Đại đế

Trong lịch sử, đã có những vị đế vương vì có công với việc thay đổi Quốc gia nên họ được gọi là "Vĩ đại". Ở Ba Tư, danh từ này được sử dụng lần đầu tiên ở vị vua đầu tiên thành lập đế quốc Ba Tư, Cyrus II **Đại đế**. Đến thời Alexander III của Macedonia, danh từ trên được ông sử dụng khi chinh phục Ba Tư. Các tài liệu tham khảo đầu tiên (trong một tác phẩm hài của Plautus) cho rằng nhiều người dân châu Âu - Á này có biết Alexander III Đại đế.

Các vị vua đầu tiên của nhà Seleucid, vương triều kế vị Alexander ở Ba Tư, sử dụng danh hiệu "Đại đế" rất nhiều trong các văn bản của mình. Người sử dụng nhiều nhất thời đó là Antiochus Đại đế (223 - 187 TCN). Về sau, các nhà chỉ huy quân đội đã sử dụng từ "Vĩ đại" thành tên một cá nhân, như danh tướng Pompey của La Mã chẳng hạn. Một khi chân dung của họ được khắc lên đồng tiền, nó được người dân sử dụng một cách nhẹ nhàng và thầm kính phục, ngưỡng mộ người đó.

Khi không còn tiêu chí nào để đánh giá toàn bộ sự nghiệp của vị vua chúa, các vua chúa thế hệ sau đã tìm cách biến đổi nó cho phù hợp với tình hình lúc đó. Ví dụ, Louis XIV của Pháp được gọi là "Đại đế" trong đời mình, nhưng hiện nay thì ít khi gọi như vậy. Vua Wilhelm I của nhà Hohenzollern thì được gọi là "Đại đế", trước khi cháu trai ông lên ngôi, nhưng rất hiếm.

Một số vị vua có tước hiệu "Đại đế":

# AbbasI của Ba Tư (1571 – 1629), Shah của Iran: 1587 - 1629
# Akbar I (1542 – 1605), vua của Đế quốc Mogul (Ấn Độ): 1556 - 1605
# Alexander III Đại đế (356 - 323 TCN), Vua của Macedonia, Ba Tư, Hy Lạp, Ai Cập và cả vùng Mesopotamia: 336 - 323 TCN.
# Alexander I của Georgia (1386 – 1446), Vua Georgia: 1412 - 1442.
# Alfonso III của León (848 - 910), Vua León, Galicia và Asturias: 866 - 910.
# Alfred Đại đế (849 - 899), Vua xứ Wessex (Anh): 871 - 899.
# Antiochus III Đại đế (241 – 187 TCN), vua của Đế quốc Seleucid: 223 - 187 TCN
# Ashoka Đại đế (304 – 232 TCN), vua của triều đại Maurya (Ấn Độ): 273 - 232 TCN.
# Ashot I Vĩ đại (? - 830), Hoàng tử của vùng Georgia: 813 - 830
# Askia Mohammad I (1442 – 1538), vua của Đế quốc Songhai: 1493 - 1538
# Bayinnaung (1516 - 1581), Hoàng đế của Đế quốc Myanmar thứ hai: 1551 - 1581.
# Bolesław I Đại đế (967 - 1025), Vua đầu tiên của Ba Lan: 992 - 1025
# Casimir III Vĩ đại (1310 – 1370), Vua Ba Lan: 1333 - 1370.
# Catherine II Đại đế (1729 – 1796), Nữ hoàng Nga: 1762 - 1796.
# Chandragupta II (? - 413), được biết với biệt hiệu **Vikramaditya**, Vua của Đế quốc Gupta (Ấn Độ): 375 - 413.
# Charlemagne (742 - 814), Vua Franks và Hoàng đế La Mã: 768 - 814.
# Chlothar II (? - 629), Vua Neustria và Vua của Franks: 584 - 629
# Constantine I (272 - 337), Hoàng đế La Mã: 306 - 337
# Cyaxares Đại đế (? - 585 TCN), vua thứ ba của đế quốc Media: 625 - 585 TCN
# Cyrus II Đại đế (600 – 530 TCN), vua của Đế quốc Achaemenid (Ba Tư): 559 - 530 TCN
# Darius I Đại đế (550 – 486 TCN), vua thứ ba của Đế quốc Achaemenid (Ba Tư): 521 - 486 TCN
# Devapala (? - 850), vua của Đế quốc Pala (Ấn Độ): 810 - 850
# Dionysius I (432 - 367 TCN), vua của Syracuse:405 - 367 TCN
# Đại Vũ (? - 2197 TCN), vua cổ đại Trung Quốc, người sáng lập nhà Hạ: 2205 - 2197 TCN
# Ferdinand I của León và Castile (1015 – 1065), Vua León và Castile: 1029 - 1065
# Frederick II Đại đế (1712 – 1786), Vua Phổ (Đức): 1740 - 1786
# Genghis Khan (Thành Cát Tư Hãn) (1162 - 1227), Đại Hãn của Đế quốc Mông Cổ: 1189 - 1227
# Gustavus II Adolphus (1594 – 1632), Vua Thụy Điển: 1611 - 1632
# Gwanggaeto Đại đế (Quảng Khai Thổ Thái Vương) (374 - 413), Vua của Cao Câu Ly, một trong ba vương quốc của Triều Tiên: 391 - 413
# Henry IV (1553 – 1610), Vua của Pháp và Navarre: 1589 - 1610
# Herod I Đại đế (74 - 4 TCN), Vua Judea: 37 - 4 TCN
# Ivan III (1440 – 1505), Sa hoàng Nga: 1462 - 1505
# John I (1358 – 1433), Vua Bồ Đào Nha và Algarve: 1385 - 1433
# John II xứ Aragon (1398 – 1479), Vua Aragon - Navarre: 1425 - 1479
# Justinian I (483 - 565), Đế quốc Byzantine: 527 - 565
# Kamehameha I (1758 - 1819), vua đầu tiên của Hawai'i: 1782 - 1819
# Kanishka I (78 - 127), vua của Đế quốc Kushan (Ấn Độ): 100 - 127
# Knud I Đại đế (985 - 1035), Vua Đan Mạch, Anh, Na Uy và một phần Thụy Điển: 1018 - 1035.
# Kvirike III (? – 1029), Vua của vương quốc Kakheti (đông nam Georgia): 1010 - 1029
# Kublai Khan (Nguyên Thế Tổ) (1215 – 1294), Vua Mông Cổ, người lập nhà Nguyên (Trung Quốc): 1271 - 1294
# Lajos I của Hungary (1326 – 1382), Vua của Hungary, Croatia và Ba Lan
# Louis XIV (1638 - 1715), vua của vương quốc Pháp: 1643 - 1715
# Mangrai Đại đế (1238 - 1317), Lanna, đông bắc Thái Lan: 1296 - 1317
# Minh Trị thiên hoàng (1852 – 1912), Hoàng đế Nhật Bản: 1867 - 1912
# Mircea I (1355 – 1418), vua xứ Wallachia: 1386 - 1418 
# Mithridates II của Parthia (? - 88 TCN), vua của Đế quốc Parthia (nay là Iran): 123 - 88 TCN
# Mithridates VI của Pontus (134 – 63 TCN), vua của Pontus và nước Bospore: 120 - 63 TCN
# Mstislav I của Kiev (1076 – 1132), Đại hoàng tử của Rus' Kiev: 1125 - 1132
# Naresuan (1555 – 1605), vua Vương quốc Ayutthaya: 1590 - 1605
# Narai Đại đế (1633 – 1688), vua Vương quốc Ayutthaya (nay là Thái Lan): 1656 - 1688
# Otto I Đại đế (912 - 973), hoàng đế Đế quốc La Mã Thần thánh: 962 - 973
# K'inich Janaab' Pakal (603-683), vua của vương quốc Palenque (Maya): 615 - 683
# Parakramabahu I của Polonnaruwa (1123 – 1186), vua người Tamil (Sri Lanka): 1153 - 1186
# Peter Krešimir IV (? - 1075), Vua của Croatia: 1058 - 1075
# Peter I Đại đế (1672 – 1725), Sa hoàng Nga: 1689 - 1725
# Peter III của Aragon (1239 – 1285), Vua của Aragon và Sicilia: 1276 - 1285
#Radama I (1793 – 1828), vua đầu tiên của nước Madagascar: 1810 - 1828
# Raja Raja Chola I (947 - 1015), vua của đế quốc Chola: 985 - 1014
# Rajendra Chola I (? – 1044), vua Chola của vùng Tamil Nadu: 1012 - 1044
# Rama I (1736 - 1809), vua đầu tiên của Đế quốc Xiêm: 1782 - 1809
# Rama V (1853 – 1910), Vua Xiêm (nay là Thái Lan): 1868 - 1910
# Rama IX (1927 - 2016), Vua Thái Lan: 1946 - 2016
# Ramesses II (1303 – 1213 TCN), Pharaoh của đế quốc Ai Cập cổ đại: 1279 - 1213 TCN
# Ram Khamhaeng (1237 - 1298), vua Vương quốc Sukhothai (nay là Thái Lan): 1279 - 1298
# Rhodri Vĩ đại (820 – 878), vua của vương quốc Gwynedd (nay là xứ Wales): 844 - 878
# Roman Vĩ đại (1152 - 1205), Đại hoàng tử Kiev: 1168 - 1205
# Saladin (1138 - 1193), Sultan người Kurd của Ai Cập và Syria, người sáng lập Vương triều Ayyub, đại thắng quân Thập tự chinh: 1171 - 1193
# Samudragupta (? – 375), vua của đế quốc Gupta (Ấn Độ): 335 - 375
# Sancho III Đại đế (992 - 1035), vua của vương quốc Navarre: 1004 - 1035
# Sargon (2300 - 2215 TCN), vua của đế quốc Akkad (Lưỡng Hà cổ đại): 2279 - 2215 TCN
# Sejong Đại đế (Triều Tiên Thế Tông) (1397 – 1450), Vua Triều Tiên: 1418 - 1450
# Shapur II (309 - 379), vua của Đế quốc Sassanid, Ba Tư: 309 - 379
# Simeon I Vĩ đại (865 - 927), vua của Đế quốc Bulgaria thứ nhất: 893 - 927
# Stephen III Đại đế (1433 – 1504), vua của Moldavia (Romania): 1457 - 1504
# Stephen Uroš IV Dušan (1308 - 1355), Vua Serbia, Hoàng đế của người Séc và Hy Lạp: 1331 - 1355
# Suleiman I Đại đế (1494 - 1566), vua của Đế quốc Ottoman (nay là Thổ Nhĩ Kỳ): 1520 - 1566
# Taksin (1734 – 1782), vua của Vương quốc Thonburi (Thái Lan): 1767 - 1782
# Tamar (1160 - 1223), Nữ hoàng của đế quốc Georgia: 1184 - 1213
# Timur (1336 – 1405), còn gọi là **'Tamerlane**, người sáng lập Nhà Timurid: 1370 - 1405
# Theodoric I Đại đế (454 - 526), vua của Ostrogoths, nhiếp chính của Visigoth và phó vương của đế chế Byzantine: 474 - 526
# Theodosius I (347 - 395), hoàng đế La Mã: 379 - 395
# Tigranes II Đại đế (140 - 55 TCN), vua của Đế quốc Armenia: 95 - 55 TCN
# Tiridates III (250 - 339), vua của Armenia: 287 - 339
# Omar I (586 – 644), Caliph thứ hai của đế quốc Hồi giáo: 634 - 644
# Valdemar I Đại đế (1131 – 1182), vua Đan Mạch: 1157 - 1182
# Valentinianus I (321 - 375), Hoàng đế La Mã: 364 - 375
# Vladimir I của Kiev (958 - 1015), đại công của Rus' Kiev: 980 - 1015
# Vytautas (1350 - 1430), Đại công tước của Lithuana: 1392 - 1430
# Xerxes I (519 - 465 TCN), Vua của các Vua thuộc đế quốc Achaemenid (Ba Tư): 486 - 465 TCN
# Wilhelm I Đại đế (1797 - 1888), vua của vương quốc Phổ, Đế chế Đức: 1861 - 1888
# Tần Thủy Hoàng ( 259 TCN - 210 TCN ), hoàng đế thống nhất Trung Quốc.
# Lê Thánh Tông (1442-1497), hoàng đế của Đại Việt: 1460-1497
# Đường Thái Tông (599-649) vua Trung Quốc từ 626 đến 649 
# Khang Hi ( 1654 - 1722 ) hoàng đế Đại Thanh 
# Đông Minh vương (Cao Chu Mông), vua Cao Câu Ly từ 37 TCN - 19 TCN
# Hán Vũ Đế ( 156 TCN - 87 TCN ) Hoàng Đế nhà Hán, Trung Quốc

## Chú thích

## Tham khảo