open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam

**Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam** (), được phía Việt Nam gọi đầy đủ là **Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Hợp chúng quốc Hoa Kỳ tại Việt Nam**, là chức danh dành cho người dẫn đầu Phái đoàn Ngoại giao Hoa Kỳ tại Việt Nam và cũng là người giữ chức vụ cao nhất thường trực tại Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Hà Nội - cơ quan ngoại giao hàng đầu và có vai trò tối quan trọng đại diện cho Hợp chúng quốc Hoa Kỳ tại nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam. Sau Chiến tranh Đông dương lần thứ nhất và sự thất bại của Pháp tại Việt Nam, đất nước đã bị chia cắt thành hai miền Nam và Bắc Việt Nam sau Hội nghị Genève vào năm 1954. Hoa Kỳ lúc bấy giờ không công nhận Việt Nam Dân chủ Cộng hòa nên không có quan hệ ngoại giao với quốc gia này. Sau khi Việt Nam thống nhất khoảng 20 năm, Hoa Kỳ và Việt Nam chính thức quan hệ ngoại giao với nhau.

Hoa Kỳ đã mở Văn phòng liên lạc tại Hà Nội ngày 28 tháng 1 năm 1995. Quan hệ ngoại giao được thiết lập ngày 11 tháng 7 năm 1995 và Đại sứ quán tại Hà Nội được thành lập với L. Desaix Anderson là *đại biện* *lâm thời* .

## Lịch sử

Trong giai đoạn đất nước bị chia cắt đến năm 1975, Hoa Kỳ chỉ có liên hệ ngoại giao với Việt Nam Cộng hòa và có đại sứ quán tại Sài Gòn.

Sau 1975, Hoa Kỳ không có liên hệ ngoại giao với Việt Nam trong 20 năm. Cho đến năm 1995, khi hai nước bình thường hóa quan hệ ngoại giao và ngày 28 tháng 1 năm 1995, Hoa Kỳ đã đặt trụ sở ngoại giao tại Hà Nội, L. Desaix Anderson được bổ nhiệm *đại biện lâm thời*. Ngày 11 tháng 7 năm 1997, tổng thống Bill Clinton bổ nhiệm ông Pete Peterson làm đại sứ đầu tiên. Tòa nhà nơi đại sứ quán ở được thiết kế bởi M. LaCollogne và được xây dựng vào năm 1921 bởi Indochina Public Property, một phần của chính quyền thuộc địa Pháp, dành cho các Thống đốc Tài chính Đông Dương sống ở đây cho đến năm 1948.

Vào tháng 8 năm 2021, Phó Tổng thống Hoa Kỳ Kamala Harris đã tuyên bố xây dựng Đại sứ quán mới của Hoa Kỳ tại Việt Nam. Theo Đại sứ quán, *khu phức hợp Đại sứ quán Mỹ* dự kiến xây dựng tại Hà Nội có tổng ngân sách 1,2 tỉ USD, quy mô 39.000m2 trên khu đất có tổng diện tích 3,2 hecta.

## Danh sách Đại sứ
### Quốc gia Việt Nam

### Việt Nam Cộng hòa

### Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam

## Xem thêm
*Quan hệ Hoa Kỳ – Việt Nam
*Đại sứ Việt Nam tại Hoa Kỳ
*Danh sách Đại sứ Hoa Kỳ trên thế giới hiện nay

## Tham khảo

## Tham khảo
*United States Department of State: Ambassadors to Vietnam
*United States Embassy in Hanoi 

## Liên kết ngoài
* Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ: Các Trưởng Phái đoàn tại Việt Nam
* Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ: Việt Nam
* Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Hà Nội
Tân Lạc (huyện)

**Tân Lạc** là một huyện cũ nằm ở phía tây nam tỉnh Hòa Bình, Việt Nam.

## Địa lý
Huyện có địa giới hành chính:
*Phía đông giáp huyện Cao Phong và huyện Lạc Sơn
*Phía tây giáp huyện Mai Châu
*Phía nam giáp huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa
*Phía bắc giáp huyện Đà Bắc với ranh giới là hồ Hòa Bình.

Diện tích tự nhiên của huyện là 523 km², dân số là 143.210 người trong đó người Mường chiếm đa số. Ngoài ra còn có người Kinh, người Thái, người Dao.

## Hành chính
Huyện Tân Lạc có 16 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm thị trấn Mãn Đức (huyện lỵ) và 15 xã: Đông Lai, Gia Mô, Lỗ Sơn, Mỹ Hòa, Ngổ Luông, Ngọc Mỹ, Nhân Mỹ, Phong Phú, Phú Cường, Phú Vinh, Quyết Chiến, Suối Hoa, Thanh Hối, Tử Nê, Vân Sơn.

## Lịch sử
Huyện Tân Lạc được thành lập vào ngày 15 tháng 10 năm 1957, trên cơ sở một phần diện tích và dân số của huyện Lạc Sơn, gồm 22 xã: Bắc Sơn, Địch Giáo, Do Nhân, Đông Lai, Gia Mô, Lỗ Sơn, Lũng Vân, Mãn Đức, Mỹ Hòa, Nam Sơn, Ngổ Luông, Ngọc Mỹ, Phong Phú, Phú Cường, Phú Vinh, Quy Hậu, Quy Mỹ, Quyết Chiến, Thanh Hối, Trung Hòa, Tử Nê và Tuân Lộ.

Năm 1975, hợp nhất tỉnh Hòa Bình và tỉnh Hà Tây thành tỉnh Hà Sơn Bình, huyện Tân Lạc thuộc tỉnh Hà Sơn Bình.

Ngày 27 tháng 2 năm 1985, chuyển xã Ngòi Hoa thuộc huyện Đà Bắc về huyện Tân Lạc quản lý.

Ngày 19 tháng 3 năm 1988, tách các xóm Chiềng và Minh Khai của xã Mãn Đức với 205 ha diện tích tự nhiên và 1.921 người; Xóm Tân Hồng của xã Quy Hậu với 12,1 ha diện tích tự nhiên và 169 người để thành lập thị trấn Mường Khến, thị trấn huyện lị huyện Tân Lạc.

Ngày 12 tháng 8 năm 1991, huyện Tân Lạc thuộc tỉnh Hòa Bình vừa tái lập.

Ngày 17 tháng 12 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 830/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã thuộc tỉnh Hòa Bình (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó:
*Sáp nhập 3 xã: Lũng Vân, Bắc Sơn, Nam Sơn thành xã Vân Sơn
*Sáp nhập 3 xã: Do Nhân, Quy Mỹ, Tuân Lộ thành xã Nhân Mỹ
*Sáp nhập 2 xã Quy Hậu và Mãn Đức vào thị trấn Mường Khến để thành lập thị trấn Mãn Đức
*Sáp nhập xã Địch Giáo vào xã Phong Phú
*Sáp nhập 2 xã Ngòi Hoa và Trung Hòa thành xã Suối Hoa.

Huyện Tân Lạc có 1 thị trấn và 15 xã trực thuộc.

## Tự nhiên
Địa hình Tân Lạc phần lớn đồi và núi đất thấp.

## Giao thông
*Quốc lộ 6 đi qua địa bàn huyện lên trung tâm thành phố Hòa Bình.
*Quốc lộ 12B nối tới Tam Điệp, Kim Sơn (Ninh Bình)

## Thắng cảnh và di tích lịch sử
**[[Động Hoa Tiên]]** là động nằm lưng chừng núi đá vôi Bưa Dâm hay núi Bà, thuộc vùng đất xóm Ngòi, xã Suối Hoa, huyện Tân Lạc. Ngày nay nó nằm bên bờ hồ Thủy điện Hòa Bình.

## Tham khảo

## Xem thêm
* [ Xem vị trí trên Google Maps].

## Liên kết ngoài
Quốc kỳ Tây Ban Nha

**Quốc kỳ Tây Ban Nha** (), còn có tên gọi nữa là "cờ màu vàng", là lá cờ gồm ba dải ngang với các màu đỏ, vàng, đỏ, và ở giữa có hình quốc huy Tây Ban Nha. Dải màu vàng rộng gấp đôi mỗi dải màu đỏ. Màu đỏ tượng trưng cho máu, cho lòng yêu nước. Màu vàng tượng trưng cho sự phồn vinh. Vị trí của quốc huy là chính giữa dải vàng xét theo chiều từ trên xuống, nhưng ở vị trí cách lề trái cờ một khoảng bằng một phần ba chiều dài cờ.

Lá cờ này được hiến pháp Tây Ban Nha năm 1978 quyết định là quốc kỳ. Tuy nhiên, mới đầu, hình quốc huy có khác hình quốc huy hiện nay. Hình quốc huy hiện nay được thay thế vào lá cờ từ năm 1981.

## Lịch sử

Tập tin:Flag of Cross of Burgundy.svg|(1492–1701)
Tập tin:Bandera de España 1701-1760.svg|(1701–1760)
Tập tin:Bandera de España 1760-1785.svg|(1760–1785)
Tập tin:Flag of Spain (1785-1873 and 1875-1931).svg|(1785–1873)
Tập tin:Flag of the First Spanish Republic.svg|(1873–1874)
Tập tin:Flag of Spain (1785-1873 and 1875-1931).svg|(1874–1931)
Tập tin:Flag of Spain (1931–1939, 3-2).svg|(1931–1936)
Tập tin:Flag of the Bando Nacional (1936–1938).svg|(1936–1938)
Tập tin:Flag of Spain under Franco 1938 1945.svg|(1938–1945)
Tập tin:Flag of Spain 1945 1977.svg|(1945–1977)
Tập tin:Flag of Spain (1977 - 1981).svg|(1977–1981)
Tập tin:Flag of Spain.svg|(1981–nay)


## Xem thêm

* Danh sách hiệu kỳ tại Tây Ban Nha
* Quốc huy Tây Ban Nha
## Tham khảo

* 
* The Spanish Flag, colors, history, symbolism. 
* Flag of Spain – Royal Spanish Navy
* Historical Flag of Spain 
* Presidency of the Government – The Banner
*
Anders Hejlsberg

**Anders Hejlsberg**, sinh năm 1960, là một kỹ sư phần mềm người Đan Mạch. Ông là người tham gia thiết kế nhiều ngôn ngữ và công cụ lập trình như Turbo Pascal, Delphi, J++ và C#. Hiện tại ông đang làm việc cho Microsoft với chức vụ chính là kiến trúc sư trưởng của ngôn ngữ lập trình C# và Typescript.

## Thời trẻ
Hejlsberg sinh ra và lớn lên tại Copenhagen, Đan Mạch, đã từng học tại Trường Đại học Kỹ thuật Đan Mạch nhưng đã quyết định nghỉ học để theo đuổi niềm đam mê lập trình. Vào năm 1980, trong thời gian học đại học, ông đã bắt đầu viết chương trình cho máy vi tính Nascom, trong đó có trình biên dịch cho ngôn ngữ lập trình Pascal được đặt tên là Blue Label Pascal cho máy Nascom-2. Ngay sau đó, ông đã viết lại thành các phiên bản khác nhau cho hệ điều hành CP/M và MSDOS được biết với tên là Compas Pascal và sau đó đổi tên thành Poly Pascal. Sau cùng trình biên dịch này được Borland mua lại và kết hợp với một bộ soạn thảo và gỡ rối hoàn chỉnh để trở thành một sản phẩm nổi tiếng với tên Turbo Pascal.

## Tại Borland
Sau vài năm cộng tác từ xa với Borland, Hejlsberg cùng vợ rời Đan Mạch đến định cư tại Mỹ vào năm 1986, và tiếp công việc tại Borland cho đến năm 1996, trong mười năm làm việc tại Borland, ông đã tiếp tục phát triển Turbo Pascal và sáng tạo một công cụ lập trình trực quan và hiện đại là Delphi.

## Tại Microsoft
Vào năm 1996, sau 13 năm làm việc với Borland, trong lúc dòng sản phẩm Delphi đang trên đường thành công, Hejlsberg nhận lời mời của Bill Gates gia nhập Microsoft. Những năm đầu tại Microsoft, ông đã tham gia vào việc phát triển ngôn ngữ lập trình J++ và phát minh thư viện giao diện đồ họa Windows Foundation Classes (WFC), đồng thời giành được nhiều danh hiệu của Microsoft như Microsoft Distinguished Engineer và Technical Fellow.

Vào những năm cuối của thập niên 1990, Microsoft phải đối mặt với nhiều sản phẩm có năng suất lập trình rất cao như Java của SUN và Delphi của Borland, trong khi đó, công nghệ COM+ và Visual Basic của Microsoft không đủ tính cạnh tranh, hơn nữa VJ++ vừa ra đời lại gặp rắc rối về pháp lý với Java của SUN. Hejlsberg đã thiên về phe 'cách mạng' trong Microsoft, ủng hộ việc sáng tạo một ngôn ngữ lập trình và một bộ thư viện lập trình hoàn toàn mới đó là ngôn ngữ C# và.Net Framework. Kể từ đó, Hejlsberg đã trở thành kiến trúc sư trưởng của C#, một thành viên chính của.Net Framework.

Hiện tại, Hejlsberg đang làm việc tại Microsoft trong dự án C# và.Net Framework.

## Giải thưởng
Hejlsberg nhận danh hiệu Dr. Dobb's Excellence in Programming Award (tạm dịch là Giải thưởng dành cho lập trình viên xuất sắc Dr. Dobb) vào năm 2001 do tạp chí Dr. Dobb bầu chọn vì những sáng tạo hoặc đóng góp to lớn của ông đối với các sản phẩm Turbo Pascal, Delphi, C# và Microsoft.NET Framework.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Microsoft's Anders Hejlsberg Receives Prestigious Excellence in Programming Award
* 2001 Dr. Dobb's Excellence in Programming Award
* JavaWorld of 1997 writes how Hejlsberg went to Microsoft 
* Borland vs. Microsoft case CV766013
* Anders Hejlsberg - Lead architect of C#
James Longstreet

**James Longstreet** (8 tháng 1 năm 1821 &ndash; 2 tháng 1 năm 1904) là một tướng xuất sắc của quân đội Liên minh miền Nam, dưới chỉ huy của tướng Robert E. Lee (tướng Lee thường gọi ông với biệt hiệu "Ngựa chiến Già"). Longstreet chỉ huy các đơn vị lữ đoàn thuộc Binh đoàn Bắc Virginia trên Mặt trận miền Đông. Ông cũng tham gia Mặt trận miền Tây dưới chỉ huy của tướng Braxton Bragg (Binh đoàn Tennessee). Sử gia Jeffry D. Wert cho rằng Longstreet là tướng chỉ huy cấp lữ đoàn tài giỏi nhất trong tất cả các tướng lãnh hai bên Nội chiến Hoa Kỳ.

Longstreet lập chiến công trong nhiều trận chiến, trận Bull Run thứ nhì, trận Fredericksburg, trận Chickamauga. Ông cũng chứng tỏ khả năng quân sự của mình trong Chuỗi trận Bảy ngày, trận Antietam. Ông bị thương nặng trong trận Wilderness. Khi quân miền Nam lâm vào thế thua, Longstreet tự chỉ huy quân của mình tại Knoxville, Tennessee nhưng bị thua thê thảm.

Trong trận Gettysburg Longstreet không tán thành chiến thuật của trướng Lee và miễn cưỡng chỉ huy quân bộ miền Nam trong cuộc tập kích quân miền Bắc và bị thua nặng nề.

Sau cuộc nội chiến Longstreet làm ngoại giao và hành chính cho chính phủ Hoa Kỳ.

Nhiều người thuộc miền Nam Hoa Kỳ căm ghét ông vì thấy ông là tướng miền nam duy nhất trở thành *scalawag*: ông đổi lập trường chính trị, theo Đảng Cộng hòa, đi lại mật thiết với đối phương thời chiến là tổng thống Ulysses S. Grant; và những lời ông chỉ trích tướng Robert E. Lee trong sách hồi ký của mình. Nhiều học giả còn đổ tội cho ông là nguyên nhân chính làm Liên minh miền Nam bị thua trận Gettysburg và do đó thua cả cuộc chiến.

## Chú thích

## Tham khảo
* Connelly, Thomas L., and Barbara L. Bellows, *God and General Longstreet: The Lost Cause and the Southern Mind*, Louisiana State University Press, 1982, ISBN 0-8071-1020-5.
*Freeman, Douglas S., *Lee's Lieutenants: A Study in Command* (3 volumes), Scribners, 1946, ISBN 0-684-85979-3.
* Freeman, Douglas S., ''R. E. Lee, A Biography'' (4 volumes), Scribners, 1934.
* Piston, William G., *Lee's Tarnished Lieutenant: James Longstreet and His Place in Southern History*, University of Georgia Press, 1990, ISBN 0-8203-0907-9.
## Liên kết ngoài

*The Longstreet Chronicles
*The Longstreet Society
*Military biography of James Longstreet  from the Cullum biographies
*Original Document: James Longstreet's Signature on The Confederate Surrender at Appomattox, Virginia 10 tháng 4 năm 1865
*James Longstreet: Robert E. Lee's Most Valuable Soldier article by Jeffry D. Wert
Nhà hát quốc gia Preah Suramarit

**Nhà hát quốc gia Preah Suramarit** hay **Nhà hát Bassac** là nhà hát quốc gia trước đây của Campuchia ở thủ đô Phnôm Pênh.

Nhà hát này được kiến trúc sư nổi tiếng Vann Molyvann thiết kế năm 1966 và khai trươgn năm 1968 với tên gọi Grand Théâtre Preah Bat Norodom Suramarit (aka Mohorsrop Theatre). Được xây giống như một con tàu bên bờ sông Hậu, nhà hát này nổi tiếng có sân khấu rộng và hệ thống âm thanh tuyệt vời cho các buổi biểu diễn nhạc và kịch Campuchia.

Trước khi chế độ của Pol Pot lên nắm quyền, ít nhất có 300 nghệ sĩ biểu diễn chuyên nghiệp ở đây với các môn múa dân gian Campuchia và các thể loại âm nhạc khác. Nhưng 80% số nghệ sĩ này đã không bao giờ trở lại kể từ khi Khmer Đỏ nắm quyền. Trong thập niên 1980, Bộ Văn hóa Campuchia đã nỗ lực kêu gọi các nghệ sĩ sống sót quay lại Phnôm Pênh và đã tổ chức một festival tại nhà hát này năm 1988 để hồi sinh lại văn hóa dân tộc bị ảnh hưởng bởi cuộc chiến trước đó. 
## Tham khảo
Phân DAP

**DAP** (*[[Diamoni phosphat]]*, danh pháp IUPAC: *diamoni hydrophosphat*), có công thức (NH­4)­2HPO­­4, là loại phân bón phức hợp được dùng trong nông nghiệp với thành phần 18% N (Nitrogen - đạm), 46% P­2O­5 (lân); tức là trong 100&nbsp;kg phân DAP có chứa 18&nbsp;kg đạm nguyên chất và 46&nbsp;kg lân nguyên chất. DAP được sản xuất từ quặng apatit, amonia và axit.

## Đặc điểm
Là loại phân bón phức hợp, có tỷ lệ hấp thu cao, cây dễ hấp thu. Hàm lượng lân trong 1&nbsp;kg DAP có giá trị bằng 2,8&nbsp;kg supe lân hoặc lân nung chảy. DAP là loại phân trung tính, lân trong DAP đều tan nhanh trong nước nên cây rất dễ hấp thu. DAP được dùng để thể bón lót, bón thúc cho tất cả các đối tượng cây trồng trên tất cả các chân đất khác nhau.

## Tham khảo
Tân Lạc (định hướng)

**Tân Lạc** có thể là:

### Việt Nam
* Xã Tân Lạc, tỉnh Phú Thọ

; Địa danh cũ
* Huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình
* Thị trấn Tân Lạc, huyện Quỳ Châu, tỉnh Nghệ An
* Xã Tân Lạc, huyện Bảo Lâm, tỉnh Lâm Đồng

### Trung Quốc
* Thành phố cấp huyện Tân Lạc, thuộc thành phố cấp địa khu Thạch Gia Trang, Trung Quốc
Souvanna Phouma

**Souvanna Phouma** (7 tháng 10 năm 1901-10 tháng 1 năm 1984) là một lãnh đạo của phe trung lập và là thủ tướng của Vương quốc Lào nhiều lần từ năm 1951 - 1952, 1956 - 1958, 1960 và 1962 - 1975.

Souvanna Phouma sinh ra trong một gia đình phó vương Luang Prabang, cháu của vua Sisavang Vong của Lào, được giáo dục theo chương trình Pháp tại Hà Nội, Paris và Grenoble, nơi ông tốt nghiệp kiến trúc và kỹ thuật công trình. Ông đã trở về quê hương năm 1931, kết hôn với Aline Claire Allard, con gái của một gia đình cha là người Pháp mẹ là người Lào.

Souvanna Phouma, cùng với anh là hoàng thân Phetsarath Rattanavongsa và em cùng cha khác mẹ là hoàng thân Souphanouvong đã tham gia vào chính trị Lào vào khoảng cuối cuộc Thế chiến II, thời điểm mà Issara Lào đã được thành lập để chống lại sự đô hộ của Pháp.

## Tham khảo
Champasak (định hướng)

**Champasak** có thể là
* Tỉnh Champasak
* Champasak (thị xã)
* Vương quốc Champasak
* Dòng họ Na Champassak
Phoumi Nosavan

**Phoumi Nosavan** (1920-1985) là một nhà chính trị và tướng lĩnh quân sự Lào trong Chiến tranh Đông Dương.

Được CIA và Programs Evaluation Office hậu thuẫn, Phoumi, lúc đó là một đại tá đã trở thành một bộ trưởng nội các trong chính phủ cánh hữu Vương quốc Lào vào tháng 2 năm 1959 và được phong hàm tướng vài tháng sau đó.

Ngay sau cuộc đảo chính của phe trung lập Kong Le, ông đã tìm kiếm sự trợ giúp từ Sarit Dhanarajata để thiết lập một thủ đô hoàn chỉnh ở Savannakhet. Ông đã tấn công Vientiane vào ngày 18 tháng 9 nhưng những người thuộc phái trung lập với sự trợ giúp của Pathet Lào và Liên Xô đã đẩy lùi cuộc tấn công này. Một chính phủ liên hiệp ba đảng phái đã được thành lập giữa những người thuộc phái trung lập, cộng sản và cánh hữu vào ngày 18 tháng 11 năm 1960. Ngày 8 tháng 12, Souvanna Phouma đã cách chức chỉ huy của Kong Le nhưng ngày hôm sau, Kong Le đã hạ bệ Souvanna Phouma (lúc đó đang đi Campuchia) và bộ trưởng thuộc cánh tả Quinim Pholsena đã được bổ nhiệm làm thủ tướng. Ngày 13 tháng 12, Phoumi đã bắt đầu Trận Viêng Chăn và giành chiến thắng và đã đưa Boun Oum lên làm thủ tướng. 
## Tham khảo

*Text initially based on (Alfred W MacCoy, Leonard Palmer Adams et Cathleen B Read, The politics of heroin in Southeast Asia, Singapore, Harper & Row, 1989 )
Bắc Yên (huyện Sơn La)

**Bắc Yên** là huyện miền núi thuộc tỉnh Sơn La, Việt Nam.

## Địa lý
Huyện Bắc Yên nằm ở phía đông bắc của tỉnh Sơn La, nằm cách thành phố Sơn La khoảng 100&nbsp;km, cách trung tâm thủ đô Hà Nội khoảng 193&nbsp;km, có vị trí địa lý:

* Phía đông giáp thị xã Mộc Châu và huyện Phù Yên 
* Phía tây giáp huyện Mai Sơn
* Phía nam giáp huyện Yên Châu
* Phía bắc giáp huyện Mường La và huyện Trạm Tấu, tỉnh Yên Bái.

Huyện có đặc điểm địa hình và khí hậu đa dạng: độ cao trung bình so với mặt biển là 1.000m, có đỉnh Tà Xùa cao 2.865m; địa hình chia cắt, nhiều núi cao, vực sâu, độ dốc lớn; 85% diện tích có độ dốc hơn 25 độ. Có Sông Đà chảy theo hướng Tây Bắc - Đông Nam qua 6 xã, 46 bản của huyện, ngoài ra còn có nhiều sông suối nhỏ khác có tiềm năng phong phú cho phát triển hệ thống thủy điện vừa và nhỏ. Hệ thống giao thông đường thủy thuận lợi cho lưu thông hàng hoá, vận tải...

Bắc Yên có tiềm năng lớn để phát triển các ngành nghề nông lâm nghiêp, đặc biệt là phát triển rừng nguyên liệu. Đặc sản của huyện là chè Tà Xùa, táo rừng (sơn tra), cá hồi,...

## Lịch sử
Huyện Bắc Yên, tỉnh Nghĩa Lộ được thành lập ngày 20 tháng 10 năm 1964 trên cơ sở tách ra từ huyện Phù Yên, khi đó gồm có 8 xã: Chim Vàn, Hang Chú, Làng Chếu, Pắc Ngà, Phiêng Ban, Song Pe, Tà Xùa và Xím Vàng.

Ngày 27 tháng 12 năm 1975, sau khi giải tán Khu tự trị Tây Bắc, huyện Bắc Yên lại chuyển từ tỉnh Nghĩa Lộ về tỉnh Sơn La quản lý.

Ngày 16 tháng 1 năm 1979, chia xã Phiêng Ban thành 2 xã: Hồng Ngài và Phiêng Ban.

Ngày 13 tháng 3 năm 1979, sáp nhập các xã Tạ Khoa, Chiềng Sại, Mường Khoa và Phiêng Côn của huyện Yên Châu vào huyện Bắc Yên.

Ngày 20 tháng 8 năm 1999, thành lập thị trấn Bắc Yên (thị trấn huyện lỵ huyện Bắc Yên) trên cơ sở 892 ha diện tích tự nhiên và 4.240 nhân khẩu của xã Phiêng Ban.

Ngày 17 tháng 4 năm 2008, Chính Phủ ban hành nghị định 47/2008/NĐ-CP, theo đó:
*Thành lập xã Háng Đồng trên cơ sở điều chỉnh 13.108 ha diện tích tự nhiên và 2.017 nhân khẩu của xã Tà Xùa
*Thành lập xã Hua Nhàn trên cơ sở điều chỉnh 3.536 ha diện tích tự nhiên và 1.798 nhân khẩu của xã Tạ Khoa; 2.321 ha diện tích tự nhiên và 1.259 nhân khẩu của xã Mường Khoa.

Huyện Bắc Yên có 1 thị trấn và 15 xã như hiện nay.

## Hành chính
Bắc Yên có 16 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm thị trấn Bắc Yên (huyện lỵ) và 15 xã: Chiềng Sại, Chim Vàn, Hang Chú, Háng Đồng, Hồng Ngài, Hua Nhàn, Làng Chếu, Mường Khoa, Pắc Ngà, Phiêng Ban, Phiêng Côn, Song Pe, Tạ Khoa, Tà Xùa, Xím Vàng.

## Du lịch
Huyện Bắc Yên có tiềm năng và ngày càng phát triển về du lịch tự túc và nghỉ dưỡng, với các điểm nổi bật như vùng núi Tà Xùa nằm trong các xã Tà Xùa, Háng Đồng, Làng Chếu, Xím Vàng, Hang Chú; đồi Pu Nhi thuộc xã Phiêng Ban;...

## Chú thích

## Xem thêm
Cầu thủ xuất sắc nhất Nam Mỹ

**Cầu thủ xuất sắc nhất Nam Mỹ** là danh hiệu (giải thưởng) hàng năm được trao tặng cho cầu thủ bóng đá Nam Mỹ xuất sắc nhất chơi cho một câu lạc bộ của Nam Mỹ. Danh hiệu này được bắt đầu trao từ năm 1971. Từ 1971 đến 1985, giải thưởng do báo *El Mundo* (Venezuela) tổ chức. Từ năm 1986, báo *El Pais* (Uruguay) với danh hiệu *Rey del Fútbol de América* (*Ông vua bóng đá châu Mỹ*) được coi là giải thưởng chính thức. (Danh hiệu do báo *El Mundo* trao tặng còn kéo dài tới năm 1992).

## Cầu thủ nhận giải

## Thống kê
### Theo quốc gia

### Theo câu lạc bộ
Danh sách các câu lạc bộ có hơn 1 danh hiệu.

### Theo cá nhân
Danh sách các cầu thủ nhận được hơn 1 danh hiệu.

## Chú thích

## Liên kết ngoài
* Cầu thủ xuất sắc nhất Nam Mỹ trên trang chủ của RSSSF
*  Trang chủ báo ''El Mundo'' 
*  Trang chủ báo ''El Pais''
Trường An (định hướng)

**Trường An** hay **Trường Yên**, **Tràng An**, **Tràng Yên** (長安, nghĩa là *yên ổn dài lâu*, *muôn đời bình yên*) là tên thường được đặt cho các địa danh hoặc các đối tượng sau:

## Việt Nam
; Địa danh cũ
* Phường cũ Trường An thuộc quận Thuận Hóa, thành phố Huế; nay thuộc phường Thuận Hóa, thành phố Huế
* Phường Trường An, thành phố Vĩnh Long, tỉnh Vĩnh Long
* Phủ Tràng An hay Trường An: tên gọi kinh đô Hoa Lư khi trở thành cố đô dưới thời Lý, đến thời Trần đổi thành phủ Trường Yên; nay thuộc vùng Gia Viễn – Hoa Lư tỉnh Ninh Bình.

## Trung Quốc
* Kinh đô Trường An của hơn mười hoàng triều Trung Quốc, nay thuộc thành phố Tây An, thủ phủ của tỉnh Thiểm Tây.
* Quận Trường An, thành phố Tây An, tỉnh Thiểm Tây
* Quận Trường An, thành phố Thạch Gia Trang, tỉnh Hà Bắc

## Hàn Quốc
* Tên Hán Việt của quận Jangan (장안구, Jangan-gu) thuộc thành phố Suwon, tỉnh Gyeonggi

## Xem thêm
*Tràng An
*Trường Yên
*An Trường
Oudong

**Oudong**, còn được gọi là **Udong** hay **Odongk**, là cố đô của Campuchia từ thế kỷ 17 đến thế kỷ 19; đây là kinh đô cuối cùng trước khi vương triều Khmer thiên đô xuống Phnôm Pênh. Oudong tuy là cố đô nhưng những di tích còn lại khá khiêm nhường so với các công trình cổ tích khác tại Campuchia. Tuy không mấy xa Phnôm Pênh, Oudong đã chìm vào quên lãng và dần bị rừng già xâm lấn. Di tích kiến trúc không mấy đặc sắc và kém phần quy mô so với các kinh đô khác. *[[Đại Nam thực lục]]* gọi là **Ô Đông**.

## Lịch sử

Oudong nắm địa vị là kinh đô xứ Campuchia từ năm 1618 đến 1866, cách thủ đô Phnôm Pênh khoảng 30–40&nbsp;km về phía Tây Bắc, phía trên bến đò Kompong Luong. Năm 1866 vua Norodom cho thiên đô về Phnôm Pênh và Oudong trở thành cố đô.

Cố đô Oudong ngày nay là một huyện của tỉnh Kampong Speu, giáp ranh với huyện Ponhea Leu thuộc tỉnh Kandal ở phía Đông Nam, với tỉnh Kampong Chhnang ở phía Bắc. Oudong nằm ở tọa độ khoảng 11°49'21"-11°49'38" vĩ bắc và 104°44'36"-104°46'20" kinh đông, nhích về phía bắc Phnom Udong (11°47'42" vĩ bắc và 104°46'07" kinh đông, địa phận huyện Ponhea Leu tỉnh Kandal) nơi có lăng vua chúa Miên triều. Trung tâm của Oudong là ngôi chợ Phsar Oudong, cách Phnôm Pênh 34&nbsp;km theo đường chim bay về phía Tây Bắc, gần quốc lộ số 5 của Campuchia.

Trong Chiến tranh Việt Nam, Oudong bị tàn phá nặng bởi bom Mỹ, và tới năm 1977 thì tiếp tục bị Khmer Đỏ phá hủy.

## Miêu tả và tình trạng

Cố đô còn lại hiện nay chỉ là những tháp Gropa cao vút, trên đỉnh tháp có điêu khắc. Các tháp cao được xây dựng tương tự như cố đô Ayuthaya - Thái Lan và hiện nay các tháp hầu hết đều đổ nát. Người ta ra sức trùng tu nó bằng phương pháp theo chính phương pháp mà người Khmer đã từng làm là trùng tu hoàn toàn bằng thủ công với công cụ chính là ròng rọc để kéo các nguyên liệu cần thiết cho việc trùng tu.

## Tình trạng Di sản Thế giới
Oudong được đưa vào danh sách xem xét Di sản thế giới UNESCO ngày 1 tháng 9 năm 1992, hạng mục Văn hóa và tiếp tục được trong danh sách này từ ngày 27 tháng 3 năm 2020.

## Xem thêm
* Cố đô Chân Lạp Cố đô Sambor Prei Kuk - Đền sư tử Kampong Thom
* Cố đô đầu tiên Núi Kulen và sông ngàn Linga
## Tham khảo

* Oudong trên Wikimapia

## Liên kết ngoài
* http://mythicaldude.typepad.com/mythicaldude/2007/02/udong_and_cambo.html
Vũ khí trả thù

**V-Waffen** (viết tắt của từ tiếng Đức *Vergeltungswaffen*, tức *Vũ khí trả thù*) là tên gọi riêng của các loại tên lửa hành trình Fieseler Fi 103 (V1), tên lửa A4 (V2) và pháo tầm xa V3 được chế tạo trong thời kỳ Đức quốc xã. Tên gọi của loại vũ khí này đã thể hiện mục đích của nó: người Đức không dùng *V-Waffen* để tấn công các mục tiêu quân sự mà dùng để tận diệt tất cả những người được cho là kẻ thù trong chiến tranh thế giới lần thứ hai.

Vũ khí trả thù *V-Waffen*, với tư cách thuộc nhóm Wunderwaffe (từ tiếng Đức, tức *vũ khí siêu việt*), đáng lẽ ra đã phải là một bước ngoặt quan trọng của chiến tranh thế giới lần hai nếu ảnh hưởng về mặt quân sự và chiến lược của nó không quá nhỏ bé bởi không xác định được mục tiêu chuẩn xác để nhắm đến. Tuy nhiên, ảnh hưởng về tâm lý do V-Waffe gây ra đối với người dân và đối thủ của Đức quốc xã thì lại vô cùng to lớn: ở Đức, niềm tin của các quân nhân vào chiến thắng cuối cùng ngày càng được củng cố; trong khi ở vương quốc Anh và Bỉ - hai mục tiêu chính của V-Waffe, người dân càng lúc càng thấy sự cần thiết của việc đánh bại chế độ Đức quốc xã. Vài loại trong số các vũ khí V-Waffe bị mắc khiếm khuyết ở một số bộ phận, do đó không hoặc gần như không bao giờ được dùng trong các cuộc tấn công.

Việc phát triển các loại vũ khí trả thù V-Waffe được thực hiện theo lệnh từ Berlin của Wilhelm Landig - viên điều hành "những kế hoạch bí mật của đế chế". Những dự án đã hoàn thành được đánh số thứ tự, gồm: V1 - tên lửa hành trình gắn đầu đạn đầu tiên của thế giới; V2 - nền tảng của tất cả những tên lửa do Liên Xô và Hoa Kỳ sản xuất sau chiến tranh thế giới lần hai;... cho đến V7. Theo con số không chính thức, số thứ tự các loại tên lửa V-Waffe đã lên tới con số A12.

## Xem thêm
* Wunderwaffe


Hình:V1.jpg|Tên lửa V1
Hình:V-2 Rocket On Meillerwagen.jpg|Tên lửa V2
Hình:This boy's dead body, aflame, bears ghastly witness of the horror of the damage done by V-2 on main intersection in... - NARA - 531329.tif|Sau một cuộc tấn công của tên lửa V2 tại Bỉ, 27.11.1944


## Tham khảo
Dành dành

**Dành dành** còn có tên khác là **chi tử**, **thủy hoàng chi**, **bạch thiên hương**, **mác làng cương** (Tày)...(danh pháp hai phần: ***Gardenia jasminoides*** Ellis, đồng nghĩa: *G. augusta*)

Cây ra hoa vào khoảng tháng 3-5, cho quả vào khoảng tháng 6-10.

Cây mọc hoang ở những nơi gần nước. Còn được trồng làm cảnh.
## Miêu tả
Cây bụi, cao 1-2m. Lá mọc đối hay mọc vòng ba cái một, nhẵn bóng. Lá kèm to bao quanh thân. Hoa to, trắng vàng rất thơm mọc riêng lẻ ở đầu cành. Quả hình trứng, có cạnh lồi, và đài tồn tại, chứa nhiều hạt. Thịt quả màu vàng. Loài dành dành núi (sơn chi tử) (*Gardenia stenophyllus* Merr.) có dáng nhỏ hơn, cũng được dùng.
## Bộ phận dùng
Lá và quả. Lá thu hái quanh năm, dùng tươi. Quả hái vào tháng 8-10 khi chín già, ngắt bỏ cuống, rồi phơi hoặc sấy khô. Quả dành dành dùng để thổi xôi và tạo màu (vàng) thực phẩm.

Quả hình trứng hay thoi có 5-8 đường gờ chạy dọc theo quả làm cho quả có góc cạnh dài, dài 2.5-4.5&nbsp;cm, đường kính 1–2&nbsp;cm. Mặt ngoài màu vàng cam tới đỏ nâu hơi bóng, quả nhiều hạt hình đĩa xếp khít tạo khối cầu hay trứng. Mùi nhẹ, vị hơi chua, đắng.

## Thành phần hóa học
Trong lá và quả chứa các glucozit (như gardenosid, gentiobiosid, geniposid, crocin), tanin, tinh dầu, pectin, β-sitosterol, D-mannitol, nonacosan.

## Công dụng

Thuốc hạ nhiệt, tiêu viêm, lợi mật, lợi tiểu; chữa sốt, vàng da, chảy máu cam, đau họng, thổ huyết, đại tiện ra máu, bí tiểu tiện, bỏng, mụn lở: ngày 6-12g quả dạng sắc, dùng riêng hoặc phối hợp với nhân trần. Chữa vết thương sưng đau, đau mắt đỏ: lá tươi giã đắp.

Quả còn được dùng làm thuốc nhuộm thực phẩm cho màu vàng, dân gian hay dùng để đồ xôi...

Genipin tăng tiết mật, geniposid giải độc gan. Nước sắc chi tử kháng khuẩn. Còn dùng thanh nhiệt, tiêu viêm, lợi tiểu và cầm máu, trị viêm gan nhiễm trùng, vàng da. Cũng dùng trị viêm thận, phù thũng.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* 
*
Pavel Petrovich Bazhov

**Pavel Petrovich Bazhov** (tiếng Nga: *Павел Петрович Бажов,* 27 tháng 1 năm 1879 – 3 tháng 12 năm 1950) là một nhà văn Nga nổi tiếng, tác giả của tập truyện viết theo lối dân gian *[[Chiếc tráp bằng đá khổng tước]]*, dựa trên những câu chuyện dân gian của vùng Ural.

Tập truyện này được xuất bản lần đầu tiên vào năm 1939. Năm 1944 tập truyện được dịch ra tiếng Anh và xuất bản tại New York và London. Sau này Sergey Prokofyev sáng tác vở ballet *Câu chuyện về bông hoa đá* (Сказ о каменном цветке) dựa trên một truyện trong tập truyện này.

Ông cũng là tác giả của một vài cuốn sách viết về thời kỳ Cách mạng và Nội chiến ở Nga. Ông được trao tặng giải thưởng Lenin và giải thưởng của Nhà nước Liên bang Soviet.

Cựu thủ tướng Nga Yegor Gaidar là cháu gọi Bazhov bằng ông.

## Tiểu sử và sự nghiệp
## Xem thêm

*Bazhov, Pavel. *The Malachite Casket'. Fredonia Books, 2002.
*Bazhov, Pavel. *The Mistress of the Copper Mountain and other Tales''.
*Batin, Mikhail. "Pavel Bazhov". Sredne-Uralskoe knizhnoe izdatelstvo, 1983.
*Biography of Pavel Bazhov 
*Pavel Bazhov
*Biography of Pavel Bazhov 
*Pavel, Bazhov. "Biography" http://bazhov.ural.ru/bazov/ppbazhov.html 
*Pavel, Bazhov. "Pavel Bazhov" http://www.russia-ic.com/people/culture_art/293/

## Tham khảo
Lê Trung Tông (Hậu Lê)

**Lê Trung Tông** (chữ Hán: 黎中宗 1535 - 24 tháng 1 năm 1556) là vị Hoàng đế thứ hai của nhà Lê trung hưng và là thứ 13 của nhà Hậu Lê, ở ngôi từ năm 1548 đến năm 1556, tổng cộng được 8 năm.

## Thân thế
Ông là con trai trưởng của Lê Trang Tông, vị vua thứ 12 của triều Hậu Lê, vua đầu của nhà Lê trung hưng, mẹ là Trinh Thục Hoàng thái hậu Trịnh Thị Ngọc Cửu - cháu 4 đời của Thượng đẳng Phúc thần Đại vương Trịnh Khắc Phục, quê làng Thủy Chú (nay là xã Xuân Thắng, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa) - theo gia phả Hán văn của họ Trịnh (Thủy Chú).

## Làm vua
Năm 1548, ngày 29 tháng 1, Trang Tông mất, Thái tử Huyên lập tức kế vị, lấy niên hiệu **Thuận Bình** (顺平). Ông lên ngôi khi đã 13 tuổi, và mọi việc do Thái sư Lượng quốc công Trịnh Kiểm đứng ra giúp đỡ. Dưới thời Trung Tông Hoàng đế, vùng kiểm soát của nhà Lê tiếp tục được mở rộng, tiếng vang lan ra đến Thăng Long.

Năm 1551, tướng nhà Mạc là Lê Bá Ly cùng thông gia Nguyễn Thiến đem gia quyến và 14.000 quân chạy vào Thanh Hóa theo nhà Lê trung hưng.

Năm 1554, Trịnh Kiểm điều quân đánh Thuận Hóa. Quân Mạc bị đánh tan, nhà Lê lấy lại được cả Thuận Hóa và Quảng Nam. Từ đó, lãnh thổ Đại Việt chính thức chia làm 2 phần: từ Ninh Bình trở ra trong tay nhà Mạc gọi là **Bắc triều** (北朝), từ Thanh Hóa trở vào Nam gọi là **Nam triều** (南朝).

Trung Tông tiếp tục chọn thủ phủ tại Vạn Lại thuộc huyện Thụy Nguyên, phủ Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hoa (nay là xã Xuân Châu, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa) để lập hành điện.

Thời Lê trung hưng, khoa thi Chế đầu tiên được tổ chức vào năm 1554 tại hành cung Vạn Lại (Thanh Hóa). Trên văn bia đặt tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám còn ghi về khoa thi này như sau:
:*"Bấy giờ, những dũng tướng nanh vuốt xông pha ở nơi tên đạn thì nhiều mà mưu thần tâm phúc giúp vận trù ở nơi màn trướng thì ít. Bèn vào năm [[Giáp Dần]], niên hiệu Thuận Bình thứ sáu bắt đầu đặt [[Chế khoa]], đích thân [[Hoàng đế]] ra đề thi văn sách hỏi về đạo trị nước xưa nay. Chế khoa năm đó lấy đỗ 13 tiến sĩ chia làm hai giáp: Đệ nhất giáp Chế khoa xuất thân (gồm 5 vị) và Đệ nhị giáp đồng Chế khoa xuất thân (8 vị)"*.

Từ đó, hào kiệt, danh sĩ tứ phương tìm về theo nhà Lê ngày càng đông, các sĩ tử cũng tìm về Vạn Lại. Dưới sự trị vì của Trung Tông, một Nam triều có đầy đủ quan văn, quan võ được thiết lập, nhiều sắc phong và lệnh chỉ đã được ban ra.

Ngày 24 tháng 1 năm Bính Thìn (1556), Trung Tông băng hà tại hành cung Vạn Lại, hưởng dương 22 tuổi. Ông được an táng tại Diên lăng (延陵), miếu hiệu là Trung Tông (中宗), thụy là **Vũ Hoàng đế**.

Vì Trung Tông không có con nối ngôi, Trịnh Kiểm đã sai người tìm cháu họ Lê để lập lên ngôi. Sau nhiều ngày, triều đình tìm được cháu của Lê Trừ, anh thứ hai của Thái Tổ Lê Lợi là Lê Duy Bang hiện khi đó đang ở hương Bố Vệ, huyện Đông Sơn, lập lên ngôi, tức là Lê Anh Tông. Từ đây các Hoàng đế nhà Lê không còn là chính mạch của Thái Tổ Cao Hoàng đế Lê Lợi. (Dòng dõi của Lê Thái Tổ tuy vẫn còn nhưng không được đưa lên làm Hoàng đế nữa.)

## Gia quyến
Phối ngẫu: Nguyễn thị (con gái Nguyễn Kim).

## Tham khảo

## Đọc thêm

* *[[Đại Việt thông sử]]*, Lê Quý Đôn (1759)
Trần Quốc Tuấn (định hướng)

**Trần Quốc Tuấn** có thể là tên của:

* Trần Hưng Đạo, một danh tướng thời Trần có công lớn trong ba lần kháng chiến chống Nguyên Mông của Việt Nam.
* Trần Quốc Tuấn (chính khách), sinh năm 1970, đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 13 tỉnh Trà Vinh.
* Trần Quốc Tuấn (nhà quản lý bóng đá), sinh năm 1971, hiện đang giữ chức Chủ tịch Liên đoàn bóng đá Việt Nam (VFF) khóa IX.

## Xem thêm
* Trần Hưng Đạo (định hướng)
Mỵ Nương

***Mỵ nương** (chữ Hán: 媚娘 hoặc 媚嬝) là danh xưng được dùng trong thời Hồng Bàng để chỉ con gái của các vua Hùng. Một số Mỵ nương nổi tiếng:
****[[Tiên Dung|Tiên Dung Mỵ nương]]**, là con gái của Hùng Vương thứ XVIII. Nàng là nhân vật xuất hiện trong truyền thuyết về Chử Đồng Tử.
****Ngọc Hoa** - Tên theo một số ngọc phả hoặc truyền thuyết dân gian hư cấu lên. Là con gái của Hùng Vương thứ XVIII, em gái Tiên Dung. Cũng có nơi khác ghi nàng là con của Hùng Vương thứ XV. Ngọc Hoa là nhân vật nữ chính trong truyền thuyết Sơn Tinh-Thủy Tinh, gần như không xuất hiện mà chỉ được nhắc đến.
* **Mỵ Nương** là con gái quan thừa tướng trong truyền thuyết Trương Chi, là người đã gieo vào lòng chàng trai đánh cá một mối tình tuyệt vọng.

## Liên quan
* **Mỵ Châu**, theo một số nguồn chưa xác định độ đáng tin, là danh hiệu cho Mỵ nương trưởng - tức con gái cả của vua, do đó Mỵ nương Tiên Dung nhắc đến ở trên còn được gọi là Mỵ châu Tiên Dung.
* Mỵ Châu, con gái của An Dương Vương theo truyền thuyết Mỵ Châu-Trọng Thủy, đây có thể là tên riêng hoặc có thể đơn giản chỉ là danh hiệu do bà là con gái cả hoặc con gái duy nhất của An Dương Vương.

## Chú thích
Nhàu

**Nhàu** thuộc họ Cà phê, có tên khoa học là ***Morinda citrifolia***, thường mọc ở vùng nhiệt đới và ôn đới. Ở Việt Nam, nhàu mọc nhiều ở những vùng ẩm thấp dọc theo bờ sông bờ suối, ao hồ hoặc mương rạch ở khắp các tỉnh miền Nam và một số tỉnh miền Trung. Loài này được L. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1753.

## Mô tả
 
Cây gỗ nhỏ, mọc đứng.
:- **Thân**: Cây cao 4-8 m. Thân, cành non mập, có 4 cạnh rõ, màu lục hoặc nâu nhạt. Cành non màu xanh, tiết diện vuông, có rãnh, nhẵn; cành già tiết diện tròn, màu nâu xám.
:- **Lá**: Lá mọc đối, hình bầu dục dài 12-30 cm, rộng 6–15 cm, mép uốn lượn, lá màu xanh bóng đậm ở mặt trên, mặt dưới nhạt hơn. Bìa lá hơi dợn sóng. Gân lá hình lông chim, nổi rõ ở mặt dưới, 6-7 cặp gân phụ. Cuống lá 1–2 cm. Lá kèm nằm giữa 2 lá mọc đối, hình xoan, cao 1-1,5 cm, màu xanh nhạt.
:- **Hoa**: Cụm hoa là đầu hình tròn hay hơi bầu dục, ở ngoài nách lá. Trục cụm hoa hình trụ, màu xanh, nhẵn, dài 1–2 cm. Đáy cụm hoa có 3 phiến hẹp, dài 5–8 mm. Hoa đều, lưỡng tính, mẫu 5. Đài hoa là một gờ tròn. Cánh hoa 5, ống tràng hình phễu, màu xanh nhạt, cao 7–12 mm; bên trong có nhiều lông trắng; 5 thùy dài khoảng 5–8 mm, màu trắng, hình bầu dục đầu nhọn, đỉnh có phụ bộ là một mấu nhỏ cong vào trong. Khi hoa nở các thùy cong xuống phía dưới; tiền khai van. Nhị 5, bằng nhau, rời, gắn ở phần loe của ống tràng xen kẽ với các cánh hoa, chỉ nhị rất ngắn. Bao phấn hình đầu tên, màu vàng nhạt, dài khoảng 4 mm; 2 ô, mở dọc, hướng trong, đính gốc. Hạt phấn rời, hình hình cầu, màu vàng nhạt. Lá noãn 2, ở vị trí trước sau, bầu dưới, 2 ô, mỗi ô 1 noãn, đính trung trụ. Vòi và đầu nhụy. Vòi nhụy dạng sợi màu xanh nhạt, dài 5 mm; 2 đầu nhụy dạng phiến mỏng, dài 3 mm, màu xanh. Đĩa mật dày, hình khoen, màu vàng. Cây ra hoa quanh năm, tập trung nhiều nhất vào khoảng tháng 11-2, cho quả vào khoảng tháng 3-5.
:- **Quả**: Quả hạch kép do bầu noãn và một phần lá đài của các hoa trên cụm hoa dính nhau tạo thành. Quả còn non màu xanh nhạt, dài 5–7 cm, rộng 3–4 cm. Quả già màu ngà vàng, nhẵn bóng, mùi khai, trên quả còn vết tích các đĩa mật. Quả thịt, hình trứng gồm nhiều quả hạch dính vào nhau, khi chín màu vàng, chứa cơm mềm, ăn được.
:- **Hạt**: Hạt nhiều, hình bầu dục, một đầu nhọn, màu nâu đen.

## Bộ phận dùng
Rễ, thu hái vào mùa đông. Lá vào mùa xuân. Quả vào mùa hạ. Rễ phơi khô. Lá và quả dùng tươi.

## Thành phần hóa học
Vỏ rễ chứa morindon, morindin, morindadiol, soranjidiol, axít rubichloric, alizarin a-methyl ete và rubiadin 1-methyl ete.

## Công dụng
Chữa huyết áp cao, nhức mỏi, đau lưng: ngày 10- 20g vỏ rễ sắc hoặc sao vàng ngâm rượu uống. Lá giã đắp chữa nhọt mủ. Lá sắc uống chữa sốt, lỵ, bệnh tiêu chảy. Quả làm dễ tiêu, nhuận tràng, chữa lỵ, băng huyết, bạch đới, ho, cảm, phù, đau dây thần kinh, bệnh đái đường

Tác dụng dược lý: một số thí nghiệm trên động vật đã cho thấy rõ các tác dụng của rễ nhàu như sau: 
*Nhuận tràng nhẹ và lâu dài
*Lợi tiểu nhẹ
*Làm êm dịu thần kinh trên thần kinh giao cảm
*Hạ huyết áp
## Chú thích

## Liên kết ngoài
*
*
*
Thommanon

**Thommanon** tại Angkor, Campuchia là một trong hai ngôi đền Hindu được xây cuối thế kỷ 11, hoàn thành trong thời kỳ trị vì của vua Suryavarman II (1113-1150). Ngôi đền này nằm ở phía đông của Cổng Chiến thắng của Angkor Thom.

## Tham khảo
Baray Tây

**Baray Tây** là một baray, hay một hồ chứa nước, tại Angkor, Campuchia, theo hướng đông-tây và nằm ngay phía tây của thành Angkor Thom. Baray này có hình chữ nhật và có kích thước 8&nbsp;km × 2,1&nbsp;km, Baray Tây là baray lớn nhất tại Angkor. Nước của hồ này được ngăn lại bằng các con đê bằng đất. Có lẽ baray này đã được xây vào thế kỷ 11 trong thời vua Suryavarman I và đã được hoàn thành vào thời vua Udayadityavarman II. Con đập phía đông có lẽ đã được tạo lập sớm hơn để bao bọc lấy kinh đô có ngôi đền Phnom Bakheng làm trung tâm.

## Tham khảo

* Rooney, Dawn. *Angkor*. Fourth Edition. Airphoto International Ltd. 2002
* Laur, Jean. *Angkor: An Illustrated Guide to the Monuments.* Flammarion 2002
Udayadityavarman II

**Udayadityavarman II** trị vì Đế quốc Khmer từ năm 1050 - 1066 sau Công nguyên. Ông là người kế vị Suryavarman I nhưng không phải là con trai của vị vua trước này. Ông đã cho xây đền Baphuon để thờ thần Shiva, nhưng một vài công trình điêu khắc lại thờ Phật. Ông cũng hoàn thành việc xây dựng hồ chức nước Baray Tây và cho xây Mebon Tây, một hòn đảo bằng đất nằm giữa trung tâm. Trong thời kỳ trị vì của ông, nhiều cuộc nổi loạn đã bị tướng Sangrama dẹp yên.

Ngôi đền Sdok Kak Thom nằm ở gần nơi ngày nay là thị xã Aranyaprathet của Thái Lan cũng đã được xây dưới thời ông trị vì. Ngôi đền này có lẽ nổi tiếng nhất do là nơi phát hiện các ghi chép chạm khắc chi tiết trình tự kế vị các vua của Khmer. Tấm bia này hiện là một phần của bộ sưu tập tại bảo tàng quốc gia tại Bangkok.

## Nguồn
* History of Cambodia. http://www.cambodia-travel.com/khmer/angkor-era1181.htm  Accessed ngày 7 tháng 6 năm 2004.

## Tham khảo
Yasovarman

**Yasovarman** là một vị vua của Đế quốc Khmer trị vì trong thời gia 889-910 Công nguyên. Một số huyền thoại Khmer cho rằng ông bị mất vì bệnh phong. Các hồ chứa Lolei, Phnom Bakheng, và Baray Đông là các công trình được xây trong thời vị vua này trị vì, tất cả nằm gần công trình được xây dựng sau này, Angkor Wat. Phnom Bakheng là một trong những ngôi đền nằm trên đỉnh đồi được xây trong khu vực kinh đô của Đế quốc Khmer Angkor trong thời trị vì của Yasovarman, hai công trình kia là Phnom Krom và Phnom Bok.

## Tham khảo
Indravarman I

**Indravarman I** là vua của Đế quốc Khmer (khu vực Angkor ở Campuchia) từ năm 877 đến 890 sau Công nguyên.

Indravarman I đã thay thế cháu mình là Jayavarman III. Ông đã mở rộng vương quốc của mình mà không cần chiến tranh và bắt đầu cho xây những công trình lớn nhờ của cải có được thông qua mậu dịch và nông nghiệp. Năm 879, ông cho xây đền Preah Ko tại Roluos, kinh đô, gần Phumi Rôluos ngày nay, một công trình thể hiện một giai đoạn mới của kiến trúc Khmer. Ông đã cho xây một hồ nước nhân tạo để làm hồ chứa, một phần của một hệ thống thủy lợi rộng lớn. Ông đã thành lập thành phố Hariharalaya và đã cho xây ngôi đền kim tự tháp gọi là đền Bakong năm 881. Sau thời kỳ trị vì của ông, con trai ông là Yasovarman I kế vị.

## Tham khảo
Jayavarman III

**Jayavarman III** là một trong những vị vua của Đế quốc Khmer. Ông là con trai của Jayavarman II. Ghi chép lịch sử về thời kỳ này mang tính chắp vá và người ta ít biết về vị vua này ngoại trừ việc ông thích săn voi. Có một số tranh cãi về năm trị vì của ông. Tuy nhiên, một số nguồn cho rằng ông trị vì từ năm 928 đến năm 941.

## Tham khảo
Bhavavarman I

**Bhavavarman I** là một vị vua của vương quốc Chân Lạp. Dù thời gian trị vì đầy đủ của ông không rõ nhưng người ta cho rằng ông trị vì khoảng từ năm 550 tới năm 598. Ông là con trai của Viravarman.

Hoàng hậu vợ của Bhavavarman tên là *Kambuja-raja-lakshmi*, và người ta cho rằng bà có dòng dõi hoàng gia. Có lẽ như ông là cháu của vua Phù Nam, một vương quốc lân bang và mạnh hơn Chân Lạp khi đó.

Thành tựu chính của Bhavavarman I chính là việc mở mang lãnh thổ Chân Lạp về phía thung lũng sông Mê Kông, tấn công cả Phù Nam và Chăm Pa, các vương quốc cổ đại trên lãnh thổ thuộc Việt Nam ngày nay. Lý do của các cuộc tấn công này không rõ nhưng có khả năng nhất là xoay quanh việc Rudravarman lên ngôi vua Phù Nam; Rudravarman đã giết người kế vị hợp pháp ngai vàng và Bhavavarman có lẽ đã cho rằng mình mới là người kế vị hợp pháp nhất của hoàng gia. Nhưng người ta không rõ là ông muốn lên ngôi vua Phù Nam hay chỉ đơn giản là không muốn cho Rudravarman lên ngôi, giành quyền đó cho người kế vị hợp pháp tiếp theo.

## Ghi chú
Dharanindravarman II

**Dharanindravarman II** (*Paramanishkalapada*), anh em họ của vua Suryavarman II, là vua của Đế quốc Khmer từ 1150 đế 1160. Con trai ông là Jayavarman VII sau này là một trong người xây dựng đế đô Angkor tham vọng nhất, là một trong những vị vua có thành tựu lớn về kiến trúc, quân sự.

## Xem thêm
*Lịch sử Campuchia thời kỳ đầu
*Đế quốc Khmer

## Liên kết ngoài
* History of Jayavarman VII

## Tham khảo
Sisowath

Vua **Sisowath** (,  ; sinh ngày 7 tháng 9 năm 1840, mất ngày 9 tháng 8 năm 1927) là vua của Campuchia từ 1904 đến khi băng hà năm 1927.

## Thân thế
Sisowath sinh ra tại Odongk ở Campuchia. Ông là con trai của vua Ang Duong và là anh em cùng cha khác mẹ với hoàng tử Si Votha và vua Norodom.

Khi ông sinh ra, Cambodia đang bị Xiêm và Việt Nam tranh giành lãnh thổ. Gia đình của vua Ang Duong sống ở phần đất do Xiêm kiểm soát. Giống như vua Norodom, Sisowath học tại kinh đô Xiêm là Bangkok. Mãi đến năm 1860 ông mới quay về Cambodia khi phụ hoàng của ông là Ang Duong băng hà.

Năm 1904, khi Norodom băng hà, Sisowath đã lên ngôi vua Cambodia.

Năm 1927, ông băng hà và con trai ông là thái tử Sisowath Monivong kế vị ngôi vua.

## Gia phổ Miên triều

## Tham khảo
Sisowath Monivong

**Sisowath Monivong** (,  ; phát âm tiếng Việt như "Xi-xô-văt Mô-ni-vông"; 1875-1941) là vua của Campuchia từ năm 1927 cho đến khi băng hà năm 1941.

Sisowath Monivong là con trai thứ hai của vua Sisowath và là cháu nội của vua Ang Duong. Ông sinh ra tại Phnôm Pênh năm 1875.

Trong thời kỳ này, bác của ông là vua Norodom đang trị vì nhưng dưới sự bỏ hộ của Pháp. Năm 1884, sau khi Pháp chiếm Lào và Việt Nam, Campuchia đã trở thành một xứ thuộc địa trực tiếp của Pháp. Hoàng gia đã được chuyển từ cố đô Oudong về thủ đô Phnôm Pênh dưới thời vua Norodom năm 1866.

Năm 1904, vua bác ông mất, Monivong giữ ngôi Thái tử Campuchia, còn cha ông là Sisowath làm vua.

Năm 1927, cha ông là Sisowath mất, ông lên ngôi ở tuổi 52.

Gia đoạn ông làm vua, nước Campuchia và toàn bộ bán đảo Đông Dương nằm dưới sự bảo hộ của đế quốc Pháp.

Vua Sisowath Monivong có người cháu họ là Norodom Suramarit (cháu trai Norodom I). Surmarit trở thành con rể của Monivong khi ông này kết hôn với con gái Monivong là Sisowath Kossamak.

Năm 1941, Monivong qua đời. Người Pháp không cho con trai ông là **Sisowath Monireth** lên ngôi. Thay vào đó, họ chọn người cháu ngoại của ông tên là Sihanouk, con trai của bà Sisowath Kossamak và Norodom Suramarit.

Sisowath Monivong là ông ngoại của quốc vương Norodom Sihanouk.

## Tham khảo
Brightstar

**Brightstar Corporation** được thành lập năm 1997, là một công ty tư nhân chuyên cung cấp dịch vụ hậu mãi khách hàng và cung cấp dây chuyền quản lý bằng dịch vụ công nghiệp viễn thông không dây. Công ty có trụ sở tại Miami, tiểu bang Florida. Tháng tư, 2006, công ty có 24 chi nhánh tại 18 nước trên thế giới. Brightstar là một công ty chuyên nghiệp có uy tín rộng khắp trên toàn thế giới về sản xuất và dịch vụ trong lĩnh vực điện thoại cầm tay và thiết bị mạng không dây. Tháng 9, 2005 Brightstar tuyên bố chính thức tham gia và hỗ trợ sản xuất cho dự án sáng kiến OLPC (*One laptop per child - Mỗi trẻ em một máy tính*)

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Brightstar website
Quanta Computers

**Quanta Computer Inc.** được thành lập năm 1988 ở Đài Loan. Với doanh số trên 10 tỷ USD mỗi năm, Quanta là một trong những nhà sản xuất máy tính cầm tay lớn nhất thế giới; hãng cũng sản xuất điện thoại di động, máy truyền hình màn hình tinh thể lỏng (LCD TVs), các máy chủ và các đĩa chứa dữ kiện. Quanta vừa mới khai trương một Trung tâm R&D với kinh phí 200 triệu USD mang tên Quanta R& Complex (QRDC) tại Đài Loan. Nhá máy sản xuất, đã khánh thành vào Quý 3 năm 2005, rộng 2,2 triệu dặm vuông, và có khả năng tiếp nhận đến 7.000 kỹ sư.

## Tham khảo
Grigory Ivanovich Kulik

**Grigory Ivanovich Kulik** (; 9 tháng 11 năm 1890 - 24 tháng 8 năm 1950) là một Nguyên soái Liên bang Xô viết được phong ngày 7 tháng 5 năm 1940.

Kulik sinh ra trong một gia đình nông dân gần Poltava ở Ukraina.

Sự nghiệp quân nhân của ông bắt đầu từ khi trở thành lính pháo binh trong quân đội Đế quốc Nga trong Chiến tranh thế giới thứ nhất. Năm 1917, ông tham gia Đảng Bolsevik. Năm 1918, ông gia nhập Hồng quân Liên Xô. Trong Nội chiến, ông là sĩ quan chỉ huy pháo binh và là người thân cận với Kliment Voroshilov. Sau nội chiến, Kulik được Joseph Stalin chú ý và cất nhắc. Mặc dù không chứng tỏ được tài năng chỉ huy pháo binh, nhưng ông vẫn được đề bạt đến vị trí Thứ trưởng thứ nhất Bộ Quốc phòng khi đó Voroshilov là Bộ trưởng. Sau đó, ông được bổ nhiệm làm tư lệnh binh chủng pháo binh của Hồng Quân. Trong cương vị này, ông đã không tán thành phát minh về Katyusha.

Kulik góp công trong chiến tranh chiếm đóng Ba Lan và Chiến tranh Mùa Đông chống lại Phần Lan năm 1939, nhờ vậy được phong Nguyên soái năm 1940.

Tuy nhiên, trong Chiến tranh thế giới thứ hai, do yếu kém trong chỉ huy chiến đấu dẫn tới Leningrad bị quân Đức bao vây, Kulik bị cách chức Tư lệnh binh chủng pháo binh và chức Tư lệnh tập đoàn quân số 54 ở quân khu Leningrad, giáng quân hàm xuống Thiếu tướng. Ông tiếp tục giữ các chức vụ: Tư lệnh tập đoàn quân cận vệ số 4, Tư lệnh quân khu Volga.

Ngày 11-1-1947, ông và các tướng V.N. Gordov, F.T. Rybalchenko bị NKVD điều tra về tội "âm mưu lập nhóm phản cộng chống lại nhà nước Liên Xô". Ngày 23-8-1950, Tòa án Moskva tuyên cả ba người chịu án tử hình. Bản án được thi hành bằng hình thức xử bắn vào ngày hôm sau. Ngày 11-4-1956, Tòa án quân sự tối cao Liên Xô phúc thẩm vụ án chống lại G.I. Kulik, V.N. Gordov, F.T. Rybalchenko và tuyên bố, không có bằng chứng thuyết phục cho thấy ba người này chống lại chính quyền Xô Viết. Căn cứ phán quyết của tòa án, ngày 28-9-1957, Đoàn Chủ tịch tối cao Liên Xô ra nghị quyết phục hồi danh dự, trả lại cấp bậc Nguyên soái Liên Xô, danh hiệu Anh hùng Liên Xô và các phần thưởng khác cho G. I. Kulik.

## Chú thích

## Tham khảo