open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ao Bà Om

**Ao Bà Om** hay **Ao Vuông** là một thắng cảnh nổi tiếng ở tỉnh Vĩnh Long, Việt Nam.

## Khái quát chung
Ao Bà Om thuộc khóm 3, phường 8, thành phố Trà Vinh (trước đây là ấp Tà Cụ, xã Nguyệt Hóa, huyện Châu Thành), cách trung tâm thành phố Trà Vinh khoảng 7&nbsp;km dọc theo Quốc lộ 53 về phía Tây Nam. Ao có hình chữ nhật, rộng 300&nbsp;m, dài 500&nbsp;m (vì gần với hình vuông nên còn được gọi là Ao Vuông), diện tích hơn 300 ha, gồm 3 phần chính là ao, bờ ao và rừng cây cổ thụ bao quanh. Mặt nước ao trong xanh và phẳng lặng được phủ bởi hoa sen, hoa súng. Ao được bao bọc xung quanh bởi các gò cát mấp mô với các hàng cây sao, cây dầu cổ thụ hàng trăm năm tuổi có rễ nổi lên khỏi mặt đất tạo nên những hình thù kì lạ.

Theo truyền thuyết, để có hồ nước ngọt dùng trong mùa khô, dân làng người Khmer đã tổ chức cuộc thi đào ao giữa hai nhóm phái nam và nữ, đồng thời phái nào thua sẽ phải đi cưới hỏi phái kia. Bên phái nam ỷ sức mạnh, vừa làm vừa chơi. Bên phái nữ, dưới sự lãnh đạo của người tên Om, đã dùng nhiều mưu mẹo để trì hoãn nhóm nam. Khi đào gần xong, họ còn cho thả đèn lồng ở phía đông làm cho nhóm nam lầm tưởng sao Mai đã mọc nên nghỉ sớm. Sau cuộc thi, nhóm nam thua cuộc và ao của họ hiện vẫn còn dấu tích, tuy đã cạn nước. Ao của nhóm nữ được đặt theo tên của bà Om. 

Ngày nay, ao Bà Om là nơi vui chơi của nhiều người dân, học sinh sinh viên và các cặp đôi mới cưới.

Gần ao có chùa Âng (chùa Angkorajaborey), là ngôi chùa Khmer cổ nhất Trà Vinh. Theo truyền thuyết, chùa được xây dựng vào năm 990, với lối kiến trúc được đánh giá là độc đáo và hài hoà với cảnh sắc thiên nhiên xung quanh.

## Di tích cấp Quốc gia
Ngày 20 tháng 7 năm 1994, Bộ Văn hoá – Thông tin ban hành Quyết định số 921-QĐ/BT công nhận Ao Bà Om là di tích cấp Quốc gia thuộc loại hình danh lam thắng cảnh.

## Hình ảnh

Tập tin:Ao Bà Om.jpg|Ao Bà Om
Tập tin:Cổ thụ ở ao Bà Ôm.jpg|Xung quanh ao có nhiều cây cổ thụ hàng trăm năm tuổi
Tập tin:Vui chơi ở ao Bà Ôm.jpg|Người dân thường đến khu vực ao để vui chơi
Tập tin:Chùa Âng.jpg|Bên ao là một ngôi chùa cổ (Chùa Âng, tên Khmer: Angkorajaborey)


## Tham khảo

* Trà Vinh Mến Yêu
* Ao Bà Om, hội Ái Hữu Trà Vinh
* Thắng cảnh Trà Vinh, báo Nhân dân
Ngủ đông

**Ngủ đông** (tiếng Anh: *hibernation*) là trạng thái hạ thân nhiệt có điều hòa ở động vật để giảm mức trao đổi chất. Hiện tượng này xảy ra trong vài ngày hoặc hàng tuần giúp cho động vật tiết kiệm năng lượng trong mùa đông, hoặc qua đêm băng giá trên núi cao.

## Quá trình ngủ đông
Trong quá trình ngủ đông, một số loài động vật giảm bớt các hoạt động trao đổi chất đến mức rất thấp, thân nhiệt và nhịp thở cũng giảm.Lúc này năng lượng sử dụng để duy trì sự sống được lấy chủ yếu từ chất béo (lipid). 
## Động vật ngủ đông
Một số loài động vật có hiện tượng ngủ đông là chuột, dơi, sóc, rắn, ếch nhái,... Pliny nghĩ rằng chim ngạn cũng ngủ đông. Gilbert White (*The Illustrated Natural History of Selborne*) cũng đồng ý, chim điển hình không ngủ đông thay vào đó là trạng thái lờ đờ uể oải, nhưng một loài chim hiếm thấy là Poorwill là có hiện tượng ngủ đông. Động vật sống ở dưới nước có thể ngủ đông ở dưới nước hoặc ở trên cạn. Rùa tai đỏ ngủ đông ở dưới nước bằng cách vùi cơ thể chúng vào bùn ở dưới đáy ao. Con sa giông có thể ngủ đông trên cạn hoặc dưới nước.

Một con vật được xem như là động vật ngủ đông nhưng sự thật không phải như vậy là con gấu. Trong khi nhịp tim của nó chậm, nhiệt độ cơ thể tương đối ổn định và nó có thể dễ dàng bị đánh thức. Những loài vật không phải động vật ngủ đông khác (mà được công nhận như động vật ngủ đông) là con lửng, gấu trúc Mĩ (sống ở Bắc Mỹ) và thú có túi.

Trước khi bắt đầu quá trình ngủ đông phần lớn các loài vật ăn một lượng thức ăn lớn và dự trữ năng lượng để có thể tồn tại qua mùa đông. Một số loài động vật có vú ngủ đông trong khi mang thai và sinh sau khi con mẹ kết thúc quá trình ngủ đông một thời gian ngắn.

Trong thế kỷ 20 có sự ra đời của hai kết luận là cá mập sống ở dưới đáy biển và nó có ngủ đông. Dụng cụ theo dõi đã được cài vào 20 con cá mập vào năm 2002 để chứng thực giả thuyết này.

Cho tới gần đây cả động vật linh trưởng và động vật có vú nhiệt đới đều không ngủ đông. Tuy nhiên nhà sinh lý học động vật Kathrin Dausmann của Đại học Philipps tại Marburg và bạn đồng nghiệp đưa ra bằng chứng trong một loại sách xuất bản năm 2004 của tạp chí *Nature* chỉ ra rằng vượn cáo lùn đuôi béo ở Madagasca (*Madagascan fat-tailed dwarf lemur*) ngủ đông trong những cái lỗ trên cây 7 tháng trong năm. Thật là thú vị bởi vì nhiệt độ mùa đông của Madagasca có khi lên tới trên 30&nbsp;°C (86&nbsp;°F) nên hiện tượng ngủ đông không phải của riêng sự thích nghi với nhiệt độ thấp xung quanh. Hiện tượng ngủ đông của vượn cáo phụ thuộc mạnh mẽ vào thói quen giữ ấm trong thời tiết lạnh của lỗ cây của nó, nếu cái lỗ mà cách nhiệt kém thì nhiệt độ cơ thể của vượn cáo sẽ dao động mạnh một cách thụ động theo môi trường xung quanh, còn nếu cách nhiệt tốt thì nhiệt độ cơ thể của nó ở mức khá ổn định.

Tiếng ồn và những chấn động từ xe chạy bằng máy trên tuyết, các xe địa hình và những cái tương tự như vậy thỉnh thoảng sẽ đánh thức quá trình ngủ đông của động vật. Kết quả của sự thức dậy sớm này có thể làm nó phải chịu đựng dữ dội hoặc chết vì thiếu lương thực.

## Liên kết
## Tham khảo
Chu trình tiềm tan

**Chu trình tiềm tan** hay **Tiềm sinh virus** (tiếng Anh là *lysogeny* hoặc *lysogenic cycle*) là một pha (*phase*) trong chu kỳ sinh sản của virus. Pha này bổ sung với pha tan (*lytic phase*), xảy ra sau giai đoạn xâm nhiễm của virus động vật.

Chu kỳ tiềm tan bao gồm các giai đoạn sau:
#virus tiêm bộ gen (*genome*) vào tế bào vật chủ.
#bộ gen của virus gắn xen/chèn vào nhiễm sắc thể của vật chủ.
#khi bộ gen tế bào vật chủ nhân đôi trong nguyên phân thì sẽ đồng thời nhân cả bộ gen của virus và truyền virus qua các thế hệ tế bào tiếp theo.
#khi được "kích hoạt", bộ gen của virus sẽ tách ra khỏi DNA vật chủ và chuyển sang pha tan. Nghĩa là bộ gen của virus sẽ được khuếch đại và phiên mã tạo ra hạt virus. Virus sẽ thực hiện động tác đóng gói và phá vỡ màng tế bào vật chủ để tự giải phóng.
## Hình ảnh

Tập tin:Bacteriophage lambda genome insertion.png


## Chú thích

 
## Tham khảo
Tiềm sinh

**Tiềm sinh** là trạng thái sinh lý của sinh vật làm giảm cường độ trao đổi chất đến mức thấp hoặc không thể đo đạc, quan sát được. Tuy nhiên, khi gặp những điều kiện ngoại cảnh thích hợp, sinh vật có thể phục hồi các hoạt động sống của mình.

Các sinh vật có những kỹ thuật tiềm sinh khác nhau như tardigrade (sống không cần nước), cryobiosis (sống trong điều kiện cực lạnh), osmobiosis (trong muối) và anoxybiosis (thiếu oxy).

## Xem thêm
* Tiềm tan của virus
* Ngủ đông của động vật 
* Bào tử

## Chú thích
KTS

**KTS** có thể là từ viết tắt cho:
*kiến trúc sư
*kỹ thuật số
*Tên các công ty vận tải biển KTS ở Iran, Anh và các chi nhánh của chúng.
*Tên viết tắt của *Klaus Tschira Foundation*, một quỹ từ thiện phi lợi nhuận ở Đức
Quang tuyến

Trong quang học, nhất là trong quang hình, một **tia sáng** hay một **quang tuyến** là một đường đi của ánh sáng hoặc các bức xạ điện từ khác từ nguồn đến chỗ thu.

Trong các trường hợp đơn giản nhất của quang hình, quang tuyến trong một môi trường đồng nhất là đường thẳng. Ánh sáng đi từ một môi trường này đến một môi trường khác có thể bị thay đổi hướng đi, ví dụ bởi khúc xạ (theo định luật Snell) hoặc phản xạ. Cũng vì hiện tượng khúc xạ, trong các môi trường không đồng nhất, quang tuyến sẽ không còn là đường thẳng.

Trong mọi trường hợp, đường thẳng trong môi trường đồng nhất hay đường gấp khúc khi qua các bề mặt có biến đổi môi trường đột ngột hoặc đường cong trong môi trường biến đổi liên tục, tia sáng này luôn vuông góc với mặt sóng trong lý thuyết quang sóng.

## Xem thêm
* Tia X
* Tia gamma
* Định luật truyền thẳng của ánh sáng
* Định luật phản xạ ánh sáng
* Định luật Snell
* Chiết suất
* Phản xạ toàn phần

## Tham khảo
Hạ Long (định hướng)

**Hạ Long** (下龍, nghĩa là rồng đáp xuống) có thể là tên của:

## Địa danh
* Phường Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh
* Vịnh Hạ Long: một vùng biển nằm trong vịnh Bắc Bộ thuộc tỉnh Quảng Ninh và là một trong 8 di sản thế giới được UNESCO công nhận tại Việt Nam.

; Địa danh cũ
* Thành phố Hạ Long, tỉnh lỵ cũ tỉnh Quảng Ninh
* Phường Hạ Long (thành phố Nam Định, tỉnh Nam Định); nay là một phần của phường Nam Định, tỉnh Ninh Bình
* Xã Hạ Long, huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh
* Tên cũ của phường Hồng Gai thuộc thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh: phường Hạ Long.

## Tên người
* Hạ Long (; 1896–1969), Nguyên soái Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.
* Bí danh của Phạm Chuyên, điệp viên người Việt Nam

## Khác
* Văn hóa Hạ Long
24 tháng 4

**Ngày 24 tháng 4** là ngày thứ 114 trong mỗi năm dương lịch thường (ngày thứ 115 trong mỗi năm nhuận). Còn 251 ngày nữa trong năm.

## Sự kiện
### Thế kỷ XIX trở về trước
*1479 TCN – Thutmosis III lên ngôi pharaon của Vương triều thứ 18 Ai Cập. 
*1184 TCN – Nhờ con ngựa gỗ, quân Hy Lạp tiến vào thành Troy.
*1066 – Quan sát thấy sao chổi Halley.
*1192 – Việc xây dựng cầu Lư Câu tại Trung Đô của Đại Kim được hoàn thành.
*1800 – Thành lập Thư viện Quốc hội Hoa Kỳ.
*1877 – Chiến tranh Nga-Thổ Nhĩ Kỳ (1877-1878) bùng nổ.

### Thế kỷ XX
*1967 – Nhà du hành vũ trụ Liên Xô Vladimir Mikhailovich Komarov chết trong phi thuyền Soyuz 1.
*1968 – Mauritius trở thành thành viên Liên hiệp quốc.
*1970
**Trung Quốc phóng vệ tinh nhân tạo đầu tiên.
** Gambia trở thành một nước cộng hoà.
*1981 – Giới thiệu chiếc máy tính cá nhân đầu tiên của IBM.
*1990 – NASA phóng Kính viễn vọng Không gian Hubble lên vũ trụ từ Trạm không quân mũi Canaveral, Hoa Kỳ.

### Thế kỷ XXI
*2004 – Hoa Kỳ dỡ bỏ cấm vận kinh tế chống Libya vì nước này đã hợp tác trong việc ngăn chặn vũ khí huỷ diệt hàng loạt.
*2010 – Việt Nam khánh thành cầu Cần Thơ, cây cầu dây văng lớn nhất Đông Nam Á.

## Sinh

*1815 – Anthony Trollope, nhà văn Anh (m. 1882)
*1856 – Philippe Pétain, thống chế Pháp (m. 1951)
*1904 – Willem de Kooning, họa sĩ Hà Lan (m. 1997)
*1905 – Robert Penn Warren, nhà văn Mỹ, đoạt giải Pulitzer năm 1947, giải thưởng thơ Mỹ đầu tiên năm 1986 (m. 1989)
*1906 – William Joyce, nhà văn Anh-Ireland (m. 1946)
*1906 – Hà Huy Tập, Tổng bí thư Đảng Cộng sản Đông Dương (m. 1941)
*1908 – Phạm Duy Khiêm, nhà văn, nhà giáo người Việt. Ông từng là đại sứ Việt Nam Cộng hòa tại Pháp. (m. 1974)
*1934 – Shirley MacLaine, nữ diễn viên, tác giả
*1942 – Barbra Streisand, ca sĩ, nữ diễn viên, đạo diễn người Mỹ
*1957 - Nguyễn Dương, đạo diễn và diễn viên người Việt Nam
*1987 – Jan Vertonghen, cầu thủ bóng đá người Bỉ
*1990 – Tae-ri, diễn viên người Hàn Quốc
*1993 – Millic, producer người Hàn Quốc
*1996 – Barty, vận động viên cricket người Úc.

## Mất

### Thế kỷ XIX trở về trước
*1731 – Daniel Defoe, nhà văn Anh, tác giả cuốn truyện phiêu lưu *[[Robinson Crusoe]]* (s. vào khoảng 1660)

### Thế kỷ XX
*1935 – Nhà thơ Phạm Tất Đắc (s. 1909) mất lúc 26 tuổi. Ông từng bị thực dân Pháp bắt giam vì dám viết và phổ biến tập thơ dấy lên lòng yêu nước của người Việt.
*1967 – Vladimir Mikhailovich Komarov, nhà du hành vũ trụ trên phi thuyền Soyuz 1 (s. 1927)
*1972 – Lê Đức Đạt, Chuẩn tướng Việt Nam Cộng hòa (Sinh 1928)
*1986 – Wallis Simpson, phu nhân Quận công Windsor (cựu hoàng Edward VIII của Anh) (s. 1896)

### Thế kỷ XXI
* 2011 – Trần Lệ Xuân, em dâu Tổng thống Ngô Đình Diệm. Bà lãnh chức vụ Đệ Nhất Phu nhân thời Đệ Nhất Cộng hòa Việt Nam (s. 1924).
* 2020 – Hamilton Bohannon, ca sĩ Mỹ (s. 1942).

## Ngày lễ và kỷ niệm
*Ngày tưởng niệm vụ diệt chủng Armenia

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* BBC: On This Day (tiếng Anh)
KCS

**KCS** có thể là:

*Viết tắt của Kiểm tra Chất lượng Sản phẩm: bộ phận (phòng, ban) kiểm tra việc tuân thủ quy trình công nghệ, kỹ thuật và chất lượng sản phẩm trong các doanh nghiệp sản xuất công nghiệp.
* Knowledge Centered Support
* Korea Chemical Society
* Kunama Civic Society
KCN

**KCN** có thể là:

* Từ viết tắt của Khu công nghiệp
* Công thức hóa học của Kali cyanide
* Từ viết tắt của Kem chống nắng
Đại lượng vật lý

**Đại lượng vật lý** là các thể hiện về mặt định lượng bản chất vật lý có thể đo lường được của một vật thể hay hiện tượng tự nhiên, như khối lượng, trọng lượng, thể tích, vận tốc, lực, v.v. Khi đo đạc một đại lượng, giá trị đo được là một con số theo sau bởi một đơn vị đo (còn gọi là **thứ nguyên** của đại lượng đó).

## Ký hiệu đại lượng

Thông thường, các ký hiệu của các đại lượng vật lý học được chọn lựa từ các chữ cái đơn của Bảng chữ cái Latinh hay Bảng chữ cái Hy Lạp, và được in nghiêng. Cả chữ in hoa và in thường được sử dụng. Thỉnh thoảng, ta thấy sự xuất hiện của các *ký tự in trên* hay các *ký tự in dưới*. Nếu các ký tự in trên hay các ký tự in dưới này tự chúng đã là ký hiệu cho các đại lượng vật lý học, chúng sẽ được in nghiêng.

**Ví dụ**

* *E*p là ký hiệu của thế năng 
* *c<sub>p</sub>* là ký hiệu cho nhiệt dung ở áp suất không đổi (Lưu ý: *p* đại diện cho đại lượng vật lý **[[áp suất]]**)

## Biểu diễn giá trị đo được của một đại lượng

Lấy một thí dụ:

: P = 42,3 x 103 W

trong đó

*P* là đại lượng vật lý công suất

*42,3 x 10<sup>3</sup>* là một giá trị số

*W* là đơn vị chuẩn của công suất trong hệ thống đo lường quốc tế SI

## Đại lượng cơ bản và đại lượng dẫn xuất
Trong vật lý học có rất nhiều đại lượng nên chúng cần được sắp xếp một cách hệ thống và hợp lý. Đa số các đại lượng lại có mối quan hệ mật thiết với nhau, chẳng hạn như vận tốc là tỉ số giữa quãng đường và thời gian. Do đó, chúng ta cần chọn một số đại lượng làm **đại lượng cơ bản** và các đại lượng khác được định nghĩa dựa trên các đại lượng cơ bản, nói cách khác chúng được *dẫn xuất* từ các đại lượng cơ bản, và được là các **đại lượng dẫn xuất**.

Đại lượng vật lý cơ bản: là các đại lượng tồn tại độc lập, đặc trưng cho các thuộc tính cơ bản nhất của sự vật, hiện tượng. Gồm có bảy loại: chiều dài, khối lượng, thời gian, nhiệt độ, cường độ dòng điện, cường độ sáng và lượng chất.

Đại lượng vật lý dẫn xuất: biểu diện các thuộc tính của sự vật, hiện tượng, chúng được định nghĩa từ các đại lượng cơ bản thông qua các phương trình vật lý.

## Xem thêm
* Đơn vị đo
* SI

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Tắc đường

**Tắc đường** (hay **kẹt xe**, **ùn tắc giao thông**) là tình trạng không thể lưu thông được của xe cộ do hệ thống giao thông bị quá tải hay do những nguyên nhân bất khả kháng. Tắc đường luôn là vấn đề nghiêm trọng của các đô thị hiện đại ngày nay.

## Một số giải pháp
* Trong quy hoạch tổng thể dài hạn của các đô thị nên chú ý phân bổ các khu công nghiệp, thương nghiệp, dân cư, các tổ chức hành chính, trường học, bệnh viện v.v một cách hợp lý và giãn dần ra khỏi các khu trung tâm, các khu phố cổ.
* Xây dựng mới và cải tạo các hệ thống đường giao thông cũ có tính toán hợp lý đến quy hoạch tổng thể dài hạn của đô thị. Việc này sẽ làm giảm mật độ giao thông nhưng đòi hỏi đầu tư ban đầu lớn.
* Phát triển các loại hình phương tiện giao thông công cộng (xe buýt, tàu điện ngầm v.v) cũng như phân bổ số lượng phương tiện cho mỗi tuyến và số lượng điểm dừng, điểm đỗ một cách hợp lý để người sử dụng các phương tiện giao thông công cộng thấy có nhiều tiện lợi hơn. 
* Khuyến khích sử dụng phương tiện giao thông công cộng và hạn chế sử dụng phương tiện giao thông cá nhân bằng các biện pháp kinh tế cũng như giáo dục, hợp lý hóa cơ cấu phương tiện vận chuyển như phân bổ nhu cầu đi lại theo các phương thức vận tải.
* Phân luồng giao thông để hạn chế phương tiện giao thông trong một số giờ cao điểm nhất định.
* Áp dụng khoa học kĩ thuật tiên tiến trong điều khiển giao thông vận tải để tổ chức điều hành giao thông đô thị.
** Sử dụng GPS
* Hạn chế nhu cầu đi lại trong giờ cao điểm bằng các phương pháp hợp lý như quy định lại giờ làm việc của một số bộ ngành và có biện pháp thu hút nhu cầu đi lại của người dân trong giờ thấp điểm.
* Quy hoạch, phân bổ, xây dựng thêm một số công trình công cộng như trường học, chợ, bệnh viện, công viên, khu vui chơi giải trí... để hạn chế cự ly đi lại của người dân.
* Người dân tăng cường việc đi chung xe để giảm lưu lượng giao thông trên đường, từ đó giảm tắc đường.

## Xem thêm
* Giao thông Việt Nam
* Tai nạn giao thông

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Website thông tin tình hình ùn tắc, kẹt xe, cập nhật từng phút trong giờ cao điểm  
* Tắc đường và những giải pháp
* Thông tin điểm tắc đường bằng biển báo điện tử
* Nguyên nhân chính gây tắc đường là cơ sở hạ tầng yếu kém
* Những giải pháp cải thiện giao thông
* Người sử dụng phương tiện thô sơ còn thiếu ý thức
* Tránh tắc đường bằng xe hơi cực mảnh, cực nhanh
* Tắc đường không chỉ do thiếu ý thức luật lệ giao thông
* Tắc đường lỗi không hoàn toàn do xe gắn máy
* Hạn chế xe máy - một giải pháp tồi
* Hệ thống điều khiển giao thông thành phố thông minh
* Tắc đường vì công nhân chưa chịu đi xe buýt
* Tắc đường là do cảnh sát giao thông HN điều hành kém
* Cảnh sát giao thông nên có thông báo con đường bị tắc
* Đường phố Hà Nội càng ngày càng tắc
* Tắc đường đừng vội đổ lỗi cho xe máy
* Thay đổi giờ làm việc để tránh tắc đường
Hồ Chí Minh (định hướng)

**[[Hồ Chí Minh]]** là một nhà cách mạng Việt Nam trong thế kỷ 20. Hồ Chí Minh còn có thể là:

## Địa danh
*Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam
*Đường mòn Hồ Chí Minh, Việt Nam
*Đường Hồ Chí Minh trên biển
*Đường Hồ Chí Minh, một tuyến đường xuyên Việt dài 2.186&nbsp;km, theo tên Đường mòn Hồ Chí Minh trước đây.
*Đại lộ Hồ Chí Minh tại phường Trần Phú và Nguyễn Trãi, thành phố Hải Dương, tỉnh Hải Dương
*Đường Hồ Chí Minh thuộc thị trấn A Lưới, huyện A Lưới, thành phố Huế
*Đại lộ Hồ Chí Minh tại thủ đô Luanda, Angola
*Đại lộ Hồ Chí Minh tại Ouagadougou, Burkina Faso
*Đại lộ Hồ Chí Minh (*Avenue Ho Chi Minh*) tại Maputo, Mozambique
*Phố Hồ Chí Minh tại Kolkata, Ấn Độ
*Phố Hồ Chí Minh tại Berlin, Đông Đức cũ (sau khi nước Đức thống nhất đã đổi lại tên con phố này)
*Quảng trường Hồ Chí Minh tại thành phố Vinh, Nghệ An
*Quảng trường Hồ Chí Minh ở Moskva, Nga
*Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh

## Tổ chức
*Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh
*Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh

## Khác
*Bút hiệu của Hồ Chí Minh
*Di chúc Hồ Chí Minh
*Giải thưởng Hồ Chí Minh
*Huân chương Hồ Chí Minh
*Tư tưởng Hồ Chí Minh
*Bảo tàng Hồ Chí Minh tại Hà Nội và các chi nhánh tại các địa phương
*Tượng đài và phù điêu Hồ Chí Minh tại nhiều nơi trong nước Việt Nam, như tại Cần Thơ, Thành phố Hồ Chí Minh, Quảng Bình... và tại Quảng trường Hồ Chí Minh ở Moskva.
*Bài hát Ai yêu Bác Hồ Chí Minh hơn thiếu niên nhi đồng

## Xem thêm
*
*HCM
Khu công nghiệp

**Khu công nghiệp**, còn gọi là **khu kỹ nghệ** là khu vực dành cho phát triển công nghiệp theo một quy hoạch cụ thể nào đó nhằm đảm bảo được sự hài hòa và cân bằng tương đối giữa các mục tiêu kinh tế - xã hội - môi trường. Khu công nghiệp thường được Chính phủ cấp phép đầu tư với hệ thống hạ tầng kỹ thuật và pháp lý riêng.

Những khu công nghiệp có quy mô nhỏ thường được gọi là cụm công nghiệp.

## Xem thêm
*Khu công nghiệp Việt Nam
*Khu chế xuất

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Trang tin điện tử thuộc Bộ Công nghiệp Việt Nam
Tam giáo

**Tam giáo** (三教) chỉ đến ba truyền thống, trường phái tôn giáo và triết học có những ảnh hưởng rất lớn mạnh trong các nước chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của nền tảng văn hóa Trung Quốc như Trung Quốc bản thổ của Trung Quốc, Đài Loan (Trung Hoa Dân Quốc), Việt Nam, Triều Tiên và Nhật Bản. Tam giáo cũng được truyền bá rất là sâu sắc và phổ biến ra bên ngoài như là một đặc trưng của văn hóa và triết học phương Đông. Tam giáo gồm có:
*Nho giáo: còn gọi là đạo Khổng ở Trung Quốc
*Phật giáo ở Ấn Độ (Thiên Trúc)
*Lão giáo: còn gọi là Đạo giáo ở Trung Quốc
Tại Việt Nam, cả 3 trường phái tôn giáo nói trên cùng tồn tại, tương tác và ảnh hưởng lẫn nhau tạo nên sự cộng hưởng tín ngưỡng lên văn hóa Việt Nam hiện đại. Công trình nghiên cứu về hiện tượng cộng tính văn hóa của Tam Giáo ở Việt Nam là nghiên cứu đầu tiên trên thế giới về khái niệm cộng tính văn hóa, đây cũng là một trong 3 nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn nổi bật của Việt Nam.

Một nghiên cứu song sinh, có liên quan mật thiết tới hệ thống Tam giáo, cũng như "cộng tính văn hóa" (cultural additivity), được xuất bản năm 2020 cũng góp phần chỉ ra ảnh hưởng lan truyền văn hóa xuyên thế hệ, có nhiều khả năng tác động lên cả nhận thức, quan niệm cũng như hành vi (bạo lực, nói dối). Trong lĩnh vực quản trị, nghiên cứu từ ĐH Khoa học và Công nghệ Thượng Hải xuất bản năm 2021, cũng sử dụng trực tiếp "Cộng tính văn hóa" trong việc tìm kiếm ảnh hưởng hệ thức xã hội Tam giáo như Trung Quốc lên hành vi và quy tắc chia sẻ quyền lực, và tác động tới vận hành của các doanh nghiệp niêm yết tại Trung Quốc.

Bên cạnh đó, một số học giả dựa trên hệ thống tư tưởng Tam giáo, và hiện tượng "cộng tính văn hóa" còn phát hiện ra tác động lên hành vi phản ứng đương đại cả của cư dân lẫn chính sách, cụ thể trong ứng phó đại dịch COVID-19, chẳng hạn như Small và Blanc, của Đại học New York, năm 2021 trên ấn phẩm *Frontiers in Psychiatry*, có nhan đề "Sức khỏe tinh thần trong đại dịch COVID-19: Tam giáo và phản ứng của Việt Nam".

Một nghiên cứu của các tác giả University of South Australia, Adelaide, Úc, về những người hoạt động công tác xã hội và vấn đề tính dục thiểu số cho thấy ảnh hưởng trực tiếp liên quan Tam giáo và cộng tính văn hóa thông qua tác động triết lý và ý thức hệ, đăng trên ấn phẩm *Qualitative Social Work* năm 2021.

Đặc biệt đáng lưu ý, trong một nghiên cứu xuất bản năm 2021, học giả kỳ cựu và có ảnh hưởng lớn của Nhật Bản trong hệ thống quản trị tri thức là Noboru Konno đã sử dụng ý niệm "Cộng tính văn hóa" của hệ thống Tam giáo trong khi xem xét vị trí và ảnh hưởng "vốn tri thức" trong Xã hội 5.0 tương lai.

## Tham khảo
Tự do hóa

Một cách tổng quát, **tự do hoá** dùng để chỉ việc nới lỏng đối với những chính sách đã từng được siết chặt trước đó của chính phủ, thường là trong lĩnh vực xã hội và kinh tế.

Trong phạm vi các chính sách xã hội, nó thường chỉ việc nới lỏng các luật hạn chế liên quan đến ly dị, phá thai, tình dục đồng giới hay ma tuý.

Thông thường, thuật ngữ này dùng để chỉ các chính sách tự do hoá kinh tế, đặc biệt là tự do hoá thương mại hay tự do hoá thị trường vốn, và gọi chung là chính sách tân tự do.

## Tự do hoá và tư hữu hoá

Mặc dù tự do hoá kinh tế thường gắn với tư hữu hoá, đây là hai quá trình hoàn toàn tách biệt. Chẳng hạn như, Liên Hiệp châu Âu đã tự do hoá thị trường khí đốt và điện lực để hình thành một hệ thống cạnh tranh; tuy thế một số công ty năng lượng hàng đầu châu Âu (như EDF và Vattenfall) vẫn do Nhà nước sở hữu một phần hay toàn bộ.

Các loại hình dịch vụ công tư hữu hoá hay tư nhân hoá có thể chỉ do vài công ty lớn chiếm lĩnh thị trường, đặc biệt trong các lĩnh vực với chi phí vốn cao. Trong một số trường hợp các công ty này có thể nắm độc quyền một cách hợp pháp, ít nhất đối với một thị phần nhỏ nào đó (vd. người tiêu dùng nhỏ).

## Xem thêm
*Tự do hoá điện lực
*Độc quyền nhóm bán hàng

## Tham khảo
Lai tạp hóa

Trong tiếng Việt, **lai tạp hóa** có thể là:

* Thông thường, **lai tạp hóa** để chỉ sự pha trộn các yếu tố có tính chất khác nhau đối với một mặt nào đó của đời sống con người (v.d. văn hoá, ngôn ngữ, phong cách, v.v) tạo ra sự không thuần nhất.
* Trong di truyền học, **[[lai|lai tạp hoá]]** là quá trình pha trộn các loài khác nhau hoặc nhiều sinh vật với nhau.
* Trong sinh học phân tử **[[lai tạp hoá (sinh học phân tử)|lai tạp hoá]]** là quá trình kết nối hai đoạn DNA bổ sung.
* Trong hoá học, **[[lai tạp hoá quỹ đạo|lai tạp hoá]]** là sự trộn lẫn các hàm sóng quỹ đạo nguyên tử để tạo ra hàm sóng quỹ đạo mới có thể dùng để kết nối được.
Mỹ hóa

**Mỹ hóa** là thuật ngữ dùng để chỉ ảnh hưởng của nước Mỹ lên nền văn hóa của quốc gia khác, hoặc thay thế văn hóa bản địa bằng những thứ đến từ văn hóa Mỹ. Nó thường dùng với nghĩa tiêu cực. Một trong những lý do chính là do một số thương hiệu của Mỹ đã nổi tiếng khắp toàn cầu (ví dụ: Coca-Cola, McDonald's, Burger King, Pizza Hut) cũng như những văn hoá phẩm của Mỹ được tung ra khắp thế giới. Mỹ hóa cũng để chỉ quá trình các di dân đến Mỹ và trở thành người Mỹ. Quá trình này thông thường bao gồm việc học tiếng Anh và điều chỉnh theo văn hóa, phong tục, và thời trang kiểu Mỹ.

## Xem thêm

* Trào lưu Nhật Bản – hiện tượng tương tự
* Mỹ hóa người nhập cư
* Danh sách quá trình giao lưu và tiếp biến văn hóa tiêu biểu

## Tham khảo
Giê-hô-va

**Giê-hô-va** (, ) là một từ Latin hóa của từ Hebrew một từ phiên âm  của Tetragrammaton , vốn là tên riêng của Chúa Trời của Israel trong Kinh Thánh tiếng Hebrew và một trong bảy tên của Thiên Chúa trong Do Thái giáo.

Sự đồng thuận giữa các học giả là việc phiên âm trong lịch sử của tetragrammaton tại thời điểm soạn thảo kinh Torah (6 TCN) rất có thể là Yahweh. Cách xưng hô lịch sử này đã bị mất đi vì trong đạo Do Thái Đền thờ thứ hai, trong thế kỷ thứ 3 đến thế kỷ thứ 2 TCN, cách phát âm của Tetragrammaton đã bị loại bỏ, được thay thế bằng từ Adonai ("Chúa của tôi"). Các nguyên âm tiếng Do Thái của *Adonai* đã được Masoretes thêm vào Tetragrammaton, và hình thức kết quả được chuyển ngữ vào khoảng thế kỷ 12 với tên gọi *Yehowah*. Các hình thức tên khác *Iehouah* và *Jehovah* lần đầu tiên xuất hiện vào thế kỷ 16.

"Jehovah" được William Tyndale giới thiệu đến thế giới nói tiếng Anh trong bản dịch Xuất Ê-díp-tô Ký 6: 3 và được giới thiệu với số lượng rất hạn chế (Phiên bản King James chỉ có bốn lần như một tên riêng cộng ba lần trong từ ghép.) trong các bản dịch khác như Kinh thánh Geneva và Bản King James, hầu hết sử dụng "Chúa". Hội đồng Giám mục Công giáo Hoa Kỳ tuyên bố rằng, để phát âm Tetragrammaton, một thực hành mà trong các bối cảnh phụng vụ, nó không còn được dùng, "cần phải đưa ra các nguyên âm làm thay đổi hình thức viết và nói của tên", dẫn đến "Yahweh "hoặc "Jehovah". "Jehovah" xuất hiện trong Kinh Thánh Phiên bản tiêu chuẩn vẫn còn phổ biến của Mỹ (1901) và Bản dịch theo nghĩa đen của Young (1862, 1899), nhưng nó không xuất hiện trong các bản dịch tiếng Anh chính thống hiện nay, một số sử dụng Yahweh nhưng hầu hết tiếp tục sử dụng "Lord" hoặc " L  " đại diện cho Tetragrammaton. Bản dịch Thế giới mới của Nhân Chứng Giê-hô-va sử dụng danh "Jehovah" trong suốt Cựu Ước và thậm chí đưa nó vào phiên bản Tân Ước của họ.

## Tham khảo
Tổ chức sở hữu trí tuệ

**Tổ chức sở hữu trí tuệ** là một tổ chức quốc tế liên chính phủ liên quan đến việc hợp tác trong các lĩnh vực quyền tác giả, thương hiệu và bằng sáng chế.

## Các tổ chức chung
* World Intellectual Property Organization (WIPO)
* African Regional Industrial Property Organization (ARIPO)
* *[[Organisation Africaine de la Propriété Intellectuelle]]* (OAPI) hay African Intellectual Property Organization

## Các tổ chức chuyên môn
### Các tổ chức liên quan đến bằng sáng chế
*European Patent Organisation (EPO hay EPOrg)
*Eurasian Patent Organization (EAPO)
*Patent Office of the Cooperation Council for the Arab States of the Gulf (GCC)

### Các tổ chức liên quan đến thương hiệu
*Office for Harmonization in the Internal Market (OHIM)
*Benelux Trademarks Office
*European Trademark Office

### Các tổ chức liên quan đến thiết kế
*Benelux Designs Office (BDO)

## Xem thêm
* Sở hữu trí tuệ
* Danh sách các tổ chức
* Thư ký xét bằng sáng chế

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Trang web của Cục Sở hữu trí tuệ Việt Nam 
*Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới
*Cơ quan Sáng chế Châu Âu
*Tổ chức APEC
Khoa học thông tin

**Khoa học thông tin** (còn được gọi là **nghiên cứu thông tin**) là một lĩnh vực học thuật chủ yếu quan tâm đến phân tích, thu thập, phân loại, xử lý, lưu trữ, tìm kiếm, vận chuyển, phổ biến và bảo vệ thông tin. Các nhà nghiên cứu trong và ngoài lĩnh vực nghiên cứu ứng dụng và việc sử dụng tri thức trong các tổ chức, cũng như sự tương tác giữa người, các tổ chức và các hệ thống thông tin hiện hữu, với mục đích tạo ra, thay thế, cải thiện hoặc hiểu hệ thống thông tin.

Theo lịch sử, khoa học thông tin (tin học) được kết nối với khoa học máy tính, khoa học dữ liệu, tâm lý học, công nghệ, khoa học thư viện, chăm sóc sức khỏe, và cơ quan tình báo. Tuy nhiên, khoa học thông tin cũng kết hợp các khía cạnh của nhiều lĩnh vực đa dạng như khoa học lưu trữ, khoa học nhận thức, thương mại, luật, ngôn ngữ học, bảo tàng học, quản lý, toán học, triết học, chính sách công và khoa học xã hội.

## Xem thêm
* Tin học
* Khoa học nhận thức, Tâm lý học nhật thức &ndash; Trí tuệ với vai trò một hệ thống xử lý thông tin.
* Khoa học máy tính
* Công nghệ thông tin &ndash; Sử dụng máy tính và công nghệ để quản lý thông tin.
* Quản lý tri thức &ndash; Tin học và tri thức.
* Triết học thông tin (*Philosophy of Information*)

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Journal of Information Science
*    American Society for Information Science and Technology
WEB

:* *WEB* cũng được dùng thể chỉ [[World English Bible]] (một bản dịch Kinh thánh tiếng Anh). Về các cách dùng khác, xin xem [[world Wide Web|web]].*

**WEB** là một hệ lập trình máy tính do Donald Knuth xây dựng đầu tiên để thể hiện ý tưởng "lập trình văn học": tức là người ta có thể tạo ra phần mềm như những tác phẩm văn học, bằng cách cho các mẩu mã lệnh vào trong các đoạn văn bản mô tả thay vì làm ngược lại là thông lệ phổ biến trong hầu hết các ngôn ngữ lập trình.

Hệ WEB gồm hai chương trình chính: *tangle*, để tạo ra mã lệnh Pascal biên dịch được từ các văn bản nguồn; và *weave*, dùng để tạo ra các tài liệu hỗ trợ được trình bày chuyên nghiệp và có thể in ra được bằng cách dùng TeX.

Phiên bản mới của WEB gọi là CWEB.

## CWEB

## Xem thêm
*Web

## Tham khảo
NGO

**NGO** là một từ viết tắt hoặc mã tiếng Anh để chỉ:

*Tổ chức phi chính phủ
*Sân bay quốc tế Chubu (mã IATA) (NGO trước đây là mã IATA của Sân bay quốc tế Nagoya.)
LFS

**LFS** có thể là viết tắt của những thuật ngữ tiếng Anh sau:

***[[Linux From Scratch]]** ("Linux từ đầu") - một GNU/phân phối Linux
***[[Log File System]]** ("hệ thống tập tin lưu nhật trình") - một hệ thống tập tin cấu trúc dạng nhật trình (tiếng Anh *log-structured filesystem*)
***[[Large File Support]]** ("hỗ trợ tập tin kích thước lớn") - thuật ngữ trong khoa học máy tính dùng để chỉ một ứng dụng hay hệ điều hành có hỗ trợ các tập tin có kích thước lớn hơn 2 gigabyte
***[[Logic File System]]** ("hệ thống tập tin lôgích") - một hệ thống tập tin kiểu mới có khả năng cho phép tổ chức dữ liệu một cách linh động
Hà Nội (định hướng)

**Hà Nội** ** ** có thể là một trong số các địa danh sau đây:

;Việt Nam
* Trường Đại học Hà Nội
* Thành phố Hà Nội là thủ đô của Việt Nam
* Vùng thủ đô Hà Nội bao gồm 2 thành phố: Hà Nội, Hải Phòng và 5 tỉnh: Phú Thọ, Thái Nguyên, Bắc Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình
* Báo Hà Nội Mới
* Câu lạc bộ bóng đá Hà Nội
* Câu lạc bộ Hà Nội (bóng đá)
* Ga Hà Nội
* ''Hà Nội'' (HQ-182), tàu ngầm lớp Kilo 636 đầu tiên của Việt Nam.
* Hà Nội, Hà Nội phim của đạo diễn Bùi Tuấn Dũng và Lý Vỹ công chiếu 2007 và 2008
* Hà Nội và tôi album của Thu Phương phát hành 2012
* Tháp Hà Nội.
* Thôn Hà Nội, xã Hợp Thịnh, tỉnh Bắc Ninh

:;Địa danh cũ
* Tỉnh Hà Nội, một tỉnh cũ của Việt Nam được thành lập vào năm Minh Mạng thứ 12 (1831). Năm 1902, tỉnh Hà Nội đổi tên thành tỉnh Cầu Đơ. Năm 1904, tỉnh Cầu Đơ được đổi tên thành tỉnh Hà Đông
* Thành Hà Nội, tỉnh lỵ ban đầu của tỉnh Hà Nội.

;Trung Quốc
* Một địa danh xưa thuộc Tinh châu thời Hán ở Trung Quốc: Hà Nội
* Đường Hà Nội thuộc khu Tiêm Sa Chủy, quận Du Tiêm Vượng, tây Bán đảo Cửu Long, Hồng Kông, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa .

;Nhật Bản
* , một đơn vị cấp tỉnh của Nhật Bản cổ đại.

## Xem thêm
* Tiểu hành tinh gần quỹ đạo sao Hỏa phát hiện năm 1987 7816 Hanoi.
*
Nara (thành phố)

**Thành phố Nara** (奈良市, *Nại Lương thị*) thuộc tỉnh Nara (奈良県) ở vùng Kinki của Nhật Bản.

## Lịch sử

Nara là thủ đô của Nhật Bản, Heijo-kyo, được thành lập vào năm 710. Thành phố này đẹp và nổi tiếng nhất Nhật Bản trong thời kỳ trước năm 784, khi thủ đô của Nhật được chuyển đến nơi khác. Lịch sử Nhật Bản gọi thời này là thời kỳ Nara. Tên chính thức của thủ đô thời đó được gọi là Heijō Kyō, được xây dựng theo mô hình của Trường An, Nhà Đường, Trung Quốc, nay là Tây An. Theo sách cổ của Nhật Bản Nihon Shoki, tên gọi "Nara" có nguồn gốc từ *narashita* nghĩa là "làm phẳng".

Bức tường bao quanh thành phố dài khoảng 4,3 km từ phía Đông đến Tây, và 4,8&nbsp;km từ phía Bắc đến Nam. Có một con đường rộng thiết kế theo kiểu Trung Hoa, rộng khoảng 80 m chạy từ phía Bắc đến Nam ở giữa khu vực trung tâm. Con đường này chạy đến cung điện Heijo, khu vực mà vua và các văn phòng trung ương được đặt ở đó.

Vào thời Nara, đạo Phật được chính quyền ủng hộ mạnh mẽ. Chính vì vậy, nhiều ngôi chùa lớn đã được xây dựng tại Nara và vẫn còn lại cho đến tận ngày nay. Hồi đó, việc xây dựng những ngôi chùa lớn thờ Phật được nghĩ rằng sẽ bảo vệ vua và nước Nhật. Vào thời gian này, Nhật có quan hệ rất tốt với Trung Quốc, lúc đó là thời nhà Đường đã phát triển cực thịnh, và Nara đã là nơi tiếp thu những sản phẩm văn hóa, nghệ thuật của thời Đường. Những công trình xây dựng, nghệ thuật, điêu khắc... thời đó vẫn còn lại đến này nay và được xếp vào tài sản quốc gia của đất nước hoa anh đào.

Năm 2010, thành phố Nara tổ chức lễ kỷ niệm 1300 năm thành lập cố đô của Nhật Bản.

## Di sản thế giới

Tháng 12 năm 1998, Ủy ban Di sản thế giới đã chọn riêng một số khu vực và những kiến trúc lịch sử của Nara, gồm cả di tích của các cung điện, rừng cây, chùa chiền... đã được xây dựng vào khoảng 1300 năm trước đây, hồi mà Nara đã là thủ đô của Nhật Bản, là di sản văn hóa thế giới. Các bộ phận của di sản văn hóa cố đô Nara gồm:

* Chùa Todai
** Kho báu Hoàng gia Shoso
* Chùa Kofuku
* Đền Kasuga
* Chùa Gango
* Chùa Yakushi
* Chùa Toshodai
* Di tích Cung điện Heijo
* Rừng nguyên sinh Kasugayama

Trước đó, vào năm 1993, quần thể kiến trúc Phật giáo khu vực chùa Horyuji cũng ở Nara đã được chọn là di sản thế giới.

## Thành phố kết nghĩa
*  Canberra, Úc
*  Gyeongju, Hàn Quốc
*  São Paulo, Brazil
*  Toledo, Castile-La Mancha, Tây Ban Nha
*  Versailles, Pháp
*  Tây An, Trung Quốc

## Hình ảnh

Hình:KofukujiPainting.jpg|Chùa Kofuku
Hình:NaraKofukuji2.jpg|Chùa Kofuku
Hình:NaraKofukuji.jpg|Chùa Kofuku
Hình:KofukujiSarusawa.jpg|Chùa Kofuku nhìn từ ao Sarusawa 
Hình:Yakushiji Nara11s5bs4200.jpg|Chùa Yakushi
Hình:Yakushiji.jpg|Chùa Yakushi
Hình:Toshodaiji.jpg|Chùa Toshodai
Hình:Gangoji02st3200.jpg|Chùa Gango
Hình:Todaiji18s3200.jpg|Chùa Todai
Hình:Todaiji16st3200.jpg|Cổng lớn phía Nam của chùa Todai
Hình:TodaijiDaibutsu0224.jpg|Tượng Phật ở chùa Todai
Hình:KasugaTaisha1.jpg|Đền Kasuga


## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Website chính thức của thành phố Nara 
* Website của UNESCO về Di sản văn hóa cổ đô Nara
*
Trung tử

**Trung tử** trong sinh học có cấu trúc dạng ống vi thể hình trụ, được tìm thấy ở hầu hết các tế bào động vật và tảo và thường hiếm gặp ở thực vật. Vỏ của mỗi trung tử thường gồm 9 mặt, mỗi mặt có 3 ống vi thể (tuy nhiên ở phôi Drosophila chỉ có 2 ống và ở tinh trùng Caenorhabditis elegans chỉ có 1 ống). Một bộ hai trung tử nằm vuông góc với nhau trong không gian, tạo thành một phức hợp mà các nhà sinh học tế bào gọi là trung thể.

Trong quá trình nhân đôi, mỗi cặp trung tử mới sẽ được tạo ra từ một chiếc của cặp ban đầu cộng thêm một chiếc mới. Nếu các trung tử được dùng để tạo các bào quan di động, như roi và lông, chiếc trung tử già hơn, chiếc mẹ, sẽ trở thành chủ thể thiết lập cấu trúc của bào quan đó.

Các trung tử tạo nên sợi tơ vô sắc để phân chia các chromosome trong quá trình phân bào. Tuy nhiên, trung tử lại không cần thiết cho tế bào phân chia bởi vì các tế bào có các trung tử bị phá hủy bởi tia Laser vẫn có thể phân chia bình thường.

## Xem thêm
* Quá trình hình thành tơ vô sắc (thoi vô sắc)
* Cấu tạo Trung thể
* Quá trình nguyên phân

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Medical Engineer - Centrioles are not Autonomous 
*Electron microscopic images of centrioles
Lysosome

**Lysosome** (đọc là **lyzôxôm**, trước kia còn được gọi là **tiêu thể**) là một bào quan của các tế bào nhân thực. Chúng là nơi sản xuất enzyme mạnh hỗ trợ cho sự tiêu hóa và sự bài tiết các chất và những bào quan đã bị hư hỏng. Chúng được tạo ra ở bộ máy Golgi. Ở mức pH= 4.8, nên môi trường bên trong của tiêu thể axít hơn bào tương (pH 7). Màng đơn tiêu thể giúp ổn định pH thấp nhờ vào hệ thống bơm proton (H+) từ bào tương vào, và đồng thời bảo vệ bào tương và các thành phần khác của tế bào khỏi tác dụng của enzyme phân hủy trong bào tương. Các men tiêu hóa cần môi trường axít để hoạt động được đảm bảo chính xác. Tất cả các men này được tạo ra ở mạng lưới nội chất, và được vận chuyển và xử lý ở bộ máy Golgi. Bộ máy Golgi tạo ra các tiêu thể nhờ vào các chồi của bộ máy Golgi. Có 2 loại lysosome là lysosome I ( có nguồn gốc từ bộ máy golgi ) lysosome II ( có nguồn gốc từ sự nhân đôi lysosome )

Các enzyme quan trọng nhất trong tiêu thể là:
* Lipase, có tác dụng phân hủy mỡ
* Carbohydrase, có tác dụng phân hủy carbohydrate (ví dụ như đường)
* Protease, có tác dụng phân hủy protein
* Nuclease, có tác dụng phân hủy axít nhân

Các tiêu thể được sử dụng cho tiêu hủy các đại phân tử qua quá trình thực bào (sự tiêu hóa của các tế bào), từ quá trình tái sử dụng của chính các tế bào (ở đó các thành phần già nua ví dụ như ty thể hư hỏng được phân hủy liên tục và được thay thế bằng các thành phần mới, các protein của các thụ thể cũng được tái sử dụng), và đối với quá trình tế bào chết do tự thực bào, một dạng của quá trình chết được lập trình (hay quá trình tự hủy được lập trình của tế bào), có nghĩa là tế bào tự tiêu hóa lấy chúng.

Các tiêu thể chứa chất phế thải, chất độc, chất dự trữ, chứa muối khoáng, tham gia vào vận chuyển nước, có chức năng nữa là tiêu hoá và co bóp

Các chức năng khác bao gồm tiêu hóa vi khuẩn là thâm nhập vào tế bào và giúp sửa chữa các tổn thương của màng bào tương nhờ vào sử dụng các mãnh vá màng tế bào, hàn gắn vết thương. Tiêu thể còn có thể phân cắt nhanh chóng các đại phân tử để sử dụng dễ dàng hơn.

Có nhiều bệnh lý gây ra rối loạn chức năng của tiêu thể hay một trong các protein tiêu hóa của chúng, ví dụ như bệnh Tay-Sachs, hay bệnh Pompe. Chúng được tạo ra bởi hư hỏng hay mất đi protein tiêu hóa, dẫn đến tích lũy các chất trong tế bào, và hậu quả là chuyển hóa tế bào bị hư hỏng. Một cách tổng quát, chúng được phân loại như các bệnh lý mucopolysaccharidosis, GM2 gangliosidosis, các rối loạn về lưu trữ chất béo, glycoproteinosis, mucolipidosis, hay leukodystrophy.

Mức độ pH hằng định ở 4,8 được duy trì nhờ vào bơm ion hydro và bơm ion clo.

## Hình ảnh

Tập tin:Biological cell.svg
Tập tin:Endomembrane system diagram cs.svg


## Tham khảo
Peroxisome

**Peroxisome** (đôi khi được gọi là **[[vi thể]]** – *microbody*) là một loại bào quan có mặt trong tất cả các tế bào của sinh vật nhân chuẩn. Peroxisome tham gia trong quá trình biến dưỡng của các acid béo có mạch C rất dài, acid béo mạch nhánh, D-amino acid, polyamin và quá trình sinh tổng hợp của plasmalogen cùng nhiều etherphospholipid khác có vai trò tối quan trọng trong hoạt động của não và phổi ở các động vật có vú. Peroxisome cũng bao hàm chừng 10 phần trăm hoạt tính của hai enzyme tham gia trong chu trình pentose phosphate đóng một vai trò quan trọng trong sự trao đổi chất. Có nhiều tranh luận xung quanh vấn đề liệu peroxisome có tham gia vào quá trình sinh tổng hợp isoprenoid và cholesterol ở động vật hay không.

## Lịch sử
Peroxisome được một nhà tế bào học người Bỉ, Christian de Duve xác định dưới tư cách là một bào quan vào năm 1967. Trước đó peroxisome đã được miêu tả lần đầu tiên bởi một sinh viên người Thụy Điển tên là J. Rhodin vào năm 1954.

## Cấu trúc
Chúng bao gồm một màng đơn giúp cách biệt chúng và bào tương (chất dịch bên trong tế bào). Chúng có các protein màng đóng nhiều chức năng quan trọng như vận chuyển các protein từ bên ngoài vào và tăng sinh, tạo ra các tế bào kế tiếp.

## Chức năng
Peroxisome có chức năng giúp tế bào loại bỏ các độc tố, như H2O2, hay các chất chuyển hóa khác. Peroxisome chứa các enzym liên quan đến sử dụng oxy như là acid D-amin oxidase và urease oxidase. Peroxisome cũng chứa các enzym catalase chuyển H2O2 (hydro peroxide ,một sản phẩm trung gian gây độc trong quá trình chuyển hóa tế bào) thành H2O và O2, với 2H2O2 → 2H2O + O2.

Một số chức năng khác của peroxisome bao gồm việc thực thi chu trình glyoxylate trong các hạt đang nảy mầm (vì vậy trong trường hợp đó nó mang tên là "glyoxysome"), quá trình hô hấp sáng ở thực vật, quá trình đường phân ở các sinh vật thuộc Bộ Trùng mũi khoan, và quá trình oxy hóa methanol hoặc/và amin trong một số loài nấm men.

Peroxisome cũng phân hủy axít béo và các phức hợp độc tố, đồng thời xúc tác hai bước đầu tiên trong tổng hợp phospholipid, và sau đó chúng được sử dụng trong cấu tạo các màng tế bào. Peroxisome đảm trách cho quá trình oxy hóa các phân tử acid béo chuỗi dài và do vậy tạo nên các nhóm acetyl.

Ở người, một số lượng lớn peroxisome có thể tìm thấy trong gan, nơi tích tụ nhiều sản phẩm chuyển hóa trung gian mang độc tính. Tất cả các enzym được tìm thấy trong peroxisome đều được nhập từ bào tương. Mỗi enzym được vận chuyển vào trong peroxisome có một gốc đặc biệt tại một đầu của phân tử protein, được gọi là PTS (tiếng Anh: *peroxisomal targeting signal*, tức là chuỗi mang thông tin đích của peroxisome), nó cho phép protein đi vào trong bào quan, ở đó chúng hoạt động loại bỏ các chất độc.

## Xem thêm
*Hội chứng Zellweger, một bệnh của peroxisome

## Chú thích

## Liên kết ngoài

*Contribution of the Endoplasmic Reticulum to Peroxisome Formation Cell, 2005.
*PeroxisomeDB: Peroxisome-Database
*PeroxisomeKB: Peroxisome Knowledge Base
Tháp Hà Nội (định hướng)

**Tháp Hà Nội** có thể có một trong các nghĩa sau:

*Trò chơi và bài toán Tháp Hà Nội.
*Một tòa nhà có tên Tháp Hà Nội, cạnh di tích nhà tù Hỏa Lò, Hà Nội.
## Xem thêm
*Hà Nội (định hướng)
Công trình Tháp Hà Nội ( Hanoi tower ) là một dự án cao 25 tầng và 13 tầng với chức năng phức hợp gồm Văn phòng hạng A cho thuê, căn hộ cao cấp cho thuê, cửa hàng thương mại cho thuê, được quản lý bởi tập đoàn Ascott group của Singapore, nằm tại số 49 Phố Hai Bà Trưng, phường Cửa Nam, Hà Nội. Đây là một trong những dự án liên doanh cao tầng hiện đại có mặt sớm nhất ở Hà nội trong giai đoạn đầu thời kỳ đổi mới những năm 1990 của Việt Nam ( sau dự án khách sạn Daewoo ở Liễu giai 1 năm ) đánh dấu một giai đoạn phát triển mới của VN những dòng vốn FDI gần như là đầu tiên. Sát bên cạnh dự án là phần còn lại của nhà tù Hỏa lò xưa, nay là di tích lịch sử quốc gia và là một trong những điểm đến hàng đầu tại thủ đô của khách du lịch trong và ngoài nước. Không gian tại đây đậm đặc tính lịch sử, văn hóa cùng với những nét riêng mang hơi thở thời đại hòa quyện hài hòa, góp phần nâng cao hình ảnh về một Hà nội trong thời kỳ mới, đầy tính nhân văn nhưng cũng không kém phần hiện đại.
Sông Cầu (định hướng)

**Sông Cầu** có thể là:

## Tên sông
* Sông Cầu: một trong những con sông chính thuộc hệ thống sông Thái Bình ở miền Bắc Việt Nam
* Sông Cầu (Khánh Hòa): một phụ lưu của sông Cái Nha Trang chảy qua huyện Khánh Vĩnh, tỉnh Khánh Hòa
* Sông Cầu (Phú Yên): còn được gọi là sông Tam Giang hay sông Long Bình, một con sông ở phía bắc tỉnh Phú Yên, đổ ra vịnh Xuân Đài

## Địa danh
* Phường Sông Cầu, tỉnh Đắk Lắk

;Địa danh cũ
* Thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên
* Phường Sông Cầu, thành phố Bắc Kạn, tỉnh Bắc Kạn
* Thị trấn Sông Cầu, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên
* Xã Sông Cầu, huyện Khánh Vĩnh, tỉnh Khánh Hòa
*Thị trấn Sông Cầu cũ, huyện lỵ huyện Sông Cầu, tỉnh Phú Yên đến năm 2009; nay tương ứng với địa bàn phường Xuân Phú và một phần các phường Xuân Yên, Xuân Thành thuộc thị xã Sông Cầu.

## Khác
* Thuốc lá Sông Cầu: một mẫu thuốc lá trước đây ở miền Bắc Việt Nam.
Thiên đỉnh

[phải|nhỏ|Sơ đồ cho thấy mối liên hệ giữa thiên đỉnh, [thiên để và một số loại đường chân trời khác nhau. Chú ý rằng thiên đỉnh là điểm đối diện với thiên để.]]
Trong thiên văn học, **thiên đỉnh** (gốc chữ Hán: 天頂) được hiểu nôm na là điểm trên bầu trời thẳng đỉnh đầu người quan sát. Chính xác hơn, các cách định nghĩa sau đều tương đương:
* Nó là điểm có độ cao bằng +90 độ.
* Nó là cực đỉnh của hệ tọa độ chân trời.
* Nó là điểm cắt giữa thiên cầu và đường nối từ tâm Trái Đất qua vị trí người quan sát trên bề mặt Trái Đất.

## Các tính chất
* Điểm đối diện với thiên đỉnh trên thiên cầu gọi là thiên để.
* Đường kinh tuyến trời đi qua thiên đỉnh, thiên để và hai thiên cực (bắc–nam).
## Mặt Trời nhìn từ Trái Đất và thiên đỉnh

Trong hệ tọa độ chân trời, **góc thiên đỉnh** là góc giữa phương thẳng đứng và vị trí của một thiên thể và là góc phụ với góc cao, tức là góc so với phương nằm ngang (chân trời). Nếu góc thiên đỉnh của Mặt Trời bằng 0°, Mặt Trời ở cao 90° trên đỉnh đầu và ta nói là Mặt Trời lên thiên đỉnh.

Trên Trái Đất, những người quan sát nằm trong khu vực giữa chí tuyến Nam và chí tuyến Bắc (bao gồm cả xích đạo) sẽ quan sát được hiện tượng Mặt Trời lên thiên đỉnh mỗi năm hai lần. Những người quan sát nằm đúng tại hai đường chí tuyến chỉ quan sát được một lần trong năm Mặt Trời ở thiên đỉnh (vào ngày đông chí với chí tuyến Nam và ngày hạ chí với chí tuyến Bắc). Các quan sát viên nằm ở vĩ độ cao hơn chí tuyến Bắc hay thấp hơn chí tuyến Nam sẽ không bao giờ quan sát được Mặt Trời đi qua thiên đỉnh. Địa điểm nơi Mặt Trời lên thiên đỉnh được gọi là hạ điểm Mặt Trời. Mặt Trời lên thiên đỉnh ở chí tuyến Bắc vào ngày 22 tháng 6 (hạ chí) và ở chí tuyến Nam vào ngày 22 tháng 12 (đông chí). Ở xích đạo, Mặt Trời lên thiên đỉnh hai lần trong năm, vào ngày 21 tháng 3 (xuân phân) và 23 tháng 9 (thu phân).

Người Hồi giáo dựa vào việc quan sát bóng của các vật trên mặt đất để tìm ra hướng thiêng *qibla* đến thánh địa Mecca khi Mặt Trời đi qua thiên đỉnh tại thánh địa vào các ngày 27–28 tháng 5 và 15–16 tháng 7.

## Xem thêm
* Thiên để
* Thiên cực

## Tham khảo
Thiên để

Trong thiên văn học, **thiên để** (gốc chữ Hán: 天底, thiên = trời, để = đáy), một cách nôm na, là điểm (không trực tiếp thấy được bằng mắt thường) của bầu trời nằm thẳng dưới chân người quan sát. 
 
Chính xác hơn, các cách định nghĩa sau đều tương đương:
* Nó là điểm có độ cao bằng -90 độ.
* Nó là cực đáy của hệ tọa độ chân trời.
* Nó là điểm cắt dưới giữa thiên cầu và đường thẳng nối từ tâm Trái Đất qua vị trí người quan sát trên bề mặt Trái Đất. Điểm cắt kia là thiên đỉnh.

Một số từ điển Anh-Việt dịch sai thành **thiên đề** hay **thiên đế**; tuy nhiên cách đọc này không đúng nghĩa Hán-Việt.

Với các vệ tinh nhân tạo bay quanh hành tinh, trạng thái quan sát thiên để (nadir observation, nadir mode) là trạng thái với các thiết bị quan sát hướng về phần bề mặt hành tinh gần vệ tinh nhất. Trạng thái này cho phép quan sát bề mặt hay phần khí quyển gần rõ nhất, sử dụng tính toán đơn giản do có thể xấp xỉ bề mặt và phần khí quyển gần là các lớp phẳng. Tuy nhiên trạng thái quan sát này khó phân định tín hiệu từ các lớp khí quyển khác nhau bằng quan sát thụ động.

Mặt Trời đi qua thiên để tại địa điểm đối cực với hạ điểm Mặt Trời, lúc nửa đêm (khoảng 12 tiếng sau lúc giữa trưa) theo thời gian địa phương.

## Các tính chất
* Điểm đối diện với thiên để trên thiên cầu gọi là thiên đỉnh.
* Kinh tuyến trời đi qua cả hai điểm thiên đỉnh và thiên để.

## Xem thêm
* Thiên đỉnh
## Liên kết ngoài
Tạ (định hướng)

**Tạ** trong tiếng Việt có thể có các nghĩa:

* Đơn vị đo khối lượng tạ
* Tên phiên dịch từ tiếng Anh của đơn vị đo khối lượng *hundredweight*, tức tạ.
* Dụng cụ thể thao, tạ.
* Họ Tạ, họ người Việt Nam và Trung Quốc.
* Nhà làm ở trong vườn hay bên bờ nước, dùng làm nơi giải trí: thủy tạ.
Tấn (định hướng)

**Tấn** trong bách khoa toàn thư tiếng Việt có thể có các nghĩa:

*Đơn vị đo khối lượng:
** **[[Tấn]]** trong hệ SI, có giá trị bằng 1.000&nbsp;kg.
** **[[Tấn (Anh)|Tấn dài]]** hay tấn Anh, có giá trị bằng 1.016,0469088&nbsp;kg.
** **[[Tấn (Mỹ)|Tấn ngắn]]** hay tấn Mỹ, có giá trị bằng 907,18474&nbsp;kg.
*Bài tấn: còn gọi là đánh đỡ, một kiểu chơi của cỗ bài Tây được sáng tạo bởi nước Nga
***[[Tấn (võ thuật)|Tấn]]**: một tư thế trong võ thuật.
***[[Tấn (nước)|Tấn]]**, một quốc gia chư hầu thời Chu ở Trung Quốc, đất phong của Đường Thúc Ngu, tồn tại từ khoảng thế kỷ 11 TCN đến năm 376 TCN, trải qua 40 đời quân chủ
***[[Nhà Tấn|Tấn]]**, một triều đại trong lịch sử Trung Quốc, phân thành Tây Tấn (265-316) và Đông Tấn (317 - 420).
***[[Tấn (Ngũ đại)|Tiền Tấn]]**, một chính quyền do quân phiệt Lý Khắc Dụng thành lập, tồn tại vào thời Đường mạt và Ngũ Đại Thập Quốc, tiền thân của Hậu Đường.
***[[Hậu Tấn]]**, một trong năm triều đại thời Ngũ Đại Thập Quốc trong lịch sử Trung Quốc.
***[[Danh sách phiên vương nhà Minh (Tấn Vương hệ)|Nước Tấn]]** (1370-1648), phiên vương nhà Minh, đất phong của Tấn Cung Vương Chu Cương, hoàng tử thứ 3 của Minh Thái Tổ, truyền được 18 đời quân chủ
*Phúc tấn: danh hiệu của các vương phi đời nhà Thanh
*Tên gọi tắt của tỉnh Sơn Tây bên Trung Quốc, nơi đây vốn là địa bàn của nước Tấn thời Xuân Thu.

## Xem thêm
*Tán
*Tấm