Khủng long chân thú

***Theropoda*** (nghĩa là "chân thú") là một nhóm khủng long hông thằn lằn *(saurischia)*, phần lớn là ăn thịt, nhưng cũng có một số nhóm ăn tạp hoặc ăn thực vật hoặc ăn sâu bọ. Khủng long chân thú xuất hiện lần đầu tại tầng Carnia, tức là thuộc thế Trias muộn trong kỷ Tam Điệp (231.4 triệu năm trước) và là nhóm ăn thịt trên cạn lớn duy nhất từ đầu kỷ Jura cho tới tận khi kết thúc kỷ Phấn Trắng, khoảng 66 triệu năm trước. Trong kỷ Jura, chim đã tiến hóa từ các loài khủng long đuôi rỗng *(theropoda coelurosauria)* nhỏ được chuyên biệt hóa, và ngày nay vẫn còn hơn 10.000 loài chim tồn tại.

## Phân loại

Phân loại dưới đây là phân loại đơn giản hóa các nhóm Theropoda dựa theo các mối quan hệ tiến hóa của chúng, và tổ chức theo "danh sách các loài khủng long đại Trung Sinh" của Holtz (2008). Phiên bản chi tiết hơn có tại Phân loại khủng long. Dấu chữ thập (†) là để chỉ nhóm đã tuyệt chủng, không còn loài sinh tồn đến ngày nay.

*†Herrerasauria (khủng long ăn thịt đi hai chân thời kỳ đầu, với hóa thạch khoảng 230 triệu năm trước)
*†Coelophysoidea (Theropoda nhỏ thời kỳ đầu, bao gồm *[[Coelophysis]]* và các họ hàng gần)
*†Dilophosauridae (Theropoda ăn thịt và có mào thời kỳ đầu)
*†Ceratosauria (Theropoda ăn chủ yếu ở phương nam thuộc kỷ Creta, nói chung có sừng phức tạp)
*Tetanurae ("đuôi cứng"; bao gồm phần lớn Theropoda)
:
:
:*†Megalosauroidea (nhóm ban đầu của các khủng long lớn ăn thịt, bao gồm cả Spinosauridae bán thủy sinh)
:*†Carnosauria (*[[Allosaurus]]* và các họ hàng gần, như *[[Carcharodontosaurus]]*)
:*Coelurosauria (Theropoda có lông vũ, với một khoảng rộng về kích thước cơ thể và hốc sinh thái)
::*†Compsognathidae (Coelurosauria phổ biến thời kỳ đầu với các chi trước tiêu giảm)
::*†Tyrannosauridae (*[[Tyrannosaurus]]* và các họ hàng gần; có các chi trước tiêu giảm)
::*†Ornithomimosauria ("giả-đà điểu"; chủ yếu không răng; ăn thịt tới có thể là ăn cỏ)
::*†Alvarezsauroidea (nhỏ, ăn côn trùng, với các chi trước tiêu giảm, mỗi chi có một vuốt lớn)
::*Maniraptora ("vồ, nắm bằng tay"; có "tay" và các ngón dài thanh mảnh)
:::*†Therizinosauria (khủng long ăn cỏ đi hai chân, với các vuốt lớn ở chi trước và đầu nhỏ)
:::*†Scansoriopterygidae (Maniraptora nhỏ, sống trên cây, với ngón thứ ba dài)
:::*†Oviraptorosauria (chủ yếu không răng; thức ăn và kiểu sống chưa chắc chắn)
:::*†Archaeopterygidae (Theropoda nhỏ có cánh/hoặc là chim nguyên thủy)
:::*†Deinonychosauria (Theropoda kích thước từ nhỏ tới trung bình; giống như chim, với một vuốt ngón tay khác biệt)
::::*†Dromaeosauridae (Theropoda kích thước từ nhỏ tới trung bình)
::::*†Troodontidae (Theropoda nhỏ, thanh mảnh)
:::*Avialae (chim hiện đại và các họ hàng tuyệt chủng)
::::*†Omnivoropterygidae (Avialae lớn, đuôi ngắn thời kỳ đầu)
::::*†Confuciusornithidae (Avialae nhỏ không răng)
::::*†Enantiornithes (Avialae nguyên thủy biết bay, sống trên cây)
::::*Euornithes (chim biết bay hiện đại)
:::::*†Yanornithiformes (chim Trung Quốc có răng, kỷ Creta)
:::::*†Hesperornithes (chim lặn thủy sinh chuyên biệt hóa)
:::::***[[Neornithes]]** (chim có mỏ hiện đại và các họ hàng tuyệt chủng)

## Phát sinh chủng loài
Biểu đổ phát sinh chủng loài sau dựa theo Weishampel *và cộng sự* (2004). Biểu đồ này giữ lại Coelophysoidea có thể coi thuộc về Ceratosauria, ngược lại với nhiều nghiên cứu gần đây đã xếp chúng ngoài Ceratosauria và là tổ tiên của cả Ceratosauria lẫn Tetanurae.

}}

## Chú thích

## Liên kết ngoài

* Rauhut's Thesis  4/7/2001 03:43:48
* Access: A bizarre Jurassic maniraptoran from China with elongate ribbon-like feathers Fucheng Zhang, Zhonghe Zhou, Xing Xu1, Xiaolin Wang & Corwin Sullivan, 19/9/2008 
* New information on the skull of the enigmatic theropod Spinosaurus, with remarks on its size and affinities Cristiano Dal Sasso, Simone Maganuco, Eric Buffetaut & Marco A. Mendez, 25/5/2005 
*  1881: Principal characters of American Jurassic dinosaurs. Part V. *The American Journal of Science and Arts, series 3*, **21**: 417-423.
* , , , , , , &  2011: A basal dinosaur from the dawn of the dinosaur era in southwestern Pangaea. *Science*, **331** (6014): 206-210. 
*  *et al* 2009: A complete skeleton of a Late Triassic saurischian and the early evolution of dinosaurs. *Science*, **326** (5959): 1530–1533 
* , 2011: A new small deinonychosaur (Dinosauria: Theropoda) from the Late Cretaceous of Patagônia, Argentina. *Anais da Academia Brasileira Ciências* **83 (1)**: 109-116. Abstract and full article:.
* Paleobiology Database: Clade Theropoda Marsh 1881 (theropod)