open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Quốc lộ 1 (định hướng)

**Quốc lộ 1** có thể chỉ đến:

*Quốc lộ 1 tại Ấn Độ
*Quốc lộ 1 tại Campuchia
*Quốc lộ 1 tại Iceland
*Quốc lộ 1 tại New Zealand
*Quốc lộ 1 tại Úc
*Quốc lộ 1A, Quốc lộ 1B, Quốc lộ 1C, Quốc lộ 1D hay Quốc lộ 1K tại Việt Nam

## Xem thêm
*Đường 1
*Xa lộ 1
*Đường xuyên bang 1
*Bang lộ 1
*Quận lộ 1
*Đại lộ 1
Beast Boy

**Beast Boy** (Garfield Logan) là một siêu anh hùng hư cấu xuất hiện trong truyện tranh Mỹ được xuất bản bởi DC Comics, thường là thành viên của các đội Teen Titans và Doom Patrol. Được tạo bởi nhà văn Arnold Drake và nghệ sĩ Bob Brown, lần đầu tiên anh xuất hiện trong The Doom Patrol # 99 (tháng 11 năm 1965).

## Tiểu sử
Khi còn là một đứa trẻ, Garfield nhiễm một loại bệnh hiếm gặp gọi là *đạo sĩ sơn tùng mặt toàn phân* và được chữa trị nhờ một loại huyết thanh từ một con khỉ xanh. Loại huyết thanh này vô tình biến da và tóc cậu thành màu xanh lá cây mà còn mang lại khả năng biến hình thành bất kỳ con vật nào mà cậu thích.

## Trong Titan
Trong phim hoạt hình Teen Titans trong Cartoon network, Beast Boy là một trong 5 thành viên của nhóm, những người còn lại là Raven, Cyborg, Robin và Starfire

## Tham khảo
Giải đua ô tô Công thức 1 San Marino

**Giải đua ô tô Công thức 1 San Marino** là một trong nhiều giải thuộc giải đua xe Công thức 1 vô địch thế giới diễn ra hàng năm. Các đội đua sẽ thi đấu trên đường đua Autodromo Enzo e Dino Ferrari ở Imola, một thị trấn nhỏ của Ý. Giải San Marino trở thành một chặng đua giải Công thức 1 từ năm 1981. Tuy nhiên, đường đua Autodromo Enzo e Dino Ferrari đã từng tham gia giải Công thức 1 năm 1980 - giải đua ô tô Công thức 1 Ý. Ngoài ra, ở đây đã diễn ra 2 giải đua xe Công thức 1 (không tranh chức vô địch thế giới) vào các năm 1963 và 1979.

## Các thông số kỹ thuật của đường đua Imola
* Tham dự giải Công thức 1 từ: 1981
* Số lần tham dự giải Công thức 1: **25**
* Chiều dài một vòng đua: **4,93&nbsp;km**
* Số vòng đua: **62**
* Tốc độ tối đa: 325&nbsp;km/h
* Sức chứa tối đa: 60.000 người
* Kỷ lục chạy một vòng nhanh nhất: **1 phút 21,858 giây** của Michael Schumacher (Ferrari F1) năm 2004

## Các cá nhân và đội đua vô địch

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trang chủ của San Marino 
* Các thống kê về giải Công thức 1 San Marino
Quốc lộ 6

**Quốc lộ 6** là con đường nối thủ đô Hà Nội với các tỉnh vùng Tây Bắc của Việt Nam.

## Lộ trình
Điểm đầu của Quốc lộ 6 là nút giao đường vành đai 3 (Hà Nội) – đường Nguyễn Trãi, quận Thanh Xuân (trước đây bắt đầu tại ngã năm đường Chu Văn An – Điện Biên Phủ – Tôn Thất Đàm – Chùa Một Cột thuộc phường Điện Biên, quận Ba Đình). Điểm cuối là nơi giao với quốc lộ 12 tại thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên.
Tổng chiều dài toàn tuyến của đường là 466 km và đi qua thành phố Hà Nội và các tỉnh: Hòa Bình, Sơn La và Điện Biên.
*Từ Km 0+000 – Km 62+000: cầu Sông Nhuệ đến thành phố Hòa Bình dài 62&nbsp;km.
*Từ Km 62+000 – Km 280+000: thành phố Hòa Bình đến thành phố Sơn La dài 218&nbsp;km.
*Từ Km 280+000 – Km 366+000: thành phố Sơn La đến ngã ba Tuần Giáo dài 86&nbsp;km.
*Từ Km 366+000 – Km 466+000: Tuần Giáo đến thị xã Mường Lay dài 100&nbsp;km.
*Trên toàn tuyến có 10 đèo dốc lớn có chiều dài từ 4 đến 32&nbsp;km. Đèo dài nhất là đèo Pha Đin từ Km 360+000 đến Km 392+000 dài 32&nbsp;km, độ dốc 10%.
*Trên toàn tuyến có 48 cầu chính, dài nhất là cầu Mai Lĩnh dài 172,6m bắc qua sông Đáy và ngắn nhất là cầu Tân Mã bắc qua kênh Cò Nòi chỉ dài 4m.
*Đoạn từ đèo Pha Đin xuống đường Nguyễn Văn Linh mặt đường khá gồ ghề và có nhiều ổ gà gây cản trở cho phương tiện giao thông. Thế nhưng vào năm 2007 chính phủ đã nâng cấp đoạn này để dễ dàng trong việc lưu thông hơn.
*Từ năm 2001 đến năm 2004 có 254&nbsp;km từ thành phố Hòa Bình đến thành phố Sơn La đã được Nhà nước nâng cấp và sửa chữa lớn để phục vụ cho Nhà máy Thủy điện Sơn La.
*Đoạn từ thành phố Sơn La đến ngã ba Tuần Giáo đã được nâng cấp xong, đèo Pha Đin đỡ cua gấp nhưng dốc dài hơn.

## Lịch sử
Tiền thân của quốc lộ 6 là một tuyến đường cổ có từ thời phong kiến, đoạn gần tỉnh thành Hà Nội được gọi một cách dân dã là *Đường đi [[phủ Thanh Oai]]*.

Thời Pháp thuộc, người Pháp đã tiến hành nối dài và cải tạo con đường này thành đường cấp thuộc địa, gọi là đường thuộc địa số 6 (Tiếng Pháp: *Route coloniale № 6*), nhằm phục vụ việc khai thác tài nguyên ở vùng Tây Bắc. Về mặt kỹ thuật, nó bắt đầu từ ngã tư Sở, ngoại thành Hà Nội.

## Chú thích

## Tham khảo
Hành tinh khỉ (định hướng)

**Hành tinh khỉ** có thể chỉ đến:
* Tiểu thuyết Hành tinh khỉ của nhà văn Pierre Boulle, xuất bản lần đầu năm 1963.
* Phim khoa học viễn tưởng **[[Hành tinh khỉ (phim năm 1968)|Hành tinh khỉ]]** được làm năm 1968, đạo diễn bởi Franklin J. Schaffner.
* Phim truyền hình **[[Hành tinh khỉ (phim năm 1974)|Hành tinh khỉ]]** được sản xuất năm 1974.
* Phim hoạt hình **[[Hành tinh khỉ (phim năm 1975)|Hành tinh khỉ]]** được sản xuất năm 1975.
* Phim khoa học viễn tưởng **[[Hành tinh khỉ (phim năm 2001)|Hành tinh khỉ]]** được làm năm 2001, đạo diễn bởi Tim Burton, với diễn xuất của Mark Wahlberg, Tim Roth
Helena Bonham Carter, Michael Clarke Duncan, Paul Giamatti, Estella Warren, Cary-Hiroyuki Tagawa, David Warner, Kris Kristofferson và Charlton Heston
Quốc lộ 2

**Quốc lộ 2** là tuyến quốc lộ chạy qua địa bàn thành phố Hà Nội và các tỉnh: Phú Thọ, Tuyên Quang.

## Lộ trình
Quốc lộ 2 có điểm đầu tại ngã ba Phù Lỗ giao với Quốc lộ 3 tại Km 18 và điểm cuối tại cửa khẩu Thanh Thủy, xã Thanh Thủy, tỉnh Tuyên Quang.

### Tình trạng kỹ thuật
Chiều dài toàn tuyến là 300&nbsp;km:
*Km 0+000 – Km 56+000: Ngã ba Phù Lỗ đến phường Việt Trì dài 56&nbsp;km.
*Km 57+000 – Km 136+000: từ phường Việt Trì đến phường Minh Xuân dài 79&nbsp;km.
*Km 136+000 – Km 313+000: từ phường Minh Xuân đến cửa khẩu Thanh Thủy, tỉnh Tuyên Quang dài 177&nbsp;km.

Đoạn từ Km 0+000 Km 109+000: từ Phù Lỗ đến Đoan Hùng thuộc tuyến AH14 (Hải Phòng – Cửa khẩu Lào Cai/Hà Khẩu – Côn Minh) trong các Hiệp định đường bộ GMS và ASEAN.

Toàn tuyến có 89 cầu đường bộ, cầu lớn nhất là cầu Đoan Hùng ở Km 111+300, cầu có chiều dài 450m và rộng 12m.

Quốc lộ 2 ngoài tuyến chính còn có 3 tuyến nhánh:
***Quốc lộ 2B:** Vĩnh Phúc – Tam Đảo.
***Quốc lộ 2C:** Sơn Tây – Vĩnh Yên – Minh Xuân – Nà Hang.
***Quốc lộ 2D:** Bình Thuận - Mỹ Lâm.

## Quốc lộ 2B
**Quốc lộ 2B:** Vĩnh Phúc – Tam Đảo.

## Quốc lộ 2C
**Quốc lộ 2C:** Sơn Tây – Vĩnh Yên – Minh Xuân.

## Quốc lộ 2D
**Quốc lộ 2D:** Bình Thuận - Mỹ Lâm.

## Chú thích

## Tham khảo
Quốc lộ 10

**Quốc lộ 10** là tuyến đường liên tỉnh chạy dọc theo vùng duyên hải Bắc Bộ qua bảy tỉnh và thành phố: Quảng Ninh, Hải Phòng, Hải Dương, Thái Bình, Nam Định, Ninh Bình và Thanh Hóa.

Quốc lộ 10 có tổng chiều dài 212&nbsp;km, riêng chiều dài tính từ điểm đầu tại ngã ba Bí Chợ (thành phố Uông Bí, Quảng Ninh) tới điểm nút giao với Quốc lộ 1 tại Hoa Lư là 135&nbsp;km, tại vị trí này, quốc lộ 10 đổi hướng đông nam qua các huyện Yên Khánh, Kim Sơn (Ninh Bình) rồi theo hướng tây nam qua các huyện Nga Sơn, Hậu Lộc (Thanh Hóa). Điểm cuối của tuyến đường lại gặp Quốc lộ 1 tại phường Tào Xuyên (thành phố Thanh Hóa).

## Tình trạng kỹ thuật
* Từ km0 (ngã ba Bí Chợ) đến km73 (cầu Nguyễn, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình) dài 73&nbsp;km.
* Từ km73 (cầu Nguyễn) đến km106 (thành phố Nam Định) dài 33&nbsp;km.
* Từ km106 (thành phố Nam Định) đến km135 (Hoa Lư) dài 29&nbsp;km.
* Trên đường có 42 cầu chính (nhiều cầu lớn như: cầu Non Nước, cầu Tân Đệ, cầu Đá Bạc, cầu Quý Cao, cầu Tiên Cựu, cầu Kim Chính).
* Bảo đảm giao thông được cả hai mùa.
* Lưu lượng thông xe từ 700 đến 900 xe/ngày đêm.

## Quốc lộ 10 cũ
Điểm đầu của quốc lộ 10 cũ là điểm giao với quốc lộ 18 tại Biểu Nghi thuộc phường Minh Thành, thị xã Quảng Yên, Quảng Ninh. Quốc lộ 10 cũ đi qua phà Rừng, thành phố Thủy Nguyên rồi qua cầu Bính vào nội thành Hải Phòng và gặp Quốc lộ 10 mới tại ngã ba Quang Thanh, huyện An Lão (Hải Phòng).

Đoạn quốc lộ 10 mới từ ngã ba Bí Chợ (Uông Bí, Quảng Ninh) đến ngã ba Quang Thanh (huyện An Lão, Hải Phòng) còn được gọi là quốc lộ 10A. Tuyền đường này có một đoạn ngắn đi qua Quý Cao (Tứ Kỳ, Hải Dương).

## Các đô thị trên quốc lộ 10
Quốc lộ 10 đi qua các đô thị sau đây:

### Quảng Ninh
*Thành phố Uông Bí (đoạn quốc lộ 10A)
*thị xã Quảng Yên (đoạn quốc lộ 10 cũ)

### Hải Phòng
*thành phố Thủy Nguyên (đoạn quốc lộ 10 cũ)
*Nội thành Hải Phòng (đoạn quốc lộ 10 cũ)
*Thị trấn Trường Sơn, huyện An Lão (đoạn quốc lộ 10 cũ)
*Thị trấn An Lão, huyện An Lão
*Thị trấn Vĩnh Bảo, huyện Vĩnh Bảo

### Hải Dương
*Phố Quý Cao, xã Nguyên Giáp, huyện Tứ Kỳ

### Thái Bình
*Thị trấn An Bài, huyện Quỳnh Phụ
*Thị trấn Đông Hưng, huyện Đông Hưng
*thành phố Thái Bình
*Thị trấn Vũ Thư, huyện Vũ Thư
### Nam Định
*Thành phố Nam Định
*Thị trấn Gôi, huyện Vụ Bản
### Ninh Bình
*thành phố Hoa Lư
*Thị trấn Yên Ninh, huyện Yên Khánh
*Thị trấn Phát Diệm, huyện Kim Sơn

### Thanh Hoá
*Thị trấn Nga Sơn, huyện Nga Sơn
*Thị trấn Hậu Lộc, huyện Hậu Lộc
*Thị trấn Bút Sơn, huyện Hoằng Hóa
*Phường Tào Xuyên, thành phố Thanh Hóa

## Hình ảnh

tập tin:Cau non nuoc 2.JPG|Cầu Non Nước
Hình:tpnb1.jpg|Quốc lộ 10 đoạn trùng với QL1 ở Hoa Lư


## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Quy hoạch phát triển giao thông vận tải đường bộ Việt Nam đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030
Shan Sa

**Shan Sa** là bút danh của **Yan Ni-Ni** (*Diêm Ni*; sinh ngày 26 tháng 10 năm 1972), một nhà văn người Pháp, được biết đến ở Trung Quốc và Việt Nam với tên **Sơn Táp** (山颯). Cô thuộc thế hệ thứ ba của các nhà văn Hoa kiều ở Pháp.

## Tiểu sử
Shan Sa sinh ra trong một gia đình trí thức cao cấp ở Bắc Kinh và rời Trung Quốc để đến Paris vào năm 1990. Năm lên 8, cô đã có thơ in thành tuyển tập. Năm 14 tuổi, cô đã được giải thưởng văn học thiếu nhi toàn quốc, gây chấn động văn đàn Trung Quốc, cô đã xuất bản được 4 tập thơ khi còn ở trong nước. Năm 1990 cô tốt nghiệp trung học tại trường Trung học phụ thuộc Đại học Bắc Kinh, cùng năm đó được nhà thơ Ngải Thanh tiến cử đi du học tại Pari và định cư tại Pháp. Cô sang Paris theo cha là giáo sư dạy ở Đại học Sorbonne từ trước đó. Từ năm 1994 đến năm 1996, cô làm thư ký cho họa sĩ Balthus. Năm 1997, với bút danh Shan Sa, cô từng bước chiếm lĩnh văn đàn Paris. *Thiếu nữ đánh [[cờ vây]]* là tác phẩm đầu tiên của cô đã được xuất bản trong và ngoài nước Pháp, được 4 giải văn học lớn của Pháp đề cử và đoạt giải thưởng văn học Goncourt dành cho giới trẻ.

Sơn Táp nói cô rất thích núi, thích nghe tiếng thông reo và đọc sách. Bút danh Sơn Táp của cô được gợi ý từ bài thơ cổ ngũ ngôn "Tùng thanh" của Bạch Cư Dị: "*hàn sơn táp táp vũ, thu cầm lãnh lãnh huyền*" (*ào ào núi rét sa mưa, đờn cầm thu nẩy dây tơ lạnh lùng*&ndash;Tản Đà dịch).

Cuối năm 2003, Shan Sa trở thành tâm điểm của giới báo chí và xuất bản Pháp vì một trận chiến ầm ĩ giữa hai Nhà xuất bản là Albin Michel và Grasset để giành quyền ấn hành cuốn *Impératrice* (Vương hậu) của cô.

## Tác phẩm chính
* Porte de la paix céleste (Thiên An môn) (1997). 
* *Les quatre vies du saule * (*Bốn kiếp thuỳ liễu*) (1999).
* *La Joueuse de Go* (*[[Thiếu nữ đánh cờ vây]]*) (2001). 
* *Impératrice (Empress)* (*Nữ hoàng*) (2003), dựa trên cuộc đời của Võ Tắc Thiên
* *Les conspirateurs (Conspirators)* (*Mưu phản*) (2005).
* *La cithare nue (The naked zither)* (*Đàn cổ cầm khỏa thân*) (2010).

Các tác phẩm *in nghiêng*: đã có bản dịch tiếng Việt

## Giải thưởng
*Giải Goncourt cho tiểu thuyết đầu tay năm 1998 (với truyện *Porte de la paix céleste*) 
*Giải thưởng Cazes năm 1999 (với truyện *Les quatre vies du saule*)
*Giải thưởng Goncourt cho giới trẻ ở Pháp năm 2001 và giải thưởng Kiriyama ở Mỹ (với truyện *Thiếu nữ đánh cờ vây*)

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*Shan Sa at the PEN American Centre website .
Sông Cả (định hướng)

**Sông Cả** có thể là:

*Sông Lam: con sông bắt nguồn từ Lào và chảy qua các tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh của Việt Nam
*Sông Cả (Bình Định): một nhánh của sông La Tinh, con sông nhỏ chảy trên địa bàn hai huyện Phù Cát và Phù Mỹ
Vệ Tuệ

**Chu Vệ Tuệ** (chữ Hán: 周卫慧; thường được biết đến với bút danh **Vệ Tuệ**; sinh năm 1973 tại Ninh Ba, tỉnh Chiết Giang) là một nhà văn người Trung Quốc, cô thuộc dòng văn học lánh loại (另类, *lìnglèi *), sở trường là viết truyện ngắn.

## Tiểu sử
Sau khi tốt nghiệp khoa Ngôn ngữ và Văn học của trường Đại học Phục Đán vào năm 1995, cô lại làm một công việc khác chuyên ngành, là một nhà báo và biên tập trong truyền hình. Nhưng cô vẫn thường xuyên viết truyện ngắn và tiểu thuyết. Vệ Tuệ đã từng gây chấn động văn đàn Trung Quốc về đề tài tính dục vào những năm thập kỷ 90. Cuốn "Cục cưng Thượng Hải" của cô từng bị báo chí Trung Quốc lên án và bị cấm lưu hành trong cả nước vì nội dung đồi trụy, trụy lạc (theo nhận định của cơ quan quản lý sách báo Trung Quốc).

Cô đã từng tự sự: "*...Tôi thường ngồi viết trong tiếng hát rất hay nhưng mang tính hủy diệt của [[Kurt Cobain]], viết những chữ hay, rất hay, để tôi và bạn bè của tôi phân biệt với những người tương tự tôi, viết những chữ như đóa hoa bí ẩn, là đóa hoa bí ẩn...*"

Tác phẩm của Vệ Tuệ là những câu chuyện không hẳn là chuyện mà là một cách nhìn, một cách sống, một tuyên ngôn mới cho một lớp trẻ mới, mà tác giả là đại diện. Truyện của cô chỉ xoay quanh một chủ đề, đó là tính dục, với những nhân vật có những cuộc tình không có tình yêu mà gần như chỉ bằng sự nổi loạn của thân xác. Tuy nhiên, so với các nhà văn cùng thời, Vệ Tuệ được báo giới đánh giá cao qua các truyện ngắn với tính nghệ thuật, ngôn từ và lối hành văn chuyên nghiệp.

Tác phẩm "Thượng Hải bảo bối", một cuốn tiểu thuyết viết theo lối bán tự truyện, sẽ được dựng thành phim và đây lại là một thành công nữa của cô sau những tác phẩm được phát hành bằng 30 thứ tiếng trên thế giới.

## Tác phẩm chính
* Điên cuồng như Vệ Tuệ
* Cục cưng Thượng Hải (hay "Thượng Hải bảo bối")
* Ngải Hạ
* Thiền trong tôi
* Tiếng kêu của bươm bướm
* Linh hồn lạc lối

## Xem thêm
* Mạc Ngôn
* Miên Miên

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Nhà văn Vệ Tuệ: Từng phút giây đều chứa đựng cơ hội
I Want to Break Free

**I Want to Break Free** là một bài hát được trình diễn bởi ban nhạc Queen, do John Deacon sáng tác. Nó có trong album năm 1984 *[[The Works (album của Queen)|The Works]]*. Trong bảng xếp hạng của Anh, nó được xếp vị trí thứ 3 và giữ nguyên vị trí này trong 15 tuần.

Video nhại lại theo bộ phim truyền hình dài tập (*soap opera*) *[[Coronation Street]]* của Anh. Trong đoạn video, các thành viên đã đóng các vai diễn giống như các vai được nhìn thấy trong bộ phim truyền hình lúc đó. Video cũng miêu tả ban nhạc theo cách xuất hiện trong một cái hang tối và cũng có thêm một đoạn múa với đoàn Ballet Hoàng gia Anh, và để làm việc này thì Freddie Mercury đã cạo đi bộ ria mép trứ danh của mình để đóng giả Vaslav Nijinsky. Video đã bị kênh MTV cấm, nhưng nó đã được quảng cáo rùm beng vào năm 1991, khi kênh VH1 đã sử dụng nó trong một chương trình đặc biệt của Queen có tên là Thế hệ của tôi. Bài hát đã trở nên phổ biến khi nó được dùng chiến dịch quảng cáo cho Coca-Cola C2.

Khi Queen biểu diễn bài hát tại buổi diễn Rock in Rio, Mercury đi ra sân khấu một cách thất thểu, đã nhận được các tiếng la ó phản đối từ khán giả; đám đông không nhận thức được sự nhại lại vở kịch *Coronation Street* nên họ nghĩ rằng Mercury đã làm hỏng bài hát.

Vào năm 1992 tại buổi diễn tưởng niệm Freddie Mercury, Lisa Stansfield đã hát lại bài hát này. Cô đã tới sân vận động Wembley với mái tóc cuộn và đẩy một cái máy hút bụi để gợi nhớ lại tính chất của bài hát.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Official YouTube videos: original music video, Live at Wembley, Queen + Paul Rodgers, at Freddie Mercury Tribute Concert (with Lisa Stansfield)
* Lyrics from *[[Live Magic]]* version at Queen official website
Răng khôn

**Răng khôn** là răng nằm phía trong cùng của hai hàm răng của người trưởng thành.

## Mô tả
Răng khôn (răng số 8 hay răng hàm lớn thứ ba) là răng mọc cuối cùng, thông thường ở người trong độ tuổi từ 17 đến 25. Răng khôn gây nhiều tranh cãi bởi chức năng của nó chưa rõ ràng trong khi lại gây ra nhiều phiền toái. Giới nha khoa vẫn chưa thực sự thống nhất về việc nên giữ hay nhổ nó.

Trong quá trình vài triệu năm tiến hóa của loài người từ vượn sang vượn người rồi sang người, xương hàm của con người bé dần. Phần lớn hàm chỉ đủ chỗ cho 28 răng, 14 răng hàm trên và 14 răng hàm dưới.

Nhưng thực tế là ta có tới 32 răng vì thêm 4 răng khôn, 2 ở hàm trên và 2 ở hàm dưới và mọc sau cùng. Phiền toái xảy ra khi chúng không đủ chỗ để mọc theo hướng bình thường mà tự tìm đường khác, ví dụ như mọc ngược về phía xương hàm hoặc đâm thẳng về phía răng hàm lớn thứ hai ở bên cạnh. Chúng có thể mọc bình thường, nhú lên khỏi lợi được một phần thì bị tắc và ngừng lại vĩnh viễn.

## Trường hợp cần nhổ răng
*Biến chứng với nam giới: mọc lệch, dắt thức ăn, túi viêm quanh răng, sưng đau nhiều lần khi mọc.
*Có nguy cơ biến chứng với nữ giới: do phụ nữ sinh nở nên khi thấy có nguy cơ sưng đau, bác sĩ khuyên bệnh nhân nên nhổ. (Dù trước khi nhổ, bệnh nhân chưa có sưng đau lần nào)

## Ảnh hưởng
Khi răng khôn gây ra hoặc có xu hướng gây ra tác hại đối với răng, lợi và xương ở xung quanh thì cần nhổ. Các ảnh hưởng:
* Sâu răng: Do răng khôn ở trong cùng của hàm nên rất khó vệ sinh, thức ăn và vi khuẩn dễ dàng tích tụ, đặc biệt là ở những răng chỉ mọc lên được một phần hoặc mọc lệch, đâm vào răng bên cạnh. Sự tích tụ này lâu ngày gây sâu răng. Đau đớn và nhiễm trùng có thể xảy ra.
* Viêm lợi: Sự tích tụ của thức ăn và vi khuẩn ở răng khôn gây ra viêm nhiễm vùng lợi xung quanh, dẫn đến triệu chứng: sưng, đau, hôi miệng và đôi khi cứng hàm (bệnh nhân không thể mở miệng to được). Bệnh viêm lợi này tái phát nhiều lần chừng nào răng khôn chưa được chữa trị, và càng ở những lần tái phát sau mức độ nguy hiểm càng cao.
* Huỷ hoại xương và răng xung quanh: Khi răng khôn mọc đâm sang răng bên cạnh, nó sẽ làm răng đó bị tiêu huỷ, lung lay, nhiều khi gây sâu răng, và cuối cùng là rụng răng. Triệu chứng sớm của việc mọc lệch này là những cơn đau âm ỉ ở khu vực đó.
* Trong một số trường hợp khi những bất thường của răng khôn không được chữa trị kịp thời, nhiễm trùng lây lan sang các khu vực xung quanh như mang tai, má, mắt, cổ... gây nguy hiểm đến tính mạng.

## Tham khảo
Cá ngừ vây vàng

**Cá ngừ vây vàng** (danh pháp hai phần: ***Thunnus albacares***) là một loài cá ngừ được dùng làm thực phẩm cho con người. Nó được tìm thấy ngoài khơi trên các vùng biển nhiệt đới và cận nhiệt đới trên khắp thế giới, mặc dù không thấy có tại khu vực Địa Trung Hải. Theo một số báo cáo, nó có thể dài tới 239&nbsp;cm (94 inch) và cân nặng tới 200&nbsp;kg (440 pound).

## Mô tả

Vây lưng thứ hai và vây hậu môn có màu vàng sáng, vì thế mà nó có tên gọi này. Các vây này cũng như các vây ngực đều rất dài. Cơ thể của nó có màu xanh kim loại sẫm, đổi thành màu bạc ở phần bụng. Nó cũng có khoảng 20 vạch theo chiều dọc.

Cá ngừ vây vàng có xu hướng bơi thành bầy với những loại cá khác có cùng kích cỡ, bao gồm các loại cá ngừ khác cũng như các loại cá lớn hơn khác như cá heo, cá voi hay cá nhám voi. Cá ngừ vây vàng ăn các loại cá nhỏ khác, động vật giáp xác hay mực.

Người ta đánh bắt cá ngừ vây vàng bằng lưới vây, cũng như bằng cần và dây câu. Loại cá này được bán chủ yếu dưới dạng đông lạnh hay đóng hộp, nhưng cũng rất phổ biến dưới dạng sashimi (刺身)- một dạng gỏi cá của người Nhật Bản.

## Hình ảnh

Tập tin:Yellowfin tuna nurp.jpg
Tập tin:Yellowfin tuna diving.jpg
Tập tin:Thunnus albacares.png
Tập tin:Aqua Blue - Appetizer.jpg


## Chú thích

## Tham khảo

*  Listed as Least Concern (v2.3).
Nha Trang ngày về

"***Nha Trang ngày về***" là một bản nhạc nổi tiếng do nhạc sĩ Phạm Duy xuất bản năm 1969 tại Nha Trang. Ca khúc ấy, cùng với những bài tình ca lẻ loi như *Giết người trong mộng, [[Mùa thu chết]]* (theo thơ Apollinaire), *Thu ca điệu ru đơn* (theo thơ Verlaine), *Nước mắt mùa thu, Còn gì nữa đâu, Đừng bỏ em một mình* (theo thơ Minh Đức Hoài Trinh),... được Phạm Duy gọi chung là những bài *tình ca một mình* (tình ca đơn côi).

Tình khúc diễn tả một người trở về bãi biển Nha Trang và nhớ thương một cuộc tình đã ra đi.

Nhiều ca sĩ đã thể hiện ca khúc này.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Hát cho Cuộc Tính: Tình Ca Một Mình &nbsp;– có bài hát của "Nha Trang ngày về"
Phân lớp Cá mang tấm

**Phân lớp Cá mang tấm** (danh pháp khoa học: ***Elasmobranchii***) là một phân lớp của cá sụn (*Chondrichthyes*) bao gồm nhiều loại cá có tên gọi chung là cá đuối, cá đao và cá mập.

## Tiến hóa

Răng cá mập hóa thạch được biết đến từ thời kỳ Tiền Devon, khoảng 400 triệu năm trước. Trong kỷ Than đá tiếp theo, cá mập đã trải qua một thời kỳ đa dạng hóa, với nhiều dạng khác đã tiến hóa. Nhiều loài trong số này đã bị tuyệt chủng trong kỷ Permi, nhưng các dạng cá mập còn sống sót đã lại trải qua một giai đoạn bùng nổ thứ hai trong sự phân tỏa thích nghi trong kỷ Jura, và trong khoảng thời gian này thì các loài cá đuối đã lần đầu tiên xuất hiện. Nhiều bộ còn sinh tồn của Elasmobranchii có niên đại tới tận kỷ Creta hoặc sớm hơn

## Miêu tả

Elasmobranchii là một trong hai phân lớp chứa các loài cá sụn thuộc lớp Chondrichthyes, phân lớp còn lại là Holocephali (cá toàn đầu hay cá mập ma). Để có các điểm phân biệt giữa Elasmobranchii và Holocephali, xem các bài này. Phân loại này bao gồm cả cá mập trắng lớn và loài đã tuyệt chủng là cá mập răng lớn (*Carcharodon megalodon*).

Các thành viên của phân lớp Elasmobranchii không có bong bóng, với từ 5 tới 7 cặp mang mở độc lập ra phía ngoài, các vây lưng cứng và vảy nhỏ. Răng mọc thành nhiều hàng; hàm trên không hợp nhất với hộp sọ, còn hàm dưới có khớp với hàm trên. Mắt có tapetum lucidum. Rìa bên trong của mỗi vây chậu ở cá đực có đường xoi để tạo thành mấu bám nhằm vận chuyển tinh trùng khi giao cấu. Chúng phân bố rộng khắp các vùng nước nhiệt đới và ôn đới.

## Phân loại
*Fishes of the World* năm 2006 của Nelson phân chia phân lớp này như sau:

*Phân lớp Elasmobranchii
**†*[[Plesioselachus]]*
**†Bộ Squatinactiformes
**†Bộ Protacrodontiformes
**†Phân thứ lớp Cladoselachimorpha
***†Bộ Cladoselachiformes
**†Phân thứ lớp Xenacanthimorpha
***†Bộ Xenacanthiformes
**Phân thứ lớp Euselachii (cá mập và cá đuối)
***†Bộ Ctenacanthiformes
***†Tiểu lớp Hybodonta
****†Bộ Hybodontiformes
***Tiểu lớp Neoselachii
****Đại bộ Selachii (cá mập/cá nhám hiện đại)
*****Liên bộ Galeomorphi
******Bộ Heterodontiformes (cá nhám đầu bò, cá nhám hổ)
******Bộ Orectolobiformes (cá nhám thảm)
******Bộ Lamniformes (cá nhám thu, cá nhám chuột)
******Bộ Carcharhiniformes (cá mập)
*****Liên bộ Squalomorphi
******Bộ Hexanchiformes (cá nhám sáu mang)
******Bộ Squaliformes (cá nhám góc)
******†Bộ Protospinaciformes
******Bộ Squatiniformes (cá nhám dẹp)
******Bộ Pristiophoriformes (cá nhám cưa)
****Đại bộ Batoidea (cá đuối)
******Bộ Torpediniformes (cá đuối điện)
******Bộ Pristiformes (cá đao)
******Bộ Rajiformes (cá đuối)
******Bộ Myliobatiformes (cá đuối ó)

Các nghiên cứu phân tử gần đây gợi ý rằng Batoidea khong phải là các loài selachii phái sinh như suy nghĩ trước đây. Thay vì thế, các dạng cá đuối là một liên bộ đơn ngành trong phạm vi Elasmobranchii chia sẻ cùng một tổ tiên chung với Selachii.

## Tham khảo
Paulo Mendes da Rocha

**Paulo Archias Mendes da Rocha** (sinh ngày 25 tháng 10 năm 1928 tại Vitória, Espírito Santo) là một kiến trúc sư và quy hoạch gia người Brasil. Ngay sau khi tốt nghiệp Đại học Mackenzie Presbyterian ngành kiến trúc, Rocha đã nhanh chóng nổi tiếng nhờ ngôn ngữ tạo hình kiến trúc riêng biệt và đặc sắc của mình.

Năm 2006, ông được trao giải thưởng Pritzker và là người Brasil thứ 2 nhận được giải thưởng này, (sau Oscar Niemeyer năm 1988).

## Tham khảo
Trung Thu (định hướng)

**Trung Thu** có thể chỉ đến:

* Tết Trung thu còn được gọi là **Tết Đoàn Viên**, **Tết trông Trăng** hay **Tết hoa đăng** theo Âm lịch là ngày Rằm tháng 8 hằng năm, là một lễ hội truyền thống được kỉ niệm ở văn hóa Trung Quốc và Việt Nam.

; Địa danh cũ
* Xã Trung Thu (huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên); nay là một phần xã Sính Phình
Máy phát xung

**Máy phát xung** hay **máy tạo sóng đo lường** là bộ nguồn tạo ra các tín hiệu chuẩn về biên độ, tần số và dạng sóng dùng trong thử nghiệm và đo lường. Các máy tạo sóng trong phòng thí nghiệm có các dạng sau:
* Máy tạo sóng sin tần số thấp LF (low frequency);
* Máy tạo sóng sin tần số vô tuyến RF (radio frequency);
* Máy tạo hàm;
* Máy phát xung;
* Máy phát tần số quét, máy phát các tín hiệu thử nghiệm.

Các máy tạo tín hiệu RF thường có dải tần số từ 0&nbsp;kHz đến 100&nbsp;kHz, với mức điện áp có thể điều chỉnh từ 0 - 10V. Các máy tạo hàm cũng thường là máy phát RF với 3 dạng sóng đặc trưng là sóng vuông, sóng tam giác và sóng hình sin.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
CAM

**Computer-aided manufacturing** (CAM) dùng để chỉ những phần mềm dùng để sinh ra những đoạn mã (code) hợp lệ cho máy CNC và được máy CNC cắt theo một hình dạng đã được thiết kế trước bởi hệ thống computer-aided design (CAD)

Đôi khi, phần mềm CAM tích hợp chung với hệ thống CAD, nhưng không luôn luôn như vậy, Mỗi phần mềm CAM phải giải quyết vấn đề đầu tiên là trao đổi dữ liệu với CAD. Thường CAD xuất dữ liệu ra một trong những kiểu định dạng chung, như là IGES hoặc STL và không cần thiết phải hiệu chỉnh chúng.

Định dạng mà phần mềm CAM xuất ra thường là tập tin dạng văn bản G-code và được chương trình Direct Numerical Control (DNC) chuyển đến máy công cụ.

Cần có nhiều thời gian để có thể làm chủ được công nghệ CAM, chúng yêu cầu người vận hành có sự hiểu biết kỹ năng máy móc như chọn dao cắt, xác định các thông số cần thiết và vạch ra kế hoạch chạy dao phù hợp.

## Xem thêm

*CNC
*CAD

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*CAD/CAM Overview Online Tutorial – from Tooling University, you can register and take this class for free.
*Open Source CNC Milling - GNU Computer Aided Manufacturing (GCAM) 
*What is CNC? – By Mike Lynch
Danh sách nhãn hiệu của Nestlé

Đây là danh sách những nhãn hiệu chính làm chủ bởi Nestlé đã được tuyển chọn. Các nhãn hiệu được phân mục theo thị trường mục tiêu.

## Cà phê
* Bonka
* International Roast
* Loumidis
* Nescafé
* Nespresso
* Partner's Blend
* Ricoffy
* Ricoré
* Taster's Choice
* Zoégas

## Nước tinh khiết
* Lavie
* Aberfoyle
* Aqua D'Or
* Acqua Panna
* Al Manhal
* Arrowhead
* Contrex
* Deer Park
* Hépar
* Ice Mountain
* Korpi
* Levissima
* Nałęczowianka
* Nestlé Aquarel
* Nestlé Pure Life
* Nestlé Vera
* Ozarka
* Perrier
* Poland Spring
* Powwow
* Pure Life
* Quézac
* San Pellegrino
* San Bernardo
* Viladrau
* Vittel
* Zephyrhills

## Thức uống khác
* Milo
* Carnation
* Caro
* Libby’s
* Nescau
* Nesquik
* Nestea

## Sản phẩm đóng hộp
* Bear Brand
* Carnation
* Coffee-Mate
* Gloria
* Klim
* La Lechera
* Milkmaid
* Moça
* Molico
* Nespray
* Nestlé
* Nestlé Omega Plus
* Nido
* Ninho
* Svelty

## Đồ mát
* Chiquitin
* La Laitière
* La Lechera
* Leite Moça
* LC1
* Molico
* Nestlé
* Ski
* Sveltesse
* Svelty
* Yoco

## Kem
* Oreo (Canada)
* Camy
* D'Onofrio (Peru)
* Dreyer's
* Frisco
* Häagen-Dazs (Bắc Mỹ)
* Motta
* Mövenpick
* Nestlé
* Peter's
* Push-Up
* Savory
* Schöller
* Valiojäätelö (Phần Lan)

## Thực phẩm cho trẻ em
* Alfare
* Beba
* Cérélac
* FM 85
* Good Start
* Guigoz
* Lactogen
* Nan
* NAN HA
* NanSoy
* Neslac
* Nestlé
* Nestogen
* Nestum
* PreNan
* Nidal
* SMA
* S26

## Sản phẩm tăng lực
* Neston
* Nesvita
* PowerBar
* Supligen

## Sản phẩm chăm sóc sức khỏe
* Modulen
* Nutren
* Nutren Junior
* Peptamen
* Peptamen UTI

## Gia vị
* Buitoni
* Maggi
* Thomy
* Winiary

## Sản phẩm đông lạnh
* Maggi
* Stouffer’s
* Lean Cuisine
* Buitoni
* Hot Pockets
* Lean Pockets

## Sản phẩm ướp lạnh
* Buitoni
* Herta
* Nestlé
* Toll House

## Chocolate, bánh kẹo, đồ nướng

* 100 Grand Bar
* Aero
* After Eight
* Baby Ruth
* Bertie Beetle (Úc)
* Butterfinger
* Butterfinger BB's
* Butterfinger Crisp
* Cailler
* Caramac
* Coffee Crisp (Canada)
* D'Onofrio (Peru)
* Damak (Thổ Nhĩ Kỳ)
* Galak/Milkybar
* Kit Kat
* Lion
* Minties (Úc)
* Munchies
* Negrita (Chile)
* Nestlé Crunch
* Nestlé Crunch Pieces
* Nestlé Milk Chocolate
* Nips
* Perugina Baci
* Polo
* Quality Street
* Rolo
* Smarties
* Super 8 (Chile)
* Toll House
* Violet Crumble
* Yorkie

### Các nhãn hiệu bánh kẹo Wonka

* Bottle Caps
* Donutz
* FruiTart Chews
* Fun Dip
* Gobstoppers
* Laffy Taffy
* Lik-M-Aid
* Nerds
* Nerds Gumballs
* Nerds Rope
* Oompas
* Pixy Stix
* Rainbow Nerds
* Runts
* SweeTarts
* SweeTarts Rope
* SweeTarts Shockers
* Tart 'n' Tinys
* Wonka Bars

## Dịch vụ thực phẩm
* Chef-Mate
* Davigel
* Minor's
* Santa Rica

## Thực phẩm cho vật nuôi
* Alpo
* Beneful
* Dog Chow
* Fancy Feast
* Felix
* Friskies
* Gourmet
* Mighty Dog
* Mon Petit
* ONE
* Pro Plan
* Purina
* Tidy Cats

*Cùng với công ty Kelloggs, Nestlé đã chinh phục thị trường điểm tâm bằng ngũ cốc ở nhiều quốc gia, thông qua công ty được đầu tư mạo hiểm của họ là Cereal Partners Worldwide*.

## Tham khảo
Kennedy

**Kennedy** có thể là:

*Một số các chính khách trong gia tộc Kennedy, một dòng họ nổi tiếng trong chính trường và chính phủ Hoa Kỳ, như:
**John F. Kennedy, tổng thống thứ 35 của Hợp Chúng Quốc Hoa Kỳ.
**Jacqueline Kennedy, phu nhân của tổng thống John F. Kennedy.
**Robert F. Kennedy, chính trị gia người Mỹ, Thượng nghị sĩ, Bộ trưởng Tư pháp, em trai của John F. Kennedy.
**Edward Kennedy, chính trị gia người Mỹ, Thượng nghị sĩ, em trai của John F. Kennedy.
**Jean Kennedy Smith, Đại sứ Mỹ, em gái của John F. Kennedy.
**Robert F. Kennedy Jr., luật sư, truyền thông, nhà bảo vệ môi trường, con của Robert F. Kennedy
**Patrick J. Kennedy, chính trị gia người Mỹ, Dân biểu, con của Edward Kennedy
**Caroline Kennedy, đại sứ Mỹ, con gái của John F. Kennedy.
**John F. Kennedy, Jr., con trai của John F. Kennedy.
*Một số những người nổi tiếng mang họ này như:
**A. L. Kennedy, nhà văn người Scotland
**Anthony M. Kennedy, thẩm phán Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ
**Arthur Edward Kennedy, cựu Thống đốc (Anh) tại Sierra Leone, Tây Úc, Đảo Vancouver, Hồng Kông và Queensland
**Betty Kennedy, Thượng nghị sĩ Canada
**Charles Kennedy, lãnh tụ đảng Dân chủ Tự do Anh (*Liberal Democrats*)
**Douglas Kennedy, nhà văn Mỹ
**George Kennedy, diễn viên Mỹ
**Sean Kennedy, nhà văn Canada
**John Kennedy Toole, nhà văn Mỹ
**Joshua Kennedy, cầu thủ bóng đá Úc
*Một vài địa danh cũng có Kennedy trong tên như:
**Sân bay quốc tế John F. Kennedy của Thành phố New York
**Trung tâm Vũ trụ John F. Kennedy ở Mũi Canaveral, Florida
**Kennedy, Alabama
**Kennedy, California
**Kennedy, Minnesota
**USS Kennedy, 5 tàu chiến của hải quân Hoa Kỳ
**USS John F. Kennedy (CVN-79)
**Trung tâm Vũ trụ Kennedy
**Vườn quốc gia Edmund Kennedy
**Eo biển Kennedy
**Sân bay quốc tế John F. Kennedy
**Cầu John-F.-Kennedy tại München, Đức.

*
Paris (định hướng)

**[[Paris]]** trong tiếng Việt được biết đến nhiều như là tên thủ đô nước Pháp, nhưng Paris cũng là tên của nhiều địa danh, người và nhân vật khác.

## Nhân vật
*Paris của Troia: Hoàng tử của thành Troia trong trường ca *[[Iliad]]* của Homer
*Paris: Một nhân vật trong vở kịch *[[Romeo và Juliet]]* của William Shakespeare
*Paris Hilton: Diễn viên, người mẫu Mỹ, người thừa kế Tập đoàn khách sạn Hilton
*Matthew Paris: Nhà sử học người Anh

## Địa danh
***Canada**
**Paris, Ontario
**Paris, Yukon
***Hoa kỳ**
**Paris, Arkansas
**Perris, California
**Paris, Idaho
**Paris, Illinois
**Paris, Kentucky
**Paris, Maine
**Paris, Michigan
**Paris, Missouri
**Paris, New York
**Paris, Ohio
**Paris, Pennsylvania
**Paris, Tennessee
**Paris, Texas
**Paris, Virginia
**Paris, Grant County, Wisconsin
**Paris, Kenosha County, Wisconsin
**New Paris, Indiana
**New Paris, Ohio
**New Paris, Pennsylvania,
**Paris Township, Michigan
**St. Paris, Ohio
**South Paris, Maine
**West Paris, Maine

## Khác
*Phán xét của Paris: Điển tích trong trường ca *[[Iliad]]* của Homer và thần thoại Hy Lạp
*Danh pháp khoa học của một chi thực vật thuộc họ Melanthiaceae (theo APG II)/Liliaceae. Các loài trong chi này có tên gọi phổ biến là trọng lâu. Xem bài Chi Trọng lâu
*''Paris'' (thiết giáp hạm Pháp)
*"Paris" (bài hát của The Chainsmokers)
*Paris: có nghĩa là "kẻ thù" trong tiếng Atayal (泰雅語)
Kết cấu giàn

**Kết cấu giàn** là một kết cấu chịu lực trong công trình xây dựng, được tổ hợp bởi các phần tử kết cấu dạng thanh, thường được làm bằng thép. Kết cấu này thường dùng khi người ta muốn tạo nhịp lớn (có thể đến hàng chục mét) mà với kết cấu bê tông, gạch đá thì khó làm hoặc làm không hiệu quả. Kết cấu này được thấy nhiều nhất ở phần mái của công trình có không gian lớn (như nhà thi đấu, sân vận động, nhà hát, nhà công nghiệp, giàn khoan trên biển,...). Nhiều hình thức của kết cấu dạng này góp phần làm tăng vẻ đẹp thẩm mỹ cho công trình.

## Phân loại
### Hệ giàn phẳng
Là hệ kết cấu giàn mà các phần tử kết cấu của nó chịu lực trong một mặt phẳng làm việc, thông thường hệ giàn phẳng còn được gọi là hệ giàn vì kèo.

### Hệ giàn không gian
Là hệ kết cấu giàn mà các phần tử kết cấu của nó chịu lực theo nhiều chiều trong không gian. Hệ giàn không gian có ưu điểm vượt trội và được sử dụng nhiều trong việc xây dựng các công trình công cộng trên thế giới do tận dụng tối đa khả năng làm việc của các phần tử thanh (chịu lực dọc) dẫn đến tiết kiệm vật liệu và an toàn trong sử dụng. Kết cấu giàn không gian phổ biến là dạng mạng lưới tinh thể, ngoài ra còn có một số dạng khác như: hệ giàn 2 lớp, hệ vòm cong 1 lớp, vòm đạc,...

## Các lĩnh vực ứng dụng

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Pan

**Pan**  có thể đề cập đến:

## Nghệ thuật, giải trí và truyền thông
### Nhân vật hư cấu
* Pan, trong *Dragon Ball*
* Peter Pan

### Phim
* Pan & vùng đất Neverland

## Tôn giáo và thần thoại
* Pan (thần thoại)

## Khoa học và công nghệ
### Thiên văn học
* Pan (vệ tinh), của Sao Thổ
* Pan, tên cho Jupiter XI, nay là Carme (vệ tinh), 1955-1975
* 4450 Pan

### Hóa học
* Polyacrylonitril

### Điện toán
* Mạng khu vực cá nhân
** PAN, một cấu hình Bluetooth

### Sinh học và sức khỏe
**[[Chi Tinh tinh]]*

## Ngôn ngữ
* Tiếng Punjab (mã ISO 639-3 là "pan")

## Tổ chức
* Viện trợ dinh dưỡng cho Puerto Rico (*Programa de Asistencia Nutricional*)
* Viện Hàn lâm Khoa học Ba Lan (*Polska Akademia Nauk*)

## Other uses
* Panama (mã ISO 3166-1 alpha-3 là PAN)

## Xem thêm

*
*
*Phan (định hướng)
Chi Tinh tinh

***Chi Tinh tinh*** (***Pan***) bao gồm 2 loài đang tồn tại là tinh tinh và bonobo, sinh sống ở Tây và Trung Phi. Ranh giới địa lý giữa 2 loài này là sông Congo. Về mặt phân loại học, hai loài này được gọi chung là ***panins***; tuy nhiên trong ngôn ngữ thông dụng, cả hai loài thường cùng được gọi bằng tên chung là **tinh tinh**.

## Tham khảo
* Groves, Colin (16 tháng 11 năm 2005). Wilson, D. E. và Reeder, D. M. (eds) Mammal Species of the World, xuất bản lần thứ 3, 182-183, Johns Hopkins University Press. ISBN 0-8018-8221-4.
* Goodall, Jane (1986). The Chimpanzees of Gombe: Patterns of Behavior. ISBN 0-674-11649-6.
* Tinh tinh là người, nghiên cứu gen cho là như vậy . New Scientist. URL truy nhập ngày 24-02-2006.
* McBrearty, S., N. G. Jablonski (01-09-2005). "First fossil chimpanzee". Nature 437: 105-108. Entrez PubMed 16136135.
* Pickrell, John. (24-09-2002). Người, tinh tinh không có quan hệ họ hàng gần như người ta nghĩ?. *National Geographic.*

## Xem thêm
* Hành tinh khỉ-truyện khoa học viễn tưởng

## Liên kết ngoài
* 
* 
* Tinh tinh: Tóm tắt cuộc sống hoang dã của Quỹ động vật hoang dã châu Phi
* Tinh tinh trực tuyến 
* Kanyawara Blog về tinh tinh từ Uganda (trung tâm nghiên cứu nhân loại học sinh học của trường Harvard) 
* Tinh tinh-thú cảnh  (trong SaveTheChimps.org)
* Nói chuyện với tinh tinh
* Trung tâm tinh tinh Jane Goodall
Mét khối

**Mét khối** (ký hiệu **m³**) là đơn vị có gốc từ Hệ thống đơn vị quốc tế (SI) để chỉ thể tích. Nó là thể tích của vật khối nào đó với các cạnh được đo bằng đơn vị mét

## Quy chuyển

1 mét khối tương đương với:
* 1.000 lít
* ~35.5 foot khối (hon); 1 foot khối = 0,028 316 846 592 m³ (chính xác)
* ~1.34 yard khối (thap); 1 yard khối = 0,764 554 857 984 m³ (chính xác)
* ~6.23thùng dầu (xap xi); 1 barrel = 0,158 987 294 928 m³ (chính xác)

Một mét khối nước tinh khiết ở nhiệt độ mật độ tối đa (3,98 °C) và ở tiêu chuẩn áp suất khí quyển (101,325 kPa) có một khối lượng 1000&nbsp;kg hay 1tấn. Ở 0&nbsp;°C, điểm đóng băng của nước, nó hơi nhẹ hơn, 999,97 nó được viết tắt thành **<code>m3</code>**, **<code>m^3</code>** hay **<code>m**3</code>** Thuong khi các số mũ hay các kiểu viết gộp vào không dùng được (ví dụ ở một số tài liệu đánh máy và bưu điện ở các nhóm tin Usenet).

## Bội số và ước số

* Một **đềximét khối** (**dm³**) là thể tích của một khối lập phương với chiều dài mỗi cạnh là 1 đềximét (0.1 mét).
** Một đềximét khối hiện nay tương đương với 1 lít. Xem 1 E-3 m³ để so sánh với các thể tích khác.
*** Từ 1901 đến 1964 lít được định nghĩa là một thể thích của 1 kilôgam nước tinh khiết ở 4 độ C và 760 millimét thủy ngân áp suất. Ở thời gian này, một lít là khoảng 1.000028 dm³. Năm 1964 định nghĩa nguyên thủy được đổi thành.
* Một **xentimét khối** (**cm³**) tương đương với thể tích một khối với chiều dài cạnh là 1 xentimét. Nó dựa trên khối lượng của các đơn vị của hệ CGS, và là một đơn vị Hệ đo lường quốc tế chính thống. Nó tương đương một mililít (**mL**).
** Cách viết tắt thông thường là **cc** và **ccm** không phải theo kiểu hệ đo lường quốc tế mà là cách viết thông tục ở một số hoàn cảnh. Nó là cách viết tắt cho "centimét khối". Ví dụ 'cc' thường được dùng để biểu thị thể tích động cơ của ô tô và xe máy "chiếc xe Mini Cooper có dung tích động cơ 1275 cc". Trong y tế, 'cc' cũng thường được dùng, ví dụ "mất 100 cc máu".
* Một **millimét khối** (**mm³**) là thể tích của một khối với các cạnh là 1 milimét
* Một **kilômét khối** (**km³**) là thể tích tương đương với một khối lập phương mỗi chiều dài 1 kilômét.

## Tham khảo
Hợp nhất (phép toán)

**Hợp nhất** phép toán (tiếng Anh: *unification*) là quá trình tìm kiếm một phép thay thế để giúp cho một cặp số hạng hoặc các cặp các biểu thức bằng nhau. Đây là một cơ chế cơ bản trong hoạt động thực thi của một bộ biên dịch Prolog được dựa trên thuật toán Martelli-Montanari.

## Tham khảo
Chi Cá chép

**Chi Cá chép** (danh pháp khoa học: ***Cyprinus***) là một chi trong họ Cá chép (*Cyprinidae*), được biết đến nhiều nhất là thành viên phổ biến rộng khắp có tên gọi thông thường là cá chép (*Cyprinus carpio*). Các loài khác được biết đến và tìm thấy nói chung trong các khu vực khá hữu hạn của châu Á, trong một số trường hợp chỉ có ở một vài hồ đơn lẻ. Theo www.fishbase.org thì có 24 loài là hợp lệ trong chi này với *Cyprinus carpio* có 3 phân loài được công nhận, mặc dù số danh pháp mà trang này thống kê được là 343.

## Các loài
* *[[Cyprinus acutidorsalis]]* Wang, 1979 - cá chép vây nhọn
* *[[Cyprinus barbatus]]* Chen và Huang, 1977 - cá chép Nhĩ Hải. Hồ Nhĩ Hải, Vân Nam, Trung Quốc.
* *[[Cá chép|Cyprinus carpio]]* Linnaeus, 1758 - cá chép
* *[[Cyprinus chilia]]* Wu, Yang và Huang trong Wu, Yang, Yue và Huang, 1963 (đồng nghĩa: *Cyprinus carpio chilia*) - cá chép Kỷ Lộc. Hồ Kỷ Lộc, Vân Nam, Trung Quốc
* *[[Cyprinus dai]]* Nguyễn và Đoàn, 1969 - cá trữ.
* *[[Cyprinus daliensis]]* Chen và Huang, 1977 - cá chép Đại Lý. Hồ Nhĩ Hải, Vân Nam, Trung Quốc.
* *[[Cyprinus exophthalmus]]* Mai, 1978
* *[[Cyprinus fuxianensis]]* Yang và ctv. trong Chen và Huang, 1977 (đồng nghĩa: *Cyprinus micristius fuxianensis*) - cá chép Phủ Tiên. Hồ Phủ Tiên.
* *[[Cyprinus hieni]]* Nguyem & Ho, 2003
* *[[Cyprinus hyperdorsalis]]* Nguyễn, 1991
* *[[Cyprinus ilishaestomus]]* Chen và Huang, 1977 - cá chép vây nhọn. Hồ Kỷ Lộc, Vân Nam, Trung Quốc.
* *[[Cyprinus intha]]* Annandale, 1918
* *[[Cyprinus longipectoralis]]* Chen và Huang, 1977 - cá chép xuân. Hồ Nhĩ Hải, Vân Nam, Trung Quốc.
* *[[Cyprinus longzhouensis]]* Yang và Hwang trong Chen và Huang, 1977
* *[[Cyprinus megalophthalmus]]* Wu và ctv., 1963 - cá chép mắt to. Vân Nam, Trung Quốc.
* *[[Cyprinus melanes]]* (Mai, 1978) (đồng nghĩa: *Cyprinus centralus* Nguyễn và Mai, 1994) - cá dầy, cá chép Việt Nam.
* *[[Cyprinus micristius]]* Regan, 1906 - cá chép nhỏ. hồ Điền Trì, Vân Nam, Trung Quốc.
* *[[Cyprinus multitaeniata]]* Pellegrin và Chevey, 1936 - cá lợ than thấp
* *[[Cyprinus pellegrini]]* Tchang, 1933 - cá chép đầu to. Hồ Tinh Vân và hồ Kỷ Lộc, Vân Nam, Trung Quốc.
* *[[Cyprinus qionghaiensis]]* Liu, 1981
* *[[Cyprinus quidatensis]]* Nguyen, Le, Le & Nguyen, 1999
* *[[Cyprinus rubrofuscus]]* Lacepčde, 1803 (đồng nghĩa: *Cyprinus carpio rubrofuscus*).
* *[[Cyprinus yilongensis]]* Yang và ctv. trong Chen và Huang, 1977 - cá chép Dị Long. Hồ Dị Long, Vân Nam, Trung Quốc.
* *[[Cyprinus yunnanensis]]* Tchang, 1933 - cá chép Vân Nam. Hồ Kỷ Lộc, Vân Nam, Trung Quốc.

## Chú thích

 
## Tham khảo
## Liên kết ngoài

* 
*
Danh sách đảo theo diện tích

**Danh sách các đảo theo diện tích** hay chính xác là liệt kê các đảo trên thế giới và sắp xếp theo thứ tự độ lớn về diện tích giảm dần.

## Đảo có diện tích trên

 Người ta cho rằng bên dưới lớp băng bao phủ Greenland có thể là ba hòn đảo riêng biệt.

## Đảo có diện tích từ

## Đảo có diện tích từ

## Đảo có diện tích từ

## Đảo có diện tích từ

## Đảo có diện tích từ

## Xem thêm

* Danh sách đảo lớn nhất Việt Nam

## Tham khảo
Tiếng Hindi

**Tiếng Hindi** (Devanagari: ,  IAST:  *Hindī*) hay **Hindi chuẩn hiện đại** (Devanagari: मानक हिन्दी,  IAST:  *Mānak Hindī*) là dạng được tiêu chuẩn hóa và Phạn hóa của tiếng Hindustan.

Cùng với tiếng Anh, tiếng Hindi viết bằng chữ Devanagari và là ngôn ngữ chính thức quy định bởi chính phủ Ấn Độ. Ngày 14 tháng 9 năm 1949, Hội đồng Lập hiến Ấn Độ thông qua việc tiếng Hindi viết bằng Devanagari sẽ là ngôn ngữ chính thức của Cộng hòa Ấn Độ. Đây là một trong 22 ngôn ngữ được công nhận của đất nước. Tuy vậy, nó không phải ngôn ngữ quốc gia vì trong hiến pháp không nhắc đến điều đó.

Tiếng Hindi là *[[lingua franca]]* ở một vùng mang tên *[[vành đai Hindi]]* tại Ấn Độ. Ngoài Ấn Độ, đây là một ngôn ngữ quốc gia của Fiji (dưới tên *[[tiếng Hindi Fiji]]*) và là ngôn ngữ thiểu số được công nhận tại Mauritius, Trinidad và Tobago, Guyana và Suriname. Tiếng Hindi có thể thông hiểu khi nói với tiếng Urdu, một dạng chuẩn khác của tiếng Hindustan.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Danh sách ngôn ngữ
* Danh sách các nước theo ngôn ngữ nói
* 
* Janmaanas Ek Hindi Manch(Hindi Language Forum) 
* The Union: Official Language
* Hindi To English Lookup Dictionary 
* Official Unicode Chart for Devanagari (PDF)
* Shabdkosh.com - Hindi To English Dictionary
* Web Hindi Resources
* Fiji Constitution Section 4 Languages
* Hindi Speaking Tree 
* Hindi Pandit(Learn Hindi)
* Virtual Hindi Keyboard
Cẩm Giàng (định hướng)

**Cẩm Giàng** có thể là một trong số các địa danh sau:
* Xã Cẩm Giàng, thành phố Hải Phòng
* Xã Cẩm Giàng, tỉnh Thái Nguyên
* Cầu Cẩm Giàng, còn gọi là Cầu Giằng hoặc Cầu Rằng, thuộc xã Cẩm Giàng, thành phố Hải Phòng, bắc qua sông Cẩm Giàng.

; Địa danh cũ
* Huyện Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dương
* Thị trấn Cẩm Giàng (huyện Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dương); nay là một phần xã Cẩm Giang, thành phố Hải Phòng
* Xã Cẩm Giàng (huyện Bạch Thông, tỉnh Bắc Kạn); nay là một phần xã Cẩm Giàng, tỉnh Thái Nguyên.
Bộ Cá tầm

**Bộ Cá tầm** (***Acipenseriformes***; ) là một bộ của lớp cá vây tia (Actinopterygii) nguyên thủy bao gồm trong đó các họ cá tầm và cá tầm thìa, cũng như một số họ đã tuyệt chủng.
**Phân họ Acipenserinae
***Chi *[[Cá tầm|Acipenser]]*
*****[[Acipenser baerii]]*
******[[Acipenser baerii baerii]]* - cá tầm Siberi 
******[[Acipenser baerii baicalensis]]* - cá tầm Baikal 
*****[[Acipenser brevirostrum]]* - cá tầm mũi ngắn, Hoa Kỳ
*****[[Acipenser dabryanus]]* - cá tầm sông Dương Tử, Trung Quốc 
*****[[Acipenser fulvescens]]* - cá tầm hồ, Hoa Kỳ
*****[[Acipenser gueldenstaedtii]]* - cá tầm Nga 
*****[[Acipenser medirostris]]* - cá tầm lục 
*****[[Acipenser mikadoi]]* - cá tầm Sakhalin 
*****[[Acipenser multiscutatus]]* - cá tầm Nhật Bản 
*****[[Acipenser naccarii]]* - cá tầm Adriatic 
*****[[Acipenser nudiventris]]* - cá tầm râu tua 
*****[[Acipenser oxyrinchus]]*: Hoa Kỳ
******[[Acipenser oxyrinchus desotoi]]* - cá tầm vịnh 
******[[Acipenser oxyrinchus oxyrinchus]]* - cá tầm Đại Tây Dương 
*****[[Acipenser persicus]]* - cá tầm Ba Tư 
*****[[Acipenser ruthenus]]* - cá tầm sông Danube 
*****[[Acipenser schrenckii]]* - cá tầm sông Amur 
*****[[Acipenser sinensis]]* - cá tầm Trung Quốc 
*****[[Acipenser stellatus]]* - cá tầm sao 
*****[[Acipenser sturio]]* - cá tầm thông thường, cá tầm châu Âu, còn gọi là "cá tầm Baltic" một cách sai lầm.
*****[[Acipenser transmontanus]]* - cá tầm trắng 
***Chi *[[Huso]]*
*****[[Huso huso]]* - cá tầm Beluga 
*****[[Huso dauricus]]* - cá tầm Kaluga 
**Phân họ Scaphirhynchinae
***Chi *[[Scaphirhynchus]]*
*****[[Scaphirhynchus albus]]* - cá tầm da vàng nhợt 
*****[[Scaphirhynchus platorynchus]]* - cá tầm mũi xẻng 
*****[[Scaphirhynchus suttkusi]]* - cá tầm Alabama 
***Chi *[[Pseudosaphirhynchus]]*
*****[[Pseudoscaphirhynchus hermanni]]* - cá tầm lùn 
*****[[Pseudoscaphirhynchus fedtschenkoi]]* - cá tầm sông Syr Darya 
*****[[Pseudoscaphirhynchus kaufmanni]]* - cá tầm sông Amu Darya
*Họ Polyodontidae (cá tầm thìa)
***Chi *[[Polyodon]]*
*****[[Polyodon spathula]]* - cá tầm thìa Mỹ, Hoa Kỳ
***Chi *[[Psephurus]]*
*****[[Psephurus gladius]]* - cá tầm thìa Trung Quốc

(Nguồn: Fishbase.org)

## Tham khảo

* Martin Hochleithner và Joern Gessner, *The Sturgeons and Paddlefishes of the World: Biology and Aquaculture*
* Martin Hochleithner, Joern Gessner và Sergej Podushka, *The Bibliography of Acipenseriformes*

## Liên kết ngoài

* Cá tầm 
* 03.01.2006: Exporters to strengthen controls and promote sustainable fishing before CITES can publish 2006 export quotas
Cầu Bình

**Cầu Bình** là cây cầu ở vị trí km 73+900 của quốc lộ 37 bắc qua sông Kinh Thầy, nối huyện Nam Sách với thành phố Chí Linh (tỉnh Hải Dương).

## Thông số kỹ thuật
* Chiều dài cầu: 321.55 m;
* Chiều rộng: 7 m;
* Số nhịp: 8 nhịp;
* Kiểu vật liệu: bê tông;
* Cấp tải trọng: H30;
* Cầu có 2 nhịp thông thuyền là 90 và 120 m;
* Lưu lượng thông xe ngày đêm từ 1.000 đến 1.500 xe.

## Xem thêm
*Cầu Bính
*Cầu Bình Hàn

## Tham khảo
Cầu Việt Trì

**Cầu Việt Trì** xây dựng năm 1901 dưới thời toàn quyền Đông Dương Paul Doumer. Cây cầu đã bị đánh sập ngày 9/4/1942. Hoà bình lập lại, năm 1956, cầu Việt Trì được xây dựng lại, về cơ bản giữ kiểu kiến trúc cũ. Đến năm 1992, cây cầu mới được xây dựng lại và tồn tại đến ngày này. Đây là cây cầu đường bộ và đường sắt kết hợp tại vị trí km52+990 của quốc lộ 2 bắc qua sông Lô, đảm bảo giao thông cho tuyến từ Hà Nội đi Hà Giang và vùng Tây Bắc. Từ năm 2014 đến hết năm 2015, sau khi khánh thành cầu Hạc Trì, cách cầu cũ khoảng 300&nbsp;m, thành phố đã cấm các loại xe ô tô qua cầu do đã được xây dựng từ lâu và xuống cấp. Từ năm 2016 đến nay, cầu này chỉ dành cho xe máy, ô tô dưới 7 chỗ, xe tải nhẹ dưới 2 tấn và xe thô sơ đi qua.

## Thông số kỹ thuật
* Chiều dài: 372,88 m;
* Chiều rộng: 12 m;
* Số nhịp: 6 nhịp;
* Loại vật liệu: bê tông;
* Cấp tải trọng: H30.

## Xem thêm
*Thành phố Việt Trì

## Tham khảo
Cầu Tân Đệ

**Cầu Tân Đệ** là cây cầu đường bộ trên quốc lộ 10 bắc qua sông Hồng tại lý trình km99 + 200, nối giữa phường Thiên Trường, tỉnh Ninh Bình với xã Tân Thuận, tỉnh Hưng Yên. Bờ phía đông bên tỉnh Hưng Yên có tọa độ là: .

Cầu Tân Đệ do Tổng công ty Cienco 1 và Cienco 4 của Bộ Giao thông Vận tải Việt Nam thi công, công ty Keangnam của Hàn Quốc nhận thầu. Các công ty Nippon Koei (Nhật Bản), Hyder (Anh) và TEDI tư vấn thiết kế và giám sát.

Thời điểm đi vào sử dụng, hai đầu cầu là làng Tân Đệ, xã Mỹ Tân, huyện Mỹ Lộ của tỉnh Nam Định và xã Bách Thuận, huyện Vũ Thư của tỉnh Thái Bình.
## Thông số kỹ thuật
* Chiều dài: 1.068 m;
* Chiều rộng: 16,6 m, 10,5 m dành cho xe cơ giới và 2,25 m dành cho người đi bộ;
* Số nhịp: 5 nhịp bê tông cốt thép dự ứng lực,(trong đó 3 nhịp dài 120 m và 2 nhịp dài 70 m);
* Gồm 18 trụ và 2 mố;
* 2 đoạn dẫn 2 đầu cầu dài 3&nbsp;km;
* Loại vật liệu: bê tông;
* Cấp tải trọng: H30.
* Lễ thông xe ngày 8 tháng 2 năm 2002.

## Tham khảo