open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vườn quốc gia Joshua Tree

**Vườn quốc gia Joshua Tree** tọa lạc tại đông bắc tiểu bang California, Hoa Kỳ. Vườn quốc gia này được thành lập năm 1994. Với diện tích 1.234 dặm vuông (3.196&nbsp;km²), đại bộ phận của nó được bao gồm bởi hai sa mạc, đó là Mojave và Colorado ở khu vực thấp hơn. Một phần của vườn quốc gia này (2.367&nbsp;km²) là khu vực hoang dã. Dãy núi Little San Bernardino chạy qua các cạnh của vườn quốc gia. Tên của vườn quốc gia này được đặt theo loài cây phổ biến ở khu vực, cây Joshua (*[[Yucca brevifolia]]*). Có ít nhất 240 loài chim được tìm thấy tại đây. Nơi quan sát loài chim tốt nhất trong vườn quốc gia là Đập hồ Barker.
## Tham khảo

* *Birds*, Joshua Tree National Park Association
* California Desert Protection Act-1994, PDF document
* Joshua Tree: the Complete Guide: Joshua Tree National Park ISBN 978-0-9825172-3-9
* "Joshua Tree" (2001), *[[California's Gold]]*. VHS videorecording by Huell Howser Productions, in association with KCET/Los Angeles. 

## Liên kết ngoài

*  by the National Park Service
* Map of Joshua Tree National Park
* Geologic Travel Cuide : article by the American Geological Institute
* ''"Keys Ranch: Where Time Stood Still"'', a National Park Service Teaching with Historic Places (TwHP) lesson plan
* Joshua Tree National Park Bird Checklist with seasonal info.
* "Motorcycle Classics" ''Motorcycling through Joshua Tree National Park'' article
Bê tông nhựa

**Bê tông nhựa** là hỗn hợp cấp phối gồm: đá, cát, bột khoáng và nhựa đường, được sử dụng chủ yếu làm kết cấu mặt đường mềm.
## Phân loại bê tông nhựa
Dựa vào cách phân loại của bê tông nhựa chúng ta có các loại sau:
;Phân loại theo nhiệt độ
#Bê tông nhựa nóng: Hỗn hợp được nung và trộn ở nhiệt độ từ 140oC – 160oC.Khi thi công nhựa phải nóng từ 90-100oC
#Bê tông nhựa nguội: Được trộn ở nhiệt độ thông thường, điều kiện sử dụng là phải cho xe chạy lưu thông từ 4 – 6 tháng mới thì mặt đường bê tông nhựa mới hình thành.
;Phân loại theo cốt liệu:
Bê tông nhựa hạt thô, bê tông nhựa hạt trung, bê tông nhựa hạt mịn và bê tông nhựa hạt cát.
;Phân loại theo kết cấu sử dụng:
Bê tông nhựa lớp loại I, bê tông nhựa loại II.

## Lịch sử
## Các tiêu chuẩn kỹ thuật hiện hành của bê tông nhựa

### Sản xuất và vận hành trạm trộn [[bê tông]] nhựa nóng
Bê tông nhựa nóng được sản xuất tập trung ở các trạm trộn bê tông nhựa nóng.
Để có được sản phẩm bê tông nhựa nóng,thì các dòng vật liệu được vận chuyển lên và cân đong bằng hệ thống cân điện tử đảm bảo chính xác,sai số nhỏ.
Sau đó tất cả các loại vật liệu được đưa vào buồng trộn, ở đó các loại vật liệu như đá lớn,đá vừa,đá nhỏ,cát,chất phụ gia được trộn khô với nhau.Sau khoảng 20s nhựa đường được phun vào ở dạng sương mù trộn lẫn với các loại vật liệu khác,các cánh trộn trong buồng trộn tiếp tục khuấy trộn trong thời gian khoảng 30-60s thì được xả xuống qua cửa xả của buồng trộn.

### Các tiêu chuẩn kỹ thuật hiện hành của Việt Nam
#Tiêu chuẩn ngành "Quy trình công nghệ thi công và nghiệm thu lớp phủ mỏng bê tông nhựa có độ nhám cao" 22 TCN 345 - 06
#Tiêu chuẩn ngành "Quy trình công nghệ thi công và nghiệm thu mặt đường bê tông nhựa" 22 TCN 249 - 98
#Tiêu chuẩn ngành "Quy trình công nghệ thi công và nghiệm thu mặt đường bê tông nhựa sử dụng nhựa đường polyme" 22 TCN 356 - 06
#TCVN 8819-2011: "Mặt đường bê tông nhựa nóng-yêu cầu thi công và nghiệm thu"

# Quyết định 858/BGTVT về việc áp dụng các tiêu chuẩn hiện hành về BTN cho các đường có lưu lượng cao và chịu tải trọng lớn.

## Tham khảo
Trung điểm

**Trung điểm** là điểm nằm chính giữa đoạn thẳng, chia đoạn thẳng ra làm hai đoạn dài bằng nhau.

Công thức để xác định trung điểm của một đoạn thẳng trên một mặt phẳng Euclid nối điểm (*x*1, *y*1) và (*x*2, *y*2) là

:\left(\frac{x_1 + x_2}{2}, \frac{y_1 + y_2}{2}\right).

## Xem thêm
* Trung vị

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*  Hoạt hình  - Các đặc điểm về trung điểm của đoạn thẳng (tiếng Anh).
Bán kính thủy lực

**Bán kính thủy lực** của một lòng dẫn là đại lượng được tính bằng tỉ số giữa diện tích mặt cắt ướt và chu vi ướt của lòng dẫn đó.

Công thức chung dùng để tính bán kính thủy lực là:

:::R = {\omega \over \chi}

trong đó:
* \omega là diện tích mặt cắt ướt (đơn vị thường dùng là m²)
* \chi là chu vi ướt (m)
* R là bán kính thủy lực (m)

## Đối với đường ống, kênh dẫn nhân tạo
* Nếu ống dẫn tròn có đường kính d và dòng nước luôn chảy đầy ống (dòng chảy có áp) thì bán kính thủy lực:

:::R = \frac{d}{4}

* Với kênh dẫn hình chữ nhật có bề rộng b và chiều sâu nước trong kênh h:

:::R = \frac{bh} {b+2.h} 

* Với kênh dẫn hình thang có bề rộng đáy b, độ dốc mái m và chiều sâu nước trong kênh h:

::: R = \frac 

## Đối với sông ngòi tự nhiên
Các sông ngòi tự nhiên thường có bề rộng sông rất lớn so với độ sâu nên bán kính thủy lực của sông thường được lấy bằng chiều sâu trung bình của đoạn sông:

:::R \approx h

Như vậy trong mọi trường hợp lòng dẫn hở (nghĩa là kênh dẫn hoặc sông ngòi), bán kính thủy lực luôn có quan hệ trực tiếp với chiều sâu nước trong lòng dẫn.

## Tham khảo
Sylwia Gruchała

**Sylwia Gruchała** (sinh ngày 6 tháng 11 năm 1981) là nữ kiếm thủ người Ba Lan. Ở nội dung đồng đội cô giành nhiều thích tích tại giải vô địch thế giới 1998 (đồng), 1999 (bạc), 2002 (bạc), 2003 (vàng), 2004, 2007 (vàng) cũng như huy chương bạc Olympic 2000. Ở nội dung cá nhân cô giành huy chương bạc 2003 tại giải vô địch thế giới và huy chương đồng Olympic 2004.

Gruchała là lính thuộc tiểu đoàn thứ 3 lực lượng Command Support (3rd Command Support Battalion) trực thuộc bộ binh Ba Lan đóng tại Warsaw. Cô cũng là 1 thành viên của đội Leon Paul. Năm 2009, cô chụp ảnh cho tạp chí CKM của Ba Lan.

## Huy chương
Nhờ thành tích thể thao, cô nhận được:

Giải thưởng Golden Cross năm 2000.
Hiệp sĩ Hoàng Gia Ba Lan (cấp 5) năm 2004.
## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Nữ kiếm thủ quyến rũ
* Video Sylwia Gruchała tại Sydney năm 2000
*Trang web chính thức
Công thức Chezy

**Công thức Chézy** được thiết lập bởi nhà thủy lực học người Pháp, Antoine Chézy, biểu thị mối liên hệ giữa vận tốc của dòng chảy đều với bán kính thủy lực của lòng dẫn và độ dốc mặt nước.

:::v = C \sqrt{R i}

trong đó:
* v là vận tốc dòng chảy (đơn vị thường dùng: m/s)
* C là hệ số Chezy ({m^{0.5}}/s)
* R là bán kính thủy lực (m)
* i là độ dốc mặt nước.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* History of the Chézy Formula
Nói lái

**Nói lái** là một cách nói kiểu chơi chữ trong nhiều ngôn ngữ. Trong đó, người ta tráo đổi phụ âm đầu và phần giữa các âm tiết để tạo nên những từ ngữ khác có nội dung mới, bất ngờ, hiểm hóc. Đối với từng vùng miền khác nhau thì do cách nói của tiếng địa phương nên tiếng nói lái sẽ có thay đổi một chút.

## Nói lái trong tiếng Việt
Đây là một biện pháp tu từ đặc biệt của tiếng Việt, do âm tiết tiếng Việt có hai đặc điểm quan trọng: ranh giới giữa các âm tiết rất rõ ràng và hầu như phụ âm đầu nào cũng có thể kết hợp với bất kì phần nào, mà vẫn tạo nên trong nhiều trường hợp những đơn vị có nghĩa. Nói lái khá phổ biến trong khẩu ngữ, để đùa vui hoặc bí mật nói với nhau một điều gì. Nói lái đước dùng nhiều trong văn học dân gian cũng như trong các tác phẩm viết nhằm gây tiếng cười hài hước, châm biếm, hoặc để đả kích một cách kín đáo một ai hoặc một hiện tượng xã hội. Nói lái được coi là ít nghiêm trang, có tính cách bông đùa, mỉa mai hoặc châm biếm, một số dùng để diễn tả sự thô tục một cách kín đáo.

## Ngôn ngữ khác

Cách nói này cũng được nhiều dân quốc gia khác sử dụng.

Thí dụ trong tiếng Anh: "*The Lord is a shoving leopard" (thay vì "The Lord is a loving shepherd*") - gọi là *Spoonerism*. Giáo sư William Archibald Spooner là người nối tiếng có thói quen đãng trí hay nói lộn ngược, ví dụ, "*You have hissed my mystery lecture" ("You have missed my history lecture").*

Thí dụ trong tiếng Đức: "*Auf der Liebesreise // sprach der Leibesriese: // "Reib es, Liese!" // Und sie rieb es leise.*" - gọi là "*Wortdreher*" hay "*Buchstabendreher*", cách làm thơ có vần như thế gọi là *Schüttelreim*
trong tiếng hán việt: thiết trường kỷ dĩ tôn kỳ trưởng (lấy ghế dài mời các trưỡng lão) đối lại là lập bình phong nhi tuyển phòng binh (lập tấm phong để tuyển dụng quân sĩ) câu đối này hay lẫn cã vần bằng trắc lẫn nói lái!

Thí dụ trong tiếng Pháp: văn hào Voltaire, tên thật là François Marie Arouet, lấy tên thành phố quê hương là Airvault (thuộc vùng Deux Sèvres) nói lái là Vault – Air để có bút danh Voltaire.

## Tham khảo
Đơn vị nhiệt Anh

**BTU** (viết tắt của tiếng Anh *British thermal unit*, tức **đơn vị nhiệt Anh**) là một đơn vị năng lượng sử dụng ở Hoa Kỳ. Nó cũng có thể được bắt gặp ở Vương quốc Anh, trong ngữ cảnh các hệ thống làm lạnh và sưởi ấm kiểu cũ. Trong hầu hết các nơi khác, nó đã được thay thế bởi đơn vị năng lượng SI, joule (J).

Ở Hoa Kỳ, "BTU" được sử dụng để mô tả giá trị nhiệt (năng lượng) của nhiên liệu, và cũng để mô tả công suất của các hệ thống sưởi ấm và làm lạnh, như lò sưởi, lò sấy, lò nướng và điều hòa nhiệt độ. Khi sử dụng như một đơn vị công suất, mặc dù vẫn được viết tắt là "BTU" nhưng khái niệm này cần được hiểu là BTU *trên giờ* (BTU/h).

## Các định nghĩa
Một Btu được định nghĩa là nhiệt lượng cần thiết để tăng nhiệt độ của một pound nước lên một độ Fahrenheit. 143 Btu là nhiệt lượng cần thiết để làm tan chảy 1 pound băng. Trong trường hợp với calorie, có rất nhiều định nghĩa về Btu, dựa trên các nhiệt độ nước khác nhau và sai khác khoảng 0.5%:

## Các giá trị chuyển đổi
Một BTU xấp xỉ với:
* 1.054–1.060 joule.
* 252–253 cal (calorie)
* 0,252–0,253 kcal (kilocalorie)
* 778–782&nbsp;ft·lbf (foot-pounds-force)

Các chuyển đổi khác:
* Trong khí ga thiên nhiên, 1 MMBtu (1 triệu Btu, đôi lúc còn được viết là "mmBTU") = 1,054615 GJ. Ngược lại, 1 gigajoule tương đương với 26,8 m³ khí ga tự nhiên ở nhiệt độ và áp suất xác định.

## Các đơn vị liên quan
Đại lượng BTU trên giờ (BTU/h) là đơn vị năng lượng phổ biến liên quan với BTU.

* 1 watt xấp xỉ 3,41214 Btu/h
* 1000 BTU/h xấp xỉ 0,293071&nbsp;kW
* 1 sức ngựa xấp xỉ 2511,34 BTU/h
* 12.000 BTU/h được gọi là "ton of cooling" trong phần lớn các ứng dụng điều hòa không khí của Bắc Mỹ. Đây là năng lượng cần thiết để làm đông đặc một short ton (0,893 long tons; 0,907 t) nước thành băng trong 24h.
 
Khái niệm *[[therm]]* được định nghĩa ở Hoa Kỳ và Liên minh châu Âu EU là 100.000 BTU – nhưng Hoa Kỳ sử dụng BTU59&nbsp;°F trong khi đó EU sử dụng BTUIT. Một đơn vị gọi là *quad* (viết tắt của triệu lũy thừa bốn) được định nghĩa là 1015 BTU, khoảng một exajoule (1.055×1018 J). Quads thỉnh thoảng được sử dụng ở Hoa Kỳ để biểu diễn cho lượng tiêu thụ năng lượng hàng năm của các nền kinh tế lớn: ví dụ, nền kinh thế Hoa Kỳ sử dụng khoảng 94.2 quads trong năm 1997. http://rredc.nrel.gov/tidbits.html .

Không nên nhầm lẫn BTU với Board of Trade Unit (B.O.T.U.), với lượng năng lượng lớn hơn.

## Chú thích

## Xem thêm
* Các đơn vị chuyển đổi
* Metrication

## Liên kết ngoài
* The Units of Measurement Regulations 1995
Trung bình tấn

**Trung bình tấn** là một trong những tấn pháp (bộ pháp) cơ bản của võ thuật cổ truyền Á Đông. Ở các môn phái khác nhau thì nó có các tên gọi khác nhau: Thiếu Lâm của Trung quốc gọi nó là *Mã bộ* hay *Tứ bình bộ*, phái Không Thủ Đạo Karate của Nhật Bản thì gọi nó là *Kiba Dachi* (*Tấn kỵ mã*) hoặc *Naihanchi dachi*, Thái Cực Đạo Taekwondo của Triều Tiên thì gọi nó là *Annin Sogi*. Kỹ thuật trung bình tấn là hai bàn chân mở rộng sang hai bên, cách nhau khoảng gấp rưỡi bề rộng vai (tức là khoảng 3 bàn chân), đặt trên cùng một trục thẳng ngang, hai bàn chân song song với nhau.
## Chú thích
Nhà (định hướng)

Trong tiếng Việt, **nhà** có thể chỉ:
*Một công trình xây dựng thường để cư trú: nhà.
*Cách gọi ẩn dụ của gia đình, người hôn phối
*Một triều đại phong kiến trong lịch sử Việt Nam: nhà Lý, nhà Trần,...
*Một cá nhân có kiến thức hoặc nghiên cứu chuyên sâu về lĩnh vực tương ứng: nhà vật lý, nhà hóa học,...
*Chỗ ở
Mô hình vận chuyển nước

Một **mô hình vận chuyển nước** là một mô hình toán học được sử dụng để mô phỏng sông hoặc dòng chảy và tính các thông số về chất lượng nước. Các mô hình này, nhìn chung, đi vào sử dụng trong những năm 1960 và 1970, khi có một số nhu cầu dự báo chất lượng nước do pháp luật về môi trường, và cũng tại thời điểm đó bắt đầu phổ biến việc sử dụng sức mạnh cực lớn của máy tính. Rất nhiều mô hình đầu tiên được phát triển tại Mỹ và Anh, và ngày nay các mô hình này được cải tiến và sử dụng rộng rãi trên toàn thế giới.

Có rất nhiều mô hình được ứng dụng trong tính toán ô nhiễm nước bởi nhiều thông số khác nhau đã được đưa ra để mô phỏng trạng thái biến đổi của chất ô nhiễm, thời gian phát tán chất ô nhiễm... Mô hình được xem là tốt thì phải có khả năng dự báo được nhiều điểm trên dòng sông, tất nhiên là với độ chính xác có thể chấp nhận được. Các mô hình cơ bản thường chỉ mô tải một chất ô nhiễm thải vào nguồn tiếp nhận tại một điểm. Còn đối với các mô hình phức tạp nhiều nguồn tuyến chảy vào nguồn tiếp nhận mang theo rất nhiều chất ô nhiễm, các chất ô nhiễm này có thể phản ứng với nhau hoặc bị tác động của sinh vật có trong nước, bao gồm cả lượng nước ngầm trong cùng lưu vực.

Các mô hình thông thường gồm nhiều modul để mô phỏng quá trình theo trình tự từng bước một. MJodul phổ biến nhất là chương trình con để tính toán dòng chảy mặt dựa trên yếu tố sử dụng đất, địa hình, đất, lớp phủ thực vật, lượng mưa hoặc tuyết, và quản lý đất đai (như mức độ sử dụng phân bón). Ý tưởng mô hình thủy văn cũng có thể được ứng dụng các môi trường khác như đại dương, tuy nhiên đối tượng chính của mô hình (trong bài này) chủ yếu đề cập đến lưu lực sông.

## Tham khảo
Bộ Cà

**Bộ Cà** (danh pháp khoa học: **Solanales**) là một bộ thực vật có hoa, được bao gồm trong nhóm Cúc (asterid) của thực vật hai lá mầm. Một số văn bản cũ còn dùng tên gọi **Polemoniales** cho bộ này.

## Phân loại
Các họ dưới đây được tính là thuộc bộ Cà trong hệ thống phân loại mới của Angiosperm Phylogeny Group (APG):
* Họ Solanaceae (cà độc dược, cà tím, khoai tây, thuốc lá, cà chua v.v; bao gồm cả họ Nolanaceae cũ)
* Họ Convolvulaceae (họ bìm bìm, khoai lang, rau muống, tơ hồng)
* Họ Montiniaceae
* Họ Sphenocleaceae
* Họ Hydroleaceae

Hệ thống APG II và hệ thống APG III coi bộ Cà là một phần của nhóm Cúc thực thụ I (Euasterids I).

Các loài được biết đến nhiều nhất trong bộ Cà là các loài cà (độc dược, cà pháo, cà bát, cà tím v.v), khoai tây, khoai lang, cà chua, thuốc lá và dã yên thảo (thuốc lá cảnh).

Trong hệ thống Cronquist, ba họ sau cùng trong phân loại của APG trên đây được đặt ở các bộ khác, còn bộ này thì lại có thêm các họ sau:
* Họ Duckeodendraceae (hiện nay được coi là một phần/từ đồng nghĩa của họ Solanaceae)
* Họ Nolanaceae (hiện nay được coi là một phần/từ đồng nghĩa của họ Solanaceae)
* Họ Cuscutaceae (hiện nay được coi là một phần/từ đồng nghĩa của họ Convolvulaceae)
* Họ Retziaceae (hiện nay được coi là một phần/từ đồng nghĩa của họ Stilbaceae thuộc bộ Lamiales)
* Họ Menyanthaceae (hiện nay đặt trong bộ Asterales)
* Họ Polemoniaceae (hiện nay đặt trong bộ Ericales)
* Họ Hydrophyllaceae (hiện nay được coi là một phần của bộ Boraginales)

## Phát sinh chủng loài
Biểu đồ chỉ ra mối quan hệ phát sinh chủng loài của bộ Cà với các bộ khác trong nhánh Cúc như sau:

Cây phát sinh chủng loài trong phạm vi bộ Cà dưới đây lấy theo Bremer B. và ctv (2002).

## Tham khảo

* TSN 500033 . ITIS.
* Systema Naturae 2000
Ngũ Lĩnh

**Ngũ Lĩnh** (chữ Hán: 五岭), còn gọi là **Nam Lĩnh** (giản thể: 南岭, chữ Hán phồn thể: 南嶺), là tên loạt dãy núi ở vùng ranh giới các tỉnh Hồ Nam, Giang Tây, Quảng Đông, Quảng Tây của Trung Quốc. Nhóm núi trải dài 600&nbsp;km từ Tây sang Đông trong khu vực từ vĩ tuyến 24 đến vĩ tuyến 26, ngăn cách vùng Lưỡng Quảng với phần lãnh thổ phía nam của vùng Giang Nam.

Ngũ Lĩnh gồm 5 dãy núi nhỏ: Việt Thành Lĩnh (越城岭), Đô Bàng Lĩnh (都庞岭), Manh Chử Lĩnh (萌渚岭), Kỵ Điền Lĩnh (骑田岭) và Đại Dữu Lĩnh (大庾岭). Ngũ Lĩnh cũng là đường phân thủy giữa hai con sông lớn là Dương Tử và Châu Giang. Mai Quan cổ đạo được mở tại Đại Dữu Lĩnh dưới thời nhà Đường. Khu vực phía nam dãy núi Nam Lĩnh gọi là Lĩnh Nam.

## Các dãy núi hợp thành
* Việt Thành Lĩnh giữa Hồ Nam với Quảng Tây, có đỉnh Miêu Nhi Sơn (猫儿山) cao 2.142 m.
* Đô Bàng Lĩnh giữa Hồ Nam với Quảng Tây, có núi Cửu Thái Lĩnh (韭菜岭) cao 2.009 m.
* Manh Chử Lĩnh giữa Hồ Nam với Quảng Tây có đỉnh Mã Đường (马塘顶) cao 1.787 m.
* Kỵ Điền Lĩnh ở Trầm Châu, Hồ Nam, có đỉnh cùng tên cao 1.510 m.
* Đại Dũ Lĩnh giữa Quảng Đông và Giang Tây, có núi Du Sơn cao 1.073 m.
Ngoài ra còn có: 
* Cửu Nghi Sơn giữa Hồ Nam với Quảng Đông. 
* Hải Dương Sơn có đỉnh Bảo Giới Lĩnh (宝界岭) cao 1.935,8 m.

## Địa chất
Phần lõi của Nam Lĩnh chủ yếu là đá hoa cương, được che phủ chủ yếu là sa thạch cứng có niên đại thuộc kỷ Devon và đá vôi thuộc kỷ Than Đá. Các dãy núi hợp thành Nam Lĩnh chủ yếu chạy theo hướng đông bắc-tây nam, nhưng về tổng thể thì Nam Lĩnh chạy dài theo hướng đông-tây. Giữa các dãy núi có các thung lũng và các dãy đồi thấp. Gió bắc lạnh khô đôi khi vượt qua các Ngũ Lĩnh ở các thung lũng và đồi thấp này nhưng nói chung bị ngăn lại bởi vùng không khí ấm ẩm phía nam dãy núi.

## Tham khảo
Lực Lorentz

Trong vật lý học và điện từ học, **lực Lorentz** là lực tổng hợp của lực điện và lực từ tác dụng lên một điện tích điểm chuyển động trong trường điện từ.

Định luật phát biểu rằng nếu hạt có điện tích *q* (C) chuyển động với vận tốc **v** (m/s) trong điện trường **E** (V/m) và từ trường **B** (T) thì nó sẽ chịu lực tác dụng lên nó. Định luật III Newton phát biểu về lực và phản lực, do vậy mặc dù phản lực của từ trường là nhỏ nhưng nó phải được tính đến. Lực Lorentz bằng:

:\mathbf{F} = q\left(\mathbf{E} + \mathbf{v} \times \mathbf{B}\right)

Các công thức phát sinh từ công thức cơ bản này miêu tả lực từ tác dụng lên dây dẫn có dòng điện chạy qua (đôi khi gọi là *lực Laplace*), lực điện từ trong một vòng dây di chuyển qua từ trường (một khía cạnh của định luật cảm ứng điện từ Faraday), và lực tác dụng lên điện tích điểm chuyển động với vận tốc gần bằng tốc độ ánh sáng (dạng tương đối tính của lực Lorentz).

Oliver Heaviside là người đầu tiên suy luận ra công thức cho lực Lorentz vào năm 1889, mặc dù một số nhà lịch sử cho rằng James Clerk Maxwell đã đưa ra nó trong một bài báo năm 1865. Định luật được đặt theo tên của Hendrik Lorentz, người tìm ra công thức sau Heaviside một vài năm và ông đã nghiên cứu và giải thích chi tiết ý nghĩa của lực này.

## Lực từ động

Thành phần gây ra bởi từ trường của lực này, còn gọi là **lực từ** hay đôi khi là **lực Lorentz**, có phương luôn vuông góc với phương chuyển động của hạt mang điện và làm thay đổi quỹ đạo chuyển động của hạt mang điện. Nếu hạt mang điện chuyển động theo phương vuông góc với đường cảm ứng từ thì hạt sẽ chuyển động theo quỹ đạo tròn, nếu hạt chuyển động theo phương không vuông góc với đường cảm ứng từ thì quỹ đạo của nó sẽ là hình xoắn ốc.

Lực tác động của từ trường lên dòng điện có nguyên nhân là thành phần này của lực Lorentz.

Lực từ giữa các cực của nam châm, cũng là tổng hợp lực gây ra bởi từ trường của nam châm này lên các electron chuyển động quanh nguyên tử ở nam châm kia, về bản chất cũng là thành phần này của lực Lorentz:
:\mathbf{F} = q\left(\mathbf{E} + \mathbf{v} \times \mathbf{B}\right)
## Xem thêm
* Lực
* Hiệu ứng Hall
* Điện từ học
* Hấp dẫn từ học
* Định luật Ampère
* Hendrik Lorentz
* Phương trình Maxwell
* Phương trình Maxwell trong thuyết tương đối hẹp

## Tham khảo

## Danh mục tham khảo

*: volume 2.
*
*

*
*

## Liên kết ngoài
*Interactive Java tutorial on the Lorentz force  National High Magnetic Field Laboratory
*Faraday's law: Tankersley and Mosca 
*Notes from Physics and Astronomy HyperPhysics at Georgia State University; see also home page
* Interactive Java applet on the magnetic deflection of a particle beam in a homogeneous magnetic field  by Wolfgang Bauer
Y tá

**Y tá** là một ngành chuyên nghiệp với nhiều trách nhiệm nhiệm vụ quan trọng trong hệ thống y tế. Y tá hợp tác cùng những chuyên viên y tế khác để chăm sóc, chữa trị, giáo huấn và bảo đảm an toàn cho người bệnh trong nhiều hoàn cảnh - từ cấp cứu đến hồi phục, từ tư gia đến nhà thương và trong nhiều lĩnh vực y khoa khác nhau - từ chuyên khoa đến y tế công cộng.

Để trở thành y tá đòi hỏi phải có kiến thức y học tổng quát và thường phải qua trung học cấp hai. Tại nhiều quốc gia (như Chile), y tá tối thiểu phải có bằng cử nhân. Trong khi ở một số nước châu Âu, sau khi học tốt nghiệp cấp 2 và được huấn luyện chuyên môn 18 tháng có thể được chấp nhận làm y tá.

Trong tiếng Việt đầu thế kỷ 20 thỉnh thoảng còn dùng "anh phiếc mê" hay "phiếc mê" mượn từ tiếng Pháp (*infirmier*) để chỉ người y tá.

## Công tác và nhiệm vụ
Theo Bộ Lao động Hoa Kỳ  nhiệm vụ tổng quát của y tá gồm có:
#Chữa trị bệnh nhân.
#Giáo dục bệnh nhân và người thân về các bệnh chứng. 
#Khuyên nhủ an ủi bệnh nhân và người thân. 
#Ghi chép và cập nhật thay đổi bệnh lý.. 
#Giúp xét nghiệm, thử nghiệm.
#Sử dụng máy móc, công cụ y tế.
#Thực thi chỉ định điều trị.
#Giúp theo dõi bệnh nhân trong thời gian hồi phục.

## Lịch sử
•Florence Nightingale

Florence Nightingale (12 tháng 5 năm 1820 – 13 tháng 8 năm 1910) được giới y tế công nhận là người phát huy ngành y tá hiện đại. Từ lâu, nghề "y tá" bị coi rẻ, họ thường làm những công việc phụ như "bám" theo các đội quân, phụ giúp dọn dẹp, nấu nướng, giặt ủi... Vì bà là con của một gia đình giàu có, vọng tộc, nên Nightingale đã làm cha mẹ thất vọng khi bà quyết định trở thành một y tá. Sau đó bà không ngừng đòi hỏi cải tiến y tế chăm sóc cho người nghèo và dần dần đưa ngành y tá lên bậc quan trọng trong hàng ngũ chuyên viên y tế.

## Liên kết
*Đào tạo y tá đủ tiêu chuẩn làm việc tại Mỹ www.vietnamnet.vn

## Chú thích
Trại tập trung

**Trại tập trung** là một khu khá lớn được rào lại và dùng làm chỗ giam giữ hay cai quản một số đông người. Trại tập trung khác trại tù vì những người bị đưa vào trại tập trung thường không có án kết, không qua một cuộc xử lý thực sự tại toà án. Họ bị bắt và đưa vào trại chỉ vì họ có những tính chất chung mà chính quyền lúc bấy giờ nhân thấy cần quản chế chặt chẽ.

Những trại tập trung trong lịch sử:
# Những  trại tập trung do Đức Quốc xã dựng lên và tiêu diệt dân Do Thái trong thời kỳ 1938 - 1945.
# Những trại tập trung dân Nhật Bản tại Hoa Kỳ và Canada trong Chiến tranh thế giới thứ hai.
# Những trại tập trung Ấp Chiến lược để cô lập dân và ngăn họ liên lạc với những người cộng sản miền Nam trong Chiến tranh Việt Nam.
# Những trại tập trung Học tập cải tạo dành cho cựu quân nhân Việt Nam Cộng hòa sau năm 1975.
# Trại cải tạo lao động của Liên Xô
## Tham khảo
Florence (định hướng)

**Florence** là tên tiếng Anh của Firenze, vùng Toscana, Ý; ngoài ra còn có các địa danh khác có tên này:

**Canada**:
* Sainte-Florence, Quebec

**Pháp**:
* Sainte-Florence, Gironde, một thị trấn ở tỉnh Gironde
* Sainte-Florence, Vendée, một thị trấn của tỉnh Vendée

**Hoa Kỳ**:
* Florence, Alabama
* Florence, Arizona
* Florence-Graham, California
* Florence, Colorado
* Florence, Illinois
* Florence, Indiana
* Florence, Kansas
* Florence, Kentucky
* Florence, Massachusetts
* Florence, Minnesota
* Florence, Mississippi
* Florence, Missouri
* Florence, Montana
* Florence, Nam Carolina
* Florence, Nam Dakota
* Florence, Nebraska
* Florence, New Jersey
* Florence, New York
* Florence, Oregon
* Florence, Texas
* Florence, Vermont
* Florence, Wisconsin
Chi Trinh đằng

**Chi Trinh đằng** (danh pháp khoa học: ***Parthenocissus***, từ đồng nghĩa: ***Landukia***) là một chi chứa một số loài dây leo trong họ Nho (*Vitaceae*). Nó chứa khoảng 10 loài, có mặt ở châu Á và Bắc Mỹ. Tuy nhiên, một số danh pháp hiện vẫn chưa rõ ràng và có thể là các từ đồng nghĩa hay từ gốc đồng nghĩa của các chi khác như Vitis (nho), Ampelopsis (chè dây). Một vài loài được trồng làm cây cảnh hay làm thuốc trong Đông y. Tên gọi chung của chúng trong tiếng Trung là 爬山虎, phiên âm *ba sơn hổ*.

Các loài *Parthenocissus* bị ấu trùng của một số loài côn trùng thuộc bộ Lepidoptera phá hại, chẳng hạn *[[Euproctis chrysorrhoea]]* và *[[Naenia typica]]*.

;Một số loài:
* *[[Parthenocissus austro-orientalis]]*, trinh đằng đông nam, đông nam ba sơn hổ- có ở Trung Quốc
* *[[Parthenocissus chinensis]]* trinh đằng Trung Quốc- Tứ Xuyên, Trung Quốc
* *[[Parthenocissus henryana]]*, từ Trung Quốc
* *[[Parthenocissus heptaphylla]]*, trinh đằng bảy lá - có ở Texas và México
* *[[Parthenocissus heterophylla]]*, trinh đằng khác lá, dị diệp ba sơn hổ - có ở Trung Quốc, Đài Loan, Việt Nam, Indonesia
* *[[Parthenocissus himalayana]]*, trinh đằng ba lá, trinh đằng Himalaya, tam diệp ba sơn hổ - có ở Himalaya, miền nam Trung Quốc và Đài Loan
* *[[Parthenocissus pedata]]*, trinh đằng chân - Đông Dương
* *[[Parthenocissus quinquefolia]]* = *Vitis hederacea*, gọi là *dây leo Virginia*, miền đông Bắc Mỹ
* *[[Parthenocissus semicordata]]*, có ở Himalaya
* *[[Parthenocissus tricuspidata]]*, *dây leo Nhật Bản* hoặc *thường xuân Boston*, có ở miền đông châu Á
* *[[Parthenocissus thomsonii]]*, trinh đằng lá phấn, phấn diệp ba sơn hổ - có ở Trung Quốc
* *[[Parthenocissus vitacea]]*, *dây leo cây bụi*, *thân gỗ* hay *nho thân gỗ*, có ở miền tây và miền bắc Bắc Mỹ
## Lưu ý

## Hình ảnh

Tập tin:Parthenocissus tricuspidata.jpg|Trinh đằng ba mũi (*Parthenocissus tricuspidata*)
Tập tin:WilderWein.jpg|Trinh đằng ba mũi 
Tập tin:- Parthenocissus quinquefolia 01 -.jpg|*[[Parthenocissus quinquefolia]]* 
Tập tin:6370VirginiaCreeper.jpg|*Parthenocissus quinquefolia* 
Parthenocissus_semicordata1.jpg|*[[Parthenocissus semicordata]]/P. himalayana*
Parthenocissus-vitacea-foliage.jpg|*[[Parthenocissus vitacea]]*
File:Parthenocissus_henryana.JPG|*[[Parthenocissus henryana]]*
Mặt Riemann

Trong toán học, **mặt Riemann** (hay còn gọi là **diện Riemann**), đặt tên theo nhà toán học Bernhard Riemann, là đa tạp phức một chiều. Mặt Riemann có thể được xem là những bản uốn cong của mặt phẳng phức: ở lân cận mỗi điểm chúng giống nhau là một mảnh trên mặt phẳng phức, nhưng tô pô toàn cục có thể khác. Ví dụ, chúng có thể giống mặt cầu hoặc mặt xuyến hoặc một số tấm dán lại với nhau.

## Định nghĩa
Một *mặt Riemann* là một không gian tô pô Hausdorff *X*, với một át-lát vào **C** sao cho các phép biến đổi bản đồ là các hàm song chỉnh hình. Tức là *X* có một phủ mở (*U<sub>i</sub>*) gồm các tập mở đồng phôi với các tập mở của **C** sao cho các ánh xạ đồng phôi \phi_i:U_i\to V_i\subset\mathbb{C} thỏa mãn\forall i,j,\phi_j\circ\phi_i^{-1}:\phi_i(U_i\cap U_j)=V_i\cap V_j\to V_i\cap V_j là một hàm song chỉnh hình.

## Mặt cầu Riemann
Xét \hat{\mathbb{C}}=\mathbb{C}\cup\{\infty\}. Gán cho nó hai hệ tọa độ (hay hai bản đồ) phức \mathbb{C}\xrightarrow{id}\mathbb{C} và \mathbb{C}-\{0\}\cup\{\infty\}\to\mathbb{C}:z\mapsto \frac{1}{z}. Hàm đổi hệ tọa độ là hàm \mathbb{C}-\{0\}\to\mathbb{C}-\{0\}:z\mapsto\frac{1}{z}, là một hàm song chỉnh hình. Đây được gọi là mặt cầu Riemann (dựa theo phép đồng phôi giữa mặt cầu với compắc hóa Alexandroff của mặt phẳng phức).

## Mặt xuyến phức
Mặt xuyến phức thường được định nghĩa là thương số của \mathbb{C} dưới tác động của một lưới \mathbb{Z}+\tau\mathbb{Z} với một số phức \tau có phần ảo lớn hơn 0.

## Các mặt Riemann ứng với một hàm số
Xét một hàm số F:\mathbb{C}\to\mathbb{C}. Không phải lúc nào cũng tồn tại một hàm ngược f của F. Tuy nhiên f có thể được định nghĩa như một hàm trên một mặt Riemann tương ứng với nó. Sau đây là các mặt Riemann ứng với F lần lượt bằng \sin z, \exp z, z^2, z^3, z^4 (và các hàm ngược tương ứng \arcsin z,\log z,z^{1/2},z^{1/3},z^{1/4}).
Tập tin:Riemann surface arcsin.jpg|
f(z)=\arcsin z
 
Tập tin:Riemann surface log.jpg|
f(z)=\log z 
Tập tin:Riemann surface sqrt.jpg|
f(z)=z^{1/2} 
Tập tin:Riemann surface cube root.jpg|
f(z)=z^{1/3} 
Tập tin:Riemann surface 4th root.jpg|
f(z)=z^{1/4} 


## Hàm chỉnh hình
Một hàm số phức f:X\rightarrow\mathbb{C} trên một mặt Riemann được gọi là một hàm chỉnh hình nếu f\circ\phi^{-1}là một hàm chỉnh hình với mọi bản đồ \phi của X. Tương tự, một hàm số phức bộ phận f:X\rightarrow\mathbb{C} được gọi là một hàm phân hình nếu f\circ\phi^{-1} là một hàm phân hình với mọi bản đồ \phi của X.

## Cấu trúc vi phân
Một mặt Riemann có một cấu trúc vi phân cảm sinh từ cấu trúc vi phân của mặt phẳng phức, là một đa tạp vi phân hai chiều.

## Xem thêm
*Hình học phức

## Tham khảo

* Forster, Otto, 1981, *Lectures on Riemann Surfaces*

## Liên kết ngoài
Họ Nho

**Họ Nho**, tên khoa học ***Vitaceae*** (hay **Vitidaceae**) là danh pháp khoa học của một họ thực vật hai lá mầm, bao gồm các loài nho (bồ đào) và một số loài khác như trinh đằng. Danh pháp này có được là từ danh pháp khoa học của chi chứa các loài nho là *[[Nho|Vitis]]*.

Quan hệ của họ Vitaceae với các họ, bộ khác hiện nay vẫn chưa được làm sáng tỏ. Trong hệ thống Cronquist, họ này được đặt trong bộ Rhamnales (trong các tài liệu về thực vật bằng tiếng Việt gọi bộ này là bộ Táo/bộ Táo ta). Còn theo Angiosperm Phylogeny Group (APG) thì họ này nằm trong nhánh hoa Hồng (rosids), **nhưng không được đặt vào bộ đã có nào**. Trên trang web của Angiosperm Phylogeny Group thì người ta đặt họ Vitaceae là họ duy nhất của bộ Vitales (bộ Nho).

Chi *[[Chi Gối hạc|Leea]]* đôi khi được tách ra thành một họ riêng là Leeaceae, nhưng theo APG thì nó thuộc họ Vitaceae.

## Phân loại
**Họ Nho** **Vitaceae**
*Phân họ Vitoideae (Durande, 1782 cũ Juss., 1789) Eaton, 1836:
***[[Cissus]]* L., 1753
***[[Cyphostemma]]* (Planch.) Alston *trong* Trimen, 1931
***[[Acareosperma]]* Gagnepain, 1919
***[[Ampelocissus]]* Planch., 1884, *nom. cons.*
***[[Parthenocissus]]* Planchon, *trong* Alph. de Candolle & A.C. de Candolle, 1887, *nom. cons.*
***[[Ampelopsis]]* A.Michaux, 1803
***[[Clematicissus]]* Planch., *in* Alph. de Candolle & A.C. de Candolle, 1887
***[[Tetrastigma]]* (Miquel) Planch., *in* Alph. de Candolle & A.C. de Candolle, 1887
***[[Rhoicissus]]* Planch., *in* Alph. de Candolle & A.C. de Candolle, 1887
***[[Pterocissus]]* Urban & Ekman, 1926
***[[Vitis]]
***Yua* [[C.L.Li]], 1990
*Phân họ [[Leeoideae]] ([[DC.]], 1824)[[Burmeist.]], 1837
***Leea* [[D.van Royen]] ex [[Linnaeus]], 1767, *nom. cons.''

## Hình ảnh

Tập tin:Grapes03.jpg
Tập tin:Close up grapes.jpg
Tập tin:Koeh-145.jpg
Tập tin:Vitis-vinifera.JPG


## Chú thích

## Tham khảo

*Vitaceae trong Angiosperm Phylogeny Web
* Vitidaceae  trong L. Watson và M.J. Dallwitz (1992 trở đi). Các họ thực vật có hoa: Miêu tả, minh họa, nhận dạng, thông tin tra cứu.  http://delta-intkey.com
Nguyễn Quang Bật

**Nguyễn Quang Bật** (chữ Hán: 阮光弼; 1463–1505) tên thật Nguyễn Quang Hiếu, là người đỗ trạng nguyên năm 1484 dưới triều vua Lê Thánh Tông.

## Tiểu sử
Ông là người huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh, có ý chí "nhân định thắng thiên", không tin vào số mệnh. Tương truyền trước khoa thi ông nằm mơ thấy Thần hiện về báo mộng ông sẽ không đoạt giải cao; thế nhưng ông tin rằng *"Thần đâu biết được việc người; phen này ta đỗ, đỗ thời trạng nguyên"* và càng ra sức học. Đến kì thi Đình ông đã đoạt được ngôi vị đầu bảng, giành lấy chức vị trạng nguyên. Làm quan Hàn lâm Hiệu lý. Ông là thành viên nhóm Tao đàn Nhị thập bát Tú. Vì trái ý của Lê Uy Mục nên bị giáng xuống Thừa Tuyên, Quảng Nam. Vua sai người mật dìm chết ở sông Phúc Giang. Tương Dực Đế biết ông chết oan, bèn truy phong tước Bá, và tặng lá cờ thêu 3 chữ "Trung Trạng nguyên". Vua còn cho dân địa phương lập miếu thờ làm thành hoàng.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Danh sách Trạng nguyên
Nhi khoa

**Nhi khoa** là một ngành của Y học chịu trách nhiệm chăm sóc sức khỏe cho trẻ em từ lúc mới sinh cho đến 14-21 tuổi, tùy thuộc vào mỗi Quốc gia. Ở Việt Nam Nhi khoa chăm sóc sức khỏe cho trẻ em từ sơ sinh đến dưới 15 tuổi. Bác sĩ thực hành trong lĩnh vực này được gọc là bác sĩ Nhi khoa.

## Sự khác biệt giữa Y học người lớn và Nhi khoa
Nhi khoa khác biệt với Y học người lớn về nhiều lĩnh vực. Sự khác biệt về kích thước cơ thể tương ứng sự khác biệt về sự trưởng thành. Cơ thể nhỏ của một trẻ em hoặc một trẻ sơ sinh khác biệt cơ bản về mặt sinh lý so với người lớn. Các dị tật bẩm sinh, khác biệt về di truyền và các vấn đề về sự phát triển là những vấn đề được các bác sĩ Nhi khoa quan tâm nhiều hơn so với các bác sĩ của người lớn.

Các bệnh lý di truyền thường được các bác sĩ Nhi khoa điều trị hơn so với các bác sĩ của người lớn. Ví dụ như các bệnh Thalassemia, thiếu máu hồng cầu hình liềm và bệnh xơ nang (cystic fibrosis). Các vấn đề liên quan các bệnh nhiễm trùng và miễn dịch thường được các Bác sĩ Nhi khoa giải quyết đầu tiên.
Thời kỳ thơ ấu là thời kỳ các hệ thống cơ quan của cơ thể có sự trưởng thành và phát triển nhanh nhất.

Điều trị cho trẻ em không giống điều trị bệnh cho một người lớn thu nhỏ. Sự khác biệt lớn giữa Nhi khoa và y học người lớn là trẻ em còn nhỏ và trong hầu hết các trường hợp không thể tự quyết định. Phải luôn luôn quan tâm đến các biện pháp bảo vệ, sự riêng tư, trách nhiệm pháp lý và sự tán thành bằng văn bản trong mọi thủ thuật Nhi khoa. Bác sĩ Nhi khoa thường phải đối xử với cha mẹ của bệnh nhân và thỉnh thoảng với gia đình của bệnh nhân hơn là chính đứa trẻ.
## Các chuyên ngành của Nhi khoa
Các bác sĩ Nhi khoa chuyên ngành phải được đào tạo thêm về các chuyên khoa. Hành nghề chuyên khoa trong Nhi khoa tương tự như một số lĩnh vực hành nghề các chuyên khoa của người lớn, nhưng có sự khác biệt lớn về mô hình bệnh tật. Điển hình, các bệnh thường thấy ở trẻ em thì hiếm thấy ờ người lớn (ví dụ: viêm tiểu phế quản, nhiễm trùng rotavirus) và các bệnh thường thấy ở người lớn thì hiếm thấy ở trẻ em (ví dụ bệnh động mạch vành, huyết khối tĩnh mạch sâu). Cũng vậy, bác sĩ tim mạch nhi giải quyết các bệnh tim của trẻ em, đặc biệt các dị tật tim bẩm sinh và các bác sĩ ung thư Nhi thường hay điều trị các loại bệnh ung thư tương đối phổ biến ở trẻ em (ví dụ một số bệnh bạch cầu cấp, U lympho và các loại sarcome) nhưng hiếm gặp ở người lớn. Mọi chuyên ngành của Y học người lớn hầu như đều có trong Nhi khoa.
Một chuyên khoa lớn chỉ có trong Nhi khoa đó là sơ sinh: chăm sóc sức khỏe cho các trẻ sơ sinh từ 0 đến 28 ngày tuổi.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*
Bộ Thị

**Bộ Thị**, danh pháp khoa học: ***Ebenales*** là một tên gọi của một bộ thực vật có hoa. Tên gọi này được sử dụng trong một vài hệ thống phân loại thực vật, chẳng hạn hệ thống Bentham & Hooker hay hệ thống Engler, mặc dù hệ thống Wettstein lại thích dùng tên gọi *Diospyrales* hơn. Trong phiên bản năm 1981 của hệ thống Cronquist nó là một bộ được đặt trong phân lớp *[[Phân lớp Sổ|Dilleniidae]]* với giới hạn định nghĩa như sau:

*Bộ *Ebenales*
*: Họ *[[Họ Thị|Ebenaceae]]* - Họ Thị
*: Họ *[[Họ Hồng xiêm|Sapotaceae]]* - Họ Hồng xiêm
*: Họ *[[Họ Bồ đề|Styracaceae]]* - Họ Bồ đề
*: Họ *[[Họ Dung|Symplocaceae]]* - Họ Dung

Trong hệ thống APG II tất cả các họ này đều được đưa vào trong bộ được mở rộng là bộ *[[bộ Thạch nam|Ericales]]*.

## Chú thích

## Tham khảo
*
Họ Dung

***Symplocos*** là danh pháp khoa học của một họ thực vật có hoa thuộc bộ Ericales, chỉ có một chi là ***Symplocos***, với khoảng 250-320 loài, có nguồn gốc châu Á, Australia, Trung Mỹ và Nam Mỹ. Tên gọi trong tiếng Việt của nó là **họ Dung**. Các loài trong họ này thường là cây gỗ hay cây bụi, với các lá có khía răng cưa, thiếu lá kèm, thường có màu hơi vàng. Hoa mọc thành cụm với các hoa nhỏ. Cánh hoa hợp sinh tại gốc và bầu nhụy nhỏ. Quả là loại quả hạch.

## Một số loài
* *S. adenophylla* - dung chè, cây gỗ nhỏ, Đông Dương
* *S. chapaensis* - dung Sa pa, cây gỗ nhỏ, Đông Dương
* *S. cochinchinensis* - dung nam, cây gỗ nhỏ, Việt Nam
* *S. coreana* - cây bụi, lá sớm rụng, cao tới 5m; Nhật Bản, Triều Tiên
* *S. ferruginea*: Kháo
* *S. glauca* - cây gỗ, thường xanh, cao tới 15m; Nhật Bản, Đài Loan, Trung Quốc, Đông Dương
* *S. lancifolia* - cây gỗ, thường xanh, cao tới 5m; Nhật Bản
* *S. lucida* - Trung Quốc, Nhật Bản, Đài Loan, Nam Á, Malesia
* *S. myrtacea* - cây gỗ, thường xanh, cao tới 10m; Nhật Bản
* *S. paniculata* - cây bụi, lá sớm rụng, cao tới 8m; Nhật Bản, Hàn Quốc; phổ biến như một loại cây cảnh.
* *S. poilanei* - dung sạn, gỗ nhỏ
* *S. prunifolia* - cây gỗ, thường xanh, cao tới 10m; Nhật Bản, Triều Tiên
* *S. racemosa* - Trung Quốc, Nam Á
* *S. sordida* - dung úa, gỗ nhỏ
* *S. tanakae* - cây gỗ, thường xanh; Nhật Bản
* *S. theophrastaefolia* - cây gỗ, thường xanh, cao tới 15m; Nhật Bản, Đài Loan, Trung Quốc

## Lưu ý

## Hình ảnh

Tập tin:Symplocos-paniculata-foliage.jpg
Tập tin:Symplocos lucida SZ24.png
Tập tin:Symplocos chinensis.jpg
Họ Thị

**Họ Thị** (danh pháp khoa học: **Ebenaceae**) là một họ thực vật có hoa, nó bao gồm các loài cây như hồng, thị, cậy, mun. Họ này có khoảng 548-768 loài cây gỗ và cây bụi thuộc các chi là *[[Chi Thị|Diospyros]]*, *[[Euclea]]*, *[[Lissocarpa]]* và *[[Royena]]*. Các loài phần lớn là cây thường xanh và có nguồn gốc ở khu vực nhiệt đới hay cận nhiệt đới, với chỉ một ít các loài cây lá sớm rụng có nguồn gốc ở khu vực ôn đới. Chi *[[Chi Thị|Diospyros]]* chứa khoảng 450-500 loài và có sự phân bố rộng khắp vùng nhiệt đới, với sự đa dạng lớn nhất về các loài trong khu vực Indomalaya. Chi *[[Euclea]]* chứa 20 loài, có nguồn gốc ở châu Phi, quần đảo Comoro, khu vực bán đảo Ả Rập. Đài hoa bền vững trên quả là đặc trưng của họ này.

Theo APG, họ này có thể chia ra làm 2 phân họ là Lissocarpoideae (gồm 1 chi *Lissocarpa* và 8-18 loài ở khu vực nhiệt đới Nam Mỹ) và Ebenoideae chứa 3 chi và 540 loài còn lại.

## Tên gọi
Tên gọi của họ Ebenaceae dựa theo tên chi *Ebenus*, được Otto Kuntze công bố năm 1891. Nó là tên đồng âm muộn của *Ebenus* L., 1753, một chi đã được đặt tên trong họ Fabaceae, vì thế *Ebenus* Kuntze, 1891 là *[[nomen illegitimum]]* (tên gọi phi pháp). Các loài mà Kuntze đã xếp vào chi *Ebenus* sau đó chuyển sang chi *Maba*, mà chi này đến lượt mình cũng bị gộp vào chi *Diospyros*.

Do tên gọi Ebenaceae đã được nhắc đến nhiều, được sử dụng trong các nguồn hàn lâm về thực vật học như *[[Hệ thống Bentham & Hooker|Genera Plantarum]]* của Bentham & Hooker, *Natürlichen Pflanzenfamilien* của Engler và Prantl, *Families of Flowering Plants* của Hutchinson nên nó là tên gọi được bảo toàn và vì thế là tên gọi hợp pháp.

## Các chi
* *[[Chi Thị|Diospyros]]* (bao gồm cả *Cargillia*, *Cavanillea*, *Ebenus*, *Embryopteris*, *Guaiacana*, *Idesia*, *Maba*, *Mabola*, *Macreightia*, *Noltia*, *Paralea*, *Pimia*, *Rhaphidanthe*, *Ropourea*, *Tetraclis*)
* *[[Euclea]]*
* *[[Royena]]*
* *[[Lissocarpa]]*

Chi *[[Brachynema]]* trước đây từng được đặt trong họ này nhưng hiện nay đã được chuyển sang họ Olacaceae.

## Phát sinh chủng loài
Cây phát sinh chủng loài dưới đây vẽ theo Duangjai et al. (2006)

## Hình ảnh

Tập tin:DiospyrosKaki.jpg
Tập tin:Macassar-Ebenholz.jpg
Tập tin:Diospyros kaki-9.JPG


## Ghi chú
Danh mục sách đỏ động vật Việt Nam

**Danh mục sách đỏ động vật Việt Nam** bao gồm các loài động vật có trong Sách đỏ Việt Nam dưới các mức độ đe dọa khác nhau. Trong số đó là các loài động vật chỉ tìm thấy duy nhất trên lãnh thổ Việt Nam, không tìm thấy ở nơi khác trên thế giới như: Gà lôi lam đuôi trắng (*Lophura hatinhensis*), Gà lôi lam mào trắng (*Lophura edwardsi*), Gà tiền mặt đỏ (*Polyplectron germaini*), Trĩ sao (*Rheinardia ocellata*), Gà so cổ hung (*Arborophila davidi*), Voọc mũi hếch Bắc Bộ (*Rhinopithecus avunculus*), Voọc ngũ sắc (*Trachipithecus phayrei*) và các loài lần đầu phát hiện trên thế giới tại Việt Nam, hiện tại chưa thấy hoặc ít thấy chúng ở các nước khác: Mang Trường Sơn (*Muntiacus truongsonensis*), Mang lớn, Sao la (*Pseudoryx nghetinhensis*), Bò rừng xoăn...

## Danh mục

## Hình ảnh

Tập tin:Voọc Trà vá chân xám.jpg|Voọc chà vá chân xám tại trung tâm cứu hộ linh trưởng VQG Cúc Phương.
Tập tin:Lophura edwardsi.JPG|Gà lôi lam mào trắng, Vườn bách thú Bojnice, Slovakia.
Tập tin:Purana-Kadavoor-2016-06-23-001.jpg


## Chú thích

## Tham khảo
* Sách đỏ Việt Nam 

## Liên kết ngoài
* Thực vật và động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm 
* Danh mục động vật sách đỏ Việt Nam  phần 2
Olympic Tin học Sinh viên Việt Nam

**Olympic Tin học Sinh viên Việt Nam** là kì thi tin học lớn nhất dành cho sinh viên hiện nay. Mục đích của cuộc thi nhằm khuyến khích phong trào học tập, rèn luyện, nghiên cứu sáng tạo CNTT-TT của sinh viên trong các trường Đại học, cao đẳng. Thí sinh cần phải sử dụng kỹ năng lập trình với các ngôn ngữ lập trình phổ biến như: C, C++, Python, Java để giải quyết bài toán sử dụng các kiến thức đã học về cấu trúc dữ liệu và giải thuật. Theo thông lệ, Olympic Tin học được tổ chức vào tháng 12 hàng năm. Thời điểm này đã được coi như những ngày Hội của sinh viên yêu thích CNTT-TT được tuyển chọn qua các kỳ thi từ các trường Đại học và Cao đẳng, những người có ý chí rèn luyện, tự tin bước vào một cuộc đấu trí hấp dẫn, đòi hỏi sự thông minh, sáng tạo. Cũng qua các kỳ OLP, các lớp sinh viên có dịp tự khẳng định mình, đồng thời tự đánh giá trình độ của mình trên bước đường sự nghiệp.

Với khối thi chuyên tin và khối không chuyên, mỗi trường đại học được tham dự tối đa 3 sinh viên. Với khối thi siêu cúp mỗi trường được tham dự tối đa 10 sinh viên. Cuộc thi Olympic Sinh viên được tài trợ bởi các công ty công nghệ lớn tại Việt Nam như: Viettel, VNPT, FPT, VNG, Shopee vì là cuộc thi giúp cho sinh viên phát triển tư duy và đây cũng là **nguồn nhân lực CNTT trẻ tốt nhất Việt Nam**

## Khối thi

* Khối cá nhân chuyên Tin học
* Khối cá nhân không chuyên Tin học
* Khối Cao đẳng(Từ năm 2023 khối cao đẳng thi chung với khối không chuyên, với hệ số nhân 1,2 điểm với thí sinh cao đẳng thi khối không chuyên và 1,4 điểm cho thí sinh cao đẳng thi khối chuyên tin).
* Khối siêu cúp

## Xem thêm
* Hội Tin Học Việt Nam
* Tin học trẻ không chuyên toàn quốc
* Olympic Tin học quốc tế

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trang chủ
Olympic tin học

**Olympic tin học** có thể là một trong các kỳ thi sau:
*Olympic Tin học Quốc tế
*Olympic Tin học Sinh viên Việt Nam
Lên đồng

**Hầu đồng**, hay còn gọi là **hầu bóng**, **đồng bóng** là một nghi thức trong hoạt động tín ngưỡng dân gian và tôn giáo thờ nữ thần mẹ Đạo Mẫu dòng Shaman giáo của nhiều dân tộc, trong đó có tín ngưỡng dân gian Việt Nam.

## Xem thêm
*Giao tiếp linh hồn

## Liên kết ngoài
*"Lên đồng"  (tiếng Anh)
*Thời trang... bóng cô
*Nghe 1 bài chầu đệ nhị thượng ngàn 
*Các bài hát phổ biến ở buổi lên đồng
Hội Tin học Thành phố Hồ Chí Minh

**Hội Tin học Thành phố Hồ Chí Minh** là một tổ chức quần chúng tự nguyện của những cá nhân và đơn vị làm công nghệ thông tin (CNTT) trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh. Hội Tin học Thành phố Hồ Chí Minh là thành viên chuyên môn của Hội Tin Học Việt Nam. Mục đích của hội nhằm tập hợp những đơn vị và những cá nhân hoạt động trong lĩnh vực CNTT trên địa bàn thành phố và các địa phương khác nhằm tăng cường đoàn kết, hợp tác trao đổi thông tin, kinh nghiệm, phổ biến kiến thức, phát triển và xây dựng ngành CNTT, tham gia tích cực vào sự nghiệp công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước.

- Những đặc điểm chính của đơn vị trong nhiệm kỳ VIII (2024 - 2029): 

+ Ban Chấp hành Hội hiện có 27 thành viên (do Đại hội nhiệm kỳ VIII bầu ra). Ban Thường vụ và Ban Kiểm tra do Ban Chấp hành bầu cử. Thường vụ gồm 09 thành viên: 01 Chủ tịch, 07 Phó Chủ tịch và 01 Tổng Thư ký. Văn phòng Hội là bộ máy giúp việc của Ban Chấp hành, Ban Thường vụ. Tổng Thư ký là người điều hành văn phòng Hội. 

+ Trải qua 35 năm hình thành và phát triển, Hội Tin học Thành phố Hồ Chí Minh (gọi tắt là HCA) đã quy tụ được Hơn 470 Hội viên đơn vị là tổ chức/doanh nghiệp công nghệ phần lớn có quy mô hoạt động toàn quốc, một số có quy mô hoạt động quốc tế (con số này ngày càng tăng). 

+ Ngoài ra, HCA còn là đối tác của hơn 50 tổ chức xúc tiến thương mại, hiệp hội, hội của các quốc gia, vùng lãnh thổ đang hoạt động tại Việt Nam và tại chính quốc gia của họ, với nhiệm vụ là cầu nối triển khai các thông tin, sự kiện, chương trình như kết nối giao thương, hội chợ, hội thảo, kêu gọi đầu tư, xúc tiến thương mại giữa các doanh nghiệp.

Hội thành lập năm 1988. Trụ sở Hội đặt tại Tòa nhà Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật TP.HCM, số 224 Điện Biên Phủ, Phường Võ Thị Sáu, Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh.

## Hoạt động

* Tập hợp và đoàn kết các hội viên nhằm trao đổi kinh nghiệm, nâng cao kiến thức, hỗ trợ giúp đỡ nhau trong công tác chuyên môn
* Thực hiện chức năng tư vấn, và phản biện xã hội của một tổ chức Hội về khoa học và công nghệ trong lãnh vực CNTT theo quy định của Nhà nước.
* Tổ chức các hoạt động nhằm phổ biến kiến thức về CNTT.
* Tham gia thực hiện chương trình quốc gia và các chương trình địa phương về CNTT, đưa nhanh việc ứng dụng CNTT vào các hoạt động dịch vụ sản xuất và quản lý, góp phần tích cực vào việc phát triển ngành CNTT ở Thành phố Hồ Chí Minh và cả nước.
* Phối hợp, tham gia công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cho ngành CNTT.
* Đại diện và bảo vệ quyền lợi chính đáng, hợp pháp của hội viên, kiến nghị với Nhà nước về những vấn đề thuộc lĩnh vực CNTT.
* Tham gia với các cơ quan chức năng trong việc bảo vệ sở hữu trí tuệ trong lĩnh vực CNTT.
* Được xuất bản các ấn phẩm chuyên ngành CNTT và tổ chức các dịch vụ CNTT theo quy định của nhà nước.

## Tham khảo

## Xem thêm
* Hội Tin học Việt Nam

## Liên kết ngoài
* Trang chủ
Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ Công nghệ thông tin Việt Nam

**Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ Công nghệ thông tin Việt Nam** (viết tắt theo tiếng Anh: **VINASA**, tên cũ: **Hiệp hội Doanh nghiệp Phần mềm Việt Nam**) là một tổ chức được thành lập với mục đích kiến tạo nền công nghiệp mới của quốc gia - nền công nghiệp phần mềm, phát huy truyền thống sáng tạo và cần cù của dân tộc, biến Việt Nam trở thành thung lũng phần mềm của thế giới, góp phần vào thành công của các thành viên và sự phồn vinh của đất nước.

Văn phòng Hiệp hội đặt tại địa chỉ Tầng 11, tòa nhà Cung Trí thức thành phố, số 01 Tôn Thất Thuyết, quận Cầu Giấy, Hà Nội.

## Lĩnh vực
* Giải pháp phần mềm phục vụ quản lý doanh nghiệp
* Giải pháp phần mềm phục vụ quản lý hành chính nhà nước
* Giải pháp phần mềm phục vụ ứng dụng Web và thương mại điện tử
* Giải pháp phần mềm phục vụ cho xây dựng - thiết kế
* Giải pháp phần mềm phục vụ cho giáo dục và đào tạo
* Các giải pháp phần mềm chuyên dụng khác
## Giải thưởng trực thuộc
* Giải thưởng Sao Khuê
* Vietgames
*Giải thưởng Thành phố thông minh Việt Nam
*Top 10 Doanh nghiệp CNTT Việt Nam

## Xem thêm
* Hội Tin học Việt Nam
* Chiến lược

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trang chủ
Cuộc thi Lập trình Quốc tế cho Sinh viên

**Cuộc thi Lập trình Quốc tế cho Sinh viên** (, thường được viết tắt là **ICPC**), là cuộc thi lập trình quốc tế lâu đời và danh giá nhất dành cho sinh viên các trường đại học và cao đẳng trên toàn cầu. Đây là một cơ hội cho sinh viên các trường đại học và cao đẳng thể hiện và rèn luyện các kỹ năng giải quyết vấn đề và lập trình. Sau khi các trải qua các vòng chung kết khu vực, các đội tuyển xuất sắc nhất khắp các châu lục sẽ được chọn ra để tham dự vòng chung kết toàn cầu ICPC World Final, nhằm mục đích tìm ra đội tuyển vô địch thế giới. Từ 1977 đến 2017, cuộc thi mang tên ACM-ICPC dưới sự bảo trợ của ACM.

## Cách thức tham dự

* Mỗi đội bao gồm 3 sinh viên cùng một trường và thỏa mãn các điều kiện thí sinh dự thi trên trang chủ của ACM
* Có một giảng viên cùng trường làm huấn luyện viên cho đội và làm người đại diện của đội với ban tổ chức
* Đăng ký tại website của cuộc thi và được chấp thuận bởi giám đốc khu vực
* Hoàn tất lệ phí đăng ký dự thi
* Các đội đứng đầu khu vực phải có khả năng tham gia vào vòng chung kết toàn cầu
* Mỗi thí sinh không tham dự quá 4 vòng chung kết khu vực hoặc 2 vòng chung kết toàn cầu

## Xem thêm
* Olympic Tin học Sinh viên Việt Nam
* Google Code Jam
* Facebook Hacker Cup
* SPOJ
* TopCoder
* Project Euler

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trang chủ
Danh sách vườn quốc gia tại Malaysia

**Danh sách vườn quốc gia Malaysia**:
## Khu vực Malaysia bán đảo
* Vườn quốc gia Taman Negara
* Vườn quốc gia Endau Rompin
* Vườn Bang Gunung Stong
* Vườn Bang Royal Belum
* Khu bảo tồn cuộc sống hoang dã Krau

### Khu vực Johor
* Vườn quốc gia Endau-Rompin Johor
* Vườn quốc gia Gunung Ledang Johor
* Vườn quốc gia Tanjung Piai Johor
* Vườn quốc gia Pulau Kukup Johor
* Vườn quốc gia Islands off Mersing Johor

### [[Penang]]
* Vườn quốc gia Penang http://www.worldisround.com/articles/19166/ 

### Perlis
* Vườn Bang Perlis
* Khu Bảo tồn Wang Pinang

### Selangor
* Vườn Di sản Selangor Heritage
* Khu Bảo tồn đời sống hoang dã Sungai Dusun
* Vườn Templer's

## Đảo Sarawak
* Bako National Park
* Gunung Mulu National Park
* Niah National Park
* Lambir National Park
* Vườn Quốc gia Similajau 
* Gunung Gading
* Vườn Quốc gia Kubah
* Vườn Quốc gia Batang Ai
* Vườn Quốc gia Loagan Bunut
* Vườn Quốc gia Tanjung Datu
* Vườn Quốc gia Talang Satang
* Vườn Quốc gia Bukit Tiban
* Vườn Quốc gia Maludam
* Vườn Quốc gia Rajang Mangroves
* Vườn Quốc gia Gunung Buda
* Vườn Quốc gia Pulong Tau
* Vườn Quốc gia Kuching Wetlands
* Khu bảo tồn Hang Wind
* Khu bảo tồn động vật hoang dã Samunsam
* Khu bảo tồn Stutung

## Khu vực Sabah
* Vườn quốc gia Kinabalu
* Vườn quốc gia Tunku Abdul Rahman
* Vườn quốc gia Đảo Rùa biển
* Vườn quốc gia Pulau Tiga
* Vườn quốc gia Tawau Hills
* Vườn quốc gia Crocker Range

## Tham khảo