open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fa thăng thứ

**Fa thăng thứ** là một cung thứ dựa trên nốt **[[Fa (nốt nhạc)|Fa]] thăng** (**F**), bao gồm các nốt **Fa thăng** (**F**), Sol thăng (G), **[[La (nốt nhạc)|La]]** (**A**), Si, **[[Đô (nốt nhạc)|Đô]] thăng** (**C**), Rê (D), Mi (E), và **Fa thăng** (**F**). Bộ khóa của nó có 3 dấu thăng.

Trùng với cung **Fa thăng thứ** chính là cung **Sol giáng thứ** (viết tắt là **Gm**). Bao gồm các nốt nốt **[[Sol (nốt nhạc)|Sol]] giáng** (**G**), La giáng (A), **[[Si (nốt nhạc)|Si]] hai giáng** (**B**), Đô giáng (C), **[[Rê (nốt nhạc)|Rê]] giáng** (**D**), Mi hai giáng (E), Fa giáng (F), và **[[Sol (nốt nhạc)|Sol]] giáng** (**G**). Bộ khóa của nó có 6 dấu giáng () và 2 dấu giáng kép ().

Cung thể tương đương (*relative key*) với nó là cung La trưởng và cung thể cùng bậc (*parallel key*) với nó là cung Fa thăng trưởng.

Rất ít bản giao hưởng được viết ở cung này, bản *[[Giao hưởng số 45 (Haydn)|Farewell Symphony]]* của Haydn là một ví dụ nổi tiếng. George Frederick Bristow và Dora Pejačević cũng có ít tác phẩm viết ở cung này.

Những bản giao hưởng viết ở cung này thường quan trọng đối với nhà soạn nhạc vì nó được viết cho chính họ là người chơi nhạc, ví dụ như bản *Concerto cho [[dương cầm|piano]] số 1* của Sergei Rachmaninoff, bản *[[Concerto số 1 cho piano (Scriabin)|Concerto cho Piano số 1]]* của Alexander Scriabin, bản *Concerto cho [[vĩ cầm|violon]] số 1* của Henryk Wieniawski và bản *[[Concerto số 1 cho violon (Vieuxtemps)|concerto số 1 cho violin]]* của Henri Vieuxtemps.

Tác phẩm độc nhất của Mozart viết ở cung này là bản *[[Concerto số 23 cho piano (Mozart)|Concerto viết cho piano số 23]]* sau khi đã viết cho nó bản đầu tiên ở cung La trưởng.

## Các tác phẩm viết ở cung này
* *[[Those Were the Days]]* - Mary Hopkin
* *[[Billie Jean]]* - Michael Jackson
* *[[GoldenEye]]* - Tina Turner
* *[[Across the Stars]]* - John Williams
* *[[The Final Countdown (bài hát)|The Final Countdown]]* - Europe
* *[[Johnny Has Gone For A Soldier]]* - Traditional
* *[[Wait (bài hát)|Wait]]* - The Beatles (cũng có ở cung La trưởng)
* *[[Behind These Hazel Eyes]]* - Kelly Clarkson
* *[[This Sweet Old World]]* - Emmy Lou Harris
* *[[Crazy Train]]* - Ozzy Osbourne
* *[[Immigrant Song]]* - Led Zeppelin
* *[[Mãi vẫn là tuổi thơ tôi, Hà Nội]]* - Nguyễn Cường
* *[[Nhìn những mùa thu đi]]* - Trịnh Công Sơn
* *[[:en:Keys to Imagination|Keys To Imagination (F♯m]])* - Yanni.

## Tham khảo

* A. Morris, "Symphonies, Numbers And Keys" in *Bob's Poetry Magazine*, III.3 , 2006
Cilastatin

**Cilastatin** là một hợp chất hóa học có tác dụng ức chế enzym dehydropeptidaza ở người. Dehydropeptidaza được tìm thấy trong thận và nó chịu trách nhiệm phân hủy thuốc kháng sinh imipenem. Vì thế cilastatin được truyền theo đường tĩnh mạch cùng với imipenem nhằm bảo vệ imipenem khỏi tác động của dehydropeptidaza để giúp nó tiêu diệt vi khuẩn. Tuy nhiên, bản thân cilastatin không phải là một chất kháng sinh.
## Xem thêm
*Imipenem/cilastatin
*Imipenem

## Tham khảo
32 (số)

**32 (ba mươi hai)**, là một số tự nhiên ngay sau 31 và ngay trước 33.

## Trong toán học
32 là số *n* nhỏ nhất với đúng 7 nghiệm cho phương trình φ*(x)* = *n*. Nó cũng là tổng của hàm phi Euler cho mười số nguyên đầu tiên.

32 = 25.

32 cũng là một số Leyland vì 24 + 42 = 32. 

32 là số may mắn thứ chín. 

32 = (1x2)+(1x2x3)+(1x2x3x4)

32 = (1x4)+(2x5)+(3x6)

32 = 11 + 22 + 33

## Trong khoa học

* Thuộc số nguyên tử của Germani
* Là điểm đóng băng của nước ở áp suất khí quyển tiêu chuẩn theo độ Fahrenheit.

## Trong thể thao

* Trong cờ vua, tổng số ô màu đen, ô màu trắng trên bàn cờ và tổng số quân cờ (đen và trắng) khi bắt đầu trò chơi.
* Trong bóng đá:
** Vòng chung kết FIFA World Cup có sự góp mặt của 32 đội tuyển quốc gia nam từ năm 1998 đến năm 2022, sau đó sẽ mở rộng lên 48.
** Vòng chung kết FIFA World Cup nữ sẽ có sự góp mặt của 32 đội tuyển quốc gia từ năm 2023.
** Quả bóng đá thường được làm bằng 32 tấm da hoặc vật liệu tổng hợp.

## Trong các lĩnh vực khác
**Ba mươi hai** cũng có thể là:

* Số răng của một bộ răng đầy đủ ở người trưởng thành, bao gồm răng khôn.
* Kích thước, tính bằng bit, của một số kiểu dữ liệu số nguyên nhất định, được sử dụng trong biểu diễn số trên máy tính.
* IPv4 sử dụng địa chỉ 32-bit (4-byte)
* Mã ASCII và Unicode cho khoảng trắng
* Mã điện thoại quốc tế đến Bỉ.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Prime Curios! 32 từ PrimePages
31 (số)

**31** (**ba mươi mốt**) là một số tự nhiên ngay sau 30 và ngay trước 32.

## Trong toán học

* Căn bậc hai của 31 là 5.56776436283.
* 31 là số nguyên tố thứ 11, sau 29. Số nguyên tố kế tiếp là 37.

## Xem thêm
* Số nguyên tố
* Danh sách số nguyên tố
* Căn bậc hai

## Tham khảo
La giáng thứ

**La giáng thứ** là một cung thứ dựa trên nốt La giáng, bao gồm các nốt nhạc **La giáng**, Si giáng, **[[Si]]**, Rê giáng, **[[Mi giáng]]**, Mi, Sol giáng, và **La giáng**. Bộ khóa của nó có 7 dấu giáng.

Sự hoà âm ở cung thứ này đã được nâng lên quãng 7, khi đó Sol giáng sẽ trở thành Sol thường.

Cung thể tương đương (*relative key*) với nó là cung Đô giáng trưởng và cung thể cùng bậc (*parallel key*) với nó là cung La giáng trưởng và nó trùng âm với Sol thăng thứ.

Mặc dù La giáng thứ cũng được sử dụng trong việc biểu diễn của dàn nhạc giao hưởng, nhưng nó hiếm khi được dùng như là cung thể chủ đạo của một tác phẩm âm nhạc.

## Tác phẩm viết ở cung này
**Industrial Revolutions: Overture* - Jean-Michel Jarre
*Funeral March from Piano Sonata số 13 Op. 26 của Beethoven
*"Until it sleeps" của Metallica
**[[Hit the Road Jack]]* - Ray Charles

## Tham khảo

* List of Chopin's works sorted by opus
33 (số)

**33** (**ba mươi ba**) là một số tự nhiên ngay sau 32 và ngay trước 34.

## Trong toán học
33 là hợp số thứ 21 và số nửa nguyên tố thứ 8. Nó là một trong hai số có tổng ước số thật sự là 15 = 3 × 5.

Nó là số nguyên dương lớn nhất mà không thể viết dưới dạng tổng của hai số tam giác và là số nguyên lớn nhất mà không phải tổng của năm số chính phương. Mặt khác, số tam giác thứ 33 là số Carmicheal đầu tiên là 561. 33 cũng là số thập nhị giác không tầm thường đầu tiên (giống như 368 và 561).

Nó cũng là tổng của bốn giai thừa dương đầu tiên:

33 = 1! + 2! + 3! + 4! = 1 + 2 + 6 + 24

Nó là số đầu tiên trong cụm các số nửa nguyên tố 33, 34 và 35; cụm như thế tiếp theo là 85, 86, 87, và cũng là số nguyên dương nhỏ nhất sao cho hai số liền sau nó đều có cùng số ước như nó (bốn.)

Chỉ có năm hình đa cạnh đều mà có thể lát một mặt phẳng đều (tam giác đều, hình vuông, hình lục giác đều, hình bát giác đều và hình mười hai cạnh đều), tổng số cạnh của chúng là: 3 + 4 + 6 + 8 + 12 = 33

33 là số áp chót nhỏ hơn 100 có thể viết được dưới dạng tổng của ba số lập phương (được tìm thấy năm 2019):

33 = 886618866128975287528^3 + (-8778405442862239)^3 + (-2736111468807040)^3.

## Tham khảo
Imipenem

**Imipenem** là một chất kháng sinh beta-lactam truyền theo đường tĩnh mạch được phát triển từ năm 1985. Imipenem thuộc về phân nhóm các carbapenem. Nó được chiết xuất từ hợp chất gọi là thienamycin, là chất do vi khuẩn *Streptomyces cattleya* tiết ra. Imipenem có phổ hoạt hóa rộng chống lại các vi khuẩn gam dương kỵ khí và ưa khí cũng như các vi khuẩn gam âm. Nó có tầm quan trọng trong việc chống lại *[[Pseudomonas aeruginosa]]* và các vi khuẩn thuộc chi *[[Enterococcus]]*. Tuy nhiên, nó không có tác dụng chống lại Staphylococcus aureus kháng methicillin. Imipenem và các dược phẩm khác trong lớp carbapenem nói chung được nhắc đến như là các "viên đạn diệu kỳ". Việc sử dụng chúng nói chung bị hạn chế nhằm tránh sự nhờn thuốc của vi khuẩn. 
## Điều trị cùng cilastatin
:*Bài chính: [[Imipenem/cilastatin]]*

Imipenem bị phân hủy nhanh chóng bởi enzym dehydropeptidaza trong thận khi được chỉ định điều trị độc lập, vì thế nó luôn luôn được chỉ định cùng với cilastatin để ngăn chặn sự khử hoạt tính này.
## Tác dụng không mong muốn

### Tác dụng phụ thường gặp

* Tiêu hóa: buồn nôn, nôn, tiêu chảy, đôi khi viêm đại tràng màng giả do *Clostridioides difficile*.
* Tại chỗ tiêm: viêm tĩnh mạch, đau tại chỗ truyền, đôi khi sốt thoáng qua.
* Dị ứng nhẹ: ban đỏ, ngứa, đôi khi dương tính giả với xét nghiệm Coombs.

### Rối loạn máu, gan, thận

* Huyết học: tăng bạch cầu ái toan, giảm bạch cầu trung tính (kể cả mất bạch cầu hạt), giảm tiểu cầu, thiếu máu, tăng thời gian prothrombin.
* Gan: tăng AST, ALT, phosphatase kiềm và bilirubin thoáng qua.
* Thận: tăng urê và creatinin huyết thanh, xét nghiệm nước tiểu bất thường, đặc biệt ở người suy thận hoặc dùng liều cao kéo dài.

### Tác dụng không mong muốn trên thần kinh trung ương

* Co giật, động kinh, giật rung cơ, lú lẫn, chóng mặt; nguy cơ tăng cao ở bệnh nhân có bệnh lý thần kinh trung ương nền hoặc suy thận.
* Do đó thường thận trọng khi dùng liều cao hoặc ở người có tiền sử động kinh, tổn thương não, suy thận.

### Tác dụng không mong muốn khác

* Dị ứng nặng: phản ứng quá mẫn, sốc phản vệ, đặc biệt ở người dị ứng với các kháng sinh beta‑lactam khác.
* Toàn thân: hạ huyết áp, nhịp tim nhanh, đánh trống ngực, nhiễm nấm Candida (miệng, âm đạo), bội nhiễm nấm khác.

## Tham khảo

*Clissold SP, Todd PA, Campoli Richards DM. *Imipenem/Cilastatin: A reivew of its anti-bacterial activity, pharmacokinetic properties and therapeutic efficacy.* Drugs 1987; 33: 183-241.
## Xem thêm
* Imipenem/cilastatin
*Cilastatin
Siêu cúp bóng đá Ý

**Siêu cúp bóng đá Ý** (tiếng Ý: **Supercoppa Italiana**) là giải đấu thường niên của bóng đá Ý.

Được thành lập vào năm 1988 là một giải đấu dành cho hai đội bóng: vô địch Serie A và vô địch cúp quốc gia mùa giải trước, kể từ mùa giải 2023 giải đấu sẽ có bốn đội: đội Vô địch và Á quân của Serie A và đội Vô địch và Á quân của Cúp quốc gia. Trước năm 2023, nếu một đội giành được cả hai chức vô địch Serie A và Coppa Italia ở mùa giải trước thì Supercoppa sẽ được thi đấu bởi đội vô địch Serie A và á quân Coppa Italia (trở thành trận tái đấu của trận chung kết Coppa Italia mùa trước).

Ban đầu, giải được lên kế hoạch vào mùa hè với tư cách là trận mở màn cho mùa giải mới, và được thi đấu trên sân nhà của đội vô địch Serie A. Trong những năm gần đây, trận đấu được lên kế hoạch vào mùa đông và chủ yếu diễn ra bên ngoài nước Ý. Juventus đang giữ kỷ lục nhiều lần vô địch nhất với 9 lần. Trận Supercoppa thường xuyên nhất là trận Juventus và Lazio, diễn ra 5 lần.

## Các trận siêu cúp
### Thể thức hai đội

* * Á quân Coppa Italia.
* (1) Juventus sau đó bị tước danh hiệu do vụ bê bối Calciopoli.

### Thế thức bốn đội

## Thống kê
### Theo câu lạc bộ

### Kết quả theo danh hiệu

## Vua phá lưới

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Cài đặt tham khảo

Trong tin học, một **cài đặt tham khảo** hay **cài đặt mẫu** (tiếng Anh: *reference implementation* hay *sample implementation*) là một phần mềm ví dụ của một chuẩn với mục đích giúp đỡ những người khác cài đặt các phiên bản của riêng mình theo chuẩn đó. Với một ví dụ hoạt động được, một tiêu chuẩn sẽ trở nên dễ hiểu hơn. Mục đích của cài đặt tiêu chuẩn thường là để cộng đồng phát triển phần mềm biết rõ hơn và quen thuộc với đặc tả hơn.

## Đặc điểm và ví dụ
Các triển khai tham chiếu của thuật toán, ví dụ như thuật toán mật mã, thường là kết quả hoặc đầu vào của các quy trình tiêu chuẩn hóa. Trong chức năng này, chúng thường được dành cho phạm vi công cộng với mã nguồn của chúng như phần mềm thuộc phạm vi công cộng. Ví dụ CERN's httpd, Mã hóa Serpent, các biến thể base64, và SHA-3. Dự án Openwall duy trì một danh sách gồm nhiều thuật toán cùng với mã nguồn tham khảo của chúng trong phạm vi công cộng.

Một bản triển khai tham chiếu có thể đạt chất lượng sản xuất hoặc không. Ví dụ, bản triển khai tham chiếu của Fraunhofer cho tiêu chuẩn MP3 thường không được đánh giá cao so với các bản triển khai phổ biến khác, chẳng hạn như LAME, trong các bài kiểm tra nghe để xác định chất lượng âm thanh. Ngược lại, CPython, phiên bản tham chiếu của ngôn ngữ lập trình Python, cũng là phương pháp triển khai được sử dụng rộng rãi nhất trong thực tế sản xuất.

## Tham khảo
28 (số)

**28** (**hai mươi tám**) là một số tự nhiên ngay sau 27 và ngay trước 29.

** Số 28 là số hoàn thiện thứ hai: 1+2+4+7+14=28
** Số 28 được phân tích thành nhân tử: 22*7
** Bình phương của 28 là 784
** Căn bậc hai của 28 là 5,291502622 (2√7)

## Trong hóa học
* 28 là số hiệu nguyên tử của nguyên tố nickel (Ni).

## Tham khảo
25 (số)

**25** (**hai mươi lăm**) là một số tự nhiên liền sau 24 và liền trước 26.

* Bình phương của 25 là 625
* Căn bậc hai của 25 là 5
*Số 25 trong hệ nhị phân là 11001

## Tham khảo
23 (số)

**23** (**hai mươi ba**) là một số tự nhiên ngay sau 22 và ngay trước 24.

## Trong toán học
* Số 23 là số nguyên tố thứ 9, và là số nguyên tố lẻ nhỏ nhất không phải là số nguyên tố sinh đôi. Số 23 đồng thời là số nguyên tố giai thừa thứ 5 và là số nguyên tố Woodall thứ hai.
* Số 23 là số nguyên tố Sophie Germain thứ 5 và là số nguyên tố an toàn thứ tư. Số 23 đứng ngay trước số cuối cùng trong chuỗi Cunningham đầu tiên ở dạng đầu tiên có năm phần tử (2, 5, 11, 23, 47). Bởi 14! + 1 là bội của 23 mà 23 không bằng bội của 14 cộng với một, số 23 là số nguyên tố Pillai.
* Trong danh sách các số Fortune, số 23 xuất hiện 2 lần bởi thêm 23 vào số primorial thứ 5 hoặc thứ 8 sẽ ra số nguyên tố (là số 2333 và 9699713).
* 23 là một trong hai số mà không thể biểu diễn thành tổng của 9 số lập phương nguyên dương nhỏ hơn (số còn lại là 239). Xem bài toán Waring.
**R*23 là số nguyên tố repunit thứ 3 trong hệ thập phân đằng sau *R*2 và *R*19.
* Tổng của 23 số nguyên tố đầu tiên là 874, chia hết cho 23. Tính chất này cũng được chia sẻ với một số số nguyên tố khác.
* Theo nghịch lý ngày sinh, trong nhóm có 23 người hay nhiều hơn, tỉ lệ để hai người có cùng một ngày sinh nhật là lớn hơn 50%. Một trùng hợp khác là nếu ta nhân 365 với logarit tự nhiên của 2, ta được xấp xỉ 252.99, kết quả này gần với giá trị 253 là số cách chọn một cặp hai người trong nhóm 23 người.

## Trong khoa học và công nghệ
* Số 23 là số nguyên tử của nguyên tố Vanadi
* Tế bào mầm bình thường có 23 nhiễm sắc thể. Các tế bào khác có 46 nhiễm sắc thể, chia ra thành 23 cặp.

## Tham khảo
22 (số)

**22** (**hai mươi hai**) là một số tự nhiên ngay sau 21 và ngay trước 23.

## Trong toán học
* Bình phương của 22 là 484.
* Số 22 là số thiếu hụt.
* Số 22 là hợp số chẵn và là một số nửa nguyên tố.
* Số 22 là số ngũ giác.
* Số 22 là số phân hoạch của 8.
* Số 22 là tổng giá trị của hàm phi Euler với 8 số nguyên đầu tiên.
* Số 22 là số Perrin, đứng trước nó là 10, 12 và 17.

## Trong hóa học

* 22 là số hiệu nguyên tố của nguyên tử Titanium (Ti).

## Tham khảo
21 (số)

**21** (**hai mươi mốt**) là một số tự nhiên ngay sau 20 và ngay trước 22.

## Trong toán học
* Bình phương của 21 là 441.
* Biểu diễn sang các hệ khác:
** Hệ thất phân: 30
** Hệ cửu phân: 23
** Hệ tam thất phân: L

Số 21 là:
* Số Blum, bởi nó là số nửa nguyên tố và cả hai ước nguyên tố của nó đều là số nguyên Gauss.
* Số Fibonacci.
* Số Harshad.
* Số Motzkin. 
* Số tam giác. Bởi nó là tổng của 6 số tự nhiên đầu tiên: 21 = 1 + 2 + 3 + 4 + 5 + 6.
* Số bát giác.
* Tổng của các ước của 5 số tự nhiên đầu tiên: 21 = 1 + (1 + 2) + (1 + 3) + (1 + 2 + 4) + (1 + 5).

## Trong hóa học

* 21 là số hiệu nguyên tố của nguyên tử Scandi (Sc).

## Tham khảo
20 (số)

**20** (đọc là **hai mươi**, **hai chục**, **đôi mươi**) là một số tự nhiên ngay sau 19 và ngay trước 21.

* Bình phương của 20 là 400.
* Căn bậc hai của 20 là 2,472135955 (2\sqrt{5})
Số 20 là
* Số Pronic vì 20 = 4 \times 5.
* Số chóp tam giác thứ tư.
* Là cơ sở trong hệ nhị thập phân.
* Là hợp số thứ ba mà sao cho là tích của bình phương một số nguyên tố với một số nguyên tố (20 = 2^2 \times 5)
* Là số dồi dào nguyên thủy nhỏ nhất.

## Trong hóa học
* 20 là số hiệu nguyên tố của nguyên tử Calci (Ca).

## Tham khảo
19 (số)

**19** (**mười chín**) là một số tự nhiên và một số nguyên tố ngay sau 18 và ngay trước 20.

## Toán học
* Số nguyên tố thứ 8. Một số với 13 tạo thành một cặp số nguyên tố có hiệu là 6. Tạo thành một cặp số nguyên tố liên tiếp với 17. Số nguyên tố p khi p+4 cũng là một số nguyên tố với 23. Số nguyên tố p thứ 7 mà *2*p - 1 là số nguyên tố. Số thứ 5 trong hệ tam thức trung tâm
*Tổng bình phương của 19 số nguyên tố đầu tiên chia hết cho 19
*Số Heegner thứ 6
*Là số tam giác trung tâm thứ 3 và cũng là số lục giác trung tâm thứ 3
*Số đỉnh trong hình lục giác đều với tất cả đường chéo được vẽ
## Khoa học
* 19 là số hiệu nguyên tử của nguyên tố Kali (K)
* Các thành phần quang học của Kính viễn vọng Không gian James Webb nằm trong một dãy gồm 19 hình lục giác

## Trong Địa lý

* 19 là mã tỉnh của Phú Thọ

## Tham khảo
113 (số)

:*Xin xem các mục từ cùng tên tại [[113 (định hướng)]]*

**113** (**một trăm mười ba**) là một số tự nhiên ngay sau 112 và ngay trước 114.

## Sử dụng
* 113 là số điện thoại nóng của công an Việt Nam.

## Tham khảo
18 (số)

**18** (**mười tám**) là một số tự nhiên ngay sau 17 và ngay trước 19.

## Trong toán học
* Bình phương của 18 là 324.
* Căn bậc hai của 18 là 4,242640687.
* Số 18 có tổng 3 ước của nó: 3 + 6 + 9 = 18, do đó nó là số nửa hoàn hảo.
* Trong hệ thập phân, số 18 là số Harshad.
* Số 18 là số dồi dào, bởi tổng các ước số thực sự của 18 lớn hơn chính nó (1 + 2 + 3 + 6 + 9 = 21 > 18), nó cũng được biết đến là số đơn độc, mặc dù không nguyên tố cùng nhau với tổng ước của nó.
* Số 18 là số duy nhất mà tổng các chữ số của nó bằng một nửa của nó (18 = (1 + 8) * 2).

## Trong văn hóa Việt Nam
Con số 18 có ý nghĩa với người Việt xưa:
* Nhiều tài liệu lịch sử cho biết có 18 đời vua Hùng
* Trong truyện Bánh chưng bánh dày thì người con thứ 18 được vua Hùng truyền ngôi cho, người đã làm ra những chiếc bánh có nhiều ý nghĩa.
* Chi tiết con ngựa sắt trong truyện Thánh Gióng có chiều cao là 18 thước.
* Ở tỉnh Vĩnh Phúc có nơi rước 18 chiếc nõ và 18 chiếc nường trong phong tục rước ngày lễ.
* Vòng trong của thành Cổ Loa có 18 ụ hỏa hồi.
* Tá Cần trong "truyền thuyết trăm trứng" và Mo "đẻ đất đẻ nước" đã từng lấy Bà Chu,Bà Chuông làm vợ sinh ra 18 người con: 9 trai và 9 gái.
* Phần lớn mỗi vành trống đồng Đông Sơn đều có 18 chim. Trên mặt trống Sông Đà, người nghệ nhân do lúc đầu sơ ý đã chia nhầm thành 17 cung bằng nhau, khi khắc đến hình chim thứ 16 thì chỉ còn một đoạn, do đó đã phải cố khắc hai con chim vào vành cuối này cho đủ số lượng là 18 con.

## Trong hóa học
* 18 là số hiệu nguyên tử của argon (Ar).

## Tuổi 18
Trong nhiều quốc gia (trong đó có Việt Nam), tuổi 18 là được coi là tuổi trưởng thành. 
## Tham khảo
17 (số)

**17** (**mười bảy**) là một số tự nhiên ngay sau 16 và ngay trước 18.

## Trong toán học
* Căn bậc hai của 17 là 4,123105626
* Bình phương của 17 là 289
* 17 là số nguyên tố thứ 7 sau 2, 3, 5, 7, 11, 13, 17. Số nguyên tố kế tiếp 17 là 19. Hai số này tạo cặp số nguyên tố sinh đôi. 17 là tổng của 4 số nguyên tố nhỏ nhất. 17 cũng là số nguyên tố Mersenne thứ 6.

Carl Friedrich Gauss đã chứng minh được hình 17 cạnh (thập thất giác) là có thể dựng bằng thước hoặc compa vì 17 là một số Fermat.

## Trong hoá học
17 là số hiệu nguyên tử của Nguyên tố Clo

## Trong bóng đá
17 là số áo của Luis Nani tại Bồ Đào Nha.
Số áo của cầu thủ Văn Thanh[17] tại Đội tuyển Việt Nam
Số 17 cũng là số áo của Kevin De Bruyne tại Câu lạc bộ ManCity, cũng từng là số áo của Eden Hazard trong Câu lạc bộ Chelsea

## Lĩnh vực khác
Đối với người Ý thì 17 là con số xui, khi viết dưới dạng số La Mã là XVII. Khi các chữ này xếp theo trật tự khác sẽ tạo thành từ VIXI, trong tiếng Latinh nó được dịch là "Tôi đã sống", ở thì hiện tại nó lại có nghĩa là "Cuộc đời tôi đã kết thúc". Vì thế trên máy bay ở Ý không bao giờ có số 17. Renault đã bán mẫu xe "R17" ở Ý với tên gọi "R177".

## Tham khảo
15 (số)

**15** (**mười lăm**) là một số tự nhiên ngay sau 14 và ngay trước 16.

* Căn bậc hai của 15 là 3,872983346
* Bình phương của 15 là 225
*15 là một số tam giác

## Trong hóa học
* 15 là số hiệu nguyên tử của nguyên tố Phosphor (P)

## Tham khảo
16 (số)

**16** (**mười sáu**) là một số tự nhiên ngay sau 15 và ngay trước 17.

## Trong hóa học
* 16 là số hiệu nguyên tử của nguyên tố Lưu huỳnh (S)

## Trong toán học

* 16 là bình phương của 4. Nó là một số chính phương.

* 16 là cơ sở của hệ hexa, được sử dụng phổ biến trong khoa học máy tính.
* 16 là số Erdős–Woods đầu tiên.

## Tham khảo
Dịch vị

**Dịch vị** là một hỗn hợp các chất do tuyến vị trong dạ dày tiết ra. Nó bao gồm các thành phần như acid chlorhydric (HCl) và enzyme pepsin.

Dịch vị giúp tiêu hóa thức ăn có bản chất protein thành các dạng polypeptide đơn giản, dễ tiêu hóa hơn nhờ sự hiện diện của enzyme pepsin. Ngoài ra, chất nhầy sẽ bao bọc thức ăn giúp cho quá trình vận chuyển thức ăn trong ống tiêu hóa dễ dàng hơn. Dịch vị là 1 dịch thể thuần khiết, trong suốt có phản ứng acid và độ pH của dịch vị thay đổi tùy thuộc vào từng loại (trung bình pH ~ 2-3).
## Thành phần của dịch vị
Trong dịch vị có chứa 99,5% nước, 0,5% vật chất khô. Trong vật chất khô có chứa chất hữu cơ (protein, các enzyme như: acid lactic, ure, acid uric...), chất vô cơ (HCl, muối chloride, muối sunfat của các nguyên tố Ca, Na, K, Mg).Có bốn loại tế bào trong tuyến vị:

- Tế bào chính: các tế bào này có nhiệm vụ tiết ra pepsinogen - là dạng tiền enzyme (enzyme chưa hoạt động).

- Tế bào viền: các tế bào này có nhiệm vụ tiết ra HCl để tác động lên pepsinogen, biến chúng thành enzyme pepsin có tác dụng biến đổi protein thành các polipeptide đơn giản hơn.

- Tế bào cổ phễu: đây là các tế bào tiết ra chất nhày giúp bảo vệ niêm mạc dạ dày tránh khỏi tác động ăn mòn của HCl do tế bào viền tiết ra.

- Tế bào nội tiết: chúng sẽ tiết ra hormon gastrin để kích thích trở lại chính tuyến vị, điều hòa hoạt động của tuyến vị.

## Hoạt động
Trước hết, trên thành niêm mạc của dạ dày có các lỗ nhỏ. Mỗi lỗ này chính là cửa thông để dẫn dịch vị từ các tế bào tuyến vị ẩn trong lớp niêm mạc chảy ra. Có bốn loại tế bào trong tuyến vị.
#Tế bào chính: các tế bào này có nhiệm vụ tiết ra pepsinogen - là dạng tiền enzyme (enzyme chưa hoạt động).
#Tế bào viền: các tế bào này có nhiệm vụ tiết ra HCl để tác động lên pepsinogen, biến chúng thành enzyme pepsin có tác dụng biến đổi protein thành các polipeptide đơn giản hơn.
#Tế bào cổ phễu: đây là các tế bào tiết ra chấy nhày giúp bảo vệ niêm mạc dạ dày tránh khỏi tác động ăn mòn của HCl do tế bào viền tiết ra.
#Tế bào nội tiết: chúng sẽ tiết ra hormone gastrin để kích thích trở lại chính tuyến vị, điều hòa hoạt động của tuyến vị.

## Tham khảo
14 (số)

**14** (**mười bốn**) là một số tự nhiên ngay sau 13 và ngay trước 15.

* Bình phương của 14 là 196
* Căn bậc hai của 14 là 3,741657387

## Trong hóa học
* 14 là số hiệu nguyên tử của nguyên tố Silic (Si)

## Tham khảo
13 (số)

**13** (**mười ba**) là một số tự nhiên ngay sau 12 và ngay trước 14.

## Con số xui xẻo
Số 13 được xem là một con số tượng trưng cho sự xui xẻo. Như thứ Sáu ngày 13 tượng trưng cho một ngày rất xui xẻo. Ở Anh, khách sạn không có con số 13, rạp hát không có ghế thứ 13...Còn ở Hàn Quốc,khách sạn không bao giờ có phòng 13,...13 là số người có mặt trong bữa ăn cuối cùng với Chúa Giê-su, một số nơi thì một bữa tiệc không bao giờ mời 13 người khách. Việc số 13 xui xẻo hiện diện trong nhiều nền văn hóa phương Tây. Số 13 cũng được coi là xui xẻo bởi nó là số ngày trăng tròn trong năm, thực ra điều này chỉ xảy ra 2,5 năm một lần. Vì vậy, một số đường phố ở Hà Nội không có số 13.

Do bị ảnh hưởng bởi quan niệm nên một số người khi nghe đến số 13 thì trở nên sợ hãi, người ta gọi đó là chứng sợ số 13 (*Triskaidekaphobia*)

## Trong toán học
* Số 13 là số nguyên tố.
* Bình phương của 13 là 169

## Trong hóa học
* 13 là số hiệu nguyên tử của nguyên tố Nhôm (Al).

## Tham khảo
12 (số)

**12** (**mười hai**) là một số tự nhiên ngay sau 11 và ngay trước 13.

* 12 là số tháng trong một năm.
* 12 giờ trưa là thời điểm bức xạ mặt trời đến mặt đất nhiều nhất trong ngày.
* 12 giờ khuya là thời điểm chuyển giao giữa hai ngày.
* Trên đỉnh Olympus có 12 vị thần.
* Gaea và Uranus có 12 đứa con Titan
* Cơ thể người có 12 dây thần kinh sọ.
* Olympic vào năm 2012 đã diễn ra ở Anh.
* Ngày 21 Tháng Mười Hai (12) năm 2012 được người Maya cho rằng là ngày tận thế (Lịch của người Maya kết thúc). Được người phương Tây coi là con số thập toàn thập mỹ nên số tiếp theo (13) được cho là số mang nhiều xui xẻo.
*Mũ miện của các Hoàng Đế Á Đông có mười hai chuỗi ngọc. mỗi chuỗi 12 viên.
* 12 biểu thị cho cấp học tất yếu của người Việt Nam.
*12 biểu thị cho 12 con giáp và 12 cung Hoàng Đạo.

## Trong [[toán học]]
* Số 12 là hợp số. Phân tích thành nhân tử: 12 = 2.2.3.
* Căn bậc hai của 12 là 3,464101615
* Bình phương của 12 là 144.

## Trong hóa học
* 12 là số hiệu nguyên tử của nguyên tố Magiê (Mg)
.

## Tham khảo
11 (số)

**11** (**mười một**) là một số tự nhiên ngay sau 10 và ngay trước 12.
## Trong toán học
* Số mười một là số nguyên tố.
* Căn bậc hai của 11 là 3,31662479035539.
* Bình phương của 11 là 121.
* 1/11 = 0,090909090909...

## Trong hóa học
* 11 là số hiệu nguyên tử của nguyên tố Natri (Na)

## Về thiên văn
* Tàu Apollo 11 là con tàu vũ trụ đưa con người lên mặt trăng đầu tiên.

## Tham khảo
10 (số)

**10** (**mười**) là một số tự nhiên ngay sau 9 và ngay trước 11.
* 10 là số tự nhiên nhỏ nhất có 2 chữ số.
* Bình phương của 10 là 100.
* Căn bậc hai của 10 là: 3,16227766016838.
* Theo mức điểm tại nhiều nước, điểm 10 là số điểm tối đa.
*10 là một số tam giác
* lg(x)=log10(x)
## Trong hóa học
* 10 là số hiệu nguyên tử của nguyên tố Neon (Ne).

## Trong [[bóng đá]]
10 là số áo của các trụ cột, hoặc cầu thủ đá phạt tốt, hoặc nhạc trưởng của đội.

## Tham khảo
9 (số)

**9** (**chín**) là một số tự nhiên ngay sau 8 và ngay trước 10.

## Tính chất
* Số 9 là số chính phương (32 =9).
* Số chín được viết ở dạng gần như là đảo ngược của số 6.
* Bình phương của 9 là 81.
* Căn bậc hai của 9 là 3.
* 1/9 = 0,(1).
* Tính chất đặc biệt:
** 9*123456789 = 1111111101
** 9*987654321 = 8888888889
## Trong hóa học
* 9 là số hiệu nguyên tử của nguyên tô fluor (F)

## Tham khảo
Người Giẻ Triêng

**Người Giẻ Triêng** (*Jeh-Taring*) là một dân tộc cư trú chủ yếu tại miền trung Việt Nam và nam Lào. Theo Joshua Project tổng dân số năm 2019 là 75 ngàn người.

Tại Việt Nam người Giẻ Triêng là một trong số 54 dân tộc tại Việt Nam Họ có số dân là 63.322 người theo Điều tra dân số năm 2019, sinh sống chủ yếu (trên 99,2%) tại vùng miền núi tỉnh tỉnh Kon Tum và Quảng Nam.

Tại Lào có chừng 13 ngàn người Jeh theo Joshua Project.

Người Giẻ Triêng nói hai ngôn ngữ là tiếng Giẻ (Jeh) và tiếng Triêng (Tariang) cùng thuộc tiểu nhóm Bahnar trong ngữ hệ Nam Á.

## Dân số và địa bàn cư trú
Theo Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2009, người Giẻ Triêng ở Việt Nam có dân số 50.962 người, cư trú tại 29 trên tổng số 63 tỉnh, thành phố. Người Giẻ Triêng cư trú tập trung tại các tỉnh: 
Kon Tum (32.644 người, chiếm 62,1% tổng số người Giẻ Triêng tại Việt Nam), 
Quảng Nam (19.007 người, chiếm 37,3% tổng số người Giẻ Triêng tại Việt Nam), ngoài ra còn có tại Đắk Lắk (78 người) và một số ít ở các tỉnh khác.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Người Giẻ Triêng
8 (số)

*Về năm 8 CN, xem [[8]]*

**8** (**tám**) là một số tự nhiên liền sau 7 và liền trước 9. Ngoài ra có những vật dụng giống hình số 8 như "còng số 8", bánh vòng số 8.

## Quan điểm của người Trung Quốc và Việt Nam
* Ngoài ra nó còn có ý nghĩa là ngồi tán gẫu, tán phét, buôn dưa lê hay nấu cháo lưỡi.
* Số tám có nghĩa là tốt đẹp, mọi thứ đều phát triển (vì 8 - **bát** đọc lái đi là **phát** - Theo quan điểm của người Việt Nam và Trung Quốc).

## Trong toán học
* Căn bậc ba của tám là hai.
* Bình phương của 8 là 64.
* Căn bậc hai của 8 là 2,828427125 và - 2,828427125.
## Trong thiên văn học
8 là số lượng các hành tinh trong Hệ Mặt Trời.

## Trong hóa học
* 8 là số hiệu nguyên tử của nguyên tố ôxi (O).
* Có 8 chu kì trong hoá học: 4 chu kì lớn và 4 chu kì nhỏ.

## Trong bóng đá
* 8 là số áo của tiền đạo và tiền vệ nhưng rất ít khi là số của hậu vệ

## Tham khảo
Ngày nhảy thế giới

**Ngày nhảy thế giới** (tiếng Anh: *World Jump Day*) là sự kiện *[[flash mob]]* (đám đông đột ngột) toàn cầu đầu tiên được quy định vào ngày 20 tháng 7 2006 vào 10:39:13 hay 11:39.13 GMT, khi đó tổ chức dự kiến có 600 triệu người tại bán cầu tây sẽ nhảy cùng một lúc (hiện giờ trên trang web thông báo đã có 599.176.298 người nhảy đã đăng ký đến ngày 19 tháng 7, 2006; theo World Stats , con số đó có thể là 50% tổng cộng người sử dụng Internet). Họ cho là sự kiện này có thể chuyển Trái Đất khỏi quỹ đạo hiện giờ của nó, và đến một quy đạo khác, không gây ra sự ấm lên của Trái Đất. Trang mạng là sự cài đặt nghệ thuật, và không phải là nghiêm túc.

Trang mạng của Ngày nhảy thế giới cho biết giờ nhảy là 11:39:13 GMT, nhưng giờ đếm xuống cũng trên trang đấy (theo 6 tháng 5 2006) được đếm xuống đến 10:39:13 GMT. Đó xem ra là sự nhầm lẫn giữa giờ GMT hay UTC và giờ hợp pháp UK 11:39:13.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trang mạng chính thức của Ngày nhảy thế giới
Định nghĩa

**Định nghĩa** là sự xác định bằng ngôn ngữ nhất định những đặc trưng cơ bản tạo thành nội dung của khái niệm về một sự vật, hiện tượng hay quá trình, với mục đích phân biệt nó với các sự vật, hiện tượng hay quá trình khác. Định nghĩa có vai trò quan trọng trong khoa học và là bộ phận căn bản trong mọi lý thuyết khoa học.

Các nguyên tắc của định nghĩa:
# Nguyên tắc tương xứng, nghĩa là ngoại diên của khái niệm được định nghĩa và ngoại diên của khái niệm dùng để định nghĩa phải bằng nhau
# Không nói lòng vòng, quanh co.
# Không nói theo cách phủ định
# Phải rõ ràng, nghĩa là định nghĩa không chứa những thuộc tính có thể suy ra từ thuộc tính khác
Để định nghĩa một khái niệm nào đó, người ta thường ghép nó với một khái niệm lớn hơn (chủng), rồi chỉ ra những đặc điểm cơ bản của khái niệm cần định nghĩa (đặc điểm về loại). Chẳng hạn như định nghĩa về carbon là "carbon" là nguyên tố hóa học (chủng) có trọng lượng nguyên tử bằng 12 đơn vị carbon (đặc điểm về loại)". Đối với những khái niệm lớn và bao trùm, chẳng hạn như khái niệm vật chất, ý thức, người ta sử dụng cách định nghĩa ngoại lệ.

## Toán học
Trong toán học, khi đưa ra 1 khái niệm, người ta thường liệt kê các điều kiện cần và đủ để xác định khái niệm đó. Một khái niệm trong toán học do đó có thể được định nghĩa theo nhiều cách khác nhau, điển hình là số e.

Thông thường có 4 cách định nghĩa trong toán học:
# Phương pháp cấu trúc chỉ rõ cách xây dựng khái niệm đó
# Phương pháp quy khái niệm đang xét về những khái niệm đã biết
# Phương pháp tiên đề, định nghĩa một khái niệm thông qua các tiên đề: ví dụ định nghĩa về song song
# Phương pháp quy nạp dựa trên 2 yếu tố:
## Những đối tượng xuất phát hoặc cơ bản của hệ thống
## Những quy tắc hay thao tác cho phép dùng những đối tượng hiện có để tạo thành đối tượng mới của hệ thống

## Định nghĩa mờ
Định nghĩa mờ trong lô gíc mờ còn được gọi là định nghĩa thao tác, là phương pháp định nghĩa một sự vật thông qua một tập hợp nhận định gần đúng về sự vật đó nhờ một loạt thao tác có thể tạo ra bằng thực nghiệm hoặc quan trắc mà kết quả khách quan của nó có thể trực tiếp nhận biết được thông qua sự quan sát có tính chất kinh nghiệm hay bằng đo lường. Ví dụ định nghĩa về lửa như sau: "Lửa là một cái gì đó nóng". "Lửa là cái phát sáng". "Lửa là sức mạnh của thần thánh"...

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
 

* 
*Definitions, Stanford Encyclopedia of Philosophy Gupta, Anil (2008)
*Definitions, Dictionaries, and Meanings, Norman Swartz 1997
*Guy Longworth (ca. 2008) "Definitions: Uses and Varieties of". = in: K. Brown (ed.): *Elsevier Encyclopedia of Language and Linguistics*, Elsevier.
*Definition and Meaning, a very short introduction by Garth Kemerling (2001).
Chặng đua GP Pháp

**Chặng đua GP Pháp** (tên chính thức **Grand Prix de France**) là một chặng đua của giải đua xe Công thức 1 vô địch thế giới diễn ra hàng năm. Các đội đua thi đấu ở trường đua Paul Ricard ở Pháp.

## Lịch sử
GP Pháp là một trong những giải đua xe đầu tiên trên thế giới, nó được tổ chức lần đầu vào năm 1906. Đến năm 1950, nó được sáp nhập và trở thành một chặng đua của giải đua xe Công thức 1 vô địch thế giới. Người chiến thắng chặng đua F1 Pháp đầu tiên là huyền thoại Juan Manuel Fangio.

Đây là chặng đua từng được rất nhiều trường đua đăng cai. Tay đua giành được nhiều chiến thắng nhất là Michael Schumacher, tất cả 8 chiến thắng của ông đều diễn ra ở trường đua Magny Cours. 

Nó từng có giai đoạn từ năm 2009-2017 không được tổ chức vì lý do kinh phí. Từ năm 2018, trường đua Paul Ricard là địa điểm đăng cai thường xuyên chặng đua này. Năm 2018-2019, người chiến thắng đều là Lewis Hamilton. 

Năm 2020, chặng đua bị hủy bỏ do đại dịch COVID-19.

Năm 2021, Max Verstappen đã sử dụng chiến thuật 2 pit, đến cuối cuộc đua có pha vượt mặt trực tiếp Lewis Hamilton để giành chiến thắng.

## Kết quả theo năm

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Kết quả giải đua ô tô Công thức 1 Pháp năm 2006, câu hỏi và thảo luận
Giải đua ô tô Công thức 1 Đức

**Giải đua ô tô Công thức 1 Đức** *(Großer Preis von Deutschland)* là một trong nhiều giải thuộc giải đua xe Công thức 1 vô địch thế giới diễn ra hàng năm. Các đội đua sẽ thi đấu trên đường đua Nürburgring tại Nürburgring, Đức.

Giải Đức chính thức trở thành một phần của giải vô địch thế giới từ năm 1951 với chiến thắng của tay đua người Ý Alberto Ascari tại đường đua Nürburgring.

Michael Schumacher trở thành tay đua đầu tiên 4 lần vô địch giải Đức sau khi về nhất năm 2006.

## Các thông số kỹ thuật của đường đua Nürburgring

* Tham dự giải Công thức 1 từ: **[[1951]]**
* Số lần tham dự giải Công thức 1: **59** *(tính đến năm [[2011]])*
* Chiều dài một vòng đua: **5,148&nbsp;km**
* Số vòng đua: **60**
* Tốc độ tối đa:
* Sức chứa tối đa:
* Kỷ lục chạy một vòng nhanh nhất: **1 phút 29,468 giây** của Michael Schumacher (Ferrari) năm 2004

## Năm [[Công thức 1 năm 2011|2011]]
* Thời gian: 24 tháng 7

## Các cá nhân và đội đua vô địch

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Kết quả giải đua ô tô Công thức 1 Đức năm 2006, câu hỏi và thảo luận
Khúc xạ

**Khúc xạ** hay **chiết xạ** là thuật ngữ thường dùng để chỉ hiện tượng ánh sáng đổi hướng khi đi qua mặt phân cách giữa hai môi trường trong suốt có chiết suất khác nhau.

Mở rộng ra, đây là hiện tượng đổi hướng đường đi của bức xạ điện từ, hay các sóng nói chung, khi lan truyền trong môi trường không đồng nhất. Hiện tượng này được giải thích bằng bảo toàn năng lượng và bảo toàn động lượng. Do sự thay đổi của môi trường, vận tốc pha của sóng thay đổi nhưng tần số của nó lại không đổi. Điều này được quan sát thấy nhiều nhất khi một sóng chuyển từ môi trường này sang môi trường khác ở bất kỳ góc nào khác 0° so với pháp tuyến. Sự khúc xạ ánh sáng là hiện tượng quan sát thường thấy nhất, nhưng bất kỳ loại sóng nào cũng có thể khúc xạ khi nó tương tác với môi trường, ví dụ khi sóng âm truyền từ môi trường này sang môi trường khác hoặc khi các sóng nước di chuyển xuống độ sâu khác nhau. Sự khúc xạ tuân theo định luật Snell, phát biểu rằng, đối với một cặp môi trường và một sóng với một tần số duy nhất, tỉ lệ sin của góc tới θ1 và góc khúc xạ θ2 tương đương với tỷ số vận tốc pha (v1 / v2) trong hai môi trường, hoặc tương đương, với chiết suất tương đối (n2 / n1) của hai môi trường. ε và μ biểu diễn hằng số điện môi và mômen lưỡng cực từ của hai môi trường khác nhau:
:\frac{\sin\theta_1}{\sin\theta_2} = \frac{v_1}{v_2} = \frac{n_2}{n_1} = \sqrt{\left (\frac{\epsilon_2\mu_2}{\epsilon_1\mu_1} \right)}

## Định luật Snell

Công thức đặc trưng của hiện tượng khúc xạ, còn gọi là **định luật Snell** hay **định luật khúc xạ ánh sáng** có dạng:
:{\sin(i) \over \sin(r)}={n_2 \over n_1}
với:
* *i* là góc giữa tia sáng đi từ môi trường 1 tới mặt phẳng phân cách và pháp tuyến của mặt phẳng phân cách hai môi trường.
* *r* là góc giữa tia sáng đi từ mặt phân cách ra môi trường 2 và pháp tuyến của mặt phẳng phân cách hai môi trường.
* *n*1 là chiết suất môi trường 1.
* *n*2 là chiết suất môi trường 2.

Tỉ số {n_2 \over n_1} không thay đổi, phụ thuộc vào bản chất của hai môi trường được gọi là chiết suất tỉ đối của môi trường chứa tia khúc xạ (môi trường 2) đối với môi trường chứa tia tới (môi trường 1). Nếu tỉ số này lớn hơn 1 thì góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới, ta nói môi trường 2 chiết quang hơn môi trường 1. Ngược lại nếu tỉ số này nhỏ hơn 1 thì góc khúc xạ lớn hơn góc tới, ta nói môi trường 2 chiết quang kém môi trường 1.

Lưu ý: Trong trường hợp tỉ số \frac{n_2}{n_1} , để xảy ra hiện tượng khúc xạ thì góc tới phải nhỏ hơn **góc khúc xạ giới hạn**:
::i,
nếu nó lớn hơn **góc khúc xạ giới hạn**, thì sẽ không có tia khúc xạ, thay vào đó sẽ xảy ra hiện tượng phản xạ toàn phần.

## Lịch sử
Hiện tượng khúc xạ được giải thích lần đầu tiên thành công trong lịch sử thế giới bởi lý thuyết sóng ánh sáng của Christiaan Huygens vào thế kỷ 17.

## Tham khảo
6 (số)

**6** (**sáu**) là một số tự nhiên lớn hơn 5 và nhỏ hơn 7.

* Số sáu được viết ở dạng gần như là đảo ngược của số 9.
* Số sáu là số hoàn hảo nhỏ nhất: 1+2+3=6.
* Bình phương của 6 là 36.
* Căn bậc hai của 6 là 2,44989743.
* 1/6 = 0,16666...
*6 là một số tam giác

## Trong hóa học
* 6 là số hiệu nguyên tử của nguyên tố carbon (C).

## Trong tín ngưỡng

* Số sáu theo quan điểm của người phương Đông đều nghĩa tốt lành vì 6 - **Lục** đọc lái đi là **lộc**, nghĩa là tiền tài, giàu có. Tuy nhiên, nhiều người phương Tây lại cho rằng số 6, nhất là 666, là 1 con số tượng trưng cho ma quỷ.

## Tham khảo
5 (số)

**5** (**năm**) là một số tự nhiên ngay sau 4 và ngay trước 6.
* Số 5 mũ n (n là số tự nhiên khác 0) lần đều được một số có chữ số tận cùng là năm.
* Tích của 5 với số chẵn là một số chia hết cho mười.
* Tích của 5 với số lẻ là một số có tận cùng là năm.
* Số 5 là độ dài của cạnh huyền của tam giác Ai Cập.
* Số 5 là số nguyên tố.
* Bình phương của 5 là 25.
* Căn bậc hai của 5 là 2,23606797749
* Số 5 là số Fermat

## Trong hóa học
* 5 là số hiệu nguyên tử của nguyên tố Bo (B).

## Trong văn hóa

* Ngũ Hành gồm năm nguyên tố (Kim, Mộc, Thủy, Hỏa và Thổ)
* Trong huyền thoại Trung Quốc có năm vị vua được gọi là Ngũ Đế
* Thời Xuân Thu ở Trung Quốc có năm vị quân chủ được gọi là Xuân Thu Ngũ Bá

## Tham khảo
3 (số)

**3** (**ba**) là một số tự nhiên ngay sau 2 và ngay trước 4. **Ba** là số nguyên tố thứ hai (sau 2).

** Số ba được quan niệm là số tài (theo quan niệm của người Việt Nam).
** Số ba được quan niệm là tốt về tiền bạc (3 - tam gọi lái đi là tài: tiền - theo quan niệm của người Việt Nam và Trung Quốc)
** Thể tích của một hình lập phương có độ dài một cạnh là x: x3
** Số ba là độ dài của cạnh góc vuông trong tam giác Ai Cập.
** Bình phương của 3 là 9.
** Căn bậc hai của 3 là 1,732050808
** ⅓ = 0,333333...
**3 là một số tam giác

## Trong hóa học

* 3 là số hiệu nguyên tử của nguyên tố Lithi (Li)

## Thần thoại

* Trong thần thoại Hy Lạp, The Big Three là từ dùng để chỉ ba vị thần cai quan bầu trời, biển cả và địa ngục gồm Zeus, Poseidon và Hades
* Trong thần thoại Hy Lạp, Bắc Âu và Slavic đều có ba nữ thần mệnh
* Thần thoại Ấn Độ có ba vị thần tối cao là Brahma, Vishnu và Shiva

## Tham khảo
2 (số)

**2** (**hai**) là một số, số từ và chữ số. Đó là số tự nhiên đứng sau số 1 và trước số 3. Số 2 còn là số nguyên tố chẵn duy nhất. Bởi vì nó là cơ sở của tính hai mặt, nó có ý nghĩa tôn giáo và tâm linh trong nhiều nền văn hóa.

## Danh sách các tính toán cơ bản
Phép nhân:

Phép chia:

Lũy thừa:

## Trong toán học
* Diện tích của một hình vuông có độ dài của cạnh là a: S = a2
* Bình phương của một số: a2 = a × a
* Căn bậc hai của một số:  = a12 = a0,5
* Một số nhân với 2: a × 2 = a + a
* Căn bậc hai của 2 là 1,414213562... là một số vô tỉ.
* Tổng của hai số hai bằng tích của hai số hai bằng bình phương của hai: 2 + 2 = 2 × 2 = 22

## Trong hóa học
* 2 là số hiệu nguyên tử của nguyên tố Heli (He).

## Tham khảo
1 (số)

**1** (**một**) là một số tự nhiên nằm ngay sau số 0 và nằm ngay trước số 2. 1 là số đầu tiên trong tập hợp N*.

Phép chia:

Lũy thừa:

## Trong toán học
Số 1 có một số tính chất số học đặc biệt:
* Số 1 nhân với bất cứ số nào cũng cho kết quả bằng chính số đó: \foralln, n × 1 = 1 × n = n.
*Số 1 là ước của mọi số tự nhiên.
*0,9999999... = 1 (Chứng minh: \frac{1}{3}+\frac{2}{3} = 1  0,3333333...+0,66666666...=0,99999999... = 1 
).Hoặc 1:3=0,3333333...0,3333333\times3=0,9999999...=1)
* Mọi số đều viết được dưới dạng phân số với tử số là số đó còn mẫu số là 1.
* Một số bất kì viết được dưới dạng số đó mũ 1.
* a^0 = 1 với mọi a \not=\ 0.
* {a \over a} = 1 với mọi a \not= \ 0.
* {a \over 1} = a với mọi a.
* \sqrt[a]{1} = 1 với mọi a \not= \ 0.
* 1^a = 1 với mọi a.
* a^1 = a với mọi a.
* \sqrt[1]{a} = a với mọi a.
* 1=0! (Chứng minh: Áp dụng công thức: x!=(x-1)!\times x, ta có: 1!=(1-1)!\times 11=0!).
Trong phép gán số đếm Von Newnmann, số 1 được định nghĩa là tập hợp chứa tập hợp rỗng, kí hiệu là \{\oslash\}

## Trong hóa học
* 1 là số hiệu nguyên tử của nguyên tố Hydro (H). 

## Trong phong thủy
Số 1 tượng trưng cho sự riêng biệt, độc nhất và duy nhất. Nó đại diện cho một người có quyền thế, nhiều tham vọng và có khả năng chỉ đạo. Những người như thế thường là những vị vua, vị tướng giỏi, tuy nhiên, những người như thế thường sống độc thân.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* 

*The Number 1
*The Positive Integer 1
*Prime curiosities: 1
114 (số)

**114** (**một trăm mười bốn**) là một số tự nhiên ngay sau 113 và ngay trước 115. 114 còn là số gọi khẩn cấp cứu hỏa ở Việt Nam.

## Tham khảo
115 (số)

**115** (**một trăm mười lăm**) là một số tự nhiên ngay sau 114 và ngay trước 116. 115 còn là số gọi cấp cứu khẩn cấp ở Việt Nam.

## Tham khảo
Quả bóng quần vợt

Một **quả bóng quần vợt** hay **bóng tennis** là một quả bóng có độ nẩy khi va đập, thiết kế cho môn thể thao quần vợt, nhưng cũng được dùng cho một số môn thể thao khác như squash tennis hay lotball.

Những quả bóng quần vợt đầu tiên trong lịch sử được làm bằng da nhồi lông hay len. Từ thế kỷ 18 trở đi, một dải len rộng ¾ inch được quấn chặt quanh một nhân, rồi được buộc xung quanh bằng các sợi dây và bọc bên ngoài bằng vải trắng. Loại bóng này, được cải tiến với lõi gỗ bấc, vẫn được dùng trong môn real tennis ngày nay.

Những năm 1870, luật quần vợt quy định dùng cao su làm bóng, và các quả bóng được xếp trong ống khi vận chuyển, thường mỗi ống chứa bốn quả.

Một quả bóng quần vợt hiện đại thông thường bao giờ cũng gồm hai phần, phần ruột và vỏ. Phần ruột được làm từ cao su rỗng (lõi) và phần vỏ phủ ra bên ngoài là chất liệu len (nỉ). Hiện nay, bóng tennis có hai màu chính được phép sử dụng ở các giải đấu là trắng và vàng xanh. Bóng tennis có đường kính từ 2,5 inch (6,25&nbsp;cm) đến 2,63 inch (6,57&nbsp;cm) và có trọng lượng trong khoảng từ 56 gam đến 59,4 gam. Theo những quy định trong luật tennis, khi được thả từ độ cao 100 inch (254&nbsp;cm) xuống nền xi măng, bóng phải có độ nảy từ 53 đến 58 inch (135 đến 147&nbsp;cm).

## Tham khảo
4 (số)

**4** (**bốn**) là một số tự nhiên ngay sau 3 và ngay trước 5. Đồng thời, con số này cũng là một con số xui xẻo cho các nước phương Đông, đặc biệt là Trung Quốc và Hàn Quốc trong vùng văn hóa Đông Á. Trong tiếng Trung và tiếng Hàn (Hanja), số 4 đọc là "tứ" như từ "tử" nghĩa là chết.

## Trong toán học (In mathematics)
* Số 4 là hợp số chẵn nhỏ nhất, nó chia hết cho 1 và 2.
* Một số chia hết cho 4 khi 2 chữ số cuối cùng của nó chia hết cho 4.
* Số 4 là số chính phương.
* Số 4 là độ dài của cạnh góc vuông của tam giác Ai Cập.
* 2+2 = 2×2 = 22 = 4
* Bình phương của 4 là 16. Ngược lại, căn bậc hai số học của 16 là 4 hoặc căn bậc hai số học của 4 là 2.
* Định lí 4 bình phương của Lagrange nói rằng mọi số đều có thể viết được dưới dạng tổng của không quá 4 số bình phương.
* Mọi số chia hết cho 4 đều viết được dưới dạng hiệu của 2 số bình phương.
* Bậc bốn là bậc cao nhất của phương trình đa thức tổng quát có lời giải bằng căn thức

## Trong khoa học tự nhiên (hóa học)
* 4 là số hiệu nguyên tử của nguyên tố Beryllium (Be)
 và 4 cũng là khối lượng của nguyên tử Helium, kí hiệu là he

## Trong Tôn giáo, tín ngưỡng.
*Đối với người Nhật Bản, Trung Quốc và Hàn Quốc, số 4 ứng với thứ tự cuối của vòng tròn cuộc sống: sinh - lão - bệnh - tử. Vì vậy số 4 là con số chết chóc.

## Tham khảo
116 (số)

**116** (**một trăm mười sáu**) là một số tự nhiên ngay sau 115 và ngay trước 117.

## Tham khảo
118 (số)

**118** (**một trăm mười tám**) là một số tự nhiên ngay sau 117 và ngay trước 119.

## Trong hóa học
*Là số hiệu nguyên tử của nguyên tố Oganesson (Og)

## Tham khảo
119 (số)

**119** (**một trăm mười chín**) là một số tự nhiên ngay sau 118 và ngay trước 120.

## Tham khảo
120 (số)

**120** (**một trăm hai mươi**) là một số tự nhiên ngay sau 119 và ngay trước 121.

**Đặc tính:**
* Là tích của năm số tự nhiên đầu tiên: 120 = 1 × 2 × 3 × 4 × 5
* Là tổng của bốn số nguyên tố liền nhau: 120 = 23 + 29 + 31 + 37
* Là tổng của bốn lũy thừa bậc liên tiếp của cơ số 3: 120 = 31 + 32 + 33 + 34
* Là tích của hai phép tính cho số 10 và tổng của hai phép tính cộng cho 5: 120 = (5 + 5) + (5 + 5) + (10 × 5) + (10 × 5)
* Là số chia hết cho 1, 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 12, 15, 20, 24, 30, 40, 60, và 120

## Tham khảo
121 (số)

**121** (**một trăm hai mươi mốt**) là một số tự nhiên ngay sau 120 và ngay trước 122.

## Trong toán học
* 121 = 30 + 31 + 32 + 33 + 34

## Tham khảo
122 (số)

**122** (**một trăm hai mươi hai**) là một số tự nhiên ngay sau 121 và ngay trước 123.

## Tham khảo
123 (số)

**123** (**một trăm hai mươi ba**) là một số tự nhiên ngay sau 122 và ngay trước 124.

## Tham khảo
124 (số)

**124** (**một trăm hai mươi bốn**) là một số tự nhiên ngay sau 123 và ngay trước 125.

## Tham khảo
125 (số)

**125** (**một trăm hai mươi lăm**) là một số tự nhiên ngay sau 124 và ngay trước 126.

## Tham khảo
126 (số)

**126** (**một trăm hai mươi sáu**) là một số tự nhiên ngay sau 125 và ngay trước 127.

## Tham khảo
127 (số)

**127** (**một trăm hai mươi bảy**) là một số tự nhiên ngay sau 126 và ngay trước 128.

## Tham khảo
128 (số)

**128** (**một trăm hai mươi tám**) là một số tự nhiên ngay sau 127 và ngay trước 129.

## Tham khảo
130 (số)

**130** (**một trăm ba mươi**) là một số tự nhiên ngay sau 129 và ngay trước 131.

## Tham khảo
131 (số)

**131** (**một trăm ba mươi mốt**) là một số tự nhiên ngay sau 130 và ngay trước 132.

## Tham khảo
129 (số)

**129** (**một trăm hai mươi chín**) là một số tự nhiên ngay sau 128 và ngay trước 130.

## Tham khảo
Whiteout (thời tiết)

**Whiteout** là hiện tượng thời tiết thường xảy ra ở vùng cực hoặc những nơi tuyết rơi với mật độ dày. Đây thường là một trong những kinh nghiệm thú vị nhưng cũng chứa đầy sự chết chóc đối với những nhà thám hiểm vùng cực. Một nhà thám hiểm lâu năm đã từng nói "nó giống như người ta đi quanh trong một quả bóng bàn vậy".

Một ví dụ điển hình của hiện tượng Whiteout xảy ra khi một đám mây lớn kéo qua bầu trời, nhưng ánh nắng vẫn đủ sức xuyên qua, rồi bị phản xạ bởi lớp tuyết ở dưới mặt đất. Ánh sáng phản xạ này trải lên bề mặt dưới của đám mây rồi lại phản xạ xuống, cứ thế ánh sáng bị khuếch tán đi khắp nơi làm cho khung cảnh trở nên "cực trắng". Đến đây có thể hiểu tại sao mọi đường đứt gãy trên mặt đất bị lớp sáng trắng phủ lên làm cho biến mất và đường chân trời cũng không thể nhận ra được nữa, máy bay không thể hạ cánh trong điều kiện này. Bầu trời và mặt đất hợp lại tạo thành một quả cầu trắng xóa xung quanh người quan sát.

Khi mà đường chân trời không còn đó để làm cột mốc quan sát thì tài định hướng cũng như khả năng ước lượng khoảng cách của con người cũng biến mất. Không có *bóng cây*, chi tiết về sự vật trên mặt đất cũng biến mất. Mỗi bước đi của con người khi đó đều dẫn đến hiểm họa khôn lường vì hố và các chỗ đứt, gãy không thể quan sát được.

Tất cả các nhà du hành vùng cực đều tìm ra cho mình một cách duy nhất để có thể sống sót: đơn giản là ngồi xuống và chờ cho nó qua đi. Sớm hay muộn ánh sáng ban ngày cũng phải thay đổi và trở lại bình thường, các đường nét trên mặt đất lại dần dần hiện ra.

## Tham khảo