Gia Lâm, Ninh Bình

**Gia Lâm** là một xã thuộc tỉnh Ninh Bình, Việt Nam.

## Địa lý
Xã Gia Lâm có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp xã Gia Hưng
*Phía tây giáp xã An Bình, tỉnh Phú Thọ
*Phía nam giáp xã Gia Tường
*Phía bắc giáp xã Lạc Thủy, tỉnh Phú Thọ.

Xã Gia Lâm có diện tích 37,61&nbsp;km², dân số năm 2024 là 20.189 người, mật độ dân số đạt 537 người/km².

Xã có đường Quốc lộ 37C (nâng cấp tỉnh lộ 479).

## Hành chính
Xã Gia Lâm được chia thành 27 thôn: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, Chung Chính, Đại Hòa, Đông Minh, Đức Thành, Hạnh Phúc, Hồng Quang, Hùng Sơn, Lạc Long, Liên Minh, Minh Hồng, Minh Long, Nga Mai, Ninh Thủy, Quang Tường, Quyết Thắng, Thanh Quyết, Xuân Long.

## Lịch sử
Tháng 9 năm 1949, thành lập xã Gia Lâm thuộc huyện Nho Quan trên cơ sở 3 xã: Hợp Hòa, Ngọc Liên, Thái Bình.

Ngày 5 tháng 12 năm 1953, Ban Thanh tra Chính phủ ban hành Quyết định số 454/QN về việc chia xã Gia Lâm thuộc huyện Nho Quan thành 3 xã: Gia Lâm, Gia Sơn, Gia Thủy.

Ngày 21 tháng 4 năm 1965, Ủy ban thường vụ Quốc hội ban hành Quyết định số 103-NQ-TVQH về việc phê chuẩn việc thành lập tỉnh Nam Hà trên cơ sở tỉnh Hà Nam và tỉnh Nam Định.

Ngày 27 tháng 12 năm 1975, Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc thành lập tỉnh Hà Nam Ninh trên cơ sở tỉnh Nam Hà và tỉnh Ninh Bình.

Ngày 27 tháng 4 năm 1977, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 125-CP về việc thành lập huyện Hoàng Long thuộc tỉnh Hà Nam Ninh trên cơ sở huyện Gia Viễn và huyện Nho Quan.

Ngày 9 tháng 4 năm 1981, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 151-CP về việc chia huyện Hoàng Long thuộc tỉnh Hà Nam Ninh thành huyện Gia Viễn và huyện Hoàng Long.

Ngày 26 tháng 12 năm 1991, Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc chia tỉnh Hà Nam Ninh thành tỉnh Nam Hà và tỉnh Ninh Bình.

Ngày 23 tháng 11 năm 1993, Chính phủ ban hành Nghị định số 88-CP về việc đổi tên huyện Hoàng Long thuộc tỉnh Ninh Bình thành huyện Nho Quan.

Ngày 6 tháng 11 năm 1996, Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc chia tỉnh Nam Hà thành tỉnh Hà Nam và tỉnh Nam Định.

Tính đến ngày 31/12/2024:
* Xã Gia Lâm có 10 thôn: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10.
* Xã Gia Sơn có 7 thôn: Đông Minh, Hạnh Phúc, Nga Mai, Ninh Thủy, Quang Tường, Thanh Quyết, Xuân Long.
* Xã Xích Thổ có 10 thôn: Chung Chính, Đại Hòa, Đức Thành, Hồng Quang, Hùng Sơn, Lạc Long, Liên Minh, Minh Hồng, Minh Long, Quyết Thắng.

Ngày 12 tháng 6 năm 2025, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 202/2025/QH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 12 tháng 6 năm 2025). Theo đó, sáp nhập tỉnh Hà Nam và tỉnh Nam Định vào tỉnh Ninh Bình.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025:
* Quốc hội ban hành Nghị quyết số 203/2025/QH15 về việc Sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Theo đó, kết thúc hoạt động của đơn vị hành chính cấp huyện trong cả nước từ ngày 1 tháng 7 năm 2025.
* Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1674/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Ninh Bình năm 2025 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 16 tháng 6 năm 2025). Theo đó, thành lập xã Gia Lâm thuộc tỉnh Ninh Bình trên cơ sở toàn bộ 8,94&nbsp;km² diện tích tự nhiên, quy mô dân số là 6.165 người của xã Gia Lâm; toàn bộ 7,50&nbsp;km² diện tích tự nhiên, quy mô dân số là 4.670 người của xã Gia Sơn và toàn bộ 21,17&nbsp;km² diện tích tự nhiên, quy mô dân số là 9.354 người của xã Xích Thổ thuộc huyện Nho Quan.

Xã Gia Lâm có 37,61&nbsp;km² diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 20.189 người.

## Danh lam thắng cảnh
* Chùa Liêm Thượng (Thiên Hương tự) ở Thôn Đại Hòa thờ -  Thờ Phật, Linh Lang đại vương,  Nguyễn Minh Không,  Đại Càn Quốc gia Nam Hải Tứ vị Thánh Nương,  Thành hoàng Hắc Trần Đại vương,  Thiên Bồng Thiên Tướng Đô Quốc Hiển Nguyên Soái, Đốc Khánh Công chúa, Thành hoàng làng Minh Đức (lang Mường Dầm), Tảo Hoa Công chúa.
* Đền Súa ở Thôn Liên Minh thờ Chúa Thượng Ngàn
* Đền Cây Sui ở Thôn Quyết Thắng thờ Thành hoàng làng,  Công chúa Ngọc Thanh Mai Lâm
* Đền Vọ ở Thôn Đức Thành thờ Sơn Tinh Công chúa
* Nhà thờ họ Lạc Tân ở Thôn Trung Chính thờ Thờ Chúa
* Nhà thờ giáo xứ Xích Thổ ở Thôn Minh Long thờ Thờ Chúa
* Đình Thần hoàng (Đình làng Khả Lai) ở Thôn 3 thờ Thần hoàng Bản thổ 
* Đình Kim Đôi ở Thôn 9 thờ Tam vị Thánh Tản
* Đình Sung ở Thôn 2 thờ Thành hoàng làng
* Chùa Kim Đôi ở Thôn 9 thờ Thờ phật
* Đền Kim Đôi ở Thôn 9 thờ Thành hoàng làng  
* Đền Đất Đỏ (Đền Thượng) ở Thôn 4 thờ Mẫu Thượng Ngàn, Hội đồng Thánh Mẫu
* Đền Đồng (Đền Hạ) ở Thôn 5 thờ Quan Đức ông Thập Bát Long thần, Quan Thủy Thần Bản thổ
* Đền Đồi Lốc ở Thôn 7 thờ Quan bản thổ
* Đền Kiều Thôn 8 Tam vị Thánh Tản
* Đền Thần hoàng ở Thôn 3 thờ Thành hoàng làng
* Đền Trấn Đồi Bệ ở Thôn 4 thờ Thần hoàng làng
* Miếu Vườn Đén ở Thôn 6 thờ Quan bản thổ
* Miếu Phúc Long ở Thôn 2 thờ Bà chúa
* Miếu Xóm trên ở Thôn 9 thờ Bà chúa
* Phủ Kim Đôi ở Thôn 9 thờ -  Tam vị thánh Mẫu,  Mẫu Thượng, Công chúa
* Chùa Mơ (Cao Sơn Tự) ở Thôn Quang Trường thờ Thờ Phật,
* Đình Mai ở Thôn Nga Mai thờ Đại vương Đô Nguyên Soái Tiết Chế Tứ Dương Hầu Thủy Bộ Tư Dinh Thiên Bồng Thiên Tướng Thiên Uy, Thành hoàng, cộng đồng, các cụ tổ trong làng có công với làng với nước
* Đình Sào Long ở Thôn Xuân Long thờ Thành hoàng làng
* Đình Văn Chỉ ở Thôn Quang Trường thờ Thành hoàng làng
* Đền Cồ Cáo ở Thôn Quang Trường thờ Thành hoàng làng
* Đền Cơm Trắng ở Thôn Quang Trường thờ Thờ Bà chúa địa phương
* Nhà thờ họ Bùi Văn ở Thôn Quang Trường thờ Thờ Tổ họ Bùi Văn
* Nhà thờ họ Bùi Xuân ở Thôn Xuân Long thờ Thờ Tổ họ Bùi Xuân.

## Chú thích

## Tham khảo