Bộ Cá bơn

**Bộ Cá bơn** (danh pháp khoa học: ***Pleuronectiformes***), còn gọi là **cá thờn bơn**, **cá thân bẹt**, là một bộ cá trong số các loài cá vây tia, còn được gọi là Heterosomata, đôi khi được phân loại như là phân bộ của Perciformes. Tên gọi này có nghĩa là "bơi bằng lườn" trong tiếng Hy Lạp. Đặc điểm nổi bật của nhiều loài cá trong bộ này là có cả hai mắt nằm ở một mặt bên của đầu (còn mặt bên kia thì không có mắt nào cả); trên thực tế lúc mới sinh cá thân bẹt có 2 mắt nằm 2 bên đầu như các loài cá thông thường nhưng trong quá trình phát triển thì một mắt dần dần chuyển sang mặt bên kia. Một số loài quay mặt "trái" lên trên, một số khác lại quay mặt "phải" lên trên, còn các loài còn lại thì khi thì quay mặt này, khi thì quay mặt kia lên trên.

Nhiều loài cá thực phẩm quan trọng nằm trong bộ này, bao gồm cá bơn Dover, cá bơn Bắc Âu, cá bơn Đại Tây Dương, cá bơn, cá bơn sao và cá bơn lưỡi ngựa (halibut). Bộ này có trên 400 loài. Một số cá thân bẹt có thể tự ngụy trang khi chúng nằm ở dưới đáy biển.

Cá thân bẹt được đề cập đến như là một trong các ví dụ nổi bật minh chứng cho thuyết tiến hóa. Ví dụ, Richard Dawkins trong *The Blind Watchmaker*, thông báo về giả thuyết của lịch sử tiến hóa như sau: *"...cá có xương [nói chung] có xu hướng đáng chú ý trong việc làm bẹt theo chiều đứng...Nó là một điều tự nhiên, vì thế, khi các tổ tiên [của cá thân bẹt] chiếm lĩnh đáy biển, chúng cần phải nằm trên một mặt... Nhưng điều này làm nảy sinh vấn đề là một mắt đã luôn luôn nhìn xuống dưới vào cát... Trong quá trình tiến hóa vấn đề này đã được giải quyết bằng cách mắt phía dưới 'chuyển động' xung quanh để lên mặt trên."* Sự phát triển của cá thân bẹt vì thế được coi là sự tóm tắt lại lịch sử tiến hóa của chúng.

Sự bất đối xứng hình học của cá thân bẹt được so sánh với các bức họa theo trường phái lập thể của Pablo Picasso, và thông thường được nhận thức là "không hoàn thiện", "kỳ cục", "lạ thường" v.v. Có lẽ sự phân bố bất đối xứng này giúp chúng ngụy trang tốt hơn để sinh tồn dưới đáy biển.

## Phân loại
Bộ này có khoảng 778 loài trong 134 chi.
* Phân bộ Psettodoidei
** Psettodidae: 1 chi, 3 loài.
* Phân bộ Pleuronectoidei
** Citharidae: 4 chi, 6 loài.
** Scophthalmidae: 4 chi, 9 loài.
** Bothidae: 20 chi, 162 loài cá bơn mắt trái.
** Pleuronectidae *sensu stricto*: 27 chi, 62 loài cá bơn mắt phải.
** Paralichthyidae: 14 chi, 111 loài.
** Samaridae: 3 chi, 27 loài.
** Soleidae: 32 chi, 175 loài cá bơn.
** Achiridae: 9 chi, 35 loài cá bơn Mỹ.
** Cynoglossidae: 3 chi, 143 loài cá lưỡi trâu.
** Poecilopsettidae (tách ra từ Pleuronectidae): 3 chi, 21 loài.
** Rhombosoleidae (tách ra từ Pleuronectidae, cộng cả Achiropsettidae: 4 chi, 4 loài): 13 chi, 23 loài.
** Paralichthodidae (tách ra từ Pleuronectidae): 1 chi, 1 loài.

## Niên biểu

ImageSize = width:600px height:auto barincrement:15px
PlotArea = left:10px bottom:50px top:10px right:10px

Period = from:-65.5 till:10
TimeAxis = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:5 start:-65.5
ScaleMinor = unit:year increment:1 start:-65.5
TimeAxis = orientation:hor
AlignBars = justify

Colors =
 #legends
 id:CAR	 value:claret
 id:ANK 	 value:rgb(0.4,0.3,0.196)
 id:HER	 value:teal
 id:HAD	 value:green
 id:OMN	 value:blue
 id:black value:black
 id:white value:white
 id:cenozoic value:rgb(0.54,0.54,0.258)
 id:paleogene value:rgb(0.99,0.6,0.32)
 id:paleocene value:rgb(0.99,0.65,0.37)
 id:eocene value:rgb(0.99,0.71,0.42)
 id:oligocene value:rgb(0.99,0.75,0.48)
 id:neogene value:rgb(0.999999,0.9,0.1)
 id:miocene value:rgb(0.999999,0.999999,0)
 id:pliocene value:rgb(0.97,0.98,0.68)
 id:quaternary value:rgb(0.98,0.98,0.5)
 id:pleistocene value:rgb(0.999999,0.95,0.68)
 id:holocene value:rgb(0.999,0.95,0.88)

BarData=
 bar:eratop
 bar:space
 bar:periodtop
 bar:space
 bar:NAM1
 bar:NAM2
 bar:NAM3
 bar:NAM4
 bar:NAM5
 bar:NAM6
 bar:NAM7
 bar:NAM8
 bar:NAM9
 bar:NAM10
 bar:NAM11
 bar:NAM12
 bar:NAM13
 bar:NAM14
 bar:NAM15
 bar:NAM16
 bar:NAM17
 bar:NAM18
 bar:NAM19
 bar:NAM20
 bar:NAM21
 bar:NAM22
 bar:NAM23
 bar:NAM24
 bar:NAM25
 bar:NAM26
 bar:NAM27
 bar:NAM28
 bar:NAM29
 bar:NAM30
 bar:NAM31
 bar:NAM32
 bar:NAM33
 bar:NAM34
 bar:NAM35
 bar:NAM36
 bar:NAM37
 bar:NAM38

 bar:space
 bar:period
 bar:space
 bar:era

PlotData=
 align:center textcolor:black fontsize:M mark:(line,black) width:25
 shift:(7,-4)

 bar:periodtop
 from: -65.5 till: -55.8 color:paleocene text:Paleocene
 from: -55.8 till: -33.9 color:eocene text:Eocene
 from: -33.9 till: -23.03 color:oligocene text:Oligocene
 from: -23.03 till: -5.332 color:miocene text:Miocene
 from: -5.332 till: -2.588 color:pliocene text:Plio.
 from: -2.588 till: -0.0117 color:pleistocene text:Pleist.
 from: -0.0117 till: 0 color:holocene text:H.

 bar:eratop
 from: -65.5 till: -23.03 color:paleogene text:Paleogene
 from: -23.03 till: -2.588 color:neogene text:Neogene
 from: -2.588 till: 0 color:quaternary text:Q.

PlotData=
 align:left fontsize:M mark:(line,white) width:5 anchor:till align:left

 color:eocene bar:NAM1 from:-55.8 till:-33.9 text:Amphistium
 color:eocene bar:NAM2 from:-55.8 till:-33.9 text:Eobothus
 color:eocene bar:NAM3 from:-55.8 till:-33.9 text:Eobuglossus
 color:eocene bar:NAM4 from:-55.8 till:-33.9 text:Imhoffius
 color:eocene bar:NAM5 from:-55.8 till:-33.9 text:Joleaudichthys
 color:eocene bar:NAM6 from:-55.8 till:-33.9 text:Turahbuglossus
 color:eocene bar:NAM7 from:-55.8 till:0 text:Scophthalmus
 color:eocene bar:NAM8 from:-55.8 till:0 text:Citharus
 color:eocene bar:NAM9 from:-55.8 till:0 text:Psettodes
 color:eocene bar:NAM10 from:-37.2 till:0 text:Arnoglossus
 color:oligocene bar:NAM11 from:-33.9 till:0 text:Bothus
 color:oligocene bar:NAM12 from:-33.9 till:0 text:Monolene
 color:oligocene bar:NAM13 from:-33.9 till:0 text:Solea
 color:oligocene bar:NAM14 from:-28.4 till:0 text:Buglossidium
 color:oligocene bar:NAM15 from:-28.4 till:0 text:Hippoglossoides
 color:oligocene bar:NAM16 from:-28.4 till:0 text:Lepidorhombus
 color:miocene bar:NAM17 from:-23.03 till:0 text:Dicologoglossa
 color:miocene bar:NAM18 from:-23.03 till:0 text:Paraplagusia
 color:miocene bar:NAM19 from:-23.03 till:0 text:Platichthys
 color:miocene bar:NAM20 from:-15.97 till:0 text:Achiurus
 color:miocene bar:NAM21 from:-15.97 till:0 text:Microchirus
 color:miocene bar:NAM22 from:-15.97 till:0 text:Microstomus
 color:miocene bar:NAM23 from:-11.608 till:-5.332 text:Evesthes
 color:miocene bar:NAM24 from:-11.608 till:0 text:Citharichthys
 color:miocene bar:NAM25 from:-11.608 till:0 text:Monochirus
 color:miocene bar:NAM26 from:-11.608 till:0 text:Paralichthys
 color:miocene bar:NAM27 from:-11.608 till:0 text:Pleuronichthys
 color:pliocene bar:NAM28 from:-5.332 till:0 text:Atheresthes
 color:pliocene bar:NAM29 from:-5.332 till:0 text:Clidoderma
 color:pliocene bar:NAM30 from:-5.332 till:0 text:Glyptocephalus
 color:pliocene bar:NAM31 from:-5.332 till:0 text:Limanda
 color:pliocene bar:NAM32 from:-5.332 till:0 text:Lyopsetta
 color:pliocene bar:NAM33 from:-5.332 till:0 text:Pegusa
 color:pleistocene bar:NAM34 from:-2.588 till:-0.0117 text:Chibapsetta
 color:pleistocene bar:NAM35 from:-2.588 till:0 text:Eopsetta
 color:pleistocene bar:NAM36 from:-2.588 till:0 text:Isopsetta
 color:pleistocene bar:NAM37 from:-2.588 till:0 text:Parophrys
 color:pleistocene bar:NAM38 from:-2.588 till:0 text:Symphurus

PlotData=
 align:center textcolor:black fontsize:M mark:(line,black) width:25

 bar:period
 from: -65.5 till: -55.8 color:paleocene text:Paleocene
 from: -55.8 till: -33.9 color:eocene text:Eocene
 from: -33.9 till: -23.03 color:oligocene text:Oligocene
 from: -23.03 till: -5.332 color:miocene text:Miocene
 from: -5.332 till: -2.588 color:pliocene text:Plio.
 from: -2.588 till: -0.0117 color:pleistocene text:Pleist.
 from: -0.0117 till: 0 color:holocene text:H.

 bar:era
 from: -65.5 till: -23.03 color:paleogene text:Paleogene
 from: -23.03 till: -2.588 color:neogene text:Neogene
 from: -2.588 till: 0 color:quaternary text:Q.


## Chú thích