Họ Bầu bí

**Họ Bầu bí** (danh pháp khoa học: ***Cucurbitaceae***) là một họ thực vật bao gồm dưa hấu, dưa chuột, bí đao, bầu, bí ngô, mướp, khổ qua, la hán quả. Nó là một trong những họ quan trọng nhất trong việc cung cấp thực phẩm trên thế giới, mặc dù có lẽ không quan trọng như họ Hòa thảo (Poaceae), họ Đậu (Fabaceae) hay họ Cà (Solanaceae).

Phần lớn các loài trong họ này là các loại dây leo sống một năm với hoa khá lớn và sặc sỡ. Phần lớn các loài trong họ rất dễ bị tổn thương trước ấu trùng của một số loài nhậy.

## Phân loại
Phân loại gần đây của họ Cucurbitaceae chia nó thành 15 tông như sau:
* Tông Gomphogyneae: 6 chi với khoảng 56 loài.
***[[Alsomitra]]* (bao gồm cả *Macrozanonia*) 
***[[Bayabusua]]*
***[[Gomphogyne]]* (bao gồm cả *Triceros*) - dây gom, đầu thư
***[[Gynostemma]]* (bao gồm cả *Enkylia*, *Pestalozzia*, *Trirostellum*) - Chi Giảo cổ lam, gồm thư tràng, cổ yếm, giảo cổ lam
***[[Hemsleya]]* – khoảng 30 loài dây hèm, tuyết đảm
***[[Neoalsomitra]]* - lâm mạo
* Tông Triceratieae: 4-5 chi với khoảng 24 loài, chủ yếu ở vùng nhiệt đới Tân thế giới (Đông và Nam châu Phi và Madagascar có chi *Cyclantheropsis*).
***[[Cyclantheropsis]]*
***[[Fevillea]]* (bao gồm cả *Anisosperma*, *Feuillaea*, *Feuillea*, *Hypanthera*, *Nandiroba*, *Nhandiroba*)
***[[Pteropepon]]* (bao gồm cả *Pseudosicydium*)
***[[Sicydium (Cucurbitaceae)|Sicydium]]* (bao gồm cả *Chalema*, *Triceratia*)
* Tông Zanonieae: 4 chi với khoảng 11-13 loài, liên nhiệt đới
***[[Gerrardanthus]]* (bao gồm cả *Atheranthera*)
***[[Siolmatra]]*
***[[Xerosicyos]]* (bao gồm cả *Zygosicyos*)
***[[Zanonia]]* (bao gồm cả *Juppia*, *Penar-Valli*, *Penarvallia*) - lục lạc, thiết bát
* Tông Actinostemmateae: 1-2 chi với khoảng 4 loài. Trung và Đông Á.
***[[Actinostemma]]* (bao gồm cả *Mitrosicyos*, *Pomasterion*) - 2 loài bình trấp, xạ hùng.
***[[Bolbostemma]]*: Đôi khi gộp trong *Actinostemma*. 2 loài đặc hữu Trung Quốc.
* Tông Indofevilleeae: 1 chi, 1 loài trong các khu rừng thưa trên sườn núi tại đông bắc Ấn Độ, Bhutan và Tây Tạng. 
***[[Indofevillea]]*
* Tông Thladiantheae: 2 chi, 35 loài.
***[[Baijiania]]* (bao gồm cả *Sinobaijiania*)
***[[Thladiantha]]* - khổ áo, xích bào
* Tông Siraitieae: 1 chi, 3-4 loài.
***[[Siraitia]]* (bao gồm cả *Microlagenaria*, *Neoluffa*) - cây (quả) la hán
* Tông Momordiceae: 1 chi, 60 loài.
***[[Momordica]]* (bao gồm cả *Calpidosicyos*, *Dimorphochlamys*, *Dimorphoclamys*, *Eulenburgia*, *Muricia*, *Neurosperma*, *Neurospermum*, *Nevrosperma*, *Raphanistrocarpus*, *Raphanocarpus*, *Zucca*): Chi Mướp đắng, gồm khổ qua, gấc.
* Tông Joliffieae: 3 chi, 10 loài.
***[[Ampelosycios]]* (bao gồm cả *Ampelosycios*, *Delognaea*, *Odosicyos*, *Tricyclandra*)
***[[Cogniauxia]]* (bao gồm cả *Cogniauxiella*)
***[[Telfairia]]* (bao gồm cả *Joliffia*)
* Tông Bryonieae: 3 chi, 15 loài
***[[Austrobryonia]]*
***[[Bryonia]]* – khoảng 10 loài nhăng.
***[[Ecballium]]* (bao gồm cả *Elaterium* Mill.)
* Tông Schizopeponeae: 2 chi, 9-11 loài.
***[[Herpetospermum]]* (bao gồm cả *Biswarea*, *Edgaria*, *Rampinia*, *Warea*)
***[[Schizopepon]]*
* Tông Sicyoeae: 12-17 chi, 264-266 loài.
***[[Cyclanthera]]* (bao gồm cả *Cremastopus*, *Discanthera*, *Elaterium* Jacq., *Heterosicyos* (S. Watson) Cockerell, *Pseudocyclanthera*, *Rhytidostylis*, *Rytidostylis*)
***[[Echinocystis]]* (bao gồm cả *Hexameria*, *Micrampelis*)
***[[Echinopepon]]* (bao gồm cả *Apatzingania*, *Brandegea*, *Pseudoechinopepon*, *Vaseyanthus*)
***[[Frantzia]]*
***[[Hanburia]]* (bao gồm cả *Elateriopsis*, *Nietoa*)
***[[Hodgsonia]]* - đại hái, mỡ lợn, beo, sén, huất sơn
***[[Linnaeosicyos]]*
***[[Luffa]]* (bao gồm cả *Poppya*, *Trevouxia*, *Turia*): Chi Mướp
***[[Marah (thực vật)|Marah]]* (bao gồm cả *Megarrhiza*)
***[[Nothoalsomitra]]*
***[[Sicyos]]* (bao gồm cả *Anomalosicyos*, *Cladocarpa*, *Costarica*, *Sarx*, *Sicyocarya*, *Sicyocaulis*, *Sicyoides*, *Skottsbergiliana*, *Sycios*), có thể gộp cả năm chi dưới đây.
****[[Microsechium]]*
****[[Parasicyos]]*
****[[Sechiopsis]]* (bao gồm cả *Pterosicyos*)
****[[Sechium]]* (bao gồm cả *Ahzolia*, *Chayota*, *Chocho*, *Polakowskia*) - su su
****[[Sicyosperma]]*
***[[Trichosanthes]]* (bao gồm cả *Anguina*, *Cucumeroides*, *Eopepon*,*Gymnopetalum*, *Involucraria*, *Platygonia*, *Scotanthus*, *Tripodanthera*) - Chi Dưa núi, gồm cây qua lâu (quát lâu), cứt quạ, khổ qua rừng
* Tông Coniandreae: 19 chi, 147-156 loài.
***[[Apodanthera]]* (bao gồm cả *Guraniopsis*)
***[[Bambekea]]*
***[[Ceratosanthes]]*
***[[Corallocarpus]]* (bao gồm cả *Calyptrosicyos*)
***[[Cucurbitella]]* (bao gồm cả *Prasopepon*, *Schizostigma*)
***[[Dendrosicyos]]*
***[[Doyerea]]* (bao gồm cả *Anguriopsis*)
***[[Eureiandra]]* (bao gồm cả *Euryandra*) 
***[[Gurania]]* (bao gồm cả *Dieudonnaea*, *Ranugia*)
***[[Halosicyos]]*
***[[Helmontia]]*
***[[Ibervillea]]* (bao gồm cả *Dieterlea*, *Maximowiczia*)
***[[Kedrostis]]* (bao gồm cả *Aechmandra*, *Bryonopsis*, *Cedrostis*, *Cerasiocarpum*, *Coniandra*, *Cyrtonema*, *Gijefa*, *Pisosperma*, *Rhynchocarpa*, *Toxanthera*)
***[[Melothrianthus]]*
***[[Psiguria]]* (bao gồm cả *Anguria* Jacq.)
***[[Seyrigia]]*
***[[Trochomeriopsis]]*
***[[Tumamoca]]* (có thể gộp trong *Ibervillea*).
***[[Wilbrandia]]*
* Tông Benincaseae: 24 chi, 204-214 loài.
***[[Acanthosicyos]]* (bao gồm cả *Acanthosicyus*)
***[[Benincasa]]* (bao gồm cả Camolenga, *Praecitrullus*) - bí đao, dưa tròn Ấn Độ
***[[Blastania]]* (bao gồm cả *Ctenolepis*, *Ctenopsis*, *Zombitsia*)
***[[Borneosicyos]]*
***[[Cephalopentandra]]*
***[[Citrullus]]* (bao gồm cả *Anguria* Mill., *Colocynthis*) - dưa hấu
***[[Coccinia]]* (bao gồm cả *Cephalandra*, *Physedra*, *Staphylosyce*) - dây bát, bình bát, cây cứt quạ
***[[Cucumis]]* (bao gồm cả *Cucumella*, *Dicaeolosperma*, *Dicaeolospermum*, *Dicoelospermum*, *Hymenosicyos*, *Melo*, *Mukia*, *Myrmecosicyos*, *[[Oreosyce]]*) - dưa chuột, dưa hồng, dưa bở, dưa melo, dưa gai, dưa hoàng kim, cầu qua, rơ bát
***[[Dactyliandra]]*
***[[Diplocyclos]]* (bao gồm cả *Diplocyclus*, *Ilocania*) - song qua
***[[Indomelothria]]*
***[[Khmeriosicyos]]*
***[[Lagenaria]]* (bao gồm cả *Adenopus*, *Sphaerosicyos*) - bầu, bầu canh
***[[Lemurosicyos]]*
***[[Melothria]]* (bao gồm cả *Allagosperma*, *Alternasemina*, *Cladosicyos*, *Corynosicyos*, *Cucumeropsis*, *Diclidostigma*, *Landersia*, *Melancium*, *Posadaea*)
***[[Muellerargia]]*
***[[Papuasicyos]]* (bao gồm cả *Urceodiscus*)
***[[Peponium]]* (bao gồm cả *Peponia*, *Peponiella*)
***[[Raphidiocystis]]*
***[[Ruthalicia]]*
***[[Scopellaria]]* (bao gồm cả *Scopella*)
***[[Solena]]* (bao gồm cả *Harlandia*, *Juchia*, *Karivia*) - cù nhang, cầu qua
***[[Trochomeria]]* (bao gồm cả *Heterosicyos* Welw. ex Benth. & Hook. f., *Heterosicyus*)
***[[Zehneria]]* (bao gồm cả *Anangia*, *Cucurbitula*, *Neoachmandra*, *Pilogyne*) - dây pọp, cầu qua
* Tông Cucurbiteae: 11 chi, 100-110 loài.
***[[Abobra]]*
***[[Calycophysum]]* (bao gồm cả *Bisedmondia*, *Edmondia*)
***[[Cayaponia]]* (bao gồm cả *Antagonia*, *Arkezostis*, *Cionandra*, *Dermophylla*, *Druparia*, *Dryparia*, *Perianthopodus*, *Selysia*, *Trianosperma*)
***[[Cionosicys]]* (bao gồm cả *Cionosicyos*)
***[[Cucurbita]]* (bao gồm cả *Mellouia*, *Melopepo*, *Ozodycus*, *Pepo*, *Pileocalyx*, *Sphenantha*, *Tristemon*) - bí đỏ, bí ngô
***[[Penelopeia (thực vật)|Penelopeia]]* (bao gồm cả *Anacaona*)
***[[Peponopsis]]*
***[[Polyclathra]]* (bao gồm cả *Pentaclathra*, *Pittiera*, *Roseanthus*)
***[[Schizocarpum]]*
***[[Sicana]]*
***[[Tecunumania]]*

### Hệ thống học
Phát sinh chủng loài phân tử hiện đại gợi ý về các mối quan hệ như sau:

 

## Hình ảnh

Tập tin:Hodgsonia heteroclita male.jpg
Tập tin:Luffa operculata 01.JPG
Tập tin:Cucumis sativus0.jpg
Tập tin:Cucurbitaceae 2.jpg


## Chú thích

## Tham khảo
* 
* 
* 
* Jeffrey C., 2005. A new system of Cucurbitaceae. *Bot. Zhurn* 90: 332–335.
* Cucurbitaceae  trong T.C. Andres (1995 trở đi) .
* Cucurbitaceae  trong L. Watson và M.J. Dallwitz (1992 trở đi). Các họ thực vật có hoa: Miêu tả, minh họa, xác định, thông tin tìm kiếm.  http://delta-intkey.com 
* J.H. Kirkbride Jr và M.J. Dallwitz (2000 trở đi). ''Cucumis'' và ''Cucumella'' (Cucurbitaceae): Dưa chuột và dưa.