open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Giải thoát

**Giải thoát** (zh. 解脫, sa. *mokṣa*, *vimokṣa*, *mukti*, *vimukti*, pi. *vimutti*, ja. *gedatsu*) hay **mục tì** nghĩa là đạt tự do sau khi buông xả tất cả những trói buộc trong cuộc sống. Các tôn giáo có gốc Ấn Độ như Phật giáo, Ấn Độ giáo, Kì-na giáo trình bày và giải thích Giải thoát khác nhau chút ít.

## Ấn Độ giáo

Nếu như triết học Trung Quốc đi vào nghiên cứu đời sống chính trị xã hội với những quan niệm xã hội hiện thực, nhằm tìm ra những biện pháp, những cách thức để cải biến và ổn định trật tự xã hội, giáo dục đạo đức con người thì triết học Ấn Độ nói chung và tư tưởng Phật giáo nói riêng lại tập trung vào lý giải bản chất đời sống tâm linh con người. Theo đó, Phật giáo hướng con người vượt qua sự mê ngộ, vô minh, nhận ra bản tính của mình và thực tướng của vạn vật, hòa nhập được vào với bản thể vũ trụ tuyệt đối, chân thực, bằng nhận thức trực giác, "thực nghiệm tâm linh" – Đó chính là sự giải thoát.
Giải thoát theo tiếng Phạn là moksha, mukti (mộc xoa, mộc đề). "Gỉải" nghĩa là gỡ ra, cởi ra, chia tách ra hay giải thích cho rõ; chữ "thoát" nghĩa là vượt ra khỏi sự trói buộc, vượt ra ngoài sự ràng buộc… 

Theo các kinh sách triết học và tôn giáo cổ Ấn Độ, từ giải thoát có rất nhiều nghĩa, người ta có thể xem xét nó qua các mặt khác nhau như trạng thái, mục đích, phương tiện và kết quả. Và người ta cũng có thể xem xét nó ở các bản thể luận hay mặt nhận thức luận, mặt triết học, mặt tâm lý cũng như mặt đạo đức, tôn giáo.

## Kì-na giáo

## Phật giáo

Giải phóng ra khỏi Khổ bằng cách thấy biết nguyên nhân của khổ và tận diệt nó, tức là thực hiện Tứ diệu đế và đoạn diệt Ô nhiễm (sa. āśrava). Giải thoát tức là thoát khỏi ảo tưởng và khổ, thoát khỏi sự tái sinh trong Luân hồi (sa. saṃsāra) và đạt Niết-bàn (sa. nirvāṇa). Danh từ Giải thoát được dùng đồng nghĩa với Giác ngộ, Ngộ.

Trong triết lý Phật giáo Ấn Độ, giải thoát tức là trạng thái đời sống tinh thần con người vượt ra khỏi mọi sự rang buộc của thế giới nhục dục, là sự "diệt" hết mọi dục vọng hay dập tắt ngọn lửa dục vọng và đạt tới cảnh trí Niết bàn với cái tâm tuyệt đối thanh tịnh, không vọng động, an lạc, bất sinh, bất diệt và tự do, tự tại, bằng con đường tu luyện đạo đức giữ nghiêm giới luật và tu luyện tri thức, thiền định, thực nghiệm tâm linh để đạt tới giác ngộ theo: "Tam học" (Giới – Định – Tuệ).

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*
Quái vật biển

**Quái vật biển** thường được coi là huyền thoại và có nhiều truyền thuyết về các sinh vật khổng lồ cư ngụ dưới biển sâu (nhưng có vẻ cũng giống quái vật hồ). Quái vật biển có thể có nhiều dạng: rồng biển, rắn biển, quái vật nhiều chân tay, nhầy nhụa hoặc có vẩy, thường phun ra các tia nước. Người ta hay vẽ quái vật biển đang tấn công tàu, thuyền.

## Khái quát
Các bức vẽ trang trí huy hiệu cá heo, cá voi và quái vật biển luôn được sử dụng trong lịch sử để minh họa khung bản đồ. Dù sao, thậm chí ngày nay có nhiều nhân chứng ghi chép về các con quái vật biển trên khắp thế giới.

Nhân chứng nhìn thấy quái vật biển đến từ mọi văn hoá. Ví dụ, Avienus đã kể cuộc thám hiểm của Himilco như "đó là những con quái vật sống dưới đáy biển sâu, những con thú bơi giữa các con tàu đi chậm". Sir Humphrey Gilbert khẳng định rằng mình đã chạm trán một con quỷ giống sư tử với đôi "mắt sáng trừng trừng" trong chuyến hành trình trở về từ Newfoundland. Một báo cáo khác về việc chạm trán quái vật biển vào tháng 7 năm 1734, Hans Egede, một người truyền giáo Đan Mạch/Na Uy ghi nhận trong chuyến đi tới Gothaatb/Nuuk ở bờ biển phía tây của Greenland:
:*(Ở đó) xuất hiện một con quái vật biển khủng khiếp, nổi cao trên mặt nước, và đầu nó gần với tới bệ ở phía trên đầu của cột buồm chính của chúng tôi. Nó có một cái mũi dài, nhọn, phun nước giống như một con cá heo, nó có chân chèo lớn, và cơ thể, có lẽ được bao bọc bởi lớp da cứng, rất nhăn nheo và gồ ghề, hơn nữa, phần chìm dưới nước giống như một con rắn, và khi nó lại nổi lên mặt nước, nó quăng mình về phía sau, và nổi đuôi lên mặt nước, bằng chiều dài một con tàu. Tối hôm đó, thời tiết rất xấu.*

Một vài báo cáo khác đến từ Thái Bình Dương, Ấn Độ Dương và Đại dương phía Nam.

"Quái vật" biển gây tranh luận trong thời hiện đại có thể là cá mập, mực khổng lồ, thủy triều giả và cá heo. Ví dụ Eliis (1999) đề xuất rằng quái vật biển thực tế có thể là mực khổng lồ. Có thể còn có mối liên quan khác tới bò sát khổng lồ dưới biển kỷ Jura (*Jurassic*) và kỷ Phấn trắng (*Cretaceous*) như ngư long cũng như loài cá heo đã tuyệt chủng *Basilosaurus*.

## Tham khảo
Boyar

**Boyar** (tiếng Nga: боярин; tiếng România: boier) là tước hiệu cao cấp nhất trong tầng lớp quý tộc của Nga và România thời xưa.

## Tước hiệu Boyar ở Nga
Tước hiệu này chỉ thấp hơn tước hiệu hoàng thân, thuộc về những gia đình hoàng tộc cũ làm chủ những vùng đất được cha truyền con nối. Họ thường nắm giữ chức vụ trọng yếu qua Hội đồng Boyar *(Boyar Duma)*, thường có chức năng hành pháp kết hợp tư pháp. Dưới thời Pyotr Đại đế, Hội đồng Boyar có khoảng 100 người.

Trong cuộc nổi loạn năm 1697, tất cả thành viên Hội đồng Boyar được yêu cầu nhất trí với quyết định dùng biện pháp mạnh để trấn áp Cấm vệ và ký tên hoặc đóng dấu của họ vào biên bản buổi họp. Các boyar từ chối việc xác nhận, có lẽ nghĩ rằng nếu Cấm vệ thắng, cuộc đời họ sẽ tiêu tan vì chữ ký của họ. Qua việc này, Pyotr Đại đế không tin tưởng vào các Boyar vì nghĩ họ không có lòng tin vào triều đình, chỉ muốn lo cho mạng sống của họ mà không có chính kiến rõ ràng.

Cũng vì qua các sự kiện khác nhau cho thấy giới boyar tỏ ra ích kỷ chứ không ủng hộ ông hết lòng, nên vào năm 1711, trong nỗ lực cải cách hệ thống hành chính Pyotr Đại đế xóa bỏ tước hiệu Boyar, thay vào đó là những tước hiệu tương tự như ở Tây Âu như Bá tước, v.v.

## Tham khảo
Constantinopolis

**Constantinopolis** (có nghĩa là "thành phố của Constantinus [Đại Đế]"; tiếng Hy Lạp: Κωνσταντινούπολις *Konstantinoúpolis*, hay Πόλις *Polis*; tiếng Latin: ; tiếng Thổ Nhĩ Kỳ: قسطنطينيه, *Kostantiniyye*), còn được biết đến với tên **Constantinople**, là kinh đô của Đế quốc La Mã (330–395), của Đế quốc Byzantine/Đông La Mã (395–1204 và 1261–1453), của Đế quốc La Tinh (1204–1261) và của Đế quốc Ottoman (1453–1922).

Tên của thành phố này đã được chính thức đổi thành tên tiếng Thổ Nhĩ Kỳ hiện tại của nó là **[[Istanbul]] ** vào năm 1930 như là một phần trong các cải cách quốc gia của Tổng thống Atatürk. Tên này đã được sử dụng rộng rãi bởi các cư dân Thổ Nhĩ Kỳ sống tại đây được gần năm thế kỷ. Nằm ở vị trí thuận lợi về mặt chiến thuật giữa Sừng Vàng và biển Marmara, tại nơi châu Âu gặp châu Á, Constantinopolis của Đông La Mã là kinh đô của một đế quốc Ki-tô giáo, tiếp nối Hy Lạp và La Mã, cho đến khi Constantinopolis thất thủ vào năm 1453. Trong suốt thời Trung Cổ, Constantinopolis đã là thành phố lớn nhất và giàu nhất của châu Âu, được biết đến với tên gọi là "Nữ hoàng của các Thành phố" (*Vasileuousa Polis*).

Do bối cảnh lịch sử, Constantinopolis thường có một số tên gọi khác nhau ở một thời điểm nào đó; phổ biến nhất trong số đó là Byzantium (tên cũ của thành phố), Nova Roma (nghĩa là *Roma mới*, tên do Constantinus đặt), mặc dù đây là tên do Giáo hội đặt (không phải tên chính thức), Constantinopolis và Stamboul.

## Chú thích

## Xem thêm
* Istanbul
* Byzantium
* Sừng Vàng
* Roma đệ Tam

## Thư mục

* Ball, Warwick (2016). *Rome in the East: Transformation of an Empire*, 2nd edition. London & New York: Routledge, .
* 
* 
* 
* Emerson, Charles. *1913: In Search of the World Before the Great War* (2013) compares Constantinople to 20 major world cities; pp 358–80.

## Liên kết ngoài

* Istanbul pictures
* Monuments of Byzantium  - Pantokrator Monastery of Constantinople
* Mosaics of Hagia Sophia - The Deesis Mosaic from Hagia Sophia
* Constantinoupolis on the web Select Internet resources on the history and culture of Constantinople
* Info on the name change from the Foundation for the Advancement of Sephardic Studies and Culture
* Welcome to Constantinople , documenting the monuments of Byzantine Constantinople, compiled by Robert Ousterhout, University of Illinois at Urbana-Champaign.
* Constantinople, from *History of the Later Roman Empire*, by J.B. Bury
* History of Constantinople from the "New Advent Catholic Encyclopedia."
* Byzantium 1200, A project aimed at creating computer reconstructions of the Byzantine Monuments located in Constantinople as of year 1200.
* Istanbul - Constantinople - Byzantium 67 pictures of Constantinople or Istanbul
Ivan IV của Nga

**Ivan IV Vasilyevich** (25 tháng 8 năm 1530&nbsp;– ), thường được biết tới với cái tên **Ivan Grozny**, là đại thân vương Moskva giai đoạn 1533–1547 và vị quân chủ đầu tiên chính thức xưng danh Sa hoàng vào năm 1547. Trong thời gian cầm quyền, Ivan đã chinh phục các hãn quốc Tartar và Sibir, mở rộng bờ cõi thân vương quốc Moskva thành một đế quốc đa sắc tộc và đa tôn giáo.

## Thân thế và thiếu thời
Ivan IV Vasilyevich sinh ngày 25 tháng 8 năm 1530 tại Moskva. Ông là con trai đầu lòng của đại thân vương Vasily III của triều Ryurik và vương hậu Elena Glinskaya. Trước đó, Vasily đã thuyết phục người vợ đầu của mình – Solomoniya Saburova, vì bà không sinh được con cho ông – đi tu để lách luật cấm ly hôn của Giáo hội Chính thống giáo và cưới Elena Glinskaya. Ngoài nhan sắc yêu kiều, Vasily chọn Glinskaya làm vợ vì gia tộc bà bề thế, mang dòng máu Tartar nhưng từng phụng sự thân vương quốc Litva vào thế kỷ 15 và về sau lựa chọn liên minh với Muscovy.

Tháng 12 năm 1533, Vasily III băng hà sau một chuyến đi săn.

## Ghi chú

## Tham khảo

### Thư mục
#### Sách chuyên khảo

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

#### Tập san
* 

|-

|-
Xây dựng cầu đường

**Xây dựng cầu đường** là một trong những ngành thuộc lĩnh vực xây dựng cơ bản.

Xây dựng cầu đường chiếm một tỉ trọng lớn trong lĩnh vực xây dựng cơ bản. Nhiệm vụ của ngành này là tạo ra một mạng lưới giao thông đường bộ thông suốt.
*Các chức danh: kỹ sư xây dựng cầu đường, công nhân cầu đường...
*Các trường top đầu đào tạo kỹ sư xây dựng cầu đường:  Trường Đại học Giao thông vận tải (UTC),Trường Đại Học Giao thông Vận tải Cơ sở II (UTC2), Trường Đại học Xây dựng Hà Nội, Trường Đại học Giao thông Vận tải Thành phố Hồ Chí Minh, Trường Đại học Bách Khoa thành phố Hồ Chí Minh, Trường Đại học Bách Khoa Đà Nẵng, Trường đại học dân lập Hải Phòng, trường Đại học Kĩ thuật công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh, trường đại học kiến trúc Đà Nẵng...
*Các trường đào tạo hệ trung cấp chuyên nghiệp và trung cấp nghề chuyên ngành xây dựng cầu đường: Trường cao đẳng giao thông vận tải III, trường cao đẳng nghề giao thông vận tải trung ương III...
Các môn học chuyên ngành chính bao gồm: thiết kế và xây dựng cầu BTCT, thiết kế hình học và khảo sát thiết kế đường bộ, thiết kế và xây dựng cầu thép, thiết kế nền mặt đường, thiết kế và xây dựng mố trụ cầu, xây dựng đường và đánh giá chất lượng, quy hoạch giao thông vận tải và mạng lưới đường bộ, đường sắt, cảng hàng không và sân bay, giao thông và đường đô thị, kinh tế quản lý và khai thác đường, kĩ thuật giao thông, tin học ứng dụng đường, tin học ứng dụng cầu, thiết kế và xây dựng hầm giao thông, khai thác kiểm định cầu,...

Sau khi kết thúc khoá đào tạo trong trường đại học, ra trường mỗi sinh viên được công nhận danh hiệu kỹ sư cầu đường. Là người có khả năng thiết kế và thi công các công trình cầu đường, sân bay, hầm giao thông, hầm kỹ thuật, bãi chứa, thậm chí bến cảng và cầu tàu... 
## Tham khảo
Sân bay Václav Havel Praha

**Sân bay quốc tế Ruzyně**  nằm tại Praha, Cộng hòa Séc. Cách trung tâm thành phố khoảng 10&nbsp;km, sân bay là trung tâm hoạt động của hãng hàng không Czech Airlines.

Phần lớn tuyến bay rời khỏi Sân bay quốc tế Ruzyně tại Cửa phía Bắc. Những Cửa phía Nam, Nam và Nam 2, quản lý những chuyến bay không đều đặn, cũng như những chuyến bay VIP, chuyến bay đặc biệt và những máy bay nhỏ.

Trong năm 2016, sân bay phục vụ 13 triệu hành khách.

## Tiếp tục phát triển
Khi năng lực của sân bay đã đến giới hạn trong thời gian qua (vào năm 2005), [cần dẫn nguồn] việc đầu tư phát triển của sân bay này đang được xem xét. Bên cạnh việc sửa chữa thường xuyên của đường băng hiện có, Sân bay Praha (Czech: Letiště Praha s.p.) đã bắt đầu chuẩn bị cho việc xây dựng một đường băng mới, song song với đường băng 24/06. Việc xây dựng với chi phí ước tính của CZK 5-7000000000 được dự kiến bắt đầu vào năm 2007, và đường băng mới được đánh dấu 06R / 24L (còn gọi là đường băng BIS) đã được đưa vào sử dụng trong năm 2010. Tuy nhiên, do nhiều vấn đề pháp lý và các cuộc biểu tình của những người sống gần các cơ sở sân bay, việc xây dựng chưa bắt đầu. Mặc dù những vấn đề này, dự án đã hỗ trợ từ chính phủ, và dự kiến sẽ được hoàn thành vào cuối năm 2014.

Nó sẽ dài hơn 3.500&nbsp;m (11.483&nbsp;ft). Nó nằm khoảng 1.500 mét (4.921&nbsp;ft) về phía đông nam của đường băng chính hiện nay, đường băng 24L sẽ được trang bị với một ILS loại III, cho phép hạ cánh và cất cánh trong điều kiện thời tiết xấu.

Đơn vị quản lý Sân bay Praha nói rằng bên cạnh việc tăng cường năng lực sân bay, hệ thống đường băng mới sẽ làm giảm đáng kể mức độ tiếng ồn ở một số khu vực đông dân cư trong Prague. Điều này nên được thực hiện bằng cách tổ chức lại các không gian giao thông hàng không xung quanh sân bay, và chuyển các hành lang giao thông sau khi đưa hai đường băng song song vào dịch vụ. Tầm nhìn của giao thông nặng lớn lên nhiều cuộc biểu tình từ các cộng đồng ngoại ô trực tiếp xung quanh sân bay. Ngày 06 Tháng Mười Một 2004, trưng cầu dân địa phương được tổ chức tại hai khu vực ngoại ô Prague - Nebušice và Přední Kopanina - việc hỗ trợ chính thức cho các chính quyền địa phương để phản đối quyết liệt chống lại việc xây dựng các đường băng song song.
## Hãng hàng không và các điểm đến
 
### Hành khách
Các hãng hàng không sau chuyến bay hoạt động theo lịch trình và Thuê chuyến thường xuyên đến và đi từ Prague:
 

### Hàng hóa

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trang web Sân bay quốc tế Ruzyně 
* LKPR Spotting Guide 
* http://www.airport-ruzyne.cz/cs/letiste/plan_big.htm
Hoang mạc Namib

**Namib** là một hoang mạc ven biển ở Nam Phi. Cái tên *Namib* bắt nguồn từ tiếng Nama và có nghĩa là "nơi rộng lớn". Theo định nghĩa rộng nhất, hoang mạc Namib kéo dài hơn  dọc miền ven biển Đại Tây Dương của Angola, Namibia, và Cộng hòa Nam Phi, từ sông Carunjamba (Angola) ở phía bắc, qua Namibia, đến sông Olifants ở Tây Cape, Nam Phi. Mạn bắc hoang mạc Namib, dài , mang tên hoang mạc Moçâmedes, còn mạn nam tiến gần hoang mạc Kalahari. Từ bờ Đại Tây Dương đi về phía đông, độ cao của hoang mạc dần được nâng cao, đạt tới  ở chân Dốc đứng Lớn. Lượng mưa hàng năm là từ  ở nơi khô nhất đến  ở sát dốc đứng, khiến Namib trở thành hoang mạc đúng nghĩa duy nhất ở miền Nam Phi. Mang khí hậu khí hậu khô cằn (hay bán khô cằn) đã 55–80 triệu năm, Namib có lẽ là hoang mạc cổ nhất Trái Đất và vài địa điểm tại đây thuộc hàng khô nhất.

Về địa mạo, hoang mạc này có những biển cát nằm gần bờ biển, còn những đồng bằng sỏi và những khối núi rải rác có mặt sâu hơn trong đất liền. Cồn cát tại đây có thể cao đến  và dài , đứng thứ hai thế giới sau những cồn ở hoang mạc Badain Jaran, Trung Quốc. Nhiệt độ ven biển khá ổn định và thường dao động từ , còn sâu trong đất liền thì biến thiên hơn - nhiệt độ ban ngày mùa hè có khi đạt đến  còn ban đêm chạm mức đóng băng. Sương mù bắt nguồn ngoài khơi từ sự tiếp xúc giữa hải lưu lạnh Benguela và khí ấm của Hadley Cell tạo ra một vành đai sương che phủ một phần hoang mạc. Vùng ven biển có thể phải chịu tới 180 ngày phủ sương trên năm. Dù đây là một mối nguy với tàu thuyền (bằng chứng là hơn một ngàn xác tàu nằm trên bờ biển xương), nó là nguồn ẩm sống còn cho sinh vật hoang mạc.

Namib gần như không có người cư ngụ, với sự hiện diện của chỉ vài điểm dân (nổi bật nhất là Walvis Bay và Swakopmund) và một số nhóm người mục súc bản địa, gồm người Himba và người Herero Obatjimba ở mạn bắc, và người Nama Topnaar mạn trung. Do sự cổ xưa của nó, Namib có nhiều loài đặc hữu hơn bất kỳ hoang mạc nào khác. Sinh vật hoang mạc chủ yếu là động vật chân khớp và những động vật khác sống nhờ nguồn nước nhỏ. Vùng nước biển lạnh ngoài khơi lại giàu tài nguyên hải sản và hỗ trợ cho sự sinh tồn của hải cẩu lông nâu và chim biển. Sâu hơn trong đất liền, vườn quốc gia Namib-Naukluft có những quần thể voi đồng cỏ châu Phi, ngựa vằn núi và những động vật lớn khác. Dù đại đa phần Namib thiếu vắng thực vật, địa y và cây mọng nước mọc ở ven biển, còn cỏ, cây bụi, và thực vật ngắn ngày sinh trưởng cạnh Dốc đứng Lớn.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* 
* Namib Naukluft Park photo gallery
* Namib Desert photo gallery
Sofya Alekseevna

Công chúa **Sofia Alekseyevna** hay **Sophia Alekseyevna Romanova** (tiếng Nga: *Софья Алексеевна*; 17 tháng 9 năm 1657&nbsp;– 3 tháng 7 năm 1704) là con đầu lòng của Sa hoàng Aleksei I và Hoàng hậu Maria Ilyinichna Miloslavskaya (người vợ thứ nhất của Aleksei I), chị ruột của Sa hoàng Fyodor III và Sa hoàng Ivan V, chị cùng cha khác mẹ của Pyotr Đại đế, và làm Phụ chính nước Nga từ 1682–1689.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* 
* Robert K. Massie: *Peter the Great – His life and world*, Nhà xuất bản: Sphere Books Ltd., London, 1980.
.bf

**.bf** là tên miền Internet quốc gia (ccTLD) dành cho Burkina Faso. Nó được quản lý bởi DELGI. Nơi đăng ký mà được IANA nối đến vào tháng 10 năm 2005 thuộc về website của công ty viễn thông ONATEL. Nó liên kết đến trang không tồn tại, và hình như không có thêm thông tin nào ở website ONATEL để đăng ký. Tuy nhiên, có một tập tin (định dạng Microsoft Word) dường như là đơn đăng ký chính thứ tại website của người khác.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Thông tin whois của.bf từ IANA  (tiếng Anh)
* Đơn đăng ký dưới.bf  (tiếng Pháp; Microsoft Word)
.bi

**.bi** là tên miền Internet quốc gia (ccTLD) dành cho Burundi. Nó được quản lý bởi NIC.BI của Trung tâm Tin học Quốc gia Burundi.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Thông tin whois của .bi từ IANA  (tiếng Anh)
.br

**.br** là tên miền Internet quốc gia (ccTLD) dành cho Brasil. Nó được quản lý bởi Ủy ban Quản lý Internet tại Brazil. Các sự đăng ký cần liên hệ địa phương. Ủy ban cũng nhận đăng ký tên miền có chữ Bồ Đào Nha.

## Thống kê việc sử dụng tên miền.br
.br được sử dụng phổ biến bởi các Website tiếng Bồ Đào Nha, vượt qua tất cả tên miền cấp cao nhất của các nước nói tiếng Bồ Đào Nha.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Thông tin whois của.br từ IANA  (tiếng Anh)
.bt

**.bt** là tên miền Internet quốc gia (ccTLD) dành cho Bhutan. Nó được quản lý bởi Bộ Giao thông Bhutan. Vào ngày 7 tháng 11 năm 2005, có tổng cộng 84 tên miền được đăng ký dưới tên miền quốc gia này.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Thông tin whois của .bt từ IANA  (tiếng Anh)
* Sở đăng ký tên miền .bt (tiếng Anh)
.bv

**.bv** là tên miền quốc gia cấp cao nhất (ccTLD) của đảo Bouvet. Nó được quản lý bởi UNINETT Norid nhưng chưa được sử dụng do đảo không có người ở.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Thông tin whois của .bv từ IANA  (tiếng Anh)
*Quy định Norid hiện hành về tên miền này  (tiếng Anh)
.by

**.by** là tên miền Internet quốc gia (ccTLD) dành cho Belarus. Nó được quản lý bởi Trung tâm An toàn Thông tin Nhà nước của Tổng thống Cộng hòa Belarus (tiếng Nga: *Государственный центр безопасности информации при Президенте Республики Беларусь*). Mã "by" bắt nguồn từ một cách đánh vần tên Belarus – *Byelorussia* (Bạch Nga) – được sử dụng vào thời kỳ thuộc Liên Xô.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Thông tin whois của .by từ IANA  (tiếng Anh)
* Trang chủ SCIS (tiếng Nga, Anh)
* Quy tắc sử dụng .by của SCIS (tiếng Nga, Anh)
Bộ Nguyệt quế

**Laurales**, trong một số sách vở về thực vật học tại Việt Nam gọi là **bộ Long não**, nhưng tại Wikipedia thì gọi là **Bộ Nguyệt quế** do tên gọi khoa học của nó lấy theo tên chi điển hình là chi nguyệt quế (*Laurus*) với loài điển hình là nguyệt quế (*Laurus nobilis* L., 1753) mà không lấy theo tên khoa học của chi chứa quế và long não là *Cinnamomum*, là một bộ thực vật có hoa. Chúng là một trong các nhóm cơ sở của thực vật hai lá mầm, có quan hệ gần gũi với bộ Mộc lan (Magnoliales).

Bộ này chứa khoảng 2.500-2.800 loài trong 85-90 chi, được đặt trong 7 họ các loài cây thân gỗ và cây bụi. Phần lớn các loài sinh trưởng ở vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới, mặc dù có một vài chi có thể sinh trưởng ở vùng ôn đới.

Các hóa thạch sớm nhất của các loài cây trong bộ nguyệt quế xuất hiện từ thời kỳ đầu của kỷ Phấn trắng (Cretaceous). Có thể nguồn gốc cổ đại của bộ này là một trong những lý do giải thích cho sự phân rẽ cao trong hình thái của các loài. Trên thực tế, hiện nay người ta vẫn không biết tính chất hình thái duy nhất để có thể thống nhất mọi thành viên trong bộ Laurales. Thực tế này đã từng gây ra nhiều tranh luận giữa các nhà thực vật học liên quan đến giới hạn chính xác của bộ này và hiện nay người ta chấp nhận sự phân loại dựa trên các phân tích phân tử và di truyền học gần đây.

## Phân loại
Các họ sau được đưa vào bộ này trong hệ thống của APG:
* Họ Atherospermataceae
* Họ Calycanthaceae
* Họ Gomortegaceae
* Họ Hernandiaceae
* Họ Lauraceae (họ nguyệt quế)
* Họ Monimiaceae
* Họ Siparunaceae

Trong hệ thống Cronquist cũ thì bộ Laurales đã bao gồm một tập hợp khác đáng kể các họ (chỗ nào mà hiện tại đã thay thế thì có đóng mở ngoặc):

* Họ Amborellaceae (bộ Amborellales)
* Họ Calycanthaceae
* Họ Gomortegaceae
* Họ Hernandiaceae
* Họ Idiospermaceae (= Calycanthaceae *pro parte*)
* Họ Lauraceae
* Họ Monimiaceae (Cronquist bao gồm cả Atherospermataceae và Siparunaceae trong Monimiaceae)
* Họ Trimeniaceae (Không được ghi trong nhóm cơ sở)

## Phát sinh chủng loài
Thành phần và phát sinh chủng loài hiện tại của bộ Laurales

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* 
* K. J. Perleb (1826). *Lehrbuch der Naturgeschichte des Pflanzenreichs* trang 174. Magner, Freiburg im Breisgau, Đức.
* Renner, Susanne S (May 2001) **Laurales**. Trong: *Nature Encyclopedia of Life Sciences*. London: Nature Publishing Group. doi:10.1038/npg.els.0003695 Tóm lược, Toàn văn (pdf).
* Renner S. S. (1999). Circumscription and phylogeny of the Laurales: evidence from molecular and morphological data. *American Journal of Botany* 86 (9): 1301-1315. Tóm lược, Toàn văn (pdf).
* Endress P. K., Igersheim A. (1997). Gynoecium diversity and systematics of the Laurales. *Botanical Journal of the Linnean Society* 125 (2): 93-168. doi:10.1006/bojl.1997.0113 Tóm lược.
Mận (định hướng)

Từ **Mận** (Chữ Nôm: 槾 hoặc 𪴏), được ghi nhận tại trang 451 sách Từ điển Việt–Bồ–La năm 1651 của Alexandre de Rhodes, trong đó tác giả viết: "mận, cây mận: *ameixieira*: prunus, i. blái mận: *ameixa*; prunum"; như thế tác giả ghi nhận **mận** là tên gọi tương ứng với *prunus* hay *prunum* trong tiếng Latinh, là các loài của chi Mận mơ (*Prunus*).

Cũng trong sách này, tác giả ghi nhận tên gọi **roi** để chỉ cây/trái cây như sau: "roi, blái roi, thien roi: *iambo fruita*: fructus indicus quem luſitani, iambo, vocant."; như thế tác giả ghi nhận **roi** là tên gọi tương ứng với *iambo* (*jambo*) trong tiếng Bồ Đào Nha/tiếng Latinh, là các loài của chi Trâm (*Syzygium*).

João de Loureiro trong tập 1 sách *Flora Cochinchinensis* (1790) ghi nhận các tên gọi đào hương tàu và đào An Nam để chỉ *Eugenia malaccensis* (=  *[[Syzygium malaccense]]*) và *Eugenia jambos* (= *[[Syzygium jambos]]*). Phân loại và tên gọi bản địa các loài theo các chi *Amygdalus* và *[[Prunus]]* được Loureiro ghi nhận tại các trang 315-317 như sau:
* *Amygdalus persica* (= *[[Prunus persica]]*): α. Cây daò nhon. β. Tao ho gin. Kèm theo là chữ Nôm viết tay 佻 (đào).
* *Amygdalus communis* (= *[[Prunus amygdalus]]*): α. Hạnh nhon. β. Him ho gin. Kèm theo là chữ Nôm viết tay 杏 (hạnh).
* *Amygdalus pumila* (= *[[Prunus glandulosa]]*): α. Đaò hoa houng. Kèm theo là chữ Hán/Nôm viết tay 佻花紅 (đào hoa hồng).
* *Amygdalus cochinchinensis* (= *[[Prunus amygdalus]]*): α. Cây giang cuóc. 
* *[[Prunus domestica]]*: α. Cây môi. β. Mueu xú. Kèm chữ Nôm viết tay 梅 (mai, mơ) [mận châu Âu].

Như thế, Loureiro không ghi nhận từ mận khi mô tả các loài thực vật Đàng Trong.

Từ điển Nam Việt–Dương Hiệp Tự vị năm 1838 của Jean-Louis Taberd ghi nhận tại các trang 129, 264, 296, 425 như sau:
* 桃 đào, malus persica, ejusdem fructus (trang 129).
* 李 lý, prunus. Hoa lý cynanchum odoratissimum, trái lý prunum, họ lý nomen familiae (trang 264).
* 槾 mận, prunus, pruni; trái mận prunum; nổi mận vibex aculeati ictus (trang 296).
* 榑 roi, chỉ có nghĩa như roi vọt, không có nghĩa loại cây/quả (trang 425).

Như thế, theo Taberd thì lý và mận đều là các tên gọi để chỉ các loài *[[Prunus]]*.

Từ **mận** trong tiếng Việt hiện nay được dùng để gọi 2 nhóm loại cây/trái khác nhau, tùy theo các phương ngữ:
* Chi *[[Prunus]]* - Theo phương ngữ miền bắc.
:* *[[Mận hậu|Prunus salicina]]*: mận hậu, mận bắc
:* *[[Prunus domestica]]*: mận châu âu.
:* *[[Prunus cerasifera]]*: mận anh đào.
:* *[[Prunus spinosa]]*: mận gai.
* Chi *[[Syzygium]]* - Theo phương ngữ miền nam.
:* *[[Syzygium samarangense]]*: mận chuông, mận trắng, roi hoa trắng, bòng bòng, mận hồng đào.
:* *[[Syzygium malaccense]]*: mận đỏ, mận điều đỏ, mận Ấn Độ, roi hoa đỏ.

## Hình ảnh

Tập tin:W sumomo4061.jpg|Mận hậu theo phương ngữ miền Bắc
Tập tin:Plum on tree.jpg|Mận châu Âu
Tập tin:Syzygium fruit.jpg|alt=|Quả roi hoa trắng được gọi là mận theo phương ngữ miền Nam Việt Nam
Tập tin:Starr 070321-6134 Syzygium malaccense.jpg|Quả roi hoa đỏ được gọi là mận đỏ theo phương ngữ miền Nam Việt Nam


## Tham khảo
Kỳ diệu (định hướng)

Từ ***Kỳ diệu*** có thể dùng để:
* Nói về một trò chơi của Việt Nam có tên *[[Chiếc nón kỳ diệu]]*
* Nói về cây kỳ diệu hay thần kỳ
* "Kỳ diệu", một ca khúc của nhạc sĩ Anh Bằng
.ca

**.ca** là tên miền Internet quốc gia (ccTLD) dành cho Canada. Các thực thể đăng ký tên miền dưới.ca phải đáp ứng các Điều kiện Có mặt Canada được định rõ bởi sở đăng ký. Các ví dụ thực thể hợp lệ bao gồm:

*công dân Canada đã đến tuổi thành niên,
*cư dân thường trực tại Canada,
*tổ chức được nhận chính thức bởi Canada,
*người Inuit, Dân tộc Đầu tiên, Métis hay thuộc dân bản xứ khác của Canada,
*Đoàn thể Thổ dân được định rõ trong Đạo luật Bản xứ Canada,
*cư trú ngoại quốc đang ở Canada giữ nhãn hiệu đăng ký tại Canada
*Cơ quan Chính phủ, hoặc
*Tâu Hoàng hậu Nữ hoàng Elizabeth II.

Có thể đăng ký tên miền ở cấp hai (Ví dụ *example.ca*) hay ở cấp ba dưới một trong những tên miền địa lý ở cấp hai được định rõ bởi sở đăng ký (Ví dụ *example.ab.ca* ở Alberta).

Tên miền này mới đầu được Jon Postel, người hành chính IANA, đưa cho John Demco của Đại học British Columbia (UBC) năm 1988.

Năm 1997, ở hội nghị hàng năm về Internet của Canada tại Halifax, Nova Scotia, cộng đồng Internet của Canada, vì muốn mở rộng quá trình đăng ký và cải tiến thời hạn bốc dỡ, quyết định cải cách Sở Đăng ký.ca.

Ủy quyền Đăng ký Internet tại Canada (CIRA/ACEI) là công ty bất vụ lợi Canada có trách nhiệm hoạt động tên miền Internet quốc gia (ccTLD) ngày nay. Nó nhận trách nhiệm hoạt động tên miền.ca ngày 1 tháng 12 năm 2000 từ UBC.

Mỗi đăng ký dưới.ca phải được đặt theo sở đăng ký được chứng nhận.

## Tham khảo
Ottoman (định hướng)

Từ **Ottoman** (tiếng Ả Rập là *Uthmani* có nguồn gốc từ tên nhà cầm quyền Thổ Nhĩ Kỳ Osman I) có các nghĩa:
* Đế quốc Ottoman
* Người Thổ Ottoman
* Vương triều Ottoman
* tiếng Thổ Ottoman
* Ottoman (extile)
* Ottoman military band
* Ottoman (furniture), a padded stool or footstool; or
* Pax Ottomana, từ ngữ chỉ thời kì hòa bình lâu dài của đế quốc Ottoman
* Otto Mann, nhân vật trong The Simpsons
Chuột núi Lào

**Chuột núi Lào**, **kha-nyou**, hay **chuột đá Trường Sơn** (tên khoa học: *Laonastes aenigmamus*, tức là "**chuột đá Lào**") là loài gặm nhấm sống ở miền Khammuane của Lào. Loài này được miêu tả lần đầu tiên năm 2005 trong một bài báo của Paulina Jenkins và một số người khác, họ nghĩ rằng động vật này có tính chất khác biệt với các loài gặm nhấm đang sống đến độ cần phải đặt nó vào một họ mới, gọi là **Laonastidae**.

Vào năm 2006, cách phân loại của loài chuột này bị Mary Dawson và một số người khác bác bỏ. Họ cho rằng nó thuộc về họ hóa thạch cổ, Diatomyidae, trước đây tưởng bị tuyệt chủng 11 triệu năm trước. Do đó, loài này tiêu biểu cho đơn vị phân loại Lazarus. Con này giống với con chuột lớn có lông đen và đuôi dày rậm lông. Nó có sọ rất lạ với đặc điểm khác với các thú vật khác đang sống.

Tháng 9 năm 2011, Tổ chức bảo tồn động vật hoang dã quốc tế (FFI) thông báo đã phát hiện chuột núi Lào ở xã Thượng Hóa, huyện Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình. Thông báo khoa học ở *Tập san Sinh học* Việt Nam năm 2012 thì chuột núi Lào được phát hiện ở Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng.

## Phát hiện
Các mẫu vật đầu tiên được phát hiện năm 1996, khi thấy chúng bị làm thịt để bán như thực phẩm tại chợ ở Thakhek, Khammuane. Sau đó năm 1998 ba bộ xương của loài động vật này đã thu được từ người dân. Các nhà nghiên cứu Hiệp hội bảo tồn Động vật hoang dã quay trở lại Lào và đã phát hiện một số mẫu vật khác.

Các phát hiện mới đã cho thấy động vật này có thể không phải là hiếm như từng nghĩ. Ngày 13/06/2006 David Redfield, giáo sư danh dự của Đại học bang Florida, và nhà sinh học động vật hoang dã Uthai Treesucon người Thái Lan công bố họ đã bắt, chụp ảnh và ghi hình một mẫu sống của loài này tại bản Doy ở Lào. Ngày 3/8/2025, cá thể chuột đá Lào được ghi lại hình ảnh sinh động ngoài tự nhiên, trong tư thế kiếm ăn ban đêm ở Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, tỉnh Quảng Trị.

## Chỉ dẫn

## Chú thích

## Xem thêm
* Cá vây tay
* Hóa thạch sống
* Hiệp hội bảo tồn Động vật hoang dã (Wildlife Conservation Society)

## Liên kết ngoài

* 
* 
* 
*
ZGMF-X20A Strike Freedom

## Lịch sử hình thành
Sau khi Mobile Suit Freedom cũ bị nổ. Lacus Clyne đã trở lại PLANT và trên đó cô có một nơi bí mật tập hợp những người chống chiến tranh gọi là Clyne Faction.Ở Clyne Faction những người chống chiến tranh đã sản xuất ra Mobile ZGMF-X20A Strike Freedom. Đây là một Mobile vô cùng hiện đại với nhiều tính năng mới mà Freedom cũ không có như: DRAGOON system, HiMAT...và một lò phản ứng hạt nhân đã được thiết kế lại khiến tầm bay của Strike Freedom gần như vô hạn và chỉ phụ thuộc vào sức khỏe của phi công.
Mobile này được thiết kế để cho Kira Yamato lái và nó cũng được thiết kế để đánh cặp với Gundam ZGMF-19A Infinite Justice.

## Thông số kỹ thuật

**Tên**: ZGMF-20A Strike Freedom.

**Nguồn năng lượng**: Lò phản ứng hạt nhân kiểu mới.

**Chế tạo**: Clyne Faction.

**Chiều cao**: 19m.

**Tổng trọng lượng**: 60 tấn.

**Vũ khí**:
*Pháo tầm gần 6 nòng MMI-GAU27D 31mm CIWS.
*Pháo beam đa năng: MGX-2235 Callidus.
*Kiếm beam: M02G Super Lacerta ×2.
*Pháo railgun: MMI-M15E Xiphias ×2.
*Khiên năng lượng: MX2200 Beam Shield.
*Súng trường beam:MA-M21KF High-Energy Beam Rifle x 2.
*Hệ thống Dragoon:MA-80V Beam Assault Cannon x 8

## Người lái

***Tên**: Kira Yamato
*Lồng tiếng bởi Souichirou Hoshi. 
***Sinh ngày** 28 tháng 5 CE55
***Nhóm máu** A. 
***Người điều khiển** 2 Gundam "ZGMF-X10A Freedom" và "ZGMF-X20A Strike Freedom.
*Là nhân vật chính từ phần trước và vẫn giữ vị trí đó cho đến phần này, Kira thể hiện được sự quan trọng của mình trong anime dù mãi cho đến khoảng tập 13 anh mới có những hành động có ảnh hưởng đến diễn biến cậu chuyện. Kira sau cuộc chiến trước đã cùng với Lacus, Ramius và Waltfeld chuyển đến sống cùng với một đám trẻ mồ côi và một cha sứ ở một hòn đảo nhỏ thuộc ORB. Cuộc sống bình yên cho đến khi một nhóm của ZAFT đến ám sát Lacus, điều đã buộc Kira quay lại với Gundam và chiến trường.

## Chú thích

-ZGMF:Zero Gravity Maneuver Fighter.

-Dragoon system:Disconected Rapid Armament Group Overlook Operation Network system

-CIWS:Close In Weapon System.

## Liên kết
*Trang chủ Gundam Seed Destiny
*Gundam Seed Destiny trên Wikipedia tiếng Việt 

## Tham khảo
Mars Reconnaissance Orbiter

***Mars Reconnaissance Orbiter*** (tiếng Anh, viết tắt **MRO**, tức là "Tàu quỹ đạo Trinh sát Sao Hỏa") là tàu vũ trụ đa chức năng, được phóng lên ngày 12 tháng 8 năm 2005 để tìm hiểu về Sao Hỏa bằng cách quan sát tỉ mỉ, để kiếm nơi có thể hạ cánh trong các chuyến hạ xuống trong tương lai, và để chuyển tiếp tin nhanh cho các chuyến đó. Nó được thiết kế để bay trên quỹ đạo bốn năm, trở thành vệ tinh nhân tạo thứ tư hoạt động tại Sao Hỏa (cùng với *[[Mars Express]]*, *[[Mars Odyssey]]*, và *[[Mars Global Surveyor]]*), và máy dò thứ sáu (các vệ tinh cùng với hai *[[phi thuyền Mars Exploration]]*), trong thời điểm có nhiều quan tâm khoa học về Sao Hỏa.

## Xem thêm
* Thám hiểm Sao Hỏa

## Chú thích

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* 
* Trang chủ Mars Reconnaissance Orbiter của NASA (tiếng Anh)
* Trang chủ Mars Reconnaissance Orbiter của JPL (tiếng Anh)
* Trang dụng cụ HiRISE (tiếng Anh)
* Thông tin ILS về xe phóng lên AV-007 (tiếng Anh)
* Ham Hears Mars Orbiter 45 Million Miles From Earth&nbsp;– Slashdot (tiếng Anh)
* Mars Reconnaissance Orbiter Reception  (tiếng Anh)
* Mars Reconnaissance Orbiter images at JPL
* HiRise Image Catalog. The Lunar and Planetary Laboratory at The University of Arizona
* CRISM Real Time Observations Viewer Java Application at The Johns Hopkins University Applied Physics Laboratory
* Mars Reconnaissance Orbiter Mission Profile  by NASA's Solar System Exploration
* Mars Reconnaissance Orbiter Reception 
* CTX website
* MARCI website
* SHARAD website
* A simulation of the arrival trajectory of the Mars Reconnaissance Orbiter
* HiBlog, the HiRISE Blog. Contains information about MRO.
Viking (định hướng)

Từ ***Viking*** có nhiều hơn một nghĩa:

* Người Viking là những người đầu tiên ở Bắc Âu, thường được nghĩ là chiến binh lưu động trên các chiến thuyền hoặc những kẻ cướp biển, nhà thám hiểm.
* Thời đại Viking là một thời đại trong lịch sử Bắc Âu từ khoảng năm 793 tới năm 1066, gắn liền với những cuộc xâm lược, đánh phá của người Viking.
* Bảo tàng tàu Viking (Roskilde), Đan Mạch
* Chương trình Viking là một chương trình thám hiểm Sao Hỏa không người lái của NASA, bao gồm tàu vũ trụ Viking 1 và Viking 2
Mya (đơn vị đo)

Trong thiên văn học, địa chất học, và cổ sinh vật học, **mya** là từ chữ đầu của *million years ago*, có nghĩa là **một triệu năm trước** và được sử dụng làm đơn vị đo thời gian trước ngày nay. Nói riêng, một mya bằng một triệu (106) năm trước đây. Các tài liệu về khoa học đã thay thuật ngữ "mya" bằng Ma (mêga annum).

Giống như đơn vị liên quan bya ("tỷ năm trước đây"), mya thông thường được viết bằng chữ thường, khác với đơn vị liên quan Gya, có chữ hoa ở đầu. Thuật ngữ bya đã được thay cho Ga (giga annum).

## Xem thêm
*annum
*Trước thời hiện tại
*bya
*tya

## Tham khảo
Tõnu Trubetsky

**Tõnu Trubetsky** (còn được biết như **Tony Blackplait**; sinh ngày 24 tháng 4 năm 1963) là người Estonia có gốc Ba Lan và Ruthenia. Trubetsky là một ca sĩ nhạc new romantic và punk rock, cũng như là một diễn viên và đạo diễn. Tạp chí *Suosikki* từng nói "Tony chính là new romantic" và phần lớn tác phẩm của Tony là hoàn hảo.

## Tiểu sử

## Các đĩa nhạc
### The Flowers Of Romance
*Sue Catwoman (2004, CDEP, MFM Records)
*Sue Catwoman (2004, CD, The Flowers Of Romance)
### Vennaskond
*Riga My Love/Girl In Black (1991, 7")
*Rockpiraadid (1992, MC, Theka)
*Mina Ja George (1996, MC, CD, Vennaskond/Harley Davidson)
*Insener Garini Hüperboloid (1999, MC)
*Priima (1999, 2MC, 2CD, HyperElwood)
*Warszawianka (1999, MC, CD, HyperElwood)
*Pirita Live (1999, CD, Fucking Cunt Records)
*News From Nowhere (2001, MC, CD, DayDream)
*Subway (2003, CD)

## Các bộ phim
### Đạo diễn
*Vennaskond. Millennium (1998, VHS, 90 min., Faama Film/Trubetsky Pictures)
*Vennaskond. Ma armastan Ameerikat (2001, VHS, 140 min., DayDream Productions/Trubetsky Pictures)
*Vennaskond. Sügis Ida-Euroopas (2004, 2DVD, 185 min., DayDream/Trubetsky Pictures)
### Diễn viên
**Serenade* (đạo diễn: Rao Heidmets, 1987)
**The Sweet Planet* (đạo diễn: Aarne Ahi, 1987)
**War* (đạo diễn: Hardi Volmer & Riho Unt, 1987)
**Hysteria* (đạo diễn: Pekka Karjalainen, 1992)
**Moguchi* (nhạc: Vennaskond, đạo diễn: Toomas Griin & Jaak Eelmets, 2004)

## Tham khảo

* *Pogo* (thơ; 1989) ISBN 5450001975
* *Inglid ja kangelased* (tiểu thuyết; với Anti Pathique; 1992)
* *Anarhia* (thơ; 1994) ISBN 9985550110
* *Daam sinises* (tiểu thuyết punk; với Anti Pathique; 1994)
* *Mina ja George* (tiểu thuyết; 1996)
* *Trubetsky* (thơ; 2000) ISBN 9985661990
* *[[Inglid ja kangelased]]* (tiểu thuyết; với Anti Pathique và Juhan Habicht; 2002) ISBN 998594481X
* *Anarhistid: anarhia agendid. Maailmarevolutsiooni prelüüd: anarhistliku liikumise ajalugu* (2003) ISBN 9985944887

## Xem thêm
*The Flowers of Romance 
*Vennaskond 
*The Flowers of Romance - MySpace
*Vennaskond - MySpace
*Tony Blackplait
*City in Literature – Trubetsky’s Version
*http://www.lasering.ee/everyday/index.php?make=item_show&toote_id=19077 
*http://www.dvd2002.ee/sub.php?op=showDVD&ID=890 
*http://www.lasering.ee/everyday/index.php?make=item_show&toote_id=19078 
*http://www.disagreement.net/reviews/flowersofromance_paris.html
*http://www.unitedandstrong.net/scene/reviews/index.php 
*The Flowers of Romance
Rafael Viñoly

**Rafael Viñoly** (1 tháng 6 năm 1944 &ndash; 2 tháng 3 năm 2023) là một kiến trúc sư nổi tiếng thế giới người Uruguay. Ông sinh ra tại Montevideo, Uruguay; bố ông, Román Viñoly Barreto, một đạo diễn điện ảnh và mẹ ông, bà Maria Beceiro, là một giáo viên toán.

Năm 1964, ông cùng sáu người bạn người bạn thành lập xưởng thiết kế Estudio de Arquitectura, sau này trở thành hãng kiến trúc lớn nhất Nam Mỹ. Năm 1968, Viñoly tốt nghiệp khoa Kiến trúc và Đô thị thuộc Đại học Buenos Aires (tiếng Bồ Đào Nha: *Universidad de Buenos Aires*) tại Argentina. Năm 1978, Viñoly cùng gia đình di cư sang Mỹ và sống tại Thành phố New York. Ông bắt đầu làm giảng viên thỉnh giảng của trường Thiết kế thuộc Đại học Harvard từ năm 1979.

Ông lập ra hãng kiến trúc Rafael Viñoly Architects năm 1982. Công trình đầu tiên của ông ở New York là Trường John Jay về Công lý Tội phạm (*John Jay College of Criminal Justice*), hoàn thành năm 1988. Năm 1989, Viñoly thắng trong cuộc thi quốc tế về Forum Quốc tế Tokyo (tiếng Nhật: *東京国際フォーラム*) ở Nhật Bản. Hoàn thành năm 1996, công trình này được coi là trung tâm văn hóa phức tạp và lớn nhất của Nhật Bản. Từ sau công trình này, Viñoly được xem như một trong các kiến trúc sư thiết kế công trình văn hóa hàng đầu thế giới. Năm 2001, công trình Trung tâm Nghệ thuật Trình diễn Kimmel (*Kimmel Center for the Performing Arts*) ở Philadelphia cũng gây được tiếng vang lớn. Ông là một trong số các kiến trúc sư lọt vào vòng chung kết cuộc thi tái thiết cho Trung tâm Thương mại Thế giới. Người chiến thắng của cuộc thi này là kiến trúc sư Daniel Libeskind.

Triết lý kiến trúc của Viñoly luôn dựa trên yếu tố tổng hợp. Theo ông, công trình kiến trúc không bao giờ là thành quả của một cá nhân. Đó là sự chia sẻ của một cộng đồng hướng đến việc thỏa mãn cao nhất mục đích của khách hàng.

Hiện nay, Rafael Viñoly là thành viên của Hiệp hội kiến trúc sư Mỹ AIA, thành viên quốc tế của Hiệp hội kiến trúc sư Hoàng gia Anh RIBA, Hiệp hội kiến trúc sư Nhật Bản và một số tổ chức khác.

Ông qua đời tại TP. New York vào ngày 2 tháng 3 năm 2023, hưởng thọ 78 tuổi.

## Một số công trình nổi tiếng
* Trung tâm Nghệ thuật Trình diễn Kimmel, Philadelphia, Pennsylvania, 2001
* Học viện Van Andel, Grand Rapids, Michigan, 2002
* Học viện nghiên cứu Watson, Đại học Brown, Providence, Rhode Island, 2002
* Trung tâm Thông tin Khoa học và Kỹ thuật, Đại học Pennsylvania, Pennsylvania, 2003
* Trung tâm hội nghị David L. Lawrence, Pittsburgh, Pennsylvania, 2003
* Đại học Kinh doan Chicago, Trung tâm Hyde Park, Chicago, Illinois, 2004
* Trung tâm Hội thảo Triển lãm, Boston, Massachusetts, 2004
* Khu nhạc Jazz ở trung tâm Lincoln, New York, New York, 2004
* Bảo tàng Nghệ thuật Nasher, Đại học Duke, Durham, Bắc Carolina, 2005

## Tham khảo

Viñoly, R, *Rafael Viñoly*, Birkhauser, 2003

## Liên kết ngoài

* Rafael Viñoly Architects PC
* Thông tin về Forum Tokyo ở Greatbuildings.com
* Trung tâm nghệ thuật Kimmel
Bùi Tường Phong

**Bùi Tường Phong** (ngày 14 tháng 12 năm 1942 - tháng 7 năm 1975) là một nhà khoa học máy tính người Việt Nam. Ông là một trong những nhà nghiên cứu tiên phong hàng đầu trong ngành đồ họa máy tính. Ông nổi tiếng với *[[Phong reflection model]]* (mô hình phản chiếu Phong) *và* ''Phong shading'' (phương pháp tô bóng Phong) trong đồ họa máy tính.

## Tiểu sử
Ông sinh ngày 14 tháng 12 năm 1942 tại Hà Nội. Sau khi học trường Lycée Albert Sarraut, ông và gia đình chuyển vào Sài Gòn năm 1954, học trường Lycée Jean Jacques Rousseau.

Ông sang Pháp năm 1964 và học ở trường École d'Ingénieur de Grenoble (ENSEHRMAG). Ông nhận bằng Licence en Science tại Grenoble năm 1966 và bằng kỹ sư của trường ENSEEHT, Toulouse năm 1968. Cũng trong năm 1968, ông làm việc ở Viện IRIA (Institut de Recherche d'Ingenieur et d'Automatique, tạm dịch: Viện nghiên cứu kỹ thuật tự động hoá), để nghiên cứu về phát triển hệ điều hành cho máy tính số. Năm 1969, tại Paris, Pháp, ông lập gia đình với bà Bùi Thị Ngọc Bích (quê ở Nha Trang) và có một người con gái.

Năm 1971, ông sang Utah để làm trợ lý nghiên cứu cho ngành khoa học máy tính của trường.

Năm 1973, ông hoàn thành luận án tiến sĩ của mình tại Đại học Utah với tựa đề "*Illumination for Computer-Generated Images"* (tạm dịch: "Chiếu sáng trong đồ họa máy tính"). Trong luận án này, ông đã đề xuất ra phương pháp tô màu áp dụng cho các vật thể có tính phản xạ gương (specular reflection). Từ đó phương pháp này thường được gọi là Phong shading. Phong shading đã trở thành một phương pháp cực kỳ phổ biến và hiện vẫn còn được sử dụng rộng rãi trong ngành đồ họa máy tính.

Ông mất năm 1975 tại Mỹ vì bệnh bạch cầu giai đoạn cuối. Ông đã biết mình bị bệnh này khi còn là sinh viên.

## Công trình
* Phong, Bui Tuong: *Illumination of Computer-Generated Images*, Department of Computer Science, University of Utah, UTEC-CSs-73-129, tháng 7 năm 1973
* Phong, Bui Tuong: *Illumination for Computer Generated Images*, Comm. ACM, Vol 18(6):311-317, tháng 6 năm 1975

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Nguyễn Hoàng Thanh, Tên một người Việt trong bài học, Báo Tuổi Trẻ,05/12/2007.
Giải đua xe Công thức 1 2006

**Giải đua xe Công thức 1 năm 2006** là giải Công thức 1 vô địch thế giới lần thứ 57. Giải diễn ra từ 12 tháng 3 đến 22 tháng 10 gồm 18 chặng đua với sự tham gia của 11 đội đua.

Tay đua người Tây Ban Nha, Fernando Alonso, và đội đua Renault đã bảo vệ thành công chức vô địch thế giới.

Michael Schumacher chính thức giã từ sự nghiệp ở vòng đua Brasil với vị trí thứ 2 toàn mùa giải.

## Quy định mới
* Cuộc đua phân hạng sẽ diễn ra ba vòng đua: vòng đua đầu tiên, thứ hai và cuối cùng lần lượt xếp các tay đua vào các vị trí xuất phát từ 17 đến 22, 11 đến 16 và 1 đến 10.

## Các đội đua

## Lịch đua

## Kết quả xếp hạng
### Cá nhân

### Đội đua

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*[[Tiếng Việt]]*:
* F1 năm 2006: Năm của những cột mốc "đầu tiên" trên Việt Nam Net ngày 25 tháng 12 năm 2006

*[[Tiếng Anh]]*:
* Công thức 1 năm 2006
* Lịch Công thức 1 năm 2006
Rod (quang học)

**Rod** là thuật ngữ liên quan đến việc ghi lại hình ảnh của một số vật thể di chuyển trong không khí với tốc độ cao đến mức có dạng trông như những cái que ánh sáng. Hầu hết các chứng cứ về sự tồn tại của Rod là các hình ảnh video.

## Mô tả
Rod trong tiếng Anh nghĩa là cái que, có tên như vậy bởi vì chúng có dạng giống cái que. Tuy nhiên nó cũng được gọi là "cá trời" và "thực thể mặt trời". Chúng xuất hiện ở khắp nơi, dài từ 5 inch tới 3 foot (khoảng 15 đến 90&nbsp;cm), và người ta cho là chúng có một màng mỏng dọc thân trục để đẩy đi trong không khí. Người ta gọi chúng là "cá trời" vì chuyển động của chúng giống hệt cá trong nước, và chúng có một cơ thể giống hệt con sứa.

## Giả thuyết

Rod không gây được sự chú ý lớn đối với các nhà động vật học. Nhiều chứng cứ kết luận rằng chúng là kỹ xảo ánh sáng tạo hiệu ứng lên máy ảnh. Cụ thể là, một sự chuyển động nhanh của một con côn trùng đập cánh đi qua máy ảnh có thể tạo nên hiệu ứng rod&nbsp;– như một vết mờ. Thêm nữa là vật có tốc độ cực cao không thể ghi lại trong máy ảnh thông thường. Gần đây mọi người cho đó là kết quả của tin đồn trên các phương tiện thông tin đại chúng. Jose Escamilla, người lập trang web RoswellRods.com, đã xuất hiện trong nhiều cuộc phỏng vấn và nghiên cứu trên tivi.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Rod

**Rod** có nhiều nghĩa:

*Rod, đơn vị đo chiều dài trong hệ đo lường Anh.
*Rod (hiện tượng huyền bí), loài sinh vật được cho là di chuyển trong không khí với vận tốc cực cao tới mức mắt thường không thể nhìn thấy được, nhưng có thể xem trong video.
*Rod, một vị thần trong thần thoại Slav.
*Rod, nhà xuất bản nhạc trong những năm 1950 và 1960 tại Louisiana.
*Trong giải phẫu học, tế bào que (tiếng Anh: *rod cell*) ở trong võng mạc và có thể phân biệt giữa ánh sáng và bóng tối (trắng và đen)
*Edouard Rod (1857–1910), nhà văn Pháp&nbsp;– Thụy Sĩ.
*Rod, nhân vật trong vở kịch nhạc *Avenue Q*.
Hàm mật độ xác suất

Trong toán học, **hàm mật độ xác suất** (Tiếng Anh là *Probability density function* hay PDF) dùng để biểu diễn một phân bố xác suất theo tích phân. Hàm mật độ xác suất luôn có giá trị không âm và tích phân của nó từ &minus;&infin; tới +&infin; có giá trị bằng 1.  Nếu một phân bố xác suất có mật độ *f*(*x*), thì về mặt trực quan, khoảng vi phân (vô cùng bé) [*x*, *x* + d*x*] có xác suất bằng *f*(*x*)&nbsp;d*x*.

Một cách không chính thức, hàm mật độ xác suất có thể được coi là phiên bản được *làm mịn* của một biểu đồ tần số: nếu ai đó liên tiếp đo đạc bằng thực nghiệm các giá trị của một biến ngẫu nhiên liên tục và tạo một biểu đồ tần số mô tả tần suất tương đối của các miền biến thiên của kết quả, thì biểu đồ tần số đó sẽ trông giống với mật độ xác suất của biến ngẫu nhiên đó (giả sử rằng biến được lấy mẫu đủ thường xuyên và các miền biến thiên của kết quả là đủ nhỏ).

Một cách chính thức, một phân bố xác suất có mật độ *f*(*x*) nếu *f*(*x*) là một hàm không âm khả tích Lebesgue  **R** &rarr; **R** sao cho xác suất của khoảng [*a*, *b*] được cho bởi công thức

:\int_a^b f(x)\,dx

với hai số bất kỳ *a* và *b*. Điều đó hàm ý tích phân toàn phần của *f* phải bằng 1. Ngược lại, một hàm không âm khả tích Lebesgue bất kỳ với giá trị tích phân toàn phần bằng 1 là một mật độ xác suất của một phân bố xác suất được định nghĩa thích hợp.

## Giải thích đơn giản
Một hàm mật độ xác suất là một hàm bất kỳ *f*(*x*) mô tả mật độ xác suất theo biến đầu vào *x* theo cách dưới đây. 
* *f*(*x*) lớn hơn hoặc bằng 0 với mọi giá trị của *x* 
* Tổng diện dích bên dưới đồ thị là 1:
:: \int_{-\infty}^\infty \,f(x)\,dx = 1 

Khi đó xác suất thực sự của *x* có thể được tính bằng cách lấy tích phân của hàm *f*(*x*) theo khoảng tích phân của biến đầu vào *x*.

Ví dụ: biến *x* trong đoạn [4.3,7.8]  sẽ có xác suất thực sự là

:\Pr(4.3 \leq x \leq 7.8) = \int_{4.3}^{7.8} f(x)\,dx.
## Biến ngẫu nhiên
Một biến ngẫu nhiên, *x*, tuân theo hàm mật độ xác suất *f*(*x*) có liên hệ với biến ngẫu nhiên đều (có hàm mật độ xác suất là hằng số) *y* trong khoảng [0,1] thông qua công thức:
:*x* == *F*-1(*y*)
Trong đó *F*(*t*) là hàm phân bố tích lũy ứng với *f*(*x*):
:F(t)=\int_{-\infty}^t \,f(x)\,dx
và *F*−1(*t*) là hàm ngược của *F*(*t*).

## Xem thêm
* hàm khả năng (*likelihood function*)
* ước lượng mật độ (*density estimation*)
* hàm mật độ xác suất điều kiện (*conditional probability density function*)

## Tham khảo
Hàm phân phối tích lũy

Trong lý thuyết xác suất, **hàm phân phối tích lũy** (Tiếng Anh: *Cumulative distribution function* hay viết tắt *CDF*) mô tả đầy đủ phân phối xác suất của một biến ngẫu nhiên giá trị thực *X*. Với mỗi số thực *x*, hàm phân phối tích lũy được định nghĩa như sau:

:F(x) = \operatorname{P}(X\leq x),

trong đó vế phải biểu diễn xác suất mà biến ngẫu nhiên *X* lấy giá trị nhỏ hơn hay bằng *x*. Do đó, xác suất *X* nằm trong khoảng [*a*,&nbsp;*b* là *F*(*b*)&nbsp;&minus;&nbsp;*F*(*a*) nếu *a*&nbsp;\operatorname{P}(X=b) = F(b) - \lim_{x \to b^{-}} F(x)
## Liên hệ với hàm mật độ xác suất
Một hàm phân phối tích lũy *F*(*t*) tương ứng với một hàm mật độ xác suất *f*(*x*) là:
:F(t)=\int_{-\infty}^t \,f(x)\,dx
## Biến ngẫu nhiên
Một biến ngẫu nhiên, *x*, tuân theo hàm phân phối tích lũy *F*(*x*) có liên hệ với biến ngẫu nhiên đều *y* trong khoảng [0,1] thông qua công thức:
:*x* == *F*-1(*y*)
trong đó *F*−1(*y*) là hàm ngược của *F*(*x*).

## Xem thêm
* Phân phối xác suất
* Hàm mật độ xác suất

## Tham khảo