Bọ cánh cứng

**Bọ cánh cứng** là nhóm côn trùng với số lượng loài lớn nhất được biết đến. Chúng được phân loại thành **bộ Cánh cứng** (**Coleoptera** ; từ tiếng Hy Lạp , *koleos* nghĩa là "màng bọc, bao, vỏ, áo" và , *pteron* nghĩa là "cánh"), gồm nhiều loài được mô tả hơn bất kỳ bộ nào khác trong giới động vật, chiếm khoảng 25% tất cả các dạng sống đã biết. Khoảng 40% côn trùng được mô tả là bọ cánh cứng (khoảng 400.000 loài) và ngày càng nhiều loài mới được khám phá.

## Phân loài
;**Bộ Coleoptera**
* **Phân bộ [[Adephaga]]** Schellenberg, 1806
** Amphizoidae LeConte, 1853
** Carabidae Latreille, 1802
*** Cicindelinae, trước đây là Cicindelidae Latreille, 1802
*** Paussinae, trước đây là Paussidae Latreille, 1807
** Dytiscidae Leach, 1815 (cà niễng) 
** Gyrinidae Latreille, 1802: Họ Bọ vẽ nước
** Haliplidae Aube, 1836
** Hygrobiidae Régimbart, 1878
** Noteridae C.G. Thomson, 1860
** Rhysodidae Laporte, 1840
** Trachypachidae C.G. Thomson, 1857
* **Phân bộ [[Archostemata]]** Kolbe, 1908
** Crowsoniellidae Iablokoff-Khnzorian, 1983
** Cupedidae Laporte, 1836
** Jurodidae Ponomarenko, 1985
** Micromalthidae Barber, 1983
** Ommatidae Sharp and Muir, 1912
* **Phân bộ [[Myxophaga]]** Crowson, 1955
** Hydroscaphidae LeConte, 1874
** Lepiceridae Hinton, 1936
** Sphaeriusidae Erichson, 1845 (= Microsporidae: Bulletin of Zoological Nomenclature 57(3):, 182-184.)
** Torridincolidae Steffan, 1964
* **Phân bộ [[Polyphaga]]** Emery, 1886
** **Cận bộ [[Bostrichiformia]]** Forbes, 1926
*** **Siêu họ [[Bostrichoidea]]** Latreille, 1802
**** Anobiidae Fleming, 1821
***** Ptininae, trước đây là Ptinidae Latreille, 1802
**** Bostrichidae Latreille, 1802
***** Lyctinae, trước đây là Lyctidae Billberg, 1820
***** Endecatominae, trước đây là Endecatomidae LeConte, 1861
**** Dermestidae Latreille, 1804 
***** Thorictinae, trước đây là Thorictidae Agassiz, 1846
**** Jacobsoniidae Heller, 1926
**** Nosodendridae Erichson, 1846
*** **Siêu họ [[Derodontoidea]]** LeConte, 1861
**** Derodontidae LeConte, 1861
** **Cận bộ [[Cucujiformia]]** Lameere, 1938
*** **Siêu họ [[Chrysomeloidea]]** Latreille, 1802
**** Cerambycidae Latreille, 1802 (họ Xén tóc)
**** Chrysomelidae Latreille, 1802: Họ Ánh kim - bao gồm Bruchidae và Cassidae
**** Megalopodidae Latreille, 1802
**** Orsodacnidae C. G. Thomson, 1869
*** **Siêu họ [[Cleroidea]]** Latreille, 1802
**** Acanthocnemidae Crowson, 1964
**** Chaetosomatidae Crowson, 1952
**** Cleridae Latreille, 1802
**** Melyridae Leach, 1815
**** Phloiophilidae Kiesenwetter, 1863
**** Phycosecidae Crowson, 1952
**** Prionoceridae Lacordaire, 1857
**** Trogossitidae Latreille, 1802
*** **Siêu họ [[Cucujoidea]]** Latreille, 1802
**** Alexiidae Imhoff, 1856
**** Biphyllidae LeConte, 1861
**** Boganiidae Sen Gupta and Crowson, 1966
**** Bothrideridae Erichson, 1845
**** Byturidae Jacquelin du Val, 1858
**** Cavognathidae Sen Gupta and Crowson, 1966
**** Cerylonidae Billberg, 1820
**** Coccinellidae Latreille, 1807
**** Corylophidae LeConte, 1852
**** Cryptophagidae Kirby, 1937
**** Cucujidae Latreille, 1802
**** Discolomatidae Horn, 1878
**** Endomychidae Leach, 1815
***** Merophysiinae, trước đây là Merophysiidae Seidlitz, 1872
**** Erotylidae Latreille, 1802
**** Helotidae Reitter, 1876
**** Hobartiidae Sen Gupta & Crowson, 1966
**** Kateretidae Erichson trong Agassiz, 1846 (= Brachypteridae. ICZN Op., 1916, 1999).
**** Laemophloeidae Ganglbauer, 1899
**** Lamingtoniidae Sen Gupta & Crowson, 1966
**** Languriidae Crotch, 1873
**** Latridiidae Erichson, 1842
**** Monotomidae Laporte, 1840
***** Rhizophaginae, trước đây là Rhizophagidae Redtenbacher, 1845
**** Nitidulidae Latreille, 1802
**** Passandridae Erichson, 1845
**** Phalacridae Leach, 1815
**** Phloeostichidae Reitter, 1911
**** Propalticidae Crowson, 1952
**** Protocucujidae Crowson, 1954
**** Silvanidae Kirby, 1937
**** Smicripidae Horn, 1879
**** Sphindidae Jacquelin du Val, 1860
*** **Siêu họ [[Curculionoidea]]** Latreille, 1802
**** Anthribidae Billberg, 1820
**** Attelabidae Billberg, 1820
**** Belidae Schönherr, 1826
***** Aglycyderinae, trước đây là Aglycyderidae Wollaston, 1864
***** Oxycoryninae, trước đây là Oxycorynidae Schönherr, 1840
**** Brentidae Billberg, 1820
***** Apioninae, trước đây là Apionidae Schönherr, 1823
**** Caridae Thompson, 1992
**** Curculionidae Latreille, 1802
***** Scolytinae, trước đây là Scolytidae Latreille, 1807
**** Ithyceridae Schönherr, 1823
**** Nemonychidae Bedel, 1882
*** **Siêu họ [[Lymexyloidea]]** Fleming, 1821
**** Lymexylidae Fleming, 1821
*** **Siêu họ [[Tenebrionoidea]]** Latreille, 1802
**** Aderidae Winkler, 1927
**** Anthicidae Latreille, 1819
**** Archeocrypticidae Kaszab, 1964
**** Boridae C. G. Thomson, 1859
**** Chalcodryidae Watt, 1974
**** Ciidae Leach, 1819 (= Cisidae)
**** Melandryidae Leach, 1815
**** Meloidae Gyllenhal, 1810
**** Mordellidae Latreille, 1802
**** Mycetophagidae Leach, 1815
**** Mycteridae Blanchard, 1845
***** Hemipeplinae, trước đây là Hemipeplidae Lacordaire, 1854
**** Oedemeridae Latreille, 1810
**** Perimylopidae St. George, 1939
**** Prostomidae C. G. Thomson, 1859
**** Pterogeniidae Crowson, 1953
**** Pyrochroidae Latreille, 1807
***** Cononotini hay Cononotidae
***** Pedilinae, trước đây là Pedilidae Lacordaire, 1859
**** Pythidae Solier, 1834
**** Ripiphoridae Gemminger & Harold, 1870 trước đây là Rhipiphoridae
**** Salpingidae Leach, 1815
***** Elacatini hay Elacatidae
***** Inopeplinae, trước đây là Inopeplidae Grouvelle, 1908
**** Scraptiidae Mulsant, 1856
**** Stenotrachelidae C. G. Thomson, 1859
***** Cephaloinae, trước đây là Cephaloidae LeConte, 1852
**** Synchroidae Lacordaire, 1859
**** Tenebrionidae Latreille, 1802 
***** Alleculinae, trước đây là Alleculidae Laporte, 1840
***** Lagriinae, trước đây là Lagriidae Latreille, 1825
***** Nilionini hay Nilionidae Lacordaire, 1859
***** Petriini hay Petriidae
**** Tetratomidae Billberg, 1820
**** Trachelostenidae Lacordaire, 1859
**** Trictenotomidae Blanchard, 1845
**** Ulodidae Pascoe, 1869
**** Zopheridae Solier, 1834
***** Colydiinae hay Colydiini, trước đây là Colydiidae Erichson, 1842
***** Monommatinae hay Monommatini, trước đây là Monommatidae hay Monommidae Blanchard, 1845
** **Cận bộ [[Elateriformia]]** Crowson, 1960
*** **Siêu họ [[Buprestoidea]]** Leach, 1815
**** Buprestidae Leach, 1815
**** Schizopodidae LeConte, 1861
*** **Siêu họ [[Byrrhoidea]]** Latreille, 1804
**** Byrrhidae Latreille, 1804
**** Callirhipidae Emden, 1924
**** Chelonariidae Blanchard, 1845
**** Cneoglossidae Champion, 1897
**** Dryopidae Billberg, 1820
**** Elmidae Curtis, 1830
**** Eulichadidae Crowson, 1973
**** Heteroceridae MacLeay, 1825
**** Limnichidae Erichson, 1846
**** Lutrochidae Kasap and Crowson, 1975
**** Psephenidae Lacordaire, 1854
**** Ptilodactylidae Laporte, 1836
*** **Siêu họ [[Dascilloidea]]** Guerin-Meneville, 1843
**** Dascillidae Guérin-Méneville, 1843
**** Rhipiceridae Latreille, 1834
*** **Siêu họ [[Elateroidea]]** Leach, 1815
**** Artematopodidae Lacordaire, 1857 (= Eurypogonidae)
**** Brachypsectridae Leconte & Horn, 1883
**** Cantharidae Imhoff, 1856
**** Cerophytidae Latreille, 1834
**** Drilidae Blanchard, 1845
**** Elateridae Leach, 1815
***** Cebrioninae, trước đây là Cebrionidae Latreille, 1802
**** Eucnemidae Eschscholtz, 1829
**** Lampyridae Latreille, 1817 (đom đóm)
**** Lycidae Laporte, 1836
**** Omalisidae Lacordaire, 1857
**** Omethidae LeConte, 1861
**** Phengodidae LeConte, 1861
**** Plastoceridae Crowson, 1972
**** Podabrocephalidae Pic, 1930
**** Rhinorhipidae Lawrence, 1988
**** Telegeusidae Leng, 1920
**** Throscidae Laporte, 1840 (= Trixagidae)
*** **Siêu họ [[Scirtoidea]]** Fleming, 1821
**** Clambidae Fischer, 1821
**** Decliniidae Nikitsky và ctv., 1994
**** Eucinetidae Lacordaire, 1857
**** Scirtidae Fleming, 1821 (= Helodidae)
** **Cận bộ [[Scarabaeiformia]]** Crowson, 1960
*** **Siêu họ [[Scarabaeoidea]]** Latreille, 1802
**** Belohinidae Paulian, 1959
**** Bolboceratidae Laporte de Castelnau, 1840
**** Ceratocanthidae White, 1842 (= Acanthoceridae)
**** Diphyllostomatidae Holloway, 1972
**** Geotrupidae Latreille, 1802
**** Glaphyridae MacLeay, 1819
**** Glaresidae Semenov-Tian-Shanskii & Medvedev, 1932
**** Hybosoridae Erichson, 1847
**** Lucanidae Latreille, 1804
**** Ochodaeidae Mulsant & Rey, 1871
**** Passalidae Leach, 1815
**** Pleocomidae LeConte, 1861
**** Scarabaeidae Latreille, 1802: Họ Bọ hung
***** Dynastinae, trước đây là Dynastidae MacLeay, 1819: Kiến vương
**** Trogidae MacLeay, 1819
** **Cận bộ [[Phân thứ bộ Cánh cụt|Staphyliniformia]]** Lameere, 1900
*** **Siêu họ [[Siêu họ Cà niễng râu ngắn|Hydrophiloidea]]** Latreille, 1802
**** Histeridae Gyllenhal, 1808
**** Hydrophilidae Latreille, 1802 (cà niễng râu ngắn)
***** Georyssinae, trước đây là Georyssidae Laporte, 1840
**** Sphaeritidae Schuckard, 1839
**** Synteliidae Lewis, 1882
*** **Siêu họ [[Staphylinoidea]]** Latreille, 1802: Liên họ Cánh cụt
**** Agyrtidae C.G. Thomson, 1859
**** Hydraenidae Mulsant, 1844
**** Leiodidae Fleming, 1821 (= Anisotomidae)
***** Platypsyllinae Ritsema, 1869 hay Leptinidae
**** Ptiliidae Erichson, 1845 
***** Cephaloplectinae, trước đây là Limulodidae Sharp, 1883
**** Scydmaenidae Leach, 1815
**** Silphidae Latreille, 1807
**** Staphylinidae Latreille, 1802
***** Scaphidiinae, trước đây là Scaphidiidae Latreille, 1807
***** Pselaphinae, trước đây là Pselaphidae Latreille, 1802
* Phân bộ †Protocoleoptera Patrice Bouchard, 2011
** Siêu họ Permocupedoidea Patrice Bouchard, 2011
*** Họ Permocupedidae Andrey Vasilyevich Martynov, 1933
*** Họ Taldycupedidae
** Siêu họ Permosynoidea
*** Họ †Ademosynidae 
*** Họ †Permosynidae
** Siêu họ Tshekardocoleoidea
*** Họ †Coleopsidae 
*** Họ †Labradorocoleidae 
*** Họ ?†Oborocoleidae 
*** Họ †Tshekardocoleidae

## Hình ảnh

Tập tin:Coleoptera collage.png
Tập tin:Hylobius abietis 3 bialowieza forest beentree.jpg
Tập tin:Fiddler beetle morphology diagram.svg
Tập tin:Maybug.jpg


## Chú thích

## Liên kết ngoài

* 
* Coleoptera from the Tree of Life Web Project
* List of major Beetle collections
* Beetles and coleopterologists
*  ''Käfer der Welt''
* Coleop-Terra 
* Beetles – Coleoptera 
* Beetle larvae on Flickr
* Beetle images on Flickr
* Gallery of European beetles
* Identification keys to some British beetles 
* North American Beetles
* Beetles of North America
* Texas beetle information
* The Beetle Ring
* Beetles of Africa 
* Beetles of Mauritius
* Southeast Asian beetles