Phú Long (xã)

**Phú Long** là một xã thuộc tỉnh Ninh Bình, Việt Nam.

## Địa lý
Xã Phú Long có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp phường Tam Điệp và phường Yên Sơn
*Phía tây giáp xã Cúc Phương
*Phía nam giáp xã Thành Vinh và xã Vân Du, tỉnh Thanh Hóa
*Phía bắc giáp xã Quỳnh Lưu và xã Thanh Sơn.

Xã Phú Long có diện tích 74,79&nbsp;km², dân số năm 2024 là 13.685 người, mật độ dân số đạt 183 người/km².

Xã nằm trên Quốc lộ 45.

## Hành chính
Xã Phú Long được chia thành 13 bản: Ao, Ao Lươn, Cả, Đồng Chạo, Mét, Phùng Thượng, Sau, Sạng, Tân Phú, Thường Sung, Vóng, Xanh, Xăm và 10 thôn: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10.

## Lịch sử
Ngày 21 tháng 4 năm 1965, Ủy ban thường vụ Quốc hội ban hành Quyết định số 103-NQ-TVQH về việc phê chuẩn việc thành lập tỉnh Nam Hà trên cơ sở tỉnh Hà Nam và tỉnh Nam Định.

Ngày 27 tháng 12 năm 1975, Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc thành lập tỉnh Hà Nam Ninh trên cơ sở tỉnh Nam Hà và tỉnh Ninh Bình.

Ngày 27 tháng 4 năm 1977, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 125-CP về việc thành lập huyện Hoàng Long thuộc tỉnh Hà Nam Ninh trên cơ sở huyện Gia Viễn và huyện Nho Quan.

Ngày 9 tháng 4 năm 1981, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 151-CP về việc chia huyện Hoàng Long thuộc tỉnh Hà Nam Ninh thành huyện Gia Viễn và huyện Hoàng Long.

Ngày 26 tháng 12 năm 1991, Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc chia tỉnh Hà Nam Ninh thành tỉnh Nam Hà và tỉnh Ninh Bình.

Ngày 23 tháng 11 năm 1993, Chính phủ ban hành Nghị định số 88-CP về việc đổi tên huyện Hoàng Long thuộc tỉnh Ninh Bình thành huyện Nho Quan.

Ngày 6 tháng 11 năm 1996, Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc chia tỉnh Nam Hà thành tỉnh Hà Nam và tỉnh Nam Định.

Tính đến ngày 31/12/2024:
* Xã Kỳ Phú có 13 bản: Ao, Ao Lươn, Cả, Đồng Chạo, Mét, Phùng Thượng, Sau, Sạng, Tân Phú, Thường Sung, Vóng, Xanh, Xăm.
* Xã Phú Long có 10 thôn: 1 Lau – Vẹn, 2 Tân – Dược, 3 Đồi Ngang – Đồng Chương, 4 Xóm Đụn, 5 Trại – Ngọc, 6 Phú – Hữu, 7 Bình Phú, 8 Dốc – Giang, 9 Yên Ngọc, 10 Quyết – Thắng.

Ngày 12 tháng 6 năm 2025, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 202/2025/QH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 12 tháng 6 năm 2025). Theo đó, sáp nhập tỉnh Hà Nam và tỉnh Nam Định vào tỉnh Ninh Bình.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025:
* Quốc hội ban hành Nghị quyết số 203/2025/QH15 về việc Sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Theo đó, kết thúc hoạt động của đơn vị hành chính cấp huyện trong cả nước từ ngày 1 tháng 7 năm 2025.
* Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1674/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Ninh Bình năm 2025 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 16 tháng 6 năm 2025). Theo đó, thành lập xã Phú Long thuộc tỉnh Ninh Bình trên cơ sở toàn bộ 44,44&nbsp;km² diện tích tự nhiên, quy mô dân số là 6.233 người của xã Kỳ Phú và toàn bộ 30,35&nbsp;km² diện tích tự nhiên, quy mô dân số là 7.452 người của xã Phú Long thuộc huyện Nho Quan.

Xã Phú Long có 74,79&nbsp;km² diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 13.685 người.

## Văn hóa - du lịch
### Công viên động vật hoang dã quốc gia Việt Nam

Dự án đầu tư xây dựng  Công viên bảo tồn động vật hoang dã Quốc gia tại Ninh Bình thực hiện theo Quyết định số 57/QĐ-TTg của Thủ tướng chính phủ Việt Nam. Địa điểm của dự án được đặt tại 2 Phú Long với tổng diện tích khoảng 1.488 ha. Đây là công viên bảo tồn động vật hoang dã Quốc gia đầu tiên tại Việt Nam và được xây dựng, phát triển, hoạt động đạt tiêu chuẩn Quốc tế.
 
Dự án dự kiến giai đoạn đầu tư thu hút khoảng 2 triệu khách/năm và đến năm 2020 sẽ đón 3,5 triệu khách/năm. Dự án đi vào hoạt động sẽ tạo việc làm cho khoảng 2.500 lao động. Tổng vốn đầu tư khoảng 9.364,5 tỷ đồng, trong đó nguồn ngân sách 3.964,5 tỷ đồng, nguồn vốn doanh nghiệp và huy nguồn vốn xã hội hoá 5.400 tỷ đồng. Thời gian thực hiện dự án từ năm 2012- 2020. Đây là dự án mang tầm vóc quốc tế và cũng là dự án đầu tiên được triển khai tại Việt Nam cũng như trên địa bàn tỉnh Ninh Bình.
 
Dự án này nằm ngay vùng đệm ở phía nam Vườn quốc gia Cúc Phương, rất gần các Khu du lịch Tràng An, chùa Bái Đính, Khu du lịch sinh thái hồ Đồng Chương, suối Kênh Gà-động Vân Trình để tạo thành quần thể du lịch liên hoàn thu hút khách du lịch về với cố đô Hoa Lư.

Theo QUYẾT ĐỊNH Số: 731 /QĐ-ủy ban nhân dân V/v phê duyệt quy hoạch xây dựng Công viên động vật hoang dã Quốc gia tại tỉnh Ninh Bình, Công viên động vật hoang dã Quốc gia Việt Nam có 6 phân khu chính gồm :

### Di tích - danh thắng
Xã Phú Long có 2 khu du lịch đã được đưa vào khai thác gồm:
*Phủ Đồi Ngang là khu du lịch văn hóa tâm linh thuộc hệ thống tứ phủ thánh cậu.
*Hồ Đồng Chương được xây dựng thành khu du lịch sinh thái nghỉ dưỡng cuối tuần.

Phú Long có 2 di tích cấp quốc gia là:
*Dốc Giang: là di tích đã gắn liền với chiến thắng của quân và dân Ninh Bình năm 1953. Gọi là Dốc Giang vì trước đây có rất nhiều cây giang mọc ở hai đồi bên dốc. Dốc Giang nằm trên đường Quốc lộ 45 từ Rịa đi Sòng Cạn (Thạch Thành - Thanh Hoá). Chiến thắng Dốc Giang đã tiêu diệt và bắt sống gần 200 tên địch, bắn cháy và phá huỷ 5 xe tăng, 2 xe thiết giáp, 4 xe cam nhông và 1 xe gíp. Trận đánh đã làm gãy mũi tấn công quan trọng của thực dân Pháp.
*Thung Lóng.
Ngoài ra, Hồ Đá Lải thuộc xã Phú Long, có trữ lượng 2,5 triệu mét khối nước. Trên diện tích 400m 2 mặt nước nuôi cá lồng tại hồ Đá Lải mỗi năm cho sản lượng 15-18 tấn cá thịt cũng là một điểm du lịch giải trí cuối tuần.

Đây cũng là xã được công nhận Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân  ở Ninh Bình.

## Danh sách di tích
* Đền Sụ Đình ở Bản Xanh thờ Thành hoàng làng
* Đền Bà ở Bản Phùng Thương thờ Thị Hoa Công chúa
* Đền Cửa Thờ ở Bản Sang thờ Chúa Thượng Ngàn
* Đền Thường Sung ở Bản Thường Sung thờ Tam Vị Thánh Mẫu, Hưng Đạo Đại vương, Thành hoàng làng
* Đền bản Mét ở Bản Mét thờ Thành hoàng làng
* Đền Âm Dương ở Bản Tân Phú thờ Thờ Mẫu, Cô Bé âm dương
* Phủ Ao Lươn ở Bản Ao Lươn thờ Ngọc Hoàng Thượng Đế, Tam Vị Thánh Mẫu, Lê Mai Thượng Ngàn Công chúa, Thủy Tinh Công chúa, Thành hoàng làng
* Phủ Bản Cả ở Bản Cả thờ Thánh Mẫu
* Miếu Đồng Chạo ở Bản Đồng Chạo thờ Thành hoàng Làng
* Miếu Trung Linh ở Bản Sau thờ Thành hoàng làng, Tam Vị Thánh Mẫu
* Miếu Quan Lang ở Bản Sang thờ Thầy Quan Lang
* Miếu Làng Ao ở Bản Ao thờ Liễu Hạnh Công chúa, Tản Viên Sơn, Cun Ngần, Cun Ngà
* Miếu Thần Kỳ ở Bản Ao thờ Thành hoàng làng
* Đình làng Bản Sạng ở Bản Sạng thờ Thành hoàng làng
* Dốc Giang ở Thôn 8 là Địa điểm diễn ra các trận đánh trận Tây Nam Ninh Bình 8/1945
* Thung Lóng ở Thôn 7 Bình Phú thờ Nơi huấn luyện, trung chuyển vũ khí thời kỳ diễn ra các trận đánh chiến dịch Tân Nam Ninh Bình 6/1945
* Phủ Đồi Ngang ở Thôn 3 thờ Tam vị Thánh Mẫu, Hội đồng Tứ Phủ, Nam Tào, Bắc Đẩu, Ngũ vị Tôn Ông, Cậu bé Đồi Ngang, Tướng Lê Chương, Vua cha Ngọc Hoàng, Tiên Thánh

## Chú thích

## Tham khảo