Võ bị chí

**Võ bị chí** (Hán tự: 武備志; *Chuyên luận về công nghệ vũ khí hoặc Tài liệu về vũ khí và các kỹ thuật quân sự*), hay còn gọi là **Võ bị toàn thư** (武備全書), là một bộ sách về các kỹ thuật quân sự cổ đại trong lịch sử Trung Hoa. Bộ sách do Mao Nguyên Nghi (茅元仪; *<span lang="zh" dir="ltr">Máo Yuányí</span>*; 1594-1640), một sĩ quan thuỷ quân thời nhà Minh, tập hợp và biên soạn, hoàn thành năm 1621, gồm 240 quyển, 10.405 trang, hơn 200.000 Hán tự. Sách được tổng hợp từ các thư tịch quân sử cổ xưa với hơn 2000 họa đồ về các trận pháp, vũ khí, hơn gấp nhiều lần so với sách *[[Võ kinh tổng yếu]]* thời nhà Tống. Tuy nhiền, có rất nhiều họa đồ về hỏa khí không thể xác định được, chỉ mang yếu tố tham khảo.

Không nên nhầm lẫn với **Bubishi** (tiếng Nhật:武備志) là tài liệu về các thế võ của Bạch Hạc quyền và Karate ****.
## Cấu trúc

*Võ bị chí* bao gồm 5 phần mục:

* "**Binh quyết bình**" (bàn về binh lược): 
Gồm 18 chương, tập hợp các lý thuyết quân sự Cửu gia binh thư cổ đại Trung Quốc như "Tôn tử", "Ngô tử", "Tư Mã pháp", "Tam lược", "Lục thao", "Úy Liêu tử", "Lý Vệ công vấn đối", "Thái Bạch âm kinh". Một số các thuyết này có từ những năm cuối thời Đông Chu, hơn 1.800 năm trước thời người biên tập.
* "**Chiến lược khảo**" (Khảo cứu về chiến lược)
Gồm 31 chương, tập hợp mô tả về hơn 600 trận chiến tiêu biểu trong lịch sử Trung Hoa, từ thời nhà Đông Chu đến tận đời nhà Nguyên. Trong số này có nói về trận Mã Lăng và trận Xích Bích, trong đó, ví dụ sau là một điển hình của việc lấy yếu thắng cường địch.
* "**Trận luyện chế**" (Nghiên cứu về đội hình và việc huấn luyện)
Gồm 41 chương, giới thiệu các đại trận pháp, phương pháp huấn luyện tướng sĩ bộ binh, kị binh và chiến xa, xe ngựa, cũng như việc luyện tập võ nghệ với nhiều loại vũ khí khác nhau như thương và đao.
* "**Quân tư thặng**" (Tổng quan về hậu cần quân sự)
Gồm 55 đầu mục, giới thiệu các nội dung liên quan đến hậu cần thời chiến, chẳng hạn như hành quân, cắm trại, dàn quân, truyền đạt mệnh lệnh, phương pháp công - thủ thành, cung cấp lương thực, vũ khí, chăm sóc sức khoẻ và vận tải, cùng với một số mục khác.
* "**Chiếm độ tải**":
Gồm 96 chương dài, tập hợp các phương pháp vận dụng yếu tố thời tiết và đặc điểm địa lý liên quan đến chiến tranh (bao gồm cả bói toán Trung Hoa cổ truyền), hải phòng, giang phòng, hàng hải. Trong phần này còn có một "bản đồ Mao Khôn", bản đồ duy nhất còn sót lại đại diện cho các tuyến vận chuyển Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương được sử dụng bởi các đội tàu của Trịnh Hòa.

## Ảnh hưởng
Được xem là "Bách khoa toàn thư quân sự Trung Hoa cổ xưa", *Võ bị chí* là một trong những tác phẩm có ảnh hưởng lớn nhất trong lịch sử Trung Quốc về chiến tranh. Nó là một nguồn tài liệu hiếm có về một số bản đồ, thiết kế vũ khí, và có đóng góp lớn tới sự phát triển của các lĩnh vực liên quan. Nó cũng là một tài liệu nghiên cứu để tìm hiểu về các lý thuyết quân sự Trung Hoa cổ xưa và tư tưởng của các nhà quân phiệt Trung Quốc.

## Phòng trưng bày
### Vũ khí cận chiến

武備志 茅元儀 明朝 兵器 01.jpg
武備志 茅元儀 明朝 兵器 02.jpg
武備志 茅元儀 明朝 兵器 03.jpg
武備志 茅元儀 明朝 兵器 04.jpg
武備志 茅元儀 明朝 兵器 05.jpg
武備志 茅元儀 明朝 兵器 06.jpg
武備志 茅元儀 明朝 兵器 07.jpg
武備志 茅元儀 明朝 兵器 08.jpg
武備志 茅元儀 明朝 兵器 09.jpg
武備志 茅元儀 明朝 兵器 10.jpg
武備志 茅元儀 明朝 兵器 11.jpg
武備志 茅元儀 明朝 兵器 12.jpg
武備志 茅元儀 明朝 兵器 13.jpg
武備志 茅元儀 明朝 兵器 14.jpg
武備志 茅元儀 明朝 兵器 15.jpg
武備志 茅元儀 明朝 兵器 16.jpg
武備志 茅元儀 明朝 兵器 17.jpg
武備志 茅元儀 明朝 兵器 18.jpg
武備志 茅元儀 明朝 兵器 19.jpg
武備志 茅元儀 明朝 兵器 20.jpg
武備志 茅元儀 明朝 兵器 21.jpg
武備志 茅元儀 明朝 兵器 22.jpg
武備志 茅元儀 明朝 兵器 23.jpg
武備志 茅元儀 明朝 兵器 24.jpg
武備志 茅元儀 明朝 兵器 25.jpg
武備志 茅元儀 明朝 兵器 26.jpg
武備志 茅元儀 明朝 兵器 27.jpg
武備志 茅元儀 明朝 兵器 28.jpg
武備志 茅元儀 明朝 兵器 30.jpg
武備志 茅元儀 明朝 兵器二 01.jpg
武備志 茅元儀 明朝 兵器二 02.jpg
武備志 茅元儀 明朝 兵器二 03.jpg
武備志 茅元儀 明朝 兵器二 04.jpg
武備志 茅元儀 明朝 兵器二 05.jpg
武備志 茅元儀 明朝 兵器二 06.jpg
武備志 茅元儀 明朝 兵器二 07.jpg
武備志 茅元儀 明朝 兵器二 08.jpg
武備志 茅元儀 明朝 兵器二 09.jpg
武備志 茅元儀 明朝 兵器二 10.jpg
武備志 茅元儀 明朝 兵器二 11.jpg


### Cung và nỏ

武備志 茅元儀 明朝 弓弩 01.jpg
武備志 茅元儀 明朝 弓弩 02.jpg
武備志 茅元儀 明朝 弓弩 03.jpg
武備志 茅元儀 明朝 弓弩 04.jpg
武備志 茅元儀 明朝 弓弩 05.jpg
武備志 茅元儀 明朝 弓弩 06.jpg
武備志 茅元儀 明朝 弓弩 07.jpg
武備志 茅元儀 明朝 弓弩 08.jpg
武備志 茅元儀 明朝 弓弩 09.jpg
武備志 茅元儀 明朝 弓弩 10.jpg
武備志 茅元儀 明朝 弓弩 11.jpg
武備志 茅元儀 明朝 弓弩 12.jpg
武備志 茅元儀 明朝 弓弩 13.jpg
武備志 茅元儀 明朝 弓弩 14.jpg
武備志 茅元儀 明朝 弓弩 15.jpg
武備志 茅元儀 明朝 弓弩 16.jpg
武備志 茅元儀 明朝 弓弩 17.jpg
武備志 茅元儀 明朝 弓弩 18.jpg
武備志 茅元儀 明朝 弓弩 19.jpg
武備志 茅元儀 明朝 弓弩 20.jpg
武備志 茅元儀 明朝 弓弩 21.jpg
武備志 茅元儀 明朝 弓弩 22.jpg
武備志 茅元儀 明朝 弓弩 23.jpg
武備志 茅元儀 明朝 弓弩 24.jpg
武備志 茅元儀 明朝 弓弩 25.jpg
武備志 茅元儀 明朝 弓弩 26.jpg
武備志 茅元儀 明朝 弓弩 27.jpg
武備志 茅元儀 明朝 弓弩 28.jpg


### Cung tên lửa và hoả tiễn

武備志 茅元儀 明朝 火器五 11.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器五 16.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器五 24.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣三 15.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣三 16.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣三 17.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣三 18.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣三 19.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣二 16.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣二 17.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣二 18.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣二 19.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣二 22.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣二 28.jpg
File:武備志 茅元儀 明朝 火氣二 29.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣二 30.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣二 31.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣二 32.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣二 35.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣二 36.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣二 37.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣二 38.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣二 39.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣二 40.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣二 41.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣二 42.jpg


### Khẩu thần công cầm tay và phun lửa

武備志 茅元儀 明朝 火器一 22.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器一 23.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器一 25.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器一 45.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器五 47.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器五 50.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣三 01.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣三 04.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣三 05.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣三 06.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣三 07.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣三 10.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣三 11.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣三 12.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣三 41.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣二 03.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣二 04.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣二 06.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣二 08.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣二 09.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣二 10.jpg
File:武備志 茅元儀 明朝 火器一 46.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣二 13.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣二 33.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣二 43.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣二 44.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣二 45.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣二 46.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣二 47.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣二 48.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣二 49.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣二 50.jpg
File:武備志 茅元儀 明朝 火氣二 01.jpg


### Súng đánh lửa

武備志 茅元儀 明朝 火器一 42.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器一 41.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器一 40.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器一 39.jpg


### Khẩu thần công

武備志 茅元儀 明朝 火器五 26.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器五 39.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器一 07.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器一 05.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣二 34.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器一 06.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器五 48.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器一 08.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器一 10.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器一 13.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器一 14.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器一 19.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器一 20.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器一 21.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器一 33.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器一 36.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器一 37.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器一 38.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣三 08.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣三 13.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器五 49.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣三 46.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器一 03.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器一 04.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器一 02.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器五 31.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器五 32.jpg


### Chất nổ/Thuốc súng

武備志 茅元儀 明朝 火器一 09.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器一 11.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器一 12.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器一 15.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器一 16.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器一 18.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器一 24.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器一 26.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器一 27.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器一 28.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器一 29.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器一 30.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器一 31.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器一 32.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器一 34.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器五 27.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器五 33.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器五 34.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器五 35.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器五 36.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器五 37.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器五 38.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器五 40.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器五 41.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器五 42.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器五 43.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器五 44.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器五 45.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣三 20.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣三 21.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣三 23.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣三 24.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣三 25.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣三 26.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣三 27.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣三 30.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣三 31.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣三 32.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣三 33.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣三 34.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣三 35.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火氣三 36.jpg
File:武備志 茅元儀 明朝 船 31.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器五 29.jpg


### Động vật

武備志 茅元儀 明朝 火器五 01.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器五 02.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器五 03.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器五 05.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器五 06.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器五 07.jpg
武備志 茅元儀 明朝 火器五 08.jpg


## Xem thêm
**[[Võ kinh tổng yếu]]*, tuyển tập compendium về quân đội Trung Quốc được viết từ khoảng năm 1040 đến năm 1044.
**[[Hoả long kinh]]*, chuyên luận quân sự Trung Hoa giữa thế kỷ thứ 14.
**[[Kỷ hiệu tân thư]]*, sổ tay cẩm nang quân sự Trung Hoa được viết trong thời kỳ những năm 1560 và những năm 1580.

## Chú thích và Tham khảo

## Đọc thêm

*  (được in ấn lại bởi White Lotus Press, năm 1997, ISBN 974-8496-78-3) 
## Liên kết ngoài
*Thảo luận về Okinawan Bubishi (Wubei Zhi) và ý nghĩa của nó tới karate
* trên Internet Archive