Fandom (website)

**Fandom** (trước đây là **Wikia, Wikicities**) là một dịch vụ hosting web miễn phí và là một dịch vụ lưu trữ Wiki cho các trang wiki (còn gọi là wiki farm). Fandom cung cấp miễn phí cho người đọc, người viết (biên tập) tất cả các văn bản với tất cả các chủ đề được phát sinh từ hầu hết các vấn đề trong cuộc sống và quảng cáo, hiện hơn hàng nghìn máy chủ wiki, người dùng truy cập bằng cách sử dụng mã nguồn mở MediaWiki.

Điều hành của nó, **Fandom Inc.** là một tổ chức phi lợi nhuận của công ty Delaware. Fandom được thành lập vào cuối năm 2004 bởi Angela Beesley Starling và Jimmy Wales, 2 nhà đồng sáng lập ngang bằng với Chủ tịch danh dự và thành viên tư vấn Hội đồng của Tổ chức Wikimedia. Điều hành Fandom hiện nay là Jay Sullivan (CEO).

## Lịch sử
Fandom được ra mắt vào ngày 18 tháng 10 năm 2004 dưới tên "Wikicities", do Jimmy Wales và Angela Beesley Starling lập ra, lần lượt là Chủ tịch Hội đồng danh dự và thành viên Hội đồng tư vấn của Wikimedia Foundation. Ngày 27 tháng 3 năm 2006, nó chính thức đổi tên thành Wikia, vì tên "Wikicities" dễ gây nhầm lẫn do làm nhiều người tin rằng nó là một trang web viết về các thành phố chứ không còn một chủ đề nào khác.

Trong tháng trước khi di chuyển, Wikia công bố đã được đầu tư 4 triệu đô la Mỹ từ Bessemer Venture - doanh nghiệp đối tác đầu vòng vốn. Chín tháng sau, Amazon.com tuyên bố đầu tư vào loạt B của Wikia 10 triệu đô la Mỹ với phó chủ tịch cấp cao Jeff Blackburn phát triển kinh doanh tham gia vào hội đồng quản trị của công ty.

Trong tháng 11 năm 2006, Wikia tuyên bố chỉ bỏ ra 5,74 đô la Mỹ trong khi tạo ra đến khoảng 40 đến 50 triệu lượt xem. Công ty này sau đó đã chi 2 triệu đô la Mỹ để mua ArmchairGM, một diễn đàn thể thao wiki.

Wikia tuyên bố thành lập wiki thứ 100 vào ngày 03 tháng 2 năm 2005. Đến tháng 7 tháng 2007, Wikia đã có hơn 3.000 wiki với hơn 50 ngôn ngữ.

Wikia tăng trưởng không chỉ bắt nguồn từ ngày wiki đầu tiên thành lập mà còn kết hợp với một số wiki độc lập đã tồn tại trước đó như lyric wiki, the Vault, Wikipedia và wiki Warcraft (World of Warcraft wiki).

Ngày 07 tháng 4 năm 2010, Wikia tuyên bố thành lập wiki thứ 100.000. Trong tháng 5 năm 2010, Wikia cung cấp một chương trình quảng cáo cho từng wiki (quảng cáo bên ngoài lề các wiki khác để người dùng đang truy cập ở đó tìm đến) áp dụng cho các wiki có số trang ít hơn 20.000 với một lệ phí từ 4 đến 5 đô la Mỹ mỗi tháng.

Vào ngày 25 tháng 1 năm 2016, Wikia ra mắt Fandom, dịch vụ giải trí của họ. Vào ngày 26 tháng 9 năm 2016, Wikia thông báo rằng Wikia.com sẽ được đổi tên thành "FANDOM powered by Wikia" vào ngày 4 tháng 10 năm 2016, để liên kết tốt hơn với trang web của Fandom, mặc dù công ty chủ quản, Wikia, Inc., giữ nguyên tên gọi. Vào thời điểm đó, trang chủ của Wikia.com đã được chuyển đến wikia.com/fandom.

Vào ngày 15 tháng 8 năm 2018, Wikia tuyên bố sẽ thay đổi hoàn toàn tên miền thành *fandom.com* vào đầu năm 2019. Nhiều wiki đã được thử nghiệm với tên miền mới trong năm 2018, với Wikia xác nhận rằng quá trình sẽ hoàn tất vào ngày 4 tháng 2 năm 2019, ngoại trừ các wiki tập trung vào "các chủ đề nóng", thay vào đó, thì tên miền của chúng sẽ được thay đổi thành *wikia.org* thay vì *fandom.com*. Quá trình này đã bị trì hoãn vài tuần do các vấn đề với quảng cáo của Google, và cuối cùng đã hoàn thành vào ngày 22 tháng 2 năm 2019.

## Trụ sở chính
Fandom. Inc có trụ sở tại 500 Third Street, quận SOMA, San Francisco, California, Hoa Kỳ. Công ty này ban đầu được thành lập tại Florida trong tháng 12 năm 2004 và tái thành lập tại Delaware ngày 10/01/2006.

Angela Beesley là người đầu tiên phục vụ tại Wikia và là Phó Chủ tịch Quan hệ cộng đồng Wikia. Gil Penchina, một nhà đầu tư hào phóng, là cựu phó chủ tịch kiêm tổng giám đốc tại eBay, đã được thuê làm CEO vào ngày 05/06/2006, hiện nay CEO là Craig Palmer. Michael E. Davis, một đối tác kinh doanh trước đây của Jimmy Wales đã phục vụ trong nhiều năm và là một thành viên sáng lập của Wikimedia Foundation và là Thủ Quỹ của tổ chức, ông được biết đến với cái tên "Thủ Quỹ và Bộ trưởng của Wikia" vào tháng 1/2006.

Wikia có một số nhân viên kỹ thuật tại Mỹ, nhưng cũng có một văn phòng tại Poznan, Ba Lan vào năm 2006. Giải thích về sự lựa chọn của ông về vị trí, Jimmy Wales nhận xét "Đó là về tiền lương hợp lý và chất lượng cao. Bạn có thể tìm thấy các lập trình viên với giá rẻ ở các nơi khác của thế giới, nhưng chất lượng không có!".

Wikia mở nguồn thu nhập từ việc quảng cáo. Ban đầu công ty sử dụng GoogleAdsense nhưng sau chuyển sang Federated Media trước khi mang quản lý cho quảng cáo tại nhà.

## Các tính năng và dịch vụ
Các điều khoản sử dụng của Wikia cấm dùng các từ ngữ kích động, bôi nhọ, kích dục, hoặc xâm phạm luật bản quyền. Các tài nguyên được cho phép, nếu chúng không bị sao chép từ các dự án của Wikimedia Foundation projects. Nhiều trang wiki chứa trong site này có phong cách tựa như Wikipedia, nhưng cho phép những gì phù hợp với chính sách của Wikipedia. Ví dụ, một nhân vật phụ trong phim Star Wars có thể có một bài riêng trong Wookieepedia, trong khi nhân vật này không được chú ý đủ mức trong một trang Wikipedia. Các ví dụ khác thường được xem xét dựa trên quy mô thông tin của bài viết trên Wikipedia bao gồm thông tin Wikia về các game điện tử và các chủ đề về game điện tử, các hướng dẫn chi tiết, hướng dẫn chơi game, chi tiết về cốt truyện,... có liên quan. Khái niệm về chơi game cũng có thể có các bài viết riêng về chúng. Wikia cũng cho phép các trang wiki có một quan điểm riêng, hơn là quan điểm trung lập được yêu cầu bởi Wikipedia (mặc dù quan điểm trung lập là một chính sách trên nhiều cộng đồng Wikia).

Wikia yêu cầu tất cả nội dung văn bản của người dùng phải được công bố theo một giấy phép tự do; hầu hết sử dụng giấy phép tương tự dạng Creative Commons, mặc dù Memory Alpha và Uncyclopedia sử dụng một biến thể phi thương mại và một số sử dụng GNU Free Documentation License

Kho lưu trữ file của Wikia vào tháng 6 năm June 2011 bao gồm đến 8 triệu file lưu trữ trên SSD.

### Trang hỏi đáp
Trong tháng 1 năm 2009, công ty đã tạo ra một trang web hỏi đáp được đặt tên là "Wikianswers". Vào tháng 3 năm 2010, Wikia lại tung ra "Answers from Wikia", nơi người dùng có thể tạo ra các trang wiki thị trường kiến thức gồm các chủ đề chuyên ngành dựa trên tên miền phụ Wikianswers của riêng Wikia.

### OpenServing
OpenServing là một dự án xuất bản Web có tuổi thọ ngắn ngủi sở hữu bởi Wikia, được thành lập vào ngày 12 tháng 12 năm 2006, và bị bỏ rơi không báo trước vào tháng 1 năm 2008. Giống như Wikia, OpenServing cũng đã cung cấp wiki hosting miễn phí, nhưng nó khác nhau ở chỗ người sáng lập của mỗi wiki sẽ giữ lại bất kỳ doanh thu có được nào từ quảng cáo trên trang web. OpenServing sử dụng một phiên bản sửa đổi của phần mềm Wikimedia Foundation của MediaWiki tạo ra bởi ArmchairGM, nhưng được dự định để mở rộng ra các gói mã nguồn mở khác.

Theo đồng sáng lập và là chủ tịch Wikia Jimmy Wales, trang web OpenServing nhận được hàng ngàn ứng dụng trong tháng 1 năm 2007. Tuy nhiên, một năm sau, không có trang web nào được triển khai dưới cái tên OpenServing.

## Tranh cãi

### Mối quan hệ với Wikipedia


Vào những năm 2000, Fandom (tên gọi lúc đó là Wikia) đã bị cáo buộc thu lợi bất chính từ mối liên hệ được cho là với Wikipedia. Mặc dù Fandom được truyền thông gọi là "đối tác thương mại của Wikipedia phi lợi nhuận", nhưng cả Wikimedia và nhân viên Fandom cho rằng mô tả này không chính xác.

Năm 2006, quỹ Wikimedia chia sẻ chi phí băng thông và lưu trữ với Wikia, và nhận được một số không gian văn phòng được Wikia quyên tặng trong năm tài chính kết thúc vào ngày 30 tháng 6 năm 2006. Wikia nợ quỹ 6.000 đô la vào cuối năm tài chính 2007. Tháng 6 năm 2007, hai thành viên của hội đồng quản trị của quỹ cũng đồng thời là nhân viên, cán bộ hoặc giám đốc của Wikia. Tháng 1 năm 2009, Wikia cho Quỹ Wikimedia thuê lại hai phòng hội nghị cho  . Theo một email năm 2009 của Erik Möller, phó giám đốc của Quỹ Wikimedia:Chúng tôi đã thu thập khoảng mười hai đơn báo giá... Chúng tôi sử dụng phương pháp tính trung bình để xác định mức giá thị trường hợp lý, nhằm đảm bảo không ưu ái hay gây bất lợi cho Wikia khi đưa ra đề xuất. Kết quả trung bình này cũng cho ra mức giá tương đương với mặt bằng có tính tương đồng nhất đang được cân nhắc.

(*We obtained about a dozen bids... We used averaging as a way to arrive at a fair market rate to neither advantage nor disadvantage Wikia when suggesting a rate. The averaging also resulted in a rate that was roughly equivalent to the most comparable space in the running*.)

### Những tranh cãi về quảng cáo
Các cộng đồng người hâm mộ đã phàn nàn về các quảng cáo không phù hợp trên website, đồng thời người dùng cũng phàn nàn rằng quảng cáo tiêu tốn quá nhiều tài nguyên và gây cản trở đến mức họ không còn lựa chọn nào khác ngoài việc sử dụng trình chặn quảng cáo để tiếp tục sử dụng trang web. Lượng quảng cáo khổng lồ làm giảm hiệu suất của trang web, đặc biệt trên thiết bị di động, nơi việc chèn video tự động phát khiến trang tự làm mới. Trong một báo cáo được *Emarketer* công bố vào giữa năm 2025 về thị phần của Fandom, người ta đã lưu ý sự hiện diện của các quảng cáo độc hại trong nền tảng, trong đó có trường hợp quảng cáo được nhúng có thể chuyển hướng người dùng đến các trang web đáng ngờ.

Mô hình kiếm tiền quá mức từ nội dung do người dùng tạo ra đã bị một số tờ báo chỉ trích. Tờ báo *[[The Guardian]]* của Anh cho rằng các biên tập viên "không nhận được bất kỳ lợi ích hoặc quyền lợi nào để đổi lấy nội dung mà họ đóng góp cho nền tảng".  Tương tự, *Tạp chí Nghiên cứu Sinh viên (Journal of Student Research)* đã gọi Fandom là bóc lột và cho rằng các hoạt động của nó "đã hình thành nên một thế độc quyền thông tin", "khiến các trang web khác khó cạnh tranh hơn". Những lo ngại khác cũng được nêu ra về việc Fandom thương mại hóa rộng rãi nội dung do người dùng tạo ra, trong đó việc sử dụng mô hình vì lợi nhuận "đã làm suy yếu chất lượng của một phần cơ sở dữ liệu cũng như niềm tin vào không gian trực tuyến".

Tháng 8 năm 2024, công ty xuất bản *Adalytics* công bố một báo cáo chỉ ra sự hiện diện của quảng cáo thương hiệu lớn trong các bài viết wiki chứa nội dung tục tĩu, bao gồm các bài viết có chứa những lời lẽ phân biệt chủng tộc đối với người da đen và nội dung ủng hộ chủ nghĩa da trắng thượng đẳng, cũng như nội dung thúc đẩy hành vi tấn công tình dục trên một số wiki nhỏ do Fandom lưu trữ. Hệ thống AI được Fandom sử dụng, được bổ sung bởi *DoubleVerify* và *Integral Ad Science,* đã bị chỉ trích vì hiển thị quảng cáo trên nội dung độc hại.

Đầu năm 2025, *[[Le Monde]]*, một trong những tờ báo lớn nhất của Pháp, đã đăng một bài báo về việc Fandom đang trở thành một thế lực độc quyền và ảnh hưởng đến việc lưu thông thông tin trực tuyến trong chuyên mục “Pixels” của báo, chuyên ghi lại quá trình phát triển trò chơi điện tử. Các phóng viên lưu ý rằng công ty đang sử dụng các chiến thuật để làm suy yếu cạnh tranh, chẳng hạn như mua lại các nền tảng cạnh tranh như Gamepedia để giảm cơ hội xuất hiện các lựa chọn thay thế. Tờ báo cũng lưu ý rằng các dịch vụ mới đã được tạo ra bởi các nhà văn, quản trị viên và nhân viên cũ của Fandom, chẳng hạn như *Wiki.gg* và *Weird Gloop* sau nhiều xung đột với công ty, chẳng hạn như giao tiếp kém và thiếu minh bạch, khiến các nhà phát triển như Mojang Studio ngừng hỗ trợ wiki Minecraft trên Fandom vào năm 2022 sau khi lo ngại rằng công ty đang ưu tiên lợi nhuận hơn chất lượng thông tin, cũng như việc lan truyền dữ liệu sai lệch bằng trí tuệ nhân tạo và quảng bá các wiki đã chết chứa thông tin lỗi thời nhằm mục đích tăng doanh thu quảng cáo.

### Can thiệp biên tập
Fandom có thể tự thay đổi nội dung do người dùng tạo ra bằng cách kết hợp các yếu tố gây cản trở mà không cần tham khảo ý kiến trước với người dùng, chẳng hạn như thêm cửa sổ bật lên để tùy chỉnh quảng cáo, quảng bá các bài viết không liên quan, có thể bao gồm chủ đề đáng ngờ và kết hợp các câu đố không liên quan để tăng tương tác. Ngoài ra, Fandom có thể tự ý xóa nội dung mà không cần tham khảo ý kiến trước với các biên tập viên liên quan.

Vào năm 2017, Fandom bắt đầu tích hợp các video tự động phát vào các wiki khác nhau về các thương hiệu trò chơi điện tử như RuneScape và Fallout. Tính năng này được triển khai mà không tham khảo ý kiến trước của các biên tập viên chịu trách nhiệm bảo trì các wiki và bị chỉ trích vì làm suy yếu các tiêu chuẩn chất lượng của trang web. Trong cùng thời kỳ đó, hầu hết nhóm biên tập đằng sau Yu-Gi-Oh Wiki đã quyết định di chuyển sang một dự án độc lập mới có tên *Yugipedia* khi Fandom buộc phải phát các video tự động trên các trang của mình, với một số biên tập viên cho rằng nhóm sản xuất video của Fandom đã đạo văn nội dung từ các nguồn do người hâm mộ tạo ra khác để tăng lợi nhuận.

Vào năm 2021, Fandom bắt đầu xóa và kiểm duyệt nội dung người lớn, bao gồm cả việc xóa toàn bộ wiki dành riêng cho việc ghi lại các tác phẩm truyền thông có nội dung người lớn. Những biện pháp này đã bị người dùng cũng như các biên tập viên chỉ trích sau khi các hướng dẫn này được thực hiện mà không có bất kì thông báo trước nào từ công ty.

Năm 2022, Fandom đã sáp nhập một số wiki chuyên về ghi chép về giới tính và bản dạng giới, bao gồm cả việc xóa một số trang mà không tham khảo ý kiến người dùng trước đó. Những hành động này đã bị chỉ trích sau khi đưa vào tài liệu xúc phạm đến bản dạng liên giới tính và thay đổi hướng biên tập để làm cho nó “thân thiện hơn với doanh nghiệp”.Ngoài ra, những người chỉ trích bày tỏ sự không đồng tình sau khi sáp nhập các wiki LGBTQIA đã bị chặn trên cả mạng xã hội cũng như trên wiki Fandom sau vụ tranh cãi. Cùng năm đó, nhóm biên tập đứng sau *Zelda* *Wiki* đã làm rõ rằng một trong những lý do họ quyết định chuyển sang máy chủ độc lập là do lo ngại về “sự hợp nhất của doanh nghiệp” và kinh nghiệm của họ tại Fandom đã hạn chế một số quyền tự chủ biên tập của họ. Nhóm biên tập viên đã kêu gọi các cộng đồng khác chuyển một số nội dung của họ và kêu gọi nhân viên Fandom thành lập một liên đoàn biên tập viên.

Vào năm 2023, Fandom đã giới thiệu nội dung do AI tạo ra dưới dạng “Câu trả lời nhanh” cho các wiki khác nhau. Nội dung này bao gồm các lỗi ngữ pháp cũng như lỗi thực tế  và sau đó đã bị xóa sau phản ứng dữ dội của công chúng từ các biên tập viên và người dùng. Trong một bài báo được *[[Game Developer (trang web)|Game Developer]]* xuất bản, nhóm biên tập đứng sau *Wiki Hollow Knight* đã giải thích rằng một trong những lý do họ chọn di chuyển nội dung của mình sang StrategyWiki là do những nỗ lực của Fandom nhằm đưa AI tạo sinh vào các bài viết của họ, khiến chúng hiển thị thông tin sai lệch với mục đích tăng doanh thu, cũng như lo ngại rằng công ty đang lựa chọn sử dụng AI tạo sinh để thay thế các nhà văn và nghệ sĩ con người. Cùng năm đó, *[[Polygon (website)|Polygon]]* đã phát hành một báo cáo về việc các cộng đồng trò chơi điện tử lớn đang ngày càng rời bỏ các nền tảng vì lợi nhuận như Fandom và Fextralife, nền tảng sau thuộc sở hữu của Valnet . Dẫn chứng các ví dụ như việc thành lập Liên minh Wiki Độc lập Nintendo (NIWA) vào năm 2010, được thành lập đặc biệt để tránh sự kiểm soát của công ty đối với cơ sở dữ liệu của họ, cũng như việc thành lập một wiki độc lập cho Baldurs Gate 3, với lý do là sự không tin tưởng nhất định vào việc kiếm tiền của Fandom và cách họ sử dụng tối ưu hóa SEO để đánh bại đối thủ cạnh tranh.

Tháng 5 năm 2025, Fandom đã giới thiệu các hướng dẫn “an toàn thương hiệu” cho Giant Bomb. Các biện pháp như vậy đã bị nhân viên trang web chỉ trích và chế giễu trong một podcast. Sau đó, Jeff Grubb đã làm rõ trong một số podcast rằng Fandom sẽ xóa các video trong đó những người đóng góp chế giễu các hướng dẫn mới do công ty áp đặt. Sau các xung đột với nhân viên Giantbomb, các cộng tác viên cũ như Alex Navarro đã bày tỏ sự thiếu chuyên nghiệp của Fandom trong việc xử lý tình huống, mô tả nó là "tàn nhẫn ngay cả theo hầu hết các tiêu chuẩn doanh nghiệp" sau khi công ty đối xử tệ bạc với các nhà báo và biên tập viên. Ngoài ra, các nhà báo như Dan Ryckert, người đã làm việc trên trang web hơn một thập kỷ, không có ý định tuân theo mô hình của Fandom đối với trang web, vốn có nhiều hạn chế làm suy yếu tính độc lập biên tập của trang web để làm cho nó có lợi hơn cho các nhà quảng cáo. 

### Lo ngại về quyền riêng tư
Fandom đã phải đối mặt với một số vụ kiện tại Tiểu bang California sau khi thu thập dữ liệu vi phạm Đạo luật Bảo vệ Quyền riêng tư Video, trong đó trang web đã chia sẻ thông tin người dùng mà không có sự đồng ý trước đó, chẳng hạn như địa chỉ IP và thói quen xem cho các công ty bên thứ ba như Meta. Các vụ kiện liên quan đến vi phạm quyền riêng tư chống lại Fandom bắt đầu vào năm 2022 sau khi có báo cáo rằng công ty này đang bán thông tin nhạy cảm cho các nền tảng bên ngoài. Sau đó vào năm 2023, một thẩm phán liên bang ở California đã làm rõ rằng Fandom không thể trốn tránh các vụ kiện liên quan đến việc chia sẻ dữ liệu do người tiêu dùng đệ trình.

Tháng 12 năm 2025, sau phán quyết của tòa án California, công ty đã buộc phải bồi thường cho khoảng 860.000 người vì thiệt hại do xâm phạm quyền riêng tư và rò rỉ dữ liệu cho bên thứ ba do các trình theo dõi trực tuyến được sử dụng trên các trang web thuộc sở hữu của công ty, với ước tính 1,2 triệu đô la để khắc phục thiệt hại do vi phạm quyền riêng tư của người tiêu dùng.

### Vi phạm bản quyền
Trước đây, công ty đã bị kiện tại một số tòa án quận ở California vì vi phạm bản quyền liên quan đến việc sử dụng trái phép hình ảnh do các nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp tạo ra trên trang web của mình, bao gồm các vụ kiện của nhiếp ảnh gia Linda Matlow về việc sử dụng tài liệu từ danh mục chuyên nghiệp của cô ấy  và đạo diễn phim Michael Grecco về việc sử dụng hình ảnh quảng cáo được chụp cho *[[Hồ sơ tuyệt mật|The X-Files]]*.

### Thông tin sai lệch
Vào cuối năm 2024, một số tổ chức kiểm chứng thông tin như AFP Fact Check và Media Matters for America đã báo cáo rằng một số wiki Fandom đang được mọi người sử dụng để lan truyền thông tin sai lệch và thuyết âm mưu sau một lỗi của Amazon Alexa chuyển hướng đến một bài báo hư cấu về cơn bão Milton, cơn bão đã tàn phá một phần của Hoa Kỳ. Ngoài ra, các cơ quan kiểm chứng thông tin làm rõ rằng mọi người nên thận trọng khi coi thông tin từ trang web là đáng tin cậy, vì nó đến từ các nguồn do người dùng tạo ra và chứa những sai sót liên quan đến các sự kiện có thật. Đại diện công ty đã phải xóa bài báo sau phản ứng dữ dội.

### Quảng cáo không được ủy quyền
Tháng 6 năm 2023, McDonald's đã trả cho Fandom một khoản tiền không được tiết lộ để tạm thời thay thế trang chính và bài viết đầy đủ về Grimace trên Wiki của McDonald's bằng một quảng cáo quảng bá cho Grimace Shake và kỷ niệm 52 năm ngày sinh của nhân vật này. Người đóng góp chính cho bài viết, Nathan Steinmetz, phàn nàn rằng quyết định này đã làm suy yếu nghiên cứu và nỗ lực của ông và cho rằng Fandom đã thiết lập một "tiền lệ cực kỳ xấu" về khả năng của chủ sở hữu IP trong việc ngăn chặn và loại bỏ nội dung do người dùng tạo ra bằng các thông cáo báo chí.

### Rời bỏ Wiki
Một số dự án wiki lớn đã di chuyển khỏi Fandom, viện dẫn các vấn đề như quảng cáo và xây dựng thương hiệu xâm phạm, thiết kế trang web không thân thiện với người dùng, thiếu khả năng tùy chỉnh và các mục quảng bá chéo thường không liên quan đến nội dung wiki. Một trong những ví dụ sớm nhất là *[[Robot đại chiến|Transformers]]* Wiki, đã chuyển đổi vào năm 2008 do bất đồng với nhân viên của Fandom—khi đó là Wikia—về quảng cáo xâm phạm. Các cộng đồng khác, chẳng hạn như *[[The Legend of Zelda|Zelda]]* Wiki và *[[Minecraft]]* Wiki, đã nêu ra lý do rời bỏ là do sự "hợp nhất doanh nghiệp" ngày càng tăng của các wiki, cáo buộc kiểm duyệt, hạn chế tính năng của Fandom và tranh cãi về Grimace. Khi đưa tin về sự ra đi của Minecraft Wiki cho *[[PC Gamer]]*, Rich Stanton đã tuyên bố rằng hầu hết các cuộc chuyển đổi bắt đầu sau vụ mua lại năm 2018 và việc Gamepedia chuyển sang Fandom. Ông lưu ý rằng Wiki Minecraft sẽ phải cạnh tranh với khả năng tối ưu hóa công cụ tìm kiếm (SEO) tốt hơn của Fandom và sẽ gặp khó khăn trong việc thiết lập lượng khán giả rộng hơn sau khi chuyển đổi. Năm 2023, giám đốc điều hành của Fandom, Perkins Miller, nói với *[[The Verge]]* rằng ông "rất nghiêm túc" xem xét vấn đề các dự án wiki rời bỏ nền tảng.

Một số wiki nổi bật hơn đã chuyển từ Fandom bao gồm wiki *[[RuneScape]]* vào năm 2018,  wiki *Zelda* và *[[Terraria]]* vào năm 2022,    wiki *[[Minecraft]], Fallout* và *Hollow Knight* vào năm 2023, wiki *[[South Park]]*, *Dead by Daylight* và *[[Liên Minh Huyền Thoại]]* vào năm 2024, và wiki *Warframe*, *Vampire Survivors*, *[[Undertale]]/[[Deltarune]]*, *[[Nichijō|Nichijou]]* và *Balatro* vào năm 2025. Ngoài ra, trong cùng năm đó, nhóm biên tập đứng sau các wiki , *Trails*, *Xanadu* và *Gagharv* đã quyết định di chuyển toàn bộ nội dung của họ sang các nền tảng độc lập để tạo ra một kho lưu trữ toàn diện hơn về các trò chơi do Nihon Falcom phát triển, viện dẫn các vấn đề như xâm lấn quảng cáo trên nền tảng. Một số các dự án wiki này đã nhận được sự hỗ trợ từ những người tạo và phát triển các lĩnh vực chủ đề của họ trong quá trình di chuyển.

#### Phân nhánh
Không có cách nào dễ dàng để các cộng đồng riêng lẻ chuyển sang dịch vụ lưu trữ trả phí thông thường, vì Fandom thường sở hữu các tên miền liên quan. Khi một cộng đồng rời Fandom để chuyển sang dịch vụ lưu trữ mới, Fandom thường tiếp tục vận hành wiki bị bỏ rơi ("được phân nhánh") bằng tên và nội dung ban đầu của nó để thu lợi nhuận từ quảng cáo miễn là hoạt động sửa đổi và lượt xem vẫn còn. Điều này ảnh hưởng xấu đến thứ hạng tìm kiếm của wiki mới, cũng có khả năng dẫn đến việc thông tin lỗi thời hoặc không chính xác xuất hiện và được xem thường xuyên hơn thông tin trên wiki mới. Fandom chỉ cho phép một tin nhắn hướng người xem đến một cuộc thảo luận về việc có nên phân nhánh hay không miễn là cuộc thảo luận vẫn đang hoạt động trước khi tin nhắn bị xóa và bất kỳ quản trị viên nào tham gia vào wiki mới đều bị tước quyền trên wiki Fandom.

## Fandom, Inc.

Công ty mẹ tổng thể, Fandom, Inc., có trụ sở chính tại Tòa nhà Hallidie trên đường 130 Sutter  ở San Francisco, California .  Công ty được thành lập tại Florida vào tháng 12 năm 2004 và được tái thành lập tại Delaware với tên Wikia, Inc. vào ngày 10 tháng 1 năm 2006. 

Fandom có đội ngũ kỹ thuật tại Hoa Kỳ, nhưng cũng có một văn phòng ở Poznań, Ba Lan, nơi thực hiện các chức năng kỹ thuật chính. 

Fandom kiếm được thu nhập từ quảng cáo. Ban đầu, công ty sử dụng Google AdSense  nhưng sau đó chuyển sang Federated Media trước khi tự quản lý quảng cáo.  Bên cạnh quảng cáo nội bộ của Fandom, họ tiếp tục sử dụng AdSense cũng như Amazon Ads và một số dịch vụ quảng cáo của bên thứ ba khác. Fandom cũng kiếm được thu nhập từ nhiều quan hệ đối tác xoay quanh việc tài trợ các cuộc thi trên các wiki liên quan.

Fandom có một số văn phòng khác.  Hoạt động quốc tế có trụ sở tại Đức, còn hoạt động và bán hàng tại châu Á được thực hiện tại Tokyo . Các văn phòng bán hàng khác nằm ở Chicago, Mỹ Latinh, Los Angeles (chương trình tiếp thị và nội dung), Thành phố New York và London. 

## Chú thích

## Liên kết ngoài
* http://www.wikia.com.us