Thập niên 1370

**Thập niên 1370** là thập niên diễn ra từ năm 1370 đến 1379.

## Chính trị và chiến tranh

### Chiến tranh

* Tháng 2 năm 1370, Trận chiến Rudau diễn ra giữa Hiệp sĩ Teuton và Đại công quốc Litva gần làng Rudau, phía bắc Königsberg (nay là làng Melnikovo ở tỉnh Kaliningrad ).
* Tháng 6 năm 1372, người Pháp và người Castilla đánh bại người Anh ở La Rochelle. Sau trận này, Pháp chính thức giành quyền kiểm soát eo biển Anh 
* Tháng 4 năm 1375, quân Mamluk từ Ai Cập hoàn thành cuộc chinh phục Vương quốc Armenia ở Cilicia .
* Tháng 1 năm 1377, Trần Duệ Tông, Hoàng đế Đại Việt ( Việt Nam) tử trận trong cuộc chiến với quân Champa ở Đồ Bàn
* Tháng 7 năm 1379, liên minh Venice và Ottoman tiến vào Byzantine và phục ngôi cho Ioannes V, nhưng quản thúc đồng hoàng đế Andronikos IV cho đến hết đời

### Xung đột

* Tháng 5 năm 1372, Owain Lawgoch thực hiện nỗ lực thứ hai để giành lấy ngai vàng xứ Wales , khởi hành từ Harfleur với sự hỗ trợ của Pháp
* Khoảng cuối năm 1372, Hiệp ước hòa bình được ký kết giữa Vương quốc Sicilia và Vương quốc Naples .
* Tháng 2 năm 1377, Đại diện của Giáo hoàng ở miền bắc nước Ý, Robert xứ Geneva (sau này là giáo hoàng đối lập Clement VII ), cướp phá Cesena. 

### Thuộc địa hóa

### Các sự kiện chính trị nổi bật

#### Năm 1370

* Tháng 4, Timur trở thành Amir đầu tiên của Đế chế Timurid 
* Tháng 5, Hiệp ước Stralsund chấm dứt chiến tranh giữa Đan Mạch và Liên minh Hanseatic .
* Khoảng giữa năm, Khun Luang Pa-Ngua, người cai trị Suphanburi, tiến quân và chiếm đoạt ngai vàng của Vương quốc Ayutthaya .
* Tháng 11, Kazimierz III băng hà. Ngôi vua Ba Lan do vợ ông là Elizabeth cùng con trai Lajos I cai trị

*Giữa tháng 11, Dương Nhật Lễ bị giết, Trần Nghệ Tông lên ngôi.
*Tháng 12, Giáo hoàng Gregory XI kế vị Giáo hoàng Urban V , trở thành vị Giáo hoàng thứ 201 

#### Năm 1371

* Tháng 2, hai anh em đối địch Ivan Sratsimir và Ivan Shishman trở thành đồng Hoàng đế Bulgaria sau cái chết của cha họ, Ivan Alexander .
* Cuối tháng 2, Robert II trở thành vị vua Stuart đầu tiên của Scotland sau khi người chú David II mất. Kế vị ông là Robert III
* Tháng 4, Thiên hoàng Go-En'yu của Nhật Bản kế vị Hoàng đế Go-Kōgon của Nhật Bản , trở thành vị Hoàng đế thứ 5 và cũng là vị Hoàng đế cuối cùng của Bắc triều .
* Khoảng giữa năm, Borom Reachea I tuyên bố giữ ngôi vua Campuchia sau khi quân vương triều Ayutthaya rút lui. 
* Giữa năm, bộ bài tây lần đầu tiên xuất hiện ở Tây Ban Nha
* Nửa cuối năm, Hoàng đế Hồng Vũ của triều đại Minh ở Trung Quốc đã giới thiệu hệ thống đăng ký dân số lijia , hay hệ thống trăm mười hộ, trên khắp thung lũng sông Dương Tử. Hệ thống này chính thức đi vào hoạt động vào năm 1381 , khi thống kê được 59.873.305 người sinh sống tại Trung Quốc
* Cuối năm, Hoàng đế Byzantine là Ioannes V thần phục sultan Ottoman

#### Năm 1372

* Tháng 3, Thánh Bridget bắt đầu cuộc hành hương đến Đất Thánh 
* Tháng 11, Trần Duệ Tông kế vị anh trai Trần Nghệ Tông làm Vua Việt Nam .

#### Năm 1373

* Giữa năm, Hoàng đế Byzantine Andronikos IV Palaiologos nổi dậy chống lại cha mình, John V Palaiologos , vì đã đồng ý để Constantinople trở thành chư hầu của Đế chế Ottoman . Sau khi cuộc nổi dậy thất bại, Hoàng đế Ottoman Murad I ra lệnh cho John V Palaiologos làm mù con trai mình
* Nửa cuối năm, Constantine IV , người cai trị Vương quốc Armenia ở Cilicia (nay là miền nam Thổ Nhĩ Kỳ), bị ám sát; người kế vị ông là người họ hàng xa Leo V.
* Cuối năm, Bristol được công nhận là một hạt tự trị , trở thành thị trấn đầu tiên ở Vương quốc Anh ngoài Luân Đôn được cấp quy chế này.

#### Năm 1374

* Giữa năm, Rao Biram Dev kế vị Rao Kanhadev làm người cai trị Marwar (nay là quận Jodhpur của Ấn Độ ).
* Tháng 10, vua Cung Mẫn Vương bị ám sát ở vương quốc Cao Ly. Cao Ly U Vương lên ngôi
* Tháng 11, James xứ Baux kế vị chú của mình, Philip II , trở thành Hoàng tử Taranto (miền đông nước Ý ngày nay ) và người cai trị trên danh nghĩa của Đế chế Latinh (miền bắc Hy Lạp và miền tây Thổ Nhĩ Kỳ ).

#### Năm 1375

* Tháng 4, Mujahid Shah kế vị cha mình, Mohammed Shah I , trở thành người cai trị Vương quốc Hồi giáo Bahmani ở cao nguyên Deccan thuộc miền nam Ấn Độ .
* Tháng 10, Margaret I của Đan Mạch lên ngôi nhiếp chính của Đan Mạch sau khi cha bà, Valdemar IV, qua đời .

#### Năm 1376

* Tháng 3, Giáo hoàng La Mã ra lệnh cấm vận công quốc Florence
* Tháng 5, Olaf V lên làm vua Đan Mạch sau khi ông nội Valdemar IV mất. Kế vị là mẹ ông, nữ hoàng Margrete I
* Tháng 8, "Nghị viện Tốt" bế mạc sau 4 tháng làm việc ở Anh 
* Cuối năm, Acamapichtli trở thành tlatoani đầu tiên của Tenochtitlan .

#### Năm 1377

* Giữa tháng 1, Giáo hoàng Gregory XI chuyển Tòa Thánh từ Avignon trở lại Rome .
* Cuối tháng 1, "Nghị viện Xấu" bắt đầu hội họp ở Anh
* Đầu tháng 3, Trần Phế Đế kế vị người cha quá cố của mình làm người cai trị Việt Nam.
* Cuối tháng 3, Władysław II Jagiełło kế vị cha mình, Algirdas , làm Đại công tước Litva
* Khoảng giữa năm, Khan Urus của Bạch Hãn đã băng hà, Timur của Đế chế Timurid cử Tokhtamysh lên ngôi vua Kim Trướng, nhưng bị con trai của Urus là Timur Malik tranh chấp ngôi vị
* Tháng 7, Edward III qua đời, cháu trai Richard II lên ngôi. Kế vị Richard tiếp theo là Henry IV
* Tháng 8, vua Hồng Vũ bãi bỏ Văn phòng Kiểm tra Báo cáo (thành lập năm 1370 ) để thay thế bằng Văn phòng Truyền tải mới, trong nỗ lực tạo ra một hệ thống liên lạc hiệu quả hơn trong đế chế 
* Tháng 10, Tvrtko I của Bosnia đăng quang. Kế vị là Dabiša
* Cuối năm, cuộc nổi dậy chống lại Đế quốc Majapahit bị dập tắt ở Sumatra .
* Khoảng tháng 11, một bài giảng của một nhà sư người Đức nói rằng "trò chơi bài đã đến với chúng ta trong năm nay", và lệnh cấm chơi bài được ban hành bởi Hoàng tử John của Castile , cùng các thành phố Florence và Basel .

#### Năm 1378

* Tháng 1, Balša II kế vị anh trai mình, Durađ I , trở thành người cai trị Hạ Zeta ( Montenegro ngày nay ).
* Tháng 3, John Wycliffe cố gắng quảng bá các ý tưởng cải cách Công giáo của mình bằng cách trình bày luận điểm của ông trước Nghị viện Anh
* Đầu tháng 4, sau khi Giáo hoàng Gregory XI qua đời, bạo loạn của nhân dân đã khiến Mật nghị hồng y bầu chọn Giáo hoàng Urban VI (nguyên là Tổng giám mục Bari ) làm Giáo hoàng thứ 202 .
* Giữa tháng 4, Da'ud Shah kế vị người cháu bị ám sát của mình, Alauddin Mujahid Shah, trở thành người cai trị Vương quốc Hồi giáo Bahmani ở miền nam Ấn Độ ngày nay . Da'ud Shah bị ám sát vào tháng sau đó, và người kế vị là Mohammad Shah II.
* Tháng 5, Uskhal Khan kế vị cha mình là Nguyên Chiêu Tông làm vua Bắc Nguyên. Kế vị tiếp theo là Jorightu  
* Tháng 7, những người thợ chải len bất mãn đã đánh đổ chính quyền trong khởi nghĩa Ciompi, tạm thời nắm quyền ở Florence
* Tháng 9, không hài lòng với chính quyền giáo hoàng Urban VI, các hồng y quyết định họp ở Avignon và lại ly giáo như cũ. Pháp và một số nước ở Trung và Nam Âu công nhận giáo hoàng đối lập Clement VII; các nước còn lại ở Bắc Âu và phía bắc Ý công nhận Urban VI
* Tháng 11, hoàng đế Karl IV mất. Ngôi hoàng đế La Mã thần thánh bỏ trống, trong khi ngôi vua Bohemia được giao cho Wenceslaus IV
* Cuối năm, Uthman Beg thành lập triều đại Aq Qoyunlu (Người Turkoman của những con cừu trắng) tại Diyarbakır , thuộc vùng đông nam Thổ Nhĩ Kỳ ngày nay .

#### Năm 1379

* Tháng 5, Juan I kế vị cha là Henry II làm Vua xứ Castile - León. Người kế vị tiếp là Enrique III (tức Henry III)
* Tháng 9, theo Hiệp ước Neuberg, đất đai công quốc Áo bị chia làm hai: Leopold III giữ vùng Nội Áo và Thượng Áo, Albert III vẫn giữ danh hiệu Đại công tước Áo

## Thiên tai

## Hiệp hội

* Tháng 7 năm 1372, Hiệp ước Tagilde được ký kết giữa Ferdinand I của Bồ Đào Nha và các đại diện của John of Gaunt của Anh, đánh dấu sự khởi đầu của Liên minh Anh-Bồ Đào Nha , vẫn còn hiệu lực cho đến thế kỷ 21

## Công nghệ

## Khoa học

* Năm 1370, nỏ thép được sử dụng lần đầu tiên như một vũ khí chiến tranh.
* Năm 1372, Thành phố Aachen , Đức, bắt đầu thêm chữ số La Mã " Anno Domini" vào một số đồng tiền của mình , trở thành thành phố đầu tiên trên thế giới làm điều này.

## Kinh tế

## Văn hóa đại chúng

### Văn học và nghệ thuật

* Tháng 5 năm 1373, nữ ẩn sĩ người Anh Dame Julian of Norwich nhận được mười sáu Khải Huyền về Tình Yêu Thiêng Liêng .

### Thể thao

### Âm nhạc

### Kiến trúc

* Năm 1370, Thành phố Tây An thời nhà Minh ở Trung Quốc được xây dựng một bức tường thành phòng thủ mới.
* Tháng 3 năm 1371, Tu viện Charterhouse Luân Đôn , một tu viện dòng Carthusian , được thành lập tại Aldersgate .
* Năm 1373, Thư viện Merton College được xây dựng ở Oxford , Anh.
* Cuối năm 1373, Nhà thờ Hồi giáo Adina được xây dựng ở Bengal .
* Năm 1374, Dinh thự hoàng gia Château de Compiègne được xây dựng ở Pháp .
* Năm 1375, Chùa Heirin-ji được thành lập gần Tokyo .
* Năm 1377, Cầu Trezzo sull'Adda ở Lombardy đã hoàn thành và trở thành cây cầu một vòm dài nhất thế giới được xây dựng trong vòng bốn thế kỷ.
* Giữa năm 1378, Lâu đài Raseborg được đề cập lần đầu tiên trong tài liệu cổ
* Tháng 9 năm 1378, một hợp đồng được ký kết giữa Richard le Scrope, Nam tước Scrope thứ nhất của Bolton và thợ xây Johan Lewyn, để xây dựng Lâu đài Bolton ở phía bắc nước Anh.

### Thời trang

### Khác

* Tháng 6 năm 1374, bệnh cuồng nhảy bắt đầu ở Aix-la-Chapelle ( Aachen ), có thể do ngộ độc nấm cựa gà .
* Tháng 6 năm 1379, Trường New College, Oxford , được thành lập ở Anh bởi William of Wykeham , Giám mục Winchester
* Năm 1379, Trường Ngữ pháp Wisbech được thành lập ở Anh.

### Tiểu thuyết và phim

## Nhân vật

### Lãnh tụ thế giới

## Tham khảo