Di tích quốc gia đặc biệt (Việt Nam)

Di tích là dấu vết của quá khứ còn lưu lại trong lòng đất hoặc trên mặt đất có ý nghĩa về mặt văn hóa và lịch sử". Ở Việt Nam, một di tích khi đủ các điều kiện sẽ được công nhận theo thứ tự: di tích cấp tỉnh, di tích cấp quốc gia và **di tích quốc gia đặc biệt**. Di tích quốc gia đặc biệt là những di tích Việt Nam có giá trị đặc biệt tiêu biểu của quốc gia. Di tích quốc gia đặc biệt do Thủ tướng Chính phủ quyết định xếp hạng trên cơ sở lựa chọn các di tích quan trọng đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng là di tích quốc gia, lần xếp hạng đầu tiên là vào năm 2009.

Hiện nay, sau đợt xếp hạng thứ 19 năm 2026, Việt Nam có tổng cộng 153 di tích quốc gia đặc biệt. Đồng bằng sông Hồng là vùng có nhiều di tích được xếp hạng nhất cả nước với 64 di tích. Các tỉnh thành có nhiều di tích là thủ đô Hà Nội (22), Ninh Bình (10), Hải Phòng (9). Các di sản thế giới tại Việt Nam đều được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt.

## Phân loại
Trong số 148 di tích quốc gia đặc biệt quan trọng của Việt Nam sau 18 đợt xếp hạng có:
*2 di tích lịch sử, kiến trúc nghệ thuật và khảo cổ
*8 di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh
*1 di tích lịch sử và khảo cổ
*20 di tích lịch sử và kiến trúc nghệ thuật
*3 di tích khảo cổ và kiến trúc nghệ thuật
*9 danh lam thắng cảnh đơn thuần
*1 danh lam thắng cảnh và khảo cổ
*10 di tích khảo cổ đơn thuần
*30 di tích kiến trúc nghệ thuật đơn thuần
*67 di tích là các di tích lịch sử đơn thuần

Thủ tướng Chính phủ là người ra quyết định xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt đồng thời quyết định việc đề nghị Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hợp Quốc (UNESCO) xem xét đưa di tích tiêu biểu của Việt Nam vào Danh mục di sản thế giới.

## Tiêu chí đánh giá

## Thống kê

## Danh sách các di tích quốc gia đặc biệt qua các đợt xếp hạng
### Đợt 1 (2009)
}  -->
|Di tích lịch sử, kiến trúc nghệ thuật
|Được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới năm 1993
|-
|Khu lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại<br />Phủ Chủ tịch
|
|phường Ba Đình, thành phố Hà Nội
|Di tích lịch sử
|
|-
|Dinh Độc Lập
|
|Phường Bến Thành, Thành phố Hồ Chí Minh
|Di tích lịch sử
|
|-
|Đền Hùng
|
|Xã Hy Cương, tỉnh Phú Thọ 
|Di tích lịch sử
|
|-
|Đô thị cổ Hội An
|
|Phường Minh An, thành phố Đà Nẵng 
|Di tích kiến trúc nghệ thuật
|Được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới năm 1999
|-
|Khu đền tháp Mỹ Sơn
|
|Xã Duy Phú, thành phố Đà Nẵng 
|Di tích kiến trúc nghệ thuật
|Được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới năm 1999
|-
|Vịnh Hạ Long
|
|Vùng ven biển tỉnh Quảng Ninh 
|Danh lam thắng cảnh
|Được UNESCO công nhận là Di sản thiên nhiên thế giới năm 1994
|}

### Đợt 2 (2012)
}
|Di tích lịch sử, kiến trúc nghệ thuật, khảo cổ
|Được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới năm 2011
|-
|Tràng An - Tam Cốc - Bích Động
|
|Các phường: Hoa Lư, Tây Hoa Lư, Nam Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình 
|Danh lam thắng cảnh
|Nằm trong Quần thể danh thắng Tràng An, Di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới năm 2014
|-
|Văn Miếu - Quốc Tử Giám
|
|phường Văn Miếu - Quốc Tử Giám, thành phố Hà Nội 
|Di tích lịch sử, kiến trúc nghệ thuật
|
|-
|Khu lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Kim Liên
|
|Xã Kim Liên, tỉnh Nghệ An
|Di tích lịch sử
|
|-
|An toàn khu (ATK) Định Hóa
|
|Xã Định Hóa, Phú Đình, Bình Yên, Kim Phượng, Bình Thành tỉnh Thái Nguyên 
|Di tích lịch sử
|
|-
|Côn Sơn - Kiếp Bạc
|
|Phường Trần Hưng Đạo, thành phố Hải Phòng
|Di tích lịch sử, kiến trúc nghệ thuật
|Dự kiến đề cử Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử làm Di sản văn hóa thế giới của UNESCO
|}

### Đợt 3 (2012)
}
|Di tích lịch sử
|Dự kiến đề cử Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử làm Di sản văn hóa thế giới của UNESCO
|-
|Yên Tử
|
|Phường Yên Tử, phường Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh
|Di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh
|Dự kiến đề cử Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử làm Di sản văn hóa thế giới của UNESCO
|-
|Lam Kinh
|
|Xã Lam Sơn và xã Kiên Thọ, tỉnh Thanh Hóa
|Di tích lịch sử, kiến trúc nghệ thuật
|
|-
|Khu lưu niệm Nguyễn Du
|
|Xã Tiên Điền, tỉnh Hà Tĩnh
|Di tích lịch sử
|
|-
|Chùa Keo
|
|Xã Vũ Tiên, tỉnh Hưng Yên 
|Di tích kiến trúc nghệ thuật
|
|-
|Óc Eo – Ba Thê
|
|Xã Óc Eo, tỉnh An Giang 
|Di tích kiến trúc nghệ thuật, khảo cổ
|
|-
|Gò Tháp
|
|Xã Tháp Mười và Đô Đốc Kiều, tỉnh Đồng Tháp 
|Di tích kiến trúc nghệ thuật, khảo cổ
|
|-
|Hồ Ba Bể
|
|Xã Ba Bể, tỉnh Thái Nguyên
|Danh lam thắng cảnh
|Dự kiến đề cử Di sản thiên nhiên thế giới của UNESCO
|-
|Vườn quốc gia Cát Tiên
|
|Tỉnh Đồng Nai, tỉnh Lâm Đồng 
|Danh lam thắng cảnh
|Dự kiến đề cử Di sản thiên nhiên thế giới
|}

### Đợt 4 (2013)
}
|Di tích lịch sử, kiến trúc nghệ thuật
|
|-
|Hồ Hoàn Kiếm và Đền Ngọc Sơn
|
|quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội
|Di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh
|
|-
|Đình Tây Đằng
|
|huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội
|Di tích kiến trúc nghệ thuật
|
|-
|Chùa Bút Tháp
|
|thị xã Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh 
|Di tích kiến trúc nghệ thuật
|
|-
|Chùa Dâu
|
|thị xã Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh 
|Di tích kiến trúc nghệ thuật
|
|-
|Quần đảo Cát Bà
|
|Huyện Cát Hải, thành phố Hải Phòng 
|Danh lam thắng cảnh
|Dự kiến đề cử Di sản thiên nhiên thế giới
|}

### Đợt 5 (2014)
}
|Di tích lịch sử
|
|-
|Khu lăng mộ và đền thờ các vị vua triều Trần
|
|huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình
|Di tích lịch sử
|
|-
|Khu đền thờ Tây Sơn Tam Kiệt
|
|Huyện Tây Sơn, tỉnh Bình Định
|Di tích lịch sử
|
|-
|Địa điểm Chiến thắng Rạch Gầm - Xoài Mút
|
|Huyện Châu Thành, tỉnh Tiền Giang
|Di tích lịch sử
|
|-
|Nhà tù Sơn La
|
|Thành phố Sơn La, tỉnh Sơn La
|Di tích lịch sử
|
|-
|Nhà tù Phú Quốc
|
|Thành phố Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang
|Di tích lịch sử
|
|-
|Địa đạo Vĩnh Mốc và hệ thống làng hầm Vĩnh Linh
|
|Huyện Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị
|Di tích lịch sử
|
|-
|Khu di tích Bà Triệu
|
|Xã Triệu Lộc, tỉnh Thanh Hóa
|Di tích lịch sử, kiến trúc nghệ thuật
|
|-
|Chùa Thầy và khu núi đá Sài Sơn, Hoàng Xá, Phượng Cách
|
|huyện Quốc Oai, thành phố Hà Nội
|Di tích lịch sử, kiến trúc nghệ thuật
|
|-
|Chùa Tây Phương
|
|huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội
|Di tích kiến trúc nghệ thuật
|
|-
|Chùa Phật Tích
|
|huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh
|Di tích lịch sử, kiến trúc nghệ thuật
|
|-
|Đền Sóc
|
|huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội
|Di tích kiến trúc nghệ thuật
|
|-
|Khu di tích Phố Hiến
|
|Thành phố Hưng Yên, tỉnh Hưng Yên
|Di tích lịch sử, kiến trúc nghệ thuật
|
|-
|Cát Tiên
|
|Huyện Cát Tiên, tỉnh Lâm Đồng
|Di tích khảo cố
|
|}

### Đợt 6 (2015)

### Đợt 7 (2016)
}
|Di tích kiến trúc nghệ thuật
|
|-
|Khu lưu niệm Phan Bội Châu tại Nam Đàn
|
|huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An
|Di tích lịch sử
|
|-
|Phật viện Đồng Dương
|
|huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam
|Di tích khảo cổ, kiến trúc nghệ thuật
|
|-
|Địa điểm Chiến thắng Đăk Tô-Tân Cảnh
|
|Huyện Đăk Tô, tỉnh Kon Tum
|Di tích lịch sử
|
|-
|Tháp Hòa Lai
|
|Huyện Thuận Bắc, tỉnh Ninh Thuận
|Di tích kiến trúc nghệ thuật, khảo cổ
|
|-
|Tháp Pô Klong Garai
|
|Thành phố Phan Rang – Tháp Chàm, tỉnh Ninh Thuận
|Di tích kiến trúc nghệ thuật
|
|-
|Đồng Khởi Bến Tre
|
|Huyện Mỏ Cày Nam, tỉnh Bến Tre
|Di tích lịch sử
|
|-
|Mộ và Khu tưởng niệm Nguyễn Đình Chiểu
|
|huyện Ba Tri, tỉnh Bến Tre
|Di tích lịch sử
|
|}

### Đợt 8 (2017)

### Đợt 9 (2018)

### Đợt 10 (2019)

### Đợt 11 (2020)

### Đợt 12 (2022)

### Đợt 13 (2022)

### Đợt 14 (2023)

### Đợt 15 (2024)

### Đợt 16 (2024)

### Đợt 17 (2025)

### Đợt 18 (2025)

**Đợt 19 (2026)**

## Các di tích đang tiến hành lập hồ sơ

## Di sản thế giới

Hiện tại, Việt Nam đã có 10 di tích quốc gia đặc biệt được UNESCO công nhận trong 8 Di sản thế giới gồm:

*3 di tích quốc gia đặc biệt đồng thời là Di sản thiên nhiên thế giới:
#Vịnh Hạ Long, được công nhận năm 1994 theo tiêu chí (VII) và năm 2000 theo tiêu chí (VIII).
#Quần đảo Cát Bà, được công nhận năm 2023 theo tiêu chí mở rộng Vịnh Hạ Long thành Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà.
#Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, năm 2003, là di sản thiên nhiên thế giới theo tiêu chí (VIII).

*Các di tích quốc gia đặc biệt được ghi danh Di sản văn hóa thế giới gồm:
#Quần thể di tích Cố đô Huế, năm 1993, là di sản văn hóa thế giới theo tiêu chí (IV).
#Phố cổ Hội An, năm 1999, là di sản văn hóa thế giới theo tiêu chí (II) (V).
#Thánh địa Mỹ Sơn, năm 1999, là di sản văn hóa thế giới theo tiêu chí (II) (III).
#Khu di tích trung tâm Hoàng thành Thăng Long, năm 2010, là di sản văn hóa thế giới theo tiêu chí (II) (III) và (VI).
#Thành nhà Hồ, năm 2011, là di sản văn hóa thế giới theo tiêu chí (II) và (IV)
# Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử bao gồm 04 Di tích quốc gia đặc biệt là Khu di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh Yên Tử, Di tích lịch sử Nhà Trần tại Đông Triều (Quảng Ninh), Di tích lịch sử và kiến trúc nghệ thuật Côn Sơn - Kiếp Bạc (Hải Phòng) và Di tích lịch sử và kiến trúc nghệ thuật Chùa Vĩnh Nghiêm (Bắc Giang), và 01 Di tích quốc gia Chùa Thanh Mai, xã Hoàng Hoa Thám.

*2 di tích quốc gia đặc biệt đồng thời là 1 Di sản thế giới hỗn hợp:
#Quần thể danh thắng Tràng An, năm 2014, theo các tiêu chí (VII) và VIII) của một di sản thiên nhiên thế giới và tiêu chí (V) của một di sản văn hóa thế giới. Di sản thế giới kép này gồm 2 di tích quốc gia đặc biệt là Khu thắng cảnh Tràng An - Tam Cốc - chùa Bích Động và Quần thể di tích Cố đô Hoa Lư.

* Những đề cử trong tương lai:
# Khu di sản thiên nhiên Ba Bể-Na Hang bao gồm Danh lam thắng cảnh Hồ Ba Bể và Khu bảo tồn thiên nhiên Na Hang-Lâm Bình.
#Di tích Văn hóa Óc Eo bao gồm 02 di tích quốc gia đặc biệt là Di tích khảo cổ-kiến trúc nghệ thuật Óc Eo-Ba Thê, huyện Thoại Sơn, tỉnh An Giang và Di tích khảo cổ-kiến trúc nghệ thuật Gò Tháp, huyện Tháp Mười, tỉnh Đồng Tháp và 01 Di tích quốc gia Di chỉ khảo cổ Nền Chùa, xã Mỹ Phước, huyện Hòn Đất, tỉnh Kiên Giang.

## Hình ảnh một số di tích quốc gia đặc biệt

Tập tin:Thuong temple.JPG|Di tích lịch sử đền Hùng ở Phú Thọ
Tập tin:Bắc Môn.JPG| Di tích khảo cổ Hoàng thành Thăng Long ở Hà Nội
Tập tin:HoiAnOldQuarter.jpg|Phố cổ Hội An
Tập tin:Ho Chi Minh's Stilt House, Hanoi (2) (24622695398).jpg|Khu di tích Phủ Chủ tịch
Tập tin:My Son BCD.JPG|Thánh địa Mỹ Sơn (Quảng Nam)
Tập tin:Phongnhakebang15.jpg|Phong Nha (Quảng Bình)
Tập tin:Ha Long bay The Kissing Cocks.JPG|Vịnh Hạ Long)
Tập tin:HCMC Reunification Palace.jpg|Dinh Độc Lập (Thành phố Hồ Chí Minh)
Tập tin:Codoj6.JPG|Cố đô Hoa Lư (Ninh Bình)
Tập tin:Dien Thai Hoa.jpg|Quần thể di tích Cố đô Huế (Thừa Thiên – Huế)


## Xem thêm
* Di tích Việt Nam
* Danh sách Di tích quốc gia Việt Nam
* Danh hiệu UNESCO ở Việt Nam
* Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia
* Du lịch Việt Nam

## Chú thích

## Liên kết ngoài
* Quyết định số 1272/QĐ-TTG của Thủ tướng Chính phủ: Về việc xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt 12/8/2009
* Quyết định số 548/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ: Về việc xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt  10/5/2012
* Quyết định số 2499/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ: Về việc xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt 22/12/2016
* Quyết định 2082/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc xếp hạng di tích quốc gia đặc 25/12/2017