Ngót nghẻo

**Ngót nghẻo**, **ngoắt nghoẻo** hay **ngọt nghẹo**, **huệ lồng đèn**, **gia lan** hay còn gọi là **hoa ly lửa**, **lily lửa** (danh pháp hai phần: ***Gloriosa superba***) là một loài thực vật thuộc họ Colchicaceae.

Cây có củ ngầm do thân rễ phình lên tạo thành, thân vươn dài quấn lên các cây khác để vươn lên cao. Lá mọc cách, mọc đối hay mọc vòng, đỉnh kéo dài thành tua cuốn. Cụm hoa lớn, nở rải rác quanh năm.

Thân rễ chứa nhiều ancaloit colchicin.

Phân bố trong khu vực rừng, ở cao độ 900-1.300 m như ở miền nam Vân Nam, Campuchia, Ấn Độ, Indonesia, Lào, Malaysia, Myanmar, Nepal, Sri Lanka, Thái Lan, Việt Nam; nhiệt đới và miền nam châu Phi.

Tại Việt Nam, phân bố rộng rãi ở miền Trung nhất là vùng Tây Nguyên, thường mọc hoang dã nơi đồi núi ven bìa rừng.

Loại cây này rất độc, đủ độc để gây tử vong cho người và động vật nếu ăn phải. Nó đã được sử dụng để giết người, để tự sát, và giết động vật. Mọi bộ phận của cây đều có độc, đặc biệt là thân rễ dạng củ. Cũng như các thành viên khác của họ Colchicaceae, loại cây này chứa nhiều colchicine, một loại alkaloid độc. Nó cũng chứa alkaloid gloriocine.

## Danh pháp đồng nghĩa

* *Clinostylis speciosa* Hochst.
* *Eugone superba* (L.) Salisb.
* *Gloriosa abyssinica* A.Rich.
* *Gloriosa angulata* Schumach.
* *Gloriosa caerulea* Mill.
* *Gloriosa carsonii* Baker
* *Gloriosa cirrhifolia* Stokes
* *Gloriosa doniana* Schult. & Schult.f.
* *Gloriosa graminifolia* var. *heterophylla* Chiov.
* *Gloriosa grandiflora* (Hook.) O'Brien
* *Gloriosa homblei* De Wild.
* *Gloriosa leopoldii* (Van Houtte ex Lem.) Van Houtte & Voss
* *Gloriosa lutea* auct.
* *Gloriosa nepalensis* G.Don
* *Gloriosa plantii* (Planch.) Loudon
* *Gloriosa rockefelleriana* Stehlé & M.Stehlé
* *Gloriosa rothschildiana* O'Brien
* *Gloriosa sampiana* Pires de Lima
* *Gloriosa simplex* L.
* *Gloriosa speciosa* (Hochst.) Engl.
* *Gloriosa superba* var. *angustifolia* Baker
* *Gloriosa superba* f. *doniana* (Schult. & Schult.f.) T.Durand & Schinz
* *Gloriosa superba* f. *grandiflora* (Hook.) Kuntze
* *Gloriosa superba* var. *superba* 
* *Gloriosa verschuurii* Hoog
* *Gloriosa virescens* Lindl.
* *Gloriosa virescens* var. *grandiflora* (Hook.) Baker
* *Gloriosa virescens* var. *leopoldii* (Van Houtte ex Lem.) T.Durand & Schinz
* *Gloriosa virescens* var. *petersiana* (Klotzsch ex Garcke) T.Durand & Schinz
* *Gloriosa virescens* var. *plantii* (Planch.) T.Durand & Schinz
* *Gloriosa virescens* var. *platyphylla* (Klotzsch) T.Durand & Schinz
* *Methonica abyssinica* (A.Rich.) Walp.
* *Methonica doniana* (Schult. & Schult.f.) Kunth
* *Methonica gloriosa* Salisb.
* *Methonica grandiflora* Hook.
* *Methonica leopoldii* Van Houtte ex Lem.
* *Methonica petersiana* Klotzsch ex Garcke
* *Methonica plantii* Planch.
* *Methonica platyphylla* Klotzsch
* *Methonica superba* (L.) Crantz
* *Methonica virescens* (Lindl.) Kunth

## Hình ảnh

File:Flame Lily.jpg
File:Agnishikha_(Kannada-_ಅಗ್ನಿಶಿಖಾ)_(2743644791).jpg
Fata Morgana,Gloriosa superba.jpg
Starr_080716-9321_Gloriosa_superba.jpg
File:Yellow_Gloriosa_superba_(6903962671).jpg
Tập tin:Gloriosa rothschildiana 01.jpg
Tập tin:Gloriosa superba.jpg
File:Ngotngoeo.JPG
File:Flame_lily_Cherthala_2021_2.jpg



## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Loài hoa đỏ rực hút khách dịp Tết hóa ra có độc