Tô Văn Lai

**Tô Văn Lai** (11 hoặc 12 tháng 5 năm 1937 – 19 tháng 7 năm 2022), có tên tiếng Anh là **To Lai Peter**, là người sáng lập ra hãng băng đĩa Thúy Nga Paris, hãng băng đĩa lớn nhất của người gốc Việt ở hải ngoại.

## Đời sống và sự nghiệp
Ông Lai sinh năm 1937 tại tỉnh Gia Định cũ. Ông lập ra hãng băng nhạc Thúy Nga tại Sài Gòn vào năm 1972. Hãng cho ra được vài băng nhạc thì dừng lại sau biến cố sự kiện 30 tháng 4 năm 1975. Gia đình ông ở lại Sài Gòn một thời gian và vượt biên sang Pháp năm 1976.

Ông ôm giấc mộng xây một hãng băng đĩa lớn và vẫn say mê nghiệp âm nhạc nên làm mọi việc để thực hiện giấc mơ này. Trong khi vợ ông, bà Thúy mở một cửa hiệu nhỏ để sang lại các băng thành băng cassette, kiên nhẫn đi phát hành trong cộng đồng người Việt thì ông lại đi làm nhân viên bơm xăng cho một cây xăng ở Paris. Ông làm công việc này trong gần 5 năm liền để tích cóp tiền bạc. Sau khi tạm đủ tiền, năm 1980, ông đến gặp Euro Media Production - một công ty phát thanh, truyền hình của Pháp - để nhờ quay băng video *[[Paris by Night]]* đầu tiên. Mãi đến 3 năm sau, ông mới đủ tiền làm cuốn *[[Paris by Night]]* thứ hai.

## Sự cố
Ông Lai từng bị bắt khi về Việt Nam thu thập tư liệu cho chương trình *Paris by Night* mà không có sự cho phép của chính phủ Việt Nam. Qua kiểm tra của công an Việt Nam thì ông Lai mang theo hơn 30 băng, đĩa có các cảnh quay tại Việt Nam để chuẩn bị cho chương trình *[[Danh sách các chương trình Paris By Night thập niên 2000#Paris By Night 90|Paris By Night 90]]* với chủ đề *Chân dung phụ nữ Việt Nam*. Theo kịch bản, đây sẽ là một DVD mang nội dung về phụ nữ Việt trong xã hội Việt Nam thời mở cửa, có đề cập đến về vấn đề phụ nữ Việt lấy chồng Đài Loan.

## Qua đời
Ông Tô Văn Lai qua đời lúc 11 giờ 5 phút sáng ngày 19 tháng 7 năm 2022 tại nhà riêng tại thành phố Midway, miền Nam California, Mỹ, ở tuổi 85. Sau khi ông qua đời, những bài viết về cái chết của ông được nhiều ấn phẩm tại Việt Nam đăng tải, như *Báo Dân Trí*, *Tiền Phong*, và báo *Thanh Niên*, nhưng sau đó đã bị gỡ xuống vào chiều tối ngày 20 tháng 7. Nhạc sĩ Tuấn Khanh, trả lời báo BBC Tiếng Việt, đã tạo thuyết âm mưu rằng một cá nhân có ảnh hưởng trong chính quyền Việt Nam đã can thiệp khiến các bài viết về cái chết của ông Lai bị gỡ xuống.

Ngày 2 tháng 8 năm 2022, sau khi tổ chức xong chương trình *[[Danh sách các chương trình Paris By Night thập niên 2020#Paris By Night 133|Paris By Night 133]]*, tang lễ của ông được tổ chức tại Peek Family Home. Hiện nay, ông đang được chôn cất tại nghĩa trang tại thành phố Huntington Beach, California.

### Ca khúc tưởng niệm

# Ca sĩ Hương Lan - Ơn Nghĩa Sinh Thành (Sáng tác. Dương Thiệu Tước)
# Ca sĩ Ngọc Anh - Điều Giản Dị (Sáng tác. Phú Quang)
# Ca sĩ Tuấn Phước - Tình Cha (Sáng tác. Ngọc Sơn)
# Ca sĩ Ngọc Ngữ & Châu Ngọc Hà - Nắng Đẹp Miền Nam (Sáng tác. Lam Phương)
# Ca sĩ Lương Tùng Quang - Để Quên Con Tim (Sáng tác. Đức Huy)
# Ca sĩ Hương Thủy - Xin Thời Gian Qua Mau (Sáng tác. Lam Phương)
# Ca sĩ Khánh Hà - Ave Maria (Sáng tác. Franz Schubert, Phạm Duy)
# Ca sĩ Tuấn Ngọc - Phôi Pha (Sáng tác. Trịnh Công Sơn)
# Ca sĩ Hồ Lệ Thu - Bài Tango Cho Em (Sáng tác. Lam Phương)
# Ca sĩ Hoài Phương - Unchained Melody (Sáng tác. The Righteous Brothers)
# Ca sĩ Đồng Lan - Quê Hương Tuổi Thơ Tôi (Sáng tác. Mỹ Tâm)
# Ca sĩ Quang Lê - Đường Về Quê Hương (Sáng tác. Lam Phương)
# Ca sĩ Nguyễn Hồng Nhung - Nỗi Buồn Duyên Kiếp (Sáng tác. Nguyễn Văn Đông)
# Ca sĩ Đặng Hà Duy - Đêm Dài Chiến Tuyến (Sáng tác. Lam Phương)
# Ca sĩ Thiên Tôn - Thánh Ca Về Với Ngài (Sáng tác Phan Đình Tùng)
# Ca sĩ Phương Loan - Phó Thác (Sáng tác. Kiều Linh)
# Ca sĩ Hà Thanh Xuân - Mùa Xuân Đầu Tiên (Sáng tác. Tuấn Khanh)
# Ca sĩ Lưu Bích - Cho Lần Cuối (Sáng tác. Lê Uyên Phương)
# Ca sĩ Ý Lan - Nghìn Trùng Xa Cách (Sáng tác. Phạm Duy)
# Ca sĩ Phương Yến Linh - Cát Bụi (Sáng tác. Trịnh Công Sơn)
# Ca sĩ Lam Anh - Yên Bình (Sáng tác. Nguyễn Hồng Hải)
# Ca sĩ Ngọc Hạ - Ôi Chưa Kịp Nói Với Nhau Một Lời (Sáng tác. Hoàng Thi Thơ)
# Ca sĩ Tâm Đoan - Thu Sầu (Sáng tác. Lam Phương)
# Ca sĩ Mai Thanh Thúy - Cỏ Úa (Sáng tác. Lam Phương)
# Ca sĩ Đình Bảo - Khi Thái Sơn Ngả Bóng Cuối Trời (Sáng tác. Trầm Hương).

## Chú thích
### Ghi chú

### Tham khảo