open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1372

**Năm 1372** là một năm trong lịch Julius.
## Sự kiện

* Đầu năm, Hiệp ước hòa bình được ký kết giữa Vương quốc Sicilia và Vương quốc Naples .
* Tháng 3, Thánh Bridget bắt đầu cuộc hành hương đến Đất Thánh 
* Tháng 5, Owain Lawgoch thực hiện nỗ lực thứ hai để giành lấy ngai vàng xứ Wales , khởi hành từ Harfleur với sự hỗ trợ của Pháp
* Tháng 6, người Pháp và người Castilia đánh bại người Anh ở trận La Rochelle, Pháp giành quyền kiểm soát eo biển Anh
* Khoảng giữa năm, Vương quốc Chūzan (nay thuộc miền nam Nhật Bản ) thiết lập quan hệ chư hầu với nhà Minh của Trung Quốc .
* Tháng 7, Hiệp ước Tagilde được ký kết giữa Fernando I của Bồ Đào Nha và các đại diện của John of Gaunt của Anh, đánh dấu sự khởi đầu của Liên minh Anh-Bồ Đào Nha , vẫn còn hiệu lực cho đến ngày nay.
* Nửa cuối năm, Newaya Maryam kế vị cha mình, Newaya Krestos , làm người cai trị Ethiopia .
* Tháng 11, Trần Duệ Tông kế vị anh trai Trần Nghệ Tông làm Vua Việt Nam .
* Cuối năm, thành phố Aachen (Đức) bắt đầu thêm chữ số La Mã " Anno Domini" vào một số đồng tiền của mình , trở thành thành phố đầu tiên trên thế giới làm điều này.

## Sinh

* Ibn Hajar al-Asqalani , học giả Hồi giáo (mất 1449 ) 
* Louis I xứ Orléans , con trai của Vua Charles V của Pháp (mất năm 1407 )
* Thomas Holland, Công tước thứ nhất của Surrey (mất năm 1400 )
* John Hastings, Bá tước thứ 3 của Pembroke (mất năm 1389 )

## Mất

* John II, Hầu tước Montferrat (s. 1321 )
* Rudolf VI, Bá tước xứ Baden
* Casimir III, Công tước xứ Pomerania (sinh năm 1348 )
* Ralph de Stafford, Bá tước Stafford thứ nhất , binh sĩ người Anh (sinh năm 1301 )
* Bagrat I của Imereti , Vua Georgia
* Newaya Krestos , Hoàng đế Ethiopia

## Tham khảo
1363

**Năm 1363** là một năm trong lịch Julius.
## Sự kiện

* Khoảng giữa năm, quân Thổ Ottoman chiếm Filibe (Philippopolis) ở Thrace trong các cuộc chiến tranh Byzantine–Ottoman
* Nửa cuối năm, Dmitry Donskoy của Đại công quốc Moscow , phế truất Dmitry của Suzdal để trở thành Đại Thái tử Vladimir . Kế nhiệm là Mikhail II
* Tháng 8, cuộc nổi dậy của Thánh Titus chống lại sự cai trị của Cộng hòa Venice tại Vương quốc Candia (đảo Crete ), bắt đầu.
* Cuối tháng 8, trận hồ Bà Dương giữa quân của Trần Hữu Lượng và Chu Nguyên Chương
* Khoảng tháng 11, Nhà thờ Hồi giáo-trường học Sultan Hassan đã hoàn thành tại Cairo , Ai Cập .

## Sinh

* Jean Gerson , hiệu trưởng Đại học Paris (mất năm 1429 )
* Thomas Langley , giám mục Durham và tể tướng Anh (mất năm 1437 )
* Zeami Motokiyo , diễn viên và nhà viết kịch người Nhật Bản (mất năm 1443 )

## Mất

* Adil-Sultan , hãn của Hãn quốc Sát Hợp Đài
* Jean Buridan , triết gia người Pháp (sn. 1295 ) 
* Ranulf Higdon , nhà biên niên sử người Anh (khoảng năm 1299 trước Công nguyên )
* Meinhard III, Bá tước xứ Tyrol
* Simone Boccanegra , vị Doge đầu tiên của Genoa (ngày tháng ước tính)
* John Bardolf, Nam tước Bardolf thứ 3 (s. 1314 )
* Trần Hữu Lượng , người sáng lập triều đại Đại Hán (sinh năm 1320 )

## Tham khảo
1373

**Năm 1373** là một năm trong lịch Julius.
## Sự kiện

* Tháng 3, Hiệp ước Santarém được ký kết giữa Ferdinand I của Bồ Đào Nha và Enrique II của Castile , chấm dứt cuộc chiến tranh thứ hai giữa hai nước
* Tháng 5, nữ ẩn sĩ người Anh Dame Julian of Norwich nhận được mười sáu *[[Khải Huyền về Tình Yêu Thiêng Liêng]]* .
* Khoảng tháng 6, cái chết bất ngờ của Sultan Muhammad III ibn Abd al-Aziz đánh dấu sự khởi đầu của một thời kỳ bất ổn chính trị ở Morocco .
* Khoảng tháng 7, Thành phố Phnom Penh (thủ đô hiện đại của Campuchia ) được thành lập.
* Tháng 8, John of Gaunt phát động cuộc xâm lược mới vào Pháp
* Khoảng cuối tháng 8, một bức tường thành được xây dựng xung quanh Lisbon , Bồ Đào Nha để chống lại sự xâm lược của Castile .
* Khoảng nửa cuối năm, Louis I của Hungary lại chiếm Severin, nhưng người Vlach sẽ giành lại được nó vào các năm sau đó
* Khoảng tháng 10, Hoàng đế Byzantine Andronikos IV Palaiologos nổi dậy chống lại cha mình, John V Palaiologos , vì đã đồng ý để Constantinople trở thành chư hầu của Đế chế Ottoman . Sau khi cuộc nổi dậy thất bại, Hoàng đế Ottoman Murad I ra lệnh cho John V Palaiologos làm mù con trai mình.
* Khoảng tháng 11, Philip xứ Taranto, trao lại quyền cai trị Achaea (miền nam Hy Lạp ngày nay ) cho người em họ của mình, Joanna I của Naples .
* Khoảng cuối tháng 11, Nhà thờ Hồi giáo Adina được xây dựng ở Bengal 
* Cuối năm, Hoàng đế Hồng Vũ của triều đại Minh , Trung Quốc , đã đình chỉ hệ thống thi tuyển công chức truyền thống sau khi phàn nàn rằng 120 người mới đạt bằng Kim Thạch quá bất tài để giữ chức vụ; thay vào đó, ông chỉ dựa vào hệ thống tiến cử, cho đến khi kỳ thi tuyển công chức được khôi phục vào năm 1384 

## Sinh

* Nữ hoàng Joanna II của Naples (mất năm 1435 )
* Thomas le Despenser, Bá tước thứ nhất của Gloucester (mất năm 1400 )
* Edward xứ Norwich, Công tước thứ 2 xứ York (mất năm 1415 )
* Margery Kempe , tác giả cuốn tự truyện đầu tiên bằng tiếng Anh.

## Mất

* Ibn Kathir , học giả Hồi giáo thời Mamluk (sinh năm 1301 )
* Thánh Birgitta , vị thánh người Thụy Điển (sinh năm 1303 )
* Jeanne de Valois, Nữ hoàng Navarre (sn 1343 )
* Rafał xứ Tarnów , nhà quý tộc Ba Lan (bc 1330 )
* Constantine IV, Vua Armenia (bị ám sát)
* Robert le Coq , giám mục và cố vấn người Pháp.
* Tiphaine Raguenel , nhà chiêm tinh người Breton (bc 1335 )

## Tham khảo
1375

**Năm 1375** là một năm trong lịch Julius.
## Sự kiện

* Đầu năm, Đại công quốc Moscow và Tver ký kết một hiệp ước đình chiến. Tver đồng ý giúp Moscow chống lại Hãn quốc Xanh .
* Khoảng tháng 3, Tenoch, người cai trị của người Mexica , được cho là đã chết ; ông được kế vị bởi Acamapichtli , người trở thành tlatoani (người cai trị) đầu tiên của người Aztec ở Tenochtitlan và là người sáng lập ra triều đại hoàng gia Aztec. Kế vị là Huitzilihuitl
* Tháng 4, quân Mamluk từ Ai Cập hoàn thành cuộc chinh phục Vương quốc Armenia ở Cilicia, bắt giam vua Levon V
* Cuối tháng 4, Mujahid Shah kế vị cha mình, Mohammed Shah I , trở thành người cai trị Vương quốc Hồi giáo Bahmani ở cao nguyên Deccan thuộc miền nam Ấn Độ . Kế nhiệm là Daud Shah
* Tháng 10, Margaret I của Đan Mạch lên ngôi nhiếp chính của Đan Mạch sau khi cha bà, Valdemar IV, qua đời . Kế nhiệm là Erik VII
* Khoảng đầu tháng 11, Thị trấn Kostroma của Nga bị cướp biển Ushkuynik từ Novgorod phá hủy
* Khoảng cuối tháng 11, Chùa Heirin-ji được thành lập gần Tokyo .
* Cuối năm, Công quốc Achaea đánh bại Công quốc Morea ở Gardiki

## Sinh

* Richard xứ Conisburgh, Bá tước thứ 3 xứ Cambridge (ước tính ngày sinh; mất năm 1415 )
* Nicolas Grenon , nhà soạn nhạc người Pháp (ước tính năm sinh, mất năm 1456 )
* Lan Kham Đeng , Vua Lan Xang 1416 – 1428 (mất 1428 )
* Johannes Abezier, lãnh đạo tôn giáo và chính trị Công giáo La Mã của Hiệp sĩ Teuton , cai quản lãnh thổ Ba Lan.

## Mất

* Cansignorio della Scala , Lãnh chúa Verona (sinh 1340 )
* John Hastings, Bá tước thứ 2 của Pembroke , quý tộc và binh sĩ người Anh (sinh năm 1347 )
* Lưu Thiên , chiến lược gia quân sự, quan chức, chính khách và nhà thơ Trung Quốc (sinh năm 1311 )
* Charles III của Alençon , tổng giám mục người Pháp (sinh năm 1337 )
* Philip xứ Valois, Công tước xứ Orléans (sinh năm 1336 )
* Vua Valdemar IV của Đan Mạch
* John Henry, Bá tước xứ Moravia (sinh năm 1322 )
* Giovanni Boccaccio , nhà văn người Ý (sinh năm 1313 )
* Adityawarman , vua Malayapura
* Margaret Drummond , góa phụ hoàng hậu của Scotland (trước năm 1340)
* Lațcu , voivode của Moldavia
* Tenoch , người cai trị Mexica

## Tham khảo
1376

**Năm 1376** là một năm trong lịch Julius.
## Sự kiện

* Tháng 3, Hiệp ước hòa bình giữa Anh và Pháp được gia hạn đến tháng 4 năm 1377 .
* Cuối tháng 3, Giáo hoàng Gregory XI rút phép thông công tất cả các thành viên chính quyền Florence và đặt thành phố dưới lệnh cấm vận.
* Cuối tháng 4, Kỳ họp Nghị viện Tốt ( The Good Parliament ) khai mạc ở Anh 
* Đầu tháng 5, Olav Haakonsson được bầu làm Vua Oluf II của Đan Mạch, sau khi ông nội của ông là Valdemar IV qua đời. Kế nhiệm là mẹ ông, nữ hoàng Margaret I
* Tháng 8, với sự giúp đỡ của người Genoa , đồng hoàng đế Byzantine Andronicus IV Palaeologus lật đổ và bắt giam cha mình là Ioannes V Palaeologus. Kế nhiệm một thời gian sau sẽ là Ioannes VII.
* Tháng 11, Richard xứ Bordeaux làm thân vương xứ Wales thay cho cha là Edward Vương tử đen. Kế nhiệm tiếp theo là Henry xứ Monmouth

## Sinh

* Gihwa , học giả Phật giáo Hàn Quốc (mất năm 1433 )
* Sofia xứ Bavaria , hoàng hậu xứ Bohemia (mất năm 1425 )
* Yusuf III, Quốc vương xứ Granada (mất 1417 )

## Mất

* Richard FitzAlan, Bá tước thứ 10 của Arundel , nhà lãnh đạo quân sự người Anh.
* Przecław của Pogorzela , Hồng y và Giám mục của Wrocław (sinh năm 1310 )
* Joan of Ponthieu, Dame of Epernon , nữ bá tước nhiếp chính người Pháp
* Edward, Hoàng tử Đen , con trai của Vua Edward III của Anh (sinh năm 1330 ) 
* Simon Langham (sinh năm 1310 )

## Tham khảo
1374

**Năm 1374** là một năm trong lịch Julius.
## Sự kiện

* Đầu năm, Rao Biram Dev kế vị Rao Kanhadev làm người cai trị Marwar (nay là quận Jodhpur của Ấn Độ ).
* Khoảng tháng 3, Sheikh Hasan Jalayir kế vị cha mình, Sheikh Uways Jalayir , trở thành người cai trị Vương quốc Hồi giáo Jalayirid ở Iraq và miền tây Iran ngày nay
* Tháng 6, bệnh cuồng nhảy bắt đầu ở Aix-la-Chapelle ( Aachen ), có thể do ngộ độc nấm cựa gà .
* Giữa năm, Musa II kế vị cha mình, Mari Djata II , trở thành Mansa của Đế chế Mali ( Mali và Sénégal ngày nay ).
* Khoảng cuối tháng 9, các quý tộc của Vương quốc Granada chọn Abu al-Abbas Ahmad kế vị Muhammad as-Said, trở thành Sultan của Đế chế Marinid ở Morocco . Đế chế này được chia thành Vương quốc Fez và Vương quốc Marrakesh .
* Tháng 10, Cung Mẫn Vương bị ám sát, con trai U Vương lên ngôi vua Cao Ly
* Tháng 11, James xứ Baux kế vị chú của mình, Philip III, trở thành Hoàng tử Taranto (miền đông nước Ý ngày nay ) và người cai trị trên danh nghĩa của Đế chế Latinh (miền bắc Hy Lạp và miền tây Thổ Nhĩ Kỳ ). Kế nhiệm tiếp theo là Otto xứ Brunswick, riêng vùng Achaea sau này giao cho Charles III của Naples
* Cuối năm, Dinh thự hoàng gia Château de Compiègne được xây dựng ở Pháp .

## Sinh

* Roger Mortimer, Bá tước thứ 4 của March , người thừa kế ngai vàng nước Anh (mất năm 1398 )
* Yury Dmitrievich , đại công tước xứ Zvenígorod (mất năm 1434 )
* Nữ hoàng Jadwiga của Ba Lan
* Vua Martin I của Sicily (mất năm 1409 )

## Mất

* Hoàng đế Go-Kōgon của Nhật Bản (sinh năm 1338 ).
* William Whittlesey , Tổng Giám mục Canterbury
* Jan Milíč của Kroměříž , linh mục và nhà cải cách người Séc
* Petrarch , nhà thơ người Ý (sinh năm 1304 )
* Joanna xứ Flanders , Nữ công tước xứ Brittany (sinh năm 1295 )
* Vua Cung Mẫn Vương của Goryeo (sinh năm 1330 )
* Hoàng tử Philip III của Taranto
* Magnus Eriksson , vua Thụy Điển (s. 1316 )
* Cao Kỳ , nhà thơ Trung Quốc (sinh năm 1336 )
* Konrad của Megenberg , nhà sử học (sinh năm 1309 )

## Tham khảo
1379

**Năm 1379** là một năm trong lịch Julius.
## Sự kiện

* Đầu năm, Bairam Khawaja thành lập công quốc độc lập Kara Koyunlu (người Turkoman thuộc Đế chế Cừu Đen) ở Armenia ngày nay . Kế vị là Qara Mahammad
* Tháng 5, Juan I kế vị cha mình, Enrique II , làm Vua xứ Castile và León. Kế vị tiếp theo là Enrique III 
* Tháng 7, lực lượng của Cộng hòa Venice và người Thổ Ottoman , sau khi xâm chiếm Constantinople , đã khôi phục Ioannes V Palaiologos làm đồng hoàng đế Byzantine . Andronikos IV Palaiologos được phép tiếp tục giữ chức đồng hoàng đế, nhưng bị quản thúc tại thành phố Silivri cho đến hết đời
* Khoảng tháng 9, người Pháp mất quyền kiểm soát phần lớn Brittany vào tay người Anh trong chiến tranh trăm năm
* Cuối năm, Timur chinh phục triều đại Sufid của Khwarazm

## Sinh

* Ngày 4 tháng 10 – Vua Enrique III của Castile (mất năm 1406 )
* *Ngày không xác định*
** Jerome của Praha , Hussite (mất 1416 )
** Hoàng hậu Trương (Hồng Hi Đế) của Trung Quốc (mất năm 1442 )

## Mất

* Ngày 18 tháng 2 – Albert II của Mecklenburg (sinh khoảng năm  1318 )
* Ngày 29 tháng 5 – Vua Enrique II của Castile (sinh năm 1333 ) 
* Ngày 15 tháng 11 – Otto V, Công tước xứ Bavaria (sinh năm 1346 )
* Ngày 16 tháng 12 – John Fitzalan , Thống chế Anh (chết đuối)
* Ngày tháng không rõ – Aqsara'i , bác sĩ người Ba Tư

## Tham khảo
1381

**Năm 1381** là một năm trong lịch Julius.
## Sự kiện

* Tháng 3, Chioggia ký kết liên minh với Zadar và Trogir chống lại Venice
* Khoảng tháng 5, Timur chinh phục Đông Ba Tư , chấm dứt sự cai trị của triều đại Sarbadar .
* Tháng 6, khởi nghĩa Wat Tyler ở Anh
* Khoảng giữa năm, theo thống kê của hệ thống đăng ký dân số *Lijia* , tổng số dân Trung Quốc đầu thời Minh đạt 59.873.305 người
* Khoảng tháng 7, Sonam Drakpa phế truất Drakpa Changchub khỏi ngôi vị người cai trị Tây Tạng .
* Tháng 8, Kęstutis lật đổ cháu trai mình, Jogaila , khỏi ngôi vị Đại công tước Litva . Kế vị chức Đại công Litva tiếp theo là Jogaila và Vytautas
* Nửa cuối năm, triều đại Minh của Trung Quốc sáp nhập các vùng thuộc vương quốc Đại Lý cũ , nay thuộc tỉnh Vân Nam và Quý Châu , nơi sinh sống của người Miêu và người Dao 

## Sinh

* Ngày 13 tháng 1 – Colette của Corbie , nữ tu viện trưởng người Pháp và thánh trong Giáo hội Công giáo (mất năm 1447 ) 
* Ngày 13 tháng 10 – Thomas FitzAlan, Bá tước thứ 12 của Arundel , chính trị gia người Anh (mất năm 1415 )
* *Ngày không xác định*
** Anna xứ Celje , Hoàng hậu Ba Lan (mất năm 1416 )
** Johann Schiltberger , nhà du lịch và nhà văn người Đức (mất năm 1440 )
** John I, Công tước xứ Bourbon (mất năm 1434 )
** Thánh Rita thành Cascia (mất năm 1457 )
** Itzcóatl , Tlatoani thứ tư của Đế chế Mexica (mất năm 1440 )

## Mất

* Ngày 24 tháng 3 – Catherine của Vadstena , thánh người Thụy Điển (sinh năm 1331 hoặc 1332 ) 
* 15 tháng 5 - Eppelein von Gailingen , trùm cướp người Đức
* Ngày 14 tháng 6 – Simon Sudbury , Tổng Giám mục Canterbury (bị ám sát)
* Ngày 15 tháng 6
** John Cavendish , Chánh án Tối cao Anh (bị ám sát)
** Wat Tyler , nhà cách mạng người Anh (bị ám sát)
* Ngày 15 tháng 7 – John Ball , linh mục phản bội (bị hành quyết)
* Ngày 2 tháng 12 – John of Ruysbroeck , nhà thần bí người Flemish
* Ngày 27 tháng 12 – Edmund Mortimer, Bá tước thứ 3 của March , chính trị gia người Anh

## Tham khảo
1380

**Năm 1380** là một năm nhuận bắt đầu bằng ngày Chủ Nhật trong lịch Julius.
## Sự kiện

* Tháng 2, Olaf lên ngôi vua Na Uy thay cho vua cha Haakon VI, hiệu Olaf IV. Kế nhiệm tiếp theo là nhiếp chính Margrete I
* Khoảng giữa tháng 2, tể tướng Hồ Duy Dung bị vua Minh xử tử. Nhà Minh bãi bỏ chức danh Tể tướng và lập ra Lục bộ
* Khoảng đầu tháng 3, Khan Tokhtamysh của Bạch Hãn phế truất Mamai của Xanh Hãn . Hai hãn quốc hợp nhất để thành Kim Trướng hãn quốc . Kế nhiệm lần lượt là Quyurchuq và Tīmūr Qutluq
* Tháng 3, thị trấn Winchelsea ở phía nam nước Anh thuộc East Sussex bị quân Pháp đốt cháy
* Cuối tháng 5, Đại công tước Litva Jogaila ký Hiệp ước bí mật Dovydiškės với Hiệp sĩ Teutonic . Điều này châm ngòi cho một cuộc nội chiến với chú của ông là Kęstutis 
* Khoảng tháng 6, Companhia das Naus được thành lập bởi vua Fernando I của Bồ Đào Nha 
* Đầu tháng 9, lực lượng Nga dưới sự chỉ huy của Đại công tước Dmitry Donskoy của Moscow đã chống lại cuộc xâm lược lớn của Hãn quốc Xanh , Lithuania và Ryazan ở trận Kulikovo
* Giữa tháng 9, Charles V của Pháp được kế vị bởi con trai mười hai tuổi của ông, Charles VI. Kế vị tiếp theo sẽ là tranh giành ngôi vua Pháp giữa Charles VII và Henry II
* Cuối năm, Paul Palaiologos Tagaris , kẻ mạo danh , sau khi được Giáo hoàng Urban VI bổ nhiệm làm Thượng phụ Latinh của Constantinople , đã đến cư trú tại tòa giám mục của mình ở Chalcis .

## Sinh
* 11 tháng 2 - Gian Francesco Poggio Bracciolini, người Ý (mất 1459)
* 8 tháng 9 - Saint Bernardino của Siena, người Ý (mất 1444)
* 27 tháng 11 - Vua Ferrando I của Aragon (mất 1416)
* ***Ngày chưa biết:***
** Giovanni Berardi, Đức Tổng Giám mục của Tarentum (mất 1449)
** Nguyễn Trãi, công thần khai quốc nhà Hậu Lê, nhà văn, nhà thơ Việt Nam (mất 1442)
** Jan Želivský, Hussite linh mục (mất 1422)
****Có thể xảy ra:***
** Jamshid al-Kashi, nhà thiên văn học và toán học người Ba Tư (mất 1429)
** Thomas à Kempis, nhà sư, nhà văn người Đức (mất 1471)

## Mất
* 29 tháng 4 - Thánh Catherine của Siena, nhà thần học người Ý (sinh 1347)
* 5 tháng 5 - Saint Philotheos, Coptic liệt sĩ
* 13 tháng 7 - Bertrand du Guesclin, Constable của Pháp (sinh 1320)
* 26 tháng 7 - Komyo, Hoàng đế Nhật Bản (sinh cựu 1322)
* 11 tháng 9 - Haakon VI của Na Uy (sinh 1340)
* 16 tháng 9 - King Charles V của Pháp (sinh 1338)
* 29 tháng 12 - Elizabeth của Ba Lan, nữ hoàng của Hungary (sinh 1305)
* ***Ngày chưa biết:***
** Nissim của Gerona, rabbi (sinh 1320)
** Shams al-Din Abd Allah Abū al-Khalili, nhà thiên văn học Syria (sinh 1320)
## Tham khảo
1382

**Năm 1382** là một năm trong lịch Julius.
## Sự kiện

* Đầu năm, Tokhtamysh xâm chiếm Muscovy , như một hình phạt cho việc Đại công tước Dmitry Donskoy kháng chiến chống lại Hãn Mamai vào những năm 1370. Dmitry Donskoy thề trung thành với Tokhtamysh, và được phép tiếp tục làm người cai trị Moscow và Vladimir .
* Khoảng tháng 3, Ibrahim I được chọn để kế vị Husheng, trở thành Shah của Shirvan (nay là Azerbaijan ).
* Tháng 5, Carlo của Durazzo xử tử Joanna I của Naples đang bị giam cầm , và kế vị bà trở thành Carlo III của Naples . Kế nhiệm là Ladislaus
* Khoảng tháng 7, Ahmed phế truất anh trai mình, Hussain , khỏi ngôi vị người cai trị triều đại Jalayirid ở Tây Ba Tư. Kế vị là Walad Shah
* Tháng 8, Bức tranh nổi tiếng Đức Mẹ Đen của Częstochowa được đưa từ Jerusalem đến Tu viện Jasna Góra ở Ba Lan
* Tháng 9, Louis I của Hungary và Ba Lan băng hà. Con gái Maria làm vua Hungaria, con gái kế là Jadwiga làm vua Ba Lan
* Cuối tháng 9, cư dân thành phố Trieste (nay thuộc miền bắc nước Ý) hiến tặng thành phố của họ cho Công tước Leopold III của Áo .
* Cuối tháng 11, sau cuộc nổi dậy kéo dài 5 năm, Barquq phế truất Hajji II khỏi ngôi vị Sultan Mamluk của Ai Cập, khởi đầu triều đại Burji 

## Sinh

* Ngày 23 tháng 1 – Richard de Beauchamp, Bá tước thứ 13 của Warwick (mất năm 1439 )
* *Ngày không xác định*
** Frederick IV, Công tước Áo (mất năm 1439 )
** Joan , công chúa nhiếp chính của Navarre (mất năm 1413 )
** Lope de Barrientos , vị giám mục quyền lực ở Castile.
** Dawit I của Ethiopia (mất 1413 )
* *Có thể* là Eric xứ Pomerania , Vua của Na Uy, Thụy Điển và Đan Mạch (mất năm 1459 )

## Mất

* Ngày 5 tháng 1 – Philippa Plantagenet , Nữ bá tước xứ Ulster (sinh năm 1355 )
* Ngày 8 tháng 2 – Blanche của Pháp, Nữ công tước xứ Orléans (sinh năm 1328 )
* 15 tháng 2 - William de Ufford, Bá tước thứ 2 của Suffolk (bc 1339 )
* 5 tháng 4 - Janusz Suchywilk , nhà quý tộc Ba Lan
* Ngày 12 tháng 5 – Nữ hoàng Joanna I của Naples (sinh năm 1327 ) (bị ám sát)
* Ngày 11 tháng 7 – Nicole Oresme , nhà triết học người Pháp (sinh năm 1325 )
* Ngày 3 tháng 8 hoặc ngày 15 tháng 8 – Kęstutis , Đại Công tước Litva (sinh năm 1297 )
* Ngày 13 tháng 8 – Eleanor xứ Aragon , hoàng hậu của John I xứ Castile (sinh năm 1358 )
* Ngày 10 tháng 9 – Vua Louis I của Hungary (sinh năm 1326 ) 
* 29 tháng 9 – 'Izz al-Din ibn Rukn al-Din Mahmud , malik xứ Sistan
* Ngày 13 tháng 10 – Vua Peter II của Síp
* Ngày 18 tháng 10 – James Butler, Bá tước thứ 2 của Ormond (sinh năm 1331 )
* 27 tháng 11 - Philip van Artevelde , nhà yêu nước Flemish (sn. 1340 ) (tử trận trong trận chiến)
* Louis Fadrique , Bá tước Salona

*không rõ ngày tháng* – Newaya Maryam , Hoàng đế Ethiopia

## Tham khảo
1383

**Năm 1383** là một năm trong lịch Julius.
## Sự kiện

* Đầu năm, Hiệp sĩ Teuton tái khởi động cuộc chiến chống lại Litva ngoại đạo .
* Khoảng tháng 3, Dan I kế vị cha mình là Radu I trở thành Hoàng tử xứ Wallachia . Ông là tổ tiên của dòng họ Dăneşti . Kế nhiệm là Mircea Vĩ đại
* Tháng 7, James của Baux , người cai trị Taranto và Achaea, Hoàng đế Latinh cuối cùng trên danh nghĩa , qua đời mà không có con. Kết quả: Carlo III trở thành người cai trị Achaea, Otto xứ Brunswick-Grubenhagen cai trị Taranto (miền đông nước Ý), Louis I xứ Anjou cai trị Đế quốc Latinh (Tây Thổ Nhĩ Kỳ ).
* Tháng 10, Fernando I của Bồ Đào Nha băng hà. Con gái ông, Beatrice của Bồ Đào Nha , lên ngôi. Cuộc khủng hoảng 1383–85 diễn ra

## Sinh

* Khoảng đầu năm, Nguyễn Nghiêu Tư-Trạng nguyên Việt Nam (m. ?)

* Ngày 30 tháng 4 – Anne xứ Gloucester , nữ bá tước người Anh, cháu gái của Vua Edward III của Anh (mất năm 1438 )
* Ngày 4 tháng 9
** Giáo hoàng đối lập Felix V (mất năm 1451 )
** Amadeus VIII, Công tước xứ Savoy (mất 1451 )
* 9 tháng 11 - Niccolò III d'Este, Hầu tước Ferrara (mất 1441 )
* *ngày không rõ* – Giáo hoàng Eugene IV (mất năm 1447 )

## Mất

* Ngày 1 tháng 3 – Amadeus VI, Bá tước xứ Savoy (sinh năm 1334 )
* Ngày 3 tháng 3 – Hugh III của Arborea
* Ngày 5 tháng 6 – Dmitry Konstantinovich , hoàng tử Nga (sinh năm 1324 )
* 8 tháng 6 - Thomas de Ros, Nam tước de Ros thứ 4 , quân Thập tự chinh người Anh (s. 1338 )
* Ngày 15 tháng 6 – John VI Kantakouzenos , Hoàng đế Byzantine (sinh năm 1292 )
* Ngày 7 tháng 7,   James xứ Baux , Hoàng đế La Mã trên danh nghĩa.
* Ngày 22 tháng 10 – Vua Fernando I của Bồ Đào Nha (sinh năm 1345 )
* 7 tháng 12 - Wenceslaus I, Công tước xứ Luxembourg (s. 1337 )
* Ngày 23 tháng 12 – Beatrice xứ Bourbon, Nữ hoàng Bohemia (sinh năm 1320 )
* *Ngày tháng không rõ* – Radu I , Hoàng tử xứ Wallachia

## Tham khảo
1385

**Năm 1385** là một năm trong lịch Julius.
## Sự kiện

* Khoảng đầu năm, Tokhtamysh của Kim Trúc Hãn quốc chinh phục một phần lãnh thổ của Vương quốc Hồi giáo Jalayirid ở phía tây Ba Tư , gây ra rạn nứt giữa ông ta và Timur của Đế chế Timurid.
* Khoảng tháng 3, Olaf II được bầu làm vua Thụy Điển trên danh nghĩa để đối đầu với Albrecht
* Khoảng giữa năm, Tuệ Tĩnh (55 tuổi) bị cống sang Trung Quốc.
* Khoảng tháng 7, vua Minh đồng ý phong vương cho Cao Ly U Vương
* Đầu tháng 8, Edmund xứ Langley được phong làm Công tước xứ York đầu tiên của nước Anh.
* Giữa tháng 8, João xứ Aviz đánh bại quân Castilla, chấm dứt Khủng hoảng năm 1383–85 ở Bồ Đào Nha. João I lên ngôi vua Bồ Đào Nha, lập ra triều Aviz. Kế nhiệm là Duarte
* Cuối tháng 8, Richard II của Anh bắt đầu cuộc xâm lược Scotland 
* Giữa tháng 9, lực lượng Serbia dưới sự chỉ huy của Balša II và Ivaniš Mrnjavčević bị chỉ huy Ottoman Hayreddin Pasha đánh bại, gần Berat .
* Tháng 12, nữ hoàng Mary bị nhóm quý tộc Hungaria lật đổ. Họ đưa Carlo III lên ngôi. Kế tiếp Carlo là Sigismund

## Sinh

* 23 tháng 6 - Stephen, Bá tước Palatine của Simmern-Zweibrücken (mất 1459 )
* Ngày 1 tháng 8 – John FitzAlan, Bá tước thứ 13 của Arundel , quý tộc Anh (mất năm 1421 )
* Ngày 6 tháng 8 - Lê Thái Tổ
* Ngày 15 tháng 8 – Richard de Vere, Bá tước thứ 11 của Oxford , quý tộc Anh (mất năm 1417 )
* *Ngày không xác định*
** Jean I, Công tước xứ Alençon (mất 1415 )
** Jan van Eyck , họa sĩ người Flemish (ước tính thời gian: mất năm 1441 )
** Margaret Holland, Nữ công tước xứ Clarence , quý tộc Anh (mất năm 1429 )
** Mircea I của Wallachia (mất 1418 )

## Mất

* 28 tháng 6 - Andronikos IV Palaiologos , người đồng cai trị Đế quốc Byzantine
* Ngày 7 tháng 8 – Joan xứ Kent , Thái hậu xứ Wales, góa phụ của Edward, Hoàng tử Đen (sinh năm 1328 )
* 18 tháng 9 - Balša II , người cai trị Zeta
* Ngày 15 tháng 10 – Dionysius I, Tổng giám mục Moscow
* 19 tháng 12 – Bernabò Visconti , Lãnh chúa Milano (s. 1319 )
* *Ngày không xác định*
** Xu Da , lãnh đạo quân sự Trung Quốc (sinh năm 1332 )

## Tham khảo
1384

**Năm 1384** là một năm trong lịch Julius.
## Sự kiện

* Tháng 5 – tháng 9, Cuộc bao vây Lisbon của quân đội Castilian , trong cuộc Khủng hoảng 1383–85 ở Bồ Đào Nha .
* Khoảng tháng 6, Zain Al-Abidin kế vị cha mình, Shah Shuja, trở thành người cai trị triều đại Muzaffarid ở miền trung Ba Tư 
* Khoảng tháng 8, không lâu trước khi qua đời, John Wycliffe đã gửi các bài luận chỉ trích Giáo hoàng Urban VI , người mà ông cho là nhà cải cách như Wycliffe đã hy vọng.
* Khoảng tháng 10, Timur chinh phục các vùng lãnh thổ phía bắc của Đế chế Jalayirid , ở phía tây Ba Tư 
* Tháng 11, Jadwiga 10 tuổi được phong làm vua của Ba Lan tại Kraków, thay thế cho người tạm quyền Siemowit IV của Masovia. Kế nhiệm là Wladyslaw II
* Cuối năm, Trường Katharine Lady Berkeley được thành lập ở Gloucestershire , Anh

## Sinh

* August – Antoine, Công tước xứ Brabant (mất năm 1415 )
* Ngày 11 tháng 8 – Yolande xứ Aragon (mất năm 1442 )
* *Ngày không xác định*
** Thánh Phanxicô thành Rome (mất năm 1440 )
** Khalil Sultan , người cai trị Transoxiana (mất năm 1411 )
** Sigismondo Polcastro , bác sĩ và triết gia tự nhiên người Ý (mất 1473 )

## Mất

* Ngày 30 tháng 1 – Louis II xứ Flanders (sinh năm 1330 )
* Tháng 5 – William Douglas, Bá tước Douglas thứ nhất , quý tộc người Scotland (khoảng năm 1327 )
* 8 tháng 6 - Kan'ami , diễn viên, nhà viết kịch người Nhật (s. 1333 )
* Ngày 6 tháng 8 – Francesco I của Lesbos
* Ngày 20 tháng 8 – Geert Groote , người Hà Lan sáng lập Hội Anh em Chung sống (sinh năm 1340 )
* 10 tháng 9 - Joanna xứ Dreux , Nữ bá tước Penthievre và Nữ công tước xứ Brittany trên danh nghĩa (s. 1319 )
* Ngày 20 tháng 9 – Louis I xứ Anjou (sinh năm 1339 )
* Tháng Mười – Joan Holland, Nữ công tước xứ Brittany (sinh năm 1350 )
* 23 tháng 12 - Thomas Preljubović , người cai trị Epirus
* Ngày 31 tháng 12 – John Wycliffe , nhà thần học người Anh, dịch giả Kinh Thánh và nhà hoạt động cải cách Công giáo.
* *Ngày không xác định*
** John of Fordun , nhà biên niên sử người Scotland
** Peter xứ Enghien , Bá tước xứ Lecce
** Ruaidri mac Tairdelbach Ó Conchobair , Vua của Connacht
* *có thể xảy ra* – Liubartas , Vua của Galicia
* Muhammad Jamaluddin al-Makki al-Amili al-Jizzini còn được gọi là al-Shahid al-Awwal, tác giả của *al-Lum'ah al-Dimashqiyah* (b. ca 1334 )

## Tham khảo
1386

**Năm 1386** là một năm trong lịch Julius.
## Sự kiện

* Tháng 2, Carlo III bị  Elizabeth của Bosnia (mẹ của Nữ hoàng Mary) ám sát để đưa Maria I trở lại ngôi vua Hungary và Croatia; Ladislaus làm vua Napoli
* Tháng 3, sau khi lập Jadwiga làm hoàng hậu, Wladyslaw II lên ngôi vua Ba Lan. Kế nhiệm là Wladyslaw III
* Khoảng tháng 5, Abu al-Abbas được phục hồi ngôi vị người cai trị của triều đại Marinid ở Maroc ngày nay .
* Giữa năm, Cộng hòa Venice giành quyền kiểm soát đảo Corfu
* Tháng 7, quân Thụy Sĩ bảo vệ nền độc lập khỏi ách thống trị của nhà Habsburg sau trận thắng Sempach
* Giữa tháng 7, John of Gaunt rời Anh để thực hiện quyền thừa kế ngai vàng Castile dựa trên cuộc hôn nhân thứ hai với Constanza xứ Castile năm 1371 .
* Cuối tháng 9, Dan I của Wallachia (nay là miền nam Romania ) tử trận trong cuộc chiến chống lại người Bulgaria và được kế vị bởi Mircea Đại đế , một trong những vị vua vĩ đại nhất của Wallachia.
* Giữa tháng 10, Đại học Heidelberg ( Ruprecht-Karls-Universität Heidelberg ), trường đại học lâu đời nhất ở Đức , được thành lập theo yêu cầu của Rupert I, Tuyển hầu tước Palatine , theo sắc lệnh của Giáo hoàng Urban VI .
* Tháng 11,  Lãnh chúa Timur của triều đại Timurid (người Thổ Nhĩ Kỳ gốc Mông Cổ) chiếm đóng và cướp phá kinh đô Tbilisi của Georgia , bắt giữ vua Bagrat V làm tù binh.

## Sinh

* 12 tháng 3 - Ashikaga Yoshimochi , tướng quân Nhật Bản (mất 1428 )
* 24 tháng 6 - Giovanni da Capistrano , vị thánh người Ý (mất 1456 )
* Ngày 16 tháng 9 (ngày có thể) – Vua Henry V của Anh (mất năm 1422 )
* *Không rõ ngày tháng* – Niccolò Piccinino , lính đánh thuê người Ý (mất 1444 )
* *có thể* – Donatello , nhà điêu khắc người Ý (mất năm 1466 )

## Mất

* Ngày 9 tháng 7 – Leopold III, Công tước Áo (trong trận chiến) (sinh năm 1351 )
* Ngày 20 tháng 8 – Bo Jonsson (Grip) , thống chế hoàng gia Thụy Điển
* Ngày 23 tháng 9 – Dan I của Wallachia (trong trận chiến)
* Ngày 31 tháng 12 – Johanna xứ Bavaria, Nữ hoàng Bohemia (khoảng năm 1362 trước Công nguyên )
* *Ngày không xác định*
** Al-Wathiq II , vua của Cairo
** Takatsukasa Fuyumichi , nhà quý tộc Nhật Bản (sn 1330)
* *có thể xảy ra* – William Langland , nhà thơ người Anh (sn. 1332 )

## Tham khảo
1387

**Năm 1387** là một năm trong lịch Julius.
## Sự kiện

* Đầu tháng 1, Carlos III lên ngôi vua Navarra sau khi cha là Carlos II mất. Kế nhiệm là Blanche I
* Nửa đầu tháng 1, Juan I kế vị cha mình, Pedro IV , trở thành Vua của Aragon và Valencia , và thành lập liên minh với Pháp và Castile. Kế vị là Martín de Aragón
* Khoảng tháng 2, Timur chinh phục Đế chế Muzaffarid ở miền trung Ba Tư và bổ nhiệm ba người cai trị bù nhìn, gồm Yahya (ở Shiraz), Ahmad (ở Kerman) và Abu Ishaq (ở Sirajan) 
* Tháng 3,  Vương quốc Anh giành chiến thắng trước hạm đội liên quân Pháp - Castilla - Flemish ở trận Margate
* Khoảng tháng 5, Maghan II kế vị anh trai mình, Musa II , trở thành Mansa của Đế quốc Mali. Kế vị là Sandaki
* Tháng 8, Olaf II của Thụy Điển và Na Uy băng hà. Ngai vàng được giao Margaret I. Kế nhiệm kế tiếp là Erik XII xứ Pomerania
* Khoảng tháng 10, Hãn Tokhtamysh xâm lược Đế quốc Timurid , nhưng phải rút lui ngay sau đó do tuyết rơi dày.
* Tháng 12, lực lượng trung thành với Richard II của Anh bị đánh bại bởi một nhóm nam tước nổi loạn được gọi là các Lãnh chúa Kháng cáo ở cầu Radcot

## Sinh

* Ngày 6 tháng 7 – Nữ hoàng Blanche I của Navarre (mất năm 1441 )
* *Không rõ ngày tháng* – Henriette, Nữ bá tước Montbéliard , nhiếp chính của Württemberg (mất 1444 )

## Mất

* Tháng Giêng – Elizabeth của Bosnia , nhiếp chính của Hungary
* Ngày 1 tháng 1 – Vua Charles II của Navarre (sinh năm 1332 ) 
* Ngày 6 tháng 1 – Peter IV của Aragon (sinh năm 1319 )
* Ngày 20 tháng 7 – Robert IV của Artois, Bá tước xứ Eu (bị đầu độc) (sinh năm 1356 )
* Ngày 22 tháng 7 – Frans Ackerman , chính khách người Flemish (sinh năm 1330 )
* Ngày 23 tháng 8 – Vua Olaf IV của Na Uy và Đan Mạch (sinh năm 1370 )
* *Ngày không xác định*
** Richard Óg Burke , Clanricarde thứ hai của Ireland
** Ngài David Hanmer , thẩm phán người xứ Wales, bố vợ của Owain Glyndŵr.

## Tham khảo
1388

**Năm 1388** là một năm trong lịch Julius.

## Sự kiện

* Khoảng tháng 3, Ramesuan được phục hồi ngôi vị Vua của Ayutthaya (miền nam Thái Lan ngày nay ), sau khi phế truất và xử tử vua Thong Lan. Kế vị ông là Ramracha
* Tháng 4, Glarus , liên minh với Liên minh Thụy Sĩ cũ , đã đánh bại quân Habsburg một cách quyết định ở trận Näfels, mặc dù bị áp đảo về quân số với tỉ lệ mười sáu chọi một.
* Khoảng cuối tháng 4, tướng Lý Thành Quế làm chính biến lật đổ U Vương, đưa Xương Vương lên ngôi. Vua Cao Ly cuối cùng là Cung Nhượng Vương
* Tháng 5, một lực lượng xâm lược nhà Minh của Trung Quốc dưới sự chỉ huy của tướng Lam Ngọc đã đánh bại một đội quân Mông Cổ hùng mạnh dưới sự chỉ huy của Uskhal Khan Tögüs Temür và bắt giữ 100 thành viên của triều đại Bắc Nguyên ở hồ Buyur. Uskhal Khan bị giết khi đang cố gắng trốn thoát và được kế vị làm Khan của Mông Cổ bởi đối thủ của ông, Jorightu 
* Khoảng tháng 6, Omar I được kế vị bởi Sa'id, trở thành Vua của Đế chế Kanem-Bornu (ngày nay là phía đông Chad và Nigeria ). Cùng năm đó, Sa'id được kế vị bởi Kade Alunu. Cả Omar và Sa'id đều bị quân xâm lược Bilala từ phía tây giết chết.
* Khoảng cuối tháng 7, Charles VI của Pháp nắm quyền kiểm soát hoàn toàn chính phủ, chấm dứt chế độ nhiếp chính của chú mình, Philip the Bold .
* Đầu tháng 8, quân đội Scotland, do James Douglas chỉ huy, đánh bại quân đội Anh ở trận Otterburg và bắt giữ thủ lĩnh của họ, Harry Hotspur . Douglas tử trận trong trận chiến.
* Cuối tháng 8, quân Bosnia chặn đứng bước tiến của quân Ottoman ở Bileća 
* Khoảng tháng 9, Ghiyas-ud-Din Tughluq II kế vị Firuz III Shah Tughlaq làm Quốc vương Delhi . Kế vị tiếp theo là Abu Bakr Shah
* Tháng 12, Maria xứ Enghien bán Lãnh địa Argos và Nauplia cho Cộng hòa Venice .
* Nửa cuối tháng 12, Đại học Cologne được thành lập; đến thế kỷ 21, nó sẽ trở thành trường đại học lớn nhất nước Đức.
* Cuối tháng 12, Trần Phế Đế bị Hồ Quý Ly lật đổ, Trần Thuận Tông lên ngôi. Vua Trần cuối cùng là Trần Thiếu Đế

## Sinh

* 14 tháng 9 - Claudius Clavus , nhà địa lý học người Đan Mạch
* *Ngày không xác định*
** Juliana Berners , nhà văn người Anh
** Thomas xứ Lancaster, Công tước Clarence thứ nhất , con trai thứ hai của Henry IV của Anh (mất năm 1421 )
** Thomas Montagu, Bá tước Salisbury thứ 4 (mất năm 1428 )
** Dai Jin , họa sĩ Trung Quốc (mất năm 1462 )
** Yiğit Şahiner , nhạc sĩ, nhà sử học Thổ Nhĩ Kỳ

## Mất

** Ngày 4 tháng 3 – Thomas Usk , tác giả người Anh
** Ngày 14 tháng 8 – James Douglas, Bá tước Douglas thứ 2 (tử trận)
** Ngày 15 tháng 7 – Agnes xứ Durazzo , hoàng hậu danh nghĩa của Constantinople (mất năm 1313 )
** 15 tháng 8 - Adalbertus Ranconis de Ericinio , nhà thần học người Bohemia
** *Ngày không xác định*
*** Simon de Burley , Lãnh chúa cai quản các cảng Cinque Ports
*** Quốc vương Firuz III Shah Tughlaq của Delhi
*** Uskhal Khan, Hoàng đế Thiên Nguyên của Bắc Nguyên
*** Trần Nghiễn, tức vua Trần Phế Đế, vua thứ 10 của nhà Trần.

## Tham khảo
Samara

**Samara** (tiếng Nga: Сама́ра), hay từng được gọi là **Kuybyshev** (Ку́йбышев) từ 1935 tới 1990, là thành phố lớn thứ 6 của Nga theo dân số theo điều tra năm 2010. Thành phố này nằm ở phía đông nam khu vực châu Âu thuộc Nga, thuộc Vùng Liên bang Volga và ở ngã giao giữa sông Volga và sông Samara. Samara là trung tâm hành chính của tỉnh Samara, dân số năm 2002 của thành phố ước tính khoảng 1.157.880 người. Dân số qua các thời kỳ: . Vùng đô thị Samara-Tolyatti-Syzran bên trong tỉnh Samara có tổng dân số hơn 3 triệu người.
Trước đây một thành phố đóng, Samara ngày nay là một trung tâm lớn và quan trọng xã hội, chính trị, kinh tế, công nghiệp và văn hóa của châu Âu Nga, tháng năm 2007 thành phố đã tổ chức Hội nghị thượng đỉnh Nga-Liên minh châu Âu.

Samara nằm trên bờ phía đông của sông Volga, con sông làm ranh giới phía tây của nó, qua sông là dãy núi Zhiguli, mà món bia địa phương (Zhigulyovskoye) được đặt tên. phía bắc ranh giới của nó được hình thành bởi các đồi Sokolyi (tiếng Nga: Сокольи горы) và các thảo nguyên ở phía nam và phía đông. Đất trong phạm vi ranh giới thành phố bao gồm 46.597 ha. Samara có khí hậu lục địa đặc trưng bởi mùa hè nóng và mùa đông lạnh.

Đời sống của công dân Samara đã luôn luôn được tự bản chất liên quan đến sông Volga, con sông không chỉ phục vụ như là lộ thương mại chính của Nga trong suốt nhiều thế kỷ, nhưng cũng đã có rất nhiều kháng cáo hình ảnh. Phía trước sông Samara là một trong những nơi vui chơi giải trí ưa thích của người dân địa phương và khách du lịch. Sau khi tiểu thuyết gia Liên Xô Vasily Aksyonov thăm Samara, ông nhận xét: "Tôi không chắc chắn nơi nào ở phương Tây có thể tìm thấy một bờ nước dài và đẹp như thế, chỉ có thể chỉ xung quanh hồ Geneva."

## Khí hậu




## Ghi chú

## Liên kết

*
Chelyabinsk

**Chelyabinsk** (phiên âm tiếng Việt: **Chê-li-a-bin**; tiếng Nga: Челя́бинск) là thành phố tỉnh lỵ của tỉnh Chelyabinsk, Nga, nằm ở phía đông dãy núi Ural bên con sông Miass, cự ly  về phía nam Yekaterinburg. Dân số năm 2021 ước tính 1,187,960 người. Thành phố có Sân bay Chelyabinsk Balandino.
## Lịch sử
Pháo đài Chelyaba được xây dựng trên ở đây vào năm 1736, thành phố được thành lập vào năm 1781. Khoảng năm 1900, thành phố là một trung tâm để xây dựng tuyến đường sắt xuyên Sibir. Theo số liệu thống kê chính thức dân số ngày 1 tháng 1 năm 1913 là 45.000 cư dân.

Trong một vài tháng trong cuộc nội chiến Nga, Chelyabinsk đã bị các lực lượng Bạch vệ và lực lượng lê dương Tiệp Khắc chiếm đóng, trở thành một trung tâm cho tàn quân quân đoàn tình nguyện Rumani ở Nga. Thành bằng đường sắt. Năm 1938, trong cuộc Đại Thanh trừng, một phần trong số họ đã bị hành quyết, số còn lại bị trục xuất. Ngôi mộ tập thể của họ là nằm gần mỏ vàng cũ Gora Zolonyi, và ngày nay ở đó có một đài tưởng niệm nhỏ.

Trong thời kỳ công nghiệp hóa của Liên Xô những năm 1930, Chelyabinsk tăng trưởng nhanh chóng. Một số cơ sở công nghiệp, bao gồm cả Nhà máy kéo Chelyabinsk và Nhà máy luyện kim Chelyabinsk đã được xây dựng tại thời điểm này. Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, Joseph Stalin đã quyết định chuyển một phần lớn các nhà máy sản xuất của Liên Xô ra khỏi con đường tiến quân đội Đức vào cuối năm 1941. Điều này mang lại các ngành công nghiệp mới và hàng ngàn người lao động đến Chelyabinsk - thời điểm đó vẫn cơ bản là một thành phố nhỏ. Nhiều cơ sở rất lớn để sản xuất xe tăng T-34 và tên lửa phóng loạt Katyusha tồn tại ở Chelyabinsk, do đó thành phố được gọi là "Tankograd" (Thành phố xe tăng). Chelyabinsk cơ bản được xây dựng từ đầu trong thời gian này. Một thị trấn nhỏ tồn tại trước thời điểm này, các dấu hiệu trong đó có thể được tìm thấy ở trung tâm của thành phố. Nhà máy S.M. Kirov số 185 di chuyển từ Leningrad đến đây để sản xuất các xe tăng hạng nặng rồi sau đó lại được chuyển đến Omsk sau năm 1962.

Chelyabinsk đã có một hiệp hội (từ những năm 1940) nghiên cứu hạt nhân bí mật, mặc dù điều này là đúng cách áp dụng Chelyabinsk Oblast như một toàn thể, như cơ sở hạt nhân như Chelyabinsk-70 (Snezhinsk), hoặc, nằm xa bên ngoài thành phố. Một tai nạn hạt nhân nghiêm trọng xảy ra vào năm 1957 tại các nhà máy tái chế nhiên liệu hạt nhân Mayak, 150&nbsp;km về phía tây bắc của thành phố, gây ra các ca tử vong ở tỉnh Chelyabinsk nhưng không phải trong thành phố. Tỉnh đã cấm tất cả những người nước ngoài tới cho đến năm 1992.

## Ghi chú

## Liên kết ngoài

* Website about Chelyabinsk 
* Chelyabinsk news  
* Chelyabinsk city portal 
* Chelyabinsk News Agency 
*
Rostov trên sông Đông

**Rostov trên sông Đông** (tiếng Nga: Росто́в-на-Дону́ *Rostov-na-Donu*, tiếng Anh: *Rostov-on-Don*) là một thành phố, thủ phủ tỉnh Rostov và Vùng liên bang Phía Nam của Nga, nằm trên sông Don, cách biển Azov 46&nbsp;km. Dân số năm 2015 ước tính 1.115.000 người.

## Lịch sử
Rostov hình thành dưới triều nữ hoàng Elizaveta vào giữa thế kỷ 18. Là cảng trên sông Đông, Rostov phát triển như một trung tâm thủy vận với tàu bè xuôi ngược trên sông.

## Hình thế
Sông Đông ngăn thành phố Rostov thành hai khu. Bên hữu ngạn là quảng trường chính với Nhà hát kịch nghệ Maxim Gorky. Bên tả ngạn đang thực hiện sân vận động lớn với 45.000 chỗ để kịp Cúp Thế giới 2018 khi Rostov là một nơi đấu trường giữa các đội bóng đá.

## Kinh tế
Nền kinh tế Rostov trên sông Đông dựa vào ngành vận tải và ngành chế tạo máy. Nơi đây là một trung tâm chế tạo máy bay trực thăng và máy nông nghiệp. Ngành nông nghiệp của Rostov trên sông Đông đóng góp tới một phần ba sản lượng dầu hướng dương của Nga.

## Giáo dục
Rostov trên sông Đông là một trung tâm giáo dục bậc cao và nghiên cứu của Nga ở miền Nam. Trường Đại học Y Quốc gia Rostov thành lập năm 1918. Trường Đại học Kỹ thuật Quốc gia Don thành lập từ năm 1930. Trường Đại học Tổng hợp Liên bang phía Nam được thành lập từ năm 1957. Ngoài ra còn nhiều trường đại học khác.

## Các nhân vật nổi tiếng
Các nhà văn, thi sĩ nổi tiếng của Rostov trên sông Đông là Anton Chekhov, Mikhail Sholokhov, Alexander Pushkin, Maxim Gorky, Sergey Yesenin, Shushanik Kurghinian, Aleksey Nikolayevich Tolstoy, Alexander Solzhenitsyn, Yuri Zhdanov và Mikael Nalbandian. Gần đây hơn có Tony Vilgotsky. Aleksandr Solzhenitsyn từng sống ở đây suốt 18 năm.

Nhà bác học Dmitri Mendeleev là người Rostov.

## Hình ảnh


File:View Rostov.jpg|Quang cảnh trung tâm thành phố
File:Railway Bridge Rostov.jpg|Buổi tối ở cầu đường sắt trên sông Đông
File:Pokrov's Square Rostov.jpg|Quảng trường Pokrovsky
|Đài tưởng niệm những người sáng lập pháo đài Dimitry Rostovsky
File:Rostov-na-Donu Park Revolucii.jpg|Chim trong công viên Cách mạng Tháng Mười
File:Rostov-na-Donu Centralny rynok.jpg|Lối vào chợ trung tâm thành phố
File:Rostov-na-Donu Hotel Rostov.jpg|Khách sạn "Rostov"
File:City of Rostov-on-Don in winter as seen from ice frozen Don River, Rostov-on-Don, Russia.jpg|Quang cảnh Rostov
Tập tin:Rostov-Arens_(april_2018)_02.jpg|Sân vận động trung tâm



## Ghi chú

## Liên kết ngoài

* Railway museum at Rostov-on-Don http://www.internationalsteam.co.uk/trains/russia16.htm
*  Official Rostov-on-Don Administration Site
*  A history of Rostov 
*  Rostov-on-Don Entertainment Site
*  1983 Rostov and surrounds Topographic map 1:100,000 made by Soviet Army HQ (Service use only)
*  Churches of Rostov-on-the-Don 
*  Archeological museum-preserve Tanais (biggest in Russia) near Rostov-on-Don
* Rostov-on-Don Photos 
*  Rostov Aviation Portal  English language support forum
*  Rostov-on-Don City Portal 
*  Rostov-on-Don City Map
*  Football Club FC Rostov
*  Football Club FC SKA Rostov
*  Jewish Rostov 
*  Jewish Community of Rostov-on-Don
*  Rostov-on-Don city architecture photos
*  http://www.rostmeduni.narod.ru Rostov State Medical University
Xe thể thao đa dụng

**Xe thể thao đa dụng**, hay xe **SUV** (viết tắt từ tiếng Anh *sport utility vehicle*) là một loại xe dành cho gia đình với khung xe là khung xe tải. Loại xe này rất được chuộng bắt đầu từ Mỹ và sau đó lan truyền qua châu Âu và các nước khác. 

Người tiêu dùng ưa chuộng xe SUV bởi những đặc điểm sau: 
* Xe cao, đi được nhiều địa hình phức tạp, không gian bên trong rộng rãi nên chở được nhiều người và vật dụng, dáng xe chắc chắn giống xe 2 cầu (4x4), khối lượng xe lớn tạo cảm giác an toàn 

Nhiều xe thể thao đa dụng là xe 2 cầu. Song, lưu ý là không phải mọi xe 2 cầu đều là xe thể thao đa dụng. Tuy với những ưu điểm như vậy, loại xe này cũng là một loại xe gây ô nhiễm môi trường khá là lớn.

## Tham khảo
Bánh sừng bò

**Bánh sừng bò** còn được gọi là **bánh croa-xăng** (từ tiếng Pháp *croissant*), có nguồn gốc từ Áo, là một dạng bánh ăn sáng làm từ pâte feuilletée (bột xốp), được sản xuất từ bột mì, men, bơ, sữa, và muối.

Bánh croissant đúng kiểu phải thật xốp, giòn và có thể xé ra từng lớp mỏng nhỏ. Bên trong ruột không được đặc, ngược lại phải khá ruỗng thoáng (đó là bằng chứng men làm bột phát triển tốt). Ở Việt Nam hầu hết các tiệm bán bánh sừng bò làm theo công thức của bánh mì sữa (hoặc được gọi là **bánh mì tươi**). Về công thức làm bánh croissant, có thể nói là bánh này đứng giữa bánh pâté chaud (xốp) và bánh mì (ruột bánh nổi bởi men).

## Nguồn gốc và tên gọi
Bánh sừng bò rất nổi tiếng ở Pháp, nhưng nó không do người Pháp tạo ra mà nó được làm đầu tiên ở Áo. Hình dạng của nó được hình thành hoàn toàn ngẫu nhiên. Loại bánh ngọt thông dụng này xuất hiện đầu tiên vào năm 1683.

Tên bánh thuở ban đầu là **Kipfel** (trăng lưỡi liềm) biến thành **Croissant** (bánh sừng bò) vào năm 1770 khi nữ đại vương công 15 tuổi người Áo là Maria Antonia kết hôn với vị thái tử Pháp tức vua Louis XVI sau này. Những người thợ làm bánh ở Paris đã làm bánh Kipfel để tỏ lòng tôn kính công chúa, và người Pháp rất mê món bánh này. Việc người ta biết đến cái tên bánh sừng bò phổ biến hơn là do hình dạng của nó giống như cặp sừng bò.

## Lịch sử

Năm 1683 khi Đế quốc Áo và Đế quốc Ottoman đang giao chiến ác liệt thì đạo quân 100.000 quân của Thổ phá được phòng tuyến của Áo để bao vây kinh đô Viên. Trong thời gian vây hãm cả tháng trời, dân thành phố chỉ lo sợ *ngày tận thế* nếu thành Viên thất thủ.

Bên quân Thổ Nhĩ Kỳ thì quyết tâm sai đào hầm xuyên dưới lũy thành nhưng thợ làm bánh ca đêm người Áo may thay đã phát hiện được, và rung chuông báo động. Vì sớm phát giác mà thành Viên không thất thủ, chống chọi được cho đến khi viện quân đồng minh Ba Lan do vua Jan III Sobieski thân chinh đến cứu, giao chiến một trận quyết liệt với quân Thổ và giải vây cho thành phố.

Thợ lò bánh từ đấy kỷ niệm ngày giải vây Viên bằng loại bánh mới mang hình trăng lưỡi liềm của địch quân Thổ theo đạo Hồi. Bánh này có tên là *Kipfel* (tiếng Đức nghĩa là trăng lưỡi liềm) và được dùng vừa để ăn mừng ngày chiến thắng quân Thổ, vừa đi tri ân người thợ lò bánh đã cứu lấy thành phố Viên.

## Xem thêm
* Danh sách các loại bánh mì

## Tham khảo
Ba Càng

**Ba Càng** là một địa danh xưa, dùng để chỉ một khu vực dân cư, thuộc địa bàn xã Song Phú, huyện Tam Bình, tỉnh Vĩnh Long, nằm dọc theo Quốc lộ 1 từ Vĩnh Long đến Cần Thơ. Nguyên gốc danh xưng không rõ ràng, nhưng vẫn được sử dụng cho đến ngày nay như:

* Cầu Ba Càng 
* Rạch Ba Càng, một tuyến vận tải đường sông quan trọng của miền Tây Nam Bộ.
* Nhà thờ Ba Càng

Ngày nay Ba Càng vẫn còn là một tên gọi phổ biến của người dân Vĩnh Long. Tại đây đã hình thành một khu đô thị mới Song Phú nhộn nhịp với khu phố đêm, và vô số những món ăn hè phố dọc theo quôc lộ 1A vô cùng đặc sắc.
 
Về việc lý giải tên gọi Ba Càng thì nhiều giả thuyết cho rằng nó bắt nguồn vào thời kháng chiến chống Pháp, với quả bom ba càng những người chiến sẽ của ta đã dùng nó để chiến đấu, chính vì địa thế khu vực này trước đây có những khu căn cứ cách mạng quan trọng ( như: Cái Ngang, Ngãi Tứ...) nên những quả bom cũng vì thế mà được vận chuyển và sử dụng. Dần theo năm tháng tên gọi ba càng cũng bắt nguồn từ đấy. 
 Ba càng là loại bom (cấu tạo theo nguyên lý đạn bom như đạn Bazoka, B40, B41 sau này) có dạng hình phễu, miệng phễu đường kính 22&nbsp;cm, có vành gang gắn ba càng sắt, mỗi càng dài 12&nbsp;cm; đáy phễu là bộ phận gây nổ, gồm hạt nổ, kim hỏa và chốt hãm an toàn; bom được lắp vào một cây gậy gỗ dài 1,2 m.

## Tham khảo
Hệ dẫn động bốn bánh

**Xe 2 cầu**, còn gọi **xe truyền động 4 bánh**, **xe 4 bánh phát động**, **xe tứ luân vận**, **xe 4X4**, **4WD**) là 1 dạng xe mà cả bốn bánh (hoặc 2 cầu: cầu trước và cầu sau) đều nhận được lực từ máy, khác với các xe du lịch thì chỉ có cầu trước hoặc cầu sau là nhận được mã lực để kéo (nếu cầu trước) hoặc đẩy (nếu cầu sau) xe về phía trước. Loại xe này được tao rạ để đi trên các địa hình phức tạp so với đường đô thị.

Tất cả các xe quân đội (Hummer, Jeep, UAZ-469) đều là xe 2 cầu. Một số nhãn hiệu xe 2 cầu nổi tiếng là Toyota Land Cruiser, Mitsubishi Pajero, Range Rover, Land Rover Defender, Mazda BT50.

Xe 2 cầu gồm hai loại: 
* 2 cầu liên tục: Lúc nào 2 cầu cũng nhận truyền động 
* 2 cầu khi cần: Người lái hoặc hệ thống vi tính của xe sẻ chuyển qua chức năng 2 cầu khi cần thiết. Phần đông các loại xe SUV đều trong dạng này, vì ít hao xăng hơn và thích hợp với việc sử dụng trên đường trường.

Ngày nay, trên thị trường có rất nhiều xe SUV có chức năng chạy 2 cầu, nhưng để có chức năng chạy trên mọi địa hình (all terrain) thì xe phải có thêm 1 hộp số chậm riêng (khi gài số chậm thì xe tiến rất chậm nhưng sức kéo tăng gấp ba lần sức kéo khi xe chạy số 1), ngoài ra còn phải có chức năng differential lock (khóa vi sai) cho phép cầu trước và cầu sau hoạt động một cách độc lập, so với trạng thái bình thường thì lúc nào mã lực của cầu trước + mã lực của cầu sau cũng bằng 100%. Đặc điểm khác là vì các xe này phải vận hành chắc chắn nên thùng xe được ráp trên 1 bộ khung gầm xe độc lập bên dưới, khác với các loại SUV thông dụng thì khung gầm xe bên dưới và thùng xe bên trên đều liền nhau (thường gọi là chassis liền).

## Tham khảo

## Xem thêm
* Xe việt dã
* Xe thể thao đa dụng
Lý Lăng (định hướng)

**Lý Lăng** có thể là một trong các nhân vật sau:
* Lý Lăng, tướng lĩnh thời Hán Vũ Đế trong lịch sử Trung Quốc.
* Lê Lăng, tên gốc Lý Lăng, con của Lý Triện, đại thần thời Hậu Lê trong lịch sử Việt Nam.
Lý thuyết âm nhạc

**Lý thuyết âm nhạc** (tức **nhạc lý**) là ngành nghiên cứu các cách thực hành âm nhạc thực tế. Nói chung, nó bắt nguồn từ sự quan sát làm cách nào mà nhạc công và nhà soạn nhạc có thể tạo ra âm nhạc. Người ta thường dùng thuật ngữ này để miêu tả môn học thuật về phân tích các yếu tố căn bản của âm nhạc như cao độ, nhịp điệu, hòa âm và thể thức. Do khái niệm về những thứ hợp thành âm nhạc càng ngày càng mở rộng nên lý thuyết âm nhạc còn được hiểu là sự xem xét tất cả các hiện tượng âm thanh có liên quan đến âm nhạc.

Nhạc lý thường được thể hiện dưới dạng tài liệu viết, nhưng không nhất thiết phải vậy. Những nhạc cụ cổ ở Ai Cập cổ đại, các di chỉ thời tiền sử ở Đức, Ireland và Trung Quốc hé lộ các chi tiết về sự hình thành âm nhạc từ chúng và qua đó còn cho thấy những lý thuyết âm nhạc dùng để tạo nên những thứ âm nhạc đó. Ví dụ, một chiếc sáo niên đại 35.000 năm làm bằng xương kền kền ở Đức có bốn lỗ để đặt ngón tay đã cho thấy hiểu biết về quãng, âm giai,... Ở Phi châu, Trung Quốc, Nhật Bản, Trung Đông và Ấn Độ, nguồn cội lâu dài và sâu sắc của nhạc lý thể hiện rõ ràng trên các nhạc cụ, qua lời truyền miệng và trong cách thức sáng tác nhạc hiện tại. Nhiều nền văn hóa trên thế giới qua các thời đại - ít nhất là từ thời văn minh Lưỡng Hà và Ai Cập. - đã nghiên cứu nhạc lý theo cách chính thức hơn, như dưới dạng chuyên luận về nhạc hoặc quy tắc ký hiệu nhạc

## Kiến thức căn bản

### Cao độ
Cao độ là độ cao hay thấp của một tông. Tần số của một sóng âm thanh sinh ra cao độ có thể được đo đạc một cách chính xác, nhưng việc cảm nhận được cao độ của một nốt nhạc phức tạp hơn vì một nốt thường là một sự hỗn hợp phức tạp của rất nhiều tần số. Từ đó, các nhà lý thuyết thường cho rằng cao độ chỉ là một cảm nhận mang tính chất chủ quan thay vì khách quan.

### Trường độ
Trường độ là một khoảng thời gian cụ thể, được tính bằng phách. Nó chính là độ dài của một nốt nhạc tùy thuộc vào thời gian tồn tại của sóng âm trong không khí. Trường độ là một đặc tính của nốt và cũng là một trong những nền tảng của nhịp điệu.

## Tham khảo