open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Điền Hạ

**Điền Hạ** là một xã thuộc huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

## Địa giới hành chính
Xã Điền Hạ nằm ở phía nam của huyện Bá Thước.
*Phía đông giáp các xã Cẩm Thành và Cẩm Liên, huyện Cẩm Thủy.
*Phía nam giáp xã Cẩm Liên, huyện Cẩm Thủy, xã Thạch Lập, huyện Ngọc Lặc và xã Điền Thượng, huyện Bá Thước.
*Phía tây giáp xã Điền Thượng, huyện Bá Thước.
*Phía bắc giáp các xã Điền Quang và Điền Trung, huyện Bá Thước.

## Lịch sử hành chính
Xã Điền Hạ gồm Mường Đèn và Mường Ấm, thời Lê-Nguyễn là vùng đất thuộc huyện Cẩm Thủy, phủ Thiệu Thiên, Thanh Hóa. Đến năm Thành Thái thứ 16 (1904), thuộc tổng Điền Lư, châu Quan Hóa. Vào năm Khải Định thứ 10 (1925), tổng Điền Lư chuyển về châu Tân Hóa mới thành lập. Năm 1943, tổng Điền Lư trở lại thuộc huyện Cẩm Thủy. Sau Cách mạng tháng Tám (1945), tổng Điền Lư thuộc châu Tân Hóa mới tái lập, đến tháng 11 năm 1945, châu Tân Hóa đổi thành châu Bá Thước theo tên của thủ lĩnh Cầm Bá Thước trong phong trào Cần Vương.

Tháng 3 năm 1948, xã Điền Hạ lúc này là vùng đất thuộc xã Hồ Điền, huyện Bá Thước. Năm 1964, các chòm Dùng và Vốc được chuyển về xã Cẩm Liên, huyện Cẩm Thủy. Cũng trong năm 1964, xã Hồ Điền được chia thành 4 xã là Điền Lư, Điền Quang, Điền Thượng, Điền Hạ, tên gọi Điền Hạ chính thức xuất hiện từ đây.

Khi mới thành lập, xã Điền Hạ gồm các chòm: Đuống, Mén, Đớn, Hồ Phong, Đèn và Nan Bứng. Hiện nay gồm 9 làng: Duồng, Né, Xèo, Thành Điền, Săm, Đèn, Đớn, Nan và Bứng.trong đó làng Đèn có số hộ khẩu lớn nhất với hơn 200 hộ, và làng Bứng có số hộ ít nhất với 50 hộ.

## Di tích
*Hang Điền Hạ, di chỉ khảo cổ thời đại đồ đá.

## Tham khảo
*

## Chú thích
Điền Quang

**Điền Quang** là một xã thuộc tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

Được thành lập ngày 16 tháng 6 năm 2025 trên cơ sở các xã Điền Thượng, Điền Hạ, Điền Quang của huyện Bá Thước, xã Điền Quang chính thức hoạt động từ ngày 1 tháng 7 cùng năm.

## Địa lý
Xã Điền Quang nằm ở vùng núi phía tây bắc tỉnh Thanh Hóa, có vị trí địa lý:

* Phía đông giáp xã Cẩm Thạch
* Phía bắc giáp xã Điền Lư
* Phía tây giáp xã Thiết Ống
* Phía nam giáp các xã Thạch Lập, Đồng Lương.

Xã Điền Quang có diện tích tự nhiên 103,67&nbsp;km², quy mô dân số năm 2024 là 16.611 người, mật độ dân số đạt 160 người/km².

Quốc lộ 217 chạy qua địa bàn xã Điền Quang.

## Lịch sử
Địa giới hành chính xã Điền Quang trước đây là các xã Điền Thượng, Điền Hạ, Điền Quang, nằm ở phía đông nam huyện Bá Thước.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, huyện Bá Thước bị giải thể do bỏ cấp huyện; xã Điền Quang được thành lập theo Nghị quyết số 1686/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của 3 xã Điền Thượng, Điền Hạ, Điền Quang. Xã này chính thức hoạt động từ ngày 1 tháng 7 năm 2025, là đơn vị hành chính trực thuộc tỉnh Thanh Hóa.

### Xã Điền Quang trước 16/6/2025
Xã Điền Quang là một phần của đất Mường Ấm, thời Lê-Nguyễn là vùng đất thuộc huyện Cẩm Thủy, phủ Thiệu Thiên, Thanh Hóa. Đến năm Thành Thái thứ 16 (1904), thuộc tổng Điền Lư, châu Quan Hóa. Vào năm Khải Định thứ 10 (1925), tổng Điền Lư chuyển về châu Tân Hóa mới thành lập. Năm 1943, tổng Điền Lư trở lại thuộc huyện Cẩm Thủy. Sau Cách mạng tháng Tám (1945), tổng Điền Lư thuộc châu Tân Hóa mới tái lập, đến tháng 11 năm 1945, châu Tân Hóa đổi thành châu Bá Thước theo tên của thủ lĩnh Cầm Bá Thước trong phong trào Cần Vương.

Tháng 3 năm 1948, xã Điền Quang lúc này là vùng đất thuộc xã Hồ Điền, huyện Bá Thước. Năm 1964, xã Hồ Điền được chia thành 4 xã là Điền Lư, Điền Hạ, Điền Thượng, Điền Quang, tên gọi Điền Quang chính thức xuất hiện từ đây.

Khi mới thành lập, xã Điền Quang gồm các chòm: Đào, Khước, Mướn, Cộ, Mười, Lũng, Un Trướn, Đồn Mướn, Mù Khò, Ấm, Khà, Mý, Xê, Mít Muổng. Hiện nay gồm các làng: Đào, Ấm, Mượn, Cộ, Luyện, Mười, Un, Thứng, Khước, Vàng Ví, Khò Mít, Quóc, Sê và Rống.

## Hành chính
Xã Điền Quang có 30 thôn. Dưới đây là danh sách các thôn theo địa giới từng xã cũ:

## Tham khảo
### Chú thích

### Nguồn sách
*
Thành Sơn, Bá Thước

**Thành Sơn** là một xã thuộc huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

## Địa giới hành chính
Xã Thành Sơn nằm ở phía tây bắc của huyện Bá Thước.
*Phía đông giáp các xã Lũng Cao và Lũng Niêm, huyện Bá Thước.
*Phía nam giáp xã Thành Lâm, huyện Bá Thước và xã Hồi Xuân, huyện Quan Hóa.
*Phía tây giáp các xã Thanh Xuân và Phú Xuân, huyện Quan Hóa.
*Phía bắc giáp xã Phú Lệ, huyện Quan Hóa và xã Lũng Cao, huyện Bá Thước.

## Lịch sử hành chính
Xã Thành Sơn vào thời Lê-Nguyễn là vùng đất thuộc huyện Cẩm Thủy, phủ Thiệu Thiên, Thanh Hóa. Đến năm Thành Thái thứ 14 (1902), thuộc tổng Cổ Lũng, châu Quan Hóa. Vào năm Khải Định thứ 10 (1925), tổng Cổ Lũng chuyển về châu Tân Hóa mới thành lập. Năm 1943, tổng Cổ Lũng nhập với tổng Thiết Ống thành một bang của châu Quan Hóa. Sau Cách mạng tháng Tám (1945), tổng Cổ Lũng thuộc châu Tân Hóa mới tái lập, đến tháng 11 năm 1945, châu Tân Hóa đổi thành châu Bá Thước theo tên của thủ lĩnh Cầm Bá Thước trong phong trào Cần vương.

Tháng 3 năm 1948, xã Thành Sơn lúc này là vùng đất thuộc xã Quốc Thành, huyện Bá Thước. Năm 1964, xã Quốc Thành được chia thành 5 xã là Lũng Cao, Thành Sơn, Thành Lâm, Lũng Niêm và Cổ Lũng, tên gọi Thành Sơn chính thức xuất hiện từ đây. Sau khi thành lập, xã Thành Sơn gồm các chòm: Eo Kén, Phả Ban, Kho Mường (Hua Mường), Đông Điểng, Phả Khà, Bắng và làng Nông Công.

## Giao thông
Xã Thành Sơn có quốc lộ 15C chạy qua.

## Tham khảo
*

## Chú thích
Chứng minh có thể kiểm chứng ngẫu nhiên (độ phức tạp)

Trong lý thuyết độ phức tạp tính toán, **chứng minh có thể kiểm chứng ngẫu nhiên (PCP** - viết tắt của probabilistically checkable proof) là một chứng minh có thể được kiểm tra bởi một thuật toán ngẫu nhiên sử dụng một số lượng nhỏ bit ngẫu nhiên và một số lượng nhỏ bit của chứng minh. Thuật toán sau đó phải chấp nhận chứng minh đúng và từ chối chứng minh sai với xác suất cao. Chứng minh sử dụng trong định nghĩa dựa trên thuật toán kiểm chứng của NP cũng thỏa mãn 2 yêu cầu này, bởi thuật toán kiểm chứng đọc toàn bộ chứng minh một cách tất định và chấp nhận chứng minh đúng, từ chối chứng minh sai. Tuy nhiên, điều thú vị ở đây là sự tồn tại của chứng minh có thể kiểm chứng được bằng cách chỉ đọc một vài bit của chứng minh cùng với việc sử dụng bit ngẫu nhiên một cách khôn ngoan.

Chứng minh có thể kiểm chứng ngẫu nhiên tạo ra nhiều lớp độ phức tạp tính toán khác nhau, phụ thuộc vào số lượng bit cần đọc của chứng minh, và số lượng bit ngẫu nhiên cần sử dụng. Lớp **PCP**(r(n), q(n)) là tập hợp các bài toán quyết định có chứng minh có thể kiểm chứng ngẫu nhiên sử dụng tối đa r(n) bit ngẫu nhiên và đọc tối đa q(n) bit của chứng minh. Thông thường, chứng minh đúng luôn được chấp nhận và chứng minh sai bị từ chối với xác suất ít nhất 1/2. Định lý PCP chứng minh rằng **PCP**(O(\log n), O(1)) = **NP**.

## Định nghĩa

Một **Hệ thống kiểm chứng ngẫu nhiên** với tham số toàn vẹn *c(n)*, tham số đúng đắn *s(n)*, bảng chữ cái Σ, cho bài toán quyết định *L*, với 0\le s(n)  là một máy Turing ngẫu nhiên sử dụng máy tiên tri, tạm gọi là *V*, sao cho với dữ liệu vào *x*, và chứng minh \pi\in \Sigma^* đọc thông qua máy tiên tri,
* Điều kiện toàn vẹn: Nếu x\in L thì tồn tại *π* sao cho V^{\pi}(x)=1 với xác suất ít nhất *c(n)*.
* Điều kiện đúng đắn: Nếu x\not\in L thì với mọi *π’*, V^{\pi}(x)=1 với xác suất tối đa *s(n)*.
Hai tham số quan trọng khác của hệ thống là số lượng tối đa bit ngẫu nhiên *r(n)* và số lượng tối đa bit của chứng minh *q(n)* mà máy V sử dụng khi xử lý dữ liệu vào có độ dài *n*.

Hệ thống kiểm chứng là *không thích ứng* nếu *V* đưa ra vị trí tất cả các bit cần đọc từ chứng minh trước khi nhận được bất kì một bit nào.

## Lịch sử và tầm quan trọng
Lý thuyết về chứng minh có thể kiểm chứng ngẫu nhiên nghiên cứu về khả năng của hệ thống kiểm chứng ngẫu nhiên với các giá trị tham số khác nhau (tham số toàn vẹn, tham số đúng đắn, số bit ngẫu nhiên, số bit của chứng minh, kích thước bảng chữ cái). Lý thuyết này có nhiều ứng dụng trong lý thuyết độ phức tạp tính toán (đặc biệt là chứng minh sự không xấp xỉ được), và mật mã học.

Định nghĩa của chứng minh có thể kiểm chứng ngẫu nhiên được đưa ra bởi Arora và Safra năm 1992, tuy nhiên các tính chất của chúng đã được nghiên cứu từ trước. Năm 1990, Babai, Fortnow, và Lund đã chứng minh **PCP**(poly(n), poly(n)) = **NEXP**, đưa ra sự tương đương đầu tiên giữa chứng minh thông thường (NEXP) và chứng minh có thể kiểm chứng ngẫu nhiên. Định lý PCP năm 1992 chứng minh rằng **PCP**O(\log n), O(1))=**NP**.

## Ghi chú
Leptacme cuongi

***Leptacme cuongi*** là loài ốc thuộc họ Clausiliidae.

Tên của loài này được đặt theo tên của nhà sinh vật học Dương Ngọc Cường, công tác tại Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật, Hà Nội, Việt Nam, là bạn của người phát hiện ra loài *Leptacme cuongi*.

*Leptacme cuongi* được phát hiện lần đầu tại Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông, gần một núi đá vôi tại khu vực làng Am, 20°27.39'N 105°13.65'E, Thanh Hóa, Việt Nam.

## Hình ảnh

Tập tin:Leptacme cuongi reproductive system.jpg
Tập tin:Leptacme cuongi radula.png
Tập tin:Leptacme cuongi radula 2.png


## Chú thích

 
## Tham khảo
Boun Neua

**Boun Neua** là một huyện (*[[muang]], mường*)  thuộc tỉnh Phongsaly ở cực bắc  Lào.
## Chú thích
Boun Tay

**Boun Tay** là một huyện (*[[muang]], mường*)  thuộc tỉnh Phongsaly ở cực bắc  Lào.

## Hành chính

## Chú thích
Khoua

**Khoua**, còn viết là **Khua**, (tiếng Lào: ເມືອງຂວາ) là một *[[muang]]* (mường, huyện) thuộc tỉnh Phongsaly ở cực bắc Lào.

Tại Việt Nam thì Muang Khua còn được gọi là Mường Khoa.

## Vị trí
Phongsali là tỉnh cực bắc của Lào, còn Muang Khua là huyện cực nam của tỉnh. Phía đông huyện này giáp với Muang May, phía bắc là Muang Samphanh thuộc cùng tỉnh.

Phía nam là Muang Nambak và Muang Ngoy thuộc tỉnh Luang Prabang, còn phía tây nam là Muang La thuộc tỉnh Oudomxay.

Nam Ou, một chi lưu của sông Mekong chảy qua huyện. Thị trấn huyện lỵ Muang Khua nằm bên bờ Nam Ou.

Tuyến đường từ Điện Biên ở Việt Nam qua Muang May, Muang Khua đến Muang Xay của tỉnh Oudomxay là một tuyến tour du lịch khám phá nổi tiếng.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Chiếc bánh mì tròn bé nhỏ

**Chiếc bánh mì tròn bé nhỏ** (tiếng Ukraina: *Колобок*, tiếng Nga: *Колобок*, **Kolobok**) là một nhân vật văn học trong câu chuyện dân gian cùng tên nổi tiếng Ukraina và Nga.

## Nội dung

*Ngày xưa có một ông lão sống với một bà lão. Họ rất nghèo, chẳng có chút của cải nào cả. Và họ lại ngày một nghèo thêm cho tới lúc trong nhà không còn gì để ăn nữa, thậm chí là mẩu [[bánh mì]].*

*Ông lão nói với bà lão:*

*- Này bà lão, bà hãy làm một chiếc [[bánh mì]] tròn nhỏ đi. Nếu bà chịu khó vét sạch thùng đựng [[bột]] và chùi kỹ thì có thể chúng ta có đủ bột đấy.*

*Bà lão liền đi vét thùng [[bột]] và chùi kỹ. Bà kiếm được chút [[bột]], cho [[nước]] vào đánh nhão ra và làm một chiếc bánh tròn nhỏ. Bà cho nó vào trong lò nướng lên, sau đó để nó lên bậu [[cửa sổ]] cho nguội. Nhưng chiếc bánh bỗng nhảy từ cửa sổ xuống chiếc [[ghế]] dài kê bên ngoài [[cửa sổ]], rồi lại từ [[ghế]], nó nhảy xuống [[đất]] và lăn đi trên đường !*

*Chiếc bánh lăn mãi, lăn mãi và nó gặp [[Thỏ]] con đi ngang qua...*
### Nhân vật
* Ông lão, bà lão
* Bánh Mì Tròn
* Thỏ Chân Chạy
* Lão Sói
* Bác Gấu
* Mụ Cáo

## Xem thêm

## Chú thích
May, Phongsaly

**May**, có khi viết là **Mai**, (tiếng Lào: ເມືອງໃໝ່) là một *[[muang]]* (mường, huyện) thuộc tỉnh Phongsaly ở cực bắc Lào.

## Hành chính

## Vị trí
Muang May nằm ở góc đông nam của tình, phía tây là Muang Khoua cùng tỉnh, phía nam là Muang Ngoy thuộc tỉnh Luang Prabang. Phía đông là biên giới, giáp với Điện Biên ở Việt Nam.

Tuyến đường từ Điện Biên ở Việt Nam qua cửa khẩu Tây Trang, qua Muang May, Muang Khoua đến Muang Xay của tỉnh Oudomxay là một tuyến tour du lịch khám phá nổi tiếng.

## Tham khảo

## Xem thêm
## Liên kết ngoài
Khongxedone

**Khongxedone** (tiếng Lào: ເມືອງຄົງເຊໂດນ) hay **Khong Xedone**, **Khong Sedone** là một huyện (*[[muang]], mường*) thuộc tỉnh Saravane ở hạ Lào.

## Hành chính

## Chú thích
Saravane (huyện)

**Saravane** (tiếng Lào: ເມືອງສາລະວັນ) là một huyện (*[[muang]], mường*) thuộc tỉnh Saravane ở hạ Lào. Thị trấn Saravane đồng thời là huyện lỵ và cả tỉnh lị của tỉnh

## Hành chính

## Tham khảo

## Xem thêm
* Địa lý Lào

## Liên kết ngoài
Sa Mouay

**Sa Mouay** (có khi viết là Samouay hay Sa Moay,ສະໝ້ວຍ) là một huyện (*[[muang]], mường*) biên giới thuộc tỉnh Saravane ở Nam Lào.

## Huyện Samouay cách xa trung tâm thị xã Saravane 133 km, Bao gồm 4 xã 51 bản, Là một trong ít huyện có trung tậm hành chính huyện cách xa biên giới Lào-Việt nam khoảng 10 km.

## Dân số cập nhật mới nhất trong đợt điều tra dân cư năm 2025 là 20.905 người.
Ta Oy

**Ta Oy** (tiếng Lào: ເມືອງຕະໂອ້ຍ) hay **Taoi**, **Tà Ôi** là một huyện (*[[muang]], mường*) thuộc tỉnh Saravane ở Nam Lào.

## Hành chính

## Chú thích
Toumlane

**Toumlane** là một huyện (*[[muang]], mường*) thuộc tỉnh Saravane ở hạ Lào.

## Chú thích
Con hủi (phim)

**Con hủi** () là một bộ phim Ba Lan sản xuất năm 1976, từng được chiếu trên sóng VTV. Bộ phim chuyển thể từ tiểu thuyết cùng tên của Helena Mniszek, một nữ văn sĩ Ba Lan, do Stanisław Dygat viết kịch bản, Jerzy Hoffman đạo diễn. Đây là bản phim làm lại các phim năm 1926 và 1936, sau được tiếp nối bởi phim truyền hình năm 1999-2000. Phim thu hút hơn 9,8 triệu lượt khán giả Ba Lan, năm 1976, đứng thứ 9 trong các phim ăn khách nhất (thống kê số khán giả năm công chiếu) ở Ba Lan.

## Nội dung

## Diễn viên

* Wieslawa Kwasniewska... Wizembergowa 
* Andrzej Mrozewski... Wizemberg 
* Ryszard Ostalowski... Prince Daniecki 
* Józef Para... Count Cwilecki 
* Andrzej Piszczatowski... Count Morykoni 
* Hanna Stankówna... Countess Cwilecka 
* Ernestyna Winnicka... Young Lady 
* Jerzy Moes 
* Cezary Harasimowicz... Aristocrat (uncredited) 
* Marlena Miarczynska... Michalina Cwilecka (uncredited) 
* Maciej Pietrzyk... Aristocrat (uncredited)

## Tham khảo
Seponh

**Sepone** (có khi viết là **Xepon**) là một huyện (*[[muang]], mường*)  thuộc tỉnh Savannakhet ở Nam Lào. 

## Hành chính

## Chú thích
Dak Cheung

**Dak Cheung** (có khi viết là Dakchung, phát âm như Đạc-chưng) là một huyện (*[[muang]], mường*) núi cao thuộc tỉnh Sekong ở Nam Lào. Huyện này có biên giới chung với tỉnh Quảng Nam của Việt Nam. Giữa hai bên có cặp cửa khẩu quốc gia Dak Ork - Nam Giang.

Do là địa phương vùng sâu vùng xa, giao thông kém phát triển, nên đây là huyện nghèo nhất tỉnh. Tuy nhiên, Dak Cheung có tiềm năng lớn về du lịch do có nhiều cảnh đẹp, khí hậu núi cao mát mẻ. Khí hậu Dak Cheung rất phù hợp để trồng cà phê Arabia đặc biệt là bằng phương pháp canh tác hữu cơ.

Tuyến giao thông chính ở Dak Cheung là quốc lộ 16B, nối với quốc lộ 14D của Việt Nam. Hiện tại, đây chỉ là đường đất, nhiều nơi không thể chạy ô tô được.

## Hành chính

## Chú thích
Tha Teng

**Tha Teng** là một huyện (*[[muang]], mường*) thuộc tỉnh Sekong ở Nam Lào. Trước khi thành lập tỉnh Sekong, Tha Teng thuộc tỉnh Champasack.

Nhờ có khí hậu phù hợp cho trồng cây công nghiệp và ngành du lịch phát triển, Tha Teng là huyện phát triển nhất tỉnh Sekong. Trong huyện có nhiều trang trại cà phê Arabica.

Quốc lộ 1I nối Tha Teng với tỉnh lỵ Lam Mam.

## Hành chính

## Chú thích
Kaleum

**Kaleum** (có khi viết là Kalum, phát âm như *Cà-lừm*) là một huyện (*[[muang]], mường*) thuộc tỉnh Sekong ở Nam Lào. Huyện này nằm ở phía đông bắc của Sekong, giáp với Thừa Thiên – Huế và Quảng Nam của Việt Nam ở phía đông, giáp huyện Dak Cheung cùng tỉnh ở phía nam. Giữa huyện này và huyện A Đớt của Thừa Thiên – Huế có cặp cửa khẩu Tavan - A Đớt.

Đây là một huyện vùng núi cao, trên cao nguyên Baloven. Kaleum là một trong những huyện nghèo nhất.

## Hành chính

## Chú thích
Nhổ củ cải

**Nhổ củ cải**, hay **Củ cải**, (tiếng Nga: *Репка*) là một câu chuyện cổ tích do nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Aleksandr Afanasyev thu thập và in trong tập sách *[[Những câu chuyện cổ tích Nga]]*. Câu chuyện được ghi lại ở khu vực Arkhangelsk.

## Nội dung
Ngày xửa ngày xưa, có hai ông bà già và một cô cháu gái sống trong ngôi nhà bằng gỗ bên cạnh mảnh vườn xinh xắn. Trong nhà còn có một con Chó, một con Mèo và một chú Chuột Nhắt.

Vào mùa thu, ông già mang về một cây củ cải nhỏ và trồng trong vườn. Ngày ngày, ông ra sức chăm chút cho cây. Sáng nào ông cũng cho cây cải uống một gáo nước. Chiều nào ông cũng bắt sâu, nhổ cỏ cho cây. Cây cải cũng không phụ lòng tốt của ông, nó lớn nhanh như thổi. Chẳng bao lâu nó trở thành một cây cải khổng lồ, to chưa từng thấy...

### Nhân vật
* Củ cải khổng lồ
* Ông lão, bà lão
* Cô cháu gái
* Chó Con
* Mèo Con
* Chuột Nhắt

## Xem thêm

## Chú thích
Nong Het

**Nong Het** (tiếng Lào: ເມືອງໜອງແຮດ), tại Việt Nam gọi là "Noọng Hét", là một *[[muang]]* (mường, huyện) thuộc tỉnh Xiengkhuang ở bắc trung Lào, giáp với huyện Kỳ Sơn tỉnh Nghệ An, Việt Nam.

## Hành chính

## Chú thích

## Liên kết ngoài
Ban Công

**Ban Công** là một xã thuộc huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

Xã Ban Công có diện tích 43,89&nbsp;km², dân số năm 1999 là 6319 người, mật độ dân số đạt 144 người/km².

## Địa giới hành chính
Xã Ban Công nằm ở phía tây bắc của huyện Bá Thước, thuộc tả ngạn sông Mã.
*Phía đông giáp xã Hạ Trung và thị trấn Cành Nàng, huyện Bá Thước.
*Phía nam giáp các Thiết Ống, Thiết Kế, thị trấn Cành Nàng, huyện Bá Thước và xã Phú Nghiêm, huyện Quan Hóa.
*Phía tây giáp xã Phú Nghiêm, huyện Quan Hóa.
*Phía bắc giáp các xã Thành Lâm, Lũng Niêm và Cổ Lũng, huyện Bá Thước.

## Lịch sử hành chính
Xã Ban Công còn được gọi là Mường Lau, vào thời Lê-Nguyễn là vùng đất thuộc huyện Cẩm Thủy, phủ Thiệu Thiên, Thanh Hóa. Đến năm Thành Thái thứ 14 (1902), thuộc tổng Cổ Lũng, châu Quan Hóa. Vào năm Khải Định thứ 10 (1925), tổng Cổ Lũng chuyển về châu Tân Hóa mới thành lập. Năm 1943, tổng Cổ Lũng nhập với tổng Thiết Ống thành một bang của châu Quan Hóa. Sau Cách mạng tháng Tám (1945), tổng Cổ Lũng thuộc châu Tân Hóa mới tái lập, đến tháng 11 năm 1945, châu Tân Hóa đổi thành châu Bá Thước theo tên của thủ lĩnh Cầm Bá Thước trong phong trào Cần vương.

Tháng 3 năm 1948, châu Bá Thước đổi thành huyện Bá Thước, xã Ban Công là một trong bảy xã thuộc huyện Bá Thước.

Xã Ban Công hiện gồm các làng: Cả, Hán, Suôi Lôi, Sát, Ba, Nghìa, Chiềng Lau và Tôm.

## Giao thông
Xã Ban Công có quốc lộ 15C chạy qua.

## Du lịch
Xã Ban Công nằm trong Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông.

## Tham khảo
*

## Chú thích
Khoun

**Khoun** hay **Khoune** (tiếng Lào: ເມືອງຄູນ), phiên âm tiếng Việt là **Mường Khun**, trước đây còn gọi là **Xiêng Khoảng**, là một *[[muang]]* (mường, huyện) thuộc tỉnh Xiengkhuang ở bắc Lào. Nằm cách thủ phủ tỉnh Phônxavẳn 35&nbsp;km về phía Đông Nam, Mường Khun từng là thủ đô của tiểu vương quốc Bồn Man, một vương quốc nhiều lần trực thuộc Lan Xang, Xiêm La, và cả Đại Việt dưới tên gọi **Trấn Ninh**, từng nổi tiếng thời xưa với 62 phù đồ của đô thành.

Vào đầu thế kỷ 18, nơi này nhiều lần trở thành địa điểm giao tranh giữa quân Xiêm La và Đại Nam. Cuối thế kỷ 18, Mường Khun là một trong những địa điểm bị tấn công bởi các đảng cướp người Hoa trong cuộc Chiến tranh người Hoắc những năm 1880. Sau những sự kiện trên, thị xã đã bị tàn phá nặng nề, nhưng vẫn là thủ phủ của tỉnh Xiêng Khoảng thuộc Pháp sau này. Tuy nhiên, trong cuộc Chiến tranh Việt Nam, Chiến dịch Barrel Roll kéo dài gần một thập kỷ đã biến tỉnh Xiêng Khoảng trở thành nơi có mật độ bom đạn lớn nhất thế giới, và Mường Khun bị tàn phá đến mức độ mà gần như không còn toà tháp nào đứng vững và thị xã bị bán bỏ hoang sau cuộc chiến. Thủ phủ của tỉnh Xiêng Khoảng được dời đến Phonsavan sau đó, giữ nguyên đến ngày nay.

Sau cuộc chiến, thị xã được tái lập, tuy nhiên phần lớn các di tích lịch sử đã bị phá hủy, chỉ còn một số được giữ nguyên một phần.

## Các địa điểm quan trọng

* **Wat Phia Wat:** Ngôi chùa nổi tiếng với bức tượng Phật lớn uy nghiêm tọa lạc giữa trời. Hiện tại chùa chỉ còn lại những hàng cột và bức tượng Phật sau khi mái chùa bị bom đạn phá hủy.
* **That Foun (Thát Fùn):** Ngôi bảo tháp cổ kính, nơi được cho là cất giữ xá lợi của Đức Phật (theo truyền thuyết) và tro cốt của các vị vua Phuan.

## Hành chính

## Chú thích

## Liên kết ngoài
Nam Cao (định hướng)

**Nam Cao** có thể đề cập đến:

## Nhân vật
* Nam Cao, tên thật Trần Hữu Tri, nhà văn người Việt Nam

## Địa danh
* Xã Nam Cao, huyện Bảo Lâm, tỉnh Cao Bằng
* Xã cũ Nam Cao thuộc huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình; nay là một phần của xã Thống Nhất.
Sông Ông Đốc (quận)

**Sông Ông Đốc** là một địa danh hành chính cũ cấp quận thuộc tỉnh An Xuyên thời Việt Nam Cộng hòa. Địa danh này lấy theo tên sông Ông Đốc. Địa bàn quận Sông Ông Đốc gần tương ứng với huyện Trần Văn Thời, tỉnh Cà Mau.

## Địa lý
Quận Sông Ông Đốc có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp thị xã Quản Long và quận Đầm Dơi
*Phía tây giáp Vịnh Thái Lan
*Phía nam giáp quận Thới Bình
*Phía bắc giáp quận Cái Nước.

## Hành chính
Quận Sông Ông Đốc có 3 xã: Khánh Bình Đông, Khánh Bình Tây, Phong Lạc.

## Lịch sử
Thời Pháp thuộc, địa bàn này vẫn là một phần nhỏ thuộc tổng Quảng Xuyên của quận Cà Mau thuộc tỉnh Bạc Liêu cho đến năm 1956.

Ngày 9 tháng 3 năm 1956, Tổng thống Việt Nam Cộng hòa Ngô Đình Diệm ban hành Sắc lệnh số 32-NV về việc thành lập tỉnh Cà Mau trên cơ sở một phần của tỉnh Bạc Liêu.

Ngày 22 tháng 10 năm 1956, Tổng thống Việt Nam Cộng hòa Ngô Đình Diệm ban hành Sắc lệnh số 143-NV về việc:
* Thành lập tỉnh An Xuyên trên cơ sở đổi tỉnh Cà Mau.
* Thành lập quận Sông Ông Đốc trên cơ sở 3 xã: Khánh Bình Đông, Khánh Bình Tây, Phong Lạc của quận Cà Mau.

Chính quyền Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam không thừa nhận phân giới hành chính của chính quyền Việt Nam Cộng hòa. Trước đó, vào năm 1951, chính quyền Việt Nam Dân chủ Cộng hòa thành lập huyện Trần Văn Thời thuộc tỉnh Bạc Liêu, bao gồm các xã Hưng Mỹ, Khánh An, Khánh Bình Đông, Khánh Bình Tây, Khánh Lâm, Trần Hợi. Chính quyền Mặt trận Dân tộc Giải phóng kế tục các phân chia hành chính này, chỉ đặt huyện Trần Văn Thời thuộc tỉnh Cà Mau cho đến đầu năm 1976. Địa bàn huyện Trần Văn Thời lúc bấy giờ gần tương ứng với quận Sông Ông Đốc thuộc tỉnh An Xuyên của chính quyền Việt Nam Cộng hòa.

Sau ngày 30 tháng 4 năm 1975, quận Sông Ông Đốc bị giải thể.

## Chú thích

## Tham khảo
Feuang

**Feuang** là một huyện (*[[muang]], mường*) thuộc tỉnh Tỉnh Viêng Chăn ở trung Lào.

## Hành chính

## Chú thích
Hom (huyện)

**Hom** là một huyện (*[[muang]], mường*) thuộc tỉnh Xaisomboun ở trung Lào

## Hành chính

## Chú thích
Khop (huyện)

** Khop** là một huyện (*[[muang]], mường*)  thuộc tỉnh Xayabury ở bắc Lào.

## Hành chính

## Chú thích
Thiết Ống

**Thiết Ống** là một xã thuộc tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

Được thành lập ngày 16 tháng 6 năm 2025 trên cơ sở các xã Thiết Kế, Thiết Ống của huyện Bá Thước, xã Thiết Ống chính thức hoạt động từ ngày 1 tháng 7 cùng năm.

## Địa lý
Xã Thiết Ống nằm ở vùng núi phía tây bắc tỉnh Thanh Hóa, có vị trí địa lý:

* Phía đông giáp xã Điền Quang
* Phía bắc giáp các xã Bá Thước, Điền Lư, Hồi Xuân
* Phía tây giáp các xã Văn Nho, Trung Hạ
* Phía nam giáp các xã Văn Nho, Đồng Lương.

Xã Thiết Ống có diện tích tự nhiên 94,32&nbsp;km², quy mô dân số năm 2024 là 13.227 người, mật độ dân số đạt 140 người/km².

## Lịch sử
Địa giới hành chính xã Thiết Ống trước đây là các xã Thiết Kế, Thiết Ống, nằm ở phía tây nam huyện Bá Thước.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, huyện Bá Thước bị giải thể do bỏ cấp huyện; xã Thiết Ống được thành lập theo Nghị quyết số 1686/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của 2 xã Thiết Kế, Thiết Ống. Xã này chính thức hoạt động từ ngày 1 tháng 7 năm 2025, là đơn vị hành chính trực thuộc tỉnh Thanh Hóa.

### Xã Thiết Ống trước 16/6/2025
Xã Thiết Ống còn được gọi là Mường Ống, vào thời Lê-Nguyễn là vùng đất thuộc huyện Cẩm Thủy, phủ Thiệu Thiên, Thanh Hóa. Đến năm Thành Thái thứ 14 (1902), thuộc tổng Thiết Ống, châu Lang Chánh. Vào năm Khải Định thứ 10 (1925), tổng Thiết Ống chuyển về châu Tân Hóa mới thành lập. Năm 1943, tổng Thiết Ống nhập với tổng Cổ Lũng thành một bang của châu Quan Hóa. Sau Cách mạng tháng Tám (1945), tổng Thiết Ống thuộc châu Tân Hóa mới tái lập, đến tháng 11 năm 1945, châu Tân Hóa đổi thành châu Bá Thước theo tên của thủ lĩnh Cầm Bá Thước trong phong trào Cần vương.

Tháng 3 năm 1948, châu Bá Thước đổi thành huyện Bá Thước, xã Thiết Ống là một trong bảy xã thuộc huyện Bá Thước.

Hiện nay, xã Thiết Ống gồm các làng: Thung, Triết, Suội, Chiếng, Dồn, Thúng, Mén, Cởi, Chum, Đốc, Sặng, Đô, Cú, Trệch, Hang, Chiềng, Cốc, Nán và Đồng Tâm.

## Hành chính
Xã Thiết Ống có 24 tổ chức tự quản. Dưới đây là danh sách các tổ chức tự quản theo địa giới từng xã cũ:

## Văn hóa
Thiết Ống được coi là nơi phát tích của sử thi Đẻ đất đẻ nước, còn dấu tích ở Đồi Chu.

## Di tích
* Hang làng Cốc, di chỉ khảo cổ thời kì đồ đá.
* Ải Thiết Ống, trận địa đánh giặc Minh của nghĩa quân Lam Sơn (1422).

## Tham khảo
### Chú thích

### Nguồn sách
*
Xayabury (huyện)

**Xayabury** hay **Xay Nha Bu Ly** () là một huyện (*[[muang]], mường*)  thuộc tỉnh Xayabury ở bắc  Lào.

## Hành chính

## Chú thích
Sơn Lập (định hướng)

**Sơn Lập** có thể là một trong số các địa danh sau:

; Địa danh cũ
* Xã Sơn Lập, huyện Bảo Lạc, tỉnh Cao Bằng
* Xã Sơn Lập, huyện Sơn Tây, tỉnh Quảng Ngãi
Quan (tiền)

**Quan** (chữ Nho: 貫, âm là "quán") là một đơn vị tiền tệ cổ của Việt Nam dùng đến đầu thế kỷ 20.

## Lịch sử
Kể từ thời nhà Lê thì một quan là 10 tiền. Một tiền quý (tức *cổ tiền*) là 60 đồng tiền nên một quan là 600 đồng. Tỷ số này áp dụng trong mọi hối đoái giữa dân chúng và chính quyền như tiền nộp sổ để thí sinh đi thi, thuế má...

Trong khi đó nếu chi tiêu trong dân chúng thì hay dùng tiền gián (tức *sử tiền*) với một quan chỉ có 360 đồng tiền gián.

Hệ thống đơn vị này từ đó được dùng ổn định trong các đời vua sau, qua nhà Mạc, thời Lê trung hưng tới khi nhà Nguyễn chấm dứt, nghĩa là trong hơn 500 năm, đến lúc chế độ phong kiến Việt Nam kết thúc.

## Khác biệt với Trung Hoa
Trong khi các triều đại Việt Nam từ thời nhà Hậu Lê trở đi định giá một quan tiền quý là 600 đồng thì bên Trung Hoa một quan tiền là 1000 đồng và lệ hối đoái là một quan tiền có giá trị bằng một lạng bạc ròng.
 
## Văn học
Đơn vị **quan tiền** xuất hiện trong ca dao Việt Nam và cả văn chương như bài xướng họa giữa Hồ Xuân Hương và Chiêu Hổ.

Ca dao Việt Nam thì nhắc đến người nội trợ đi chợ:
:Một quan tiền tốt mang đi
:Nàng mua những gì mà tính chẳng ra
:Thoạt tiên mua ba tiền gà...
Nguyễn Bính viết trong Giấc mơ anh lái đò:

*Lang thang tôi dạm bán thuyền,*

*Có người trả chín quan tiền, lại thôi!*

## Chú thích
Thiết Kế

**Thiết Kế** là một xã thuộc huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

## Địa giới hành chính
Xã Thiết Kế nằm ở phía tây của huyện Bá Thước.
*Phía đông giáp các xã Ban Công và Thiết Ống, huyện Bá Thước.
*Phía nam giáp các xã Văn Nho và Kỳ Tân, huyện Bá Thước.
*Phía tây giáp xã Kỳ Tân, huyện Bá Thước và xã Trung Xuân, huyện Quan Sơn.
*Phía bắc giáp xã Xuân Phú, huyện Quan Hóa.

## Lịch sử hành chính
Xã Thiết Kế là một phần của đất Mường Kế, vào thời Lê-Nguyễn là vùng đất thuộc huyện Cẩm Thủy, phủ Thiệu Thiên, Thanh Hóa. Đến năm Thành Thái thứ 14 (1902), thuộc tổng Thiết Ống, châu Lang Chánh. Vào năm Khải Định thứ 10 (1925), tổng Thiết Ống chuyển về châu Tân Hóa mới thành lập. Năm 1943, tổng Thiết Ống nhập với tổng Cổ Lũng thành một bang của châu Quan Hóa. Sau Cách mạng tháng Tám (1945), tổng Thiết Ống thuộc châu Tân Hóa mới tái lập, đến tháng 11 năm 1945, châu Tân Hóa đổi thành châu Bá Thước theo tên của thủ lĩnh Cầm Bá Thước trong phong trào Cần vương.

Tháng 3 năm 1948, xã Thiết Kế lúc này là vùng đất thuộc xã Văn Nho, huyện Bá Thước.

Năm 1964, xã Văn Nho được chia thành 3 xã là Văn Nho, Thiết Kế và Kỳ Tân. Sau khi thành lập, xã Thiết Kế gồm các chòm: Kế, Chà Ống, Luồng.

## Giao thông
Xã Thiết Kế có quốc lộ 15A và tỉnh lộ 217 chạy qua.

## Chú thích

## Tham khảo
*
Gà lắc

**Gà lắc** () là một món thức ăn nhanh với thành phần gồm những miếng thịt gà nhỏ, tròn được tẩm gia vị và bột, được rán chín hoặc chiên sau đó và bỏ vào bao, bán kèm như một phần trong khẩu phần của các cửa hàng đồ ăn nhanh (fastfood). Thương hiệu gà lắc nổi tiếng là của Hàn Quốc (trong các cửa hàng của Lotteria). Gà lắc ăn có vị ngọt ngon của gà vừa có vị thơm, béo ngậy do rán với dầu, mỡ. Các miếng gà tương đối đều nhau và mềm nhưng có độ dai nhất định. Gà lắc có thể ăn ngay khi nóng hoặc có thể để nguội và thường trộn đều với bột phô mai khi ăn.

## Tham khảo
Kỳ Tân (định hướng)

**Kỳ Tân** có thể là một trong các địa danh sau:

## Việt Nam
* Xã Kỳ Tân, huyện Kỳ Anh, Hà Tĩnh
* Xã Kỳ Tân, huyện Tân Kỳ, Nghệ An
* Xã cũ Kỳ Tân thuộc huyện Bá Thước, Thanh Hóa; nay là một phần xã Văn Nho.

## Trung Quốc
* Huyện Kỳ Tân, Hạc Bích, Hà Nam.
Argentino Argentina

**Đồng Argentino** là một loại tiền tệ của Argentina có giá trị bằng 5 đồng peso. Những đồng xu Argentino đã được lưu hành vào các năm 1881 và 1884 và nó nặng khoảng 4,0322 gram, những đồng tiền Argentino đã được lưu hành 1881-1896 nặng 8,0645 gram. Cả hai loại này đều được làm bằng vàng 0,900. Đã từng có thời kỳ đồng Argentino trở thành đồng tiền chính thức của nước Argentina thay thế cho đồng Pesô nhằm góp phần chống lại cuộc khủng hoảng kinh tế ở nước này (nền kinh tế bong bóng) vào năm 2001. Sự kiện này gắn vơi tên tuổi của tổng thống Rodríguez Saá. Theo kế hoạch cải tổ kinh tế, Đồng Argentino được lưu hành từ ngày 26 tháng 12 năm 2001 đến ngày 30 tháng 12 năm 2001, sau đó ông Saá từ chức thì kế hoạch do ông dự thảo không được triển khai trên thực tế và hệ quả là đồng tiền mang tên nước Argentina đã bị thanh thế nhanh chóng bởi các loại tiền tệ khác như Patacón, LECOP và trái phiếu các địa phương khác.

## So sánh trị giá với peso

**5 PESOS - ARGENTINO**


**2½ PESOS - ½ ARGENTINO**

## Tham khảo

* Krause, Chester L. and Clifford Mishler (1996). Standard Catalog of World Coins: 1801–1900. Colin R. Bruce II and Marian S. Moe (editors) (1st ed. ed.). Krause Publications. ISBN 0873414276.
An Hòa, Quỳnh Lưu

**An Hòa** là một xã thuộc huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An, Việt Nam.

## Địa lý
Xã An Hòa nằm ở phía đông nam huyện Quỳnh Lưu, cách thị trấn Cầu Giát khoảng 7&nbsp;km, cách thành phố Vinh và thị xã Cửa Lò khoảng 65&nbsp;km, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp xã Quỳnh Nghĩa và xã Tiến Thủy
*Phía tây giáp xã Quỳnh Ngọc
*Phía bắc giáp xã Quỳnh Yên
*Phía nam giáp xã Quỳnh Thuận và xã Sơn Hải.

Theo thống kê năm 2013, xã An Hòa có diện tích 7,31&nbsp;km², dân số là 10.250 người, mật độ dân số đạt 1.402 người/km².

Từ xa xưa trên địa bàn xã này có tuyến kênh Nhà Lê nối từ kinh đô Hoa Lư đến Đèo Ngang đi qua, là tuyến đường thủy đầu tiên trong lịch sử Việt Nam và được coi là tuyến đường Hồ Chí Minh trên sông vì những đóng góp cho các cuộc chiến tranh của người Việt (hiện là một đoạn của sông Hàu theo tên gọi địa phương).

## Hành chính
Xã An Hòa được chia thành 14 xóm. Trong đó có 7 xóm sản xuất nông nghiệp; 7 xóm sản xuất muối, khai thác và nuôi trồng thủy sản.

### Giai đoạn Chiến tranh Việt Nam (1965-1975)
Tính trên toàn bộ tuyến Đường Hồ Chí Minh huyền thoại, lực lượng thanh niên xung phong với quân số bằng 10 sư đoàn đã xây dựng, bảo dưỡng và đảm bảo hoạt động của 67.700&nbsp;km đường. Nếu chia ra đầu người, mỗi thanh niên xung phong đã đảm bảo duy trì sự thông suốt của gần nửa cây số đường vượt rừng, vượt đèo, vượt sông, suối bất chấp bom đạn Mỹ đánh phá ác liệt suốt ngày đêm. Xã An Hoà phát động Thanh Niên Xung Phong lên đường chống Mỹ. Để tưởng nhớ tinh thần xung phong chiến đấu vì đất nước, thôn 7 được đổi tên là **Nam Tiến**. Sau chiến thắng lịch sử năm 1975 những người con quê hương năm xưa lên đường chiến đấu bảo vệ quê hương trở về thì xã An Hoà được gọi lại là Xã **Thắng Lợi**. Sau chiến tranh hoà bình, năm 1990-2000(*<u>???_chưa rõ cụ thể năm</u>*) đổi tên lại **An Hoà** - An trong bình an, an cư lạc nghiệp trong hoà bình.

## Chú thích

## Xem thêm
Văn Nho

**Văn Nho** là một xã thuộc tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

Được thành lập ngày 16 tháng 6 năm 2025 trên cơ sở các xã Kỳ Tân, Văn Nho của huyện Bá Thước, xã Văn Nho chính thức hoạt động từ ngày 1 tháng 7 cùng năm.

## Địa lý
Xã Văn Nho nằm ở vùng núi phía tây bắc tỉnh Thanh Hóa, có vị trí địa lý:

* Phía đông và phía bắc giáp xã Thiết Ống
* Phía tây bắc giáp xã Trung Hạ
* Phía tây và phía nam giáp xã Văn Phú
* Phía đông nam giáp xã Đồng Lương.

Xã Văn Nho có diện tích tự nhiên 64,77&nbsp;km², quy mô dân số năm 2024 là 10.112 người, mật độ dân số đạt 156 người/km².

## Lịch sử
Địa giới hành chính xã Văn Nho trước đây là các xã Kỳ Tân, Văn Nho, nằm ở phía tây nam huyện Bá Thước.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, huyện Bá Thước bị giải thể do bỏ cấp huyện; xã Văn Nho được thành lập theo Nghị quyết số 1686/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của 2 xã Kỳ Tân, Văn Nho. Xã này chính thức hoạt động từ ngày 1 tháng 7 năm 2025, là đơn vị hành chính trực thuộc tỉnh Thanh Hóa.

### Xã Văn Nho trước 16/6/2025
Tên xã được đặt theo tên của Hà Văn Nho, một thủ lĩnh trong Phong trào Cần vương ở miền núi Thanh Hóa.

Xã Văn Nho là một phần của đất Mường Ống, vào thời Lê-Nguyễn là vùng đất thuộc huyện Cẩm Thủy, phủ Thiệu Thiên, Thanh Hóa. Đến năm Thành Thái thứ 14 (1902), thuộc tổng Thiết Ống, châu Lang Chánh. Vào năm Khải Định thứ 10 (1925), tổng Thiết Ống chuyển về châu Tân Hóa mới thành lập. Năm 1943, tổng Thiết Ống nhập với tổng Cổ Lũng thành một bang của châu Quan Hóa. Sau Cách mạng tháng Tám (1945), tổng Thiết Ống thuộc châu Tân Hóa mới tái lập, đến tháng 11 năm 1945, châu Tân Hóa đổi thành châu Bá Thước theo tên của thủ lĩnh Cầm Bá Thước trong phong trào Cần vương.

Tháng 3 năm 1948, châu Bá Thước đổi thành huyện Bá Thước, xã Văn Nho là một trong bảy xã thuộc huyện Bá Thước.

Năm 1964, xã Văn Nho được chia thành 3 xã là Văn Nho, Thiết Kế và Kỳ Tân.

## Hành chính
Xã Văn Nho có 17 thôn. Dưới đây là danh sách các thôn theo địa giới từng xã cũ:

## Di tích
* Hang làng Chuông, hang Ma Xá: di chỉ khảo cổ thời kì đồ đá.
* Hang Nhân Kỉ (hang Dong), bản doanh của Hà Văn Nho và Tống Duy Tân trong thời kì chống Pháp.
* Đền thờ Hà Văn Nho.

## Tham khảo
### Chú thích

### Nguồn sách
*
Người Daur

**Người Daur**, hay **người Đạt Oát Nhĩ** (Phồn thể: 達斡爾族, Giản thể: 达斡尔族, Bính âm: Dáwò'ěr zú, Hán Việt: Đạt Oát Nhĩ tộc) cũng từng được gọi là *"Dahur"* là một trong 56 dân tộc được công nhận chính thức tại Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Dân số của dân tộc này là 132.394 theo thống kê năm (2000), và hầu hết trong số họ sống ở Kỳ tự trị dân tộc Daur Morin Dawa (*Mòlì Dáwǎ Dáwò'ěrzú Zìzhìqí* 莫力達瓦達斡爾族自治旗/莫力达瓦达斡尔族自治旗) tại Hulun Buir, Nội Mông. Ngoài ra, một số người Daur cũng sinh sống tại Tacheng, Tân Cương do quá trình di cư từ đời nhà Thanh. Tiếng Daur là một phần của nhóm ngôn ngữ Mông Cổ. Ngôn ngữ này không có chữ viết chuẩn, mặc dù một cách đọc dựa trên cơ sở Bính âm đã được học giả người gốc Daur Merden Enhebatu phát triển.

## Lịch sử
Về mặt di truyền, người Daur là hậu duệ của người Khiết Đan, và điều này đã được chứng minh qua các phân tích DNA gần đây. Trong thế kỷ 17, một số hoặc tất cả những người Daurs sống dọc theo sông Shilka, thượng lưu sông Amur, và ven sông Zeya. Họ dùng tên dân tộc mình để đặt tên cho vùng đất Dauria, còn được gọi là Transbaikal, mà nay là lãnh thổ của Nga ở phía đông của hồ Baikal. Đối mặt với sự lấn chiếm của Nga trong khu vực Amur, từ năm 1654 đến 1656, trong thời cai trị của Hoàng đế Thuận Trị, người Daur đã bị buộc phải di chuyển xuống phía Nam và định cư bên bờ Nộ Hà, từ đó họ đã liên tục nhập ngũ để phục vụ trong hệ thống Bát Kỳ của hoàng đế nhà Thanh. Khi quân Nhật xâm chiếm Mãn Châu vào năm 1931, người Daur đã tiến hành một cuộc kháng cự mạnh mẽ chống lại quân xâm lược.

## Văn hóa

Có một cấu trúc có thứ bậc rất đáng chú ý. Những người có cùng họ thụ tập thành các "Hala", họ sống với nhau với nhau như một nhóm, và hình thành hai hoặc ba thị trấn. Mỗi Hala được chia thành các gia tộc khác nhau (*mokon*) sống trong cùng thị trấn. Nếu có một cuộc hôn nhân giữa các gia tộc khác nhau, người chồng vẫn tiếp tục sống với gia tộc của người vợ mà không được quyền sở hữu.

## Tôn giáo
Nhiều người Daur là tín đồ shaman giáo. Mỗi gia tộc có pháp sư riêng của mình về tất cả các nghi lễ quan trọng trong cuộc sống. Tuy nhiên có một số lượng đáng kể Daurs người đã cải sang Lạt Ma giáo (Phật giáo Tây Tạng).
## Chú thích

## Liên kết ngoài
*Unicode Manchu/Sibe/Daur Fonts and Keyboards
*The Daur ethnic minority (Chinese government site, in English)
Người Yugur

**Người Yugur** (Giản thể: 裕固族, Phồn thể: 裕固族, Bính âm: Yùgù Zú, Hán Việt: Dụ Cố tộc), hay còn gọi theo truyền thống là người Uyghur vàng, là một trong 56 dân tộc được chính thức công nhận tại Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa.

Người Yugur sinh sống chủ yếu tại Huyện tự trị dân tộc Yugur Túc Nam tại tỉnh Cam Túc. Theo thống kê năm 2000 người Yugur có 13.719 thành viên.

Dân tộc này chủ yếu theo Phật giáo, còn những người Uyghur Tân Cương thì đã cải sang Hồi giáo. Một số học giả như Pál Nyíri và Joana Breidenbach cho rằng văn hóa, ngôn ngữ và tín ngưỡng của người Yugur gần gũi hơn với Liên minh Uyghur thời cổ tại Karakorum, hơn là với văn hóa của người Uyghur ở Tân Cương hiện nay.

## Chú thích

## Liên kết ngoài
*Slide shows, maps and other material on the Yugur from author Eric Enno Tamm 
*Original Western Yugur texts with English translation plus PDF grammar of Sarig Yugur http://members.home.nl/marcmarti/yugur/
Adolfo Rodríguez Saá

**Adolfo Rodríguez Saa Montero Páez** (phát âm tiếng Việt: **Rô-đri-ghết Xa**; sinh ngày 25 tháng 7 năm 1947) là một chính trị gia người Argentina. Ông là thống đốc của tỉnh San Luis và có một thời gian ngắn làm tổng thống Argentina trong thời kỳ nước này bị khủng hoảng kinh tế. Ông là người ra quyết định chọn đồng Argentino là đồng tiền chính thức của nước này trong kế hoạch cải tổ để cứu vãn nền kinh tế quốc gia trước nguy cơ phá sản.

## Tiểu sử
Rodríguez Saa được sinh ra trong một gia đình có truyền thống chính trị và có địa vị quan trọng ở San Luis. Ông nội của ông trùng tên với ông cũng là Adolfo Rodríguez Saa, cha của ông là cảnh sát trưởng. Sáa tốt nghiệp luật sư của trường Đại học Quốc gia Cuyo và trường Đại học Buenos Aires, và trở thành một nhà lập pháp cấp tỉnh vào năm 1973 lúc ở tuổi 25. Năm 1993 ông bị dính vào một vụ bê bối nhỏ. Sau đó Rodríguez Saa được bầu làm thống đốc của San Luis giai đoạn năm 1983-2001.

## Nắm quyền năm 2001
Năm 2001, Argentina bị khủng hoảng kinh tế trầm trọng, Tổng thống Argentina Fernando de la Rua từ chức sau khi các cuộc bạo loạn phản đối chính phủ năm 2001. Phó Tổng thống thứ của ông Carlos Álvarez đã từ chức từ tháng trước. Quốc hội phải kêu gọi thành lập một hội đồng đặc biệt để chỉ định một tổng thống mới. Adolfo Rodriguez Saa đã được bầu bởi 169 phiếu thuận so với 138 phiếu chống Ông được sự hỗ trợ của PJ và các đảng khác như đảng Cộng hòa.... Ông lên nắm quyền vào ngày 23 tháng 12 năm 2001.

Trong thời gian ngắn của ông lên nắm quyền, ông tuyên bố thành lập một loại tiền tệ mới, đồng Argentino để khắc phục tình trạng thiếu tiền mặt do cuộc khủng hoảng kinh tế. Nhưng những bất ổn dân sự của ngày trước đó lại nổi lên khi ông công bố nội các của ông, vì nó bao gồm Carlos Grosso là trưởng Nội các Bộ trưởng. Grosso là một cựu thị trưởng Buenos Aires, với một hình ảnh không được đẹp. Kết quả là, Rodríguez Saa phải giải tán toàn bộ nội các của ông. Sau đó ông từ chức vào này 30 tháng 12 năm 2001.

## Đời tư
Rodríguez Saa đã có năm con với người vợ đầu tiên của mình và một với bà thứ hai. Anh trai của ông, Alberto Rodriguez Saa hiện là thống đốc của San Luis. Nói chung cuộc sống gia đình ông rất sung túc, giàu có.

## Chú thích
Mộc Lộc đại vương

**Mộc Lộc đại vương** (chữ Hán:木鹿大王, bính âm: Mulu dawang) là nhân vật hư cấu trong bộ tiểu thuyết Tam Quốc diễn nghĩa của nhà văn La Quán Trung, trong tiểu thuyết này, Mộc Lộc là đại vương và chúa của động Bát Nạp (chữ Hán:八納洞; bính âm: Bana), một động ở mé tây nam nơi Mạnh Hoạch cư ngụ, Mộc Lộc có tài cao tay phù phép, thường hay cưỡi voi, biết phép hô gió gọi mưa, hổ, báo, sói, lợn lòi, rắn dữ, rết độc thường đi theo, thủ hạ lại có ba vạn thần binh, rất là khỏe mạnh. Mộc Lộc là đồng minh của Mạnh Hoạch trong cuộc chiến chống lại Thục Hán do Gia Cát Lượng cầm đầu vào vùng Nam Trung. Quân đội của ông với nhiều thú dữ như voi, hổ, báo đã gây khiếp đảm cho quân Thục. Sau đó bị Gia Cát Lượng dùng xe phun lửa đánh tan đám thú, Mộc Lộc đại vương chết trong đám loạn quân.

## Tham chiến và tử trận
Mộc Lộc được miêu tả là lưng đeo hai thanh gươm báu, tay cầm chuông con, cưỡi voi trắng, mình khoác mang to tết vàng và hạt châu, lưng đeo hai mũi đại đao, dẫn một toán quân và các giống hùm beo tiến quân về giúp Mạnh Hoạch. Mộc Lộc dẫn quân sĩ và những giống mãnh thú ra trận. Triệu Vân, Ngụy Diên đem quân dàn thành thế trận và nhìn thấy tinh kỳ, khí giới của quân Man đều khác cách cả. Quân sĩ nhiều người không mặc áo sống, trần truồng như nhộng, mặt mũi đen sì, mình đeo bốn con dao nhọn. Trong quân không đánh trống, chỉ rung chuông làm hiệu.

Mộc Lộc lẩm nhẩm trong mồm, niệm chú mấy câu, tay rung quả chuông. Bỗng dưng gió thổi đùng đùng, sỏi đá bay rào rào như mưa to. Lại nghe thấy rúc một tiếng còi, rồi hổ, báo, sói, gấu, lợn lòi, rắn rết to như cột, lướt theo gió ùa đến, con thì nhe nanh, con thì múa vuốt, tràn sang trận Thục. Quân Thục khiếp sợ, chưa đánh đã vỡ, xô nhau chạy toán loạn. Quân Man đuổi đánh đến giáp đường Tam Giang mới rút về.

Hôm sau, Gia Cát Lượng đích thân ra trận, Mộc Lộc tiếp tục sử dụng chiến thuật cũ, mồm niệm thần chú, tay rung chuông. Một lát, gió to ào ào nổi lên, các giống mãnh thú xông đến. Khổng Minh cho các thú gỗ trong trận Thục bấy giờ mới ùa sang. Những giống thú ấy bên trận Man, thấy các giống lớn bên Thục miệng lè ra lửa, mũi thở ra khói, trên mình chuông kêu leng keng, giơ nanh múa vuốt, nên không dám đến gần, cong đuôi chạy trở về, giày xéo quân Man, chết hại rất nhiều. Khổng Minh thúc quân ùa vào, trống, tù và vang lừng, đuổi đánh rát. Mộc Lộc chết trong đám loạn quân.

## Xem thêm
* Ngột Đột Cốt
* Đoá Tư đại vương
* Danh sách nhân vật hư cấu trong Tam quốc diễn nghĩa
* Danh sách sự kiện hư cấu trong Tam Quốc diễn nghĩa

## Tham khảo
Ou Chrov

**Ou Chrov ** () là một huyện (*[[phân cấp hành chính Campuchia|srok]]*) ở phía tây tỉnh Banteay Meanchey tây bắc Campuchia. Thị trấn biên giới Poipet nằm trong huyện này. Poipet là huyện lị và cách tỉnh lị tỉnh Sisophon 48,5&nbsp;km về phía tây theo đường bộ. Ou Chrov là một trong những huyện cực tây của Banteay Meanchey. 
## Hành chính
huyện Ou Chrov được chia thành:

## Chú thích

## Liên kết ngoài
*Banteay Meanchey at Royal Government of Cambodia website 
*Banteay Meanchey at the Ministry of Commerce website
Mã Hưu

**Mã Hưu** (chữ Hán: 馬休, bính âm: Ma Xiu; ?-212) là nhân vật lịch sử người Tây Lương trong thời kỳ Tam Quốc của lịch sử Trung Quốc. Mã Hưu là con trai của Mã Đằng, em trai của Mã Siêu. Mã Hưu theo cha về Hứa Đô để cư trú. Năm 211, Mã Siêu liên kết với các thế lực quân phiệt ở Tây Lương gây ra trận Đồng Quan (211), sau khi Mã Siêu thất bại, Tào Tháo đã giết cả nhà Mã Siêu tại Hứa Đô trong đó có cả Mã Đằng, Mã Thiết và Mã Hưu. Trong Tam Quốc diễn nghĩa, Mã Hưu theo cha và Mã Thiết, Mã Đại vào kinh đô, sau khi âm mưu của Mã Đằng bị lộ, Mã Đằng, Mã Hưu và Mã Thiết đều bị giết, chỉ có Mã Đaị chạy thoát về Tây Lương.
## Xem thêm
* Mã Viện
* Mã Đằng
* Mã Siêu
* Mã Thiết
* Mã Vân Liễu

## Tham khảo
Người Anglo-Saxon

**Anglo-Saxon** (phiên âm tiếng Việt là *Ăng-lô Xắc-xông*) hay **Anh-Sắc** là một dân tộc sống tại Đảo Anh từ thế kỷ 5 CN. Họ bao gồm những người có gốc từ các bộ lạc German tới từ lục địa châu Âu, và những cư dân bản địa tiếp nhận một số khía cạnh của văn hóa và ngôn ngữ Anglo-Saxon. Về mặt lịch sử, giai đoạn Anglo-Saxon ở Đảo Anh trải dài từ năm 450 tới năm 1066, khi mà người Norman xâm chiếm Anh.

Thuật ngữ từ Anglo-Saxon cũng được dùng để đề cập tới tiếng Anh cổ  và một ngôn ngữ được sử dụng bởi người Anglo-Saxon và con cháu của họ ở những vùng đất mà ngày nay là Anh Cát Lan và một vài phần đông nam Scotland từ giữa thế kỷ thứ 5 cho tới giữa thế kỷ thứ 12.

Tu sĩ Bede vào đầu thế kỷ 8 đã nhận định người Anh là hậu duệ của ba bộ tộc German:

* Người Angles, một bộ tộc bắt nguồn từ Angeln (ở miền bắc Đức ngày nay); Bebe viết rằng cả dân tộc Angles đến đảo Anh, bỏ hoang vùng đất cũ của họ. Cái tên *England* (tiếng Anh cổ: Engla land và Ængla land) bắt nguồn từ bộ tộc này.
* Người Sachsen, có nguồn gốc từ vùng Hạ Sachsen (thuộc Đức ngày nay; tiếng Đức: *Niedersachsen*) và các quốc gia thuộc vùng đất thấp.
* Người Jute, có từ bán đảo Jutland (thuộc Đan Mạch ngày nay, tiếng Đan Mạch: *Jylland*)

Ngôn ngữ của những bộ tộc này là tiếng Anh cổ, bắt nguồn từ nhóm ngôn ngữ Tây German. hay nói cách khác, tiếng Anh cổ chính là tiếng Đức cổ trong tiếng Đức gọi là  Niederdeutsch hay Plattdeutsch.

## Chú thích

## Liên kết
* Photos of over 600 items found in the Anglo-Saxon Hoard in Staffordshire Sept. 2009 
* Anglo-Saxon gold hoard September 2009: largest ever hoard officially declared treasure
* Huge Anglo-Saxon gold hoard found, BBC News, with photos.
* Fides Angliarum Regum: the faith of the English kings
* Anglo-Saxon Origins: The Reality of the Myth by Malcolm Todd
* ''An Anglo-Saxon Dictionary''
* Simon Keynes' bibliography of Anglo-Saxon topics
Người Angle

Người ***Angle*** (tiếng Anh cổ: Ængle, Engle; tiếng Latinh: Angli; , đọc là** Ăng-li** hay **Anh-li**) là một dân tộc German, có tên gọi xuất phát từ bán đảo Angeln, một địa điểm nằm ở Schleswig-Holstein, Đức ngày nay. Người Angle là một trong những bộ tộc đã tới định cư tại Đảo Anh trong thời kỳ hậu La Mã và đã thành lập nên một vài vương quốc Anglo-Saxon, "Angle" là nguyên từ của "England", nghĩa là nước Anh.

## Tham khảo
Hầu Tuyển

**Hầu Tuyển** (chữ Hán:侯選; bính âm: Hou Xuan) là một thế lực quân phiệt cát cứ ở Tây Lương ở thời kỳ Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc. Khi Mã Siêu cất quân giao chiến với Triều đình nhà Hán ở Trận Đồng Quan (211), Hầu Tuyển đã hưởng ứng cuộc khởi sự này. Ông đã góp 10.000 binh lính trong liên quân Quan Trung. Sau khi thất bại trận chiến này, không rõ tung tích của Hầu Tuyển. Trong Tam Quốc diễn nghĩa, La Quán Trung hư cấu ông là bộ tướng của Hàn Toại và cùng Hàn Toại lập mưu bắt Mã Siêu nhưng đã bị Mã Siêu đánh đuổi và sau này đã hàng Tào Tháo và được phong chức tước.
## Tham khảo

## Xem thêm
* Mã Siêu
* Hàn Toại
Trương Hoành (Tây Lương)

**Trương Hoành** (chữ Hán: 張橫, bính âm: Zhang Heng) là một thế lực quân phiệt cát cứ ở Tây Lương ở thời kỳ Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

## Tiểu sử
Khi Mã Siêu cất quân giao chiến với Triều đình nhà Hán ở Trận Đồng Quan (211), Trương Hoành đã hưởng ứng cuộc khởi sự này. Ông đã góp 10.000 binh lính trong liên quân Quan Trung. Trong Tam Quốc diễn nghĩa, La Quán Trung hư cấu ông là bộ tướng của Hàn Toại trong trận tập kích doanh trại của quân Tào, ông bị sập bẫy và chết, cụ thể là khi Hàn Toại dẫn Bàng Đức, Trình Ngân, Trương Hoành và năm vạn quân, đến thẳng Vị Nam. Tào Tháo sai các tướng ra ngoài đường con trạch dụ đối phương. Bàng Đức dẫn một nghìn thiết kỵ cùng với Trình Ngân, Trương Hoành xông vào tấn công, thì bị trúng bẫy, tiếng hò reo nổi lên, cả người lẫn ngựa đều sa xuống hố. Trình Ngân và Trương Hoành đều chết, chỉ có Bàng Đức thoát được.

## Xem thêm
* Mã Siêu
* Hàn Toại
 

## Tham khảo
Thành Nghi

**Thành Nghi** (chữ Hán: 成宜, bính âm: Cheng Yi; ?-211) là một thế lực quân phiệt cát cứ ở Tây Lương ở thời kỳ Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc. Khi Mã Siêu cất quân giao chiến với Triều đình nhà Hán ở Trận Đồng Quan (211), Trương Hoành đã hưởng ứng cuộc khởi sự này. Ông đã góp 10.000 binh lính trong liên quân Quan Trung và tử trận vào năm 211. Trong Tam Quốc diễn nghĩa, La Quán Trung hư cấu ông là bộ tướng của Hàn Toại và trong một trận tập kích vào doanh trại của Tào Tháo, ông dẫn 30 kỵ binh xông thẳng vào doanh trại của Tào và bị trúng phục binh và bị Hạ Hầu Uyên giết chết.
## Tham khảo

## Xem thêm
* Mã Siêu
* Hàn Toại