open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Thuyết Truman

**Học thuyết Truman** được đề xuất bởi Tổng thống Truman của Hoa Kỳ vào ngày 12 tháng 3 năm 1947, nó dựa trên chính sách ngăn chặn chủ nghĩa Cộng sản và được thông qua vào ngày 22 tháng 5 năm 1947. Học thuyết này nêu rõ Hoa Kỳ sẽ viện trợ cho bất kỳ nước nào mà họ thấy là "đang bị đe dọa bởi chủ nghĩa Cộng sản", và được dùng để ngăn ảnh hưởng chính trị của Liên Xô. 

Lúc đầu, học thuyết Truman được trình lên nghị viện Hoa Kỳ bởi tổng thống Truman vào ngày 12 tháng 3 năm 1947  và được phát triển thêm đến ngày 4 tháng 7 năm 1948 khi ông cam kết ngăn sự lan truyền của chủ nghĩa Cộng sản ở Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ sau Chiến tranh thế giới thứ hai. Hơn nữa, học thuyết Truman đã được sử dụng để hỗ trợ các quốc gia thân Mỹ chống lại các quốc gia thân Liên Xô khác như Đại Hàn Dân Quốc trong Chiến tranh Triều Tiên, Pháp và Quốc gia Việt Nam trong Chiến tranh Đông Dương, Việt Nam Cộng hòa trong Chiến tranh Việt Nam.

Nói một cách tổng quát hơn, Học thuyết Truman là sự hỗ trợ của Mỹ đối với các quốc gia khác bị Moskva đe dọa. Nó trở thành nền tảng trong chính sách đối ngoại của Mỹ, và dẫn đến việc thành lập NATO vào năm 1949, một liên minh quân sự vẫn còn tồn tại đến ngày nay. Các nhà sử học thường sử dụng bài phát biểu của Truman để xác định thời điểm bắt đầu Chiến tranh Lạnh.

Học thuyết Truman được mở rộng một cách không chính thức để trở thành cơ sở cho chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ trong Chiến tranh Lạnh, áp dụng trên khắp châu Âu và trên toàn thế giới. Học thuyết Truman đã trực tiếp dẫn đến học thuyết Domino, mở đường cho việc Hoa Kỳ đưa quân tham chiến hoặc tài trợ cho các cuộc đảo chính tại hàng loạt các quốc gia trên thế giới.

## Xem thêm
* Kế hoạch Marshall

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Bản đầy đủ của bài phát biểu bằng tiếng Anh 
*Viện trợ nước ngoài trong Chiến tranh Việt Nam
Edmonton

**Edmonton** là thủ phủ của tỉnh Alberta của Canada. Edmonton là một thành phố trẻ, năm 2004 này Edmonton ăn mừng kỷ niệm thế kỷ đầu tiên của mình; với chỉ khoảng gần 1 triệu dân. Thành phố này còn nổi tiếng với West Edmonton Mall, trung tâm mua sắm lớn nhất thế giới, có cả một khách sạn, một công viên nước, một trường bắn, một công viên giải trí với trò tàu lượn vòng xoay tốc, một bảo tàng sống mô tả cuộc sống qua các thời kỳ, bảo tàng hoàng gia Alberta, Đại học Alberta, đứng thứ 55 thế giới và thứ 2 đến 3 trong Canada. Thành phố này còn nổi tiếng về các lễ hội nhất là vào mùa hè. Mùa đông, bạn có thể chơi các trò chơi thể thao mùa đông như trượt băng, trượt tuyết (xuống đồi hoặc đường bằng)

Vào năm 2025, Azolla Hydrogen và các đối tác dự án khác đã ra mắt trạm tiếp nhiên liệu hydrogen di động mới.

## Tên gọi

## Lịch sử

## Địa lý

### Khí hậu

## Chính trị

## Kinh tế

### Du lịch
Những địa điểm du lịch:

* Trung tâm Winspear hoặc Phòng triển lãm Nghệ thuật Alberta: trưng bày hàng ngàn cổ vật lịch sử và nhiều hoạt động trình diễn thú vị. Hai nơi này mở cửa lúc 9h sáng – 5h chiều với giá 11$ – 12,5$.
* Công viên Pháo đài Edmonton: Nằm trong khuôn viên rộng 65 héc ta dọc Sông Bắc Saskatchewan
* Làng Di sản Văn hóa Ukraina: Mở cửa từ 10h sáng – 4h chiều
* Công viên Kỷ Jura: Trải nghiệm chuyến tham quan đi bộ ngắm mô hình những con khủng long khổng lồ, mở cửa hàng ngày cho tới chập tối.
* Old Strathcona: Một điểm đến của những tín đồ mua sắm đậm chất truyền thống, đồ thủ công.
* Các hoạt động du lịch khác: Edmonton có mùa hè nóng, thường ẩm ướt và mùa đông lạnh, có tuyết rơi. Tùy vào thời điểm tham quan trong năm, du khách có thể trượt tuyết và trượt băng, đi bộ, leo núi, dã ngoại, chơi golf và chèo xuồng dọc dòng sông uốn lượn của nơi đây.

## Nhân khẩu

### Dân tộc

### Tôn giáo

## Văn hóa

## Ghi chú


## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Luxeon

**Luxeon** là công nghệ đèn LED siêu sáng do Lumiled sản xuất, với mẫu đầu tiên xuất ra tối đa 120 lumen cho mỗi bóng. Thừa hưởng những ưu điểm của công nghệ LED như tiết kiệm điện, thời gian dùng tới hơn 100.000 giờ và khả năng phát ra ánh sáng trắng, ấm, ổn định hơn so với các loại đèn dây tóc và đèn huỳnh quang thông thường cho phép Luxeon khả năng cạnh tranh và thay thế các công nghệ chiếu sáng cũ trong tương lai gần, nhanh nhất là 2007.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Bảo tàng LED&nbsp;&ndash; Thông tin tham khảo về LED đủ loại từ cũ đến mới
*Luxeon Star
Lumileds

**Philips Lumileds Lighting** là công ty sản xuất và phát triển công nghệ chiếu sáng hàng đầu thế giới, nổi tiếng với sản phẩm Luxeon LED, bán được hơn 1 triệu đơn vị trên toàn thế giới. Khởi nghiệp từ bộ phận quang điện tử (*optoelectronics*) của Hewlett-Packard gần 40 năm trước, ngày nay Lumiled là công ty 100% vốn tư nhân liên doanh giữa Agilent và Philips.

Hiện tại, tại Việt Nam, Lumileds được giới thiệu bằng dòng sản phẩm LUXEON thông qua công ty cổ phần thiết bị chiếu sáng Ánh Sao.

## Tham khảo
Java Platform, Standard Edition

**J2SE** hay **Java 2 Standard Edition**&nbsp; vừa là một đặc tả, cũng vừa là một nền tảng thực thi (bao gồm cả phát triển và triển khai) cho các ứng dụng Java. Nó cung cấp các API, các kiến trúc chuẩn, các thư viện lớp và các công cụ cốt lõi nhất để xây các ứng dụng Java. Mặc dù J2SE là nền tảng thiên về phát triển các sản phẩm chạy trên máy tính để bàn nhưng những tính năng của nó, bao gồm phần triển khai ngôn ngữ Java lớp gốc, các công nghệ nền như JDBC để truy vấn dữ liệu... chính là chỗ dựa để Java tiếp tục mở rộng và hỗ trợ các thành phần mạnh mẽ hơn dùng cho các ứng dụng hệ thống quy mô xí nghiệp và các thiết bị nhỏ.

**J2SE gồm 2 bộ phận chính là:**
* **Java 2 Runtime Environment, Standard Edition ([[JRE]])**
Môi trường thực thi hay JRE cung cấp các Java API, máy ảo Java (Java Virtual Machine hay JVM) và các thành phần cần thiết khác để chạy các applet và ứng dụng viết bằng ngôn ngữ lập trình Java. Môi trường thực thi Java không có các công cụ và tiện ích như là các trình biên dịch hay các trình gỡ lỗi để phát triển các applet và các ứng dụng.

* **Java 2 Software Development Kit, Standard Edition ([[SDK]])**
Java 2 SDK là một tập mẹ của JRE, và chứa mọi thứ nằm trong JRE, bổ sung thêm các công cụ như là trình biên dịch (compiler) và các trình gỡ lỗi (debugger) cần để phát triển applet và các ứng dụng.

Tên J2SE (Java 2 Platform, Standard Edition) được sử dụng từ phiên bản 1.2 cho đến 1.5. Từ "SE" được sử dụng để phân biệt với các nền tảng khác là Java EE và Java ME. "2" ban đầu vốn được dùng để chỉ đến những thay đổi lớn trong phiên bản 1.2 so với các phiên bản trước, nhưng đến phiên bản 1.6 thì "2" bị loại bỏ.

Phiên bản được biết đến tới thời điểm hiện tại là Java SE 6 (hay Java SE 1.6 theo cách đặt tên của Sun Microsystems) với tên mã Mustang.

## Tham khảo
Khoa học tự nhiên

**Khoa học tự nhiên**, hay **Tự nhiên học**, (tiếng Anh: *natural science*) là một nhánh của khoa học, có mục đích nhận thức, mô tả, giải thích và tiên đoán về các hiện tượng và quy luật tự nhiên, dựa trên những dấu hiệu được kiểm chứng chắc chắn. Trong khoa học tự nhiên, giả thuyết được sử dụng rộng rãi để xây dựng những lý thuyết khoa học.

## Giải thích
Các môn khoa học tự nhiên tạo nên cơ sở cho các khoa học ứng dụng. Các khoa học tự nhiên và ứng dụng lại được phân biệt với các ngành khoa học xã hội, nhân văn, thần học, và nghệ thuật.

Các ngành Toán học, Thống kê và Tin học cung cấp nhiều công cụ và khung làm việc được sử dụng trong các ngành khoa học tự nhiên. Ở Việt Nam, ba ngành này được xếp vào loại khoa học tự nhiên. Tuy nhiên, nhiều nước trên thế giới, đặc biệt là các nước nói tiếng Anh, không có quan điểm như vậy.

* Thiên văn học, nghiên cứu về các thiên thể và hiện tượng bên ngoài bầu khí quyển Trái Đất, ví dụ sao, thiên hà, v.v..
* Sinh học, nghiên cứu về sự sống.
** Sinh thái học và Khoa học môi trường, nghiên cứu mối quan hệ tương hỗ giữa sự sống và môi trường.
* Hóa học, nghiên cứu cấu tạo, các phản ứng hóa học, cấu trúc, và các tính chất của vật chất và các biến đổi lý hóa mà chúng trải qua. 
* Khoa học Trái Đất, nghiên cứu về Trái Đất, các chuyên ngành gồm có:
** Địa chất học
** Thủy văn (*Hydrology*)
** Khí tượng học
** Địa vật lý và Hải dương học
** Khoa học đất
* Vật lý học, nghiên cứu các thành phần cơ bản của vũ trụ, các lực và tương tác của chúng, và các kết quả của các lực này.

## Lịch sử
Từ thời xa xưa cho đến thời Trung cổ, đối tượng nghiên cứu của Khoa học tự nhiên được biết đến như là các triết lý tự nhiên. Đến cuối thời Trung cổ và thời hiện đại, việc giải thích một cách triết học về tự nhiên dần dần được thay thế bởi sự tiếp cận một cách khoa học sử dụng phương pháp luận quy nạp. Các nghiên cứu của Ibn al-Haytham và Sir Francis Bacon phổ biến trong cách tiếp cận này, do đó đã giúp cho việc tiến lên cuộc cách mạng khoa học của nhân loại.

Trước thế kỷ 19, việc nghiên cứu khoa học đã trở nên chuyên nghiệp và có các tổ chức, và các tổ chức này dần dần đạt được tiếng tăm trong nghiên cứu khoa học tự nhiên. Nhóm nghiên cứu khoa học được tạo ra bởi William Whewell vào năm 1834 dựa trên tổ chức Mary Somerville's On the Connexion of the Sciences.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* 

* Mạng thông tin Khoa học và Công nghệ Việt Nam
* Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam

* Natural Sciences Tripos Các ngành khoa học tự nhiên tại Đại học Cambridge
* History of Recent Science and Technology Lịch sử khoa học và công nghệ cận đại
* Scibooks &ndash; La Scienza Del Gioco Điểm sách về khoa học tự nhiên. Trang này chứa hơn 50 bài nhận xét đản xuất bản về các cuốn sách khoa học tự nhiên, kèm theo nhiều bài luận chọn lọc về các chủ đề hiện hành của khoa học tự nhiên.
Quốc gia

**Quốc gia** là một khái niệm không gian, văn minh, xã hội và chính trị; trừu tượng về tinh thần, tình cảm và pháp lý, để chỉ về một lãnh thổ có chủ quyền, một chính quyền và những con người của các dân tộc có trên lãnh thổ đó; họ gắn bó với nhau bằng luật pháp, quyền lợi, văn hóa, tôn giáo, ngôn ngữ, chữ viết qua quá trình lịch sử lập quốc, và những con người chấp nhận nền văn hóa cũng như lịch sử lập quốc đó cùng chịu sự chi phối của chính quyền, và, họ cùng nhau chia sẻ quá khứ cũng như hiện tại và cùng nhau xây dựng một tương lai chung trên vùng lãnh thổ có chủ quyền. Theo nghĩa thông thường, "quốc gia" được hiểu là một quốc gia có chủ quyền. Tuy nhiên nó cũng có thể là một lãnh thổ phụ thuộc hoặc một quốc gia cấu thành nên một quốc gia có chủ quyền, ví dụ như Scotland trong Anh Quốc. 

Quốc gia cũng có khi được dùng để chỉ một **nước** hay **đất nước**, như "Nước Việt Nam là một quốc gia ở vùng Đông Nam Á". Hai khái niệm này, mặc dù vẫn thường được dùng thay cho nhau, nhưng có sắc thái khác nhau.

Tính từ "quốc gia" là dùng để chỉ mức độ quan trọng tầm cỡ quốc gia và/hoặc được chính phủ bảo trợ như "Thư viện quốc gia, Trung tâm lưu trữ quốc gia, Hội đồng quốc gia biên soạn từ điển..."

Về phương diện công pháp quốc tế thì một chủ thể được xem là quốc gia khi có đầy đủ các yếu tố sau: lãnh thổ, dân cư và có chính quyền. Quốc gia là chủ thể quan trọng của quan hệ pháp luật quốc tế.

Hiện nay thì thế giới có 195 quốc gia thuộc Liên Hiệp Quốc, bao gồm 193 quốc gia thành viên và 2 quan sát viên là Tòa Thánh và Nhà nước Palestine.

Các quốc gia này được chia thành các khu vực khác nhau trên thế giới:

* **Châu Phi**: 54 quốc gia

* **Châu Á**: 48 quốc gia

* **Châu Âu**: 44 quốc gia

* **Châu Mỹ Latinh và Caribe**: 33 quốc gia

* **Châu Đại Dương**: 14 quốc gia

* **Bắc Mỹ**: 2 quốc gia

## Xem thêm
* Danh sách các nước trên thế giới
* Danh sách quốc gia theo dân số
* Danh sách các nước không còn nữa
* Danh sách các nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa
*Danh sách các chủ đề liên quan đến quốc gia
*Danh sách theo quốc gia

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Nội chiến Congo thứ hai

**Nội chiến Congo** () có thể là một trong các cuộc chiến sau:

* Cuộc khủng hoảng ở Cộng hòa Dân chủ Congo (1960-1965), từ ngày quốc gia này giành được độc lập từ Bỉ cho tới khi cựu tổng thống Mobutu Sese Seko lên nắm quyền.
* Nội chiến Congo lần I (1996-1997), dẫn đến sự lật đổ Mobutu của Laurent Kabila.
* Nội chiến Congo lần II (1998-2002) với sự tham gia của chín quốc gia dẫn đến các cuộc chiến lẻ tẻ hiện nay mặc dù đã có hòa bình trên phương diện chính thức.

**Nội chiến Congo** được nói tới trong bài này là cuộc xung đột từ năm 1998 phần lớn trên lãnh thổ Cộng hòa Dân chủ Congo (trước là Zaïre). Cuộc chiến này lôi kéo chín nước châu Phi và khoảng 20 nhóm vũ trang, đây là cuộc chiến tranh giữa các nước lớn nhất trong lịch sử châu Phi hiện đại. Theo Ủy ban cứu trợ quốc tế, hơn 3,8 triệu người bị chết vì cuộc chiến này từ 1998 đến nay, phần lớn vì thiếu ăn hay bệnh tật. Hàng triệu người khác bị đuổi ra khỏi nhà hay đang tìm kiếm nơi nương náu ở các nước bên cạnh CHDC Congo. Dù là vài sáng kiến và thỏa thuận hòa bình đã thành công một phần dẫn đến sự công nhận hòa bình chính thức năm 2002, các nhóm vũ trang vẫn không buông súng và chiến tranh vẫn không suy giảm và vẫn tiếp diễn đến tháng 2 năm 2005.

## Chiến tranh Congo lần 1

## Chiến tranh Congo lần 2

## Tham khảo
Chiến tranh thời cổ đại

**Chiến tranh thời cổ đại** là chiến tranh xuất hiện từ thuở ban đầu của lịch sử cho đến cuối thời cổ đại. Thông thường ở Châu Âu coi như thời cổ đại kết thúc với sự sụp đổ của đế chế La Mã vào năm 476. Ở Trung Quốc, được coi là kết thúc vào thế kỷ 5 khi kỵ binh trở nên quan trọng hơn trong các cuộc chiến chống lại sự xâm lấn từ phía bắc.

## Tham khảo
Gangnihessou

**Gangnihessou** hay **Ganye Hessou** là vị quốc vương đầu tiên của "12 quốc vương của Dahomey" cận đại (ngày nay là Bénin).

Có thể là Gangnihessou cai trị vào khoảng những năm 1620. Biểu trưng của ông là con chim gangnihessou đực (con đó có tên bằng hình vẽ), cái trống và đôi gậy để ném và đi săn.

Theo sử sách thì chưa chắc chắn là ông có thực sự là quốc vương hay không. Có thể ông chỉ là một cố vấn có ảnh hưởng, sử dụng những lời khuyên để điều hành vương quốc cùng em trai, tên là Dakodonou, một điều rõ ràng là ông này (Dakodonou) được công nhận như là quốc vương trong thời đại của mình (1620-1645).

## Tham khảo
Cornhole

**Cornhole**, còn được gọi là **corn toss** (tiếng Anh của "cuộc ném ngô") hay **bean bag toss** ("cuộc ném bao đậu"), là một trò chơi tại Hoa Kỳ. Những người chơi lần lượt ném bao nhỏ đựng ngô (hay đựng đậu) lên một chiếc bàn thấp có lỗ thủng ở cách đó một khoảng cách nhất định. Ném một bao vào lỗ được thì được ba điểm, và ném lên trên bàn thì được một điểm. Cuộc chơi tiếp diễn đến khi có một người đạt 21 điểm. Trò chơi này có lẽ là bắt nguồn từ những người dân ở những khu phía tây của Cincinnati, tuy nhiên ở nhiều vùng khác người ta nói không phải vậy. Có thể kiếm thấy Cornhole ở nhiều hội chợ, nhưng trò chơi này vẫn được chơi nhiều hơn ở nhà với bạn bè.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Liên đoàn Cornhole Mỹ (tiếng Anh)
Nhắn tin tức thời

**Nhắn tin nhanh** (hay **tin nhắn tức thời**, **trò chuyện trực tuyến**, **chát** - từ *chat* trong tiếng Anh, **IM** viết tắt của ***Instant Messaging***), là dịch vụ cho phép hai người trở lên nói chuyện trực tuyến với nhau qua một mạng máy tính.

Mới hơn IRC, nhắn tin nhanh là trò chuyện mạng, phương pháp nói chuyện phổ biến hiện nay. Nhắn tin nhanh dễ dùng hơn IRC, và có nhiều tính năng hay, như khả năng trò chuyện nhóm, dùng biểu tượng xúc cảm, truyền tập tin, tìm dịch vụ và cấu hình dễ dàng bản liệt kê bạn bè.

Nhắn tin nhanh đã thúc đẩy sự phát triển của Internet trong đầu thập niên 2000.

## Giao thức - phần mềm
Có nhiều cách để thực hiện nhắn tin nhanh, thông qua các dịch vụ như IRC, hay các dịch vụ của Yahoo!, Microsoft, do nhắn tin nhanh hỗ trợ rất nhiều giao thức khác nhau. Một số người dùng bị giới hạn vì sử dụng ứng dụng khách chỉ truy cập một giao thức/mạng IM, như MSN hay Yahoo!.

Một giao thức phổ biến đó là giao thức XMPP (Jabber). Đây là giao thức mở, an toàn, và máy chủ nào hỗ trợ giao thức này đều có thể kết nối được với nhau. Ứng dụng khách Jabber có khả năng truy cập mọi giao thức/mạng IM: MSN Messenger, Yahoo!, AIM, ICQ, Gadu-Gadu, Facebook ngay cả IRC và SMS. Chỉ một chương trình Jabber có thể nói chuyện với bạn bè trên mọi mạng.
 
Có một số ứng dụng khách Jabber là phần mềm tự do đa nền tảng và đã dịch sang tiếng Việt Psi, Gaim và JWC. Cũng có Gossip dành cho hệ điều hành Linux/UNIX.

Ứng dụng nhắn tin nhanh có khả năng VoIP, nói chuyện trực tiếp qua máy tính, như điện thoại (phổ biến nhất hiện nay là Messenger, Zalo, Viber, KakaoTalk, Snapchat, Line...)

## Tham khảo
Nguyên tố

**Nguyên tố** trong tiếng Việt có thể chỉ đến
* Trong hóa học, nguyên tố là tập hợp tất cả các nguyên tử có cùng điện tích hạt nhân.
* Trong triết học cổ đại, nguyên tố được hiểu như là trạng thái vật chất hay pha vật chất, được các nhà triết học cổ đại sử dụng để giải thích các mô hình, khuôn mẫu biến đổi, vận động trong tự nhiên. Cụ thể xem bài Nguyên tố cổ điển.
** Trong thuyết Ngũ hành của triết học cổ Trung Hoa, các nguyên tố là Kim (金), Mộc (木), Thổ (土), Thủy (水) và Hỏa (火); có thể coi gần như tương đương như sau: Kim = kim loại, Mộc = cây; gỗ, Thổ = đất, Thủy = nước, Hỏa = lửa.
** Trong triết học cổ Hy Lạp các nguyên tố là đất, nước, không khí và lửa. 
** Ngoài ra còn nhiều loại nguyên tố khác.
Vuông

**Vuông** có thể đề cập đến:

*Hình vuông
*Vuông góc
*Vuông nuôi thủy sản
*Ao Bà Om còn gọi là Ao Vuông
*Trong đơn vị diện tích như mét vuông, dặm vuông
Hình vuông

Trong hình học Euclid, **hình vuông** là hình tứ giác đều, tức có 4 cạnh bằng nhau và 4 góc bằng nhau (4 góc vuông). 

Tọa độ Descartes của các đỉnh của 1 hình vuông có tâm ở gốc hệ tọa độ và mỗi cạnh dài 2 đơn vị, song song với các trục tọa độ là (±1, ±1). Phần trong của hình vuông đó bao gồm tất cả các điểm (x0, x1) với -1 &lt; xi &lt; 1.

Một hình vuông có bốn đỉnh A, B, C, D được kí hiệu là \Box ABCD.

## Tính chất

* 2 đường chéo bằng nhau, vuông góc và giao nhau tại trung điểm của mỗi đường.
*Có 2 cặp cạnh song song.
*Có 4 cạnh bằng nhau.
* Có một đường tròn nội tiếp và ngoại tiếp đồng thời tâm của cả hai đường tròn trùng nhau và là giao điểm của hai đường chéo của hình vuông.
* 1 đường chéo sẽ chia hình vuông thành hai phần có diện tích bằng nhau.
* Giao điểm của các đường phân giác, trung tuyến, trung trực đều trùng tại một điểm.
* Có tất cả tính chất của hình chữ nhật, hình thoi và cả hình thang cân.

## Dấu hiệu nhận biết
Một hình tứ giác là một hình vuông nếu như và chỉ nếu như nó là một trong những hình sau:

* Hình chữ nhật có hai cạnh kề bằng nhau.
* Hình chữ nhật có hai đường chéo vuông góc.
* Hình chữ nhật có một đường chéo là phân giác của một góc.
* Hình thoi có một góc vuông.
* Hình thoi có hai đường chéo bằng nhau.
*Hình bình hành có một góc vuông và hai cạnh kề bằng nhau.
*Hình tứ giác với độ dài các cạnh *a, b, c, d* mà có diện tích S=\frac{1}{2}(a^2+c^2)=\frac{1}{2}(b^2+d^2).

## Diện tích hình vuông
Diện tích hình vuông bằng bình phương độ dài của cạnh:
:S = a^2\,
Hình vuông là hình có diện tích lớn nhất so với các hình chữ nhật khác có cùng chu vi.

## Chu vi hình vuông
Chu vi hình vuông bằng tổng độ dài 4 cạnh của nó, hay bằng 4 lần độ dài một cạnh:
:P = 4a

Hình vuông là hình có chu vi nhỏ nhất so với các hình chữ nhật khác có cùng diện tích.

## Hình học phi Euclid
Trong hình học phi Euclid, hình vuông nói chung là hình có 4 cạnh bằng nhau và 4 góc bằng nhau.

Trong hình học Hyperbolic, không tồn tại hình vuông có góc vuông. Mặt khác, hình vuông trong bộ môn hình học này lại có các góc nhọn (bé hơn 90°). Hình vuông có diện tích càng lớn thì các góc của nó càng nhỏ.

## Từ nguyên

Từ *vuông* trong tiếng Việt bắt nguồn từ từ tiếng Hán thượng cổ 方 (có nghĩa là vuông, hình vuông). William H. Baxter và Laurent Sagart phục nguyên âm tiếng Hán thượng cổ của từ 方 là /*C-paŋ/. Chữ Hán 方 có âm Hán Việt là *phương*.

## Xem thêm
*Hình tứ giác
*Hình thang cân
* Hình bình hành
* Hình chữ nhật
* Hình thoi
* Hình tam giác
*Hình lập phương
*Định lý Pythagoras

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Klaipėda

**Klaipėda** (tiếng Đức *Memel* hay *Memelburg*; tiếng Ba Lan: *Kłajpeda*) là cảng biển duy nhất của Litva nằm cạnh biển Baltic. Đây là thành phố lớn thứ ba của Litva, nằm ở cửa sông Nemunas đổ vào biển Baltic. Thành phố là thủ phủ của hạt Klaipėda. Dân số của thành phố là 194.400 người (2002), giảm xuống so với 202.900 người vào năm 1989. Ngày nay Klaipėda là bến phà lớn nối với Thụy Điển, Đan Mạch và Đức. Nó nằm gần cửa sông Neman.

Klaipėda có kiến trúc xây dựng đẹp, giống kiểu kiến trúc thường thấy ở Đức, Anh và Đan Mạch. Điểm nghỉ mát ở bờ biển nổi tiếng của Litva gần Klaipeda là Neringa và Palanga.
Thành phố có một lịch sử phức tạp một phần là do tầm quan trọng khu vực của cảng Klaipėda, một cảng thường không bị đóng băng ở biển Baltic và sông Akmena - Dange. Thành phố này đã thuộc kiểm soát của các hiệp sĩ Teutonic, Lãnh địa Phổ, và Vương quốc Phổ, Đế quốc Đức, các nhà nước Entente ngay sau thế chiến I.

## Khí hậu
Klaipėda chủ yếu có khí hậu lục địa ẩm (phân loại khí hậu Köppen *Dfb*) với một số ảnh hưởng từ đại dương (*Cfb*).

Klaipėda là một thành phố lộng gió với nhiều ngày bão trong năm. Vào mùa thu và mùa đông, gió thường ở mức khá mạnh. Gió biển phổ biến từ tháng 4 đến tháng 9. Trong khi đó, tuyết có thể rơi từ tháng 10 đến tháng 4. Bão tuyết nghiêm trọng có thể làm tê liệt hệ thống giao thông trong thành phố vào mùa đông.

## Thành phố kết nghĩa
Klaipėda kết nghĩa với:

* Cleveland, Hoa Kỳ
* Gdynia, Ba Lan
* Kaliningrad, Nga
* Karlskrona, Thụy Điển
* Kotka, Phần Lan
* Kuji, Nhật Bản
* Liepāja, Latvia
* Lübeck, Đức
* Mannheim, Đức
* Mogilev, Belarus
* Bắc Tyneside, Anh
* Odessa, Ukraina
* Sassnitz, Đức
* Szczecin, Ba Lan

## Xem thêm
*Cảng thuộc biển Baltic

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*Website chính của thành phố Klaipėda
*Cảng biển quốc gia 
*Đại học Klaipėda
*Đại học quốc tế LCC
*Klaipėda trên Google Maps
*Cảng Memel
Mạng riêng ảo

**Mạng riêng ảo** hay **VPN** (**virtual private network**) là một mạng riêng để kết nối các máy tính của các công ty, tập đoàn hay các tổ chức với nhau thông qua mạng Internet công cộng. Các lợi ích của mạng riêng ảo bao gồm tăng cường chức năng bảo mật và quản lý mạng riêng. Nó cung cấp quyền truy cập vào các tài nguyên không thể truy cập được trên mạng công cộng và thường được sử dụng cho các nhân viên làm việc từ xa.

## Mục đích
Công nghệ VPN chỉ rõ 3 yêu cầu cơ bản:
# Cung cấp truy nhập từ xa tới tài nguyên của tổ chức mọi lúc, mọi nơi.
# Kết nối các chi nhánh văn phòng với nhau.
# Kiểm soát truy nhập của khách hàng, nhà cung cấp và các thực thể bên ngoài tới những tài nguyên của tổ chức.

## Các mô hình VPN
Các mô hình VPN bao gồm: 
### Truy cập từ xa (''remote-Access'')

Hay cũng được gọi là **Mạng quay số riêng ảo** (*Virtual Private Dial-up Network*) hay **VPDN**, đây là dạng kết nối User-to-Lan áp dụng cho các công ty mà các nhân viên có nhu cầu kết nối tới mạng riêng (private network) từ các địa điểm từ xa và bằng các thiết bị khác nhau.

Khi VPN được triển khai, các nhân viên chỉ việc kết nối Internet thông qua các ISP và sử dụng các phần mềm VPN phía khách để truy cập mạng công ty của họ. Các công ty khi sử dụng loại kết nối này là những hãng lớn với hàng trăm nhân viên thương mại. Các Truy Cập từ xa VPN đảm bảo các kết nối được bảo mật, mã hoá giữa mạng riêng rẽ của công ty với các nhân viên từ xa qua một nhà cung cấp dịch vụ thứ ba (third-party).

Có hai kiểu Truy cập từ xa VPN:

# Khởi tạo bởi phía khách (*Client-Initiated*) – Người dùng từ xa sử dụng phần mềm VPN client để thiết lập một đường hầm an toàn tới mạng riêng thông qua một ISP trung gian.
# Khởi tạo bởi NAS (*Network Access Server-initiated*) – Người dùng từ xa quay số tới một ISP. NAS sẽ thiết lập một đường hầm an toàn tới mạng riêng cần kết nối.
Với Truy cập từ xa VPN, các nhân viên di động và nhân viên làm việc ở nhà chỉ phải trả chi phí cho cuộc gọi nội bộ để kết nối tới ISP và kết nối tới mạng riêng của công ty, tổ chức. Các thiết bị phía máy chủ VPN có thể là Cisco Routers, PIX Firewalls hoặc VPN Concentrators, phía client là các phần mềm VPN hoặc Cisco Routers.

***Site-to-Site:*** Bằng việc sử dụng một thiết bị chuyên dụng và cơ chế bảo mật diện rộng, mỗi công ty có thể tạo kết nối với rất nhiều các site qua một mạng công cộng như Internet.

## Các giải pháp VPN
Bộ tập trung VPN hay VPN Concentrator kết hợp các kỹ thuật mã hóa và xác thực. Chúng được thiết kế đặc biệt để tạo một truy cập từ xa hoặc site-to-site VPN và lý tưởng cho yêu cầu có một thiết bị duy nhất để xử lý một số lượng rất lớn các đường hầm VPN. Một concentrator ví dụ Cisco VPN concentrator cung cấp tính sẵn sàng cao, hiệu suất cao và khả năng mở rộng và bao gồm các thành phần, được gọi là Scalable Encryption Processing (SEP) mô-đun, cho phép người dùng dễ dàng tăng công suất và thông lượng. Concentrator có thể hỗ trợ từ các doanh nghiệp nhỏ với 100 người dùng trở xuống truy cập từ xa đến các tổ chức doanh nghiệp lớn với khoảng 10.000 người đồng thời truy cập từ xa.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* 
*
Hệ quản trị nội dung

**Hệ quản trị nội dung**, cũng được gọi là **hệ thống quản lý nội dung** hay **CMS** (từ *Content Management System* của tiếng Anh) là phần mềm để tổ chức và tạo môi trường cộng tác thuận lợi nhằm mục đích xây dựng một hệ thống tài liệu và các loại nội dung khác một cách thống nhất. Mới đây thuật ngữ này liên kết với chương trình quản lý nội dung của website. **Quản lý nội dung web** (*web content management*) cũng đồng nghĩa như vậy.
## Chức năng
Quản trị những nội dung tài liệu điện tử (bao gồm những tài liệu, văn bản số và đã được số hoá) của tổ chức. Những chức năng bao gồm:
* Tạo lập nội dung;
* Lưu trữ nội dung;
* Chỉnh sửa nội dung;
* Chuyển tải nội dung;
* Chia sẻ nội dung;
* Tìm kiếm nội dung;
* Phân quyền người dùng và nội dung...
## Đặc điểm
Các đặc điểm cơ bản của CMS bao gồm:
* Phê chuẩn việc tạo hoặc thay đổi nội dung trực tuyến
* Chế độ Soạn thảo "Nhìn là biết" WYSIWYG
* Quản lý người dùng
* Tìm kiếm và lập chỉ mục
* Lưu trữ
* Tùy biến giao diện
* Quản lý ảnh và các liên kết (URL)

## Phân loại
Có nhiều kiểu CMS:
* W-CMS (Web CMS)
* E-CMS (Enterprise CMS)
* T-CMS (Transactional CMS): Hỗ trợ việc quản lý các giao dịch thương mại điện tử.
* P-CMS (Publications CMS): Hỗ trợ việc quản lý các loại ấn phẩm trực tuyến (sổ tay, sách, trợ giúp, tham khảo...).
* L-CMS/LCMS (Learning CMS): Hỗ trợ việc quản lý đào tạo dựa trên nền Web.
* BCMS (Billing CMS): Hỗ trợ việc quản lý Thu chi dựa trên nền Web.

## Một số CMS tiêu biểu (theo thứ tự ABC)
* DotNetNuke (ASP.Net+VB/C#), phát triển bởi *Perpetual Motion Interactive Systems Inc.*
* Drupal (PHP), phát triển bởi *Dries Buytaert*
* JohnCMS (PHP), phát triển bởi *[http://www.johncms.com/ JohnCMS Team]*
* Joomla (PHP), phát triển bởi *[http://www.opensourcematters.org/ Open Source Matters]*
* Kentico CMS (ASP.Net + VB/C#)
* Liferay (Jsp, Servlet), phát triển bởi *Liferay, Inc*
* Magento (PHP), phát triển bởi *[http://www.magentocommerce.com/ Magento Inc.]*
* Mambo (PHP), phát triển bởi *Mambo Foundation Inc.*, do *Miro Software Solutions* quản lý.
* NukeViet (PHP), phát triển bởi *[http://vinades.vn VINADES.,JSC]*
* PHP-Nuke (PHP), phát triển bởi *Francisco Burzi*
* Rainbow (ASP.NET +C#)
* Typo3 (PHP)
* WordPress (PHP)
* Xoops (PHP), phát triển bởi *[http://sourceforge.net/projects/xoops/ The XOOPS Project]*

## Xem thêm
* Danh sách hệ quản trị nội dung
* Hệ thống bản tin điện tử
* Phần mềm cộng tác
* Kho nội dung
* Hệ thống quản lý tài sản số thức
* Kiến trúc thông tin
* Bố trí
* Tiêu bản
* Biến đổi mã (code transformation)

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Magento download
* NukeViet CMS
* CMS Matrix 
* CMS Watch
* CMS Zone 
* OpenSourceCMS
* Joomla CMS
* Dotnetnuke Portal
* Mambo CMS
* Community Server - Powerful.NET CMS
Phân loại học

**Phân loại học** nghiên cứu về phân loại mọi vật – vật sống, vật vô sinh, chỗ và sự kiện – tất cả được phân loại theo giản đồ phân loại (*taxonomic scheme?*).

Nói theo ngôn ngữ toán học, một phân loại có cấu trúc phả hệ là một cấu trúc cây gồm các phân loại cho một nhóm đối tượng cho trước. Trên đỉnh cấu trúc là một phân loại duy nhất, nút gốc, áp dụng cho tất cả các đối tượng. Các nút bên dưới gốc là các phân loại cụ thể hơn, áp dụng cho các tập con của tập chứa tất cả các đối tượng đang được phân loại.

Một ví dụ là phân loại khoa học dùng trong Sinh học (do Carolus Linnaeus xây dựng). Trong đó, nút gốc là Sinh vật (*Organism*), với ý nghĩa rằng phân loại này áp dụng cho tất cả các sinh vật sống. Bên dưới là các đơn vị phân loại (*taxon*) như: giới (*kingdom*), ngành (*phylum*), lớp (*class*), bộ (*order*), họ (*family*), chi (*genus*) và loài (*species*).

Ngày nay, với sự phát triển của sinh học phân tử và tin sinh học, một lĩnh vực mới gọi là phân loại học phân tử ra đời dựa trên sự đa dạng và đặc trưng về DNA và protein (enzyme). Nó đang đóng vai trò hỗ trợ tích cực cho các phương pháp phân loại học truyền thống chủ yếu dựa vào các đặc điểm hình thái và tập tính.

Một số người cho rằng tư duy của con người tự động phân loại những gì đã biết theo những hệ thống vậy. Cách nhìn này thường dựa theo nhận thức luận của Immanuel Kant. Các nhà nhân loại học đã quan sát rằng các hệ phân loại thường được nhúng trong văn hóa địa phương và các hệ thống xã hội, và đáp ứng các chức năng xã hội đa dạng. Có lẽ là bài nghiên cứu nổi tiếng và có giá trị nhất về hệ phân loại dân tộc là *The Elementary Forms of Religious Life* (Những loại hình cơ bản của đời sống tôn giáo) của Emile Durkheim. Các triết lý của Kant và Durkheim cũng ảnh hưởng tới Claude Levi-Strauss, người sáng lập ra thuyết kết cấu nhân loại học. Levi-Strauss viết hai bộ sách quan trọng về hệ phân loại: Totemism (*Tín ngưỡng tôtem*) và The Savage Mind (*Tâm thức thô sơ*).

Những kiểu phân loại như đã được phân tích bởi Durkheim và Levi-Strauss đôi khi còn được gọi là **phân loại dân gian** để phân biệt với **phân loại khoa học**, dạng phân loại sau được tách ra khỏi các liên kết xã hội để có tính khách quan và phổ quát. Hệ phân loại khoa học nổi tiếng và được sử dụng nhiều nhất là phân loại Linnaeus (xem ở trên), đó là phân loại sinh vật và được bắt đầu bởi Carolus Linnaeus. *Xem bài [[Cây phát sinh loài]].*

## Xem thêm
* Phân loại khoa học
* Lược đồ học (ontology [computer science]?)
* Phân loại sinh học
* Phân loại giới Động vật

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* *[https://web.archive.org/web/20220613005326/http://www.geocities.com/researchtriangle/thinktank/8596/taxonomies_of_faiths Taxonomy of Faiths: A semantic journey]*, Mohamed Taher (tiếng Anh)
Red Deer, Alberta

**Red Deer** là một thành phố nhỏ nằm ở trung tâm của tỉnh bang Alberta, Canada, và gần như nằm ngay giữa Calgary và Edmonton. Dân số (2004) vào khoảng 76.000 người và tính theo dân số là thành phố lớn thứ ba của Alberta. Nghị sĩ hiện tại của Red Deer là Bob Mills.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Website chính của Red Deer
Oradea

**Oradea** (tiếng Hungari: **Nagyvárad**; tiếng Đức: **Großwardein**) là một thành phố của România, thủ phủ của quận (*judeţe*) Bihor (BH), thuộc vùng Transilvania. Trong thành phố dân số là 206.614 người (theo thống kê dân số năm 2002), chưa tính đến những vùng ngoại vi thành phố, nếu tính cả thì tổng dân số thành phố vào khoảng 220.000. Oradea là một trong những thành phố thịnh vượng nhất của Romania.

## Địa lý
Thành phố nằm gần biên giới với Hungary, bên cạnh sông Crişul Repede.

## Lịch sử

Oradea được nói đến lần đầu tiên vào năm 1113, với tên Latinh là *Varadinum*. Thành lũy Oradea, tàn tích của nó còn tồn tại đến ngày nay, được nói đến lần đầu tiên vào năm 1241 vì được bắt đầu sửa chữa và củng cố cho các cuộc tấn công của người Mông Cổ và người Tartar. Tuy nhiên thành phố này phải chờ đến thế kỷ 16 thì mới phát triển lên như một vùng thành thị. Vào thế kỷ 18, một kỹ sư người Viên, Franz Anton Hillebrandt, lập kế hoạch phát triển thành phố theo kiểu kiến trúc baroque và từ năm 1752 nhiều lâu đài được xây dựng như Nhà thờ Lớn Công giáo, Lâu đài Giám mục, và *Muzeul Ţării Crişurilor* (Viện Bảo tàng Đất Criş).

Thành phố này thuộc về Vương quốc Hungary hơn 800 năm, sau đó được nhượng lại cho România theo Hiệp ước Trianon vào năm 1920. Trong khoảng thời gian 1940-1944 thì thành phố này thuộc chủ quyền của Hungary. Tuy nhiên, sau khi kết thúc Đại chiến thế giới II thì nó lại thuộc chủ quyền của Romania.

## Kinh tế
Oradea trong một thời gian dài là một trong những thành phố thịnh vượng nhất của Romania, phần nhiều vì nó nằm cạnh biên giới với Hungary, biến nó thành cổng vào Tây Âu.

Oradea có tỷ lệ thất nghiệp là 6,0%, thấp hơn một chút dưới mức trung bình của Romania nhưng cao hơn rất nhiều so với tỷ lệ trung bình của quận Bihor, vào khoảng 2%. Oradea hiện nay sản xuất khoảng 63% sản phẩm công nghiệp của quận Bihor trong khi chỉ có 34,5% dân số quận. Những ngành công nghiệp chính là đồ gia dụng, dệt may và quần áo, giày dép và đồ ăn.

Vào năm 2003, trung tâm thương mại Lotus Market mở cửa ở Oradea, là trung tâm mua sắm lớn đầu tiên mở cửa trong thành phố.

## Dân tộc

### Trong lịch sử
* 1910: 69.000 người (người Romania: 5,6%, người Hung: 91,10%)
* 1920: 72.000 (R: 5%, H: 92%)
* 1930: 90.000 (R: 25%, H: 67%)
* 1966: 122.634 (R: 46%, H: 52%)
* 1977: 170.531 (R: 53%, H: 45%)
* 1992: 222.741 (R: 64%, H: 34%)

### Hiện nay
Trong tổng dân số, có các dân tộc dưới đây, theo thống kê dân số 2002:
* Người Romania: 145.295 (70,4%)
* Người Hung: 56.830 (27,5%)
* Người Di-gan: 2.466 (1,2%)
* Người Đức: 566 (0,3%)
* Người Slovak: 477 (0,2%)
* Người Do Thái: 172
* Người Ukrain: 76
* Người Bungaria: 25
* Người Nga: 25
* Người Serb: 17
* Người Séc: 9
* Người Thổ Nhĩ Kỳ: 9

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Oradea OnLine
* Oradea tourism 
* Website chính của Oradea
* Website Oradea Jurnal Bihorean
* Website Oradea Realitatea Bihoreana 
* Xem hình ảnh đẹp của Oradea ở The Real Transylvania  (Transylvania thật)
Cơ học

**Cơ học** là một ngành của vật lý nghiên cứu về chuyển động của vật chất trong không gian và thời gian dưới tác dụng của các lực và những hệ quả của chúng lên môi trường xung quanh. Ngành này đã phát triển từ thời các nền văn minh cổ đại. Trong thời kỳ cận đại, các nhà khoa học Galileo, Kepler, và đặc biệt là Newton đã đặt nền tảng cho sự phát triển của ngành này mà bây giờ gọi là cơ học cổ điển.

Thông thường khi nói đến cơ học thì người ta hiểu ngầm đó là cơ học cổ điển, ngành này nghiên cứu các vật thể vĩ mô có vận tốc chuyển động nhỏ hơn nhiều so với tốc độ ánh sáng. Thuyết tương đối hẹp nghiên cứu các vật thể chuyển động với vận tốc xấp xỉ tốc độ ánh sáng và thuyết tương đối rộng mở rộng định luật vạn vật hấp dẫn của Newton lên một mức sâu sắc hơn. Cơ học lượng tử nghiên cứu tự nhiên ở cấp độ vi mô và là thành tựu to lớn của vật lý hiện đại.

## Các chuyên ngành trong cơ học
* Cơ học cổ điển
** Cơ học Newton, lý thuyết nguồn gốc của chuyển động (động học) và các lực (động lực học)
** Cơ học Lagrange, một hình thức lý thuyết
** Cơ học Hamilton, một hình thức lý thuyết khác
* Cơ học thiên thể, chuyển động của các ngôi sao, thiên hà...
* Cơ học vật rắn, lý thuyết đàn hồi, các đặc tính của vật thể rắn hoặc vật thể bán-rắn
* Vật rắn, cân bằng vật rắn
* Cơ học chất lưu, cơ học môi trường liên tục, chuyển động của chất lưu (lỏng, khí,...)
* Thủy lực học, cân bằng của chất lỏng
* Cơ sinh học, chất rắn, chất lỏng... trong sinh học
* Cơ học thống kê
* Thuyết tương đối hoặc cơ học Einstein, hấp dẫn vũ trụ
* Cơ học lý thuyết
* Cơ học lượng tử
* Vật lý hạt, chuyển động, cấu trúc và tương tác của các hạt cơ bản
* Vật lý hạt nhân, chuyển động, cấu trúc và tương tác của các hạt nhân
* Vật lý vật chất đậm đặc, lượng tử chất khí, vật rắn, chất lỏng...
* Cơ học lượng tử thống kê

## Đọc thêm
* 
* A history of mechanics''". René Dugas (1988)]
* A Tiny Taste of the History of Mechanics". The University of Texas at Austin

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*  iMechanica: the web of mechanics and mechanicians
*  Mechanics Blog by a Purdue University Professor
* The Mechanics program at Virginia Tech 
* Physclips: Mechanics with animations and video clips  from the University of New South Wales
*  U.S. National Committee on Theoretical and Applied Mechanics 
* Interactive learning resources for teaching Mechanics 
* The Archimedes Project
Moresnet

**Moresnet** () là nước nhỏ nhất thuộc châu Âu với diện tích cỡ khoảng 3,5&nbsp;km²; chỉ tồn tại vì hai quốc gia bên cạnh không thể nào thỏa thuận về việc ai có quyền chiếm hữu vùng đất này. Vì vậy họ quyết định biến vùng đất này thành vùng trung lập, hai bên có quyền như nhau. Nó cách Aachen khoảng 7&nbsp;km về phía tây nam, thẳng về phía nam của chỗ mà biên giới của ba nước Đức, Bỉ, và Hà Lan gặp nhau trên núi Vaalserberg.

## Lịch sử hình thành và phát triển
Sau khi Napoléon thất bại trong cuộc viễn chinh khắp châu Âu vào năm 1815 thì biên giới giữa các quốc gia châu Âu được thiết lập lại. Biên giới giữa Vương quốc Phổ và Vương quốc Hà Lan cũng không phải là ngoại lệ. Khi đó khu vực xung quanh làng Kelmis (thuộc Moresnet) là khu vực mà cả Phổ và Hà Lan đang tranh chấp do ở đó có một mỏ kẽm. Hai quốc gia này đàm phán với nhau trong khoảng 1 năm và cuối cùng vào năm 1816 đã quyết định chia vùng đất này (Mairie Moresnet) thành ba phần theo hiệp ước biên giới Aachen (ký năm 1816 và được phê chuẩn bởi hai bên năm 1823).

Moresnet thuộc về Hà Lan, vùng Neu-Moresnet ngày nay thuộc về Phổ, còn vùng đất xung quanh làng Kelmis và mỏ kẽm là vùng đất trung lập thuộc quyền quản lý của các Cao ủy Hà Lan và Phổ. Đây là Moresnet trung lập (*Neutraal Moresnet*).

Năm 1830, dân cư vùng đất phía nam Hà Lan tách ra đòi quyền độc lập và trở thành nước Bỉ ngày nay. Từ thời điểm này thì Moresnet thuộc về Bỉ và quyền quản lý của Hà Lan đối với vùng Moresnet trung lập cũng rơi vào tay Bỉ. Một điều cần lưu ý là Hà Lan chưa bao giờ chính thức chuyển quyền quản lý vùng đất trung lập này cho Bỉ.

Năm 1914, Thế chiến thứ nhất nổ ra và vùng Moresnet trung lập rơi vào tay Đức. Người Bỉ mất quyền kiểm soát vùng đất trung lập này. Năm 1919 sau thất bại của người Đức thì vùng đất này lại thuộc quyền quản lý của người Bỉ.

Điều 32 Hiệp ước Versailles (1919) quy định như sau:
:"Đức công nhận chủ quyền của Bỉ đối với vùng đất tranh chấp".

Từ đó Moresnet trung lập biến mất khỏi bản đồ thế giới.

Trong Thế chiến thứ hai, Kelmis và khu vực xung quanh một lần nữa bị Đức sáp nhập và đổi tên thành Moresnet, nhưng lãnh thổ được trả lại cho Bỉ trong năm 1944.

## Tham khảo

## Đọc thêm

* 
* 
* 

## Liên kết ngoài

*Neutraal Moresnet  (tiếng Hà Lan)
*Neutral Moresnet  (tiếng Anh)
*Neutrala Moresnet  (tiếng Esperanto)
Hóa dầu

**Hóa dầu** (tiếng Anh: *Petrochemistry*) là chuyên ngành hóa học nghiên cứu chuyển hóa dầu thô và khí tự nhiên thành các sản phẩm và nguyên liệu thô khác.

Dầu thô và khí tự nhiên là những hợp chất hyđrocacbon, vì thế hóa dầu nghiên cứu về cách tổng hợp các hợp chất hyđrocabon từ thành phần của dầu thô và khí tự nhiên. Sản xuất nhiên liệu cho các động cơ là ví dụ điển hình nhất cho ngành hóa dầu.

Các nghiên cứu mở đường cho ngành hóa dầu bắt đầu từ đầu thế kỷ 20 (quy trình Fischer-Tropsch). Từ khi các nhiên liệu sinh học bắt đầu được chú ý đến, hóa dầu, ngành được xem như là đặc biệt "thối" và "bẩn", được đánh giá cao hơn (diesel sinh học).

Hóa dầu là gạch nối giữa công nghiệp dầu thô và công nghiệp hóa, chế biến từ một số phân đoạn nhất định trong quá trình chưng cất dầu thô thành một số sản phẩm thô dùng trong công nghiệp hóa. Vì thế mà hóa dầu chiếm một vị trí cơ bản trong bộ môn hóa hữu cơ, bộ môn hóa mà ngày nay được xem như là lãnh vực quan trọng nhất của hóa học.

## Tham khảo
Lĩnh Nam

**Lĩnh Nam** (chữ Hán: 嶺南) là vùng đất phía nam núi Ngũ Lĩnh trong truyền thuyết xưa ở Việt Nam và Trung Quốc. Khu vực này ứng với nước Nam Việt của nhà Triệu trong các cuộc đối đầu thời Tần Hán và sau là triều Trưng Vương.

Núi Ngũ Lĩnh là loạt dãy núi ở vùng ranh giới các tỉnh Hồ Nam, Giang Tây, Quảng Đông, Quảng Tây của Trung Quốc, ngăn cách vùng Lưỡng Quảng với phần lãnh thổ phía bắc của vùng Giang Nam. Đây là đường phân thủy giữa hai con sông lớn là Dương Tử và Châu Giang.

## Trong lịch sử và văn học
Trong Đại Nam Quốc Sử Diễn Ca, tác phẩm rất quen thuộc đối với người Việt Nam, tác giả Lê Ngô Cát có nhắc đến vùng Lĩnh Nam qua đoạn thơ:Bà Trưng quê ở châu Phong

Giận người tham bạo thù chồng chẳng quên.

Chị em nặng một lời nguyền,

Phất cờ nương tử thay quyền tướng quân,

Ngàn Tây nổi áng phong trần,

Ầm ầm binh mã xuống gần Long Biên.

Hồng quần nhẹ bức chinh yên,

Đuổi ngay Tô Định dẹp tan biên thành.

Đô kỳ đóng cõi Mê Linh,

Lĩnh Nam riêng một triều đình nước ta.

Năm 1606, đời Lê Kính Tông, Nguyễn Thực khi đó là phó sứ sang Trung Quốc có làm bài thơ "Nam hoàn chí Ngũ Lĩnh" (bài thơ do nhà bác học Lê Quý Đôn đời sau chép lại):Ngũ Lĩnh điêu nghiêu trấn Việt thùy

Hứa đa cảnh trí chiếm thanh kỳ

Uất thông đông hậu thùy thiên cán

Nùng diễm xuân tiền mai nhất chi

Đồng trụ Trưng vương lưu cựu tích

Thạch nhai Trưng tướng phục tùng từ

Phong cương tự cổ phân trung ngoại

Thậm tiễn thiên công xảo thiết thiBộ sử cổ "Bách Việt Tiên Hiền Chí – Lĩnh Nam Di Thư" là bộ sử liên quan đến Việt tộc, do sử gia Âu Ðại Nhậm viết xong vào năm Gia Tĩnh thứ 33 (1554), được sử quán nhà Minh và nhà Thanh coi là tài liệu lịch sử xác đáng dùng làm tài liệu để các sử gia Trung Hoa nghiên cứu và trích dẫn khi viết sử.

## Xem thêm
*Lĩnh Nam chích quái
*Xích Quỷ 
*Hồng Bàng
*Văn Lang
*Nhà Triệu
*Nam Việt
*Triệu Đà
*Phiên Ngung
*Trọng Thủy
*Chiến tranh Hán-Nam Việt
*An Dương Vương
*Âu Lạc
*Lữ Gia
*Cung điện Phiên Ngung
*Di tích đập nước bằng gỗ thời Triệu
*Bảo tàng Lăng mộ Triệu Văn Đế
*Mộ số 1 La Bạc Loan
*Tây Vu Vương
*Văn hóa Đông Sơn
*Lưỡng Quảng
*Mân Việt
*Dạ Lang
*Bách Việt

## Tham khảo
Phản ứng trùng ngưng

**Phản ứng trùng ngưng** là quá trình tổng hợp polymer dựa vào phản ứng của các monomer có chứa những nhóm chất, tạo thành những liên kết mới trong mạch polymer và đồng thời sinh ra hợp chất phụ như nước, HCl,...

VD: nNH2 – [CH2]5COOH ---> (–NH – [CH2]5CO–)n + nH2O

## Phân loại

### Trùng ngưng đồng thể và dị thể
*Trùng ngưng đồng thể: khi trùng ngưng chỉ có một loại monomer tham gia phản ứng.
*Trùng ngưng dị thể: khi trùng ngưng có từ hai loại monomer trở lên.

### Trùng ngưng hai chiều và trùng ngưng ba chiều
*Trùng ngưng hai chiều là một dạng polymer mạch thẳng hay là phân nhánh.
*Trùng ngưng ba chiều là khả năng tạo thành một dạng mạch không gian. Khi một trong những monomer tham gia phản ứng có tới ba nhóm chức.
## Xem thêm
* Phản ứng trùng hợp
GDP (định hướng)

**GDP** là từ viết tắt trong tiếng Anh để chỉ:
**Trong [[kinh tế học]]* là cách viết tắt của *gross domestic product*, dịch sang tiếng Việt là Tổng sản phẩm nội địa.
**Trong [[thần kinh học]]* là viết tắt của *giant depolarizing potentials*, dịch sang tiếng Việt là Điện thế khử cực khổng lồ.
**Trong [[hóa sinh]]* là viết tắt của guanosine diphosphate. Đây là một phức chất của một loại nucleotide mang hai gốc phosphate. Chất này ngoài chức năng là viên gạch để xây dựng phân tử DNA còn là chất truyền tin thứ cấp (*secondary messenger*).

Trong tiếng Việt thì GDP thường được sử dụng theo nghĩa đầu tiên trong các tài liệu, sách vở và báo chí.
Tiệp

**Tiệp** có thể chỉ đến:

* Tiệp Khắc, cựu quốc gia từ 1918 đến 1939 và từ 1945 đến 1992
* Cộng hòa Séc ngay nay
Tập tính học

**Tập tính học** nghiên cứu các hành vi của động vật (đặc biệt trong xã hội của loài vật như ở khỉ và chó sói, do đó đôi khi bộ môn này được coi là một nhánh của động vật học (*zoology*). Các nhà tập tính học nghiên cứu chủ yếu quá trình tiến hóa của hành vi và kiến thức về tập tính học tuân theo thuyết chọn lọc tự nhiên (*natural selection*). Một trong những người đặt nền móng cho tập tính học hiện đại là nhà tập tính học Charles Darwin với cuốn sách mang tựa đề *The expression of the emotions in animals and men* ("Sự bộc lộ cảm xúc ở động vật và người").
## Hình ảnh

Tập tin:Jean-baptiste lamarck2.jpg
Tập tin:Charles Darwin 1880.jpg


## Tham khảo
Việt

Việt, trong tiếng Việt cổ (nhóm ngôn ngữ Việt - Mường, hệ Nam Đảo), chỉ công cụ lao động thời tiền sử là Rìu.
***Việt** (越, bính âm: *yuè*) là một từ gốc Hán-Việt có nghĩa là "vượt qua". Trong tiếng Việt hiện đại, nó có thể chỉ đến:
**Đại Cồ Việt: quốc hiệu Việt Nam thời nhà Đinh và nhà Tiền Lê
**Đại Việt: quốc hiệu Việt Nam thời nhà Lý, nhà Trần, nhà Hậu Lê, nhà Mạc và nhà Nguyễn Tây Sơn
**Nước Việt Nam hiện đại gồm: Quốc gia Việt Nam, Việt Nam Dân chủ cộng hòa, Việt Nam cộng hòa, Cộng hòa Miền Nam Việt Nam và Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam
**Việt Nam: quốc hiệu thời vua Gia Long nhà Nguyễn
**Người Việt: thành phần dân tộc chính của nước này.
**Tiếng Việt: ngôn ngữ mẹ đẻ của dân tộc này.
**Chỉ đến người Việt hay tiếng Việt.
**Bách Việt: các tộc Việt khác theo truyền thuyết ở miền nam Trung Quốc.
**Nam Việt: một quốc gia trong lịch sử ở miền Nam Trung Quốc và miền Bắc Việt Nam.
**Việt (nước): một nước chư hầu tồn tại từ thời nhà Hạ qua nhà Thương và Tây Chu đến thời Xuân Thu Chiến Quốc trong lịch sử Trung Quốc, nay thuộc tỉnh Triết Giang, Trung Quốc.
**Đông Việt: một quốc gia cũng do hậu duệ của nước Việt thành lập, tồn tại từ thời Chiến Quốc đến giữa thời Tây Hán
**Mân Việt: một quốc gia do hậu duệ nước Việt thành lập khi bị Sở Uy Vương đánh bại, lui về sông Mân, tồn tại cho đến khi bị nhà Tần tiêu diệt, sau đó phục quốc tiếp tục duy trì sang đời Hán Vũ Đế mới bị thôn tính hoàn toàn
**Nước Ngô Việt vào thời Ngũ Đại Thập Quốc, nay thuộc tỉnh Triết Giang, Trung Quốc.
**Việt Hán: chính quyền do Lưu Nghiễm thành lập thời Ngũ đại thập quốc, ban đầu đặt quốc hiệu là Việt, sau đó mới đổi là Hán, sử thường gọi là Nam Hán để phân biệt với Bắc Hán cùng thời
**Việt Vương: tước phong của Chu Chiêm Dung đời nhà Minh
**Họ Việt, họ người Á Đông.
***Việt** (PT: 粵; GT: 粤; bính âm: *yuè*) có thể là:
**Tên gọi tắt của tỉnh Quảng Đông ngày nay.
***Từ đó, có tên gọi Việt ngữ để chỉ tiếng Trung Quốc nói ở Quảng Đông (cùng với Quảng Tây, Hải Nam, Hồng Kông, và Ma Cao), "Việt thái" chỉ ẩm thực Quảng Đông, "Việt kịch" chỉ nhạc kịch Quảng Đông.
***Việt**, (Bính âm: yuè; Phồn thể: 鉞; Giản thể: 钺: Cái búa, một loại binh khí cổ trong Thập bát ban binh khí

## Liên kết ngoài
Kinh

**Kinh** có nhiều nghĩa, phụ thuộc vào vị trí của nó trong câu văn hoàn chỉnh:

*Quyển sách thiêng liêng của các tôn giáo như Kinh điển Phật giáo, Kinh Thánh...
*Văn bản (thường được quy ước sẵn) dùng để đọc khi cầu nguyện.
*Sách của các triết gia Trung Hoa cổ đại.
*Khái niệm **[[Kinh (Đông y)|kinh]]** trong Đông y.
***[[Người Việt|Người Kinh]]**: dân tộc chính của nước Việt Nam.
***[[Họ Kinh]]**: họ người Á Đông.
***[[Kinh nguyệt]]**: hiện tượng thời kỳ có khả năng sinh nở của phụ nữ (*y học*, *sinh học*).
*Phương ngữ Nam bộ, chỉ con kênh.
Quận Cam, California

**Quận Cam** hay **Quận Orange** () là một quận (hạt) ở miền nam tiểu bang California, Hoa Kỳ. Với dân số 3.010.232 theo Thống kê Dân số 2010 của Mỹ, Quận Cam là quận đông dân thứ nhì tại tiểu bang này và thứ ba toàn quốc.

## Địa lý
Theo Điều tra Dân số 2010 của Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ, Quận Cam có tổng diện tích 2.460 km² trong đó đất liền là 2.050 km² mặt nước chiếm 410 km² (16,6% tổng diện tích). Quận giáp Thái Bình Dương về phía tây, Quận Los Angeles về phía bắc, Quận San Bernardino về phía đông bắc, Quận Riverside về phía đông và Quận San Diego về phía nam. Điểm cao nhất của Quận là Santiago Peak(1.734 m) cách phía đông Santa Ana khoảng 32&nbsp;km. Gần Santiago Peak là Modjeska Peak chỉ thấp hơn 60 m, đỉnh của nó được biết với cái tên Saddleback có thể thấy được từ hầu hết mọi nơi trong Quận.

### Danh lam thắng cảnh
Thời tiết ấm áp và các bãi biển quanh năm tại khu vực này thu hút hàng triệu du khách hàng năm.

Huntington Beach là một điểm nóng để tắm nắng và lướt sóng. Nhiều cuộc thi lướt sóng (*surfing*) được tổ chức tại thành phố này hàng năm. Một số công viên giải trí nổi tiếng trên thế giới có tại quận này, như Disneyland và Disney's California Adventure tại Anaheim và Knott's Berry Farm tại Buena Park. Trường Đại học California tại Irvine và nơi sinh trưởng của cố Tổng thống Richard Nixon cũng ở trong quận này. Khu vực Little Saigon (Tiểu Sài Gòn) trong quận này cũng đáng được chú ý, vì đây là nơi cư ngụ của số người Việt đông đảo nhất ngoài lãnh thổ Việt Nam.

## Dân số
Theo thống kê, quận này có 3.010.232 người, 935.287 hộ và 667.794 gia đình. Mật độ dân số là 1.392 người/km². Có 969.484 đơn vị nhà cửa. Các dân tộc trong quận này gồm có 64,81% người da trắng, 1,67% người Mỹ gốc Phi, 0,70% người da đỏ, 13,59% người Mỹ gốc Á, 0,31% người gốc các đảo Thái Bình Dương, 14,80% các dân tộc khác, và 4,12% lai nhiều hơn một chủng tộc. 30,76% dân số là người Hispanic.

Vào năm 2007, có khoảng 135.000 người gốc Việt trong số 3 triệu dân trong quận, và có 10 người Việt được bầu vào các cơ quan chính quyền địa phương như Hội đồng thành phố, Ban lãnh đạo nhà trường và Hội đồng quận. Cuối năm 2014, lần đầu tiên cả ba thành phố nằm cận kề nhau ở Quận Cam, nơi có đông người Việt sinh sống, đều có thị trưởng là người gốc Việt Nam: Tạ Đức Trí thị trưởng của thành phố Westminster, Michael Võ thị trưởng ở thành phố Fountain Valley và Bảo Nguyễn, thị trưởng thành phố Garden Grove.

### Các thành phố trực thuộc

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Trang web chính thức của quận Cam 
* Tài liệu cử tri  (tiếng Việt)