open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Đại học Odessa

**Đại học Quốc gia I.I. Mechnikov Odessa** (tiếng Ukraina: Одеський національний університет імені І.І. Мечникова; tiếng Nga: Одесский национальный университет имени И.И. Мечникова), tọa lạc ở Odessa, Ukraina là một trong những trường đại học chính của Ukraina. Trường được thành lập năm 1865 bằng một chỉ dụ của Sa hoàng Aleksandr II, tổ chức lại *Richelieu Lycée of Odessa* thành *Đại học Đế quốc Novorossiya* mới.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Odessa National I.I. Mechnikov University -- website chính thức
Đại học Quốc gia Kharkiv

**Đại học Quốc gia Kharkiv**, cũng được gọi **Đại học Quốc gia Karazin Kharkiv**, (tiếng Ukrainia: Харківський національний університет імені Каразіна) là trường đại học tại Kharkiv, một trong những trường đại học lớn ở Ukraina và sớm được thành lập dưới thời Đế quốc Nga và Liên Xô. Trường được thành lập năm 1804 nhờ các nỗ lực của Vasyl Karazin, (trường được đặt tên theo tên của ông), đã trở thành trường đại học cổ thứ hai của Ukraina sau Đại học Lviv.

Trong các học giả có liên quan tới trường đại học này có ba người đoạt Giải Nobel:
* Ilya Ilyich Mechnikov (Y khoa, 1908)
* Lev Davidovich Landau (Vật lý, 1962)
* Simon Kuznets (Kinh tế, 1971)

## Tổ chức
Đại học Quốc gia Kharkiv được chia ra thành 16 khoa:

* Trường Sinh vật học
* Trường Địa chất và Địa lý
* Trường Kinh tế
* Trường Ngoại ngữ
* Trường Lịch sử
* Trường Toán học và Mechanical Engineering
* Trường Vật lý Phóng xạ
* Trường Xã hội học
* Trường Vật lý và Công nghệ
* Trường Vật lý
* Trường Triết học
* Trường Y khoa cơ bản
* Trường Hóa học
* Trường Đào tạo lại chuyên nghiệp
* Trung tâm Giáo dục Sinh viên quốc tế 
* Trường Tâm lý học

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Kharkiv University Website
Đại học Hatyai

**Đại học Hatyai** là một trường đại học tư thục tại Hatyai, tỉnh Songkhla của Thái Lan. Trường được thành lập năm 1997 và hiện có các khóa đào tạo đại học với các khoa:
* Khoa Quản trị Kinh doanh
* Khoa Luật
* Khoa Nghệ thuật tự do
* Khoa Khoa học và Công nghệ
* Khoa Nghệ thuật giao tiếp
Trường cũng có các chương trình đào tạo quảnt lý giáo dục và quản trị kinh doanh.

## Xem thêm
* Danh sách các trường đại học tại Thái Lan

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* website chính thức
Đại học Walailak

**Đại học Walailak** được thành lập năm 1992, (tiếng Thái: มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์) là một trường đại học công lập ở Huyện Tha Sala, tỉnh Nakhon Si Thammarat, Thái Lan. Dù được nhà nước bao cấp, Đại học Walailak University cũng được tự chủ như các trường công lập khác ở Thái Lan. Đại học Walailak có 8 khoa và viện:
*Công nghệ Nông nghiệp
*Y tế Công cộng và Khoa học Y tế Tiếp cận
*Quản lý Tài nguyên và Kỹ thuật
*Tin học
*Nghệ thuật Tự do
*Quản trị Kinh doanh
*Điều dưỡng
*Khoa học.
Trường được đặt tên theo tên của Công chúa Chulabhorn Walailak.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Đại học Walailak
Đại học Rangsit

**Đại học Rangsit** (tiếng Thái Lan: มหาวิทยาลัยรังสิต) là một trường đại học tư thục tại Pathum Thani, Thái Lan. Đại học Rangsit bắt đầu tuyển sinh khóa đầu tiên năm 1986 dưới tên gọi Cao đẳng Rangsit và năm 1990 trở thành trường đại học. Trường hiện có 667 giảng viên, trong đó có 21 cao học, 3 tiến sĩ.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Rangsit University 

## Hợp tác học thuật
*  Fachhochschule Aachen, Đức
*  Viện Giáo dục của Đại học London, Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland
*  Đại học Bách khoa Savonia, Phần Lan
*  Christelijke Hogeschoo Nederland, Hà Lan
*  Đại học Birmingham, UK
*  Đại học Bách khoa Mikkili, Phần Lan
*  Erasmus Hogeschool, Bỉ
*  Đại học Bách khoa Vaasa, Phần Lan
*  Trường Kinh tế và Quản trị Kinh doanh Riga, Latvia
*  Đại học Malardalen, Thụy Điển
*  Đại học Hạ Môn, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
*  Ventaka Kala Foundation, Ấn Độ
*  Viện Nghiên cứu Du lịch, Ma Cao
*  Đại học Quảng Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
*  Đại học Gyeongju, Hàn Quốc
*  Đại học Dong-eui, Hàn Quốc
*  Đại học dân lập Duy Tân, Đà Nẵng, Việt Nam
*  Soongsil University, Hàn Quốc
*  Vinayaka Mission's Research Foundation, Deemed University, Ấn Độ
*  Korea Advanced Institute of Science and Technology, Hàn Quốc
*  Đại học Quốc tế, Campuchia, Campuchia
*  Harbin Engineering University, Trung Quốc
*  Đại học Ming Chuan, Đài Loan
*  Đại học Quế Lâm, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
*  Đại học Văn hóa và Ngôn ngữ Bắc Kinh, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
*  iCarnegie Technology Education, Hoa Kỳ
*  USAC University of Nevada tại Reno, Hoa Kỳ
*  Lorain County Community College, Hoa Kỳ
*  American International University, Bangladesh
*  Iowa State University of Science and Technology, Hoa Kỳ
*  Edith Cowan University, Úc
*  Đại học Griffith, Úc
*  Viện Công nghệ Hoàng gia Melbourne, Úc
Mil Mi-38

**Mil Mi-38** là loại trực thăng vận tải dân sự lẫn quân sự do Mil thiết kế. Nó được coi là một sự thay thế cho Mil Mi-8 và Mil Mi-17. Chiếc trực thăng này bay lần đầu tiên vào ngày 22 tháng 12 năm 2003.

## Tính năng kỹ chiến thuật (Mi-38)
 

## Xem thêm

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Kazan helicopters site Manufacturer
* Mil Mi-38 
* Russian Helicopters  
* Photo Mi-38 (OP-1, RA-38011) in flight.
* Photo Mi-38 (OP-2, 38012) in flight.
Đại học Thaksin

**Đại học Thaksin** (), tọa lạc tại tỉnh Songkhla, là một trong những trường đại học công lập của Thái Lan. Trường này bắt đầu là một trường sư phạm năm 1968 và trở thành cơ sở khu vực của Đại học Srinakharinwirot năm 1974. Ban đầu nó trở thành một trường đại học công lập độc lập năm 1996.
Đại học Thaksin được tổ chức thành các khoa: Khoa học Xã hội, Khoa học, Giáo dục, Viện nghiên cứu Miền Nam Thái Lan. Ngoài cơ sở ở Songkhla, trường còn có cơ sở ở Phatthalung.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Thaksin University
Đại học Bangkok

**Đại học Bangkok** (tiếng Thái: มหาวิทยาลัยกรุงเทพ) là một trường đại học ở Bangkok, Thái Lan. Trường được thành lập năm 1962, là trường đại học tư xếp hạng 1 tại Thái Lan và nằm trong top 20 trường đại học hàng đầu Thái Lan.

## Các khoa
*Graduate College
*International College
*Khoa Quản trị Kinh doanh
*Khoa Kế toán
*Khoa Khoa học Con người
*Khoa Luật
*Khoa Kinh tế
*Khoa Khoa học Công nghệ
*Khoa Nghệ thuật
*Khoa Mỹ thuật và Nghệ thuật Ứng dụng
*Khoa Kỹ thuật

## Các trung tâm đào tạo
*Viện Ngôn ngữ
*Silop Residence
*Bangkok University Co-operative Store
*Hội Cựu sinh viên Đại học Bangkok
*Trung tâm Luật cho công dân
*Bangkok University Co-operative Savings Store
*Viện Nghiên cứu và Đánh giá
*Trung tâm Nguồn Nhân lực
*Viện Nghiên cứu Bangkok

## Các khu trường sở
Đại học Bangkok có hai khu trường sở:

### Khu trường sở Gluay Nam Tai
Khu trường sở Gluay Nam Tai (วิทยาเขตกล้วยน้ำไท) tọa lạc tại 119 Sukhumvit Soi 40 (119 ซอยสุขุมวิท 40) ở phó quận Phra Khanong (แขวงพระโขนง) của quận Khlong Toei (เขตคลองเตย) của Bangkok. Khu này có diện tích 15000 m2. Đây là nơi dành cho sinh viên năm 3 và năm tư và sinh viên quốc tế cũng như các chương trình đặc biệt khác. Đây cũng là văn phòng của giám đốc, hiệu trưởng của trường. Ở đây có các trang thiết bị phục vụ học tập và một phòng triển lãm tranh của trường mở cửa từ năm 2006.

### Khu trường sở Rangsit
Khu trường sở Rangsit (วิทยาเขตรังสิต) tọa lạc tại 9/1 5 đường Paholyothin., Tambon Khlong Neung Amphoe Khlong Luang của tỉnh Pathum Thani, cách Sân bay quốc tế Bangkok khoảng 14&nbsp;km về phía Bắc. Khu này rộng 265.000 m². Đây là nơi dành cho sinh viên năm 2 và năm 1, ở đây cũng có sân vận động, Bảo tàng trường.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Bangkok University
Đại học Nation

**Đại học Nation** là một trường đại học tại Lampang, Thái Lan. Trường được thành lập năm 1988 với tên gọi Cao đẳng Yonok và được nâng cấp thành đại học năm 2006. Hiện trường cung cấp 9 chương trình đào tạo đại học và cao học ngành quản trị kinh doanh và giáo dục.

## Xem thêm
* Danh sách các trường đại học tại Thái Lan

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Website
Thông Đà Lạt

**Thông Đà Lạt** hay còn gọi là **thông năm lá** (danh pháp hai phần: ***Pinus dalatensis***) là một loài thực vật đặc hữu của Việt Nam thuộc chi Thông (danh pháp khoa học: ***Pinus***), họ Thông (Pinaceae). Nó phân bố nhiều ở vùng Lâm Đồng, đặc biệt là Đà Lạt.

## Mô tả
Cây gỗ to, có tán hình nón thưa, thường xanh, cao đến hơn 30m và đường kính thân 0,6 - 0,8m. Ở cây non, vỏ thân nứt dọc nhưng ở cây già, vỏ bong từng mảng. Các cành ngắn mọc thành cụm trên đầu cành. Mỗi cành ngắn mang 5 lá ở đỉnh, hình kim, dài 6 – 11&nbsp;cm, rộng 0,6 - 0,7mm, mặt cắt mang hình tam giác đều, cạnh có răng cưa nhỏ, hai mặt bên, mỗi mặt mang 2 - 5 hàng lỗ khí. 
Nón đơn tính, cùng gốc; nón cái thành thục hình trụ, dài 5,5 – 10&nbsp;cm, đường kính 2,5 – 4&nbsp;cm; gồm 25 - 50 vảy dài 2,5&nbsp;cm, rộng 1,5 - 2,5&nbsp;cm, mái vảy ở tận cùng. Khi chín vảy màu xám đen. Hạt hình trứng, màu nâu, dài 0,8 – 1&nbsp;cm, đường kính 0,4 - 0,5&nbsp;cm, mang cánh dài 1,5&nbsp;cm ở phía trên đĩnh.

## Đặc điểm sinh học
Hạt chín vào tháng 2-3. Chưa thấy tái sinh bằng hạt ở núi Ngọc Linh, cũng như ở các nơi khác, sinh trưởng chậm.

## Nơi sống và sinh thái
Mọc trong rừng rậm nhiệt đới thường xanh mưa mùa ẩm, trên núi trung bình, ở độ cao 1500–2000 m, cùng với một số loài lá kim và lá rộng khác như Pơ mu (Fokienia hodginsii), Tô hạp đá vôi (Keteleeria davidiana), Hoàng đàn giả (Dacrydium pierrei), Chắp tay (Symingtonia populnea) và một số loài khác thuộc họ Long não (Lauraceae) và Thích (Aceraceae). Trên đất vàng alít hay đất xám đen, tần mỏng phong hóa từ đá granít hay đá cát.

## Phân bố
Loài đặc hữu của Việt nam. Gặp từ Thừa thiên Huế (Phú Lộc: Thừa Lưu) đến Tây Nguyên: Kontum (Dác Glây: núi Ngọc Linh và dãy núi Top Rec, Ngọc Áng), Dắc Lắc (Krông Bông: núi Chư Yang Sin), Lâm Đồng (Lạc Dương: xã Lát, thác Uyên Ương, Langbiang, Đà Lạt: Trại Mát).

## Giá trị
Nguồn gen hiếm, loài cho gỗ. Nói chung các loài thông đều có thể sử dụng trong công nghiệp sản xuất bột giấy.

## Tình trạng
Loài hiếm. Có thể bị đe dọa tuyệt chủng do bị thu hẹp môi trường sống và chưa thấy tái sinh. Mức độ đe doạ: Bậc R.

## Biện pháp bảo vệ
Bảo vệ nguyên vẹn trong 2 khu rừng cấm Chư Yang Sin, Ngọc Linh và 4 cây còn lại ở thác Uyên Ương Đà Lạt để thu hạt, nhân giống. Cần gấp rút đưa vào trồng.

## Phân loài
IPNI còn liệt kê *Pinus dalatensis* (Ferre) phân loài *procera* R.Businský với khu vực phân bổ là các tỉnh Gia Lai, Kon Tum, khu vực núi Ngọc Linh, Dak Glei, sườn tây bắc đỉnh Ngok Niay, tọa độ 15°02′ vĩ bắc, 107°49′ kinh đông, độ cao 1.920 m.

## Hình ảnh

Tập tin:CL-14 Pinus fenzeliana, morrisonicola, wangii & dalatensis.png
Tập tin:Thong5la.jpg


## Chú thích

## Tham khảo
* Sách đỏ Việt Nam - trang 409
* Thông năm lá Đà Lạt
Quy tắc bàn tay trái

**Quy tắc bàn tay trái** (còn gọi là **quy tắc bàn tay trái của Fleming**) là một trong 2 quy tắc trực quan, Quy tắc bàn tay trái cho động cơ điện, Quy tắc bàn tay phải cho máy phát điện, Phát hiện bởi kỹ sư, nhà vật lý học John Ambrose Fleming, vào cuối thế kỷ 19, như một cách đơn giản để tìm ra hướng chuyển động trong động cơ điện, hoặc hướng của dòng điện trong máy phát điện.

Khi một dòng điện chạy qua một cuộn dây được đặt trong một từ trường của nam châm, cuộn dây dẫn sẽ chịu tác động bởi một lực vuông góc với hướng của cả từ trường và dòng điện chạy qua.
Quy tắc bàn tay trái, minh họa ảnh bên, Ngón tay cái, ngón trỏ và ngón giữa để biểu diễn các trục hay hướng của các đại lượng vật lý, ngón cái choãi ra 90 độ biểu diễn chiều chuyển động của lực, ngón trỏ chỉ hướng của từ trường và ngón giữa là chiều của dòng điện chạy qua.  Áp dụng tương tự cho quy tắc bàn tay phải đối với máy phát điện, quạt điện, ...

## Quy ước
* Hướng của lực cơ học là theo nghĩa đen.
* Hướng của từ trường là từ bắc xuống nam.
* Hướng của dòng điện là dòng điện thông thường: từ dương sang âm.

Quy tắc này dựa trên cơ sở lực từ tác động lên dây điện theo biểu thức toán học:
:**F** = *I* **dl**×**B**
Ở đây:
***F** là lực từ
**I* là cường độ dòng điện
***dl** là véc tơ có độ dài bằng độ dài đoạn dây điện và hướng theo chiều dòng điện
***B** là véc tơ cảm ứng từ trường.

Phương của lực **F** là phương của tích véc tơ của **dl** và **B**, và do đó có thể xác định theo quy tắc bàn tay trái như trên.

Cũng có thể xác định phương của **F** theo quy tắc bàn tay phải (xem thêm các bài viết về quy tắc bàn tay phải và tích véc tơ).

## Xem thêm

*Quy tắc bàn tay phải

## Tham khảo
Đại học Công nghệ Suranaree

**Đại học Công nghệ Suranaree** (viết tắt: SUT, tiếng Thái: มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี (Royal Thai General System: Suranari University of Technology)) là một trường đại học tại tỉnh Nakhon Ratchasima, Thái Lan. Trường đại học này được thành lập ngày 27 tháng 7 năm 1989 và hoạt động đầy đủ vào năm 1993. Trường được đặt tên theo Thao Suranaree, nữ anh hùng của Nakhon Ratchasima.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* http://www.sut.ac.th/indexen.html 
* http://www.sut.ac.th
Hàng không năm 1909

Đây là danh sách các sự kiện hàng không nổi bật xảy ra trong năm 1909:

## Các sự kiện
* Fort Omaha trở thành trường dạy các kiến thức về khí cầu đầu tiên cho các quân nhân của Quân đội Hoa Kỳ.

### Tháng 2
*23 tháng 2 - John McCurdy thực hiện chuyến bay đầu tiên của một chiếc máy bay ở Canada trên chiếc Silver Dart. Anh ta bay xa 2640 feet tại Baddeck, Cape Breton.

### Tháng 5
*14 tháng 5 - Samuel Cody thực hiện chuyến bay đầu tiên của một chiếc máy bay ở Vương quốc Anh với quãng đường hơn 1 dặm (1.6&nbsp;km) trên chiếc British Army Aeroplane No. 1.

### Tháng 7
* Cuộc triển lãm hàng không quốc tế mở rộng ở Frankfurt (bây giờ được biết đến như ILA và đều đặn được diễn ra ở Berlin).
* 19 tháng 7 - Hubert Latham cố gắng thực hiện một chuyến bay ngang qua Kênh đào Anh. Anh ta bay xa 11 dặm từ Calais và hạ cánh xuống nước.
* 25 tháng 7 - Louis Blériot tuyên bố số tiền thưởng 1.000 bảng từ tờ báo *[[Daily Mail]]* của Anh cho phi công đầu tiên bay xuyên qua Kênh đào Anh đã thuộc về anh ta. Anh ta đã thực hiện chuyến bay trên chiếc máy bay của anh ta có tên là Blériot Type XI từ *Les Barraques* (gần Calais) đến *Đồng cỏ Northfall* (gần Dover Castle) trong 37 phút. Blériot cũng được nhận thêm 3.000 bảng từ chính phủ Pháp.

### Tháng 8
* Cuộc đua hàng không đầu tiên được diễn ra ở Reims. Glenn Curtiss đã chiến thắng ở giải thưởng chính.

### Tháng 9
* 8 tháng 9 - Samuel Cody bay từ Aldershot đến Farnborough và quay trở về (46 dặm trong 1 giờ 3 phút). Đây là chuyến bay được ghi nhận bay xuyên qua Vương quốc Anh đầu tiên.

### Tháng 10
**Die Deutsche Luftschiffahrt Aktiengessellschaft* (Công ty vận chuyển khí cầu Đức) (DELAG) trở thành công ty hàng không đầu tiên trên thế giới, được thành lập ở Frankfurt.
*22 tháng 10 - Raymonde de Laroche trở thành người phụ nữ đầu tiên trở thành phi công và bay một mình trên một chiếc máy bay.
*26 tháng 10 - Marie Marvingt trở thành người phụ nữ đầu tiên trở thành phi công trên khí cầu bay xuyên Biển Bắc và Kênh đào Anh từ Châu Âu đến Anh.
*30 tháng 10 - John Moore-Brabazon trên chiếc máy bay của hãng Short Brothers đã bay vòng quanh Vương quốc Anh và giành giải thưởng 1.000 bảng từ báo Daily Mail.

### Tháng 11
*3 tháng 11 - Alec Ogilvie được cấp bằng sáng chế cho chiếc đồng hồ đo vận tốc (máy bay).
*4 tháng 11 - John Moore-Brabazon đã thực hiện một chuyến bay chở hàng hóa tươi sống đầu tiên, khi ông mang một con lợn nhỏ trong một cái giỏ được buộc vào máy bay
*16 tháng 11, Thành lập công ty vận tải hàng không đầu tiên trên thế giới, DELAG (Công ty hàng không Đức).

### Tháng 12
*5 tháng 12 - George Taylor trở thành người đầu tiên bay trên một chiếc máy bay ở Australia, trên một chiếc tàu lượn do anh ta thiết kế. Cùng ngày, Florence Taylor trở thành người phụ nữ đầu tiên ở Australia bay trên một chiếc máy bay, trên một chiếc tàu lượn do chống cô thiết kế.

## Bắt đầu phục vụ
### Tháng 3
*Khí cầu Zeppelin LZ 3 biên chế trong Quân đội Đức với tên gọi *Z 1*

### Tháng 8
*1 tháng 8 - Wright 1908 Flyer biên chế trong Quân đội Hoa Kỳ với tên gọi *Aeroplane No. 1*

## Tham khảo
Đại học Hoàng tử Songkla

**Đại học Hoàng tử Songkla** (cũng đọc là **Songkhla**) là trường đại học đầu tiên tại Miền Nam Thái Lan. Trường được thành lập năm 1967. Năm 2003, trường có 24.011 sinh viên.
Trường được đặt tên theo Mahidol Adulyadej, Hoàng tử (Hoàng thân) của Songkla (Songkhla). Trong năm đầu mới thành lập, sinh viên đã học ở cơ sở tạm tại Bangkok, đến năm 1968 cơ sở ổn định ở Pattani đã được thành lập. Năm 1971, cơ sở tại Hat Yai được mở, hiện là trường sở lớn nhất với hơn 50% sinh viên tại đây. Các khu trường sở khác được mở tại Phuket (1977), Surat Thani (1990) và Trang (1991). Ngoài ra, trường sở tại Pattani có thể được chia tách trong tương lai.

## Các khoa, viện, đơn vị thuộc trường
### Cơ sở tại Hat Yai
*Graduate School
*Khoa Khoa học
*Khoa Kỹ thuật
*Khoa Tài nguyên Thiên nhiên
*Khoa Công Nông nghiệp
*Khoa Quản lý Môi trường
*Khoa Y
*Khoa Y học Cổ truyền
*Khoa Điều dưỡng
*Khoa Nha
*Khoa Khoa học Dược
*Khoa Khoa học Quản lý
*Khoa Nghệ thuật tự do
*Khoa Luật
*Khoa Kinh tế
*Thư viện Lady Atthakraweesunthorn (Thư viện trung tâm)
*Trung tâm đa dạng sinh học Bán đảo Thái Lan (Khoa Khoa học)
*Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Công chúa Maha Chakri ()
*PSU Herbarium (Khoa Khoa học)

### Cơ sở Pattani
*Khoa Giáo dục
*Khoa Nhân văn và Khoa học Xã hội
*Khoa Mỹ thuật ứng dụng và Mỹ thuật
*Khoa Khoa học Vận tải
*Viện nghiên cứu Hồi Giáo
*Thư viện John F. Kennedy

### Cơ sở Phuket
*Khoa Khoa học Ứng dụng (Cao đẳng Cộng đồng Phuket)
*Khoa Dịch vụ (Quản lý Khách sạn / Kinh doanh Quốc tế với Trung Quốc / Nghiên cứu Trung Quốc / Nghiên cứu Thái Lan: tất cả đều theo chương trình quốc tế)
*Khoa Kỹ thuật (Chương trình Quốc tế về Kỹ thuật Máy tính)

### Cơ sở Surat Thani
*Khoa Công nghệ và Quản lý
*Cao đẳng cộng đồng Surat Thani

### Cơ sở Trang
*Khoa Thương mại và Quản lý

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*http://www.psu.ac.th 
*About Hat Yai 
*rak-mor-or.com <in Thai>
Trường Đại học Thongsuk

**Trường Đại học Thongsuk** (tiếng Anh: *Thongsuk [Thongsook] College*) là một trường đại học tư thục ở Bangkok, Thái Lan. Trường được thành lập năm 1994 và có một số chương trình đào tạo bậc đại học và một chương trình cao học ngành quản trị kinh doanh.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Official website
Đại học Maejo

**Đại học Maejo** (tiếng Thái Lan: มหาวิทยาลัยแม่โจ้), tọa lạc tại Chiang Mai, Thái Lan, là trường nông nghiệp sớm nhất ở Thái Lan. Trường được thành lập năm 1934 với tên gọi là Trường Sư phạm Nông nghiệp miền Bắc, sau đó trường được tái cơ cấu và đổi tên nhiều lần cho đến khi trở thành trường đại học công lập hoàn toàn năm 1996 với tên gọi như hiện nay. Cơ sở chính của trường đặt tại thành phố Chiang Mai bao gồm các khoa: Kinh doanh nông nghiệp, Khoa học, Sản xuất nông nghiệp, Kỹ thuật, Công nông nghiệp. Ngoài ra, trường đại học còn hai cơ sở nhỏ khác tại  Phrae và Chumphon.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Đại học Maejo
Đại học Sisavangvong

**Đại học Sisavangvong** là một trường đại học tại Viêng Chăn, Lào. Trường được thành lập năm 1958 và được đặt tên theo vua Sisavangvong. Năm 1975, đội ngũ giáo viên bỏ trường ra đi và trường bị giải tán và chia nhỏ ra thành nhiều trường cao đẳng khác khiến cho Lào không còn cơ sở đào tạo đại học nào vào thời điểm đó.

## Xem thêm

* Đại học Quốc gia Lào

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Britannica.com
Trầm tích học

Phần lớn bề mặt Trái Đất đều được bao phủ bởi đá trầm tích giúp ghi lại lịch sử Trái Đất qua các hóa thạch được lưu giữ trong đá trầm tích. Bộ môn **trầm tích học** rất gần gũi với địa tầng học, nghiên cứu mối quan hệ vật lý và thời gian giữa các lớp đá hay còn gọi là địa tầng.

Trầm tích học mở rộng việc nghiên cứu các trầm tích hiện đại và các quá trình lắng đọng chúng và đem so sánh với các quan sát của đá trầm tích cổ. Các nhà trầm tích học áp dụng những hiểu biết của mình về quá trình trầm tích hiện đại vào việc nghiên cứu tìm hiểu xem các đá trầm tích cổ đã được hình thành như thế nào.

## Các loại đá trầm tích

Có bốn loại đá trầm tích chính: đá mảnh vụn, đá cacbonat, evaporit, và trầm tích hóa học. 
* Đá mảnh vụn được cấu tạo bởi các hạt có nguồn gốc từ các sản phẩm phong hóa và xói mòn từ các đá có trước và mảnh vụn là vật liệu cơ bản của đá này. Các đá mảnh vụn được phân loại dựa trên kích thước hạt chiếm ưu thế trong đá và thành phần của chúng.
** Các đá trầm tích hữu cơ là các trầm tích quan trọng được thành tạo từ sự lắng đọng của các mảnh vụn sinh học và tạo ra các mỏ than và đá phiến dầu, và đặc biệt là được tìm thấy trong các bồn địa chứa các đá trầm tích mảnh vụn
* Đá cacbonat được cấu thành từ nhiều khoáng vật cacbonat khác nhau (hầu hết là cacbonat calci (CaCO3)) kết tủa từ các quá trình vô cơ và hữu cơ khác nhau.
* Evaporit được thành tạo từ sự bốc hơi của nước trên bề mặt Trái Đất và có thành phần gồm một trong các khoáng vật muối như halit hay thạch cao, anhydride.
* Đá trầm tích hóa học, bao gồm một số đá cacbonat, được tích tụ từ sự kết tủa của các khoáng vật trong dung dịch bão hòa như jaspilit và chert.

## Phương pháp nghiên cứu

Các phương pháp được các nhà trầm tích học ứng dụng để thu thập dữ liệu và các dấu hiệu về các điều kiện tự nhiên cũng như môi trường lắng đọng trầm tích để tạo ra các đá trầm tích bao gồm;
* Đo đạc và mô tả tại điểm lộ và sự phân bố của tầng đá;
** Mô tả hệ tầng đá bao gồm bề dày, đặc điểm thạch học, diện lộ, sự phân bố và quan hệ với các hệ tầng khác
** Lập bản đồ phân bố của các lớp đá
* Mô tả mẫu lõi khoan (khoan và lấy mẫu từ các giếng khoan thăm dò hydrocarbon)
* Nhịp địa tầng
** Mô tả sự tiến hóa của các lớp đá trong một bồn trũng
* Mô tả đặc điểm thạch học của đá;
** Thạch học và thạch luận; xác định kiến trúc, kích thước hạt, hình dạng hạt (độ cầu hay độ tròn), độ chọn lọc và thành phần của trầm tích
* Phân tích địa hóa của đá
** Địa hóa đồng vị, gồm việc sử dụng phương pháp định tuổi phóng xạ để xác định tuổi của đá và  mối quan hệ của nó với các nguồn cung cấp vật liệu trong khu vực

## Các nhà Trầm tích học nổi tiếng Việt Nam

* Cố PGS. TS. Trịnh Ích
*PGS.TS. Tạ Thị Kim Oanh
* PGS. TS. Phạm Huy Tiến
* Cố TSKH Phan Trung Điền
* GS. TS. Trần Nghi
* PGS. TS. Nguyễn Văn Lập
* GS. TS. Trần Kim Thạch

## Tham khảo
Đại học Krirk

**Đại học Krirk** là một trường đại học tại Bangkok, Thái Lan. Trường được thành lập năm 1951 với tên Trường Chuyên nghiệp và Ngôn ngữ, được nâng cấp thành đại học năm 1995. Hiện nay, Đại học Krirk có năm khoa và phần đào tạo sau đại học.

## Xem thêm
* Danh sách các trường đại học tại Thái Lan

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* website chính thức
Jayavarman II

**Jayarvarman II** (; ?—877), một vị vua của Campuchia trong thế kỷ 9, được công nhận rộng rãi như là người sáng lập ra Vương quốc Khmer, cai trị phần lớn Đông Nam Á đại lục trên 600 năm. Các sử gia trước đây coi thời gian trị vì của ông từ khoảng năm 835 tới năm 877, nhưng hiện nay nhiều học giả coi khoảng thời gian trị vì của ông là từ 770 tới 835. Theo như các tài liệu trong đền Skok Dak Thom thì ông sinh sống thuở nhỏ tại Java. Sau đó, ông quay lại Campuchia và tuyên bố mình là vua Javayarman II của người Khmer, độc lập khỏi Java.

Nhờ thời gian ở Java, ông đã mang nghệ thuật và văn hóa của triều đình Sailendran của Java về cho triều đình Khmer. Sau khi trở về nhà ở vương quốc Chân Lạp, ông đã nhanh chóng xây dựng thế lực của mình, đánh bại nhiều vị vua khác và năm 790 trở thành hoàng đế của Vương quốc Khmer. Trong những năm tiếp theo, ông đã mở rộng lãnh thổ của mình và cuối cùng đã thành lập kinh đô mới Hariharalaya gần thị xã Roluos của Campuchia ngày nay. Do vậy, ông đã đặt nền móng cho kinh đô Angkor trải dài đến 15&nbsp;km về phía tây bắc. Năm 802, ông tự xưng Chakravartin (vua thiên hạ) bằng một lễ đăng quang theo phong cách Ấn Độ giáo. Bởi thế, ông không những trở thành một vị vua được thành thánh sắc phong và vô địch mà còn đồng thời tuyên bố sự độc lập của vương quốc mình khỏi vương quốc Java. Jayavarman II mất khoảng năm 877.

## Thụy hiệu
Jayavarman II mất khoảng năm 877 và được đặt thụy hiệu là Paramesvara, "chúa tể tối cao của Shiva". Con trai ông là Jayavarman III và hai vị vua khác của gia đình. Ông được thờ cùng hai vị vua đó và các bà vợ của họ tại dền Preah Ko ở Roulous, do vua Indravarman I cho xây dựng và khánh thành vào năm 880.

## Xem thêm
* Gia phả quân chủ Campuchia

## Ghi chú
Đại học Dhurakijpundit

**Đại học Dhurakijpundit** (มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์) là một trường đại học ở Bangkok, Thái Lan

Tên gọi của trường có nghĩa trong tiếng Thái là Đại học Kiến thức Kinh doanh. Trường này được thành lập năm 1968 ban đầu là một trường cao đẳng kinh doanh với 40 sinh viên. Sáng lập viên là tiến sĩ Sawai Sudhipitak và ông Sanan Ketudat.

Ban đầu là một trường nhỏ bé, trường cao đẳng Dhurakij Pundit đả phát triển số lượng chương trình đào tạo và số lượng sinh viên. Năm 1984, Bộ Đại học Thái Lan đã có quyết định công nhận tư cách trường đại học cho Cao đẳng Dhurakij Pundit. Tiến sĩ Sawai đã giữ chức hiệu trưởng của trường cho đến khi qua đời năm 1994.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* www.dpu.ac.th xem thông tin liên quan đến Đại học Dhurakijpundit.
Đại học Bagdad

**Đại học Baghdad** (tiếng Ả Rập: جامعة بغداد, *Jaama'a Baghda'ad*) là trường đại học lớn nhất ở thủ đô Baghdad, Iraq, được xây dựng bởi Chính phủ Hoàng gia Iraq cuối thập niên 1950 và tọa lạc gần sông Tigris. Các tòa nhà của trường được thiết kế bởi Walter Gropius, Viện Kiến trúc sư Hoa Kỳ, Louis McMillen và Robert McMillan của The Architects Collaborative, những ngườ đã bắt đầu thực hiện quy hoạch tổng thể khu khuôn viên trường cuối thập niên 1950 cho khu khu Viện Kỹ thuật, Khoa học và Nghệ thuật tự do với tổng số 6800 sinh viên. Khu trường sở được mở rộng năm 1982 để có thể tiếp nhận 20.000 sinh viên và các trang thiết bị khác. Kiến trúc sư Hisham N. Ashkouri và Robert Owen đã phát triển quy hoạch cho toàn bộ khuôn viên.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* univofbaghdad.org  Đại học Baghdad
* arcadd.com  Mở rộng khu trường sở Đại học Baghdad
* electroniciraq.net  2004 letter from teacher
* abc.net.au The shooting of the dean of dentistry
* Why-War.com  archive of stories on Baghdad University
Thủy Xà

Chòm sao **Thủy Xà** 水蛇, (tiếng La Tinh: ***Hydrus***) là một trong 88 chòm sao hiện đại, mang hình ảnh con rắn nước.
Chòm sao này có diện tích 243 độ vuông, nằm trên thiên cầu nam, chiếm vị trí thứ 61 trong danh sách các chòm sao theo diện tích.
Chòm Sao Thủy Xà nằm kề các chòm sao Kiếm Ngư, Ba Giang, Thời Chung, Sơn Án, Nam Cực, Phượng Hoàng, Võng Cổ, Đỗ Quyên.

## Tên gọi
Thủy Xà là một trong các tên chòm sao hiện đại, không có nguồn gốc từ các truyền thuyết cổ đại. Những người phiêu lưu biển Hà Lan Pieter Dirckszoon Keyser và Frederick de Houtman được coi là cha đẻ của chòm sao này và 11 chòm sao khác ở nửa thiên cầu Nam. Vào cuối thế kỉ 16 họ đề nghị thêm các chòm sao trên bầu trời Nam vào bản đồ sao. Về sau tên các chòm sao này được Johann Bayer lấy lại và sử dụng vào bản đồ Uranometria của mình.

## Thiên thể
Các thiên thể đáng quan tâm
* Beta Hydri là sao sáng nhất trong chòm sao này. Với đường kính gấp hai lần, khối lượng gấp 1,4 lần Mặt Trời và nhiệt độ bề mặt khoảng 6300 K, ở khoảng cách 20 ly, sao Beta Hydri có cấp sao biểu kiến 2,8 m.
* Alfa Hydri, 2,9m tối hơn Beta Hydri không đáng kể, nhưng ở khoảng cách 70 ly.
* Gama Hydri với cấp sao biểu kiến 3,2m là sao khổng lồ đỏ hạng phổ M2, ở khoảng cách 650 ly. 
* Sao biến đổi VW Hydri

Danh sách các sao có thể nhìn thấy bằng mắt thường (m)

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Đại học Phùng Giáp

**Đại học Phùng Giáp** **(Feng Chia University)** (tiếng Hoa: 逢甲大學) là một trường đại học dân lập ở Đài Trung, Đài Loan, Trung Hoa Dân Quốc. Trường được đặt tên theo Khưu Phùng Giáp (丘逢甲), một trong những nhà lãnh đạo của cuộc kháng chiến chống lại cuộc xâm lược Đài Loan của Nhật Bản vào năm 1895.
Đại học Phùng Giáp xếp thứ 9 ở Đài Loan và thứ 78 ở Châu Á trong Bảng xếp hạng QS World University Rankings by Subject năm 2015 - Computer Science & Information Systems. FCU cũng lọt vào danh sách các trường đại học tổng hợp tư thục hàng đầu trong Bảng xếp hạng QS Asia University Rankings năm 2016. FCU hiện đang hợp tác với nhiều trường đại học trên thế giới như Purdue University, RMIT University, University of Zaragoza, and San Jose State University.

## Lịch sử
Trong thập niên 1950, một nhóm những người giàu có ở miền trung Đài Loan đã đề nghị lập một trường đại học ở khu vực. Trường đã được chuẩn bị thành lập với tên gọi **Cao đẳng Kỹ thuật và Kinh doanh Phùng Giáp** để tưởng nhớ ông Khưu Phùng Giáp. Năm 1961, trường cao đẳng này đã được thành lập gần Núi Da-Tun ở phía bắc thành phố Đài Trung. Năm 1980, trường trở thành trường đại học.

## Hiện nay
Hàng năm trường tuyển khoảng 20.172 sinh viên mới và nghiên cứu sinh với tám học viện (Colleges): Kỹ thuật, Kinh doanh, Khoa học, Xây dựng và Phát triển, Kỹ thuật Điện tử và Thông tin, Khoa học Xã hội và Nhân văn, Trường quản lý và Phát triển. Trường có 32 khoa, 15 cơ sở nghiên cứu. Đội ngũ giảng dạy có 604 người, trong đó có 134 giáo sư, 260 phó giáo sư, 81 trợ lý giáo sư, 129 giảng sư. Số lượng viên: 20.172 người, trong đó đại học 17.083, nghiên cứu sinh 3.089 người.

## Xếp hạng
Đại học Phùng Giáp là một trường đại học ổn định, có trách nhiệm và giảng dạy xuất sắc ở Đài Loan. Đại học Phùng Giáp vừa được phương tiện truyền thông chính thống của Đài Loan "Tạp chí Foresight" xếp hạng số 1 trong các trường đại học tổng hợp tư thục tốt nhất Đài Loan năm 2021. Đại học Phùng Giáp cũng đã được Bộ Giáo dục Đài Loan chính thức phê duyệt và giành giải thưởng cao nhất của trường đại học tư thục tại Đài Loan năm 2021.

## Xem thêm
* Danh sách các trường đại học ở Đài Loan

## Tham khảo
Tiểu Sư

Chòm sao **Tiểu Sư** 小獅, (tiếng La Tinh: ***Leo Minor***) là một trong 88 chòm sao hiện đại, mang hình ảnh con sư tử nhỏ.
Chòm sao này có diện tích 232 độ vuông, nằm trên thiên cầu bắc, chiếm vị trí thứ 64 trong danh sách các chòm sao theo diện tích.
Chòm sao Tiểu Sư nằm kề các chòm sao Đại Hùng, Thiên Miêu, Cự Giải, Sư Tử.

## Tên gọi

## Thiên thể
Các thiên thể đáng quan tâm
* Sao biến quang Mira R LMi

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Địa tầng

Trong địa chất học và các ngành khoa học liên quan, một **địa tầng** là một lớp đá hay đất với các đặc trưng nhất quán nội tại có thể phân biệt được với các lớp cận kề. Mỗi lớp nói chung là một trong số các lớp song song nằm đè lên nhau, do sức mạnh tự nhiên làm trầm lắng xuống. Chúng có thể trải dài trên hàng trăm ngàn km² bề mặt Trái Đất. Các địa tầng thông thường được nhìn nhận như là các dải với màu sắc khác nhau hay các vật chất với cấu trúc khác nhau, bị lộ thiên ra tại các vách núi, các đoạn cắt bên đường, các mỏ đá hay bờ sông. Các dải riêng biệt có thể có độ dày từ vài milimét tới hàng kilômét. Mỗi dải đại diện cho một phương thức cụ thể của sự lắng đọng – phù sa ở sông, cát bãi biển, các đầm lầy chứa than, các cồn cát hay các lớp dung nham v.v.

Các nhà địa chất nghiên cứu các tầng đá và phân loại chúng theo vật liệu trong các lớp. Mỗi lớp riêng rẽ thông thường được gắn cho một tên gọi "thành hệ địa chất" (hay thành hệ, hệ tầng hoặc tằng hệ), thường là dựa trên tên gọi của điểm dân cư, sông, núi hay khu vực mà thành hệ đó bị lộ ra để có thể nghiên cứu. Ví dụ, đá phiến sét Burgess là lớp lộ thiên dày chứa đá phiến sét sẫm màu, đôi khi có hóa thạch tại dãy núi Rocky Canada gần đèo Burgess. Các khác biệt nhỏ về vật liệu trong một thành hệ có thể được miêu tả như là các "bộ phận" hay đôi khi là các "lớp". Các thành hệ được tập hợp lại thành các "nhóm". Các nhóm lại có thể tập hợp lại thành các "siêu nhóm".

Địa tầng là đơn vị cơ bản trong cột địa tầng và tạo thành nền tảng của nghiên cứu địa tầng học.
## Hình ảnh

Tập tin:Quebrada de Cafayate, Salta (Argentina).jpg|Các tầng địa chất ở Salta (Argentina)
Tập tin:Stratum.JPG|Các tầng Goldenville lộ ra tại mỏ đá ở Bedford, Canada. Nó bao gồm các lớp trầm tích đại dương dày đã trầm lắng xuống trong thời kỳ Cambri giữa và sau đó được đẩy lên trên đất liền. Thành hệ này hiện nay bao
Tập tin:Rockstrata3435.JPG|Mặt cắt đường liên bang qua các tầng đá vôi và đá phiến sét ở miền đông Tennessee
Tập tin:Rock Strata.jpg|Các tầng đá tại bãi biển Depot, New South Wales


## Xem thêm
*Địa tầng hóa
*Các ấn phẩm quan trọng trong địa tầng học
*Khảo cổ học
*Bản đồ địa chất
*Đơn vị địa chất
*Thành hệ địa chất
*Tầng khảo cổ
## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*GeoWhen Database
Thiên Thố

Chòm sao **Thiên Thố** 天兎/天兔, (tiếng La Tinh: ***Lepus***) là một trong 48 chòm sao Ptolemy và cũng là một trong 88 chòm sao hiện đại, mang hình ảnh con thỏ.
Chòm sao này có diện tích 290 độ vuông, nằm trên thiên cầu nam, chiếm vị trí thứ 51 trong danh sách các chòm sao theo diện tích.
Chòm sao Thiên Thố nằm kề các chòm sao Bạch Dương, Lạp Hộ, Kỳ Lân, Đại Khuyển, Thiên Cáp, Điêu Cụ, Ba Giang.

## Tên gọi
Trước đó chòm Thiên Thố được coi là chiếc ngai của thợ săn Lạp Hộ, người Ai Cập gọi là chiếc thuyền của thần địa ngục Osiris, theo thần thoại Hy Lạp. Về sau người Hy Lạp cổ và người La Mã cổ hình dung hình ảnh con thỏ trong chòm sao này. Mặc dù là chỉ có các sao mờ, chòm sau Thiên Thố dễ tìm, vì nó nằm dưới chân hình người thợ săn trong chòm sáng Lạp Hộ.

## Thiên thể
Các thiên thể đáng quan tâm
* Sao đôi γ Lep có thể quan sát bằng ống nhòm, đó là hai sao lùn, nằm cách Mặt Trời chỉ 26 ly.
* R Lep là sao biến đổi có chu kì không đều, còn có tên là Sao Hind Crimson. Năm 1845, nhà thiên văn học người Anh John Russell Hind miêu tả nó như một giọt máu trên nền trời. R Lep là sao khổng lồ với nhiệt độ bề mặt thấp, khoảng 2700 K, khí quyển sao có chứa Cacbon và ngôi sao có một lớp vỏ chất bụi bao bọc. Do các phân tử Cacbon hấp thụ bức xạ màu lam bước sóng ngắn, nên ngôi sao phát ánh sáng đỏ, nhất là ở các giai đoạn sáng cực điểm. Thời gian gần đây, cấp sao biểu kiến của R Lep biến đổi giữa 5,5 đến 11,7m, với chu kì biến đổi từ 14 tháng đến vài chục năm.
* Phần sáng nhất của cụm sao cầu, với ký hiệu M79 hay NGC 1904 có đường kính góc 8', nhưng thực tế đường kính thực của nó khoảng 260 ly. M79 nằm cách Mặt Trời 42.500 ly và cách nhân Ngân Hà 63.500 ly.

Danh sách các sao có thể nhìn thấy bằng mắt thường (m)

## Chú thích
Sài Lang

Chòm sao **Sài Lang** 豺狼, (tiếng La Tinh: ***Lupus***) là một trong 48 chòm sao Ptolemy và cũng là một trong 88 chòm sao hiện đại, mang hình ảnh con chó sói.
Chòm sao này có diện tích 334 độ vuông, nằm trên thiên cầu nam, chiếm vị trí thứ 46 trong danh sách các chòm sao theo diện tích.
Chòm sao Sài Lang nằm kề các chòm sao Củ Xích, Thiên Hạt, Viên Quy, Bán Nhân Mã, Thiên Xứng, Trường Xà.

## Tên gọi

## Thiên thể
Các thiên thể đáng quan tâm
* Sao biến đổi không chu kỳ RU Lup
* Sao đôi η Lup
* Cụm sao cầu NGC 5986
* Cụm sao mở NGC 5822

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Đại học Mustansiriya

**Đại học Mustansiriya** là một trong những trường đại học Hồi Giáo cổ nhất thế giới, được thành lập năm 1233 bởi Caliph của Abbasid al-Mustansir. Trường này bị sáp nhập vào Đại học Baghdad năm 1962. Trường chuyên về văn học và pháp luật.

## Cuộc xâm lược Iraq năm 2003

Ngày 26 tháng 1 năm 2007, một người phụ nữ tự sát bằng bom đã mang một túi đựng bom và cho nổ tại trường đại học, giết chết ít nhất 41 người, phần lớn là sinh viên tại trường kinh doanh. Trước đó ngày 16 tháng 1 năm 2007 hai quả bom nổ tại trường này cũng giết chết ít nhất 70 người và làm bị thương ít nhất 169 người.

Hai tuần sau vụ đánh bom, các lực lượng quân Hoa Kỳ đã cố oanh tạc trường đại học này nhưng đã bị một cuộc phản đối của sinh viên chặn lại.

## Cựu sinh viên nổi tiếng
*Rahim AlHaj, oud player and composer

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* http://arabworld.nitle.org/texts.php?module_id=12&reading_id=118&sequence=10 
* http://hnn.us/comments/9850.html
Bậc (địa tầng)

Một **bậc** hay một **tầng động vật** là đơn vị chia nhỏ của các lớp đá được sử dụng chủ yếu là các nhà cổ sinh vật học khi nghiên cứu về các hóa thạch hơn là các nhà địa chất khi nghiên cứu về các thành hệ đá. Thông thường, một tầng động vật sẽ bao gồm một hệ đá có chứa các loại hóa thạch tương tự nhau. Tại đây có một hoặc một số hóa thạch chỉ dẫn nói chung là phổ biến, dễ dàng nhận ra và chỉ giới hạn trong một hay nhiều nhất là vài tầng. Vì vậy, ví dụ như một nhà cổ sinh vật học Bắc Mỹ tìm thấy các mảnh vỡ của bọ ba thùy *Olenellus* thì ông ta có thể xác định được lớp đá chứa nó thuộc về tầng Waucoban trong khi các mảnh vỡ của bọ ba thùy ra đời muộn hơn, chẳng hạn như *Elrathia* thì có thể xác định tầng động vật đó là tầng Albertan. *Tầng* được hiểu theo ngữ cảnh này là thuật ngữ để định nghĩa một tập hợp các lớp đá. Nó có thể coi là giống như thuật ngữ *kỳ* khi định nghĩa một chu kỳ thời gian trong địa chất, mặc dù hai từ này thông thường hay được sử dụng theo kiểu hoán đổi được cho nhau trong các tài liệu khoa học không chính thức. Trong thang địa tầng, nó là đơn vị chia nhỏ của thống và nó lại có thể chia nhỏ thành một vài đới.

Các tầng động vật có tầm quan trọng rất lớn trong thế kỷ 19 và nửa đầu thế kỷ 20 do chúng là công cụ chủ lực để xác định niên đại các lớp đá cho đến khi có sự phát triển mạnh hơn của các phương pháp địa chấn học và xác định niên đại bằng phóng xạ trong nửa sau thế kỷ 20. 
Các tầng động vật mang tính cục bộ. Chúng thông thường bao gồm nhiều tằng hệ chứa các loại đá khác nhau, được trầm lắng xuống trong các môi trường khác nhau ở cùng một khoảng thời gian. Trong những năm gần đây, các tương quan khu vực và toàn cầu của các lớp đá đã trở thành tương đối chắc chắn và vì thế ít có nhu cầu về việc dán nhãn động vật để cải tiến, hoàn thiện tuổi của các tằng hệ. Người ta có xu hướng sử dụng các tên niên đại châu Âu (ở mức độ ít hơn là các tên niên đại châu Á) cho cùng một tầng động vật/thời kỳ trên khắp thế giới mặc dù quần động vật trong các khu vực khác có thể có ít điểm chung với tầng động vật được định nghĩa ban đầu.

## Tham khảo

### Tài liệu
*
* Hedberg, H.D., (editor), *International stratigraphic guide: A guide to stratigraphic classification, terminology, and procedure*, New York, John Wiley and Sons, 1976
* International Stratigraphic Chart from the International Commission on Stratigraphy
Ấn Đệ An

Chòm sao **Ấn Đệ An** 印弟安, (tiếng La Tinh: ***Indus***) là một trong 88 chòm sao hiện đại, mang hình ảnh người Da đỏ.

Chòm sao này có diện tích 294 độ vuông, nằm trên thiên cầu nam, chiếm vị trí thứ 49 trong danh sách các chòm sao theo diện tích.
Chòm sao Ấn Đệ An nằm kề các chòm sao Bạch Dương, Hiển Vi Kính, Nhân Mã, Viễn Vọng Kính, Khổng Tước, Nam Cực, Đỗ Quyên, Thiên Hạc.

## Tên gọi

## Thiên thể
Các thiên thể đáng quan tâm
* Sao ε Ind, một trong các sao gần Hệ Mặt Trời nhất
* Sao đôi δ Ind

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Hiết Hổ

Chòm sao **Hiết Hổ** hay **Hát Hổ** 蠍虎, (tiếng La Tinh: ***Lacerta***) là một trong 88 chòm sao hiện đại, mang hình ảnh con thằn lằn.
Chòm sao nhỏ này có diện tích 201 độ vuông, nằm trên thiên cầu bắc, chiếm vị trí thứ 68 trong danh sách các chòm sao theo diện tích.
Chòm sao Hiết Hổ nằm kề các chòm sao Tiên Nữ, Tiên Hậu, Tiên Vương, Thiên Nga, Phi Mã.

## Thiên thể
Các thiên thể đáng quan tâm
*Thiên hà êlíp BL Lacertae
*Cụm sao mở NGC 7243

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Thiên Miêu

**Thiên Miêu 天猫**, (tiếng La Tinh: ***Lynx***) là một trong 88 chòm sao hiện đại, mang hình ảnh con linh mèo.
Chòm sao này có diện tích 545 độ vuông, nằm trên thiên cầu bắc, chiếm vị trí thứ 28 trong danh sách các chòm sao theo diện tích.
Chòm sao Thiên Miêu nằm kề các chòm sao Bạch Dương, Đại Hùng, Lộc Báo, Ngự Phu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Tiểu Sư.

## Tên gọi
Chòm sao Thiên Miêu được tạo ra vào thế kỉ 17 bởi nhà thiên văn học người Ba Lan - Johannes Hevelius, chòm sao này lấp đầy khoảng trống lớn giữa chòm sao Đại Hùng (Ursa Major) và Ngự Phu (Auriga) .Khi đặt tên cho chòm sao này, Johannes Hevelius đã nghĩ tới nhân vật thần thoại Lynceus - người có thị lực tinh tường nhất trên thế giới.

## Thiên thể
Các thiên thể đáng quan tâm
* Sao đôi 10UMa 
* Thiên hà xoắn ốc NGC 2683
* Cụm sao cầu NGC 2419

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*The Deep Photographic Guide to the Constellations: Lynx
*Star Tales – Lynx
*Lynx Constellation at Constellation Guide
Hiển Vi Kính (chòm sao)

Chòm sao **Hiển Vi Kính** 顯微鏡, (tiếng La Tinh: ***Microscopium***) là một trong 88 chòm sao hiện đại, mang hình ảnh kính hiển vi.
Chòm sao nhỏ này có diện tích 210 độ vuông, nằm trên thiên cầu nam, chiếm vị trí thứ 66 trong danh sách các chòm sao theo diện tích.
Chòm sao Hiển Vi Kính nằm kề các chòm sao Bạch Dương, Ma Kết, Nhân Mã, Viễn Vọng Kính, Ấn Đệ An, Thiên Hạc, Nam Ngư.

## Tên gọi
Tên chòm sao Hiển Vi Kính được nhà thiên văn người Pháp Nicolas Louis de Lacaille đặt ra, cùng với 14 chòm sao khác ở thiên cầu nam.
## Thiên thể
Các thiên thể đáng quan tâm
* Sao đôi α Mic, sao sáng nhất trong chòm sao Hiển Vi Kính 
* Sao biến đổi kiểu Mira R Mic 

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Kỳ Lân (chòm sao)

Chòm sao **Kỳ Lân** (,  ) là một trong 88 chòm sao hiện đại, mang hình ảnh con kì lân.
Chòm sao này có diện tích 482 độ vuông, nằm trên thiên cầu nam, chiếm vị trí thứ 35 trong danh sách các chòm sao theo diện tích.
Chòm sao Kỳ Lân nằm kề các chòm sao, Đại Khuyển, Tiểu Khuyển, Song Tử, Trường Xà, Thiên Thố, Lạp Hộ, Thuyền Vĩ.

## Tên gọi

## Thiên thể
Các thiên thể đáng quan tâm
* Sao biến đổi U Mon 
* Sao đôi β Mon
* Tinh vân khuếch tán NGC 2261
* Tinh vân khuếch tán Hình Nón, ký hiệu NGC 2264
* Tinh vân khuếch tán Roseta, ký hiệu NGC 2237
* Cụm sao mở M 50
* Cụm sao mở NGC 2301
* Cụm sao mở NGC 2232
* Cụm sao mở NGC 2237
* Cụm sao mở NGC 2264 hay còn gọi là Cây Thông Noel
* Sao biến quang V838 Monocerotis

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Thương Dăng

Chòm sao **Thương Dăng** 蒼蠅, (tiếng La Tinh: ***Musca***) là một trong 88 chòm sao hiện đại, mang hình ảnh con ruồi.
Chòm sao nhỏ này có diện tích 138 độ vuông, nằm trên thiên cầu bắc, chiếm vị trí thứ 77 trong danh sách các chòm sao theo diện tích.
Chòm sao Thương Dăng nằm kề các chòm sao Bạch Dương, Thiên Yến, Thuyền Để, Bán Nhân Mã, Yển Diên, Viên Quy, Nam Thập Tự.

## Tên gọi
Johann Bayer - nhà thiên văn học người Đức cho thấy nó là một con ong và gọi nó với tên Apis.Nó đã được đề cập đến trong 2 thế kỉ theo cách này. Do sự nhầm lẫn với con ong thay vì con ruồi nên mãi đến năm 1602, tên gọi của chòm sao này - Musca mới xuất hiện lần đầu tiên

## Thiên thể
Các thiên thể đáng quan tâm
* Sao đôi β Mus 
* Cụm sao cầu NGC 4372
* Cụm sao cầu NGC 4833
 

*Tinh vân Đồng hồ cát

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Củ Xích

Chòm sao **Củ Xích** 矩尺, (tiếng La Tinh: ***Norma***) là một trong 88 chòm sao hiện đại, mang hình ảnh cái thước.
Chòm sao nhỏ này có diện tích 165 độ vuông, nằm trên thiên cầu nam, chiếm vị trí thứ 74 trong danh sách các chòm sao theo diện tích.
Chòm sao Củ Xích nằm kề các chòm sao Thiên Hạt, Sài Lang, Viên Quy, Nam Tam Giác, Thiên Đàn.

## Tên gọi

## Thiên thể
Các thiên thể đáng quan tâm

* Tinh vân hành tinh Sp1 Nor
* Sao đôi ε Nor
* Cụm sao mở NGC 6067
* Cụm sao mở NGC 6087

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Nam Cực (chòm sao)

Chòm sao **Nam Cực** 南極, (tiếng La Tinh: ***Octans***) là một trong 88 chòm sao hiện đại, mang hình ảnh dụng cụ đo và định hướng kính bát phân.
Chòm sao này có diện tích 291 độ vuông, nằm quanh thiên cực của thiên cầu nam, chiếm vị trí thứ 50 trong danh sách các chòm sao theo diện tích.
Chòm sao Nam Cực nằm kề các chòm sao Đỗ Quyên, Ấn Đệ An, Khổng Tước, Thiên Yến, Yển Diên, Sơn Án, Thủy Xà.

## Tên gọi

## Thiên thể
Các thiên thể đáng quan tâm
* Sao σ Oct, sao Nam Cực
* Sao đôi λ Oct
* Sao biến đổi ε Oct

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Thiên Cầm (chòm sao)

**Thiên Cầm** (**天琴**; tiếng Latinh: **Lyra**, từ ) là một chòm sao nhỏ. Đây là một trong 48 chòm sao Ptolemy và là một trong 88 chòm sao hiện đại được Liên đoàn Thiên văn Quốc tế công nhận, mang hình ảnh cây đàn lia.

Chòm sao này có diện tích 286 độ vuông, nằm trên thiên cầu bắc, là chòm sao hiện đại có diện tích lớn thứ 52. Chòm sao Thiên Cầm giáp với chòm sao Thiên Long, Vũ Tiên, Hồ Ly và Thiên Nga.

## Thiên thể đáng chú ý
Các thiên thể đáng quan tâm:
* Sao Chức Nữ, một trong những sao sáng nhất trên bầu trời đêm.
* Sao biến quang R Lyrae.
* Sao biến quang che nhau Beta Lyrae, nguyên mẫu của các sao biến quang Beta Lyrae.
* Tinh vân hành tinh M57.
* Cụm sao cầu M56.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* 
* Warburg Institute Iconographic Database (medieval and early modern images of Lyra).
* The clickable Lyra.
Hồ sơ tuyệt mật

**Hồ sơ tuyệt mật** (tên gốc tiếng Anh: **The X-files**) là một bộ phim truyền hình dài tập khoa học viễn tưởng nổi tiếng của Hoa Kỳ. Bộ phim của Chris Carter này được trình chiếu bởi FOX (Hoa Kỳ) từ ngày 10 tháng 9 năm 1992 và kết thúc ngày 19 tháng 5 năm 2002. Bộ phim mang tính chất của thời kỳ thập niên 1990, khi người dân không mấy tin tưởng vào chính phủ trong khi rất tin vào việc tồn tại sự sống ngoài Trái Đất. Phim đã từng được trình chiếu trên kênh truyền hình VTV3 và VTV6 của Việt Nam.

Trong bộ phim, đặc vụ FBI Fox Mulder (David Duchovny) do muốn tìm lại người em gái mất tích của mình, đã dấn thân vào điều tra tại "X-files" với niềm tin rằng em gái của anh đã bị bắt cóc bởi người ngoài Trái Đất. Mulder rất tin tưởng vào sự tồn tại của người ngoài Trái Đất trong khi người tham gia điều tra cùng Fox Mulder là đặc vụ Dana Scully (Gillian Anderson). Ban đầu, Scully không tin vào những điều mà Fox Mulder nói, nhưng với những bằng chứng cụ thể cùng với những vụ án thực tế cô và Mulder trải qua, dần dần Scully đã tin vào những hiện tượng kỳ bí.

Tuy nhiên, tới cuối phim thì nhân vật Fox Mulder xuất hiện ít hơn và có thêm sự xuất hiện của một nhân vật chính khác là đặc vụ John Doggett (Robert Patrick). Tới phiên mình, John Doggett lại nghi ngờ tính xác thực của các vụ án trong X-files và lúc này, chính đặc vụ Scully là người đã khiến cho John Doggett dần dần tin vào X-files.

Bộ phim The X-files là bộ phim truyền hình dài tập nhất về đề tài khoa học viễn tưởng được biết đến tại Hoa Kỳ và được tạp chí *[[TV Guide]]* bình chọn ở vị trí thứ 37 trong các bộ phim hay nhất mọi thời đại.

## Tham khảo

### Tài liệu

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Liên kết ngoài

* 
*''The X-Files'' official site (Syfy). Archived from the original on ngày 4 tháng 6 năm 2003.
* 
*
Hàng không năm 1911

Đây là danh sách các sự kiện hàng không nổi bật xảy ra trong năm 1911:

## Các sự kiện
### Tháng 1
* 18 tháng 1 - Eugene Ely hạ cánh trên boong tàu *[[USS Pennsylvania (ACR-4)|USS Pennsylvania]]* đang neo tại Vịnh San Francisco, đây là máy bay đầu tiên hạ cánh trên mặt tàu.

### Tháng 2
* 5 tháng 2 - Chuyến bay đầu tiên tại New Zealand được thực hiện bởi Vivian Walsh tại Auckland, nhưng nó lại không được thừa nhận.
* 18 tháng 2 - Bưu phẩm đầu tiên được mang trên một chiếc máy bay. Henri Pequet mang bưu phẩm xuyên Sông Jumna, từ Allahabad đến Naini Junction, Ấn Độ.

### Tháng 3
* Không quân Tây Ban Nha được thành lập với tên gọi tiếng Tây Ban Nha là *Aeronáutica militar Española*, với 4 máy bay.
* 23 tháng 3 - Louis Breguet mang 11 hành khách trên quãng đường 5&nbsp;km (3.1 miles).

### Tháng 4
* 1 tháng 4 - Đơn vị bay đầu tiên của Quân đội Anh, Tiểu đoàn Kỹ sư Hàng không Hoàng Gia được thành lập.
* 12 tháng 4 - Pierre Prier thực hiện chuyến bay không dừng đầu tiên từ London đến Paris

### Tháng 5

* 8 tháng 5 - Cục Hàng không hải quân Hoa Kỳ được thành lập và chiếc máy bay đầu tiên, Curtiss Model D, được trang bị.
* 31 tháng 5 - Andre Beaumont vượt Roland Garros trong cuộc đua máy bay tại Paris đến Roma, hoàn thành 1.465&nbsp;km (910 mile) trong 28 giờ 5 phút.

### Tháng 7
* 4 tháng 7 - Hàng hóa thương mại đầu tiên được mang trên một máy bay. Công ty General Electric đã trả 100 bảng để mang những chiếc bóng đèn điện từ Shoreham đến Hove ở Anh.

### Tháng 8
* 29 tháng 8 - Hilda Hewlett trở thành người phụ nữ Anh đầu tiên nhận được giấy chứng nhận phi công.
* Harriet Quimby và Matilde Moisant trở thành những phụ nữ đầu tiên được cấp giấy phép phi công ở Mỹ.

### Tháng 9
* 9 tháng 9 - Bưu phẩm được vận chuyển bằng máy bay đầu tiên được thực hiện ở Anh. Gustav Hamel bay từ Hendon đến Windsor.
* 15 tháng 9 - Édouard de Nié Port, một trong những nhà thiết kế máy bay xuất sắc và tay đua máy bay của thời đại, và là người đồng sáng lập cùng anh trai tên Charles nhà máy chế tạo máy bay của Pháp tên là Nieuport, đã chết trong một tai nạn khi bay.
* 23 tháng 9 -  Bưu phẩm được vận chuyển bằng máy bay đầu tiên được thực hiện ở Mỹ. Earle Ovington bay 9.7&nbsp;km (6 miles) từ Nassau Boulevard, New York đến Mineola, Long Island

### Tháng 10
*19 tháng 10 - Eugene Ely chết trong một va chạm máy bay.
*22 tháng 10 - Máy bay đầu tiên được sử dụng trong chiến tranh, một chiếc Blériot XI Quân đội Italia, bay từ Tripoli đến Azizia để trinh sát vị trí của quân Thổ Nhĩ Kỳ.
*24 tháng 10 - Orville Wright bay trên tàu lượn trong 9 phút 45 giây qua những cồn cát gần Kitty Hawk, Bắc Carolina.

### Tháng 11
* 1 tháng 11 - Đại úy Giulio Gavotti của Không quân Italia đã thả những quả bom nhỏ xuống các đơn vị quân Thổ trong chiến tranh Italia-Thổ Nhĩ Kỳ. Đây là cuộc ném bom đầu tiên trong lịch sử chiến tranh trên một chiếc máy bay.
* 5 tháng 11 - Calbraith Rodgers hoàn thành chuyến bay đầu tiên từ bờ biển bên này đến bờ biển bên kia của Hoa Kỳ trên chiếc Vin Fiz Flyer - trong 49 ngày, và vài sự cố trên đường bay.

## Tham khảo