open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tranh hang động

**Tranh hang động** là các bức tranh vẽ trong hang động hay trên các thành và trần đá, thường có niên đại thời tiền sử. Những bức tranh hang động sớm nhất mà người ta biết được có niên đại 40.000 năm trong khi các bức tranh hang động châu Âu sớm nhất có niên đại 32.000 năm về trước. Mục đích vẽ tranh lên hang động thì không rõ hoặc sẽ không bao giờ người ta rõ được để làm gì. Chứng cứ cho rằng các bức tranh này chỉ để trang trí các khu vực sinh sống do các hang động mà người ta phát hiện ra không có các dấu hiệu của cuộc sống đang tiếp diễn. Ngoài ra, các hang động nằm trong các khu vực không dễ vào được. Một số giả thuyết cho rằng tranh hang động có thể là thông điệp chuyển tải thông tin, còn các giả thuyết khác cho rằng tranh hang động phục vụ cho mục đích thờ cúng hoặc tôn giáo.

## Châu Âu
Có niên đại khoảng 30.000 năm. Vào năm 1879, khi cô bé *Maria de Sautuola* đi tham quan các hang động tại Altamira - Tây Ban Nha cùng với cha cô. Cô đã phát hiện ra những bức tranh vẽ thú vật to lớn nằm trên trần hang thật ấn tượng do con người sống cách đây trên 30.000 năm tạo ra. Từ đó, dù cho đã phát hiện được những bức tranh có từ trước tại **Chauvet - Phát**, nhưng các họa sĩ đã vẽ những bức tranh hang động ở **Altamira** vẫn được cho là: n*hững nhà phát minh ra sơn, cọ vẽ, giàn giáo để vẽ trên cao, và cả ánh sáng nhân tạo* để có thể vẽ những bức tranh như vậy.
## Tham khảo
Quốc lộ 21

**Quốc lộ 21** (hay *Quốc lộ 21A* để phân biệt với quốc lộ 21B và quốc lộ 21C) là một tuyến đường bộ cấp quốc gia của Việt Nam. Đây là tuyến quốc lộ nối liền Thủ đô Hà Nội với 3 tỉnh Hòa Bình, Hà Nam và Nam Định

Trước đây đường này có điểm đầu là ngã ba giao cắt với đường quốc lộ 32 ở cửa ngõ vào thị xã Sơn Tây. Sau khi thành lập đường Hồ Chí Minh, đoạn Quốc lộ 21 từ xã Đường Lâm, thị xã Sơn Tây qua huyện Chương Mỹ đến ngã ba Làng Sỏi trở thành một đoạn của con đường xuyên Việt này.

Quốc lộ 21 bắt đầu tách ra khỏi đường Hồ Chí Minh tại ngã ba trước cửa ngõ vào thị trấn Chi Nê, Lạc Thủy, Hòa Bình cho đến điểm cuối là thị trấn Thịnh Long, huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định.

Đi qua Hà Nội, Hòa Bình, Hà Nam và tỉnh Nam Định. Đường quốc lộ 21 gặp Quốc lộ 1 tại thành phố Phủ Lý tỉnh Hà Nam. Đoạn từ Phủ Lý về đến thành phố Nam Định đường 21 chạy song song với đường sắt Thống Nhất. Đoạn cuối cùng nối với đường quốc lộ 10 tại thành phố Nam Định tỉnh Nam Định. Điểm cuối cùng của đường này là thị trấn Thịnh Long huyện Hải Hậu tỉnh Nam Định, gần cửa biển Lạch Giang của sông Ninh Cơ.

Quốc lộ 21 đi qua các huyện, thị xã và thành phố sau: Sơn Tây - Thạch Hòa (Thạch Thất) - Quốc Oai - Lương Sơn - Xuân Mai (Chương Mỹ) - Ba Hàng Đồi (Lạc Thủy) - Đường Hồ Chí Minh - Chi Nê (Lạc Thủy) - Kim Bảng - Phủ Lý - Thanh Liêm - Bình Mỹ (Bình Lục) - Nam Định -Nam Trực - Cổ Lễ (Trực Ninh) - Xuân Trường - Yên Định (Hải Hậu) - Cồn (Hải Hậu) - Thịnh Long (Hải Hậu).

Quốc lộ 21A rất hay bị nhầm lẫn với quốc lộ 21B và quốc lộ 21C bởi vì luôn có ít nhất 2 trong 3 tuyến trên cùng đi qua các Hà Nội, Hà Nam, Nam Định và Ninh Bình.

## Tham khảo

## Xem thêm
* Quốc lộ 21B
* Quốc lộ 21C

## Liên kết ngoài
*Đường Hồ Chí Minh chậm triển khai tại Hà Tây
Tranh bút lông

**Tranh bút lông** là một kỹ thuật vẽ tranh được người Trung Quốc phát minh nhưng được các quốc gia khác thuộc khu vực Hán hóa phát triển theo nhiều trường phái khác nhau. Tranh bút lông có: tranh bút lông Trung Hoa, tranh bút lông Nhật Bản, tranh bút lông Triều Tiên và tranh bút lông Việt Nam. Tranh bút lông thường dùng mực tàu vẽ trên các loại giấy địa phương. Chủ đề của tranh bút lông phong phú đa dạng, mô tả các phong cảnh, tĩnh vật. Nổi bật nhất trong các thể loại tranh bút lông là tranh thủy mặc.
## Tham khảo
Hoành thôn

**Hoành thôn** () là một ngôi làng nằm tại thị trấn Hoành Thôn, Y huyện, thành phố Hoàng Sơn, trong khu vực lịch sử Huệ Châu, phía Nam tỉnh An Huy Trung Quốc, gần sườn tây nam của dãy núi Hoàng Sơn. Năm 2000, khu di tích thôn cổ Hoản Nam, tiêu biểu là Tây Đệ và Hoành thôn đã được UNESCO công nhận là Di sản thế giới nhờ dấu ấn đậm nét của một làng quê mang đậm phong cách Trung Quốc với đường cổ, cầu cổ, bia đá, thư viện cổ, các pho tượng bằng đất và rất nhiều tác phẩm điêu khắc bằng đá và gỗ.
## Mô tả
Thôn Hoành có hình con trâu, có hệ thống nước nhân tạo và những khu vườn rất độc đáo, được mệnh danh là "Ngôi làng trong tranh". Ngôi làng được xây dựng năm 1131 đời Nam Tống với hơn 800 năm lịch sử, tên cũ là "Hoằng thôn" (弘 hoằng nghĩa là mở rộng ra) sau vì kiêng húy "Hoằng Lịch" (弘曆) của Càn Long mới đổi là "Hoành" (宏). Nhìn từ trên cao xuống, ngôi làng trông như một con trâu đang nằm trên một vùng đất có núi và nước. Ngọn núi Lôi Cương gần đó là đầu con trâu, hai cây cổ thụ là hai sừng trâu, những ngôi nhà cổ sắp xếp trật tự dưới chân núi là mình trâu, bờ đê hình bán nguyệt giữa làng là dạ dày. Kênh rạch rộng 1 mét chạy dài hàng km quanh co các ngôi nhà để dẫn nước suối vào nhà giống như ruột trâu. Bốn cây cầu bắc qua suối là bốn móng của con trâu.

Hiện nay, thôn Hoành có khoảng 150 ngôi nhà cổ có niên đại từ đời nhà Minh-Thanh được bảo tồn tương đối hoàn chỉnh, mỗi một ngôi nhà có một phong cách khác nhau. Một trong số đó là một bảo tàng trưng bày nhỏ.

Cảnh của bộ phim *[[Ngọa hổ tàng long]]* được quay ở Hoành thôn.
## Hình ảnh

File:Yixian Hongcun 2016.09.09 18-17-26.jpg|Hồ Bán nguyệt
File:Yixian Hongcun 2016.09.09 18-21-34.jpg|Hồ Bán nguyệt
File:Yixian Hongcun 2016.09.09 17-49-42.jpg|Viện Nam Hồ

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*Hongcun village official website 
*UNESCO site about Xidi and Hongcun
*article on Xidi and Hongcun at china.com  
*
*information and pictures of Hongcun
Shiratori Emiko

, sinh ngày 16 tháng 3 năm 1950) là một ca sĩ người Nhật Bản. Bà đã hát ở Thế vận hội Mùa đông 1972 ở Sapporo và Thế vận hội Mùa đông 1998 ở Nagano. Bà là vợ của Sumio Shiratori và mẹ của ca sĩ Maika Shiratori.

Năm 1969, Emiko Shiratori đã hợp tác với Akutagawa Sumio thông qua hãng thu âm Toshibi Emi. Cả hai đã tạo nên một nhóm nhạc dân gian; You and Me. You and Me đã đạt được thành công lớn ở Nhật Bản và từ năm 1969 đến 1973 đã phát hành trung bình 2 album và 4 đĩa đơn mỗi năm. Năm 1973, Emiko đã phát hành album solo đầu tiên của mình và đã tiếp tục biểu diễn solo suốt thập niên 1970.

Là ca sĩ chính thức của video game *[[Final Fantasy IX]]*, bà đã hát ca khúc chủ đề "Melodies of Life" bằng cả tiếng Anh và tiếng Nhật. Do sự nổi tiếng của bả tiếng Anh Melodies of Life, một single đặc biệt đã được phát hành riêng mà không nằm trong đĩa nhạc Final Fantasy IX Original Soundtrack. Năm 2006, bà được Uematsu Nobuo mời trình diễn một bản Melodies of Life song ngữ tại Final Fantasy Voices Concert. Bà sẽ thể hiện một bản phối âm trữ tình bằng cả hai thứ tiếng Anh và Nhật. Bà cũng hát bản soạn lai của ca khúc "Epona's Song" trong *[[The Legend of Zelda: Ocarina of Time|The Legend of Zelda: Ocarina of Time Re-Arranged Album]]* và bản nhạc dạo đầu và kết thúc của Tanoshii Muumin Ikka. Shiratori đã có ít nhất một bài hát xuất hiện trên chương trình *[[Minna no Uta]]* của đài NHK.

## Sự nghiệp ca nhạc

Con đường nghệ thuật của Emiko Shiratori có thể nói là trải đầy hoa, rực rỡ sắc màu vinh quang. Năm 1972, khi Thế Vận Hội mùa Đông được tổ chức tại thành phố Sapporo, Thế vận hội đầu tiên được tổ chức ở Nhật Bản, bà đã là người vinh dự được hát bài hát khai mạc, với ca khúc " Ballad of A Rainbow and Snow" (Bản ballad của cầu vồng và tuyết). Chưa dừng lại tại đó, năm 1998, lại một lần nữa bà vinh dự được chọn là ca sĩ thể hiện bài hát chính thức của Olympic mùa Đông khi nó được tổ chức tại thành phố Nagano, với ca khúc " Flowers For You-Những bông hoa tặng bạn". Cho tới nay, bà là ca sĩ duy nhất trên thế giới 2 lần hát trong lễ khai mạc Olympic ! Chỉ riêng điều đó có lẽ cũng đã quá đủ để nói lên uy tín của bà trong làng âm nhạc Nhật Bản rồi. Ngoài hai thành công lớn đó ra, Emiko còn vô số những thành công khác như những bài hát trong các chương trình truyền hình "Hotel" và "Moomin". Bà cũng hát trong bộ phim " Doraemon", một bộ phim được chuyển thể từ bộ truyện tranh về chú mèo máy thông minh Doraemon rất được trẻ em Nhật Bản và trẻ em các nước châu Á, trong đó có cả Việt Nam ưa thích.

Ngoài ca hát ra, Emiko cũng khá thành công trong lĩnh vực sáng tác, bà chính là người đã viết lại lời bằng tiếng Celtic (Một loại tiếng địa phương của Anh) cho ca khúc " Aeris's Theme", một ca khúc cũ trong Final Fantasy VII, và ca khúc này đã được thể hiện bởi Rikki, ca sĩ chính trong Final Fantasy X.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Trang web chính thức của Shiratori Emiko 
*French Shiratori Emiko Fansite
*Tiểu sử trên Square Enix Music Online
*
Quốc huy Iceland

**Quốc huy Iceland** được chính phủ Cộng hòa Iceland quy đinh chính thức ngày 17 tháng 6 năm 1944 khi nước này độc lập khỏi Đan Mạch. Phần trung tâm quốc huy có hình tấm lá chắn, trong đó có quốc kỳ chữ thập phía trên nền màu lam. Trên tấm lá chắn là một con chim cắt trắng, lưỡi đỏ, vuốt vàng và một con rồng răng trắng, lưỡi đỏ, vuốt vàng, trán vàng. Bên trái tấm lá chắn là một con bò xám, bên phải là một ông lão đang đứng thắt một đai lưng tran sức màu vàng, vai khoác áo choàng, là vị thần canh giữ được miêu tả trong thần thoại Iceland.

## Tham khảo
Fukushima

là một tỉnh của Nhật Bản, nằm ở vùng Tōhoku trên đảo Honshū, Nhật Bản. Cách thủ đô Tokyo khoảng 300 km về hướng Bắc. Thủ phủ là thành phố Fukushima. Và được thành lập vào ngày 21 tháng 8 năm 1876.

## Địa lý
Fukushima là tỉnh cực nam của vùng Tohoku. Nó bị một ngọn núi trải dài qua 3 vùng (từ Tây tới Đông), đồng thời 1 tỉnh giao nhau 4 mảng địa chất nên thường xuyên xảy ra động đất lớn (điển hình vào ngày 11 tháng 3 năm 2011 làm 20.000 người chết) là Aizu, Nakadōri, và Hamadōri chia cắt. Vùng duyên hải Hamadōri nằm về hướng vùng biển Thái Bình Dương đồng thời là vùng bằng phẳng và có khí hậu ôn hòa nhất trong khi đó Nakadōri là trung tâm nông nghiệp của tỉnh, bao gồm cả thủ phủ, thành phố Fukushima. Vùng có rất nhiều núi Aizu có những con hồ tĩnh mịch, những cánh rừng xanh tốt và mùa đông nhiều tuyết.

## Lịch sử

Trong thế kỉ thứ 4, Fukushima được sáp nhập vào xứ Yamato, quốc gia thống nhất đầu tiên ở Nhật. Hàng rào Shirakawa và Nakoso được xây dựng thế kỉ thứ 5 nhằm bảo vệ "Nhật Bản văn minh" khỏi những "người man rợ" từ phía Bắc. Fukushima trở thành một tỉnh của Mutsu sau khi cuộc cải cách Taika được tiến hành năm 646. Tỉnh Fukushima bị hoàng tử Subaru chiếm đóng năm 1293. Vùng này của Nhật Bản cũng được biết đến là Michinoku và Ōshū.

## Hành chính
### Thành phố

### Làng và thị trấn

## Kinh tế
Vùng duyên hải có truyền thống chuyên về đánh bắt cá và công nghiệp đồ biển. Nó cũng nổi tiếng với công nghiệp điện tử và đặc biệt là công nghiệp chế tạo năng lượng hạt nhân. Trong khi những vùng cao thì tập trung cho nông nghiệp. Thủ phủ của vùng có một nền công nghiệp phần mềm và điện tử phát triển mạnh.

## Văn Hóa
Huyền thoại của vùng là một nữ yêu ma, Adachigahara, một lần đi rong chơi vùng đồng bằng nơi mà nó được đặt tên. Vùng đồng bằng Adachigahara nằm gần thành phố (thủ phủ) Fukushima.

## Giáo dục

## Du lịch
Aizuwakamatsu là nơi đã diễn ra trận chiến quan trọng trong chiến tranh Boshin. Trong đó, 19 thành viên trẻ tuổi của Byakkotai đã tự tử theo nghi lễ truyền thống seppuku. Những phần mộ tại núi Limori là địa điểm du lịch hút khách.

Núi Bandai, nằm ở công viên quốc gia Bandai, phun núi lửa năm 1888 đã tạo nên một miệng núi lửa lớn và rất nhiều hồ. Trong đó có "những hồ năm màu" (Goshiki-numa) rất đẹp. Vùng này nổi tiếng với những người thích tản bộ và trượt tuyết.

Kitakata thì được biết đến với loại mì địa phương Kitakata ramen và những căn nhà theo kiểu truyền thống được bảo quản tốt, trong khi đó thị trấn nhỏ Ouchijuku nằm trong thị trấn Shimogo còn giữ gìn được những công trình mái lá từ thời Edo.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Trang web chính thức của tỉnh Fukushima (tiếng Nhật)
*  Bản đồ Fukushima(1891)
Văn học Pháp

**Văn học Pháp** nói chung là văn học được viết bằng tiếng Pháp, đặc biệt là những tác phẩm văn học được viết bởi công dân Pháp; nó cũng có nghĩa văn học do những người sống ở Pháp nói các thứ tiếng không phải là tiếng Pháp. Văn học được viết bằng tiếng Pháp bởi các công dân của các nước khác như Bỉ, Thụy Sĩ, Canada, Sénégal, Algérie, Maroc,…thì được gọi là Văn học khối Pháp ngữ (văn học khối Francophone). Đến năm 2006, các tác giả văn học Pháp đã được trao giải Nobel Văn học nhiều hơn bất cứ nước nào khác. Văn học Pháp là một trong những trong những nền văn học rực rỡ nhất của nhân loại.

## Tham khảo
Quốc kỳ Iceland

**Quốc kỳ Iceland** () được chính phủ nước Cộng hòa Iceland quy đinh chính thức ngày 17 tháng 6 năm 1944 khi nước này độc lập khỏi Đan Mạch. Nền cờ màu lam, trên có chữ thập màu trắng và màu đỏ, màu lam biểu thị cho đại dương, màu trắng biểu thị tuyết trắng, hai màu này là quốc sắc của Iceland. Ngoài ra còn được mô tả chính thức trong Luật số 34, quy định vào ngày 17 tháng 6 năm 1944, ngày Iceland trở thành một nước cộng hòa . Luật này có tên là "Luật Quốc kỳ của người Iceland và Quốc kỳ" và mô tả quốc kỳ Iceland như sau:

Quốc kỳ dân sự của người Iceland có màu xanh lam như bầu trời với một cây thánh giá màu trắng như tuyết và một cây thánh giá màu đỏ rực bên trong chữ thập màu trắng. Các cánh của chữ thập kéo dài đến mép của lá cờ và chiều rộng kết hợp của chúng là 2 ⁄ 9 , nhưng chữ thập đỏ bằng 1 ⁄ 9 chiều rộng kết hợp của lá cờ. Các vùng màu xanh lam là các hình chữ nhật vuông góc, các bề mặt thẳng song song và các bề mặt thẳng bên ngoài rộng bằng chúng nhưng dài gấp đôi. Kích thước giữa chiều rộng và chiều dài là 18:25.

Quốc kỳ đầu tiên của Iceland là một chữ thập màu trắng trên nền xanh đậm. Nó được trưng bày lần đầu tiên trong cuộc diễu hành vào năm 1897. Lá cờ hiện đại có từ năm 1915, khi một chữ thập đỏ được lồng vào chữ thập trắng của lá cờ ban đầu. Chữ thập này đại diện cho Cơ đốc giáo . Nó được thông qua và trở thành quốc kỳ khi Iceland được Đan Mạch trao chủ quyền vào năm 1918. Đối với người dân Iceland, màu sắc của lá cờ tượng trưng cho tầm nhìn về cảnh quan của đất nước họ. Màu sắc đại diện cho ba trong số các yếu tố tạo nên hòn đảo. Màu đỏ là ngọn lửa do núi lửa trên đảo tạo ra, màu trắng gợi nhớ đến băng tuyết bao phủ Iceland và màu xanh lam tượng trưng cho những ngọn núi của hòn đảo.

## Lịch Sử
Vào thế kỷ 15, Iceland và Na Uy cùng bị Đan Mạch thống trị, vì vậy chữ thập trên quốc kỳ là từ chữ thập trên quốc kỳ Đan Mạch, phản ánh mối quan hệ giữa ba nước trong lịch sử.

Lá quốc kỳ này ra đời từ năm 1913, ngày 19 tháng 5 năm 1915, chính phủ ra quyết định được sử dụng trên đất liền và các thương thuyền chạy trên sông nội địa Iceland. Năm 1918 Đan Mạch thừa nhận nền độc lập của Iceland trên danh nghĩa, năm 1919 thì quyết định sử dụng lá cờ này làm quốc kỳ. Năm 1944, Iceland hoàn toàn độc lập và được quy định chính thức là quốc kỳ nước Cộng hòa Iceland. Các quan chức chính phủ cao cấp của Iceland như ngoại trưởng khi đi thăm nước ngoài, nơi tổ chức yến tiệc và những nơi diễn ra các hoạt động khác mà nước nhà tổ chức đều treo lá quốc kỳ hình chữ nhật trên, còn xe hơi của quan chức và khách sạn nơi quan chức ở thì phải treo quốc kỳ theo kiểu đuôi én.

Hvítbláinn.svg|
Flag of Iceland (1918-1944).svg|(1918 - 1944)

## Xem thêm
Quốc huy Iceland

## Tham khảo
Leonora Carrington

**Leonora Carrington** (6 tháng 4 năm 1917 &ndash; 25 tháng 5 năm 2011) tại thị trấn nhỏ Chorley, Lancashire phía bắc nước Anh. Bà là một họa sĩ theo trường phái siêu thực. Nhưng trong suốt thời gian bà sống tại México, bà còn viết văn – một tiểu thuyết gia
Gia đình Carrington la` một gia đình thuộc tầng lớp quý tộc: cha la` một nhà tư bản công nghiệp giàu có, mẹ mang một vẻ đẹp Aillen được cung phụng như một tín đồ công giáo.
Tuổi thơ của Carrington gắn liền với những tòa lâu đài mang những vẻ đẹp bí ẩn và đầy ma lực, nơi mà chính là tiền đề cho sự phát triển tài năng của Carrington sau này
Năm Carrington 14 tuổi, bà được gửi đi học trong một nhà tu công giáo, suốt một thời gian dài cô phải chịu đựng những bà tu sĩ với đống luật lệ chặt chẽ và hà khắc.Tuy nhiên Carrington đã sớm chống lại những quy luật hà khắc đó, tìm con đường phát triển cho chính mình:sáng tạo nghệ thuật. Sự lựa chọn này gặp không ít trở ngại từ cha của bà, ông phản đối kịch liệt.Nhưng với niềm đam mê muốn được sáng tạo thôi thúc, cùng với sự động viên của mẹ, bà đã quyết tâm theo đuổi con đường nghệ thuật của riêng mình. Bà đã thuyết phục được mẹ gửi mình sang Ý để theo học một lớp học về nghệ thuật
Trở về Lon Don, bà tiếp tục theo hoc trường nghệ thuật Chelsea, sau đó là viện hàn lâm của Amédée Ozenfant.
Tiếp xúc đầu tiên của Carrington với chủ nghĩa siêu thực là tác phẩm "Deux Enfants Menaces Par un Rosignol" của Max Ernst trên chất liệu vỏ cây
Carrington kết hôn với Chiqui Weisz – một thợ chụp ảnh vào năm 1946 và có hai con trai với ông ta, Gabriel và Pablo. 
Những tác phẩm của bà nổi tiếng khắp thế giới với những đóng góp không nhỏ làm hình thành nên một "chủ nghĩa siêu thực".Bà đã có những triển lãm ở Mexico City, New York, San Francisco, Paris, London, Munich và Tokyo.Những sách của bà được dịch ra 6 thứ tiếng

## Tham khảo
Cát Lâm (thành phố)

**Cát Lâm** (, Hán-Việt: *Cát Lâm thị*) là một địa cấp thị thuộc tỉnh Cát Lâm, Trung Quốc. Đây từng là thủ phủ của tỉnh Cát Lâm. Thành phố Cát Lâm có diện tích 27.166,37&nbsp;km² (vùng đô thị 3.663,9&nbsp;km²), dân số năm 2020 là 3.623.713 người (vùng đô thị 1.895.865 người).

## Tên gọi và lịch sử
Thành phố Cát Lâm cũng được gọi là **Giang Thành**, xuất phát từ một câu thơ của Khang Hi: *Liên tường tiếp hạm đôn Giang Thành* (连樯接舰屯江城) trong một bài thơ ông viết lúc viếng thăm Cát Lâm năm 1674. Năm 1949, sau khi Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa được thành lập, thành phố Cát Lâm là thủ phủ của tỉnh Cát Lâm. Năm 1956, thủ phủ của tỉnh được chuyển đến thành phố Trường Xuân.

## Các đơn vị hành chính
Thành phố Cát Lâm có 9 đơn vị hành chính cấp huyện, bao gồm 4 quận, 4 thành phố cấp huyện và 1 huyện.
*Quận: Thuyền Doanh (船营区), Xương Ấp (昌邑区), Long Đàm (龙潭区), Phong Mãn (丰满区)
*Thành phố cấp huyện: Thư Lan (舒兰市), Hoa Điện (桦甸市), Giao Hà (蛟河市), Bàn Thạch (磐石市)
*Huyện: Vĩnh Cát (永吉县)

## Tham khảo
Tứ Bình

**Tứ Bình** (, âm Hán-Việt: *Tứ Bình thị*) là một địa cấp thị thuộc tỉnh Cát Lâm, Trung Quốc. Thành phố có diện tích 14.323&nbsp;km², dân số năm 2020 là 1.814.733 người (vùng đô thị 627.957 người), mật độ dân số đạt 126,7 người/km². Mã số bưu chính của thành phố là 136000, mã vùng điện thoại là 0434. Người Hán chiếm 91,6%.

## Các đơn vị hành chính
Địa cấp thị Tứ Bình được chia thành 5 đơn vị cấp huyện gồm 2 quận, 1 thành phố cấp huyện, 1 huyện và 1 huyện tư trị.
*Quận: Thiết Tây (铁西区), Thiết Đông (铁东区) 
*Thành phố cấp huyện: Song Liêu (双辽市)
*Huyện: Lê Thụ (梨树县)
*Huyện tự trị: Huyện tự trị dân tộc Mãn Y Thông (伊通满族自治县) 

## Tham khảo
.tr

**.tr** là tên miền quốc gia cấp cao nhất (ccTLD) của Thổ Nhĩ Kỳ. Được quản lý bởi Đại học Kỹ thuật Trung Đông Computer Center.

.nc.tr được dùng làm tên miền cấp 2 cho Cộng hòa Bắc Síp thuộc Thổ Nhĩ Kỳ, vì nó không được gán mã quốc gia.

Các tên miền cấp 2 khác:
* com.tr
* gen.tr
* org.tr
* biz.tr
* info.tr
* av.tr
* dr.tr
* pol.tr
* bel.tr
* mil.tr
* bbs.tr
* k12.tr
* edu.tr
* name.tr
* net.tr
* gov.tr
* web.tr
* tel.tr
* tv.tr

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* METU Computer Center
* Registrar website 
* IANA.tr whois information
.tt

**.tt** là tên miền quốc gia cấp cao nhất (ccTLD) của Trinidad và Tobago.

Việc đăng ký thực hiện ở cấp 2, cũng như ở cấp 3 dưới một số tên như **.co.tt**, **.com.tt**, **.org.tt**, **.net.tt**, **.biz.tt**, **.info.tt**, **.pro.tt**, và **.name.tt** (không có hạn chế), và hai tên miền hạn chế, **.edu.tt** (cho các cơ sở giáo dục ở Trinidad và Tobago) và **.gov.tt** (cho cơ quan đại diện chính phủ Trinidad và Tobago).

Nhà bán tên miền bên ngoài http://www.joynic.com/  tạo ra những tên miền chuyển hướng miễn phí ở cấp 3 dưới cấp 2 mà tạo thành mã quốc gia như **.us.tt**. Những cái này có hỗ trợ quảng báo, nhưng nó cũng có thể tắt quản cáo trong khu vực quản lý. Những tên miền này đại diện choh một phần lớn các trang dưới **.tt**, nhưng những đăng ký này không "chính thức" vì nó chỉ là tên miền con của tên miền cấp 2 của nhà quản lý.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* IANA.tt whois information 
* the Trinidad and Tobago Web Directory
Liêu Nguyên

**Liêu Nguyên** (tiếng Hoa: 辽源市 bính âm: Liáoyuán shì, âm Hán-Việt: Liêu Nguyên thị) là một địa cấp thị tại tỉnh Cát Lâm, Trung Quốc. Liêu Nguyên có diện tích 5155 km2, dân số khoảng 1,3 triệu người. Liêu Nguyên có 4 đơn vị cấp huyện:
* Quận: Long Sơn (龙山区), Tây An (西安区)
* Huyện: Đông Liêu (东辽县), Đông Phong (东丰县) 

## Tham khảo
Zc

**Ủy ban Zangger** (tên tiếng Anh: **Zangger Committee**, viết tắt: **ZC**) hay còn gọi là **Ủy ban xuất khẩu hạt nhân**. Ủy ban được đặt theo tên của vị chủ tịch đầu tiên vì công lao sáng lập ra ủy ban. Ủy ban sáng lập ngày 
Xuất phát từ khoản III, mục 2 trong Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT). Hiệp ước này trở thành bắt buộc vào mùng 5 tháng 3 năm 1970. Theo điều khoản này thì mọi hoạt động xuất khẩu hạt nhân phải được kiểm soát bởi lực lượng của IAEA.
Mọi thành viên của hiệp ước không được phép cung cấp a) nguồn hoặc nguyên liệu hạt nhân b) Trang thiết bị hoặc nguyên liệu được đặc thù thiết kế hoặc chuẩn bị cho quá trình, sử dụng hoặc sản xuất nguyên liệu hạt nhân cho bất cứ quốc gia không được mang vũ khí hạt nhân nào vì mục đích hòa bình, trừ khi những thứ đó được kiểm soát theo những yêu cầu ghi trong điều khoản này.

Giữa những năm 1971 và 1974, một loạt các cuộc họp giữa 15 nhà cung cấp hạt nhân đã được tổ chức tại Viên, chủ trì bởi giáo sư Claude Zangger người Thụy Sĩ. Mục tiêu của nhóm là nhằm xác định rõ một định nghĩa chung cho cụm từ "Trang thiết bị hoặc nguyên liệu được đặc thù thiết kế hoặc chuẩn bị cho quá trình, sử dụng hoặc sản xuất nguyên liệu hạt nhân". Bên cạnh đó nhóm còn tìm cách đưa ra những điều kiện và thủ tục nhằm quản lý xuất khẩu những thiết bị và nguyên liệu như vậy, sao cho hợp với nguyên tắc, quy định trong điều khoản và dựa trên cơ sở công bằng trong cạnh tranh thương mại. Tuy nhiên, nhóm trên mà sau này gọi là Ủy ban Zangger cũng thống nhất rằng đây là một liên minh không chính thức, các quyết định của nhóm không có tính chất bắt buộc về mặt pháp lý đối với các thành viên.
Tiếp theo giáo sư Claude Zangger chức chủ tịch đã được tiếp quản bởi ông Ilkka Mäkipentti của Phần Lan sau đó là tiến sĩ Fritz W. Schmidt của nước Áo. Hiện nay, từ mùng 1 tháng 8 năm 2006 chủ tịch là ông Pavel Klucký của nước cộng hòa Czech
Ủy ban có nhiệm vụ duy trì và cập nhật một bản danh sách các thiết bị mà chỉ có thể được xuất khẩu khi có sự giám sát của IAEA tại nước nhập khẩu (gọi là bản danh sách Trigger- Trigger List). 
Ủy ban cũng là một nơi cho phép các thành viên điều phối các vấn đề xuất khẩu hạt nhân. Chính tính chất không chính thức của Ủy ban lại khiến cho nó có khả năng hơn trong việc giải quyết các vấn đề về không phổ biến hạt nhân, vấn đề thường khó giải quyết hơn nhiều khi đưa ra ở Nhóm cũng cấp hạt nhân (Nuclear Suppliers Group). Hơn nữa Trung Quốc cũng là thành viên của Ủy ban.
Cùng với sự phát triển của công nghệ hạt nhân, trách nhiệm của Ủy ban là liên tục cập nhật bản danh sách, đồng thời đưa ra các tiêu chuẩn về an toàn và giám sát hạt nhân phù hợp với yêu cầu của thời đại.

## Thành viên

Tính đến ngày 31 tháng 12 năm 2006 thì ZC có 36 thành viên Argentina, Úc, Áo, Bỉ, Bulgaria, Canada, Trung Quốc, Croatia, Cộng hòa Séc, Đan Mạch, Phần Lan, Pháp, Đức, Hy Lạp, Hungary, Ireland, Ý, Nhật Bản, Hàn Quốc, Luxembourg, Hà Lan, Na Uy, Ba Lan, Bồ Đào Nha, România, Nga, Slovakia, Nam Phi, Tây Ban Nha, Thụy Điển, Thụy Sĩ, Thổ Nhĩ Kỳ, Ukraina, Anh quốc, Mỹ.

## Tham khảo
Bobby Charlton

**Sir Robert "Bobby" Charlton** (11 tháng 10 năm 1937 &ndash; 21 tháng 10 năm 2023) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp của Anh, người đã giành chức vô địch World Cup và danh hiệu Quả Bóng Vàng năm 1966. Ông đã cống hiến phần lớn sự nghiệp chơi bóng cho câu lạc bộ Manchester United, nơi mà ông đã thành danh với những khả năng tấn công xuất sắc của một tiền vệ cùng những cú sút xa.

Charlton bắt đầu chơi cho đội một của United năm 1956, hơn hai năm sau ông giành được vị trí thường xuyên trong đội hình, cũng trong thời gian này ông cũng là người đã sống sót sau thảm họa hàng không München năm 1958. Sau khi giúp United giành chức vô địch Football League năm 1965, ông đã giành được huy chương vàng World Cup 1966 cùng tuyển Anh và một chức vô địch Football League nữa một năm sau đó. Năm 1968, ông là người đội trưởng dẫn dắt Manchester United giành chức vô địch châu Âu và là người ghi 2 bàn trong trận chung kết giúp United trở thành đội bóng đầu tiên của Anh vô địch cúp châu Âu. Ông có số bàn thắng cho United cũng như tuyển Anh (49 bàn) nhiều hơn bất cứ cầu thủ nào khác (nhưng ĐT Anh đã bị Wayne Rooney phá kỉ lục-bàn thắng thứ 50 vào lưới Thụy Sĩ ở vòng loại Euro 2016). Ông cũng là người có số lần khoác áo Manchester United nhiều nhất, những kỉ lập vẫn còn được ghi nhận cho tới cuối năm 2006.

Ông rời Manchester United năm 1973, trở thành cầu thủ kiêm huấn luyện viên của câu lạc bộ Preston North End, tuy nhiên tính cách thầm lặng đã không giúp ông thành công với cương vị huấn luyện viên và ông rời câu lạc bộ này chỉ sau một mùa bóng.

Sau đó Charlton làm giám đốc kĩ thuật cho câu lạc bộ Wigan Athletic trong một thời gian ngắn. Ông tiếp tục trở thành thành viên ban giám đốc của Manchester United năm 1984 và giữ cương vị này cho đến tháng 4 năm 2007. Trong sự nghiệp của mình, ngoài những danh hiệu về bóng đá, Bobby Charlton còn giành được những giải thưởng danh giá như giải thưởng CBE năm 1974 và đến năm 1994 ông được Nữ hoàng Anh Elizabeth II phong tước hiệp sĩ.

Vào ngày 21 tháng 10 năm 2023 gia đình đã xác nhận ông đã qua đời.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*International Football Hall of Fame: Bobby Charlton
*Planet World Cup: Bobby Charlton
*A fans view: Bobby Charlton – legend
*BBC radio interview with Bobby Charlton, 1999
*Sir Alex Ferguson Way - Club Legends - Sir Bobby Charlton
Tùng Nguyên

**Tùng Nguyên** (, âm Hán-Việt: *Tùng Nguyên thị*) là một địa cấp thị nằm ở phía bắc tỉnh Cát Lâm, Trung Quốc. Thành phố có diện tích 21.179&nbsp;km², dân số năm 2020 là 2.252.994 người, mật độ dân số đạt 106,4 người/km². Mã số bưu chính của thành phố là 138000, mã vùng điện thoại là 0438.

## Phân chia hành chính
Địa cấp thị Tùng Nguyên quản lý 5 đơn vị hành chính gồm 1 quận, 1 thành phố cấp huyện, 2 huyện và 1 huyện tự trị.
*Quận: Ninh Giang (宁江区).
*Thành phố cấp huyện: Phù Dư (扶余市).
*Huyện: Kiền An (乾安县), Trường Lĩnh (长岭县).
*Huyện tự trị: Huyện tự trị dân tộc Mông Cổ Tiền Gorlos (前郭尔罗斯蒙古族自治县).

## Tham khảo
Bạch Sơn

**Bạch Sơn** (tiếng Trung giản thể: 白山市, bính âm: *Báishān shì*, âm Hán-Việt: *Bạch Sơn thị*) là một địa cấp thị tại tỉnh Cát Lâm, Trung Quốc. Bạch Sơn nằm ở phía đông nam của tỉnh Cát Lâm, có diện tích 17.485 km², dân số năm 2010 là 1.296.575 người. Bạch Sơn được chia thành 6 đơn vị hành chính gồm 2 quận, 1 thành phố cấp huyện, 2 huyện và 1 huyện tự trị:
* Quận: Hồn Giang (浑江区), Giang Nguyên (江源区) 
* Thành phố cấp huyện: Lâm Giang (临江市) 
* Huyện: Tĩnh Vũ (靖宇县), Phủ Tùng (抚松县)
* Huyện tự trị: Huyện tự trị dân tộc Triều Tiên Trường Bạch (长白朝鲜族自治县)

## Tham khảo
Thông Hóa

**Thông Hóa** (tiếng Hoa: 通化市 bính âm: Tōnghuà shì, âm Hán-Việt: *Thông Hóa thị*) là một địa cấp thị tại tỉnh Cát Lâm, Trung Quốc. Đây là một thành phố công nghiệp của tỉnh Cát Lâm, một trong 3 tỉnh thuộc vùng Đông Bắc.

## Các đơn vị hành chính
Thông Hóa có 7 đơn vị cấp huyện:
* Quận: Đông Xương (东昌区), Nhị Đạo Giang (二道江区)
* Thành phố cấp huyện: Mai Hà Khẩu (梅河口市), Tập An (集安市)
* Huyện: Thông Hoá (通化县), Huy Nam (辉南县), Liễu Hà (柳河县)
Bạch Thành

**Bạch Thành** (, âm Hán-Việt: *Bạch Thành thị*) là một địa cấp thị nằm ở phía tây bắc tỉnh Cát Lâm, Trung Quốc. Bạch Thành giáp Nội Mông về phía bắc và phía tây và Hắc Long Giang về phía đông và phía đông bắc. Thành phố có diện tích 25.760 km², dân số năm 2020 là 1.551.378 người, mật độ dân số đạt 60,22 người/km². Trong tiếng Mông Cổ, Bạch Thành được gọi là *Chaganhot*, cũng có nghĩa là *Thành Trắng*.

## Các đơn vị hành chính
Địa cấp thị Bạch Thành quản lý 5 đơn vị hành chính gồm 1 quận, 2 thành phố cấp huyện và 2 huyện.
*Quận: Thao Bắc (洮北区).
*Thành phố cấp huyện: Thao Nam (洮南市), Đại An (大安市).
*Huyện: Trấn Lãi (镇赉县), Thông Du (通榆县).

## Tham khảo
Bóng đá tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 1979

**Giải bóng đá tại [[Đại hội Thể thao Đông Nam Á 1979]]** diễn ra từ ngày 22 đến ngày 30 tháng 9 năm 1979 tại Jakarta, Indonesia.

## Địa điểm thi đấu
*Sân vận động Gelora Bung Karno, Jakarta, Indonesia.

## Các đội tuyển tham dự
*
*
*
*
*

## Giải đấu
Năm đội tuyển thi đấu vòng tròn 1 lượt. Chọn 2 đội xếp đầu vào chung kết.

### Thi đấu vòng tròn

	

----

----

----

----

Kết thúc vòng đấu bảng, do Indonesia và Thái Lan bằng điểm nhau và có cùng chỉ số phụ. Một trận đấu loại trực tiếp giữa hai đội đã được tổ chức để xác định đội nhì bảng giành quyền vào đấu trận chung kết với Malaysia.

### Tranh huy chương vàng

## Nhà vô địch

## Bảng xếp hạng chung cuộc

## Bảng huy chương

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Kết quả giải bóng đá tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 1979  trên trang chủ của Liên đoàn bóng đá Đông Nam Á
*Kết quả giải bóng đá tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 1979 trên trang chủ của RSSSF.
Văn học Ấn Độ

**Văn học Ấn Độ** nói chung được công nhận là một trong những nền văn học cổ nhất thế giới. Ấn Độ đã có 22 ngôn ngữ được công nhận chính thức, và nhiều nền văn học khác nhau đã được viết bằng nhiều thứ tiếng trong quá khứ.

Trong văn học Ấn Độ, các hình thức truyền khẩu và viết đều quan trọng. Truyền thống văn chương Hindu chi phối một phần lớn của văn hóa Ấn Độ. Ngoài Vedas (Vệ-đà) là một dạng kiến thức linh thiêng, còn có các tác phẩm khác như sử thi *[[Ramayana]]* và *[[Mahabharata]]*, các luận thuyết như Vaastu Shastra trong kiến trúc và quy hoạch đô thị, và Arthashastra trong khoa học chính trị. Kịch Hindu mộ đạo, thơ và ca đã lan ra khắp tiểu lục địa. Trong số các tác phẩm trứ danh nhất của Kalidasa (tác giả của vở kịch Sanskrit nổi danh *[[Abhijñānaśākuntalam|Recognition of Shakuntala]]*) và Tulsidas (người đã viết một sử thi Hindi dựa trên Ramayana, có tên gọi là Raamcharitmaanas). Thơ tiếng Tamil của thơ ca Sangam có niên đại từ thế kỷ 1 trước Công nguyên cũng rất nổi tiếng. Các truyền thống văn chương Hồi giáo cũng chi phối một phần lớn của văn hóa Ấn Độ. Trong thời kỳ Trung cổ, một thời kỳ mà Ấn Độ chủ yếu dưới sự cai trị của Hồi giáo, văn học Hồi giáo Ấn Độ đã phát triển phồn thịnh, nổi bật nhất là thơ ca Ba Tư và Urdu. Trong văn học đương đại Ấn Độ, nhà thơ Bengal Rabindranath Tagore đã trở thành người đầu tiên đoạt giải Nobel của Ấn Độ. Cho đến nay, giải thưởng danh dự nhất của văn chương Ấn Độ, giải thưởng Jnanpith, đã được bảy lần ban cho các nhà văn viết bằng ngôn ngữ Kannada, cao hơn bất kỳ văn học viết bằng thứ tiếng nào khác ở Ấn Độ.
## Tham khảo
Ne me quitte pas

**Ne me quitte pas** là tên một bài hát trữ tình do tác giả Jacques Brel (1929-1978) sáng tác năm 1959 khi ông chủ động chia tay với Suzzane Gabriello. Nội dung bài hát diễn tả sự đau khổ và thất vọng của một người thất tình cố nài nỉ hòng cứu vãn tình yêu. Lời bài hát đôi lúc tưởng như điên rồ nhưng lột tả được nỗi đau tột cùng khi bị bỏ rơi.

Bài hát được biết đến rộng rãi qua nhiều thứ tiếng, ví dụ như: Pháp - Ne me quitte pas (bản gốc), Hà Lan - Laat me niet alleen, Anh - If you go away, và Việt - Người yêu nếu ra đi.

## Tham khảo
An Thuận, Quý Châu

**An Thuận** (giản thể: 安顺市, bính âm: *Ānshùn*) là một địa cấp thị ở tỉnh Quý Châu, Trung Quốc. Năm 2007, dân số của An Thuận là 2.543.500 người. Địa cấp thị này cũng có ngành công nghiệp liên quan đến máy bay.

## Hành chính
An Thuận bao gồm 2 thị hạt khu, 1 huyện, 3 huyện tự trị.
* Thị hạt khu (Quận): Tây Tú, Bình Bá
* Huyện: Phổ Định
* Huyện tự trị: Huyện tự trị người Bố Y, Miêu Trấn Ninh; huyện tự trị người Miêu, Bố Y Tử Vân; huyện tự trị người Bố Y, Miêu Quan Lĩnh.

## Tham khảo
Nguyễn Ngọc Nại

**Nguyễn Ngọc Nại** (có tài liệu ghi Nguyễn Văn Nại; ?-1947) là đội trưởng đội du kích Hồng Hà, một đội du kích của các xã ven sông Hồng ở phía Hà Nội. Trong 60 ngày đêm Hà Nội chiến đấu chống lại quân Pháp kể từ khi Toàn quốc kháng chiến bùng nổ, đội du kích làm nhiệm vụ liên lạc, tiếp tế cho các đơn vị tại Liên khu I. Ngày 18 tháng 2 năm 1947, đội du kích Hồng Hà đã thực hiện trận đánh cảm tử chống lại một lực lượng áp đảo của quân đội Pháp có tàu chiến yểm trợ trên bãi Nghi Tàm để bảo vệ cho Trung đoàn Thủ đô rút lui qua gầm cầu Long Biên. Gần như toàn bộ đội du kích trong đó có Nguyễn Ngọc Nại đã tử trận ngày 19 tháng 2 năm 1947.

Hiện nay ông và các đồng đội đang yên nghỉ tại nghĩa trang liệt sỹ xã Xuân Canh, huyện Đông Anh.

Năm 1996, Đội du kích Hồng Hà của Nguyễn Ngọc Nại được Nhà nước Việt Nam truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. Tên ông được đặt cho một phố ở Quận Thanh Xuân, Hà Nội (song song với phố Hoàng Văn Thái và vuông góc với phố Vương Thừa Vũ).

## Chú thích
Lục Bàn Thủy

**Lục Bàn Thủy** (giản thể: 六盘水) là một địa cấp thị ở tỉnh Quý Châu của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Dân số địa cấp thị là 2.830.000 người, còn dân số thành thị là 251.900 người. Năm 2006. Đây là thành phố lớn thứ hai của Quý Châu. Diện tích 9926&nbsp;km².

## Lịch sử
Địa cấp thị này được thành lập năm 1978. 
## Hành chính
Lục Bàn Thủy được chia thành 4 đơn vị hành chính cấp huyện, bao gồm 2 quận, 1 thành phố cấp huyện và 1 đặc khu
*Quận: Chung Sơn (钟山区), Thủy Thành (水城区)
*Thành phố cấp huyện Bàn Châu (盘州市)
*Đặc khu cấp huyện: Lục Chi (六枝特区)

## Tham khảo
Tôn Nghị

**Tôn Nghị** () Hán-Việt: *Tôn Nghị* thị là một địa cấp thị ở tỉnh Quý Châu của Trung Quốc. Dân số địa cấp thị là 7 triệu người. Địa cấp thị này được chia ra 14 đơn vị cấp huyện

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Trang web chính thức của Tôn Nghị (tiếng Hoa giản thể)
* Trang web chính thức của chính quyền
Tiếng Ngô

**Tiếng Ngô** (; Latinh hóa tiếng Ngô và IPA: *ngu<sup>1</sup> ngiu<sup>2</sup>* [], bính âm Quan thoại và IPA: *Wúyǔ* []) là một nhóm ngôn ngữ lớn thuộc nhánh Hán của ngữ hệ Hán-Tạng.

## Phân bố
Tiếng Ngô được nói ở phần lớn tỉnh Chiết Giang, thành phố Thượng Hải, Nam Giang Tô, cũng như một số phần nhỏ hơn của các tỉnh An Huy, Giang Tây, và Phúc Kiến.

Các phương ngữ chính của tiếng Ngô là Thượng Hải, Tô Châu, Ôn Châu, Hàng Châu, Thiệu Hưng, Kim Hoa, Vĩnh Khang, và Cù Châu.

## Lịch sử
Tiếng Ngô hiện đại có nguồn gốc từ nước Ngô và nước Việt thời Xuân Thu. Hai nước này nằm ở khu vực tỉnh Giang Tô và Chiết Giang hiện nay.

Tiếng Nhật có cách đọc chữ Hán theo âm Go-on (呉音 goon?, pinyin: Wú yīn; Ngô âm) là do dựa theo ngôn ngữ của nước Đông Ngô thời Tam Quốc. Nước Đông Ngô cũng có trung tâm nằm tại khu vực nói tiếng Ngô hiện nay.

Trong lúc Ngũ Hồ tràn vào Trung Nguyên, thân thuộc nhà Tấn bỏ chạy từ phía bắc về phía nam và tái lập nhà Đông Tấn ở thành Kiến Khang (khu vực nói tiếng Ngô). Lúc này ngôn ngữ của dân Tấn (tiếng Tấn hoặc Quan Thoại) có phần lấn át tiếng Ngô.

Một số nhân vật lịch sử nói tiếng Ngô như tiếng mẹ đẻ là: Tùy Dạng Đế, Dạng Mẫn hoàng hậu, Tây Lương Tuyên Đế...

Thời nhà Thanh, người tiếng Ngô chiếm tới 20% tổng số dân Trung Quốc. Sau loạn Thái Bình Thiên Quốc, khu vực có người nói tiếng Ngô bị giảm chỉ còn khoảng 8%. Năm 1984, có khoảng 77 triệu người nói tiếng Ngô.

## Văn hóa
Một số nhân vật tiêu biểu trong lịch sử hiện đại Trung Quốc là người nói tiếng Ngô như: Tưởng Giới Thạch, Lỗ Tấn, Thái Nguyên Bồi...

Tiếng Ngô cũng giữ vai trò quan trọng trong sự phát triển và được sử dụng nhiều trong Việt kịch (越剧; hoặc 绍兴戏 Thiệu Hưng hí - Shaoxing opera), Kinh kịch...

Năm 1991, có 87 triệu người nói tiếng Ngô, khiến đây là loại tiếng Trung được nói đông thứ hai sau tiếng Quan Thoại (800 triệu người nói).

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Tiếng Mân Bắc

**Tiếng Mân Bắc** (, La Mã hóa phương ngữ Kiến Ninh: ) là một tập hợp các phương ngữ có thể hiểu lẫn nhau được của tiếng Mân được nói tại Nam Bình và Tây Bắc Phúc Kiến. Tiếng Trung ở Phúc Kiến theo truyền thống được chia ra tiếng Mân Nam và tiếng Mân Bắc. Tuy nhiên, các nhà phương ngữ học Mân chia tiếng Mân nhỏ hơn thành Mân Đông, Phủ Tiên, Mân Nam, Mân Trung và Mân Bắc. Theo định nghĩa hẹp, Bắc Mân được đại diện bởi các phương ngữ của Thạch Bê (, ở Huyện Phố Thành), Sùng An (, ở thành phố cấp huyện Vũ Di Sơn), Hưng Điền (, ở thành phố cấp huyện Vũ Di Sơn), Ngũ Phu (, ở thành phố cấp huyện Vũ Di Sơn), Chính Hòa (ở Huyện Chính Hòa), Trấn Tiễn (, ở Huyện Chính Hòa), Kiến Dương và Kiến Âu.

## Tham khảo
Giới hạn chảy

**Giới hạn chảy** (tiếng Anh: *yield strength*, *yield stress*) của vật liệu là giới hạn ứng suất tác động lên vật liệu gây biến dạng hình thù ban đầu do sự phá huỷ liên kết tổ chức của vật liệu, nhưng chưa phá hủy hoàn toàn vật liệu rắn. Có thể hiểu giới hạn chảy như là giới hạn lực tác động làm biến dạng vật liệu vượt quá biến dạng đàn hồi. Khi ứng suất tác dụng vượt quá giới hạn chảy biến dạng tăng lên rất nhanh dù ứng suất không thay đổi.

**Giới hạn chảy** của vật liệu dòn thường gần trùng với độ bền của vật liệu.

## Tham khảo
Bóng đá tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 1981

**Giải bóng đá tại [[Đại hội Thể thao Đông Nam Á 1981]]** diễn ra từ ngày 6 đến ngày 15 tháng 12 năm 1981 tại Manila, Philippines.

## Địa điểm thi đấu
*Sân vận động Tưởng niệm Rizal, Manila, Philippines

## Giải đấu
### Vòng bảng
#### Bảng A


----

----

#### Bảng B


----

----

### Vòng đấu loại trực tiếp

#### Nhánh đấu

#### Bán kết

----

#### Tranh huy chương đồng

#### Tranh huy chương vàng

## Nhà vô địch

## Bảng xếp hạng chung cuộc

## Bảng huy chương

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Kết quả môn bóng đá nam tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 1981  trên trang chủ của Liên đoàn bóng đá Đông Nam Á
*Kết quả môn bóng đá nam tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 1981 trên trang chủ của RSSSF.
Quốc ngữ La Mã tự

**Gwoyeu Romatzyh**, viết tắt là **GR**, hay **Quốc ngữ La Mã tự** (chữ La-mã hóa quốc ngữ) là một hệ thống chữ viết tiếng Quan Thoại bằng chữ cái Latin. Hệ thống này đã được Triệu Nguyên Nhiệm (赵元任) nghĩ ra và đã được một nhóm các nhà ngôn ngữ học phát triển lên, bao gồm Triệu Nguyên Nhiệm và Lâm Ngữ Đường (林語堂) từ năm 1925 đến 1926. Sau này chính Triệu Nguyên Nhiệm đã xuẩt bản các tác phẩm trong ngôn ngữ học sử dụng GR. Ngoài một số nhỏ các sách giáo khoa và từ điển bằng GR được xuất bản ở Hồng Kông và hải ngoại từ năm 1942 đến năm 2000.

Quốc Ngữ La Mã Tự (GR) là duy nhất trong các hệ thống Latin hóa để chỉ 4 các thanh điệu tiếng Quan Thoại bằng cách thay đổi cách viết các âm tiết. Các thanh điệu này là một phần quan trọng đối với tiếng Trung như dấu thanh đối với tiếng Việt vậy. Các hệ thống khác chỉ các âm điệu bằng các trọng âm (ví dụ bính âm: *āi, ái, ǎi* and *ài*) hoặc con số (Wade-Giles: *ai<sup>1</sup>, ai<sup>2</sup>*, etc.). GR thì viết như nhau cho cả bốn thanh điệu *ai*, *ai*'r***, ''a'''e*** and *a*'y**'. Các cách viết này theo các quy tắc, biểu thị âm điệu nhưng vẫn giữ lại các phát âm của âm tiết *ai*. Do nó gắn âm điệu của mỗi âm tiết trong cách viết của nó, GR có thể giúp học sinh nắm vững được âm điệu tiếng Trung—dù nhiều lập luận lý thuyết thì bàn cãi về tuyên bố này.

Năm 1928, Trung Quốc đã đưa vào sử dụng Quốc Ngữ La Mã Tự là hệ thống La Mã hóa của quốc gia. GR đã được sử dụng để biểu thị cách phát âm trong các từ điển tiếng Quan Thoại. Những người đề xuất hy vọng một ngày nào đó sẽ thiết lập một hệ thống viết cho loại văn tự Hán cải cách này. Dù có ủng hộ từ một số nhà ngôn ngữ được đào tạo ở trong nước và hải ngoại, Quốc Ngữ La Mã Tự đã vấp phải sự bàng quan và thậm chí thái độ thù địch của công chúng do tính phức tạp của nó. Một trở ngại khác ngăn cản sử ứng dụng rộng rãi hệ thống này là do nó dựa vào chi tiết phương ngữ Bắc Kinh, một thời kỳ thiếu chính quyền tập trung hóa mạnh để bắt buộc sử dụng hệ thống này bằng luật. Cuối cùng, GR đã bị hệ thống bính âm và các hệ thống Latin hóa khác qua mặt. Tuy nhiên, ảnh hưởng của nó vẫn còn rõ rệt khi nhiều nguyên tắc được những người tạo ra hệ thống này đã được sử dụng trong các hệ thống Latin hóa tiếp sau hệ thống này.

## Lịch sử

## Chú thích
Bagdad thất thủ (1917)

Bagdad là thủ đô miền Nam của Đế quốc Ottoman năm 1917. Trong khi nó không có giá trị chiến lược đối với người Anh, sự sụp đổ của nó sẽ là vài giá trị tuyên truyền. Sau những thảm họa trong chiến dịch Lưỡng Hà năm 1916, một chiến thắng là cần thiết để lập lại sự kiêu hãnh của Anh. Ngày 11 tháng 3, 1917, quân đội Anh đã chiếm được Bagdad.

## Tham khảo
Shelton Benjamin

**Shelton James Benjamin**(sinh ngày 9 tháng 7 năm 1975) là một đô vật chuyên nghiệp người Mỹ nhưng trước đây anh chỉ là một đô vật nghiệp dư và hiện đang ký hợp đồng làm cho công ty World Wrestling Entertainment (WWE) ở thể loại RAW. Và trong thời gian ở WWE anh đã một lần giành đai The World's Greatest Tag Team cùng với Charlie Haas.

Ba lần giành đai WWE Intercontinental Champion và đã giành được đai WWE Tag Team Championship cùng với đai OVW Southern Tag Team Championship 2 đến 3 lần.

## Tham khảo
Bắc Thiếu Lâm

**Bắc Thiếu Lâm** là danh từ chỉ tất cả các võ phái hay các bộ môn quyền thuật thuộc miền Bắc Trung Hoa mà được gọi bằng một tên chung là **Trường quyền** (chữ Hán: ; bính âm: *cháng quán*; dịch nghĩa tiếng Anh: *Long Fist*), tục gọi là **Bắc quyền**, sau này các bộ môn quyền này được các môn đồ Bắc Thiếu Lâm tích hợp vào hệ thống võ Thiếu Lâm rồi cải biến đi cho thích hợp đường lối kỹ pháp của Thiếu Lâm. Ở các nước trong khu vực ngoài Trung Hoa còn gọi là Thiếu Lâm Bắc phái. Bắc Thiếu Lâm được xuất phát từ tỉnh Hà Nam, Trung Quốc mà theo truyền thuyết là Sư tổ Đạt Ma sáng lập

Người Việt Nam thích dùng cụm từ Thiếu Lâm Bắc phái, trong khi người Trung Hoa thích dùng cụm từ Bắc Thiếu Lâm và dịch nghĩa sang tiếng Anh là *Northern Shaolin*.

## Tham khảo
Trần Vàng Sao

**Trần Vàng Sao** tên thật là **Nguyễn Đính** (1941 - 9 tháng 5 năm 2018), là một nhà thơ Việt Nam.

## Tiểu sử
Trần Vàng Sao tên thật là Nguyễn Đính, sinh năm 1941 (Tân Tỵ) ở Thừa Thiên – Huế. Năm 1961 ông thi đỗ tú tài rồi vào Đại học Huế, tham gia các phong trào đấu tranh của sinh viên cùng thế hệ với Hoàng Phủ Ngọc Tường, Trần Quang Long, Ngô Kha. Từ 1965 đến 1970, ông lên chiến khu và công tác tại Ban Tuyên huấn Thành uỷ Huế, viết báo với các bút danh *Nguyễn Thiết, Lê Văn Sắc, Trần Sao*. Năm 1970 ông được đưa ra miền Bắc an dưỡng, chữa bệnh. Ở nơi đây, ông có viết nhật ký gồm những suy nghĩ của ông về cái gọi là "hậu phương xã hội chủ nghĩa" và sau đó bị tố cáo, đấu tố và cô lập  đến nỗi ông có cảm giác không còn được coi là con người mà đã thành "một con vật, một con chó, theo như Hồi ký "Tôi bị bắt (Nhớ lại những năm tháng tôi bị bắt rồi được thả ra và sống như tù)" sau này của ông.

Sau khi Việt Nam thống nhất (tháng 4 năm 1975), Trần Vàng Sao xung phong về quê công tác nhưng không được chấp nhận; ông tự trở lại Huế làm liên lạc ở xã, sau đó được bố trí công tác tại Phòng Văn hóa thành phố Huế rồi được điều về làm liên lạc ở xã Hương Lưu (nay là phường Vỹ Dạ), Huế cho đến khi nghỉ hưu năm 1984. Ông sống tại thành phố Huế và mất hồi 14h45 phút ngày 09/5/2018.

Ông hầu như không cho xuất bản thơ nhưng vẫn nổi tiếng với "Bài thơ của một người yêu nước mình" ký bút danh Trần Vàng Sao sáng tác tháng 12 năm 1967 và được chọn trong 100 bài thơ xuất sắc nhất Việt Nam thế kỷ 20. 

Theo nhà phê bình văn học Đặng Tiến hiện định cư ở Pháp: Năm 1993 nhà xuất bản Tân Thư (California, Hoa Kỳ) in tập *Bài thơ của một người yêu nước mình* của nhà thơ Trần Vàng Sao.

Năm 2008, Nhà xuất bản Giấy Vụn đã cho in tập thơ *Bài thơ của một người yêu nước mình* của ông.

Tháng 8/2020 tập thơ *Bài thơ của một người yêu nước mình* của nhà thơ Trần Vàng Sao được Nhà xuất bản Hội Nhà văn và Công ty Văn hóa và Truyền thông Nhã Nam hợp tác xuất bản. Ngày 12/11/2021, tập thơ được trao thưởng Giải thưởng sách Quốc gia 2021.

## Tác phẩm

*Hồi ký *Tôi bị bắt* (1976)
**Cương lĩnh chính trị diễn ca*
**[[Bài thơ của một người yêu nước mình]]* (19-12-1967)
**Người đàn ông 43 tuổi nói về mình* (1984)
**Buổi trưa giữa đường tôi ngồi núp mưa* (1990)

## Chú thích

## Liên kết ngoài
* Ngô Minh, Chuyện "Một người yêu nước mình". Báo *Tuổi trẻ*.
* Trần Vàng Sao - Hồi ký "Tôi bị bắt" (Nhớ lại những năm tháng tôi bị bắt rồi được thả ra và sống như tù)
*Eight Vietnamese poets ; SIBILA International Journal Of Poetry
* Trần Vàng Sao và lời thơ 'yêu nước đau đớn', BBC, 10.5.2018
Nam Thiếu Lâm

::*Xem chi tiết tại [[Thiếu Lâm (võ)|Võ Thiếu Lâm]], [[Hồng Gia quyền|Hồng Gia Quyền]], [[Bạch Mi quyền|Bạch Mi Quyền]], [[Vịnh Xuân quyền|Vịnh Xuân Quyền]] và [[Nam quyền|Nam Quyền]], [[Phương Thế Ngọc]]*

**Nam Thiếu Lâm** (南少林) hay **Thiếu Lâm Nam phái**, còn được gọi là Nam Quyền, là tên gọi chung của tất cả các phái võ thuộc miền nam Trung Hoa có nguồn gốc từ chùa Nam Thiếu Lâm ở Phúc Kiến, Trung Quốc.

Tương truyền rằng các vị tăng nhân trong chùa này không được dùng vật sắc nhọn nên họ phải phát huy hết khả năng về ngạnh công để đáp ứng những nhu cầu trong cuộc sống như: chẻ củi, phát quang v.v. Người xưa có câu: *"Nam quyền Bắc cước"* và *"Nam thuyền Bắc mã"* để nói về các nét đặc trưng của 2 trường phái võ thuật này. Phía bắc Trung Quốc do địa hình đa số là thảo nguyên, đồng ruộng bao la nên dân chúng thường đi lại bằng ngựa, võ thuật cũng ảnh hưởng rất nhiều bởi lối đánh phóng khoáng, bay nhảy, đá... Phía nam Trung Quốc (các tỉnh như Hải Nam, Phúc Kiến) do hệ thống sông ngòi, ao hồ chằng chịt và giáp biển nhiều nên dân chúng dùng thuyền làm phương tiện đi lại và vận chuyển là chủ yếu. Chính vì sống trên sông nước nên những người này mã bộ phải vững chắc, những đòn thế bay nhảy nhiều không còn thích hợp nữa mà bù vào đó là lối đánh chí cương chí dương, một đòn chắc một đòn, mã bộ vững, điển hình như Hổ Hình Công của Hải Nam. Môn phái này do Võ sư Lâm Thi Quốc thành lập, đăng ký định danh từ 1986 và làm chủ nhiệm bộ môn cho đến nay. Trước đó, Võ sư Lâm Thi Quốc xuất thân từ Võ đường đoàn lân Thanh Liên, thụ học với sư phụ Lâm Hào (thường gọi Di Co). Hiện Võ đường đoàn lân Thanh Liên vẫn hoạt động dưới sự dẫn dắt của Võ sư Lâm Minh Kỳ, sư huynh Võ sư Lâm Thi Quốc. Về sau, các thế hệ sư đệ của Võ sư Lâm Minh Kỳ, Võ sư Lâm Thi Quốc còn thành lập Hổ Hình Môn (hoạt động tại tp.HCM) hay Shaolin Centre (hoạt động tại Canada)

## Lưu ý
Tiếng Việt hay dùng từ **Thiếu Lâm Nam phái**, ở Trung Hoa danh từ này rất ít được dùng, danh từ phổ biến là **Nam Thiếu Lâm** (南少林) hay **Nam quyền Thiếu Lâm**, gọi tắt là **[[Nam quyền]]**.

Thật ra các võ phái miền nam Trung Hoa đều có từ ngữ Thiếu Lâm phía trước như: Thiếu Lâm Hồng gia, Thiếu Lâm Châu gia, Thiếu Lâm Bạch Mi, Thiếu Lâm Vịnh Xuân, Thiếu Lâm Bạch Hạc phái,... đều là của Nam Thiếu Lâm chứ không phải của Thiếu Lâm Tung Sơn Hà Nam, được gọi bằng tên chung là Nam quyền, người Việt thích dùng từ nam phái, bắc phái như Thiếu Lâm Nam phái hay Thiếu Lâm Bắc phái chứ Trung Hoa chỉ dùng hai từ Nam quyền thay cho Thiếu Lâm Nam phái và Trường quyền thay cho Thiếu Lâm Bắc phái là đầy đủ ý nghĩa. Nội hàm khái niệm không có gì thay đổi.

## Xem thêm
*Nam quyền (Nam Thiếu Lâm)
*Võ thuật
*Võ Thiếu Lâm
*Võ Đang phái
*Nga Mi Võ Phái
*Trường quyền (Bắc Thiếu Lâm)
*Phương Thế Ngọc
*Ngũ Mai

## Tham khảo