open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Alberto Palacio

**Alberto Palacio** tên đầy đủ là **Paz Martin Alberto de Palacio y Elissague** là một kỹ sư kiêm kiến trúc sư người Tây Ban Nha, sinh tại thị xã Sare, tỉnh Pyrénées-Atlantiques, Pháp ngày 25.1.1856, cha là người Tây Ban Nha quê ở tỉnh Biscay (tiếng Tây Ban Nha: *Vizcaya*), mẹ quê ở Sare. Alberto Palacio từ trần năm 1939.

## Cuộc đời

Alberto Palacio sống thời thơ ấu ở Sare, sau đó cha mẹ dời về cư ngụ tại Gordexola, gần thành phố Bilbao, nơi Alberto học ở trường trung học San Zoilo y San Felix.

* 1882: tốt nghiệp trường kiến trúc Barcelona. 
Sau đó sang học tiếp các ngành toán học, công trình sư, thiên văn học và y học ở Paris. Tại đây ông ta đã quen kỹ sư Ferdinand Arnodin (1845-1924), một chuyên gia về xây dựng các cầu dây cáp. Alberto Palacio cũng là học trò của Gustave Eiffel.

## Các công trình

* 1883: Dinh Velázquez ở Công viên Buen Retiro, Madrid (cộng tác với kiến trúc sư Ricardo Velázquez Bosco)
* 1884-1891: Trụ sở Ngân hàng Tây Ban Nha, Madrid (cộng tác)
* 1887: Cung điện Thủy tinh, cũng ở Công viên Buen Retiro, Madrid (lấy hứng từ Cung điện Thủy tinh ở London) (cũng cộng tác với kiến trúc sư Ricardo Velázquez Bosco). Xem:  Công viên Buen Retiro, với hình ảnh.
* 1888-1892: Nhà ga Atocha, Madrid 
* 1893: Cầu Vizcaya (cùng với người em là kỹ sư Silvestre de Palacio). Cầu này đã được UNESCO công nhận là di sản thế giới năm 2006. 
* 1916: Nhà máy Osram, ở Paseo de Santa María de la Cabeza, Madrid

## Tham khảo

## Lên kết ngoài
*  Alberto de Palacio, sur Structurae.
*  Le Pont de Biscaye inscrit au Patrimoine de l'Humanité - El Pais
*  Alberto de Palacio y el Puente colgante de Portugalete 
*  Alberto de Palacio - Madrid Historico
*Puente Colgante
*Madrid works
Safranbolu

**Safranbolu** () là một thị xã và một quận của tỉnh Karabük trong khu vực Biển Đen của Thổ Nhĩ Kỳ. Vị trí của thị xã này có thể mô tả gần đúng là khoảng 200&nbsp;km về phía bắc thành phố Ankara và khoảng 100&nbsp;km phía nam bờ của biển Đen, hoặc chính xác hơn là khoảng 9&nbsp;km phía bắc của thành phố Karabük. Tên trước kia bằng tiếng Thổ Nhĩ Kỳ là **Zalifre** và **Taraklıborlu**.

Theo cuộc điều tra dân số năm 2000 thì số dân của quận là 47.257 người, trong đó 31.697 người sống tại thị xã Safranbolu. Quận này có diện tích là 1.000&nbsp;km² và thị xã nằm trên độ cao 485 m.

Thành cổ còn bảo tồn được nhiều ngôi nhà cổ, với 1.008 cổ vật lịch sử đã đăng ký. Đó là: 1 bảo tàng tư, 25 thánh đường Hồi giáo, 5 ngôi mộ, 8 đài phun lịch sử, 5 nhà tắm kiểu Thổ Nhĩ Kỳ, 3 trạm nghỉ qua sa mạc, 1 tháp chuông lịch sử, 1 tháp đồng hồ lịch sử, 1 đồng hồ mặt trời và hàng trăm ngôi nhà cùng lâu đài. Cũng có các gò đống của các nơi định cư thời xưa, các ngôi mộ bằng đá và các cầu lịch sử.

Thành cổ nằm ở một khe núi sâu trong khu vực khá khô ráo trong bóng mưa của các dãy núi. Thành mới nằm ở vùng cao nguyên, cách thành cổ khoảng 2&nbsp;km về phía tây.

Tên của thành phố phái sinh từ chữ *saffron* (nghệ tây), vì Safranbolu là nơi buôn bán và là trung tâm gieo trồng nghệ tây. Ngày nay, nghệ tây vẫn còn được trồng ở làng Davutobası, cách thị xã Safranbolu 22&nbsp;km về phía đông và có lẽ là nghệ tây có chất lượng tốt nhất thế giới.

Safranbolu đã được UNESCO công nhận là di sản thế giới năm 1994 do các kiến trúc và các ngôi nhà từ thời đế quốc Ottoman được bảo tồn tốt.

## Thành phố kết nghĩa
* Elabuga, Nga.
## Hình ảnh

Image:Safranbolu-Asmazlar-Konagi-05-nevit.jpg|Bên trong của Asmazlar konak
Image:Safranbolu general view-1.jpg|Cảnh quan chung
Image:Safranbolu general view-2.jpg|Cảnh quan chung
Image:Safranbolu general view-3.jpg|Cảnh quan chung
Image:Safranbolu general view-4.jpg|Cảnh quan chung
Image:Safranbolu kemerler.jpg|Công trình xây dựng của người La Mã trên suối nhỏ phía dưới các tòa nhà và đường phố tại trung tâm lịch sử
Image:Safranbolu street.jpg|Đường phố trong trung tâm lịch sử
Image:Safranbolu dere.jpg|Suối nhỏ dưới các tòa nhà và đường phố tại trung tâm lịch sử
Image:Safranbolu Pansiyon-Local pension in Safranbolu.jpg|Safranbolu Pansiyon - nhà dưỡng lão tại Safranbolu
Image:Safranbolu traditional houses-3.jpg|Nhà truyền thống
Image:Safranbolu traditional house 1.jpg|Nhà truyền thống
Image:Safranbolu traditional houses-2.jpg|Nhà truyền thống

## Xem thêm
*
## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*Website chính thức 
*Ảnh về Safranbolu  
*Safranbolu: Xe bus và du lịch 
*Safranbolu 
*Di sản thế giới của UNESCO - Safranbolu
*Safranbolu từ Google Earth
*Safranbolu Pansiyon - Nhà dưỡng lão tại Safranbolu 
*
Trương Lương (định hướng)

**Trương Lương** có thể là một trong các nhân vật sau:

## Tên người
* Trương Lương (tiếng Trung: 張良, ?-189 TCN), một văn thần có công giúp Lưu Bang đánh đổ nhà Tần và thắng Hạng Vũ trong chiến tranh Hán Sở sáng lập ra nhà Hán trong lịch sử Trung Quốc.
* Trương Lương (tiếng Trung: 张梁/張梁, ?-184), thủ lĩnh Khởi nghĩa Khăn Vàng thời Đông Hán.

## Địa danh
* Xã Trương Lương, huyện Hòa An, tỉnh Cao Bằng, Việt Nam
Isma'il Pasha

**Isma'il Pasha** (31 tháng 12 năm 1830 – 2 tháng 3 năm 1895) là wāli rồi sau đó là khedive (quốc vương) của Ai Cập và Sudan từ năm 1863 cho đến khi bị người Anh truất phế năm 1879. Khi tại vị ông có công mở cuộc canh tân xứ Ai Cập và Sudan nhưng cũng vì đó mà đất nước phải gánh một khoản nợ quá lớn. Ông được đặt ngoại hiệu là **Isma'il the Magnificent** - tạm dịch là **Isma'il Huy hoàng**.

## Thân thế
Isma'il là người gốc Albania, sinh ra ở Điện Al Musafir Khana với tư cách là người con thứ của Ibrahim Pasha và là cháu nội của Muhammad Ali. Mẹ ông là Hoshiar (Khushiyar), vợ thứ của Ibrahim Pasha. Bà này được tin là chị/em gái của Thái hậu Pertevniyal nhà Ottoman (1812 - 1883). Pertevniyal là vợ của hoàng đế Mahmud II nhà Ottoman, và là mẹ của hoàng đế Abdul Aziz.

## Thiếu thời

Isma'il đã được du học tại Paris, tại đây ông học môn École d'état-major. Sau khi hoàn tất việc học, ông trở về quê nhà. Sau khi anh trai Isma'il qua đời, ông được chú là Sa'id Pasha chọn làm người thừa kế.

## Nghiệp chúa
Ngày 19 tháng 1 năm 1863, sau khi Sa'id qua đời, Isma'il trở thành wāli. Giống như những người tiền nhiệm kể từ Muhammad Ali, ông tiếm xưng chức khedive (không được đế quốc Ottoman công nhận).

Năm 1866, ông được sultan Abdul Aziz của đế quốc Ottoman chấp nhận thay đổi quy chế nối nghiệp. Trước đó, theo luật Thổ, người nối nghiệp là người cao tuổi nhất trong hoàng tộc. Đổi lấy số tiền cống nạp tăn lên gần gấp đôi, sultan Abdul Aziz ban thánh chỉ rằng từ giờ trở đi, ở Ai Cập, quyền nối nghiệp thuộc về con trưởng của tổng trấn.

Năm 1867, triều đình nhà Ottoman ban thánh chỉ chính thức công nhận Isma'il và những người kế thừa là khedive của Ai Cập và Sudan.

Năm 1873 lại có thánh chỉ của triều đình Ottoman công nhận thêm nhiều đặc quyền của khedive Ai Cập.

## Tham khảo

* 
* Trang web chính thức của tổng thống Ai Cập
Cầu di động

**Cầu di động** là loại cầu có thể chuyển dịch vị trí thân cầu bắng cách này hay cách khác để tàu thuyền hoặc xà lan vượt qua dưới thân nó. Khi thực hiện điều này, mọi giao thông trên cầu đều tạm thời bị đình hoãn. Loại cầu này giải quyết được tình trạng giao thông trên các kênh, sông lớn theo hai chiều: chiều vượt qua sông và chiều dọc theo sông, nhưng ít khi được áp dụng trên các kênh, sông bận rộn vì khi ấy, lưu lượng tàu thuyền trên đó là rất lớn. Trong lịch sử, hình thức cầu di động đã được áp dụng nhiều, nhất là trong lĩnh vực quân sự thời Trung Cổ. Đó là loại cầu bắc qua các hào nước xung quanh pháo đài, chúng vừa đóng vai trò là cái cổng lớn của pháo đài, khi cần qua hào, chiếc cổng được hạ xuống làm cầu.

Ngày nay, cầu di động hoạt động với trang thiết bị hiện đại và có thời gian biểu cố định cho việc di động. Các hình thức của cầu di động:


Image:Drawbridge.gif|Cầu kéo
Image:MovableBridge_draw.gif|Cầu cất
Image:MovableBridge_fold.gif|Cầu gấp khúc
Image:MovableBridge curl.gif|Cầu cuộn tròn
Image:MovableBridge_lift.gif|Cầu nâng lên
Image:MovableBridge table.gif|Cầu trượt lên
Image:MovableBridge thrust.gif|Cầu trượt dài
Image:MovableBridge_roll.gif|Cầu nâng lăn (*rolling lift*)
Image:MovableBridge subm.gif|Cầu chìm xuống
Image:MovableBridge tilt.gif|Cầu đối trọng
Image:MovableBridge_swing.gif|Cầu quay
Image:MovableBridge_transport.gif|Cầu ca-bin


## Liên kết ngoài

* Moveable Bridges in the British Isles
Trọng Khang

**Trọng Khang** (chữ Hán: 仲康) hay **Trung Khang** (中康)) là vị vua thứ tư của nhà Hạ trong lịch sử Trung Quốc.

## Thân thế
Trọng Khang là con thứ của vua Hạ Khải và là em của Thái Khang. Năm 2188 TCN, vua Khải mất, Thái Khang lên thay.

Thái Khang chỉ ham chơi bời, thích săn bắn, không quan tâm việc chính sự nên bị vua nước chư hầu Hữu Cùng là Hậu Nghệ cướp ngôi, phải chạy ra nước ngoài. Trọng Khang theo vua anh chạy đi lưu vong tại nước Châm Tầm.

## Trị vì
Năm 2160 TCN, Thái Khang mất, Trọng Khang lên nối ngôi tại nước Châm Tầm. Sử sách không chép rõ về các sự kiện xảy thời Trọng Khang.

Năm 2147 TCN, Trọng Khang mất, làm vua được 13 năm. Con ông là Hạ Tướng lên thay. Dòng dõi Nhà Hạ phải lưu lạc thêm 2 đời sau mới giành lại được ngôi vua.

## Xem thêm
* Nhà Hạ
* Hậu Nghệ
* Thái Khang

## Tham khảo
* *Sử ký Tư Mã Thiên những điều chưa biết* - Hạ bản kỷ, Bùi Hạnh Cẩn - Việt Anh dịch (2005), Nhà xuất bản Văn hoá thông tin
* Chu Mục, Trần Thâm chủ biên (2003), *365 truyện cổ sử chọn lọc Trung Quốc*, tập 1, Nhà xuất bản Thanh niên
* Trình Doãn Thắng, Ngô Trâu Cương, Thái Thành (1998), *Cố sự Quỳnh Lâm*, Nhà xuất bản Thanh Hoá

## Chú thích
Tướng (vua nhà Hạ)

**Tướng** (chữ Hán: 相) là vị vua thứ năm của nhà Hạ trong lịch sử Trung Quốc.

## Lưu vong ở Châm Tầm
Tướng là con của Trọng Khang. Từ đời Thái Khang - bác của Hạ Tướng - nhà Hạ bị Hậu Nghệ cướp ngôi nên phải chạy đi lưu vong tại nước Châm Tầm.

Năm 2147 TCN, Trọng Khang mất, Tướng lên thay cha. Ông dựa vào sự hỗ trợ của vua nước Châm Tầm để mưu khôi phục nhà Hạ. Khi đó Hậu Nghệ cướp được ngôi nhà Hạ lại tỏ ra kiêu ngạo, bỏ chính sự như Thái Khang trước kia và bị bầy tôi là Hàn Trác cướp ngôi năm 2120 TCN.

Năm 2119 TCN, Hàn Trác nghe tin Hạ Tướng chuẩn bị binh lực ở nước Châm Tầm, bèn sai hai con là Kiêu và Ế mang quân đánh. Quân Hàn Trác tiến đến Châm Tầm, giết chết Hạ Tướng và tiêu diệt nước này. Vợ Hạ Tướng là Hậu Mân đang có mang, chui qua lỗ tường trốn thoát. Sau này Hậu Mân sinh ra Thiếu Khang.

Hạ Tướng ở ngôi tại Châm Tầm được 27 năm. Về sau con ông là Thiếu Khang diệt được cha con Hàn Trác, trung hưng nhà Hạ.

## Xem thêm
* Nhà Hạ
* Hậu Nghệ
* Hàn Trác
* Trọng Khang
* Thiếu Khang

## Tham khảo
* *Sử ký Tư Mã Thiên những điều chưa biết* - Hạ bản kỷ, Bùi Hạnh Cẩn - Việt Anh dịch (2005), Nhà xuất bản Văn hoá thông tin
* Chu Mục, Trần Thâm chủ biên (2003), *365 truyện cổ sử chọn lọc Trung Quốc*, tập 1, Nhà xuất bản Thanh niên
* Trình Doãn Thắng, Ngô Trâu Cương, Thái Thành (1998), *Cố sự Quỳnh Lâm*, Nhà xuất bản Thanh Hoá

## Chú thích
Thiếu Khang

**Thiếu Khang** (chữ Hán: 少康) là vị vua thứ sáu của nhà Hạ trong lịch sử Trung Quốc. Ông là người có công trung hưng nhà Hạ, vốn đã mất ngôi chính thống 4 đời.

## Thân thế
Thiếu Khang là con Hạ Tướng. Từ đời vua Thái Khang, nhà Hạ đã bị Hậu Nghệ cướp ngôi, phải lưu vong ở nước Châm Tầm. Tới đời Tướng là ba đời, bị Hàn Trác (người cướp ngôi Hậu Nghệ) đánh đến Châm Tầm và giết chết. Mẹ Thiếu Khang là Hậu Mân khi đó đang có mang ông, trốn qua lỗ tường thoát nạn và sau đó sinh ra ông.

## Trung hưng nhà Hạ
Thiếu Khang chạy đến nước Hữu Nhưng xin làm đầu bếp. Vua Hữu Nhưng thấy ông tài giỏi, lại là dòng dõi nhà Hạ nên rất quý trọng ông, phong ông làm chức Mục chính, quản lý toàn bộ gia súc của vua. Vua Hữu Nhưng cũng luôn nhắc nhở Thiếu Khang không quên mối thù mất ngôi của nhà Hạ và giúp sức cho ông, tổ chức lực lượng để quay về đánh Hàn Trác, khôi phục nhà Hạ.

Hàn Trác nghe tin con của Hạ Tướng còn sống và muốn chống lại mình, bèn sai hai con là Hàn Kiêu và Hàn Ế đi đánh Hữu Nhưng. Vua Hữu Nhưng bèn thả cho Thiếu Khang bỏ trốn.

Thiếu Khang trốn thoát sang nước Hữu Ngu là dòng dõi của vua Thuấn, lại được vua nước Hữu Ngu giúp đỡ. Ông quy tụ lực lượng chống lại Hàn Trác.

Trong khi đó, một quý tộc nhà Hạ khác là Thần Mi cũng bỏ trốn đến nước chư hầu cùng họ là nước Hữu Cách. Mỵ cũng là người thông minh tài giỏi, nghĩ cách báo thù cho nhà Hạ. Thần Mi thu thập những quân sót lại của nước Châm Tầm và nước Bá Minh từng bị Hàn Trác diệt trước đây, tập hợp lại để đối phó với Hàn Trác. Năm 2080 TCN, Thần Mi nghe tin Thiếu Khang là dòng dõi nhà Hạ đang chuẩn bị lực lượng ở nước Hữu Ngu nên rất mừng. Thần Mi liên lạc với Thiếu Khang cùng tiến quân trở về kinh thành.

Hàn Trác tàn bạo mất lòng dân, quân đội dưới quyền không muốn liều chết. Vì thế khi quân của Thiếu Khang và Thần Mi kéo đến, quân Hàn Trác bỏ chạy. Trác bị Thiếu Khang bắt sống và xử tử.

Hàn Trác vốn phong cho Kiêu ở nước Quá và Ế ở nước Qua để làm vây cánh. Thiếu Khang sau khi giết được Hàn Trác lại đem quân đi diệt nước Quá, giết chết Kiêu. Ông sai con là Trữ đi đánh nước Qua của Ế. Trữ dùng mưu dụ Ế ra ngoài thành giết chết, tiêu diệt nước Qua.

Thiếu Khang thống nhất thiên hạ trở lại dưới quyền nhà Hạ. Tính từ Thái Khang đến Thiếu Khang, nhà Hạ bị mất ngôi chính thống 4 đời.

Năm 2058 TCN, Thiếu Khang qua đời, ở ngôi được 23 năm. Con ông là Trữ lên thay.

## Xem thêm
* Nhà Hạ
* Hậu Nghệ
* Hàn Trác
* Trọng Khang
* Tướng

## Tham khảo
* *Sử ký Tư Mã Thiên những điều chưa biết* - Hạ bản kỷ, Bùi Hạnh Cẩn - Việt Anh dịch (2005), Nhà xuất bản Văn hoá thông tin
* Chu Mục, Trần Thâm chủ biên (2003), *365 truyện cổ sử chọn lọc Trung Quốc*, tập 1, Nhà xuất bản Thanh niên
* Trình Doãn Thắng, Ngô Trâu Cương, Thái Thành (1998), *Cố sự Quỳnh Lâm*, Nhà xuất bản Thanh Hoá

## Chú thích
Động đất Papua 2009

Hàng loạt **động đất mạnh ở Papua**, miền Đông hẻo lánh của Indonesia, vào Chủ Nhật 4 tháng 1 năm 2009 đã giết chết ít nhất 4 người và đã gây ra những lo ngại về một đợt sóng thần nữa tại một nước vẫn còn đang hồi phục sau những đợt sóng gây chết chóc vào năm 2004.

Một trong những cơn địa chấn - có cường độ 7.3 - đã được cảm thấy ở những nơi xa xôi như Úc và gây ra những cơn sóng thần nhỏ đánh vào bờ biển Đông Nam của Nhật.

Cơ quan khảo sát địa chất của Hoa Kỳ nói trận động đất đầu tiên có cường độ 7.6 đã diễn ra vào lúc 4:43 giờ sáng, giờ địa phương (19:43 giờ GMT), and another at magnitude 6.0. cách Manokwari, thành phố chính trong tỉnh Papua, khoảng 135&nbsp;km, ở một độ sâu 35&nbsp;km. Tiếp theo là hàng chục cơn hậu chấn.

Ít nhất bốn người đã thiệt mạng ở Papua, hàng chục người bị thương và khoảng 135 căn nhà và các kiến trúc khác bị hư hại nặng hoặc sụp đổ. Phi đạo của phi trường Rendani ở Manokwari bị nứt nẻ, khiến nhà chức trách phải hủy bỏ các chuyến bay thương mại.

Các cư dân tại Manokwari đã hoảng hốt chạy ra khỏi nhà cửa của họ trong đêm tối vì sợ một trận sóng thần. Cơ quan Khí tượng và Địa chấn của Indonesia đã ban hành một lệnh báo động sóng thần, nhưng đã bãi bỏ một giờ sau đó, khi trung tâm địa chấn của trận động đất chính được xác nhận diễn ra ở đất liền.

Những trận động đất có trung tâm địa chấn trên bờ ít gây đe dọa sóng thần cho chính Indonesia, nhưng những trận động đất ở gần bờ biển có thể gây ra những đợt sóng lớn đôi khi có thể lan tới bờ biển của các nước khác như Nhật.

Cơ quan khí tượng của Nhật nói những cơn sóng thần cao khoảng từ 10&nbsp;cm đến 40&nbsp;cm đã đập lên bờ của các thành phố dọc bờ biển. Cơ quan cũng cảnh cáo rằng những cơn sóng thần lớn hơn có thể sẽ xảy ra sau.

Indonesia nằm vắt ngang một dãy những đường nứt và núi lửa được gọi là "Vòng Lửa" Thái Bình Dương, nơi thường diễn ra những hoạt động địa chấn.

## Chú thích
Thành phố sách

**Thành phố sách** là một thành phố hoặc một làng có nhiều tiệm bán sách cũ hay sách cổ. Các tiệm sách này - và đôi khi có cả các Ngày hội văn học - thu hút nhiều du khách yêu sách tới thăm.

Thành phố sách đầu tiên trên thế giới là Hay-on-Wye ở xứ Wales. Hiện nay nhiều nước đã noi gương Hay-on-Wye, ban đầu ở châu Âu, sau đó lan ra khắp thế giới.

Một số các thành phố sách đã gia nhập Tổ chức quốc tế các thành phố sách (*International Organisation of Book Towns*).

## Danh sách các thành phố sách
Dưới đây là danh sách (có lẽ chưa đầy đủ) các thành phố tự nhận là thành phố sách, cùng với ngày thành lập: 
*Hay-on-Wye, xứ Wales (1961)
*Redu, Bỉ (1984)
*Bécherel, Pháp (1988)
*Montolieu, Pháp (1989)
*Bredevoort, Hà Lan (1993)
*Stillwater, Minnesota, Hoa Kỳ (1993)
*Saint-Pierre-de-Clages, Thụy Sĩ (1993)
*Fontenoy-la-Joûte, Pháp (1993)
*Mundal, Fjærland, Na Uy (1995)
*Wigtown, Scotland (1997)
*Zossen-Wünsdorf, Đức (1997)
*Damme, Bỉ (1997)
*Dalmellington, Scotland (1997)
*Sysmä, Phần Lan (4th July 1997)
*Mühlbeck-Friedersdorf, Đức (1997)
*Kampung Buku Langkawi, Malaysia (3.12.1997)
*Archer, Texas, Hoa Kỳ (1999)
*Southern Highlands, Úc (2000)
*Tvedestrand, Na Uy (2003) 
*Sedbergh, Anh (2003)
*Brownville, Nebraska, Hoa Kỳ (2004)http://www.brownville-ne.com(www.brownville-ne.com)
*Atherstone, Warwickshire, Anh (2005)
*Torup, Đan Mạch (2006) http://www.torupbogby.dk(www.torupbogby.dk)
*Kampung Buku Melaka, Malaysia (17.4.2007)
*Clunes, Victoria, Úc (2007)
*St. Martins, New Brunswick, Canada (2007) http://www.stmartinsbooktown
*Sidney, British Columbia, Canada
*http://www.goldrushbookfair.com/Booktown%20Books%20Tomes.htm  Gold Cities BookTown, Grass Valley, Nevada City, California, Hoa Kỳ
* Hobart, NY - Book Village of the Catskills, Hoa Kỳ (http://www.hobartbookvillage.com)
*Jinbōchō, Tokyo, Nhật Bản

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*International Organisation of Book Towns
Lễ hội rước bánh giầy

**Hội rước bánh giầy**, hay **Hội làng Bá**, là lễ hội truyền thống được tổ chức ngày 3 Tết Nguyên đán hằng năm tại làng Bá Dương Nội, xã Hồng Hà, huyện Đan Phượng (thành phố Hà Nội), lễ được tổ chức để tỏ lòng biết ơn vị quan triều thái phó nhà Hậu Lê tên là Thiếu Khanh có công tu sửa chùa, tậu ruộng đất cho dân cày ruộng ở thế kỷ thứ 15. Hội rước bánh giầy là lễ hội quan trọng của làng Bá Dương Nội. Sau khi tưởng niệm ghi nhớ công của ông, dân làng đi đến đền thờ Gìa Lê, là nơi thờ cúng của vị quan thái phó. Phẩm vật chủ yếu của lễ hội này là bánh giầy vì bánh giầy là bánh không tốn kém nhiều nhưng lại rất có ý nghĩa với người Việt Nam, một đất nước lúa nước.

Dù là lễ hội có tính chất địa phương nhưng nó không chỉ lôi cuốn các bậc cao niên, thanh niên, nam, nữ trong xã tham gia nói chung mà nó còn thu hút nhiều đoàn nghệ thuật đến từ nhiều tỉnh, thành phố trong cả nước góp phần tưng bừng của lễ hội.

## Chú thích

## Xem thêm
*Lễ hội bánh giầy bánh chưng
Phố Hàng Dầu

**Hàng Dầu** là một tuyến phố cổ thuộc quận Hoàn Kiếm, chạy từ ngã tư Hàng Thùng nối với phố Hàng Bè tới phố Đinh Tiên Hoàng, đoạn trước đền Ngọc Sơn.
## Lịch sử
Phố Hàng Dầu được xây dựng trên nền đất xưa vốn thuộc thôn Nhiễm Thượng, tổng Hữu Túc, huyện Thọ Xương.
Thời Pháp thuộc phố có tên là phố Bên Hồ (*Rue de Lac*), từ sau năm 1945 mới đổi tên thành Hàng Dầu. Phố này trước đây có bán các thứ dầu thảo mộc (dầu lạc, dầu vừng, dầu bông...) dùng để ăn và thắp đèn, vì vậy mới có tên là Hàng Dầu.

Phố Hàng Dầu ngày nay chuyên bán các loại giày dép. Ở số nhà 47 là trụ sở Sở Văn hóa & Thể thao Thành phố Hà Nội. Phố thuộc hai phường Hàng Bạc và Lý Thái Tổ, quận Hoàn Kiếm.

Đoạn giao với đền Bà Kiệu có một bãi đất trống, dựng tượng đài Cảm tử quân, xưa kia là rạp chiếu phim đầu tiên ở Việt Nam do người Pháp dựng lên: rạp Pathé

## Chú thích
Hồ Phỉ

**Hồ Phỉ** (*胡斐 - Hu Fei*) là nam nhân vật chính trong hai bộ tiểu thuyết Tuyết sơn phi hồ và Phi hồ ngoại truyện của nhà văn Trung Quốc Kim Dung. Hồ Phỉ có biệt hiệu là Tuyết sơn phi hồ (*Con cáo bay trên núi tuyết*), là hậu duệ của **Phi thiên hồ li**, một trong bốn cận vệ thân tín của Sấm Vương Lý Tự Thành (Hồ, Miêu, Điền, Phạm), nổi danh với Hồ gia đao pháp.
## Tuổi trẻ anh hùng
Hồ Phỉ là con trai của Liêu Đông đại hiệp Hồ Nhất Đao, ra đời trong cuộc quyết đấu giữa Miêu Nhân Phượng và Hồ Nhất Đao, một cuộc quyết đấu giữa hai người tri kỉ nhưng vẫn chưa vượt qua được những ân oán cũ của dòng họ. Khi Hồ Phỉ ra đời, Hồ Nhất Đao bị chết độc trên lưỡi đao (do bọn Điền Quy Nông thuê thầy lang Diêm Cơ bôi lên đao kiếm của Miêu Nhân Phượng và Hồ Nhất Đao để cả hai cùng chết). Mẹ Hồ Phỉ sau khi gửi con lại cho Miêu Nhân Phượng rồi tự sát theo chồng. Bình A Tứ nhân lúc hỗn loạn đã mang Hồ Phỉ về nuôi nấng.

## Miêu tả
Kim Dung tả Hồ Phỉ là một chàng trai có vẻ ngoài man rợ, râu quai nón, khuôn mặt vô cảm

## Mối tình dang dở với Viên Tử Y
## Hóa giải ân oán dòng họ - Tình yêu với [[Miêu Nhược Lan]]
## Xem thêm
*Hồ Nhất Đao
*Miêu Nhân Phượng
*Miêu Nhược Lan
*Điền Quy Nông
**[[Tuyết sơn phi hồ]]*

## Tham khảo
Bãi cò Tiến Nông

**Xã Cò **là tên một đầm lầy có các thể cò sinh sống thuộc địa phận xã Tiến Nông, huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hóa.

## Đặc điểm
Xã Cò được hình thành trên vùng đầm lầy của xã Tiến Nông. Diện tích khoảng 3 ha. Nơi đây là nơi tập trung của rất nhiều loại cò, vạc, hay vịt trời, le le, cuốc, bìm bịp, bồ câu hoang,.... Chúng sinh sống và làm tổ trên các cây tre. Chúng thường đi kiếm ăn ở các cánh đồng gần đấy. Vào mùa làm tổ có hàng vạn cá thể về đây. Đây cũng là nơi duy nhất của tỉnh Thanh Hóa có các cá thể Cò sinh sống.

## Hiện trạng
Diện tích Xã Cò đang bị thu hẹp, các cá thể đang bị săn bắt nhiều cho dù nhiều chính sách đã được đưa ra. Kể từ năm 2006 số lượng cá thể về làm tổ giảm đi rõ rệt. Hiện nay chính quyền huyện Triệu Sơn đang có kế hoạch xây dựng khu du lịch sinh thái tại đây.

## Chú thích
Dunkleosteus

***Dunkleosteus*** là một chi cá da phiến tuyệt chủng, từng tồn tại vào cuối kỷ Devon, khoảng 380–360 triệu năm trước. Vài loài, ví dụ như *D. terrelli*, *D. marsaisi*, và *D. magnificus*, nằm trong số những loài cá da phiến lớn nhất từng sinh tồn. Loài lớn nhất, *D. terrelli*, có thể đạt chiều dài  và khối lượng , là một sinh vật săn mồi đầu bảng. Chỉ có một vài cá da phiến khác, ví dụ như chi *[[Titanichthys]]* cùng thời, là có thể bằng hoặc vượt kích thước *Dunkleosteus*.

## Chú thích

* Shape variation between arthrodire morphotypes indicates possible feeding niches by Philip S. L. Anderson, Journal of Vertebrate Paleontology volume 28, #4.
## Tham khảo

* ''Introduction to the Placodermi: Extinct Armored Fishes with Jaws''. Waggoner, Ben (2000). Truy cập Aug 1, 2005
* MSNBC: Prehistoric fish packed a mean bite
* BBC: Ancient 'Jaws' had monster bite
* Dunkleosteus on Prehistoric Wildlife, with size comparison
Phân lân nung chảy

**Phân lân nung chảy** còn có tên gọi khác: phân lân thủy tinh; phân lân calci magnesi; Fused Calcium Magnesium Phosphate (FMP), Calcium Magnesium Phosphate (CMP).

Phân lân nung chảy được sản xuất bằng cách nung chảy lỏng quặng Apatit (hoặc quặng phosphorit) và một số phụ gia sau đó làm lạnh nhanh bằng nước.

Tính chất: phân lân nung chảy có màu ghi hoặc xám,rất ít tan trong nước nhưng tan đến 98% trong môi trường đất và dịch của rễ cây. Phân lân nung chảy có tính kiềm (pH=8)nên có tác dụng khử chua. Phân lân nung chảy có nhiều thành phần dinh dưỡng có ích cho cây trồng: P2O5: 13-21%; MgO:10-20%; Cao:20-35%; SiO2:20-30%...Phân lân nung chảy rất phù hợp với các vùng đất chua, trũng hoặc đất đồi núi dốc. Đây là loại phân chậm tan có tác dụng cải tạo đất, thân thiện với môi trường.

Phân lân nung chảy được sản xuất nhiều ở Trung Quốc, Nhật Bản và Việt Nam.

## Chú thích

## Tham khảo
Điều chế số

## ASK
**ASK (Amplitude Shift Keying)**, tiếng Việt gọi là điều chế số theo biên độ tín hiệu. Tín hiệu ASK có dạng sóng dao động có tần số *f*, mỗi bit đặc trưng bởi biên độ khác nhau của tín hiệu.

Ví dụ: tín hiệu ASK có tần số 100 KHz, biên độ tín hiệu = 0 cho bit 0 và biên độ tín hiệu = 1 cho bit 1.

## FSK

**FSK (Frequency Shift Keying)**, tiếng Việt gọi là điều chế số theo tần số tín hiệu. Tín hiệu FSK có dạng sóng dao động có tần số khác nhau, mỗi bit đặc trưng bởi tần số khác nhau này của tín hiệu. ưu điểm của điều chế này là dễ chế tạo nhưng lại hay mắc lỗi khi truyến

Ví dụ: f = 100KHz cho bit 0 và f' = 200KHz cho bit 1.

## PSK

**PSK (Phase Shift Keying)** tiếng Việt gọi là điều chế khóa dịch pha, sử dụng đặc tính pha của sóng mang để điều chế tin tức. Tín hiệu PSK có dạng sóng dao động có tần số *f*, mỗi bit đặc trưng bởi góc pha khác nhau của tín hiệu.

x_c(t)=X_c cos(2\pi f_c t)

Ví dụ: pha= 90° cho bit 0 và pha = -90° cho bit 1.

Đầu ra của PSK khi truyền một chuỗi bit nhị phân được thể hiện như sau:

* Bit 1 được dùng để thay thế cho tần số sóng mang trong một khoảng thời gian cụ thể.
* Bit 0 được thay thế bằng tín hiệu sóng mang có độ lệch pha  (rad) cho một khoảng trống

## QPSK

**QPSK** viết tắt của từ **Quadrature Phase Shift Keying**, tiếng Việt gọi là điều chế pha cầu phương (điều chế pha vuông góc). Trong kỹ thuật này, dữ liệu cần truyền sẽ được truyền đi từng bộ 2 bit, mỗi bộ 2 bit này được gọi là một ký hiệu (symbol). Mỗi vị trí pha là một symbol.

Bộ chuyển đổi nối tiếp sang song song chia data thành 2 luồng tín hiệu có tốc độ bằng một nửa tốc độ data. Mỗi luồng tín hiệu dùng 2 bit để biểu diễn một symbol. Do sóng mang đến 2 bộ điều chế lệch pha nhau 90° nên hai thành phần I và Q vuông góc với nhau và sau khi qua bộ cộng sẽ tạo nên giản đồ 4 trạng thái pha. Thành phần I: pha 0 và 180 độ Thành phần Q: pha 90 và 270 độ

## Tham khảo
Tansey Coetzee

**Tansey Coetzee** (sinh năm 1985 tại Johannesburg, Nam Phi) là một hoa hậu đến từ Nam Phi. Cô đoạt danh hiệu Hoa hậu Nam Phi 2007 và giành quyền đại diện cho Nam Phi tại các cuộc thi sắc đẹp lớn trên thế giới trong năm 2008.

Tháng 7 năm 2008, cô đến Việt Nam để tham dự cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ 2008 và lọt vào top 15 người đẹp nhất (xếp thứ 13 chung cuộc). Đến tháng 12 cùng năm, cô trở thành thí sinh nước chủ nhà của cuộc thi Hoa hậu Thế giới 2008 khi đêm chung kết diễn ra tại chính thành phố quê hươnh cô Johannesburg. Trong đêm chung kết, cô đã nhận được sự ủng hộ nhiệt liệt của khán giả quê nhà và đã lọt vào top 5 người đẹp nhất của cuộc thi.

Tansey Coetzee đã trao vương miện cho tân Hoa hậu Nam Phi 2008, cô Tatum Keshwar.

## Tham khảo
Patricia Yurena Rodríguez

**Patricia Yurena Rodríguez Alonso** (sinh ngày 6 tháng 3 năm 1990 tại Tenerife, quần đảo Canary, Tây Ban Nha) là một hoa hậu và người mẫu của Tây Ban Nha. Cô là Hoa hậu Tây Ban Nha 2008 và Hoa hậu Hoàn vũ Tây Ban Nha 2013.

Vào ngày 1 tháng 3 năm 2008, Patricia đăng quang danh hiệu Hoa hậu Tây Ban Nha 2008. Với chiến thắng này, cô nghiễm nhiên trở thành người đại diện cho Tây Ban Nha tại các cuộc thi sắc đẹp lớn trên thế giới và Tổ chức quyết định gửi cô tham gia Hoa hậu Hoàn vũ 2008. Tuy nhiên điều lệ của cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ là các thí sinh phải từ 18 tuổi trở lên (tính trước ngày 1 tháng 2) nên Patricia đành nhường cơ hội cho Claudia Moro, Á hậu 1 của cuộc thi Hoa hậu Tây Ban Nha tham dự Hoa hậu Hoàn vũ 2008. Claudia Moro đã lọt vào Top 10 người đẹp nhất (xếp thứ 7 chung cuộc) tại Việt Nam. Dayana Mendoza đến từ Venezuela giành chiến thắng năm đó.

Patricia lên đường tham dự cuộc thi Hoa hậu Thế giới 2008 diễn ra tại Nam Phi. Tại cuộc thi này, cô cũng rất thành công khi lọt vào Top 15 người đẹp nhất chung cuộc. Chiến thắng của cuộc thi thuộc về Ksenia Sukhinova, đến từ nước Nga. Có thể nói năm 2008 là năm đại thành công của Top 3 Hoa hậu Tây Ban Nha bởi còn có Á hậu 2 Alejandra Andreu xuất sắc đăng quang Hoa hậu Quốc tế 2008 ở Ma Cao.

Sau đó 5 năm, cô lại chiến thắng Hoa hậu Hoàn vũ Tây Ban Nha và lần này cô đại diện Tây Ban Nha tại Hoa hậu Hoàn vũ 2013. Ở cuộc thi này dù được đánh giá là ứng viên sáng giá nhất cho ngôi vị, càn quét các bảng xếp hạng nhưng cuối cùng cô dừng chân ở vị trí Á hậu 1. Hoa hậu Venezuela chiến thắng năm này.

## Tham khảo
Ichthyaetus

***Ichthyaetus*** là một chi chứa khoảng 6 loài mòng biển. Chi này trước đây từng được coi là một phần của chi *[[Chi Mòng biển|Larus]]*.

## Các loài
* Mòng biển mắt trắng, *Ichthyaetus leucophthalmus*
* Mòng biển đen, *Ichthyaetus hemprichii*
* Mòng biển đầu đen lớn hay mòng biển Pallas, *Ichthyaetus ichthyaetus*
* Mòng biển Audouin, *Ichthyaetus audouinii*
* Mòng biển Địa Trung Hải, *Ichthyaetus melanocephalus*
* Mòng biển Relict, *Ichthyaetus relictus*

## Hình ảnh

Tập tin:Larus melanocephalus aka Mediterranean Gull rare guest in Sweden.jpg
Tập tin:Korallenmöve seitlich.jpg
Tập tin:Korallenmöwe 02.jpg


## Tham khảo

* Pons J.M., Hassanin, A., Crochet P.A. (2005). *Phylogenetic relationships within the Laridae (Charadriiformes: Aves) inferred from mitochondrial markers.* Molecular phylogenetics and evolution 37(3):686-699
Kylix (phần mềm)

**Kylix** là một công cụ phần mềm cho phép phát triển các chương trình tương tự như Delphi, nhưng trên nền Linux.

## Lịch sử
Kylix được công ty phần mềm Borland phát hành tháng 1 năm 2001. Là một phần mềm thương mại, Kylix hi vọng sẽ mang lại sức mạnh cho các ứng dụng cơ sở dữ liệu và mở rộng tính năng của các máy chủ trên nền Linux, như sự thành công của Delphi trên nền Windows. Ngoài phiên bản thương mại, cộng đồng lập trình còn xây dựng bộ phần mềm nguồn mở có tên **Kylix Open Edition**.

Tuy nhiên sau những khởi đầu hứa hẹn, Kylix không đem lại hiệu quả thực sự; và Borland quyết định ngừng sản xuất phần mềm này.

## Tính năng
Kylix gồm một trình biên dịch và môi trường phát triển tích hợp, kèm theo công cụ phát triển ứng dụng nhanh (RAD). Kylix sử dụng thư viện **CLX**, vốn tương thích (không hoàn toàn) với VCL của Delphi. CLX được xây dựng trên nền tảng của bộ công cụ Qt.

## Tham khảo
Trọng Nhâm

**Trọng Nhâm** (chữ Hán: 仲壬, trị vì: 1757 TCN-1754 TCN), tên thật **Tử Dung** (子庸), là vua thứ ba nhà Thương trong lịch sử Trung Quốc.

## Thân thế
Trọng Nhâm là con thứ của Thành Thang (成湯) – vua khai quốc nhà Thương, và là em của Ngoại Bính (外丙) – vua thứ hai nhà Thương.

Con trưởng của Thang là Thái Đinh mất trước cha. Thành Thang mất, con của Thái Đinh là Thái Giáp (太甲) còn ít tuổi nên đại thần Y Doãn (伊尹) lập Ngoại Bính lên ngôi.

## Trị vì
Theo Sử ký Tư Mã Thiên, năm 1758 TCN, Ngoại Bính qua đời, Trọng Nhâm được Y Doãn lập làm vua, Y Doãn tiếp tục làm phụ chính.

Trọng Nhâm ở ngôi cũng không được lâu. Sử sách không chép rõ các sự kiện xảy ra trong thời gian ông làm vua.

Năm 1754 TCN, Trọng Nhâm qua đời. Ông làm vua tất cả bốn năm. Khi đó Thái Giáp đã lớn nên Y Doãn lập Thái Giáp lên ngôi vua (Chinese: 太甲).

Giáp cốt văn khai quật tại Ân Khư không liệt kê ông là một trong những vị vua của nhà Thương.

## Xem thêm
* Y Doãn
* Ngoại Bính
* Thái Giáp

## Tham khảo
**Sử ký Tư Mã Thiên - Những điều chưa biết*, Bùi Hạnh Cẩn và Việt Anh dịch (2007), Nhà xuất bản Văn hóa thông tin, thiên:
***Ân bản kỷ*
* Trình Doãn Thắng, Ngô Trâu Cương, Thái Thành (1998), *Cố sự Quỳnh Lâm*, Nhà xuất bản Thanh Hoá

## Chú thích
Mòng biển Sabine

**Mòng biển Sabine** là một loài mòng biển nhỏ. Vị trí phát sinh loài của nó vẫn còn gây tranh cãi; một số tác giả coi nó như là loài duy nhất của chi *Xema* với danh pháp ***Xema sabini***, trong khi các tác giả khác lại đặt nó trong chi *[[Chi Mòng biển|Larus]]* như là ***Larus sabini***.

## Mô tả
Loài này sinh sống và sinh sản trong khu vực bắc cực và có sự phân bố vòng bắc cực trong khu vực xa nhất về phía bắc của Bắc Mỹ và đại lục Á-Âu. Nó di trú về phía nam trong mùa thu; phần lớn quần thể trú đông trên biển trong Thái Bình Dương ngoài khơi phía tây Nam Mỹ trong vùng nước lạnh của hải lưu Humboldt, trong khi quần thể tại Greenland và miền đông Canada lại vượt qua Đại Tây Dương theo đường bay dọc theo phần rìa phía tây châu Âu tới trú đông ngoài khơi phía tây nam châu Phi trong vùng nước lạnh của hải lưu Benguela. Đôi khi những con mòng biển Sabine riêng lẻ cũng có thể nhìn thấy ngoài khơi các vùng biển khác, như ở đông bắc Hoa Kỳ hay xa hơn về phía đông tại châu Âu, thông thường sau các trận bão trong mùa thu.

Loài này dễ dàng phân biệt nhờ kiểu cánh nổi bật của nó. Mòng biển Sabine trưởng thành có lưng và lông phủ cánh màu xám nhạt, lông bay sơ cấp màu đen còn lông thứ cấp màu trắng. Đuôi chẻ màu trắng. Lông mào chim trống trở nên sẫm màu hơn trong mùa sinh sản. Mỏ đen với chóp mỏ màu vàng. Chim non có kiểu lông cánh ba màu tương tự, nhưng màu xám được thay bằng màu nâu và đuôi có một dải lông màu đen. Chim non phải mất 2 năm để có bộ lông như ở chim trưởng thành. Chúng có tiếng kêu có âm vực rất cao và giống như tiếng rít.

Mòng biển Sabine sinh sản thành bầy trên bờ biển và tại các tundra, đẻ 2-3 trứng với đốm vỏ màu nâu ôliu trong tổ trên mặt đất được lót bằng cỏ. Ngoài mùa sinh sản chúng sinh sống rất xa bên ngoài biển khơi. Chúng ăn nhiều loại thức ăn khác nhau, chủ yếu là động vật và sẽ ăn bất kể con mồi nhỏ nào thích hợp. Chúng cũng ăn trộm trứng từ các quần thể đang làm tổ của nhạn biển Bắc cực.

Loài mòng biển này được đặt tên theo tên nhà khoa học người Ireland là Edward Sabine (1788-1883) bởi người anh của ông là Joseph Sabine (1770-1837).

## Chú thích

## Tham khảo

*  Mục từ trong CSDL bao gồm cả diễn giải tại sao loài này là ít quan tâm
*Avibase
Ngoại Bính

**Ngoại Bính** (chữ Hán: 外丙; nguyên nhân qua đời không xác định), tên thật **Tử Thăng** (子胜), là vị vua thứ hai của nhà Thương trong lịch sử Trung Quốc.

## Thân thế
Ngoại Bính là con thứ của Thành Thang (成湯) – vua khai quốc nhà Thương.

## Trị vì
Theo Sử ký Tư Mã Thiên, năm 1761 TCN, Thành Thang qua đời và vì thái tử Thái Đinh (太丁) mất sớm trước Thành Thang, con của Thái Đinh là Thái Giáp (太甲) còn ít tuổi nên đại thần Y Doãn (伊尹) lập Ngoại Bính lên ngôi. Y Doãn làm phụ chính, còn kinh đô được chuyển về đất Bạc (亳)

Ngoại Bính ở ngôi không lâu. Sử sách không chép rõ các sự kiện xảy ra trong thời gian ngắn ngủi đó.

Năm 1758 TCN, Ngoại Bính qua đời. Ông làm vua tất cả hai năm. Y Doãn lại lập em Ngoại Bính là Trọng Nhâm lên ngôi (仲壬).

Giáp cốt văn khai quật tại Ân Khư thì lại ghi ông là vua thứ tư của nhà Thương, con trai thứ hai của Thái Đinh và được nối ngôi bởi Thái Canh (太庚).

## Xem thêm
* Thành Thang
* Y Doãn
* Trọng Nhâm

## Tham khảo
**Sử ký Tư Mã Thiên - Những điều chưa biết*, Bùi Hạnh Cẩn và Việt Anh dịch (2007), Nhà xuất bản Văn hóa thông tin, thiên:
***Ân bản kỷ*
* Trình Doãn Thắng, Ngô Trâu Cương, Thái Thành (1998), *Cố sự Quỳnh Lâm*, Nhà xuất bản Thanh Hoá

## Chú thích
Hạ Trữ

**Hạ Trữ** (chữ Hán: 夏杼, qua đời vì: *cú sốc suy sụp*), cũng gọi là **Mân**, **Thư** hay **Trừ**, là vị vua thứ bảy của nhà Hạ trong lịch sử Trung Quốc.

## Giúp cha khôi phục nhà Hạ
Trữ là con của vua Thiếu Khang. Ông sinh ra và lớn lên khi kinh thành nhà Hạ bị Hàn Trác chiếm đóng. Ông nội của Trữ là Tướng bị Hàn Trác giết ở nước Châm Tầm, bà nội là Hậu Mân trốn thoát rồi sinh ra Thiếu Khang.

Thiếu Khang khôn lớn, chạy sang nước chư hầu Hữu Ngu là dòng dõi của vua Thuấn, được vua nước Hữu Ngu giúp đỡ. Trữ cùng cha quy tụ lực lượng chống lại Hàn Trác.

Được sự phối hợp của một quý tộc nhà Hạ khác là Mỵ ở nước Hữu Cách, năm 1946 TCN, cha con Thiếu Khang và Trữ mang quân trở về đánh Hàn Trác. Quân Hạ đánh bại và bắt giết Trác.

Hàn Trác vốn phong cho Kiêu ở nước Quá và Ế ở nước Qua để làm vây cánh. Thiếu Khang sau khi giết được Hàn Trác lại đem quân đi diệt nước Quá, giết chết Kiêu. Trong khi đó Trữ nhận lệnh vua cha đi đánh nước Qua của Ế. Ông dùng mưu dụ Ế ra ngoài thành giết chết, tiêu diệt nước Qua.

Các thế lực phản nhà Hạ hoàn toàn bị tiêu diệt. Trữ có công cùng cha trung hưng nhà Hạ. Năm 2058 TCN, Thiếu Khang qua đời, Trữ lên nối ngôi.

Sử sách không chép rõ các sự kiện xảy ra trong thời gian ông làm vua. Hạ Trữ làm vua trong 17 năm. Năm 2041 TCN, ông qua đời, con ông là Hạ Hòe lên nối ngôi.

## Xem thêm
* Thiếu Khang
* Hàn Trác
* Hạ Hòe

## Tham khảo
**Sử ký Tư Mã Thiên - Những điều chưa biết*, Bùi Hạnh Cẩn và Việt Anh dịch (2007), Nhà xuất bản Văn hóa thông tin, thiên:
***Hạ bản kỷ*
* Trình Doãn Thắng, Ngô Trâu Cương, Thái Thành (1998), *Cố sự Quỳnh Lâm*, Nhà xuất bản Thanh Hoá
* Chu Mục, Trần Thâm chủ biên (2003), *365 truyện cổ sử chọn lọc Trung Quốc*, tập 1, Nhà xuất bản Thanh niên

## Chú thích
SciTE

**SciTE** (*Scintilla-based Text Editor* - trình soạn thảo văn bản dựa trên Scintilla) là trình soạn thảo văn bản tự do, hỗ trợ biên tập các file mã nguồn; ngoài ra còn có thể biên dịch và chạy chương trình mà không cần thao tác trên dấu nhắc lệnh.

## Tính năng
SciTE hỗ trợ tô màu cú pháp cho mã lệnh thuộc 65 loại ngôn ngữ lập trình, ngôn ngữ đánh dấu khác nhau (tính đến phiên bản 1.76 của SciTE). Một số tính năng hữu ích khác bao gồm gấp mã lệnh (*code folding*), tự động căn lề (*auto tabbing*), tự động điền từ (*automatic word completion*).

Người dùng có thể chọn khối văn bản hình chữ nhật và (kể từ phiên bản mới 2.0) lựa chọn nhiều đoạn văn bản khác nhau.

Từ trình đơn của SciTE có thể trực tiếp chạy trình biên dịch hoặc thông dịch các mã lệnh hiện đang soạn thảo (dĩ nhiên là các trình biên dịch hoặc thông dịch đã được cài sẵn trên máy). Với các thông báo lỗi (nếu có), người dùng chỉ cần nháy kép chuột, chương trình sẽ tự động đưa con trỏ đến vị trí dòng có lỗi tương ứng.

Phiên bản mới (2.11) của SciTE không còn chạy trên Windows 95, 98, ME.

## File cấu hình
SciTE kèm theo các file cấu hình phục vụ cho việc sửa đổi chương trình theo ý thích:
* SciTEGlobal.properties chứa các thông tin về hoạt động của bản thân SciTE (chẳng hạn như có liệt kê các file mới mở gần đây không, kích thước của các cửa sổ, v.v...)
* Các file kiểu như x.properties, trong đó x là tên một ngôn ngữ lập trình. Chẳng hạn, cpp.properties chứa các thông tin riêng đối với họ ngôn ngữ lập trình C/C++ hay C# (cách tô màu cú pháp, lệnh chạy chương trình biên dịch, v.v...)

## Ứng dụng
SciTE được đi kèm các phiên bản Ruby và Octave như một công cụ biên tập mã lệnh đơn giản cho những người mới học. Trong bộ **Lua for Windows**, SciTE đóng vai trò trình soạn thảo mã nguồn đồng thời kèm theo tương tác (với dấu nhắc lệnh) cho ngôn ngữ Lua.

SciTE có kích thước gọn nhẹ, không cần phải cài đặt nếu dùng trong Windows. Cái gói deb và rpm đã có sẵn cho một số bản Linux.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Các câu hỏi thường gặp (FAQ). http://www.scintilla.org/SciTEFAQ.html
* Tài liệu hướng dẫn. http://www.scintilla.org/SciTEDoc.html
* Trang chủ của Scintilla. http://www.scintilla.org/index.html
* Bản cài dạng msi cho SciTE trên nền Windows. https://www.ebswift.com/scite-text-editor-installer.html
Ăn mòn điện hóa

**Ăn mòn điện hóa học** hay thường gọi là **ăn mòn điện hóa** là hình thức ăn mòn kim loại trong đó một kim loại bị ăn mòn khi nó tiếp xúc với một kim loại khác với sự có mặt của chất điện li. Đây là một trong hai hình thức ăn mòn kim loại (phân loại theo cơ chế ăn mòn), hình thức kia là ăn mòn hóa học.

## Cơ chế
Quá trình ăn mòn điện hoá là quá trình hình thành pin điện hoá, trong đó cực bị ăn mòn là cực Anode, cực còn nhận điện tử là cực Cathode.
Cơ chế ăn mòn điện hoá là cơ chế quá trình Oxy hoá khử: phản ứng oxy hoá xảy ra ở bề mặt Anode; phản ứng khử xáy ra ở bề mặt Cathode. Tại Anode kim loại bị mất điện tử, kim loại do đó chuyển thành ion và hoà tan vào dung dịch – đây là quá trình ăn mòn. Điện tử bị mất tại Anode di chuyển qua Cathode và “bù” vào ion tại đây. Các phản ứng nhận điện tử có thể gồm quá trình khử các ion Hydro được tạo thành trong dung dịch điện ly. Trường hợp dung dịch có nhiều tạp chất như CO_3^{2-}, HCO3^-, HS^-, S^2-vv…. quá trình khử cũng diễn ra tương tự.

## Điều kiện ăn mòn
Để xảy ra ăn mòn điện hoá cần có các điều kiện sau:

- Cực anode và cathode.

- Môi trường điện ly.

- Sự dẫn điện của các cực.

## Phòng tránh
Quy tắc chung để phòng tránh ăn mòn điện hóa là bảo vệ kim loại tránh tiếp xúc với dung dịch chất điện li hoặc sử dụng các kim loại hoạt động mạnh hơn để bảo vệ kim loại hoạt động yếu hơn.

Các phương pháp là:

- Bao phủ bề mặt bằng sơn hoặc mạ.

- Sử dụng kim loại hoạt động mạnh hơn để "hy sinh" cho kim loại cần bảo vệ (Anode hy sinh).

- Sử dụng dùng cưỡng bức thay đổi thế điện cực lên Cathode.

- Sử dụng các chất hoạt động bề mặt nhằm cô lập các Cathode và Anode.

## Chú thích

## Tham khảo
Mòng biển Franklin

**Mòng Franklin** (danh pháp hai phần: ***Leucophaeus pipixcan***) là một loài chim nhỏ trong họ mòng biển (*Laridae*). Nó sinh sản tại các tỉnh trung ương Canada và các tiểu bang cận kề ở miền bắc Hoa Kỳ; trong khu vực đồng cỏ Canada nó dược gọi là *Prairie Dove* (bồ câu đồng cỏ). Nó là loài chim di trú, tránh đông tại khu vực Caribe, Peru, Chile và Argentina.

Loài này rất dễ nhận dạng. Bộ lông của chim trưởng thành về mùa hè có màu trắng còn lưng và cánh của nó xám hơn so với các loài mòng biển khác cùng kích thước, ngoại trừ loài mòng biển cười to lớn hơn. Các cánh có chóp màu đen với dải trắng cận kề. Mỏ và chân màu đỏ. Chỏm lông đầu màu đen của chim trưởng thành đang sinh sản bị mất hầu hết trong mùa đông.

Chim non là tương tự như chim trưởng thành nhưng có chỏm lông đầu kém phát triển hơn và không có dải lông cánh màu trắng. Chúng mất 3 năm để phát triển đầy đủ và thuần thục.

Mòng Franklin sinh sản thành bầy gần các hồ trên đồng cỏ. Tổ được làm trên mặt đất hoặc đôi khi trôi nổi trên mặt nước. Chúng đẻ 2-3 trứng và ấp trong khoảng 3 tuần.

Chúng là động vật ăn tạp tương tự như các loài mòng biển khác và chúng sẽ ăn cả thịt thối cũng như tìm kiếm các con mồi nhỏ thích hợp.

Mặc dù mòng Franklin là không phổ biến trên các vùng duyên hải Bắc Mỹ, nhưng nó cũng xuất hiện như là những con chim bay lang thang và hiếm tới tây bắc châu Âu, tây và nam châu Phi, Úc và Nhật Bản, với một ghi nhận duy nhất tại Eilat, Israel năm 2002.

Loài chim này được đặt tên theo nhà thám hiểm Bắc cực là John Franklin (1786-1847).

## Chú thích

## Tham khảo

*  Mục từ trong CSDL bao gồm cả diễn giải tại sao loài này là ít quan tâm
* Video về mòng Franklin trên Internet Bird Collection
* Mòng Franklin - Phòng thí nghiệm điểu học tại Cornell
* Thông tin và ảnh mòng biển Franklin tại South Dakota Birds and Birding
* Mòng Franklin - ''Larus pipixcan''  - USGS Patuxent Bird Identification InfoCenter
* Các con tem về mòng Franklin (cho quần đảo Marshall) với bản đồ phân bố
* Thư viện ảnh về mòng Franklin VIREO Ảnh độ phân giải cao
* Bài về mòng Franklin ảnh 1 trên 3
Ngựa

**Ngựa** (***Equus ferus caballus***) là một loài động vật có vú trong họ Equidae, bộ Perissodactyla (bộ móng guốc). Loài này được Linnaeus mô tả năm 1758., và là một trong số 8 phân loài còn sinh tồn cho tới ngày nay của họ Equidae. Ngựa đã trải qua quá trình tiến hóa từ 45 đến 55 triệu năm để từ một dạng sinh vật nhỏ với chân nhiều ngón trở thành dạng động vật lớn với chân một ngón như ngày nay.

## Nuôi dưỡng

Con người bắt đầu thuần dưỡng ngựa vào khoảng 4000 – 4500 TCN, và người ta tin rằng ngựa đã được nuôi phổ biến ở châu Âu vào khoảng 3000 TCN – 2000 TCN. Ngựa chiến được sử dụng rộng rãi trong chiến tranh, nhất là chiến tranh thời cổ.

## Tuổi đời
Tùy thuộc vào giống, sự quản lý và môi trường, thức ăn, nước uống v.v ngày nay ngựa có tuổi thọ khoảng 25 đến 30 năm. Con ngựa sống thọ nhất có thể kiểm chứng là "Old Billy", một con ngựa sống trong thế kỷ 19 với tuổi thọ là 62 năm. Hiện nay, Sugar Puff, con ngựa được liệt kê trong Sách Kỷ lục Guinness như là con ngựa pony già nhất còn sống trên thế giới, đã chết ngày 25 tháng 5 năm 2007 ở độ tuổi 56.

## Sinh sản
Ngựa cái mang thai kéo dài khoảng 335-340 ngày. Ngựa thường sinh một. Ngựa con có khả năng đứng và chạy một thời gian ngắn sau sinh. Ngựa bốn tuổi được coi là ngựa trưởng thành, mặc dù chúng tiếp tục phát triển bình thường cho đến khi sáu tuổi, thời gian hoàn thành sự phát triển của ngựa cũng phụ thuộc vào kích cỡ của ngựa, giống, giới tính và chất lượng chăm sóc.

## Giống ngựa

Ngựa giống nhỏ (Mirature Horses) là loài ngựa nhỏ nhất thế giới, chỉ cao từ 35&nbsp;cm đến 47&nbsp;cm. Loài ngựa này chỉ sống tập trung ở vùng núi Nam Carolina (Mỹ). Tuổi thọ trung bình của một chú ngựa này từ 40 đến 50 năm, trong khi đó, ngựa bình thường có tuổi thọ chỉ từ 20 đến 30 năm.

## Xem thêm
*Giải phẫu ngựa
* Sự tiến hóa của ngựa
* Màu lông ngựa
* Nuôi ngựa
* Cưỡi ngựa
* Đua ngựa
* Ngựa trong chiến tranh
*Ngựa trong văn hóa
* Hình tượng con ngựa trong nghệ thuật

## Chú thích

### Tài liệu

*
*
*
*
*
*
*
*
*
* 
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Liên kết ngoài

*
Leucophaeus

***Leucophaeus*** là một chi nhỏ chứa 5 loài mòng biển kích thước trung bình sinh sống tại Tân thế giới, chủ yếu có bộ lông sẫm màu, thường với dải lông hình lưỡi liềm màu trắng phía trên và dưới mắt. Chúng đã từng được đặt trong chi *[[Chi Mòng biển|Larus]]* cho tới gần đây.

## Các loài
* *[[Leucophaeus atricilla]]*: Mòng biển cười
* *[[Leucophaeus fuliginosus]]*: Mòng biển Lava
* *[[Leucophaeus modestus]]*: Mòng biển xám
* *[[Leucophaeus pipixcan]]*: Mòng Franklin
* *[[Leucophaeus scoresbii]]*: Mòng biển Scoresby

## Chú thích

## Tham khảo
* 
* Pons J.M., Hassanin, A., Crochet P.A.(2005). *Phylogenetic relationships within the Laridae (Charadriiformes: Aves) inferred from mitochondrial markers.* Molecular phylogenetics and evolution 37(3):686-699
Họ Mòng biển

**Họ Mòng biển** (danh pháp khoa học: **Laridae**) là một họ chim biển thuộc bộ Choi choi (Charadriiformes), bao gồm mòng biển, nhàn, xúc cá và chim cướp biển. Họ này bao gồm 100 loài, chia thành 22 chi.

## Phân loại
### ''[[Anous]]''
**[[Anous]]* (5 loài)
**[[Gygis]]* (2 loài)

### [[Họ Xúc cá|Xúc cá]]
**[[Rynchops]]* (3 loài)

### [[Mòng biển]]
**Creagrus* (mòng biển đuôi nhạn)
**[[Rissa]]* (mòng biển xira) (2 loài)
**Pagophila* (mòng biển trắng ngà)
**Xema* (mòng biển Sabine)
**[[Chroicocephalus]]* (11 loài)
**Hydrocoloeus* (mòng biển nhỏ)
**Rhodostethia* (mòng biển Ross)
**[[Leucophaeus]]* (5 loài)
**[[Ichthyaetus]]* (5 loài)
**[[Larus]]* (25 loài)

### [[Họ Nhàn|Nhàn]]
**[[Gelochelidon]]* (2 loài)
**Hydroprogne* (nhàn Caspi)
**[[Thalasseus]]* (8 species)
**[[Sternula]]* (7 loài)
**[[Onychoprion]]* (4 loài)
**[[Sterna]]* (13 loài)
**[[Chlidonias]]* (4 loài)
**Phaetusa* (nhàn mỏ rộng)
**Larosterna* (mòng biển Inca)

## Phân bố và môi trường sống
Các loài thuộc họ Laridae phân bố rộng khắp thế giới, và khả năng thích ứng của chúng có thể là một yếu tố. Hầu hết đã sống trên không hơn nhiều so với tổ tiên của chúng, có thể là một dạng chim biển nào đó.

## Chú thích

## Đọc thêm
* Grant, Peter J. (1986) *Gulls: a guide to identification* 
* Howell, Steve N. G. and Jon Dunn (2007) *Gulls of the Americas* 
* Olsen, Klaus Malling & Larsson, Hans (1995): *Terns of Europe and North America*. Christopher Helm, London. 

## Liên kết ngoài
*
*
Mai An Tiêm

**Mai An Tiêm** là một nhân vật truyền thuyết thời Hùng Vương. Theo truyền thuyết, Mai An Tiêm vốn là con nuôi của Hùng Vương thứ XVII, được vua quý mến gả mị nương tức là nàng Ba cho. Sau vì làm phật ý vua, An Tiêm bị đày ra đảo hoang, tương truyền nay là vùng Nga Sơn, Thanh Hóa. Tại đây, An Tiêm cùng vợ chăm chỉ làm ăn. Một hôm, An Tiêm nhặt được hạt giống cây lạ do chim mang tới, anh đem gieo trồng và cuối cùng gây được giống dưa hấu quý, nhiều người tìm đến trao đổi, tiếng đồn khắp xa gần. Vua biết tin, xuống chiếu gọi về cho phục chức cũ. An Tiêm được coi là ông tổ của nghề trồng dưa hấu tại Việt Nam. 
Ngày nay, tại xã Nga Phú, huyện Nga Sơn, có một dãy núi mang tên Mai An Tiêm, tương truyền chính là hòn đảo xưa kia vợ chồng An Tiêm đi đày. Dưới chân núi này có đền thờ ông và được nhân dân địa phương tổ chức lễ hội vào ngày 12 đến 15 tháng Ba âm lịch hàng năm.

## Xem thêm

* Truyền thuyết Mai An Tiêm 
* Truyện Dưa hấu trong Lĩnh Nam chích quái

## Liên kết ngoài
Mòng biển Saunders

**Mòng biển mỏ ngắn** hay **mòng biển Saunders** (danh pháp hai phần: ***Chroicocephalus saundersi***) là một loài mòng biển thuộc họ Laridae. Nó được tìm thấy tại Trung Quốc, Hồng Kông, Nhật Bản, bán đảo Triều Tiên, Ma Cao, viễn đông của Nga, Đài Loan và Việt Nam.

Môi trường sống tự nhiên của nó là các vùng nước cửa sông và các vùng đầm lầy liên thủy triều. Giống như nhiều loài mòng biển khác, theo truyền thống nó được đặt trong chi *[[Chi Mòng biển|Larus]]* nhưng hiện nay được coi là thành viên duy nhất của chi ***Saundersilarus***. Nó bị đe dọa do mất môi trường sống. Một trong số ít các khu vực còn quần thể loài này với số lượng lớn là Khu bảo tồn thiên nhiên quốc gia Diêm Thành tại tỉnh Giang Tô với quần thể chiếm khoảng 20% tổng số lượng loài này trên toàn thế giới.

## Hình ảnh

Tập tin:Saunders's Gull - Hong Kong 1.jpg
Tập tin:CBBM25 184.png
Tập tin:ChroicocephalusSaundersiKeulemans.jpg
Tập tin:Saunders's Gull - Hong Kong 3.jpg


## Chú thích

## Tham khảo
* 
* 
* BirdLife International 2006. Larus saundersi. Sách đỏ IUCN 2006 về các loài nguy cấp. Tải xuống ngày 24 tháng 7 năm 2007.
* Dữ liệu loài tại BirdLife.