open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dương Chu

**Dương Chu** (chữ Hán:楊朱, sống vào thời Chiến Quốc), tự **Tử Cư** (子居), được người đời sau kính trọng gọi là **Dương tử** (杨子), là một triết gia Trung Quốc. Ông đề ra thuyết "vì mình". Nổi tiếng với quan niệm: "*Không vì cái lợi lớn của thiên hạ mà chịu mất đi một sợi lông chân của mình*". Thuyết của ông cùng với Mặc tử là hai thuyết thường bị Mạnh tử đả kích.

## Con người
Dương Chu, nếu có thật thì hẳn phải là bậc ẩn sĩ tài ba, thực thụ, vì người đời sau biết rất ít về ông. Chuyện về ông chỉ có vài dòng trong Mạnh tử, Hàn Phi tử, Lã thị Xuân Thu, Hoài Nam tử. Học thuyết của ông được biết đến là nhờ có chép trong sách Liệt tử.

Không ai biết đích xác ông sinh, mất năm nào, sống vào khoảng nào. Có sách chép ông là học trò của Lão tử, có sách lại chép sinh sau Mặc tử. Nhưng ông phải sinh trước Mạnh tử, vì sách Mạnh tử có kể chuyện về ông. Nguyễn Hiến Lê đoán rằng ông sống sau Mặc tử, trước Mạnh tử. Ý kiến này hợp với Hồ Thích: khoảng 440 - 360 TCN, và Vũ Đồng: 440 - 380 TCN.

Về tính cách, xem trong thiên Dương Chu của sách Liệt tử, có thể hình dung ra Dương tử là một ẩn sĩ (không thích làm quan, chỉ làm nghề dạy học), tính tình điềm đạm, không thích tranh luận, khoáng đạt mà cũng hiền từ.

## Học thuyết
Chủ thuyết của Dương Chu là quý sự sống, trọng bản thân. Hoài Nam tử viết: "Học thuyết của Dương Chu là bảo toàn sinh mệnh và thiên chân của mình". Lã thị Xuân Thu viết: "Dương Chu quý thân mình". Trong sách Liệt tử có chép lời của ông:

:"Con người bản chất giống trời đất, có đức tính của ngũ hành, là loài tối linh trong vạn vật."
:"Thân ta không phải là của ta, nhưng đã sinh ra rồi thì không thể không bảo toàn nó được."
:"Trí khôn quý ở chỗ nó bảo tồn được thân ta."

Như vậy, ông cho rằng con người là vật quý trong vạn vật, đã sinh ra thì phải giữ mình, và giữ nó thì phải có trí khôn. Trong sách có đoạn ông kể chuyện Bá Thành Tử Cao không chịu mất 1 sợi lông để làm lợi cho thiên hạ, và chuyện vua Đại Vũ không nghĩ đến lợi riêng, hy sinh cho dân đến khô đét. Cầm Tử là người nghe chuyện, hỏi:

:- Nhổ một sợi lông trên mình ông để cứu đời, ông chịu không ?
Dương Chu đáp:
:-Đời đâu thể cứu bằng một sợi lông.
:-Cho rằng cứu được đi thì ông chịu không ?
Dương Chu không đáp.

Câu chuyện trên cho thấy Dương Chu là người không ham biện luận, ông chỉ trả lời 1 câu mà thấy Cầm Tử chậm hiểu, ông không cần đáp nữa. Tư tưởng chính trị của Dương tử thể hiện khá rõ: xã hội hỗn loạn quá, không có cách nào cứu vãn được, tốt nhất là mỗi người tự quý lấy mình, thì thiên hạ tự nhiên sẽ bình trị.

## Tham khảo

*Liệt tử - Dương tử, sách của Nguyễn Hiến Lê biên soạn.
Chung Sơn, Lục Bàn Thủy

**Chung Sơn** (chữ Hán giản thể: 钟山区, bính âm: Zhōngshān Qū) là một quận thuộc địa cấp thị Lục Bàn Thủy, tỉnh Quý Châu, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận này có diện tích 478 ki-lô-mét vuông, dân số 150.000 người. Quận này là nơi khai thác than đá, có nhà máy thủy điện. Năm 2004, tại trấn Uông Gia Trại đã xảy ra tai nạn nổ hầm mỏ than làm 25 người thiệt mạng.

## Tham khảo
Chung Sơn

**Chung Sơn** có thể là:
## Địa danh
* Huyện Chung Sơn, tỉnh Quảng Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
* Quận Chung Sơn, tỉnh Quý Châu, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
* Tên khác của núi Tử Kim tại Nam Kinh, tỉnh Giang Tô.
## Tên người
* Chung Sơn, sinh năm 1955, chính trị gia Trung Quốc.

## Xem thêm
* Trung Sơn (thành phố)
Sân bay Nam Uyển Bắc Kinh

**Sân bay Nam Uyển Bắc Kinh** là một sân bay ở Bắc Kinh, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa . Ban đầu là một sân bay quân sự, sân bay Nam Uyển đã được xây một nhà ga hành khách có công suất 1,2 triệu lượt khách mỗi năm và hiện là căn cứ của hãng China United Airlines. All Nippon Airways đang xem xét mở các chuyến bay thuê bao theo lịch trình từ Tokyo-Haneda vào dịp Olympic Bắc Kinh 2008.

## Các hãng hàng không và các tuyến điểm
Sau khi Sân bay quốc tế Đại Hưng Bắc Kinh được hoàn thành, sân bay này đã đóng cửa, Tất cả chuyến bay được chuyển đi.

## Xem thêm
*Danh sách các sân bay ở Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
*Sân bay quốc tế Thủ Đô Bắc Kinh

## Tham khảo
Bàn Châu

**Bàn Châu** (chữ Hán giản thể: 盘州市, bính âm: Pánzhou Shì) là một thành phố cấp huyện trực thuộc địa cấp thị Lục Bàn Thủy, tỉnh Quý Châu, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Thành phố này có diện tích 4057 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2002 là 1,13 triệu người. Mã số bưu chính là 561611, trụ sở chính quyền thành phố đóng ở trấn Hồng Quả. Về mặt hành chính, thành phố được chia thành 19 trấn, 16 hương.
*Trấn: Hồng Quả, Thành Quan, Bản Kiều, Thủy Đường, Đại Sơn, Dân Chủ, Mã Ỷ, Lão Hãn Bảo Điền, Hướng Thủy, Lạc Dân, Thạch Kiều, Bình Quan, Lưu Quan, Tây Xung, Bàn Hồng, Đoạn Giang, Thủy Phố và Sái Cơ.
*Hương: hương dân tộc Di Kê Trường Bình, hương dân tộc Miêu-Di-Bạch Cựu Doanh, hương dân tộc Miêu-Di Mã Trường, hương dân tộc Miêu-Bạch-Bố Y Dương Trường, hương dân tộc Miêu-Di Bảo Cơ, hương dân tộc Di Tứ Cách, hương dân tộc Di Ứ Nê, hương dân tộc Miêu-Di Phổ Cổ, hương dân tộc Di Bình Địa, hương dân tộc Di Tùng Hà, Tân Dân, Trung Nghĩa, Hoạt Thạch, Mãn Hà, Há Vũ và Châu Đông.

## Tham khảo
Đức Hưng

**Đức Hưng** (chữ Hán giản thể: 德兴市, âm Hán Việt: *Đức Hưng thị*) là một thành phố cấp huyện thuộc địa cấp thị Thượng Nhiêu, tỉnh Giang Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Đức Hưng có diện tích 2101 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2003 là 312.000 người. Mã số bưu chính là 334200. 
## Hành chính
Thành phố Đức Hưng được chia ra làm 16 đơn vị hành chính cấp hương, gồm 4 nhai đạo, 6 trấn và 6 hương
*Nhai đạo: Ngân Thành (银城街道), Tân Doanh (新营街道), Hương Đồn (香屯街道), Đồng Quáng (铜矿街道)
*Trấn: Nhiễu Nhị (绕二镇), Hải Khẩu (海口镇), Tân Cương Sơn (新岗山镇), Tứ Châu (泗洲镇), xx (大茅山镇), Hoa Kiều (花桥镇)
*Hương: Hoàng Bách (黄柏乡), Vạn Thôn (万村乡), Trương Thôn (张村乡), Quy Đại (昄大乡), Lý Trạch (李宅乡), Long Đầu Sơn (龙头山乡)

## Tham khảo
Quảng Tín, Thượng Nhiêu

**Quảng Tín** (chữ Hán giản thể:广信区, âm Hán Việt: *Quảng Tín khu*) là một quận thuộc địa cấp thị Thượng Nhiêu, tỉnh Giang Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận này có diện tích 2.240 ki-lô-mét vuông, dân số năm 1999 là 660.674 người. Mã số bưu chính của quận Quảng Tín là 334100. 
## Hành chính
Quận Quảng Tín được chia ra làm 24 đơn vị hành chính cấp hương, gồm 3 nhai đạo, 11 trấn và 10 hương. 
*Nhai đạo: Húc Nhật (旭日街道), La Kiều (罗桥街道), Hưng Viên (兴园街道)
*Trấn: Điền Đôn (田墩镇), Thượng Lô (上泸镇), Hoa Đàn Sơn (华坛山镇), Trà Đình (茶亭镇), Tạo Đầu (皂头镇), Tứ Thập Bát (四十八镇), Phong Lĩnh Đầu (枫岭头镇), Hoàng Cố (煌固镇), Hoa Sảnh (花厅镇), Ngũ Phủ Sơn (五府山镇), Trịnh Phường (郑坊镇)
*Hương: Vọng Tiên (望仙乡), Thạch Nhân (石人乡), Thanh Thủy (清水乡), Thạch Sư (石狮乡), Hồ Thôn (湖村乡), Tôn Kiều (尊桥乡), Ứng Gia (应家乡), Hoàng Sa Lĩnh (黄沙岭乡), Thiết Sơn (铁山乡), Đổng Đoàn (董团乡)

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*  Trang web chính quyền Thượng Nhiêu
Vụ Nguyên

**Vụ Nguyên** ()) là một huyện thuộc địa cấp thị Thượng Nhiêu, tỉnh Giang Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 2947 ki-lô-mét vuông, dân số năm 1999 là 325 695 người. Mã số bưu chính là 333200, mã vùng điện thoại là 0793. Chính quyền huyện đóng ở trấn Tử Dương. 
## Hành chính
Huyện Vụ Nguyên được chia ra làm 17 đơn vị hành chính cấp hương, gồm 1 nhai đạo, 10 trấn và 6 hương. 
*Nhai đạo: Nhiêm Thành (蚺城街道)
*Trấn: Tử Dương (紫阳镇), Thanh Hoa (清华镇), Thu Khẩu (秋口镇), Giang Loan (江湾镇, Tư Khẩu (思口镇), Phú Xuân (赋春镇), Trấn Đầu (镇头镇), Thái Bạch (太白镇), Trung Vân (中云镇), Hứa Thôn (许村镇)
*Hương: Khê Đầu (溪头乡), Đoạn Sân (段莘乡), Chiết Nguyên (浙源乡), Đà Xuyên (沱川乡), Đại Chướng Sơn (大鄣山乡), Trân Châu Sơn (珍珠山乡)

## Tham khảo
Suleiman I của Ba Tư

**Safi II** (sau là **Suleyman I**) là vua thứ 8 của nhà Safavid nước Ba Tư, trị vì từ 1666 đến 1694. Ông là con trai trưởng của tiên vương Abbas II và Nakihat Khanum, nô lệ người gốc Circassian.

Ông đã lên ngôi quốc vương vào ngày 1 tháng 11 năm 1666 với tên là Safi II. Vị vua trẻ tuổi đã thường sống trong hậu cung và không có sự hiểu biết về thế giới bên ngoài. Ông cũng say mê rượu chè và sức khỏe yếu.

## Nguồn
* *The Cambridge History of Iran* Volume 6, edited by William Bayne Fisher (1968) pp.&nbsp;304–310

## Tham khảo
Bà Dương (định hướng)

**Bà Dương** có thể là tên của:
*hồ Bà Dương tọa lạc tại tỉnh Giang Tây của Trung Quốc
*huyện Bà Dương thuộc địa cấp thị Thượng Nhiêu, tỉnh Giang Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
*trấn Bà Dương thuộc huyện này.
Thanh Bình (định hướng)

**Thanh Bình** có thể chỉ:

## Địa danh
* Xã Thanh Bình, tỉnh Đồng Tháp
* Xã Thanh Bình, tỉnh Ninh Bình

; Địa danh cũ
* Huyện Thanh Bình, tỉnh Đồng Tháp
* Phường Thanh Bình (quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng); nay là một phần phường Hải Châu
* Phường Thanh Bình (thành phố Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên); nay là một phần phường Điện Biên Phủ
* Phường cũ Thanh Bình thuộc thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai; nay là một phần của phường Trung Dũng
* Phường Thanh Bình (thành phố Hải Dương, tỉnh Hải Dương); nay là một phần phường Lê Thanh Nghị, thành phố Hải Phòng
* Phường cũ Thanh Bình thuộc thành phố Ninh Bình, tỉnh Ninh Bình; nay là một phần của phường Vân Giang, thành phố Hoa Lư
* Thị trấn Thanh Bình, huyện Bù Đốp, tỉnh Bình Phước
* Thị trấn Thanh Bình, huyện Thanh Bình, tỉnh Đồng Tháp
* Xã Thanh Bình (huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội); nay là một phần xã Phú Nghĩa
* Xã cũ Thanh Bình thuộc huyện Chợ Mới, tỉnh Bắc Kạn; nay là một phần xã Thanh Thịnh cùng huyện
* Xã cũ Thanh Bình thuộc huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam; nay là một phần thị trấn Tân Thanh
* Xã cũ Thanh Bình thuộc huyện Thanh Hà, tỉnh Hải Dương; nay là thị trấn Thanh Hà.
* Xã Thanh Bình, thị xã Sa Pa, tỉnh Lào Cai
* Xã Thanh Bình, huyện Chợ Gạo, tỉnh Tiền Giang
* Xã Thanh Bình (huyện Hớn Quản, tỉnh Bình Phước); nay là một phần phường Bình Long, tỉnh Đồng Nai.
* Xã Thanh Bình, huyện Mường Khương, tỉnh Lào Cai
* Xã Thanh Bình, huyện Trảng Bom, tỉnh Đồng Nai
* Xã Thanh Bình, huyện Vũng Liêm, tỉnh Vĩnh Long

## Nhân danh
* Phan Thanh Bình (cầu thủ bóng đá)
* Phan Thanh Bình (chính khách) (sinh 1960) 
* Thanh Bình (nhạc sĩ) (1932–2014) là tác giả ca khúc Tình lỡ, Những nẻo đường Việt Nam,...
* Võ Thanh Bình, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Cà Mau
* Vũ Thanh Bình, Trung tướng Công an nhân dân Việt Nam
* Dương Thanh Bình, Trưởng Ban Dân nguyện Quốc hội Việt Nam, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Cà Mau
* Đỗ Thanh Bình, Bí thư Tỉnh ủy Kiên Giang
* Tống Thanh Bình, Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIV
* Nguyễn Thanh Bình (Bắc Ninh) (1920-2008) - Ủy viên Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam (1986-1991), Thường trực Ban Bí thư (1988-1991), Bí thư Thành ủy Hà Nội (1986-1988)
* Nguyễn Thanh Bình (Trà Vinh), sinh năm 1955, chính trị gia, đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 13 (2011-2016) tỉnh Vĩnh Long
* Nguyễn Thanh Bình (Hà Tĩnh), sinh năm 1957, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khoá XII, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Tổ chức Trung ương
* Nguyễn Thanh Bình (An Giang), sinh năm 1964, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang nhiệm kì 2016-2021
* Nguyễn Thanh Bình (thủ môn), sinh năm 1987, thủ môn của Câu lạc bộ bóng đá SHB Đà Nẵng
* Nguyễn Thanh Bình (cầu thủ bóng đá, sinh 2000), hậu vệ của Câu lạc bộ bóng đá Viettel và đội tuyển quốc gia Việt Nam.
* Thanh Bình (diễn viên, sinh 1985)
* Đồng Thanh Bình, diễn viên sinh năm 1983, tên thật Đồng Văn Bình

## Danh từ chung
* Tình trạng không chiến tranh.

## Xem thêm

* Xã Thanh Bình Thịnh, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh
France Football

***France Football*** là một tạp chí hàng tuần của Pháp chứa đựng những thông tin về bóng đá trên toàn thế giới. Đó là một trong những tờ báo thể thao có uy tín bậc nhất châu Âu, bởi những hình ảnh và thống kê chính xác về các trận đấu ở các cup lớn ở châu Âu hay các giải vô địch các nước ở châu Âu.

Tạp chí này cũng tổ chức trao giải Quả bóng vàng châu Âu cho các cầu thủ có quốc tịch thuộc các nước châu Âu từ năm 1956. Năm 1995 giải này mở rộng ra cho cả các cầu thủ ở châu lục khác nhưng đang chơi bóng tại châu Âu.

## Quả bóng vàng châu Âu

Quả bóng vàng châu Âu là giải thưởng cá nhân hàng năm có giá trị nhất trong bóng đá của tạp chí dành cho các cầu thủ châu Âu của tạp chí. Giải này bắt đầu năm 1956 với người nhận giải đầu tiên là cầu thủ bóng đá người Anh lúc đó đang chơi cho câu lạc bộ Blackpool, Stanley Matthews và người nhận giải cuối cùng (trước khi hợp nhất với giải Cầu thủ xuất sắc nhất năm của FIFA thành Quả bóng vàng FIFA năm 2010) là Lionel Messi năm 2009 lúc đó đang chơi cho F.C. Barcelona. Giải được tính căn cứ vào số điểm bình chọn bởi các phóng viên thể thao uy tín châu Âu, trong đó người đạt điểm cao nhất lịch sử giải là Messi với số điểm 473 trên điểm tuyệt đối 480, năm 2009.
## Cầu thủ hay nhất nước Pháp
Hàng năm tạp chí này cũng tổ chức bầu chọn cầu thủ hay nhất nước Pháp. Trước năm 1995 giải chỉ được trao cho cầu thủ đang chơi bóng tại Pháp, từ năm 1996 các cầu thủ người Pháp đang chơi bóng tại nước ngoài cũng có thể nhận giải này.

## Huấn luyện viên người Pháp của năm
Hàng năm tạp chí này cũng tổ chức bầu chọn huấn luyện viên hay nhất người Pháp.

## Xem thêm
* World Soccer
## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trang web chính thức
Khương

**Khương** có thể chỉ:
* Một dân tộc thiểu số tại Trung Quốc: người Khương
* Họ người Á Đông: Khương (họ)
Định lý Menelaus

**Định lý Menelaus** là một định lý nâng cao trong hình học tam giác, được phát biểu như sau: *Cho tam giác ABC. Các điểm D, E, F lần lượt nằm trên các đường thẳng BC, CA, AB. Khi đó 3 điểm D, E, F thẳng hàng khi và chỉ khi:*  
:\frac{\overline{FA}}{\overline{FB}} \cdot \frac{\overline{DB}}{\overline{DC}} \cdot \frac{\overline{EC}}{\overline{EA}} = 1

## Chứng minh

****Phần thuận***: Giả sử D, E, F là 3 điểm thẳng hàng với nhau. Vẽ đường thẳng qua C và song song với AB cắt đường thẳng DE tại G.Vì CG \parallel AB (c.dựng) nên theo định lý Ta-lét, ta có:\frac{DB}{DC} = \frac{FB}{CG} (1)và \frac{EC}{EA} = \frac{CG}{FA} (2)
Nhân từng vế của (1) và (2)
 với nhau, ta được:\frac{DB}{DC}\cdot \frac{EC}{EA} = \frac{FB}{FA} Từ đó suy ra:\frac{FA}{FB}\cdot \frac{DB}{DC}\cdot \frac{EC}{EA}=1***Phần đảo***: Giả sử \frac{FA}{FB}\cdot \frac{DB}{DC}\cdot \frac{EC}{EA} = 1. Khi đó gọi F' là giao của đường thẳng ED với đường thẳng AB.Theo chứng minh ở trên, ta có \frac{F'A}{F'B}\cdot \frac{DB}{DC}\cdot \frac{EC}{EA} = 1Kết hợp giả thiết               => \frac{FA}{FB} = \frac{F'A}{F'B}Hay \frac{FA}{F'A} = \frac{FB}{F'B} = \frac{FA + FB}{F'A + F'B} = \frac{AB}{AB} = 1 Nên F'A = FA và F'B = FB=> F' trùng với F.Vậy định lý đã được chứng minh.

## Xem thêm
*Định lý Carnot
*Định lý Ceva

## Tham khảo

* Coxeter, H. S. M. and Greitzer, S. L. "Menelaus's Theorem." §3.4 in Geometry Revisited. Washington, DC: Math. Assoc. Amer., pp.&nbsp;66–67, 1967.
* Beyer, W. H. (Ed.). CRC Standard Mathematical Tables, 28th ed. Boca Raton, FL: CRC Press, p.&nbsp;122, 1987.
* Graustein, W. C. Introduction to Higher Geometry. New York: Macmillan, p.&nbsp;81, 1930.
* Grünbaum, B. and Shepard, G. C. "Ceva, Menelaus, and the Area Principle." Math. Mag. 68, 254-268, 1995.
* Honsberger, R. "The Theorem of Menelaus." Ch. 13 in Episodes in Nineteenth and Twentieth Century Euclidean Geometry. Washington, DC: Math. Assoc. Amer., pp.&nbsp;147–154, 1995.
* Durell, C. V. Modern Geometry: The Straight Line and Circle. London: Macmillan, pp.&nbsp;42–44, 1928.
* Graustein, W. C. Introduction to Higher Geometry. New York: Macmillan, p.&nbsp;81, 1930.
* Wells, D. The Penguin Dictionary of Curious and Interesting Geometry. London: Penguin, p.&nbsp;150, 1991.
Phân họ Ngỗng

**Phân họ Ngỗng** (danh pháp khoa học: ***Anserinae***) là một phân họ trong họ Vịt (*Anatidae*). Nó bao gồm các loài thiên nga và ngỗng. Theo một vài hệ thống phân loại khác (chẳng hạn như Terres & NAS, 1991), nó được tách ra thành hai phân họ là Anserinae nghĩa hẹp chứa ngỗng (và các loài le nâu), và **Cygninae** chứa thiên nga.

Một loạt các loài thủy điểu khác, chủ yếu liên quan tới các loài vịt khoang, có từ "ngỗng" trong tên gọi; xem các trang về họ Vịt Anatidae và ngỗng để biết thêm.

## Hệ thống hóa
Tông **[[Cygnini]]**: Thiên nga
*Chi *[[Cygnus]]* - **thiên nga thật sự**
:Các loài thiên nga mỏ đen và vàng đôi khi tách ra thành chi *Olor*.

Tông **[[Anserini]]**: Ngỗng thật sự
*Chi *[[Chi Ngỗng|Anser]]*: chi Ngỗng
*Chi *[[Chi Ngỗng đen|Branta]]*: Chi Ngỗng đen

**Chưa giải quyết**
*Chi *[[Coscoroba]]* – Thiên nga Coscoroba

Hai chi dưới đây là khác biệt với các dạng ngỗng khác và thường được nâng lên cấp phân họ của chính chúng, gọi là *Cereopsinae*, hoặc đưa vào phân họ vịt khoang (*Tadorninae*).

Tông **[[Cereopsini]]**
*Chi *[[Cereopsis]]*: Ngỗng Cape Barren
*Chi *[[Cnemiornis]]*: Ngỗng New Zealand (tiền sử hậu Đệ Tứ)

Có một số mẫu cận hóa thạch kỳ dị của chim lớn tương tự như ngỗng thu được từ quần đảo Hawaii mà dường như không phải moa-nalo (một nhóm thủy điểu hình dáng tương tự như vịt với kích cỡ tương tự như ngỗng). Chúng không thể gán vào bất kỳ chi nào còn sinh tồn ngày nay, mặc dù phần lớn (nếu không phải tất cả) có thể có quan hệ họ hàng khá gần với chi *Branta*:
* Ngỗng Wetmore, *Geochen rhuax* – ban đầu cho là có họ hàng với nhóm *Cereopsis*, nhưng điều này khó coi là chính xác do các lý do địa sinh học.
* Ngỗng Hawaii lớn, *Branta* sp.?
* Ngỗng Oʻahu lớn, Anatidae chi không rõ loài mơ hồ (sp. et gen. indet.)

## Chú thích

## Tham khảo

* 
* Terres John K. & National Audubon Society (1991): *The Audubon Society Encyclopedia of North American Birds*. Wings Books, New York. ISBN 0-517-03288-0
Sâm cầm

**Sâm cầm** (danh pháp hai phần: *Fulica atra*) là một loài chim thuộc họ Gà nước (*Rallidae*).

Đây là loài chim có đầu và cổ màu đen tuyền, mắt nâu đỏ, mỏ nhọn dài và miếng sừng sau mỏ có màu trắng, trọng lượng trung bình 400-500gr nhưng cũng có con nặng 700gr.

Sâm cầm là giống chim di cư, hằng năm nó bay dọc Trái Đất. Sâm cầm sống bằng thực vật tìm thấy dưới đáy ao hồ. Sâm cầm sinh sản tại nhiều vùng hồ và đầm nước ngọt ở Cựu Thế giới. Khi thời tiết băng giá vào mùa đông, sân cầm di cư về phía Nam và phía Tây.

Loài chim này từng di cư về Việt Nam, là loài đặc sản của vùng hồ Tây, Hà Nội:

Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, khi ra thăm Hà Nội cũng có nhắc đến sâm cầm trong ca khúc *Nhớ mùa thu Hà Nội*: 

Tuy nhiên gần đây, vì nạn săn bắt vừa bãi, nên sâm cầm không trở lại Hồ Tây.

## Ảnh

Tập tin:Common Coots I IMG 9270.jpg|Đàn sâm cầm tại Hodal ở Faridabad, Haryana, Ấn Độ.
Tập tin:Eurasian Coot-Mindaugas Urbonas-2.jpg|Sâm cầm non.
Tập tin:Nesting coots.jpg|Sâm cầm trống và mái với tổ chim và 3 chim con.
Tập tin:Common Coot (Fulica atra) taking bath in the morning at Narendrapur W IMG 4031.jpg|Tắm buổi sáng.
Tập tin:Fulica atra, adult and chick.jpg|Sâm cầm trưởng thành và chim non.
Tập tin:20050507-007-fulica-atra.jpg|Cho chim non ăn.
Tập tin:Eurasian.coot.london.arp.jpg|Sâm cầm tại Công viên St James, London.
Tập tin:Fulica atra on ice.jpg|Sâm cầm trên hồ đóng băng.
Tập tin:White-breasted Waterhen 4055.jpg|Sâm cầm ngực trắng.
Tập tin:Fulica atra MHNT.ZOO.2010.11.67.11.jpg|Trứng sâm cầm


## Chú thích

## Liên kết ngoài

* Video về sâm cầm  tại Internet Bird Collection
* Sâm cầm không trở lại 
* Cuộc tàn sát chim sâm cầm kỳ 1, kỳ 2, báo Người Đưa Tin
* Chim sâm cầm - thuốc bổ của Hồ Tây
* Sâm cầm
Le nâu

**Le nâu** hay **Le le** (danh pháp hai phần: * Dendrocygna javanica*) là một loài vịt nhỏ sinh sản ở Nam Á và Đông Nam Á.

## Phân bố
Le nâu sống thành bầy ở những nơi chúng ưa thích. Môi trường sống là các hồ nước ngọt, với nhiều thực vật, Thức ăn của chúng là hạt và các loại thực vật khác. Đôi khi chúng cũng tạm cư trú ngoài biển, nhưng ngoài khu vực nhiều sóng. Le nâu phân bố không đều tại Pakistan, Ấn Độ, Nepal, Sri Lanka, Bangladesh, Myanmar, Thái Lan, Malaysia, Indonesia, Nam Trung Quốc, Việt Nam. Le nâu chủ yếu sống định cư, di chuyển nhỏ theo vùng nước, nhưng le nâu ở Trung Quốc di cư về phía Nam vào mùa đông.

Đây là loài phân bố rộng rãi của các khu vực đất ngập nước thấp của tiểu lục địa Ấn Độ và Đông Nam Á, kéo dài từ Ấn Độ, Nepal, Sri Lanka, Malaysia, Singapore, Indonesia, Myanmar, Thái Lan và Việt Nam. Nó cũng có mặt trên các quần đảo trong khu vực như Andamans, Nicobars và Maldives. Chúng đôi khi cũng di chuyển trong khu vực nhỏ do các thay đổi thời tiết và lượng nước và đối với các nhóm sinh sống về phía bắc di chuyển về phía nam vào mùa đông. Chúng được tìm thấy trong các vùng đất ngập nước nhạt có lớp phủ thực vật tốt và thường nghỉ ngơi trên các bờ sông hoặc thậm chí trên các vùng biển mở ven bờ. Downy chicks là nhóm có màu đen với mắt nâu và các đốm trắng sau đỉnh đầu, cánh, bụng và rump. Các cá thể Albino đã được tìm thấy trong tự nhiên.

## Miêu tả
Le nâu có mỏ dài màu xám, đầu và chân cũng dài. Lông trên đầu, cổ và bụng màu vàng sẫm da bò, chỏm lông trên đầu sẫm màu hơn. Lưng và hai cánh màu xám sẫm, với các mảng màu nâu hạt dẻ trên cánh và đuôi.

Tiếng kêu của chúng hơi khò khè, phát ra khi bay. Các chỗ đậu ngủ đêm của chúng thường rất ồn ào. Chúng làm tổ trong các hốc trên cây, các tổ cũ của các loài chim khác, đẻ 6-12 trứng.

## Ảnh

Tập tin:Lesser Whistling-ducks (Dendrocygna javanica) at Kolkata I IMG 2447.jpg|Tại Kolkata, Tây Bengal, Ấn Độ.
Tập tin:Lesser Whistling-duck (Dendrocygna javanica)- after bath at Kolkata I IMG 2493.jpg|Tắm xong.
Tập tin:Lesser Whistling-ducks- Resting- I3- Kolkata IMG 1534.jpg|Nghỉ ngơi.
Tập tin:Lesser Whistling-ducks- Resting & Landing I IMG 1108.jpg|Hạ cánh và nghỉ ngơi.
Tập tin:Lesser Whistling-ducks- Playing I IMG 1105.jpg|Chơi đùa.
Tập tin:Lesser Whistling-ducks- Playing I IMG 1003.jpg|Chơi đùa.
Tập tin:Lesser Whistling-ducks- About to land I IMG 1106.jpg|Hạ cánh.
Tập tin:Lesser Whistling-duck in Kolkata in a Lotus pond I2- IMG 2674.jpg|Trong hồ sen.


## Liên kết ngoài
* Tra cứu động vật rừng Việt Nam, Le nâu
## Ghi chú
Nhạn

**Nhạn** có thể đề cập đến một trong các khái niệm sau:
*Trong văn học và trong văn hóa truyền thống của Việt Nam, từ này chỉ một số loài chim thuộc họ Vịt (Anatidae)
*Cách gọi mới xuất hiện gần đây cho các loài chim thuộc họ Én (Hirundinidae)
*Tên người, địa danh: Phùng Nhạn, núi Nhạn, Nhạn môn quan...

## Xem thêm

*
*
*Hồng hộc
Bahram V

**Bahram V** ( *Wahrām*, tiếng Ba Tư mới:  *Bahrām*) là vị vua Sassanid thứ 14 của Ba Tư (421-438). Cũng được gọi là **Bahramgur** (gur nghĩa là lừa rừng, thú săn ưa thích của ông), ông là con của Yazdegerd I (399-421), sau khi cha ông chết bất ngờ (có thể bị ám sát), là kẻ đối lập có sự ủng hộ của Mundhir, vua người Ả Rập ở al-Hirah. Mẹ của Bahram là Shoshandukht, con gái của Exilarch, người đứng đầu Do Thái ở Babylon.

Năm 427, ông đánh bại một cuộc xâm lược của bộ lạc Hephthalites (Hung trắng) ở phương Đông, mở rộng ảnh hưởng đến tận Trung Á. Ông cũng phế truất vua xứ Armenia và biến xứ này thành một tỉnh của Ba Tư. Chân dung của ông ta được khắc trên những đồng tiền ở Bukhara (Uzbekistan ngày nay).

Bahram V là một trong những quốc vương Sassanid được biết đến nhiều nhất và là một anh hùng trong truyền thuyết. Những truyền thuyết này vẫn còn tồn tại khi đế chế Sassanid bị những người Hồi giáo Ả Rập tàn phá. Những câu chuyện này kể về sự dũng cảm của đức vua và những chiến thắng của ông trước La Mã, Thổ Nhĩ Kỳ, Ấn Độ và cả châu Phi, về những cuộc phiêu lưu tình ái và các chuyến đi săn của ông ta. Bahram V đã giành được ngai vàng sau một cuộc chiến đấu với các anh/em của mình và ông đã dành nhiều thời gian để gây chiến tranh với ngoại bang. Nhưng chính các chuyến đi săn và bữa tiệc mới làm đức vua trước các quý cô và dân chúng. Trong triều đại ông, các tác phẩm văn học xuất sắc nhất được viết ra và các bản nhạc trứ danh được soạn. Các môn thể thao như polo (kiểu như cưỡi ngựa đánh bong) trở thành một thú vui của hoàng gia, được lưu truyền đến nay tại nhiều vương quốc.

## Chú thích

## Tham khảo

*Encyclopedia Iranica, "Bahrām V Gōr ", O. Klíma 
*Encyclopedia Iranica, "Bahrām V Gōr in Persian Legend and Literature", W. L. Hanaway, Jr
Phân họ Le nâu

**Phân họ Le nâu** (danh pháp khoa học: ***Dendrocygninae***) là một phân họ trong họ Vịt (họ chứa vịt, thiên nga, ngỗng, le nâu v.v) (*Anatidae*). Trong các kiểu tiếp cận phân loại học khác nhau, phân họ này có thể được coi là một họ khác biệt với danh pháp **Dendrocygnidae** hoặc như là một tông với danh pháp **Dendrocygnini** thuộc về phân họ Ngỗng nghĩa rộng (*Anserinae*), chẳng hạn như trong Terres & NAS, 1991

Nó chỉ chứa một chi có danh pháp ***Dendrocygna***, với 8 loài còn sinh tồn, và 1 loài đã biết cho tới nay nhưng chưa được miêu tả từ cận hóa thạch thu được từ Aitutaki, quần đảo Cook. Các loài le nâu còn được gọi chung là "vịt huýt gió", có phân bố rộng khắp thế giới trong khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới. Các loài "vịt" này có, như tên gọi của chúng ngụ ý, tiếng kêu đặc biệt kiểu huýt gió dễ nhận thấy.

Các loài le nâu có chân dài, cổ dài và thích sống thành bầy đàn, chúng bay thành từng đàn lớn đến và đi khỏi nơi đậu để ngủ qua đêm. Cả le trống lẫn le mái đều có bộ lông khá giống nhau và tất cả đều có bề ngoài trông hơi gù và phần lông cánh phía trong màu đen.

## Các loài
* Le nâu mỏ đen, *Dendrocygna arborea*
* Le nâu ngực sọc, *Dendrocygna arcuata*
* Le nâu bụng đen, *Dendrocygna autumnalis*
* Le nâu hung, *Dendrocygna bicolor*
* Le nâu lông vũ, *Dendrocygna eytoni*
* Le nâu đốm, *Dendrocygna guttata*
* Le nâu hay le le, le nâu nhỏ, le nâu Ấn Độ, *Dendrocygna javanica*
* Le nâu mặt trắng, *Dendrocygna viduata*

## Thư viện ảnh

Tập tin:White.faced.whistling.duckARP.jpg|Le nâu mặt trắng (*Dendrocygna viduata*)
Tập tin:Red.billed.whistling.duck.600pix.jpg|Le nâu bụng đen (*Dendrocygna autumnalis*)
Tập tin:Black-billed.wh.duck.arp.500pix.jpg|Le nâu mỏ đen (*Dendrocygna arborea*)


## Tham khảo và ghi chú
Trâu (họ người)

**Trâu** là một họ của người châu Á. Họ này có mặt ở Triều Tiên (Hangul: 추, Romaja quốc ngữ: Chu) và Trung Quốc (chữ Hán: 鄒, Bính âm: Zou). Trong danh sách *[[Bách gia tính]]* họ này đứng thứ 35.

## Người Trung Quốc họ Trâu nổi tiếng
* Trâu Diễn, học giả người nước Kì thời Chiến Quốc
* Trâu Tĩnh, tướng dưới quyền Lưu Yên, thái thú U Châu cuối thời Đông Hán
* Trâu Văn Hoài, nhà điện ảnh Hồng Kông, người sáng lập hãng Golden Harvest
* Trâu Triệu Long, diễn viên Hồng Kông

## Nhân vật nghệ thuật
*Trâu Uyên, Trâu Nhuận, hai trong số 108 anh hùng Lương Sơn Bạc trong Thủy hử.

## Xem thêm
* Chu (họ) (đôi khi còn được gọi là Châu)

## Tham khảo
Hà (họ)

**Hà** là một họ của người thuộc vùng Văn hóa Đông Á. Họ này có mặt ở Việt Nam (Hán Nôm: 何), Triều Tiên (Hangul: 하, Romaja quốc ngữ: Ha) và Trung Quốc (chữ Hán: 何, Bính âm: He). Tại Trung Quốc trong danh sách *[[Bách gia tính]]* họ Hà đứng thứ 21.

Chữ 何 (*hà*) của họ này nghĩa gốc là "cái gì" (như "hà cớ gì"), tránh nhầm lẫn với chữ 河 (*hà*) mang nghĩa là "sông nước", do chữ Quốc ngữ chỉ có thể biểu âm, không biểu nghĩa được như chữ Hán và chữ Nôm.

## Người Việt Nam họ Hà nổi bật
* Hà Khôi, vị tướng nhà Đinh tham gia đánh dẹp sứ quân Đỗ Cảnh Thạc.
* Hà Nương, tức Cô Đôi Thượng Ngàn nhân vật nổi tiếng trong tín ngưỡng thờ mẫu Tam Phủ, con vị quan lang họ Hà ở Ninh Bình.
* Hà Chương – được coi như anh em kết nghĩa với Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn, người đã có công trạng to lớn cho nhà Trần trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông.
* Hà Tôn Mục, học giả thời Hậu Lê.
* Hà Tông Quyền, thi sĩ thời nhà Nguyễn.
* Hà Huy Tập, tổng bí thư Đảng Cộng sản Đông Dương.
* Hà Huy Giáp, UVTW Đảng CSVN khoá III.
* Hà Văn Lâu, nhà ngoại giao của chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.
* Hà Minh Đức, viện trưởng Viện Văn học Việt Nam.
* Hà Đình Đức, Khoa sinh học – Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội người nghiên cứu về Hồ Gươm rùa Hồ Gươm.
* Hà Thị Khiết, Bí thư TƯ Đảng CSVN, Trưởng ban dân vận Trung ương.
* Hà Quang Dự, Nguyên UVTW Đảng CSVN, Bộ trưởng Thể thao-Du lịch
* Hà Văn Tấn, viện trưởng Viện Khảo cổ học Việt Nam.
* Hà Huy Khoái, viện trưởng Viện Toán học Việt Nam.
* Hà Hùng Cường, bộ trưởng Bộ Tư pháp Việt Nam.
* Hà Mạnh Trí, viện trưởng viện kiểm sát ND tối cao Việt Nam.
* Hà Kiều Anh, hoa hậu Việt Nam, cháu nội của Hà Văn Lâu.
* Hà Văn Hiền, UVTW Đảng CSVN khoá X, chủ nhiệm ủy ban kinh tế ngân sách Quốc hội.
* Hà Duyên Châu, Viện trưởng Viện Vật lý địa cầu, Viện Hàn Lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.
* Hà Thị Cầu, nghệ nhân hát xẩm
* Hà Anh Tuấn, nam ca sĩ.
* Hà Đức Chinh, cầu thủ bóng đá Việt Nam.
* Hà Công Long, Phó Trưởng ban Ban Dân nguyện thuộc Ủy ban thường vụ Quốc hội, Ủy viên Ủy ban Tư pháp của Quốc hội khóa XII, XIII.
* Hà Ban, nguyên UVTW Đảng, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Kon Tum, Phó ban Tổ chức TW.
* Hà Xuân Trường, Giám đốc Học viện Phòng không- Không quân (Việt Nam
* Hà Thị Nga, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam
* Christine Hà Huyền Trân, người Mỹ gốc Việt, quán quân MasterChef mùa 3.
*Hà Xuân Trừng, giáo sư, tiến sĩ và nhà kinh tế học người Việt Nam, từng giữ chức Tổng trưởng Bộ Tài chánh Việt Nam Cộng hòa
## Người Trung Quốc họ Hà nổi bật
* Hà Tiến, đại tướng và ngoại thích cuối thời Đông Hán
* Hà Thừa Thiên, học giả thời Nam-Bắc triều
* Hà Ứng Khâm, quan chức cao cấp trong chính quyền Quốc dân đảng Trung Quốc
* Hà Hồng Sân (Stanley Ho), tỉ phú Ma Cao, người được mệnh danh là Vua cờ bạc Ma Cao
* Hà Nhuận Đông, diễn viên Đài Loan
* Hà Khiết, ca sĩ Trung Quốc
* Hà Gia Kính, diễn viên
*Hà Cảnh, người dẫn chương trình, ca sĩ, đạo diễn
*Hà Bình Bình, người nhỏ bé nhất thế giới, có thể đi lại được.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Ban Liên lạc họ Hà Việt nam
Dụ (họ)

**Dụ** là một họ của người Trung Quốc (chữ Hán: 喻, Bính âm: Yù). Trong danh sách *[[Bách gia tính]]* họ này đứng thứ 36.

## Người Trung Quốc họ Dụ nổi tiếng
* Dụ Hạo, kiến trúc sư đầu đời Bắc Tống
* Dụ Xương, nhà y học cuối đời nhà Minh
* Dụ Bồi Luân, nhà cách mạng Trung Quốc đầu thế kỷ 20
* Dụ Ngôn, ca sĩ thần tượng nhóm nhạc The 9.

## Tham khảo
Tết Thanh minh

**Tết Thanh Minh** còn gọi là **Ngày Tảo Mộ** là một lễ hội truyền thống Trung Quốc được tổ chức bởi người gốc Hoa ở Trung Quốc đại lục, Hồng Kông, Macau, Đài Loan, Malaysia, Singapore, Campuchia, Indonesia, Philippines, Thái Lan và Việt Nam. Đây là lễ hội mùa xuân, diễn ra vào ngày đầu tiên của tiết Thanh Minh, tiết thứ năm trong lịch âm dương truyền thống Trung Quốc. Ngày này thường rơi vào ngày thứ 15 sau Xuân phân, tương ứng với ngày 4, 5 hoặc 6 tháng 4 mỗi năm. Trong dịp Thanh Minh, các gia đình người Hoa đến thăm viếng mộ tổ tiên, dọn dẹp mộ phần và thực hiện các nghi lễ tưởng nhớ tổ tiên. Họ thường dâng cúng các món ăn truyền thống và đốt nhang và vàng mã. Ngày lễ này thể hiện lòng kính trọng tổ tiên trong văn hóa Trung Quốc.

## Chú thích

## Đọc thêm
*
Mao (họ)

**Mao** (毛 hoặc 茅; bính âm: *Máo*) là một họ của người Trung Quốc và Triều Tiên (Hangul: 모; Hanja: 毛; Romaja quốc ngữ: Mo). Trong danh sách *[[Bách gia tính]]* họ Mao 毛 đứng thứ 106, và đứng thứ 87 ở Trung Quốc về mức độ phổ biến theo thống kê năm 2007. Còn họ Mao 茅 đứng thứ 119 trong *[[Bách gia tính]]*.

## Người Trung Quốc họ Mao 毛 nổi tiếng
* Mao Trạch Đông, cựu chủ tịch nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.
* Mao Thuấn Quân, diễn viên người Hồng Kông.

## Người Trung Quốc họ Mao 茅 nổi tiếng
* Mao Tử Nguyên, người sáng lập Bạch liên tông thời Nam Tống.
* Mao Thuẫn, nhà văn người Trung Quốc.
* Mao Tử Tuấn, diễn viên người Trung Quốc.

## Tham khảo
Giang (họ)

**Giang** là một họ của người châu Á. Họ này có mặt ở Việt Nam, Triều Tiên (hangul: 강; Romaja quốc ngữ: Gang) và Trung Quốc (chữ Hán: 江, Bính âm: Jiang). Trong danh sách *[[Bách gia tính]]* họ này đứng thứ 125.

## Người Việt Nam họ Giang nổi bật
* Giang Cự Vọng là danh thần hai triều Đinh - Tiền Lê, Ông là người đã thảo bức Quốc thư theo lệnh của Lê Hoàn lấy danh nghĩa Vệ vương Đinh Toàn gửi vua Tống về việc nối ngôi nhà Đinh, nhưng vua Tống bác bỏ. Nhưng Lê Hoàn vẫn nghiễm nhiên trị nước, sẵn sàng đương đầu với nhà Tống.
* Giang Văn Minh (1573-1638), quan nhà Hậu Lê, được cử đi sứ sang Trung Quốc, do đối đáp thẳng thắn đã bị vua Minh Tư Tông hại chết. Quê nay thuộc xã Đường Lâm, thị xã Sơn Tây
* Giang Hồng Ngọc (1989), ca sĩ
* Giang Quốc Cơ (1984), nghệ sĩ xiếc
* Giang Quốc Nghiệp (1989), nghệ sĩ xiếc
* Giang Trần Quách Tân (1992), cầu thủ bóng đá
* Giang Sơn (1958), nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chủ tịch nước
* Giang Đức Chung, Trưởng phòng Tổ chức cán bộ, Cục Khí tượng Thủy văn

## Người Trung Quốc họ Giang nổi bật
* Giang Thanh (1914-1991), nhà chính trị Trung Quốc, vợ thứ ba của Mao Trạch Đông.
* Giang Hoa, chánh án Tòa án Nhân dân Tối cao Trung Quốc
* Giang Trạch Dân, chủ tịch Trung Quốc, tổng bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc
* Giang Hoa, diễn viên Hồng Kông
*Giang Sơ Ảnh, nữ diễn viên Trung Quốc

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Thiên hoàng Go-Daigo

là vị Thiên hoàng thứ 96 của Nhật Bản theo Danh sách Thiên hoàng truyền thống. Ông là con trai của Thiên hoàng Go-Uda. Các nhà sử học thời kì hậu Minh Trị cho rằng thời kì trị vì của Thiên hoàng này kéo dài từ năm 1318 đến năm 1339. Tuy nhiên, các học giả trước đó cho rằng thời kì trị vì của ông chỉ từ năm 1318 đến năm 1332 do bị các Chinh di Đại tướng quân lật đổ. Các nhà biên sử tiền Minh Trị cũng xem *Go-Daigo* như là một trong các Thiên hoàng mất hết quyền lực từ năm 1336 đến năm 1339.

Vị Thiên hoàng thế kỉ XIV này được đặt thụy hiệu theo một vị Thiên hoàng Đề Hồ khác vào thế kỉ thứ IX, *go*- (後) mang nghĩa đen là "hậu", vì lý do đó đôi khi ông được gọi là "Hậu Đề Hồ Thiên hoàng", go còn có nghĩa khác là "thứ hai" và trong một số bản ghi chép còn sót lại, vị Thiên hoàng này còn được biết đến với tên "Đề Hồ đệ nhị" hay "Đề Hồ II".

## Thân thế
Ông có tên húy (*imina*) là Tôn Trị. Trước khi lên kế thừa hoàng vị, ông được gọi là Tôn Trị Thân Vương (Takeharu*-shinnō*, 尊治親王).

Ông là con trai thứ của Thiên hoàng Go-Uda (Hậu Vũ Đa Thiên hoàng). Mẹ ông là Đằng Nguyên Trung Tử (Fujiwara no *Chūshi*/Tadakom, 藤原忠子), con gái của Đằng Nguyên Trung Kế (Fujiwara no Tadatsugu/Itsutsuji Tadatsugu, 藤原忠継/五辻忠継). Bà trở thành một Nữ Viện (*Nyoin*, 女院) của Đàm Thiên Môn Viện (*Dantenmon-in*, 談天門院).

## Di sản

Tuy cuộc Kiến Vũ tân chính của ông thất bại, nhưng nó vẫn để lại tư tưởng về uy quyền của Thiên hoàng, cuối cùng sẽ chấm dứt kỷ nguyên thống trị của chế độ Mạc phủ vào năm 1868 với cuộc Minh Trị Duy Tân năm thế kỷ sau đó.

Trong phong trào *Thiên hoàng chấp chính* ở thế kỷ XIX, những thầy dạy học của Thiên hoàng Minh Trị đã kể với Minh Trị về cuộc Kiến Vũ tân chính của Thiên hoàng Go-Daigo, và nhấn mạnh rằng, sở dĩ ông lại tiếp tục để mất quyền bính vào tay Mạc phủ Ashikaga vì ông quá tin những thủ hạ chung quanh, không trực tiếp xử lý triều chính. Họ cố khuyên Thiên hoàng Minh Trị không nên đi theo vết xe đổ của Thiên hoàng Go-Daigo năm xưa.

## Chú thích

## Tham khảo

* Titsingh, Isaac. (1834). *Nihon Odai Ichiran*; ou, ''Annales des empereurs du Japon.'' Paris: Royal Asiatic Society, Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland. OCLC 5850691
* Varley, H. Paul. (1980). ''Jinnō Shōtōki: A Chronicle of Gods and Sovereigns.'' New York: Columbia University Press. 10-ISBN 0-231-04940-4; 13-ISBN 978-0-231-04940-5; OCLC 59145842
*
Đại học Công nghệ thông tin Copenhagen

**Đại học Công nghệ thông tin Copenhagen** (viết tắt là **ITU**) được thành lập năm 1999 như một phân khoa tự do với tên "Trường Cao đẳng Công nghệ thông tin Copenhagen" trực thuộc "Trường Cao đẳng Thương mại Copenhagen". Từ năm 2003, do một luật mới về trường đại học, trường này trở thành một trường đại học tự trị. Đây là trường đại học thứ 12 và nhỏ nhất Đan Mạch.

Đại học Công nghệ thông tin Copenhagen đảm nhiệm việc nghiên cứu và đào tạo nhiều ngành khác nhau trong công nghệ thông tin từ cấp cử nhân tới cấp tiến sĩ. Ban đầu, trường chỉ đào tạo cấp thạc sĩ và chỉ thâu nhận các sinh viên đã có bằng cử nhân (không nhất thiết phải là cử nhân công nghệ thông tin). Từ tháng 8 năm 2007, trường bắt đầu có chương trình đào tạo cấp cử nhân công nghệ thông tin (phần mềm). Hiện trường có 6 chương trình đào tạo cấp thạc sĩ, trong đó có 2 chương trình quốc tế, được giảng dạy bằng tiếng Anh và có khoảng 40 nghiên cứu sinh cấp tiến sĩ. Hiện nay, trường có đoàn giáo chức trên 40 người và khoảng 1.500 sinh viên các cấp. Trường cũng hợp tác với Đại học Copenhagen và Trường Kinh doanh Copenhagen (*Copenhagen Business School*) trong việc đào tạo.

Từ năm 2004, trường đã dọn về trụ sở mới ở Ørested, ngay cạnh Phân khoa Nhân văn của Đại học Copenhagen và cạnh Đài Truyền hình DR1 Đan Mạch. Tòa nhà mới này do kiến trúc sư Henning Larsen thiết kế.

## Xem thêm
* Center for Computer Games Research

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* http://www.itu.dk/
Quách (họ)

**Quách** là một họ của người thuộc vùng Văn hóa Đông Á. Họ này có mặt ở Việt Nam, Triều Tiên (Hangul: 곽, Romaja quốc ngữ: Gwak), Nhật Bản (Kanji: 郭, Romaji: Kaku) và Trung Quốc (chữ Hán: 郭, Bính âm: Guo). Trong danh sách *[[Bách gia tính]]* họ này đứng thứ 146, về mức độ phổ biến họ này xếp thứ 16 ở Trung Quốc theo thống kê năm 2006.

## Người Việt Nam họ Quách có danh tiếng
* Quách A, quê Phú Thọ, nữ tướng thời Hai Bà Trưng 
* Quách Lãng, vị nam tướng quê ở động Hoa Lư (Ninh Bình) đã theo Hai Bà Trưng phất cờ khởi nghĩa, được thờ ở đình Đông Ba, phường Thượng Cát, quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội. 
* Quách Bốc, thủ lĩnh của khởi nghĩa Quách Bốc
* Quách Hữu Nghiêm, quan lại nhà Lê.
* Quách Đàm (1863-1927), thương gia gốc Hoa tại Chợ Lớn, Thành phố Hồ Chí Minh
* Quách Mai Thy quán quân Sao Mai 2019 dòng nhạc dân gian
* Quách Thị Hồ, nghệ nhân ca trù Việt Nam
* Andy Quách, ca sĩ Mỹ gốc Việt ở Trung tâm Vân Sơn
* Quách Thị Trang, nữ phật tử Việt Nam đã hi sinh anh dũng, hiện có quảng trường Quách Thị Trang trước cổng chợ Bến Thành, Q1, Thành phố Hồ Chí Minh.
* Quách Tấn, thi sĩ Việt Nam
* Quách Văn Chung, Nghệ sĩ hài cải lương nổi tiếng. Biệt danh là Bác Bảy Văn Chung
* Quách Thị Lan, Quách Công Lịch - hai anh em vận động viên điền kinh nổi tiếng người Mường.
* Quách Lê Thanh, cố Tổng Thanh tra Chính phủ. 
* MLee, tên thật Quách Tapiau Maily, ca sĩ người Việt Nam gốc Pháp.
* Quách Thái Công, nhà thiết kế người Đức gốc Việt
* Quách Tuấn Ngọc, nguyên Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin, Bộ Giáo dục và Đào tạo
* Quách Ngọc Tuấn, Phó Giám đốc Sở Tài chính Thành phố Hồ Chí Minh
* Quách Tất Liêm, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ
* Quách Thu Nguyệt, nguyên Giám đốc kiêm Tổng Biên tập Nhà Xuất bản Trẻ

## Người Trung Quốc họ Quách có danh tiếng
* Quách Cát, sử gia thời Hán Vũ Đế 
* Quách Dĩ, tướng thời Tam quốc, con ông Quách Cầm Chương. Ông theo chân Đổng Trác xây dựng đất nước
* Quách Gia, mưu thần nhà Tào Ngụy thời Tam Quốc, còn gọi là Quách Công Gia, cụ tổ mấy đời của Trương Công Gia
* Quách Hoài, mưu thần nhà Tào Ngụy thời Tam Quốc
* Quách Long, thi sĩ, họa sĩ thời Tam Quốc
* Quách Tử Nghi, đại tướng thời Đường Huyền Tông
* Quách Sở Khách, viên đô hộ Giao Châu (Việt Nam). Ông bị Mai Hắc Đế đuổi khỏi Việt Nam
* Quách Uy, hoàng đế đầu tiên của nhà Hậu Chu
* Quách Thịnh, nhân vật hư cấu trong Thủy hử.
* Quách Quỳ, tướng nhà Tống, con Quách Bân. Ông bị thua trước Lý Thường Kiệt
* Quách Thủ Kính, nhà lịch học thời nhà Nguyên
* Quách Tử Hưng, lãnh tụ phiến quân cuối thời nhà Nguyên
* Quách Mạt Nhược, nhà văn Trung Quốc
* Quách Phú Thành, ca sĩ, diễn viên Hồng Kông
* Quách Khả Doanh, diễn viên Hồng Kông
* Quách Thiện Ni, diễn viên Hồng Kông
* Quách Tấn An, diễn viên Hồng Kông
* Quách Phẩm Siêu, người mẫu Đài Loan
*Quách Bích Đình, người mẫu/diễn viên Đài Loan
*Quách Thái Khiết, diễn viên Đài Loan
* Quách Sùng Thao, danh tướng nhà Hậu Đường
* Quách Đồ, mưu sĩ dưới trướng Viên Thiệu thời kì Tam Quốc

## Người Triều Tiên họ Quách có danh tiếng
* Kwak Jae-yong (Hán Việt: Quách Tại Dung), đạo diễn, biên kịch điện ảnh Hàn Quốc
* Kwak Si-yang: nam diễn viên Hàn Quốc.
## Tham khảo

## Xem thêm
* 

## Liên kết ngoài
Đinh (định hướng)

**Đinh** có thể là:
*Một vật nhọn thường bằng kim loại để đóng vào vật khác: đinh
*Tên một số loài thực vật thuộc họ *[[Bignoniaceae]]*
:*Loài Đinh (cây) (*Markhamia stipulata*)
:*Các loại gỗ: gỗ đinh
*Họ người: Đinh (họ người)
*Một triều đại trong lịch sử Việt Nam: nhà Đinh
*Một trong Thiên can. Xem Đinh (Thiên can)
*Tên một loại động vật: cua đinh
*Một kiểu tấn trong võ thuật: đinh tấn
*Nam giới thời phong kiến, đến tuổi trưởng thành, thuộc đối tượng xét cấp ruộng và tuyển lính
Bành (họ)

**Bành** là một họ của người châu Á. Họ này có mặt ở Việt Nam, Trung Quốc (chữ Hán: 彭, Bính âm: Peng) và Triều Tiên (tuy rất hiếm, Hangul: 팽, Romaja quốc ngữ: Paeng). Trong danh sách *[[Bách gia tính]]* họ này đứng thứ 47, theo truyền thuyết Trung Quốc thì người đầu tiên mang họ Bành là Bành Tổ, người theo truyền thuyết đã thọ tới 800 tuổi.

## Người Việt Nam
* Bành Bảo, tên thật Bành Hữu Bảo, nhà biên kịch điện ảnh Việt Nam
* Bành Châu, tên thật Bành Hữu Châu, nhà biên kịch điện ảnh Việt Nam
* Bành Văn Trân, chính trị viên Đại đội 10 đặc công Sài Gòn - Gia Định
* Bành Tiến Long, nguyên Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo
* Bành Hồng Hiển, Giám đốc Công ty Điện lực Nghệ An

## Người Trung Quốc
* Bành Thế Mông, cầu thủ bóng đá nữ Trung Quốc
* Bành Tổ, nhân vật truyền thuyết
* Bành Việt, tướng thời Hán Sở
* Bành Kỷ, tướng thời Bắc Tống, nhân vật trong tiểu thuyết *[[Thủy hử]]*
* Bành Oánh Ngọc, thủ lĩnh khởi nghĩa Khăn Đỏ
* Bành Đức Hoài, Nguyên soái Giải phóng quân Trung Quốc
* Bành Chân, thị trưởng Bắc Kinh
* Bành Vu Yến, diễn viên Đài Loan
* Bành Quán Anh, diễn viên Trung Quốc
* Bành Lệ Viện, ca sĩ dân ca Trung Quốc, phu nhân Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình
*Bành Tiểu Nhiễm, nữ diễn viên Trung Quốc

## Tham khảo
Đường (họ)

**Đường** là một họ của người châu Á. Họ này có mặt ở Việt Nam, Trung Quốc (chữ Hán: 唐, Bính âm: Tang) và Triều Tiên (tuy rất hiếm, Hangul: 당, Romaja quốc ngữ: Dang). Trong danh sách *[[Bách gia tính]]* họ này đứng thứ 64.

Ở Việt Nam họ Đường có số lượng dân cư rất ít phân bố chủ yếu ở Miền Trung (Bắc Trung Bộ - Thanh Hóa; Nghệ An; Hà Tỉnh) và một số ít sống ở Miền Tây Nam Bộ và TP HCM.
 
Họ Đường Việt Nam được ghi nhận là gốc ở Hà Tĩnh, Nghệ An, Thanh Hóa lâu đời từ trước tới nay. Còn đa số có nguồn từ Trung Quốc là chủ yếu nên dù dân họ Đường sống ở Miền Trung vào trước và Miền Tây chủ yếu người Tiều mới sang sau này.
## Người Việt Nam họ Đường nổi bật
* Đường Minh Hưng: Tiến sĩ, Giáo sư, Trung tướng Công an nhân dân Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội Cựu Công an nhân dân Việt Nam
* Đường Hoài Nam: Bí thư Đảng ủy phường Việt Hưng, thành phố Hà Nội

## Người Trung Quốc họ Đường nổi bật
* Đường Thúc Ngu: người lập ra nước Đường, tiền thân của nước Tấn
* Đường Muội: đại tướng quân nước Sở thời Chiến Quốc
* Đường Bỉnh: ẩn sĩ cuối đời nhà Tần, một trong Thương Sơn tứ hạo
* Đường Mông: nhà ngoại giao thời Tây Hán
* Đường Dần: tự là Bá Hổ, học giả thời nhà Minh
* Đường Giám: học giả thời nhà Thanh, thầy dạy của Tăng Quốc Phiên
* Đường Chính Tài: tổng quản thủy quân của Thái Bình Thiên Quốc
* Đường Cảnh Tùng: Tướng nhà Thanh thời Quang Tự
* Đường Kế Nghiêu: Đại tướng quân đội Quốc Dân Đảng Trung Quốc, Đốc quân Vân Nam từ 1913-1927 thời Trung Hoa Dân Quốc
* Đường Gia Triền: Bộ trưởng Bộ Ngoại giao nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
* Đường Quốc Cường: diễn viên Trung Quốc
* Đường Đan: danh thủ cờ tướng Trung Quốc
* Đường Yên: nữ diễn viên Trung Quốc
*Đường Đăng Kiệt (1964 -): Ủy viên dự khuyết Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XIX, Tỉnh trưởng Chính phủ Nhân dân tỉnh Phúc Kiến.
*Đường Lương Trí (1960 -): Ủy viên dự khuyết Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XIX, Thị trưởng Chính phủ Nhân dân tỉnh Trùng Khánh.
*Đường Nhân Kiện (1962 -): Ủy viên Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XIX, Tỉnh trưởng Chính phủ Nhân dân tỉnh Cam Túc, nhiều năm làm việc tại các Ủy ban Trung ương, Tiểu tổ Lãnh đạo Trung ương.

## Tham khảo
Tiêu (họ)

**Tiêu** là một họ của người ở vùng văn hóa Đông Á. Họ này có mặt ở Việt Nam, Trung Quốc và Đài Loan (chữ Hán: 蕭, Bính âm: Xiao) và Triều Tiên (Hangul: 소, Romaja quốc ngữ: So). Trong danh sách *[[Bách gia tính]]* họ này đứng thứ 99, người mang họ Tiêu đông thứ 30 ở Trung Quốc theo thống kê năm 2006.

Tại Việt Nam, người họ Tiêu có thể là người Kinh, người Hoa hoặc một dân tộc thiểu số khác. Nhưng người họ Tiêu gốc Việt sống tập trung chủ yếu ở miền bắc Việt Nam như các tỉnh: Hải Dương, Hà Nội hay Quảng Trị,...

## Lịch sử
Họ Tiêu có nguồn gốc từ huyện Tiêu ở tỉnh An Huy, Trung Quốc. Ở nước Tống trong thời kỳ Xuân Thu của Trung Quốc cổ đại, nhà quý tộc Tiêu Thúc Đại Tâm (蕭叔大心) được phong tại huyện Tiêu, nơi trở thành một nước trực thuộc của nước Tống. Người dân huyện Tiêu sau đó đã lấy tên huyện của họ làm họ của họ. Nhiều thế kỷ sau, Tiêu Hà là tể tướng đầu tiên của nhà Hán . Sau đó, hậu duệ của ông là Tiêu Bưu (萧彪) chuyển đến Lan Lăng (兰陵), nay là Nghi Thành thuộc tỉnh Sơn Đông, do những vấn đề chính trị dưới thời Hán Vũ Đế. Do đó, người họ Tiêu cũng có nguồn gốc từ Lan Lăng, và đôi khi họ được gọi là Lan Lăng Tiêu ("兰陵萧").

Một phong trào quần chúng khác của người họ Tiêu diễn ra trong vụ Thảm sát Vĩnh Gia vào cuối triều đại Tây Tấn, khi Tiêu Chính (萧整) chuyển đến Đan Dương, Giang Tô. Nó còn được gọi là Nam Lan Lăng (南兰陵). Hậu duệ của Tiêu Đan Dương (丹阳萧氏) sau này đã thành lập hai triều đại: Tiêu Đạo Thành là hoàng đế sáng lập ra triều đại Nam Tề, và Tiêu Diễn lập ra triều đại Lương.

## Người Việt Nam họ Tiêu nổi bật
* Tiêu Văn Mẫn, anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân
* Lam Trường, tên đầy đủ là Tiêu Lam Trường, ca sĩ
* Tiêu Châu Như Quỳnh, ca sĩ, cháu gái của Lam Trường
* Tiêu Hồng Phúc, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Lâm Đồng

## Người Trung Quốc họ Tiêu nổi bật
* Tiêu Hà, tướng quốc nhà Tây Hán, khai quốc công thần của Hán Cao Tổ
* Các vua nhà Nam Tề bắt đầu từ Tiêu Đạo Thành
* Các vua nhà Nam Lương bắt đầu từ Tiêu Diễn
* Các vua nhà Hậu Lương (Nam triều) bắt đầu từ Tiêu Sát
* Tiêu Xước, thái hậu Nhà Liêu
* Tiêu Khắc, Đại tướng Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc
* Tiêu Phương Phương, diễn viên Hồng Kông
* Tiêu Á Hiên, ca sĩ Đài Loan
*Xiaojun tên thật là 肖德俊 (Bính Âm: Xiào Déjùn) (Hán Việt: Tiêu Đức Tuấn), thành viên nhóm nhạc NCT
*Tiêu Ân Tuấn, diễn viên Trung Quốc
*Tiêu Yến, diễn viên Trung Quốc
*Tiêu Chiến, diễn viên Trung Quốc

## Trong văn học
* Tiêu Phong, nhân vật chính trong truyện Thiên long bát bộ của Kim Dung
* Tiêu Thập Nhất Lang, truyện kiếm hiệp của Cổ Long.
* Tiêu Nại, nam chính của truyện Yêu em từ cái nhìn đầu tiên của tác giả Cố Mạn.

## Tham khảo
Tăng (họ)

**Tăng** là một họ của người thuộc vùng Văn hóa Đông Á. Họ này có mặt ở Việt Nam, Trung Quốc (chữ Hán: 曾, bính âm: Zēng) và Triều Tiên (Hangul: 증, Romaja quốc ngữ: Jeung). Trong danh sách *[[Bách gia tính]]* họ này chỉ đứng thứ 384 nhưng người mang họ Tăng đông thứ 32 ở Trung Quốc theo thống kê năm 2006.

Còn một họ nữa cũng được phiên âm là Tăng đó là họ 增. Đây là một họ rất hiếm nhưng cũng xuất hiện đầy đủ ở Việt Nam, Trung Quốc, Triều Tiên. Ở Triều Tiên, cả hai họ này đều rất hiếm.

## Người Việt Nam họ Tăng có danh tiếng
* Tăng Bạt Hổ, chí sĩ Việt Nam,  tham gia chống Pháp cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20
*Tăng Huệ, Trung tướng, Tư lệnh Bộ đội biên phòng Quân đội nhân dân Việt Nam
*Tăng Minh Lộc, Phó Chủ tịch Hội khoa học phát triển Nông thôn Việt Nam, nguyên Cục trưởng, CVP điều phối Nông thôn mới TW. 
*Tăng Thanh Hà, diễn viên Việt Nam
*Tăng Phúc, ca sĩ nhạc hiện đại 
*Tăng Ngọc Tuấn, Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao 
*Tăng Thế Cường, Cục trưởng Cục Biến đổi khí hậu, Bộ Nông nghiệp và Môi trường 
*Tăng Văn Phả, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Hà Nam 

## Người Trung Quốc họ Tăng có danh tiếng

* Tăng Tử, Nhà Tư tưởng Nho giáo nổi tiếng Trung quốc
* Tăng Củng, nhà văn thời Bắc Tống, một trong Đường-Tống Bát gia
* Tăng Công Lượng, đại thần nhà Bắc Tống
* Tăng Nam Trọng, nhà thiên văn thời Bắc Tống
* Tăng Khải, thi đỗ trạng nguyên thời nhà Minh
* Tăng Quốc Phiên, đại tướng thời nhà Thanh
* Tăng Khánh Hồng, phó chủ tịch nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
* Tăng Bồi Viêm, phó thủ tướng Quốc vụ viện Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
* Tăng Âm Quyền, trưởng Đặc khu hành chính Hồng Kông
* Tăng Chí Vĩ, diễn viên Hồng Kông
* Tăng Hoa Thiên, diễn viên Hồng Kông
* Tăng Khải Huyền, diễn viên Đài Loan
* Tăng Kỳ, diễn viên Trung Quốc

## Ghi chú

## Tham khảo