open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Phạm Văn Tham

**Phạm Văn Tham** hay còn được gọi là **Phạm Văn Sâm** (; ?-1789) một tướng lĩnh của phong trào Tây Sơn.

## Hành trạng
Phạm Văn Tham có chị lấy vua Thái Đức Nguyễn Nhạc. Ông là anh của Hộ giá Thượng tướng quân Phạm Ngạn.

Năm 1771, Tham gia khởi nghĩa Tây Sơn, ông lập được nhiều công lao nên được phong chức Thái bảo. Ông tham gia nhiều trận đánh ở miền nam trung bộ và Gia Định, giết các tướng Dương Công Trừng, Nguyễn Đăng Vân, đánh bại các tướng Tôn Thất Huy, Tôn Thất Hội...

Năm 1783, Nguyễn Văn Nhơn cùng Dương Công Trừng tái chiếm Long Xuyên. Ông đem quân đánh úp, quân Nguyễn đắm thuyền chết đuối rất nhiều. Tướng Nguyễn là Lê Thượng, Nguyễn Tấn tử trận, Dương Công Trừng bị bắt rồi đem hành quyết, chỉ có Nguyễn Văn Nhơn cùng Ngô Công Quý chạy thoát.

Năm 1787, Sau khi Nguyễn Lữ lên ngôi vương, Thái bảo Phạm Văn Tham được cử vào Gia Định phụ tá cho Đông Định vương Nguyễn Lữ. Ở đây, ông hoạt động mạnh, chống lại đội quân của Nguyễn Phúc Ánh, tranh giành ảnh hưởng với Xiêm La về vấn đề bảo hộ Chân Lạp.

Sau 3 năm lưu vong ở Xiêm, Nguyễn Ánh nhận ra cơ hội này để về nước và đã tập hợp lực lượng, trở về vào tháng 8 năm 1787. Nguyễn Lữ nghe tin Nguyễn Ánh trở về vội vã tránh đi nơi khác để Gia Định cho Phạm Văn Tham giữ.

Nguyễn Phúc Ánh dùng kế ly gián của Tống Phúc Đạm ly gián ông và Đông Định vương Nguyễn Lữ. Sau đó thế quân Nguyễn Ánh ngày càng mạnh khiến Nguyễn Lữ sợ hãi mang quân bản bộ rút chạy về Quy Nhơn. Quân Tây Sơn đã mỏng lại càng mỏng. Mặc dù sau đó Phạm Văn Tham đã nỗ lực chống trả nhưng vì không được viện binh trợ lực nên tháng 8năm 1788, Nguyễn Ánh chiếm lại được Gia Định.

Phạm Văn Tham rút chạy ra ngoài vẫn cố đơn độc chiến đấu để chờ viện binh, nhưng lúc đó Nguyễn Nhạc chỉ lo phòng bị Nguyễn Huệ Bắc Bình vương ở phía Bắc mà không đoái hoài đến việc cứu phía Nam nữa. Thế lực suy kiệt, ông chạy về Ba Thắc cố thủ liên kết với thủ lĩnh người gốc Chân Lạp, đợi mùa gió chạy về Quy Nhơn. Tuy nhiên, Nguyễn Phúc Ánh sai các tướng giữ chặt đường biển không để ông chạy thoát. Đô đốc Nguyễn Chuẩn và Tham đốc Trần Tú kéo quân đến cứu nhưng Nguyễn Chuẩn tử trận, Trần Tú ra hàng.

Thế cùng sức kiệt, đầu năm 1789, Phạm Văn Tham bị Nguyễn Ánh vây chặt, lại bịt đường ra biển về Quy Nhơn nên buộc phải đầu hàng. Tây Sơn lại mất Nam Bộ.

Năm 1790, Quang Trung sai Đô đốc Nguyễn Văn Diện vào nam tìm ông, bảo ông chiêu tập quân sĩ cũ đợi ngày đại quân kéo vào làm nội ứng. Huỳnh Tường Đức biết được, mật báo với Nguyễn Phúc Ánh. Nguyễn Phúc Ánh sau đó giết chết ông.

## Tham khảo
Đào Tông Vượng

**Đào Tôn Vượng**, tên hiệu **Cửu Vĩ Quy** (tiếng Trung: 九尾龜, nghĩa: *Rùa chín đuôi*), là một nhân vật hư cấu trong tiểu thuyết cổ điển Trung Quốc Thủy hử. Ông là một trong 72 Địa Sát Tinh của 108 anh hùng Lương Sơn Bạc.

## Xuất thân

Đào Tôn Vượng xuất thân là nông dân ở Quảng Châu. Ông có thể sử dụng thiết tiêu hoặc đao. Đào Tôn Vượng là thủ lĩnh một băng cướp trên núi Hoàng Môn cùng với Âu Bằng, Tưởng Kính và Mã Lân.

## Gia nhập Lương Sơn Bạc

Khi quân Lương Sơn Bạc đánh phủ Giang Châu và quận Vô Vi, lúc rút về Lương Sơn có đi qua núi Hoàng Môn. Quân Lương Sơn thấy núi non địa hình hiểm trở bèn dừng lại, Đào Tôn Vượng cùng ba đầu lĩnh chặn đường, biết có Tống Giang (tức Tống Công Minh) ở đó nên xuống ngựa quy thuận rồi theo về Lương Sơn.

## Sau khi chiêu an và tử trận

Khi phân định ngôi thứ ở Lương Sơn Bạc, Đào Tôn Vượng trở thành đầu lĩnh chuyên việc xây đắp thành trì. Sau khi nhận chiêu an, ông cùng các đầu lĩnh tham gia các chiến dịch đánh dẹp quân Liêu và các lực lượng khác chống đối triều đình nhà Tống. Khi mới bắt đầu chiến dịch đánh Phương Lạp, ở trận đánh Nhuận Châu, Đào Tôn Vượng tử trận trong đám loạn quân.

## Trong Đãng Khấu Chí
Tại hồi 58, quân mã Vân Thiên Bưu vây đánh Lai Vu, nhưng Chu Vũ phòng thủ nghiêm ngặt, đánh mãi chưa phá được. Lưu Tuệ Nương dùng kế phá đê sông Vấn Hà, Lai Vu ngập trong biển nước. Quân triều đình cưỡi thuyền lên mặt thành, Mạnh Khang bị Phó Ngọc đâm chết, Đào Tông Vượng bị Văn Đạt dùng đao chém đứt làm đôi, Bào Húc, Chu Vũ bị bắt sống.

## Tham khảo

* 
*
Nguyễn Văn Hòa (nhà Tây Sơn)

**Nguyễn Văn Hòa** (阮文和) là một vị tướng của phong trào Tây Sơn trong lịch sử Việt Nam.

## Hành trạng

Nguyễn Văn Hòa tham gia phong trào Tây Sơn, khi Tây Sơn đánh ra Thăng Long lần thứ hai, ông là thuộc tướng của Tiết chế Vũ Văn Nhậm.

Nguyễn Hữu Chỉnh thua trận Châu Cầu, chạy về núi Tam Tầng tiếp tục chống cự. Nguyễn Huệ sai Ngô Văn Sở, Phan Văn Lân ra Nghệ An, theo quyền tiết chế của Vũ Văn Nhậm đưa quân ra Bắc hỏi tội Nguyễn Hữu Chỉnh. Nguyễn Văn Hòa cùng Tư mã Ngô Văn Sở, Nội hầu Phan Văn Lân đánh bại giết chết Nguyễn Hữu Du. Nguyễn Hữu Chỉnh bỏ chạy bị Nguyễn Văn Hòa bắt sống giải về Thăng Long. Sau đó Vũ Văn Nhậm đã giết chết Nguyễn Hữu Chỉnh.

Sau đó Nguyễn Văn Hòa được phong làm Trấn thủ Kinh Bắc, tước Quang Hòa hầu.

Khi quân Thanh kéo qua phò lập Chiêu Thống, Nguyễn Văn Hòa cùng tướng Ngô Văn Sở thu quân về Tam Điệp đợi đại quân từ Phú Xuân kéo ra.

Hành trạng của ông sau chiến thắng Kỷ Dậu không rõ. Tuy nhiên theo Đại Nam Thực Lục thì khi Nguyễn Phúc Ánh bắc tiến Đô đốc Trần Văn Hòa ra hàng. Có khả năng tên thật của Nguyễn Văn Hòa là Trần Văn Hòa, do quân công lớn nên ông được ban quốc tính, do vậy sử sách đôi lúc ghi thành Nguyễn Văn Hòa.

## Tham khảo

## Thư mục
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Đọc thêm
* Đại Nam Thực Lục - Tập 1 - Quốc sử quán triều Nguyễn
* Đại Nam chính biên liệt truyện - Tập 2 - Quốc sử quán triều Nguyễn
* Hoàng Lê nhất thống chí - Ngô văn gia phái
* Tây Sơn thuật lược - Tạ Quang Phát
* Lê Quý kỷ sự - Nguyễn Bảo (Nguyễn Thu)
* Quốc sử di biên - Phan Thúc Trực
Đảng Dân chủ (Việt Nam Cộng hòa)

**Đảng Dân chủ** (tên gọi ban đầu: **Liên minh Dân tộc Cách mạng Dân chủ Xã hội**, **Liên minh Tự do Dân chủ**) là một chính đảng Quốc gia tồn tại và hoạt động tại nước Việt Nam Cộng hòa từ 1967 đến 1969 do cựu Trung tướng Nguyễn Văn Thiệu thành lập vào năm 1967 tại nơi thủ đô Sài Gòn nhằm mục đích tham gia cuộc tuyển cử 1967 một cách hợp hiến. Năm 1969, chính đảng này giải tán và được thay thế bởi Mặt trận Quốc gia Dân chủ Xã hội.

## Lịch sử
Đảng Dân chủ được Trung tướng Nguyễn Văn Thiệu thành lập vào năm 1967 chỉ để danh chính ngôn thuận bước lên ngôi vị Tổng thống trong cuộc bầu cử cùng năm (liên danh Dân chủ). Lá cờ của chính đảng này là nền vàng với một sao đỏ ở chính giữa như biểu tượng trái ngược với cờ đỏ sao vàng của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa,
### Nhân vật nổi bật
* Nguyễn Văn Thiệu: Chủ tịch Đảng
* Nguyễn Văn Hướng: Tổng thư ký
* Vũ Hữu Ruật: Phó Tổng thư ký
* Nguyễn Văn Ngân
* Nguyễn Cao Kỳ
* Nguyễn Văn Hiếu
* Nguyễn Văn Kiểu

## Xem thêm
* Mặt trận Quốc gia Dân chủ Xã hội
* Danh sách tổ chức chính trị Việt Nam Cộng hòa
## Tham khảo

* Mạn đạm với bác sĩ Nguyễn Lưu Viên: Từ hội nghị La Celle-Saint Cloud đến những ngày Việt Nam Cộng hòa hấp hối 
* 6 lý do Việt Nam không cần đa nguyên đa đảng 
* National Democratic Front formed in Saigon
Tẩy mực

**Tẩy mực** hay **gôm mực** là một công cụ dùng để tẩy xóa mực ra khỏi bề mặt dùng để viết hay vẽ. Hiện tồn tại hai loại tẩy mực chủ yếu. Loại tẩy mực cơ học truyền thống hoạt động theo nguyên lý đơn giản là "cạo" mực ra khỏi bề mặt. Loại bút xóa được làm từ vinyl và có pha trộn một chất hóa học phản ứng với mực nhằm ẩn giấu nó đi.

## Tẩy mực cơ học

Nguyên lý của tẩy mực cơ học khá đơn giản: cạo sạch mực ra khỏi bề mặt giấy viết và vì vậy nó thường làm bằng vật liệu cứng - ti như kim loại - và có bề mặt thô nhám. Tẩy mực cơ học được sử dụng rộng rãi trước khi bút xóa ra đời, trong thời gian đó thì phần lớn việc viết lách được thực hiện bằng viết mực chứ không phải bằng viết chì hay máy vi tính. Hiện nay, có tồn tại một số loại tẩy hỗn hợp được gắn kết từ một cục tẩy chì với một cục tẩy mực.

Tuy nhiên, trong quá khứ các tẩy mực cơ học thật ra là những con dao rất nhỏ làm bằng kim loại và vì vậy nó có thể gây tai nạn chết người hay được dùng làm vũ khí. Vào ngày 15 tháng 2 năm 1909, George S. Millit, một nhân viên 15 tuổi làm ở một văn phòng bảo hiểm tại New York, trong khi cố gắng né tránh các nữ tốc ký viên hôn tặng mình nhân ngày sinh nhật, đã vấp ngã và bị con dao tẩy mực trong túi đâm lủng ngực mà chết. Một trường hợp khác là trong một cuộc ẩu đả tại quán rượu vào năm 1885, một người đàn ông đã dùng dao tẩy mực đâm bạn nhậu của mình. Đồng thời, vì bề mặt thô ráp và làm từ vật liệu cứng, tẩy mực có thể làm rách giấy nếu người dùng "cạo giấy" quá mạnh tay hay tẩy một chỗ quá nhiều lần.

## Bút xóa

Loại bút xóa được hãng Pelikan của Đức sáng chế vào thập niên 1930 và được giới thiệu như là một mẫu hàng mới của Đức vào năm 1972 với cái tên là *Tintenkiller* (Kẻ giết mực). Nguyên lý hoạt động của bút xóa là sử dụng những hợp chất khi tiếp xúc với mực thì sẽ phá vỡ cấu trúc hình học của nó và vì vậy kiến cho ánh sáng hoàn toàn đi xuyên qua mực và không bị phản xạ lại nữa. Điều này có nghĩa là, mực vẫn còn nằm đó nhưng nó đã trở nên "trong suốt", không thể nhìn thấy. Vết mực có thể được phục hồi lại như cũ nhờ anđêhít. Loại chất hóa học dùng trong tẩy mực này thường là các ion sunphit hay hiđrôxít, khi tương tác với mực thì nó sẽ liên kết với các nguyên tử cacbon của mực làm biến dạng cấu trúc hình học của nó.

Tuy nhiên, loại tẩy này chỉ hoạt động tốt đối với mực có màu xanh lam sậm. Mực đen sẽ bị biến thành nâu của gỉ sắt, còn với các màu khác thì mực này chỉ làm thay đổi sắc tương (*hue*) của chúng mà thôi.

## Một số thương hiệu nổi tiếng
* Pelikan (Super Sheriff và Super Pirat) - hãng sáng chế ra loại bút xóa đầu tiên.
* Reynolds (Magic +)
* Thiên Long

## Xem thêm
* Tẩy chì

## Chú thích
Gôm

**Gôm** có thể đề cập tới:
* Gôm tự nhiên (, ): là những loại polysaccarit có nguồn gốc từ một số loài thực vật, tỉ như được chiết xuất từ nhựa cây, tảo biển hay là sản phẩm của quá trình lên men ở vi khuẩn. Chúng có khả năng làm tăng đáng kể tính dẻo và dính của một dung dịch và có nhiều ứng dụng trong công nghiệp.
* Tẩy chì (Gôm chì) và Tẩy mực (Gôm mực)
* Tên gọi của một số loại kẹo như kẹo gôm và kẹo sinh-gôm (kẹo cao su)
* Tên gọi khác của đậu bắp
Hiệp ước Liên kết Tự do

**Hiệp ước Liên kết Tự do** (tiếng Anh: *Compact of Free Association* hay viết tắt là **COFA**) là hiệp ước định nghĩa mối quan hệ mà mỗi trong số ba quốc gia có chủ quyền: Liên bang Micronesia, Cộng hòa Quần đảo Marshall và Cộng hòa Palau đồng ý trở thành các quốc gia liên kết với Hoa Kỳ.

Các quốc gia có chủ quyền kể trên từng là một phần tử của Lãnh thổ Ủy thác Quần đảo Thái Bình Dương, một lãnh thổ ủy thác Liên Hợp Quốc do Hải quân Hoa Kỳ quản lý từ năm 1947 đến năm 1951 và Bộ Nội vụ Hoa Kỳ quản lý từ năm 1951 đến 1986 (đối với Palau là đến năm 1994). Theo tinh thần hiệp ước liên kết tự do, Hoa Kỳ bảo đảm việc tài trợ tài chính trong khoản thời gian dài 15 năm dưới sự quản lý của Phòng Quốc hải vụ Hoa Kỳ để đổi lấy việc Hoa Kỳ có toàn quyền lực và trách nhiệm về an ninh quốc phòng.

## Các điều khoản kinh tế
Các quốc gia liên kết tự do tham gia tích cực trong tất cả các hoạt động hỗ trợ kỹ thuật của Phòng Quốc hải vụ Hoa Kỳ. Hoa Kỳ đối xử với các quốc gia này như nhau, cho họ hưởng nhiều chương trình quốc nội của Hoa Kỳ trong đó có các chương trình giảm thiểu, phục hồi và đối phó tai ương do Cơ quan Quản lý Tình trạng Khuẩn trương Liên bang điều hành, các dịch vụ khác như Cục Dự báo Thời tiết Quốc gia Hoa Kỳ, Cục Bưu điện Hoa Kỳ, Cơ quan Quản trị Hàng không Liên bang Hoa Kỳ, Ủy ban đặc trách Truyền thông Liên bang Hoa Kỳ,... Mặc dù nằm bên ngoài khu vực thuế quan Hoa Kỳ nhưng hàng hóa nhập cảng vào Hoa Kỳ từ các quốc gia liên kết tự do gần như miễn thuế.

Đa số công dân các quốc gia liên kết tự do có thể sống và làm việc tại Hoa Kỳ và ngược lại các công dân Hoa Kỳ và gia đình của họ có thể sống và làm việc tại các quốc gia liên kết tự do.

## Các điều khoản quân sự
Hiệp ước Liên kết Tự do cho phép Quân đội Hoa Kỳ hoạt động tại các quốc gia này, có quyền yêu cầu đất đai để xây căn cứ quân sự (tuy nhiên phải qua thương thuyết), và không cho bất cứ quân đội nước nào hoạt động tại các quốc gia này mà không được phép của Hoa Kỳ. Đổi lại, Hoa Kỳ có trách nhiệm bảo vệ tất cả các quốc gia liên kết này và có trách nhiệm trông coi các công việc và hiệp ước quốc phòng quốc tế mặc dù Hoa Kỳ có thể không tuyên chiến vì các quốc gia này. Hoa Kỳ không được phép sử dụng vũ khí sinh học, hóa học và nguyên tử tại lãnh thổ của Palau. Hoa Kỳ cũng không được phép cất giữ các loại vũ khí như thế tại đó trừ khi trong thời gian có tình trạng khẩn trương quốc gia, tình trạng chiến tranh hay khi cần thiết để phòng vệ chống lại một cuộc tấn công thật sự sắp xảy ra vào Hoa Kỳ, Quần đảo Marshall hay Liên bang Micronesia.

## Ghi chú

## Tham khảo
*
*"Micronesia, Marshall Islands and Palau" is found at: 

## Liên kết ngoài
*USCompact.org, USDOI Honolulu Field Office
*1986 Compact of Free Association between RMI and FSM
*Proclamation by Ronald Reagan about the 1986 COFA between RMI and FSM 
*Pacific Islands Report: Compacts of Free Association Renegotiations (includes the text of the 2003 RMI and FSM COFAs)
Leffler

**Leffler**:
* (Magnus Gustaf) "Gösta" Mittag-Leffler (1846 &ndash; 1927)
* 28394 Mittag-Leffler (1999 RY36)
Hellinsia angulofuscus

**Hellinsia angulofuscus** là một loài bướm đêm trong họ Pterophoridae. Loài bướm đêm này được tìm thấy ở Argentina (Salta), Brasil (Sao Paulo) và Paraguay (Asuncion). Con trưởng thành có sải cánh dài 16–17&nbsp;mm. Cánh trước màu trắng kem. Cánh sau màu trắng xám. Con trưởng thành bay vào tháng 4 và 6 trong năm. Ấu trùng ăn các loài thực vật *[[Wulffia baccata]]*.
## Chú thích

## Tham khảo
*
Hellinsia ares

**Hellinsia ares** là một loài bướm đêm trong họ Pterophoridae. Loài bướm đêm này được tìm thấy ở Utah. Con trưởng thành có sải cánh dài 20–22&nbsp;mm. Đầu là màu nâu, nhưng có màu trắng hung giữa râu. Cánh dưới màu nâu xám.
## Chú thích

## Tham khảo
*
Thượng Ai Cập

**Thượng Ai Cập** (tiếng Ả Rập: صعيد مصر Sa'id Misr) là dải đất liền, trên cả hai mặt của thung lũng sông Nile, kéo dài từ Nubia, và ở phía hạ lưu (phía bắc) Hạ Ai Cập.
## Địa lý
Thượng Ai Cập nằm xen giữa các nhánh của sông Nile ở Aswan ngày nay, và nằm ở phía hạ lưu sông Nile hay phía Bắc của một khu vực giữa Zawyet Dahshur và El-Ayait, Ngày nay Thượng Ai Cập nằm ở phía nam của thủ đô Cairo. Phía Bắc Thượng Ai Cập (hạ lưu sông Nile) nằm giữa Sohag và El-Ayait, còn được gọi là Trung Ai Cập. Trong tiếng Ả Rập, cư dân của Thượng Ai Cập được gọi là *Sa'idis*, họ thường nói tiếng Ả Rập Sa'idi.

Trong thời đại Pharaoh, Thượng Ai Cập đã được biết đến với tên gọi *Ta Shemau* có nghĩa là "đất của lau sậy". Nó được chia thành 22 quận, huyện được gọi là *nomes*. Nome đầu tiên xuất hiện trong thời kỳ Aswan và Vương triều thứ 22, ngày nay là Atfih (Aphroditopolis), phía nam Cairo.
## Danh sách các nhà cai trị Thượng Ai Cập
Danh sách vua sau có thể không hoàn toàn đầy đủ:

## Danh sách các nome

## Xem thêm
* Hạ Ai Cập
* Thượng và Hạ Ai Cập

## Đọc thêm
* Edel, Elmar (1961) *Zu den Inschriften auf den Jahreszeitenreliefs der "Weltkammer" aus dem Sonnenheiligtum des Niuserre* Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen, , in German.

## Chú thích

## Tham khảo

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
Hạ Ai Cập

**Hạ Ai Cập** (tiếng Ả Rập: الدلتا al-Diltā) là phần cực bắc nhất của Ai Cập. Nó dùng để chỉ các khu vực màu mỡ của đồng bằng sông Nin, trải dài từ khu vực giữa Thượng Ai Cập và Địa Trung Hải - từ El-Aiyat phía nam của Cairo ngày nay, và Zawyet Dahshur.
## Địa lý
Ngày nay có hai con kênh chính là sông Nile có thông qua đồng bằng sông: một ở phía tây tại Rashid và một ở phía đông tại Damietta.

Trong thời cổ đại Pliny Anh (N.H. 5.11) cho rằng, khi chảy đến đồng bằng sông Nile chia thành bảy nhánh (từ đông sang tây): Pelusiac, Tanitic, Mendesian, Phatnitic, Sebennytic, Bolbitine, và Canopic. Ngày nay, khu vực đồng bằng được tưới nước tốt, với hệ thống kênh chằng chịt.
Khí hậu ở Hạ Ai Cập dễ chịu hơn do Thượng Ai Cập chủ yếu để gần với Địa Trung Hải. Nhiệt độ ít cực đoan hơn và lượng mưa phong phú hơn.

## Lịch sử
Hạ Ai Cập được gọi là Ta-Mehu có nghĩa là "đất giấy cói." Nó được chia thành 20 quận, huyện được gọi là nomes, với quận đầu tiên là tại el-Lisht. Bởi vì Hạ Ai Cập chủ yếu là vùng cây bụi chưa phát triển, kém phát triển cho cuộc sống của con người và đầy rẫy các loại thực vật như cỏ và các loại thảo mộc, các tổ chức của nomes trải qua một số thay đổi.
Thủ phủ của Hạ Ai Cập là Memphis. Nữ thần bảo trợ của nó là nữ thần rắn hổ mang Wadjet. Hạ Ai Cập đã được đại diện bởi Deshret, và biểu tượng của nó là giấy cói và ong.

## Các vua Hạ Ai Cập

## Danh sách nome

## Xem thêm
* Thượng Ai Cập
* Thượng và Hạ Ai Cập

## Tham khảo
Hellinsia arion

**Hellinsia arion** là một loài bướm đêm trong họ Pterophoridae. Loài bướm đêm này được tìm thấy ở Bắc Mỹ, bao gồm Alberta và Arizona. Con trưởng thành có sải cánh dài 22,5&nbsp;mm. Đầu, ngực và bụng đều có nhiều chấm đềm màu nâu xám và vảy trắng. Có duy nhất chấm đen lưng trong mép sau của các phân đoạn của bụng. Râu có các vảy trắng và nâu xám, dải mịn. 
## Chú thích

## Tham khảo
*
Cẩm Thành, Cẩm Thủy

**Cẩm Thành** là một xã thuộc huyện Cẩm Thủy, tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

## Địa giới hành chính
Xã Cẩm Thành nằm ở phía tây bắc của huyện Cẩm Thủy. Phần lớn diện tích của xã nằm ở hữu ngạn sông Mã.
*Phía bắc giáp các xã Điền Trung và Lương Trung, huyện Bá Thước.
*Phía đông giáp xã Cẩm Lương, huyện Cẩm Thủy.
*Phía nam giáp các xã Cẩm Thạch và Cẩm Liên, huyện Cẩm Thủy.
*Phía tây giáp các xã Điền Hạ và Điền Trung, huyện Bá Thước.

## Hành chính
Xã Cẩm Thành cùng với xã Cẩm Liên được thành lập năm 1964 trên cơ sở chia tách từ xã Cẩm Thạch. Xã Cẩm Thành sau khi chia tách gồm có 14 xóm: Chanh, Én, Muốt, Vạc, Ngọc, Nâm, Phâng, Bọt, Bèo, Trẹn, Khạt, Chiềng Trám, Cò Cánh và Hồng Thái.

Từ ngày 1 tháng 7 năm 2025, theo Nghị quyết số 1686/NQ-UBTVQH15, giải thể huyện Cẩm Thủy và thành lập xã Cẩm Thạch trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của 4 xã là Cẩm Thành, Cẩm Liên, Cẩm Bình và Cẩm Thạch.

## Giao thông
Xã Cẩm Thành có tỉnh lộ 217 chạy qua.

## Chú thích
Sò lụa

**Sò lụa** (Danh pháp khoa học: ***Paratapes undulatus***) là một loài động vật hai mảnh vỏ thuộc họ Sò sinh sống trên đáy cát bùn ven bờ. Khu vực phân bố ở Việt Nam thuộc các tỉnh Hà Tiên, Rạch Giá (Kiên Giang), quanh đảo Bà Lụa (Bình Thuận), thị xã Sông Cầu (Phú Yên) nằm bên bờ vịnh Xuân Đài.

## Đặc điểm sinh học
Sò lụa có đặc điểm cũng như sò huyết nhưng vỏ trơn không sọc vỏ sò cỡ trung bình, hình oval dài, mặt ngoài láng có những vân hình chữ chi ở khắp mặt vỏ. Mặt ngoài vàng nhạt, mặt trong trắng. Chiều dài trung bình 50–65&nbsp;mm, chiều cao 25–30&nbsp;mm và chiều rộng 15–20&nbsp;mm. Thịt sò trắng hồng có độ dai vừa thơm, ngọt và có vị nồng thơm  khi đun lâu vì thịt sò sẽ dai và ra nhiều nước

Vỏ cỡ trung bình, tương đối mỏng, có dạng hình bầu dục dài, dài 54mm, cao 30mm, rộng 16mm. Khoảng cách từ đỉnh vỏ đến mép sau bằng 1,5 lần khoảng cách từ đỉnh vỏ đến mép trước, phần trước mép lưng vỏ lõm. Mặt nguyệt rõ ràng. Da vỏ láng, các vòng sinh trưởng min sắp xếp khit nhau, mặt vỏ có nhiều vân phóng xạ màu tím gấp khúc dạng hình mạng lưới. Chúng phân bố ở Việt Nam, nghêu lụa được phân bố nhiều nhất ở khu vực ven biển miền Trung đến Nam Bộ, từ vùng dưới triều đến vùng biển nông, đáy bùn cát. Tập trung chủ yếu ở Hà Tiên, Rạch Giá, quanh đảo Bà Lụa, Bình Thuận

## Giá trị
Thịt sò lụa tươi sống, chế biến đông lạnh hoặc đóng hộp được tiêu thụ rộng trong thị trường nội địa và xuất khẩu. Sò lụa được làm nguyên liệu để chế biến thành những món ăn ngon như sò lụa xào Sa tế, sò lụa hấp, sau mầm trộn sò lụa, Bông hẹ xào sò lụa Sò lụa vừa chín không dai, hương vị thơm, vừa miệng

## Hình ảnh

File:Paphia undulata - Osaka Museum of Natural History - DSC07768.JPG|*Paratapes undulatus*, museum specimen
File:Kraphao hoi lai.jpg|*Paratapes undulatus* used as food in Thailand


## Chú thích

## Tham khảo

* WoRMS
* Huber M. (2015). Compendium of bivalves 2. Harxheim: ConchBooks. 907 pp
Cẩm Thạch

**Cẩm Thạch** là một xã thuộc tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

Được thành lập ngày 16 tháng 6 năm 2025 trên cơ sở các xã Cẩm Thành, Cẩm Liên, Cẩm Bình, Cẩm Thạch của huyện Cẩm Thủy, xã Cẩm Thạch chính thức hoạt động từ ngày 1 tháng 7 năm 2025.

## Địa lý
Xã Cẩm Thạch nằm ở vùng núi phía bắc tỉnh Thanh Hóa, có vị trí địa lý:

* Phía đông giáp các xã Cẩm Thủy, Cẩm Tú
* Phía bắc giáp các xã Cẩm Tú, Quý Lương
* Phía tây giáp các xã Điền Lư, Điền Quang
* Phía nam giáp các xã Thạch Lập, Cẩm Vân.

Xã Cẩm Thạch có diện tích tự nhiên 106,64 km², quy mô dân số năm 2024 là 31.878 người, mật độ dân số đạt 299 người/km².

Sông Mã chảy qua địa bàn xã Cẩm Thạch. Xã là địa phương có quốc lộ 217 đi qua.

## Lịch sử
Ngày 16 tháng 6 năm 2025, huyện Cẩm Thủy bị giải thể do bỏ cấp huyện; xã Cẩm Thạch được thành lập theo Nghị quyết số 1686/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của 4 xã Cẩm Thành, Cẩm Liên, Cẩm Bình, Cẩm Thạch. Xã này chính thức hoạt động từ ngày 1 tháng 7 năm 2025, là đơn vị hành chính trực thuộc tỉnh Thanh Hóa.

### Xã Cẩm Thạch trước 16/6/2025
Năm 1964, xã Cẩm Thạch (cũ) được chia tách thành ba xã: Cẩm Thạch (mới), Cẩm Thành và Cẩm Liên. Xóm Xủ thuộc xã Cẩm Thạch (cũ) được chuyển sang xã Cẩm Lương. Xã Cẩm Thạch sau khi chia tách gồm có 9 xóm: Trây, Bọt, Bùi, Thung, Vân, Mít, Chén, Cốc và Chiềng Đông.

## Hành chính
Xã Cẩm Thạch có 31 thôn. Dưới đây là danh sách các thôn theo địa giới từng xã cũ:

## Tham khảo
### Chú thích
Argyresthia submontana

***Argyresthia submontana*** là một loài bướm đêm trong họ Yponomeutidae. Nó được tìm thấy ở Thụy Điển, Phần Lan, Đức, Ba Lan, Slovakia, Áo, Thụy Sĩ, Italia và Pháp.
Sải cánh dài 11–13&nbsp;mm. Cá thể trưởng thành mọc cánh từ tháng 6 đến tháng 8.
Ấu trùng ăn *[[Sorbus aria]]* và có thể ăn cả loài cây trồng *[[Cotoneaster]]*.

## Chú thích

## Tham khảo
*
Cẩm Thạch, Cẩm Xuyên

**Cẩm Thạch** là một xã thuộc huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam.

## Vị trí địa lý
Xã Cẩm Thạch nằm ở phía tây bắc của huyện Cẩm Xuyên, cạnh Hồ Bộc Nguyên và tiếp giáp với huyện Thạch Hà.

## Hành chính
## Chú thích
Cua biển

**Cua biển** hay **Cua bể** là tên gọi chỉ chung cho tất cả các loài cua sống ở môi trường biển hoặc các vùng, vịnh ven biển. Tên tiếng Việt gọi là còn gọi là cua sú, cua xanh, cua bùn...

**Cua biển** **bao gồm:**
* Scylla serrata (hay còn gọi là cua bùn)
* Scylla tranquebarica
* Scylla paramamosain (hay còn gọi là cua xanh)
* Các loài cua thuộc họ Panopeidae, ví dụ như Panopeus herbstii
* Thành viên của họ Xanthidae
* Helice crassa
Ở Việt Nam phổ biến có hai loài Scylla paramamosain (cua sen) và loài Scylla olivacea (cua lửa)
## Giá trị
Các loài cua biển được đánh giá cao về thành phần dinh dưỡng, với nhiều loài có giá trị thương mại toàn cầu. Thành phần dinh dưỡng trong cua biển rất phong phú, hàm lượng protein cao hơn nhiều so với thịt heo hay cá. Ngoài ra calci, phosphor, sắt và các vitamin A, B1, B2, C… cũng chiếm ở mức cao. Cua biển còn chứa một lượng lớn calcium, magnesium và axít béo omega 3, rất tốt cho tim, mạch.

Một số nghiên cứu dinh dưỡng còn ghi nhận cua giúp làm giảm cholesterol xấu và triglycerides trong máu. Thịt cua có vị ngọt, mặn, không độc, có tác dụng thanh nhiệt, sinh huyết, tán ứ, giảm đau, bổ xương tuỷ nên rất tốt cho cơ thể đang phát triển ở trẻ nhỏ và tình trạng suy yếu ở người cao tuổi. Tuy nhiên vì cua có chứa nhiều sodium và purines nên không thích hợp với người cao huyết áp và bị gout. Những người bị cảm gió, sốt, mắc bệnh dạ dày, tiêu chảy cũng không nên ăn.
Cua dọn bể

**Cua dọn bể** hay còn gọi là **cua lục bảo** (Danh pháp khoa học: ***Mithraculus sculptus***) là một loài cua biển trong cận bộ Cua phân bố ở các vùng biển Caribe và thường được dùng với vai trò của một công cụ lau dọn trong bể cá. Chúng rất phổ biến bởi chúng giúp giữ cái bể sạch vì chúng ăn cả tảo bong bóng và tảo san hô. Cua có màu ngọc lục bảo và kích thước khá nhỏ, chỉ lớn nhất ở mức 5cm. Chúng có đặc tính hung dữ và hay tranh giành nếu nuôi chúng với mật độ cao và có thể tấn công cả những con ốc sên trong bể cá.

## Chú thích

## Tham khảo
* 
* Emerald Crab Profile:: AquariumDomain 
* Emerald crab info 
* Emerald crab information
Thái Ai hầu

**Sái Ai hầu** (chữ Hán: 蔡哀侯; trị vì: 694 TCN-684 TCN), tên thật là **Cơ Hiến Vũ** (姬獻舞), là vị vua thứ 13 của nước Sái – chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Sái Ai hầu là con thứ của Sái Tuyên hầu - vua thứ 11 nước Sái và em của Sái Hoàn hầu - vua thứ 12 nước Sái. Năm 695 TCN, Hoàn hầu mất, Hiến Vũ lên nối ngôi, tức là Ai hầu.

Năm 684 TCN, Sái Ai hầu và Tức hầu đều sang nước Trần. Khi trở về, vợ vua nước Tức đi qua nước Sái. Sái Ai hầu thất lễ với phu nhân nước Tức khiến Tức hầu nổi giận. Tức hầu bèn nói với Sở Văn vương rằng hãy đánh nước Tức, nước Tức sẽ cầu cứu Sái, nhân đó quân Sở có thể đánh được nước Sái.

Sở Văn vương nghe theo, bèn mang quân đánh nước Tức. Tức hầu cầu cứu Sái Ai hầu. Sái Ai hầu mang quân cứu nước Tức, không chống nổi quân Sở, liền bị Sở Văn vương bắt sống.

Ông bị giam cầm ở nước Sở 9 năm. Vì căm thù vua nước Tức, ông bèn tán tụng sắc đẹp của vợ vua nước Tức với Sở Văn vương. Sở Văn vương ham sắc Tức phu nhân, bèn mang quân đánh diệt nước Tức, lấy phu nhân Tức Vĩ làm vợ.

Nhưng Sái Ai hầu vẫn không được về nước, cuối cùng mất ở nước Sở vào năm 675 TCN. Ông ở ngôi được 11 năm, bị cầm tù ở Sở 9 năm. Người nước Sái lập con ông là Cơ Hật lên nối ngôi, tức là Sái Mục hầu.

## Xem thêm
*Sái Hoàn hầu
*Sái Mục hầu
*Sở Văn vương

## Tham khảo
* Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
** *Quản Sái thế gia*
* Phương Thi Danh (2001), *Niên biểu lịch sử Trung Quốc*, Nhà xuất bản Thế giới

## Chú thích
Thái Mục hầu

**Sái Mục hầu** (chữ Hán: 蔡穆侯; trị vì: 674 TCN-646 TCN), tên thật là **Cơ Hật** (姬肸), là vị vua thứ 14 của nước Sái – chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Cơ Hật là con của Sái Ai hầu - vua thứ 13 nước Sái. Năm 684 TCN, Sái Ai hầu bị Sở Văn vương bắt về nước giam cầm. Năm 675 TCN, Sái Ai hầu mất tại nước Sở, Cơ Hật được người nước Sái lập lên nối ngôi, tức là Sái Mục hầu.

Sái Mục hầu có người em gái được Tề Hoàn công lấy làm vợ lẽ, tức là Sái cơ. Năm 657 TCN, Sái cơ cùng Tề Hoàn công đi chơi thuyền trên sông. Tề Hoàn công sợ nước nhưng Sái cơ hay vẩy nước khiến Hoàn công sợ và rất giận Sái cơ, đuổi Sái cơ về nước. Mẹ Sái cơ mang con gái gả cho người khác. Tề Hoàn công giận nước Sái bèn hội chư hầu mang quân đánh.

Đầu năm 656 TCN, quân Tề đánh tan quân Sái. Nước Sái vốn là chư hầu gần nước Sở. Sở Thành vương điều quân cứu Sái. Quân Tề và chư hầu đóng ở đất Hình. Sở Thành vương không đánh nổi bèn sai Khuất Hoàn đi giảng hòa với nước Tề.

Năm 646 TCN, Sái Mục hầu mất. Ông ở ngôi được 29 năm. Con ông là Cơ Giáp Ngọ lên nối ngôi, tức là Sái Trang hầu.

## Xem thêm
*Sái Hoàn hầu
*Sái Trang hầu
*Tề Hoàn công

## Tham khảo
* Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
** *Quản Sái thế gia*
* Phương Thi Danh (2001), *Niên biểu lịch sử Trung Quốc*, Nhà xuất bản Thế giới
* Khổng Tử (2002), *Xuân Thu tam truyện, tập 1*, Nhà xuất bản TP Hồ Chí Minh

## Chú thích
Kallima paralekta

**Bướm lá Ấn Độ** (danh pháp khoa học: ***Kallima paralekta***) là một loài bướm ngày trong họ Nymphalidae. Loài này được tìm thấy ở Indonesia (từ Java về phía nam).

Ấu trùng ăn các loài *[[Chi Chùy hoa|Strobilanthes]]* và *[[Pseuderanthemum]]*.

## Phân loài
**Kallima paralekta paralekta* (Java)
**Kallima paralekta tribonia* Fruhstorfer (Sumatra)

## Hình ảnh

Tập tin:Kallima paralekta (Higley, 1902; Birds and Nature, Vol. 13).jpg
Tập tin: Kallima paralekta paralekta femelle ventre.jpg
Tập tin:Kallima.paralekta.jpg


## Chú thích

## Tham khảo
*
Pitarenus cordatus

***Pitarenus cordatus*** là một loài sò trong họ Veneridae. Loài này có thể được tìm thấy khắp vịnh Mexico và Florida Keys. 

## Chú thích

## Tham khảo
* Turgeon, D. D., W. G. Lyons, P. Mikkelsen, G. Rosenberg, and F. Moretzsohn. 2009. Bivalvia (Mollusca) of the Gulf of Mexico, Pp. 711–744 in Felder, D.L. and D.K. Camp (eds.), Gulf of Mexico–Origins, Waters, and Biota. Biodiversity. Texas A&M Press, Colleg 
* Huber, M. (2010). Compendium of bivalves. A full-color guide to 3,300 of the world's marine bivalves. A status on Bivalvia after 250 years of research. Hackenheim: ConchBooks. 901 pp., 1 CD-ROM.
Bướm lá sồi

**Bướm lá sồi**, tên khoa học ***Kallima***, là một chi của loài bướm thuộc Họ Bướm giáp. Chúng được tìm thấy ở phía đông, phía nam và đông nam châu Á. Tên thông dụng của chúng là lá sồi do bề mặt phía sau cánh của có kiểu màu nâu khác nhau. Khi đôi cánh khép lại, chúng trông như một chiếc lá đã chết, hình dạng cánh gấp cũng giống lá sồi khô.

## Phân loại
Bướm lá khô (*[[Kallima inachus]]*) cho thấy bề ngoài giống như lá của cánh khép kín, là điển hình của chi. Các loài sau đây hiện đang là thành viên của chi này.

**[[Kallima albofasciata]]* Moore, 1877
**[[Kallima alompra]]* Moore, 1879
**[[Kallima buxtoni]]* Moore, 1879
**[[Kallima horsfieldi]]* (Kollar, 1844)
**[[Kallima inachus]]* (Boisduval, 1846): Bướm lá khô
**[[Kallima limborgii]]* Moore, 1879
**[[Kallima knyvetti]]* de Nicéville, 1886
**[[Kallima paralekta]]* (Horsfield, 1829) 
**[[Kallima philarchus]]* (Westwood, 1848)
**[[Kallima spiridiva]]* Grose-Smith, 1885

## Chú thích

## Tham khảo
*
Bán đảo Ý

**Bán đảo Ý** hay **bán đảo Apennini** ( hay *Penisola appenninica*) là một trong ba bán đảo lớn của Nam Âu (hai bán đảo còn lại là Iberia và Balkan), trải dài  từ thung lũng Po ở phía bắc đến Địa Trung Hải ở phía nam. Hình dạng của bán đảo khiến nó có biệt danh là *Lo Stivale* (Giày ống/ủng). Ba bán đảo nhỏ tạo nên hình dạng đặc trưng này là Calabria, Salento và Gargano. Dân số bán đảo Ý tính đến ngày 31 tháng 12 năm 2022 là 60,239,871 người.

Từ thời Hoàng đế La Mã Augustus (kết thúc thế kỷ 1 TCN), ranh giới phía bắc của bán đảo đã được lập trên đường phân nước của dãy Alpes, tuy nhiên về mặt địa lý ranh giới này trung với một đường kéo dài từ sông Magra đến sông Rubicone, phía bắc của dãy Appennini Tuscany-Emilia, không bao gồm thung lũng Po và sườn phía nam của dãy Alpes.

Gần như toàn bộ bán đảo thuộc chủ quyền của Cộng hòa Ý, phần nhỏ còn lại là San Marino và Vatican. Ngoài ra, Sicilia, Elba, Malta (một quốc gia độc lập), và các đảo nhỏ hơn, như Palagruža, thuộc về Croatia, thường được coi là đảo ngoài khơi bờ biển bán đảo và được nhóm lại về mặt địa lý với bán đảo.

Bán đảo Ý được bao bọc bởi biển Tyrrhenus ở phía tây, biển Ionia ở phía nam, và biển Adriatic ở phía đông. Xương sống của bán đảo là dãy núi Apennini, vốn cũng tạo nên một tên của bán đảo. Bờ biển của bán đảo hầu hết là các vách đá. Vị trí chiến lược của bán đảo Ý nằm giữa trung tâm châu Âu và Địa Trung Hải khiến nó từng phải chịu nhiều cuộc xâm lược.

Bán đảo chủ yếu của khí hậu Địa Trung Hải, mặc dù ở các vùng đồi núi có khí mật mát hơn, thảm thực vật tự nhiên của bán đảo bao gồm rừng cây bụi (macchia) dọc theo bờ biển và rừng rụng lá và hỗn hợp rụng lá và lá kim trong vùng nội lục.

## Các quốc gia

## Xem thêm
*Italia (đế quốc La Mã)

## Tham khảo
Tiểu vương quốc của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất

Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất gồm 7 tiểu vương quốc (*imarat*; số ít: *imarah*)

## Danh sách

## Xem thêm
*ISO 3166-2:AE

## Tham khảo
Sharjah (tiểu vương quốc)

**Sharjah** (,  **) là một trong 7 tiểu vương quốc của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, giáp biên giới quốc tế với tỉnh Al Buraimi của Oman. Tiểu vương quốc rộng 2.600&nbsp;km² (1.003&nbsp;mi²) và có dân số trên 800.000 người (2008). Tiểu vương quốc Sharjah bao gồm thành phố Sharjah (kinh đô của tiểu vương quốc), và một số thị trấn nhỏ hơn như Kalba, Dibba Al-Hisn và Khor Fakkan.

## Lịch sử
Về mặt lịch sử, Sharjah từng là một trong những nơi hưng thịnh nhất trong khu vực với một khu định cư đã tồn tại trong suốt 5000 năm. Vào đầu thế kỷ 18, thị tộc Al Qasimi thiết lập căn cứ tại Sharjah, khoảng 1727 tuyên bố Sharjah độc lập.

Ngày 8 tháng 1 năm 1820, Sheikh Sultan I ký Hiệp ước Hàng hải chung với Anh Quốc, chấp nhận sự bảo hộ của Anh để đương đầu với đế quốc Ottoman. Giống như các láng giềng Ajman, Dubai, Ras al-Khaimah, và Umm al-Qaiwain, vị trí nằm trên tuyến đường đến Ấn Độ đã khiến nó trở nên quan trọng và đủ để được công nhận là một nhà nước chào mừng (salute state). Ngày 2 tháng 12 năm 1971, Sheikh Khalid III đưa tiểu vương quốc gia nhập Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất.

## Xem thêm

## Liên kết ngoài

*  Sharjah Municipality
*  Sharjah Municipality
Cá bống mú

**Cá bống mú** là một loài cá sống ở môi trường nước lợ và nước mặn. Ở Việt Nam, là loài thủy sản ở vùng biển phía nam, cá phân bố dọc theo bờ biển từ Nam Trung bộ đến Hà Tiên, Phú Quốc.

## Đặc điểm
Là loài cá có kích cỡ vừa, thường nặng gần 1 kg/con, nhưng cũng có con nặng trên 10&nbsp;kg, trung bình mỗi con nặng từ vài ba kg trở lên. Cá bống mú nhỏ từ 0,7&nbsp;kg đến 1&nbsp;kg/con cá mú biển con to từ 1,5&nbsp;kg trở lên. Đặc biệt, có con nặng tới 250&nbsp;kg.

Cá bống mú có thịt ngon, dai, chắc và ngọt và bổ dưỡng có tác dụng giải nhiệt, giàu khoáng chất như calcium, phosphor, sắt, vitamin... có tác dụng bổ trung ích khí, ngừa cholesterol trong máu và nhất là tốt cho da.

Thức ăn cho bống mú trong môi trường nuôi nhốt là cá phân (một loại cá nhỏ), cá ít bị bệnh Cá bống mú có hai loại: cá mú đỏ, và mú đen.

## Nuôi trồng
Là một loài thủy sản nuôi trồng có giá trị kinh tế ở Việt Nam loại cá này thuộc dạng dễ nuôi nhưng quá trình chăm sóc cũng rất công phu. Ngoài thức ăn cho cá bống mú là cá phân, cứ 15 ngày là phải thay nước ao nuôi theo qui cách bơm ra ngoài khoảng phân nửa nước hiện có trong ao, rồi bơm nước mới từ bên ngoài vào ao với thể tích tương đương như vậy mới thích nghi được cho cá. Cá dễ nuôi, tỷ lệ sống trên 90%, cá lớn nhanh, sau 10 - 12 tháng thả nuôi cá đạt trọng lượng 1 - 1,5&nbsp;kg/con.

Giá cá bống mú (năm 2008) trên thị trường là 150 nghìn đồng/kg. Giá cá con trung bình một con là 10 nghìn đồng mà sáu con như vậy mới được 100g. Cá bống mú lớn 600g trở lên bán cho lái Hồng Kông, 300 – 400g bán lại với giá rẻ Ở vùng Bình Thuận, có hộ sản xuất mỗi ngày, làng bè tiêu thụ trung bình 5 tấn cá tươi làm mồi nuôi cá bống mú, nguồn cá từ Bình Thuận, Phan Thiết, Phú Quý, Hàm Tân, Vũng Tàu, Quảng Nam... cung cấp. Các loại cá nhỏ làm mắm trước chỉ 1 nghìn đ/kg, nay đã lên đến 6 nghìn đ/kg

Cá bống mú được chế biến thành nhiều món ăn ngon như Cá bống mú hấp xì dầu Cháo cá bống mú là một trong những món điểm tâm độc đáo Cá bống mú chưng tương cuốn bánh tráng cá bống mú chiên giòn Cá bống mú đỏ hấp với nấm khô và xốt rượu cá bống mú hấp kiểu Hồng Kông Cá bống mú chưng chanh muối.....

## Chú thích

## Tham khảo
Ngành Thân lỗ

**Ngành Thân lỗ** hay **Động vật thân lỗ** là một ngành động vật đa bào nguyên thủy., chúng như là nhóm chị em với nhóm Eumetazoa. Chúng là những sinh vật đa bào, cơ thể đầy lỗ chân lông và các lỗ cho phép nước lưu thông qua chúng, bao gồm mesohyl giống như *thạch* kẹp giữa hai lớp tế bào mỏng.

Có 9075 loài bọt biển, trong 702 chi và 140 họ.

## Mô tả
Chúng có cấu trúc tế bào tách biệt và phần lớn là sinh sống ở biển. Cơ thể động vật thân lỗ có hình cốc gồm các tế động vật sớm nhất, phát triển từ các tập đoàn tế bào. Đây là ngành động vật đơn giản và nguyên thủy nhất, có những mô khác nhau nhưng không có cơ, cơ quan bên trong, khả năng vận động, hệ thần kinh, hệ tiêu hóa và hệ tuần hoàn.

Động vật thân lỗ ăn bằng cách hút nước qua các lỗ trên cơ thể. Chúng có các tế bào không chuyên hoá có thể chuyển đổi thành các loại khác và thường di chuyển giữa các lớp tế bào chính và mesohyl trong quá trình này. Thay vào đó, hầu hết số này dựa vào việc duy trì một dòng chảy liên tục qua cơ thể để lấy thức ăn, oxy cũng như loại bỏ chất thải.

## Hình ảnh

Tập tin:SpongeColorCorrect.jpg
Tập tin:Sponge.JPG
Tập tin:Vaasspons2.jpg
Tập tin:Clathrina clathrus.jpg

## Xem thêm
* Hải miên joubini
* Phân loại giới Động vật

## Chú thích

## Liên kết ngoài

 
* 
* 
* 
* 
*
Vũ Văn Thành

**Vũ Văn Thành** (?-1801) là một tướng lĩnh của phong trào Tây Sơn trong lịch sử Việt Nam.

## Thân thế sự nghiệp
Vũ Văn Thành là con của Lễ bộ Vũ Văn Cao, vốn người gốc Phú Yên. Ông cùng cha tham gia khởi nghĩa Tây Sơn, do chiến công ông được phong chức Đô đốc thủy quân. Dưới triều Cảnh Thịnh ông được phong làm Đại Đô đốc, trấn giữ cửa Thị Nại thay thế cho Lê Chất đã theo hàng quân Nam triều.

Trong trận thủy chiến Thị Nại, mặc dù đã chống trả kịch liệt thủy quân Nguyễn, giết nhiều tướng lĩnh thủy quân đối phương như Vũ Di Nguy, Nguyễn Văn Thư, Vũ Văn Thành quyết tâm tử chiến đến phút chót. Cuối cùng ông chết cháy trên một trong ba chiếc chiến thuyền đại hiệu có lá cờ "Định Quốc". Thủy quân Tây Sơn bị tiêu diệt hoàn toàn trong trận này.

Sách Bình Nam Thực Lục và Khâm định Việt sử Thông giám Cương mục có ghi tên người đi sứ Phú Xuân xin cho Tây Sơn ra hàng quân Bắc Hà của Hoàng Ngũ Phúc là Vũ Vĩnh Thành. Có nghi vấn Vũ Vĩnh Thành là Vũ Văn Thành , nhưng điều này rất khó chứng minh vì nhiều tài liệu về Tây Sơn đã bị triều Nguyễn hủy hoại.

Nhưng lịch sử cũng ghi nhận một điều: Đại Đô đốc Vũ Văn Thành là một trong những tướng lĩnh trung thành của nhà Tây Sơn.

## Chú thích

## Tham khảo
* Đại Nam Thực Lục - Tập 1 - Quốc sử quán triều Nguyễn
* Đại Nam chính biên liệt truyện - Tập 2 - Quốc sử quán triều Nguyễn
* Cương Mục - Quốc sử quán triều Nguyễn
* Hoàng Lê nhất thống chí - Ngô văn gia phái
* Tây Sơn thuật lược - Tạ Quang Phát
* Bình Nam Thực Lục - Phan Lê Phiên

## Liên kết ngoài
Inachus dorsettensis

***Inachus dorsettensis*** hay **Cua nhện bọ cạp** là một loài cua thuộc họ Inachidae. Bên ngoài cơ thể chúng phủ đầy bọt biển. Chúng thường được tìm thấy trên bề mặt đáy nhão (đáy đá và bùn) từ độ sâu 6&nbsp;m (20&nbsp;ft) đến khoảng 100&nbsp;m (330&nbsp;ft). Nó được tìm thấy dọc theo bờ biển phía đông của Đại Tây Dương từ Nauy tới Nam Phi, và cũng trong vùng biển Địa Trung Hải.
## Mô tả
Chúng thường có bọt biển phủ bên ngoài. Mai của một con đực trưởng thành hoàn toàn dài khoảng 30&nbsp;mm (1.2&nbsp;in) dài và bề ngang hẹp hơn một chút so với bề dài. *I. dorsettensis* giống như các loài*[[Inachus phalangium]]* liên quan chặt chẽ, nhưng có gai nổi bật hơn trên mai.

## Chú thích

## Tham khảo
Yên Khang

**Yên Khang** là một xã thuộc huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định, Việt Nam. Đây là xã có dự án Đường cao tốc Bắc–Nam, dự án cầu Nam Bình trên địa bàn, và là quê hương của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn đương nhiệm Cao Đức Phát.

## Lịch sử
Trong gia phả di tích văn hoá đình và chùa làng Đô Quan, nguyên xưa nơi đây gọi là phường Quán Đổ, huyện Kim Xuyến. Khoảng 800 trước, các ông Cao Đức Đại, Phạm Văn Liên, Nguyễn Quang Khang, Hoàng Văn Bách và 20 gia đình của 4 dòng họ (Phạm, Cao, Nguyễn, Hoàng) hợp lực dựng nhà phá hoang được 500 mẫu ruộng để canh nông, sinh nhai, và tiếp tục mở mang địa danh lập thổ định vị (Nhất tử phong tự Như Quan Đổ Phường). Nơi đấy ngày nay thuộc về thôn Đô Quan. Nhiều địa danh trong xã, tương truyền là do các tổ họ đặt ra như quán Đồng Bưu, gò Ông Liên, Đa quán, Đa thờ, đền Đông, đền Trung, đền Am, Thiền Am tự.....

## Vị trí địa lý

## Hành chính
Xã Yên Khang có 12 đơn vị hành chính cấp thôn là thôn Quảng Nạp, Đồng Cách, An Châu, Đông Anh, Trung Hưng, Am Bình, Hòa Cụ, Uy Bắc, Mễ Hạ, Mễ Thượng, Uy Nam, và Trại Mễ
## Tham khảo
Inachidae

**Inachidae** là một họ cua thuộc Phân thứ bộ Cua. Họ này có 39 chi.:

**[[Achaeopsis]]* Stimpson, 1857
**[[Achaeus (genus)|Achaeus]]* Leach, 1815
**[[Anisonotus]]* A. Milne-Edwards, 1879
**[[Anomalothir]]* Miers, 1879
**[[Bothromaia]]* Williams & Moffitt, 1991
**[[Calypsachaeus]]* Manning & Holthuis, 1981
**[[Camposcia]]* Latreille, 1829
**[[Capartiella]]* Manning & Holthuis, 1981
**[[Chalaroacheus]]* De Man, 1902
**[[Chorinachus]]* Griffin & Tranter, 1986
**[[Coryrhynchus]]* Kingsley, 1879
**[[Cyrtomaia]]* Miers, 1886
**[[Dorhynchus]]* Wyville Thomson, 1873
**[[Dumea]]* Loh & Ng, 1999
**[[Encephaloides]]* Wood-Mason & Alcock, 1891
**[[Ephippias]]* Rathbun, 1918
**[[Ergasticus]]* A. Milne-Edwards, 1882
**[[Ericerodes]]* Rathbun, 1897
**[[Erileptus]]* Rathbun, 1893
**[[Eucinetops]]* Stimpson, 1860
**[[Eurypodius]]* Guérin, 1825
**[[Grypacheus]]* Alcock, 1895
**[[Inachus (crab)|Inachus]]* Weber, 1795
**[[Litosus]]* Loh & Ng, 1999
**[[Macrocheira]]* De Haan, 1839
**[[Macropodia]]* Leach, 1814
**[[Metoporhaphis]]* Stimpson, 1860
**[[Oncinopus]]* De Haan, 1839
**[[Paratymolus]]* Miers, 1879
**[[Physacheus]]* Alcock, 1895
**[[Platymaia]]* Miers, 1886
**[[Pleistacantha]]* Miers, 1879
**[[Podochela]]* Stimpson, 1860
**[[Prosphorachaeus]]* Takeda & Miyake, 1969
**[[Rhinospinosa]]* Griffin & Tranter, 1986
**[[Stenorhynchus]]* Lamarck, 1818
**[[Sunipea]]* Griffin & Tranter, 1986
**[[Trichoplatus]]* A. Milne-Edwards, 1879
**[[Vitjazmaia]]* Zarenkov, 1994

## Các chi
## Chú thích

## Tham khảo
Thái Trang hầu

**Sái Trang hầu** (chữ Hán: 蔡莊侯; trị vì: 645 TCN-612 TCN), tên thật là **Cơ Giáp Ngọ** (姬甲午), là vị vua thứ 15 của nước Sái – chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Sái Trang hầu là con của Sái Mục hầu - vua thứ 14 nước Sái. Năm 646 TCN, Sái Mục hầu mất, Cơ Giáp Ngọ lên nối ngôi, tức là Sái Trang hầu.

Năm 639 TCN, Tống Tương công tổ chức hội chư hầu. Khi ra hội, Sái Trang hầu cùng các nước Trịnh, Tào, Trần, Hứa đều sợ nước Sở mạnh nên ngả theo Sở Thành vương. Thành vương đặt phục binh, chờ Tống Tương công đến liền bắt giữ.

Năm 634 TCN, Sái Trang hầu mang quân theo Sở Thành vương cùng các nước Trịnh, Trần cùng hợp binh đánh nước Tống. Tấn Văn công mang quân cứu Tống. Đại chiến nổ ra, liên quân theo Sở thất bại một trận lớn ở Thành Bộc. Nước Tấn trở thành bá chủ chư hầu.

Năm 612 TCN, Sái Trang hầu mất. Ông ở ngôi được 34 năm. Con ông là Cơ Thân lên nối ngôi, tức là Sái Văn hầu.

## Xem thêm
*Sái Mục hầu
*Sái Văn hầu

## Tham khảo
* Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
** *Quản Sái thế gia*
* Phương Thi Danh (2001), *Niên biểu lịch sử Trung Quốc*, Nhà xuất bản Thế giới

## Chú thích
Rhopalurus junceus

**Bọ cạp đỏ** hay **Bọ cạp xanh** (***Rhopalurus junceus***) là một loài đặc hữu rất đặc thù của 36 loại bọ cạp khác nhau được tìm thấy trong các hòn đảo của Cuba, Cộng hòa Dominica và các khu vực Trung Mỹ. Nó được gọi là bọ cạp xanh do đuôi và ngòi đốt có màu xanh, còn được gọi là "bọ cạp đỏ" bởi vì cơ thể của mình có màu sẫm đỏ.
## Môi trường sống
Chúng phù hợp trong các hệ sinh thái khác nhau, chúng sống trong tất cả các loại rừng, thảo nguyên và các khu vực bán sa mạc. Chúng được tìm thấy trong đá hay cây đổ, thảm thực vật bên trong hoặc giữa các cây họ dứa biểu sinh. Chúng không có hang, nhưng sử dụng những nơi này để ẩn.
## Đặc điểm
Con trưởng thành dài từ 55 đến 100&nbsp;mm. Con đực có cơ thể màu vàng nâu, hồng, cam, đuôi màu đỏ hoặc tím, ngòi chích duy nhất và tám chi tối hơn, đỏ tía, tím hoặc đen, với một tam giác màu đen.
Bọ cạp xanh sống 3-5 năm, mặc dù từ trẻ con non phải trải qua nhiều vấn đề tồn tại, một trong số con non không có đủ thức ăn để tồn tại, do đó, chỉ có khoảng 15% sống đến tuổi trưởng thành. Mỗi năm ở Cuba có hàng trăm người bị bọ cạp xanh chích, nhưng nọc độc của nó có chứa một liều LD50 của 8,0&nbsp;mg / kg, đó là hầu như không được coi là một con bọ cạp nguy hiểm.

## Dược phẩm

Có một loại thuốc được làm từ chất độc này, trong đó tăng sản xuất của WBC, tăng miễn dịch của cơ thể và cũng có tính chất giảm đau và kháng viêm, mặc dù việc sử dụng của nó là được thử nghiệm.
Tại Cuba, nọc độc của loài bọ cạp xanh được bào chế thành thuốc dạng viên có tên là Vidatox, thuốc có tính kháng tế bào ung thư và kháng viêm rất cao. Người ta đã tiến hành thử nghiệm tiền lâm sàng với Vidatox trên 10.000 bệnh nhân, trong đó có 3.500 người nước ngoài, đem lại kết quả khả quan. Các tế bào ung thư không phát triển và sức khỏe người bệnh tiến triển tốt. Cho tới nay, Vidatox đã được thử nghiệm trên bệnh nhân ung thư phổi, ung thư cổ tử cung, ung thư tiền liệt tuyến và ung thư tụy.

## Chú thích

## Tham khảo
Gemma Galgani

**Maria Gemma Umberta Pia Galgani** (sinh ngày 12 tháng 3 năm 1878 – mất ngày 01 tháng 4 năm 1903) là một vị Thánh nữ Công giáo sinh tại Borgo Nuovo, thuộc vùng Lucca, miền Trung nước Ý. Trong tiếng Ý, Gemma có nghĩa là "*viên [[ngọc]] quý*". Cô là một thiếu nữ giáo dân đồng trinh sùng đạo và mất ở tuổi 25 vì bệnh tật. Gemma Galgani được Giáo hoàng Pio XII phong Thánh Công giáo vào năm 1940.

## Tiểu sử
Gemma Galgani là một thiếu nữ giáo dân sống vào cuối thế kỉ 19 đầu thế kỉ 20, cô sinh ở Camigliano, nước Ý, và là thứ tư trong gia đình có tám người con và là con gái cả của Ông Henry Galgani và Bà Aurelia Galgani. Cha cô là một dược sĩ và thuộc dòng họ Thánh Gioan Leonardi. Một tháng sau khi sinh cô, gia đình rời Camiglianô di chuyển tới tỉnh Lucca, nơi Gemma sống hết đời.

Năm 1886, năm Gemma lên 8 tuổi, Mẹ của cô bị mắc bệnh lao mà chết. Cha cô thì bệnh tình lâu ngày trong gia đình đã làm kiệt quệ tài chính. Cha của cô lại mắc bệnh ung thư cổ và cô phải chăm sóc ông cho đến khi ông từ trần lúc Gemma đủ 19 tuổi. Sau khi cha chết, Gemma đến chung sống với một người dì trong một thời gian ngắn.

Gemma được cho là có sự quan tâm đối với người nghèo, nên mỗi lần đi đâu, nhiều người liền đến xin giúp đỡ thì cô sẵn sàng giúp đỡ mặc dù chính bản thân mình cũng gặp nhiều khó khăn.

Với nguyện vọng trở thành một nữ tu nên Gema từ chối lời cầu hôn của hai thanh niên trong vùng mà xin vào tu viện nhưng vì lý do sức khoẻ và vì nghèo nên cô bị từ chối cho làm tu sĩ.

Tháng 01 năm 1903, bác sĩ cho biết Gemma bị lao phổi, trước đó cô được chẩn đoán là bị bệnh sưng màng óc với các triệu chứng như giảm khả năng thính giác và bắt đầu rụng tóc, chân tay bị tê liệt. Ba tháng sau đó, vào ngày thứ Bảy Tuần Thánh, với sự chứng kiến của cha sở, cô từ giã cõi đời khi mới 25 tuổi.

Gemma được Giáo hoàng Piô XI phong chân phước năm 1933 và được Giáo hoàng Piô XII phong thánh vào ngày 2 tháng 5 năm 1940.

## Tham khảo

* Bell, Rudolph M.; Cristina Mazzoni (2003). The Voices of Gemma Galgani: The Life and Afterlife of a Modern Saint. Chicago, IL, US: University of Chicago Press. ISBN 978-0-226-04196-4. Truy cập ngày 15 tháng 6 năm 2009.
* An Anthology of Christian mysticism by Harvey D. Egan 1991 ISBN 0-8146-6012-6 p.&nbsp;539
* Mysteries, Marvels, Miracles in the Lives of Saints by Joan Carroll Cruz ISBN 978-0-89555-541-0
* Orsi, Robert A.; "Two Aspects of One Life: Saint Gemma Galgani and My Grandmother in the Wound between Devotion and History, the Natural and the Supernatural," in Between Heaven and Earth: The Religious Worlds People Make and the Scholars Who Study Them (Princeton University Press, 2005), 110–45.
* The Life of St. Gemma Galgani by Germanus 2009 TAN Books ISBN 0-89555-669-3
Ngô Quyền (định hướng)

**[[Ngô Quyền]]** là vị vua đầu tiên của nhà Ngô trong lịch sử Việt Nam. Tên ông được đặt cho nhiều địa danh ở VIệt Nam như:

## Địa danh
* Phường Ngô Quyền, thành phố Hải Phòng

; Địa danh cũ
* Quận Ngô Quyền, thành phố Hải Phòng
* Phường Ngô Quyền (thị xã Sơn Tây, thành phố Hà Nội); nay là một phần phường Sơn Tây
* Phường Ngô Quyền (thành phố Bắc Giang, tỉnh Bắc Giang); nay là một phần phường Bắc Giang, tỉnh Bắc Ninh
* Phường Ngô Quyền (thành phố Nam Định, tỉnh Nam Định); nay là một phần của phường Nam Định, tỉnh Ninh Bình
* Phường Ngô Quyền, thành phố Vĩnh Yên, tỉnh Vĩnh Phúc
* Xã Ngô Quyền (huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương); nay là một phần xã Hải Hưng, thành phố Hải Phòng
* Xã cũ Ngô Quyền thuộc huyện Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên; nay là một phần của thị trấn Vương.

## Giáo dục
* Trường Trung học phổ thông Ngô Quyền, Đồng Nai
* Trường Trung học phổ thông Ngô Quyền, Hải Phòng
* Trường Trung học phổ thông Ngô Quyền, thành phố Hồ Chí Minh
* Trường Tiểu học Ngô Quyền, Bình Thuận

## Xem thêm
* Ngô Quyền (Hậu Lê): nhà thơ, thành viên Tao đàn Nhị thập bát Tú
*