Chi Cá tra

**Chi Cá tra** (danh pháp khoa học: ***Pangasius***) là một chi của khoảng 21 loài cá da trơn thuộc họ Cá tra (Pangasiidae).

## Phân loại
Vào thời điểm năm 1993, *Pangasius* là một trong hai chi (cùng với *[[Helicophagus]]*) của họ Pangasiidae. Khi đó, nó được chia ra thành 4 phân chi. Cụ thể:
* *Pangasius* phân chi *Pangasianodon*: Bao gồm *P. gigas* và *P. hypophthalmus* và được nhận biết do sự thiếu vắng râu hàm dưới, cũng như không có răng ở cá trưởng thành và sự tồn tại của bong bóng một thùy.
* *Pangasius* phân chi *Pteropangasius*: Bao gồm *P. micronema* và *P. pleurotaenia* và được nhận biết bằng 4 thùy của bong bóng với thùy cuối có nhiều đoạn.
* *Pangasius* phân chi *Neopangasius*: Bao gồm *P. nieuwenhuisii*, *P. humeralis*, *P. lithostoma*, *P. kinabatanganensis*, được nhận biết nhờ các răng vòm miệng sắp xếp thành một mảng lớn.
* *Pangasius* phân chi *Pangasius* là phân chi cuối cùng và không có đặc trưng nhận dạng cụ thể, chứa toàn bộ các loài còn lại.

Sự phân chia thành các phân chi như vậy được xác nhận vào năm 2000, ngoại trừ phân chi *Neopangasius*, được phát hiện ra là đa ngành và là một phần của *Pangasius* phân chi *Pangasius*, vì thế chỉ còn lại là 3 phân chi.

Hiện nay các phân chi này được công nhận như là các chi tách biệt. Một số nguồn coi *P. gigas* và *P. hypophthalmus* thuộc về chi *[[Pangasianodon]]*, còn *P. micronemus* và *P. pleurotaenia* trong chi *[[Pseudolais]]* (với *Pteropangasius* là một từ đồng nghĩa).

### Các loài
Các loài được liệt kê theo Ferraris, 2007.
* Chi *Pangasius*
** *[[Cá ba sa|Pangasius bocourti]]* Sauvage, 1880 (đồng nghĩa: *P. altifrons*): Cá ba sa (cá xác bụng). Lưu vực sông Mê Kông và Chao Phraya.
** *[[Cá hú|Pangasius conchophilus]]* Roberts & Vidthayanon, 1991: Cá hú. Lưu vực sông Mê Kông, Bangpakong và Chao Phraya
** *[[Pangasius djambal]]* Bleeker, 1846: Lưu vực sông Mê Kông và Malaysia/Indonesia.
** *[[Pangasius elongatus]]* Pouyaud, Gustiano & Teugels, 2002: Hạ lưu sông Chao Phraya, Bangpakong và Mê Kông của khu vực Đông Dương.
** *[[Pangasius humeralis]]* Roberts, 1989
** *[[Pangasius indicus]]* † (Marck, 1876)
** *[[Pangasius kinabatanganensis]]* Roberts & Vidthayanon, 1991
** *[[Cá bông lau|Pangasius krempfi]]* Fang & Chaux, 1949: Cá bông lau
** *[[Pangasius kunyit]]* Pouyaud, Teugels & Legendre, 1999: Cá tra bần
** *[[Pangasius larnaudii]]* Bocourt, 1866(đồng nghĩa: *P. burgini*, *P. larnaudei*, *P. larnaudi*, *P. larnaudiei*, *P. larnaudieri*, *P. taeniura*, *P. taeniurus*): Cá vồ đém
** *[[Pangasius lithostoma]]* Roberts, 1989
** *[[Pangasius macronema]]* Bleeker, 1851(đồng nghĩa: *P. aequilabialis*, *P. macronemus*, *P. siamensis*): Cá xác sọc
** *[[Pangasius mahakamensis]]* Pouyaud, Gustiano & Teugels, 2002
** *[[Pangasius mekongensis]]* Gustiano, Teugels & Pouyaud, 2003
** *[[Pangasius myanmar]]* Roberts & Vidthayanon, 1991
** *[[Pangasius nasutus]]* (Bleeker, 1863)(đồng nghĩa: *P. ponderosus*)
** *[[Pangasius nieuwenhuisii]]* (Popta, 1904)
** *[[Cá tra đuôi vàng|Pangasius pangasius]]* (Hamilton, 1822) (đồng nghĩa: *P. buchanani*, *P. pangasius godavarii*, *P. pangasius pangasius*, *P. pangasius upiensis*): Cá tra đuôi vàng, Ấn Độ-Myanma
** *[[Pangasius polyuranodon]]* Bleeker, 1852(đồng nghĩa: *P. juaro*): Cá dứa
** *[[Pangasius rheophilus]]* Pouyaud & Teugels, 2000
** *[[Pangasius sabahensis]]* Gustiano, Teugels & Pouyaud, 2003
** *[[Cá vồ cờ|Pangasius sanitwongsei]]* Smith, 1931(đồng nghĩa: *P. beani*, *P. sanitwangsei*): Cá vồ cờ

## Chuyển đi
* Phân chi *Pteropangasius* Fowler, 1937 (đồng nghĩa của chi *[[Pseudolais]]* Vaillant, 1902 trong Ferraris 2007)
** *[[Pseudolais micronemus]]* Bleeker, 1847(đồng nghĩa: *Pangasius micronemus*, *P. dezwaani*, *P. micronema*, *P. rios*): Cá tra
** *[[Pseudolais pleurotaenia]]* Sauvage, 1878(đồng nghĩa: *Pangasius pleurotaenia*, *P. cultratus*, *P. fowleri*, *P. pleurotaenius*): Cá xác bầu
* Phân chi *Pangasianodon* chuyển thành chi *[[Pangasianodon]]* Chevey, 1931
** *[[Cá tra dầu|Pangasianodon gigas]]* Chevey, 1931(đồng nghĩa: *Pangasius gigas*, *P. paucidens*): Cá tra dầu, đặc hữu của lưu vực sông Mê Kông, đã trở thành khan hiếm do đánh bắt thái quá. Cấm buôn bán quốc tế (CITES I, từ 1 tháng 7 năm 1975; CMS Phụ lục I).
** *[[Cá tra nuôi|Pangasianodon hypophthalmus]]* (Sauvage, 1878)(đồng nghĩa: *Pangasius hypophthalmus*, *P. sutchi*, *Helicophagus hypophthalmus*): Cá tra nuôi. Ở sông Mê Kông và sông Chao Phraya, hiện loài cá này được đưa vào nuôi để làm cá thực phẩm ở quy mô lớn.

### Khác
Hai loài dưới đây có ít thông tin cụ thể: 
**Pangasius bedado*: Indonesia. Có thể là đồng nghĩa của *[[Pangasius djambal]]*
**Pangasius tubbi*: Malaysia. Có thể là đồng nghĩa của *[[Pseudolais micronemus]]*

Chuyển sang họ Schilbeidae có:
**Pangasius hexanema*: đồng nghĩa gốc của *[[Laides hexanema]]*
**Pangasius longibarbis*: đồng nghĩa gốc của *[[Laides longibarbis]]*

## Hóa thạch
Loài hóa thạch duy nhất của chi, *[[Pangasius indicus|P. indicus]]*, được công bố là có niên đại từ phân đại Đệ Tam, có khả năng thuộc thế Eocen.

## Hình ảnh

Tập tin:Pangasius in aquarium.jpg
Tập tin:Iridescent shark.jpg
Tập tin:Pangasisus Hamilton.jpg


## Chú thích