open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kenny G

**Kenneth Bruce Gorelick** (sinh ngày 5 tháng 6 năm 1956), được biết nhiều với nghệ danh **Kenny G**, là một nhạc sĩ saxophone người Mỹ. Album thứ tư của ông, *[[Duotones]]*, đã đưa ông trở nên nổi tiếng toàn thế giới vào năm 1986. Nhạc cụ chính của Kenny là kèn soprano saxophone, nhưng đôi lúc cũng chơi kèn alto, tenor saxophone, flute.

Kenny G là nhạc sĩ chơi nhạc viết cho nhạc khí thời hiện đại mà các đĩa nhạc bán chạy nhất, nằm trong danh sách nghệ sĩ âm nhạc bán đĩa nhạc chạy nhất của mọi thời, với tổng cộng hơn 75 triệu đĩa trên toàn thế giới.

## Thuở nhỏ
Kenny sinh ra tại Seattle, Washington, và lần đầu tiên tiếp xúc với kèn saxophone khi ông nghe một nghệ sĩ trình diễn nó tại The Ed Sullivan Show. Sau đó, ông bắt đầu học cách chơi kèn saxophone bằng cách luyện tập các bản record (phần lớn của Grover Washington, Jr.), và tìm hiểu những cung bậc âm thanh mà ông nghe được. Tại trường trung học Franklin, bang Washigton, ông thất bại trong việc gia nhập một ban nhạc jazz. Năm sau, ông đã thử lần nữa, và nhờ lòng quyết tâm, ông đã chính thức gia nhập ban nhạc. Song song đó, ông cũng đã chơi trong đội golf của trường, môn thể thao mà ông đam mê từ người anh trai, Brian Gorelick, được người anh giới thiệu từ khi Kenny G được 10 tuổi.

## Sự nghiệp
Kenneth Gorelick bắt đầu làm nhạc công khi ông chơi saxophone với Barry White, Love Unlimited Orchestra vào năm 1976 khi ông vừa tròn 20, lúc ấy ông cũng học chuyên ngành kế toán. Sau đó, ông tốt nghiệp Đại học Washington, ông chơi trong ban nhạc funk có tên là Cold, Bold & Together sau trở thành thành viên của ban nhạc The Jeff Lorber Fusion. Ông bắt đầu sự nghiệp solo sau thời gian chơi trong ban nhạc này.

Trong năm 1982, Kenny G ký hợp đồng với hãng đĩa Arista Records khi có lời mời từ giám đốc của hãng, khi đó là Clive Davis. Ông đã làm nhiều đĩa đơn và hợp tác với các ca sĩ Whitney Houston, Toni Braxton, Natalie Cole, Steve Miller (đánh dấu lần duy nhất ông xuất hiện trong một album rock and roll) và Aretha Franklin. Nhạc của ông mang ảnh hưởng của Grover Washington, Jr., các album của Kenny G thường được xếp vào thể loại smooth jazz.

Ông thành công hơn trước, với cả *[[G Force]]* và *[[Gravity (album của Kenny G)|Gravity]]*, album thứ hai và thứ ba nhận đạt danh hiệu đĩa bạch kim tại Mỹ. Những album này bán rất chạy với hơn 5 triệu bản riêng tại Mỹ. Album thứ năm, *[[Breathless (album của Kenny G)|Breathless]]*, trở thành album hòa tấu bán chạy nhất mọi thời đại, với trên 15 triệu bản tiêu thụ, riêng tại Mỹ đã là 12 triệu bản. Năm 1997 Kenny G giành được một chỗ đứng trong Sách Kỷ lục Guinness bằng việc chơi một nốt lâu nhất bằng saxophone trong 45 phút 47 giây.

Tính đến năm 2003, Kenny G được mệnh danh có album bán chạy thứ 25 cao nhất ở Mỹ bởi RIAA, với 48 triệu album được bán ra ở Mỹ ngày 31 tháng 7 năm 2006. Năm 1994, Kenny G đã giành giải Grammy với tác phẩm *Forever in Love*. Ông đã tạo ra một dòng saxophone riêng của mình gọi là "Kenny G Saxophones".

## Chú thích

## Liên kết ngoài
* 
* 
*
Môi (định hướng)

**Môi** trong tiếng Việt có thể chỉ:
*Môi, một bộ phận của miệng.
**Các khái niệm trong đó có **môi** đóng vai trò tính từ, chẳng hạn: nhạc cụ (đàn môi, đàn môi (Việt Nam)...), các kiểu âm môi, thực vật (hoa môi)...
*Môi, một bộ phận của cơ quan sinh dục nữ, bao gồm môi lớn và môi nhỏ (tiếng latinh: *labia majora* và *labia minora*).
*Cách gọi khác của muôi, một dạng thìa lớn thường dùng để lấy canh.
Tháp Yang Prong

**Tháp Chăm Yang Prong** (Thần vĩ đại) hay còn gọi là **Tháp Chăm Rừng xanh** là một ngôi tháp Chăm ở xã Ea Rốk, tỉnh Đăk Lăk, cách phường Buôn Ma Thuột khoảng 100&nbsp;km. Cho đến thời điểm hiện tại, đây cũng chính là ngọn tháp Chàm duy nhất được ghi nhận trên vùng đất Tây Nguyên.

Trong thời gian chiến tranh, tháp đã bị đánh mìn một lần nên đã hư hỏng nhiều. Hiện nay tháp Yang Prong đã được tu bổ và trở thành một điểm tham quan quan trọng ở Đắk Lắk.

## Lịch sử
Yang Prông có nghĩa là tháp thờ Thần Lớn, vị thần chuyên cai quản mùa màng theo quan niệm của người Chăm cổ

Tháp được xây dựng vào cuối thế kỷ XIII dưới thời Vua Sinhavarman III (Chế Mân), thờ thần Shiva dưới dạng Mukhalinga, cầu mong sự nảy nở của giống nòi, và ấm no hạnh phúc. Tháp Yang Prong được phát hiện vào khoảng những năm 1904 -1911 bởi một nhà dân tộc học người Pháp tên Henri Maitre. Nhà khoa học này đã khảo tả về công trình này trong cuốn Les jungles Moi (Rừng Mọi) xuất bản tại Paris năm 1912.

Năm 1906, người ta thấy ở trên khung cửa đá của tháp những dòng bia ký cổ của vị Vua Chăm trị vì vào cuối thế kỷ XIII. Những dấu tích vật chất quanh Yang Prông lại như chứng tỏ đây vốn là một khu thành trì dinh thự xưa của người Chăm ở Tây Nguyên.

Năm 1990, nhiều nhà khoa học trong và ngoài nước đã tìm đến và có một số công trình nghiên cứu về tháp. Các nhà khoa học đều khẳng định: Yang Prông được xây dựng vào thế kỷ 13, chứng tỏ cách đây khoảng 700 năm, Tây Nguyên không chỉ có người bản địa mà đã có những dân tộc khác cùng sinh sống. Yang Prông là một di tích có ý nghĩa lớn đối với các nhà dân tộc học, lịch sử, kiến trúc...

## Kiến trúc
Tháp Yang Prong là một khối kiến trúc bằng gạch nung đỏ trên nền cao bằng đá xanh. Toà tháp còn khá nguyên vẹn, cao khoảng 10m, xây bằng gạch cứng với nhiều kích cỡ khác nhau. Tháp có bình đồ vuông, phần tiền sảnh phía Đông rộng 1,60m. Cấu trúc tháp hình vuông mỗi cạnh dài 5m, mỗi mặt tường ngoài là 3 cửa giả, một cửa duy nhất mở về hướng Ðông, nơi ngự trị của các vị thần linh. Phía trên mở rộng và thon vút hình tháp bút, khác biệt với kiến trúc của các tháp Chàm khác ở Trung Bộ. Đây là một công trình còn dang dở, bởi lẽ khi xây dựng tháp, đồng bào Chăm không bao giờ xây một cái mà thường là một quần thể.

Trong thời gian chiến tranh, tháp bị những kẻ đi tìm vàng đánh mìn nên đã hư hỏng nhiều. Tháp cũng không được xây dựng trên những ngọn đồi cao, núi thấp không bóng cây như những ngọn tháp chàm khác mà lại nằm chìm lấp dưới những tán cổ thụ của rừng già Ea Súp và bên dòng sông Ea H'leo hiền hòa.

## Hình ảnh

Tập tin:Yang Prong Tower (east side).jpg
Tập tin:Yang Prong Tower (north side).jpg
Tập tin:Yang Prong Tower (west side).jpg
Tập tin:Yang Prong Tower (south side).jpg
Tập tin:Yang Prong Tower (inside).jpg
Tập tin:Tháp Yang Prong.jpg


## Xem thêm
*Phong cách nghệ thuật các tháp Chăm
*Danh sách đền tháp Chăm Pa
*Tháp Chăm

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Văn hoá truyền thống - Đắk Lắk
Máy khoan cọc nhồi

**Máy khoan cọc nhồi** là một loại thiết bị xây dựng dùng để tạo lỗ cọc nhồi trong công nghệ thi công cọc nhồi bê tông hay vữa xi măng (tức là lấy đất lên khỏi nền để hình thành hố đào) bằng phương pháp khoan.

## Các kiểu máy khoan cọc nhồi
Máy khoan cọc nhồi kiểu mũi khoan cánh xoắn (guồng xoắn): khi khoan vào trong đất các lưỡi khoan, làm việc giống như các mũi khoan khoan gỗ hay thép, đẩy đất lên qua cánh xoắn. Cũng có loại máy khoan guồng xoắn gồm nhiều mũi khoan, lồng cánh xoắn vào nhau và xếp thành hàng (3 mũi), dùng để khoan tạo thành cọc barrette và tường vây (tường vây tạo bằng thiết bị này có dạng một hàng mặt cắt hình tròn trồng lấn và nối tiếp nhau).

Máy khoan cọc nhồi kiểu thùng đào: khi làm việc, thùng đào xoay tròn theo cần khoan, cắt đất, nhồi đầy vào thùng đào, sau đó đất trong thùng đào được đưa lên cùng với thùng đào nhờ việc rút cần khoan lên.

Máy khoan cọc nhồi kiểu bơm phản tuần hoàn: lưỡi cắt đất dạng chân vịt tàu thủy (tức là dạng cánh quạt) khoan vào trong đất nhờ gắn vào đầu cần khoan, là các đường ống bơm, xoay tròn. Sau khi đất đã được làm tơi nhỏ thành mùn khoan, thì được máy bơm hút công suất lớn, bơm lên trên mặt đất cùng với dung dịch giữ thành hố đào qua đường cần khoan.

## Cấu tạo

Máy khoan cọc nhồi kiểu thùng đào bao gồm hệ thống cần (trục) khoan và đầu mũi khoan (gầu khoan). Toàn bộ hệ thống này thường được lắp vào cần trục bánh xích nặng khoảng 30 đến 80 T, chủ yếu sử dụng động cơ thủy lực. Cần khoan làm bằng thép gồm 3 đến 5 đoạn lồng vào nhau như cột ăng ten, chiều dài cần từ 12 m đến 18 m. Khi khoan các đoạn phía trong tự thò ra cho đến khi ra hết cả năm đoạn, chiều sâu khoan từ 30 m cho đến 64 m. Gầu khoan hình thùng phuy có đường kính các loại từ 600&nbsp;mm đến 2.000&nbsp;mm. Các loại máy khoan cọc nhồi dùng tại Việt Nam chủ yết là của các hãng HITACHI, NIPON, SUMITOMO v.v. do Nhật Bản sản xuất.
Với điều kiện kinh tế của Việt Nam hiện nay. Nếu dùng máy khoan nguyên chiếc nhập từ nước ngoài về thì quả là khó khăn đối với một số doanh nghiệp vừa và nhỏ. Chính vì vậy đã có một số đơn vị đưa ra giải pháp chỉ nhập máy cẩu trục về và chế tạo phần đầu khoan tại Việt Nam cho giảm giá thành thu hồi vốn nhanh mà chất lương không kém của ngoại,chủng loại phong phú 


Hình:Lưỡi khoan.jpg|Lưỡi cắt dạng chân vịt của máy khoan cọc nhồi kiểu bơm phản tuần hoàn.
Hình:ThungDao.jpg|Thùng đào của máy khoan cọc nhồi kiểu thùng đào.
Hình:MayKhoanKieuBomPhanTuanHoan.jpg|Máy khoan cọc nhồi kiểu bơm phản tuần hoàn.



## Tham khảo
Tiếng Sunda

**Tiếng Sunda** (*Basa Sunda*) là ngôn ngữ của khoảng 42 triệu dân từ 1/3 phía tây của đảo Java và khoảng 15% dân số Indonesia.

Ngôn ngữ này được phân loại nằm trong nhánh phía Tây của nhóm Malay-Polynesia trong ngữ hệ Nam Đảo và có nhiều phương ngữ dựa trên các nhóm dân ở:
* Banten,
* Bogor,
* Priangan,
* Cirebon.

**Priangan**, chiếm phần lớn diện tích của Sunda, là phương ngữ chính của tiếng Sunda được dạy ở bậc tiểu học cho đến trung học phổ thông (tương đương với lớp mười hai) ở Tây Java và tỉnh Banten.
## Chữ viết
Tiếng Sunda được viết bằng các hệ thống chữ viết khác nhau trong suốt lịch sử. Trong thời kỳ đầu của Ấn Độ giáo-Phật giáo, chữ Vatteluttu và Nāgarī đã được sử dụng. Người Sunda sau đó đã phát triển bảng chữ cái của riêng họ, chữ Sunda cổ (*Aksara Sunda Kuno*). Sau sự xuất hiện của đạo Hồi, chữ Pegon cũng được sử dụng, thường dùng cho mục đích tôn giáo. Chữ Latinh sau đó bắt đầu được sử dụng sau khi người châu Âu đến đây. Trong thời hiện đại, hầu hết văn học Sunda được viết bằng chữ Latinh. Chính quyền khu vực Tây Java và Banten hiện đang thúc đẩy việc sử dụng chữ Sunda chuẩn (*Aksara Sunda Baku*) ở những nơi công cộng và biển báo đường bộ. Chữ Pegon vẫn được sử dụng chủ yếu bởi pesantren (trường nội trú Hồi giáo) ở Tây Java và Banten hoặc trong văn học Hồi giáo Sunda. 

Tập tin:Naskah Sunda Lontar.jpg| Một bản thảo lá cọ tiếng Sunda viết bằng chữ Sunda
Tập tin:Carita Waruga Guru.jpg| Trang đầu tiên từ bản thảo của Carita Waruga Guru sử dụng chữ Sunda cổ
Tập tin:Sundanese-consonants.svg| Aksara Sunda (chữ Sunda)


## Tham khảo
Cỏ mực

**Cỏ mực**, **cỏ nhọ nồi** hay **hàn liên thảo** (danh pháp khoa học: ***Eclipta prostrata***) là một loài thực vật thuộc họ Cúc (Asteraceae).

## Phân bố
Loài này mọc phổ biến ở những nơi ẩm ướt, từ khu vực ôn đới ấm đến nhiệt đới trên toàn thế giới. Theo Barkley et al. (2006) thì nó được cho là có nguồn gốc tại châu Mỹ nhưng đã du nhập rộng khắp vào miền nam châu Âu, châu Phi, miền nam châu Á và Australasia.

## Mô tả
Nó có hình trụ, rễ màu xám. Cỏ mực mọc thẳng đứng có thể cao tới 80&nbsp;cm, thân có lông cứng. Lá mọc đối có lông 2 mặt, dài 2 – 8&nbsp;cm, rộng 5 - 15mm. Cụm hoa hình đầu màu trắng ở kẽ lá hoặc đầu cành, lá bắc thon dài 5 - 6mm, cũng có lông.  Các đầu hoa đơn độc có đường kính 6–8&nbsp;mm, với các bông hoa màu trắng. Quả bế 3 cạnh, hoặc dẹt, có cánh, dài 3mm, rộng 1,5mm, đầu cụt, mọc hoang khắp nơi ở nước ta. Gọi là cây cỏ mực vì khi vò nát có nước chảy ra như mực đen.

## Sử dụng
Theo y học cổ truyền, cỏ mực có vị ngọt, chua, vào 2 kinh Can và Thận; có tác dụng bổ thận âm, lương huyết (mát huyết), chỉ huyết (cầm máu), thanh can nhiệt, làm đen râu tóc,...Trong dân gian thường dùng cỏ mực giã vắt lấy nước để uống cầm máu trong rong kinh, trĩ ra máu, chảy máu cam... 

Loài này có công dụng truyền thống ở Ayurveda. Ở Ấn Độ, nó được gọi là *bhangra* hoặc *bhringaraj*. Sài đất được biết đến với những cái tên giống nhau, vì vậy hoa trắng *E. alba* được gọi là *bhangra* trắng và hoa vàng *W. calendulacea* được gọi là *bhangra* vàng.

Ở Đông Nam Á, toàn cây khô được dùng trong y học cổ truyền, mặc dù không có nghiên cứu lâm sàng chất lượng cao nào chỉ ra rằng những cách sử dụng trên có tác dụng.

Nó có thể được dùng để chữa chảy máu bên trong và bên ngoài, rong kinh, băng huyết, chảy máu cam, trĩ, đại tiểu tiện ra máu, nôn và ho ra máu, chảy máu dưới da; còn chữa ban sởi, ho, hen, viêm họng, bỏng, nấm da, tưa lưỡi. Ngày 12-20 g cây khô sắc hoặc 30-50 g cây tươi ép nước uống.

CHỮA SUY THẬN (DÙNG TƯƠI HẤP ĐỂ ĂN)
 
Dùng ngoài để cầm máu và trị những bệnh ghẻ lác. Cây cỏ mực cũng còn được sử dụng để xăm mình. Ngoài những tác dụng trên, cây cỏ mực còn được dùng để trị bệnh viêm xoang rất hiệu quả.

## Hóa thực vật
*Eclipta prostrata* chứa nhiều hợp chất hóa thực vật, chẳng hạn như coumestan, peptide, polyacetylene, dẫn xuất thiophene, steroid, sterol, triterpene và flavonoid.

## Hình ảnh

Tập tin:Eclipta prostrata in AP W IMG 9784.jpg|Cỏ nhọ nồi ở Andhra Pradesh, Ấn Độ. 
Tập tin:Eclipta prostrata in AP W2 IMG 9785.jpg|Cỏ nhọ nồi ở Andhra Pradesh, Ấn Độ. 
Tập tin:Starr 030807-0168 Eclipta prostrata.jpg|Cỏ nhọ nồi.
Tập tin:Eclip alba 100221-1185 tdp.jpg|Cỏ nhọ nồi ở Bogor, Tây Java, Indonesia.
Tập tin:Eclipta prostrata 04782.jpg
Tập tin:Eclipta prostrata 04791.jpg
Tập tin:Eclipta prostrata 04794.jpg
Tập tin:Eclipta prostrata 04795.jpg
Tập tin:Flower_of_Eclipta_prostrata_-_Macro_Photography_02.jpg|Hoa của *Eclipta prostrata*.
Tập tin:Seed_of_Eclipta_prostrata_closeup_view_02.jpg|Hạt của *Eclipta prostrata*, cận cảnh.
Tập tin:Eclipta_alba_(Asteraceae)_01.jpg
Tập tin:Eclipta_prostrata_at_Kadavoor.jpg|Hình chụp tại Kerala, Ấn Độ.


## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*
*
Bông vải

**Bông vải** (danh pháp hai phần: ***Gossypium herbaceum***) là một loại cây thuộc họ Cẩm quỳ (*Malvaceae*). Cây cao cỡ 1 m, hoa vàng có 3 lá hoa, sợi dính vào hạt. Vỏ rễ dùng để cho có kinh nguyệt, có thể làm trụy thai, hạt có tính làm sinh sữa.

## Sử dụng
Là loại cây lấy sợi quan trọng nhất ở các nước nhiệt đới. Sợi bông là nguyên liệu chủ yếu trong công nghiệp dệt. Xơ bông rất được ưa chuộng trong công nghiệp may mặc vì có những đặc tính tốt như cách nhiệt, mềm mại, co giãn, thoáng khí... Mặc dù trong những năm gần đây sợi bông bị sợi nhân tạo cạnh tranh kịch liệt, nhưng do những tính chất ưu việt của nó, sợi bông vẫn có một vị trí riêng biệt và không thể thay thế được.

### Việt Nam
Tại Việt Nam, nghề trồng bông đã xuất hiện trên 2.000 năm. Từ thời kỳ Pháp thuộc, Việt Nam đã sản xuất đủ để may mặc trong nước, đầu thế kỷ 20 đã xuất khẩu bông sang Nhật, Hồng Kông. Trong thời kỳ khôi phục kinh tế sau hoà bình, diện tích bông đã tăng gấp 3 lần so với năm 1939 (6.500 ha) là năm sản xuất ổn định trong thời kỳ Pháp thuộc. Sau khi thống nhất đất nước, Việt Nam đã có nhiều cố gắng phát triển nghề trồng bông để đáp ứng nhu cầu sợi bông nhưng diện tích và năng suất vẫn còn thấp, sản lượng chỉ mới đáp ứng 1/10 yêu cầu của công nghiệp dệt. Hiện nay, hàng năm Việt Nam còn phải nhập từ 60.000 đến 65.000 tấn bông xơ.

Xơ bông có nhiều màu nhưng phổ biến nhất là màu trắng.

## Hình ảnh

Tập tin:Gossypium herbaceum 002.JPG
Tập tin:Gossypium herbaceum 004.JPG
Tập tin:Alg-1.jpg
Tập tin:Algodon-2.jpg


## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Tía tô

**Tía tô** (danh pháp hai phần: ***Perilla frutescens var. crispa***, đồng nghĩa: *Perilla macrostachya*, *Perilla ocymoides*, *Perilla urticifolia*, *Ocimum frutescens*) là một trong số khoảng 8 loài cây tía tô thuộc họ Hoa môi (*Lamiaceae* hay *Labiatae*) giống như húng. Loài tía tô bản địa mọc trải rộng từ Ấn Độ sang Đông Á gồm Việt Nam.

## Mô tả
Cây thảo, cao 0,5-1m. Lá mọc đối, mép khía răng, mặt dưới tím tía, có khi hai mặt đều tía, nâu hay màu xanh lục có lông nhám. Hoa nhỏ mọc thành xim co ở đầu cành, màu trắng hay tím, mọc đối. Quả bé, hình cầu. Toàn cây có tinh dầu thơm và có lông. Loài tía tô mép lá quăn (*Perilla ocymoides* L. var. bicolorlaciniata) có giá trị sử dụng cao hơn.  Ngoài ra lá tía tô của Triều Tiên hay Nhật Bản có hai mặt đều xanh, có giá trị cao để xuất, nhập khẩu. Loại này được gọi là perilla frutescens.

## Phân bố

Được trồng phổ biến khắp nơi làm rau gia vị và làm thuốc.

## Bộ phận dùng

Cả cây, trừ rễ, gồm lá (thu hái trước khi cây ra hoa), cành (thu hoạch khi đã hết lá), quả (ở những cây chủ định lấy quả). Phơi trong mát hoặc sấy nhẹ cho khô.

## Thành phần hóa học

Tinh dầu chứa perillaldehyd (4 isopropenyl 1-cyclohexen 7-al), limonen, a-pinen và dihydrocumin. Hạt có dầu béo gồm acid oleic, linoleic và linolenic; amino acid: arginin, histidin, leucin, lysin, valin.

## Các thứ và dạng
**Perilla frutescens* thứ *auriculato-dentata*
**Perilla frutescens* thứ *crispa* (đồng nghĩa: *Perilla frutescens* thứ *nankinensis*, *Perilla ocymoides* thứ *crispa*).
**Perilla frutescens* dạng *crispidiscolor*
**Perilla frutescens* thứ *laciniata* (đồng nghĩa: *Perilla laciniata*)
**Perilla frutescens* thứ *purpurascens* (đồng nghĩa: *Perilla ocymoides* thứ *purpurascens*)
**Perilla ocimoides* dạng *citriodora* (đồng nghĩa: *Perilla citriodora*)
## Sử dụng
Lá và hạt tía tô đều được dùng trong ngành ẩm thực của các nước Ấn, Hoa, Hàn và Nhật.

Tại Việt Nam lá tía tô dùng ăn sống cũng như nấu chín ví dụ như trong món canh cà bung. Lá tía tô còn được dùng cuốn chả nướng tương tự như chả lá lốt hay chả xương xông.

Trong y học cổ truyền Trung Quốc, Tía tô (紫蘇) được dùng như một vị thuốc được dùng để tạo hưng phấn, trị cảm, nhức mỏi, ho suyễn. Hạt có chứa tinh dầu có tính nhanh khô (can tính), giúp bảo quản và khử trùng thức ăn.

## Hình ảnh

Tập tin:Green shiso perilla.jpg
Tập tin:Shiso detail.jpg
Tập tin:Red Shiso - Perilla frutescens var. crispa f. purpurea.jpg
Tập tin:Perilla frutescens' inflorescence details.jpg


## Tham khảo
Lư Đình Tuấn

**Lư Đình Tuấn** (sinh 17 tháng 8 năm 1968 tại Hà Nội) là một cựu cầu thủ và là huấn luyện viên bóng đá Việt Nam. Ông đã từng cùng Việt Nam tham dự các giải bóng đá khu vực Đông Nam Á.

## Thân thế và sự nghiệp thi đấu

Lư Đình Tuấn là con của cựu cầu thủ Thể Công Lư Đình Phán. Ông vào Thành phố Hồ Chí Minh cùng gia đình sau năm 1975 và là cầu thủ bóng đá của đội Cảng Sài Gòn. Ông đoạt chức vô địch quốc gia mùa bóng 1993-1994 và 1997, cùng Cúp quốc gia mùa bóng 92. Cùng với đội tuyển Việt Nam, Lư Đình Tuấn tham dự SEA Games 91, 93 và 95 (đoạt huy chương bạc), và vòng loại World Cup 1994, là cầu thủ ghi bàn đầu tiên cho Việt Nam ở vòng loại World Cup. Ông có biệt danh là Tuấn "nhím" hay Maradona Việt Nam do thể hình nhỏ bé nhưng kỹ thuật khéo léo của mình.

## Sự nghiệp Quốc tế

## Bàn thắng

## Sự nghiệp huấn luyện

Sau khi giã từ sự nghiệp cầu thủ (phần lớn nguyên nhân do chấn thương dai dẳng), Lư Đình Tuấn chuyển qua huấn luyện đội trẻ của Cảng Sài Gòn. Mùa bóng 2007, Lư Đình Tuấn chính thức trở thành huấn luyện viên trưởng của đội Thép Miền Nam Cảng Sài Gòn, sau khi huấn luyện viên Đặng Trần Chỉnh và Võ Hoàng Bửu phải nghỉ do bệnh. Dẫn dắt đội bóng được 2 năm và đội TP.HCM rớt hạng V-League 2009 khiến ông không còn được tin dùng và sau đó ông đến Cần Thơ dẫn dắt đội Cần Thơ thi đấu ở giải hạng nhất vào tháng 9 năm 2009. Tháng 7 năm 2010 nhận lời mời của GĐĐH Nguyễn Chí Kiên ông trở lại dẫn dắt đội TP.HCM và giúp đội trụ hạng ở giải hạng nhất 2010, sau đó bị đội Cần Thơ khởi kiện vì vi phạm hợp đồng.

Tháng 10/2010 Lư Đình Tuấn được mời làm huấn luyện viên trưởng của đội Sài Gòn Xuân Thành.

Mùa giải 2011 Sài Gòn Xuân Thành đá giải hạng nhất thi đấu tốt và lên hạng trước 5 vòng đấu và chính thức lên hạng từ mùa giải 2011 - 2012 nhưng với chuỗi 3 trận thua liên tiếp và bị sa thải ngày 3/4/2012. Tháng 6 năm 2012 ông được bổ nhiệm làm huấn luyện viên đội U22 Việt Nam tham dự vòng loại U22 châu Á

Mùa giải 2015/2016, đội bóng TPHCM của HLV Lư Đình Tuấn thi đấu tốt, vô địch giải hạng nhất QG trước 3 vòng đấu, đồng thời chính thức thăng hạng V-League 2017

### Làm việc tại các đội tuyển quốc gia

Hiện nay, ông đang làm trợ lí Huấn luyện Viên tại U23 Việt Nam và Đội tuyển Việt Nam. Ông đã cùng các thành viên khác trong Ban huấn luyện và các cầu thủ Việt Nam vào đến tận trận chung kết Giải vô địch bóng đá U-23 châu Á 2018, bán kết môn bóng đá nam Đại hội Thể thao châu Á 2018 và vô địch Giải vô địch bóng đá Đông Nam Á 2018.

Chiều ngày 21 tháng 12 năm 2018 tại Văn phòng Chính phủ trong lễ vinh danh đội tuyển Việt Nam vô địch AFF Suzuki Cup 2018, Thủ tướng Chính phủ Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc đã trao tặng cho Lư Đình Tuấn Huân chương Lao động hạng ba do Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng ký quyết định tặng.

Đầu năm 2019, ông cùng Đội tuyển Việt Nam vào đến tận vòng tứ kết Cúp bóng đá châu Á 2019 và đã dừng chân trước tuyển Nhật Bản với tỉ số sít sao là 1-0.

## Chú thích
Bạc hà Âu

**Bạc hà Âu**, (danh pháp khoa học: ***Mentha piperita***) là một loại cây thuộc họ Lamiaceae, được L. mô tả khoa học đầu tiên năm 1753. Đây là một loại cây thân thảo sống lâu năm, toàn cây có mùi thơm hắc vì có chứa tinh dầu menthol. Theo các công trình nghiên cứu của Brike và Camus thì Bạc hà âu là một loại cây lai tự nhiên giữa *[[Mentha aquatica]]* và *[[Mentha spicata]]* ở thể lai thứ ba vì một trong bố mẹ cũng là dạng lai giữa hai loại *[[Mentha silvestris]]*, *[[Mentha longifolia]]* và loài *[[Mentha rotundifolia]]*. Cây này thường mọc hoang trong tự nhiên với các loài cây bố mẹ của chúng ở Trung và Nam châu Âu. Chúng lan tỏa và sinh sản vô tính bằng rễ do nó không sinh sản hữu tính bằng hạt.

## Mô tả
Cây cỏ sống nhiều năm, thường lụi vào mùa đông. Thân vuông, mọc đứng hay mọc bò, cao 30–50&nbsp;cm, có khi lên đến 1 m, có rễ mọc ra từ các đốt. Lá mọc đối, hình trứng, mép khía răng, dài 4–9&nbsp;cm và rộng 1,5–4&nbsp;cm, xanh đậm có lông cả hai mặt. Hoa nhỏ màu trắng hay tím hồng, tụ tập ở kẽ lá, tràng hình môi. Toàn cây có tinh dầu mùi thơm. Loài *Mentha piperita* L. và một số giống khác thuộc loài *Mentha arvensis* L. được nhập trồng ở Việt Nam.

## Thành phần hóa học

Toàn cây chứa tinh dầu trong có l-menthol (65-85%), menthyl acetate, l-menthone, alpha-pinene, l-limonene.
## Sử dụng
Bạc hà âu có ứng dụng tương tự bạc hà, có chứa nhiều chất menthol và thường được làm chất tạo gia vị trong trà bạc hà, kem lạnh, kẹo, kẹo cao su và kem đánh răng. Dầu bạc hà cũng được trộn vào xà phòng tắm, dầu gội đầu.

Tinh dầu bạc hà được dùng chữa chứng đau nửa đầu, điều trị sốt, và các bệnh về da.

### Tác dụng thảo dược

Các loài Bạc hà được xem là thảo dược xưa nhất thế giới, với những bằng chứng khảo cổ cho thấy nó đã được sử dụng làm thuốc khoảng 10.000 năm về trước. Bạc hà kích thích giúp tiêu hóa làm cho ăn dễ tiêu, chữa đau bụng đi ngoài, sát trùng mạnh, chữa cảm sốt, nhức đầu, ngạt mũi. Dưới đây là một số bài thuốc tiêu biểu:
*Chữa cảm sốt: dùng lá hay cả cây tươi (10-20 g) cho vào 100 ml nước sôi, đậy kín, hãm 10 phút, lấy hơi để xông, lấy nước uống nóng, sau đó đắp chăn kín cho ra mồ hôi rồi lau sạch.
*Chữa chảy máu cam: 10 g bạc hà tươi giã nhỏ, vắt lấy nước thấm bông gòn rồi cho vào hai lỗ mũi.
*Chữa tưa lưỡi trẻ em: rửa sạch lá bạc hà, cuộn vào đầu ngón tay, rà lên lưỡi vài lần trước khi cho bú.
*Chữa ong, kiến đốt: 10 g bạc hà tươi, giã dập với vài hạt muối ăn, đắp lên chỗ bị đốt.
*Chữa đầy bụng, đau bụng: lá bạc hà khô (50 g), tinh dầu bạc hà (50 g), rượu nặng 90 độ (1000 ml). Mỗi ngày uống nhiều lần, mỗi lẫn 5-10 giọt cho vào nước nóng để uống.

## Hình ảnh

Tập tin:Mentha piperita - Pfefferminze.jpg
Tập tin:Pfefferminze natur peppermint.jpg
Tập tin:Mentha-piperita.JPG
Hình:Caybacha.jpg|Cây Bạc hà ở Cư Kuin, Đắk Lắk.
Hình:Labacha.jpg|Lá Bạc hà.
Hình:Thanbacha.jpg|Thân cây cạnh vuông thân trong gỗ.
Tập tin:Mentha × piperita - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-095.jpg
Tập tin:Pfefferminze ies.jpg
Tập tin:PeppermintEssentialOil.png
Tập tin:20130727Mentha longifolia1.jpg


## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* 
*
* Bạc hà chữa cảm mạo
* Bạc hà chữa cảm sốt
* Bạc hà trị mụn, giảm cân
* Những công dụng thú vị của bạc hà
Phạm Văn Rạng

**Phạm Văn Rạng** (8 tháng 1 năm 1934 – 7 tháng 11 năm 2008) là một cựu thủ môn bóng đá người Việt Nam. Ông từng là tuyển thủ của Đội tuyển bóng đá quốc gia Việt Nam Cộng hòa, cùng đội tuyển đoạt Huy chương vàng môn bóng đá tại SEAP Games lần I (1959) tại Thái Lan và có công lớn trong nhiều giải đấu mà ông tham dự.

## Tiểu sử
Ông sinh ngày 8 tháng 1 năm 1934 tại Mỹ Tho, Tiền Giang. Ông thường chơi ở vị trí thủ môn. Ông được đánh giá là một trong những thủ môn xuất sắc nhất trong lịch sử bóng đá Việt Nam Cộng Hòa. Thời còn thi đấu, cái tên Phạm Văn Rạng đã lan rộng ra khắp châu Á. Báo chí nước ngoài từng ca ngợi và tôn vinh ông là "Đệ nhất thủ môn Á châu" cùng với biệt danh "Lưỡng thủ vạn năng".

Ông bắt đầu sự nghiệp năm 17 tuổi trong màu áo đội Ngôi sao Bà Chiểu. Hai năm sau, ông được chọn làm thủ môn cho đội tuyển Thanh Niên. Năm 1953, ở tuổi 19 ông được tuyển vào đội tuyển bóng đá quốc gia Việt Nam Cộng hòa. Cùng với đội tuyển bóng đá quốc gia Việt Nam Cộng Hòa ông đoạt Huy chương vàng môn bóng đá tại SEAP Games lần I (1959) tại Thái Lan. Đây cũng là lần đầu tiên đội tuyển Việt Nam đạt được HCV môn bóng đá tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á.

Năm 1964, ông chia tay đội tuyển bóng đá quốc gia Việt Nam Cộng hòa, sau 12 năm trấn giữ khung thành. Nhưng, năm 1966, ở 32 tuổi, ông vẫn được mời vào đội tuyển Ngôi sao châu Á thi đấu với CLB Chelsea của Anh. Trận đấu kết thúc với chiến thắng 2–1 dành cho đội tuyển Ngôi sao châu Á. Các báo Malaysia và khu vực đã cùng bình luận rằng: người có công lớn nhất cho chiến thắng của đội tuyển châu Á chính là thủ môn đến từ Việt Nam có tên Phạm Văn Rạng.

Sau trận thắng để đời ấy, ông chính thức nói lời chia tay với bóng đá để mưu sinh với nghiệp công chức quan thuế (hải quan ngày nay) ở các tỉnh miền Đông và miền Tây Nam bộ cho đến năm 1975.

Ông có một cuộc sống cơ cực từ sau 1975. Có những lúc ông từng là bảo vệ về đêm cho doanh nghiệp nước ngoài, nhờ vào khả năng nói được tiếng Pháp. Vào những năm cuối đời, ông được các cựu tuyển thủ vang bóng một thời như Phạm Huỳnh Tam Lang, Dương Văn Thà, Võ Thành Sơn, Tư Lê, Hồ Thanh Cang,...cùng nhiều người hâm mộ đã giúp xây dựng cho một ngôi nhà cấp 4 tại sân bóng Thuận Kiều, Quận 12, Thành phố Hồ Chí Minh.

Ông qua đời ngày 7 tháng 11 năm 2008 sau cơn đột quỵ.

## Thành tích
*Thành tích: HCV SEAP Games 1959, HCĐ SEAP Games 1963 và 1965. 
*Tham dự: SEAP Games 1959, 1965; Đại hội Thể thao châu Á 1958 và 1962, Cúp Merdeka (Malaysia) từ năm 1958 đến năm 1962. Được Liên đoàn bóng đá châu Á (AFC) đánh giá là thủ môn số 1 châu Á.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* "Lưỡng thủ vạn năng" Phạm Văn Rạng 
* "Chuyện đời tự kể" của ông Rạng
Cây cối xay

**Cây cối xay** (danh pháp hai phần: ***Abutilon indicum*** L., đồng nghĩa ***Sida indica*** L.) là một loại cây thuộc Họ Cẩm quỳ (Malvaceae). Còn gọi là cây dằng xay, kim hoa thảo, ma mãnh thảo, nhĩ hương thảo. Thuộc họ Bông (Malvaceae).

## Mô tả cây
Cây nhỏ mọc thành bụi, cao chừng 1-1.5m. Toàn thân và các bộ phận của cây đều mang lông măng. Lá mềm, hình tim đầu nhọn dày rộng chừng 10&nbsp;cm. Hoa vàng to mọc ở kẽ lá, đơn màu vàng, cuống hoa dài bằng cuống lá. Đài 5 răng không có tiểu đài. Nhị nhiều. Nhụy gồm tới 20 lá noãn. Toàn bộ trồn giống cái bánh xe hay cái cối xay. Mỗi lá noãn chứa tới ba hạt, nhẵn, màu đen nhạt hình thận.

## Phân bố, thu hái và chế biến
Mọc hoang ở khắp nơi trên cả nước. Còn mọc tại các nước vùng nhiệt đới châu Á, Malaysia, Indonesia. Cây cối xay có chứa nhiều nhớt, thường mọc ở đất khô. 
Thường người ta dùng lá, thân, rễ và quả tươi hay khô. Vỏ cây còn cho một thứ sợi trắng bóng, dùng làm dây buộc. 

## Công dụng và liều dùng
Cối xay là một vị thuốc dân gian. Trong Đông y, người ta cho rằng cối xay có vị ngọt, tính bình, có tác dụng tán phong, thanh huyết nhiệt, có thể thăng thanh, giáng trọc, khai khiếu, hoạt huyết, chữa tai điếc rất tốt.

Thường người ta dùng lá giã đắp mụn nhọt hay sắc uống thông tiểu tiện, cho mát, chữa sốt, tiểu tiện đỏ. Có khi người ta dùng cả rễ như dùng lá.

Ngày dùng 4-6g dưới dạng thuốc sắc. Dùng ngoài da thì không kể liều lượng.

## Chú thích
Tại Trung Quốc, người ta thường hay dùng một loại cây cùng chi với cây cối xay: Abutilon avicennae Gaertn (Abutilon theophrasti Medic.) cùng họ, gọi là mãnh mã hay bạch ma. Hạt của nó gọi là đông quỳ tử có chứa protit và chất béo 15-20%, có khi tới 30% dùng để chữa xích và bạch lỵ, còn dùng để chữa mụn nhọt, đại tiểu tiện khó khăn, thủy nhũng, vú sưng đau. Ngày uống 4-12g dưới dạng thuốc sắc.

## Hình ảnh

Tập tin:ABUTILON INDICUM.jpg
Tập tin:Abutilon indicum flower.JPG
Tập tin:Abutilon indicum Blanco2.557-cropped.jpg
Tập tin:A visual treat of Abutilon indicum.JPG
Tập tin:Hoa cối xay.jpg|Hoa cây cối xay


## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Christian Dior

**Christian Dior** (21 tháng 1 năm 1905 – 23 tháng 10 năm 1957) là nhà thiết kế thời trang lừng danh người Pháp, còn được biết đến là người sáng lập của một trong số các nhà mốt hàng đầu thế giới Christian Dior S.A., nay thuộc sở hữu của tỷ phú Bernard Arnault.

## Thời niên thiếu
Dior là con thứ của ông Maurice Dior, một người sản xuất phân bón và hóa chất và mẹ ông là bà Madeleine Martin. Dior có một người anh trai, Raymond, có cô con gái là một người người có cảm tình với Đức Quốc xã. Em gái của họ là một thành viên của Kháng chiến Pháp.

Theo ước nguyện của bố mẹ, Dior theo học Trường Khoa học chính trị École des Sciences Politiques từ năm 1920 đến 1925. Gia đình mong Dior trở thành một nhà ngoại giao nhưng Dior lại muốn làm nghệ thuật. Sau khi tốt nghiệp, ông nhận được tiền từ cha mình và đã mở một phòng trưng bày nghệ thuật nhỏ, nơi ông bán các tác phẩm nghệ thuật như tương tự của Pablo Picasso và Marc Jacobs. Sau khi gia đình lâm vào cảnh khốn đốn tài chính do làm ăn thất bát, ông phải đóng phòng trưng bày. Thập niên 1930, Dior kiếm sống bằng cách làm các bức phác họa cho các nhà sản xuất thời trang cao cấp. Năm 1938, ông đã làm việc với Robert Piguet và sau đó tham gia nhà sản xuất thời trang Lucien Lelong, nơi ông và Pierre Balmain là những nhà thời trang hàng đầu. Năm 1945, ông làm riêng, được sự hậu thuẫn của Marcel Boussac, the cotton-fabric magnate. Nhà xưởng sản xuất thời trang của Dior mở cửa tháng 12 năm 1946, và tháng 2 năm sau ông đã trình làng bộ sưu tập đầu tiên của mình, gọi là Corolle. Bộ này nổi tiếng hơn với tên gọi New Look.

## Cái chết
Dior qua đời trong khi đang đi nghỉ tại Montecatini, Ý vào ngày 23, tháng 10 năm 1957. Một số báo cáo nói rằng ông chết vì đau tim sau khi nghẹt thở do hóc xương cá. Tạp chí Time nói rằng ông chết vì một cơn đau tim sau khi chơi bài. Tuy nhiên, người quen của ông tại Paris và Alexis von Rosenberg, Baron de Rédé ghi trong hồi ký của mình là nhà thiết kế này chết sau một cuộc sinh hoạt tình dục. Một số người còn cho rằng ông chết vì động kinh. Cho đến bây giờ vẫn không ai biết nguyên nhân cái chết của ông.

## Trong văn hóa đại chúng
Một loại nước hoa mang tên Christian Dior được sử dụng trong cuốn tiểu thuyết của Murakami Haruki "Biên niên sử chim vặn dây cót" như là một biểu tượng có ảnh hưởng đặt tại các điểm quan trọng trong cốt truyện.

## Xem thêm
* Danh sách các nhà tạo mẫu

## Tham khảo
Valentino

**Valentino Garavani** (; 11 tháng 5 năm 1932 – 19 tháng 1 năm 2026) thường hay gọi tắt là **Valentino** - là đại diện sáng giá nhất của nền haute couture Ý (thời trang thiết kế cao cấp), người đã tạo nên thương hiệu nổi tiếng cùng tên Valentino. Sau những năm học tập về tiếng Pháp và thời trang của Milano, năm 17 tuổi ông chuyển sang sống tại Paris để tham gia một khoá học tại Chambre Syndicale de la Couture của Paris.

Năm 19 tuổi, ông làm thuê cho nhà may của Jean Dessès. Sau khoảng năm năm làm việc tại đó, Valentino chuyển sang làm việc cho Guy Laroche với chức vụ phụ tá tạo mẫu thời trang.

Từ đó đến nay, nhà may Valentino không ngừng phát triển và trở thành haute couture ăn khách nhất cho các phụ nữ giàu có và nổi tiếng thế giới. Ông là người may áo cưới cho Jacqueline Kennedy khi bà cưới người chồng thứ hai - nhà tỉ phú dầu lửa Aristotle Onassis - và lập tức có 38 phụ nữ khác đặt ngay cùng kiểu áo cưới này, một hiện tượng hiếm có trong haute couture.

Năm 1969, Valentino mở cửa hàng bán đồ may sẵn đầu tiên của ông tại Paris; năm 1972, chi nhánh sản xuất trang phục nam giới; và năm 1973, sản xuất đồ trang trí nhà cửa. Kính râm, đồ da, đồ trang sức... của Valentino cũng rất nổi tiếng thế giới. Ông còn sản xuất nước hoa và tạo mẫu cho loại ôtô mang tên Alfa Romeo. Bên cạnh những cuộc trình diễn thời trang haute couture tại Roma, kể từ năm 1975, Valentino cũng bắt đầu cho trình diễn những bộ sưu tập đồ may sẵn.

Trang phục của Valentino gợi lại các mốt của Hollywood thời kỳ thập niên 1950. Mang tính thành thị và vô cùng sang trọng, các mốt của Valentino phản ánh quan niệm sống của ông. Thập niên 1980 có thể gọi là thời kỳ của Valentino, khi những mốt quần áo lịch sự, đài các, lộng lẫy, với chất lượng cao của ông được khách hàng giàu có khắp thế giới ưa chuộng.

Được coi là một trong những nhà tạo mẫu nổi tiếng nhất nước Ý, Valentino còn là đại diện cho hình ảnh của haute couture truyền thống.

Ông qua đời tại Rome vào ngày 19 tháng 1 năm 2026, hưởng thọ 93 tuổi. Thông tin này đã được xác nhận bởi quỹ của ông, cho biết ông đã ra đi thanh thản tại nhà riêng ở Rome, được bao quanh bởi những người thân yêu, do nguyên nhân tự nhiên. Lễ tang của ông sẽ được tổ chức tại Piazza Mignanelli 23 ở Rome vào ngày 21 và 22 tháng 1 năm 2026, nơi thi hài ông sẽ được quàn tại đó. Lễ an táng sẽ diễn ra vào sáng ngày 23 tháng 1 năm 2026 tại Vương cung thánh đường Santa María degli Angeli e dei Martiri.

## Tham khảo
The Emperor's New School

**Trường học mới của hoàng đế** là một bộ phim hoạt hình nhiều tập phát sóng trên Disney Channel (Hoa Kỳ) và kênh Disney châu Á. Từ tháng 1 năm 2006 - tháng 11 năm 2008. Bộ phim xoay quanh nhân vật chính Kuzco, một hoàng đế trẻ kiêu căng, học dốt và những người bạn của anh ta. Kuzco có nhiệm vụ phải tốt nghiệp Học viện Kuzco (*Kuzco Academy*) nếu không sẽ bị tước ngôi hoàng đế cho Yzma, một phụ nữ nham hiểm và độc ác. Vì vậy Yzma liên tục tìm mọi cách để làm hại Kuzco và nhiều tình huống hài hước giữa các nhân vật trong phim ra đời từ đó.

## Các nhân vật chính
### Kuzco
Kuzco là vị hoàng đế bị tước danh hiệu và có nhiệm vụ phải hoàn thành mọi khóa học tại Học viện Kuzco (*Kuzco Academy*) để giành lại danh hiệu của mình. Kuzco khá kiêu ngạo và tự cho minh là trên hết nhưng anh ta lại rất lười học và ham chơi. Kuzco thích Malina, cô nữ sinh xinh đẹp và xuất sắc nhất học viện. Kuzco thường là mục tiêu để Yzma hãm hại trong những kế hoạch của bà ta.

### Yzma
Yzma là một phụ nữ nham hiểm và độc ác. Nếu Kuzco thi trượt thì Yzma sẽ trở thành nữ hoàng và do vậy, bà luôn tìm đủ mọi cách để hãm hại Kuzco. Tại học viện Kuzco, bà hóa trang thành hiệu trưởng Amzy (AMZY là thứ tự viết bị đảo ngược của YZMA) và có một phòng thí nghiệm bí mật để chế ra các loại thuốc độc hãm hại Kuzco.

### Kronk
Kronk là một nam sinh cao to, khỏe mạnh nhưng lại rất ngốc nghếch và hay quên. Đồng thời, Kronk là trợ thủ đắc lực của Yzma trong những kế hoạch làm hại Kuzco. Nhiều khi sự ngốc nghếch của Kronk đã khiến cho những kế hoạch của Yzma bị đổ bể. Có lần sự ngốc nghếch của cậu đã giúp cho Kuzco qua được các môn thi.Cậu còn là một đầu bếp rất tài và cậu hay làm các món bánh cho Yzma.

### Malina
Malina là một nữ sinh thông minh và xinh đẹp, người luôn đạt điểm tối đa tại mọi kỳ thi trong trường. Malina là một người bạn thân của Kuzco và Kronk và thường giúp đỡ Kuzco vượt qua những kỳ kiểm tra khó khăn và chống lại những âm mưu của Yzma.

### PaCha
Trưởng làng nơi Kuzco sinh sống - một người chồng, một người cha của 3 đúa con và cũng là người cho Kuzco ở nhờ khi không còn là hoàng đế, Pacha đã cứu Kuzco 1 lần trong bộ phim The Emperor's New School.

### ChiCha
Vợ của PaCha giỏi giang trong việc nhà.

## Tham khảo
Địa lý Hoa Kỳ

Hoa Kỳ là một quốc gia ở Tây Bán cầu. Hoa Kỳ gồm 50 tiểu bang tiếp giáp nhau trên lục địa Bắc Mỹ; Alaska, một bán đảo tạo thành phần cực tây bắc của Bắc Mỹ và đảo Hawaii, một quần đảo ở Thái Bình Dương. Quốc gia này cũng có nhiều lãnh thổ thuộc Mỹ ở Thái Bình Dương và vùng Caribbean. Hoa Kỳ có chung biên giới với Canada và México và một vùng nước giáp với Nga.

## Diện tích
Theo tổng diện tích bao gồm cả diện tích mặt nước, Hoa Kỳ hơi lớn hơn hoặc nhỏ hơn Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, khiến Hoa Kỳ là quốc gia có diện tích lớn thứ tư trên thế giới. Tuy nhiên vị trí này còn tùy thuộc vào việc hai vùng lãnh thổ do Ấn Độ tuyên bố chủ quyền nhưng do Trung Quốc quản lý và được tính vào diện tích của Trung Quốc. Cả Trung Quốc và Hoa Kỳ đều xếp sau Canada và Nga về tổng diện tích. Tính theo diện tích đất, Hoa Kỳ là quốc gia lớn thứ ba thế giới, sau Nga và Canada. Tính theo tổng diện tích, Hoa Kỳ:
*3/10 kích thước châu Phi
*1/2 kích thước Nam Mỹ
*1/2 kích thước của Nga
*Gần như bằng Trung Quốc
*Hơi nhỉnh hơn Brasil
*Hơi hơn 1 và ¼ kích thước Úc
*2 và ½ kích thước của Tây Âu
*Xấp xỉ hơn 14 lần kích thước Pháp
*Xấp xỉ 39 lần kích thước Anh Quốc

## Ghi chú
Lúa miêu

**Lúa miêu** có thể đề cập đến:
**[[Pennisetum glaucum]]*: lúa miêu
**[[Zizania caduciflora]]*: niễng, lúa miêu
Nút ăn trộm

**Nút ăn trộm** (*Thief knot*) thì tương tự như nút dẹt (còn gọi là nút kép) trừ hai đầu dây ngắn (ở chỗ thắt) nằm hai phía khác nhau.

## Tên gọi
Truyền thuyết kể rằng các thủy thủ thường hay dùng **nút ăn trộm** để buộc chặt một cái túi mà bên trong có chứa đồ đạc của họ. Nếu như một thủy thủ khác tháo túi này ra lục lọi bên trong thì có khả năng rất lớn tên ăn trộm này sẽ buộc cái túi này lại bằng nút được sử dụng phổ biến hơn, đó là nút dẹt hay còn gọi là nút kép. Đây là bằng chứng có người đã lục lọi bên trong túi đồ và như thế đó là tên của nút dây này.

## Công dụng
Nút dây này không chắc chắn và dễ tuột ra nếu như bị kéo căng. Giống như tên gọi của nó, nút này chỉ nên được dùng để đánh lừa với nút dẹt. Không nên sử dụng nó trong những công việc mà độ an toàn được cân nhắc.

## Xem thêm
*Nút đầu bò

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*Minh họa cách thắt nút ăn trộm 
*So sánh nút ăn trộm với nút đầu bò và nút dẹt
*Các nút dây trong cùng nhóm nút dẹt
Nút đầu bò

**Nút đầu bò** (Granny knot) là một kiểu nút rất giống với nút dẹt và nút ăn trộm. Chỗ khác là đầu thắt vòng của mỗi dây đi lên trên rồi đi xuống dưới hai sợi dây của dây kia (như kiểu đan quạt nan) chứ không ở cùng một phía (hoặc chỉ ở trên hoặc chỉ ở dưới) khi giao với hai sợi dây của dây kia.

## Tham khảo
Nút ghế kép

**Nút ghế kép** (*Bowline on a bight*) là một nút dây tạo ra một cặp vòng tròn cố định ở khoảng giữa dây thừng. Lợi ích là hai vòng tròn không bị tuột và có thể nói rằng nó dễ tháo ra.

## Cách thắt
*Trước tiên gấp hai phần dây thừng lại với nhau.
*Tạo một vòng tròn bằng cách chồng phần đầu gấp lên trên phần dây dài.
*Xâu đầu gấp qua vòng tròn vừa tạo từ dưới lên trên.
*Nắm đầu gấp và kéo về phía bạn và chồng phần vòng tròn của đầu gấp từ dưới lên xuyên qua vòng tròn đã tạo lúc đầu.
*Nắm phần vòng tròn đã tạo lúc đầu xiết chặt

Xem Minh họa cách tạo nút ghế kép

## Sử dụng
*Nút dây này có thể được dùng để tạo vòng bám chân (*toe hold*) ở giữa dây thừng.
*Làm vòng ghế an toàn trong cứu hộ, tiện lợi và dễ chịu hơn nút ghế đơn. Mỗi vòng có thể dùng cho mỗi đùi chân và phần trên choàng qua ngực để giữ an toàn.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*Animated Knots by Grog: Bowline on a bight using rope
*How-to guide for tying this knot from KNOT KNOWLEDGE
Cuyahoga

**Cuyahoga** có thể chỉ đến:

*Quận Cuyahoga, Ohio
*Cuyahoga Falls, Ohio
*Cuyahoga Heights, Ohio
*Sông Cuyahoga
*Vườn quốc gia Thung lũng Cuyahoga

"Cuyahoga" cũng là tên của một bài hát của R.E.M. trong album *[[Lifes Rich Pageant]]* (1986).
Giàng

**Giàng** hay **Yàng** hay **Yang** là tên gọi của vị chúa tể thần linh (ông trời) của các dân tộc Môn-Khmer và Nam Đảo tại Việt Nam theo đa thần giáo, giống như Ngọc hoàng hay Ông Trời theo cách gọi của người Kinh hoặc Thượng đế theo Kitô giáo. Xã hội của người dân tộc Tây Nguyên khi dự định tổ chức một việc gì đó, phải làm lễ để tế lễ lên đến Giàng.

## Các hình thức về quan niệm Giàng
* Nhà Giàng: Nhà sàn dài trong buôn được dành để các dụng cụ và đồ trang sức và vật thờ cúng. Hàng năm tổ chức các cuộc nhảy múa cúng Giàng (Trời, Thần) trong căn nhà này.
* Cúng Giàng: Cúng Trời và các Vị Thần Thánh của buôn. Trong các cuộc cúng Giàng, các thanh niên thiếu nữ vẽ mặt mày, hay đeo các mặt nạ để nhảy múa để triệu hồn các vị Thần về chứng giám buổi lễ. 
## Tham khảo
La (động vật)

**La** là con vật lai giữa ngựa cái và lừa đực. Về hình dạng con la giống lừa hơn là ngựa. Trong khi ngựa có 64 nhiễm sắc thể, và lừa có 62, con la có 63 nhiễm sắc thể. Chính vì thế nên các nhiễm sắc thể không thể phân chia thành cặp, do đó, la hầu như không có khả năng sinh con, hay còn gọi là vô sinh. Trong một phần tư thế kỷ qua, chỉ có hai trường hợp la mẹ sinh con: một ở Marốc vào năm 1984 và một con ở Trung Quốc vào năm 1988. Nếu tính từ năm 1527 (khi bắt đầu có hồ sơ về những trường hợp tương tự), thì toàn thế giới chỉ có tổng cộng 60 la mẹ sinh con. 

La có kích thước khá đa dạng, và mang màu sắc thường thấy của cả ngựa và lừa. Chúng kiên trì hơn, có thể mang tải nặng hơn và sống lâu hơn ngựa, cũng như ít cứng đầu và thông minh hơn lừa. 

Chính vì mang những đặc tính di truyền như vậy, la thường được sử dụng để thồ hàng. Mặc dù một số con la có thể mang tải nặng tới 160 kg (353 lb), nhưng nhìn chung la thường nâng được số hàng nặng khoảng 90 kg (198 lb). 

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*
La

**LA** hay **La** trong tiếng Việt có thể là:

* La (động vật)
* .la - tên miền của Lào
* La (nốt nhạc)
* La (họ)
* La hét
* Sông La, một con sông tại Việt Nam.
* Tên gọi tắt của "thanh la", tức cồng.
* Ký hiệu của nguyên tố Lanthan.
* Danh pháp của chi bướm đêm La (Crambidae).

## Viết tắt
* Los Angeles, California
* Mã ISO của Lào
* Louisiana
*Long An, Việt Nam
Tòa nhà Baden-Powell

**Tòa nhà Baden-Powell** (*Baden-Powell House*) là một nhà khách Hướng đạo và trung tâm hội nghị tại Nam Kensington, London, được xây dựng để tưởng niệm Robert Baden-Powell, người sáng lập ra phong trào Hướng đạo. Tòa nhà do Hội Hướng đạo làm chủ có trưng bày một bộ sưu tầm các vật tưởng niệm về Baden-Powell. Chúng gồm có tranh vẽ gốc hình Baden-Powell của David Jagger, Thông điệp cuối cùng của Baden-Powell gởi đến Hướng đạo sinh, và một tượng đá granit của Don Potter.

Ủy ban tòa nhà do Harold Gillett, thị trưởng London làm chủ tịch, đã mua khu đất này vào năm 1956, và ủy nhiệm Ralph Tubbs thiết kế tòa nhà theo kiểu kiến trúc hiện đại. Viên đá khởi công được Nữ Hướng đạo trưởng Olave Baden-Powell đặt năm 1959, và tòa nhà được Nữ hoàng Elizabeth II khánh thành vào năm 1961. Phong trào Hướng đạo góp phần lớn tổng phí 400.000 bảng Anh. Nhiều năm sau, tòa nhà đã được tu sửa vài lần để nó có thể cung ứng dịch vụ nghỉ ngơi tiện nghi và hiện đại cho Hướng đạo sinh, Nữ Hướng đạo sinh và gia đình của họ ở lại tại London.

## Lịch sử
Theo sáng kiến năm 1942 của Hướng đạo trưởng Arthur Somers-Cocks, một Ủy ban đặc trách Tòa nhà Baden-Powell đã được thiết lập bởi Hội Hướng đạo năm 1953 dưới sự dẫn dắt của Harold Gillett, sau này là thị trưởng của thành phố London. Chỉ thị của ủy ban là xây một ký túc xá để cung cấp cho các Hướng đạo sinh một nơi ở với giá phải chăng trong lúc viếng thăm London. Vì mục đích này, năm 1956 ủy ban mua một tòa nhà đã bị bom phá hủy ở ngã tư Đường Cromwell và Cổng Nữ hoàng với giá là 39.000 bảng Anh.

Phong trào Hướng đạo đã quyên góp được phần lớn tiền quỹ 400.000 bảng Anh cho việc xây dựng và trang bị cho tòa nhà giữa năm 1957 và 1959. Số tiền được quyên góp qua các cuộc vận động kêu gọi công chúng được đăng trên các xuất bản của các tạp chí Hướng đạo.

Trong một buổi lễ ngày 17 tháng 10 năm 1959, viên đá nền đã được Nữ Hướng đạo trưởng Thế giới là Olave Baden-Powell đặt xuống trong sự hiện diện của thị trưởng Harold Gillett, tân Hướng đạo trưởng Charles Maclean và 400 quan khách. Một hòm có chứa vật lưu niệm của Hướng đạo năm 1959, các con tem, tiền xu, hình ảnh,..., và một chương trình về buổi lễ đặt viên đá nền được chôn dưới viên đá nền.

Với 142 Hướng đạo sinh Nữ hoàng trong vai trò Đội Danh dự, và trực tiếp phát sóng qua Đài BBC (phát thanh viên là Richard Dimbleby), Tòa nhà Baden-Powell được Nữ hoàng Elezaberth II khai mạc vào ngày 12 tháng 7 năm 1961. Sau đó, Nữ hoàng tham quan tòa nhà cùng với Hướng đạo trưởng và chủ tịch Hội Hướng đạo là chú của bà Hoàn tử Henry, Công tước xứ Gloucester. Một tấm đá hoa cương đen có chữ vàng đã được đặt nơi ban công trong đại sảnh để chào mừng sự kiện này.

## Xem thêm

*Tòa nhà Quốc tế Baden-Powell, khách sạn 25 tầng của Hội Hướng đạo Hồng Kông tại Cửu Long, Hồng Kông
*Trung tâm Hướng đạo Quốc tế Kandersteg
*Phương pháp Hướng đạo

## Tham khảo



## Liên kết ngoài

*Official website of Baden-Powell House scout activity centre 
*Official website of the Baden-Powell House conference centre 
*Location of Baden-Powell House on Streetmap 
*Visit London City Guide, details on Baden-Powell House
Bên cầu biên giới

"**Bên cầu biên giới**" là một bài hát được nhạc sĩ Phạm Duy sáng tác năm 1947, là một trong những bài hát nổi tiếng nhất của ông. Đây là bài hát gây tranh cãi một thời.

Pham Duy kể ông viết ra bài *Bên cầu biên giới* khi nhớ tới người đẹp khi ông đang ở thị xã Lào Cai.

## Ngoài lề
Phạm Duy xếp "Bên cầu biên giới" vào loại "Tình ca giang hồ". Bày này khiến cho Phạm Duy bị hội văn nghệ kháng chiến chỉ trích vì chất chứa "tính chủ quan không thể chấp nhận, tính lãng mạn và tiểu tư sản". Lãnh đạo Việt Minh bảo phải "khai tử" một bài ca "chơi" nói về một cuộc tình là "Bên cầu biên giới" nhưng Phạm Duy thấy khó chịu và không chấp nhận. Nhạc sĩ Nguyễn Xuân Khoát sau khi nghe bài này cũng đến khuyên Phạm Duy nên từ bỏ "đầu óc lãng mạn thành thị", xóa sổ bài hát này đi - để được kết nạp vào Đảng Cộng sản. Tuy nhiên, ông thà không vào Đảng chứ không chịu bỏ sáng tác nhạc tình.

## Chú thích

## Link ngoài
*"Bên cầu biên giới" của Phạm Duy được phép phổ biến Báo Dân trí
Danh sách nước xếp hạng theo chỉ số nhận thức tham nhũng năm 2007

Từ năm 1995, Tổ chức Minh bạch Quốc tế đã công bố một Chỉ số Nhận thức Tham nhũng (Corruption Perceptions Index) hàng năm xếp thứ tự các quốc gia trên thế giới theo "mức độ tham nhũng mà được nhận thức tồn tại trong các giới công chức và chính trị gia". Tổ chức định nghĩa tham nhũng là "lạm dụng chức vụ công để hưởng tư lợi". Cuộc thăm dò năm 2007 bao gồm 180 quốc gia. Điểm số nhận thức cao có nghĩa là ít tham nhũng hơn. 

## Tham khảo

## Nguồn
* Transparency International Corruption Perceptions Index 2007 
* Tổ chức Minh bạch Quốc tế
Veronica Mikhailovna Tushnova

**Veronica Mikhailovna Tushnova** (tiếng Nga: Вероника Михайловна Тушнова, 14 tháng 3 năm 1915–7 tháng 7 năm 1965) là nữ nhà thơ Nga.
## Tiểu sử
Veronica Mikhailovna Tushnova sinh ở Kazan, trong gia đình một giáo sư. Học phổ thông ở Kazan, biết làm thơ từ nhỏ. Từ năm 1931 vào học Đại học Y Leningrad, tốt nghiệp năm 1935. Năm 1941 vào học trường viết văn Maxim Gorky nhưng Thế chiến II xảy ra nên đi làm cứu thương ở các bệnh viện và tiếp tục làm thơ. Năm 1945 nhà xuất bản *Молодая гвардия* (Đội cận vệ trẻ) xuất bản tập thơ đầu tiên của bà *Первая книга* (Cuốn sách đầu tiên). Những năm 1950 in các trường ca *Дорога на Клухор* (Con đường đến Klukhor); *Пути-дороги* (Những con đường, 1954).

Tài năng của Tushnova được thể hiện đầy đủ nhất ở những năm cuối. Đề tài chính trong thơ bà là tình yêu, cùng với tình yêu là nỗi khổ và niềm vui, là mất mát và hy vọng, là hiện tại và tương lai. Thơ của bà được yêu thích ở Liên Xô trước đây cũng như ở Nga hiện tại. Bà mất ở Moskva vào tuổi 50.
## Các tập thơ chính
*Первая книга (Cuốn sách đầu tiên, 1945)
*Пути-дороги (Những con đường, 1954)
*Дорога на Клухор (Con đường đến Klukhor, 1955)
*Память сердца (Ký ức của trái tim, 1958)
*Второе дыхание (Hơi thở thứ hai, 1961)
*Сто часов счастья (Một trăm giờ hạnh phúc, 1965)
## Một vài bài thơ

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* стихи Вероники Тушновой в Антологии русской поэзии
Mirra Aleksandrovna Lokhvitskaya

**Mirra Aleksandrovna Lokhvitskaya** (tiếng Nga: Мирра Александровна Лохвицкая; 19 tháng 11 năm 1869 – 27 tháng 8 năm 1905) là nữ nhà thơ Nga, thường được gọi là "Sappho của Nga".

## Tiểu sử
Mirra Lokhvitskaya là con gái của một nhà bác học và là một luật sư nổi tiếng, chị gái của nữ nhà thơ Nadezhda Teffi. Tốt nghiệp Đại học Aleksandr Moskva. Làm thơ từ những ngày còn là sinh viên. Từ năm 1889 bắt đầu in thơ ở các tạp chí *Севере; Художнике; Сев. Вестн; Неделе; Ниве...* Năm 1896 in tập thơ đầu tiên, năm 1898 in tập thứ 2, năm 1900: tập thứ 3, năm 1903: tập thứ 4, năm 1905: tập thứ 5.

Năm 1897 được tặng Giải thưởng Puskin cho tập thứ 1. Năm 1905, tập thứ 5 được tặng giải thưởng của Viện hàn lâm. Nhà thơ Konstantin Dmitrievich Balmont gọi Mirra Lokhvitskaya là "Sappho của Nga" và tên gọi này trở thành phổ biến vì thơ của bà chỉ viết về tình yêu dưới mọi biểu hiện của nó. Về tài thơ, Mirra Lokhvitskaya là một trong những nhà thơ nữ xuất sắc nhất của Nga. Thơ của bà được yêu thích cả đương thời cũng như hiện tại.

## Một vài bài thơ

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Лохвицкая Мирра стихи в Антологии русской поэзии;