open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Diniyar Rinatovich Bilyaletdinov

**Diniyar Rinatovich Bilyaletdinov** (sinh ngày 27 tháng 2 năm 1985) là một tiền vệ người Nga hiện đang chơi cho câu lạc bộ ở Nga Rubin Kazan. Anh thường chơi ở vị trí tiền vệ cánh, nhưng đã từng được sử dụng như một hậu vệ ở độ tuyển. Bố anh Rinat cũng từng là một cầu thủ chuyên nghiệp và hiện là huấn luyện viên.

## Sự nghiệp câu lạc bộ
### Lokomotiv Moscow
Một người dân của Moskva, Bilyaletdinov bắt đầu sự nghiệp ở đội bóng quê nhà Lokomotiv. Sau khi có trận ra mắt vào năm 2004, Bilyaletdinov trở thành một cầu thủ quan trọng. Trong mùa giải đầu tiên của anh đội bóng vô địch quốc gia và anh trở thành Cầu thủ trẻ xuất sắc nhất. Anh là đội trưởng của Lokomotiv ở mùa giải 2007.

### Everton
Bilyaletdinov ký hợp đồng 4 năm cùng Everton vào tháng 8 năm 2009 với một mức giá không tiết lộ, được dự đoán vào khoảng 9 triệu bảng. Anh có trận ra mắt cùng Everton khi vào sân ở phút 89 trong trận thắng 2-1 trước Wigan Athletic vào cuối tháng. Anh góp công vào cả ba bàn thắng với 2 pha kiến tạo trực tiếp trong lần đầu được ra sân từ đầu cho Everton trong trận gặp AEK Athens ở Europa League. Bilyaletdinov cũng thực hiện một pha kiến tạo cho Tim Cahill trong trận thắng 2-1 trước BATE Borisov. Bàn đầu tiên của Bilyaletdinov cho Everton ở trận gặp Wolverhampton Wanderers ở Premier League vào ngày 17 tháng 10 năm 2009. Thẻ đỏ đầu tiên anh phải nhận là trong trận gặp Aston Villa khi phạm lỗi với Stiliyan Petrov trong trận đấu mà anh cũng ghi bàn vào tháng 10 năm 2009.
## Danh hiệu
Vô địch
* Russian Premier League - 2004
* Russian Cup - 2007
* Russian Super Cup - 2005
* CIS Cup - 2005
Về nhì
* Russian Super Cup - 2008
## Tham khảo

## Xem thêm
* EvertonFC.com profile 
* fclm.ru Lokomotiv Moscow Player profile 
*
Những bóng người trên sân ga

**Những bóng người trên sân ga** là một bài thơ hay do thi sĩ Nguyễn Bính (1918-1966) sáng tác vào năm 1937 tại Hà Nội, Việt Nam.

## Giới thiệu
Theo Trần Nhân Cư, thì bài thơ có xuất xứ như sau: *...Lúc tôi (Trần Nhân Cư) bận việc thì (Nguyễn) Bính ra ngoài "ke" (quai) sân ga, nhìn hành khách, lúc tàu đến, tàu về...Tôi cứ để anh được tự nhiên. Và bài thơ *'Những bóng người trên sân ga*', đã được tác giả lấy thi hướng ở ga Đầu Cầu, chợ Đồng Xuân, Hà Nội.*

## Thi phẩm

Theo bản in trong sách *Nguyễn Bính - thơ và đời* do Hoàng Xuân tuyển chọn (Nhà xuất bản Văn học, Hà Nội, 1994), thì bài thơ có 8 khổ, mỗi khổ có 4 câu thơ 7 chữ, được làm theo lối thơ hiện đại. Giới thiệu 6 khổ trong thi phẩm:

## Nhận xét
*Sách *Việt Nam thi nhân tiền chiến*:
:*Trong "Những bóng người trên sân ga", những cuộc chia ly gần như nối tiếp không ngừng...Từ cuộc chia tay giữa hai chị em, của hai người bạn tri âm, đến cuộc giã biệt của hai kẻ yêu nhau...Và càng buồn hơn nữa, khi tác giả đối mặt với cảnh chia lìa của một đôi vợ chồng, cảnh người mẹ già đưa tiễn con đi tận chốn xa xôi...Dưới ngòi bút của thi sĩ Nguyễn Bính, chúng ta như thấy trước mắt bao cảnh đoạn trường mà rất gợi hồn, gợi cảm làm sao...*

*Trần Trung:
:*Từ cái nhìn bao quát ở khổ thơ đầu, đượm nỗi xót xa cho thân phận kiếp người ("Những cuộc chia lìa khởi từ đây"), Nguyễn Bính tỏa cái nhìn mang dấu ấn của từng cảnh ngộ, từng thân phận người. Điệp lại hai tiếng "có lần" tới năm lần, tác giả như tự thả hồn mình vào hồn người, mà xót xa, mà cảm thương. Và, "những bóng người" trong thơ ông không phải là hình ảo, mà chứa đựng những thân phận thật ở giữa cuộc đời thường tụ tán, ly hợp.*
*Vũ Quần Phương:
:*Nguyễn Bính nhìn ga tàu thường nhìn ở khía cạnh tình cảm buồn, nên đoạn kết cũng như đoạn mở đầu đều nói nét đặc trưng lớn nhất của ga, đó là nơi: "Cây đàn sum họp đứt từng dây", nơi: "những chiếc khăn tay thổn thức", "những bàn tay vẫy", "những đôi mắt ướt", nơi: "Buồn ở đâu hơn ở chốn này?"...
:*Thơ tả tới 6 cảnh, hầu hết đều mở đầu bằng bốn từ: "Có lần tôi thấy"...dễ đơn điệu lắm. Nhưng đọc xong bài thơ không hề cảm thấy điều đó, bởi mỗi cảnh ngộ tác giả lại phát hiện một trạng thái tâm lý mới...''

## Chú thích

## Liên kết ngoài
*100 bài thơ Việt Nam hay nhất thế kỷ 20: "Những bóng người trên sân ga". 
*Nghe "Những bóng người trên sân ga" do Hoàng Oanh ngâm thơ.
USS Lexington

Sáu tàu chiến của Hải quân Hoa Kỳ từng mang tên ***Lexington***, được đặt theo tên thị trấn Lexington, Massachusetts, nơi dân quân thuộc địa lần đầu tiên chạm trán với quân đội Anh trong cuộc Chiến tranh Cách mạng Hoa Kỳ.

*USS ''Lexington'' (1776) tàu brigantine 14 khẩu pháo với tên ban đầu là *Wild Duck*, được mua vào năm 1776 và được hải quân Lục địa sử dụng cho đến khi bị chiếm giữ năm 1777.
*USS ''Lexington'' (1825), tàu xà lúp 24 khẩu pháo, được đưa vào hoạt động năm 1826 và được bán vào năm 1860.
*USS ''Lexington'' (1861), tàu hơi nước với bánh đạp nước bên hông, được cải biến thành một pháo hạm và hoạt động trong Nội chiến Hoa Kỳ.
*USS ''Lexington'' (CC-4), tàu chiến-tuần dương thuộc lớp ''Lexington'', được đổi tên thành *Ranger* vào ngày 10 tháng 12 năm 1917, không hoàn tất và bị hủy bỏ.
*USS ''Lexington'' (CV-2), ban đầu được đặt lườn với ký hiệu CC-1 như một tàu chiến-tuần dương thuộc lớp Lexington, nhưng được cải biến thành một tàu sân bay và đưa vào hoạt động năm 1927. Nó bị mất trong Trận chiến biển Coral.
*USS ''Lexington'' (CV-16), tàu sân bay được đưa vào hoạt động năm 1943, hiện nay là một tàu bảo tàng tại Corpus Christi, Texas.

**Hư cấu** trong văn hóa đại chúng:
* USS Lexington (Star Trek), chiếc tàu vũ trụ hư cấu tên gọi USS *Lexington* trong loạt phim Star Trek
Cersay

**Cersay** là một xã trong tỉnh Deux-Sèvres trong vùng Nouvelle-Aquitaine ở phía tây nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 91 mét trên mực nước biển.

## Tham khảo
* INSEE
Champdeniers-Saint-Denis

**Champdeniers-Saint-Denis** commune in the Deux-Sèvres department in the Nouvelle-Aquitaine region in western Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 120 mét trên mực nước biển.

## Tham khảo
* INSEE
Panon

**Panon** là một xã trong tỉnh Sarthe trong vùng Pays-de-la-Loire ở tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 112-147 mét trên mực nước biển.

## Tham khảo
*INSEE
Hà Nội (Trung Quốc)

Địa danh **Hà Nội** ở Trung Quốc chỉ một số nơi sau:
# Phía bắc sông Hoàng Hà gọi là Hà Nội, phía nam gọi là Hà Ngoại. Thiên Lương Huệ Vương thượng trong Sách Mạnh Tử viết: "Quả nhân chi ư quốc dã, tận tâm yên nhĩ hĩ. Hà Nội hung, tắc di kỳ dân ư Hà Đông, di kỳ túc ư Hà Nội"(寡人之于国也，尽心焉耳矣。河内凶，则移其民于河东，移其粟于河内)(nghĩa là: Ta toàn tâm toàn lực cai trị nước Lương, vùng Hà Nội bị tai hoạ thì đưa dân về Hà Đông, đưa thóc từ Hà Đông về Hà Nội)
# Tên quận thời Hán Sở. Quận trị đặt tại khu vực tây nam Vũ Trắc tỉnh Hà Nam bây giờ, bao gồm khu vực bờ bắc sông Hoàng Hà và phía tây của đường sắt Bắc Kinh - Hán Khẩu
# Tên huyện, năm 596 CN, nhà Tùy đổi tên huyện Dã Vương thành huyện Hà Nội. Năm 1913 lại đổi thành Thấm Dương.

## Xem thêm
*Hà Nội (định hướng)
USS Saratoga

**USS ''Saratoga*** có thể là:

* Một trong số các tàu chiến của [[Hải quân Hoa Kỳ]] được đặt tên theo [[trận Saratoga]] trong cuộc [[Chiến tranh Độc lập Hoa Kỳ]]:
** [[USS Saratoga (1780)|USS *Saratoga* (1780)]], tàu [[sà lúp]] 18 khẩu pháo, được hạ thủy năm 1780; bị mất ngoài biển một năm sau đó.
** [[USS Saratoga (1814)|USS *Saratoga* (1814)]], [[tàu corvette|tàu hộ tống nhỏ]] (corvette) được chế tạo tại [[hồ Champlain]] để phục vụ trong [[Chiến tranh Hoa Kỳ - Anh Quốc (1812)|Chiến tranh 1812]].
** [[USS Saratoga (1842)|USS *Saratoga* (1842)]], tàu [[sà lúp chiến đấu]] đưa vào hoạt động năm 1843; phục vụ cho đến năm 1888.
** [[USS Saratoga (ACR-2)|USS *Saratoga* (ACR-2)]], [[tàu tuần dương]] ban đầu được đặt tên là USS *New York* (ACR-2).
** [[USS Saratoga (CV-3)|USS *Saratoga* (CV-3)]], [[tàu sân bay]] thứ ba của hải quân Mỹ, cải biến từ lườn một chiếc [[tàu chiến-tuần dương]], đưa vào hoạt động năm 1927 và đã hoạt động trong suốt [[Chiến tranh thế giới thứ hai|Thế Chiến II]].
** [[USS Saratoga (CV-60)|USS *Saratoga* (CVB-60/CVA-60/CV-60)]], tàu sân bay được đưa vào hoạt động năm 1952; ngừng hoạt động năm 1994.
* [[USAT Saratoga|USAT *Saratoga*]], tàu vận chuyển của [[Lục quân Hoa Kỳ]] trong [[Chiến tranh thế giới thứ nhất|Thế Chiến I]]; trước đó là một tàu biển của hãng [[Ward Line]] hoạt động tuyến New York-La Habana; sau đó được đổi tên thành USS *Mercy* (AH-4).

***Hư cấu***:
* [[USS Saratoga (NCC-31911)|USS *Saratoga* (NCC-31911)]], chiếc tàu vũ trụ hư cấu tên gọi *USS Saratoga* trong loạt phim *Star Trek*.
* [[USS Saratoga (SCVN-2812)|USS *Saratoga* (SCVN-2812)]], chiếc tàu vũ trụ hư cấu tên gọi *USS Saratoga* trong loạt phim truyền hình *''.
Maresché

**Maresché** là một xã trong tỉnh Sarthe trong vùng Pays-de-la-Loire ở tây bắc nước Pháp. Xã này có diện tích 14,9 km2, dân số năm 2006 là 878 người.

## Tham khảo
*INSEE
Trường Đại học Đông Los Angeles

**Trường Đại học Đông Los Angeles** (tiếng Anh: *East Los Angeles College*, viết tắt **ELAC**) là một trường đại học cộng đồng nằm tại khu vực ngoại ô Monterey Park ở Los Angeles, tiểu bang California, Hoa Kỳ. ELAC phục vụ 14 cộng đồng dân cư. Với tổng số 34.697 sinh viên theo học, ELAC là cơ sở lớn nhất của Học khu Trường Đại học Cộng đồng Los Angeles (Los Angeles Community College District).

ELAC là trường đại học hệ hai năm, cấp bằng *associate* ("cao đẳng") trong hơn 25 lĩnh vực; có những chương trình đào tạo nghề và những khóa học nhắm giúp sinh viên chuẩn bị để vào học trong các cơ sở của hệ thống Viện Đại học California và Viện Đại học California State.

## Được công nhận
Trường Đại học Đông Los Angeles được công nhận bởi tổ chức Accrediting Commission for Community and Junior College (ACCJ).

## Tham khảo

## Xem thêm
* Study Guide Community
Ngọc Long (định hướng)

**Ngọc Long** có thể là:

## Địa danh
### Việt Nam
* Xã Ngọc Long, huyện Yên Minh, Hà Giang
* Xã Ngọc Long, huyện Yên Mỹ, Hưng Yên

### Trung Quốc
* Huyện tự trị Ngọc Long thuộc Lệ Giang, tỉnh Vân Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa

## Tên người
* Từ Ngọc Long (1928-2006), ca sĩ Việt Nam
* Đặng Ngọc Long, nhạc sĩ người Việt
Fritz Pregl

**Fritz Pregl** tên khai sinh là **Friderik "Fritz" Pregl** (3.9.1869 – 13.12.1930) là một thầy thuốc và nhà hóa học người Áo-Slovenia. Ông đã đoạt giải Nobel Hóa học năm 1923 cho những đóng góp quan trọng vào việc vi phân tích định lượng hóa học hữu cơ, một trong số đó là việc cải tiến kỹ thuật phân tích bằng cách đốt mẫu được phân tích để phân tích nguyên tố hóa học của nó.

## Cuộc đời và Sự nghiệp
Pregl sinh tại Ljubljana thuộc Đế quốc Áo-Hung, cha là người nói tiếng Slovenia và mẹ nói tiếng Đức. Pregl từ trần tại Graz, Áo năm 1930.

Pregl bắt đầu sự nghiệp là thầy thuốc sau khi học y học ở Đại học Graz. Với việc tập trung vào sinh lý học và đặc biệt là sinh lý hóa học, ông bị hạn chế trong việc vi phân tích định lượng các chất hóa học hữu cơ. Các lượng chất ít ỏi mà ông thu được trong việc nghiên cứu axít mật là cần thiết để cải thiện quá trình phân tích nguyên tố hóa học bằng việc giảm các thành phần cần thiết.

Khi kết thúc việc nghiên cứu, ông đã giảm số lượng tối thiểu chất cần thiết cho quá trình phân tích xuống bằng hệ số 50. Ông đã mời các nhà hóa học tới để khảo sát phương pháp nghiên cứu nguyên tố của mình, vì vậy phương pháp này sớm được nhiều người chấp nhận.

## Tham khảo

*
*

## Liên kết ngoài

* Nobelprize.org, Giải Nobel Hóa học 1923 
*
Saint-Coutant, Deux-Sèvres

**Saint-Coutant** là một xã trong tỉnh Deux-Sèvres trong vùng Nouvelle-Aquitaine ở phía tây nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 286 mét trên mực nước biển.

## Tham khảo
* INSEE

## Liên kết ngoài

* Méridien Green French-English Association
Giáo dục và khoa cử thời Trần

**Giáo dục và khoa cử thời Trần** trong lịch sử Việt Nam phản ánh hệ thống trường học và chế độ khoa cử nước Đại Việt từ năm 1226 đến năm 1400.

## Hệ thống giáo dục
Khi Phật giáo được nhà Trần coi trọng và thịnh hành, Nho giáo đóng vai trò thứ yếu. Tuy nhiên Nho học cũng từng bước thâm nhập vào xã hội qua hệ thống giáo dục. Sách học chính được quy định gồm có Ngũ Kinh, Tứ Thư, Bắc sử.

Ban đầu chỉ có nhà chùa là nơi dạy chữ Nho và các sách sử. Sau này, nhiều nhà nho và thái học sinh không làm quan, về nhà dạy học. Hệ thống trường lớp tại các địa phương được hình thành. Một trong những người thầy xuất sắc nhất là Chu Văn An.

## Chế độ khoa cử
Sau khi thành lập không lâu, nhà Trần bắt đầu thực hiện chế độ khoa cử để chọn người tài giúp nước. Năm 1232, nhà Trần mở khoa thi đầu tiên. Năm 1247, triều đình đặt lệ thi lấy Tam khôi gồm 3 người đỗ đầu là trạng nguyên, bảng nhãn, thám hoa và quy định cứ 7 năm mở 1 khoa thi.

Năm 1255, nhà Trần đặt lệ lấy 2 trạng nguyên: 1 *kinh trạng nguyên* dành cho các lộ phía bắc và 1 *trại trạng nguyên* dành cho Thanh Hóa và Nghệ An để khuyến khích việc học của phương nam. Năm 1275 lệ này bãi bỏ vì không cần thiết nữa.

Năm 1304, triều đình quy định rõ nội dung thi 4 trường:
:Trường 1: *thi ám tả cổ văn*
:Trường 2: *thi kinh nghi, kinh nghĩa, thơ phú*
:Trường 3: *thi chế, chiếu, biểu*
:Trường 4: *thi đối sách*

Sau đó triều đình mở kỳ thi Đình để phân hạng cao thấp cho thái học sinh. Từ khoa thi năm 1304 có danh hiệu "hoàng giáp" trong thi cử.

Năm 1396, Trần Thuận Tông ban chiếu quy định cách thức thi Hương, thi Hội bằng thể văn 4 kỳ, và định rõ: *"Cứ năm trước thi Hương thì năm sau thi Hội, người đỗ thì vua ra một bài văn sách để xếp bục"*. Lệ thi 4 trường được quy định lại như sau:
:Trường 1: *thi kinh nghĩa* (bỏ thi ám tả cổ văn)
:Trường 2: *thi thơ phú* (một bài Đường luật, một bài phú thể ly tao hoặc văn tuyển)
:Trường 3: *thi chế, chiếu, biểu* (dùng thể văn chữ Hán)
:Trường 4: *thi văn sách*

Khoa cuối cùng chưa kịp yết bảng tên người đỗ thì nhà Trần bị nhà Hồ giành ngôi (1400).

Những người đỗ đạt được bổ nhiệm vào chức vụ ở viện Hàn lâm, các cơ quan hành khiển, sung vào các phái bộ sứ thần hoặc tiếp sứ phương Bắc. Họ trở thành bộ phận quan trọng trong bộ máy nhà nước, có những đóng góp quan trọng trọng lĩnh vực chính trị, ngoại giao như Nguyễn Hiền, Mạc Đĩnh Chi, Nguyễn Trung Ngạn, Phạm Sư Mạnh, Lê Quát…

## Các kỳ thi
Trong 175 năm tồn tại, nhà Trần đã tổ chức 14 khoa thi (10 khoa chính thức và 4 khoa phụ), lấy 283 người đỗ. Có 2 khoa thi 1256 và 1266 lấy 2 trạng nguyên là Kinh trạng nguyên và Trại trạng nguyên nên tổng số có 12 người đỗ đầu trong các kỳ thi.





## Xem thêm
* Nhà Trần
* Khoa bảng Việt Nam
* Giáo dục khoa cử thời Lê Sơ
* Giáo dục khoa cử thời Mạc

## Tham khảo
* Lê Quý Đôn (2007), *[[Kiến văn tiểu lục]]*, Nhà xuất bản Văn hóa thông tin
* Trương Hữu Quýnh, Đinh Xuân Lâm, Lê Mậu Hãn chủ biên (2008), *Đại cương lịch sử Việt Nam*, Nhà xuất bản Giáo dục
* Trần Xuân Sinh (2006), *Thuyết Trần*, Nhà xuất bản Hải Phòng
* Mai Hồng (1989), *Các trạng nguyên nước ta*, Nhà xuất bản Giáo dục

## Chú thích
Ô Long Viện

**Ô Long Viện** (; tiếng Anh: **Wuloom Family**) là một bộ truyện tranh của Đài Loan.
## Lịch sử
Truyện có tình tiết cười, được độc giả yêu thích. Truyện do Ngao Ấu Tường (敖幼祥) sáng tác, đã trở thành truyện tranh được yêu thích ở Đài Loan, Trung Quốc và cả Việt Nam. Tại Đài Loan, truyện đã bán được 10 triệu cuốn.

Ô Long Viện đã được chuyển thể thành phim hoạt hình. Tổng cộng có 47 tập.

## Nội dung
Bộ truyện xoay quanh cuộc sống hàng ngày của 4 thầy trò trong chùa Ô Long ở Thạch Đầu Thành gồm 2 vị hòa thượng cao tuổi và 2 người học trò. Mỗi người lại có một nét tính cách rất riêng, đôi khi hơi quái dị nên thường xuyên tạo ra những tình huống oái oăm mang lại những tiếng cười sảng khoái cho người đọc. Ngoài 4 nhân vật chính ra còn có nhiều nhân vật luôn đồng hành cùng 4 thầy trò như Thái Bổ Đầu, Quan Huyện, Hoàng Đế,... Bộ truyện vừa mang màu sắc Trung Hoa truyền thống vừa pha lẫn chút hiện đại, phản ánh sâu sắc lối sống, những thói hư tật xấu, những điều bất cập trong xã hội Trung Quốc xưa và nay.

Truyện gồm có các phần:

* Ô long viện (12 tập)
* Ô long viện siêu buồn cười (10 tập)
* Ô long viện tình huynh đệ (27 tập)
* Ô long viện gia đình vui (3 tập)
* Ô long viện vườn thú hiếm (7 tập)
* Ô long viện linh vật sống (43 tập)
* Ô long viện đại chiến trường (4 tập)
*Ô long viện truyện đen trắng (4 tập)

## Nhân vật
* Sư phụ Lông Mày Dài (Không Hải) : Một ông già giỏi võ, thích khoe khoang và dễ nhụt chí. Luôn "khẩu xà tâm phật"
* Sư phụ Bự (Không Viên) : Sư đệ của Lông Mày dài, rất béo, vô cùng từ bi.
* A Lượng: Đại sư huynh trong Ô Long Viện, khỏe mạnh, tuy vậy rất ngốc , chuyên gia gây rắc rối , từng là quán quân Olimpic
* Tiểu sư đệ: Sư đệ của A Lượng, thông minh  hơn sư huynh đủ mặt,từng là Trạng Nguyên Nhí.
* Chương đại nhân: Viên quan thất phẩm, nhát gan và hay ngoại tình.
*Phu nhân Chương: Vợ của Chương đại nhân, hay đánh chồng vì ngoại tình.
* Thái bổ đầu: Viên bổ đầu có chiều cao khiêm tốn, ế vợ, luôn tận tâm với công việc.
* Thành Cát Tư Hãn: Vua Hung Nô, sau khi đầu hàng quân Hán, được cưới Hoa Mộc Lan.
* Hoa Mộc Lan: Vợ Khan, nữ tướng anh hùng.
* Vua Da Heo: Ông vua Hán háo sắc,keo kiệt, vô cùng béo.
*Hoàng hậu: Vợ của Vua Da Heo, rất thích trang sức.
*Tiểu Long Nhi: Hoàng thái tử, con của Vua Da Heo và Hoàng Hậu.
* Tổng quản: Viên Thái giám trung thành của vua, rất thiển cận.
* Tinh tinh: Bạn thân của Tiểu Đệ, mẹ Tinh Tinh - Khổ Hải Nữ Thần Long là tiểu muội của Lông mày dài.

## Tham khảo
https:olongvien.com
Ariarathes VIII của Cappadocia

**Ariarathes VIII Epiphanes** (tiếng Hy Lạp: Ἀριαράθης Ἐπιφανής,** Ariaráthēs Epiphanes**; trị vì khoảng 101- 96 TCN và 95 TCN),là vua của Cappadocia,và là con trai thứ hai của vua Ariarathes VI và vợ là Laodice.Ông được tôn lên ngôi sau khi tầng lớp quý tộc Cappadocia nổi dậy chống lại vua Mithridates VI của Pontus và con trai ông, vua bù nhìn Ariarathes IX. Nhưng ông nhanh chóng bị đuổi ra khỏi vương quốc bởi Mithridates, và ngay sau đó qua đời bởi nguyên nhân tự nhiên.Sau cái chết của hai người con của Ariarathes VI, gia đình hoàng tộc bị diệt vong.Mithridates đã phục hồi lại ngai vàng cho người con riêng của ông, Ariarathes,người mới chỉ 8 tuổi.Nicomedes đã gửi một viên đại sứ đến Roma để phục hồi ngai vàng cho một chàng trai trẻ, người mạo danh được tuyên bố là con trai thứ ba của Ariarathes VI và Laodice. Mithridates cũng vậy, với sự vô liêm sỉ như thế, theo Justin, đã gửi một đại sứ đến Roma để khẳng định rằng người thiếu niên, người mà ông đã đặt lên ngai vàng, là hậu duệ của Ariarathes V, người đã ngã xuống trong cuộc chiến chống Aristonicus. Viện nguyên lão, tuy nhiên, không giao quyền tự quyết cho một trong hai vương quốc, nhưng lại cho phép sự lựa chọn cho người Cappadocians và, trong năm 95 trước Công nguyên, ra lệnh hạ bệ Ariarathes IX. Tuy vậy, họ mong muốn có một vị vua, người La Mã cho phép họ chọn người mà họ hài lòng, và sự lựa chọn của họ là Ariobarzanes I Philoromaios.

## Tham khảo

* Hazel, John; *Who's Who in the Greek World*, "Ariarathes VIII", (1999)
* Head, Barclay; *Historia Numorum*, "Cappadocia", (1911)
* Smith, William (editor); *[[Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology]]*, "Ariarathes VIII" , Boston, (1867)
Demetrios III Eukairos

**Demetrios III **(mất 88 TCN) được gọi là **Eukairos **("đúng lúc " có thể là một sự hiểu lầm của tên Akairos, "không hợp thời") và **Philopator**, là vua của vương quốc Seleukos, con trai của vua Antiochos VIII Grypos.

Nhờ sự hỗ trợ của vua Ai Cập Ptolemaios IX Lathyros, ông đã khôi phục lại một phần lãnh thổ Syria của cha ông khoảng năm 95 TCn. Ông đã thành lập triều đình của mình tại Damascus, từ nơi đây ông đã cố gắng để mở rộng sự cai trị của mình. Về phía Nam, ông đánh bại vua Maccabe là Alexander Jannaeus trong trận chiến, nhưng sự thù địch của dân Do Thái buộc ông phải rút lui. Trong khi cố gắng lật đổ ngai vàng của em trai, Philippos I Philadelphos, ông đã bị đánh bại bởi người Ả Rập và Parthia, và bị bắt làm tù binh. Ông bị giam giữ bởi tại Parthia bởi vua Mithridates II cho đến khi ông qua đời năm 88 TCN.

## Tham khảo
Artaxias I

**Artaxias I**(còn gọi là **Artaxes** hoặc **Artashes**, tiếng Armenia: Արտաշես Առաջին) (trị vì 190 TCN/189 TCN-160 TCN/159 TCN) là người sáng lập của triều đại Artaxiad,những người đã cai trị Vương quốc Armenia trong gần hai thế kỷ.

Đến cuối thế kỷ thứ 3 trước công nguyên, Armenia là một vương quốc có tới 120 triều đại cai trị bởi các nakharars, lỏng lẻo thống nhất dưới triều đại các vua Orontes cai trị Đại và Tiểu Armenia.Mặc dù Alexandros Đại Đế đã không chinh phục Armenia, văn hóa Hy Lạp đã ảnh hưởng mạnh mẽ đến xã hội Armenia.Sau khi vua Antiochos III Đại đế chinh phục Armenia khỏi sự cai trị của triều đại Orontes, ông đã bổ nhiệm Artaxias như strategos. Sau thất bại của nhà vua trước người La Mã trong trận Magnesia năm 190 TCN.Artaxias cùng với người đồng cai trị là Zariadres nổi loạn, với sự đồng ý của người La Mã, bắt đầu triều đại tự trị với tước hiệu của vua.Artaxias cai trị Đại Armenia còn Zariadres là Sophene / Tiểu Armenia.

Artaxias kết hôn với Satenik, con gái của vua người Alans. Họ có sáu người con trai: Artavasdes (Artavazd), Vruyr, Mazhan, Zariadres (Zareh), Tiran và Tigranes (Tigran). Artaxias đã thành lập một thủ đô mới, Artaxata trên sông Araks gần hồ Sevan. Hannibal đã trú ẩn ở triều đình của ông khi Antiochos không thể bảo vệ cho ông nữa. Artaxias đã bị bắt làm tù binh bởi Antiochus IV Epiphanes khi ông tấn công Armenia khoảng năm 165 TCN.
## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Artaxias I  entry in Encyclopaedia Iranica
* Artashes biography
Triều thiên Ba tầng

**Triều thiên Ba tầng**, Mũ Ba Tầng của Đức Giáo hoàng hay vương miện của Giáo hoàng là một thứ mũ đội đầu, được làm bằng vải quý có đính những viên ngọc, cao ba tầng và trên đỉnh là một thánh giá nhỏ. Mũ này bắt đầu xuất hiện từ khoảng năm 1130 có hình dáng như một cái mũ bịt đầu, không trang trí, nhưng chẳng mấy chốc mũ đã biến đổi như hình dáng hiện nay.

Ba tầng tượng trưng cho ba loại quyền bính của Vị Giáo hoàng: 
* Tầng cao nhất là quyền của Vị Cha Sở Hoàn Vũ
* Tầng giữa là quyền Truyền giáo Phổ Quát Khắp Hoàn Vũ hay quyền tài phán tối cao
* Tầng đáy (cuối) là Quyền Bính Trần Tục.

Vương miện được đội lên đầu Giáo hoàng trong ngày đăng quang do một hồng y phó tế, vừa đội vừa đọc: "Xin ngài nhận lấy vương miện ba tầng này và hãy nhớ rằng ngài là cha của mọi thủ lĩnh trần gian, và là người dìu dắt thế giới và là đại diện của Chúa Giê-su Cứu thế". Mũ Giáo hoàng chỉ được đội trong những nghi lễ ngoài phụng vụ.

Mũ Ba Tầng cũng còn có thể được hiểu là mang một ý nghĩa thiêng liêng về ba chức vị của Chúa Kitô chính là: Tư Tế, Ngôn Sứ và Vương Đế. Thiên Chúa thực thi các chức năng này qua các Tông Đồ, và cụ thể là qua Phêrô, để tất cả họ được thánh hóa, daỵ dỗ và được cai quản vì Danh Ngài và bởi Quyền Bính của Ngài như đã được đề cập trong Phúc âm Máthêu, 16,13-18; 18,18; 28,18-20; Tin mừng Luca, 22,31-32 và Sách Gioan, 21,15-17.

Đức Giáo hoàng Phaolô VI chính là Vị Giáo hoàng cuối cùng đội mũ ba tầng. Vào cuối Công Đồng Vaticano II, ngài đã bước xuống các bậc tam cấp từ ngai Giáo hoàng tại Vương cung thánh đường Thánh Phêrô và đã tháo chiếc mũ bằng vàng trên đầu, trao cho một vị Hồng y đứng bên cạnh rồi nói: "Hãy bán chiếc mũ này để lấy tiền cho người nghèo". Mũ ba tầng này sau đó được cho đi vì lợi ích của những người nghèo.

Mũ ba tầng đã không còn được các Giáo hoàng kể từ Gioan Phaolô I sử dụng nữa nhưng vẫn được thể hiện trên huy hiệu Giáo hoàng. Hiện nay trên huy hiệu của Giáo hoàng Bênêđictô XVI, hình ảnh mũ ba tầng đã được thay bằng một mũ giám mục nhỏ.

Trên mũ của Giáo Hoàng đầu tiên được khắc dòng chữ La-tinh: "VICARIUS FILII DEI" tức là "Đại diện con Thiên Chúa"
Và điều này cũng được sử dụng ở mọi đời Giáo Hoàng tiếp theo.
Ở thời đại này, nguyên âm "U" chưa có trong bảng chữ cái La-tinh và phụ âm "V" được sử dụng như nguyên âm "U",nên nguyên bản dòng chữ trên là "VICARIVS FILII DEI".

## Tham khảo

* Tổng quan chi tiết về tòa thánh Vatican, Vietcatholic, Anthony Lê, Thanhlinh.net.
* 265 Đức Giáo hoàng, Thiên Hựu Nguyễn Thành Thống, Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin, xuất bản tháng 5 năm 2009.
Theodore Puck

**Theodore Puck** (24.9.1916 – 6.11.2005) là một nhà di truyền học người Mỹ.

## Cuộc đời và Sự nghiệp
Puck sinh ở Chicago, Illinois. Ông theo học các trường công lập ở Chicago, sau đó vào học trong trường Đại học Chicago và đậu bằng cử nhân cùng thạc sĩ ở trường này.

Puck sớm là người tiên phong nghiên cứu trong lãnh vực "di truyền học tế bào thể" (*somatic cell genetics*) và single-cell plating (tức dòng hóa) Công trình nghiên cứu này cho phép nghiên cứu chi tiết các tế bào của con người và loài động vật có vú trong khoa di truyền học. Công trình then chốt của Puck cuối cùng đã mang lại nhiều khả năng nghiên cứu cho khoa di truyền học hiện đại, chẳng hạn như các dự án về bộ gene con người và bộ gene của loài động vật có vú khác.

Puck đã có nhiều khám phá cơ bản trong nhiều lãnh vực. Đội nghiên cứu của ông đã phát hiện ra là con người có 46 nhiễm sắc thể chứ không phải 48 như trước kia đã tin tưởng. Ông triển khai dòng tế bào từ buồng trứng của chuột đồng Trung quốc cho công trình nghiên cứu này. Các tế bào này vẫn còn được sử dụng rộng rãi trong kỹ nghệ dược sinh học (*biopharmaceutical industry*). Puck nghiên cứu các tia X và các đột biến tế bào. Ông cũng cách ly và nghiên cứu các đột biến tế bào.

## Giải thưởng và Vinh dự
Puck đoạt giải Albert Lasker cho nghiên cứu Y học cơ bản năm 1958, giải Louisa Gross Horwitz của Đại học Columbia năm 1973 chung với Renato Dulbecco và Harry Eagle. (Dulbecco sau đó đã đoạt giải Nobel Y học năm 1975). Puck cũng là người sáng lập Viện Eleanor Roosevelt ở Đại học Denver, nơi ông là giáo sư danh dự. Năm 1960, ông được bầu vào Viện Hàn lâm Khoa học quốc gia Hoa Kỳ.

## Tác phẩm
Puck đã đăng trên 200 bài khảo luận về các chủ đề Bệnh Alzheimer, Hội chứng Down, và việc sử dụng tối ưu liều lượng liệu pháp bức xạ trong điều trị bệnh ung thư.

Ông từ trần do các biến chứng từ một hông bị gãy.

## Tham khảo

* Puck's page at the Eleanor Roosevelt Institute 
* "Theodore T. Puck." *Notable Scientists: From 1900 to the Present* Gale Group, 2001 Reproduced in Biography Resource Center. Farmington Hills, Mich.: Thomson Gale. 2005
* ''Science Daily'' obituary ngày 11 tháng 11 năm 2005 
* ''Rocky Mountain News'', obituary ngày 9 tháng 11 năm 2005
* Tribute by Dr. Gordon Sato & colleagues, In Vitro Cell. Devel. Biol-Animal, 2006 

## Liên kết ngoài
* The Official Site of Louisa Gross Horwitz Prize
Vologases IV

**Vologases IV của Parthia** là vua của Đế chế Parthia từ 147-191. Ông là con trai của Mithridates IV của Parthia (129-140), ông đã thống nhất lại đế chế Parthia mà bị chia rẽ giữa cha ông và Vologases III của Parthia (105-147). Ông cũng đã chinh phục lại vương quốc Characene mà dường như đã được độc lập kể từ cuộc xâm lược của đế quốc La Mã dưới thời Trajan (98-117). Vologases IV có thể là vua Volgash trong truyền thuyết của Hỏa giáo.

Cuộc xung đột với La Mã bắt đầu vào khoảng năm 155 với tranh chấp, như thường lệ, trong vương quốc Armenia.Từ 162-166,người Parthia tấn công đế chế La Mã dưới thời hoàng đế Marcus Aurelius. Trong cuộc chiến này thành phố Seleucia trên bờ sông Tigris đã bị phá hủy và cung điện tại thủ đô Ctesiphon đã bị đốt trụi bởi Avidius Cassius năm 165.Các quân đoàn La Mã đã tiến xa tới tận Media.Vologases buộc phải cầu hòa nhưng phải nhượng lại vùng phía Tây Lưỡng Hà cho người La Mã.

Đến cuối triều đại của mình,ông đã phải đối phó với cuộc nổi dậy của Osroes II của Parthia (190), người đã xuất hiện và tự lên ngôi ở Media như một vị vua đối lập với hi vọng kế thừa Vologases IV. Trong cuộc chiến này, Vologases V (191-208) thuộc nhánh của dòng họ Arsaces tại Armenia đã giành được quyền kế vị, và đã đánh bại Osroes.

## Tham khảo

*Dio Cassius, lxxi, 1.
*Augustan History, *Marcus Aurelius*, 8; *Verus*, 8.
Brion-près-Thouet

**Brion-près-Thouet** là một xã trong tỉnh Deux-Sèvres trong vùng Nouvelle-Aquitaine ở phía tây nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 41 mét trên mực nước biển.

## Tham khảo
*INSEE
Vologases V

**Vologases V của Parthia** là vua của Đế chế Parthia từ 191-208.

## Tiểu sử
Ông là con trai của vua Vologases I của Armenia, một thành viên của triều đại Arsaces của Armenia. Tuy nhiên,ông đã đoạt được quyền kế thừa của dòng chính sau khi vua Vologases IV (147-191) qua đời. Quyền thừa kế của ông đã không được công nhận bởi một vị vua đối lập Osroes II (190) người đã tự lập mình làm vua ở Media trước khi người cai trị trước băng hà. Nhưng dường như Vologases đã đánh bại ông ta.

Vologases V bị tấn công bởi hoàng đế La Mã Septimius Severus (193-211) vào năm 195.Severus tiên quân đến Lưỡng Hà, chiếm lấy Nisibis và cướp bóc thủ đô Ctesiphon của Parthia năm 199, bắt nhiều người dân Parthia và bán làm nô lệ. Ông ta đã cố gắng vô ích để chiếm lấy pháo đài Arab tại Atra. Năm 202, hiệp ước hòa bình đã được khôi phục, đế chế La mã kiểm soát toàn bộ vùng Lưỡng Hà.

Vologases đã được kế vị bởi người con cả Vologases VI của Parthia (208-228), nhưng một người con khác của ông là Artabanus IV (216-224) nổi loạn và cuộc nội chiến kéo dài.

## Tham khảo
Adolf Anderssen

Karl Ernst **Adolf Anderssen** (6 tháng 7 năm 1818 – 13 tháng 3 năm 1879) là một kỳ thủ cờ vua người Đức. Ông được xem là kỳ thủ cờ vua hàng đầu thế giới từ năm 1851 đến năm 1858, và từ năm 1861 đến năm 1866. Ông chỉ bị tạm hạ bệ ngôi vị này vào năm 1858 bởi Paul Morphy, người đã tuyên bố giải nghệ năm 1859. Ông đánh mất hẳn danh hiệu hàng đầu thế giới vào năm 1866 vào tay Wilhelm Steinitz, người giữ danh hiệu kỳ thủ hàng đầu cho đến khi bị đánh bại bởi Emanuel Lasker năm 1894.
Sau khi bị đánh bại bởi Steinitz, Anderssen đã trở thành kỳ thủ trong các trận đấu thành công nhất ở châu Âu, thắng hơn một nửa số giải ông tham gia, bao gồm cả giải cờ vua năm 1870 Baden-Baden. 
## Xem thêm
* Ván cờ bất tử

## Tham khảo
Hugh Huxley

**Hugh Esmor Huxley** (25 tháng 2 năm 1924 – 25 tháng 7 năm 2013) là nhà sinh học người Anh. Ông là giáo sư sinh học tại Đại học Brandeis, ở Waltham, Massachusetts, Hoa Kỳ.

## Sự nghiệp
Huxley đậu bằng tiến sĩ ở Christ's College, thuộc Đại học Cambridge và nổi tiếng về công trình nghiên cứu cấu trúc của mô cơ. Trong thập niên 1950 ông là một trong số người đầu tiên sử dụng kính hiển vi điện tử để lập mẫu sợi lướt (*sliding filament*) cho sự teo cơ, đưa sợi lướt vào giữa các sợi actin và sợi myosin trong cơ xương có khía. Sau đó, ông tiếp tục nghiên cứu, gia tăng đóng góp vào sự hiểu biết của chúng ta về cấu trúc của mô cơ, bằng việc sử dụng kính hiển vi điện tử và các phương pháp học nhiễu xạ tia X (*X-ray diffraction methodologies*). Phần lớn các nghiên cứu của ông đều dùng mô cơ của ếch nhái như hệ thống mẫu. Ông được bầu vào Royal Society năm 1960, đoạt giải Louisa Gross Horwitz của Đại học Columbia năm 1971. Ông cũng đoạt Royal Medal năm 1977, giải Khoa học thế giới Albert Einstein năm 1987 và Huy chương Copley năm 1997.

## Sách

*John Finch; 'A Nobel Fellow On Every Floor', Medical Research Council 2008, 381 pp, ISBN 978-1840469-40-0; this book is all about the MRC Laboratory of Molecular Biology, Cambridge.

## Chú thích

## Liên kết ngoài
*Brandeis bio 
* The Official Site of Louisa Gross Horwitz Prize
Phạm Thế Căng

**Phạm Thế Căng** (chữ Hán: 范世矜; ?-1408) là tướng nhà Trần và nhà Hồ trong lịch sử Việt Nam. Ông đã cộng tác với quân Minh khi nhà Hồ mất và sau bị nhà Hậu Trần tiêu diệt.

## Trung thành với nhà Trần
Phạm Thế Căng vốn là thổ hào người Mường ở Nghệ An thời nhà Trần.

Cuối thế kỷ 14, vua Chiêm Thành là Chế Bồng Nga nhiều lần mang quân ra bắc đánh Đại Việt. Các thổ hào ở Thuận Hóa, Tân Bình và Nghệ An nhiều người bỏ Đại Việt theo Chiêm Thành. Chỉ có Phạm Thế Căng cùng một thổ hào khác là Phan Mãnh trung thành với nhà Trần, mang dân chúng thuộc quyền mình quản lý vẫn theo triều đình.

Vì vậy, sau khi giết được Chế Bồng Nga (1390), ổn định lại tình hình trong nước, nhà Trần khen ngợi Phạm Thế Căng và Phan Mãnh, ban thưởng rất hậu.

## Theo nhà Minh
Năm 1400, nhà Hồ lên thay nhà Trần. Cuối năm 1406, nhà Minh sang đánh nhà Hồ. Giữa năm 1407, quân Minh bắt được cha con họ Hồ và tiến vào đánh nốt Hoá châu do Hoàng Hối Khanh và Đặng Tất trấn giữ. Thấy quân Minh tiến đến Nghệ An, Phạm Thế Căng ra đón Trương Phụ xin đầu hàng. Sau khi thu hàng Đặng Tất, Trương Phụ trở ra bắc.

Cuối năm 1407, tông thất nhà Trần là Trần Ngỗi khởi binh chống quân Minh, tức là vua Giản Định Đế, dựng nhà Hậu Trần. Đặng Tất theo giúp, quân Hậu Trần đánh ra Nghệ An và Diễn châu. Trương Phụ cùng tướng người Việt là Mạc Thuý mang quân vào đánh Diễn châu. Quân Hậu Trần không chống nổi, rút vào Hoá châu. Khi Trương Phụ đuổi đến cửa sông Gianh, Phạm Thế Căng ra đón, được Trương Phụ cho làm Tri phủ Tân Bình.

Trương Phụ rút về Đông Quan (Hà Nội) rồi mang đại quân về nước. Tháng 5 năm 1408, Đặng Tất cùng Giản Định Đế từ Hoá châu ra đánh chiếm lại Nghệ An. Phạm Thế Căng án ngữ ở Tân Bình, giữa hai vùng do nhà Hậu Trần cai quản. Ông cậy có quyền, tỏ ra hống hách, tự xưng là *Duệ Vũ đại vương*, họp quân giữ núi An Lại thuộc huyện Lệ Thủy (Quảng Bình).

Tháng 7 năm 1408, Đặng Tất từ Nghệ An mang quân vào đánh Tân Bình, phá tan quân Thế Căng ở cửa Nhật Lệ. Phạm Thế Căng cùng cháu là Phạm Đống Cao bị Đặng Tất bắt sống và giết chết. Không rõ năm đó Thế Căng bao nhiêu tuổi.

## Nhận định
Trần Xuân Sinh trong sách *Thuyết Trần* có nhận xét về Phạm Thế Căng như sau:
:*Tiếc cho Phạm Thế Căng xưa biết trung thành với nhà Trần không chạy theo lũ quan lại và tông thất quy phục Chế Bồng Nga, mà sau đâm đốn... lại theo giặc Minh, chung cuộc bị chết nhục nhã*

## Xem thêm
* Chiến tranh Việt-Chiêm 1367-1396
* Chiến tranh Minh-Đại Ngu
* Đặng Tất
## Chú thích

## Tham khảo
* Trần Xuân Sinh (2006), *Thuyết Trần*, Nhà xuất bản Hải Phòng
* Viện sử học (2007), *Lịch sử Việt Nam, tập 3,* Nhà xuất bản Khoa học xã hội
* Đại Việt sử ký toàn thư
* Khâm định Việt sử Thông giám Cương mục
Vologases VI

**Vologases VI của Parthia **(tiếng Parthia: *Walagash*; tiếng Ba Tư: بلاش ششم, *Balash*) đã kế vị vua cha Vologases V của Parthia (191-208), lên ngôi vua đế chế Parthia năm 208.

Ngay sau khi kế vị, em trai ông Artabanus IV (216-224) nổi dậy chống lại ông ta, trở thành chủ nhân của một phần rộng lớn của đế chế. Tuy nhiên, Vologases VI vẫn còn cai trị ở một phần của Babylon: ngày tháng sụp đổ trên tiền xu của ông là năm 228.

Trong khi đó Ardashir I (226-241), người sáng lập của triều đại Sassanid, đã đánh bại và giết Artabanus IV năm 226 và chinh phục các tỉnh phía đông của Parthia. Trong vài năm tới, Ardashir I tiếp tục mở rộng đế chế mới của mình, và đã phải đánh bại và giết chết Vologases sau năm 228.

## Nguồn

* 
* 
* A. D. H. Bivar: *The political History of Iran under the Arsacids*. In: Ehsan Yarshater, *The Cambridge History of Iran*. Bd. 3, Cambridge 1983, p.&nbsp;94–97.
* Malcolm A.R. Colledge: *The Parthians*. Thames and Hudson, London 1967, p.&nbsp;53, 171, 173.
*
*Dio Cassius, lxxvii, 12.

## Tham khảo
Mithridates IV của Parthia

**Mithridates IV của Parthia** cai trị miền tây của đế quốc Parthia từ năm 129 đến 140. Ông là em trai của Osroes I của Parthia (109 - 129). Trong cuộc xâm lược Lưỡng Hà của hoàng đế La Mã là Trajan (98 - 117) năm 116, ông và con trai Sanatruces II của ông đã chiếm lấy vương quyền nhưng bị đánh bại. Sau cái chết của Osroes I năm 129, ông tuyên bố lên ngôi và tiếp tục cuộc đấu tranh với đối thủ là vua Vologases III của Parthia (105 - 147). Ông qua đời trong một cuộc tấn công vào Commagene năm 140. Mithridates IV đã bổ nhiệm con trai ông Sanatruces là người thừa kế nhưng Sanatruces đã tử trận trong một trận chiến với người La Mã. Một con trai khác của ông, Vologases IV của Parthia (147 - 191), đã lên ngôi sau cái chết của Vologases III năm 147.

## Tham khảo

* John Malalas, *Chronographia*.
Vologases III của Parthia

**Vologases III của Parthia** tuyên bố lên ngôi vua của Đế chế Parthia khoảng năm 105, trong những ngày cuối cùng của vua Pacorus II của Parthia (80-105). Ông cai trị phần phía đông của vương quốc này từ năm 105-147. Đây là thời kì nội chiến của đế chế Parthia, giai đoạn đầu của Triều đại Vologases, ông chống lại những người thừa kế hợp pháp của Pacorus II là Osroes I (105-129) và Mithridates IV (129-140), những người cai trị Lưỡng Hà. Bận tâm của cuộc xung đột với những người La Mã, đặc biệt là cuộc xâm lược của Hoàng đế La mã Trajan (98-117), họ đã không thể trở thành mối bận tâm đối với Vologases III.

Sau cái chết của Osroes I, Vologases đã mở rộng quyền cai trị của mình ra toàn Parthia nhưng đã phải đối đầu với Mithridates IV, và cuộc xâm lược của bộ lạc du mục Alans vào Cappadocia, Armenia, và Media. Cùng với đó là một cuộc nổi dậy ở Iran bởi một người cướp ngôi chưa biết, khoảng năm 140.

Sau khi Vologases III qua đời, Parthia đã được thống nhất bởi Vologases IV của Parthia (147-191), con trai đối thủ của ông Mithridates IV.

## Tham khảo

* 
* 
* Cassius Dio, lxix, 15.
*
Phương Liên (định hướng)

**Phương Liên** có thể chỉ:

* Nguyễn Phúc Phương Liên: Hoàng nữ của Vua Bảo Đại và Hoàng hậu Nam Phương

; Địa danh cũ
* Phường Phương Liên (quận Đống Đa, thành phố Hà Nội), sau hợp nhất với phường Trung Tự thành phường Phương Liên - Trung Tự; nay là một phần của các phường Văn Miếu – Quốc Tử Giám và Kim Liên
André Frédéric Cournand

**André Frédéric Cournand** (24.9.1895 &ndash; 19.2.1988) là một thầy thuốc và nhà sinh học người Pháp, đã đoạt giải Nobel Sinh lý và Y khoa năm 1956.

## Cuộc đời và Sự nghiệp
Cournand sinh tại Paris, ông đậu bằng cử nhân ở Phân khoa Văn đại học Sorbonne năm 1913, sau đó bắt đầu học y học nhưng bị gián đoạn vì thế chiến thứ nhất. Năm 1914 ông phục vụ trong quân đội Pháp cho tới khi chiến tranh kết thúc, rồi trở lại học y học ở Phân khoa Y học Đại học Paris từ năm 1919 và đậu bằng tiến sĩ y khoa năm 1930 với luận án về sự xơ cứng tỏa lan cấp tính (*Acute Disseminated Sclerosis*).

Cournand di cư sang Hoa Kỳ năm 1930, và nhập quốc tịch Mỹ năm 1941. Ông làm giáo sư ở College of Physicians and Surgeons (*Trường đào tạo thầy thuốc và bác sĩ giải phẫu*) thuộc Đại học Columbia và làm việc ở Bệnh viện Bellevue tại thành phố New York, nghiên cứu về sinh lý hô hấp cùng với Dickinson Richards. Chính tại đây lần đầu tiên ông đã thí nghiệm kỹ thuật thông tim và hoàn thiện kỹ thuật này bằng việc dùng tia X để theo dõi việc đưa ống thông qua tĩnh mạch tới tim

## Giải thưởng và Vinh dự
Cournand đoạt giải Nobel Sinh lý và Y khoa năm 1956 chung với Werner Forssmann và Dickinson W. Richards cho sự phát triển kỹ thuật thông tim.

Ngoài ra ông cũng đã đoạt "Huy chương bạc Anders Retzius của Hội Y học nội khoa Thụy Điển" năm 1946, giải Albert Lasker cho nghiên cứu Y học cơ bản năm 1949, giải tưởng niệm John Philipps của Y sĩ đoàn Hoa Kỳ năm 1952, "Huy chương vàng của Viện Y học Hoàng gia Bỉ" và của "Viện Hàn lâm Y học quốc gia Pháp" năm 1956. Ông cũng được thưởng bằng tiến sĩ danh dự của Đại học Strasbourg (1957), Đại học Lyon (1958), Đại học Bruxelles (1959), Đại học Pisa (1961), và Đại học Birmingham (1961).

## Tham khảo

*
*

## Liên kết ngoài
* Nobelprize.org, Nobelpriset i fysiologi eller medicin 1956
*Nobel biography
Bavet

**Bavet** (,  IPA : ɓaːʋət, *ba-vợt*) là một thị xã cửa ngõ quốc tế và là đô thị lớn nhất tỉnh Svay Rieng, Campuchia. Phía bên kia biên giới thuộc Việt Nam là cửa khẩu Mộc Bài, Tây Ninh.

Tên tiếng Việt của thị trấn này là **Truông Cát**.

Bavet thuộc một trong các tỉnh nghèo nhất Campuchia. Kinh tế khu cửa khẩu này chủ yếu dựa vào vị trí của nó trên tuyến đường NH1, nối giữa Thành phố Hồ Chí Minh và Phnom Penh.

Bavet là một trong những "đặc khu kinh tế" của Campuchia ở đó có các nhà máy dệt may và xe đạp. Tuy nhiên, hoạt động kinh tế rõ ràng nhất ở đây là casino và đá gà dành cho người Việt Nam. Có khoảng 10 sòng bạc 12 (từ nhỏ đến lớn) và 6 đến 7 khu vực đang phát triển bởi các nhà đầu tư nước ngoài. Thành phố đang trong tình trạng phát triển.

Cây cầu Neak Loeang dài 2&nbsp;km do Nhật Bản tài trợ đã hoàn thành vào tháng 4 năm 2015. Đây là cây cầu dài nhất ở Campuchia.

Theo quyết định của chính phủ Campuchia, xã Bavet trở thành đô thị vào tháng 12 năm 2008.

## Tham khảo
Hưng Nhân (thị trấn)

**Hưng Nhân** là một thị trấn thuộc huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình, Việt Nam.

## Địa lý
Thị trấn Hưng Nhân nằm ở phía tây huyện Hưng Hà, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp xã Tân Hòa và xã Liên Hiệp
*Phía tây giáp xã Tân Lễ và tỉnh Hà Nam
*Phía nam giáp xã Tiến Đức
*Phía bắc giáp xã Tân Lễ và xã Canh Tân.

Thị trấn Hưng Nhân có diện tích 8,84&nbsp;km², dân số năm 2015 là 16.042 người, mật độ dân số đạt 1.815 người/km².

## Lịch sử
Vào thế kỷ XIX, khu vực thị trấn Hưng Nhân ngày nay là các làng xã thuộc 3 tổng của huyện Hưng Nhân phủ Tiên Hưng trấn Sơn Nam Hạ (sau là tỉnh Hưng Yên nhà Nguyễn), gồm: các làng xã Xuân Trúc, Kiều Thạch, Tây Xuyên,... (thuộc tổng Thanh Triều); các làng xã Đặng Xá, Hưng Nhân, Kính Ân (sau là Chiêm Ân),... (thuộc tổng Đặng Xá); xã Khánh Mỹ thuộc tổng Tống Xuyên (tức tổng Tống Súc). Khánh Mỹ cũng là nơi đặt lỵ sở của huyện Hưng Nhân xưa.

Về sau, các xã nhỏ hợp lại thành xã lớn hơn, trong đó có xã Lam Sơn và xã Trần Phú. Năm 1977, 2 xã Lam Sơn và Trần Phú hợp nhất thành xã Phú Sơn.

Ngày 16 tháng 5 năm 2005, Chính phủ ban hành Nghị định 61/2005/NĐ-CP. Theo đó, thành lập thị trấn Hưng Nhân trên cơ sở toàn bộ 864,40 ha diện tích tự nhiên và 14.495 người của xã Phú Sơn.

Ngày 11 tháng 7 năm 2020, HĐND tỉnh Thái Bình ban hành Quyết định số 36/NQ-HĐND về việc sáp nhập TDP Tiền Phong và TDP Thị An thành TDP Thị An - Tiền Phong.

## Hành chính
Hiện nay, thị trấn Hưng Nhân được chia thành 14 tổ dân phố: Thị An - Tiền Phong, Ân Xá, Đặng Xá, Văn, Buộm, An Tảo, Đầu, Châu, Xuân Trúc - Kiều Thạch, Vân Đông, Vân Nam, Tây Xuyên, Lái và Mẽ. Trung tâm hành chính của thị trấn đặt tại tổ dân phố Thị An - Tiền Phong.

## Kinh tế - xã hội
Thị trấn Hưng Nhân là trung tâm kinh tế của huyện Hưng Hà. Hưng Nhân còn được biết đến là một đầu mối giao thương buôn bán phát triển trong vùng và ở các tỉnh khác đến như Hưng Yên, Hà Nam và phía Nam Hà Nội. Hiện tại, Hưng Nhân được coi là điểm công nghiệp với nhiều nhà máy đang được xây dựng và đã hoàn thành. Thị trấn Hưng Nhân có các làng nghề nổi tiếng như dệt chiếu cói thuộc khu Vân Đông - Vân Nam, làm bún thuộc khu Mẽ...

Hiện nay, Thị trấn Hưng Nhân đang quản lý chợ Hưng Nhân là chợ huyện lớn nhất trên địa bàn, được tổ chức quy mô, đa dạng và là nơi giao thương buôn bán không chỉ của nhân dân khu vực mà còn có các tỉnh lân cận như Hưng Yên, Hà Nam.

Thị trấn Hưng Nhân cũng đang là địa bàn đóng của BV Đa khoa Hưng Nhân (BV tuyến huyện), 02 trường Trung học phổ thông là THPT Hưng Nhân (công lập) và THPT Trần Thị Dung (tư thục, chuyển đổi từ trường Bán Công Hưng Nhân). Hiện nay, các trường Mầm non, Tiểu học và Trung học cơ sở trên địa bàn đều được mang tên Phạm Kính Ân.

Bưu điện Hưng Nhân nằm ngay tại trung tâm, đối diện chợ Hưng Nhân, cạnh QL39A.

## Giao thông
Thị trấn Hưng Nhân nằm cạnh Quốc lộ 39A, có tuyến xe buýt 03 chạy qua (tuyến TP.Thái Bình - Đông Hưng - Hưng Hà - Triều Dương).

### Phố và đường
Các tuyến đường:
*Ngự Thiên (QL39A đoạn tránh)
*Trần Thừa
*Phạm Đôn Lễ
*Lưu Khánh Đàm.
 
Các tuyến phố:
*Trần Thái Tông (QL39A)
*Lê Thái Tổ (QL39A)
*Phạm Kính Ân
*Nguyễn Tông Quai
*Phùng Tá Chu.

## Xem thêm
*Danh sách thị trấn tại Việt Nam

## Tham khảo
Osroes I

**Osroes I của Parthia **cai trị đế chế Parthia từ khoảng năm 109-129. Ông đã kế vị người anh trai của mình, vua Pacorus II. Trong suốt triều đại của mình, ông đấu tranh chống lại vị vua đối lập Vologases III, người chiếm giữ phần phía đông của đế chế Parthia.

Orsoes đã xâm chiếm Armenia, trước tiên đặt cháu mình Exedares và sau đó là em trai ông, Parthamasiris lên ngai vàng của Armenia. Sự xâm phạm này đã ảnh hưởng đến quyền lợi của đế chế La Mã -hai đế quốc lớn đã chia sẻ quyền bá chủ ở Armenia vào 50 năm trước dưới thời Nero - và đã dẫn đến một cuộc chiến tranh với hoàng đế La Mã Trajan.

Năm 113, Trajan xâm lược Parthia. Đầu tiên ông tiến quân đến Armenia. Năm 114, Parthamasiris đầu hàng và bị giết. Trajan cũng sáp nhập Armenia vào lãnh thổ đế chế La Mã. Sau đó, ông quay về phía nam, tiến vào Parthia, chiếm các thành phố Babylon, Seleucia và cuối cùng là thủ đô Ctesiphon vào năm 116. Ông đã lật đổ vua Osroes I và đặt lên ngai vàng vị vua bù nhìn Parthamaspates. Ở Lưỡng Hà, em của Osroes là Mithridates IV cùng với con trai là Sanatruces II tuyên bố làm vua và chiến đấu chống lại những người La Mã, nhưng Trajan đã tiến quân tới vịnh Ba Tư và đánh bại họ. Ông tuyên bố Lưỡng Hà là một tỉnh mới của đế quốc. Cuối năm 116, ông đã vượt qua những ngọn núi Khuzestan tiến vào Ba Tư và chiếm thành phố vĩ đại Susa.

Sau khi Trajan qua đời và người La Mã rút lui khỏi khu vực, Osroes dễ dàng đánh bại Parthamaspates và giành lại ngai vàng của Parthia.

Dường như cuộc chiến tranh với La Mã đã làm suy yếu sức mạnh của Osroes I và giúp cho kẻ thù của ông Vologases mạnh hơn.Ông được kế vị bởi em trai Mithridates IV,người đã tiếp tục cuộc chiến tranh với Vologases.

## Tham khảo

* 
* Dio Cassius, lxviii, 17–33.
* John Malalas, *Chronographia*.
* Aelius Spartianus, *Vita Hadrian*, v, 13.
* Pausanias, v, 12.
Hưng Nhân (định hướng)

**Hưng Nhân** có thể là một trong số các địa danh sau:

## Việt Nam
; Địa danh cũ
* Huyện Hưng Nhân thuộc tỉnh Thái Bình, sau tương ứng một phần huyện Hưng Hà
* Thị trấn Hưng Nhân, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình
* Xã Hưng Nhân (huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng); nay là một phần của xã Vĩnh Hải
* Xã cũ Hưng Nhân, huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An, nay là một phần xã Châu Nhân.

## Trung Quốc
* Thành phố cấp huyện Hưng Nhân, thuộc Châu tự trị dân tộc Bố Y và dân tộc Miêu Kiềm Tây Nam, tỉnh Quý Châu, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.
Le Retail

**Le Retail** là một xã ở tỉnh Deux-Sèvres trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền Tây nước Pháp.

Nơi này cách 7&nbsp;km về phía Nam của Secondigny, 20&nbsp;km về phía Tây Nam của Parthenay và 33&nbsp;km về phía Bắc của Niort.

## Xem thêm
*Xã của tỉnh Deux-Sèvres

## Tham khảo
*INSEE
Đài Đông

**Huyện Đài Đông** là một huyện ở phía đông Đài Loan. Huyện này cũng có tên là Hậu Sơn (後山).
Đài Đông nằm ở dọc bờ biển đông nam Đài Loan, diện tích là 3.515 km2, là huyện lớn thứ 3 ở Đài Loan. Huyện này có bờ biển dài 231&nbsp;km. Dân số Đài Đông là 231.863 người. Huyện này có một thành phố Đài Đông, khu vực còn lại gồm 2 thị trấn và 13 xã.

Huyện này có hai đảo chính là đảo Lục(綠島) và Lan Tự(蘭嶼).

## Hành chính
### Thành phố
* Đài Đông(臺東市)

### Trấn
* Quan Sơn (關山鎮)
* Thành Công (成功鎮)

### Hương
* Diên Bình (延平鄉)
* Đại Vũ (大武鄉)
* Đạt Nhân (達仁鄉)
* Đông Hà (東河鄉)
* Hải Đoan (海端鄉)
* Kim Phong (金峰鄉)
* Lan Tự (đảo Lan) (蘭嶼鄉)
* Lộc Dã (鹿野鄉)
* Lục Đảo (đảo Lục) (綠島鄉)
* Thái Ma Lí (太麻里鄉)
* Trì Thượng (池上鄉)
* Trường Tân (長濱鄉)
* Ti Nam (卑南鄉)

## Xem thêm

*Tỉnh Đài Loan (Trung Hoa Dân Quốc)
*Tỉnh Đài Loan (Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa)
*Phân cấp hành chính Trung Hoa Dân Quốc
*Lịch sử Trung Hoa Dân Quốc
*Vị thế chính trị của Đài Loan
*Đài Loan độc lập
*Trung Hoa Đài Bắc
*Quốc Dân Đảng Trung Quốc

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* http://taitung.gov.tw
An Tường (định hướng)

**An Tường** có thể là một trong các địa danh Việt Nam sau:
* Phường An Tường, tỉnh Tuyên Quang

; Địa danh cũ
* Phường An Tường, thành phố Tuyên Quang, tỉnh Tuyên Quang; nay là một phần của phường An Tường mới
* Xã An Tường, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc.
Charles Yanofsky

**Charles Yanofsky** sinh ngày 17 tháng 4 năm 1925 tại New York, là nhà di truyền học hàng đầu người Mỹ.

## Cuộc đời và Sự nghiệp
Sinh tại New York, Yanofsky học ở City College of New York và ở Đại học Yale.

Năm 1964, Yanofsky và các bạn đồng nghiệp đã chứng minh rằng các chuỗi gene và các chuỗi protein là đồng tuyến (*colinear*): nếu thay đổi ở chuỗi DNA thì có thể tạo ra thay đổi ở chuỗi protein ở các vị trí tương ứng. Việc nghiên cứu của ông đã khám phá ra vì sao các biến đổi được kiểm soát trong cấu trúc của RNA lại cho phép RNA được dùng như một phân tử điều chỉnh trong cả các tế bào vi khuẩn lẫn tế bào động vật.

Charles Yanofsky nay là giáo sư danh dự về Sinh học và Sinh học phân tử ở Đại học Stanford.

## Giải thưởng và Vinh dự
*Giải Sinh học phân tử của Viện hàn lâm Khoa học quốc gia Hoa Kỳ năm 1964
*Giải Albert Lasker cho nghiên cứu Y học cơ bản năm 1971
*Giải Vi sinh học Selman A. Waksman năm 1972
*Giải Louisa Gross Horwitz của Đại học Columbia năm 1976 chung với Seymour Benzer
*Giải quốc tế Quỹ Gairdner năm 1985.
*Hội viên nước ngoài của Hội hoàng gia Luân Đôn năm 1985
*Huy chương Thomas Hunt Morgan năm 1990
*Giải Passano năm 1992
*Huy chương Khoa học quốc gia (Mỹ) năm 2003.

## Tác phẩm
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Chú thích

## Liên kết ngoài
* Stanford link 
* The Official Site of Louisa Gross Horwitz Prize