12 tháng 3

Ngày **12 tháng 3** là ngày thứ 71 (72 trong năm nhuận) trong lịch Gregory. Còn 294 ngày trong năm.

## Sự kiện
*1884 &ndash; Chiến dịch Bắc Kỳ: Quân Thanh vượt sông Cầu rút chạy về Thái Nguyên, quân Pháp chiếm được thành Bắc Ninh. 
*1894 &ndash; Sản phẩm nước ngọt có ga Coca-Cola được đóng chai và bán đầu tiên ở Vicksburg, Mississippi, Hoa Kỳ.
* 1913 – Thủ đô tương lai của Úc chính thức được đặt tên là Canberra trong một buổi lễ bởi phu nhân của Toàn quyền Úc Thomas Denman.
*1918 – Mát-xco-va là thủ đô của nước Nga Xô Viết. 
*1922 &ndash; Armenia, Gruzia và Azerbaijan hợp nhất thành Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Liên bang Ngoại Kavkaz, tham gia sáng lập Liên Xô vào tháng 12 cùng năm.
*1939 &ndash; Việt Nam Phục quốc Đồng minh Hội chính thức thành lập ở Thượng Hải
*1956 – thành lập Nhà hát Múa rối Việt Nam. 
*1957 – Sách truyện *[[The Cat in the Hat]]* ra đời, tạo nên biến chuyển cách mạng về sách tập đọc tiếng Anh.
*1967 &ndash; Suharto đoạt lấy quyền lực từ Sukarno, trở thành quyền Tổng thống của Indonesia, ông nắm giữ chức vụ tổng thống cho đến năm 1998.
*1975 – Việt Nam và Niger thiết lập quan hệ ngoại giao.
*1992 – thành lập Hội Văn hóa các dân tộc thiểu số Việt Nam.
*1997 – thành lập Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy.
*2005 &ndash; Một tàu hỏa bị đứt móc nối khi chạy qua Lăng Cô, Thừa Thiên – Huế khiến 11 người thiệt mạng và hàng trăm người bị thương.
*2014 &ndash; Một vụ nổ khí ga tại East Halem, thành phố New York, Mỹ làm 8 người thiệt mạng và 70 người bị thương.

## Sinh

* 1620 – Johann Heinrich Hottinger, nhà ngữ văn, nhà thần học Thụy Sĩ (m. 1667)
* 1672 – Richard Steele, nhà văn, chính khách người Ireland (m. 1729)
* 1685 – George Berkeley, nhà thần học người Ireland (m. 1753)
* 1710 – Thomas Arne, nhà soạn nhạc người Anh (m. 1778)
* 1718 – Joseph Damer, chính khách người Anh (m. 1798)
* 1781 – Frederica of Baden, nữ hoàng Thụy Điển (m. 1826)
* 1824 – Gustav Kirchhoff, nhà vật lý người Đức (m. 1887)
* 1831 – Clement Studebaker, người Mỹ và là người đi đầu trong lĩnh vực ô tô (m. 1901)
* 1835 – Simon Newcomb, nhà thiên văn, nhà toán học người Mỹ (m. 1909)
* 1837 – Alexandre Guilmant, người chơi đàn organ, nhà soạn nhạc người Pháp (m. 1911)
* 1838 – William Henry Perkin, nhà hóa học người Anh (m. 1907)
* 1863 – Gabriele D'Annunzio, nhà văn người Ý (m. 1938)
* 1864 – W. H. R. Rivers, nhà tâm thần học người Anh (m. 1922)
* 1881
** Mustafa Kemal Atatürk, tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ đầu tiên (m. 1938)
** Gunnar Nordström, nhà vật lý người Phần Lan (m. 1923)
* 1883 – Zoltán Meskó, quốc xã người Hungary (m. 1959)
* 1889 – Þórbergur Þórðarson, tác gia người Iceland (m. 1974)
* 1891 – W. Mason, nhà tư bản công nghiệp người Mỹ (m. 1954)
* 1907
** Arthur Hewlett, diễn viên người Anh (m. 1997)
** Dorrit Hoffleit, nhà thiên văn người Mỹ (m. 2007)
* 1908 – Rita Angus, họa sĩ người New Zealand (m. 1970)
* 1911 – Gustavo Díaz Ordaz, tổng thống México (m. 1979)
* 1912 – Irving Layton, nhà thơ người Canada (m. 2006)
* 1918 – de Kooning, nghệ sĩ người Mỹ (m. 1989)
* 1921
** Ülo Jõgi, nhà đấu tranh vì tự do người Estonia (m. 2007)
** Gordon MacRae, ca sĩ, diễn viên người Mỹ (m. 1986)
* 1922 – Jack Kerouac, nhà văn người Mỹ (m. 1969)
* 1923
** Hjalmar Andersen, vận động viên trượt băng tốc độ người Na Uy
** Norbert Brainin, nghệ sĩ vĩ cầm người Áo (m. 2005)
** Wally Schirra, nhà du hành vũ trụ người Mỹ (m. 2007)
** Mae Young, đô vật Wrestling chuyên nghiệp người Mỹ
* 1925
** Louison Bobet, vận động viên xe đạp người Pháp (m. 1983)
** Leo Esaki, nhà vật lý, giải thưởng Nobel người Nhật Bản
** Harry Harrison, tác gia người Mỹ
* 1928
** Edward Albee, nhà viết kịch người Mỹ
** Thérèse Lavoie-Roux, chính khách, thượng nghị sĩ Quebec
** Aldemaro Romero, nhạc sĩ người Venezuela (m. 2007)
* 1930 – Vernon Law, vận động viên bóng chày người Mỹ
* 1931 – Billie "Buckwheat" Thomas, diễn viên người Mỹ (m. 1980)
* 1932
** Barbara Feldon, nữ diễn viên, người mẫu, người Mỹ
** Andrew Young, nhà đấu tranh cho nhân quyền, chính khách người Mỹ
* 1935 – John Doherty, cầu thủ bóng đá người Anh (m. 2007)
* 1936 – Patrick Procktor, nghệ sĩ người Anh (m. 2003)
* 1938 – Johnny Rutherford, ô tô người đua người Mỹ
* 1940 
** Al Jarreau, ca sĩ người Mỹ
** M.A. Numminen, ca sĩ, nhà văn người Phần Lan
* 1945 – Sammy "The Bull" Gravano, găngxtơ người Mỹ
* 1946
** Liza Minnelli, ca sĩ, nữ diễn viên người Mỹ
** Frank Welker, diễn viên lồng tiếng người Mỹ
* 1947 – Kalervo Palsa, nghệ sĩ người Phần Lan (m. 1987)
* 1948
** James Taylor, nhạc sĩ người Mỹ
** Virginia Bottomley, chính khách người Anh
* 1949
** Rob Cohen, đạo diễn phim, nhà sản xuất, nhà văn người Mỹ
** Moctesuma Esparza, nhà sản xuất, nhà sản xuất phim người México
** Natalia Kuchinskaya, vận động viên thể dục người Liên Xô
* 1950
** Javier Clemente, ông bầu bóng đá người Tây Ban Nha
** Jon Provost, diễn viên người Mỹ
* 1952 – Naomi Shihab Nye, nhà thơ, người sáng tác bài hát, tiểu thuyết gia người Mỹ
* 1953
** Carl Hiaasen, nhà báo, tác gia người Mỹ
** Madhav Kumar Nepal, chính khách Nepal
* 1956 – Dale Murphy, vận động viên bóng chày người Mỹ
* 1960
** Kipp Lennon, ca sĩ người Mỹ
** Minoru Niihara, ca sĩ người Nhật Bản
** Courtney B. Vance, diễn viên người Mỹ
* 1961 – Joseph Facal, chính khách Quebec
* 1962 – Darryl Strawberry, vận động viên bóng chày người Mỹ
* 1963
** Ian Holloway, ông bầu bóng đá người Anh
** Joaquim Cruz, người chạy đua người Brasil
* 1965 
** Steve Finley, vận động viên bóng chày người Mỹ
** Shawn Gilbert, vận động viên bóng chày người Mỹ
** Steve Levy, thể thao nhà báo người Mỹ
* 1967 – Julio Dely Valdes, cầu thủ bóng đá người Panama
* 1968 – Aaron Eckhart, diễn viên người Mỹ
* 1969 – Jake Tapper, nhà báo người Mỹ
* 1970 – Dave Eggers, nhà văn, chủ bút, nhà xuất bản người Mỹ
* 1971 – Isaiah Rider, cầu thủ bóng rổ người Mỹ
* 1972 
** Hector Luis Bustamante, diễn viên người Colombia
** James Maritato, đô vật Wrestling chuyên nghiệp người Mỹ
* 1975 – Kelle Bryan, ca sĩ người Anh
* 1976 – Vy, nữ diễn viên, ca sĩ, đạo diễn người Trung Quốc
* 1977 – Ramiro Corrales, cầu thủ bóng đá người Mỹ
* 1978 – Masuimi Max, người mẫu, người Mỹ
* 1979
** Pete Doherty, nhạc sĩ người Anh
** Nidia Guenard, đô vật Wrestling chuyên nghiệp người Mỹ
** Edwin Villafuerte, cầu thủ bóng đá người Ecuador
* 1982
** Zach Miner, vận động viên bóng chày người Mỹ
** Tobias Schweinsteiger, cầu thủ bóng đá người Đức
* 1984
** Shreya Ghoshal, ca sĩ Ấn Độ
** Jaimie Alexander, nữ diễn viên người Mỹ
* 1985 – Bradley Wright-Phillips, cầu thủ bóng đá người Anh
* 1987 – Chris Seitz, cầu thủ bóng đá người Mỹ
* 1993 – Sara Lưu (Lưu Ngọc Duyên), nữ ca sĩ người Việt Nam, á quân Giai điệu chung đôi 2018, vợ của nhạc sĩ Dương Khắc Linh
* 1994 – Grimmie, ca sĩ người Mỹ (m. 2016)

## Mất

* 1507 – Cesare Borgia, tướng, chính khách người Ý (s. 1475)
* 1628 – Bull, nhà soạn nhạc người Anh
* 1648 – de Molina, nhà văn người Tây Ban Nha (s. 1571)
* 1699 – Griffenfeld, chính khách người Đan Mạch (s. 1635)
* 1757 – Giuseppe Galli-Bibiena, kiến trúc sư, họa sĩ người Ý (s. 1696)
* 1790 – Hadik, tướng người Áo Hung (s. 1710)
*1827 – Phan Bá Vành lãnh đạo khởi nghĩa nông dân (s. 1784) 
* 1832 – Kuhlau, nhà soạn nhạc người Đức (s. 1786)
* 1872 – Guofan, chính khách, tướng người Trung Quốc (s. 1811)
* 1894 – Pryanishnikov, họa sĩ người Nga (s. 1840)
* 1898 – Topelius, nhà văn người Phần Lan (s. 1818)
* 1908 – De Amicis, nhà văn, nhà báo, nhà thơ người Ý (s. 1846)
* 1914 – Westinghouse, chủ doanh nghiệp, kĩ sư người Mỹ (s. 1846)
* 1916 – Marie von Ebner-Eschenbach, nhà văn người Áo (s. 1830)
* 1925 – Tôn Trung Sơn, chính khách, triết gia chính trị và bác sĩ người Trung Quốc (s. 1866)
* 1929 – Asa Griggs Candler, doanh nhân người Mỹ (s. 1851)
* 1930 – Alois Jirásek, nhà văn người Séc (s. 1851)
* 1937
** Charles-Marie Widor, người chơi đàn organ, nhà soạn nhạc người Pháp (s. 1844)
** Jenő Hubay, nghệ sĩ vĩ cầm người Hungary (s. 1858)
* 1942 – Robert Bosch, nhà tư bản công nghiệp người Đức (s. 1861)
* 1943 – Vigeland, nhà điêu khắc người Na Uy (s. 1869)
* 1944 – Gavazzi, Geographer người Croatia (s. 1861)
* 1947 – "Winston Churchill the American", tiểu thuyết gia người Mỹ (s. 1871)
* 1955 – Charlie Parker, nhạc Jazz nhạc công saxophon người Mỹ (s. 1920)
*1960 – Hoàng Lê Kha Chủ tịch Ủy ban hành chính kháng chiến huyện Dương Minh Châu, Tây Ninh (s. 1907)
* 1973 – Frankie Frisch, vận động viên bóng chày người Mỹ (s. 1898)
* 1978
** John Cazale, diễn viên người Mỹ (s. 1935)
** Gene Moore, vận động viên bóng chày người Mỹ (s. 1909)
* 1980 – Arthur Charles Dobson, người đua xe người Anh (s. 1914)
* 1984 – Ridley, nhà soạn kịch, diễn viên người Anh (s. 1896)
* 1985 – Ormandy, người chỉ huy dàn nhạc người Hungary (s. 1899)
* 1987 – Hayes, bóng đá huấn luyện viên người Mỹ (s. 1913)
* 1989 – Evans, diễn viên người Anh (s. 1901)
* 1990 – Breem, tác gia người Anh (s. 1926)
* 1991 – Ragnar Granit, nhà nghiên cứu thần kinh học, giải thưởng Nobel người Phần Lan (s. 1900)
* 1995 – Clay, nữ diễn viên người Mỹ (s. 1949)
* 1998
** Judge Dread, nhạc sĩ người Anh (s. 1945)
** Jozef Kroner, diễn viên người Slovakia (s. 1924)
* 1999 – Yehudi Menuhin, nghệ sĩ vĩ cầm người Mỹ (s. 1916)
* 2001 – Robert Ludlum, tác gia người Mỹ (s. 1927)
* 2002 – Paul Riopelle, họa sĩ, nhà điêu khắc Quebec (s. 1923)
* 2003
** Zoran Đinđić, thủ tướng Serbia (s. 1952)
** Howard Fast, tác gia người Mỹ (s. 1914)
** Andrei Kivilev, vận động viên xe đạp người Kazakhstan (s. 1973)
** Lynne Thigpen, nữ diễn viên người Mỹ (s. 1948)
* 2005
** Bill Cameron, nhà báo người Canada (s. 1943)
** Stavros Koujioumtzis, người sáng tác bài hát người Hy Lạp (s. 1932)
* 2015 – Nhạc sĩ Anh Việt Thanh (Sinh 1936)

## Ngày lễ và kỷ niệm
*Ngày lễ trồng cây (Trung Quốc)

## Tham khảo