Rhode Island

**Rhode Island** (), tên chính thức **Tiểu bang Rhode Island** (*State of Rhode Island*), là một tiểu bang nằm trong vùng New England của Hoa Kỳ. Đây là tiểu bang có diện tích nhỏ nhất nước Mỹ với dân số ít thứ 7, nhưng lại là bang có mật độ dân số cao thứ hai, chỉ sau New Jersey. Tuy tên gọi dịch sang tiếng Việt là *Đảo Rhode*, phần lớn tiểu bang lại nằm trong lục địa. Về vị trí địa lý, Rhode Island giáp với Connecticut về phía tây, Massachusetts về phía bắc và phía đông, và Đại Tây Dương ở phía nam. Một phần nhỏ đường biên hàng hải của Rhode Island trùng với New York. Providence là thủ phủ và là thành phố đông dân nhất của Rhode Island.

Ngày 4 tháng 5 năm 1776, Thuộc địa Rhode Island và Đồn điền Providence là thuộc địa đầu tiên trong Mười ba thuộc địa tuyên bố tách khỏi Vương quốc Anh, và là tiểu bang thứ tư ký Các điều khoản Hợp bang vào ngày 9 tháng 2 năm 1778. Bang này tẩy chay đại hội năm 1787, nơi đề xuất Hiến pháp Hoa Kỳ và ban đầu từ chối thông qua nó; rốt cuộc trở thành tiểu bang cuối cùng trong số 13 bang lập quốc đặt chữ ký vào Hiến pháp vào ngày 29 tháng 5 năm 1790.

Từ lúc gia nhập Liên bang vào năm 1790, tên chính thức của tiểu bang là **Tiểu bang Rhode Island và Đồn điền Providence** (*State of Rhode Island and Providence Plantations*). Vào tháng 11 năm 2020, cử tri tại tiểu bang bỏ phiếu thông qua sửa đổi hiến pháp của bang, rút gọn tên chính thức thành Tiểu bang Rhode Island (*State of Rhode Island*). Thay đổi này có hiệu lực vào ngày 30 tháng 11 năm 2020 khi kết quả bỏ phiếu được chứng thực. Tên hiệu của tiểu bang là "Tiểu bang Đại dương" (*Ocean State*), nhằm nhắc đến các vịnh biển lớn chiếm khoảng 14% tổng diện tích của bang.

## Tên gọi
### Nguồn gốc
Mặc dù có chữ *Island* (nghĩa là *Đảo* trong tiếng Việt) trong tên gọi, phần lớn Rhode Island lại nằm trong phần lục địa Hoa Kỳ. Trước năm 2020, tên chính thức của bang là *Tiểu bang Rhode Island và Đồn điền Providence* do kết quả của việc sáp nhập bốn Khu dân cư thuộc địa. Hai khu dân cư Newport và Portsmouth nằm trên một hòn đảo ngày nay có tên gọi là Đảo Aquidneck nhưng vào thời Thuộc địa có tên là *Đảo Rhode* (Rhode Island). *[[Đồn điền Providence]]* là tên gọi của vùng thuộc địa do Roger Williams lập ra ở khu vực thủ đô Providence của tiểu bang. Vùng đất thứ tư là khu dân cư Warwick; do đó mà trong tên gọi *Providence Plantations* sử dụng số nhiều.

Nguồn gốc của từ *Đảo Rhode* ngày nay vẫn còn được tranh cãi, nhưng có thể do ảnh hưởng từ hai sự kiện sau:

* Nhà thám hiểm Giovanni da Verrazzano đã ghi về sự hiện diện của một hòn đảo ở cửa Vịnh Narragansett vào năm 1524 mà ông ví như đảo Rhodes ở ngoài khơi Hy Lạp. Các nhà thám hiểm châu Âu về sau không thể xác định được hòn đảo mà Verazzano nhắc tới chính xác là hòn đảo nào, nhưng dân định cư thuộc địa cho rằng đây chính là hòn đảo đó.
* Adriaen Block đi ngang qua đảo trong cuộc thám hiểm vào những năm 1610, và ông đã mô tả nó trong lần hồi tưởng vào năm 1625 là "một hòn đảo có sắc đỏ" với nguyên bản tiếng Hà Lan vào thế kỷ 17 là "*een rodlich Eylande*", được cho đã biến thành tên gọi Đảo Rhode. Các nhà sử học cho rằng "sắc đỏ" mà ông nói tới chính là màu lá mùa thu hoặc là đất sét đỏ ở phía bờ biển.

Lần đầu tiên tên "Rhode Island" được dùng cho đảo Aquidneck trong văn bản là vào năm 1637 bởi Roger Williams. Tên gọi này được dùng chính thức cho hòn đảo vào năm 1644 như sau: "Aquethneck từ nay về sau sẽ được gọi là *Isle of Rodes* hoặc *Rhode-Island*." Tên "Isle of Rodes" (Đảo Rodes) được dùng trong văn bản pháp lý đến tận năm 1646.

Những người Anh định cư đầu tiên ở khu vực Providence, do người Narragansett giao cho Roger Williams vào năm 1636. Vào thời điểm đó, Williams chưa được sự cho phép của hoàng gia Anh, vì ông tin rằng người Anh không có quyền giành đất trong lãnh địa của người Narragansett và người Wampanoag. Tuy vậy, vào năm 1643, ông gửi thư lên Charles I của Anh để yêu cầu được công nhận Providence và các thị trấn lân cận là một thuộc địa, do các thuộc địa Boston và Plymouth lân cận đe dọa xâm chiếm thị trấn. Ông đã dùng tên gọi *"Providence Plantations"* trong bản tấu của mình, trong đó chữ *plantation* được dùng với nghĩa là khu vực định cư (*settlement*) hay thuộc địa (*colony*), chứ không phải là đồn điền. Do đó mà *"Providence Plantations"* trở thành tên gọi chính thức của vùng thuộc địa này từ năm 1643 cho đến năm 1663 khi hiến chương mới được ban hành.

### Thay đổi tên gọi
Từ *plantation* trong tên tiểu bang bắt đầu trở thành vấn đề gây tranh cãi trong thế kỷ 20 khi vấn đề nô lệ và vai trò của nó trong lịch sử của Rhode Island bắt đầu được phân tích nhiều hơn. Những người muốn bỏ từ *plantation* cho rằng từ vựng này, đối với nhiều người Rhode Island, là biểu tượng của một di sản đàn áp cũng như tình trạng nô lệ tại các thuộc địa và tại Hoa Kỳ sau thời kỳ thuộc địa. Những người ủng hộ việc giữ nguyên tên gọi thì cho rằng *plantation* chỉ đơn giản là một từ đồng nghĩa với *khu vực thuộc địa* (colony) và không hề liên quan gì đến chế độ nô lệ.

Đại hội đồng bỏ phiếu vào ngày 25 tháng 6 năm 2009 để tổ chức một cuộc thăm dò ý kiến vào tháng 11 năm 2010 để quyết định xem cụm từ *"and Providence Plantations"* (và Đồn điền Providence) có nên được xóa khỏi tên chính thức hay không. Cuộc bầu cử diễn ra ngày 2 tháng 11 năm 2010 với kết quả là đại đa số người dân (78% so với 22%) muốn giữ nguyên tên gọi gốc.

Năm 2020, trong bối cảnh các buộc biểu tình George Floyd và phong trào đòi giải quyết triệt để nạn phân biệt chủng tộc có hệ thống trên cả nước, một Thượng nghị sĩ của Tiểu bang lại một lần nữa đề xuất đưa vấn đề loại bỏ *"and Providence Planations"* ra khỏi tên gọi của tiểu bang vì "Dù từ 'planations' có ý nghĩa như thế nào trong ngữ cảnh lịch sử của Rhode Island đi chăng nữa, nó mang một ấn tượng khủng khiếp khi nói về lịch sử bi thảm và phân biệt chủng tộc của đất nước chúng ta." Ngày 22 tháng 6 năm 2020, Thống đốc Gina Raimondo ban hành mệnh lệnh hành pháp bỏ "Providence Planations" ra khỏi các văn bản và trang web chính thức của tiểu bang. Ngày 17 tháng 6 năm 2020, Lưỡng viện Rhode Island bỏ phiếu thông qua việc đưa vấn đề về tên gọi vào cuộc bầu cử tháng 11 năm 2020 để một lần nữa lấy ý kiến nhân dân. Lần này, thay đổi được thông qua sau khi kết quả bầu cử được chứng thực với 52,8% phiếu thuận và 47,2% phiếu chống. 

## Luật pháp
Rhode Island là một trong ba bang duy nhất của Hoa Kỳ hợp pháp hóa loạn luân đồng thuận và là bang duy nhất của Hoa Kỳ không có bất cứ hạn chế nào trong vấn đề này (Ohio sẽ phạt tù nếu như người phạm tội là cha, mẹ, người giám hộ còn New Jersey sẽ phạt tù nếu như chưa đủ 18 tuổi, độ tuổi được phép quan hệ tình dục của bang này là 16 tuổi).

## Các thành phố lớn
Dân số năm 2000.
* Warwick (85.808)
* Cranston (79.269)
* Pawtuckket (72.958)


Image:Front view of Rhode Island State House.jpg
Image:St Thomas Episcopal Church, Alton RI.JPG
Image:Salve-gates.jpg


## Tham khảo