open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Emacs

:*Bài này nói về [[chương trình soạn thảo văn bản|trình soạn thảo văn bản]]. Về kiểu máy tính của [[Apple Macintosh]], xem [[eMac]].*

**Emacs** là trình soạn thảo văn bản đa chức năng. Đây là phần mềm tự do, chạy được trên nhiều hệ điều hành và có thể mở rộng để thêm vào chức năng mới. Emacs phổ biến trong giới lập trình máy tính và người dùng máy tính thông thạo kĩ thuật.

Chương trình EMACS, tên được tạo ra từ ***E'''ditor '''MAC'''ro'''S***, đầu tiên dùng cho trình soạn thảo TECO (*Text Editor and Corrector*) được Richard Stallman, Guy Steele và Dave Moon viết năm vào 1976. Nó dựa trên cặp chương trình soạn thảo TECO-macro là TECMAC và TMACS được viết bởi Guy Steele, Dave Moon, Richard Greenblatt, Charles Frankston và một số người khác. Qua thời gian đã xuất hiện nhiều phiên bản Emacs, nhưng ngày nay 2 phiên bản phổ biến nhất là GNU Emacs, do Richard Stallman bắt đầu viết vào 1984, và XEmacs, phân nhánh từ GNU Emacs năm 1991. Cả hai đều dùng ngôn ngữ Emacs Lisp có khả năng mở rộng mạnh mẽ, cho phép chúng xử lý nhiều tác vụ khác nhau, từ việc lập trình và biên dịch chương trình máy tính đến duyệt web.

Emacs có thể chạy trên nhiều hệ điều hành khác nhau như các hệ thống giống Unix (GNU/Linux, các loại BSD, Solaris, AIX, v.v.), MS-DOS, Microsoft Windows, OpenVMS và Mac OS X.

Emacs chạy trên giao diện văn bản lẫn đồ hoạ. Trên các hệ điều hành giống Unix, Emacs dùng hệ thống X Window để tạo giao diện đồ hoạ trực tiếp hoặc thông qua "widget toolkit" như Motif, LessTif hay GTK+. Emacs có thể dùng giao diện đồ hoạ nguyên thủy của Mac OS X và Microsoft Windows.

Một số người phân biệt chữ *emacs* viết thường, dùng để chỉ các trình biên tập giống Emacs (nhất là GNU Emacs và XEmacs), và *Emacs* viết hoa chữ đầu, dùng để chỉ GNU Emacs.

Emacs hiện là một phía của cuộc chiến trình biên tập, phía bên kia là vi.

## Tính năng
* Soạn thảo trên nhiều cửa sổ (*window*) và bộ đệm (*buffer*)
* Tìm kiếm, thay thế, tự sửa lỗi
* *[[Soạn thảo đệ quy]]* (recursive edit): cho phép soạn thảo khi một câu lệnh đang thực hiện giữa chừng
* Nhiều chế độ soạn thảo: văn bản thường, các file chương trình (tô màu cú pháp và thực hiện từng đoạn mã lệnh), ngôn ngữ đánh dấu (HTML), LaTeX, vẽ hình bằng các ký tự
* Các macro bàn phím
* Sửa đổi theo ý thích cá nhân bằng cách chỉnh sửa các biến của chương trình
* Lập trình bằng ngôn ngữ Emacs Lisp
* Nhiều chương trình phụ trợ (danh sách thư mục, đọc và soạn e-mail, trò chơi,...)

## Phím tắt
Ngoài các menu, Emacs còn có rất nhiều phím tắt. Sau đây là danh sách các phím tắt cơ bản. Cũng như nhiều tài liệu hướng dẫn Emacs, `C-x` nghĩa là CTRL-x và `M-x` nghĩa là ALT-x.

## XEmacs

**XEmacs** là một nhánh của Emacs nhưng tập trung vào giao diện và một mô hình phát triển phần mềm nguồn mở kiểu như Linux.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

;Tiếng Anh
* Trang chủ của GNU Emacs
* Trang chủ của XEmacs
* Wiki của người dùng Emacs
;Tiếng Việt
* Giới thiệu GNU Emacs
Phối màu phát xạ

**Phối màu phát xạ** là việc tạo nên các màu sắc bằng cách chồng vào nhau ánh sáng phát ra từ vài nguồn sáng.

Phối màu phát xạ còn được gọi là **phối màu cộng**, **pha màu theo phép cộng**, **phối màu bổ sung**, hay nôm na là **phối màu màn hình**, mặc dù **phối màu màn hình** có sự khác biệt nhất định với các cách gọi trên.

## Phương pháp

Vì mắt người chỉ nhạy cảm với ba vùng quang phổ (gần tương ứng với vùng màu da cam, xanh lá cây và xanh lam trên quang phổ), nên phối màu phát xạ thường chỉ cần dùng ba nguồn sáng có màu đỏ, xanh lá cây và xanh lam (gọi là màu gốc) để tạo ra cảm giác về hầu hết màu sắc.

Hai tia sáng cùng cường độ thuộc hai trong ba màu gốc nói trên chồng lên nhau sẽ tạo nên màu thứ cấp dưới dạng màu phụ:
*Đỏ + Lục = Vàng
*Đỏ + Lam = Cánh sen
*Lam + Lục = Cánh chả
Ba tia sáng thuộc ba màu gốc cùng cường độ chồng lên nhau sẽ tạo nên màu trắng. Thay đổi cường độ sáng của các nguồn sẽ tạo ra đủ gam màu của ba màu gốc.

Các sinh vật khác con người có thể cảm thụ được nhiều màu hơn (chim 4 màu gốc) hoặc ít màu hơn (bò 2 màu gốc) và ở những vùng quang phổ khác (ong cảm nhận được vùng tử ngoại). Phương pháp trên vẫn áp dụng được cho chúng.

## Ứng dụng
Màn hình máy tính và tivi là những ứng dụng thường gặp nhất của phối màu phát xạ. Chúng có thể sử dụng ba loại đèn màu (đỏ, lục và lam) nhỏ xíu nằm xen kẽ với nhau trên màn hình. Dùng kính lúp, hoặc vẩy giọt nước lên màn hình, bạn sẽ thấy hình phóng to của ba loại đèn này, có thể nhấp nháy theo hình ảnh chuyển động.

Máy chiếu cũng sử dụng ký thuật phối màu này.

Trong vẽ tranh, bút pháp điểm họa, hay tổng quát hơn là pha màu xen kẽ, cũng sử dụng nguyên tắc của kỹ thuật phối màu này.

## Lịch sử

James Clerk Maxwell được biết đến như người đầu tiên phối màu phát xạ. Ông nhờ nhà nhiếp ảnh Thomas Sutton chụp một dải băng màu ba lần, mỗi lần với một kính lọc màu khác nhau đặt trước ống kính. Ba bức ảnh được rửa và chiếu lên màn hình, sử dụng các kính cùng màu với lúc chụp. Khi chồng vào nhau, ba ảnh tạo nên một hình màu gần giống thật, cho thấy nguyên lý của phối màu phát xạ.

## Xem thêm
*Phối màu hấp thụ
*Pha màu xen kẽ
*Màu sắc
*Giao thoa ánh sáng

## Tham khảo
AG

**AG** hay **Ag** có thể là:

*Từ viết tắt của An Giang (tỉnh)
*Ký hiệu nguyên tố hoá học của Bạc (**Ag**, *argentum*)
**Aktiengesellschaft* (tiếng Đức: công ty cổ phần)
*Mã quốc gia FIPS của Algérie
*Mã quốc gia ISO 3166-1 alpha-2 của Antigua và Barbuda
*Mã AITA của *Air Contractors*, một hãng hàng không của Ireland
Nhược trương

**Nhược trương** (tiếng Anh: *hypotonic*) là tính chất của một môi trường mà nồng độ chất tan nhỏ hơn so với môi trường nội bào. Nếu một tế bào sống được đặt trong môi trường nhược trương thì áp suất thẩm thấu sẽ làm các phân tử nước di chuyển vào trong tế bào, có thể làm tế bào sưng lên và vỡ ra. Đối với các tế bào thực vật hoặc các loài có thành tế bào vững chắc khác, các tế bào có thể giữ được hình dạng của nó trong môi trường nhược trương. Một số loài động vật nguyên sinh (như Paramecium) thì sử dụng những không bào co bóp để bơm nước ra khỏi tế bào chống lại áp suất thẩm thấu.

Tính chất đối ngược với nhược trương là ưu trương (*hypertonic*), và đứng giữa hai tính chất trên là đẳng trương (*isotonic*).

## Xem thêm
*Áp lực trương nước (*turgo pressure*)
*tế bào
*màng tế bào

## Tham khảo
Đẳng trương

**Đẳng trương** (tiếng Anh là isotonic) là môi trường mà nồng độ chất tan bằng với môi trường nội bào. Khi đó, nồng độ các chất khuếch tán thụ động vào và ra khỏi tế bào là như nhau.

Dung dịch đẳng trương là dung dịch mà lượng chất hòa tan bên trong tương đương với các chất tương ứng ở bên ngoài nó (tồn tại một vật ngăn giữa môi trường bên trong và bên ngoài). Đây là dung dịch trung gian nằm giữa dung dịch nhược trương (hypotonic) và ưu trương (hypertonic).

## Xem thêm
*Áp lực trương nước (turgo pressure)
*tế bào
*màng tế bào

## Tham khảo
Hà Nam (định hướng)

**Hà Nam** là có thể là một trong số các địa danh sau:

### [[Việt Nam]]
* Phường Hà Nam, tỉnh Ninh Bình
* Xã Hà Nam, thành phố Hải Phòng
* Đảo Hà Nam, một bãi phù sa cổ, có địa hình thấp hơn mực nước biển (khi thủy triều lên) ở phía nam sông Chanh, về mặt hành chính nằm trên địa bàn 2 phường Phong Cốc và Liên Hòa, tỉnh Quảng Ninh.

; Địa danh cũ
* Tỉnh Hà Nam của Việt Nam
* Tên cũ của thành phố Phủ Lý cũ.

### [[Hàn Quốc]]
* Thành phố Hà Nam thuộc tỉnh Gyeonggi (tiếng Hàn Quốc: 하남시, tức "Hà Nam thị").

### [[Trung Quốc]]
* Tỉnh Hà Nam của Trung Quốc (tiếng Trung: 河南)
* Huyện tự trị Hà Nam phía nam châu tự trị người Tạng Hoàng Nam thuộc tỉnh Thanh Hải, Trung Quốc.
Đen

**Đen** là màu do không có hoặc hấp thụ hoàn toàn ánh sáng khả kiến. Nó là một màu sắc nhạt, không có sắc độ, giống như màu trắng và xám. Nó thường được sử dụng một cách tượng trưng hoặc nghĩa bóng để tượng trưng cho sự tăm tối. Đen và trắng thường được sử dụng để mô tả các mặt đối lập như thiện và ác, Thời kỳ Tăm tối so với Thời kỳ Khai sáng, và đêm so với ngày. Từ thời Trung Cổ, màu đen là màu biểu tượng của sự trang trọng và uy quyền, và vì lý do này, nó vẫn thường được mặc bởi các thẩm phán và quan tòa.

## Màu sắc hay ánh sáng
Màu đen có thể được định nghĩa như ấn tượng thị giác khi người ta ở trong khu vực hoàn toàn không có ánh sáng. Điều này ngược lại với màu trắng, là ấn tượng thị giác khi tổ hợp các màu của ánh sáng kích thích đều cả ba loại tế bào cảm quang.

Các loại vật chất hấp thụ hết ánh sáng thì tạo ra cảm giác cho con người là có màu đen (thực tế thì không có loại vật chất nào hiện biết là có khả năng như vậy, nhưng các vật chất gần như vậy thì rất nhiều). Các chất màu đen có thể là do tổ hợp của một vài loại chất màu khác (không nhất thiết phải có màu đen) có khả năng hấp thụ gần như hết mọi thành phần của ánh sáng. Nếu trộn cả ba chất màu gốc cơ bản trong một lượng phù hợp, thì kết quả là nó phản xạ rất ít ánh sáng, vì thế nó cũng được gọi là "đen".

Điều này dẫn đến hai sự miêu tả trái ngược nhau đáng kể nhưng thực tế là bổ sung cho nhau về khái niệm màu đen. Đó là:
* Màu đen là sự vắng mặt của các thành phần tạo ra ánh sáng.
* hay tổ hợp đầy đủ của các màu khác nhau của các chất màu. Xem thêm Màu cơ bản.

## Tọa độ màu
 **[[Số Hex]]** = #000000
 **[[RGB]]**    (r, g, b)    =  (0, 0, 0)
 **[[CMYK]]**   (c, m, y, k) =  (0, 0, 0, 100) (nếu tính theo thang độ phần trăm).
 **[[Không gian màu HSV|HSV]]** (h, s, v) =  (0, 0, 0)

## Các tổ hợp khác của CMYK
Ở đây tính theo thang độ phần trăm, chứ không tính theo thang độ 0-255 như RGB.

## Xem thêm
* Danh sách màu
* Vật đen
* Vật chất tối
* Vantablack

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*
Ngữ tộc Celt

**Ngữ tộc Celt** hay **Ngữ tộc Xen-tơ** là một nhóm ngôn ngữ trong ngữ hệ Ấn-Âu, là hậu thân của ngôn ngữ Celt nguyên thủy. Thuật ngữ "Celtic" được sử dụng lần đầu để mô tả một nhóm ngôn ngữ vào năm 1707 bởi Edward Lhuyd, sau khi Paul-Yves Pezron chứng minh được sự liên hệ giữa người Celt trong lịch sử với ngôn ngữ của người Wales và người Breton.

Các ngôn ngữ Celt hiện đại chủ yếu hiện diện tại miền tây bắc châu Âu, gồm Ireland, Scotland, Wales, Bretagne, Cornwall, và Đảo Man. Cũng có một lượng người nói tiếng Wales ở vùng Patagonia thuộc Argentina và một số người nói tiếng Gael Scotland trên Đảo Cape Breton của Nova Scotia. Vài người nói ngôn ngữ Celt sống trong các vùng kiều dân Celt tại Hoa Kỳ, Canada, Úc, và New Zealand. Trên toàn cầu, ngôn ngữ Celt luôn là ngôn ngữ thiểu số dù luôn có những dự án phục hồi. Tiếng Wales là ngôn ngữ Celt duy nhất không bị UNESCO phân loại là "bị đe dọa".

Nhóm ngôn ngữ Celt hải đảo là một nhóm ngôn ngữ Celt phát triển trên đảo Anh và Ireland, trái với các ngôn ngữ Celt lục địa từng hiện diện trên Châu Âu lục địa và Tiểu Á. Mọi ngôn ngữ Celt ngày nay đều nằm trong nhóm hải đảo. 
## Tham khảo
Hổ phách (màu)

Màu **hổ phách** (tên tiếng Anh: ***Amber***) là màu vàng ánh da cam, có tên gọi từ một loại vật liệu là hổ phách (một loại nhựa cây lâu năm hóa thạch dùng làm đồ trang sức. Mặc dù nó không phải là khoáng chất, nhưng nó có thể được sử dụng như đá quý.)

## Tọa độ màu
 **[[Số Hex]]** = #FFBF00
 **[[Mô hình màu RGB|RGB]]**    (r, g, b)    =  (255, 191, 0)
 **[[Mô hình màu CMYK|CMYK]]**   (c, m, y, k) =  (0, 25, 100, 0)
 **[[Không gian màu HSB|HSV]]** (h, s, v) =  (45, 100, 100)
 **[[Không gian màu HLS|HLS]]** (h, l, s) =  (30, 240, 120)

## Xem thêm
* Danh sách màu

## Tham khảo
Ametit (màu)

Màu **[[ametit]]** là một màu tím vừa phải, trong suốt. Tên gọi của nó có nguồn gốc từ khoáng vật ametit, một thù hình của thạch anh. Mặc dù màu của ngọc ametit tự nhiên dao động từ màu tía đến màu vàng, màu ametit được nói đến ở đây như là màu tía vừa phải, nói chung được nhiều người cho là màu của các loại ngọc ametit. Nguồn gốc màu tía của ngọc ametit là đề tài của nhiều tranh cãi. Một số người cho rằng có màu này là do sự hiện diện của mangan, trong khi những người khác cho rằng màu ametit là do thioxyanat sắt hay lưu huỳnh tìm thấy trong ngọc ametit.

## Tọa độ màu
 **[[Số Hex]]** = #9966CC
 **[[Mô hình màu RGB|RGB]]** (r, g, b) = (153, 102, 204)
 **[[Mô hình màu CMYK|CMYK]]** (c, m, y, k) = (25, 50, 0, 20)
 **[[Không gian màu HSB|HSV]]** (h, s, v) = (270, 50, 80)

## Xem thêm
* Danh sách màu

## Tham khảo
Xanh berin

Màu **xanh berin** hay **xanh bi**, **xanh ngọc**  là màu nằm giữa màu xanh lá cây và màu xanh lam.

## Khoáng chất
Đây là màu được coi là một trong những màu phổ biến nhất của khoáng chất berin có thể sử dụng trong công nghiệp đá quý (Be3Al2(SiO3)6), rất gần với ngọc lục bảo.

## Tọa độ màu
 **[[Số Hex]]** = #7FFFD4
 **[[Mô hình màu RGB|RGB]]**    (r, g, b)    =  (127, 255, 212)
 **[[Mô hình màu CMYK|CMYK]]**   (c, m, y, k) =  (50, 0, 17, 0)
 **[[Không gian màu HSB|HSV]]** (h, s, v) =  (160, 50, 100)

## Xem thêm
*Danh sách màu
*Danh sách khoáng chất

## Tham khảo
Xanh da trời

Màu **xanh da trời** (**azure**) hay còn gọi là màu **thiên thanh** là màu nằm giữa màu xanh lam và màu xanh lơ, được coi là màu của bầu trời trong những ngày nắng đẹp. Bước sóng của màu này là từ 450 - 485&nbsp;nm.

## Sử dụng
*Đây là một trong các màu biểu tượng cho nước Ý.
*Ở Pháp, nó được coi là màu nước của Địa Trung Hải.
*Màu của niềm tin và hy vọng. 

## Tọa độ màu
 **[[Số Hex]]** = #007FFF
 **[[Mô hình màu RGB|RGB]]**    (r, g, b)    =  (0, 127, 255)
 **[[Mô hình màu CMYK|CMYK]]**   (c, m, y, k) =  (100, 50, 0, 0)
 **[[Không gian màu HSB|HSV]]** (h, s, v) =  (210, 100, 100)

## Xem thêm
*Danh sách màu

## Tham khảo
Nâu sẫm

Màu **nâu sẫm** (**bistre**) là màu của chất màu thông thường được tìm thấy ở nhọ nồi hay bồ hóng.
Đôi khi người ta không thể phân biệt được màu này với màu đen (black).

## Sử dụng
*Nhọ nồi hay bồ hóng đôi khi được sử dụng như một loại mực để vẽ.

## Tọa độ màu
 **[[Số Hex]]** = #3D2B1F
 **[[Mô hình màu RGB|RGB]]**    (r, g, b)    =  (61, 43, 31)
 **[[Mô hình màu CMYK|CMYK]]**   (c, m, y, k) =  (0, 30, 49, 76)
 **[[Không gian màu HSB|HSV]]** (h, s, v) =  (24, 49, 24)

## Xem thêm
*Danh sách màu

## Tham khảo
Xanh dương

**Xanh dương** (gọi tắt của **màu xanh đại dương**), còn gọi là **màu xanh nước biển**, **xanh lam**, **lam**,  là một trong ba màu cơ bản trong mô hình màu RYB (lý thuyết màu truyền thống), cũng như trong mô hình màu RGB (phụ gia) . Nó nằm giữa màu tím và màu xanh lam trên quang phổ của ánh sáng nhìn thấy được . Mắt cảm nhận được màu xanh lam khi quan sát ánh sáng có bước sóng cực đại trong khoảng 450 đến 495 nanomet . Hầu hết các màu xanh lam chứa một chút hỗn hợp của các màu khác; màu xanh da trời chứa một số màu xanh lá cây, trong khi màu xanh đậm chứa một số màu tím. Bầu trời ban ngày quang đãng và biển sâu xuất hiện màu xanh dương do hiệu ứng quang học được gọi là tán xạ Rayleigh . Một hiệu ứng quang học gọi là hiệu ứng Tyndall giải thích hiện tượng mắt xanh . Các vật thể ở xa xuất hiện nhiều màu xanh lam hơn do một hiệu ứng quang học khác được gọi là phối cảnh trên không .

Màu xanh dương là một màu quan trọng trong nghệ thuật và trang trí từ thời cổ đại. Đá bán quý lapis lazuli đã được sử dụng ở Ai Cập cổ đại để làm đồ trang sức và đồ trang trí và sau đó, vào thời Phục hưng , để tạo ra sắc tố ultramarine , loại sắc tố đắt nhất trong tất cả các sắc tố. Vào thế kỷ thứ tám, các nghệ sĩ Trung Quốc đã sử dụng màu xanh cobalt để tạo màu cho gốm sứ xanh trắng mịn . Vào thời Trung cổ , các nghệ sĩ châu Âu đã sử dụng nó trên cửa sổ của các thánh đường . Người châu Âu mặc quần áo có màu nhuộm thực vật cho đến khi nó được thay thế bằng màu chàm tư nươc mi. Vào thế kỷ 19, thuốc nhuộm và sắc tố màu xanh tổng hợp dần dần thay thế thuốc nhuộm hữu cơ và sắc tố khoáng. Màu xanh đậm trở thành màu phổ biến cho đồng phục quân đội và sau đó, vào cuối thế kỷ 20, cho bộ vest công sở. Bởi vì màu xanh lam thường được liên kết với sự hài hòa, nên nó đã được chọn làm màu cờ của Liên Hợp Quốc và Liên minh Châu Âu .

Các cuộc khảo sát ở Mỹ và Châu Âu cho thấy màu xanh dương là màu thường được liên kết nhất với sự hài hòa, chung thủy, tự tin, xa cách, vô tận, trí tưởng tượng, lạnh lùng và đôi khi là nỗi buồn. Trong các cuộc thăm dò dư luận ở Hoa Kỳ và Châu Âu, đây là màu phổ biến nhất, được gần một nửa số nam giới và phụ nữ chọn làm màu sắc yêu thích của họ. Các cuộc khảo sát tương tự cũng chỉ ra rằng màu xanh dương là màu liên quan nhiều nhất đến nam tính, chỉ đứng sau màu đen và cũng là màu liên quan nhiều nhất đến trí thông minh, kiến thức, sự bình tĩnh và sự tập trung.

## Xem thêm
* Danh sách màu
## Tham khảo
*
Chàm

Màu **chàm** (**indigo**) là màu của ánh sáng trong khoảng 440 đến 420 nm, nằm giữa màu xanh lam và màu tím. Giống như màu da cam, tên gọi của nó có xuất xứ từ tự nhiên, do màu này rất gần với màu của chất tanin lấy từ lá hay vỏ cây chàm dùng để nhuộm quần áo. Nó không phải là màu gốc bổ sung hay loại trừ nhưng trong các sách vật lý vẫn liệt kê nó như màu gốc. Lý do cơ bản là khi Newton chia quang phổ ra làm bảy phần để cho phù hợp với con số bảy hành tinh (khi đó chỉ biết có vậy), bảy ngày trong tuần và bảy nốt nhạc cũng như một số các danh sách khác chỉ có bảy phần tử thì ông đã đặt tên và định nghĩa nó như màu gốc. Mắt con người không nhạy cảm lắm với ánh sáng màu chàm. Một số người không thể phân biệt nó với màu xanh lam hay màu tím.

## Tọa độ màu
 **[[Số Hex]]** =  #15167209
 **[[Mô hình màu RGB|RGB]]**   (r, g, b)      = (75, 0, 130)
 **[[Mô hình màu CMYK|CMYK]]**  (c, m, y, k)   = (42, 100, 0, 49)
 **[[Không gian màu HSB|HSV]]** (h, s, v) =  (275, 100, 51)

## Xem thêm
*Danh sách màu

## Tham khảo
Viêm da

**Viêm da** là tình trạng viêm nhiễm nông ở da, đặc trưng mô học là phù thượng bì và lâm sàng là mụn nước (khi cấp tính), hồng ban bờ kém, phù, xuất tiết, đóng sừng, tróc vảy, thường kèm đau, và lichen hoá do gãi hay chà.

Hiện vẫn còn bất đồng về tên gọi *viêm da* và *[[chàm (bệnh)|eczema]]*. Thông thường eczema dùng để chỉ viêm da mụn nước, nhưng một số người lại giới hạn eczema vào viêm da mạn tính. Một số cũng dùng từ viêm da để chỉ viêm da xốp do có đặc điểm mô học là hiện tượng xốp hoá (phù nội thượng bì).

## Bệnh viêm da dị ứng
Viêm da dị ứng là viêm da do tiếp xúc với chất gây kích ứng như: hóa chất, bụi ô nhiễm,xi măng gây bệnh đặc thù là dị ứng xi măng.
 
## Tham khảo
Yersinia pestis

**Yersinia pestis** (*Y. pestis*) (trước đây là *Pasteurella pestis*) là một loài vi khuẩn coccobacillus gram âm, không có tính di động, hình que thuộc họ Yersiniaceae. Nó là tác nhân gây bệnh của dịch hạch — căn bệnh đã gây nhiều trận dịch kinh hoàng với tỉ lệ tử vong rất cao trong lịch sử nhân loại (nếu không được điều trị, tử vong ở thể hạch là 75%, và ở thể phổi là gần 100%) như ở trận Đại dịch hạch (1665 ở Anh với 60.000 người chết) và Cái chết đen (giữa thế kỉ 14, giết chết 1/3 dân số châu Âu). Có 3 dạng bệnh dịch hạch chính là dịch hạch thể hạch, dịch hạch thể phổi và dịch hạch thể máu.

Giống *Yersinia* là các coccobacillus nhuộm Gram âm và lưỡng cực (hình quả tạ). Cũng như các *Enterobacteriaceae* khác, nó có khả năng lên men đường. *Yersinia pestis* có khả năng tiết ra chất nhờn chống thực bào. Vi khuẩn trở nên di động trong môi trường phân lập, nhưng bất động khi ở trong vật chủ (động vật có vú).

## Lịch sử

*Y. pestis* được khám phá vào năm 1894 do công của bác sĩ và nhà vi khuẩn học người Pháp Alexandre Yersin trong trận dịch của bệnh dịch hạch tại Hồng Kông. Yersin là thành viên của "trường phái Pasteur". Shibasaburo Kitasato, một nhà vi khuẩn học người Nhật được huấn luyện tại Đức, thuộc "trường phái Koch" đối thủ, lúc bấy giờ cũng tham gia tìm tác nhân gây bệnh của dịch hạch. Tuy nhiên chính Yersin là người đã liên kết bệnh dịch hạch với *Yersinia pestis*. Vi khuẩn này lúc đầu được gọi là *Pasteurella pestis*, và sau đó được đặt lại tên theo tên của Yersin.

## Tính sinh bệnh và miễn dịch
Tính sinh bệnh là do hai kháng nguyên kháng thực bào F1 và VW; cả hai đều cần thiết cho độc tính của vi khuẩn. Chúng được vi khuẩn sản xuất ra ở 37&nbsp;°C, điều này giải thích tại sao một số côn trùng như bọ chét chỉ mang khuẩn không độc tính. Hơn nữa, *Y. pestis* sống sót và sản xuất các kháng nguyên F1 và VW bên trong các tế bào máu như bạch cầu đơn nhân mà không trong bạch cầu đa nhân trung tính. Miễn dịch tự nhiên hay cảm ứng có được là do cơ thể sản xuất kháng thể opsonin đặc hiệu chống lại các kháng nguyên F1 và VW. Chúng kích thích hiện tượng thực bào ở bạch cầu trung tính.

Hiện nay có vắcxin bất hoạt formalin cho người lớn ở mức nguy cơ cao, nhưng nó không hiệu quả lắm và có thể gây phản ứng viêm trầm trọng. Các thí nghiệm với kĩ thuật di truyền sản xuất vắcxin dựa trên các kháng nguyên F1 và VW đang được tiến hành và tỏ ra có nhiều triển vọng.

## Tính nhạy cảm
*Y. pestis* nhạy cảm cao đối với vài loại kháng sinh, chủ yếu là streptomycin và chloramphenicol.

## Chú thích

## Tham khảo
*
Tháng 2 năm 2005

## [[Chủ nhật]], ngày [[20 tháng 2]] năm [[2005]]
*Tây Ban Nha trở thành nước đầu tiên bỏ phiếu trong một trưng cầu dân ý để biểu quyết cho Hiệp ước để lập Hiến pháp Âu Châu. Có 90% lá phiếu đã được kiểm, chắc chắn là đa số rõ ràng (khoảng 77%) ủng hộ hiến pháp mới. Tuy nhiên có rất ít người (khoảng 42%) đã có mặt để bỏ phiếu. Con số đó làm người ta bối rối sau khi cả chính phủ và đảng đối lập chính đều ủng hộ cho lựa chọn "vàng". (BBC Tiếng Việt)
*Bồ Đào Nha đi bỏ phiếu trong bầu cử nghị viện. Những cuộc thăm dò rời phòng (*exit poll*) đầu tiên sẽ có vào khoảng 20:00 giờ UTC (3:00 giờ Việt Nam; 12:00 giờ Ca Li), và đảng Xã hội đối lập chắc sẽ thắng theo thăm dò trước bầu cử. (Reuters)
*Miền bắc Síp đi bỏ phiếu trong cuộc tổng tuyển cử sớm. Tổng thống Rauf Denktash yêu cầu cuộc bầu cử này sau khi phe lãnh đạo bởi Mehmet Ali Talat đánh mất đa số trong nghị viện.

## [[Thứ Sáu|Thứ sáu]], ngày [[17 tháng 2]] năm [[2005]]
*Bom nổ giết 29 người Shia ở Iraq BBC Tiếng Việt
*Tổng thống Togo chấp thuận bầu cử (BBC Tiếng Việt)
*Ông John Negroponte được bổ nhiệm làm giám đốc cơ quan tình báo quốc gia Hoa Kỳ (VOA Tiếng Việt)
*Nga tiếp tục hợp tác hạt nhân với Iran (vnExpress )
*Chính phủ Việt Nam ra chỉ thị mới về đạo Tin Lành (Nhân dân, Á Châu tự do , BBC Tiếng Việt)

## [[Thứ Tư|Thứ tư]], ngày [[15 tháng 2]] năm [[2005]]
*Hoa Kỳ cảnh cáo Syria về vụ ám sát cựu thủ tướng Liban (BBC Tiếng Việt)
*Thời tiết xấu cản trở vụ cứu hộ công nhân kẹt ở hầm mỏ tại Trung Quốc (VnExpress )
*Việt Nam sẽ mở một thị trường chứng khoán thứ hai tại Hà Nội (VOA)
*Việt Nam sắp công bố đã khống chế được dịch cúm gia cầm (RFA )

## Tham khảo
Chàm (định hướng)

**Chàm** trong tiếng Việt có thể có nghĩa là:
*Màu chàm
*Tên gọi khác của người Chăm, một dân tộc thiểu số ở miền trung Việt Nam
*Bệnh chàm.
*Tên gọi ngắn gọn của các dạng vết chàm trên da.
*Các cây thuộc chi Chàm (*Indigofera*).
*Thuốc nhuộm màu chàm, chủ yếu được tổng hợp hay lấy từ thân hoặc lá chàm.
Điện toán

**Điện toán** () là hoạt động định hướng mục tiêu (goal-oriented activity) nào đó, có yêu cầu, hưởng lợi từ hoặc tạo ra một chu trình toán học được gọi là thuật toán thực hiện bằng máy tính hay còn gọi là máy điện toán. 

Điện toán bao gồm thiết kế, phát triển và xây dựng hệ thống phần cứng và phần mềm thuộc máy điện toán; biên tập, tạo cấu trúc và quản lý các loại thông tin; nghiên cứu khoa học trên máy tính; làm cho hệ thống máy tính hoạt động thông minh; tạo ra và sử dụng phương tiện truyền thông và giải trí. Lĩnh vực điện toán bao gồm kỹ thuật máy tính, công nghệ phần mềm, khoa học máy tính, hệ thống thông tin và công nghệ thông tin.

## Tham khảo

## Xem thêm
* 

## Liên kết ngoài
* 
* open-access repository of publications  - Department of Computing - Imperial College London

__CHỈ_MỤC__
Giấy điện tử

**Giấy điện tử**, là một công nghệ cho phép thay đổi hình ảnh hiển thị hấp thụ trên "giấy". Tờ "giấy" này có thể làm bởi công nghệ điện tử hữu cơ sử dụng chất dẻo dẫn điện bên trong có chứa các hòn bi tích điện bé xíu có thể quay, hoặc chuyển động dưới điện trường tạo ra bởi các điện cực trên giấy, làm thay đổi hiển thị trên giấy như các điểm ảnh trên màn hình máy tính.

Giấy điện tử không phát sáng, mà chỉ hấp thụ và phản xạ ánh sáng tự nhiên, giống như hiển thị trên sách báo, do vậy có thể làm người đọc cảm thấy dễ chịu hơn so với nhìn màn hình máy tính. Làm bằng chất dẻo, giấy này có thể uốn được, nhẹ và có thể rẻ hơn màn hình thông thường. Ngoài ra, các điểm ảnh trên giấy có thể giữ nguyên trạng thái mà không cần nguồn năng lượng, khiến giấy này tiết kiệm năng lượng, và không nhấp nháy tần số cao có thể có hại cho mắt người.

Một số nhược điểm hiện tại của giấy này là tốc độ đổi màu chậm và độ tương phản thấp. Tuy nhiên những nhược điểm này có thể sẽ được tháo gỡ.

## Lịch sử

Giấy điện tử được phát triển lần đầu vào những năm 1970 bởi Nick Sheridon tại Trung tâm nghiên cứu Palo Alto của Xerox. Tờ giấy điện tử đầu tiên, Gyricon, chứa các hòn bi tích điện bé xíu một mặt trắng và mặt kia đen. Các "chữ" hiện ra nhờ thay đổi điện trường, làm quay các hòn bi theo ý muốn.

Những năm 1990 một loại giấy điện tử khác được phát minh bởi Joseph Jacobson. Giấy này dùng các ống nhỏ chứa các hòn bi trắng nằm trong dầu có màu. Các mạch điện trên giấy điều khiển sự lên xuống của các hòn bi, thay đổi màu sắc của các ống. Joseph Jacobson gây dựng nên công ty E Ink năm 1997 để sản xuất giấy điện tử thương mại. Năm 1999, sản phẩm đầu tiên ra đời là một bảng hiển thị trong siêu thị. E Ink tiếp tục phát triển các phiên bản dùng bi đen và trắng trong dầu trong suốt.

Ngày nay có nhiều kỹ thuật khác nhau được phát triển bởi nhiều công ty trong lĩnh vực.
Ví dụ như thay đổi công nghệ LCD, hiển thị điện màu, và công nghệ tương tự Etch-A-Sketch của Đại học Kyushu. Các công ty trong ngành hiện nay là Gyricon (con đẻ của Xerox), Philips Electronics, Kent Displays, Nterra,...

Tháng 4, 2004, Sony cho ra mắt màn hiển thị giấy điện tử thương mại đầu tiên, LIBRIé.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Epaper Central , electronic paper news, information, analysis
* E-paper display market reaches $1.17 billion in 2014
* Electronic Paper: Merging between Traditional Publishing and E-Publishing 
* Wired article on E Ink-Philips partnership, and background
* , retrieved 2007-08-26
* MIT ePaper Project
* [[Xerox] PARC epaper project] 
* Gamma Dynamics: Commercializing a New Pigment-Based Electrowetting Display 
* Office of Tomorrow 
* 
* The Future of Electronic Paper, Past, present and future of e-paper, includes interview with Nick Sheridon, father of e-paper at Xerox
* Fujitsu Develops World's First Film Substrate-based Bendable Color Electronic Paper featuring Image Memory Function
Trương Trọng Thi

** Trương Trọng Thi** (1936-2005) là một kỹ sư người Pháp gốc Việt. Ông được xem là "cha đẻ của máy tính cá nhân" vì đã tạo ra Micral, máy tính cá nhân không phải công cụ và được thương mại hóa đầu tiên.

## Tiểu sử
Trương Trọng Thi sinh năm 1936 tại Chợ Lớn (Sài Gòn). Năm 14 tuổi, ông sang Pháp học, rồi trở thành kỹ sư ở Trường Vô tuyến điện Pháp (tên cũ là *École Française de Radioélectricité* hay *EFR*, nay là *École des technologies de l'information et du management* hay *EFRE*). Sau một thời gian làm cho Schlumberger, ông thành lập công ty riêng là R2E (viết tắt của *Réalisation d'Études Électroniques*).

Năm 1973, ông chế tạo ra Micral, một trong những máy tính cá nhân đầu tiên trên thế giới. Một bản mẫu của nó hiện được trưng bày trong Viện bảo tàng máy tính Boston (Mỹ). Chiếc máy này ra đời hơn một năm trước máy Altair của công ty Mỹ MITS Electronics, công ty này cũng cho mình là cha đẻ của PC.

Trong một chuyến sang Hoa Kỳ, ông được biết công ty Intel đã phát triển một bộ vi xử lý có kích thước nhỏ. Khi quay về Pháp ông đã cho ra đời máy tính Micral với bộ vi xử lý Intel 8008, đây không chỉ là một máy tính tay đơn thuần mà là một chiếc máy tính cá nhân hoàn chỉnh có bộ nhớ 256 bytes (có thể mở rộng đến 1K!), bàn phím và màn hình. Micral tiếp tục được phát triển đến năm 1978, năm đó R2E bị tập đoàn Bull mua lại. Tập đoàn này sau đó đã thương mại hóa các phiên bản khác nhau của Micral để phục vụ cho các cơ quan hành chính Pháp và các trạm thu lộ phí. Tuy nhiên, Bull lại không thực hiện ý tưởng của Trương Trọng Thi là phát triển chiếc máy này thành công cụ sử dụng rộng rãi trong mọi gia đình.

Năm 1995, ông thành lập APCT, một công ty chuyên về các phần mềm bảo mật.

Ông được trao Huân chương Bắc Đẩu Bội tinh vào năm 1999.

Công lao của Trương Trọng Thi trong ngành máy tính còn được ghi nhận ở những ý tưởng tiên phong về loại máy vi tính tương thích, về xử lý và lưu trữ dữ liệu, về lưu trữ dữ liệu trên đĩa quang học.

Trương Trọng Thi mất ngày ngày 4 tháng 4 năm 2005 tại Paris sau hơn 2 năm rưỡi nằm viện.

## Chú thích

## Xem thêm
*Máy tính cá nhân
Toán học ứng dụng

**Toán học ứng dụng** là một ngành toán học áp dụng các kiến thức toán học cho các lĩnh vực khác.

Các ứng dụng có thể bao gồm giải tích số, toán học tính toán, mô hình toán học, tối ưu hoá, toán sinh học, tin sinh học, lý thuyết thông tin, lý thuyết trò chơi, xác suất và thống kê, toán tài chính, mật mã, hình học hữu hạn, khoa học máy tính,...

Phương pháp toán chủ yếu để giải các bài toán cụ thể trong từng lĩnh vực là việc thiết lập một mô hình toán học cho hệ thống nằm trong nghiên cứu của bài toán.

## Các chủ đề chính
* Bài toán nghịch đảo
* Động lực dân số
* Hệ động lực
* Hệ phức
* Hiển thị dữ liệu
* Lý thuyết chu trình 
* Lý thuyết điều khiển
* Lý thuyết thông tin
* Lý thuyết trò chơi
* Phương pháp số
* Toán cho kỹ sư
* Toán kinh tế
* Tối ưu hoá
* Xử lý tín hiệu

Toán cho kỹ sư giải quyết các bài vật lý, do vậy gần như trùng với vật lý lý thuyết. Một số phân ngành của lĩnh vực này: thủy động học, âm học, phương trình Maxwell, cơ học, phương pháp Toán lý,...

## Xem thêm
* Toán học thuần tuý

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Hội Ứng dụng Toán học Việt Nam 

;Tiếng Anh
* The Society for Industrial and Applied Mathematics là một hiệp hội chuyên nghiệp thúc đẩy giao tiếp giữa các nhà toán học và các cộng đồng khoa học và kỹ thuật khác.
PC

**PC** hay **pc** có thể là:
*Máy tính cá nhân ()
*Parsec (), một đơn vị đo chiều dài, dùng trong thiên văn học
*Nhân vật người chơi (), một nhân vật trong video game hoặc role-playing game
*Polycacbonat, chất dẻo cao phân tử
*Đúng đắn chính trị ()
AC

**AC** có thể là:

* Điện xoay chiều (AC, tiếng Anh: *alternating current*)
* Actini, nguyên tố hóa học với ký hiệu là Ac
* Adult contemporary, một thể loại âm nhạc
* *[[Assassin's Creed]]*, sê-ri trò chơi điện tử
* Trung tâm Hoa Kỳ (tiếng Anh: American Center)

Là một mã, **AC** dùng để chỉ:
* .ac, tên miền quốc gia cấp cao nhất của Đảo Ascension
* Antigua và Barbuda, một quốc gia, theo mã các nước NATO, alpha-2
* Acre (bang), một bang của Brasil, theo chuẩn ISO 3166-2 (danh sách các đơn vị hành chính một quốc gia); (xem ISO 3166-2:BR)
* Västerbotten, một tỉnh của Thụy Điển, theo chuẩn ISO 3166-2 (danh sách các đơn vị hành chính một quốc gia); (xem ISO 3166-2:SE)
* Air Canada, một hãng hàng không, theo mã IATA
Dc

**DC** có thể là:
*DC: dòng điện một chiều (tiếng Anh: **''D**irect **C**urrent*)
* [[Washington, D.C.|D.C.]], Đặc khu Columbia tức là thủ đô [[Washington, D.C.]] của [[Hoa Kỳ]].
* *'D**istrito **c'''apital, tiếng Tây Ban Nha có nghĩa là "đặc khu thủ đô", có thể dùng để chỉ thủ đô của một quốc gia nói tiếng Tây Ban Nha
**Bogotá, D.C., thủ đô của Colombia
* Từ viết tắt của Disney Channel
*DC Comics: Truyện tranh chủ đề siêu anh hùng của hãng DC
*DC Extended Universe: Hãng phim điện ảnh dựa trên truyện tranh DC cùng tên
* Viết tắt của Detective Conan
* Từ viết tắt của rapper Dế Choắt

## Xem thêm
* Ac
* ĐC
Washington

**Washington** (phát âm tiếng Anh: ) thường dùng cho **[[George Washington]]** nhưng cũng có hai người nổi tiếng khác có tên Washington:

* Washington Irving
* George Washington Carver

Washington cũng là tên của nhiều nơi, phần nhiều thuộc về Hoa Kỳ và Anh. Ở nước Mỹ, Washington có thể là:
* Tiểu bang Washington ở miền Tây Bắc cạnh Thái Bình Dương;
* một trong 31 quận có tên Washington;
* một trong những huyện có tên Washington;
* một trong vài núi có tên Washington;
* một số trường đại học, bao gồm:
** Đại học Washington
** Đại học Washington tại St. Louis
** Đại học Tiểu bang Washington
** Đại học George Washington
** Trường Washington
** Đại học Washington và Lee
* Washington, D.C., thành phố thủ đô ở Đặc khu Columbia, và nhiều thành phố khác ở nước Mỹ:
** Washington, Arkansas
** Washington, Connecticut
** Washington, Georgia
** Washington, Illinois
** Washington, Indiana
** Washington, Iowa
** Washington, Kansas
** Washington, Louisiana
** Washington, Maine
** Washington, Massachusetts
** Washington, Missouri
** Washington, Nebraska
** Washington, New Hampshire
** Washington, New Jersey
** Washington, New York
** Washington, Bắc Carolina
** Washington Court House, Ohio (trước đây tên chính thức là "Thành phố Washington")
** Old Washington, Ohio (trước đây tên là "Washington")
** Washington, Oklahoma
** Washington, Pennsylvania
** Washington, Utah
** Washington, Vermont
** Washington, Virginia
** Washington, Tây Virginia
** Washington, Wisconsin

Những nơi tại Anh có tên Washington bao gồm:
* Washington, Tyne và Wear
* Washington, West Sussex

Teraina, một đảo thuộc về Kiribati, được gọi là **đảo Washington** do người thăm dò Mỹ mà tìm ra nó.
Màu be

**Màu be** (gốc tiếng Pháp *beige* /bεʒ/) là màu xám ánh vàng nhạt

Danh từ **màu be** là do vải be (là một loại hàng bằng len gốc, tức len tự nhiên không nhuộm). Có khi màu be được dùng để chỉ màu nâu rất nhạt.

Màu be trong mỹ thuật thuộc gam màu tạo cảm giác mát mẻ hay ôn hòa dễ chịu.

Màu be là một màu trung tính, phổ biến và rất đa dụng trong nhiều lĩnh vực. Màu này thường có độ sáng thấp và gần giống với màu của cát hoặc bã đậu. Nó có thể có nhiều tông khác nhau, từ tông nâu đến tông xanh lá cây, tùy thuộc vào tỷ lệ pha trộn của các màu cơ bản.

Trong thời trang, màu be thường được sử dụng cho các bộ trang phục cơ bản, như áo sơ mi, quần tây hoặc váy đầm. Màu này cũng rất phổ biến trong trang trí nội thất, đặc biệt là trong các phòng khách và phòng ngủ. Nó có thể được sử dụng cho các bộ sofa, tấm rèm, thảm trải sàn và các vật dụng trang trí khác.

Trong thiết kế đồ họa, màu be thường được sử dụng để tạo nền cho các trang web, bìa sách hoặc bài thuyết trình. Nó cũng thường được sử dụng để tạo ra các biểu tượng và hình ảnh đơn giản.

Màu be là một màu rất ổn định và dễ dàng kết hợp với nhiều màu khác nhau. Nó có thể được kết hợp với các màu sáng để tạo ra một không gian sạch sẽ và thanh lịch hoặc kết hợp với các màu tối để tạo ra một không gian ấm áp và dịu dàng.

## Sử dụng, biểu tượng
* Màu be được coi là màu của sự ôn hòa hay buồn tẻ.
* Nó hay được sử dụng để tạo màu cho vỏ máy tính cá nhân.

## Tọa độ màu
 **[[Số Hex]]** = #F5F5DC
 **[[Mô hình màu RGB|RGB]]** (r, g, b) = (245, 245, 220)
 **[[Mô hình màu CMYK|CMYK]]** (c, m, y, k) = (0, 0, 10, 4)
 **[[Không gian màu HSB|HSV]]** (h, s, v) = (60, 10, 96)

## Xem thêm
* Danh sách màu

## Tham khảo
BE

**BE**, **B.E.**, **Be** hoặc **be** dùng để chỉ:

*mã quốc gia ISO 3166-1 alpha-2 của Bỉ
*mã IATA của hãng hàng không flybe của Vương quốc Anh
*Be (Cyrillic): một chữ trong bảng chữ cái Cyrillic
*Be Inc: công ty phần mềm phát triển hệ điều hành BeOS
*mã ISO 639 alpha-2 của tiếng Belarus (**be**)
*viết tắt của Bern: một tỉnh của Thụy Sĩ (*canton*)
*ký hiệu của nguyên tố hoá học beryli (**Be**)
*số Be (**Be**)
*Màu be
*BE!, một tên album của nhóm Bvndit.
Kde domov můj?

**Kde domov můj?** (tạm dịch: *Quê hương tôi nơi đâu?*) là quốc ca của Cộng hòa Séc từ năm 1993 khi nước này tách ra khỏi Cộng hòa Liên bang Tiệp Khắc. Tuy nhiên Cộng hòa Séc đã dùng bài này như quốc ca chính thức từ năm 1990, ngay khi vẫn còn là thành viên của Liên bang Tiệp Khắc. Quốc ca Séc còn là phần đầu của Quốc ca Tiệp Khắc, phần thứ hai là Quốc ca Slovakia ngày nay. Sau Cách mạng Nhung vào năm 1989, Quốc ca Tiệp Khắc tiếp tục được dùng làm quốc ca của Cộng hòa Liên bang Tiệp Khắc.

## Lịch sử
Bài này được nhà soạn nhạc František Škroup và nhà soạn kịch Josef Kajetán Tyl sáng tác trong hài kịch *Fidlovačka aneb žádný hněv a žádná rvačka* (Fidlovačka hay là không giận và không cãi). Bài này được biểu diễn lần đầu tiên tại nhà hát Stavovské Divadlo tại Praha vào ngày 21 tháng 12 năm 1834. Bài hát này nhanh chóng trở thành bài hát dân gian và chiếm lĩnh địa vị bài hát của dân tộc Séc. Chỉ có phần đầu của bài hát được dùng làm quốc ca Séc, phần thứ hai ít được biết đến.

Dưới thời Đệ nhất Cộng hòa Tiệp Khắc (1918-1938) có một phiên bản tiếng Đức và tiếng Hungary chính thức.

## Lời

## Lời (đầy đủ)
Kde domov můj, kde domov můj?
Voda hučí po lučinách,
bory šumí po skalinách,
v sadě skví se jara květ,
zemský ráj to na pohled!
A to je ta krásná země,
země česká domov můj,
země česká domov můj!

Kde domov můj, kde domov můj.
V kraji znáš-li Bohu milém,
duše útlé v těle čilém,
mysl jasnou, vznik a zdar,
a tu sílu vzdoru zmar?
To je Čechů slavné plémě,
mezi Čechy domov můj,
mezi Čechy domov můj!
## Xem thêm
* Quốc ca Séc (RealPlayer)

## Tham khảo
Séc (định hướng)

**Séc** có thể chỉ đến:

## Khái niệm
***[[Séc (chứng từ)]]** là một loại chứng từ, một công cụ lưu thông tín dụng.
*Séc: khóa kéo của quần áo

## Quốc gia
*Cộng hòa Séc là một quốc gia ở châu Âu.
**Người Séc
**Tiếng Séc
Nâu

Màu **nâu** (tiếng Anh: **brown**) là một màu được tạo ra bởi việc trộn một lượng nhỏ chất màu có màu đỏ và màu xanh lá cây, màu da cam và màu xanh lam, hay màu vàng và màu tía.

Màu nâu tạo ra cảm giác màu khi có sự tương phản màu sắc cao. Trong tiếng Việt, tên gọi của nó có nguồn gốc từ tự nhiên do màu này rất gần với màu của chất chứa tanin chiết ra từ củ nâu, dùng để nhuộm quần áo.

Một mẫu của màu nâu trong mô hình màu RGB có cường độ [150, 75, 0] trong thang độ 0 - 255.

## Sử dụng, biểu tượng, biểu hiện thông thường
* Màu nâu là màu của một số loại đất phù sa.
* Màu nâu là màu của quả bóng môn snooker có giá trị 4 điểm.
*Màu nâu là màu của bi số 7 (bi trơn) và bi số 15 (bi sọc) trong pool.
* Ở Việt Nam, màu nâu là màu được coi là tượng trưng cho sự giản dị, quê mùa.
* Màu này là màu của trang phục của nông dân Việt Nam thời phong kiến.
* Là màu của trang phục của các vị tiểu, tăng trong hệ thống Phật giáo Việt Nam.

## Tọa độ màu
 **[[Số Hex]]** = #993300
 **[[Mô hình màu RGB|RGB]]**    (r, g, b)    =  (153, 51, 0)
 **[[Mô hình màu CMYK|CMYK]]**   (c, m, y, k) =  (0, 67, 100, 40)
 **[[Không gian màu HSB|HSV]]** (h, s, v) =  (20, 100, 60)

## Xem thêm
* Danh sách màu

## Tham khảo
Tòa Thánh

**Tòa Thánh** (tiếng Latinh: *Sancta Sedes*, nghĩa gốc là "ngai thánh", tiếng Anh: *Holy See*), còn gọi là **Tòa Rôma**, **Tòa Phêrô**, hoặc **Tông Tòa**, là thẩm quyền tài phán của giáo hoàng với vai trò là giám mục của Roma. Thẩm quyền này bao gồm tông tòa giám mục của Giáo phận Rôma, có thẩm quyền giáo hội trên Giáo hội Công giáo hoàn vũ, và chủ quyền trên thành quốc gọi là Thành Vatican.

Theo truyền thống Công giáo, Tòa Thánh được hai Thánh Phêrô và Phaolô Tông đồ thiết lập vào thế kỷ thứ nhất, và với giáo lý về quyền trưởng thượng của ngai tòa Phêrô tại Rôma, là điểm hội tụ cho sự hiệp thông đầy đủ của các tín hữu Công giáo khắp thế giới. Là một thực thể pháp lý có chủ quyền theo luật quốc tế, Tòa Thánh được đặt trụ sở tại, hoạt động từ, và thi hành "quyền thế hoàn toàn" trên một lãnh thổ độc lập ở trong Thành phố Roma là Thành Quốc Vatican, nơi mà giáo hoàng là nguyên thủ quốc gia.

Tòa Thánh được điều hành bởi Giáo triều Rôma, cơ quan quản lý trung ương của Giáo hội Công giáo. Giáo triều bao gồm các bộ, đứng đầu bởi các tổng trưởng, với Hồng y Quốc vụ khanh là người quản lý trưởng. Giáo hoàng được bầu bởi Mật nghị Hồng y gồm đa số thành viên của Hồng y Đoàn.

Mặc dù Tòa Thánh đôi khi được gọi cách hoán dụ là "**Vatican**" nhưng Thành Quốc Vatican thực ra được thiết lập riêng biệt theo Hiệp ước Latêranô năm 1929 giữa Tòa Thánh và Italia, để đảm bảo sự độc lập thế tục, ngoại giao, và tinh thần của chế độ giáo hoàng. Theo đó, các sứ thần, là những nhà ngoại giao của giáo hoàng tại các quốc gia và tổ chức quốc tế, được công nhận là đại diện cho Tòa Thánh, chứ *không* đại diện cho Thành Quốc Vatican, như được quy định trong giáo luật. Do vậy Tòa Thánh được xem là thực thể quản lý trung ương của Giáo hội Công giáo. Giáo hội Công giáo, theo đó, là tổ chức cung cấp giáo dục và y tế phi chính phủ lớn nhất trên thế giới.

Tòa Thánh duy trì mối quan hệ ngoại giao song phương với 183 quốc gia có chủ quyền, ký kết các hiệp ước và hiệp định, và thực hiện ngoại giao đa phương với nhiều tổ chức quốc tế, bao gồm Liên Hợp Quốc và các cơ quan trực thuộc, Hội đồng châu Âu, Cộng đồng châu Âu, Tổ chức An ninh và Hợp tác châu Âu, và Tổ chức các quốc gia châu Mỹ.

Tòa Thánh không chấm dứt theo một triều đại giáo hoàng. Trong thời gian trống tông tòa bởi việc giáo hoàng qua đời, tất cả các vị tổng trưởng các bộ trong Giáo triều Rôma đồng thời chấm dứt nhiệm vụ cho đến khi bầu được giáo hoàng kế vị. Trong thời gian này, Hồng y Đoàn sẽ tạm cai quản Tòa Thánh và Giáo hội Hoàn vũ. Vị Hồng y Nhiếp chính tạm thời điều hành các tài sản và vấn đề tài chính. Giáo luật cũng ngăn cấm Hồng y Đoàn và Hồng y Nhiếp chính tự ban hành những luật lệ mới trong thời gian này. Cũng trong thời gian trống tông tòa, vị Hồng y Chánh án Tòa Ân giải Tối cao vẫn tiếp tục công việc, không buộc dừng hoạt động.

## Ghi chú

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Tòa Thánh
Xanh lơ

Màu **xanh lơ** (**cyan**) (còn gọi là **màu cánh [[Phân họ Sả|chả]]** hay **màu hồ thủy**) là một màu cơ bản trong quang phổ, nhưng một vài biến thể về sắc thái có thể tạo ra bằng cách trộn các lượng bằng nhau của ánh sáng màu xanh lá cây và màu xanh lam. Vì vậy, màu xanh lơ là màu bù của màu đỏ: các chất màu xanh lơ hấp thụ ánh sáng đỏ. Màu này đôi khi còn gọi là màu xanh Thổ (tuy rằng không đúng) và nó rất khó phân biệt dưới ánh sáng màu xanh lam.

Mực màu xanh lơ là một trong các loại mực phổ biến sử dụng trong công nghệ in màu, cùng với mực màu hồng sẫm, vàng và đen; một bộ gồm bốn màu này được gọi là CMYK.

Lưu ý rằng tuy gọi là mực xanh lơ nhưng mực xanh lơ và ánh sáng màu xanh lơ tạo ra cảm giác màu khác nhau. Mực màu xanh lơ tạo ra cảm giác màu ít chói hơn, thực tế công nghệ in CMYK không thể tái tạo chính xác màu xanh lơ thuần khiết (100% xanh lam + 100% xanh lá cây) trên giấy.

## Tọa độ màu
 **[[Số Hex]]** = #00FFFF
 **[[Mô hình màu RGB|RGB]]**  (r, g, b)   = (0, 255, 255)
 **[[Mô hình màu CMYK|CMYK]]** (c, m, y, k)  = (100, 0, 0, 0)
 **[[Không gian màu HSB|HSV]]** (h, s, v) = (180, 100, 100)

## Xem thêm
*Danh sách màu

## Tham khảo
Big Bang (định hướng)

**[[Big Bang]]**, hay Vụ Nổ Lớn là giả thuyết vũ trụ học phổ biến về sự phát triển ban đầu của vũ trụ, là sự kiện đã dẫn tới sự hình thành của vũ trụ.

**Big Bang** còn có thể đề cập đến:

## Khoa học
* Tổng hợp hạt nhân Big Bang, sự sản sinh ra lượng chất đồng vị hiđrô nhất định vào khoảng thời gian đầu của vũ trụ

## Âm nhạc
### Ban nhạc
*Big Bang (ban nhạc Anh), nhóm nhạc electronic synthpop hai người của Anh 
*Big Bang (nhóm nhạc), hay BIGBANG, nhóm nhạc pop nam Hàn Quốc
*Bigbang (ban nhạc Na Uy), hay BigBang, nhóm nhạc rock ba người của Na Uy

### Album
* ''Big Bang'' (album 2006), single album của nhóm nhạc nam Hàn Quốc
* ''Big Bang'' (album của Big Bang), album của nhóm nhóm nhạc nam Hàn Quốc
* *Big Bang*, album của Los Enanitos Verdes, 1994
* *Big Bang*, album của Os Paralamas do Sucesso, 1989
* *Big Bang*, album của Waltari, 1995
* ''The Big Bang'' (album của Busta Rhymes), của Busta Rhymes, 2006
* *[[The Big Bang – The Essential Collection]]*, album của TNT, 2003
* *The Big Bang!: Best of the MC5*, album của MC5, 2000
* *Big Bang!!!*, album của Shoko Nakagawa, 2008

### Bài hát
* "The Big Bang", bài hát năm 2010 của Rock Mafia
* "Big Bang", bài hát của Bad Religion trong album *No Control*
* "Big Bang", bài hát năm 2007 của Les Horribles Cernettes
* "The Big Bang", bài hát của Godley & Creme trong album *Goodbye Blue Sky*

## Phim và truyền hình
* ''Big Bang'' (phim), phim Hàn Quốc năm 2007 của Park Jeongwoo
* ''The Big Bang'' (phim 1987), hay còn có tên *Le Big-Bang*, một bộ phim hoạt hình khoa học viễn tưởng người lớn, do Picha làm đạo diễn
* ''The Big Bang'' (phim 1989), phim tài liệu của James Toback
* ''The Big Bang'' (phim 2011), phim hành động với diễn xuất của Sienna Guillory và Antonio Banderas
* ''The Big Bang'' (chương trình truyền hình), chương trình truyền hình về khoa học dành cho trẻ em trên kênh ITV, 1996–2004
* "The Big Bang", tập phim *[[Charlie Jade]]*, 2005
* "The Big Bang", tập phim *[[Doctor Who]]*, 2010
* *[[The Big Bang Theory]]*, loạt phim truyền hình hài kịch tình huống Mỹ

## Khác
* ''Big Bang'' (sách), sách năm 2004 của Simon Singh về hình mẫu vũ trụ
* *[[Big Bang Comics]]*, truyện tranh kiểu hoài cổ của Gary Carlson và Chris Ecker
* Big-Bang Cannon, đồ chơi
* Big Bang (thị trường tài chính), sự kiện phi điều tiết thị trường tài chính ở Vương quốc Anh năm 1986
* ''Big Bang'' (truyện tranh), sự kiện của Milestone Comics
* System 7 hay Big Bang, hệ điều hành Macintosh
Lục bảo

Màu **lục bảo** (**emerald**) là một sắc thái của màu xanh lá cây (màu lục) với đặc thù là nhạt và sáng hơn, và thiên hướng xanh lam rất mờ. Nó có tên gọi như vậy là do rất gần với màu của ngọc lục bảo.

Ireland thường được gọi là "Hòn đảo Lục bảo" (*the Emerald Isle*) vì tại đó mưa quá nhiều nên cây cối luôn xanh.

## Tọa độ màu
***[[Số Hex]]** = #50C878
***[[Mô hình màu RGB|RGB]]** (r, g, b) = (80, 200, 120)
***[[Mô hình màu CMYK|CMYK]]** (c, m, y, k) = (60, 0, 40, 22)
***[[Không gian màu HSB|HSV]]** (h, s, v) = (140, 60, 78)

## Xem thêm
* Danh sách màu

## Tham khảo
Vàng kim loại (màu)

Màu **vàng kim loại** hay màu **vàng kim** (**gold**) là một sắc thái của màu "vàng" (yellow) rất gần với màu của kim loại vàng.

Cảm giác về màu vàng kim này có liên quan đến vàng kim loại vì ánh kim của nó. Nó không thể tái tạo bằng một màu thuần nhất vì hiệu ứng ánh kim có quan hệ với độ sáng của vật liệu là cái dao động theo các góc của người quan sát cũng như của nguồn sáng.

Điều này có nghĩa là tại sao trong nghệ thuật người ta thông thường sử dụng sơn kim loại (sơn nhũ) trông lấp lánh như vàng thật, nhưng màu thuần nhất như trong hình thuộc trang này thì lại không thể xem như là màu vàng kim. Đặc biệt trong các nhà thờ Kitô giáo hay đền chùa của đạo Phật các lá vàng thật được sử dụng để thể hiện màu vàng kim trong nghệ thuật sơn, thiếp vàng. Ví dụ như các vầng hào quang của các vị thánh hay thiên thần.

Tuy nhiên trong nghệ thuật sơn gần đây, ví dụ trong phái *Art Nouveau* người ta sử dụng sơn có màu vàng ánh kim là từ bột nhôm và chất sơn tạo màu vàng chứ không phải vàng kim loại thật.

## Tọa độ màu
 **[[Số Hex]]** =  #FFD700
 **[[Mô hình màu RGB|RGB]]**   (r, g, b)      = (255, 215, 0)

 RRGGBB (rr, gg, bb)    = (808000)

 **[[Mô hình màu CMYK|CMYK]]**  (c, m, y, k)   = (0, 16, 100, 0)
 **[[Không gian màu HSB|HSV]]** (h, s, v) =  (51, 100, 100)

## Xem thêm
*Danh sách màu

## Tham khảo
Xám

**Màu xám**, đôi khi còn được gọi là **màu ghi** (**gray**, bắt nguồn từ từ tiếng Pháp *gris* /ɡʁi/), là màu thông thường được nhìn thấy trong tự nhiên. Nó được tạo ra bằng cách trộn màu trắng và màu đen trong các tỷ lệ khác nhau. Phụ thuộc vào nguồn sáng, mắt người có thể cảm nhận màu sắc của một vật hoặc là màu xám hoặc màu khác.

Hai màu được gọi là các màu bù nếu màu xám được tạo ra khi ánh sáng của hai màu này tổ hợp với nhau. Các màu gốc thuộc tâm lý là:
* Đen và Trắng
* Xanh lam và Vàng
* Đỏ và Xanh lá cây

Các tập hợp khác của các màu bù bao gồm:
* Màu da cam và màu xanh nước biển
* Màu vàng chanh và màu tía

Màu xám là tự bù (trong ảo giác quang học thì màu sắc có thể bị chuyển sang màu bù của nó nếu nhìn lâu vào một vật).

## Sử dụng, biểu tượng, biểu hiện thông thường
* Màu xám đôi khi tượng trưng cho cuộc sống tẻ nhạt, chán ngắt, không có mục đích hay những người có cuộc sống khắc khổ.
* Chất tạo thành não người được nhắc tới như là có màu xám và được gọi là "chất xám", vì thế nó còn có nghĩa là những cái gì đó thuộc về trí thức. "Lý thuyết chỉ là màu xám..."
* Ở châu Âu và châu Mỹ, màu xám làm người ta liên tưởng tới mùa thu, thời tiết xấu và nỗi buồn.
* Màu xám được sử dụng để miêu tả chủ nghĩa công nghiệp, ngược lại với màu xanh lá cây để miêu tả chủ nghĩa môi trường.
* Tóc trở thành có màu xám khi người ta đứng tuổi, vì thế màu xám liên tưởng tới những người cao tuổi, và nó truyền cảm hứng cho việc đặt tên của tổ chức *Gray Panthers* ở Mỹ.
* Màu xám được sử dụng như màu của trang phục cho quân đội Liên minh miền Nam trong Nội chiến Hoa Kỳ, ngược lại với trang phục màu xanh lam của binh lính Liên bang miền Bắc Hoa Kỳ.

## Tọa độ màu
 (Của màu mẫu)
 **[[Số Hex]]** = #808080
 **[[Mô hình màu RGB|RGB]]** (r, g, b) = (128, 128, 128)
 **[[Mô hình màu CMYK|CMYK]]** (c, m, y, k) = (0, 0, 0, 50)
 **[[Không gian màu HSB|HSV]]** (h, s, v) = (0, 0, 50)

; RGB: Các giá trị màu xám trong thang độ màu xám là các phương án của bất đẳng thức:
:: 0 \le (R = G = B) \le 255 
;CMYK: Các giá trị màu xám trong thang độ màu xám là các phương án của bất đẳng thức:
:: 0 \le K \le 255  khi  C = M = Y = 0 \,.
:Trên lý thuyết, có thể đạt được thang độ màu xám với mực hoàn hảo khi:
:: C = M = Y \, và  K = 0 \,
;HSV: Các giá trị màu xám trong thang độ màu xám là các phương án của bất đẳng thức:
:: 0 \le V \le 100  khi  H = S = 0 \,.

## Xem thêm
* Danh sách màu

## Tham khảo