open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Định lý Arzela-Ascoli

Định lý này được mang tên của hai nhà toán học người Ý Cesare Arzelà (1847-1912) và Giulio Ascoli, (1843–1896).

Định lý nêu ra một tiêu chuẩn để xác định khi nào một tập các hàm liên tục từ một không gian metric compact đến một không gian metric là compact trong không gian tô pô của sự hội tụ đều.

## Phát biểu

Cho \mathbb{X} là một không gian metric compact và \mathbb{Y} là một không gian metric. Khi đó, một tập con \mathbb{F} của C (\mathbb{X},\mathbb{Y}) là compact nếu và chỉ nếu nó liên tục đồng bậc, bị chặn từng điểm và đóng.

Trong đó,  C (\mathbb{X},\mathbb{Y}) là không gian metric với phần tử là tất cả các hàm liên tục từ \mathbb{X} tới \mathbb{Y} và metric được xác định bởi công thức  d(f,g) = \max_X d(f(x),g(x)) .

Tập con \mathbb{F} được gọi là *bị chặn từng điểm* nếu với mọi  x\in \mathbb{X}, tập hợp 
\{ f (x): f \in \mathbb{F} \}  là bị chặn trong \mathbb{Y}.

Tập \mathbb{F} được gọi là liên tục đồng bậc trên  \mathbb{X} nếu  \forall x_0 \in X, \ \forall \epsilon > 0, \ \exists \delta > 0, \ \forall f \in \mathbb {F},\ \forall x \in X:\ d(x,x_0) 

## Lưu ý
Đây là sự tổng quát hóa của định lý Ascoli bởi Cesare Arzelà.

## Tham khảo
Cố vấn An ninh Quốc gia (Hoa Kỳ)

**Trợ lý Tổng thống về các vấn đề an ninh quốc gia**, thường được gọi là **Cố vấn An ninh Quốc gia**, là cố vấn trưởng cho Tổng thống Hoa Kỳ về các vấn đề an ninh quốc gia. Viên chức này làm việc tại Hội đồng An ninh Quốc gia, một định chế thuộc Văn phòng điều hành của Tổng thống Hoa Kỳ.

Cố vấn An ninh Quốc gia được tổng thống bổ nhiệm mà không cần qua Thượng viện phê chuẩn. Tương tự, viên chức này cũng không bị ràng buộc với bộ máy hành chính của Bộ Ngoại giao và Bộ Quốc phòng, do đó có thể đưa ra những lời khuyên độc lập. Quyền hạn và vai trò của Cố vấn An ninh Quốc gia phụ thuộc vào từng chính phủ trong từng giai đoạn.

Trong lúc có khủng hoảng, Cố vấn An ninh Quốc gia điều hành Phòng theo dõi tình hình, cập nhật cho tổng thổng các tin tức mới nhất về cuộc khủng hoảng.

Chức vụ Cố vấn An ninh Quốc gia bắt đầu từ năm 1953. Cố vấn An ninh Quốc gia đương nhiệm hiện nay là ông Mike Waltz

## Danh sách Cố vấn An ninh Quốc gia Hoa Kỳ

Brent Scowcroft giữ chức vụ này trong hai chính quyền không liên tiếp, dưới thời tổng thống Gerald Ford và tổng thống George H. W. Bush. Robert Cutler cũng đã giữ công việc này hai lần, cả hai lần đều trong nhiệm kỳ của tổng thống Dwight D. Eisenhower. Henry Kissinger hiện là người giữ chức vụ này lâu nhất với 2.478 ngày, trong khi Michael Flynn là người giữ chức vụ trong thời gian ngắn nhất 24 ngày.

## Xem thêm
*Chánh văn phòng Nhà Trắng
*Cố vấn An ninh Nội địa

## Chú thích
Tâm

**Tâm** có thể chỉ đến một trong các nghĩa sau:

* "Tâm" : Bản thể chính mình

*"Tâm" với nghĩa trái tim.
**Tâm: một đường kinh mạch trong 5 bộ kinh mạch của khoa châm cứu bao gồm tâm, cang, tì, phế, thận.
*"Tâm" với nghĩa tư tưởng, suy nghĩ
**Tâm thức
**Khái niệm "Tâm" trong Phật học.
*Tâm với nghĩa "ở giữa"
**Tâm (hình tròn)
**Tâm tỷ cự.
**Trọng tâm của một vật thể vật lý.
**Tim đèn dầu.
**Tâm* (album), một album của Mỹ Tâm.
*Tâm: một khái niệm toán học trừu tượng.
Tâm (Phật giáo)

:*Bài này nói về tâm trong Phật học, xin xem thêm các nghĩa khác của chữ [[tâm|tâm (định hướng)]]

*'Tâm*' (zh. *xīn* 心, en. *mind*, ja. *shin*, sa. *citta*, *hṛdaya*, *vijñāna*), là một thuật ngữ quan trọng của đạo Phật, có nhiều nghĩa:
#Tâm được xem đồng nghĩa với [[Mạt-na]] (sa. *manas*, thức, suy nghĩ, phân biệt) và [[Thức]] (sa. *vijñāna*). Tâm chỉ toàn bộ sinh hoạt và hiện tượng của tâm trí.
#Trong luận *A-tì-đạt-ma-câu-xá*, tâm được xem như một thể riêng biệt, trên thể đó thế giới hiện tượng xuất hiện.
#Trong [[Duy thức tông]], tâm được xem là [[A-lại-da thức]] (sa. *ālayavijñāna*, còn được gọi là Tạng thức), gốc của tất cả mọi hiện tượng tâm thức. Theo quan điểm này, thì toàn bộ vũ trụ này chính là "tâm thanh tịnh". Nhiều quan điểm cho rằng tâm này chính là "vô thủy vô minh", vô minh nguyên thủy của [[Phật tính]] và là thực tại tối thượng của mọi hiện tượng nhị nguyên.

Tổng quát, người ta có thể phân biệt sáu loại tâm:

*Nhục đoàn tâm (zh. 肉團心), trái tim thịt; 
*Tinh yếu tâm (zh. 精要心), chỉ cái tinh hoa cốt tuỷ; 
*Kiên thật tâm (zh. 堅實心), chỉ cái tuyệt đối, cái [[Chân như]] của các Pháp.
:Ba loại tâm trên được dịch từ danh từ *hṛdaya* của Phạn ngữ; 
*Tập khởi tâm (zh. 集起心, *citta*), là thức thứ 8, A-lại-da thức (sa. *ālayavijñāna*); 
*Tư lượng tâm (zh. 思量心), là thức thứ 7, Mạt-na (sa. *manas*); 
*Duyên lự tâm (zh. 緣慮心), là thức thứ sáu, ý thức (sa. *manovijñāna*).


Tâm trong Phật giáo nguyên thủy do đức Phật Thích Ca thuyết là cái biết của 6 căn: mắt,tai, mũi, miệng, thân và ý thức. Tất cả 6 căn này hợp lại được gọi là Tâm ( tâm không có tâm căn mà chỉ là quả của ý căn.

==Phật đối thoại với A-nan về Tâm==


==Xem thêm==
*[[Tâm sở]]
*[[Thức]]

==Tham khảo==

**Fo Guang Ta-tz'u-tien* 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-Guang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
**Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren'', Bern 1986.
*Buddhism Beliefs  
*A View on Buddhism -- MIND AND MENTAL FACTORS  
*Meditation 
*Opening the Doors of Perception: Buddhism and the Mind: An Interview with Mark Epstein  
*Contemplation of Mind  
*PHẬT HỌC PHỒ THÔNG KHÓA VI - TRIẾT LÝ ĐẠO PHẬT - hay là ĐẠI CƯƠNG KINH LĂNG NGHIÊM -- Thích thiện Hoa
Bản cantat của Johann Sebastian Bach

**Bản cantat của Johann Sebastian Bach**. Danh mục Cantata - BWV:
## Danh sách

## Xem thêm
*Johann Sebastian Bach

## Tham khảo

## Thư mục
* BWV Bach-Werke-Verzeichnis, Breitkopf & Härtel, 1998
* NBA Neue Bach-Ausgabe, Bärenreiter, 1954 to 2007
* Z. Philip Ambrose Texts of the Complete Vocal Works with English Translation and Commentary University of Vermont 2005–2011
* Walter F. Bischof. The Bach Cantatas University of Alberta 2003–2010
* Alfred Dürr: *Johann Sebastian Bach: Die Kantaten.* Bärenreiter, Kassel 1999,  (in German)
* Alfred Dürr: *The Cantatas of J.S. Bach*, Oxford University Press, 2006. 
* Werner Neumann: *Handbuch der Kantaten J.S.Bachs*, 1947, 5th ed. 1984, 
* Martin Petzold: *Bach-Kommentar. Theologisch-musikwissenschaftliche Kommentierung der geistlichen Vokalwerke Johann Sebastian Bachs.*
** Vol. I: Die geistlichen Kantaten des 1. bis 27. Trinitatis-Sonntages, Kassel/Stuttgart 2004.
** Vol. II: Die geistlichen Kantaten vom 1. Advent bis zum Trinitatisfest, Kassel/Stuttgart 2007.
** Vol. III in preparation.
* Reginald Lane Poole. "A List of Church Cantatas in Presumed Order of Production" pp.&nbsp;131–138 in ''Sebastian Bach''. London: Sampson Low, Marston, Searle, & Rivington, 1882.
* Hans-Joachim Schulze: *Die Bach-Kantaten: Einführungen zu sämtlichen Kantaten Johann Sebastian Bachs* Leipzig: Evangelische Verlags-Anstalt; Stuttgart: Carus-Verlag 2006 (Edition Bach-Archiv Leipzig)  (EVA),  (in German)
* Craig Smith: programme notes, Emmanuel Music
* Charles Sanford Terry. "Appendix II: The Church Cantatas Arranged Cronologically", pp. 163–224 in ''Johann Sebastian Bach: His Life, Art, and Work''. Translated from the German of Johann Nikolaus Forkel. With notes and appendices. London: Constable; New York: Harcourt, Brace and Howe. 1920. (e-version at Gutenberg.org)
* Christoph Wolff/Ton Koopman: *Die Welt der Bach-Kantaten* Verlag J.B. Metzler, Stuttgart, Weimar 2006  (in German)
* Philippe and Gérard Zwang. ''Guide pratique des cantates de Bach''. Second revised and augmented edition. L'Harmattan, 2005. 
## Liên kết ngoài
* http://jsbach.org/bwv1.html
Bản Motet

## Bản Motet - BWV

 
 
 Mã số

 
 
 Tựa bài

 
 
 Thể loại

 
 
 Cung thể

 
 
 Nhạc cụ

 
 
 Ghi chú

 
 
 
 
 BWV Anh.
 159

 
 
 Ich lasse
 dich nicht, du segnest mich denn

 
 
 Motet

 
 
 C Minor

 
 
 

 
 
 

 
 
 
 
 BWV Anh.
 160

 
 
 Jauchzet
 dem Herrn, alle Welt

 
 
 Motet

 
 
 

 
 
 

 
 
 

 
 
 
 
 BWV Anh.
 161

 
 
 Kundlich
 gross ist das gottselige Geheimnis

 
 
 Motet

 
 
 B Minor

 
 
 Choir; Soprano;
 Alto; Tenor; Bass

 
 
 

 
 
 
 
 BWV Anh.
 162

 
 
 Ehre und
 Weishelt und Dank

 
 
 Motet

 
 
 B Minor

 
 
 Choir;
 Soprano; Alto; Tenor; Bass

 
 
 

 
 
 
 
 BWV Anh.
 163

 
 
 Merk aud,
 mein Herz, und sieh dorthin

 
 
 Motet

 
 
 F Major

 
 
 Choir;
 Soprano; Alto; Tenor; Bass

 
 
 

 
 
 
 
 BWV Anh.
 164

 
 
 Nun danket
 alle Gott

 
 
 Motet

 
 
 G Major

 
 
 Choir;
 Soprano; Alto; Tenor; Bass

 
 
 

 
 
 
 
 BWV Anh.
 165

 
 
 Wandel ist
 im Himmel

 
 
 Motet

 
 
 

 
 
 

 
 
 

 
 
 
 
 BWV118

 
 
 O Jesu
 Christ, mein Lebens Licht

 
 
 Motets

 
 
 

 
 
 

 
 
 

 
 
 
 
 BWV118b

 
 
 O Jesu
 Christ, mein Lebens Licht (2nd version)

 
 
 Motets

 
 
 

 
 
 

 
 
 

 
 
 
 
 BWV225

 
 
 Singet dem
 Herrn ein neues Lied

 
 
 Motets

 
 
 

 
 
 

 
 
 

 
 
 
 
 BWV226

 
 
 Der Geist
 hilft unser Schwachheit auf

 
 
 Motets

 
 
 

 
 
 

 
 
 

 
 
 
 
 BWV227

 
 
 Jesu,
 meine Freude

 
 
 Motets

 
 
 

 
 
 

 
 
 

 
 
 
 
 BWV228

 
 
 Fuerchte
 dich nicht

 
 
 Motets

 
 
 

 
 
 

 
 
 

 
 
 
 
 BWV229

 
 
 Komm,
 Jesu, komm!

 
 
 Motets

 
 
 

 
 
 

 
 
 

 
 
 
 
 BWV230

 
 
 Lobet den
 Herrn alle Heiden (Psalm 117)

 
 
 Motets

 
 
 

 
 
 

 
 
 

 
 
 
 
 BWV231

 
 
 Sei Lob
 und Preis mit Ehren

 
 
 Motets

 
 
 

 
 
 

 
 
 

 
 


## Xem thêm
*Johann Sebastian Bach

## Tham khảo
Viola

**Viola**, tiếng Việt **vĩ cầm trầm** hay **trung đề cầm** là một loại đàn thuộc cùng họ với vĩ cầm. Về kích thước, viola nằm giữa vĩ cầm và trung vĩ cầm; theo cách nói đơn giản, nó là vĩ cầm được phóng to hơn một chút để tạo nên một số nốt trầm hơn mà vĩ cầm không thể có.

Về kỹ thuật, các thủ pháp tương tự như vĩ cầm, nhưng thế bấm của tay trái doãng rộng hơn. Khi chơi, đuôi của viola dựa trên vai của nhạc công như khi chơi vĩ cầm.

Đàn viola còn là loại đàn khá nổi tiếng.Viola đã được phổ biến rộng rãi từ thế kỉ 18 đến 20

## Tham khảo
Cello

**Cello** (*Xen-lô*) hay **violoncelle** (*Vi-ô-lông-xen*), còn được gọi **trung vĩ cầm**, là một loại đàn cùng họ với vĩ cầm, thuộc họ nhạc cụ dây dùng cây vĩ. Giống như vĩ cầm, cello được chơi bằng cách dùng một cây vĩ có căng lông đuôi ngựa, kéo ngang những dây đàn và làm cho dây đàn rung lên thành âm điệu. Cello có kích thước lớn hơn vĩ cầm và thường được chơi bằng một nhạc công ngồi trên ghế kẹp đàn giữa hai chân.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* 
*
Contrebasse

**Contrebasse, Contrabass,** **contrabasso**, hay **đại vĩ cầm**, hay gọi tắt là bass, là cây đàn có kích thước lớn nhất trong họ nhạc cụ dây dùng cây vĩ. Chiều cao khoảng 1,9m, rộng 60cm, có 4 dây.

Khi sử dụng cây đàn này, người nhạc công đứng thẳng người và dùng cây vĩ kéo ngang các sợi dây đàn để tạo ra âm thanh. Cây vĩ dùng cho đàn này ngắn hơn, nhưng dày, rộng và nặng hơn so với các loại cây vĩ khác.

Về mặt kỹ thuật, contrabass không có ưu thế giai điệu vì âm thanh của nó vô cùng trầm. Cách kéo vĩ tương tự như kéo vĩ cầm, nhưng do cây vĩ quá ngắn nên hướng kéo vĩ phải thay đổi luôn.

## Tham khảo
Ô-boa

**Ô-boa** (gốc tiếng Pháp: *hautbois*, *haut* là "cao", *bois* là "kèn gỗ") là một loại kèn có miệng thổi bằng dăm kép (*double reed*). Nó có âm thanh dễ nổi hơn các loại khác (tương tự như trompet trong bộ đồng), vì màu sắc riêng biệt này nên khi sử dụng trong dàn nhạc phải thật khéo, để tránh tình trạng lạc lõng, thiếu ăn ý với dàn nhạc.

Âm sắc giọng mũi, biểu hiện nội tâm rất tốt, có tính chất ca xướng, âm chất đẹp, nhưng không thiên về loại biểu hiện kỹ xảo như Sáo ngang (sáo fluýt) và kèn Clarinet.

Về mặt kỹ thuật, kèn Ô boa thổi nặng hơn sáo fluýt, tốn nhiều hơi nén, do đó giai điệu dùng cho kèn Ô boa có thể tương đối dài.

Nhóm nhạc cụ này còn có Soprano Oboe, Alto Oboe (Co Anh) và Baryton Oboe.

## Tham khảo
Pha-gốt

**Kèn Pha-gốt** hay **bassoon** đảm nhiệm bè trầm trong khối kèn gỗ, đầu thổi của nó là loại dăm kép (*double reed*) giống như sáo dọc. Nó có mặt trong dàn nhạc cùng thời với các nhóm Sáo và Ô-boa. Kích thước của nó lớn hơn rất nhiều so với các nhạc cụ cùng bộ.

Âm thanh của nó hơi tối, có thể gợi kịch tính, hoặc cũng có tính chất *châm biếm, hài hước* do âm sắc có pha giọng mũi.

Nhóm nhạc cụ này chỉ có hai loại: Pha-gốt thường và Pha-gốt trầm.

Kèn Pha-gốt là nhạc cụ cố định của dàn nhạc giao hưởng dù ở bất cứ biên chế lớn hay nhỏ. Nó cũng thường thấy trong các dàn nhạc jazz và nhạc opera, và hay đi cùng với sáo, ô-boa và clarinet.

Bassoon là một nhạc cụ thuộc họ hơi gỗ , chơi ở dải âm trầm và giọng nam cao.  Nó bao gồm sáu mảnh và thường được làm bằng gỗ. Nó được biết đến với tông màu đặc biệt, phạm vi rộng, tính linh hoạt và kỹ thuật điêu luyện.  Nó là một nhạc cụ không chuyển tone và thường âm nhạc của nó được viết bằng các khóa âm trầm và giọng nam cao , và đôi khi ở âm bổng.  Có hai dạng bassoon hiện đại: hệ thống Buffet (hoặc tiếng Pháp) và Heckel (hoặc tiếng Đức).  Nó thường được chơi khi ngồi bằng dây an toàn, nhưng có thể chơi khi đứng nếu người chơi có dây đai để giữ nhạc cụ. Âm thanh được tạo ra bằng cách lăn cả hai môi trên lưỡi sậy và thổi áp suất không khí trực tiếp làm cho sậy rung lên. Hệ thống ngón tay của nó có thể khá phức tạp khi so sánh với các nhạc cụ khác. Xuất hiện ở dạng hiện đại vào thế kỷ 19, bassoon nổi bật trong dàn nhạc , ban nhạc hòa nhạc và văn học âm nhạc thính phòng , đồng thời đôi khi cũng được nghe thấy trong nhạc pop, rock và jazz. Người chơi bassoon được gọi là bassoonist.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Kèn cor

**Kèn thợ săn**, hay **kèn săn**, là một loại kèn đồng trong bộ đồng của các nhạc cụ,  có hình dạng cuốn vòng tròn. Loại kèn này được phát minh tại Pháp vào khoảng 1650 để dùng trong các cuộc đi săn, do đó, có tên là *cor de chasse* (hay "kèn đi săn").
Trống định âm

**Trống định âm** là một nhạc cụ thuộc bộ gõ, được sử dụng nhiều nhất trong các dàn nhạc hòa tấu. Trống định âm thường bằng đồng, có hình dáng một nửa quả cầu, mặt trống có căng da, đường kính mặt da trong khoảng từ 60&nbsp;cm đến 80&nbsp;cm. Mặt da càng lớn âm thanh càng trầm.

## Đặc điểm
* **Định âm**: Mỗi chiếc trống được chỉnh ở một cao độ nhất định.
* **Chỉnh độ căng**:
** *Bằng vít chỉnh*: phải điều chỉnh sẵn từ trước bằng cách vặn vít căng mặt trống, mặt da càng căng thì âm thanh càng cao.
** *Bằng bàn đạp*: dậm bàn đạp chỉnh độ căng ngay trong khi đang trình tấu, âm thanh thay đổi lên hoặc xuống từng nửa cung.
* **Ghép bộ**: từ 2 đến 4 chiếc trống được ghép lại thành từng bộ, sử dụng 1, 2, hoặc 3 bộ cho một tác phẩm, như vậy có thể lên đến 12 chiếc cho những tác phẩm phức tạp.

## Vấn đề kỹ thuật
* **Nốt ghi**: do âm thanh cố định, nốt có thể ghi được trên khuông nhạc khóa Fa.
* **Âm vực**: chia thành ba loại:
** **Bộ trống lớn** có âm vực như sau: 
** **Bộ trống vừa** có âm vực như sau: 
** **Bộ trống nhỏ** có âm vực như sau: 
* **Ký hiệu trống**: dòng nhạc viết cho từng chiếc trống phải được viết cung của trống bằng tiếng Đức ở đầu khuông nhạc (ví dụ: Gis, F, Es... nghĩa là trống Sol thăng, trống Fa, trống Mi giáng...)
* **Chuyển âm**: dùng ký hiệu "muta in..." (đổi sang nốt cho trống...) để chuyển âm giữa bài nhạc.
* **Dùi trống**: có hai đầu, đầu mềm dùng cho sắc thái khẽ (ppp), đầu cứng dùng cho sắc thái mạnh (fff).
* **Nốt lấy đà**: có một lối quen dùng cho trống là đánh vài nốt phụ đi trước nốt chính gọi là nốt lấy đà (như trống quân hành sử dụng: ra, la, fla; nghĩa là 2, 3, 4 nốt lấy đà).
* **Giảm âm**: ký hiệu coperti (tương đương với con sordino) để sử dụng miếng dạ giảm âm; ký hiệu aperti (tương đương với senza sordino) để thôi giảm âm.

## Sử dụng trong dàn nhạc
Trống định âm đã có một thời kỳ được dùng làm bè trầm cho bộ kèn đồng, khi chưa xuất hiện kèn Tuba.

Khi kết hợp với đàn Đại Hồ cầm, trống định âm bồi bổ cho bè trầm để tạo những âm thanh kịch tính: tạo tiếng sấm, tạo nền đen đe dọa, tạo uy lực hành khúc, tạo tiết tấu nhộn nhịp trong vũ đạo...

### Danh sách những tác phẩm viết cho timpani

*Béla Bartók
**Music for Strings, Percussion, and Celesta
*Benjamin Britten
**The Young Person's Guide to the Orchestra
*João Victor Bota
**Labirinto for 5 timpani
*Elliott Carter
**Eight Pieces for Four Timpani
*Alexander Tcherepnin
**Sonatina for Timpani
*Werner Thärichen
**Concerto for Timpani and Orchestra Op34
*Georg Druschetzky
**Concerto for Six Timpani
**Partita in C
*Philip Glass
**Concerto Fantasy for two Timpanists and Orchestra

## Xem thêm
* Philip Glass - Orquesta de Valencia: Concierto Fantasía para Timbales  youtube

## Tham khảo
Clarinet

**Kèn Cla-ri-nét** có hình dáng tương tự sáo dọc, nhưng có miệng thổi bằng dăm đơn (*single reed*). Nó có âm thanh rất hay, phong phú đẹp đẽ và có nhiều kỹ xảo nên được mệnh danh là "Vua Kèn gỗ".

Trong dàn nhạc, thường có ba loại: Cla-ri-nét *giọng Si giáng*, Cla-ri-nét *giọng La* và, ít dùng hơn, Cla-ri-nét *giọng Do*.

Về mặt kỹ thuật, khi viết cho Cla-ri-nét phải dịch giọng lên một cung (giọng Si giáng) hoặc một cung rưỡi (giọng La).

Về mặt kỹ xảo, Cla-ri-nét có những đặc đỉểm như sau:
:* **Khống chế cường độ**: rất tốt, Cla-ri-nét có thể thay đổi rất nhạy từ mạnh sang nhẹ (hoặc ngược lại).
:* **Sự linh hoạt**: kỹ xảo của nó rất nhanh, có thể chạy âm giai và rải hợp âm với tốc độ cao.

:* **Khó láy rền** (Tremolo): nốt nhắc lại tại chỗ không được nhanh (so với sáo ngang).
:* **Hạn chế nốt ngắt** (Staccato): không nên dùng với tốc độ quá nhanh, nên sử dụng tối đa ở hình thức móc đôi với chỉ số tốc độ là nốt đen = 120.

:* **Giữ hơi**: có thể giữ hơi được lâu (giống sáo dọc), giai điệu có thể viết dài hơn (so với sáo ngang), theo tính toán của các nhạc sĩ Pháp (Ch. M Udeau và M. Turbal), người ta có thể gữi hơi từ 40 đến 45 giây ở âm vực tốt và sắc thái nhẹ (piano).
:* **Lặp lại nhạc tố**: nếu sử dụng nhiều các âm hình nhắc lại cũng sẽ gây trở ngại cho người biểu diễn. Nếu cần, có thể phân ra cho 2 hoặc 3 Cla-ri-nét chơi nối tiếp nhau.

Ghi chú: Nhóm nhạc cụ này còn có Piccolo Clarinet, Alto Clarinet và Bass Clarinet (xem hình bên dưới).

## Tham khảo
.at

**.at** là tên miền Internet quốc gia (ccTLD) dành cho Áo. Nó được quản lý bởi NIC.AT.
__TOC__
## Xem thêm
* Website NIC.AT (tiếng Đức, Anh)
* Thông tin whois của.at từ IANA  (Anh)

## Tham khảo
Sonata

**Sonata** (, Tiếng Ý: ; *sonate*, *sonare*) là một thuật ngữ chỉ định một loạt các hình thức sáng tác, đến thời kỳ cổ điển có tầm quan trọng ngày một tăng và đầu thế kỷ 19 đại diện cho một nguyên tắc sáng tác các tác phẩm quy mô lớn. Sau thời kỳ Baroque hầu hết các tác phẩm được thực hiện bởi một nhạc cụ độc tấu, thường là một nhạc cụ chính (solo), hoặc bởi một nhạc cụ độc tấu (solo) đi kèm với một nhạc cụ phụ họa.

Về hình thức soạn một sonata cũng giống như Concerto là từ 2 đến 4 phần, thường thấy là 3 (movement). Một nhạc cụ solo chính và có khi cùng một nhạc cụ phụ. Bản Sonata Ánh Trăng nổi tiếng chính là phần thứ nhất của bản Piano sonata thứ 14 của Beethoven.

## Các nhà soạn nhạc nổi bật
* Arcangelo Corelli
* Domenico Scarlatti
* Antonio Vivaldi
* Joseph Haydn
* Luigi Boccherini
* Wolfgang Amadeus Mozart
* Ludwig van Beethoven
* Frédéric Chopin
* Felix Mendelssohn
* Robert Schumann
* Franz Liszt
* Johannes Brahms
* Sergei Rachmaninoff

## Tham khảo

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Rondo

**Thể rondo**, hay **thể Luân khúc**, gồm có một chủ đề chính xen kẽ với những chủ đề nhỏ hơn. Chủ đề chính thông thường được chơi ở *cung chính*, những giai điệu khác nằm ở những *cung tương phản*.

Sơ đồ tiêu biểu:
:**A - B - A - C - A - B - A**

## Xem thêm

* Hành khúc Thổ Nhĩ Kỳ
* Waltz số 19 cung La thứ (Chopin)

## Tham khảo
Minuet

**Minuet** (; hay *menuet*) là một điệu nhảy có nguồn gốc từ Pháp ở nhịp 3/4.

## Lịch sử

Điệu nhảy phổ biến ở Pháp từ thế kỷ 17, điệu nhảy lần đầu được giới thiệu trong opera bởi Jean-Baptiste Lully. Vào cuối thế kỷ 17, minuet đã được soạn cho các tổ khúc, đôi khi được viết ở nhịp 3/8 hoặc 6/8.

## Chú thích

## Tham khảo
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*Caplin, William Earl. 1998. *Classical Form: A Theory of Formal Functions for the Instrumental Music of Haydn, Mozart, and Beethoven*. New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-510480-3 (cloth); ISBN 0-19-514399-X (pbk). (pp.&nbsp;220ff).
*Elson, Louis Charles. 1908. *The Theory of Music as Applied to the Teaching and Practice of Voice and Instruments*, 21st edition. Boston: New England Conservatory of Music. (pp.&nbsp;157ff).

## Liên kết ngoài

*Example of a Minuet Choreography : "Menuet à deux pour un homme et une femme", Raoul Auger Feuillet: Recueil de Dances (1704)
La Quán Trung

**La Bản** (chữ Hán: 羅本; bính âm: *Luó Běn*; khoảng 1330 – 1400), tự là **Quán Trung** (貫中), biệt hiệu "**Hồ Hải tản nhân**" (湖海散人), là một tiểu thuyết gia nổi tiếng người Trung Hoa sống vào cuối thời nhà Nguyên, đầu thời nhà Minh. Ông được biết đến là tác giả Tam quốc diễn nghĩa, một tiểu thuyết dã sử nổi tiếng và cũng là một trong Tứ đại danh tác của văn học cổ điển Trung Hoa.

## Tiểu sử
La Quán Trung có thể là người Thái Nguyên (còn có thuyết cho rằng ông là người Lư Lăng, Tiền Đường, Đông Nguyên. v. v...). Ông sinh vào cuối đời Nguyên, mất vào đầu đời Minh, ước chừng vào khoảng năm 1330 đến năm 1400 giữa thời thống trị của nhà Nguyên Thuận Đế và Minh Thái Tổ. Có thuyết còn nói rõ ông sinh năm 1328 và mất năm 1398.

Ông rất có tài văn chương, rất giỏi về từ khúc, câu đối, lại viết cả các loại kịch, nhưng nổi tiếng nhất là về tiểu thuyết. Ông là tác giả của cuốn tiểu thuyết *[[Tam quốc diễn nghĩa]]* và còn có thuyết cho rằng: La Quán Trung cũng là một người tham gia soạn và chỉnh biên tác phẩm *[[Thủy hử]]*, câu chuyện kể về cuộc khởi nghĩa Lương Sơn Bạc cuối đời Bắc Tống do Tống Công Minh lãnh đạo, đó là hai cuốn tiểu thuyết trong Tứ đại danh tác – bốn tác phẩm nổi tiếng nhất trong văn học cổ điển Trung Hoa. Ông là người đóng góp xuất sắc cho trường phái tiểu thuyết lịch sử đời Minh-Thanh.

La Quán Trung xuất thân từ một gia đình quý tộc. Tuổi thanh niên ông nuôi chí phò vua giúp nước; song lúc đó, triều đình nhà Nguyên đang suy tàn, ông bỏ đi phiêu lãng nên có biệt hiệu là *Hồ Hải tản nhân*. Ông là một trong những người "có chí mưu đồ sự nghiệp bá vương". Tiếc rằng tình hình tường tận thế nào nay không thể biết rõ được.

La Quán Trung tương truyền từng tham gia cuộc khởi nghĩa chống nhà Nguyên của Trương Sĩ Thành. Sau khi Trương Sĩ Thành thất bại, Minh Thái Tổ lên ngôi, thống nhất Trung Hoa, ông lui về quy ẩn, sưu tầm và biên soạn tiểu thuyết dã sử.

## Tác phẩm
Về tiểu thuyết thì ngoài *[[Tam quốc diễn nghĩa]]*, tương truyền có tất cả hơn 10 bộ, như nay ta biết còn có: *[[Tùy Đường chí]], [[Tản Đường ngũ đại sử diễn ca]], [[Tam toại bình yêu truyện]]*... (hiện nay những bản còn lưu truyền đã bị người đời sau sửa đổi, viết lại, không còn nguyên bản của ông nữa)
**[[Tùy Đường chí truyện]] (隋唐志傳)*
*Tùy Đường lưỡng triều chí truyện (隋唐兩朝志傳)
*Tàn Đường ngũ đại sử diễn nghĩa (残唐五代史演義)
*Phấn Trang Lâu (粉妝樓)

## Chú thích

## Liên kết ngoài
Kursk

phải|nhỏ|Quảng trường đỏ ở thành phố Kursk
**Kursk** là một thành phố ở miền trung nước Nga. Thủ phủ của tỉnh Kursk (Kypckaя областб). Toạ độ: 51°48' vĩ bắc, 36°06' kinh đông. Dân số 441.000 người (thống kê 2001). Địa điểm dân cư được thành lập từ năm 1032 trở thành thành phố từ năm 1771. Trong thập niên 1860 mới chỉ là đầu mối giao thông đường sắt đến cuối thế kỷ 19 đã là một trung tâm công nghiệp lớn.

Có 3 quận nội thành: Trung tâm, Đường sắt và Xeimski.

Nơi đây vào mùa hạ năm 1943 đã diễn ra Trận Vòng cung Kursk nổi tiếng trong lịch sử Thế chiến thứ hai.

## Khí hậu

## Nhân vật nổi tiếng
Nikita Sergeyevich Khrushchyov sinh ra và lớn lên ở đây cho tới khi ông được 14 tuổi.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Историческая информация о городе Курск 
* 
* Official website of Kursk  
* Kursk Business Directory kursk.jsprav.ru 
* Kursk music events
* Kursk road police
Volgograd

**Volgograd** (, ) là một thành phố lớn nằm trên bờ tây hạ lưu sông Volga, một trong những trung tâm công nghiệp lớn của nước Nga.

Trong lịch sử, thành phố còn có tên là **Tsaritsyn** () (1598–1925). Từ năm 1925 đến năm 1961, thành phố mang tên **Stalingrad** (), mang tên lãnh tụ Liên Xô Stalin. Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, đây là nơi diễn ra những trận đánh khốc liệt nhất giữa phát xít Đức và Hồng quân Liên Xô. Tại đây hiện còn có tổ hợp kiến trúc tượng đài gắn liền với một trận đánh nổi tiếng giữa Hồng quân Liên Xô và Quân đội Đức Quốc xã trong cuộc Chiến tranh Xô-Đức (trận Stalingrad trong thời gian 1942 - 1943), đó là viện bảo tàng lịch sử-trận chiến Stalingrad.

Năm 2018, nơi đây đã diễn ra các trận đấu của giải vô địch bóng đá thế giới. Có một điều khá thú vị là các du khách khi đến xem bóng đá tại đây có một trải nghiệm thú vị về vùng này, đó là đặc sản vấn nạn côn trùng, đặc biệt là ruồi muỗi và nhiều du khách đã bị đốt nhưng có nhiều người thì lại cảm thấy khá bình thường, nhất là người dân vùng này hoặc các du khách đến từ châu Phi, nơi có khí hậu nóng ẩm khá giống vùng này.

## Tham khảo
Sol thứ

**Sol thứ** (thường được viết tắt là **Gm**) là một cung thứ có chất liệu sáng tác âm nhạc với cung chính là nốt **[[Sol (nốt nhạc)|Sol]]** (**G**), bao gồm các nốt nhạc **Sol** (**G**), Fa (F), Mi giáng (E), Rê (D), **[[Đô (nốt nhạc)|Đô]]** (**C**), Si giáng (B), La (A) và **Sol**. Bộ khóa của nó có hai dấu giáng.

Cung thể tương đương (relative key) với nó là cung Si giáng trưởng và cung thể cùng bậc (parallel key) với nó là cung Sol trưởng. Các sự thay đổi về giai điệu hay hoà âm trong các phiên bản khác nhau của cung này được viết lại khi cần thiết.

**Vị trí âm giai Sol thứ hòa âm trên phím Dương cầm**

## Tham khảo
Chi (sinh học)

**Chi**, một số tài liệu về phân loại động vật trong tiếng Việt còn gọi là **[[Giống (định hướng)|giống]]** (tiếng Latinh số ít *genus*, số nhiều *genera*), là một đơn vị phân loại sinh học dùng để chỉ một hoặc một nhóm loài có kiểu hình tương tự và mối quan hệ tiến hóa gần gũi với nhau. Trong danh pháp hai phần, in nghiêng, tên một loài gồm chữ thứ nhất là tên chi được viết hoa, chữ thứ hai chỉ một đặc điểm nổi bật của loài. Ví dụ loài người có tên khoa học *[[Loài người|Homo sapiens]]*, thuộc chi Homo; loài hổ có tên khoa học là *[[Hổ|Panthera tigris]]*, thuộc chi Panthera.

## Xem thêm
* Phân loại học
* Sinh học
## Hình ảnh

Tập tin:Biological classification L Pengo vflip.svg
Tập tin:Biological classification de.svg
Tập tin:Categories taxonomiques ast.svg


## Ghi chú
RNA polymerase

**RNA polymerase** thường được gọi trong tiếng Việt là **RNA pôlymêraza** là một loại enzym chuyên xúc tác quá trình tổng hợp các loại phân tử RNA từ gen. RNA pôlymêraza còn được gọi tên theo chức năng của nó là **enzym phiên mã**.

## Chức năng
RNA polymeraza có khả năng nhận biết gen khuôn mẫu tương ứng, gắn vào vùng điều hoà của gen này và tiến hành phiên mã.

Sau khi đã gắn vào vùng điều hoà của gen, RNA pôlymêraza có khả năng chuyển đổi trình tự pôliđêôxiribônuclêôtit (DNA) (poly DRN) thành trình tự chuỗi ribônuclêôtit (poly RN) mang mã phiên, từ đó dịch mã mới tiến hành được.

Sự tổng hợp (tạo thành) hoặc phân giải (loại bỏ) enzym này có liên quan đến biểu hiện gen.

## Cấu tạo
Gồm có nhân tố xích ma(nhận biết promoter). Enzym lõi(kéo dài chuỗi ribonucleotid) enzym lõi có hai chuỗi anpha, 1 chuỗi beta, 1 chuỗi beta '

## Tham khảo
Phiên mã.

Danh sách RNA.

## Nguồn trích dẫn
Chi (định hướng)

**Chi** trong tiếng Việt có thể hiểu theo các nghĩa sau:

* **[[Chi (sinh học)]]** là một đơn vị phân loại sinh học đứng trên loài (*species*) và dưới họ (*familia*).
**[[Chi (giải phẫu)]]** để chỉ bộ phận tay và/hoặc chân của cơ thể động vật bậc cao.
***[[Chi (họ người)]]**, họ người Á Đông.
***Chi** là từ viết tắt của Can Chi trong Lịch Trung Quốc.
***[[Chi (kế toán)]]**, khoản chi.
***[[Chi phí]]**, một thuật ngữ trong kinh tế.
*Chi (thần thoại) là một loài rồng trong thần thoại Trung Quốc
Rice

**Rice**, trong tiếng Anh có nghĩa là "lúa" hay "gạo", có thể là:
* Một địa danh hay tổ chức:
** Đại học Rice ở Houston, Texas
** Rice, Virginia, Hoa Kỳ
** Rice, Minnesota, Hoa Kỳ
** Hồ Rice
** Riceville
** Quận Rice
* Một nhân vật với họ Rice:
** Anneka Rice, xướng ngôn viên truyền hình
** Condoleezza Rice, ngoại trưởng Hoa Kỳ (2005-)
** Edmund Ignatius Rice (1762-1844), nhà truyền giáo
** Jerry Rice, cầu thủ bóng bầu dục
** Jim Rice, cầu thủ bóng chày
** Stuart A. Rice, nhà vật lý
** Tim Rice, tác giả, nhà soạn nhạc, đặc biệt là lời cho nhạc kịch của Andrew Lloyd Webber
** William Marsh Rice, thương gia và mạnh thường quân Mỹ, người đã thành lập Đại học Rice
** Declan Rice, cầu thủ bóng đá người Anh
Mi giáng trưởng

Chất liệu sáng tác âm nhạc với cung chính là nốt Mi giáng, và thuộc thể trưởng. Bao gồm các nốt **Mi giáng**, Rê, Đô, Si giáng, La giáng, Sol, Fa và **Mi giáng**.

**Vị trí âm giai Mi giáng trưởng trên phím Dương cầm.**

## Tác phẩm cổ điển viết ở cung này

**[[Giao hưởng số 3 (Beethoven)|Eroica Symphony]]* - Ludwig van Beethoven
**[[Concerto số 5 cho piano (Beethoven)|Concerto cho piano số 5]] "Emperor"* - Ludwig van Beethoven
**Concerto cho [[trumpet]] * - Joseph Haydn
**[[Giao hưởng số 4 (Bruckner)|Giao hưởng số 4]]* - Anton Bruckner
**[[Giao hưởng số 8 (Mahler)|Giao hưởng số 8, "Symphony of a Thousand"]]* - Gustav Mahler
**[[Ein Heldenleben]]* - Richard Strauss
**[[Great Gate of Kiev]]* - Modest Mussorgsky 
** Nocturne cung Mi giáng trưởng Op.9 số 2 - [[Frédéric Chopin]]*

## Tác phẩm khác viết ở cung này

**[[Bridge over Troubled Water|Bridge Over Troubled Water]]* - Simon and Garfunkel
**[[You're Beautiful]]* - James Blunt
**[[Bad Day]]* - Daniel Powter
**[[Kiss Me]]* - Sixpence None the Richer
**[[Mama, I'm Coming Home]]* - Ozzy Osbourne
**Basie's Blues* - Count Basie
**[[One More Night]]* - Phil Collins
**Hands Down* - Dashboard Confessional
**[[Today]]* - The Smashing Pumpkins
**[[The Long and Winding Road]]* - The Beatles
**[[Sexual Healing]]* - Marvin Gaye
**[[Say It Ain't So]]* - Weezer
**[[Nha Trang mùa thu lại về]] - [[Văn Ký]]
**Chiều trên bến cảng - Nguyễn Đức Toàn

## Tham khảo
Sol trưởng

**Sol trưởng** (được ký hiệu là **G**) là một cung trưởng dựa trên nốt **[[Sol (nốt nhạc)|Sol]]**, bao gồm các nốt: **Sol** (G),  La (A), Si (B), Đô (C), Rê (D), Mi (E), Fa thăng (F) và **Sol**.

Bộ khóa của nó có một dấu thăng (Fa thăng)  và không có dấu giáng.

**Vị trí âm giai Sol trưởng trên phím Dương cầm:**

## Sử dụng trong âm nhạc

### Thời kỳ Baroque
Trong âm nhạc thời kỳ Baroque, cung Sol trưởng được coi là "*cung ban phước*".

Trong số 555 bản sonata Keyboard của Domenico Scarlatti, cung Sol trưởng là cung chính cho 69 bản sonata, tương đương khoảng 12,4%.

Trong âm nhạc của Johann Sebastian Bach, "*Soi trưởng thường là cung của những bản nhạc nhịp* ", theo Alfred Einstein, mặc dù Bach cũng đã sử dụng cung Sol trưởng cho một số tác phẩm dựa trên nhịp , bao gồm cả bản hòa nhạc *[[Concerto thành Brandenburg]]* thứ ba và thứ tư của ông. Nghệ sĩ dương cầm Jeremy Denk nhận xét rằng *[[Goldberg Variations]]* có thời lượng 80 phút xuất hiện Sol trưởng.

### [[Âm nhạc thời kỳ Cổ điển]]
12 trong số 106 bản giao hưởng của Joseph Haydn là Sol trưởng. Tương tự như vậy, một trong những trio cho piano nổi tiếng nhất của Haydn, số 39 (với bản Gypsy Rondo), và một trong hai bộ tứ tấu đàn dây đã xuất bản hoàn chỉnh cuối cùng của ông (Op. 77, số 1), cũng thuộc cung Sol trưởng.

Ngoài ra, Sol trưởng là cung của tác phẩm *[[Eine kleine Nachtmusik]]* của Mozart, đóng vai trò như cung chính cho 3 trong số 4 chương của nó (ngoại lệ là chương thứ hai, có tên Romanze nằm trong cung khác). Tuy nhiên, hầu như không có tác phẩm quy mô lớn nào của ông như các bản giao hưởng hay các bản hòa tấu của ông nằm trong cung này; trừ Piano Concerto số 17, Flute Concerto số 1 và Tứ tấu đàn dây số 14 của ông, cùng với một số tác phẩm khác mà ông sáng tác trong giai đoạn tuổi vị thành niên.

## Trong văn hoá quần chúng
Cung Sol trưởng còn là cung được Nữ hoàng Elizabeth II quy định để sử dụng cho tác phẩm ''"God Save the Queen"'' ở Canada. Bản quốc ca "*[[God Defend New Zealand]]*" ("*Aotearoa*") ban đầu được sáng tác bởi John Joseph Woods ở cung La giáng trưởng, nhưng sau khi trở thành quốc ca của New Zealand vào năm 1977 đã được sắp xếp lại thành Sol trưởng để phù hợp hơn với cách hát phổ thông và đại chúng.. Theo Spotify, Sol trưởng là cung nhạc phổ biến nhất của âm nhạc trên dịch vụ phát trực tuyến (theo sau là Đô trưởng).

## Khóa Sol
Khoá sol còn gọi là chìa khoá nhạc. Đó là ký hiệu đặt ở đầu khuông nhạc để xác định tên những nốt nhạc trên khuông. Có 2 loại khoá thường dùng là khóa Sol và Fa.

Khoá Sol được bắt đầu từ dòng kẻ thứ hai của khuông nhạc. Khoá Sol xác định độ cao của nốt Sol ở tầng quãng tám thứ nhất nằm trên dòng kẻ thứ hai.

## Tham khảo
Mi trưởng

**Mi trưởng** (viết tắt là **E**) là một cung thể trưởng có chất liệu sáng tác âm nhạc với cung chính là nốt **[[Mi (nốt nhạc)|Mi]]** (**E**), bao gồm các nốt nhạc **Mi** (**E**), Fa thăng (F), **[[Sol (nốt nhạc)|Sol]] thăng** (**G**), La (A), **[[Si (nốt nhạc)|Si]]** (**B**), Đô thăng (C), Rê thăng (D#) và **Mi** (**E**). Bộ khóa của nó có bốn dấu thăng.

Cung thể tương đương (relative key) với nó là cung Đô thăng thứ và cung thể cùng bậc (parallel key) với nó là cung Mi thứ. Các sự thay đổi về giai điệu hay hoà âm trong các phiên bản khác nhau của cung này được viết lại khi cần thiết.

## Bản nhạc sử dụng Mi trưởng
Antonio Vivaldi dùng Mi trưởng cho bản concerto "Mùa Xuân" trong bộ tác phẩm ''Bốn mùa''. 

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*
Hệ phản ứng hai thành phần

**Hệ phản ứng hai thành phần** (tiếng Anh là *Two Component Signal Transduction System* hay viết tắt *Two Component System*) là tổ hợp của hai protein khác nhau giúp sinh vật phản ứng trước các tín hiệu của môi trường.

Tổ hợp này thường bao gồm:

#Protein cảm biến: thường là một kinase có khả năng tự phosphoryl hóa chính mình tại vị trí histidine (gọi là histidine kinase) khi tiếp xúc với tín hiệu
#Protein tiếp nhận: thường là một phosphatase để chuyển nhóm phosphate cao năng từ protein cảm biến đến *[[tên miền|domain]] nhận* của mình. Khi đó, cấu hình không gian của protein tiếp nhận sẽ bị thay đổi và điều khiển chức năng của *domain đầu ra*. Sau khi thực hiện chức năng của mình, protein tiếp nhận giải phóng gốc phoshate vô cơ để trở về trạng thái ban đầu.

## Phân bố sinh giới

* Vi khuẩn
* Archae
* Sinh vật eukaryote đơn bào
* Nấm
* Thực vật bậc cao

## Các dạng tín hiệu tiếp nhận và kiểu phản ứng

* Đói dinh dưỡng: như nitrogen, phosphorus, carbon
* Trao đổi chất và năng lượng
* Chống virus
* Điều kiện môi trường khắc nghiệt: pH, áp suất thẩm thấu, chất lượng ánh sáng
* Con đường phát triển phức tạp: sinh bào tử, sinh tế bào dị biệt (*swarmer cell*)

## Tham khảo
Đĩa bán dẫn

**Đĩa bán dẫn** được làm từ silic có độ tinh khiết cao, là vật liệu xuất phát trong quy trình sản xuất thiết bị bán dẫn cũng như thiết bị MEMS (micro electro-mechanical system). Đĩa bán dẫn thông thường có các đường kính 300 mm (12 inch), 200&nbsp;mm (8 inch), 150&nbsp;mm (6 inch).

Tuy có độ tinh khiết cao, đĩa bán dẫn vẫn được pha tạp chất để dẫn điện theo hai loại: loại p dẫn điện bằng lỗ trống, loại n dẫn điện nhờ điện tử.

## Tham khảo
Sinh học tiến hóa

**Sinh học tiến hoá** (tiếng Anh: *evolutionary biology*) là ngành học nghiên cứu tổ tiên, hậu duệ cũng như quá trình phát triển của các chủng loài theo thời gian. Những phát triển gần đây trong lĩnh vực xác định trình tự gen và sự phổ biến các máy tính tốc độ cao cho phép các nhà nghiên cứu theo dõi sự tiến hoá của các loài dựa trên những thay đổi trong trình tự DNA. Tiến hóa học máy tính (*Computational Evolutionary Biology*, CEB) đã ra đời trước kỷ nguyên hệ gene học (*genomics*) nghiên cứu xây dựng các mô hình tính toán quần thể và sự biến thiên của chúng theo thời gian. Tiến hóa chính là sự phát triển cơ thể để thích nghi trong cuộc sống.

## Hình ảnh

Tập
Tập tin:Magellanic-penguin02.jpg
Tập tin:Ernst Mayr PLoS.jpg


## Xem thêm
* Di truyền học
* Y học tiến hóa
* Sinh lý học tiến hóa

## Tham khảo
Giải thuật di truyền

**Giải thuật di truyền** là một kỹ thuật của khoa học máy tính nhằm tìm kiếm giải pháp thích hợp cho các bài toán tối ưu tổ hợp (*combinatorial optimization*). Giải thuật di truyền là một phân ngành của giải thuật tiến hóa vận dụng các nguyên lý của tiến hóa như di truyền, đột biến, chọn lọc tự nhiên, và trao đổi chéo.

Ngày nay, giải thuật di truyền được dùng phổ biến trong một số ngành như tin sinh học, khoa học máy tính, trí tuệ nhân tạo, tài chính và một số ngành khác.

## Phương pháp

Trong giải thuật di truyền cho một bài toán tối ưu hóa, ý tưởng là một tập hợp (gọi là nhiễm sắc thể) của những giải pháp có thể (gọi là cá thể) sẽ được cho "tiến triển" theo hướng chọn lọc những giải pháp tốt dần hơn.

Thông thường, những giải pháp được thể hiện dưới dạng nhị phân với những chuỗi 0 và 1, nhưng lại mang nhiều thông tin mã hóa khác nhau. Quá trình tiến hóa xảy ra từ một tập hợp những cá thể hoàn toàn ngẫu nhiên ở tất cả các thế hệ. Trong từng thế hệ, tính thích nghi của tập hợp này được ước lượng, nhiều cá thể được chọn lọc định hướng từ tập hợp hiện thời (dựa vào *thể trạng*), được sửa đổi (bằng đột biến hoặc tổ hợp lại) để hình thành một tập hợp mới. Tập hợp này sẽ tiếp tục được chọn lọc lặp đi lặp lại trong các thế hệ kế tiếp của giải thuật

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Poli, R., Langdon, W. B., McPhee, N. F. (2008), ''A Field Guide to Genetic Programming'', freely available via Lulu.com.
*  Genetic Algorithms in Ruby  
* http://cs.felk.cvut.cz/~xobitko/ga/  - An online introduction to genetic algorithms with Java applets
* IlliGAL  - Illinois Genetic Algorithms Laboratory - Download technical reports and code
* Golem Project - Automatic Design and Manufacture of Robotic Lifeforms
* Introduction to Genetic Algorithms Using RPL2 
* Talk.Origins FAQ on the uses of genetic algorithms, by Adam Marczyk
* Genetic algorithm in search and optimization, by Richard Baker
* Differential Evolution using Genetic Algorithm 
* Genetic algorithms and Markov Chain Monte Carlo: Differential Evolution makes Bayesian computing easy (genetic algorithm for statistical analysis)
* Introduction to Genetic Algorithms and Neural Networks  including an example windows program
* Genetic Algorithm Solves the Toads and Frogs Puzzle (requires Java)
* Not-So-Mad Science: Genetic Algorithms and Web Page Design for Marketers by Matthew Syrett
* MIT OpenCourseWare | Health Sciences and Technology | HST.508 Genomics and Computational Biology, Fall 2002 | Lecture Notes
* Global Optimization Algorithms - Theory and Application
Đại hội Giới trẻ Thế giới

**Ngày Giới Trẻ Thế giới** (tiếng Anh: *World Youth Day*) là ngày hội của giới trẻ Công giáo toàn thế giới. Ngày Giới trẻ Thế giới được Giáo hoàng Gioan Phaolô II khởi xướng nhân ngày Lễ Lá năm 1984 tại Roma. Ngày Giới trẻ Thế giới thực ra được tổ chức nhiều ngày liên tục (thường là một tuần) nên còn được gọi là **Đại hội Giới trẻ Thế giới**.

## Đại hội cấp quốc tế

1Đây là sự phản ánh lượng người có mặt trong thánh lễ đại trào, có thể gồm nhiều người dân địa phương tham dự như là một sự kiện. Trừ khi có quy định khác được tham chiếu, các số liệu này được trích từ website USCCB .
2Danh sách các ngôn ngữ này được sử dụng trong các phiên bản chính của ca khúc. Các bản dịch của ca khúc trong các ngôn ngữ khác cũng có thể được sử dụng.

## Đại hội cấp giáo phận

## Chương trình khung

## Chú thích

## Liên kết ngoài

* Đại Hội Giới Trẻ Thế giới kỳ XX tại Köln 
* Trang chính thức Đại Hội Giới Trẻ Thế giới
Mỹ (định hướng)

**Mỹ** trong tiếng Việt có thể là:
*Tên thường gọi của nước Hoa Kỳ (đọc ngắn từ *A Mỹ Lợi Gia [亞美利加]*)
*Mỹ kim là tên gọi khác của đô la Mỹ, đơn vị tiền tệ chính thức của Hoa Kỳ.
*Châu Mỹ (từ *Mỹ Lợi Gia*, theo phiên âm Hán-Việt của *America*)
**Nam Mỹ
**Trung Mỹ
**Bắc Mỹ
*Một từ có nghĩa là *đẹp* (chữ Hán: 美), được dùng trong các từ ghép như:
**Mỹ học
**Mỹ thuật
**Mỹ viện
Chiết khấu

Trong tài chính, **chiết khấu** là quy trình xác định giá trị hiện tại của một lượng tiền tệ tại một thời điểm trong tương lai và việc thanh toán tiền dựa trên cơ sở các tính toán giá trị thời gian của tiền tệ. Giá trị chiết khấu của một vòng quay tiền tệ được xác định bằng cách khấu trừ giá trị của nó đi một tỷ lệ chiết khấu thích hợp đối với từng đơn vị thời gian giữa thời điểm mà vòng quay tiền tệ được lượng giá với thời gian bắt đầu của vòng quay tiền tệ. Thông thường phần lớn các tỷ lệ chiết khấu được biểu diễn như là tỷ lệ phần trăm theo năm.

Để tính giá trị hiện tại (PV) của một vòng quay tiền tệ đơn giản, người ta chia nó cho (1 cộng với lãi suất của đơn vị thời gian mà vòng quay tiền tệ này phải thực hiện).

## Ví dụ
Tính giá trị tương lai (FV) của $100 sẽ nhận được sau thời gian 5 năm với lãi suất cố định 12% mỗi năm

:FV = PV$(1 cộng 12%)^n
:{\rm FV}=100(1+0,12)^5

Do 1,125 là khoảng 1.762 nên giá trị tương lai của 100 đô la sau 5 năm sẽ khoảng bằng $176.

## Tỷ lệ chiết khấu

Tỷ lệ chiết khấu hay còn gọi là ***chiết suất***, sử dụng trong các tính toán tài chính thông thường được chọn tương đương với chi phí vốn. Một số điều chỉnh có thể được thực hiện với tỷ lệ chiết khấu với sự tính toán đến các rủi ro liên quan đến sự không chắc chắn của các vòng quay tiền tệ với những diễn biến khác.

## Hệ số chiết khấu

Hệ số chiết khấu, P(T), là số mà theo đó vòng quay tiền tệ trong tương lai là có thể nhận được ở thời điểm T phải là tích số để đảm bảo thu được giá trị hiện tại. Vì thế, đối với tỷ lệ chiết khấu kép hàng năm cố định r ta có:

:P(T)=\frac{1}{(1+r)^T}

Đối với tỷ lệ chiết khấu kép liên tục và cố định r chúng ta có:

:P(T) = e −rT

## Các loại chiết khấu khác
Trong việc định giá bán hàng cho từng phương thức thanh toán (trả ngay, thanh toán trước hạn khi mua hàng trả chậm X ngày, mua hàng với số lượng lớn hoặc ổn định v.v), người ta cũng áp dụng việc giảm giá hay khi các ngân hàng và các tổ chức tín dụng khác khi mua lại thương phiếu, hối phiếu hoặc các giấy tờ có giá với thời hạn thanh toán xác định của người thụ hưởng trước khi đến hạn thanh toán với một giá trị nhỏ hơn một tỷ lệ nhất định cũng được gọi chung là chiết khấu có thực.

## Tham khảo
Thủ tướng

**Thủ tướng** hay **tổng lý** là chức vụ dành cho người đứng đầu chính phủ của một quốc gia, là nhân vật lãnh đạo chính trị cao nhất trong chính phủ của một quốc gia theo thể chế đại nghị, hay chức vị hành chính cao nhất trong chính phủ của một quốc gia theo chính thể cộng hòa.

## Từ nguyên
Xưng hiệu "Thủ tướng" (chữ Hán: 首相) bắt nguồn từ Trung Quốc, là gọi tắt của "thủ tịch tể tướng" (首席宰相), vốn là chỉ người có chức vị cao nhất trong các tể tướng. Hiện nay, trong tiếng Trung Quốc thủ tướng là thông xưng của người đứng đầu nội các các quốc gia theo thể chế quân chủ lập hiến.

Tại Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa, Triều Tiên, Hàn Quốc và Nhật Bản, thông xưng chỉ người đứng đầu chính phủ trung ương các nước này đều là "Tổng lý" (總理). Từ "Tổng lý" có nghĩa gốc là quản lý chung, quản lý toàn diện, từ đó mà có thêm nghĩa dẫn thân chỉ người phụ trách hoặc người lãnh đạo của một số sự vụ, bộ môn, cơ cấu, tổ chức. Xét theo từ nguyên và ý nghĩa thì từ thủ tướng chỉ nên dùng để gọi người đứng đầu chính phủ các quốc gia theo chế độ quân chủ.

## Thủ tướng trong các nền cộng hòa và quân chủ
Chức vụ **Thủ tướng** thường có tại các quốc gia quân chủ nghị viện (có vua và có quốc hội). Trong trường hợp này thủ tướng là người đứng đầu chính phủ, đưa ra các chính sách quốc gia. Do đó thủ tướng của các nước này chỉ chịu trách nhiệm với người dân thông qua các cuộc bầu cử.

Thủ tướng cũng thường có tại các quốc gia theo chế độ cộng hòa có tổng thống hay quốc trưởng. Trong trường hợp này thủ tướng là người được chỉ định bởi tổng thống để thi hành các chính sách của tổng thống. Các thủ tướng này hoàn toàn chịu trách nhiệm với người đề cử họ: tổng thống hay quốc trưởng, và chỉ có quyền lực hơn bộ trưởng một chút. Cá biệt có những chế độ dân chủ đại nghị như Đức, Ý, Ấn Độ... trong đó tổng thống chỉ mang tính nghi lễ, tương tự vua của các nước Anh, Nhật, nên thủ tướng chịu trách nhiệm trước quốc hội.

## Các tên gọi khác nhau
Chức vụ Thủ tướng có tên gọi khác nhau ở mỗi quốc gia, chủ yếu để thể hiện quyền hạn và nhiệm vụ.

## Danh sách Thủ tướng của các quốc gia trên thế giới
Dưới đây là danh sách thủ tướng các nước

## Tham khảo
Ngã (Phật giáo)

**Ngã** (我, sa. *ātman*, pi. *attā*) tức là cái "ta" được thiết thuyết với một thể tính trường tồn, không bị ảnh hưởng của tụ tán. Đạo Phật không công nhận sự hiện diện của một ngã như thế. Trong tất cả mọi hiện tượng tâm lý và vật lý thì không có một chủ thể gì được gọi là độc lập, thường còn (Vô ngã, Ngũ uẩn).

Theo đạo Phật, ý nghĩ cho rằng có "ta", có "người" - những đơn vị độc lập không phụ thuộc vào nhau - chính là Vô minh, si mê. Sự nhận thức là có "ta" tự khởi lên bởi vì con người thường bị tri thức mê hoặc - tri thức ở đây là thức thứ sáu, khả năng suy nghĩ phân biệt - cho rằng thế giới nhị nguyên vốn có sẵn và từ đó phát sinh ra sự suy nghĩ và hành động theo quan niệm rằng, "ta" và người, vật bên ngoài hoàn toàn là những đơn vị độc lập. Dần dần, ý nghĩ "ta" khắc sâu vào tâm và những ý nghĩ khác như "ta yêu cái này, ta ghét cái nọ; cái này của ta, cái này của ngươi" bắt đầu nảy nở. Những ý nghĩ nêu trên lại có ảnh hưởng trở lại với ý nghĩ "ta" và, vì vậy, cái "ta" này cai trị tâm linh của con người. Nó sẵn sàng tấn công tất cả những gì mà nó cảm thấy bị đe dọa, thèm khát những gì giúp nó gia tăng quyền lực. Thù hận, tham khát và xa rời chân tính là những tai hại phát sinh từ đó và chúng trực tiếp đưa con người đến bể Khổ.

Trong Thiền tông, người ta sử dụng phương pháp Tọa thiền (ja. *zazen*) để phá vỡ cái vòng lẩn quẩn nêu trên. Trong quá trình tu tập dưới sự hướng dẫn của một vị Thiền sư, Lão sư (ja. *rōshi*), người ta có thể dần dần vượt khỏi sự khống chế của cái "Ngã", tiêu diệt "Ngã" hay, đúng hơn, vượt khỏi cái "ý nghĩ sai lầm là có tự ngã" bởi vì, nhìn theo khía cạnh tuyệt đối thì người ta không thể tiêu diệt một cái gì không có thật, chưa hề có thật như cái "Ngã".

## Tham khảo

**Fo Guang Ta-tz'u-tien* 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-kuang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
**Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren*, Bern 1986.

## Xem thêm
*Vô ngã
*Pháp
Vô minh (Phật giáo)

**Vô minh** chỉ nhận thức sai lầm về bản ngã và thế giới xung quanh. Vô minh là yếu tố đầu tiên trong nguyên lý Duyên khởi với mười hai nhân duyên (sa. *pratītya-samutpāda*), là những nguyên nhân làm con người vướng trong Luân hồi. Vô minh cũng là một trong ba ô nhiễm, Tam lậu (sa. *āsrava*), một trong ba phiền não (sa. *kleśa*) và khâu cuối cùng của mười trói buộc (Thập triền, sa. *saṃyojana*).Vô minh được xem là gốc của mọi bất thiện trong thế gian và cũng là một đặc tính của khổ. Đó là tình trạng tâm thức không thấy sự vật "như nó là" (Như thật tri kiến), cho ảo giác là sự thật và vì vậy sinh ra khổ. Vô minh sinh ái và đó là yếu tố cơ bản sinh ra sự tái sinh. Theo quan điểm Đại thừa, vì vô minh mà từ tính Không (sa. *śūnyatā*) thoắt sinh ra hiện tượng, làm cho người còn mê lầm tưởng đó là sự thật và không thấy tự tính (Si). Vì vô minh mà ham mê vật chất nên sinh ra tham. Vì vô minh mà sinh ra sự đố kỵ dẫn tới sân.

Mỗi tông phái Phật giáo có cách giải thích khác nhau về vô minh. Trong các trường phái Đại thừa, vô minh cũng được hiểu khác nhau. Trung quán tông cho rằng, vô minh xuất phát từ quan điểm chấp trước tiên thiên của ý thức, và từ đó mà xây dựng lên một thế giới của riêng mình, cho thế giới đó những tính chất của chính mình và ngăn trở không cho con người thấy thế giới đích thật. Vô minh cũng là không thấy thể tính thật sự, và thể tính đó là tính Không. Như thế vô minh có hai khía cạnh: một là nó che đậy thế giới đích thật, hai là nó xây dựng cái ảo ảnh, cái giả. Hai mặt này cứ luôn luôn dựa vào nhau. Đối với Kinh lượng bộ và Tì-bà-sa bộ (sa. *vaibhāṣika*) thì vô minh là cách nhìn thế giới sai lạc, cho thế giới là thường còn, mà thế giới có thật chất là vô thường. Vô minh làm cho con người tưởng lầm thế giới có một tự ngã. Theo Duy thức tông thì vô minh là một kiến giải điên đảo, vô minh cho rằng thế giới độc lập với ý thức (tâm) mặc dù Duy thức tông cho rằng thế giới và ý thức chỉ là một.

Ngoài ra còn có Thất tình lục dục cũng do vô minh mà ra. Thất tình lục dục tức là bảy tình cảm mà mỗi người đều có (hỉ=vui mừng, nộ=giận dữ, ai=buồn bã, lạc=vui vẻ, ái=yêu thương, ố=ghét và dục=ham muốn) và sáu ham muốn trở thành thói khó sửa của mỗi người (sắc dục, hình mạo dục, uy nghi tư thái dục, ngữ ngôn âm thanh dục, tế hoạt dục, nhân tượng dục).

## Xem thêm
*Vô ngã
*Luân hồi
*Vô thường
*Ảo ảnh (Phật giáo)
*Tam độc

## Tham khảo

## Thư mục
**Fo Guang Ta-tz'u-tien* 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-kuang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
**Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren*, Bern 1986.