HMS Indefatigable (1909)

**HMS ''Indefatigable*** là một [[tàu chiến-tuần dương]] của [[Hải quân Hoàng gia Anh|Hải quân Hoàng gia]] [[Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland|Anh Quốc]], là chiếc dẫn đầu của [[Indefatigable (lớp tàu chiến-tuần dương)|lớp *Indefatigable*]], một phiên bản mở rộng so với [[Invincible (lớp tàu chiến-tuần dương)|lớp *Invincible*]] dẫn trước, được cải thiện cách sắp xếp bảo vệ và kéo dài thân tàu để hai [[tháp pháo]] giữa tàu có thể bắn được cả hai bên mạn. *Indefatigable* được đặt lườn vào năm [[1909]] và đưa ra hoạt động vào năm [[1911]].

Khi [[Chiến tranh thế giới thứ nhất|Chiến tranh Thế giới thứ nhất]] mở màn, *Indefatigable* phục vụ cùng với Hải đội Tàu chiến-Tuần dương 2 tại [[Địa Trung Hải]], nơi nó săn đuổi không thành công tàu chiến-tuần dương [[SMS Goeben|*Goeben*]] và [[tàu tuần dương hạng nhẹ]] [[SMS Breslau|*Breslau*]] của [[Hải quân Đế quốc Đức]] khi chúng thoát về hướng [[Đế quốc Ottoman]]. Con tàu đã bắn phá các pháo đài Thổ Nhĩ Kỳ phòng thủ eo biển [[Dardanéllia|Dardanelles]] vào ngày [[3 tháng 11]] năm [[1914]], rồi sau một đợt tái trang bị tại [[Malta]], đã quay trở về Anh vào [[tháng hai|tháng 2]] năm [[1915]] nơi nó tái gia nhập Hải đội Tàu chiến-Tuần dương 2.

*Indefatigable* bị đánh chìm vào ngày [[31 tháng 5]] năm [[1916]] trong [[trận Jutland]], trận hải chiến lớn nhất của cuộc chiến tranh. Trong thành phần Hạm đội Tàu chiến-Tuần dương dưới quyền chỉ huy của [[Phó Đô đốc]] [[David Beatty, Bá tước thứ nhất Beatty|Sir David Beatty]], nó bị bắn trúng nhiều phát ngay những phút đầu tiên của đợt "Chạy về phía Nam", giai đoạn mở đầu của trận chiến. Những phát đạn pháo từ tàu chiến-tuần dương Đức [[SMS Von der Tann|*Von der Tann*]] đã gây một vụ nổ làm thủng một lỗ lớn trên lườn tàu, và một vụ nổ thứ hai làm tung những mảnh lớn của con tàu lên cao . Chỉ có ba người trong tổng số 1.017 thành viên thủy thủ đoàn sống sót.

== Thiết kế và chế tạo ==


Kể từ khi ba chiếc thuộc lớp *Invincible* được chế tạo vào năm [[1905]], đã không có chiếc tàu chiến-tuần dương nào được đóng thêm cho đến khi *Indefatigable* trở thành chiếc tàu chiến-tuần dương duy nhất được đóng trong Chương trình Hải quân 1908–1909. Một chính phủ mới thuộc [[Đảng Tự do (Anh)|Đảng Tự do]] lên nắm quyền vào [[tháng một|tháng 1]] năm [[1906]] đã yêu cầu cắt giảm chi tiêu hải quân, và [[Bộ Hải quân Anh]] đã đề xuất một kế hoạch được cắt giảm, yêu cầu đóng mới thiết giáp hạm [[dreadnought]] nhưng không có chiếc tàu chiến-tuần dương nào. Nội các đã bác bỏ đề nghị này, thay bằng hai [[tàu tuần dương bọc thép]] đã lạc hậu, nhưng cuối cùng đồng ý với đề xuất đóng một tàu chiến-tuần dương thay thế, sau khi Bộ Hải quân đã chỉ ra nhu cầu phải bắt kịp kế hoạch chế tạo hải quân của Đức vừa mới được công bố, cũng như duy trì nền công nghiệp pháo hạng nặng và chế tạo vỏ giáp của Anh Quốc. Thiết kế sơ thảo của *Indefatigable* được chuẩn bị vào [[tháng ba|tháng 3]] năm [[1908]], và thiết kế sau cùng, hơi lớn hơn so với *Invincible* và cải thiện cách sắp xếp bảo vệ, được chấp thuận vào [[tháng mười một|tháng 11]] năm [[1908]]. Một thiết kế lớn hơn với vỏ giáp và sự bảo vệ dưới nước tốt hơn đã bị loại bỏ do quá tốn kém.

*Indefatigable* có [[chiều dài]] chung , [[mạn thuyền]] rộng , và độ sâu của [[mớn nước]] là  khi đầy tải nặng. Các con tàu có trọng lượng choán nước là , và lên đến   khi đầy tải nặng. Các turbine của nó được thiết kế để cung cấp công suất , nhưng đã đạt đến trên  ở chế độ cưỡng bức khi chạy thử máy vào năm [[1911]]. Nó được thiết kế để có được tốc độ , nhưng đã đạt đến  khi chạy thử máy.

Dàn pháo chính của *Indefatigable* bao gồm tám khẩu pháo [[hải pháo BL 12 inch Mk X|BL  Mark X]] đặt trên bốn tháp pháo nòng đôi BVIII* vận hành bằng thủy lực. Hai tháp pháo tận cùng phía trước và phía sau được bố trí trên trục dọc và được đặt tên lần lượt là 'A' và 'X'. Hai tháp pháo bên mạn 'P' và 'Q' được đặt so le giữa tàu theo hình thang giữa các ống khói, tháp pháo 'P' bên mạn trái và thường hướng ra trước trong khi tháp pháo 'Q' bên mạn phải và thường hướng ra sau; khả năng bắn chéo qua mạn có một số giới hạn. Dàn pháo hạng hai của chúng bao gồm mười sáu khẩu [[hải pháo BL 4 inch Mk VII|BL  Mk VII]] được đặt trên cấu trúc thượng tầng. Nó cũng được trang bị hai ống phóng [[ngư lôi]] ngầm [[Ngư lôi Anh 18 inch|]] hai bên mạn, phía sau tháp pháo 'X', và mang theo 12 quả ngư lôi.

*Indefatigable* độc đáo so với các tàu chiến-tuần dương Anh khác do có một tháp quan sát và tín hiệu bọc thép đặt sau tháp chỉ huy, được bảo vệ bởi vỏ giáp dày . Tuy nhiên, tháp quan sát này ít được sử dụng do tầm nhìn bị che khuất bởi tháp chỉ huy phía trước và cột ăn-ten cùng cấu trúc thượng tầng phía sau nó. Trong một đợt tái trang bị trước chiến tranh, một [[máy đo tầm xa]]  được bổ sung trên nóc tháp pháo 'A', và tháp pháo này được trang bị để điều khiển toàn bộ dàn pháo chính như một hệ thống dự phòng cho bộ điều khiển hỏa lực chính.

=== Cải biến trong chiến tranh ===
*Indefatigable* nhận được một khẩu [[QF 3 inch 20 cwt]] [[chiến tranh phòng không|phòng không]] trên bệ MkII góc cao vào đợt tái trang bị [[tháng ba|tháng 3]] năm [[1915]]. Nó được cung cấp 500 quả đạn. Tất cả các khẩu pháo 4&nbsp;inch được đặt trong các [[tháp pháo ụ]] và được che chắn trong một đợt tái trang bị vào [[tháng mười một|tháng 11]] năm [[1915]] để bảo vệ khẩu đội khỏi thời tiết và hoạt động của đối phương, mặc dù hai khẩu tận cùng phía đuôi được tháo dỡ vào lúc đó.

Nó được bổ sung một [[hệ thống kiểm soát hỏa lực]] trong giai đoạn từ giữa năm [[1915]] đến [[tháng năm|tháng 5]] năm [[1916]], tập trung việc điều khiển dàn pháo chính vào tay sĩ quan chỉ huy hỏa lực. Các pháo thủ tại tháp pháo chỉ cần làm theo các chỉ dẫn về góc nâng và góc xoay bằng con trỏ để hướng khẩu pháo đến mục tiêu. Điều này giúp cải thiện đáng kể độ chính xác nhờ hạn chế ảnh hưởng của sự chòng chành con tàu trên sự phân tán của đạn pháo bắn rời rạc; ngoài ra sĩ quan chỉ huy cũng dễ dàng trinh sát điểm rơi của đạn pháo.

== Lịch sử hoạt động ==
=== Trước chiến tranh ===
*Indefatigable* được đặt lườn tại [[Căn cứ Hải quân Hoàng gia Devonport|Xưởng tàu Devonport]] tại [[Plymouth]] vào ngày [[23 tháng 2]] năm [[1909]]. Nó được hạ thủy vào ngày [[28 tháng 10]] năm [[1909]] và được hoàn tất vào ngày [[24 tháng 2]] năm [[1911]]. Khi được đưa ra hoạt động, thoạt tiên *Indefatigable* được phân về Hải đội Tuần dương 1 thuộc [[Hạm đội Nhà Anh Quốc|Hạm đội Nhà]], vốn được đổi tên thành [[Hải đội Tàu chiến-Tuần dương 1]] vào [[tháng một|tháng 1]] năm [[1913]]. Nó được chuyển sang [[Địa Trung Hải]] vào [[tháng mười hai|tháng 12]] năm [[1913]], nơi nó gia nhập [[Hải đội Tàu chiến-Tuần dương 2]] thuộc [[Hạm đội Địa Trung Hải Anh Quốc|Hạm đội Địa Trung Hải]].

=== Săn đuổi *Goeben* và *Breslau* ===

*Indefatigable*, có tàu chiến-tuần dương [[HMS Indomitable (1907)|*Indomitable*]] và [[HMS Inflexible (1907)|*Inflexible*]] tháp tùng và dưới quyền chỉ huy của [[Đô đốc]] [[Archibald Berkeley Milne]], đã đụng độ với tàu chiến-tuần dương [[SMS Goeben|*Goeben*]] và [[tàu tuần dương hạng nhẹ]] [[SMS Breslau|*Breslau*]] vào sáng ngày [[4 tháng 8]] năm [[1914]], vốn đang hướng về phía Đông sau một đợt bắn phá qua loa cảng [[Philippeville, Algeria|Philippeville]] ở [[Algérie]] thuộc [[Pháp]]; nhưng khi đó Anh chưa chính thức ở trong tình trạng chiến tranh với Đức, nên Milne chỉ dõi theo các con tàu Đức lúc chúng quay trở lại [[Messina]] để tiếp than. Cả ba chiếc tàu chiến-tuần dương đều gặp trục trặc về nồi hơi, và *Goeben* cùng *Breslau* đã có thể thoát được sự bám đuổi và đến được Messina vào sáng ngày [[5 tháng 8]]. Vào lúc này chiến tranh đã được tuyên bố sau khi Đức xâm chiếm [[Bỉ]], nhưng một mệnh lệnh của Bộ Hải quân chỉ thị phải tôn trọng sự trung lập của [[Ý]] và ở bên ngoài giới hạn sáu dặm (10&nbsp;km) từ bờ biển Ý đã loại trừ việc tiến vào lối băng qua [[eo biển Messina]], nơi chúng có thể trực tiếp quan sát cảng. Vì vậy Milne bố trí *Inflexible* và *Indefatigable* ở lối ra vào phía Bắc của eo biển Messina, nghĩ rằng lực lượng Đức sẽ thoát ra về phía Tây nơi chúng có thể tấn công các tàu vận chuyển binh lính Pháp, chỉ đặt tàu tuần dương hạng nhẹ [[HMS Gloucester (1909)|*Gloucester*]] canh chừng ở lối ra vào phía Nam; đồng thời gửi *Indomitable* đi tiếp than tại [[Bizerte]], nơi nó có thể bố trí tốt hơn nhằm đáp trả nếu như các tàu Đức tiến vào khu vực Tây [[Địa Trung Hải]].

Lực lượng Đức khởi hành từ Messina vào ngày [[6 tháng 8]] hướng sang phía Đông về phía [[Constantinopolis]], có *Gloucester* bám theo. Vẫn dự đoán rằng [[Chuẩn Đô đốc]] [[Wilhelm Souchon]] sẽ quay mũi sang phía Tây, Milne giữ các tàu chiến-tuần dương ở lại [[Malta]] cho đến sau nữa đêm ngày [[8 tháng 8]], khi ông lên đường hướng đến [[mũi Matapan]], nơi *Goeben* bị phát hiện tám giờ trước đó, với một tốc độ nhàn nhã . Đến 14 giờ 30 phút, ông nhận được một thông báo sai lầm từ Bộ Hải quân rằng Anh đã trong tình trạng chiến tranh với [[Đế quốc Áo-Hung|Áo-Hung]], thực ra chiến tranh chỉ được chính thức tuyên bố vào ngày [[12 tháng 8]] và chỉ thị bị hủy bỏ bốn giờ sau đó, nhưng Milne vẫn giữ lại mệnh lệnh canh chừng biển Adriatic đề phòng lực lượng Áo thoát ra hơn là truy tìm *Goeben*. Cuối cùng vào ngày [[9 tháng 8]], Milne nhận được mệnh lệnh rõ ràng "Truy đuổi *Goeben* đã vượt qua mũi Matapan vào ngày [[7 tháng 8]] theo hướng Đông Bắc." Milne vẫn không tin là Souchon hướng đến eo biển [[Dardanéllia|Dardanelles]], nên ông kiên quyết canh phòng lối ra vào [[biển Aegean]], không biết rằng *Goeben* không có ý định vượt ra ngoài.

Ngày [[3 tháng 11]] năm [[1914]], Bộ trưởng Hải quân [[Winston Churchill]] ra lệnh cho cuộc tấn công đầu tiên của Anh vào Dardanelles sau khi xung đột nổ ra giữa [[Đế quốc Ottoman]] và [[Đế quốc Nga]]. Cuộc tấn công được tiến hành bởi *Indomitable* và *Indefatigable* cùng các [[thiết giáp hạm tiền-dreadnought]] Pháp [[Suffren (thiết giáp hạm Pháp)|*Suffren*]] và [[Vérité (thiết giáp hạm Pháp) (1907)|*Vérité*]], với mục đích thăm dò các công sự phòng thủ và các biện pháp đáp trả của Thổ Nhĩ Kỳ. Kết quả tỏ ra khá thuyết phục; trong vòng 20 phút bắn phá, một quả đạn pháo đã đánh trúng hầm đạn của pháo đài [[Sedd el Bahr]] tại mũi bán đảo Gallipoli, loại khỏi vòng chiến (nhưng không phá hủy) 10 khẩu pháo và khiến 86 binh lính Thổ Nhĩ Kỳ thiệt mạng. Kết quả đáng kể nhất là thu hút sự chú ý của Thổ Nhĩ Kỳ vào việc tăng cường phòng thủ và mở rộng các bãi [[thủy lôi|mìn]]. Cuộc tấn công này thực sự đã diễn ra trước khi có lời [[tuyên bố chiến tranh|tuyên chiến]] chính thức từ phía Anh đối với [[Đế quốc Ottoman]], vốn chỉ xảy ra vào ngày [[6 tháng 11]]. *Indefatigable* tiếp tục ở lại Địa Trung Hải cho đến khi nó được *Inflexible* thay phiên vào ngày [[24 tháng 1]] năm [[1915]], và đi đến Malta để tái trang bị. Sau khi hoàn tất, nó lên đường đi Anh Quốc vào ngày [[14 tháng 2]], nơi nó gia nhập Hải đội Tàu chiến-Tuần dương 2. Con tàu tiến hành các cuộc tuần tra bình yên tại [[Bắc Hải (châu Âu)|Bắc Hải]] trong một năm rưỡi tiếp theo sau, tạm thời đảm nhiệm vai trò [[soái hạm]] Hải đội Tàu chiến-Tuần dương 2 từ [[tháng tư|tháng 4]] đến [[tháng năm|tháng 5]] năm [[1916]] khi chiếc tàu chị em [[HMAS Australia (1911)|HMAS *Australia*]] phải sửa chữa do va chạm vào ngày [[22 tháng 4]] với một tàu chị em khác là [[HMS New Zealand (1911)|*New Zealand*]].

=== Trận Jutland ===


Vào ngày [[31 tháng 5]] năm [[1916]], Hải đội Tàu chiến-Tuần dương 2 bao gồm *Indefatigable* và *New Zealand* (soái hạm của Chuẩn Đô đốc [[William Christopher Pakenham]]), do *Australia* còn đang được sửa chữa sau vụ va chạm với *New Zealand*. Chúng được phân về Hạm đội Tàu chiến-Tuần dương dưới quyền Đô đốc Beatty để đánh chặn một cuộc tiến quân của [[Hạm đội Biển khơi Đức]] vào Bắc Hải. Người Anh đã có thể giải mã các thông điệp vô tuyến của Đức, và đã rời căn cứ trước khi Hạm đội Đức ra khơi. Các tàu chiến-tuần dương của Hipper đã nhìn thấy Hải đội Tàu chiến-Tuần dương Anh về phía Tây lúc 15 giờ 20 phút, nhưng các con tàu của Beaty đã không nhìn thấy đối thủ ở phía Đông cho đến 15 giờ 30 phút. Hầu như ngay sau đó, lúc 15 giờ 32 phút, Beaty ra lệnh đổi hướng về phía Đông Đông Nam chắn ngang đường rút lui của Hạm đội Đức và truyền lệnh sẵn sàng tác chiến. Ông cũng ra lệnh cho Hải đội 2, vốn đang ở vị trí dẫn đầu, lui xuống phía sau Hải đội 1. Hipper ra lệnh cho các con tàu dưới quyền bẻ lái sang mạn phải, tách xa lực lượng Anh, hầu như 180°, theo hướng Đông Nam, và giảm tốc độ xuống còn , cho phép ba tàu tuần dương hạng nhẹ thuộc Đội tuần tiễu 2 có thể bắt kịp. Với cú đổi hướng này, Hipper quay trở lại thành phần chủ lực của Hạm đội Biển khơi, lúc đó còn cách  về phía sau. Vào khoảng thời gian này, Beatty đổi hướng về phía Đông, vì rõ ràng là ông ở quá xa về phía Bắc để có thể cắt ngang hướng đi của Hipper.

Đến đây bắt đầu một quá trình được gọi là đợt "Chạy về phía Nam" khi Beatty đổi hướng sang Đông Đông Nam lúc 15 giờ 45 phút, song song với hướng đi của Hipper, giờ đây ở khoảng cách dưới . Phía Đức khai hỏa trước tiên lúc 15 giờ 48 phút, và được phía Anh đáp trả. Các con tàu Anh vẫn đang còn trong quá trình đổi hướng, chỉ có hai chiếc dẫn đầu đội hình là [[HMS Lion (1910)|*Lion*]] và [[HMS Princess Royal (1911)|*Princess Royal*]] ổn định được hướng đi khi các tàu Đức nổ súng. Đội hình phía Anh được sắp theo hình thang lệch sang phải với *Indefatigable* ở phía cuối và xa nhất về phía Tây, trong khi *New Zealand* dẫn trước nó và hơi lệch về phía Đông. Hỏa lực của phía Đức khá chính xác ngay từ đầu, còn phía Anh đã ước lượng quá xa khoảng cách khi các con tàu Đức lẫn khuất trong làn sương mù. *Indefatigable* nhắm vào [[SMS Von der Tann|*Von der Tann*]] còn *New Zealand* nhắm vào [[SMS Moltke (1910)|*Moltke*]] trong khi bản thân nó không bị đối địch. Đến 15 giờ 54 phút, khoảng cách giữa hai bên được rút ngắn xuống còn , và Beatty ra lệnh bẻ lái 2 point (22,5°) sang mạn phải để gia tăng khoảng cách giữa hai bên lúc 15 giờ 57 phút. 

Lúc khoảng 16 giờ 00, *Indefatigable* bị *Von der Tann* bắn trúng hai hoặc ba phát đạn pháo chung quanh tháp pháo đuôi, và tháp pháo hầu như bị lật tung sang mạn phải; con tàu bị tách ra khỏi đội hình và bị chìm phần đuôi và nghiêng sang mạn trái. Nó bị bắn trúng tiếp hai phát nữa trong loạt đạn pháo tiếp theo, một trúng sàn phía trước và một vào tháp pháo phía trước, và nổ tung lúc 16 giờ 03 phút khi hầm đạn phát nổ. Khói và lửa bốc lên từ phần trước của con tàu, và những mảnh lớn bị tung lên không trung đến . Nguyên nhân có thể đưa đến tổn thất nó là do vụ nổ sâu bên dưới hầm đạn tháp pháo 'X' làm thủng đáy tàu và làm hỏng trục điều khiển giữa động cơ bẻ lái và bánh lái, được tiếp nối bằng vụ nổ hầm đạn phía trước trong loạt đạn pháo thứ hai. *Von der Tann* chỉ bắn có 52 quả đạn pháo  nhắm vào *Indefatigable* trước khi mục tiêu nổ tung. Trong số 1.017 thành viên thủy thủ đoàn chỉ có ba người sống sót. Lúc còn ở dưới nước, hai người sống sót đã trông thấy Thuyền trưởng C. F. Sowerby, vốn bị thương nặng và qua đời trước khi được cứu. Hai thủy thủ Elliott và Falmer được [[tàu phóng lôi]] Đức [[SMS S68|*S68*]] cứu vớt. Một người thứ ba, Bowyer, cũng được một tàu Đức khác cứu vớt nhưng tên con tàu đã không được ghi chép lại.

== Di sản ==
Cùng với các xác tàu đắm khác trong trận Jutland, *Indefatigable'' được tuyên bố như là một "địa điểm được bảo vệ" theo Luật bảo vệ di sản Hải quân 1986, nhằm ngăn chặn sự xâm phạm đến nơi an nghỉ của 1.014 thành viên thủy thủ. Núi Indefatigable trong dãy Canadian Rockies được đặt tên theo chiếc tàu chiến-tuần dương vào năm 1917.

## Tham khảo
### Ghi chú

### Chú thích

### Thư mục
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Liên kết ngoài
* Maritimequest HMS Indefatigable Photo Gallery