9 tháng 9

Ngày **9 tháng 9** là ngày thứ 252 (253 trong năm nhuận) trong lịch Gregory. Còn 113 ngày trong năm.

## Sự kiện
*9 – Tù trưởng Arminius lãnh đạo sáu bộ lạc Germain tiến hành phục kích và tiêu diệt binh đoàn La Mã của Publius Quinctilius Varus trong trận rừng Teutoburg.
*337 – Constantinus II, Constantius II và Constans I kế vị cha họ là Constantinus Đại đế với tư cách là các đồng hoàng đế. Đế quốc La Mã bị phân chia giữa ba Augustus.
*1087 – William Rufus trở thành quốc vương của Anh, lấy hiệu là William II.
*1418 – Lý Tạo kế vị quốc vương của Triều Tiên, tức Triều Tiên Thế Tông, tôn phụ vương Thái Tông là thượng vương.
*1488 – Anne trở thành nữ công tước xứ Bretagne, là một nhân vật trung tâm trong tranh chấp ảnh hưởng vốn dẫn đến việc hợp nhất Bretagne và Pháp.
*1543 – Mary Stuart đăng quang ngôi nữ vương của Scotland khi mới 9 tháng tuổi.
*1791 – Thủ đô Hoa Kỳ được đặt tên theo Tổng thống George Washington.
*1850 – California trở thành bang thứ 31 của Hoa Kỳ với vị thế một bang tự do, bác bỏ mở rộng chế độ nô lệ đến Duyên hải Thái Bình Dương.
*1886 – Công ước Bern về bảo hộ các tác phẩm văn học và nghệ thuật được ký kết.
*1892 – Nhà thiên văn học người Mỹ Edward Emerson Barnard phát hiện ra vệ tinh Amalthea.
*1944 – Với sự hỗ trợ của Liên Xô, Mặt trận Tổ quốc Bulgaria tiến hành nổi dậy vũ trang nhằm lật đổ chính phủ Bulgaria đương quyền.
*1945 – Chiến tranh Trung-Nhật kết thúc, Nhật Bản đầu hàng vô điều kiện.
*1948 – Nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên được thành lập tại miền bắc bán đảo Triều Tiên, Kim Nhật Thành nhậm chức thủ tướng nội các.
*1949 – Đại diện của Ấn Độ và người nhiếp chính của Tripura là Vương hậu Kanchanprabha Devi ký kết Hiệp định hợp nhất Tripura, theo đó Tripura sẽ trở thành một bộ phận của Ấn Độ.
* 1965 – Bộ Gia cư và Phát triển Đô thị Hoa Kỳ thành lập.
* 1977 – Nhà kỷ niệm Mao Chủ tịch Bắc Kinh hoàn thành xây dựng.
* 1991 – Tajikistan tuyên bố độc lập từ Liên Xô.
* 1993 – Tổ chức Giải phóng Palestine chính thức công nhận Israel như một nhà nước hợp pháp.

## Sinh
*214 – Aurelianus, hoàng đế La Mã (mất 275).
*384 – Honorius, hoàng đế La Mã (mất 423).
*1585 – Richelieu, giáo chủ người Pháp (mất 1642).
*1737 – Luigi Galvani, bác sĩ và nhà vật lý học người Ý (mất 1798).
*1800 – Nguyễn Tri Phương, đại danh thần Việt Nam thời nhà Nguyễn (mất 1873).
*1828 – Lev Nikolayevich Tolstoy, tác gia và nhà soạn kịch người Nga (mất 1910).
*1842 – Elliott Coues, bác sĩ quân y, nhà sử học, điểu học và tác gia người Mỹ (mất 1899).
*1872 – Phan Châu Trinh, chí sĩ, nhà văn, nhà thơ người Việt Nam (mất 1926).
*1890 – Harland Sanders, doanh nhân người Mỹ, sáng lập KFC (mất 1980).
*1900 – James Hilton, tác gia và nhà kịch bản người Anh (mất 1954).
*1908 – Hằng Phương, nhà thơ người Việt Nam (mất 1983).
*1911 – John Gorton, sĩ quan và chính trị gia người Úc, Thủ tướng Úc thứ 19 (mất 2002).
*1918 – Oscar Luigi Scalfaro, chính trị gia người Ý, Tổng thống Ý thứ 9 (mất 2012).
*1922 – Hans Georg Dehmelt, nhà vật lý học người Mỹ gốc Đức, đoạt giải Giải Nobel Vật lý (mất 2017).
*1927 – Nguyễn Đức Bình, chính trị gia người Việt Nam (mất 2019).
*1930 – Nguyễn Bá Cẩn, thủ tướng Việt Nam Cộng hòa (mất 2009).
*1937 – Hoàng Phủ Ngọc Tường, nhà văn người Việt Nam (mất 2023).
*1941 
**Otis Redding, ca sĩ và nhà sản xuất âm nhạc người Mỹ (mất 1967).
**Dennis Ritchie, nhà khoa học máy tính người Mỹ, tạo ra ngôn ngữ lập trình C (mất 2011).
*1943 – Phan Nhật Nam, nhà thơ người Việt Nam.
*1949 – Susilo Bambang Yudhoyono, tướng quân và chính trị gia người Indonesia, Tổng thống Indonesia thứ 6.
*1957 – Trịnh Du Linh, diễn viên người Hồng Kông.
*1959 – Tạ Duy Anh, nhà văn người Việt Nam.
*1963 – Roberto Donadoni, cựu cầu thủ, huấn luyện viên bóng đá người Ý, từng trong câu lạc bộ AC Milan.
*1966 – Adam Sandler, diễn viên, ca sĩ người Mỹ.
*1967 – Akshay Kumar, diễn viên, võ sĩ người Ấn Độ.
*1970 –
**Như Quỳnh, ca sĩ người Mỹ gốc Việt.
**Hồng Xương Long, nhạc sĩ người Việt Nam.
**Phạm Tất Thắng, chính trị gia Việt Nam.
*1975 – Michael Bublé, ca sĩ và diễn viên người Canada.
*1976 –
**Juan A. Baptista, người mẫu và diễn viên người Venezuela.
**Emma de Caunes, diễn viên người Pháp.
*1977 – Chae Jung-an, diễn viên và ca sĩ người Hàn Quốc.
*1981 – Hồ Định Hân, diễn viên và ca sĩ người Hồng Kông.
*1983 – 
**Kim Jung-hwa, người mẫu và diễn viên người Hàn Quốc.
**Lưu Ánh Loan, nữ ca sĩ người Việt Nam.
*1985 – Luka Modrić, cầu thủ bóng đá người Croatia, đội trưởng Đội tuyển bóng đá quốc gia Croatia.
*1987 –
**Afrojack, DJ và nhà sản xuất âm nhạc người Hà Lan.
**Alexandre Song, cựu cầu thủ bóng đá người Cameroon.
**Jung Il Woo, diễn viên, người mẫu và ca sĩ người Hàn Quốc.
*1991 –
**Dương Dương, diễn viên người Trung Quốc.
**Oscar dos Santos Emboaba Júnior, cầu thủ bóng đá người Brasil.
**Bùi Anh Tuấn, ca sĩ người Việt Nam.
**Cảnh Minh, ca sĩ người Việt Nam.
*1992 – Damian McGinty, ca sĩ và diễn viên người Ireland.
*1994 – Thiều Bảo Trâm, nữ ca sĩ người Việt Nam.

## Mất
*1087 – William I, quốc vương của Anh (sinh 1028).
*1289 – Nhất Biến, cao tăng người Nhật Bản, tức 23 tháng 8 năm Kỷ Sửu (sinh 1239).
*1487 – Minh Hiến Tông, Hoàng đế thứ 9 của nhà Minh, tức 22 tháng 8 năm Đinh Mùi (sinh 1447).
*1513 – James IV của Scotland, vua của Scotland (sinh 1473).
*1569 – Pieter Bruegel il Vecchio, họa sĩ người Hà Lan (sinh 1525).
*1693 – Ihara Saikaku, nhà thơ, tiểu thuyết gia người Nhật Bản, tức ngày 10 tháng 8 năm Quý Dậu (sinh 1642).
*1841 – Augustin Pyramus de Candolle, nhà thực vật học người Thụy Sĩ (sinh 1778).
*1891 – Jules Grévy, chính trị gia người Pháp, Tổng thống Pháp thứ 4 (sinh 1813).
*1901 – Henri de Toulouse-Lautrec, họa sĩ người Pháp (sinh 1864).
*1976 – Mao Trạch Đông, chính trị gia người Trung Quốc, lãnh tụ Đảng Cộng sản Trung Quốc và người sáng lập Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa (sinh 1893).
*1978 – Jack Warner, nhà sản xuất phim người Canada, đồng sáng lập Warner Bros. (sinh 1892).
*1981 – Jacques Lacan, nhà phân tâm học và bác sĩ người Pháp (sinh 1901).
*1983 – Luis Monti, cựu cầu thủ bóng đá người Argentina – Ý (sinh 1901).
*1985 –
**Neil Davis, phóng viên chiến trường người Úc, làm việc trong thời kỳ Kháng chiến chống Mĩ (sinh 1934).
**Paul Flory, nhà hóa học và kỹ sư người Mỹ, đoạt Giải Nobel hóa học năm 1974 (sinh 1910).
*1988 – Đặng Hồi Xuân, Bộ trưởng Bộ Y tế Việt Nam (sinh 1929).
*2001 – Ahmed Shah Massoud, sĩ quan và chính trị gia người Afghanistan (sinh 1953).
*2003 – Edward Teller, nhà vật lý lý thuyết người Mỹ gốc Hungary, cha đẻ của bom khinh khí (sinh 1908).

## Những ngày lễ và kỷ niệm
*  Tết Trùng cửu (Âm lịch).

## Tham khảo