open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Đa nguyên

**Đa nguyên** theo nghĩa tổng quát triết học là sự xác nhận và chấp nhận tính đa dạng. Khái niệm này thường được dùng theo nhiều cách khác nhau trong nhiều vấn đề khác nhau. Trong chính trị, sự xác nhận tính phong phú về các mối quan tâm và niềm tin của toàn thể công dân là một trong số các đặc tính quan trọng của nền dân chủ hiện đại. Trong khoa học, khái niệm này thường miêu tả quan điểm cho rằng có vài, không phải duy nhất, phương pháp, lý thuyết hay quan điểm là hợp lý hoặc đáng tin cậy. Thái độ này được cho là một yếu tố quan trọng cho tiến bộ khoa học. Thuật ngữ đa nguyên cũng được dùng với một số nghĩa khác trong ngữ cảnh tôn giáo và triết học.

Trong chính trị, Đa nguyên được hiểu là sự đa dạng về ý thức hệ. Trong văn hóa – dân tộc, Đa nguyên là sự đa dạng về sắc màu văn hóa – dân tộc.

## Triết học
Học thuyết triết học đa nguyên luận chỉ thừa nhận sự tồn tại của nhiều nguyên thể khác biệt, độc lập với nhau trong thế giới, thế giới được hợp thành bởi nhiều bản nguyên.

## Tôn giáo tín ngưỡng,tâm linh học
Trong tôn giáo học, tính đa nguyên còn chỉ sự tồn tại của nhiều tôn giáo trong một xã hội. Hiện nay trong cuộc sống, nhiều chính quyền đã phải thừa nhận xu hướng "Đa nguyên trong tôn giáo", nghĩa là chấp nhận nhiều tôn giáo mới du nhập trên mặt pháp lý lẫn thực địa.

Việc thừa nhận nhiều tôn giáo trong một xã hội xuất hiện nhiều ở các nước Phương Đông hơn các nước Phương Tây vì ở Phương Tây Kitô giáo mang một tính chất độc quyền, phản đối tính đa nguyên tôn giáo, gắn cho các tôn giáo khác cái mác dị giáo trong một thời gian dài.

## Kinh tế – chính trị

Học thuyết đa nguyên trong kinh tế – chính trị học cho rằng cần có nhiều lực lượng chính trị, nhiều đảng phái trong một quốc gia (chống lại vai trò độc quyền lãnh đạo của một đảng); nhiều thành phần kinh tế cùng tồn tại và đua tranh với nhau, không có thành phần kinh tế chủ đạo.

## Xem thêm
* Nhất nguyên
* Nhị nguyên
* Bất nhị

## Tham khảo
Hiệu ứng Meissner

**Hiệu ứng Meissner** hay **hiệu ứng Meissner-Ochsenfeld** là hiệu ứng từ thông hoàn toàn bị đẩy ra khỏi bên trong của vật siêu dẫn. Hiện tượng này là hiện tượng nghịch từ hoàn hảo (*[[:en:Superdiamagnetism]]*). Từ thông sinh ra bởi vật siêu dẫn bù trừ hoàn toàn từ thông ở môi trường ngoài. Do đó, từ thông bên trong vật siêu dẫn bằng 0. Hiện tượng này được khám phá bởi hai nhà vật lý người Đức Walther Meissner và Robert Ochsenfeld vào năm 1933.

## Thí nghiệm
Hiệu ứng Meissner-Ochennfeld được hai nhà khoa học Đức Walther Meissner và Robert Ochsenfeld phát hiện vào năm 1933 một cách gián tiếp bằng cách đo sự phân bố từ trường bên ngoài các mẫu thiếc và chì siêu dẫn. Các mẫu đã bị phá hủy bởi điều kiện thí nghiệm, nhưng hai ông đã phát hiện ra sự bảo toàn từ thông: khi từ thông bên trong giảm, từ thông bên ngoài tăng. Đặc biệt hơn, đường sức từ vốn dĩ chạy xuyên qua vật thể, giờ đây đi vòng qua vật thể. Tính chất từ của vật liệu siêu dẫn đã thay đổi hoàn toàn so với vật liệu gốc.

## Lý giải
Khi thả một nam châm lên một vật liệu siêu dẫn, do sự di chuyển của nam châm, từ thông qua bề mặt vật liệu biến thiên. Khi đó, trong vật xuất hiện dòng điện Foucault. Theo định luật Lenz, dòng này có xu hướng chống lại nguyên nhân tạo ra nó (trong trường hợp này là sự chuyển động). Thông thường dòng này sẽ yếu đi nhanh chóng do điện trở, nhưng vì vật liệu siêu dẫn không có điện trở, dòng này không bị suy giảm. Do dòng điện vẫn duy trì cường độ, lực kháng sự di chuyển của nam châm không suy giảm mà vẫn giữ nguyên, khiến nam châm lơ lửng. Khi đó, từ trường trong lòng của chất siêu dẫn gần như bằng không và bị "đẩy" ra ngoài, vì từ trường bên trong nó sinh ra do dòng Foucault triệt tiêu với từ trường ngoài tác dụng vào nó.

Trường hợp tương tự cũng xảy ra khi vật siêu dẫn được thả trên một nam châm. Dòng Foucault xuất hiện trong vật siêu dẫn kháng lại mọi sự chuyển động, khiến nó bị "khóa cứng" phía trên nam châm.
## Ứng dụng
Hiện tượng Meissner-Ochsenfeld còn có khá ít ứng dụng trong thực tế. Trong phòng thí nghiệm, hiện tượng này là một trong các tiêu chí nhận diện vật liệu siêu dẫn. Ngoài ra, có một số ứng dụng khác sẽ được áp dụng trong tương lai khi chất siêu dẫn điều kiện thường xuất hiện.

## Xem thêm
* Dòng điện Foucault
*Định luật Lenz
*Walther Meissner
*Siêu dẫn

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

# Hành trình hướng đến điện trở bằng không - 360thuvienvatly - http://360.thuvienvatly.com/bai-viet/lich-su-vat-ly/1407-hanh-trinh-huong-den-dien-tro-bang-khong-phan-1 
# Hiệu ứng Meissner - Mimirbook (có lỗi dịch) - https://mimirbook.com/vi/85392144c5e
Danh sách đảng phái chính trị Việt Nam

Dưới đây là danh sách các đảng phái chính trị của Việt Nam trong lịch sử và hiện tại. Danh sách này chỉ liệt kê những đảng chính trị từng đăng ký chính thức, hoặc có ảnh hưởng nhất định tại Việt Nam.Hiện tại, các đảng chính trị khác, ngoài Đảng Cộng sản Việt Nam, đều không được chính quyền Việt Nam công nhận do Hiến pháp 2013 (đặc biệt Điều 4) chỉ công nhận vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản.

## Danh sách các đảng

## Xem thêm
*Tổ chức chính trị Việt Nam

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Đảng Cộng sản Việt Nam 
*Đảng Nhân dân Hành động 
*Đảng Dân tộc
*Đảng Việt Tân
*Đảng Vì Dân
*Đảng Dân chủ Việt Nam
*Đảng Thăng Tiến Việt Nam 
*Đại Việt Quốc dân đảng 
*Việt Nam Quốc dân Đảng
*Đại Việt Cách mạng Đảng 
*Đảng Dân chủ Nhân dân
Lực lượng vũ trang

**Lực lượng vũ trang** là lực lượng chiến đấu của nhà nước nhân dân, có nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, an ninh, quốc gia và giữ gìn trật tự an toàn xã hội.

Do tính chất nhiệm vụ đặc biệt không cho người phi hành  quân đội, công an và dân quân , khu vực không cho ai vào , cho nên lực lượng này được hưởng những chế độ đặc biệt. Nó được trang bị vũ khí cùng với những quyền hạn rất lớn. Thông thường, ở các nước, dù khác nhau về hệ thống chính trị hay địa lý, nhưng lực lượng vũ trang vẫn bao gồm những lực lượng chính là quân đội, công an và dân quân. Có nhiều nước chỉ tính quân đội.

Quân đội có nhiệm vụ bảo vệ sự toàn vẹn lãnh thổ, chủ quyền của quốc gia, chống ngoại xâm.

Công an có nhiệm vụ giữ gìn an ninh trật tự nội địa.

Dân quân là lực lượng bán vũ trang, thường được các quốc gia tổ chức như là một lực lượng dự phòng nhằm huy động sức mạnh từ số đông quần chúng.

Ngoài ra, còn một lực lượng nữa cũng nằm trong lực lượng vũ trang là lực lượng an ninh, có trách nhiệm bảo vệ an ninh quốc gia.

Tùy theo tổ chức nhà nước mà các bộ phận này được đặt ở các cơ quan quản lý khác nhau. Thông thường, quân đội được đặt dưới quyền điều động của Bộ Tổng tham mưu (hay Hội đồng tham mưu liên quân), lực lượng an ninh do Ủy ban An ninh Quốc gia điều động, còn cảnh sát thuộc quyền của Bộ Nội vụ.

## [[Lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam]]
Ở Việt Nam, *lực lượng vũ trang nhân dân* bao gồm Quân đội nhân dân, Công an nhân dân và Dân quân tự vệ. Trong đó, lực lượng Quân đội nhân dân bao gồm Lục quân, Hải quân, Phòng không - Không quân, Biên phòng, Cảnh sát biển, đặt dưới sự quản lý của Bộ Quốc phòng và chịu sự điều động của Bộ Tổng tham mưu. Lực lượng Công an nhân dân bao gồm An ninh và Cảnh sát, chịu sự quản lý củaBộ Công An. Lực lượng Dân quân tự vệ là lực lượng quản lý hỗn hợp của Bộ Quốc phòng và cơ quan hành chính địa phương.

Tổng chỉ huy các lực lượng vũ trang Việt Nam là Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang. Chức vụ này thường do Chủ tịch nước đảm nhiệm, trừ một trường hợp ngoại lệ của Đại tướng Võ Nguyên Giáp được trao chức Tổng Tư lệnh khi đang giữ chức Bộ trưởng Bộ Quốc phòng.

## Chú thích
Cầu thủ xuất sắc nhất châu Phi

Giải thưởng **Cầu thủ xuất sắc nhất châu Phi** của France Football được trao cho cầu thủ bóng đá châu Phi xuất sắc nhất hàng năm bởi tập chí *[[France Football]]* (Pháp) từ năm 1970 đến 1994. Giải bị kết thúc năm 1995 sau khi Quả bóng vàng châu Âu (*Ballon d'or*) được mở rộng cho cả những cầu thủ không thuộc quốc tịch châu Âu, và George Weah được giải thưởng này năm đó. Nó đã được thay với giải thưởng chính thức, **Cầu thủ xuất sắc nhất châu Phi**, trao bởi Liên đoàn bóng đá châu Phi từ năm 1992. Samuel Eto'o (Cameroon) và Yaya Touré (Bờ Biển Ngà) là hai cầu thủ đoạt giải nhiều lần nhất, cùng 4 lần.

## Danh sách các cầu thủ đoạt giải




## Xếp hạng theo nước

** Được biết đến là  [[Zaire]] từ năm 1971 đến năm 1997*
†* Được biết đến là  [[Cộng hòa Nhân dân Congo]] từ năm 1970 đến năm 1992*

## Xem thêm
* Cầu thủ xuất sắc nhất năm của FIFA
* Quả bóng vàng châu Âu

## Tham khảo
Nitơ lỏng

**Nitơ lỏng** là nitơ trong trạng thái lỏng ở nhiệt độ siêu  thấp. Nó được sản xuất công nghiệp bằng cách chưng cất phân đoạn không khí lỏng. Nitơ lỏng là chất lỏng trong suốt, không màu, trọng lượng riêng 0,807 g/ml ở điểm sôi của nó và hằng số điện môi 1.4. Nitơ lỏng thường được gọi bằng LN2, viết tắt hoặc "LIN" hoặc "LN "và có số UN 1977.

Ở áp suất khí quyển, nitơ lỏng sôi ở nhiệt độ 77 K (-196&nbsp;°C, -321&nbsp;°F) và là một chất lỏng đông lạnh có thể gây đóng băng nhanh chóng khi tiếp xúc với mô sống, có thể dẫn đến bị tê cóng. Khi được cách nhiệt thích hợp với nhiệt độ xung quanh, nitơ lỏng có thể được lưu trữ và vận chuyển, ví dụ trong bình chân không. Ở đây, nhiệt độ rất thấp được duy trì liên tục tại 77 K bằng cách làm chậm sự sôi của nitơ. Tùy thuộc vào kích thước và thiết kế, thời gian lưu trữ trong bình chân không trung bình từ vài giờ đến vài tuần.

Nitơ lỏng có thể dễ dàng chuyển đổi thành dạng rắn bằng cách đặt nó trong một khoang chân không được bơm bằng một máy bơm chân không quay. Nitơ lỏng đóng băng ở 63 K (-210&nbsp;°C, -346&nbsp;°F) . Dù có vai trò quan trọng trong việc làm lạnh, hiệu quả của nitơ lỏng là chất làm mát bị hạn chế bởi thực tế là nó sôi ngay lập tức khi tiếp xúc với một đối tượng ấm hơn, bao quanh các đối tượng trong lớp bong bóng khí nitơ cách nhiệt. Hiệu ứng này, được gọi là hiệu ứng Leidenfrost, xảy ra khi bất kỳ chất lỏng nào tiếp xúc với một đối tượng có nhiệt độ cao hơn đáng kể so với điểm sôi của nó. Việc làm mát nhanh hơn có thể đạt được bằng cách nhúng vật vào hỗn hợp nitơ lỏng và nitơ rắn thay vì chỉ sử dụng nitơ lỏng.

Nitơ được hoá lỏng đầu tiên tại Đại học Jagiellonia ngày 15 tháng tư 1883 bởi 2  vật lý Ba Lan, Zygmunt Wroblewski và Karol Olszewski. Nitơ lỏng từng được sử dụng để bảo quản thi thể.

## Tham khảo
Dẫn điện hoàn hảo

:*Bài này nói về mô hình vật chất trong vật lý cổ điển, ví dụ [[từ thủy động lực học]]. Xem bài [[siêu dẫn]] để biết về vật chất thực tế có một tính chất tương tự*

**Dẫn điện hoàn hảo** khái niệm là mô hình lý tưởng trong vật lý cổ điển, ví dụ như từ thủy động lực học, chỉ các vật có điện trở bằng không.

Dòng điện chạy trong dây dẫn điện hoàn hảo sẽ không tỏa ra nhiệt lượng, nghĩa là năng lượng của dòng điện không bị tiêu hao trong quá trình chuyển tải điện từ nơi này đến nơi khác.

Vật chất thực tế có tính chất dẫn điện hoàn hảo là chất siêu dẫn. Chất này còn có các tính chất khác mà vật dẫn điện hoàn hảo trong mô hình cổ điển (như từ thủy động lực học) không xét tới. Ví dụ, trong vật siêu dẫn, còn có thể xảy ra hiện tượng lượng tử hóa của từ trường.

## Tham khảo
Từ thủy động lực học

**Từ thủy động lực học**, còn được gọi là **động từ học chất lỏng** và viết tắt là **MHD** (**M**agneto**H**ydro**D**ynamics), là môn học nghiên cứu các chất lưu (chất lỏng, plasma,...) dẫn điện chuyển động dưới tác động của điện trường hoặc từ trường.

Các ví dụ về chất lưu dẫn điện là plasma, nước muối, kim loại dưới dạng lỏng. Lĩnh vực này được nghiên cứu đầu tiên bởi Hannes Alfvén. Các công trình của ông về lĩnh vực này đã được giải thưởng Nobel vào năm 1970.

Ý tưởng cơ bản của từ thủy động lực học là từ trường có thể tác động lực Lorentz lên các điện tích chuyển động trong plasma, gây ra áp suất và dòng điện cảm ứng, và dòng cảm ứng lại sinh ra từ trường cảm ứng thay đổi từ trường tổng cộng. Các phương trình mô tả các hiện tượng từ thủy động học là sự kết hợp giữa các phương trình Navier-Stokes (mô tả thủy động lực học) và các phương trình Maxwell (mô tả trường điện từ).

## Tham khảo
Phép thử Bernoulli

**Phép thử Bernoulli** là phép thử ngẫu nhiên mà nó có thể nhận một trong hai kết quả thành công hay thất bại, trong đó xác suất thành công giống nhau mỗi khi phép thử này được tiến hành. Phép thử này đặt tên theo Jacob Bernoulli, một nhà toán học Thụy Sĩ ở thế kỉ 17.

## Mô tả toán học

Về mặt toán học, một phép thử Bernoulli được mô tả bằng một ánh xạ (biến ngẫu nhiên)  X: \Omega \mapsto \{0,1\} . Trong đó  \Omega  là không gian mẫu gồm hai giá trị, S là "thành công" và F là "thất bại", tức là  \Omega = \{S, F\} \, . Biến ngẫu nhiên X này được xác định như sau

: X(\omega) = \begin{cases} 1 & \mbox{nếu } \omega = S \\ 0 & \mbox{nếu } \omega = F. \end{cases} 
Nếu xác suất thành công bằng p\in(0,1) thì ta nói biến ngẫu nhiên X có phân phối Bernoulli \text{Bernoulli}(p). Trong trường hợp này \mathbf{P}(X=1)=1-\mathbf{P}(X=0)=p.

## Xem thêm
*Phân phối Bernoulli
*Phân phối nhị thức

## Tham khảo
Định lý Bézout

Trong hình học đại số, **định lý Bézout**, hay **định lý Bezout**, là  định lý toán học, được phát hiện năm 1770 từ nhà toán học Pháp Étienne Bézout (1730-1783), về số giao điểm của các đường cong trên cùng mặt phẳng. Đây là một trong những định lý lâu đời nhất trong hình học đại số.
## Phát biểu
"Cho hai đường cong phẳng đại số có bậc *m* và *n* đồng thời không có thành phần chung nào, thì có đúng *m* nhân *n* điểm giao nhau. Trong đó, kể cả các giao điểm trùng nhau và các giao nhau số 8 nằm ngang (ngoài ra còn có nhiều định lý khác liên quan đến đại số)

## Ví dụ
*Trong hình học phẳng thì định lý này có thể minh hoạ thu hẹp thành:

Đường cong bậc hai tổng quát sẽ cắt đường thẳng (bậc 1) tối đa ở hai giao điểm. Đặc biệt, trường hợp đường cong bậc hai là parabol thì có thể có giao điểm ở vô cực. Trường hợp đường thẳng là tiếp tuyến thì hai giao điểm này trùng nhau đó là tiếp điểm chung duy nhất..

Tương tự, hai đường cong bậc hai trong cùng mặt phẳng sẽ có tối đa với nhau 2 x 2 = 4 giao điểm và các giao điểm này có thể ở vô cực hay chúng trùng nhau tạo thành các tiếp điểm.

## Xem thêm

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Định lý de Branges

Trong giải tích phức, **định lý de Branges** là một định lý toán học mô tả các điều kiện cần để một hàm là một ánh xạ đơn ánh từ đĩa đơn vị lên mặt phẳng phức.

Định lý này được đặt tên theo Louis de Branges, người đã chứng minh nó vào năm 1985. Trước khi được chứng minh, định lý mới được phát biểu ở dạng giả định, gọi là **giả định Bieberbach**, theo tên của Ludwig Bieberbach, người phát biểu nó vào năm 1916 trong một buổi lễ. Sau năm 1985, nhiều người khác cũng đã đơn giản hóa cách chứng minh định lý này. Trong suốt thời gian chưa được chứng minh, đây đã từng là một bài toán khó trong ngành giải tích phức.

## Phát biểu
Nếu hàm f trên một đĩa đơn vị của mặt phẳng phức thỏa mãn các điều kiện sau:
*Hàm f là chỉnh hình
*Hàm f là hàm 1-1
*Tồn tại chuỗi lũy thừa bên trong của dĩa f(z)= z + a_2z^2 + a_3z^3 +... thì các hệ số *a**n* sẽ thỏa mãn điều kiện  |a_n| \le n,  với mọi *n*.
Ở đây:
* Một hàm phức f gọi là **chỉnh hình** nếu nó khả vi.
* Một hàm f gọi là **1-1** hay **đơn ánh ** nếu z_1 \ne z_2 \Rightarrow  f(z_1) \ne f(z_2) 

## Tham khảo
Phúc hưng viên

***Phúc hưng viên*** (福興園) là một bài thơ của Trần Quang Khải, được viết vào thời nhà Trần.

Sau khi chiến thắng quân nhà Nguyên, Thượng tướng Trần Quang Khải về hưu lúc tuổi già và nghỉ ngơi tại tư dinh của ông, có vườn riêng tên gọi "Phúc hưng viên". Bài thơ này đại ý tả cảnh nhàn nhã thời thanh bình. Hiện còn một bản lưu truyền của Ngô Tất Tố 

## Nguyên bản Hán văn
:福興一曲水回環
:中有平園數畝寬
:梅塢雪消珠蓓蕾
:竹亭雲捲碧琅玕
:暑來邀客澆茶碗
:雨過呼童理藥攔
:南望狼煙無復起
:頹然一榻夢偏安

## Phiên âm
:*Phúc Hưng nhất khúc thủy hồi hoàn,*
:*Trung hữu bình viên sổ mẫu khoan.*
:*Mai ổ tuyết tiêu châu bội lỗi,*
:*Trúc đình vân quyển bích lang can.*
:*Thử lai yêu khách kiêu trà uyển,*
:*Vũ quá hô đồng lý dược lan.*
:*Nam vọng lang yên vô phục khởi,*
:*Đồi nhiên nhất tháp mộng thiên an*

## Chú thích
#*Việt Nam Văn Học: Văn Học Đời Trần* (VHĐT), Ngô Tất Tố, Nhà xuất bản Đại Nam, Khai Trí, Sàigòn, 1960, trang 87. Bản điện tử truy cập tháng 1 năm 2006.

## Tham khảo
Họ Dong

**Họ Dong**, hay **Họ Dong ta**, còn gọi là **họ Hoàng tinh** (danh pháp khoa học: **Marantaceae**) là một họ các thực vật có hoa một lá mầm. Họ này là một phần của bộ Gừng (Zingiberales), bao gồm 550 loài được chia ra trong 28 chi. Họ này có nguồn gốc ở các vùng nhiệt đới của châu Mỹ, châu Phi và châu Á. Một vài loài trong chi *[[Calathea]]* được trồng làm cây cảnh vì các lá của chúng có các ánh màu khác nhau như lục, trắng hay hồng.

Họ Dong ở Việt Nam có một số loài quan trọng như dong lá (*Phrynium placentarium*) có lá sử dụng để gói bánh chưng, và dong củ (*Maranta arundinacea*), tại miền Nam gọi là bình tinh, được dùng làm lương thực.

## Các chi
Các chi được công nhận lấy theo phân loại của Plants of the World Online (POWO):
* *[[Afrocalathea]]* K.Schum., 1902
* *[[Calathea]]* G.Mey., 1818
* *[[Donax canniformis|Donax]]* Lour., 1790
* *[[Goeppertia]]* Nees, 1831
* *[[Halopegia]]* K.Schum., 1902
* *[[Haumania]]* J.Léonard, 1949
* *[[Hypselodelphys]]* (K.Schum.) Milne-Redh., 1950
* *[[Indianthus]]* Suksathan & Borchs., 2009
* *[[Ischnosiphon]]* Korn., 1859
* *[[Maranta]]* L., 1753
* *[[Marantochloa]]* Brongn. ex Gris, 1860 (gồm cả *[[Ataenidia]]*)
* *[[Megaphrynium]]* Milne-Redh., 1952
* *[[Monophyllanthe]]* K.Schum., 1902
* *[[Monotagma]]* K.Schum., 1901
* *[[Myanmaranthus]]* Nob.Tanaka, Suksathan & K.Armstr., 2022
* *[[Myrosma]]* L.f., 1782
* *[[Phrynium]]* Willd., 1797
* *[[Pleiostachya]]* K.Schum., 1902
* *[[Sanblasia]]* L.Andersson, 1984
* *[[Saranthe]]* (Regel & Korn.) Eichler, 1884
* *[[Sarcophrynium]]* K.Schum., 1902
* *[[Schumannianthus]]* Gagnep., 1904
* *[[Stachyphrynium]]* K.Schum., 1902
* *[[Stromanthe]]* Sond., 1849
* *[[Thalia (chi thực vật)|Thalia]]* L., 1753
* *[[Thaumatococcus]]* Benth., 1883
* *[[Trachyphrynium]]* Benth., 1883

## Phát sinh chủng loài
Cây phát sinh chủng loài dưới đây lấy theo APG III.

Cây phát sinh chủng loài trong phạm vi họ này.

## Lưu ý
Cây dong riềng (tên khoa học: *Canna edulis* Ker.) lấy bột để làm miến dong ở Việt Nam không thuộc họ này mà thuộc về họ Dong riềng (hay họ Chuối hoa, Cannaceae) cũng thuộc bộ Gừng.

Hoàng tinh (chữ Hán: 黄精) trong y học cổ truyền Trung Hoa (Đông y) chỉ nhiều loài thuộc chi *[[Polygonatum]]*, đặc biệt là loài *[[Polygonatum sibiricum]]*, có thân rễ làm dược liệu.

## Hình ảnh

Tập tin:Ctenanthe setosa.jpg
Tập tin:Starr 080716-9474 Calathea crotalifera.jpg


## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* 
*
Họ Dong riềng

**Họ Dong riềng** hay **họ Ngải hoa** hoặc **họ Chuối hoa** (danh pháp khoa học: **Cannaceae**) là một họ thực vật một lá mầm, chỉ có một chi duy nhất là chi *[[Chi Dong riềng|Canna]]*.

## Phân bố
Các loài trong họ này là bản địa các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới châu Mỹ, nhưng đã du nhập và tự nhiên hóa tại vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới Cựu thế giới.

## Các loài
Họ này chỉ có một chi *Canna* duy nhất, với 12 loài hiện tại được công nhận.
* *[[Canna bangii]]* Kraenzl., 1912
* *[[Canna flaccida]]* Salisb., 1791
* *[[Canna glauca]]* L., 1753
* *[[Canna indica]]* L., 1753
* *[[Canna iridiflora]]* Ruiz & Pav., 1798
* *[[Canna jaegeriana]]* Urb., 1917
* *[[Canna liliiflora]]* Warsz. ex Planch., 1855
* *[[Canna lineata]]* Ciciar., 2014
* *[[Canna paniculata]]* Ruiz & Pav., 1798
* *[[Canna pedunculata]]* Sims, 1822
* *[[Canna tandilensis]]* Ciciar., 2015
* *[[Canna tuerckheimii]]* Kraenzl., 1912

Ở Việt Nam có vài loài như: 
* Chuối hoa lai/Ngải hoa (*Canna × hybrida* Rodigas, 1895 = *C. glauca* × *C. indica* × *C. iridiflora*): Hoa to có màu sặc sỡ, đỏ hay vàng, làm cảnh.
* Dong riềng đỏ/chuối củ/chuối hoa (*Canna indica*): Hoa nhỏ màu đỏ không đẹp bằng loài trên, trồng lấy củ ăn, lấy bột làm miến.
* Phấn mĩ nhân tiêu (*Canna glauca*).
* Ngải hoa đỏ (*Canna tuerckheimii*).

## Phát sinh chủng loài
Cây phát sinh chủng loài dưới đây lấy theo APG III.

## Hình ảnh

Tập tin:Cannaindica.jpg
Tập tin:Canna warscewiczii HabitusInflorescence BotGardBln0806.jpg
Tập tin:Canna hybriden 0.02 R.jpg


## Chú thích

## Tham khảo
* 
*
Bộ Long đởm

**Bộ Long đởm** (danh pháp khoa học: **Gentianales**), tên gọi đã lỗi thời là **bộ Hoa vặn** (**Contortae**), là một bộ thực vật có hoa, bao gồm trong nó nhóm các loài có cùng một nguồn gốc đơn nhất của thực vật hai lá mầm có hoa cánh hợp, thuộc nhánh Cúc (Asterids). Các họ điển hình của các hệ thống phân loại gần đây được đưa ra ở bên phải. Các loài cây trong bộ khá đa dạng, lá thường mọc đối. Mạch gỗ với bản ngăn đơn. Hoa đều, tràng tiền khai hoa vặn, hoa thích nghi với lối thụ phấn nhờ sâu bọ.

Theo hệ thống phân loại Cronquist đã lỗi thời thì các họ như Saccifoliaceae, Retziaceae và họ Bông tai (Asclepiadaceae), nay là một phần của họ La bố ma, cũng được đưa vào đây. Cũng trong hệ thống này thì họ Thiến thảo (Rubiaceae) đã được đặt vào một bộ riêng còn họ Hoàng đằng (Gelsemiaceae) là một phần của họ Mã tiền (Loganiaceae).

Theo APG II bộ này chứa 5 họ, 1.118 chi và 16.637 loài và đã xuất hiện cách đây khoảng 89-83 triệu năm trước.

## Phát sinh chủng loài
Struwe và ctv. (1995) cho rằng họ Loganiaceae, thậm chí ngay cả khi được định nghĩa hẹp, là cực kỳ cận ngành, với các nhánh bao gồm khoảng 1.300 chi và 15.500 loài (các họ Rubiaceae, Gentianaceae, Apocynaceae + Asclepiadaceae) xuất hiện từ trong họ này; chúng cũng phân định các họ một cách tương ứng. B. Bremer (1996), Potgeiter và ctv (2000), Backlund và ctv. (2000) lại cho rằng có mối quan hệ khác hẳn - họ Rubiaceae là chị em với Loganiaceae, Gentianaceae, Gelsemiaceae và Apocynaceae và quan hệ giữa 4 họ sau là không rõ ràng. M. Endress và ctv. (1996) lại tìm thấy mối quan hệ Gelsemiaciaceae [Strychnaceae + Geniostomaceae - hỗ trợ tốt] Apocynaceae], và điều này cũng được hỗ trợ trong các phân tích của B. Bremer và Struwe (1992). Trong các phân tích khác, như trong cây phát sinh dưới đây, có sự hỗ trợ yếu cho mối quan hệ giữa Gelsemiaceae và Apocynaceae (Backlund et al. 2000; Jiao & Li 2007; B. Bremer 1999; Rova et al. 2002), trong khi Soltis et al. (2011: lấy mẫu) phát hiện một vài hỗ trợ cho cặp chị em [Gentianaceae + Apocynaceae].

Biểu đồ chỉ ra mối quan hệ phát sinh chủng loài của bộ Long đởm với các bộ khác trong [nhánh Cúc như sau:

Biểu đồ chỉ ra mối quan hệ phát sinh chủng loài trong phạm vi bộ Long đởm như sau:

## Phân loại
* Apocynaceae (họ La bố ma): 415 chi, 4.555 loài.
* Gelsemiaceae (họ Hoàng đằng): 2 chi, 11 loài.
* Gentianaceae (họ Long đởm): 87 chi, khoảng 1.655 loài.
* Loganiaceae (họ Mã tiền): 13 chi, 420 loài.
* Rubiaceae (họ Thiến thảo): 611 chi, 13.150 loài.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Struwe L., V. A. Albert và B. Bremer 1994. Mô tả theo nhánh và sự phân loại theo họ của bộ Long đởm. *Cladistics* 10: 175–205.
* Backlund Maria, Bengt Oxelman và Birgitta Bremer 2000. *Quan hệ phát sinh loài trong Bộ Long đởm (Gentianales) dựa trên các chuỗi NDHF và RBCL, với dẫn chiếu cụ thể tới họ Mã tiền (Loganiaceae). *American Journal of Botany''. 87:1029-1043. nội dung
Họ Hoàng đằng

**Họ Hoàng đằng** hay **họ Lá ngón** (danh pháp khoa học: **Gelsemiaceae**) là một họ của thực vật có hoa hai lá mầm, thuộc về bộ Long đởm (Gentianales). Cho tới gần đây, họ này chỉ chứa 2 chi là: *[[Chi Lá ngón|Gelsemium]]* và *[[Mostuea]]*, nhưng gần đây chi *[[Pteleocarpa]]* với chỉ 1 loài (*[[Pteleocarpa lamponga]]*) đã được chuyển sang họ này.

Chi *[[Gelsemium]]* có 3 loài, một loài có nguồn gốc ở vùng Đông Nam Á và miền nam Trung Quốc là lá ngón và hai loài có nguồn gốc ở vùng đông nam Hoa Kỳ, México và Trung Mỹ.

Tám tới mười loài trong chi *[[Mostuea]]* có nguồn gốc ở vùng nhiệt đới của Nam Mỹ, châu Phi và Madagascar.

Hai chi này trước đây được phân loại trong họ Mã tiền (Loganiaceae); họ Hoàng đằng chỉ được miêu tả kể từ năm 1994 và nó phân biệt với họ Mã tiền do không có nhựa mủ (latex) trong thân cây và lá kèm, cũng như các hoa dị nhụy với tràng hoa màu trắng hay vàng, các bầu nhụy thượng.

Năm 2014, một nghiên cứu phát sinh chủng loài phân tử về lamiids (tức Garryidae) đã dung giải Gelsemiaceae như là đơn vị phân loại chị-em với chi dị thường *[[Pteleocarpa]]*. Các tác giả của công trình nghiên cứu này cho rằng Gelsemiaceae nên được mở rộng để gộp cả *Pteleocarpa*. Mô tả sửa đổi cho họ Gelsemiaceae mở rộng đã được công bố năm 2014 để chứa thêm *[[Pteleocarpa]]*. Trong hệ thống APG IV công bố năm 2016, *Pteleocarpa* cũng được gộp trong Gelsemiaceae.

## Phân loại
* Chi *Gelsemium* (bao gồm cả *Medicia*):
** *[[Gelsemium elegans]]* - lá ngón (hoàng đằng, đoạn trường thảo)
** *[[Gelsemium rankinii]]*
** *[[Gelsemium sempervirens]]*
* Chi *Mostuea* (bao gồm cả *Coinochlamys*, *Leptocladus*): Khoảng 10 loài.
** *[[Mostuea adamii]]*
** *[[Mostuea batesii]]*
** *[[Mostuea brunonis]]*
** *[[Mostuea hirsuta]]*
** *[[Mostuea hymenocardioides]]*
** *[[Mostuea microphylla]]*
** *[[Mostuea muricata]]*
** *[[Mostuea neurocarpa]]*
** *[[Mostuea rubrinervis]]*
** *[[Mostuea surinamensis]]*
* Chi *Pteleocarpa*:
** *[[Pteleocarpa lamponga]]*

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* 
* 
* Bản đồ phân bố  danh sách các chi  Gelsemiaceae  Gentianales  Trees  APweb  botanical databases  About Science & Conservation  Missouri Botanical Garden
Lưu gia độ

**Lưu gia độ (劉家渡)** là một bài thơ của Trần Quang Khải, được viết vào thời nhà Trần. Hiện còn một bản lưu truyền của Ngô Tất Tố. Bài thơ này đại ý tả cảnh khách qua bến đò Lưu gia, nhớ lại ngày xưa từng hộ tống xa giá vua có dừng quân nơi đây, nay non sông thái bình, trở lại chốn cũ đầu đã bạc, thấy hoa mai nở trắng xóa như tuyết bên bờ sông.

## Nguyên bản Hán văn

:劉家渡口樹參天
:扈從東行昔白船
:舊塔江亭秋水上
:荒祠古塚石麟前
:太平圖志幾千里
:李代山河二百年
:詩客重來頭髮白
:梅花如雪照晴川
## Phiên âm
:*Lưu Gia độ khẩu thụ tham thiên, *
:*Hỗ tụng đông hành tích bạc thuyền*.
:*Cựu tháp giang đình lưu thủy thượng, *
:*Hoang tử cổ trũng thạch lân tiền. *
:*Thái bình đồ chí kỷ thiên lý, *
:*Lý đại quan hà nhị bách niên. *
:*Thi khách trùng lai đầu phát bạch, *
:*Mai hoa như tuyết chiếu tình xuyên*

## Chú thích
#*Việt Nam Văn Học: Văn Học Đời Trần* (VHĐT), Ngô Tất Tố, Nhà xuất bản Đại Nam, Khai Trí, Sàigòn, 1960, trang 89. Bản điện tử truy cập tháng 1 năm 2006.

## Tham khảo
Musella

***Musella*** là một chi hiện đã biết, chứa một hay hai loài (*[[Musella lasiocarpa]]*, *[[Musella splendida|M. splendida]]*) trong họ Chuối (Musaceae) có nguồn gốc ở vùng đông nam châu Á, bao gồm cả tây nam Trung Quốc (các tỉnh Vân Nam và Quý Châu), Việt Nam, Lào và Myanmar. Sự phân loại này đã và vẫn tiếp tục gây ra nhiều vấn đề cho các nhà phân loại học và địa vị của nó vẫn còn có mâu thuẫn ít nhiều.

Loài thực vật này về hình thức lần đầu tiên được Adrien René Franchet đặt tên năm 1889. Ông đặt nó vào chi *[[Chi Chuối|Musa]]*, với danh pháp *Musa lasiocarpa*, nhưng cho rằng nó đủ khác biệt với các loài *Musa* đã biết để đặt nó trong tổ (*sectio*) mới do ông tạo ra là *Musella*.

Năm 1947, Ernest Entwistle Cheesman đã kiểm tra các mẫu cây ở Kew và với các chứng cứ tìm thấy, ông đã bình luận rằng "Nó có thể là bất cứ thứ gì, nhưng có lẽ không phải là *Musa, theo nghĩa đen*", và tuy thế nhưng ông lại tách nó ra để cho vào chi *Ensete*. Trong khi lưu ý rằng nghiên cứu sâu hơn nữa có thể tìm thấy là loài thực vật này đại diện cho một chi mới thì Cheesman lại tạo ra tổ hợp *Ensete lasiocarpum* khi rà soát lại chi *[[Ensete]]* trong các văn bản của ông vào năm 1947 (in năm 1948).

Norman Simmonds (1962) đã không đồng ý với Cheesman, mặc dù ông đã biết rằng biểu hiện bề ngoài của loài cây này rất giống với các loài của chi *Ensete*. Tuy nhiên, Simmonds cũng lưu ý rằng "cấu trúc bao hoa (của nó) là tương tự như của *Musa*" và "các đặc trưng bao hoa là chẩn đoán quan trọng về chi". Mặc dù rõ ràng là ông trên thực tế chưa nhìn thấy mẫu cây còn sống, nhưng Simmonds vẫn thích gọi nó là *Musa lasiocarpa*.

Các nhà phân loại học khác cho rằng loài cây này là bất thường đối với cả *Musa* và *Ensete*. Năm 1978,  Li Hsi-Wen (李锡文, Lý Tích Văn) nâng cấp tổ *Musella* thành chi độc lập cùng tên, dựa theo tên gọi được công bố không hợp lệ trước đó của Wu C. Y.. John Kress tại Viện Smithsonia có (chưa công bố) các dữ liệu về hình thái học và phân tử để củng cố địa vị của *Musella* như là một chi riêng rẽ. Sự xuất bản của công trình có tuyên bố rõ ràng này hiện vẫn còn phải chờ.

Năm 2004, một danh pháp loài mới cho chi *Musella* là *[[Musella splendida]]*, đã được miêu tả ở Việt Nam (công bố năm 2002 của Valmayor & Lê Đình Danh, 2002 là *nom. inval.*, Valmayor & Lê Đình Danh, 2004), nhưng hiện tại Plants of the World Online cho rằng nó chi là đồng nghĩa muộn của *[[Musella lasiocarpa]]*.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Chi ''Musella''
Lực quán tính

**Lực quán tính**, hay còn gọi là **lực ảo**, là một lực xuất hiện và tác động lên mọi khối lượng trong một hệ quy chiếu phi quán tính, như là hệ quy chiếu quay.

Lực quán tính \vec{F} không xuất phát từ bất kỳ tương tác vật lý nào mà là từ gia tốc \vec{a} tự xuất hiện trong hệ quy chiếu phi quán tính. Dựa vào định luật 2 Newton \vec{F} = m \vec{a}, lực quán tính luôn tỉ lệ thuận với khối lượng m tác động vào.

Một lực quán tính xuất hiện khi một hệ quy chiếu có gia tốc so với một hệ quy chiếu khác. Một hệ quy chiếu có thể được gia tốc theo bất kỳ cách nào, nên lực quán tính cũng là tùy ý (nhưng phải phụ thuộc vào gia tốc của hệ quy chiếu). Tuy nhiên, bốn lực quán tính đã được định nghĩa theo những cách gia tốc thường xảy ra: một lực gây ra bởi bất kỳ gia tốc tương đối theo một đường thẳng (lực quán tính tịnh tiến), hai lực gây ra từ bất kỳ chuyển động quay nào (lực quán tính ly tâm và lực Coriolis) và lực cuối, còn gọi là lực Euler, gây ra bởi sự thay đổi tốc độ quay.

## Lực quán tính trong các hệ quy chiếu phi quán tính
### Trong hệ quy chiếu chỉ có gia tốc tịnh tiến
Gọi hệ quy chiếu K' là hệ quy chiếu phi quán tính chuyển động có gia tốc tịnh tiến \vec{a} so với hệ quy chiếu quán tính K, mọi khối lượng m trong hệ quy chiếu K' phải chịu tác động của lực quán tính tịnh tiến \vec{F}_{inertial}:
:\vec{F}_{inertial} = -m\vec{a}
### Trong hệ quy chiếu chỉ có chuyển động quay
:*Bài chi tiết *: Hệ quy chiếu quay
Trong một hệ quy chiếu quay có tốc độ góc là \vec\Omega so với hệ quy chiếu quán tính, mọi khối lượng m phải chịu tác động của 3 lực quán tính còn lại:
* Lực Coriolis

:
\vec{F}_{Coriolis} = 
-2m \vec\Omega \times \vec{v}_{r}


với \vec{v}_{r} là vectơ vận tốc của vật trong hệ quy chiếu quay.

* Lực quán tính ly tâm

:
\vec{F}_{centrifugal} = 
-m\vec\Omega \times (\vec\Omega \times \vec{r})


với \vec{r} là vectơ bán kính của vật trong hệ quy chiếu quay.

* và Lực Euler

:
\vec{F}_ = 
-m\frac{d\vec\Omega}{dt} \times \vec{r}


với \frac{d\vec\Omega}{dt} là sự thay đổi vectơ tốc độ góc \vec\Omega theo thời gian.

### Trong hệ quy chiếu tổng quát
Với một hệ quy chiếu phi quán tính K' quay với vectơ tốc độ góc \vec\Omega và tịnh tiến với gia tốc \vec{a} so với hệ quy chiếu quán tính K, mọi khối lượng m phải chịu tác động của 4 lực quán tính trên.

Gọi \vec{F}_i là tổng lực tác động lên vật trong hệ quy chiếu quán tính K và \vec{F}_r là tổng lực tác động lên vật trong hệ quy chiếu phi quán tính K', chúng ta có phương trình:

:\vec{F}_r = \vec{F}_i + \vec{F}_{inertial} + \vec{F}_{Coriolis} + \vec{F}_{centrifugal} + \vec{F}_

## Xem thêm
*Hệ quy chiếu
*Hệ quy chiếu quay
*Lực Euler
*Lực quán tính ly tâm
*Hiệu ứng Coriolis

## Tham khảo
Xuân nhật hữu cảm

**Xuân nhật hữu cảm I, II (春日有感)** là hai bài thơ của Trần Quang Khải, được viết vào thời nhà Trần. Hiện còn hai bản lưu truyền của Ngô Tất Tố. Bài thứ nhất đại ý nói mùa xuân, một người đóng chặt cửa, ngồi nhìn mưa bụi bay trên hoa mai, nghĩ đến ba phần ngày xuân đà bỏ phí hết hai, nay năm mươi biết sức đã suy, nhưng hào khí ngày nào vẫn còn, dùng vào chi hơn là đè ngọn gió Đông mà làm một bài thơ. Bài thứ hai nói cảnh đêm xuân gần tàn, dưới bóng trăng mờ thấy hơi lành lạnh ngọn gió đưa đến, sáng ra mấy chùm bông liễu trên không bay lạc vào gác, vài cành trúc đập vào hiên như muốn quấy rầy giấc ngủ, xa xa hình như đang mưa, trong gió đưa lại hơi mát làm mọi sự tươi tỉnh. Người sực nhớ giật mình, thấy mình không còn xuân trẻ, nay chỉ có ba chén rượu giải sầu, nhưng khi say cầm vỗ lại thanh gươm thời trẻ, thấy nhớ ngọn núi xưa nơi đã tung hoành một thời.

## Nguyên bản Hán văn và phiên âm, bài I

## Nguyên bản Hán văn và phiên âm, bài II

## Chú thích
#*Việt Nam Văn Học: Văn Học Đời Trần* (VHĐT), Ngô Tất Tố, Nhà xuất bản Đại Nam, Khai Trí, Sàigòn, 1960, trang 94-95.

## Tham khảo
Dã thự

**Dã thự (野墅)** là một bài thơ của Trần Quang Khải, được viết vào thời nhà Trần. Hiện còn một bản lưu truyền của Ngô Tất Tố.  Bài thơ này đại ý tả cảnh một ngôi biệt thự mới được xây ở đồng quê, cảnh tượng mới mẻ, cây trái tươi tốt, bốn mùa như mùa xuân. Ban đêm có khi ánh trăng và tiếng còi mục đồng vọng lên chòi canh, ban ngày mây hòa theo bóng áo ngườì nông dân bên đồng lúa. Đường sá thì quanh co uốn khúc nhưng tiện lợi, quỷ thần cũng phải bảo nhau nơi đây đáng thật là nơi ở ẩn.

## Nguyên bản Hán văn

::
:野墅初開景相新，
:芬菲桃李四時春。
:一聲牛笛青樓月，
:幾片農蓑碧隴雲。
:路挽羊腸通紫陌，
:溪分燕尾斷紅塵。
:鬼神暗地偷相語，
:一段風光可隱君。

## Phiên âm
:*Dã thự sơ khai cảnh tướng tân, *
:*Phân phi đào lý tứ thời xuân. *
:*Nhất thanh ngưu địch thanh lâu nguyệt, *
:*Kỷ phiến nông thoa bích lũng vân. *
:*Lộ vãn dương trường thông tử mạch* 
:*Khe phân yến vỹ đoạn hồng trần*
:*[[Ác quỷ|Quỷ]] [[thần]] ám địa thâu tương ngữ*
:*Nhất đoạn phong quang khả ẩn quân*

## Chú thích
#*[[Việt Nam]] [[Văn học|Văn Học]]: Văn Học Đời Trần* (VHĐT), Ngô Tất Tố, Nhà xuất bản Đại Nam, Khai Trí, Sàigòn, 1960, trang 92. Bản điện tử truy cập tháng 1 năm 2006.

## Tham khảo
Nguyễn Mạnh Khải

**Nguyễn Mạnh Khải** có thể là:
* Tên khai sinh của nhà văn Nguyễn Khải, tác giả truyện ngắn **Mùa lạc**
*Thiếu tướng Nguyễn Mạnh Khải, Cục trưởng Cục Phòng không Lục quân, Quân chủng Phòng không - Không quân, Quân đội nhân dân Việt Nam (2018-nay)
IPod

**iPod** là dòng máy nghe nhạc của Apple hay máy chơi nhạc, video, hình ảnh, game hay gọi chung là những tính năng cơ bản của một chiếc iPhone. Các loại iPod ban đầu thường có giao diện đơn giản với trung tâm là phần bánh trượt cảm ứng (trừ iPod shuffle). iPod hiện nay gồm 4 dòng chính: loại siêu nhỏ iPod Shuffle, loại trung iPod Nano, loại cảm ứng iPod Touch (gần giống iPhone), loại ổ cứng iPod Classic. iPod Classic sử dụng ổ cứng gắn liền làm bộ nhớ, còn lại đều sử dụng ổ flash. Đa phần như những máy nghe nhạc khác, iPod có thể làm thiết bị lưu trữ dữ liệu khi gắn vào máy tính. Những loại iPod bị gián đoạn kể cả hai thế hệ iPod mini phổ biến và bốn thế hệ iPod lớn bình thường, tất cả có màn đơn sắc, trừ ra iPod thế hệ thứ tư có màn hình màu (đầu tiên được bán dưới tên *iPod photo* trước khi nó thay cho iPod đơn sắc làm loại iPod chính).

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Apple iPod – Trang chủ của Apple
* iPodLinux – iPod với Linux
Đồng bào

**Đồng bào** là một cách gọi của người Việt Nam có ý coi nhau như con cháu của cùng tổ tiên sinh ra. Theo nghĩa đen, "đồng bào" (同胞) có nghĩa là "cùng một bọc" hay là "cùng một bào thai" và chỉ anh em ruột thịt cùng cha cùng mẹ (theo truyền thuyết Âu Cơ-Lạc Long Quân sinh ra mọc trứng nở trăm con). Người Việt Nam ở nước ngoài (Việt kiều) cũng được gọi là kiều bào, nghĩa là đồng bào ở nước ngoài.

## Sử dụng
Hiện nay trong văn nói cũng như văn viết tại Việt Nam, từ **đồng bào** được sử dụng rất rộng rãi và bao phủ hầu hết các đối tượng, có thể nói trong nhiều hoàn cảnh nó được dùng để thay thế từ **nhân dân** hay **người dân** Việt Nam.

## Chú thích
Băng dính

**Băng dính** hay **băng keo** là một loại vật liệu có tính năng kết dính, thường bao gồm keo kết hợp với một vài vật liệu dai, mềm khác như màng nhựa BOPP, PVC, vải, giấy.

Băng dính sử dụng phần lớn trong nhu cầu đóng gói thành phẩm, bảo vệ sản phẩm. Ngoài ra Băng Dính còn có rất nhiều công dụng trong các ngành như điện tử, công nghiệp,...

Băng dính được phân loại theo nhiều tiêu chuẩn khác nhau: theo chất keo, theo vật liệu quết keo, theo công dụng và theo kích cỡ, hình dạng. Loại Băng dính thông dụng nhất trên thị trường là băng dính OPP hay còn được gọi là băng dính đóng thùng. Ngoài ra còn có rất nhiều biến thể khác của băng dính như băng keo giấy kraft, băng keo giấy, băng keo vải, băng keo chống thấm,...

Băng Dính thường được quy đổi theo đơn vị yard (0.91 mét/1 yard) sẽ rất thiệt hại cho khách hàng nếu không hiểu đơn vị này vì phần lớn các đơn vị thương mại thường dùng đơn vị này để gian lận số mét trên cuộn thành phẩm để hạ giá thành.

Băng dính được phân loại theo nhiều tiêu chuẩn khác nhau: theo chất keo, theo vật liệu quết keo, theo công dụng và theo kích cỡ, hình dạng.


Hình:Cling duct tape.jpg|Băng dính Duct-một loại băng dính dán rất chắc
Hình:Blue tapes cutter.jpg|Dụng cụ cắt băng dính văn phòng
Hình:20050402 1116 2469-DuctTape-800px.jpg|Băng dính vải
Xe

:*Bài này nói về một phương tiện vận tải người hoặc hàng hóa có bánh xe. Với các nghĩa khác xem [[xe (định hướng)]]*

**Xe** (còn gọi chung là **xe cộ**, tiếng Hán-Việt gọi là **Xa** (車) như trong từ "xa lộ") là phương tiện giao thông và vận chuyển bằng đường bộ. Xe thường có bánh để di động và có thể được đẩy hay kéo bởi một động cơ, súc vật, hay người.

Một vài loại xe có khả năng gây tai nạn cho người tham gia giao thông đặc biệt là ba loại xe: Xe tải, xe buýt và xe ô tô (xe hơi và taxi nói chung). Ngoài ra, các loại xe này còn có thể gây ra ô nhiễm môi trường nặng.

Trong tiếng Việt, từ *xe* chỉ nói về loại phương tiện có bánh xe và đi trên cạn, trên mặt đất, còn từ *[[phương tiện giao thông]]* dùng để chỉ chung hơn, có thể chỉ đến các loại tàu biển, máy bay, tàu hỏa,...

## Lịch sử

## Xe phổ biến nhất
Có hơn 1 tỷ chiếc xe đạp được sử dụng trên toàn thế giới. Năm 2002 ước tính có khoảng 590 triệu xe hơi và 205 triệu xe máy phục vụ trên thế giới. Ít nhất 500 triệu người Trung Quốc đi xe đạp các công ty sản xuất xe có động cơ nổi tiếng là Honda Cub 50, 78,...  đã qua 60 triệu xe vào năm 2008. Các mẫu xe nhất sản xuất là Toyota Corolla, với ít nhất 35 triệu xe đã sản xuất vào năm 2010.

## Các loại xe

## Thư viện ảnh

Tập tin:Rickshaw 01.jpg|Xe tay
Tập tin:Tank Schema2.png|Xe tăng
Tập tin:SVL Truck.jpg|Một chiếc xe tải công tơ nơ
Tập tin:Federal Reserve Police car.jpg|Một chiếc xe cảnh sát
Tập tin:Volvo water tank truck in Iraq.JPEG|Một chiếc xe bồn
Tập tin:Bicycle diagram-lb2.svg|Một chiếc xe đạp
Tập tin:Merseyside Police Motor Bike 13 Feb 2010.jpg|Một chiếc xe mô tô phân khối lớn
Tập tin:Chuo-Highway-Bus-Suwa-bus.jpg|Một chiếc xe buýt
Tập tin:Xích lô.jpg|Một chiếc xe xích lô
Tập tin:Beatty Nevada tank truck 228 (2).jpg|Một chiếc xe bồn tàu hỏa


## Tham khảo

## Liên kết ngoài
FIDE

**FIDE** (/ˈfiːdeɪ/, *FEE-day,* viết tắt từ tiếng Pháp *Fédération internationale des échecs*, tức là **Liên đoàn Cờ vua Quốc tế**) là tổ chức quốc tế liên kết các liên đoàn cờ vua quốc gia toàn thế giới.

Được thành lập tại Paris ngày 20 tháng 7 năm 1924, FIDE được Ủy ban Olympic Quốc tế (IOC) công nhận là cơ quan cao nhất chịu trách nhiệm tổ chức các cuộc thi đấu cờ vua trên phạm vi quốc tế. Khẩu hiệu của FIDE là *Gens una sumus* (có nghĩa: *Chúng ta là một*). Chủ tịch hiện tại của FIDE là Arkady Dvorkovich, người Nga.

Ngày nay, với sự gia nhập của 161 nước trên thế giới, FIDE là một trong những tổ chức thể thao năng động nhất trong việc thuyết phục và huy động hàng triệu kì thủ trên thế giới cùng phát triển các hoạt động của môn thể thao trí tuệ. Mục tiêu của FIDE là truyền bá và phát triển cờ vua trên tất cả các quốc gia, cũng như nâng cao văn hóa, sự hiểu biết về cờ vua dưới hình thức một môn thể thao và một môn khoa học thực sự.

## Lịch sử

## Các liên đoàn thành viên
Hiện giờ FIDE có 158 liên đoàn thành viên. Con số này có thể thay đổi vì có liên đoàn mới gia nhập, hoặc đôi khi có liên đoàn thành viên giải tán hoặc không trả được lệ phí.

## Các chủ tịch liên đoàn

## Xem thêm
* Cờ vua
* Danh hiệu FIDE

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trang chủ của FIDE
* Luật cờ vua FIDE
Giáp Tý

**Giáp Tý** (còn gọi là **Hoa Giáp**, chữ Hán: 甲子) là kết hợp thứ nhất trong hệ thống đánh số Can Chi của người Á Đông. Nó được kết hợp từ thiên can *Giáp* (Mộc dương) và địa chi *Tý* (chuột). Trong chu kỳ của lịch Trung Quốc, nó xuất hiện trước Ất Sửu và sau Quý Hợi. Giáp Tý là các năm chia 60 dư 4.

Thời trước, trong ngôn ngữ cận đại, những người có học thường sử dụng Giáp Tý để biểu thị cho sự trường thọ. Trong Tử vi, tướng số thời cổ thường sử dụng một giáp tý để tính toán số mệnh. Vì vậy nhiều quyển sách tướng số chỉ có giá trị sử dụng trong 60 năm.

## Các năm Giáp Tý

Năm dương lịch số 4 (sau Công nguyên) là năm Giáp Tý.

Giữa năm 1724 và 2224, những năm sau đây là năm Giáp Tý (Ngày được đưa ra được tính theo lịch Việt Nam, chưa được sử dụng trước năm 1967):

*1744
*1804
*1864
*1924 (5 tháng 2, 1924 – 23 tháng 1, 1925)
*1984 (2 tháng 2, 1984 – 20 tháng 1, 1985)
*2044 (30 tháng 1, 2044 – 16 tháng 2, 2045)
*2104
*2164

## Sự kiện năm Giáp Tý
*Năm 544, Lý Bí lên ngôi hoàng đế, hiệu là Lý Nam Đế, đặt tên nước là Vạn Xuân.

## Tham khảo
Ất Sửu

**Ất Sửu** (chữ Hán: 乙丑) là kết hợp thứ nhì trong hệ thống đánh số Can Chi của người Á Đông. Nó được kết hợp từ thiên can *Ất* (Mộc âm) và địa chi *Sửu* (bò/trâu). Trong chu kỳ của lịch Trung Quốc, nó xuất hiện trước Bính Dần và sau Giáp Tý. Ất Sửu là các năm chia 60 dư 5.

## Các năm Ất Sửu

Giữa năm 1724 và 2224, những năm sau đây là năm Ất Sửu (lưu ý ngày được đưa ra được tính theo lịch Việt Nam, chưa được sử dụng trước năm 1967):

*1745
*1805
*1865
*1925 (24 tháng 1, 1925&nbsp;– 12 tháng 2, 1926)
*1985 (21 tháng 1, 1985&nbsp;– 8 tháng 2, 1986)
*2045 (17 tháng 2, 2045&nbsp;– 5 tháng 2, 2046)
*2105
*2165

## Sự kiện năm Ất Sửu
1925: Lễ xây dựng Cầu Nhị Thiên Đường

## Tham khảo
Bính Dần

**Bính Dần** (chữ Hán: 丙寅) là kết hợp thứ ba trong hệ thống đánh số Can Chi của người Á Đông. Nó được kết hợp từ thiên can *Bính* (Hỏa dương) và địa chi *Dần* (hổ). Trong chu kỳ của lịch Trung Quốc, nó xuất hiện trước Đinh Mão và sau Ất Sửu.

## Các năm Bính Dần

Giữa năm 1724 và 2224, những năm sau đây là năm Bính Dần (lưu ý ngày được đưa ra được tính theo lịch Việt Nam, chưa được sử dụng trước năm 1967):

*1506
*1566
*1626
*1686
*1746
*1806
*1866
*1926 (13 tháng 2, 1926&nbsp;– 1 tháng 2, 1927)
*1986 (9 tháng 2, 1986&nbsp;– 28 tháng 1, 1987)
*2046 (6 tháng 2, 2046&nbsp;– 25 tháng 1, 2047)
*2106
*2166

## Sự kiện năm Bính Dần
*1926: Đại lễ khai Đạo Cao Đài tại Tây Ninh.
*1986: Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng Cộng sản Việt Nam.
## Tham khảo
Đinh Mão

**Đinh Mão** (chữ Hán: 丁卯) là kết hợp thứ tư trong hệ thống đánh số Can Chi của người Á Đông. Nó được kết hợp từ thiên can *Đinh* (Hỏa âm) và địa chi *Mão* (thỏ/mèo). Trong chu kỳ của lịch Trung Quốc, nó xuất hiện trước Mậu Thìn và sau Bính Dần.

## Các năm Đinh Mão

Giữa năm 1724 và 2224, những năm sau đây là năm Đinh Mão (lưu ý ngày được đưa ra được tính theo lịch Việt Nam, chưa được sử dụng trước năm 1967):

*1747
*1807
*1867
*1927 (2 tháng 2, 1927&nbsp;– 23 tháng 1, 1928)
*1987 (29 tháng 1, 1987&nbsp;– 17 tháng 2, 1988)
*2047 (26 tháng 1, 2047&nbsp;– 14 tháng 2, 2048)
*2107
*2167

## Sự kiện năm Đinh Mão

## Tham khảo
Mậu Thìn

**Mậu Thìn** (chữ Hán: 戊辰) là kết hợp thứ năm trong hệ thống đánh số Can Chi của người Á Đông. Nó được kết hợp từ thiên can *Mậu* (Thổ dương) và địa chi *Thìn* (rồng). Trong chu kỳ của lịch Trung Quốc, nó xuất hiện trước Kỷ Tỵ và sau Đinh Mão.

## Các năm Mậu Thìn

Giữa năm 1700 và 2200, những năm sau đây là năm Mậu Thìn (lưu ý ngày được đưa ra được tính theo lịch Việt Nam, chưa được sử dụng trước năm 1967):

*1748
*1808
*1868
*1928 (23 tháng 1, 1928&nbsp;– 9 tháng 2, 1929)
*1988 (17 tháng 2, 1988&nbsp;– 5 tháng 2, 1989)
*2048 (14 tháng 2, 2048&nbsp;– 1 tháng 2, 2049)
*2108
*2168

## Sự kiện năm Mậu Thìn
* Năm 248 (năm Mậu Thìn thứ tư), khởi nghĩa Bà Triệu
*968&nbsp;– Đinh Tiên Hoàng lên ngôi hoàng đế, lập nên nước Đại Cồ Việt, đóng đô tại Hoa Lư (Ninh Bình).
*1868 &nbsp;– Chiến tranh Boshin

## Tham khảo
Kỷ Tỵ

**Kỷ Tỵ** (chữ Hán: 己巳) là kết hợp thứ sáu trong hệ thống đánh số Can Chi của người Á Đông. Nó được kết hợp từ thiên can *Kỷ* (Thổ âm) và địa chi *[[Tỵ]]* (rắn). Trong chu kỳ của lịch Trung Quốc, nó xuất hiện trước Canh Ngọ và sau Mậu Thìn.

## Các năm Kỷ Tỵ

Giữa năm 1700 và 2200, những năm sau đây là năm Kỷ Tỵ (lưu ý ngày được đưa ra được tính theo lịch Việt Nam, chưa được sử dụng trước năm 1967):

*1509
*1569
*1629
*1689
*1749
*1809
*1869
*1929 (10 tháng 2, 1929 – 29 tháng 1, 1930)
*1989 (6 tháng 2, 1989 – 26 tháng 1, 1990)
*2049 (2 tháng 2, 2049 – 22 tháng 1, 2050)
*2109
*2169

## Sự kiện năm Kỷ Tỵ
Năm 111 TCN (năm Kỷ Tỵ thứ nhất trước Công nguyên), nhà Hán thôn tính nước ta.

Năm 1989 (năm Kỷ Tỵ thứ 33), Công ước Liên hợp quốc về quyền trẻ em ra đời.

Sự kiện tại quảng trường Thiên An Môn (Trung Quốc). 

## Tham khảo
Canh Ngọ

**Canh Ngọ** (chữ Hán: 庚午) là kết hợp thứ bảy trong hệ thống đánh số Can Chi của người Á Đông. Nó được kết hợp từ thiên can *Canh* (Kim dương) và địa chi *Ngọ* (ngựa). Trong chu kỳ của lịch Trung Quốc, nó xuất hiện trước Tân Mùi và sau Kỷ Tỵ.

## Các năm Canh Ngọ

Giữa năm 1700 và 2200, những năm sau đây là năm Canh Ngọ (lưu ý ngày được đưa ra được tính theo lịch Việt Nam, chưa được sử dụng trước năm 1967):

*1750
*1810
*1870
*1930 (30 tháng 1, 1930 – 16 tháng 2, 1931)
*1990 (27 tháng 1, 1990 – 14 tháng 2, 1991)
*2050 (23 tháng 1, 2050 – 10 tháng 2, 2051)
*2110
*2170

## Sự kiện năm Canh Ngọ
*Năm 550 (năm Canh Ngọ thứ 9), Triệu Quang Phục phản công đánh tan quân xâm lược, chiếm được Long Biên.
*Năm 1930, Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời.
## Tham khảo
Tân Mùi

**Tân Mùi** (chữ Hán: 辛未) là kết hợp thứ tám trong hệ thống đánh số Can Chi của người Á Đông. Nó được kết hợp từ thiên can *Tân* (Kim âm) và địa chi *Mùi* (cừu/dê). Trong chu kỳ của lịch Trung Quốc, nó xuất hiện trước Nhâm Thân và sau Canh Ngọ.

## Các năm Tân Mùi

Giữa năm 1700 và 2200, những năm sau đây là năm Tân Mùi (lưu ý ngày được đưa ra được tính theo lịch Việt Nam, chưa được sử dụng trước năm 1967):

*1751
*1811
*1871
*1931 (17 tháng 2, 1931&nbsp;– 5 tháng 2, 1932)
*1991 (15 tháng 2, 1991&nbsp;– 3 tháng 2, 1992)
*2051 (11 tháng 2, 2051&nbsp;– 31 tháng 1, 2052)
*2111
*2171

## Sự kiện năm Tân Mùi

## Tham khảo
Nhâm Thân

**Nhâm Thân** (chữ Hán: 壬申) là kết hợp thứ chín trong hệ thống đánh số Can Chi của người Á Đông. Nó được kết hợp từ thiên can *Nhâm* (Thủy dương) và địa chi *Thân* (khỉ). Trong chu kỳ của lịch Trung Quốc, nó xuất hiện trước Quý Dậu và sau Tân Mùi.

## Các năm Nhâm Thân

Giữa năm 1700 và 2200, những năm sau đây là năm Nhâm Thân (lưu ý ngày được đưa ra được tính theo lịch Việt Nam, chưa được sử dụng trước năm 1967):

*1752
*1812
*1872
*1932 (6 tháng 2, 1932&nbsp;– 25 tháng 1, 1933)
*1992 (4 tháng 2, 1992&nbsp;– 22 tháng 1, 1993)
*2052 (1 tháng 2, 2052&nbsp;– 17 tháng 2, 2053)
*2112
*2172
*2232

## Tham khảo
Quý Dậu

**Quý Dậu** (chữ Hán: 癸酉) là kết hợp thứ mười trong hệ thống đánh số Can Chi của người Á Đông. Nó được kết hợp từ thiên can *Quý* (Thủy âm) và địa chi *Dậu* (gà). Trong chu kỳ của lịch Trung Quốc, nó xuất hiện trước Giáp Tuất và sau Nhâm Thân.

## Các năm Quý Dậu

Giữa năm 1700 và 2200, những năm sau đây là năm Quý Dậu (lưu ý ngày được đưa ra được tính theo lịch Việt Nam, chưa được sử dụng trước năm 1967):

*1753
*1813
*1873
*1933 (26 tháng 1, 1933&nbsp;– 13 tháng 2, 1934)
*1993 (23 tháng 1, 1993&nbsp;– 9 tháng 2, 1994)
*2053 (18 tháng 2, 2053&nbsp;– 7 tháng 2, 2054)
*2113
*2173

## Sự kiện năm Quý Dậu
Năm Quý Dậu 1993, ngày 12 tháng 7, Bộ Chính trị Trung ương Đảng ra nghị quyết về đổi mới và tăng cường công tác vận động phụ nữ. Ngày 26 tháng 7, khai mạc Hội nghị toàn quốc lần thứ nhất Liên hiệp các tổ chức Hòa bình, Đoàn kết, Hữu nghị của Việt Nam. Cũng năm này, Việt Nam thiết lập quan hệ ngoại giao với nhiều nước châu Phi và châu Mỹ.

## Tham khảo
https://www.sggp.org.vn/cac-nam-dau-dang-nho-trong-lich-su-366554.html

Những người sinh năm này thường có phúc lộc lớn.
Trong 12 trực, Quý Dậu thuộc trực Thành.
Giáp Tuất

**Giáp Tuất** (chữ Hán: 甲戌) là kết hợp thứ 11 trong hệ thống đánh số Can Chi của người Á Đông. Nó được kết hợp từ thiên can *Giáp* (Mộc dương) và địa chi *Tuất* (chó). Trong chu kỳ của lịch Trung Quốc, nó xuất hiện trước Ất Hợi và sau Quý Dậu.

## Các năm Giáp Tuất

Giữa năm 1700 và 2200, những năm sau đây là năm Giáp Tuất (lưu ý ngày được đưa ra được tính theo lịch Việt Nam, chưa được sử dụng trước năm 1967):

*1754
*1814
*1874
*1934 (14 tháng 2, 1934 — 2 tháng 2, 1935)
*1994 (10 tháng 2, 1994 — 30 tháng 1, 1995)
*2054 (8 tháng 2, 2054 — 27 tháng 1, 2055)
*2114
*2174

## Sự kiện năm Giáp Tuất
- Năm 1874, nhà Nguyễn ký Hiệp ước Giáp Tuất, nhượng 3 tỉnh miền Tây Nam Kỳ cho Pháp.

- Năm 1994, thành lập Trường Đại học Duy Tân - Trường Đại học tư thục Đầu tiên và Lớn nhất miền Trung Việt Nam

## Tham khảo