bắc, là thành phố cảng lớn thứ hai của Đài Loan, sau Cao Hùng. Ngoài ra, thành phố còn có tên goi khác là *Vũ cảng* (雨港, cảng mưa).

## Các đơn vị hành chính
Cơ Long có 7 quận: 

## Tăng trưởng dân số
* 700 hộ (1840)
* 9.500 (1897)
* 58.000 (1924)
* 100.000 (1943)
* 92.000 (1944): giảm do Đồng Minh ném bom
* 130.000 (1948): 28.000 người từ Đại lục sang
* 330.000 (1971)
* 347.828 (cuối thập niên 1990)

## Thành phố kết nghĩa
* Campbell, California, Hoa Kỳ
* Salt Lake City, Utah, Hoa Kỳ
* Corpus Christi, Texas, Hoa Kỳ
* Rosemead, California, Hoa Kỳ
* Yakima, Washington, Hoa Kỳ
* Bikini Atoll, Quần đảo Marshall

## Xem thêm

*Đài Loan (Trung Hoa Dân Quốc)
*Phân cấp hành chính Trung Hoa Dân Quốc
*Lịch sử Trung Hoa Dân Quốc
*Vị thế chính trị của Đài Loan
*Đài Loan độc lập
*Trung Hoa Đài Bắc
*Quốc Dân Đảng Trung Quốc

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Keelung City Government Official Wesite 
* Keelung Harbor Bureau Official Wesite 
* WorldStatesmen.org - Taiwan
Hoa Liên (thành phố)

**Thành phố Hoa Liên** (; POJ: Hoa-liân-chhī) là thủ phủ của huyện Hoa Liên, tỉnh Đài Loan của Trung Hoa Dân Quốc. Thành phố tọa lạc bên bờ Thái Bình Dương. Dân số 110.000 người.
## Tham khảo

 
## Lịch sử
Thái Bình, Đài Trung

**Thái Bình** () là một khu (quận) của thành phố Đài Trung, Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan). Hầu hết diện tích của quận là đồi núi, 95% dân số quận tập trung ở khu vực phía tây giáp với khu vực đô thị của thành phố. Các sản phẩm nông sản chính của quận là các loại hoa quả như vải, nhãn chuối và đặc biệt là nhót tây, ngoài ra còn có các loại rau quả cung cấp cho khu vực đô thị của thành phố. Quận có diện tích 120,7473&nbsp;km², dân số vào tháng 8 năm 2011 là 173.824 người trong 55.294 hộ gia đình,, mật đô cư dân đạt 1439,6 người/km²

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Trang thông tin chính thức
Phong Nguyên

**Phong Nguyên** () là một khu (quận) của thành phố Đài Trung, Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan). Quận nằm bên bờ nam của sông Đại Giáp và thuộc về phái bắc-trung của Đài Trung. Từ năm 1950 đến 2010, bản thân Phong Nguyên là thành phố huyện lị của huyện Đài Trung cũ. Người Hán bắt đầu định cư tại Phong Nguyên từ thời Khang Hy và từng có biệt danh là "tiểu Tô Châu". Phượng Nguyên có diện tích 41,1845, dân số tháng 8 năm 2011 là 165.419 người, mật độ đạt 4016,5 người/km².
## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Trang thông tin chính thức
Thái Bảo, Gia Nghĩa

**Thái Bảo** () là huyện lỵ của huyện Gia Nghĩa, tỉnh Đài Loan, Trung Hoa Dân Quốc. Tên thành phố được đặt theo quê hương của Vương Đắc Lục, quê ở thành phố Thái Bảo vào thế kỷ 19.
* Diện tích: 66,90&nbsp;km²
* Dân số: 34.330 (2003)

## Tham khảo
Hồ Xuân Hương (hồ nước)

**Hồ Xuân Hương** là một hồ nước đẹp thuộc phường Xuân Hương - Đà Lạt, trước đây là trung tâm của thành phố Đà Lạt. Hồ Xuân Hương là hồ nhân tạo, có chu vi chừng 5&nbsp;km, rộng 25ha, có hình trăng lưỡi liềm kéo dài hơn 2&nbsp;km đi qua nhiều địa danh du lịch của Đà Lạt như: Vườn hoa thành phố, Công viên Yersin, Đồi Cù, Quảng trường Lâm Viên.

Xung quanh hồ có rừng thông và các bãi cỏ, vườn hoa. Đây là địa điểm du khách ưa thích đi dạo bộ hoặc xe ngựa khi đến tham quan Đà Lạt.

## Xuất xứ tên gọi
### Giả thuyết 1
Xuất xứ tên gọi hồ Xuân Hương vì hồ vào mùa xuân có mùi thơm của cây cỏ xung quanh hồ hòa quyện nên một mùi hương thoang thoảng nên gọi là **hồ Xuân Hương**.

### Giả thuyết 2
Hồ được mang tên Xuân Hương từ năm 1953 như muốn làm sống mãi hình ảnh lãng mạn của nữ sĩ thơ Nôm người Việt Nam thế kỉ thứ 19: Hồ Xuân Hương

## Lịch sử

Hồ Xuân Hương nguyên là thung lũng có dòng suối Cam Ly chảy qua. Năm 1919, từ sáng kiến của viên công sứ Cunhac, kỹ sư công chánh Labbé đã tiến hành việc ngăn dòng suối làm thành hồ. Năm 1923, chính quyền đương thời lại cho xây thêm một đập phía dưới tạo thành 2 hồ. Tháng 3 năm 1932, một cơn bão lớn làm cả hai đập bị vỡ. Năm 1934 - 1935, kỹ sư Trần Đăng Khoa lại thiết kế, xây dựng một đập lớn bằng đá.

Đập này nằm trước Dinh Quản Đạo mà vị Quản đạo bấy giờ là Phạm Khắc Hòe vẫn được dân địa phương xưng gọi "**ông Đạo**" nên khi đập cũng là cầu xây xong, người dân quen gọi là "**Cầu Ông Đạo**". Năm 1953, Nguyễn Vỹ, chủ tịch hội đồng thị xã, đề nghị đổi tên **Grand Lac** thành hồ Xuân Hương.

## Miêu tả
Hồ được coi là trái tim của đô thị Đà Lạt và là một trong những thành phố hiếm hoi có hồ nằm ngay trung tâm. Hồ là địa danh nổi tiếng và còn là địa điểm tham quan du lịch khá hấp dẫn tạo nên nét đặc sắc cho Đà Lạt.

Trên bờ hồ có một căn nhà màu trắng với lan can rộng là Thủy Tạ. Đây là một café bar nhỏ, xinh xắn. Để đáp ứng cho nhu cầu khách, phía đối diện, một café bar khác được mở ra. Đó là "Thanh Thủy". Tên gọi này (nước xanh) cũng rất gắn liền với hồ Xuân Hương. Mặt bằng ở đây rộng hơn nên tiếp được rất nhiều khách. Cũng vì lẽ đó mà Thủy Tạ vẫn mang một nét riêng không hề bị trộn lẫn với Thanh Thủy. Đến Thủy Tạ và Thanh Thủy uống cà phê cũng là cốt để ngắm mặt hồ.

## Hồ Xuân Hương trong thơ ca
Hàn Mặc Tử đã viết về hồ Xuân Hương - một viên ngọc xanh giữa lòng Đà Lạt.
::*Ai hãy lặng thinh chớ nói nhiều*
::*Để nghe dưới nước đáy hồ reo*
::*Để nghe tơ liễu run trong gió*
::*Và để nghe trời giải nghĩa yêu*

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Hồ Xuân Hương  Thông tin du lịch Lâm Đồng - Đà Lạt 2007, cập nhật 12/1/2009
Bàu Tró

**Bàu Tró** là một hồ nước ngọt tại thành phố Đồng Hới, Quảng Bình. Đây là hồ cung cấp nước ngọt quan trọng cho Đồng Hới. Hồ này nổi tiếng về khảo cổ học khi các nhà khảo cổ Pháp và Việt Nam đã khai quật các hiện vật có niên đại 5000 năm tại hồ này. Các hiện vật Bàu Tró là những di vật quan trọng cho việc nghiên cứu dấu tích của người Việt tại khu vực Trung Bộ.

Vào mùa hè năm 1923, có 2 thông tin viên người Pháp của Viện Viễn Đông Bác cổ là Max và Depiruy đã phát hiện ra di chỉ khảo cổ học tại Bàu Tró. Cuối mùa hè năm đó, nhà địa chất kiêm khảo cổ học Étienne Patte đã tổ chức khai quật và công bố những hiện vật của thời tiền sử đồ đá mới. Những hiện vật này gồm nhiều rìu đá, mảnh tước, hai hòn ghè bằng thạch anh, bàn nghiền hạt, mảnh gốm vỡ...
 
Mùa xuân năm 1980, trường đại học Huế tổ chức khai quật lại di chỉ Bàu Tró ở khoảng cách cách mép nước hồ lúc đó 40 mét, cao hơn mặt nước 2,3 mét, cách hố khai quật của Patte hơn 100m về phía tây. Hiện vật thu được gồm có nhiều rìu, bôn đá, bàn mài, chày nghiền, mũi nhọn, và vô số các mảnh gốm vỡ của các loại nồi, niêu, bình, vò... Và từ đó các nhà khảo cổ học đã lấy tên của di chỉ này để đặt cho nền văn hoá hậu kỳ đá mới phân bố ở vùng ven biển Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên là văn hoá Bàu Tró.
## Chú thích

## Tham khảo
*Trang mạng thành phố Đồng Hới
Tonle Bati

**Tonle Bati** là một hồ nhỏ cách Phnôm Pênh 30&nbsp;km về phía nam. Đây là nơi nghỉ cuối tuần nổi tiếng của thành phố. Gần hồ có ngôi đền Ta Prohm được xây dựng vào thế kỷ 12 dưới thời vua Jayavarman VII.

## Tham khảo
Hồ Động Đình

**Hồ Động Đình** (chữ Hán: 洞庭湖; bính âm: *Dòngtíng hú*; Wade-Giles: *Tung-t'ing Hu*) là một hồ lớn, nông ở phía Đông Bắc tỉnh Hồ Nam, Trung Quốc. Đây là hồ điều hòa của Trường Giang. Kích thước của hồ phụ thuộc vào mùa, nhưng về tổng thể nó là một trong 4 hồ nước ngọt có diện tích bề mặt lớn nhất tại Trung Quốc, cùng các hồ như Bà Dương, Hô Luân và Thái Hồ. Tên của 2 tỉnh Hồ Bắc và Hồ Nam được đặt căn cứ theo vị trí của 2 tỉnh này so với hồ. Hồ Bắc nghĩa là phía bắc hồ và Hồ Nam nghĩa là phía nam hồ.

## Địa lý

Hồ Động Đình chủ yếu do các hồ Đông Động Đình, Vạn Tử, Mục Bình, Đại Thông, Hoành Lĩnh, Lộc tạo thành.

Cứ vào thời kỳ tháng 7–9, nước lũ trên sông Dương Tử chảy vào hồ làm tăng diện tích hồ. Diện tích bình thường của hồ từ 2.820&nbsp;km² có thể tăng lên 20.000&nbsp;km² vào mùa lũ. Hồ này cũng được bốn con sông khác đổ nước vào là các sông Tương Giang (湘江), Tư Giang (資江), Nguyên Giang (沅江) và Lễ Thủy (澧水). Ngoài ra, sông Tiêu (瀟) đổ vào sông Tương gần Trường Sa trước khi sông Tương đổ vào hồ. Tàu thuyền đi biển có thể đi từ sông Tương tới Trường Sa.

## Lịch sử
Trong thời nhà Hán, đầm lầy lớn Vân Mộng (雲夢大澤 - *Vân Mộng đại trạch*) nằm ở phía bắc hồ Động Đình, ở tỉnh Hồ Bắc, là nơi chứa lũ của Trường Giang. Phù sa màu mỡ lắng đọng của đầm đã thu hút nông dân. Người ta đã xây đập ngăn giữa hồ và sông, và vùng hồ Động Đình ở phía nam sông Dương Tử đã dần trở thành hồ điều hòa chính của con sông.

Thời đó, Động Đình là hồ lớn nhất Trung Quốc. Do kích thước của hồ, hồ đã có tên Bát bách lý Động Đình (八百里洞庭 - *Hồ Động Đình tám trăm dặm*). Ngày nay, Động Đình là hồ lớn thứ hai sau hồ Bà Dương (鄱陽湖), do nhiều phần đã bị biến thành đất trồng trọt.

## Văn hóa và thần thoại
Khu vực này nổi tiếng trong lịch sử và văn học Trung Hoa. Người ta cho rằng các cuộc đua thuyền rồng bên phía bờ đông của hồ được bắt nguồn từ việc tìm kiếm thi thể của Khuất Nguyên (屈原), nhà thơ nổi tiếng người nước Sở (340-278 TCN), và rằng có một vị Long vương sống dưới đáy hồ, theo truyền thuyết Lĩnh Nam chích quái là ông ngoại của Lạc Long Quân.

Quân Sơn (君山), trước là một nơi ẩn cư của các Đạo sĩ, là một đảo nổi tiếng nằm giữa hồ với chiều rộng 1&nbsp;km và 72 đỉnh núi. Hòn đảo này còn nổi tiếng với loại trà Quân Sơn Ngân Châm (君山银针). Lòng hồ Động Đình và khu vực lân cận nổi tiếng với phong cảnh đẹp, được tóm gọn trong bốn chữ Tiêu Tương Hồ Nam (瀟湘湖南 - vùng Hồ Nam của sông Tiêu và sông Tương).

Phong cảnh núi Cửu Nghi (九嶷山) và hai con sông Tiêu, Tương dưới chân núi thường được nhắc đến trong thơ Trung Quốc. Vào thời nhà Tống, việc vẽ tranh phong cảnh vùng này thành một bộ 8 bức đã trở thành một trào lưu. Trào lưu này đã lan sang Nhật Bản, nơi những địa điểm nổi tiếng khác đã được thay thế cho sông Tiêu và sông Tương.

## Các thành phố lớn bên hồ
* Ích Dương (益阳)
* Nhạc Dương (岳阳)
* Thường Đức (常德)

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Bức vẽ ''Returning Sails off a Distant Shore'' : tại Viện bảo tàng quốc gia tại Kyoto
* Hồ Động Đình nhìn từ Nhạc Dương
* Hình chụp tại Động Đình, Nhạc Dương
Biển Hồ

**Biển Hồ** có thể là:

* Hồ T'Nưng, một hồ nước ngọt nằm ở phía bắc thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai, Việt Nam.
* Hồ Tonlé Sap ở Campuchia
* Xã Biển Hồ, thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai.