SMS Baden (1915)

**SMS ''Baden*** là một [[thiết giáp hạm]] thuộc [[Bayern (lớp thiết giáp hạm)|lớp *Bayern*]] được [[Hải quân Đế quốc Đức]] chế tạo trong [[Chiến tranh thế giới thứ nhất|Chiến tranh Thế giới thứ nhất]]. Được hạ thủy vào [[tháng mười|tháng 10]] năm [[1915]] và hoàn tất vào [[tháng ba|tháng 3]] năm [[1917]], nó là chiếc thiết giáp hạm Đức cuối cùng được hoàn tất trong chiến tranh, khi hai con tàu chị em cùng lớp *Sachsen* và *Württemberg* chưa hoàn tất khi chiến tranh kết thúc. Con tàu trang bị tám khẩu pháo  trên bốn [[tháp pháo]] nòng đôi, có trọng lượng choán nước  khi chất đầy tải trọng chiến đấu, và đạt đến tốc độ tối đa . Cùng với con tàu chị em [[SMS Bayern (1915)|*Bayern*]], *Baden* là chiếc tàu chiến lớn nhất và trang bị mạnh nhất từng được Hải quân Đế quốc Đức chế tạo.

Khi được đưa vào hoạt động cùng [[Hạm đội Biển khơi Đức]], *Baden* được đặt làm [[soái hạm]] của hạm đội, thay thế cho chiếc [[sMS Friedrich der Große (1911)|*Friedrich der Grosse*]]. *Baden* có rất ít hoạt động trong quãng đời phục vụ ngắn ngũi của nó; lần xuất quân duy nhất vào [[tháng tư|tháng 4]] năm [[1918]] kết thúc mà không đụng độ với đối phương. *Baden* bị lưu giữ cùng với hầu hết Hạm đội Biển khơi tại [[Scapa Flow]] sau khi Đức thua trận vào [[tháng mười một|tháng 11]] năm [[1918]]. Vào ngày [[21 tháng 6]] năm [[1919]], Đô đốc [[Ludwig von Reuter]] ra lệnh [[Đánh đắm Hạm đội Đức tại Scapa Flow|đánh đắm hạm đội]]; tuy nhiên thủy thủ Anh đồn trú trong cảng đã chiếm được *Baden* và làm mắc cạn nó để tránh bị chìm ở vùng nước sâu hơn. Con tàu được cho nổi trở lại, được khảo sát cẩn thận, và cuối cùng bị đánh chìm như một mục tiêu cho các cuộc thử nghiệm vũ khí của Hải quân Hoàng gia Anh vào năm [[1921]].

== Thiết kế và chế tạo ==
*Baden* được đặt hàng dưới cái tên tạm thời *Ersatz Wörth* vào năm [[1912]] theo đạo luật Hải quân thứ ba và thứ tư được thông qua trong năm đó. Công việc chế tạo được bắt đầu tại xưởng tàu [[Schichau-Werke]] ở [[Gdańsk|Danzig]] dưới số hiệu chế tạo 913. Con tàu được đặt lườn vào ngày [[20 tháng 12]] năm [[1913]] và được hạ thủy vào ngày [[30 tháng 10]] năm [[1915]]. Sau khi được trang bị và chạy thử máy, con tàu được đưa ra hoạt động vào ngày [[14 tháng 3]] năm [[1917]]. Nó làm tiêu tốn của Chính phủ Đế quốc Đức 49 triệu [[Mác vàng Đức]]. H thiết kế là , nhưng *Baden* đạt được tốc độ tối đa  khi chạy thử máy.

Nó được trang bị tám khẩu pháo  cho dàn pháo chính, được bố trí trên bốn [[tháp pháo]] nòng đôi với hai tháp pháo [[bắn thượng tầng]] phía trước và phía sau [[cấu trúc thượng tầng]]. *Baden* cùng với tàu chị em [[SMS Bayern (1915)|*Bayern*]] là những thiết giáp hạm đầu tiên của Đức được trang bị cỡ nòng pháo hạng nặng này, khi những chiếc thiết giáp hạm dẫn trước chỉ trang bị pháo  hoặc . Dàn pháo hạng hai bao gồm mười sáu khẩu [[Hải pháo SK 15 cm L/45|SK  L/45]], sáu khẩu  và năm ống phóng [[ngư lôi]] ngầm , gồm một ống trước mũi và hai ống mỗi bên mạn tàu. Khi đưa vào hoạt động, biên chế con tàu có 42 sĩ quan và 1.129 thủy thủ.

== Lịch sử hoạt động ==
=== Các hoạt động ban đầu ===
Sau khi được đưa vào hoạt động cùng [[Hạm đội Biển khơi Đức]], *Baden* được đặt trong vai trò [[soái hạm]] cho Tư lệnh hạm đội, [[Đô đốc]] [[Franz von Hipper]], một vị trí mà nó sẽ giữ cho đến khi chiến tranh kết thúc. Vào cuối [[tháng tám|tháng 8]] năm [[1917]], *Baden* đưa Hoàng đế (*Kaiser*) [[Wilhelm II]] viếng thăm đảo pháo đài [[Helgoland]], con tàu được hộ tống bởi chiếc [[tàu chiến-tuần dương]] [[SMS Derfflinger|*Derfflinger*]] cùng các [[tàu tuần dương hạng nhẹ]] [[SMS Emden (1916)|*Emden*]] và [[SMS Karlsruhe (1916)|*Karlsruhe*]]. Sau khi kết thúc chuyến viếng thăm, *Baden* đưa Kaiser quay trở lại [[Cuxhaven]]. Con tàu chạm phải đáy biển phía ngoài Cuxhaven, mặc dù không gặp phải hư hại gì nghiêm trọng.

=== Đánh phá đoàn tàu vận tải Na Uy ===
Vào cuối năm [[1917]], các lực lượng hạng nhẹ của Hạm đội Biển khơi bắt đầu can thiệp vào các [[đoàn tàu vận tải]] Anh đi đến [[Na Uy]]. Vào ngày [[17 tháng 10]], các tàu tuần dương hạng nhẹ [[SMS Brummer|*Brummer*]] và [[SMS Bremse|*Bremse*]] đánh chặn một trong các đoàn tàu vận tải, đánh chìm chín trong số 12 tàu hàng và hai [[tàu khu trục]] hộ tống trước khi quay trở về Đức. Đến ngày [[12 tháng 12]], bốn tàu khu trục Đức phục kích một đoàn tàu vận tải thứ hai gồm năm tàu hàng và hai tàu khu trục Anh; cả năm chiếc tàu vận tải đều bị đánh đắm cũng như một tàu khu trục. Sau các vụ cướp phá này, Đô đốc [[David Beatty, Bá tước thứ nhất Beatty|David Beatty]], Tư lệnh [[Hạm đội Grand Anh Quốc]], phải biệt phái các thiết giáp hạm từ hạm đội chiến trận theo bảo vệ các đoàn tàu vận tải. Hải quân Đế quốc Đức giờ đây được bày ra một cơ hội họ từng chờ đợi trong suốt cuộc chiến tranh: một bộ phận của Hạm đội Grand vốn có ưu thế về số lượng giờ đây bị tách ra, có thể bị cô lập và tiêu diệt. Đô đốc von Hipper vạch ra kế hoạch cho chiến dịch: các tàu chiến-tuần dương thuộc Đội Tuần tiễu 1 cùng với các tàu tuần dương hạng nhẹ và tàu khu trục sẽ tấn công một trong các đoàn tàu vận tải lớn, trong khi phần còn lại của Hạm đội Biển khơi sẽ chờ đợi, sẵn sàng tấn công hải đội thiết giáp hạm dreadnought của Anh.

Lúc 05 giờ 00 ngày [[23 tháng 4]] năm [[1918]], hạm đội Đức khởi hành từ vũng biển Schillig. Bên trên chiếc *Baden*, Hipper ra mệnh lệnh giữ liên lạc vô tuyến ở mức tối thiểu nhằm tránh bị tình báo Anh bắt được. Lúc 06 giờ 10 phút, các tàu chiến-tuần dương Đức đến được một địa điểm cách  về phía Tây Nam [[Bergen]] khi chiếc tàu chiến-tuần dương [[SMS Moltke (1910)|*Moltke*]] bị mất một chân vịt phía trong của nó, làm hỏng nặng động cơ. Thủy thủ trên tàu đã sửa chữa tạm thời, cho phép con tàu di chuyển với tốc độ , nhưng người ta quyết định phải kéo con tàu. Cho dù gặp bất lợi này, Hipper tiếp tục tiến lên phía Bắc, và đến 14 giờ 00 lực lượng của ông đã băng qua tuyến đường hàng hải vận chuyển nhiều lần mà không tìm thấy bất kỳ mục tiêu nào. Đến 14 giờ 10 phút, Hipper quay mũi các con tàu của mình về phía Nam; và đến 18 giờ 37 phút, hạm đội Đức về đến vùng biển được các bãi mìn phòng thủ bảo vệ chung quanh các căn cứ của họ. Sau này người ta biết được rằng đoàn tàu vận tải Anh khởi hành một ngày chậm hơn so với tính toán trong kế hoạch của Bộ tham mưu Hải quân Đức.

Vào ngày [[24 tháng 5]], một lần nữa *Baden* thực hiện chuyến đi đến Helgoland, lần này là để đưa Tổng tư lệnh hạm đội, Đô đốc [[Reinhard Scheer]], cùng Đại Công tước [[Frederick II, Đại Công tước Baden|Friedrich von Baden]] viếng thăm hòn đảo. Lần này chỉ có *Karlsruhe* hộ tống con tàu trong chuyến đi.

=== Binh biến Wilhelmshaven ===

Là soái hạm của hạm đội, *Baden* được dự định để tham gia hoạt động cuối cùng của hạm đội vào cuối [[tháng mười|tháng 10]] năm [[1918]], nhiều ngày trước khi [[Hiệp định Đình chiến với Đức]] có hiệu lực. Phần lớn Hạm đội Biển khơi sẽ xuất phát từ căn cứ của chúng ở [[Wilhelmshaven]] để đối đầu với Hạm đội Grand của Anh. Reinhard Scheer, lúc này là [[Đại Đô đốc]] (*Großadmiral*) của Hạm đội, dự định gây tổn thất cho Hải quân Anh càng nhiều càng tốt nhằm duy trì một vị thế mặc cả tốt cho việc thương lượng hòa bình của Đức bất chấp tổn thất có thể phải chịu đựng. Tuy nhiên, nhiều người trong số những thủy thủ đã mệt mỏi vì chiến tranh cảm thấy chiến dịch này sẽ ngăn trở tiến trình hòa bình và kéo dài thời hạn chiến tranh. Sáng ngày [[29 tháng 10]] năm [[1918]], mệnh lệnh được đưa ra để chuẩn bị khởi hành từ Wilhelmshaven để tập trung lực lượng tại [[Jade Estuary]] vào ngày hôm sau. Tuy nhiên, bắt đầu từ đêm [[29 tháng 10]], thủy thủ trên chiếc [[SMS Thüringen]] đã làm [[Binh biến Wilhelmshaven|binh biến]].

Sáng sớm ngày [[30 tháng 10]], thủy thủ trên chiếc [[SMS Helgoland|*Helgoland*]] vốn neo đậu ngay phía sau *Thüringen* cũng tham gia cuộc phản kháng. Cả hai con tàu đã đầu hàng sau khi hai [[tàu phóng lôi]] đến nơi và đe dọa sẽ nổ súng; thủy thủ của hai con tàu bị đưa lên bờ và bị giam giữ. Thái độ của thủy thủ đoàn trên chiếc *Baden* được báo cáo là "nguy hiểm". Vụ nổi loạn sau đó lan rộng lên bờ. Đến ngày [[3 tháng 11]], ước lượng có khoảng 20.000 thủy thủ, công nhân xưởng tàu và thường dân đã xung đột với giới chức thẩm quyền tại [[Kiel]] nhằm tìm cách giải cứu những thủy thủ nổi loạn bị bắt giữ. Cuối cùng vào ngày [[9 tháng 11]], lá cờ đỏ biểu trưng cho phe [[hệ thống xã hội chủ nghĩa|xã hội]] được treo bên trên *Baden*, thuyết phục được Hipper và Scheer hủy bỏ kế hoạch.

=== Chiếm giữ tại Scapa Flow ===
Nguyên từ đầu, theo những điều khoản của thỏa thuận đình chiến, *Baden* không được dự định để đầu hàng, nhưng nó được đưa ra để thay thế cho chiếc tàu chiến-tuần dương *Mackensen*, vốn chưa hoàn tất và không thể đi ra biển. Kết quả là, thay vì tham gia cùng Hạm đội Biển khơi khi nó khởi hành đi [[Scapa Flow]] vào ngày [[21 tháng 11]] năm [[1918]], *Baden* chỉ rời Đức vào ngày [[7 tháng 1]] năm [[1919]]. [[Hải quân Hoàng gia Anh]] đã khảo sát con tàu vào ngày [[9 tháng 1]], nhưng nhiều dụng cụ kỹ thuật của con tàu, bao gồm thiết bị tác xạ, đã bị tháo dỡ trước khi con tàu rời Đức. Khi bị lưu giữ trong suốt thời gian diễn ra các cuộc đàm phán hòa bình, mà sau này cuối cùng sẽ dẫn đến [[Hòa ước Versailles|Hiệp ước Versailles]], các khẩu pháo của chúng bị bất hoạt bằng cách tháo bỏ [[khóa nòng]], và con tàu được bảo trì bởi một thủy thủ đoàn tối thiểu gồm 200 sĩ quan và thủy thủ.

Một bản in của báo *The Times* cung cấp thông tin cho von Reuter rằng Thỏa thuận Ngừng bắn sẽ hết hiệu lực vào giữa trưa ngày [[21 tháng 6]] năm [[1919]], thời hạn cuối cùng mà Đức phải ký vào Hiệp định hòa bình. Đô đốc Von Reuter đưa đến kết luận người Anh sẽ tìm cách chiếm hữu các con tàu Đức sau khi Thỏa thuận Ngừng bắn hết hiệu lực. Không biết rằng thời hạn của thỏa thuận đã được triển hạn đến ngày [[23 tháng 6]], ông quyết định [[Đánh đắm Hạm đội Đức tại Scapa Flow|đánh đắm]] các con tàu của mình vào cơ hội thuận tiện đầu tiên có được. Sáng ngày [[21 tháng 6]], Hạm đội Anh rời Scapa Flow tiến hành thực tập huấn luyện; và đến 11 giờ 20 phút Reuter truyền mệnh lệnh này đến các con tàu của mình. *Baden* là chiếc tàu chiến chủ lực cuối cùng bị đánh đắm, nhưng lực lượng Anh trong cảng đã tìm cách chiếm quyền kiểm soát con tàu và làm nó mắc cạn trước khi có thể bị chìm ở vùng nước sâu hơn. Nó là chiếc tàu chiến chủ lực duy nhất không bị đánh đắm thành công. Nó được cho nổi trở lại vào [[tháng bảy|tháng 7]], và sau đó được cho kéo đến căn cứ Hải quân Anh tại [[Invergordon]].

=== Phục vụ cho Anh Quốc ===

Sau khi được kéo đến Invergordon, *Baden* được các kỹ thuật viên của Hải quân Hoàng gia khảo sát cẩn thận. Họ đã xem xét lườn tàu, chân vịt, đáy tàu và bánh lái để xác định độ cản nước của dáng lườn tàu. Con tàu được xem là có hiệu quả tương tự như với [[Royal Sovereign (lớp thiết giáp hạm)|lớp thiết giáp hạm *Royal Sovereign*]]. Hệ thống vỏ giáp của con tàu cũng được khảo sát rộng rãi; nhóm kỹ thuật của Anh xác định con tàu chưa được cải biến nhằm tích hợp những bài học kinh nghiệm từ [[trận Jutland]] diễn ra ngày [[31 tháng 5]]-[[1 tháng 6]] năm [[1916]].

[[Tháp pháo]] của dàn pháo chính và [[hầm đạn]] cũng là đối tượng được nghiên cứu tường tận. Trong số các thử nghiệm được tiến hành có thử nghiệm làm ngập nước hầm đạn để xem việc này thực hiện nhanh như thế nào; kết quả cho thấy là 12 phút. Trường huấn luyện tác xạ [[HMS Excellent (cơ sở trên bờ)|HMS *Excellent*]] tiến hành thử nghiệm nạp đạn cho dàn pháo chính; người ta thấy khẩu pháo có thể chuẩn bị để bắn trở lại trong 23 giây, nhanh hơn 13 giây so với [[Queen Elizabeth (lớp thiết giáp hạm)|lớp thiết giáp hạm *Queen Elizabeth*]]. Các ngăn kín nước và hệ thống bảo vệ dưới nước của con tàu cũng gây được sự thích thú đặc biệt của nhóm khảo sát; họ đã chú ý đến hệ thống bơm và thiết bị làm ngập cân bằng. [[Trung tá Hải quân]] [[W M Phipps Hornby]], người từng sống trên *Baden* trong nhiều tuần trong đợt khảo sát, đã viết cho nhà sử học hải quân [[Arthur Marder]] vào năm [[1969]] rằng: "quan điểm của ông, cũng trùng hợp với những người khác cùng tham gia cuộc khảo sát, trên khía cạnh một công cụ chiến đấu, thế nào đi nữa *Baden* cũng tiên tiến đáng kể so với mọi tàu chiến tương đương của Hải quân Hoàng gia."

Sau khi việc khảo sát hoàn tất, người ta quyết định dùng *Baden* như một mục tiêu thử nghiệm tác xạ. Vào [[tháng một|tháng 1]] năm [[1921]], lượt thử nghiệm tác xạ đầu tiên được tiến hành. Các xạ thủ của trường HMS *Excellent* đã bắn loại [[đạn pháo xuyên thép]] (AP) mới vừa được giới thiệu sau trận Jutland. Lượt thử nghiệm này là nhằm xác định tỉ lệ chất nổ tối ưu trên đầu kíp nổ; các quả đạn pháo được bắn trong trận Jutland có xu hướng nổ tung khi chạm vào vỏ giáp thay vì xuyên thủng. Chiếc [[monitor]] [[HMS Terror (I03)|*Terror*]] neo đậu cách *Baden* khoảng  để bắn các khẩu pháo  ở tầm trực xạ. *Baden* được làm nghiêng sang mạn phải bằng cách tháo dỡ than và vỏ giáp bên mạn trái, mô phỏng hiệu ứng của một góc đạn pháo bắn tới vỏ giáp ở tầm xa. Tháp pháo tận cùng phía trước vào lúc này đã được tháo dỡ. *Terror* đã bắn tổng cộng 17 phát đạn pháo các kiểu khác nhau vào con tàu. Sau những thử nghiệm này, Hải quân Hoàng gia đi đến kết luận các quả đạn pháo mới đủ mạnh để xuyên thủng vỏ giáp hạng nặng, và có hiệu quả hơn nhiều so với những phiên bản trước đây từng được sử dụng trong trận Jutland. Sau khi hoàn tất thử nghiệm, biển động mạnh đã khiến con tàu bị chìm ở vùng nước nông; nhưng sau ba tháng nó được cho nổi trở lại và đưa vào ụ tàu để sửa chữa. Con tàu lại sẵn sàng cho một lượt thử nghiệm thứ hai vào [[tháng tám|tháng 8]] năm [[1921]].

Lượt thử nghiệm thứ hai được tiến hành vào ngày [[16 tháng 8]] năm [[1921]]. Chiếc monitor [[HMS Erebus (I02)|*Erebus*]] bắn nhiều loại đạn pháo hỗn hợp bằng các khẩu pháo 15 inch của nó vào *Baden*. Lần này tính năng của các quả đạn pháo không tốt trước vỏ giáp hạng nặng của *Baden*; một quả đạn pháo xuyên thép AP đã không nổ và hai quả bán xuyên thép dường như đã vỡ ra khi va chạm. Sáu quả bom cũng được cho kích nổ trên con tàu, nhưng chúng chỉ được đặt trên tàu rồi cho kích nổ từ xa. Tính năng của các quả bom cũng không tốt như kỳ vọng. Ngay sau lượt thử nghiệm tác xạ thứ hai, *Baden* bị đánh đắm. Con tàu chìm tại [[Hurd Deep]] ở độ sâu khoảng .

Khám phá quan trọng nhất trong các thử nghiệm trên chiếc *Baden* là lớp vỏ giáp hạng trung dày  hoàn toàn vô dụng trong việc chống lại đạn pháo hạng nặng. Kết quả là Hải quân Anh áp dụng nguyên lý "[[Tất cả hoặc không có gì (vỏ giáp)|"Tất cả hoặc không có gì"]] (all or nothing) tiên tiến của [[Hải quân Hoa Kỳ]]. Lý thuyết "Tất cả hoặc không có gì" bao gồm việc bảo vệ những bộ phận trọng yếu của con tàu bằng vỏ giáp thật mạnh, để những phần còn lại của con tàu hoàn toàn không được bảo vệ. Hệ thống này được áp dụng trên lớp thiết giáp hạm đầu tiên của Anh sau chiến tranh, [[Nelson (lớp thiết giáp hạm)|lớp *Nelson'']].

## Tham khảo

### Ghi chú

### Chú thích

### Thư mục
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*