Họ Mã tiền

**Họ Mã tiền** (danh pháp khoa học: **Loganiaceae**) là một họ thực vật hai lá mầm, thuộc về bộ Long đởm (Gentianales). Họ này có 13 chi, phân bố ở các vùng nhiệt đới trên toàn thế giới.

## Phân loại
Các phân loại đầu tiên gắn cho họ này tới 29 chi. Một số sơ đồ phân loại, chẳng hạn của Takhtadjan, đã chia họ Loganiaceae được miêu tả tại đây thành ra nhiều (tới 4) họ là: Strychnaceae, Antoniaceae, Spigeliaceae và Loganiaceae. Các nghiên cứu DNA gần đây về bộ Long đởm đã tìm thấy các chứng cứ ủng hộ mạnh mẽ cho Loganiaceae như là một nhánh đơn nguồn gốc chứa 13 chi và khoảng 420 loài. Các chi đa dạng loài nhất là *Strychnos* (190 loài), *Mitrasacme* (55 loài), *Geniostoma* (55 loài).

Chi tiết cụ thể như dưới đây:
* Tông Antonieae
** *[[Antonia (thực vật)|Antonia]]*
** *[[Bonyunia]]*
** *[[Norrisia (thực vật)|Norrisia]]*
** *[[Usteria]]*
* Tông Loganieae
** *[[Logania (thực vật)|Logania]]* (bao gồm cả *Nautophylla*): Khoảng 37 loài, gần như đặc hữu Australia và chỉ có 1 loài ở New Caledonia cộng 1 loài ở New Zealand (có lẽ đã tuyệt chủng). Chia làm 2 tổ đơn ngành là *Logania* và *Stomandra* nhưng bản thân *Logania* là không đơn ngành. Năm 2014 Foster *et al.* đề xuất việc công nhận tổ *Stomandra* như là một chi mới, gọi là *Orianthera* với 13 loài.
** *[[Geniostoma]]* (bao gồm cả *Anasser*): Khoảng 28 loài. Phân bố trải rộng từ Australasia tới Thái Bình Dương, về phía bắc tới miền nam Nhật Bản, về phía tây tới quần đảo Mascarene.
** *[[Labordia]]*: Khoảng 17 loài đặc hữu Hawaii. Về hình thái là tương tự *Geniostoma*, khác ở chỗ ống tràng dài hơn các thùy, cụm hoa đầu cành (ở *Geniostoma* là ở nách lá) và quả nang 2 hoặc 3 (ít khi 4) mảnh vỏ trong khi ở *Geniostoma* luôn là 2. Phân tích phát sinh chủng loài của Gibbons *et al.* năm 2012 cho thấy tốt nhất nên gộp *Labordia* trong *Geniostoma*, do việc công nhận *Labordia* như một chi độc lập làm cho *Geniostoma* trở thành nhóm cận ngành.
** *[[Mitreola (thực vật)|Mitreola]]* (bao gồm cả *Cynoctonum*): Trước đây xếp trong Spigelieae. Khoảng 14 loài, phân bố rộng khắp ở châu Mỹ, châu Phi, châu Á, New Guinea và miền bắc Australia. Loài *M. minima* lại phân bố hạn hẹp ở tây nam Australia và phân tích phát sinh chủng loài của Gibbons *et al.* (2012) cho thấy nó không có quan hệ họ hàng gần với các loài còn lại của chi *Mitreola* mà có quan hệ chị-em với nhóm *Schizacme* + *Phyllangium* + *Mitrasacme* và tốt nhất là nên coi nó như một chi độc lập. Năm 2013 Gibbons *et al.* chuyển nó sang chi mới gọi là *Adelphacme*.
** *[[Mitrasacme]]*: Trước đây xếp trong Spigelieae. Khoảng 54 loài, chủ yếu ở Australia, nhưng mở rộng tới New Caledonia, Malesia và châu Á.
** *[[Schizacme]]*: Tách ra từ *Mitrasacme* năm 1996. Khoảng 3+ loài cây bụi nhỏ lâu năm ở Tasmania, Victoria (nam Australia) và New Zealand.
**  *[[Phyllangium]]*: Tách ra từ *Mitrasacme* năm 1996. Khoảng 5 loài cây thân thảo đặc hữu vùng ôn đới Australia.
* Tông Strychneae
** *[[Gardneria]]* (bao gồm cả *Pseudogardneria*)
** *[[Neuburgia]]* (bao gồm cả *Couthovia*, *Crateriphytum*)
** *[[Strychnos]]* (bao gồm cả *Atherstonea*, *Scyphostrychnos*)
* Tông Spigelieae
** *[[Spigelia]]* (bao gồm cả *Coelostylis*, *Pseudospigelia*). Phân tích phát sinh chủng loài của Yang *et al.* (2016) cho thấy tốt nhất nên gộp Spigelieae trong tông Strychneae.

### Các chi bị loại ra
* *Adenoplea* = *Buddleja* (họ Scrophulariaceae).
* *Adenoplusia* = *Buddleja* (họ Scrophulariaceae).
* *[[Androya (thực vật)|Androya]]*: Chuyển sang họ Scrophulariaceae.
* *[[Anthocleista]]*: Chuyển sang họ Gentianaceae.
* *Buddleia* = *Buddleja* (họ Scrophulariaceae).
* *[[Chi Bọ chó|Buddleja]]*: Chuyển sang họ Scrophulariaceae.
* *Chilianthus* = *Buddleja* (họ Scrophulariaceae).
* *Coinochlamys* = *Mostuea* (họ Gelsemiaceae).
* *Cyrtophyllum* = *Fagraea* (họ Gentianaceae).
* *[[Desfontainia]]*: Chuyển sang họ Columelliaceae.
* *[[Emorya]]*: Chuyển sang họ Scrophulariaceae.
* *[[Fagraea]]*: Chuyển sang họ Gentianaceae.
* *[[Chi Lá ngón|Gelsemium]]*: Chuyển sang họ Gelsemiaceae.
* *[[Gomphostigma]]*: Chuyển sang họ Scrophulariaceae.
* *Hasslerella* = *[[Polypremum]]* (họ Tetrachondraceae).
* *Lachnopylis* = *[[Nuxia]]* (họ Stilbaceae).
* *Leptocladus* = *Mostuea* (họ Gelsemiaceae).
* *Lithophytum* = *[[Plocosperma]]* (họ Plocospermataceae).
* *Medicia* = *Gelsemium* (họ Gelsemiaceae).
* *[[Mostuea]]*: Chuyển sang họ Gelsemiaceae.
* *Nicodemia* = *Buddleja* (họ Scrophulariaceae).
* *[[Nuxia]]*: Chuyển sang họ Stilbaceae.
* *[[Peltanthera]]*: Chuyển sang họ Gesneriaceae.
* *[[Plocosperma]]*: Chuyển sang họ Plocospermataceae.
* *[[Polypremum]]*: Chuyển sang họ Tetrachondraceae.
* *[[Potalia]]* (họ Gentianaceae).
* *[[Retzia]]*: Chuyển sang họ Stilbaceae.
* *Valerioa* = *Peltanthera* (họ Gesneriaceae).

## Phát sinh chủng loài
Cây phát sinh chủng loài vẽ theo kết quả tổng hợp từ Backlund *et al.* (2000), Gibbons *et al.* (2012) và Yang *et al.* (2016)

## Hình ảnh

Tập tin:Antonia ovata Pohl109.png|*[[Antonia ovata]]*
Tập tin:Logania spp EP-IV2-015.png|*Logania*
Tập tin:Spigelia marilandica redclay.jpg|*[[Spigelia marilandica]]*
Tập tin:Strychnos spinosa MS 10325.jpg|*[[Strychnos spinosa]]*


## Tham khảo

## Xem thêm
* Struwe L., V. A. Albert và B. Bremer 1994. Mô tả theo nhánh và sự phân loại theo họ của bộ Long đởm. *Cladistics* 10: 175–205.

## Liên kết ngoài

* 
*