Cành cọ Vàng

**Cành cọ Vàng** (tiếng Pháp: **Palme d'Or**; ; ) là giải thưởng cao nhất được trao cho đạo diễn của Phim truyện xuất sắc nhất trong hạng mục Official Competition tại Liên hoan phim Cannes. Giải được ủy ban tổ chức liên hoan giới thiệu vào năm 1955. Trước đó, từ năm 1939 đến 1954, giải thưởng cao nhất của liên hoan là **Grand Prix du Festival International du Film**. Năm 1964, Cành cọ vàng một lần nữa được thay thế bằng Grand Prix, trước khi được tái giới thiệu vào năm 1975.

Cành cọ vàng được xem rộng rãi là một trong những giải thưởng danh giá nhất của ngành công nghiệp điện ảnh.

## Lịch sử
Năm 1954, liên hoan quyết định trao một giải thưởng hằng năm mang tên Grand Prix trong khuôn khổ Liên hoan phim quốc tế Cannes, với thiết kế mới mỗi năm do một nghệ nhân thực hiện. Ban giám đốc liên hoan đã mời một số thợ kim hoàn đề xuất thiết kế hình cành cọ, nhằm tôn vinh huy hiệu của thành phố Cannes, gợi nhắc truyền thuyết nổi tiếng về Thánh Honorat và những hàng cọ dọc đại lộ Promenade de la Croisette. Thiết kế ban đầu của nữ kim hoàn người Paris - Lucienne Lazon, dựa trên bản phác thảo của đạo diễn Jean Cocteau, có phần đầu dưới của cuống cành được vát thành hình trái tim, còn phần bệ là một tác phẩm điêu khắc bằng đất nung của nghệ sĩ Sébastien.

Năm 1955, Cành cọ vàng lần đầu tiên được trao cho Delbert Mann với bộ phim *Marty*. Từ năm 1964 đến 1974, liên hoan tạm thời quay lại trao giải Grand Prix. Năm 1975, Cành cọ vàng được tái lập và kể từ đó trở thành biểu tượng của liên hoan, được trao hằng năm cho đạo diễn của bộ phim đoạt giải, đặt trong một hộp làm từ da Morocco đỏ nguyên chất, lót bằng suede trắng.
[nhỏ| awarded to ''[Apocalypse Now* at the [[1979 Cannes Film Festival]]]]
Tính đến năm 2023, [[Jane Campion]], [[Julia Ducournau]] và [[Justine Triet]] là ba nữ đạo diễn duy nhất từng giành Cành cọ vàng (lần lượt với các phim *The Piano*, *Titane* và *Anatomy of a Fall*). Tuy nhiên, [[Bodil Ipsen]] đã giành giải Grand Prix du Festival International du Film cho bộ phim *The Red Meadows* (cùng với [[Lau Lauritzen Jr.]]) trong kết quả đồng hạng gồm 11 tác phẩm tại kỳ liên hoan khai mạc năm 1946.

Ngoài ra, vào năm 2013, khi *Blue Is the Warmest Color'' giành Cành cọ vàng, ban giám khảo do Steven Spielberg đứng đầu đã trao giải không chỉ cho đạo diễn Abdellatif Kechiche mà còn cho hai nữ diễn viên chính Adèle Exarchopoulos và Léa Seydoux. Đây vẫn là trường hợp duy nhất mà nhiều chiếc Cành cọ vàng được trao cùng lúc. Ban giám khảo quyết định đưa hai nữ diễn viên vào danh sách vinh danh do quy định của Cannes cấm bộ phim đoạt Cành cọ vàng nhận thêm bất kỳ giải thưởng nào khác. Chính sách này sẽ ngăn cản ban giám khảo ghi nhận riêng hai diễn viên. Về quyết định khác thường này, Spielberg nhận xét: “Chỉ cần việc tuyển diễn viên sai lệch 3% thôi, bộ phim đã không thể hiệu quả với chúng tôi như vậy.” Sau đó, Kechiche đã đem đấu giá chiếc Cành cọ vàng của mình để gây quỹ cho bộ phim điện ảnh mới. Trong một cuộc phỏng vấn với The Hollywood Reporter, ông bày tỏ sự không hài lòng với quyết định trao nhiều cúp của liên hoan, cho rằng họ đã “công khai xúc phạm” ông. Ông nói thêm: “Việc giải thoát bản thân khỏi Cành cọ vàng này là cách tôi rửa tay khỏi vụ việc đáng buồn này.”

Kể từ khi được tái giới thiệu, giải thưởng này đã được thiết kế lại nhiều lần. Vào đầu thập niên 1980, phần đế tròn mang hình cành cọ dần được chuyển đổi thành dạng kim tự tháp vào năm 1984. Năm 1992, Thierry de Bourqueney đã thiết kế lại cành cọ và phần đế bằng pha lê cắt thủ công. Đến năm 1997, Caroline Scheufele tiếp tục thiết kế lại bức tượng; từ đó, nó được chế tác bởi hãng kim hoàn Thụy Sĩ Chopard. Cành cọ được làm từ 118 gram vàng vàng 18 cara, trong khi phần gốc của nhánh tạo thành một hình trái tim nhỏ. Cành Cọ Vàng được đặt trên một tấm đệm pha lê tinh xảo có hình dáng như viên kim cương cắt kiểu emerald. Một khối pha lê cắt nguyên khối tạo thành lớp đệm cho cành cọ, vốn được đúc thủ công bằng khuôn sáp và hiện được đặt trong một hộp da Morocco màu xanh. Năm 1998, đạo diễn Theo Angelopoulos là người đầu tiên giành Cành cọ vàng với thiết kế như ngày nay, cho bộ phim Eternity and a Day.

## Danh sách chiến thắng
[nhỏ|172x172px|[Roberto Rossellini thắng năm 1946]]
[nhỏ|154x154px|[Orson Welles thắng năm 1952.]]
[nhỏ|148x148px|[Federico Fellini thắng năm 1960.]]
[nhỏ|165x165px|[Robert Altman thắng năm 1970.]]
[nhỏ|136x136px|[Francis Ford Coppolathắng năm 1974 và 1979.]]
[nhỏ|149x149px|[Martin Scorsese thắng năm 1976.]]
[nhỏ|178x178px|[Emir Kusturica liên tiếp thắng năm 1985 và 1995.]]
[nhỏ|187x187px|[David Lynch thắng năm 1990.]]
[nhỏ|148x148px|[Joel Coen thắng năm 1991.]]
[nhỏ|142x142px|[Jane Campion thắng năm 1993, trở thành người phụ nữ đầu tiên thắng giải.]]
[nhỏ|157x157px|[Quentin Tarantino thắng năm 1994.]]
nhỏ|138x138px| thắng năm 1997.
nhỏ|120x120px| thắng hai lần vào năm 1999 và 2005.
[nhỏ|163x163px|[Michael Haneke thắng hai lần vào năm 2009 và 2012.]]
nhỏ|160x160px| thắng năm 2010.
[nhỏ|160x160px|[Ken Loach thắng hai lần vào năm 2006 và 2016.]]
[nhỏ|160x160px|[Ruben Östlund thắng năm 2017 và 2022.]]
[nhỏ|163x163px|[Bong Joon Ho thắng năm 2019.]]
[nhỏ|186x186px|[Julia Ducournau thắng năm 2021, trở thành người phụ nữ đầu tiên thắng độc lập.]]
[nhỏ|153x153px|[Sean Baker thắng năm 2024]]
[nhỏ|180x180px|[Jafar Panahi thắng năm 2025.]]

### 1940s

### 1950s

### 1960s

### 1970s

### 1980s

### 1990s

### 2000s

### 2010s

### 2020s

; Ghi chú
:   Chiến thắng tuyệt đối

### Special Palme d'Or
Trong lễ bế mạc năm 2018, ban giám khảo lần đầu tiên trao một “Special Palme d'Or”. Dù giải thưởng này không được xem là Cành cọ vàng danh dự dành cho Jean-Luc Godard, động thái này được thực hiện như một sự tri ân đối với sự nghiệp của ông, đồng thời cũng là một giải thưởng dành cho chính bộ phim.

## Kỉ lục chiến thắng
Chín đạo diễn hoặc bộ đôi đạo diễn đã giành giải thưởng này hai lần. Trong số đó, ba người (‡) đã chiến thắng với hai bộ phim liên tiếp.

## Xem thêm
*Giải Sư tử vàng
*Giải Gấu vàng

## Chú thích

## Liên kết ngoài
* All the Palmes d'Or . Festival-cannes.com.
* Cannes Film Festival . IMDB.
* Palme d'Or Winners, 1976-nay, by gross box.