Phân loại họ Lan

**[[Họ Lan]]** (danh pháp khoa học: **Orchidaceae**) được nhiều nhà phân loại học phân chia khác nhau, liên tục thay đổi cả về sắp xếp và số lượng chi, loài. Nhà khoa học người Thụy Điển Carl von Linné công nhận 8 chi trong họ này năm 1753. Antoine Laurent de Jussieu xác nhận Orchidaceae là một họ thực vật năm 1789. Hiện nay các loài lan được xếp vào 5 hay 6 phân họ chính, ngoài ra là các tông, phân tông, chi và phân chi chưa thống nhất xếp cụ thể. Số lượng loài và chi Phong lan hiện không ngừng tăng lên theo thời gian, đặc biệt là các loài lai làm cho họ *Orchidaceae* trở thành một trong những họ thực vật lớn nhất thế giới với khoảng 28.000 loài tự nhiên và 100.000 lai ghép. Danh pháp của họ lấy theo tên chi tiêu biểu, Orchis. Tên chi *Orchis* lấy theo tiếng Hy Lạp cổ đại  (**), nghĩa đen là Tinh hoàn, vì hình dạng củ đôi của một số loài trong chi này. Phân loại sau tính từ họ Lan đến các chi.

## Lịch sử phân loại họ Lan
*1753: Linné trong tác phẩm Species Plantarum công nhận 8 chi trong họ
*1789: Jussieu trong *Genera plantarum* xác nhận Orchidaceae là một họ thực vật
*1800: Olof Peter Swartz trong *Icones plantarum incognitarum quas in India Occidentali* mô tả 25 chi
*1804: Thouars mô tả chi Bulbophyllum, hiện nay là chi lớn nhất trong họ với khoảng 2000 loài chi tiết;
*1817: Louis Claude Richard giải thích các đặc điểm mô tả họ Lan
*1830-1840: John Lindley phân loại họ Lan Orchidaceae thành 4 phân họ. Ông được coi là cha đẻ của phân loại phong lan.
*1881: George Bentham trong khi nghiên cứu đã đề xuất ra một đơn vị phân loại mới là phân tông
*1887: Pfitzer chia họ lan thành phân họ đơn nhị *[[Monandrae]]* và đa nhị *[[Diandrae]]*
*1993: Dressler công bố *Phylogeny and Classification of the Orchid Family* (Phân loại và phát sinh loài trong họ Lan)
*1998: Cameron và cộng sự sau khi phân tích gen rbcL và chuỗi nucleotide đã công bố cây phát sinh loài của họ Lan
*2003: APG phát hành hệ thống APG II trong đó xếp họ Lan vào bộ Măng tây
*2005: Chase và cộng sự xuất bản một hệ thống phân loại mới dựa trên cơ sở phân tích DNA;
*2015: Một số nhà nghiên cứu tỏ ra phân vân về việc phân chia các tông Orchideae (Phân họ Lan) và tông Vandeae (Phân họ Lan biểu sinh). Vị trí của các chi Pachites, Holothrix, Hederorkis và phân tông Cranichidinae cũng tỏ ra có vấn đề. Chi Podochileae, phân tông Oncidiinae, Goodyerinae và Angraecinae được đề nghị xem xét lại phân tích gen. Tông Gastrodieae tỏ ra thiếu sót trong việc lấy mẫu phân tích gen.

## Các hệ thống phân loại
Các hệ thống phân loại cũ (hệ Takhtajan thập niên 1950, hệ Cronquist năm 1981, hệ thống Dahlgren năm 1982 sửa đổi năm 1985 và hệ Thorne năm 1992 xếp họ này cùng với vài họ khác vào bộ Lan *Orchidales*. Các hệ thống APG II và APG III xếp nó vào bộ Măng tây *Asparagales*. Cả hai bộ đều thuộc về nhóm thực vật một lá mầm *Monocots*.

## Phân loại chung
;Bộ Măng tây Asparagales
;;Họ Lan Orchidaceae

### Phân họ Giả lan ''Apostasioideae''
* Phân họ Giả lan ''Apostasioideae'': 2 chi, 17 loài. Đặc điểm: 2-3 bao phấn sinh sản và 1 nhị lép dạng chỉ.
***** Chi Giả lan (*[[Chi Giả lan|Apostasia]]*, đồng nghĩa: *Adactylus*, *Mesodactylis*): 8 loài. Ở Việt Nam tính đến năm 2017 có *[[Apostasia nuda]]* - cổ lan trần, giả lan trần; *[[Apostasia odorata]]* - cổ lan thơm, giả lan lá rộng và *[[Apostasia wallichii]]* - cổ lan Wallich).
***** Chi Nơ lan *[[Chi Nơ lan|Neuwiedia]]*: 9 loài. Ở Việt Nam tính đến năm 2017 có nơ lan Trung Bộ *Neuwiedia annamensis*, *Neuwiedia griffithii*, *Neuwiedia inae* và nơ lan zollingeri thứ Singapore *Neuwiedia zollingeri var. singapureana*.

Tập tin:Apostasia wallichii.jpg|*Apostasia wallichii*
Tập tin:Neuwiedia veratrifolia (as Neuwiedia lindleyi) - Curtis' 120 (Ser. 3 no. 50) pl. 7368 (1894).jpg|*Neuwiedia veratrifolia*.


### Phân họ Va ni
Phân họ Va ni (Vanilloideae): Một nhánh cổ mà hiện tại được công nhận như là một phân họ riêng biệt. Nhưng từ quan điểm phát sinh chủng loài phân tử thì nó có lẽ có quan hệ chị em với nhánh chứa 2 phân họ Epidendroideae + Orchidoideae. Phân họ này là một nhánh tại nhị phân cơ sở của lan đơn nhị.

Phả hệ phân họ Va ni theo Kenneth M. Cameron

* Phân họ Va ni (Vanilloideae)
** Tông Pogoniinae
***** Chi *[[Cleistes]]*, *[[Duckeella]]*, *[[Isotria]]* (đồng nghĩa: *Odonectis*), *[[Pogonia]]*, *[[Pogoniopsis]]*
** Tông Vanilleae
*** Phân tông Galeolinae
***** Chi *[[Cyrtosia]]*, *[[Erythrorchis]]*, *[[Galeola]]* (đồng nghĩa: *Haematorchis*, *Ledgeria*, *Pogochilus*), *[[Pseudovanilla]]*
*** Phân tông Lecanorchinae: chi duy nhất *[[Lecanorchis]]*
*** Phân tông Vanillinae

***** Chi *[[Clematepistephium]]*, *[[Dictyophyllaria]]*, *[[Epistephium]]*, *[[Eriaxis]]*, *[[Vanilla]]* (đồng nghĩa: *Myrobroma*)

### Phân họ Lan hài
Phân họ Lan hài Cypripedioideae:

Đặc điểm: 2 bao phấn sinh sản nhị kép, một nhị lép hình khiên và 1 môi dưới (cánh giữa) hình túi.

Vị trí phát sinh chủng loài của phân họ này vẫn chưa rõ ràng. Nó có thể gộp cùng Vanilloideae (mặc dù yếu) hay là chị-em với phần còn lại của họ Orchidaceae sau khi trừ đi Apostasioideae, điều này dường như là có nghĩa khi xét theo quan điểm tiến hóa bộ nhị (1 gen, gia quyền liên tục). Tuy nhiên, phân họ này cũng có thể là chị em với phần còn lại của họ Orchidaceae sau khi trừ đi Apostasioideae và Vanilloideae.

Phả hệ theo Cameron

* Phân họ Lan hài Cypripedioideae
** Tông Cypripedieae

*** Phân tông Cypripediinae chứa chi duy nhất *[[Cypripedium]]* (đồng nghĩa: *Arietinum*, *Calceolaria*, *Calceolus*, *Ciripedium*, *Criogenes*, *Fissipes*, *Hypodema*, *Sacodon*, *Schizopedium*, *Stimegas*) gồm nhiều đoạn, phân đoạn với khoảng 50 loài.
*** Phân tông Paphiopedilinae chứa chi duy nhất *[[chi Lan hài|Paphiopedilum]]* (đồng nghĩa: *Cordula*, *Menephora*) gồm nhiều phân chi, đoạn và phân đoạn với khoảng 62 loài.
** Tông Mexipedieae chứa phân tông duy nhất Mexipediinae, chi duy nhất *[[Mexipedium]]*.
** Tông Phragmipedieae chứa phân tông duy nhất Phragmipediinae, chi duy nhất *[[Phragmipedium]]* (đồng nghĩa: *Uropedium*) gồm khoảng 6 đoạn
** Tông Selenipedieae chứa phân tông duy nhất Selenipediinae, chi duy nhất *[[Selenipedium]]* gồm khoảng 6-11 loài
** Tông hybrids (lai): ×Phragmipaphium lai giữa *[[Phragmipedium]]* của tông *Phragmipedieae* với *[[Chi Lan hài|Paphiopedilum]]* của tông *Cypripedieae*.

Tập tin:Paphiopedilum vietnamense Orchi 062.jpg|Lan hài Việt Nam *Paphiopedilum vietnamense*
Tập tin:Paphiopedilum vietnamense Orchi 066.jpg|*Paphiopedilum vietnamense*


### Phân họ Lan biểu sinh

Phân họ Lan biểu sinh Epidendroideae, phả hệ theo Cameron

#### Tông [[Arethuseae]]
* Phân tông Coelogyninae 
*** Chi Thuniopsis với loài duy nhất Thuniopsis cleistogama.
* Phân tông Arethusinae
*** Chi Arethusa, x Elearethusa, x Elecalthusa, Eleorchis và chi x Elepogon
* Phân tông Arundinae
*** Chi Arundina và Dilochia

* Phân tông Bletiinae
** Liên minh Calopogon chứa chi duy nhất Calopogon
** Liên minh Kiều lan Calanthe
*** Chi Acanthephippium, Bletia, Bletilla, Lan bầu rượu (Kiều lan), Phaius, Lan chu đình
** Liên minh Coelia chứa chi duy nhất Coelia
** Liên minh Chysis chứa chi duy nhất Chysis
** Liên minh Plocoglottis chứa chi duy nhất Plocoglottis
** Liên minh Tainia chứa chi duy nhất Tainia
** Liên minh chưa rõ ràng
*** Chi Ancistrochilus, Anthogonium, Cephalantheropsis, Eriodes, Hancockia, Hexalectris, Ipsea, Mischobulbum, Nephelaphyllum, Pachystoma
* Phân tông chưa rõ ràng: chi Neogyna

#### Tông [[Calypsoeae]]

*** Chi Aplectrum, Calypso, Corallorhiza, Cremastra, Danxiaorchis, Dactylostalix, Ephippianthus, Oreorchis, Tipularia, Yoania, Yunorchis

#### Tông [[Coelogyneae]]
* Phân tông Coelogyninae

*** Chi Basigyne, Bracisepalum, Bulleyia, Chelonistele, lan thanh đạm Coelogyne, Dendrochilum, Dickasonia, Entomophobia, Forbesina, Geesinkorchis, Gynoglottis, Ischnogyne, Nabaluia, Neogyne, Otochilus, Panisea, Pholidota, Pleione, Pseudacoridium, Sigmatogyne
* Phân tông Thuniinae chứa chi duy nhất Thunia

#### Tông [[Collabieae]]
*** Chi Chrysoglossum, Collabium, Diglyphosa
#### Tông [[Dendrobieae]]
* Phân tông Bulbophyllinae

*** Chi lan lọng Bulbophyllum, Chaseella, Codonosiphon, Dactylorhynchus, Drymoda, Genyorchis, Hapalochilus, Jejosephia, Monomeria, Monsepalum, Saccoglossum, Sunipia, Tapeinoglossum, Trias

* Phân tông Dendrobiinae

*** Chi Australorchis, Cadetia, Davejonesia, Dendrobium, Diplocaulobium, Dockrillia, Epigenium, Flickingeria, Pedilochilus, Pseuderia, Thelychiton
* Phân tông chưa rõ ràng
*** Chi Acrochaene, Cannaeorchis, Epigeneium, Eriopexis, Ferruminaria, Grastidium, Inobulbon, Mastigion, Monosepalum, Oncophyllum, Osyricera, Rhytionanthos, Synarmosepalum, Tetrodon, Vesicisepalum, Winika

#### Tông [[Epidendreae]]
* Phân tông Adrorhizinae
*** Chi Adrorhizon, Hederorkis, Imerinaea, Neobenthamia, Sirhookera
* Phân tông Arpophyllinae: chi duy nhất Arpophyllum
* Phân tông Elleanthinae
*** Chi Elleanthus, Epilyna, Sertifera
* Phân tông Glomerinae
*** Chi Aglossorhyncha, Agrostophyllum, Earina, Glomera, Glossorhyncha, Ischnocentrum, Sepalosiphon
* Phân tông Laeliinae
*** Chi Amoana
** Liên minh Isochilus
*** Chi Hexisea, Isochilus
** Liên minh Cattleya

*** Chi Brassavola, Broughtonia, Cattleya, Encyclia, Guarianthe, Laelia, Myrmecophila, Sophronitis
** Liên minh Barkeria
*** Chi Barkeria, Caularthron
** Liên minh Epidendrum
*** Chi Amblostoma, Epidendrum
** Liên minh Leptotes: chi duy nhất Leptotes
** Liên minh Neocogniauxia
*** Chi Dilomilis, Neocogniauxia, Tomzanonia
** Liên minh chưa rõ ràng:
*** Chi Acrorchis, Alamania, Artorima, Basiphyllaea, Bothriochilus, Constantia, Diacrium, Dilomilis, Dimeranda, Diothonea, Domingoa, Epidanthus, Hagsatera, Helleriella, Hexadesmia, Homalopetalum, Isabelia, Jacquiniella, Lanium, Loefgrenianthus, Nageliella, Neolauchea, Neowilliamsia, Nidema, Oerstedella, Orleanesia, Pinelia, Platyglottis, Ponera, Pseudolaelia, Psychilis, Quisqueya, Reichenbachanthus, Scaphyglottis, Schomburgkia, Sophronitella, Tetramicra
* Laeliinae lai:
*** Chi Brassocattleya, Brassoepidendrum, Brassolaeliocattleya, Cattleytonia, Epicattleya, Epilaeliocattleya, Hawkinsara, Laeliocatonia, Laeliocattleya, Otaara, Potinara, Schombocattleya, Sophrocattleya, Sophrolaelia, Sophrolaeliocattleya
* Phân tông Meiracyllinae: chi duy nhất Meiracyllium
* Phân tông Pleurothallidinae

*** Chi Acostaea, Barbosella, Barbrodia, Brachionidium, Brenesia, Chamelophyton, Condylago, Dracula, Dresslerella, Dryadella, Frondaria, Lepanthes, Lepanthopsis, Masdevallia, Myoxanthus, Octomeria, Ophidion, Physosiphon, Platystele, Pleurothallis, Porroglossum, Restrepia, Restrepiella, Restrepiopsis, Salpistele, Scaphosepalum, Stelis, Teagueia, Trichosalpinx, Trisetella, Zootrophion
* Phân tông Sobraliinae: chi duy nhất Sobralia
* Phân tông chưa rõ ràng
*** Chi Andinia, Barbrodria, Dimerandra, Draconanthes, Epibator, Jostia, Prosthechea, Pygmaeorchis

#### Tông [[Gastrodieae]]
* Phân tông Gastrodiinae
*** Chi Auxopus, Didymoplexiella, Didymoplexis, Gastrodia, Neoclemensia, Uleiorchis
* Phân tông Wullschlaegeliinae: chi duy nhất Wullschlaegelia

#### Tông [[Malaxideae]]
Tông Malaxideae gồm khoảng 900 loài
*** Chi Hammarbya, Hippeophyllum, Liparis, Malaxis, Oberonia, Orestias, Risleya
#### Tông [[Neottieae]]
* Phân tông Limodorinae
*** Chi Aphyllorchis, Cephalanthera, Epipactis và Limodorum
* Phân tông Listerinae
*** Chi Listera và Neottia
#### Tông [[Nervilieae]]
* Phân tông Nervilliinae: chi duy nhất Nervilia
* Phân tông Epipogiinae
*** Chi Epipogium, Silvorchis, Stereosandra
#### Tông [[Palmorchideae]]
*** Chi Palmorchis
#### Tông [[Podochileae]] (hay [[Podochilaeae]])
* Phân tông Eriinae
** Liên minh Eria
*** Chi Nỉ lan (chi lan len) Eria, Trichotosia
** Liên minh Ceratostylis
*** Chi Ceratostylis, Epiblastus và Sarcostoma
** Liên minh chưa rõ ràng: Chi Ascidieria, Cryptochilus, Mediocalcar, Porpax, Stolzia
* Phân tông Podochilinae

*** Chi Appendicula, Chilopogon, Chitonochilus, Cyphochilus, Poaephyllum, Podochilus
* Phân tông Thelasiinae
*** Chi Chitonanthera, Octarrhena, Oxyanthera, Phreatia, Rhynchophreatia, lan củ Thelasis
* Phân tông chưa rõ ràng: chi Ridleyella
#### Tông [[Sobralieae]]
#### Tông [[Triphoreae]]
*** Chi Monophyllorchis, Psilochilus, Triphora
#### Tông [[Tropidieae]]
*** Chi Corymborkis, Tropidia
#### Tông [[Xerorchideae]]
Tông Xerorchideae có chi duy nhất Xerorchis
#### Tông chưa rõ ràng
*** Chi Ackermania, Acrolophia, Aglossorrhyncha, Anteriorchis, Barombiella, Blumeorchis, Cardiochilos, Changnienia, Coenadenium, Cribbia, Crossoglossa, Cuitlauzina, Didiciea, Diplolabellum, Eulophiella, Fimbriella, Goniochilus, Grammangis, Graphorkis, Grobya, Guanchezia, Gunnarella, Gunnarorchis, Hirtzia, Hylaeorchis, Lacroixia, Megalotus, Neocribbia, Ormerodia, Peristeranthus, Plectorrhiza, Porphyroglottis, Protoceras, Pteroceras, Renzorchis, Scelochiloides, Scelochilopsis, Seidenfadeniella, Spongiola, Stictophyllorchis, Stigmatorthos, Symphyglossum, Taprobanea, Xenikophyton

### Phân họ Lan biểu sinh bậc cao
Phân họ Lan biểu sinh bậc cao Higher Epidendroideae: phả hệ theo Cameron

#### Tông [[Cymbidieae]]
* Phân tông Acriopsidinae: chi duy nhất Acriopsis
* Phân tông Bromheadiinae: chi duy nhất Bromheadia
* Phân tông Catasetinae
*** Chi Catasetum, Clowesia, Cycnoches, Dressleria, Mormodes
* Phân tông Cyrtopodiinae
** Liên minh Cyrtopodium
*** Chi Cymbidiella, Cyrtopodium, Galeandra
** Liên minh Cymbidium
*** Chi Ansellia, lan kiếm Cymbidium, Grammatophyllum
** Lai: Bifrenidium, Cymphiella, Cyrtellia, Eulocymbidiella, Galeansellia, Graphiella
* Phân tông Eulophiinae
*** Chi Cyanaeorchis, Dipodium, Eulophia, Geodorum, Oeceoclades, Pteroglossaspis
* Phân tông Goveniinae: chi duy nhất Govenia
* Phân tông Thecostelinae
*** Chi Thecopus, Thecostele

#### Tông [[Polystachyinae]]

Tông Polystachyinae được một số nhà khoa học coi nò là một phân tông trong tông Vandeae, và gồm 4 chi: Hederorkis - Imerinaea - Neobenthamia - Polystachya
#### Tông [[Vandeae]]

* Phân tông Aerangidinae
*** Chi Aerangis, Ancistrorhynchus, Angraecopsis, Azadehdelia, Beclardia, Bolusiella, Cardiochilus, Chamaeangis, Chauliodon, Cyrtorchis, Diaphananthe, Dinklageella, Distylodon, Eggelingia, Encheiridion, Eurychone, Holmesia, Listrostachys, Margelliantha, Microcoelia, Microterangis, Mystacidium, Nephrangis, Plectrelminthus, Podangis, Rangaeris, Rhaesteria, Rhipidoglossum, Sarcorhynchus, Solenangis, Sphyrarhynchus, Summerhayesia, Taeniorrhiza, Triceratorhynchus, Tridactyle, Ypsilopus
* Phân tông Aeridinae
** Liên minh Phalaenopsis
*** Chi lan giáng hương Aerides, Chiloschista, Christensonia, Doritis, Lan hồ điệp Phalaenopsis, Paraphalaenopsis, lan ngọc điểm Rhynchostylis, Sarcochilus, Sedirea, Seidenfadenia
** Liên minh Vanda
*** Chi Adenoncos, Arachnis, Ascocentrum, Ascoglossum, Euanthe, lan san hô Luisia, lan phượng vĩ Renanthera, lan vân đa Vanda, Vandopsis
** Liên minh Trichoglottis
*** Chi Abdominea, lan bắp ngô Acampe, Amesiella, lan miệng kín Cleisostoma, lan Túi thơ Gastrochilus, Neofinetia, Robiquetia, Trichoglottis
** Liên minh chưa rõ ràng
*** Chi Armodorum, Ascochilopsis, Ascochilus, Ascolabium, Biermannia, Bogoria, Brachypeza, Calymmanthera, Ceratocentron, Ceratochilus, Chamaeanthus, Chroniochilus, Cleisocentron, Cleisomeria, Cordiglottis, Cottonia, Cryptopylos, Dimorphorchis, Diplocentrum, Diploprora, Dryadorchis, Drymoanthus, Dyakia, Eparmatostigma, Esmeralda, Grosourdya, Gunnerella, Haraella, lan tóc tiên Holcoglossum, lan cẩm báo Hygrochilus, Hymenorchis, Lesliea, Loxoma, Macropodanthus, Malleola, Megalotis, Micropera, Microsaccus, Microtatorchis, Mobilabium, Nothodoritis, Omoea, Ornithochilus, chi lan bướm Papilionanthe, Papillilabium, Parapteroceras, Pelatantheria, Pennilabium, Peristantherus, Phragmorchis, Plectorhiza, Pomatocalpa, Porphyrodesme, Porrorhachis, Proteroceras, Renantherella, Rhinerrhiza, Rhynchogyna, Saccolabiopsis, Saccolabium, Sarcanthopsis, Sarcoglyphis, Sarcophyton, Schistotylus, Schoenorchis, Smithsonia, Smitinandia, Staurochilus, Stereochilus, Taeniophyllum, lan xương cá Thrixspermum, Trudelia, Tuberolabium, Uncifera, Ventricularia, Xenicophyton
** Lai: Chi Aeridovanda, Aranda, Ascocenda, Ascofinetia, Asconopsis, Christieara, Doritaenopsis, Opsistylis, Perreiraara, Renanstylis, Renantanda, Renanthopsis, Rhynchovanda, Vandaenopsis, Vascostylis
* Phân tông Angraecinae

*** Chi Aeranthes, Ambrella, Angraecum, Bonniera, Calyptrochilum, Campylocentrum, Cryptopus, Dendrophylax, Harrisella, Jumellea, Lemurella, Lemurorchis, Neobathiea, Oeonia, Oeoniella, Ossiculum, Perrierella, Polyradicion, Sobennikoffia
*** Chi Kylicanthe mô tả năm 2018 với 4 loài mới: Kylicanthe bueae, Kylicanthe arcuata, Kylicanthe cornuata, và Kylicanthe perezverae.
* Phân tông Polystachyinae
*** Chi Hederorkis, Imerinaea, Neobenthamia, Polystachya

#### Tông [[Maxillarieae]]
Tông Maxillarieae gồm khoảng 70-80 chi với khoảng 1000 loài hoa lan rải rác ở Bắc Mỹ và Trung Mỹ
* Phân tông Cryptarrheninae: chi duy nhất Cryptarrhena
* Phân tông Corallorhizinae: chi duy nhất Corallorhiza
* Phân tông Dichaeinae: chi duy nhất Dichaea
* Phân tông Lycastinae
*** Chi Anguloa, Bifrenaria, Horvatia, Ida, Lycaste, Neomoorea, Rudolfiella, Teuscheria, Xylobium, Zylobium
* Phân tông Maxillariinae

*** Chi Anthosiphon, Chrysocycnis, Cryptocentrum, Cyrtidiorchis, Maxillaria, Mormolyca, Pityphyllum, Trigonidium
* Phân tông Oncidiinae
** Liên minh Oncidium
*** Chi Ada, Aspasia, Brassia, Cochlioda, Miltonia, Miltoniopsis, Odontoglossum, Oncidium
** Liên minh Trichocentrum: chi duy nhất Trichocentrum
** Liên minh Comparettia
*** Chi Tolumnia, Comparettia, Rodriguezia
** Liên minh Trichophilia
*** Chi Notylia, Psychopsis, Trichopilia
** Liên minh Lockhartia: chi duy nhất Lockhartia
** Liên minh chưa rõ ràng
*** Chi Amparoa, Antillanorchis, Baptistonia, Binotia, Braasiella, Brachtia, Buesiella, Capanemia, Caucaea, Chelyorchis, Cischweinfia, Cuitlauzinia, Cypholoron, Cyrtochilum, Diadenium, Dignathe, Erycina, Fernandezia, Gomesa, Helcia, Hispaniella, Hybochilus, Ionopsis, Konantzia, Lemboglossum, Leochilus, Leucohyle, Lophiaris, Macradenia, Macroclinium, Mesoglossum, Mesospinidium, Mespospinidium, Mexicoa, Miltonioides, Neodryas, Neokoehleria, Olgasis, Oliveriana, Ornithophora, Osmoglossum, Otoglossum, Pachyphyllum, Palumbina, Papperitzia, Plectrophora, Polyotidium, Psychopsiella, Psygmorchis, Pterostemma, Quekettia, Raycadenco, Rhynchostele, Rodrigueziella, Rodrigueziopsis, Rossioglossum, Rusbyella, Sanderella, Saundersia, Scelochilus, Sigmatostalix, Solenidiopsis, Solenidium, Solonidium, Stictophyllum, Suarezia, Sutrina, Symphoglossum, Systeloglossum, Ticoglossum, Tolumnia, Trizeuxis, Warmingia, Zelenkoa
** Lai:
*** Chi Aliceara, Bakerara, Beallara, Brassidium, Burrageara, Colmanara, Degarmoara, Howeara, Maclellanara, Miltassia, Miltonidium, Odontobrassia, Odontocidium, Odontonia, Rodricidium, Trichocidium, Vuylstekeara, Wilsonara
* Phân tông Ornithocephalinae
*** Chi Caluera, Centroglossa, Chytroglossa, Dipteranthus, Dunstervillea, Eloyella, Hintonella, Ornithocephalus, Phymatidium, Platyrhiza, Rauhiella, Sphyrastylis, Thysanoglossa, Zygostates
* Phân tông Stanhopeinae
*** Chi Acineta, Braemia, Cirrhaea, Coeliopsis, Coryanthes, Embreea, Gongora, Horichia, Houlletia, Jennyella, Kegeliella, Lacaena, Lueddemannia, Lycomormium, Paphinia, Peristeria, Polycycnis, Schlimmia, Sievekingia, Soterosanthus, Stanhopea, Trevoria, Vasqueziella
* Phân tông Telipogoninae
*** Chi Hofmeisterella, Stellilabium, Telipogon, Trichoceros
* Phân tông Zygopetalinae
** Liên minh Bollea
*** Chi Bollea, Chondrorhyncha, Cochleanthes, Huntleya, Kefersteinia, Pescatoria, Stenia
** Liên minh Vargasiella: chi duy nhất Vargasiella
** Liên minh Warrea
*** Chi Otostylis, Warrea
** Liên minh Zygopetalum
** Liên minh chưa rõ ràng
*** Chi Benzingia, Chaubardia, Chaubardiella, Dodsonia, Galeottia, Hoehneella, Koellensteinia, Neogardneria, Paradisanthus, Promenaea, Scuticaria, Warreella, Warreopsis, Zygosepalum
** Lai
*** Chi Aitkenara, Bateostylis, Bollopetalum, Chondrobollea, Cochella, Cochlecaste, Cochlenia, Cochlepetalum, Downsara, Durutyara, Hamelwellsara, Huntleanthes, Kanzerara, Keferanthes, Lancebirkara, Otocolax, Otonisia, Palmerara, Rotorara, Zygocaste, Zygolum, Zygonisia, Zygostylis

### Phân họ Lan
* Phân họ Lan Orchidoideae

** Tông Chloraeeae
***** Chi Bipinnula, Chloraea, Gavilea, Geoblasta
** Tông Codonorchideae: chi duy nhất Codonorchis
** Tông Cranichideae

*** Phân tông Cranichidinae
***** Chi Baskervilla, Cranichis, Fuertesiella, Nothostele, Ponthieva, Pseudocentrum, Pseudocranichis, Pterichis, Solenocentrum

*** Phân tông Goodyerinae
***** Chi Anoectochilus, Aspidogyne, Chamaegastrodia, Cheirostylis, Cystorchis, Dicerostylis, Dossinia, Erythrodes, Eucosia, Eurycentrum, Evrardia, Gonatostylis, Goodyera, Gymnochilus, Herpysma, Hetaeria, Hylophila, Kreodanthus, Kuhlhasseltia, Lepidogyne, Ligeophyla, Ludisia, Macodes, †Meliorchis, Moerenhoutia, Myrmechis, Orchipedum, Papuaea, Platylepis, Platythelys, Pristiglottis, Rhamphorhynchus, Stephanothelys, Tubilabium, Vrydagzynea, Zeuxine
*** Phân tông Mannielinae: chi duy nhất Manniella
*** Phân tông Pachyplectroninae: chi duy nhất Pachyplectron
*** Phân tông Prescottiinae
***** Chi Aa, Altensteinia, Gomphichis, Myrosmodes, Porphyrostachys, Prescottia, Stenoptera
*** Phân tông Pterostylidinae: chi duy nhất Pterostylis
*** Phân tông Spiranthinae
***** Chi Aracamunia, Aulosepalum, Beloglottis, Brachystele, Buchtienia, Coccineorchis, Cotylolabium, Cybebus, Cyclopogon, Degranvillea, Deiregyne, Dichromanthus, Discyphus, Dithyridanthus, Eltoplectris, Eurostyles, Funkiella, Galeottiella, Greenwoodia, Hapalorchis, Helonema, Kionophyton, Lankesterella, Lyroglossa, Mesadenella, Mesadenus, Odontorrhynchos, Oestlundorchis, Pelexia, Pseudogoodyera, Pteroglossa, Sacoila, Sarcoglottis, Sauroglossum, Schiedeella, Skeprostachys, Sotoa, Spiranthes, Stalkya, Stenorrhynchus, Stigmatosema, Thelyschista
*** Phân tông chưa rõ ràng

***** Chi Aenhenrya, Danhatchia, Eltroplectris, Eurystyles, Exalaria, Halleorchis, Helonoma, Ligeophila, Microchilus, Microthelys, Odontochilus, Odontorrhynchus, Physogyne, Pseudocranichis, Rhomboda, Skeptrostachys, Stenorrhynchos, Svenkoeltzia, Veyretia
** Tông Diseae: phả hệ tông *Diseae*

*** Phân tông Brownleeinae: chi duy nhất Brownleea
*** Phân tông Coryciinae
***** Chi Ceratandra, Corycium, Disperis, Evotella, Pterygodium
*** Phân tông Disinae

***** Chi Disa, Herschelia, Monadenia, Schizodium
*** Phân tông Huttonaeinae: chi duy nhất Huttonaea
*** Phân tông Satyriinae
***** Chi Pachites, Satyridium, Satyrium
** Tông Diceratosteleae: chi duy nhất Diceratostele
** Tông Diurideae

*** Phân tông Acianthinae
***** Chi Acianthus, Corybas, Cyrtostylis, Stigmatodactylus, Townsonia
*** Phân tông Caladeniinae
***** Chi Adenochilus, Aporostylis, Caladenia, Cyanicula, Elythranthera, Eriochilus, Glossodia, Leptoceras, Praecoxanthus
*** Phân tông Cryptostylidinae
***** Chi Coilochilus, Cryptostylis
*** Phân tông Diuridinae
***** Chi Diuris, Orthoceras
*** Phân tông Drakaeinae
***** Chi Arthrochilus, Calaena, Chiloglottis, Drakaea, Spiculaea
*** Phân tông Megastylidinae
***** Chi Burnettia, Leporella, Lyperanthus, Megastylis, Pyrorchis, Rimacola, Waireia
*** Phân tông Prasophyllinae
***** Chi Genoplesium, Microtis, Prasophyllum
*** Phân tông Rhizanthellinae: chi duy nhất Rhizanthella
*** Phân tông Thelymitrinae

***** Chi Calochilus, Epiblema, Thelymitra
*** Phân tông chưa rõ ràng
***** Chi Caleana, Ericksonella, Pheladenia

** Tông Orchideae: phả hệ tông Orchideae

*** Phân tông Habenariinae
***** Chi Arnottia, Habenaria
*** Phân tông Orchidinae

***** Chi Aceras, Aceratorchis, Amerorchis, Amitostigma, Anacamptis, Androcorys, Aorchis, Barlia, Bartholina, Benthamia, Bonatea, Brachycorythis, Centrostigma, Chamorchis, Chondradenia, Chusua, Coeloglossum, Comperia, Cynorkis, Dactylorhiza, Diphylax, Diplomeris, Dracomonticola, Galearis, Gymnadenia, Hemipilia, Herminium, Himantoglossum, Holothrix, Megalorchis, Neobolusia, Neotinea, Neottianthe, Nigritella, Oligophyton, Ophrys, Orchis, Peristylus, Physoceras, Piperia, Platanthera, Platycoryne, Ponerorchis, Porolabium, Pseudodiphryllum, Pseudorchis, Roeperocharis, Schizochilus, Serapias, Smithorchis, Stenoglottis, Steveniella, Symphyosepalum, Thulinia, Traunsteinera, Tsaiorchis, Tylostigma, Veyretella
*** Phân tông chưa rõ ràng: chi Hemipiliopsis

### Phân họ chưa rõ ràng
* Chưa xếp phân họ hoặc chưa nhất trí
** Tông Triphoreae
***** Chi Monophyllorchis, Psilochilus và Triphora
***** Chi Wullschlaegelia có 2 loài được xếp vào phân tông Wullschlaegeliinae, tông Gastrodieae, phân họ Lan biểu sinh Epidendroideae hoặc phân tông Wullschlaegeliinae, phân họ Lan Orchidoideae

## Xem thêm
* Danh sách các chi trong họ Lan theo thứ tự bảng chữ cái

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*
*472 loài phong lan trên trang SVRVN
*Họ Lan ''Orchidaceae'' trên trang Trung tâm dữ liệu thực vật Việt Nam

*Hội hoa lan Việt Nam Lưu trữ

* Orchidaceae trên Phytotaxa
*Classification for Kingdom Plantae Down to Family ''Orchidaceae'' trên trang Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ
* 
** 
*Họ Lan ''Orchidaceae'' trên Catalogue of Life
*Higher level patterns within Orchidaceae: Molecular and structural approaches
*Flowering Plant Gateway vers. 2.00  The Center for the Study of Digital Libraries 9/6/1998
*Taxonomy (in Portuguese) 
*Native Orchids of Provence (France) French & English
* Asparagales trên trang Hệ thống APG III