KFC

**Tập đoàn KFC**, tên thương mại **KFC** (viết tắt của **Kentucky Fried Chicken**), là một chuỗi nhà hàng thức ăn nhanh đa quốc gia của Mỹ chuyên về gà rán kiểu miền Nam và bánh mì kẹp gà. Có trụ sở chính tại Louisville, Kentucky, đây là chuỗi nhà hàng lớn thứ hai thế giới (tính theo doanh thu) sau McDonald's, với hơn 31.980 địa điểm trên toàn cầu tại 150 quốc gia, . Chuỗi nhà hàng này là công ty con của Yum! Brands, một công ty nhà hàng cũng sở hữu các chuỗi Pizza Hut và Taco Bell.

KFC do Harland Sanders (1890–1980) sáng lập, một doanh nhân bắt đầu việc bán gà rán từ nhà hàng ven đường của ông ở Corbin, Kentucky, trong thời kỳ Đại suy thoái. Sanders đã nhận ra tiềm năng của mô hình nhượng quyền kinh doanh nhà hàng, và cửa hàng nhượng quyền "Kentucky Fried Chicken" đầu tiên được mở tại South Salt Lake, Utah vào năm 1952. KFC đã phổ biến món gà trong ngành công nghiệp thức ăn nhanh, đa dạng hóa thị trường bằng cách thách thức sự thống trị lâu đời của hamburger. Bằng cách tự xưng là "Đại tá Sanders" (Colonel Sanders), Harland đã trở thành một nhân vật nổi bật trong lịch sử văn hóa Hoa Kỳ, và hình ảnh của ông vẫn được sử dụng rộng rãi trong quảng cáo của KFC cho đến ngày nay. Tuy nhiên, sự mở rộng nhanh chóng của công ty đã khiến ông Sanders già nua choáng ngợp, và ông đã bán nó cho một nhóm nhà đầu tư do John Y. Brown Jr. và Jack C. Massey dẫn đầu vào năm 1964.

KFC là một trong những chuỗi nhà hàng thức ăn nhanh đầu tiên của Mỹ mở rộng ra thị trường quốc tế, khai trương các cửa hàng tại Canada, Vương quốc Anh, Mexico và Jamaica vào giữa những năm 1960. Trong suốt những năm 1970 và 1980, KFC trải qua nhiều thăng trầm ở thị trường nội địa, do phải trải qua một loạt thay đổi về quyền sở hữu doanh nghiệp với ít hoặc không có kinh nghiệm trong lĩnh vực kinh doanh nhà hàng. Đầu những năm 1970, KFC được bán cho nhà phân phối rượu Heublein, sau đó được tập đoàn thực phẩm và thuốc lá R. J. Reynolds mua lại; tập đoàn này sau đó bán lại chuỗi nhà hàng cho PepsiCo. Tuy nhiên, chuỗi nhà hàng vẫn tiếp tục mở rộng ra nước ngoài, và vào năm 1987, nó trở thành chuỗi nhà hàng phương Tây đầu tiên mở cửa hàng tại Trung Quốc. Kể từ đó, KFC đã mở rộng nhanh chóng tại Trung Quốc, hiện nay đây là thị trường lớn nhất của công ty. PepsiCo tách riêng bộ phận nhà hàng thành Tricon Global Restaurants, sau đó đổi tên thành Yum! Brands.

Sản phẩm gốc của KFC là những miếng gà chiên áp suất, được tẩm ướp theo công thức đặc trưng của Sanders gồm 11 loại thảo mộc và gia vị. Các thành phần của công thức này là bí mật kinh doanh. Những phần gà rán lớn hơn được phục vụ trong "xô" bằng bìa cứng, điều này đã trở thành đặc trưng của chuỗi nhà hàng kể từ khi được người nhượng quyền Pete Harman giới thiệu lần đầu vào năm 1957. Từ đầu những năm 1990, KFC đã mở rộng thực đơn để cung cấp các sản phẩm gà khác như bánh mì kẹp thịt gà và bánh mì cuộn, cũng như salad và các món ăn kèm như khoai tây chiên và salad bắp cải trộn, món tráng miệng và nước ngọt; nước ngọt thường do PepsiCo cung cấp. KFC nổi tiếng với các khẩu hiệu "Ngon đến mức liếm cả ngón tay!" ("It's Finger Lickin' Good!"), "Không ai làm gà ngon như KFC" ("Nobody does chicken like KFC"), "Chúng tôi làm gà đúng cách" ("We do chicken right") và "Ngon tuyệt"("So good").

## Lịch sử

### Sanders Court & Café
Harland Sanders sinh năm 1890, ông lớn lên trong một trang trại ở ngoại ô Henryville, Indiana (gần Louisville, Kentucky). Khi Sanders lên năm tuổi, cha của ông qua đời, mẹ ông phải làm việc tại một nhà máy đóng hộp. Điều này khiến Sanders, với tư cách là con trai cả, phải tự chăm sóc hai người em ruột của ông. Khi lên bảy tuổi, mẹ ông bắt đầu dạy ông cách nấu ăn. Năm 13 tuổi ông rời nhà và trải qua nhiều nghề nghiệp khác nhau.

Năm 1930, Sanders tiếp quản một trạm xăng của Shell trên Quốc lộ 25 ở Kentucky, ngay bên ngoài North Corbin, Kentucky, một thị trấn nhỏ nằm ở rìa dãy Appalachian. Chính tại đây, ông lần đầu tiên phục vụ cho du khách những món ăn mà ông đã học được từ thời thơ ấu: gà rán và các món khác như bít tết và giăm bông hun khói. Sau bốn năm làm phục vụ tại bàn ăn, Sanders đã mua lại trạm xăng lớn hơn ở phía bên kia đường và mở rộng lên sáu bàn. Đến năm 1936, ông thành công đến mức Sanders được Thống đốc Ruby Laffoon phong tặng danh hiệu Đại tá danh dự của Kentucky. Năm 1937, ông mở rộng nhà hàng lên 142 chỗ ngồi và mua thêm một nhà nghỉ đối diện, đặt tên cho nó là Sanders Court & Café.

Sanders không hài lòng với việc phải mất tới 35 phút để chuẩn bị gà trong chảo gang, nhưng ông từ chối chiên ngập dầu, vì ông tin rằng điều đó sẽ làm giảm chất lượng sản phẩm. Nếu ông làm chín gà trước khi có đơn đặt hàng, đôi khi sẽ có phần gà bị lãng phí vào cuối ngày. Năm 1939, những chiếc nồi áp suất thương mại đầu tiên được tung ra thị trường, chủ yếu được thiết kế để hấp rau củ. Sanders đã mua một cái và cải tiến nó thành một cái nồi chiên áp suất, sau đó ông dùng nó để chiên gà. Phương pháp mới này đã rút ngắn thời gian sản xuất xuống mức tương đương với chiên ngập dầu, đồng thời, theo ý kiến ​​của Sanders, vẫn giữ được chất lượng của gà rán.

### "Công thức gốc" và nhượng quyền thương hiệu

Vào tháng 7 năm 1940, Sanders đã hoàn thiện "Công thức gốc" nổi tiếng của ông, gồm 11 loại thảo mộc và gia vị. Mặc dù ông chưa bao giờ công khai công thức, nhưng ông nói rằng các nguyên liệu bao gồm muối và tiêu và phần còn lại "có sẵn trong mọi gian bếp". Sau khi được Thống đốc Lawrence Wetherby phong lại làm Đại tá Kentucky vào năm 1950, Sanders bắt đầu ăn mặc cho đúng vai trò, để râu dê, mặc áo khoác đen (sau này đổi sang bộ vest trắng) và thắt cà vạt dây, tự xưng là "Đại tá". Theo nhà viết tiểu sử Josh Ozersky, các cộng sự của ông cũng đồng tình với việc thay đổi danh xưng này, "ban đầu chỉ là đùa cho vui, sau đó thì nghiêm túc thật".

Năm 1952, Sanders nhượng quyền công thức của ông cho người bạn Pete Harman ở South Salt Lake, Utah, chủ một trong những nhà hàng lớn nhất thành phố. Quán Sanders Court & Café thường phục vụ khách du lịch, vì vậy khi tuyến đường xa lộ liên tiểu bang 75 được quy hoạch vào năm 1955, không còn đi qua các cơ sở kinh doanh của ông, Sanders đã bán chúng và đi khắp nước Mỹ để nhượng quyền công thức độc quyền của ông cho các chủ nhà hàng. Các nhà hàng độc lập sẽ trả bốn (sau này là năm) xu cho mỗi con gà như một khoản phí nhượng quyền để đổi lấy công thức của Sanders và quyền đưa công thức đó vào thực đơn của họ, cũng như sử dụng tên và hình ảnh của ông cho mục đích quảng cáo.

Don Anderson, một thợ vẽ biển hiệu được Harman thuê, đã đặt ra cái tên "Kentucky Fried Chicken". Đối với Harman, việc bổ sung KFC là một cách để tạo sự khác biệt cho nhà hàng của ông so với các đối thủ cạnh tranh; một sản phẩm đến từ Kentucky mang tính độc đáo và gợi lên hình ảnh về lòng hiếu khách miền Nam. Harman đã đăng ký nhãn hiệu cho cụm từ "It's finger lickin' good" (Ngon đến mức phải liếm ngón tay), và cuối cùng nó trở thành khẩu hiệu của công ty. Ông cũng giới thiệu "suất ăn xô" vào năm 1957 (14 miếng gà rán, năm bánh mì cuộn và nước thịt trong một xô bằng bìa cứng). Việc phục vụ món ăn đặc trưng của họ trong một chiếc xô giấy đã trở thành một đặc điểm mang tính biểu tượng của công ty.

Đến năm 1963, đã có 600 nhà hàng KFC, đưa công ty trở thành chuỗi nhà hàng thức ăn nhanh lớn nhất tại Hoa Kỳ. KFC đã phổ biến món gà rán trong ngành công nghiệp thức ăn nhanh, đa dạng hóa thị trường bằng cách thách thức sự thống trị của món hamburger.

Năm 1964, với sự phát triển đáng kể, chuỗi nhà hàng Kentucky Fried Chicken non trẻ đã quyết định mở rộng nhượng quyền thương hiệu ra ngoài khu vực Đại Tây Dương, và chọn Vương quốc Anh làm điểm khởi đầu để thâm nhập thị trường châu Âu. Vì vậy, nhà hàng KFC đầu tiên tại Anh đã mở cửa tại số 92 Fishergate ở Preston, Lancashire vào ngày 1 tháng 5 năm 1965 và vẫn hoạt động cho đến ngày nay.

### Bán lại và mở rộng toàn cầu

Năm 1964, Sanders bán KFC cho một nhóm nhà đầu tư do John Y. Brown Jr. và Jack C. Massey dẫn đầu với giá 2 triệu đô la Mỹ (khoảng 17 triệu đô la Mỹ vào năm 2020). Hợp đồng bao gồm mức lương trọn đời cho Sanders và thỏa thuận rằng ông sẽ là người kiểm soát chất lượng và thương hiệu của công ty. Đến năm 1970, chuỗi cửa hàng này đã đạt 3.000 cửa hàng tại 48 quốc gia. Vào tháng 7 năm 1971, Brown đã bán công ty cho Heublein, một tập đoàn thực phẩm và đồ uống đóng gói có trụ sở tại Connecticut, với giá 285 triệu đô la Mỹ (khoảng 1,8 tỷ đô la Mỹ vào năm 2020). Sanders qua đời năm 1980, công việc quảng bá của ông đã biến ông trở thành một nhân vật nổi bật trong lịch sử văn hóa Mỹ. Vào thời điểm ông qua đời, ước tính có khoảng 6.000 cửa hàng KFC tại 48 quốc gia trên toàn thế giới, với doanh thu hàng năm trị giá 2 tỷ đô la.

Năm 1982, Heublein được gã khổng lồ ngành thuốc lá R. J. Reynolds mua lại. Tháng 7 năm 1986, Reynolds thông báo bán KFC cho PepsiCo với giá 850 triệu đô la (khoảng 2 tỷ đô la Mỹ vào năm 2020). Thương vụ thực tế diễn ra vào đầu tháng 10 với giá 840 triệu đô la. PepsiCo đã đưa chuỗi nhà hàng này vào bộ phận nhà hàng của họ cùng với Pizza Hut và Taco Bell. KFC gia nhập thị trường Trung Quốc vào tháng 11 năm 1987, với một cửa hàng ở Bắc Kinh.

Năm 1991, chính thức sử dụng cái tên KFC, mặc dù nó đã được biết đến rộng rãi bằng tên viết tắt hơn là tên gốc. Kyle Craig, chủ tịch KFC Hoa Kỳ, thừa nhận sự thay đổi này là một nỗ lực nhằm tách chuỗi nhà hàng khỏi những liên tưởng không lành mạnh của từ "chiên". Đầu những năm 1990, ​​ra mắt một loạt các sản phẩm lớn thành công như "Hot Wings" cay, gà popcorn (1992) và, trên phạm vi quốc tế, "Zinger" (1993), một loại bánh mì kẹp thịt gà phi lê cay . Đến năm 1994, KFC có 5.149 cửa hàng tại Mỹ và 9.407 cửa hàng trên toàn thế giới, với hơn 100.000 nhân viên. Tháng 8 năm 1997, PepsiCo tách mảng kinh doanh nhà hàng thành một công ty đại chúng với giá trị vốn hóa thị trường là 4,5 tỷ đô la Mỹ (khoảng 7,3 tỷ đô la Mỹ vào năm 2020). Công ty mới được đặt tên là Tricon Global Restaurants và vào thời điểm đó, có 30.000 cửa hàng và doanh thu hàng năm là 10 tỷ đô la Mỹ (khoảng 16 tỷ đô la Mỹ vào năm 2020), đứng thứ hai trên thế giới chỉ sau McDonald's. Tricon đổi tên thành Yum! Brands vào tháng 5 năm 2002.

Vào ngày 31 tháng 3 năm 2011, Priszm, đơn vị nhượng quyền lớn nhất của chuỗi nhà hàng KFC tại Canada vào thời điểm đó, đã nộp đơn xin bảo hộ phá sản tại Ontario và British Columbia.

Đến năm 2015, KFC gặp khó khăn, mất khách hàng vào tay các nhà bán lẻ khác và bị Chick-fil-A vượt mặt. Công ty đã khởi động một sáng kiến ​​mới với kế hoạch cải tiến bao bì, trang trí và đồng phục, đồng thời mở rộng thực đơn. Thêm vào đó, bắt đầu từ tháng 5 năm 2015, một loạt quảng cáo mới tại Mỹ đã được phát sóng với sự tham gia của Darrell Hammond trong vai Đại tá Sanders. Trong một sự luân chuyển có kế hoạch của các diễn viên, Norm Macdonald, Jim Gaffigan, George Hamilton và Rob Riggle lần lượt đóng vai Sanders trong các quảng cáo tương tự cho đến mùa thu năm 2016. Vào tháng 1 năm 2018, biểu tượng nhạc đồng quê Reba McEntire đã vào vai nữ Đại tá Sanders đầu tiên.

Trước khi rời vị trí CEO vào năm 2021, Andrea Zahumensky đã nói với tạp chí Ad Age rằng "những tài sản thương hiệu mà chúng tôi may mắn sở hữu" chính là chiếc xô, ba sọc và tên đầy đủ Kentucky Fried Chicken. Tất cả những điều này đều đang được chuỗi nhà hàng sử dụng nhiều hơn.

## Phạm vi hoạt động

KFC là công ty con của Yum! Brands, một trong những công ty nhà hàng lớn nhất thế giới. KFC đạt doanh thu 23 tỷ USD vào năm 2013. KFC được thành lập theo Luật Tổng công ty Delaware, và có trụ sở chính tại 1441 Gardiner Lane, Louisville, Kentucky, đó là một tòa nhà ba tầng kiểu thuộc địa thường được gọi thông tục là "Nhà Trắng" do nó giống với nhà của tổng thống Hoa Kỳ. Trụ sở chính bao gồm các văn phòng điều hành và cơ sở nghiên cứu và phát triển của công ty.

Yum! Brands có kế hoạch chuyển trụ sở KFC đến Plano, Texas vào năm 2025.

## Tranh cãi và tác động đến sức khỏe con người
Ngoài khía cạnh tích cực trong việc giải quyết vấn đề ăn uống cho những người bận rộn và tạo thu nhập cho xã hội, gà rán KFC cũng như các thức ăn nhanh khác (chủ yếu với các món rán) đã được coi là có hại cho sức khỏe con người nếu được sử dụng liên tục vì các món rán được coi như một trong những tác nhân gây ung thư, béo phì và bệnh lý tim mạch. Việc hạn chế sử dụng các đồ uống có ga thường bán tại các cửa hàng ăn nhanh cũng được các nhà dinh dưỡng học và bác sĩ khuyến cáo.

Từ đầu thế kỷ 21, thức ăn nhanh đã bị chỉ trích vì vấn đề phúc lợi động vật, mối liên hệ với béo phì và tác động đến môi trường. Cuốn sách Fast Food Nation (2002) của Eric Schlosser và bộ phim Super Size Me (2004) của Morgan Spurlock đã phản ánh những mối quan ngại này. Từ năm 2003, Tổ chức Bảo vệ Quyền lợi Động vật (PETA) đã phản đối việc KFC lựa chọn nhà cung cấp gia cầm trên toàn thế giới. Ngoại lệ là KFC Canada, công ty đã ký một thỏa thuận cam kết chỉ sử dụng các nhà cung cấp "thân thiện với động vật". Ông Gregg Dedrick, Chủ tịch chi nhánh KFC tại Mỹ, cho biết PETA đã mô tả sai KFC là nhà sản xuất gia cầm chứ không phải là nhà thu mua gà. Năm 2008, Yum! tuyên bố: "[Là] một nhà thu mua thực phẩm lớn, [Yum!] có cơ hội và trách nhiệm tác động đến cách đối xử với động vật được cung cấp cho chúng tôi. Chúng tôi rất coi trọng trách nhiệm đó và đang giám sát các nhà cung cấp của chúng tôi một cách liên tục."

Năm 2006, Greenpeace cáo buộc KFC Châu Âu lấy nguồn đậu nành để làm thức ăn cho gà từ Cargill, công ty bị cáo buộc đã phá hủy những vùng rộng lớn của rừng mưa Amazon để trồng loại cây này.

Theo tờ The Guardian, vào năm 2010, "tại Mỹ, nơi gà rán vẫn gắn liền với những định kiến ​​phân biệt chủng tộc lâu đời về người da đen ở miền Nam từng bị phân biệt chủng tộc", KFC Úc đã phát sóng đoạn quảng cáo dài 30 giây trên truyền hình có tên "Hướng dẫn sinh tồn trong môn cricket của KFC", trong đó một người hâm mộ cricket da trắng bị những người hâm mộ da đen của đội đối thủ bao vây. Người dẫn chương trình truyền hình hỏi, "Cần lời khuyên gì khi bạn gặp phải tình huống khó xử?". Người hâm mộ chuyền "xô gà KFC" của mình cho mọi người, mặc dù quảng cáo này nhắm đến khán giả Úc, nhưng nó đã lan truyền trên mạng xã hội ở Hoa Kỳ, gây ra sự phản đối gay gắt. KFC Úc đã đưa ra tuyên bố rằng đoạn quảng cáo đã bị "một bộ phận người dân ở Mỹ hiểu sai" và đó chỉ là "một lời ám chỉ vui vẻ đến đội cricket Tây Ấn" và "Đoạn quảng cáo đã được sao chép trực tuyến ở Mỹ mà không có sự cho phép của KFC, nơi chúng tôi được cho biết tồn tại một định kiến ​​dựa trên văn hóa, dẫn đến cáo buộc sai lầm về phân biệt chủng tộc... Chúng tôi kiên quyết lên án mọi hình thức phân biệt đối xử và tự hào là một trong những nhà tuyển dụng hàng đầu thế giới về sự đa dạng".

Vào tháng 5 năm 2012, Greenpeace đã cáo buộc KFC sử dụng bột giấy cho bao bì thực phẩm từ gỗ ở rừng mưa nhiệt đới Indonesia. Các xét nghiệm pháp y độc lập cho thấy một số bao bì chứa hơn 50% sợi gỗ cứng nhiệt đới hỗn hợp, có nguồn gốc từ Asia Pulp & Paper (APP). APP cho biết loại sợi này có thể được tìm thấy trong giấy tái chế, hoặc: "Nó cũng có thể đến từ phần còn lại của cây cối được dọn sạch sau khi một khu rừng bị suy thoái, khai thác gỗ hoặc bị cháy, như một phần của kế hoạch phát triển bền vững. APP có các chính sách và thực tiễn nghiêm ngặt để đảm bảo rằng chỉ có phần còn lại từ việc phát triển rừng trồng hợp pháp trên các khu rừng bị suy thoái hoặc khai thác gỗ và sợi gỗ bền vững mới được đưa vào chuỗi cung ứng sản xuất." KFC cho biết: "Từ góc độ toàn cầu, 60% sản phẩm giấy mà Yum! (công ty mẹ của chúng tôi) sử dụng là từ các nguồn bền vững. Các nhà cung cấp của chúng tôi đang nỗ lực để đạt được con số 100%."

Vào tháng 12 năm 2012, chuỗi nhà hàng này bị chỉ trích ở Trung Quốc khi người ta phát hiện ra một số nhà cung cấp của KFC đã sử dụng hormone tăng trưởng và một lượng kháng sinh quá mức trên gia cầm, vi phạm luật pháp Trung Quốc. Vào tháng 2 năm 2013, Giám đốc điều hành của Yum!, David Novak, thừa nhận rằng vụ bê bối đã "kéo dài và gây ảnh hưởng lớn hơn nhiều so với những gì chúng tôi từng tưởng tượng". Vấn đề này là mối quan ngại lớn đối với Yum!, công ty thu gần một nửa lợi nhuận từ Trung Quốc, chủ yếu thông qua thương hiệu KFC. Vào tháng 3 năm 2013, Yum! báo cáo doanh số bán hàng đã phục hồi trong tháng 2, nhưng doanh số bán hàng thấp hơn trong tháng 12 và tháng 1 sẽ dẫn đến sự sụt giảm 20% doanh số bán hàng tại các cửa hàng hiện có trong quý đầu tiên.

Vào năm 2017, KFC đã bị phạt 950.000 bảng Anh sau khi hai nhân viên ở Anh bị bỏng do nước sốt nóng. Công ty thừa nhận đã không thực hiện đúng nghĩa vụ chăm sóc nhân viên và bị Tòa án Crown Court Teesside ở Middlesbrough ra lệnh phải nộp phạt lần lượt 800.000 bảng Anh và 150.000 bảng Anh.

Vào tháng 2 năm 2018, do sự quản lý yếu kém về hậu cần của DHL, công ty được KFC Anh Quốc lựa chọn làm đối tác giao hàng mới, đã gây ra tình trạng thiếu gà ở Vương quốc Anh - thị trường lớn nhất của KFC tại châu Âu - buộc công ty phải tạm thời đóng cửa hàng trăm nhà hàng trên khắp cả nước. KFC đã xin lỗi bằng cách đăng quảng cáo trên các tờ báo Anh, viết tắt tên công ty thành "FCK", kèm theo lời xin lỗi, và điều này đã được đón nhận tích cực.

Vào tháng 11 năm 2021, nhà hàng KFC đầu tiên tại Phần Lan đã khai trương tại trung tâm mua sắm Itis ở Itäkeskus, Helsinki. Vài ngày trước ngày khai trương, một chiếc lều xuất hiện trước nhà hàng, trong đó là một người đàn ông giấu kín danh tính, ông xuất hiện vào ngày khai trương rồi tự xưng là một nhà hoạt động thuần chay bảo vệ quyền động vật. Sau khi cố gắng phát biểu trước những người có mặt, nhân viên an ninh đã đưa ông đi. Ngay cả trước khi nhà hàng khai trương vào tháng 10, đã có tin tức về một cuộc tranh cãi liên quan đến việc mua gà thịt từ Ba Lan; nguyên nhân chủ yếu liên quan đến nguy cơ nhiễm khuẩn Salmonella ở gà thịt, một vấn đề đáng kể ở Ba Lan, trong khi tỷ lệ nhiễm khuẩn này ở Phần Lan lại thấp.

Sau khi Nga xâm lược Ukraine năm 2022, một số công ty đã phải đối mặt với áp lực ngày càng tăng để ngừng hoạt động tại Nga nhưng vẫn chưa thực hiện. Điều này bao gồm cả KFC, chuỗi cửa hàng có hơn 1.000 cửa hàng tại Nga, nhiều hơn bất kỳ chuỗi thức ăn nhanh phương Tây nào khác. Tuy nhiên, chỉ trong vài năm, tất cả các nhà hàng KFC ở Nga đều đổi tên thành "Rostic's".

Đầu năm 2022, một video quảng cáo được thực hiện với sự tham gia của Niko Omilana, một người có tầm ảnh hưởng, cho thấy một trang trại gà trong chuỗi cung ứng của KFC. Video mô tả những con gà có chất lượng cuộc sống tốt. Tuy nhiên, các nhà hoạt động bảo vệ quyền động vật đã đến cùng trang trại đó vài tháng sau và phát hiện ra điều kiện hoàn toàn khác biệt, với những trường hợp "quá tải nghiêm trọng" cũng như "gà bị què và chết". Paul Roger, một bác sĩ thú y và là thành viên sáng lập của AWSELVA, cho biết những con gà trong đoạn phim có "các dấu hiệu căng thẳng và có hành vi như mổ lông và nhiễm trùng da". Hành động của KFC bị chỉ trích là "gây hiểu lầm".

Vào ngày 9 tháng 11 năm 2022, KFC Đức đã đưa ra một thông báo mời người tiêu dùng Đức cùng ăn mừng Kristallnacht với món "Gà phô mai". Một lời xin lỗi đã được đưa ra ngay sau đó, đổ lỗi cho thông báo ban đầu là do "lỗi hệ thống".

Vào tháng 5 năm 2024, việc đóng cửa cửa hàng tại Malaysia được thông báo là do đang diễn ra xung đột Israel-Palestine. Cũng có thông tin về các vụ tấn công vào hai cửa hàng ở Baghdad, Iraq.

Vào tháng 9 năm 2024, KFC tuyên bố sẽ không đáp ứng Cam kết về Gà Tốt hơn, một cam kết về phúc lợi động vật được đưa ra vào năm 2019. Cam kết này bao gồm một số tiêu chuẩn về phúc lợi, chẳng hạn như áp dụng các giống gà phát triển chậm hơn vào năm 2026, nhưng tính đến năm 2024, chỉ có 1% số gà của KFC thuộc các giống gà này.

Vào tháng 6 năm 2025, KFC đã tạm thời đóng cửa tất cả 11 nhà hàng tại Đan Mạch và sa thải người nắm giữ nhượng quyền thương hiệu tại nước này, sau khi một chương trình truyền hình (phát sóng ngày 23 tháng 6) tiết lộ tại nhiều nhà hàng, nhân viên đã cố tình làm giả ("kéo dài") hạn sử dụng của thịt gà sống, và có thể cả những vấn đề khác. Trước khi chương trình phát sóng, các câu hỏi của phóng viên truyền hình đã khiến cơ quan quản lý thực phẩm quốc gia tiến hành các cuộc kiểm tra đồng loạt tại tất cả 11 nhà hàng. Không nhà hàng nào được thông qua, bảy nhà hàng nhận cảnh báo nghiêm khắc và bốn nhà hàng bị xử phạt (phạt tiền/truy tố hoặc buộc phải đóng cửa ngay lập tức). Trong số các vấn đề được các nhà chức trách phát hiện có cặn mốc tại nhiều nhà hàng; một quy trình phổ biến là liên tục tái sử dụng hỗn hợp bột chiên thay vì sử dụng hỗn hợp bột chiên mới sau mỗi ba giờ, như đã nêu trong các quy trình bằng văn bản nhưng đã được thay đổi vội vàng trong các cuộc kiểm tra (một số cuộc kiểm tra chỉ thấy quy trình mới, và họ thấy nó đáng ngờ); một quy trình rã đông phổ biến (không có tài liệu đánh giá rủi ro bằng văn bản) đối với thịt gà sống, cho phép phục vụ gà đến bốn ngày sau khi bắt đầu rã đông và gây khó khăn trong việc xác nhận tuổi thực của thịt gà sống; và những tin nhắn đáng ngờ giữa các ông chủ nhà hàng và đơn vị nhượng quyền quốc gia về việc lừa dối các thanh tra viên từ cả chính phủ và KFC Tây Âu. Hơn nữa, nhiều vấn đề về thủ tục và pháp lý đã được phát hiện tại nhiều nhà hàng, chẳng hạn như thùng rác bẩn đặt quá gần thực phẩm tươi sống, một số hoạt động thực hiện dưới mã số công ty của công ty mẹ thay vì nhà hàng thực tế đã đăng ký với cơ quan an toàn thực phẩm, và giấy tờ giao hàng không đầy đủ.

Vào tháng 9 năm 2025, nhà báo người Séc  đưa tin các hành vi kéo dài thời hạn sử dụng thịt một cách nhân tạo, dẫn đến việc đóng cửa tất cả các cửa hàng KFC ở Đan Mạch, cũng có thể được một số chi nhánh ở Cộng hòa Séc áp dụng. Ông dẫn lời khai của một cựu nhân viên từ chi nhánh Jablonec nad Nisou. Cơ quan Kiểm tra Nông nghiệp và Thực phẩm Nhà nước sau đó tiết lộ các cửa hàng KFC ở Liberec cũng đã sử dụng các biện pháp tương tự. Sau đó, cơ quan thanh tra đã quyết định tiến hành kiểm tra hàng loạt các nhà hàng KFC trên toàn quốc. Vào tháng 11, người phát ngôn của Cơ quan Kiểm tra Nông nghiệp và Thực phẩm Nhà nước tiết lộ nhân viên của cửa hàng KFC ở Prague-Dejvice đã rã đông thịt gà trong nước đọng, điều này làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn.

## KFC tại thị trường Việt Nam

KFC đã bắt đầu khai trương cửa hàng đầu tiên ở Việt Nam vào cuối năm 1997, tại Trung tâm Thương mại Sài Gòn Super Bowl. Dù đối mặt với nhiều khó khăn khi khái niệm "thức ăn nhanh" vẫn hoàn toàn xa lạ tại đây, và liên tục chịu lỗ trong suốt 7 năm đầu kinh doanh (17 cửa hàng trong 7 năm), nhưng với chiến lược tiếp cận hợp lý, hệ thống nhà hàng của KFC Việt Nam đến nay đã phát triển tới hơn 140 nhà hàng, có mặt tại hơn 19 tỉnh/thành phố lớn trên cả nước. Hàng năm KFC thu hút khoảng 20 triệu lượt khách trong nước, chiếm khoảng 60% thị trường thức ăn nhanh Việt Nam và góp phần giải quyết việc làm cho hơn 3 ngàn người lao động.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* 
* Website chính thức của KFC Việt Nam