open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Chi Đương quy

**Chi Đương quy** hay **chi Bạch chỉ** (danh pháp khoa học: ***Angelica***) là một chi của khoảng 104 loài cây thân thảo cao sống hai năm hay lâu năm trong họ Apiaceae, có nguồn gốc ở vùng ôn đới và cận cực của Bắc bán cầu, chúng phổ biến cao về phía bắc tới tận Iceland và Lapland. Chúng cao từ 1 đến 2 mét, với các lá hình lông chim kép lớn và các tán hoa kép lớn có màu trắng hay trắng ánh lục.

## Các loài

* *[[Angelica acutiloba]]* - Đương quy Nhật Bản
* *[[Angelica ampla]]* - Bạch chỉ khổng lồ
* *[[Angelica amurensis]]* - Đương quy Amur
* *[[Angelica anomala]]* - Đương quy lá hẹp
* *[[Angelica archangelica]]* - Bạch chỉ cảnh
* *[[Angelica arguta]]* - Bạch chỉ Lyall
* *[[Angelica atropurpurea]]* - Bạch chỉ thân tía, Bạch chỉ Alexanders
* *[[Angelica breweri]]* - Bạch chỉ Brewer
* *[[Angelica californica]]* - Bạch chỉ California
* *[[Angelica callii]]* - Bạch chỉ Call
* *[[Angelica canbyi]]* - Bạch chỉ Canby
* *[[Angelica cincta]]* - Đương quy Hồ Bắc
* *[[Angelica dahurica]]* - bạch chỉ
* *[[Angelica dawsonii]]* - Bạch chỉ Dawson
* *[[Angelica decursiva]]* - Tiền hồ hoa tím
* *[[Angelica dentata]]* -	Bạch chỉ ven biển
* *[[Angelica glabra]]* - Bạch chỉ
* *[[Angelica genuflexa]]* - Bạch chỉ quỳ
* *[[Angelica gigas]]* - Đương quy Triều Tiên
* *[[Angelica grayi]]* - Bạch chỉ xám
* *[[Angelica grosserrata]]* - Độc hoạt
* *[[Angelica hendersonii]]* - Bạch chỉ Henderson
* *[[Angelica kingii]]* - Bạch chỉ vua
* *[[Angelica lineariloba]]* - Bạch chỉ độc
* *[[Angelica lucida]]* - Bạch chỉ bờ biển
* *[[Angelica morii]]* - Phúc sâm
* *[[Angelica nitida]]* - Đương quy Thanh Hải
* *[[Angelica omeiensis]]* - Đương quy Nga Mi
* *[[Angelica pachyacarpa]]*
* *[[Angelica palustris]]*
* *[[Angelica pinnata]]* - Bạch chỉ lá nhỏ
* *[[Angelica pubescens]]* - Độc hoạt
* *[[Angelica roseana]]* - Bạch chỉ hồng
* *[[Angelica sinensis]]* - Đương quy
* *[[Angelica scabrida]]* - Bạch chỉ núi Charleston
* *[[Angelica setchuensis]]* - Đương quy Tứ Xuyên
* *[[Angelica sylvestris]]* - Bạch chỉ hoang
* *[[Angelica tomentosa]]* - Bạch chỉ lông tơ
* *[[Angelica triquinata]]* - Bạch chỉ màng
* *[[Angelica tsinlingensis]]* - Đương quy Tần Lĩnh
* *[[Angelica valida]]* - Đương quy Kim Sơn
* *[[Angelica venenosa]]* - Bạch chỉ tóc
* *[[Angelica wheeleri]]* - Bạch chỉ Utah

### Nuôi trồng và sử dụng
Một số loài được trồng để làm chất tạo mùi vị cũng như sử dụng các tính chất y học của chúng. Đáng chú ý nhất trong số này là Bạch chỉ cảnh (*A. archangelica*) được biết rộng rãi nhất như là **Bạch chỉ**. Thổ dân ở Lapland sử dụng các rễ to làm thực phẩm và thân cây làm thuốc. Các thân cây non và gân lá (gân giữa) có màu xanh lục và được bán như là đồ trang trí và tạo mùi vị cho kẹo. Rễ và hạt đôi khi được dùng để tạo mùi cho rượu gin.

Bạch chỉ bờ biển (*A. lucida*) đã được dùng để ăn như là một loại "cần tây hoang dại".

*A. sylvestris* và một số loài khác bị một số ấu trùng của một vài loài Lepidoptera ăn.

## Chú thích

## Tham khảo
* 
* 
* *Bài này lấy dữ liệu từ phạm vi công cộng của [[Bách khoa toàn thư Grocer]]*.

## Liên kết ngoài
*Chi Angelica
Anisol

**Anisol**, còn được biết đến với tên gọi **mêtôxybenzen**, là một chất lỏng trong suốt, không màu có mùi dễ chịu tương tự như mùi của hạt tiểu hồi. Anisol được sử dụng trong công nghiệp sản xuất nước hoa, trong tổng hợp hóa học và trong pheromon của các côn trùng.

## Xem thêm
* Ête
* Phenol
* 2,4,6-Tricloroanisol (mùi nút bần thối)
* Anethol

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Pherobase Cơ sở dữ liệu về pheromon
Estragole

**Estragole,** hay **estragol**, **p-allylanisol,** **methyl chavicol,** là một hợp chất hữu cơ nguồn gốc tự nhiên. Cấu trúc hóa học của nó bao gồm một vòng benzen được thay thế bởi một nhóm mêtôxy và một nhóm prôpenyl. Estragol là đồng phân liên kết đôi của anethol. Ở điều kiện bình thường, nó là một chất lỏng từ không màu tới vàng nhạt. Nó là thành phần chủ yếu của tinh dầu ngải giấm và chiếm từ 60-75% tinh dầu của cây này. Nó cũng được tìm thấy trong tinh dầu thông và nhựa thông.

Estragol được sử dụng trong sản xuất nước hoa và phụ gia thực phẩm để tạo mùi.
## Xem thêm
* Anethol, đồng phân liên kết đôi
* Chavicol, chất dẫn xuất từ phenol tương tự
* Safrol, chất dẫn xuất từ mêtylenđiôxy tương tự

## Tham khảo
Hector Malot

**Hector Malot** (20/05/1830 - 17/07/1907) là nhà văn nổi tiếng người Pháp, các tiểu thuyết của ông được nhiều thế hệ độc giả trên thế giới yêu quý.
Hector Malot sinh ra ở La Bouille, Seine-Maritime. Anh đã học luật tại Rouen và Paris, nhưng sau này lại đam mê văn học. Anh đã làm nhà phê bình kịch cho *Lloyd Francais* và nhà phê bình văn học cho *L'Opinion Nationale*.
nhà phê bình kịch cho tờ Lloyd Francais và nhà phê bình văn học cho tờ
Ông sinh tại La Bouille, miền Tây nước Pháp. Tác phẩm đầu tay "Những người tình" của ông xuất bản năm 1859 đã gây được tiếng vang lớn. Trong sự nghiệp của mình ông đã viết trên 70 tác phẩm. Tác phẩm *[[Trong gia đình]]* (1893) và đặc biệt là *[[Không gia đình]]* (1878) được các bạn nhỏ tuổi yêu thích.

Ông mất tại Fontenay sous Bois.

## Các tác phẩm
**[[Sans Famille]]* (1878)
**En Famille* (1893)
## Tham khảo
Adriano

**Adriano** là một cái tên nam giới khá thông dụng trong các ngôn ngữ Ý, Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha. Nó được cho là có nguồn gốc từ từ *Hadrianus* trong tiếng Latin. Một biến thể của nó trong tiếng Anh là *[[Adrian]]*.

* Adriano Banchieri, nhà soạn nhạc Ý
* Adriano Bernareggi, giám mục Công giáo Ý
* Adriano Castellesi, Hồng y và nhà văn Ý
* Adriano Celentano, nghệ sĩ Ý
* Adriano Correia de Oliveira, ca sĩ Bồ Đào Nha
* Adriano Espaillat, chính khách Mỹ gốc Dominica
* Adriano Galliani, doanh nhân Ý
* Adriano Garrido, vận động viên bóng chuyền Brasil
* Adriano Olivetti, doanh nhân Ý
* Adriano Panatta, vận động viên quần vợt Ý
* Adriano Rigoglioso, cầu thủ bóng đá Anh
* Adriano Sofri, chính khách Ý
* Adriano Visconti, tướng không quân Ý
* Adrian Willaert, nhà soạn nhạc Vlaanderen, gọi thân mật là "Adriano"

## Cầu thủ Brasil

;Adriano một phần hoặc toàn bộ nghệ danh
**Adriano*, Adriano Leite Ribeiro (sinh 1982), tiền đạo
**Adriano Correia*, Adriano Correia (sinh 1984), hậu vệ
**Adriano Gabiru*, Carlos Adriano de Souza Vieira (sinh 1977), tiền vệ
**Adriano Alves*, Adriano Alves (sinh 1976), tiền đạo
**Adriano Basso*, Adriano Basso (sinh 1975), thủ môn
**Adriano*, Adriano Silva Francisco (sinh 1969), thủ môn
**Adriano*, Adriano Vieira Louzada (sinh 1979), tiền đạo
**Adriano Pereira*, Adriano Pereira da Silva (sinh 1982), hậu vệ
**Adriano*, Adriano Pimenta (sinh 1982), tiền vệ
**Adriano*, Adriano Fabiano Rossato (sinh 1977), hậu vệ
**Adriano*, Adriano Bispo dos Santos (sinh 1987), tiền vệ
**Adriano* Adriano Gerlin da Silva (sinh 1974), tiền đạo
**Adriano Duarte*, Adriano Duarte Mansur da Silva (sinh 1984), trung vệ
**Luiz Adriano*, Luiz Adriano de Souza da Silva (sinh 1987), tiền đạo
**Adriano*, Carlos Adriano de Sousa Cruz (sinh 1987), tiền đạo
**Adriano*, Adriano Ferreira Silvestre (sinh 1979), tiền vệ

;Tên riêng
**Fabiano Rossato*, Adriano Fabiano Rossato (sinh 1977), hậu vệ
**Spadoto*, Adriano Luís Spadoto (sinh 1977)
**Ferreira Pinto*, Adriano Ferreira Pinto (sinh 1979), tiền đạo
Nhật (định hướng)

Từ **Nhật** trong tiếng Việt có nhiều nghĩa:
*Nhật Bản, quốc gia ở Đông Á
*Một từ Hán-Việt có nghĩa là Mặt Trời hay ngày (日, bính âm: rì), được dùng trong các cụm từ như nhật thực, nhật ký
*Hình chữ nhật, theo chữ Hán
Hoàng Giác

**Hoàng Giác** (1924 &ndash; 14 tháng 9 năm 2017) là nhạc sĩ và ca sĩ nhạc tiền chiến nổi tiếng của nền Tân nhạc Việt Nam. Ông sáng tác không nhiều, song lại sở hữu một số tác phẩm nổi tiếng được biết đến rộng rãi.

## Tiểu sử
Hoàng Giác sinh năm 1924 tại thôn Thụy Phương, xã Thụy Phương, huyện Từ Liêm (nay là phố Thụy Phương, phường Đông Ngạc), thành phố Hà Nội. Cha của Hoàng Giác là một người chơi đàn bầu rất hay nhưng lại ham mê môn quyền anh, từng giữ chức Chủ tịch Liên đoàn Quyền anh Bắc Kỳ. Bản thân Hoàng Giác cũng là người say mê thể thao. Thuở nhỏ, ông học trường Bưởi. Từ khi còn là học sinh, ông đã tìm tòi học hỏi nhạc theo các tài liệu sáng tác cũng như hòa thanh của Pháp. Năm 1945 ông viết ca khúc đầu tay "Mơ hoa".

Trong thời gian kháng chiến chống Pháp, Hoàng Giác cùng gia đình sơ tán lên chiến khu Việt Bắc. Cuối năm 1946, ông sáng tác bài hát "Ngày về" khi còn là một đội viên trong đoàn tuyên truyền của cách mạng được trở về thăm gia đình sau những chuyến đi công tác. Theo Hoàng Giác, đây chính là ca khúc ông ưng ý nhất. Bài này đã được nhiều ca sĩ thu âm như tài tử Ngọc Bảo, Ái Vân, Mai Hoa, Anh Thơ,... Năm 1948, Hoàng Giác trở lại Hà Nội và là một ca sĩ được nhiều người yêu mến.

Hoàng Giác sáng tác không nhiều, chỉ khoảng 20 ca khúc. Trong số đó, có những bài hát nổi tiếng và vượt thời gian như "Mơ hoa", "Ngày về", "Lỡ cung đàn",...Ông khiêm tốn: "*Tôi sáng tác không nhiều và so với các nhạc sĩ cùng thời thì đóng góp của tôi cho nền âm nhạc nước nhà không được bao nhiêu.*"

Hoàng Giác chuyên sử dụng nhạc cụ là đàn Ghi-ta Hawaii (còn gọi là Hạ Uy cầm) và từng nhiều năm làm giảng viên ghi-ta tại Trường Sư phạm Nhạc – Họa Trung ương và Trường Âm nhạc dân lập.

Hoàng Giác lập gia đình với bà Kim Châu vào năm 1951. Từ khoảng nửa sau thập niên 1960, gia đình ông rơi vào cảnh sống cơ cực ở miền Bắc Việt Nam bởi nhà cầm quyền Việt Nam Cộng hòa ở miền Nam sử dụng nhạc bản "Ngày về" của ông để làm nhạc hiệu cho chương trình "Chiêu hồi". Hai ông bà có người con trai là nhà thơ Hoàng Nhuận Cầm.

Ngày 14 tháng 9 năm 2017, Hoàng Giác qua đời tại nhà riêng ở Hà Nội do tuổi cao sức yếu, hưởng thọ 94 tuổi.

## Một số tác phẩm

*Anh sẽ về
*Binh sếu
*Bóng ngày qua
*Giờ vui tàn
*Hương lúa đồng quê
*Khúc hát thương binh
*Lỗi hẹn
*Lỡ cung đàn
*Mơ hoa
*Ngày đi
*Ngày về
*Quê hương

**Viết lời cho ca khúc của [[Nguyễn Thiện Tơ]]**:
*Qua bến năm xưa
*Tiếng hát biên thùy
*Trên đường về

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Nghe giai điệu của "Mơ hoa" và "Ngày về", Trang web của Đài Tiếng nói Việt Nam
Khai sơn

**Khai sơn** (開山) có nghĩa là mở núi lấy đường đi. Chỉ công việc mở mang lúc đầu.

Trong Phật giáo, từ **khai sơn**&nbsp;– cũng được gọi là **Khai sơn lập tự** (開山立寺) hoặc **Khai sơn kiến tự** (開山建寺)&nbsp;– chính là việc kiến lập một ngôi chùa, một thiền viện. Thời xưa, các đạo trường tu hành phần lớn đều được kiến lập ở những nơi nhàn tĩnh, trong núi rừng yên lặng nên người ta dùng chữ khai sơn. Ngày nay, phàm có khai sáng một tự viện người ta đều gọi là khai sơn cả. Cũng có lúc người mộ đạo khai sáng tự viện, nhưng sau đó lại mời một cao tăng đến để khai sơn. *[[Phật Tổ thống kỉ]]* (佛祖統紀) quyển 14, truyện Trạch Khanh (擇卿, Đại Chính 49.222a) ghi như sau: "Sau khi xây Thọ Thánh viện xong, họ thỉnh sư khai sơn."

*Vân Cư Sơn Chí* (142, hạ) ghi:

:遂立志開山弘法、立寺傳教、利己利他、濟人濟世。
:*Sư liền lập chí khai sơn hoằng pháp, cất chùa truyền giáo, lợi mình lợi người, cứu giúp mọi người*.

Ngoài ra, vị Khai Tổ của một tông phái cũng được gọi là Khai sơn, như trường hợp Đạo Nguyên Hi Huyền được gọi là Khai sơn Thiền sư, Thân Loan Thánh nhân được gọi là Khai sơn Thánh nhân.

## Tham khảo

**Fo Guang Ta-tz'u-tien* 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-kuang ch'u-pan-she, 1988. (*[[Phật Quang Đại Từ điển]]*. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
**Từ điển Thiền Tông Hán Việt*. Hân Mẫn & Thông Thiền biên dịch. TP HCM 2002.
Thân Loan

**Thân Loan** (zh. 親鸞, ja. *shinran*), 1173-1262, là Cao tăng người Nhật, sáng lập Tịnh độ chân tông (ja. *jōdo-shin-shū*) của Phật giáo Nhật Bản.

Ông là học trò của Pháp Nhiên (zh. 法燃, ja. *hōnen*, Tịnh độ tông) nhưng có quan điểm khác thầy. Giáo pháp của tông này không còn giống Phật pháp nguyên thủy là bao nhiêu. Ba ngôi báu (Tam bảo, sa. *triratna*) được đơn giản hoá thành lời thệ nguyện của đức Phật A-di-đà (sa. *amitābha*) – nói chính xác hơn là lời nguyện thứ 18 trong 48 lời nguyện của Ngài. Ngôi báu thứ ba của Tam bảo là Tăng-già bị bác bỏ, các đệ tử của ông hoàn toàn là những Cư sĩ, chính ông lập gia đình. Theo Thân Loan thì sự tu tập thuần tuý theo Tự lực vô bổ. Ông quan niệm rằng, mọi người đều cần sự giúp đỡ từ bên ngoài (Tha lực) của đức A-di-đà và giải thoát chỉ có thể đạt được với sự giúp đỡ của Ngài. Ông quy tất cả các phương pháp tu hành về một: là Niệm Phật, niệm danh hiệu của Phật A-di-đà và cho rằng đó chính là sự báo ân đối với vị Phật này và ngay cả cách niệm Phật này cũng trở thành dư thừa nếu niềm tin của người niệm danh nơi Ngài đủ mạnh, vững chắc.

Thân Loan quan niệm rằng người tu hành Phật đạo có thể sống tại gia. Ông bị Tăng-già tại Kinh Đô (*kyōto*) trục xuất và bị đày đi đến một tỉnh miền Bắc bởi vì sống chung với một phụ nữ. Theo yêu cầu của thầy, ông cưới vợ để chứng minh rằng Giới luật dành cho tăng chúng không phải là điều kiện chính yếu để đạt giải thoát. Việc này gây sự bất hoà và chia rẽ trong giới đệ tử của Pháp Nhiên vì đa số tăng sĩ muốn giữ giới độc thân.

Sau đó Thân Loan sống bên lề xã hội, cùng với những kẻ mà theo ông là không biết phân biệt thiện ác. Thân Loan cho rằng Phật A-di-đà là vị sẵn sàng hơn cả cứu độ những người "kém cỏi" vì những người này không có gì khác hơn là lòng tin nơi A-di-đà. Còn những người "giỏi giang" hơn thì hay bị rơi vào ý nghĩ – theo ông là mê lầm – là nhờ thiện nghiệp hay Công đức tự tạo mà có thể đạt giải thoát. Ông chỉ biết đến thệ nguyện thứ 18 của Phật A-di-đà và vì vậy có nhiều khác biệt với Tịnh độ tông và Pháp Nhiên.

## Chú thích

## Tham khảo
**Fo Guang Ta-tz'u-tien* 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-kuang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
**Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren*, Bern 1986.
Xanh

**Xanh** là một từ ngữ chỉ màu sắc trong tiếng Việt. Từ này khi đứng riêng có nghĩa khá mơ hồ, có thể dùng để miêu tả nhiều dải màu khác nhau nhưng tựu trung mang một trong hai sắc thái chính là Màu lam (*blue*) và Màu lục (*green*). Chữ Hán 青 (thanh theo phiên âm Hán Việt, *qīng* theo pīnyīn) cũng thể hiện sự mơ hồ về màu sắc tương tự như vậy. Một số màu xanh cụ thể:
* Xanh Ba Tư
* Xanh berin
* Xanh cô ban
* Xanh crôm
* Xanh da trời
* Xanh lá cây
* Xanh lam
* Xanh lục bảo
* Xanh lơ
* Xanh nõn chuối
* Xanh Phổ
* Xanh Thổ
* Xanh thủy tinh
*
Ngoài ra, **xanh** còn là một dụng cụ dùng để xào nấu thức ăn, thường bằng đồng, đáy bằng, thành đứng, có hai quai.
Bánh căn

**Bánh căn** là một loại bánh phổ biến của Ninh Thuận, Bình Thuận . Sau này được phát triển ở vùng Nam Trung Bộ, đặc biệt ở các tỉnh Khánh Hòa, Lâm Đồng, Bình Thuận. Bánh căn có hình dáng gần với bánh khọt ở các tỉnh phía Nam, nhưng cách làm hoàn toàn khác. Nếu như bánh khọt là loại bột gạo "chiên" (vì có dùng dầu mỡ) thì bánh căn là loại bột gạo "nướng". Làm bánh căn thường phải có khuôn đúc đặc biệt, thường làm bằng đất nung, và có nhiều lỗ tròn để đặt khuôn. Vì bánh căn nhỏ nên thường tính theo cặp chứ không theo cái, ở giữa có thể quét mỡ hành hoặc đổ trứng. Bánh căn thường ít được dọn cùng rau sống ăn lá, mà thường ăn kèm với xoài xanh, khế chua, dưa leo băm sợi.

Nước chấm đi kèm theo thường là nước mắm pha loãng, tỏi, ớt... hoặc nước cá kho (thường là cá nục), khi dùng thường nhúng nguyên bánh vào nước chấm. Nước chấm có thể bỏ thêm xíu mại, mỡ hành để tăng thêm hương vị và dinh dưỡng.

## Lịch sử
Không ai biết bánh căn có từ bao giờ, nhưng nguồn gốc là một món ăn của người Chăm. Qua thời gian, người Việt đã học hỏi và sáng tạo thêm nhiều cách thức mới, làm món ăn này thêm đặc sắc hơn, như ăn với nhiều loại nước chấm hơn, thêm vào bánh nào là tôm, mực, trứng...

## Thành phần
*Phần bánh: hỗn hợp gạo nước đã xay nhuyễn. (có thể trộn thêm trứng sống vào, bánh có trứng thường nở to hơn, thơm ngon nhưng cũng mau cháy hơn bánh thường).
*Phần nước chấm: nước mắm giã (nước mắm, tỏi, ớt, nước cốt chanh, muối, đường), nước cá kho, nước sốt cà, nước mắm nêm.
*Phần đồ ăn thêm: trứng luộc, chả cá, xíu mại, tóp mỡ.
Ăn kèm thêm xoài sống, khế, dưa leo, đồ chua.

(các thành phần trên có thể có hoặc không, tùy khẩu vị người ăn, hàng quán, địa phương)

## Chế biến
* Ngâm gạo khoảng chừng 6 tiếng, cho thêm ít cơm nguội rồi đem đi xay nhuyễn.
* Nướng bánh: Lò nướng bằng đất nung, phổ biến là loại 10 khuôn tròn nhỏ (chủ yếu là sản phẩm của gốm Bàu Trúc). Nhóm và quạt cho hừng lửa than. Đợi lò nóng mới cho khuôn lên, rồi thoa vào mỗi khuôn 1 lớp dầu mỡ (tùy người làm, có thể không cần dầu mỡ). Chờ khuôn thật nóng mới đổ bột vào. Đậy nắp lại, đợi một lúc cho mặt bánh rỗ, mùi bột bánh cháy xém thoảng lên, mặt dưới vàng giòn là chín. Người làm có thể thêm một ít hành lá xắt nhỏ lên trên, sau đó cạy bánh từ một khuôn khác úp vào cái bánh đã rải hành. Rồi cạy cả cặp bánh ra. Hoàn thành.
(cách chế biến này có thể khác, tùy người làm, hàng quán, địa phương)

## Liên kết ngoài

## Tham khảo
Giải bóng đá Cúp Quốc gia 2005

**Giải bóng đá Cúp Quốc gia 2005**, tên gọi chính thức là **Giải bóng đá Cúp Quốc gia Vilube 2005** () vì lý do tài trợ, là mùa giải thứ 13 của Giải bóng đá Cúp Quốc gia do Liên đoàn bóng đá Việt Nam (VFF) tổ chức. Diễn ra từ ngày 22 tháng 1 đến 21 tháng 8 năm 2005, giải đấu bao gồm 24 câu lạc bộ đến từ hai giải chuyên nghiệp và hạng Nhất cùng tranh tài. Đội vô địch của mùa giải này sẽ tham dự trận tranh Siêu cúp Quốc gia 2005 và đại diện cho Việt Nam tham dự AFC Champions League 2006.

Gạch Đồng Tâm Long An đã giành chức vô địch sau khi đánh bại Mitsustar Hải Phòng với tỷ số 5–0 trong trận chung kết, qua đó trở thành câu lạc bộ đầu tiên trong lịch sử bóng đá Việt Nam đoạt cả hai chức vô địch V-League và Cúp Quốc gia của mùa giải 2005.

## Thể thức thi đấu
Khác với các giải đấu trước, giải lần này không có vòng chung kết giữa 8 đội mạnh nhất, thay vào đó các đội được bốc thăm thi đấu theo thể thức đấu loại trực tiếp một lượt trận cho đến hết giải. Nếu sau 90 phút thi đấu chính thức có tỉ số hòa, sẽ tiến hành đá luân lưu để xác định đội thắng (trừ trận chung kết đá tiếp hai hiệp phụ, trước khi tiến hành sút luân lưu nếu vẫn hòa). Hai đội thua ở bán kết được coi là đồng giải ba.

## Giải thưởng

## Vòng 1
11 đội hạng Nhất và 5 đội V-League có thứ hạng thấp ở mùa giải trước và mới lên hạng (Hải Phòng, Đà Nẵng, Delta Đồng Tháp, Hòa Phát Hà Nội và Thép Miền Nam Cảng Sài Gòn) sẽ thi đấu từ vòng này. Với tư cách đương kim á quân Cúp Quốc gia 2004, Thể Công đã được đặc cách vào vòng 2.

----

## Vòng 2

----

## Vòng tứ kết

## Vòng bán kết

## Trận chung kết

## Chú thích

## Xem thêm
*Giải bóng đá vô địch quốc gia 2005
*Giải bóng đá hạng nhất quốc gia Việt Nam 2005
*Giải bóng đá hạng Nhì Quốc gia 2005
*Giải bóng đá hạng Ba Quốc gia 2005
*Siêu cúp bóng đá Việt Nam 2005
Pháp luân

**Pháp luân** (chữ Hán: 法輪, tiếng Phạn: *dharmacakra*, tiếng Pali: *dhammacakka*) hay bánh xe pháp là một biểu tượng được sử dụng rộng rãi trong các tôn giáo Ấn Độ như Ấn độ giáo, Kỳ Na giáo và đặc biệt là Phật giáo.

## Lịch sử và sử dụng
### Sử dụng và sự quan trọng trong Phật giáo

*Dhamma* trong tiếng Pali (Nam Phạn) có nghĩa là Pháp Bảo, lời dạy từ Đức Phật. Trong đạo Phật, pháp luân tượng trưng cho giáo pháp của đức Phật, gồm Tứ diệu đế, Bát chính đạo, Trung đạo. Pháp luân thường được vẽ như một bánh xe tám nhánh, tượng trưng cho Bát chính đạo. Bánh xe Chuyển-Pháp-Luân gồm có 12 căm là sự luân chuyển theo tam-tuệ-luân: Trí-tuệ-học, trí-tuệ- hành, trí-tuệ-thành trong tứ Thánh-đế (3 x 4 = 12) là phần cốt lõi của Phật-giáo. Cho nên, bánh xe Chuyển-Pháp-Luân cũng là một biểu tượng của Phật-giáo.

### Sử dụng trong Kỳ Na giáo, Ấn độ giáo và Ấn độ hiện đại

### Các sử dụng khác và biểu tượng tượng tự

## Tham khảo
**Fo Guang Ta-tz'u-tien* 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-Guang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
**Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren*, Bern 1986.
## Đọc thêm
* 

## Liên kết ngoài
* 
* Pháp luân (Dharmachakra)
Đại học Tổng hợp Mannheim

**Đại học Tổng hợp Mannheim** (*Universität Mannheim*) là một trong những đại học mới thành lập tại nước Đức (1967), nhưng có truyền thống từ Học viện Khoa học Kurpfalz (*Kurpfälzische Akademie der Wissenschaften*) vốn có cơ sở tại Lâu đài Mannheim, do Tuyển hầu Karl Theodor thành lập năm 1763. Với hơn 12.000 sinh viên (15% là sinh viên nước ngoài), Đại học Tổng hợp Mannheim nổi tiếng về đào tạo các chuyên ngành kinh tế nên được coi như là Harvard của Đức.

## Tham khảo
Độ nghiêng trục quay

Trong thiên văn học và cơ học thiên thể, **độ nghiêng trục quay** của các hành tinh, vệ tinh tự nhiên hay thiên thể nói chung là góc giữa phương tự quay của thiên thể với phương trực tuyến Bắc của mặt phẳng quỹ đạo hay một mặt phẳng tham chiếu nào đó. Phương tự quay của thiên thể nằm song song với trục tự quay của thiên thể và có thể quy ước phụ thuộc vào chiều quay của thiên thể theo quy tắc bàn tay phải. Trong hệ Mặt Trời, để thể hiện một hành tinh tự quay theo chiều ngược, độ nghiêng trục quay sẽ có giá trị từ 90 đến 180 độ; vận tốc góc và chu kỳ quay sẽ có dấu trừ.

Bảng sau cho biết độ nghiêng trục quay của một số thiên thể trong hệ Mặt Trời.

Độ nghiêng trục quay của các hành tinh thay đổi chậm theo thời gian, do tương tác hấp dẫn từ các thiên thể xung quanh lên hành tinh, vốn có hình dạng không phải là hình elipsoit đơn giản, tạo nên mô men lực làm thay đổi hướng và độ lớn mô men động lượng (do đó phương của trục quay) của hành tinh.

Trục quay của Trái Đất đã được quan sát là thay đổi độ nghiêng một cách gần tuần hoàn với chu kỳ 41.000 năm trong khoảng thời gian gần đây, với độ nghiêng dao động từ 21,5 đến 24,5° (hiện tại đang giảm với các giá trị 24,049° năm 3300 TCN, 23,443° năm 1973 và 23,439° năm 2000). Hơn nữa, hướng nghiêng của trục Trái Đất xoay vòng với chu kỳ 25.800 năm (hiện tượng tiến động hay tuế sai của điểm phân). Độ nghiêng này cũng dao động với các chu kỳ nhỏ hơn như 18,6 năm (hiện tượng chương động). Khi xét đến độ chính xác cao, sự thay đổi theo thời gian của độ nghiêng trục Trái Đất chứa các yếu tố nhiễu loạn khó dự báo. Lý do là tổng mômen lực hấp dẫn tác động từ bên ngoài lên Trái Đất phụ thuộc vào hình dáng và mật độ khối lượng của từng điểm trên hành tinh này, do đó phụ thuộc vào chuyển động của thạch quyển (như động đất lớn), thủy quyển (các dòng hải lưu),... Ví dụ như cơn động đất Ấn Độ Dương 2004 là kết quả của một sự lún sụt mạnh của thạch quyển, thay đổi tương tác hấp dẫn với thiên thể bên ngoài và làm cực Bắc của Trái Đất lệch khoảng 2,5 cm về phía 145 độ kinh Đông. Yếu tố nhiễu loạn còn đến từ quỹ đạo của các thiên thể xung quanh Trái Đất, và bản thân quỹ đạo (cùng mặt phẳng quỹ đạo) của Trái Đất.

Hiện tượng tương tự xảy ra với mọi thiên thể khác trong hệ Mặt Trời.

Giả thuyết về sự hình thành hệ Mặt Trời bằng một đĩa bụi tiền-Mặt Trời cho rằng, lúc mới hình thành, nói chung trục của các hành tinh và Mặt Trời đều nghiêng rất ít; đồng thời các hành tinh tự quay cùng chiều với chiều quay trên quỹ đạo quanh Mặt Trời (cũng như chiều tự quay của Mặt Trời). Theo thời gian, do các lực tương tác hấp dẫn mà trục của chúng nghiêng dần, có hành tinh bị lật ngang (Sao Thiên Vương), thậm chí bị lộn ngược (Sao Kim và Diêm Vương Tinh).
## Xem thêm
* Hiện tượng tự quay của Trái Đất

## Tham khảo
Nước Việt

**Nước Việt** có thể chỉ đến một trong các khái niệm sau:
*Đại Việt-Việt Nam
*Nước Việt - một nước chư hầu nhà Chu ở vùng đất phía nam sông Dương Tử, ven biển Chiết Giang, Trung Quốc trong giai đoạn Xuân Thu
Đồ thị có hướng

Trong toán học, và cụ thể hơn trong lý thuyết đồ thị, **đồ thị có hướng** (tiếng Anh: **directed graph** hay **digraph**) là một đồ thị được tạo thành từ tập hợp các đỉnh được nối bởi các cạnh, trong đó các cạnh có hướng liên kết với chúng.

## Định nghĩa
Trong thuật ngữ chính thức, đồ thị có hướng là một cặp có thứ tự  trong đó
* *V* là một tập hợp có các phần tử được gọi là *đỉnh* (*vertices*), *nút* (*nodes*), hoặc *điểm* (*points*);
* *A* là một tập hợp các cặp được sắp của đĩnh, được gọi là *mũi tên* (*arrows*), *cạnh có hướng* (*directed edges*), (hay đôi khi chỉ đơn giản là *cạnh* (*edges*) với tập hợp tương ứng có tên *E* thay vì *A*), *cung có hướng* (*directed arcs*), hay *đường có hướng* (*directed lines*).

## Xem thêm

* Thuật ngữ lý thuyết đồ thị
* Lý thuyết đồ thị
* Lý thuyết mạng

## Ghi chú

## Tham khảo
* (the corrected 1st edition of 2007 is now freely available on the authors' site; the 2nd edition appeared in 2009 ).
* .
*  (the electronic 3rd edition is freely available on author's site).
* .
* Number of directed graphs (or directed graphs) with n nodes from On-Line Encyclopedia of Integer Sequences
Cung đàn xưa

"**Cung đàn xưa**" là một trong những bản nhạc đầu tay (viết năm 1942), thuộc dòng nhạc tình trước 1945, của nhạc sĩ Văn Cao.

Cung đàn xưa chia làm 4 đoạn khúc rõ rệt, đoạn đầu giới thiệu cung đàn năm xưa, đoạn hai nói tới cung đàn và tiếng hát, tức cung thương và cung nam trong nhạc Đông phương, tức tiếng đàn và tiếng người, đoạn ba chuyển qua một nhịp điệu réo rắt diễn tả nét buồn trong cung đàn xưa, đoạn bốn nói đến người tình tuyệt thế giai nhân trong trí tưởng đầy mộng mị.

## Các album
* *Tình khúc Văn Cao (Nhạc tiền chiến 4)* (Mai Hương và Quỳnh Giao) (1995)
* *Cung Đàn Xưa* (Ánh Tuyết)
* *Hát cho tuổi thơ 2* (Trần Thái Hòa)
* *Những tình khúc vượt thời gian 10* (Cao Minh)

## Tham khảo
Sông Bé (tỉnh)

**Sông Bé** là một tỉnh cũ thuộc vùng Đông Nam Bộ, Việt Nam (nay là một phần của Thành phố Hồ Chí Minh và một phần của tỉnh Đồng Nai).

## Vị trí địa lý
Tỉnh Sông Bé có vị trí địa lý:
*Phía Bắc giáp Campuchia.
*Phía Tây giáp tỉnh Tây Ninh
*Phía Nam giáp Thành phố Hồ Chí Minh
*Phía Đông giáp các tỉnh Đắk Lắk, Đồng Nai, Lâm Đồng

Sông Bé là tỉnh có diện tích lớn nhất Nam Bộ thời bấy giờ.

## Lịch sử
Ngày 27 tháng 12 năm 1975, ba tỉnh Thủ Dầu Một, Bình Long, Phước Long và ba xã An Bình, Bình An, Đông Hòa của huyện Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh hợp nhất thành tỉnh Sông Bé. Khi hợp nhất, tỉnh gồm thị xã Thủ Dầu Một (tỉnh lỵ) và 14 huyện: Bến Cát, Bù Đăng, Bù Đốp, Châu Thành, Chơn Thành, Dầu Tiếng, Dĩ An, Đồng Xoài, Hớn Quản, Lái Thiêu, Lộc Ninh, Phú Giáo, Phước Bình, Tân Uyên.

Ngày 5 tháng 7 năm 1977, hợp nhất một số huyện thuộc tỉnh Sông Bé: 
*Hợp nhất ba huyện Lộc Ninh, Hớn Quản, Chơn Thành thành huyện Bình Long.
*Hợp nhất ba huyện Bù Đốp, Phước Bình, Bù Đăng thành huyện Phước Long.
*Hợp nhất hai huyện Đồng Xoài và Phú Giáo thành huyện Đồng Phú.
*Sáp nhập huyện Dầu Tiếng vào huyện Bến Cát.
*Sáp nhập 4 xã của huyện Phú Giáo: Bình Mỹ, Tân Bình, Phước Hòa, Tân Hưng và 3 xã của huyện Châu Thành: Tân Phước Khánh, Tân Phú Hiệp (nay là các phường Phú Chánh, Vĩnh Tân) và Tân Vĩnh Hiệp vào huyện Tân Uyên.
*Sáp nhập 5 xã của huyện Châu Thành: Phú Hòa (nay là phường Phú Hòa và phường Phú Lợi), Phú Mỹ, Định Hòa, Tương Bình Hiệp và Tân An (nay là các phường Tân An và phường Hiệp An) vào thị xã Thủ Dầu Một.
*Hợp nhất hai huyện Lái Thiêu và Dĩ An thành huyện Thuận An.

Ngày 27 tháng 12 năm 1978, tái lập huyện Lộc Ninh từ một số xã của 2 huyện Bình Long và Phước Long.

Ngày 4 tháng 7 năm 1988, tái lập huyện Bù Đăng từ một số xã của huyện Phước Long.

Đến năm 1996, tỉnh Sông Bé gồm thị xã Thủ Dầu Một (tỉnh lỵ) và 8 huyện: Bến Cát, Bình Long, Bù Đăng, Đồng Phú, Lộc Ninh, Phước Long, Tân Uyên, Thuận An.

Ngày 6 tháng 11 năm 1996, chia tỉnh Sông Bé để thành lập hai tỉnh Bình Dương và Bình Phước: 
*Tỉnh Bình Dương gồm thị xã Thủ Dầu Một và 3 huyện: Bến Cát, Tân Uyên, Thuận An (ngày nay bao gồm 5 thành phố Thủ Dầu Một, Dĩ An, Thuận An, Tân Uyên, Bến Cát và 4 huyện Bàu Bàng, Bắc Tân Uyên, Phú Giáo, Dầu Tiếng). Tỉnh lỵ đặt tại thị xã Thủ Dầu Một.
*Tỉnh Bình Phước gồm 5 huyện: Bình Long, Bù Đăng, Đồng Phú, Lộc Ninh, Phước Long (ngày nay bao gồm thành phố Đồng Xoài, 3 thị xã Bình Long, Phước Long, Chơn Thành và 8 huyện Bù Đăng, Bù Đốp, Bù Gia Mập, Đồng Phú, Hớn Quản, Lộc Ninh, Phú Riềng). Tỉnh lỵ đặt tại thành phố Đồng Xoài tỉnh Bình Phước
Địa giới hành chính tỉnh tương ứng với hai tỉnh Bình Dương cũ (Thủ Dầu Một) sau khi sáp nhập vào Thành phố Hồ Chí Minh và tỉnh Bình Phước cũ (Bình Long, Phước Long) sau khi sáp nhập vào tỉnh Đồng Nai.

## Chú thích

## Tham khảo
Hải Hưng (tỉnh)

**Hải Hưng** là một tỉnh cũ ở vùng đồng bằng sông Hồng Việt Nam, tồn tại từ ngày 26 tháng 1 năm 1968 đến ngày 5 tháng 11 năm 1996 trên cơ sở sáp nhập hai tỉnh Hải Dương và Hưng Yên. Nay là một phần của thành phố Hải Phòng và tỉnh Hưng Yên.

## Địa lý
Tỉnh Hải Hưng có vị trí địa lý (năm 1996):
*Phía bắc giáp tỉnh Hà Bắc và thành phố Hà Nội
*Phía nam giáp tỉnh Thái Bình và tỉnh Nam Hà
*Phía đông giáp tỉnh Quảng Ninh và thành phố Hải Phòng
*Phía tây giáp tỉnh Hà Tây.

## Diện tích, dân số
*Diện tích (1995): 2.556,01&nbsp;km²
*Dân số (1995): 2.761.003 người

## Lịch sử
Ngày 26 tháng 1 năm 1968, theo Nghị quyết của Ủy ban thường vụ Quốc hội Việt Nam, hai tỉnh Hải Dương và Hưng Yên sáp nhập thành tỉnh Hải Hưng. Khi hợp nhất, tỉnh có 2 thị xã: thị xã Hải Dương (tỉnh lị), thị xã Hưng Yên và 20 huyện: Ân Thi, Bình Giang, Cẩm Giàng, Chí Linh, Gia Lộc, Khoái Châu, Kim Động, Kim Thành, Kinh Môn, Mỹ Hào, Nam Sách, Ninh Giang, Phù Cừ, Thanh Hà, Thanh Miện, Tiên Lữ, Tứ Kỳ, Văn Giang, Văn Lâm, Yên Mỹ.

Sau khi sáp nhập tỉnh, các huyện cũng tiến hành hợp nhất.

Năm 1977, hợp nhất Cẩm Giàng và Bình Giang thành huyện Cẩm Bình.

Năm 1979, hợp nhất Kim Thành và Kinh Môn thành huyện Kim Môn; Nam Sách và Thanh Hà thành huyện Nam Thanh; Tứ Kỳ và Gia Lộc thành huyện Tứ Lộc; Thanh Miện và Ninh Giang thành huyện Ninh Thanh.

Năm 1977, hợp nhất Phù Cừ và Tiên Lữ thành huyện Phù Tiên, Văn Giang và Yên Mỹ thành huyện Văn Yên, Văn Lâm và Mỹ Hào thành huyện Mỹ Văn.

Năm 1979, hợp nhất 14 xã của huyện Văn Yên (gồm phần lớn huyện Yên Mỹ cũ) và huyện Văn Mỹ thành huyện Mỹ Văn; hợp nhất 14 xã còn lại của huyện Văn Yên (gồm phần lớn huyện Văn Giang cũ) và huyện Khoái Châu thành huyện Châu Giang; Kim Động và Ân Thi thành huyện Kim Thi.

Như vậy đơn vị hành chính của tỉnh đến đầu năm 1996 bao gồm thị xã Hải Dương (tỉnh lị), thị xã Hưng Yên, 10 huyện: Cẩm Bình, Châu Giang, Chí Linh, Kim Môn, Kim Thi, Mỹ Văn, Nam Thanh, Ninh Thanh, Phù Tiên, Tứ Lộc.

Ngày 27 tháng 1 năm 1996, chia huyện Kim Thi thành 2 huyện Kim Động và Ân Thi, chia huyện Ninh Thanh thành 2 huyện: Ninh Giang và Thanh Miện, chia huyện Tứ Lộc thành 2 huyện: Tứ Kỳ và Gia Lộc như trước khi sáp nhập.

Đến cuối năm 1996, đơn vị hành chính của tỉnh bao gồm thị xã Hải Dương (tỉnh lị), thị xã Hưng Yên và 13 huyện: Ân Thi, Cẩm Bình, Châu Giang, Chí Linh, Gia Lộc, Kim Động, Kim Môn, Mỹ Văn, Nam Thanh, Ninh Giang, Phù Tiên, Thanh Miện, Tứ Kỳ.

Ngày 6 tháng 11 năm 1996, kỳ họp thứ 10 Quốc hội khóa IX ra nghị quyết chia tỉnh Hải Hưng để tái lập tỉnh Hải Dương và tỉnh Hưng Yên.

* Tỉnh Hải Dương gồm thị xã Hải Dương và 8 huyện: Cẩm Bình, Chí Linh, Gia Lộc, Kim Môn, Nam Thanh, Ninh Giang, Thanh Miện, Tứ Kỳ.
* Tỉnh Hưng Yên gồm thị xã Hưng Yên và 5 huyện: Ân Thi, Châu Giang, Kim Động, Mỹ Văn, Phù Tiên.
Ngày 24 tháng 7 năm 1999, huyện Châu Giang tách thành 2 huyện Khoái Châu và Văn Giang. Đồng thời, chia lại huyện Mỹ Văn thành 3 huyện: Mỹ Hào, Văn Lâm và Yên Mỹ.

## Xem thêm
*Hải Dương
*Hưng Yên

## Tham khảo
Lái Thiêu (phường)

**Lái Thiêu** là một phường thuộc Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam. Đây là một trong 168 phường, xã và đặc khu mới ở Thành phố Hồ Chí Minh sau đợt sắp xếp vào năm 2025.

## Địa lý
Phường Lái Thiêu nằm ở trung tâm của thành phố Thuận An trước đây, cách phường Thủ Dầu Một 11&nbsp;km về phía Nam và cách phường Sài Gòn 16&nbsp;km về phía bắc, có vị trí địa lý:
*Phía Bắc giáp với phường Thuận An
*Phía Đông giáp với các phường Thuận Giao và Bình Hòa
*Phía Tây Nam giáp phường An Phú Đông với ranh giới là Sông Sài Gòn
*Phía Tây giáp với xã Đông Thạnh với ranh giới là Sông Sài Gòn
Theo Công văn số 2896/BNV-CQĐP ngày 27 tháng 5 năm 2025 của Bộ Nội vụ, phường Lái Thiêu sau sắp xếp có diện tích là 15,461&nbsp;km², dân số tính tới ngày 31 tháng 12 năm 2024 là 118.852 người, mật độ dân số đạt  người/km² (Điều 6 Nghị quyết số 76/2025/UBTVQH15 ngày 14 tháng 4 năm 2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội).

## Lịch sử
Trước đây, Lái Thiêu là một xã thuộc huyện Thuận An. Huyện lỵ huyện Thuận An khi đó đặt tại xã Lái Thiêu.

Ngày 29 tháng 8 năm 1994, xã Lái Thiêu giải thể để thành lập thị trấn Lái Thiêu và xã Bình Nhâm.

Ngày 13 tháng 1 năm 2011, Chính phủ ban hành Nghị quyết 04/NQ-CP về việc thành lập hai thị xã Dĩ An và Thuận An thuộc tỉnh Bình Dương. Theo đó, thành lập phường Lái Thiêu thuộc thị xã Thuận An trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của thị trấn Lái Thiêu.

Sau khi thành lập, phường Lái Thiêu có 790 ha diện tích tự nhiên, dân số là 50.669 người.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1685/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của Thành phố Hồ Chí Minh năm 2025. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các phường Bình Nhâm, phường Lái Thiêu và một phần của phường Vĩnh Phú (thành phố Thuận An) thành phường mới có tên gọi là **phường Lái Thiêu**.

## Hình ảnh

Lai Thieu.png|Vị trí phường Lái Thiêu trên bản đồ thành phố Thuận An trước đây
Vinh Phu, Thuan An.png|Vị trí phường Vĩnh Phú trên bản đồ thành phố Thuận An trước đây
Đường Nguyễn Trãi, Lái Thiêu, Thuận An.jpg|Đường Nguyễn Trãi trên địa bàn phường Lái Thiêu
VongxoayUBNDthanhphoThuanAn.jpg|Vòng xoay UBND Phường Lái Thiêu
Vĩnh Phú, tx. Thuận An, Binh Duong, Vietnam - panoramio (3).jpg|Một góc khu dân cư Lái Thiêu


## Chú thích

## Tham khảo
Mắm

Trong tiếng Việt, **mắm** có thể chỉ đến:
*Khi là danh từ:
**Cá hay thủy sản có ướp muối mặn để bảo quản lâu, để ngấu, có thể được xử lý tiếp bằng cách nấu, lọc hoặc không cần xử lý tiếp. Ví dụ:
*** Nước mắm: Có xử lý tiếp bằng cách nấu, lọc. Ở Việt Nam thường làm từ cá biển (như cá cơm) hoặc đôi khi từ tôm, tép biển.
*** Mắm tôm, mắm tép, mắm ruốc: Không qua nấu lọc. Thường có thêm gia vị để tạo mùi hương vị thơm ngon hơn.
**Các loài cây mọc ở vùng ngập mặn ven biển, thân nhỏ, rễ trồi lên khỏi mặt đất, thường trồng để bảo vệ đê nước mặn và lấn biển, có danh pháp khoa học là *Avicennia* spp. thuộc họ Avicenniaceae/Acanthaceae. Xem bài Họ Mắm.
*Khi là động từ: Là sự bặm miệng để nén bực tức hoặc khi phải gắng sức để làm một việc gì đó quá sức.
*Thành ngữ với dạng **...mắm...muối** 
**"*thêm mắm thêm muối*": vẽ thêm chuyện hay đừng phức tạp hóa vấn đề
**"*ăn mắm ăn muối*": thô tục, khiếm nhã
*Là gia vị
Đồ thị đầy đủ

**Đồ thị đầy đủ** n đỉnh (tiếng Anh: *complete graph*), ký hiệu là K_n (chữ *K* lấy từ tiếng Đức *komplett*), là đồ thị đơn vô hướng mà giữa hai đỉnh bất kì của nó luôn có cạnh nối.

Đồ thị K_n có tất cả n(n-1)/2 cạnh. Nó là đồ thị đơn có nhiều cạnh nhất, đồng thời là đồ thị chính quy bậc n-1.

## Ví dụ
Sau đây là danh sách và hình vẽ minh họa các đồ thị đầy đủ với số đỉnh từ 1 đến 12, cùng với số cạnh của chúng:

## Xem thêm

## Chú thích

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Siêu Trái Đất

**Siêu Trái Đất** là những hành tinh ngoài hệ Mặt Trời có khối lượng lớn hơn Trái Đất, nhưng nhỏ hơn nhiều so với các hành tinh băng khổng lồ của hệ Mặt Trời: Sao Thiên Vương (gấp 14,5 lần Trái Đất) và Sao Hải Vương (gấp 17 lần Trái Đất). Thuật ngữ "siêu Trái Đất" chỉ phản ánh khối lượng của các hành tinh này chứ không nói lên điều gì về các điều kiện trên bề mặt hoặc khả năng sinh sống của chúng.

Các hành tinh bay quanh các ngôi sao ngoài Hệ Mặt Trời có độ sáng biểu kiến rất thấp. Các kỹ thuật quan sát hiện nay thường tìm thấy các hành tinh có khối lượng cỡ Sao Mộc. Việc phát hiện các siêu Trái Đất với khối lượng vài chục lần Trái Đất đã được xem là tiến bộ trong quan sát khi những hành tinh kiểu này lần đầu được tìm thấy bay quanh sao Mu Arae.

## Lịch sử quan sát, phát hiện

Ngày 26 tháng 1 năm 2006, các nhà thiên văn học thông báo đã tìm ra siêu Trái Đất nhỏ nhất, có mã số OGLE-2005-BLG-390Lb.

Vào lúc 6:00 GMT ngày 9 tháng 10 năm 2008, Cơ quan Vũ trụ Ukraina ở Evpatoria đã gửi thông điệp đến một siêu Trái Đất có tên gọi là Gliese 581 c. Nếu ở nơi đó có sự sống, nhân loại sẽ hy vọng nhận được thông tin phản hồi vào năm 2049. Gliese 581 c với nhiệt độ 0–40&nbsp;°C sẽ có nhiều cơ hội tồn tại sự sống ở đó.

Cũng trong tháng 6 năm 2008, David P. Bennett ở Microlensing Observations in Astrophysics đã phát hiện ra MOA-2007-BLG-192Lb, cũng là một hành tinh đặc như Trái Đất và ở cách Trái Đất 3000 năm ánh sáng về phía chòm sao Nhân Mã.

## Xem thêm
* Hành tinh đất đá
* Hành tinh Hycean

## Chú thích

## Liên kết ngoài
* Tìm thấy hành tinh giống Trái Đất nhỏ nhất 
* Viet Sciences
* VietnamNet
* Nhân dân
* Space.com (tiếng Anh)
Người Hà Nội (bài hát)

***Người Hà Nội*** là một bài hát do nhạc sĩ Nguyễn Đình Thi sáng tác. Bài hát ca ngợi Hà Nội và những dấu ấn lịch sử lên con người và thành phố trong thời gian diễn ra cuộc kháng chiến chống Pháp.

## Lịch sử
Nhạc sĩ Nguyễn Đinh Thi sáng tác bài hát này đầu năm 1947, khi cuộc kháng chiến chống Pháp chỉ vừa mới nổ ra được ít ngày, sau khi cả Hà Nội đã lên đường sơ tán theo *[[Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến]]* tháng 12 năm 1946 của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Tên gọi ban đầu là *Bài hát của một người Hà Nội*. Mặc dù bản thân nhạc sĩ từng thổ lộ ông không được học cao về âm nhạc, bài *Người Hà Nội* của ông thực sự đòi hỏi ca sĩ trình bày phải có trình độ thanh nhạc tốt bên cạnh một nhạc cảm tốt, cái nhạy bén vốn có trong tâm hồn người Tràng An.

Trong bài hát này, Nguyễn Đình Thi đã có một câu hát nhắc lại nguyên văn câu mở đầu một tác phẩm nổi tiếng của nhạc sĩ Văn Cao. Đó là câu "Đoàn quân Việt Nam đi" của bài *[[Tiến quân ca]]*.

Bài hát này được một số nghệ sĩ trình bày thành công như Lê Dung, Trọng Tấn, Cao Minh và Ánh Tuyết...

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Sáu mươi năm vang vọng một bài ca
Người Hà Nội

**Người Hà Nội** có thể là:
*Người dân Hà Nội
*Bài hát "Người Hà Nội" của nhạc sĩ Nguyễn Đình Thi
*Phim *[[Người Hà Nội (phim)|Người Hà Nội]]*
*Báo *[[Người Hà Nội (báo)|Người Hà Nội]]*
Đại học British Columbia

**Đại học British Columbia** () là một viện đại học nghiên cứu công lập ở Vancouver, British Columbia, Canada.

## Lịch sử
Đại học British Columbia được thành lập vào năm 1908.
### Thành lập

### Những năm đầu tiên

### Hiện tại

## Quản trị và chuyên ngành

### Chuyên ngành
Đại học British Columbia có hơn 200 chuyên khoa dành cho sinh viên đại học, và 297 chương trình sau đại học, trong đó nổi bật nhất là khoa học đời sống hay life science nằm trong top 20 trên thế giới trong năm 2012.

### Tuyển sinh

### Nghiên cứu

## Tài chính

## Địa điểm

### Vancouver
UBC Vancouver tọa lạc tại Point Grey, một bán đảo biệt lập cách trung tâm thành phố Vancouver khoảng 20 phút. Khuôn viên trường được bao quanh bởi các bãi biển, trong đó nổi tiếng nhất là Wreck Beach, vành đai xanh rộng hơn 7,63&nbsp;km vuông Pacific Spirit Regional Park.

### Okanagan

### Thư viện của đại học

Thư viện của trường UBC là thư viện lớn thứ 2 tại Canada. Với hơn 6 triệu bàn tài liệu, hơn 800,000 e-book, và hơn 4 triệu lượt ra vào hàng năm, thư viện là một phần không thể thiếu đối với các sinh viên của trường.

## Đời sống sinh viên

## Những người nổi tiếng
* Michael Smith (giáo sư, Giải Nobel Hóa học 1993)
* Robert Mundell (sinh viên, Giải Nobel Kinh tế 1999)
* Har Gobind Khorana (giáo sư, Giải Nobel Y học 1968)
* David Suzuki (giáo sư, nhà sinh vật học, người quan tâm đến ô nhiễm môi trường nổi tiếng)
* William Gibson (sinh viên, nhà văn viết đặc biệt về khoa học máy tính giả tưởng)
* Kim Campbell, nữ thủ tướng đầu tiên của Canada, cựu sinh viên
* Huỳnh Bích Liên, nữ diễn viên, người dẫn chương trình tại Hồng Kông

## Hình ảnh

Hình:Ubccampus.jpg
Hình:Chem1.jpg
Hình:University of British Columbia, Rose Garden.jpg|Vườn hồng
File:Vancouver_school_of_theology_(UBC-2009).JPG|Tòa nhà Đại học Kinh tế, xây dựng năm 1927
File:Engineering Management and Education (UBC Okanagan).jpg|Quản lý Kỹ thuật và Giáo dục
File:UBC Law at Allard Hall.JPG|Đại học Luật
Hình:University of Bristish Columbia 017.jpg
Hình:UBC - LIFE SCIENCES CENTRE.jpg
Hình:Chan-Ctr-popup.jpg
Hình:SUB-at-UBC.jpg
Hình:Ubc 023.jpg
Hình:SRC-at-UBC.jpg
UBC SUB.jpg


## Xem thêm

* Đại học McGill
* Đại học Toronto

## Ghi chú

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Website chính thức
UBC

**UBC** có thể viết tắt cho các tổ chức sau đây:

**University of British Columbia*: Đại học British Columbia
**Unified Buddhist Church*: Giáo hội Phật giáo Thống nhất
*Union Bank of California
*Uganda Broadcasting Corporation
Đại học Simon Fraser

**Viện Đại học Simon Fraser** hay **Đại học Simon Fraser** (tiếng Anh: *Simon Fraser University*, viết tắt là *SFU*) là một trong những viện đại học lớn của Canada tại tỉnh bang British Columbia. SFU được thành lập tháng 9 năm 1965, đặt tên theo tên của nhà thám hiểm Simon Fraser, người đã từng thám hiểm khu vực xung quanh thành phố Vancouver.

SFU đạt danh hiệu là trường đại học tốt nhất của Canada 8 lần (1993, 1996, 1997, 1998, 2000, 2009, 2010 và 2011) theo bảng xếp hạng hằng năm của tạp chí *[[Maclean']]. Hiện tại SFU có 35,204 sinh viên, trong đó số sinh viên quốc tế là 4,602, chiếm 13.07%.*

## Các khoa
SFU gồm có 6 khoa:
* Khoa khoa học ứng dụng
* Khoa khoa học xã hội & nhân văn
* Khoa kinh doanh
* Khoa sư phạm
* Khoa khoa học sức khỏe (Y học)
* Khoa khoa học (tự nhiên)

## Các học xá (campus)
* **Simon Fraser University Burnaby Mountain Campus** (địa điểm chính)
:8888 University Drive
:Burnaby, B.C.
:Canada. V5A 1S6
:Phone: 604.291.3111

Diện tích: 1,7&nbsp;km²

* **Simon Fraser University at Harbour Centre**
:515 West Hastings Street
:Vancouver, B.C.
:Canada. V6B 5K3
:Phone: 604.291.5000
* **Simon Fraser University Surrey Campus**
:2400 Central City
:10153 King George Hwy
:Surrey, B.C.
:Canada. V3T 2W1
:Phone: 604.268.7500

## Huy hiệu

Kể từ năm 2007, SFU đổi huy hiệu mới với lý do để tránh bị nhầm lẫn với các trường công giáo bởi biểu tượng thánh giá trên huy hiệu cũ.

## Cựu sinh viên nổi tiếng
* Terry Fox
* Gordon Campbell
* Ujjal Dosanjh
* Glen Clark
* David Usher
* Margaret Trudeau
* Chu Thiên Tuyết
* Choi Woo-shik

## Hình ảnh

Hình:SFU_WAC_Bennett_Library.jpg|Thư viện W.A.C. Bennet
Hình:Terry_fox_statue.jpg|Tượng kỷ nệm Terry Fox
Hình:Sfusurrey.jpg|SFU Surey
Hình:Translink-B8038.jpg|Bus 144
Hình:Sfu-academic-quadrangle.jpg
Hình:Sfu-academic-quadrangle-hall.jpg
Hình:Sfu-academic-quadrangle-pond.jpg
Hình:Sfu-convocationhall.jpg
Hình:SFUConvocationMall.JPG
Hình:Sfu-maggie-benson.jpg


## Xem thêm
* Đại học British Columbia
* Đại học Victoria
* Danh sách các trường đại học của Canada

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Trang web của SFU
*Trường kinh doanh SFU
Kiến (định hướng)

**Kiến** trong tiếng Việt có thể là:
*Động vật kiến thuộc bộ Cánh màng, lớp Sâu bọ.
*Khái niệm kiến trong Phật giáo
Thái Bá Tân

**Thái Bá Tân** sinh ngày  tại xã Diễn Lộc, huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An là dịch giả, nhà thơ, nhà văn Việt Nam. 
## Tiểu sử
Ông sinh ra trong dòng họ Thái, được coi là hậu duệ của Tao Đàn Phó Nguyên Soái Thái Thuận dưới triều Lê Thánh Tông. Ông từng học Đại học ngoại ngữ Matscova (khoa phiên dịch tiếng Anh) 1967 – 1974. Phiên dịch tiếng Anh và Nga ở Bộ Thủy Sản. Dạy tiếng Anh và văn học Anh tại Đại học Sư phạm ngoại ngữ Hà Nội 1975 – 1978. Sau đó ông về làm biên tập sách tại nhà xuất bản Lao động, Hội nhà văn. Hiện thuộc biên chế Hội Nhà văn Việt Nam, phó chủ tịch Hội đồng Văn học nước ngoài và ủy viên Ban đối ngoại của hội. Hiện ông đang sống và làm việc tại Hà Nội. 

Đã xuất bản khoảng 70 đầu sách, gồm thơ dịch, truyện ngắn và thơ sáng tác.

Hơn hai mươi lăm năm ông tổ chức lớp học thêm tiếng Anh cho sinh viên tại Hà Nội, với gần 300 người một lớp, rất nhiều thế hệ học sinh, sinh viên đã trưởng thành và thành công từ lớp học tiếng Anh này của ông.

## Tác phẩm tiêu biểu
### Dịch thuật
**Tuyển tập thơ [[Lord Byron|G.G.Byron]]*
**Thơ cổ phương Đông* (thơ 4 câu của Omar Khayam)
**Nghịch lý của bàn tay* của E. Mejelaitis
**Cổ thi tác dịch*
**Thơ tình thế giới* (2004) Trong tuyển tập này, ông đã dịch rất nhiều bài thơ tình hay từ các nhà thơ nổi tiếng trên thế giới. Một số bài tiêu biểu:

### Thơ
**Lục ngôn thi tập*
**Bàn tay hình chiếc lá*
#### Thơ thời sự
* “Vứt mẹ cái khẩu hiệu / Còn đảng là còn mình./ Thế mai kia đảng chết / Không lẽ mày quyên sinh?“ 

### Tiểu thuyết
**Đói*, Knut Hamsun
**[[Yevgeny Onegin]]*, Aleksandr Puskin
**Kho báu của vua Xôlômông*, Henry Haggard
**Nàng Margaret xinh đẹp*, Henry Haggard

### Truyện ngắn
**Ông già và chiếc đàn piano*, 2002

## Tranh cãi
Cuốn *Thơ Haiku Nhật Bản* của dịch giả Thái Bá Tân được phát hành tháng 11/2013 (Nhà sách Đông Tây liên kết với Nhà xuất bản Lao Động ấn hành). Tuy vậy, sau khi đọc những bài thơ dịch trong sách, độc giả có thể phát hiện nhiều lỗi sai trong dịch thuật.

## Chú thích

## Tham khảo
* 
*Thái Bá Tân dịch sai phá hỏng tuyệt phẩm haiku Nhật Bản? 
## Liên kết ngoài
*Website Thái Bá Tân
*Blog Thái Bá Tân
* 
* Page
Cúp bóng đá châu Phi

**Cúp bóng đá châu Phi** ( - **CAN**;  - **AFCON**) là giải bóng đá giữa các đội tuyển quốc gia thuộc khu vực châu Phi do Liên đoàn bóng đá châu Phi (CAF) tổ chức. Giải lần đầu tiên được tổ chức năm 1957 chỉ với 3 đội tuyển. Giải chính thức được tổ chức 2 năm một lần kể từ năm 1968 đến nay. Từ năm 2013, giải được chuyển sang tổ chức vào các năm lẻ để tránh trùng với Giải vô địch bóng đá thế giới. Như vậy lần thứ hai giải được tổ chức vào hai năm liên tiếp (2012 và 2013), sau lần đầu tiên vào 50 năm trước đó (1962 và 1963). Giải đấu năm 2021 được hoãn sang tháng 1 năm 2022 do đại dịch Covid-19, còn giải đấu năm 2023 cũng được dời sang đầu năm 2024 do khí hậu nắng nóng của nước chủ nhà Bờ Biển Ngà.

Đội tuyển đoạt nhiều chức vô địch nhất tính đến thời điểm hiện tại là  với 7 lần bước lên ngôi vị cao nhất vào các năm 1957, 1959, 1986, 1998, 2006, 2008 và 2010.

## Kết quả các trận chung kết và tranh hạng 3

(1) Năm 1959, chỉ có 3 đội tham dự và trận cuối cùng được coi như trận chung kết.

(2) Năm 1976, 4 đội cuối cùng (giải có 8 đội) đấu vòng tròn xếp hạng.

(3) Năm 1978, đội Tunisia bỏ cuộc ở phút thứ 42 và đội Nigeria được xử thắng 2-0.

### Các đội lọt vào top 4

: Chủ nhà

### Kết quả của các nước chủ nhà

### Kết quả của đương kim vô địch

## Vô địch theo từng khu vực

## Giải thưởng
### Cầu thủ xuất sắc nhất giải

### Vua phá lưới

## Các đội tham dự

;Chú thích

* – Vô địch
* – Á quân
* – Hạng ba
* – Hạng tư
*TK – Tứ kết
*V16 – Vòng 16 đội
*VB – Vòng bảng
*Q – Vượt qua vòng loại
* &mdash; Chủ nhà
* &mdash; Bỏ cuộc khi tham dự vòng loại
* &mdash; Bị loại khỏi vòng loại

;Các đội chưa từng tham dự CAN: , , , , , , , , , .

## Lần đầu tham dự
Dưới đây là thống kê giải đầu tiên mà các đội tuyển giành quyền vào chơi một vòng chung kết CAN.

## Bảng xếp hạng tổng thể

## Các huấn luyện viên vô địch

## Tham khảo

## Liên kết ngoài