open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cá voi

**Cá voi** là tên gọi chung cho nhiều loài động vật dưới nước trong phân thứ bộ Cá voi (Cetacea). Thuật ngữ *cá voi* đôi khi ám chỉ mọi loài trong bộ Cá voi, nhưng không bao gồm các loài cá heo và cá heo chuột, chúng thuộc về tiểu bộ *Odontoceti* (cá voi có răng). Phân bộ này cũng bao gồm cá nhà táng, cá hổ kình, cá voi hoa tiêu, và cá voi trắng. Tiểu bộ cá voi khác bao gồm Mysticeti. Tiểu bộ này cũng bao gồm cá voi xanh, cá voi lưng gù, cá voi đầu cong và cá voi mũi nhọn. Nhiều loài cá voi hay còn gọi là cá voi được nhiều ngư dân đi biển yêu quý và tôn thờ, trở thành tục thờ cá ông (gọi là Nhân ngư hay đức ngư), nhưng cũng có một số cá thể huyền thoại bị xem là hung ác. Việc săn bắt cá voi cũng là nguy cơ dẫn đến sự tuyệt chủng của các loài cá voi.

## Xem thêm
*Bộ Cá voi
*Cá voi xanh
*Cá voi vây
*Cá voi xám
*Cá voi trắng
*Cá hổ kình

## Tham khảo

## Đọc thêm
*.
*.

## Liên kết ngoài

* WikiAnswers: questions and answers about whales
* Whale Evolution
* Greenpeace work defending whales 
* Save the Whales, founded in 1977 
* AquaNetwork Marine Mammal Project 
* Whales in the Wild  - slideshow by *[[Life magazine]]*
* Oldest whale fossil confirms amphibious origins
* Research on dolphins and whales from Science Daily
* Whale and Dolphin Conservation Society – latest news and information on whales and dolphins
* The Oceania Project – Caring for whales and dolphins
* Whales Tohorā Exhibition Minisite from the Museum of New Zealand Te Papa Tongarewa
* Whales in Te Ara the Encyclopedia of New Zealand 
* Orca and other whales video at Squid Force
* www.whales.org.za Whales information portal 
* World Wide Fund for Nature (WWF) – information on whales, dolphins, and porpoises
* Whale Trackers – An online documentary series about whales, dolphins and porpoises
Таras Bulba (phim 2009)

**Таras Bulba** (tiếng Nga: *Тарас Бульба*) là một bộ phim lịch sử của đạo diễn Vladimir Bortko, ra mắt lần đầu năm 2009. Phim công chiếu từ 2 tháng 4 năm 2009, một ngày sau kỷ niệm 200 năm ngày sinh Gogol, có sự tham gia của UNESCO. Từ 2.4 đến 9.5 theo thống kê các rạp trong khối SNG, thu hút 3.737.647 lượt người xem (không kể các rạp ở Ukraina). Phim cũng đoạt một số giải. Tuy nhiên phim cũng chịu sự chỉ trích đến từ Ukraina, Israel.
## Lịch sử
Truyện phim dựa theo tiểu thuyết cùng tên của nhà văn Nikolai Gogol.
## Nội dung
## Diễn viên
* Vladimir Vdovichenkov... *Ostap*
* Mikhail Boyarsky... *Moisei Shilo*
* Vladimir Ilyin... *Kurennoy*
* Boris Khmelnitsky... *"Bộ Râu"*
* Liubomiras Lauciavicius... *[[Công tước]] [[Ba Lan]]*
* Magdalena Mielcarz... *Elzhbeta*
* Daniel Olbrychski... *Krasnevsky*
* Igor Petrenko... *Andrey*
* Ada Rogovtseva... *vợ [[Taras Bulba]]*
* Bogdan Stupka... *[[Taras Bulba]]*
* Michal Zurawski
## Tham khảo
* Taras Bulba (tiểu thuyết)
## Liên kết ngoài

* Thông tin trên Website Điện ảnh Nga 
* Thông tin trên Website KinoPoisk
* Thông tin trên Website Kino-Teatr
* Kỷ niệm 200 năm ngày sinh nhà văn Nga Nikolai Gogol: Festival phim chuyển thể từ kiệt tác của tác giả "Taras Bulba"
* Bộ phim "Taras Bulba" nhận giải Grand-Prix tại Liên hoan phim Saint-Peterburg
Người Xa

**Xa** (Trung văn: 畲族; phiên âm Hán Việt: Xa tộc) là một trong 56 dân tộc được công nhận chính thức tại Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Chữ"畲"trong tên gọi của tộc này có nghĩa là"đốt nương làm rẫy", đọc là"xa". Người Xa tự gọi mình là  (山哈).  trong tiếng Xa có nghĩa là"núi",  có nghĩa là khách, người khách,  ý là người khách sống trong núi.

Tộc Xa là dân tộc thiểu số có số dân đông nhất tỉnh Phúc Kiến. Ngoài ra, dân tộc này cũng sinh sống tại các tỉnh Chiết Giang, An Huy, Giang Tây và Quảng Đông. Một số người Xa cũng di cư đến Đài Loan và được xếp vào cộng đồng Khách Gia.

## Ngôn ngữ
Tiếng Xa là một ngôn ngữ thuộc ngữ hệ H'Mông-Miền. Tiếng Xa không có văn tự riêng. Hiện nay 99 phần trăm người Xa sử dụng phương ngôn Khách Gia của tiếng Hán. Những người còn lưu giữ được ngôn ngữ của dân tộc mình - xấp xỉ 1.200 tại tỉnh Quảng Đông - tự gọi mình là  (người miền núi) (活聶). Một số người cho rằng họ là hậu duệ của người Đông Di, Nam Man hay Bách Việt.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Official Website of Jingning She Autonomous County
*She Nationality 
*The She ethnic minority
*Chinese Nationalities (She Minority)
*畲族网
Người Độc Long

**Người Độc Long** (hay *Drung* hoặc *Dulong*) (Giản thể: 独龙族, Phồn thể: 獨龍族, Bính âm: Dúlóngzú; endonym: tɯɹɯŋ) là một trong 56 dân tộc được công nhận chính thức tại Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Dân số của dân tộc này có khoảng 6.000 tại Châu tự trị dân tộc Lật Túc Nộ Giang ở tỉnh Vân Nam, tại thung lũng Độc Long. 600 người khác sinh sống phía đông thung lũng Độc Long, sống tại các vùng đồi núi phía trên Nộ Giang (Sông Salween)ở phía bắc Cống Sơn.

Người Độc Long nói tiếng Độc Long, một ngôn ngữ thuộc Ngữ hệ Hán-Tạng. Ngôn ngữ của họ không có chữ viết. Mặc dù một số người Độc Long đã cải sang Thiên Chúa giáo, phần lớn dân tộc này vẫn tin vào tín ngưỡng thuyết vật linh của mình, cho rằng tất cả mọi sự vật đều có linh hồn.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*http://chinanewswrap.com/2009/07/31/the-last-tattooed-women-of-the-dulong-people/#more-2699 Last tattooed women of the Dulong people (China News Wrap, English)
*http://yn.xinhuanet.com/pic/2009/wmn/index.htm  Last tattooed women of the Dulong people (Original Chinese article, with larger number of photographs)
*The Drung ethnic minority (Chinese government site)
*Asia harvest ethnic profile 
* Sūn Hóngkāi 孙宏开: **Dúlóngyǔ jiǎnzhì** 独龙语简志 (*Introduction to the Derung language*; Běijīng 北京, Mínzú chūbǎnshè 民族出版社 1982).
* http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1079533,00.html  Time magazine article on the Dulong people, 2005
Giải quần vợt Pháp Mở rộng 2011 - Vòng loại đơn nữ

## Hạt giống

#  Anastasia Pivovarova *(Vòng loại cuối cùng, *'Lucky Loser**)''
#  [[Petra Cetkovská]] ''(Vòng loại cuối cùng)
#  [[Petra Martić]] ''(Vòng 1))
#  **Nuria Llagostera Vives (Vượt qua vòng loại)
#  Yvonne Meusburger *(Vòng 2)
#  *'Heather Watson (Vượt qua vòng loại)
#  Maria Elena Camerin *(Vòng 2)
#  *'Sabine Lisicki (Vượt qua vòng loại)
#  Jamie Hampton *(Vòng loại cuối cùng)
#  *'Olga Govortsova (Vượt qua vòng loại)
#  Lesia Tsurenko *(Vòng 1)
#  [[Eva Birnerová]] *(Vòng 1)


 **[[Chiêm Vịnh Nhiên]] (Vượt qua vòng loại)
<li> [[Doi Misaki]] ''(Vòng 2)
<li> [[Nara Kurumi]] ''(Vòng 2)
<li> [[Sophie Ferguson]] ''(Vòng 2)
<li> [[Zuzana Kučová]] ''(Vòng 1)
<li> [[Urszula Radwańska]] ''(Vòng 1)
<li> [[Han Xinyun]] ''(Vòng 1)
<li> [[Valeria Savinykh]] ''(Vòng 1)
<li> **Sloane Stephens (Vượt qua vòng loại)
 Kathrin Wörle *(Vòng 2)
<li> [[Alexandra Panova]] *(Vòng 1)
 Chang Kai-chen *(Vòng 2)
</ol>


==Các tay vợt vượt qua vòng loại==


#  *'Sloane Stephens**
#  **Marina Erakovic**
#  **Chiêm Vịnh Nhiên**
#  **Nuria Llagostera Vives**
#  **Corinna Dentoni**
#  **Heather Watson**

<ol start="7">
<li> **Mona Barthel**
<li> **Sabine Lisicki**
<li> **Aleksandra Wozniak**
<li> **Olga Govortsova**
<li> **Eleni Daniilidou**
<li> **Silvia Soler Espinosa**
</ol>


==Lucky Losers==
#  **Anastasia Pivovarova'''

## Bốc thăm

### Nhánh 1

### Nhánh 2

### Nhánh 3

### Nhánh 4

### Nhánh 5

### Nhánh 6

### Nhánh 7

### Nhánh 8

### Nhánh 9

### Nhánh 10

### Nhánh 11

### Nhánh 12

## Liên kết khác
* Qualifying Draw

## Tham khảo
Người Lhoba

**Người Lhoba** (Giản thể: 珞巴, Lạc Ba) là một thuật ngữ có nguồn gốc chưa rõ ràng, họ có thể là một nhóm người pha trộn giữa các bộ lạc thuộc Nhóm ngôn ngữ Tạng-Miến sống tại hay xung quanh "Pemako" (một khu vực ở đông nam Tây Tạng), bao gồm các huyện Mainling, Mêdog, Zayü của châu Nyingchi và huyện Lhünzê của châu Shannan. Chính phủ Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa coi đây là một trong 56 dân tộc chính thức tại Trung Quốc.

Các bộ tộc Lhoba sống tại Tây Tạng nói ít nhất 3 ngôn ngữ Tạng-Miến không thể hiểu lẫn. Các ngôn ngữ này còn được sử dụng rộng rái hơn tại Arunachal Pradesh. Rất ít người Lhoba biết tiếng Tạng. trong quá khứ, khi không có chữ viết, người Lhoba đã lưu truyền lịch sử lại cho đời sau qua truyền miệng hay các ký hiệu thắt nút. Những người đàn ông được hướng dẫn để đi săn khi còn ở tuổi rất nhỏ, phụ nữ có vị thế xã hội thấp hơn so với nam giới. Người Lhoba Cũng thừa hưởng một khí hậu cận nhiệt ấm áp.

Khu vực mà người Lhoba sinh sống ngày nay còn được biết đến là Lhoyü (a.k.a. Luoyu, lho-yul, ལྷོ༌ཡུལ་; Lhoyü là tên của một vùng ở Tây Tạng ngày nay, hạ Lhoyü do Ấn Độ cai quản như một phần của Arunachal Pradesh). Tuy nhiên, do việc thiếu muối, dân tộc này thường bị bướu cổ, điều kiện sống nghèo khổ nên nhiều đứa trẻ sinh bị điếc hoặc câm. Dân số của dân tộc này đã suy giảm cho đến những năm gần đây do bệnh này. Do dân số thấp, nhiều người trong số họ đã kết hôn với người Tạng hay với các nhóm bộ lạc của Arunachal Pradesh, đặc biệt là người Monpa.

## Chú thích

## Tham khảo
* *Early Jesuit Travellers in Central Asia, 1603–1721*. C. Wessels, Asian Educational Services, 1992, ISBN 81-206-0741-4
* *The Heart of the World: A Journey to the Last Secret Place*. Ian Baker, Penguin, 2004, ISBN 1-59420-027-0
* *The McMahon Line: A Study in the Relations Between India, China and Tibet, 1904–1914*. Alastair Lamb, Routledge & K. Paul, 1966
* *A Historical-Comparative Account of the Tani (Mirish) Branch of Tibeto-Burman*. Jackson Tian-Shin Sun, University of California at Berkeley PhD Dissertation, 1993.
* *History and Culture of the Adis*. Tai Nyori, Omsons, 1993.

## Liên kết ngoài
* The Lhopas
* Lhoba ethnic minority
* Ethnic Groups-Lhobas
* PROPEL
* Unreached People prayer profiles 
* Compiling the Tibetan folktale 
* Idu Arts and Crafts
* UNESCO Cultural centre
* Idu Mishmi ritual dance
* Articles on the tribal groups of Arunachal Pradesh 
* Funeral of the Idu Mishmi , photographs
IC 1101

**Thiên hà IC 1101** là một thiên hà hình elip siêu khổng lồ nằm tại trung tâm của cụm thiên hà Abell 2029 (có vị trí biểu kiến thuộc chòm sao Xử Nữ) và cách xa Trái Đất khoảng 1,07 tỷ năm ánh sáng. Theo các nghiên cứu thì cho đến nay đây là thiên hà lớn thứ 2 mà con người từng phát hiện được. Thiên hà lớn nhất được phát hiện trong năm 2022 là Alcyoneus cách trái đất 3 tỷ năm ánh sáng có chiều dài lên tới 16 triệu năm ánh sáng tức là gấp 3 lần **IC 1101** và gấp tới 153 lần đường kính của thiên hà Milky Way.

Đường kính của thiên hà IC 1101 vào khoảng 5,5 triệu năm ánh sáng tức là khoảng gấp 55 lần đường kính của dải Ngân Hà và nó có khoảng chừng 100.000 tỉ (1014) ngôi sao các loại. Do đó khối lượng của thiên hà này được phỏng đoán vào khoảng 2.000 lần khối lượng của Ngân Hà.

Sở dĩ IC 1101 có được kích thước này, theo các khoa học gia, là trong suốt cuộc đời của mình (tuổi của IC 1101 vào khoảng 12 tỉ năm), IC 1101 đã va chạm và đã nuốt các thiên hà nhỏ khác có kích thước vào khoảng Ngân Hà hoặc là Tinh Vân Tiên Nữ (thiên hà Andromeda).

## Mô tả
Thiên hà được phân loại là hình elip siêu phẳng và là thiên hà sáng nhất trong A2029 (do đó, tên gọi khác của nó là A2029-BCG; BCG có nghĩa là * [[cụm sao sáng nhất]] *). Kiểu hình thái của thiên hà được tranh luận do nó có thể có hình dạng như một đĩa phẳng nhưng chỉ có thể nhìn thấy từ Trái đất ở kích thước rộng nhất của nó. Tuy nhiên, hầu hết các thấu kính có kích thước từ .

IC 1101 nằm trong số các thiên hà lớn nhất được biết, nhưng có tranh luận dựa trên tài liệu thiên văn về cách xác định kích thước của một thiên hà như vậy. Tấm ảnh ánh sáng xanh từ thiên hà (các ngôi sao lấy mẫu không bao gồm quầng khuếch tán) mang lại bán kính hiệu dụng (bán kính trong đó một nửa ánh sáng được phát ra) của . Thiên hà có quầng sáng rất lớn với "ánh sáng khuếch tán" cường độ thấp hơn nhiều kéo dài đến bán kính . Các tác giả của nghiên cứu xác định quầng sáng kết luận rằng IC 1101 là "có thể là một trong những thiên hà lớn nhất và phát sáng nhất trong vũ trụ". Giống như hầu hết các thiên hà lớn, IC 1101 được tạo ra bởi một số ngôi sao giàu kim loại, một số trong số đó lớn hơn Mặt Trời 7 tỷ năm, khiến nó có màu vàng vàng. Nó có một nguồn vô tuyến sáng ở trung tâm, có khả năng liên quan đến lỗ đen siêu lớn trong phạm vi khối lượng gấp 40-100 tỷ lần Khối lượng Mặt Trời, một trong các lỗ đen lớn nhất được biết đến trong vũ trụ.

## Lịch sử khám phá
Thiên hà được phát hiện vào ngày 19 tháng 6 năm 1790, bởi nhà thiên văn học người Anh Frederick William Herschel I. Nó được phân loại vào năm 1895 bởi John Louis Emil Dreyer với tư cách là đối tượng thứ 1.101 của Danh mục chỉ mục của tinh vân và cụm sao (IC). Tại khám phá của nó, nó đã được xác định là một tính năng mơ hồ. Sau phát hiện năm 1932 của Edwin Hubble rằng một số "tính năng mơ hồ" thực sự là các thiên hà độc lập, việc phân tích các vật thể trên bầu trời sau đó đã được tiến hành và do đó IC 1101 được coi là một trong những thiên hà độc lập.

## Tham khảo
Người Mulao

**Người Mulao** hay **Người Mục Lão** (tiếng Trung: 仫佬族, Bính âm:Mùlǎozú; tên tự gọi: ***Mulam***) là một trong 56 dân tộc được công nhận chính thức tại Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Tên dân tộc này tự gọi mình là *Mulam*, *mu*6 là để chỉ loài người *lam*1 (trong một số phương ngữ là *kyam*1) là một dạng khác của tên được người Động sử dụng (*Kam*), là dân tộc mà người Mulao có quan hệ gần gũi. Một phần lớn người Mulao sống tại Huyện tự trị dân tộc Mục Lão La Thành thuộc Hà Trì, Quảng Tây.

## Văn hóa
Theo truyền thống, các cuộc hôn nhân giữa người Mulao được sự sắp xếp của cha mẹ và theo truyền thống, người vợ mới không sống chung với người chồng mới của họ cho đến khi sự ra đời của đứa con trai đầu tiên. Nhà cửa của họ được làm từ đất sét với mái bằng gạch và được bao gồm ba phòng. Các loài động vật được nuôi xa chỗ ở của gia đình. Trang phục truyền thống của những người đàn ông bao gồm một chiếc áo khoác có các nút bấm lớn, chiếc quần rộng và dép. Những người phụ nữ chỉ được búi tóc khi họ đã kết hôn.
## Tôn giáo

## Tham khảo

* Ramsey, S. Robert. 1987. The Languages of China. Princeton University Press, Princeton New Jersey ISBN 0-691-06694-9
Vogue (tạp chí)

***Vogue*** là một tạp chí thời trang bao gồm nhiều chủ đề khác nhau, bao gồm thời trang cao cấp, sắc đẹp, văn hóa, cuộc sống và sàn diễn. Có trụ sở tại One World Trade Center ở Khu Tài chính của Lower Manhattan, *Vogue* ra đời vào năm 1892 với tư cách là một tờ báo hàng tuần trước khi trở thành tạp chí hàng tháng nhiều năm sau đó. Kể từ khi thành lập, *Vogue* đã giới thiệu rất nhiều diễn viên, nhạc sĩ, người mẫu, vận động viên và những người nổi tiếng khác. Số báo lớn nhất được xuất bản bởi *Vogue* là ấn bản tháng 9 năm 2012, gồm 900 trang.

Tạp chí *Vogue* của Anh, ra mắt vào năm 1916, là ấn bản quốc tế đầu tiên, trong khi phiên bản tiếng Ý của tạp chí *Vogue Italia* đã được gọi là tạp chí thời trang hàng đầu thế giới. Tính đến hôm nay, *Vogue* đã có 26 ấn bản quốc tế.

## Lịch sử

Vào năm 1892 Arthur Baldwin Turnure thành lập *Vogue* như là một ấn phẩm hàng tuần tại Mỹ. Khi ông mất vào năm 1919, Condé Montrose Nast chuyển nó thành một tờ tạp chí và bắt đầu in. Ông thay đổi thời gian phát hành của nó thành 2 tuần một lần và bắt đầu xay dựng tên tuổi Vogue ở nước ngoài vào những năm 1910. Ông tới Anh đầu tiên và bắt đầu thành lập *Vogue* thứ hai tại đây, sau Anh *Vogue* lần lượt xuất hiện tại Tây Ban Nha, Pháp - nơi tạp chí này đã đạt được thành công lớn. Số lượng bán ra tăng nhanh chóng và lợi nhuận của tờ tạp chí này tăng lên đáng kể.

## Tham khảo
Tiền gián

**Tiền gián** là một hạng tiền lưu hành ở Việt Nam từ thế kỷ 16 đến đầu thế kỷ 20. Tiền gián còn được gọi là **sử tiền**. Hạng tiền này kém hơn "tiền quý", tức "cổ tiền" hay "tiền tốt".

Theo *[[Đại Việt sử ký toàn thư|Đại Việt Sử ký Toàn thư]]* của Ngô Sĩ Liên thì tiền gián xuất hiện từ thời nhà Mạc. Lúc bấy giờ (1528) Mạc Đăng Dung muốn đúc tiền với niên hiệu mới là *Minh Đức* để thay thế tiền nhà Hậu Lê nhưng giữ y nguyên kích thước cũ. Đợt đúc lần đó thất bại nên đành đúc loại tiền xấu hơn, pha đồng với kẽm và sắt để lưu hành. Hạng tiền xấu đó phẩm chất kém loại tiền đời trước.

Về hình thức, tiền gián kích thước cũng nhỏ hơn tiền quý (đường kính khoảng 23 mm) thay vì 24&nbsp;mm.

Những đơn vị của tiền gián cũng thấp hơn tiền quý; một *tiền* bằng tiền gián chỉ có 36 đồng thay vì 60 đồng; và một quan tiền gián, tức 10 *tiền* là 360 đồng thay vì 600 đồng.

Hạng tiền nay sau tiếp tục lưu hành và cũng được nhiều triều đại kế tiếp lưu dụng, đúc thêm, song song với loại tiền tốt đến khi nhà Nguyễn mất quyền tự chủ và tiền tệ cũ bị đồng bạc Đông Dương thay thế hẳn.

## Chú thích
Lý Chuẩn

**Lý Chuẩn** (; 26 tháng 3 năm 1871 - 22 tháng 12 năm 1936) là một đô đốc hải quân của Nhà Thanh dưới quyền của Tổng đốc Lưỡng Quảng Trương Nhân Tuấn, là người đã thực hiện chuyến đổ bộ ngắn ngủi lên quần đảo Hoàng Sa vào năm 1909.

Tháng 6 năm 1909, tỉnh Quảng Đông cử một đội khảo sát tới Hoàng Sa do Lý Chuẩn làm trưởng đoàn. Theo lệnh của Tổng đốc Lưỡng Quảng Trương Nhân Tuấn, Đô đốc Lý Chuẩn dẫn các chiếc pháo thuyền *Phục Ba*, *Sâm Hàng* đi "thị sát" vùng biển quần đảo Tây Sa (Hoàng Sa), ngày 6 tháng 6 thì đổ bộ lên đảo Phú Lâm, treo cờ, bắn súng, thăm một vài đảo khác rồi về thẳng Quảng Châu.

Các tài liệu, phương tiện Trung Quốc gọi chuyến đi này là chuyến "*thị sát Tây Sa*" và đến năm 1932, Trung Hoa Dân Quốc coi cuộc đổ bộ của Đô đốc Lý Chuẩn lên một số đảo ở quần đảo Hoàng Sa như là một mốc thời gian để xác lập chủ quyền của Trung Quốc đối với quần đảo Hoàng Sa ().

Chuyến đi của Lý Chuẩn được các phương tiện, sách vở Trung Quốc gọi là "thị sát Tây Sa" và dùng làm một trong những căn cứ lịch sử để khẳng định chủ quyền của Quần đảo Hoàng Sa cũng như trong tranh chấp về Biển Đông.

## Chú thích
Constans I

**Constans I** (tiếng Latin: *Augustus Constans Flavius Julius*)  (c.323  -350), là Hoàng đế La Mã từ năm 337-350. Ông đã đánh bại anh trai Constantinus II của mình trong năm 340, nhưng sự tức giận trong quân đội vì cuộc sống cá nhân của mình và sự ưu đãi cho các vệ sĩ man rợ của ông gây ra cuộc nổi loạn của tướng Magnentius, và dẫn đến vụ ám sát Constans trong năm 350.
## Sự nghiệp
Constans là con trai thứ ba và là người trẻ nhất trong số các con của Constantinus Đại đế và Fausta, người vợ thứ hai của cha mình. Ông được nuôi dạy tại triều đình của cha mình tại Constantinopolis dưới sự giám hộ của nhà thơ Aemilius Magnus Arborius.

Ngày 25 tháng 12 năm 333, Constantinus I phong Constans lên chức Caesar ở Constantinopolis  Trước năm 337, Constans đã đính hôn với Olympias, con gái của Trưởng quan cận vệ Ablabius, mặc dù cuộc hôn nhân không bao giờ thành hiện thực. Với cái chết của Constantinus năm 337, Constans và hai người anh em, Constantinus II và Constantius II đã phân chia thế giới La Mã giữa họ, sau khi đã tàn sát hầu như tất cả người nhân của cha,những người có quyền kế vị. Quân đội tuyên bố họ là Augusti vào ngày 09 Tháng chín, năm 337  Hầu như ngay lập tức., Constans buộc phải đối phó với một cuộc xâm lược của người Sarmatia vào cuối năm 337, mà sau đó ông giành được một chiến thắng vang dội.

Lúc đầu, Constans nằm dưới sự giám hộ của Constantinius II, tai cuộc phân chia ban đầu Constans nhận được pháp quan các quận của Ý và châu Phi. Constans không hài lòng với sự phân chia này, và vì vậy anh em họ gặp nhau tại Viminacium trong năm 338 để sửa đổi địa giới Constans cố gắng để có thêm tỉnh của Illyricum và giáo phận của Thrace, những tỉnh đó ban đầu là một phần những gì đã được cai trị bởi Dalmatius người anh em họ của ông như là dự định của Constantinus I phân chia lãnh thổ đế quốc sau khi ông mất. Anh trai của Constans, Constantinus II, sớm phàn nàn rằng ông đã không nhận được những vùng lãnh thổ đó do xuất phát từ vị trí của mình là người lớn tuổi nhất trong số những người con trai của Constantinus.

Bực bội vì Constans đã nhận được Thrace và Macedonia sau khi cái chết của Dalmatius, Constantinus yêu cầu Constans giao hành tỉnh châu Phi, trong đó, để duy trì một nền hòa bình mong manh, ông đã đồng ý làm vậy.

## Nguồn
### Nguồn chính
* Zosimus, *Historia Nova*, Book 2 Historia Nova
* Aurelius Victor, Epitome de Caesaribus
* Eutropius, Breviarium ab urbe condita
### Nguồn phụ
* DiMaio, Michael, ''Constans I (337–350 A.D.)'', *D.I.R.*]
* Jones, A.H.M., Martindale, J.R. *The Prosopography of the Later Roman Empire, Vol. I: AD260-395*, Cambridge University Press, 1971
* 
* Gibbon. Edward *Decline & Fall of the Roman Empire* (1888)
## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Recep Tayyip Erdoğan

**Recep Tayyip Erdoğan** (sinh ngày 26 tháng 2 năm 1954) là một chính trị gia người Thổ Nhĩ Kỳ, hiện đang đảm nhiệm chức vụ Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ từ năm 2014. Trước đó, ông từng là Thủ tướng thứ 25 của Thổ Nhĩ Kỳ từ năm 2003 đến 2014 và là Thị trưởng Istanbul giai đoạn 1994–1998. Ông là người đồng sáng lập Đảng Công lý và Phát triển (AKP) vào năm 2001. Có xuất thân từ phong trào Hồi giáo chính trị và theo đuổi các giá trị bảo thủ, chính quyền của Erdoğan bị cáo buộc dẫn dắt Thổ Nhĩ Kỳ theo hướng độc tài, gây ra tình trạng suy yếu dân chủ và trấn áp những tiếng nói đối lập.

Sinh ra tại Beyoğlu, Istanbul, Erdoğan từng theo học tại Học viện Khoa học Kinh tế và Thương mại Aksaray trước khi trở thành chuyên viên tư vấn và quản lý cấp cao tại khu vực tư nhân. Ông bắt đầu sự nghiệp chính trị địa phương khi giữ chức chủ tịch quận Beyoğlu của Đảng Phúc lợi vào năm 1984 và thăng tiến lên chủ tịch chi hội Istanbul một năm sau đó. Sau cuộc bầu cử năm 1994, ông đắc cử Thị trưởng Istanbul. Năm 1998, ông bị kết án tù vì tội kích động hận thù tôn giáo và bị cấm hoạt động chính trị sau khi trích dẫn một bài thơ của Ziya Gökalp với những hình ảnh so sánh nhà thờ Hồi giáo như doanh trại và quân đội. Sau khi ra tù năm 1999, ông thành lập đảng AKP và tuyên bố từ bỏ các chính sách Hồi giáo cực đoan.

Erdoğan đã đưa AKP tới thắng lợi vang dội trong cuộc bầu cử quốc hội năm 2002 và chính thức trở thành Thủ tướng sau khi thắng cuộc bầu cử bổ sung tại Siirt năm 2003. Dưới sự dẫn dắt của ông, AKP tiếp tục thắng lợi trong các kỳ bầu cử 2007 và 2011. Những năm đầu cầm quyền của ông chứng kiến sự hồi phục kinh tế sau khủng hoảng 2001, khởi động đàm phán gia nhập EU và hạn chế vai trò của quân đội trong chính trường. Cuối năm 2012, chính phủ của ông bắt đầu đàm phán hòa bình với Đảng Công nhân Kurdistan (PKK) nhằm chấm dứt xung đột vũ trang, dù tiến trình này đã đổ vỡ sau đó ba năm.

Năm 2014, Erdoğan đắc cử và trở thành tổng thống đầu tiên được bầu trực tiếp bởi cử tri. Nhiệm kỳ của ông đánh dấu bước ngoặt chuyển dịch sang chủ nghĩa độc tài. Hệ thống chính sách kinh tế của ông đã gây ra tình trạng lạm phát phi mã và sự sụt giá của đồng Lira Thổ Nhĩ Kỳ. Về đối ngoại, ông can thiệp sâu vào các cuộc nội chiến tại Syria và Libya, phát động các chiến dịch chống lại Nhà nước Hồi giáo, Lực lượng Dân chủ Syria và quân đội của Assad — góp phần dẫn đến sự sụp đổ của chính quyền Assad. Ông cũng thực hiện các bước chuyển đổi Thổ Nhĩ Kỳ từ chế độ đại nghị sang chế độ tổng thống, mở rộng quyền lực hành pháp và đối mặt với khủng hoảng di cư tại Thổ Nhĩ Kỳ. Năm 2022, Erdoğan từng ngăn cản Phần Lan và Thụy Điển gia nhập NATO. Ông đóng vai trò trung gian trong cuộc chiến Nga–Ukraine qua việc môi giới Sáng kiến Ngũ cốc Biển Đen và trao đổi tù binh. Năm 2025, việc ông chỉ đạo bắt giữ Thị trưởng Istanbul Ekrem İmamoğlu — người vốn là ứng viên hàng đầu của phe đối lập cho cuộc bầu cử năm 2028 — đã gây ra làn sóng biểu tình dữ dội trên khắp cả nước.
## Cuộc đời và học vấn
Erdoğan sinh ra ở quận Kasımpaşa của Istanbul trong một gia đình di cư từ tỉnh Rize. Khi ông viếng thăm Gruzia ngày 11 tháng 8 năm 2004, ông đã nói ''

## Tham khảo
Magnentius

**Flavius Magnus Magnentius** (303-11 tháng Tám, 353) là một kẻ cướp ngôi của Đế chế La Mã (18 tháng Giêng,năm 350-11 tháng Tám, năm 353).
## Khởi nghiệp
Ông sinh ra tại Samarobriva (Amiens), Gaul, Magnentius là vị tướng chỉ huy của Herculia và Iovia, những đơn vị cận vệ hoàng gia  Khi quân đội trở nên bất mãn với các hành vi của Hoàng đế La Mã Constans I, nó chọn Magnentius tại Autun ngày 18 Tháng 1, năm 350. Constans I đã bị bỏ rơi bởi tất cả ngoại trừ một số ít thuộc hạ, và ông đã bị giết ngay sau đó bởi một đội quân kị binh nhẹ gần Pyrenee.

## Cướp ngôi
Magnentius nhanh chóng có được sự trung thành của các tỉnh ở Britannia, Gaul, và Hispania, một phần vì ông đã chứng tỏ là người khoan dung hơn đối với cả những người Kitô giáo và người đa thần. Sự Kiểm soát của ông ở Ý và châu Phi đã được áp đặt thông qua sự lựa chọn của các quan chức quan trọng nhất. Tuy nhiên, cuộc nổi dậy ngắn ngủi của Nepotianus, một thành viên của triều đại Constantinus, cho thấy rằng danh hiệu hoàng đế của Magnentius đã được củng cố để chống lại các thành viên của triều đại đó.

Vị hoàng đế tự xưng đã cố gắng để tăng cường sức mạnh của mình trên các vùng lãnh thổ trước đây đã được kiểm soát bởi Constans,ông tiến quân về phía sông Danube. Vetranio, chỉ huy của quân đội ở Pannonia, đã được tôn làm Augustus bởi quân của mình ở Mursa vào ngày 1 tháng Ba. Cuộc nổi dậy này đã có được sự danh chính ngôn thuận, vì Vetranio được hỗ trợ bởi Constantina, và Constantius II công nhận Vetranio, bằng việc gửi cho ông chiếc vương miện hoàng đế.

## Bại vong
Vị hoàng đế còn lại của gia đình Constantinus I, Constantius II đã chấm dứt chiến tranh của ông ở Syria với Ba Tư, và hành quân về phía tây.

Sau khi chọn Magnus Decentius (có thể là của anh trai ông) làm Caesar và tuyển mộ càng nhiều quân càng tốt, quân đội của Magnentius và Constantius đã gặp trong trận Mursa Chính vào năm 351; Magnentius dẫn quân của mình tham gia vào trận chiến, trong khi Constantius đã dành một ngày cầu nguyện cho trận chiến trong một nhà thờ gần đó. Bất chấp chủ nghĩa anh hùng của Magnentius, quân đội của ông bị đánh bại và buộc phải rút về Gaul.

Tiếp theo thất bại của Magnentius, Ý từ chối đơn vị đồn trú của ông và chuyển lòng trung thành của mình. Magnentius đã chiến đấu trận cuối cùng vào năm 353 trong trận Mons Seleucus, sau đó ông tự sát bằng cách ngã vào thanh kiếm của mình.

Sau khi đàn áp cuộc nổi loạn Magnentius, Constantius ra lệnh tiến hành một cuộc điều tra để tìm những người theo ông. Nhân vật nổi tiếng nhất trong cuộc điều tra này là notariorum primicerius Paulus Catena.

Một số nguồn cho rằng cha Magnentius là một người Anh và mẹ là một người Frank.

## Chú thích

## Tham khảo
* Cameron, Averil, and Peter Garnsey *ed.*, *The Cambridge Ancient History*, Vol XIII, Cambridge University Press, 1988.
*
## Liên kết ngoài
Highland Warriors

***Highland Warriors*** là tựa game chiến lược thời gian thực lấy bối cảnh lịch sử Anh thời Trung Cổ do hãng Soft Enterprises phát triển và Data Becker phát hành vào ngày 20 tháng 1 năm 2003.

Người chơi sẽ trải qua 4 chiến dịch lớn trong *Highland Warriors*: thống nhất đất nước dưới quyền một vị vua duy nhất, tham gia cuộc viễn chinh Scotland của Anh quốc, vào vai người anh hùng William Wallace nổi dậy chống lại quân đội Anh hay vào vai Robert the Bruce tái thống nhất các bộ tộc và tuyên bố độc lập.

## Lối chơi
*Highland Warriors* mang lối chơi kiểu truyền thống của một game RTS điển hình: khai thác tài nguyên, xây dựng căn cứ, xây dựng quân đội và tấn công đối phương để giành lấy chiến thắng. Nông dân xây dựng các công trình và khai thác năm loại tài nguyên: gỗ, lương thực, đá, quặng sắt và vàng.

Mỗi phe trong Highland Warriors có các đơn vị quân khác nhau, chủ yếu là bộ binh, kỵ binh, cung thủ và các loại xe công thành khác, thậm chí một số phe có cả các đơn vị sử dụng phép thuật. Tuy nhiên game không cung cấp thông tin của các đơn vị quân nên người chơi sẽ gặp khó khăn về vấn đề mua hay nâng cấp quân. *Highland Warriors* có một lựa chọn khá hay cho phép người chơi kích hoạt kỹ năng Blood Frenzy (máu điên cuồng). Ở trạng thái này quân của người chơi sẽ tự động tấn công bất kỳ kẻ thù nào đến gần, tuy nhiên đổi lại người chơi sẽ mất quyền điều khiển đơn vị quân đó.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Dữ liệu về game trên Gamefaqs
*Bài giới thiệu game đăng trên Getgame 
*Thông tin, hình ảnh của game trên Gamespot
Lira Thổ Nhĩ Kỳ

**Lira Thổ Nhĩ Kỳ** (ký hiệu tiền tệ: TL; ISO 4217: *TRY*) là tiền tệ của Thổ Nhĩ Kỳ và của quốc gia độc lập trên thực tế Cộng hòa Thổ Nhĩ Kỳ Bắc Síp. Tiền lira được chia thành 100 *kuruş*. Tất cả các tờ tiền giấy và tiền xu có hình ảnh của Mustafa Kemal Atatürk từ các thời điểm khác nhau trong cuộc đời của ông từ thập niên 30 của thế kỷ 19 (ngoại trừ vài tờ trong đợt phát hành lần hai, 1937-1942, có hình İsmet İnönü) trên mặt ngược lại.

## Tham khảo
Đảng Công lý và Phát triển (Thổ Nhĩ Kỳ)

**Đảng Công lý và Phát triển** ( , **AK PARTİ**) là một đảng chính trị trung hữu ở Thổ Nhĩ Kỳ. Đảng này là lớn nhất tại Thổ Nhĩ Kỳ, với 334 nghị sĩ của quốc hội. Lãnh đạo của đảng, Recep Tayyip Erdoğan, là Thủ tướng, trong khi đảng viên Abdullah Gül là cựu Tổng thống. Được thành lập vào năm 2001 bởi các thành viên của một số đảng hiện hữu, đảng này đã giành một chiến thắng lớn trong cuộc bầu cử năm 2002, chiến thắng trên hai phần ba số ghế quốc hội. Abdullah Gül trở thành Thủ tướng, nhưng một sửa đổi hiến pháp năm 2003 cho phép Erdogan dành vị trí của mình. Trong cuộc bầu cử sớm trong năm 2007, AKP tăng tỷ lệ phiếu bầu đến 47%; số lượng ghế đã giảm xuống còn 341, nhưng Erdogan đã được trở lại giữ chức Thủ tướng, trong khi Gül đã được bầu làm Tổng thống.

Đảng AK miêu tả bản thân là một đảng bảo thủ, ủng hộ một nền kinh tế thị trường tự do và Thổ Nhĩ Kỳ gia nhập Liên minh châu Âu. Năm 2005, Đảng AK đã được cấp thành viên quan sát trong Đảng Nhân dân châu Âu.

## Lịch sử

## Hệ tư tưởng

## Kết quả bầu cử

## Ghi chú


## Tham khảo
Đảng Công lý và Phát triển

**Đảng Công lý và Phát triển**'' có thể là một trong các chính đảng sau:

* Đảng Công lý và Phát triển (Maroc)
* Đảng Công lý và Phát triển (Thổ Nhĩ Kỳ)
* Chính đảng Vì Công lý và Phát triển (Somalia)
Cò (định hướng)

**Cò** có thể được hiểu là:

* Cò, tên gọi chung cho một số loài chim thuộc họ Hạc
* Người làm nghề môi giới, dịch vụ một cách không chính thức, tự phát (thường lén lút)
* Tên gọi chỉ về cảnh sát
Ổ đỡ trục

**Ổ đỡ trục** hay gọi tắt là **ổ đỡ** hay **ổ trục** () là một cơ cấu cơ khí. Nó có 2 dạng chính là ổ lăn (vòng bi) và ổ trượt.
Thiết kế của ổ đỡ có thể, ví dụ, cung cấp cho các chuyển động tuyến tính tự do của phần di chuyển hoặc quay tự do xung quanh một trục cố định; Hoặc, nó có thể ngăn chặn một chuyển động bằng cách kiểm soát các vectơ của lực lượng bình thường chịu trên các bộ phận chuyển động. Hầu hết các vòng bi tạo thuận lợi cho chuyển động mong muốn bằng cách giảm thiểu ma sát. Vòng bi được phân loại rộng theo loại hoạt động, các chuyển động được cho phép, hoặc theo hướng tải (lực) áp dụng cho các bộ phận.

Các vòng bi quay giữ các bộ phận quay như trục hoặc ổ trục trong hệ thống cơ, và truyền tải trục và xuyên tâm từ nguồn của tải đến cấu trúc hỗ trợ nó. Hình dạng đơn giản nhất của ổ đỡ, vòng bi đồng bằng, bao gồm một trục xoay trong một lỗ. Ổ trục thường được bôi trơn để giảm ma sát. Trong vòng bi và ổ đỡ con lăn, để tránh ma sát trượt, các yếu tố cán như con lăn hoặc quả bóng có mặt cắt ngang hình tròn nằm giữa các cuộc đua hoặc các tạp chí của bộ phận vòng bi. Có rất nhiều kiểu thiết kế ổ đỡ để đáp ứng nhu cầu của ứng dụng cho hiệu quả, độ tin cậy, độ bền và hiệu suất tối đa.
## Xem thêm
*Ổ lăn
*Ổ trượt

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Comprehensive review on bearings, University of Cambridge
* Types of bearings, University of Cambridge
* A glossary of bearing terms
* How bearings work
*Kinematic Models for Design Digital Library (KMODDL) - Movies and photos of hundreds of working mechanical-systems models at Cornell University. Also includes an e-book library of classic texts on mechanical design and engineering.
* Mounted Ball Bearings Technical Information
Arènes de Nîmes

**Arènes de Nîmes** là một đấu trường La Mã được tọa lạc ở thành phố Nîmes Pháp. Được xây dựng khoảng năm 70, nó đã được kiến trúc lại vào năm 1863 để phục vụ như một đấu trường đấu bò. Arènes de Nimes là nơi của hai trận đấu bò tót hàng năm, và nó cũng được dùng cho các sự kiện công cộng khác.
Tòa nhà hình elip bao quanh một không gian trung tâm dài 133 m và rộng 101 m. Nó được bao quanh bởi 34 hàng ghế hỗ trợ bởi một trình xây dựng vòm. Nó có sức chứa 16.300 khán giả và từ năm 1989 có một mái di động và một hệ thống sưởi ấm.

Khi đế quốc La Mã sụp đổ, giảng đường đã được củng cố bởi những người Visigoth và bao quanh bởi một bức tường. Trong những năm hỗn loạn tiếp theo sau sự sụp đổ của Visigoth điện ở Hispania và Septimania, không kể đến cuộc xâm lược của người Hồi giáo và tái chinh phục tiếp theo của các vị vua Pháp vào đầu thế kỷ 18, các tử tước của Nîmes xây dựng một cung điện tăng cường trong đấu đường này. Sau đó, một khu phố nhỏ phát triển trong giới hạn của nó, hoàn thành với một trăm hai cư dân và nhà nguyện. Bảy trăm người dân sống trong đấu trườngtrong thời kỳ đỉnh của dịch vụ của nó như là một cộng đồng kèm theo.

Các tòa nhà vẫn còn trong đấu trường cho đến thế kỷ thứ 18, khi quyết định đã được thực hiện để chuyển đổi hình thức đấu đường vào hiện tại.
## Tham khảo
Lâu đài Clisson

**Lâu đài Clisson** nằm ở thị trấn Clisson, tỉnh Loire-Atlantique của Pháp. Lâu đài tọa lạc trên một dải đá nhô ra biển nhìn ra hữu ngạn của Sèvre Nantaise.

Được xây dựng bởi các gia đình đầy quyền lực Clisson XIII đến thế kỷ 15, lâu đài đã trở thành một chiến lược phòng thủ và trên các cuộc tuần hành của Anh bảo vệ biên giới của Lãnh địa công tước Bretagne. Tòa lâu đài sau đó đã được bổ sung một đa giác bao vây trang trí với các tháp phòng thủ. Sau sự sụp đổ của lãnh chúa Clisson, lâu đài trở thành tài sản của Công tước của Anh và con cháu của họ. Công tước xứ Bretagne Francis II biến lâu đài thành một pháo đài với việc bổ sung một buồng thứ hai cung cấp nhiều tháp phòng thủ bao gồm các, phía tây tiếp xúc nhiều hơn.

Bị bỏ hoang bởi lãnh chúa của họ trong giữa thế kỷ 18, lâu đài bị đốt cháy bởi các lực lượng Cộng hòa trong cuộc chiến tranh Vendée. Bị để trong tình trạng đổ nát lâu, nó đang được phục hồi. Lâu đài này đã được phân loại là một di tích lịch sử kể từ năm 1924.
## Tham khảo
Lãnh thổ Thủ đô Islamabad

**Lãnh thổ Thủ đô Islamabad** là một trong hai lãnh thổ liên bang của Pakistan. Lãnh thổ này bao gồm Islamabad, thành phố thủ phủ của Pakistan, và có diện tích 1.165,5&nbsp;km² (450&nbsp;mi²) trong đó 906&nbsp;km² (349.8&nbsp;mi²) là diện tích của thủ đô Islamabad. Lãnh thổ dược Hội đồng Quốc gia chia thành 2 khu bầu cử, tên là NA-48 và NA-49.

## Lịch sử
Vùng đất này được tách từ Khyber Pakhtunkhwa và Punjab vào năm 1960, với mục đích lập thủ đô mới cho Pakistan. Theo kế hoạch năm 1960, the ICT bao gồm thành phố Rawalpindi, và gồm có: 
# Rawalpindi; 259&nbsp;km²
# Bản thân Islamabad (gồm các khu cơ quan và công nghiệp); 220.15&nbsp;km²
# Công viên Islamabad (Vùng đồi Margalla); 220,15&nbsp;km²
# Vùng nông thôn Islamabad; 446,20&nbsp;km²

Tuy nhiên, thành phố Rawalpindi cuối cùng đã tách khỏi ICT. Lãnh thổ còn lại được chia thành 5 khu, với khu I được thiết kế để xây dựng nhà cửa cho các cư dân, công nghiệp và văn phòng nhà nước. Punjab nằm ở phía nam của ICT, và Khyber Pakhtunkhwa nằm ở phía tây bắc.

## Ghi chú

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*Government of the Islamabad Capital Territory 
*

*Capital Development Authority
Ramallah

**Ramallah** ( ,  ; ;  ; ) là một thành phố Palestine ở trung tâm Bờ Tây, hiện là thủ đô hành chính *thực tế* của Chính quyền Dân tộc Palestine. Tọa lạc trên núi Judaean ở độ cao 872m so với mực nước biển, cách Jerusalem 10&nbsp;km (6 dặm) về phía bắc, tiếp giáp với al-Bireh.

Ramallah là một thị trấn gồm nhiều khu dinh thự được hình thành từ thời kỳ Herod Vĩ đại, tuy nhiên hầu hết trong số chúng đã bị phá hủy trong những cuộc Thập tự chinh ở thế kỷ 11. Thành phố được sáng lập vào thế kỷ 16 bởi Hadadeens, một bộ lạc Arab theo Kitô giáo. Vào năm 1517, thành phố thuộc về Đế chế Ottoman, cho đến năm 1920, thành phố bị cai trị bởi người Anh sau khi họ chiếm được thành phố trong Thế chiến I. Chiến tranh Ả Rập - Isarel năm 1948 chia tách toàn bộ Bờ Tây, bao gồm cả thành phố Ramallah, nằm dưới sự chiếm đóng và kiểm soát bởi Jordan. Sau đó, thành phố bị chiếm đóng bởi Isarel sau Cuộc chiến Sáu ngày năm 1967. Đến năm 1995, sau Hòa ước Oslo, Ramallah được trao trả cho Chính quyền Palestine (PNA) như một phần trong Khu A của Bờ Tây.

Trong những năm gần đây, Ramallah phát triển trở thành một trung tâm chính trị, văn hóa và kinh tế của người Palestine. Đây là nơi đặt các tòa nhà của chính quyền Palestine, bao gồm Văn phòng Phủ Tổng thống, Quốc hội và văn phòng của Cơ quan An ninh. Nó cũng bao gồm nhiều bảo tàng và trung tâm văn hóa với nhiều hoạt động về đêm. Mặc dù có lịch sử bắt nguồn từ một thị trấn Kitô giáo, người Hồi giáo đang chiếm đa số ở Ramallah với dân số 38.998 vào năm 2017, người Công giáo cũng là thiểu số đáng kể.

## Lịch sử

## Địa lý

### Khí hậu

## Kinh tế

## Nhân khẩu

## Thành phố kết nghĩa
Ramallah kết nghĩa với:

* Bordeaux, Pháp
* Hounslow, Anh, Vương quốc Anh
* Johannesburg, Nam Africa
* Liège, Bỉ
* Muscatine, Iowa, Hoa Kỳ
* Oxford, Anh, Vương quốc Anh
* Sur, Thổ Nhĩ Kỳ
* Trondheim, Na Uy

## Người nổi tiếng

* Paul Ajlouny
* Mahmoud Eid
* Amber Fares
* Jibril Rajoub
* Mosab Hassan Yousef, cựu cư dân

## Tham khảo
Jess Cliffe

**Jess Cliffe** (27 tháng 6 năm 1981) là nhà thiết kế trò chơi máy tính người Mỹ của hãng Valve Software và là người đồng sáng lập game *[[Counter-Strike]] * với Lê Minh (nickname trên mạng là **Gooseman**), một nhà sản xuất trò chơi máy tính người Canada gốc Việt, ông được gọi là "*tiếng nói của Counter-Strike*" do đảm nhận thực hiện việc thiết kế mệnh lệnh qua radio và hiệu ứng âm thanh trong game.

Lúc nhỏ, Jess Cliffe sống tại bang New Jersey và học trường Trung học North Hunterdon ở Annandale, New Jersey, trước khi thi đậu vào học tại Đại học và Học viện Bách khoa bang Virginia từ năm 1999-2003. Sau khi tốt nghiệp, ông vào làm cho hãng Valve Software và hiện giờ là nhà thiết kế trò chơi của hãng, đồng thời ông còn thực hiện việc tạo các bản đồ (map) cho *[[Half-Life: Deathmatch]]*.

Trong suốt thời gian học Đại học, Cliffe đã lập một website riêng mang tên "*Silo X*" dành cho game *Half-Life*. Mục đích chính của trang web này là cho phép những nhà thiết kế bản đồ/cấp độ có thể đăng tải những bản đồ do họ tạo ra đến với những fan hâm mộ trên thế giới. Khi làm việc cùng với Lê Minh trong phiên bản Counter-Strike đầu tiên Jess Cliffe tuyên bố ngưng công việc trên trang web "Silo X" nối tiếp sau Tom Konings còn được biết đến với tên gọi *HaLf-DeAd*, một thành viên khá nổi tiếng trong cộng đồng *Half-Life*. Khi *Half-Life* đã trở nên lỗi thời thì trang web "*Silo X*" chính thức đóng cửa.
 
Vào cuối thập niên 1990, Cliffe còn là moderator và trưởng nhóm JKMAG (viết tắt của *Jedi Knight Multiplayer Addon Group*), một cộng đồng trực tuyến chuyên cung cấp các bản đồ tùy biến và các gói skin (lớp da nhân vật trong game) dành cho game Jedi Knight.

Từ tháng 5 năm 2007, Cliffe cho vận hành blog http://VintageSeattle.org, một blog có độ phân giải cao nhằm dựng lại quá khứ của Seattle, "với mục tiêu là làm tài liệu lịch sử của thành phố bằng các bức ảnh cũ, bưu thiếp cũ, tấm quảng cáo, sơ lược tiểu sử các di tích lịch sử, v.v"

## Các game của Jess Cliffe
**[[Half-Life 2]]* (Mac, PC, Xbox)
**[[Half-Life: Counter-Strike]]* (Mac, PC, Xbox)
**[[Half-Life 2: Deathmatch]]* (Mac, PC)
**[[Half-Life 2: Episode Two]]* (Mac, PC)
**[[Counter-Strike: Source]]* (Mac, PC)
**[[Day of Defeat: Source]]* (Mac, PC)
**[[Team Fortress 2]]* (Mac, PC)

## Bị bắt giam
*Ông bị bắt vào lúc 1h sáng ngày 1/2/2018 bởi cảnh sát Seattle vì các cáo buộc về Lạm dụng tình dục trẻ em
*Theo dự kiến phiên tòa xét xử ông sẽ diễn ra vào ngày 9/2/2018

## Tham khảo
*Vargas, Jose Antonio, "Big Games Hunter." *[[The Washington Post|Washington Post]]*. Số ra ngày 25 tháng 10 năm 2005.
*Wallis, Alistair, "Is Modding Useful?" *Game Developer*. Số ra ngày 1 tháng 7 năm 2007.

## Liên kết ngoài
*http://www.vintageseattle.org/
Azad Kashmir

**Azad Jammu và Kashmir** ( *azād jammūñ o- kaśmīr*; **AJK**) hay gọi tắt là **Azad Kashmir** (nghĩa là "Kashmir Tự do"), là thực thể chính trị phía nam của phần do Pakistan quản lý tại khu vực tranh chấp Jammu và Kashmir. Bên phía đông biên giới của vùng là bang Jammu and Kashmir do Ấn Độ kiếm soát, Khyber Pakhtunkhwa nằm ở phái tây, Gilgit-Baltistan ở phía bắc, và tỉnh Punjab của Pakistan ở phía nam. Thủ phủ của vùng là Muzaffarabad, Azad Kashmir có diện tích  và dân số ước tính là 4 triệu người. Azad Kashmir và Gilgit-Baltistan cấu thành một khu vực được gọi là Vùng Kashmir do Pakistan quản lý và được Ấn Độ coi là vùng Pakistan chiếm đóng.

## Đọc thêm
* Jammu và Kashmir (phiên quốc)

## Chú thích

## Liên kết ngoài

*Government of Azad Jammu and Kashmir
Horcajo de la Sierra

**Horcajo de la Sierra** là một đô thị trong Cộng đồng Madrid, Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích 21,2 km², dân số theo điều tra năm 2010 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha là 171 người. Đô thị này nằm ở khu vực có độ cao 1068 mét trên mực nước biển.
## Tham khảo
Gilgit-Baltistan

**Gilgit-Baltistan** (Urdu: , Balti: , trước đây gọi là *Các khu vực phía bắc* (, **)), là thực thể chính trị nằm ở vùng Kashmir do Pakistan kiểm soát. Khu vực có ranh giới với tỉnh Khyber Pukhtunkhwa về phía tây, tỉnh Badakhshan của Afghanistan về phía bắc, khu tự trị Tân Cương của Trung Quốc ở phía đông và đông bắc, tỉnh Azad Kashmir ở phía tây nam, và bang Jammu và Kashmir do Ấn Độ kiểm soát ở phía đông nam. Gilgit-Baltistan có diện tích 72.971&nbsp;km² (28.174&nbsp;mi²) chủ yếu là những vùng núi cao. Dân số của khu vực ước tính là 1.000.000 người. Trung tâm hành chính là thành phố Gilgit (dân số 216.760).

## Đọc thêm
* Jammu và Kashmir (phiên quốc)

## Tham khảo

## Đọc thêm
**Pakistan Trekking Guide*, by Isobel and Ben Shaw, 1993.
*

## Liên kết ngoài

* Official Website of the Government of Gilgit Baltistan 
*

*
Chất hữu cơ

**Chất hữu cơ**, **vật liệu hữu cơ** hoặc **chất hữu cơ tự nhiên** đề cập đến nguồn lớn các hợp chất dựa trên carbon được tìm thấy trong môi trường tự nhiên và kỹ thuật, trên cạn và dưới nước. Nó là vật chất bao gồm các hợp chất hữu cơ đến từ phần còn lại của các sinh vật như thực vật và động vật và các chất thải của chúng trong môi trường. Các phân tử hữu cơ cũng có thể được các phản ứng hóa học không liên quan đến sự sống tạo ra. Các cấu trúc cơ bản được tạo ra từ cellulose, tannin, cutin và lignin, cùng với các loại protein, lipid và carbohydrate khác nhau. Chất hữu cơ rất quan trọng trong sự chuyển động của các chất dinh dưỡng trong môi trường và đóng vai trò giữ nước trên bề mặt hành tinh.
## Hình thành
Các sinh vật sống bao gồm các hợp chất hữu cơ. Trong cuộc sống, chúng tiết ra hoặc bài tiết các vật liệu hữu cơ vào môi trường của chúng, thải bỏ các bộ phận cơ thể như lá và rễ và sau khi sinh vật chết đi, cơ thể chúng bị phân hủy do tác động của vi khuẩn và nấm. Các phân tử lớn hơn của chất hữu cơ có thể được hình thành từ sự trùng hợp của các phần khác nhau của vật chất đã bị phá vỡ. Thành phần của chất hữu cơ tự nhiên phụ thuộc vào nguồn gốc, chế độ biến đổi, tuổi và môi trường hiện có của nó, do đó chức năng hóa lý sinh học của nó thay đổi theo các môi trường khác nhau.

## Tham khảo
Hữu cơ (định hướng)

**Hữu cơ**  có thể đề cập đến: 
*Hóa hữu cơ
*Hợp chất hữu cơ
* Thực phẩm hữu cơ
* Nông nghiệp hữu cơ
* Chất bán dẫn hữu cơ
* Điốt phát quang hữu cơ (OLED)
* Axit hữu cơ
* Phân hữu cơ
Người Monpa

**Người Monpa** (མོན་པ།) , Tiếng Trung: 门巴族) là một dân tộc sinh sống chủ yếu tại bang Arunachal Pradesh đông bắc Ấn Độ. Họ cũng được công nhận là một trong 56 dân tộc chính thức tại Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Tại Ấn Độ, người Monpa có khoảng 50.000 người, tập trung ở các quận Tawang và Tây Kameng của bang Arunachal Pradesh. Khoảng 25.000 người Monpa sống ở huyện Cuona tại Khu tự trị Tây Tạng, tại nơi đây họ được gọi là **Menba** (Giản thể: 门巴族, Phồn thể: 門巴族, Bính âm:Ménbāzú, Hán Việt: Môn Ba tộc). Tại Bhutan dân số của dân tộc này là 2.500 người

Họ có quan hệ gần gũi với người Sharchop tại Bhutan. Tiếng Monpa thuộc Nhóm ngôn ngữ Tạng-Miến, nhưng có sự khác biệt đáng kể so với phương ngữ Đông Tạng. Tiếng Monpa được viết bằng Chữ Tạng.

Người Monpa dược chia thành 6 phân nhóm dựa theo sự biến đổi ngôn ngữ, đó là:
* Monpa Tawang
* Monpa Dirang
* Monpa Lish
* Monpa Bhut
* Monpa Kalaktang
* Monpa Panchen

Người Monpa nói chung là tín đồ phái Gelugpa của Phật giáo Tây Tạng, họ đã theo phái này từ thế kỷ 17 và là một kết quả của việc truyền giáo của các Lạt ma Mera tại Bhutan. Đạt Lai Lạt Ma thứ 6, Tsangyang Gyatso là người dân tộc Monpa.
## Chú thích

## Liên kết ngoài
* The Moinba ethnic minority (from the Chinese government website) 
* The tribal experience- Monpa 
* Bhutan historical setting
* The Monpa (In Chinese) 
* North East Zone Cultural Centre 
* Ethnologue profile
* Asia Harvest ethnic profile 
* Origins and Early Settlement of Bhutan, A.D. 600-1600
* Monpa community in Bhutan 
* The Far East In Words and Pictures
Phạm Đức Lĩnh

**Phạm Đức Lĩnh** (1952-) là một tướng lĩnh Trung tướng Quân đội nhân dân Việt Nam. Nguyên quán ông tại xã Gia Lạc, huyện Gia Viễn (nay là xã Gia Phong), tỉnh Ninh Bình. Từ 2006 đến 2012, ông làm Cục trưởng cục Cảnh sát biển Việt Nam.

## Chú thích

## Liên kết ngoài
*Các Tướng lĩnh LLVT là người quê gốc Ninh Bình 
*Bên lề đại hội Đảng
Trần Quang Khuê

**Trần Quang Khuê** (sinh năm 1950) là một tướng lĩnh Quân đội nhân dân Việt Nam, hàm Trung tướng. Ông nguyên là Phó Tổng Tham mưu trưởng (2008 - 2012), Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XII.

## Thân thế sự nghiệp
* Ông sinh ngày 21 tháng 2 năm 1950, quê quán tại xã Gia Vượng, huyện Gia Viễn, tỉnh Ninh Bình.
* Năm 1995, bổ nhiệm giữ chức Phó Tư lệnh kiêm Tham mưu trưởng Quân chủng Hải quân
* Năm 2000, thôi giữ chức Tham mưu trưởng Quân chủng Hải quân về làm Phó Tư lệnh Quân chủng Hải quân
* Năm 2008, đang là Phó Tư lệnh Quân chủng Hải quân bổ nhiệm giữ chức Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt nam, đồng thời thăng quân hàm từ Chuẩn Đô đốc Hải quân lên Trung tướng Lục quân.
* Năm 2012, nghỉ hưu
* Chuẩn Đô đốc (2000), Trung tướng (2008)

## Lịch sử thụ phong quân hàm

## Chú thích

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Các Tướng lĩnh LLVT là người quê gốc Ninh Bình 
*Tiểu sử đại biểu quốc hội Trần Quang Khuê
Gái giang hồ quốc tế

**Gái giang hồ quốc tế** (tiếng Nga: *Интердевочка*) là một cuốn tiểu thuyết của nhà văn Vladimir Kunin, công bố lần đầu trên tạp chí Rạng Đông vào năm 1988.

## Nội dung
### Nhân vật
## Chuyển thể
Tác phẩm đã được chuyển thể thành nhiều loại hình nghệ thuật khác nhau, như: kịch, phim truyện...
* *[[Gái giang hồ quốc tế (phim)|Gái giang hồ quốc tế]]* (phim, 1989)
## Xem thêm
Chiếc lông Chim Ưng Finist

**Chiếc lông Chim Ưng Finist** (tiếng Nga: 『Финнст - Ясный сокол』, **Finist - Chim Ưng thông thái**) là một câu chuyện cổ tích do nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Aleksandr Afanasyev thu thập và in trong tập sách *[[Những câu chuyện cổ tích Nga]]*.

## Nội dung
### Nhân vật
* Chim Ưng Finist
* Ba chị em Baba-Yaga
* Hoàng hậu

## Xem thêm

## Chú thích

* Finist - Chim Ưng thông thái
Mường Xén

**Mường Xén** là một xã thuộc tỉnh Nghệ An, Việt Nam. Xã được hình thành trên cơ sở sáp nhập thị trấn Mường Xén, xã Tà Cạ và xã Tây Sơn của huyện Kỳ Sơn trong đợt Sáp nhập tỉnh thành Việt Nam 2025.

## Địa lý
Xã Mường Xén có vị trí địa lý:

* Phía Đông giáp xã Hữu Kiệm;
* Phía Nam giáp xã Na Ngoi và xã Mường Típ;
* Phía Tây giáp xã Mường Típ;
* Phía Bắc giáp nước CHDCND Lào và xã Nậm Cắn.

Xã Mường Xén có diện tích tự nhiên 182,49&nbsp;km².

## Hành chính và tên gọi
Xã Mường Xén được thành lập theo Nghị quyết số 1678/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội Việt Nam, ban hành ngày 16 tháng 6 năm 2025. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của thị trấn Mường Xén, xã Tà Cạ và xã Tây Sơn thuộc huyện Kỳ Sơn trước đây thành một xã mới có tên gọi là xã Mường Xén.

Trước đó, theo Đề án sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã tỉnh Nghệ An, xã này là xã Mường Cạ.

Sau sắp xếp xã có diện tích tự nhiên: 182,49&nbsp;km², quy mô dân số: 10.396 người.

## Chú thích

## Tham khảo
Tell Me Goodbye

**Tell Me Goodbye** là đĩa đơn tiếng Nhật thứ tư của nhóm nhạc nam Hàn Quốc Big Bang và là đĩa đơn thứ hai từ album Big Bang 2. Đĩa đơn được phát hành bởi hai hãng ghi âm YG Entertainment và Universal Music Japan vào ngày 9 tháng 6 năm. Bản tiếng Hàn của bài hát tiếng Nhật còn lại trong đĩa đơn, "Hands Up" góp mặt trong EP tiếng Hàn thứ tư của Big Bang mang tên *[[Tonight (EP của Big Bang)|Tonight]]*. Video âm nhạc của "Tell Me Goodbye" trong vòng 1 tuần sau khi ra mắt (từ ngày 16 tháng 5 năm 2010) trên kênh YouTube của YG Entertainment đã vượt ngưỡng 1 triệu lượt xem.

## Danh sách bài hát

## Xếp hạng

### Doanh thu và chứng nhận

## Lịch sử phát hành

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Trang chủ
*YG Entertainment
*Trang chủ Big Bang ở Nhật