open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Liên Giang (định hướng)

**Liên Giang** có thể là:
* Xã cũ Liên Giang, thuộc huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình, Việt Nam; nay là một phần của xã Liên An Đô.
* Huyện Liên Giang thuộc thành phố Phúc Châu, tỉnh Phúc Kiến, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
* Quần đảo Mã Tổ, gọi chính thức là **huyện Liên Giang** thuộc Trung Hoa Dân Quốc.
Sulfamethoxazole

**Sulfamethoxazole** (viết tắt **SMX** và dạng ít phổ biến hơn **SMZ**) là một kháng sinh sulfonamide có tác dụng kiềm khuẩn. Nó thường được sử dụng hiệp lực với trimethoprim theo tỉ lệ 5:1 trong hợp chất co-trimoxazole (viết tắt SXT, SMX-TMP và SMZ-TMP, hay TMP-SMX và TMP-SMZ), được biết dưới tên thương mại là Bactrim, Septrin, hay Septra; ở Đông Âu kháng sinh này được bán trên thị trường dưới cái tên Biseptol. Đây là kháng sinh chính chống lại các thể nhiễm khuẩn do *[[Streptococcus]]*, *[[Staphylococcus aureus]]* (bao gồm MRSA), *[[Escherichia coli]]*, *[[Haemophilus influenzae]]*, và các vi khuẩn kỵ khí ở miệng. Thuốc này thường được dùng trị nhiễm trùng đường tiểu. Ngoài ra, nó có thể được dùng thay thế amoxicillin để trị viêm xoang. Thuốc này còn được dùng chữa toxoplasmosis.

## Chú thích
Khu kinh tế cửa khẩu Ma Lù Thàng

**Khu kinh tế cửa khẩu Ma Lù Thàng** là một khu kinh tế cửa khẩu xung quanh cửa khẩu quốc gia Ma Lù Thàng, thuộc tỉnh Lai Châu, Tây Bắc Việt Nam. Cửa khẩu Ma Lù Thàng là điểm đầu của quốc lộ 12, cách thành phố Lai Châu 50&nbsp;km.

**[[Cửa khẩu Ma Lù Thàng]]** thông thương với **cửa khẩu Kim Thủy Hà** ở xã Na Phà huyện Kim Bình tỉnh Vân Nam, Trung Quốc.

Khu kinh tế cửa khẩu này được thành lập để thúc đẩy thông thương giữa Việt Nam với Vân Nam, Trung Quốc. Hiện tại cửa khẩu Ma Lù Thàng đang được dự định nâng cấp thành cửa khẩu quốc tế.

## Lịch sử
Ngày 17 tháng 12 năm 2001, Thủ tướng Chính phủ Việt Nam ra quyết định số 187/2001/QĐ-TTg cho phép cửa khẩu Ma Lù Thàng được áp dụng chính sách khu kinh tế cửa khẩu biên giới; khu kinh tế cửa khẩu Ma Lù Thang chính thức được thành lập vào tháng 10 cùng năm.

Theo dự định ban đầu của Chính phủ, khu kinh tế cửa khẩu Ma Lù Thàng sẽ nằm trên địa bàn các xã Ma Ly Pho và Mường So thuộc huyện Phong Thổ và xã Huổi Luông thuộc huyện Sìn Hồ. Sau một thời gian chuẩn bị về thủ tục và cơ sở hạ tầng, ngày 1/12/2005, khu kinh tế cửa khẩu Ma Lù Thàng chính thức được khai trương.

## Hoạt động

Khu kinh tế cửa khẩu Ma Lù Thàng có tổng diện tích là 43 ha. Khu kinh tế cửa khẩu Ma Lù Thàng có nhiều loại hình dịch vụ như: khu thương mại (trung tâm thương mại, kho hàng, bến bãi…), khu du lịch (nhà hàng, khách sạn, các làng văn hóa dân tộc…), khu vui chơi giải trí,..

Đầu tư vào khu kinh tế cửa khẩu Ma Lù Thàng sẽ được hưởng các chính sách ưu đãi theo quyết định số 02/2004/QĐ-UB ngày 10 tháng 03 năm 2004 của UBND Tỉnh Lai Châu, việc phát triển của cửa khẩu Ma Lù Thàng cũng được Chính phủ và UBND Tỉnh rất quan tâm.

Hiện nay, việc xây dựng trụ sở của khu kinh tế cửa khẩu đã cơ hoàn thành, gồm nhà liên hợp, trung tâm thương mại, của hàng miễn thuế, nhà hàng, khách sạn, bến bãi, nhà kho… và việc san ủi mặt bằng cơ bản đã hoàn thành. UBND Tỉnh Lai Châu cũng đang kêu gọi và ban hành nhiều chính sách ưu đãi để thu hút các nhà đầu tư, các doanh nghiệp và các tập đoàn kinh tế đầu tư vào khu vực này.

## Tham khảo

## Xem thêm
* Khu kinh tế cửa khẩu (Việt Nam)

## Liên kết ngoài
Chuông Tự do (Hoa Kỳ)

**Chuông Tự do** (tên tiếng Anh: ***Liberty Bell***) là một trong những biểu tượng của nền độc lập của Hoa Kỳ. Tọa lạc tại Philadelphia, tiểu bang Pennsylvania, nó rất có thể đã được người ta rung lên để đánh dấu sự kiện đọc bản Tuyên ngôn Độc lập Hoa Kỳ vào ngày 08 tháng 7 năm 1776.

Quả chuông này được đặt mua từ Công ty Lester và Pack (ngày nay là "Whitechapel Bell Foundry") tại Luân Đôn, Anh Quốc vào năm 1752, và được đúc với huyền thoại - một câu thơ từ Sách Lê-vi (25:10) - "công bố **tự do** trên khắp xứ sở với toàn thể dân chúng sinh sống trên đó". Ban đầu, chuông này bị nứt khi lần đầu tiên sau khi đến Philadelphia, và đã hai lần được đúc lại bởi những người thợ địa phương là John Pass và John Stow, những người có gọi xuất hiện trên chuông. Các chuông treo trong nhiều năm trong gác chuông của Nhà tiểu bang Pennsylvania (ngày nay gọi là Nhà Độc lập), và được sử dụng để triệu tập các nhà lập pháp cho các phiên lập pháp và để cảnh báo công dân đến các cuộc họp công cộng. Sau khi Hoa Kỳ giành độc lập, chuông này đã rơi vào quên lãng một vài năm. Trong những năm 1830, chuông đã được chọn làm biểu tượng của các hội theo chủ trương xoá bỏ chế độ nô lệ, những người gọi nó là chiếc "Chuông Tự do".

## Tham khảo

* 
*  (reprinted in *The Journal of the Franklin Institute*, Volume 275, Number 2, tháng 2 năm 1963), obtained from Independence National Historical Park Library and Archive, 143 S. 3rd St., Philadelphia PA 19106)
* 
*  (obtained from Independence National Historical Park Library and Archive, 143 S. 3rd St., Philadelphia PA 19106)
* 
* 
* 
*  (obtained from Independence National Historical Park Library and Archive, 143 S. 3rd St., Philadelphia PA 19106)

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Liberty Bell Center. Independence National Historical Park. National Park Service official website
* ''The Liberty Bell: From Obscurity to Icon,'' a National Park Service Teaching with Historic Places (TwHP) lesson plan. National Park Service official website
* Liberty Bell Center, National Park Service . Bohlin Cywinski Jackson (architects) website. Truy cập 2010–03–16.
Băng

**Băng** hay **nước đá** là dạng rắn của nước. Dạng tồn tại phổ biến nhất của băng là I<sub>h</sub>, hình thành khi nước đông đặc tại 32 °F, 0 °C, hay 273,15 K tại áp suất khí quyển tiêu chuẩn, có tỷ trọng nhỏ hơn nước lỏng. Là một chất rắn vô cơ kết tinh tự nhiên có cấu trúc có trật tự, băng được coi là một khoáng chất.

Trong hệ Mặt Trời, băng rất dồi dào và xuất hiện một cách tự nhiên từ nơi gần Mặt Trời như Sao Thủy cho đến nơi xa Mặt Trời như các vật thể trong đám mây Oort. Ngoài hệ Mặt Trời, nó xuất hiện dưới dạng băng liên sao. Nó có nhiều trên bề mặt Trái Đất – đặc biệt là ở các vùng cực và phía trên đường băng tuyết – và, như một dạng giáng thủy và ngưng kết, nó đóng vai trò quan trọng trong chu trình nước và khí hậu của Trái Đất.

## Tính chất vật lý

### Các pha của nước
Băng có thể là một trong 19 pha tinh thể rắn đã biết của nước, hoặc ở trạng thái rắn vô định hình ở các khối lượng riêng khác nhau.

Hầu hết các chất lỏng dưới áp suất tăng đều đóng băng ở nhiệt độ *cao hơn* vì áp suất giúp giữ các phân tử lại với nhau. Tuy nhiên, các liên kết hydro mạnh trong nước khiến nó trở nên khác biệt: đối với một số áp suất cao hơn 1 atm (0,10 MPa), nước đóng băng ở nhiệt độ *dưới* 0&nbsp;°C, như thể hiện trong biểu đồ pha bên dưới. Sự tan băng dưới áp suất cao được cho là góp phần vào sự chuyển động của sông băng.

Băng, nước và hơi nước có thể cùng tồn tại ở điểm ba, chính xác là ở nhiệt độ  và ở áp suất 611,657 Pa.

## Xem thêm
* Kỷ băng hà
* Băng trôi
* Khúc côn cầu trên băng
* Trượt băng

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* The National Snow and Ice Data Center, based in the Hoa Kỳ 
* The phase diagram of water, including the ice variants
* Webmineral listing for Ice
* MinDat.org listing and location data for Ice
* The physics of ice
* The phase diagrams of water with some high pressure diagrams 
* A recent discovery about how ice melts
* 'Unfreezable' water, 'bound water' and water of hydration
* Electromechanical properties of ice
* Estimating the maximum thickness of an ice layer
* Sandia's Z machine creates ice in nanoseconds
* Amazing ice at Lac Leman 
* The Surprisingly Cool History of Ice
Bầu trời

**Bầu trời** là một phần của khí quyển hoặc của không gian, được quan sát từ bề mặt của các thiên thể. Bầu trời nhìn từ Trái Đất thường có màu xanh lơ vào ban ngày do sự tán xạ bức xạ Mặt Trời của các thành phần trong khí quyển. Vào ban đêm, trời có màu đen với các ngôi sao rải rác.

Vào ban ngày, ta có thể thấy Mặt Trời, trừ khi bị mây phủ. Vào ban đêm hoặc khi chạng vạng, ta có thể quan sát được Mặt Trăng, các hành tinh và các ngôi sao. Một số hiện tượng tự nhiên xuất hiện trên bầu trời như mây, cầu vồng, và cực quang vào ban đêm.
## Hình ảnh

## Xem thêm
* Bầu trời bên ngoài Trái Đất

## Chú thích

## Liên kết ngoài

* 
* 
* Day sky images 
* Night Sky images 
* Sky photo gallery 
* Why is the sky blue?
Cửa sổ

**Cửa sổ** là bộ phận trên tường, cánh cửa, hoặc mái của một tòa nhà, hoặc trên vách của phương tiện giao thông, chủ yếu để thông khí hoặc thông quang đưa ánh sáng và không khí ngoài trời vào không gian bên trong. Cửa sổ còn được dùng để trang trí, tạo sự cân đối và họa tiết cho công trình kiến trúc. Đối với cửa sổ chưa đóng hoặc không thể đóng lại, âm thanh cũng có thể lan vào không gian bên trong. Khác với cửa ra vào, cửa sổ không có chủ đích để con người có thể ra vào dễ dàng. Khung cửa sổ thường có thêm song cửa hoặc những thiết kế trang trí cố định khác nhằm hạn chế kích thước của những vật có thể luồn qua cửa sổ.

Cửa sổ ngày nay thường có mặt kính hoặc các vật liệu trong suốt khác bít lại và cố định bằng khung được làm từ gỗ, nhôm, nhựa, thép hoặc những vật liệu khác, ngăn cách không gian nội thất với môi trường bên ngoài để các yếu tố thời tiết như gió, tuyết, mưa... không ảnh hưởng đến bên trong. Cửa sổ được thiết kế để có thể mở ra theo nhiều hướng (với những cánh cửa tựa như những cánh cửa ra vào thu nhỏ) hoặc cố định, không thể đóng mở được như những ô cửa sổ kính màu, là một yếu tố quan trọng trong một số phong cách kiến trúc của nhà thờ Công giáo, Thánh đường Hồi giáo.

Ngoài khung cửa và cánh cửa, cửa sổ có thể được lắp thêm rèm cửa hoặc mành.

Bên cạnh sự hiện diện ở các công trình kiến trúc, cửa sổ cũng thường là một phần quan trọng trong nhiều loại phương tiện giao thông như ô tô, phương tiện giao thông công cộng, đường sắt, hàng không, tàu, thuyền, v.v...

## Tham khảo

 
## Liên kết ngoài

* Understanding Energy Efficient Windows -- Fine Homebuilding
* Windows that Perform Better than Walls -- Green Building Advisor
* Roman Glass from Metropolitan Museum of Art
* National Fenestration Rating Council 
* The history of Metal Window
Đêm

Một ngày gồm có ban ngày và ban **đêm**. Ban ngày là khoảng thời gian từ khi Mặt Trời mọc đến khi Mặt Trời lặn. **Ban đêm** là khoảng thời gian từ lúc Mặt Trời lặn đến lúc Mặt Trời mọc. Trong một ngày, ban đêm ngắn nhất là ở ngày hạ chí và dài nhất ở ngày đông chí. Ở ngày xuân phân và thu phân thì ban đêm dài bằng ban ngày. Khái niệm **nửa đêm** theo phương Tây  là thời điểm chính giữa ban đêm là 0 giờ hay 12 AM. Đó chính là thời điểm chuyển từ ngày này sang ngày khác và nó ở nửa chừng giữa lúc mặt trời lặn và lúc mặt trời mọc. Theo phương Đông thì **nửa đêm là khoảng giữa ban đêm.** Nó có độ dài thời gian bằng giờ Tý hoặc canh ba tương đương độ dài thời gian của hai giờ dương lịch từ 23h hôm trước đến 1h hôm sau. Dân gian có câu: " Nửa đêm, giờ Tý, canh ba" là chỉ những từ đồng nghĩa.

## Ảnh hưởng lên đời sống
Khi ánh sáng Mặt Trời, nguồn năng lượng cơ bản của sự sống trên Trái Đất, không còn được cung cấp, các loài sinh vật có những phản ứng khác nhau. Một số loài ngủ đêm, số khác lại chủ yếu hoạt động về đêm.

## Tham khảo

*Giáo trình thiên văn - Phạm Viết Trinh và Nguyễn Đình Noãn - Nhà xuất bản Giáo dục 2006
*Trạch Cát thần bí - Lưu Đạo Siêu và Chu Vĩnh Ích - Nhà xuất bản Văn Hóa Thông tin - 1996
*Thiên văn Lịch pháp Lịch thế kỷ 21 - Trần Văn Tam - Nhà xuất bản Văn Hóa Thông tin  - 2010
*Tục ngữ ca dao dân ca Việt Nam - Vũ Ngọc Phan - Nhà xuất bản Khoa học Xã Hội- 19

## Liên kết ngoài
*
Tân Lập, Vũ Thư

**Tân Lập** là một xã cũ thuộc huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình, Việt Nam.

Theo Nghị quyết số 1666/NQ-UBTVQH15 ra tháng 6 năm 2025, sáp nhập tỉnh Thái Bình vào tỉnh Hưng Yên, giải thể đơn vị hành chính cấp huyện là Vũ Thư và hợp nhất Bách Thuận với hai xã Tân Lập và Tự Tân để trở thành xã Tân Thuận thuộc tình Hưng Yên với trụ sở UBND đóng tại xã Tự Tân cũ.

## Địa lý
Xã Tân Lập nằm ở phía tây huyện Vũ Thư. Địa giới như sau:
*Phía bắc giáp xã Dũng Nghĩa, huyện Vũ Thư.
*Phía đông giáp các xã Tam Quang và Tự Tân, huyện Vũ Thư.
*Phía nam giáp xã Điền Xá, huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định.
*Phía tây giáp xã Bách Thuận, huyện Vũ Thư, Thái Bình và xã Mỹ Tân, huyện Mỹ Lộc, Nam Định.

Xã Tân Lập nằm trên quốc lộ 10 nối liền với Nam Định qua cầu Tân Đệ là đầu mối giao thông thuận lợi để phát triển kinh tế,giao lưu văn hóa - xã hội của tỉnh.

## Tham khảo
Ya Duck

**Nahria Ya Duck** (sinh ngày 5 tháng 5 năm 1940), nguyên Đệ Nhất Phó Thủ tướng kiêm Đổng lý văn phòng Trung ương FULRO, Đệ Nhị Phó chủ tịch Phong trào đoàn kết các sắc tộc thiểu số Cao Nguyên Việt Nam, đương kim Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Lâm Đồng, Ủy viên Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Đại biểu Quốc hội khóa XII và XIII thuộc đoàn đại biểu tỉnh Lâm Đồng.

## Tiểu sử
Tên đầy đủ là Nahria Ya Duck, người dân tộc Cơ-ho, sinh ngày 5 tháng 5 năm 1940 tại xã Ka Đô, huyện Đơn Dương, tỉnh Lâm Đồng. Thuở nhỏ, ông học các trường Pháp tại Đơn Dương và Đà Lạt, rồi sau đó học Đại học Quốc gia Tài chính tại Sài Gòn và tốt nghiệp loại xuất sắc. Ya Duck được bổ nhiệm chức Trưởng ty Tài chính Kinh tế Vũng Tàu. Năm 1965, ông tham gia phong trào FULRO do Y Bham Enuol sáng lập. Năm 1967, ông tham gia phiên dịch trong các cuộc thương thuyết giữa FULRO do Y Dhé Adrơng, người Ê Đê làm đại diện, và Việt Nam Cộng hòa do thiếu tá Nguyễn Văn Nghiêm làm đại diện. Ngày 9 tháng 6 năm 1976, Ya Duck được Y Djao Niê, thủ tướng FULRO phong làm đại tá, giữ chức tư lệnh quân khu 4 (quân khu mạnh nhất của FULRO). Tháng 7 năm 1977, Ya Duck được Y Djao Niê cử làm đổng lý văn phòng phủ thủ tướng FULRO. Ngày 22 tháng 1 năm 1979, Ya Đuk được thăng cấp chuẩn tướng và cử làm phó thủ tướng thứ nhất đặc trách nội an và ngoại giao của Fulro. Trong thời gian cầm quyền, Khmer Đỏ từng cho người sang gặp Ya Duck, nói thẳng là cần sự hợp tác để chống Việt Nam. Ya Duck sau đó đã sang Campuchia gặp Pol Pot và ông được cả cố vấn Trung Quốc tiếp. Pol Pot cũng như cố vấn Trung Quốc hứa sẽ giúp FULRO mọi mặt chứ không chỉ giúp đất đai làm căn cứ.

Do sống chui lủi trong rừng, thiếu ăn, thiếu mặc, thiếu vũ khí, Ya Duck âm mưu đưa nhóm FULRO người Cơ Ho bí mật tìm đường trốn ra nước ngoài mà không cho Trung ương Fulro biết. Ý định này của Ya Duck đã bị Ban chuyên án F101 phát hiện. Ban chuyên án giả danh làm người của hội Caritas, sẵn sàng tài trợ mọi chi phí để đưa nhóm FULRO xuất ngoại, tiếp tục huấn luyện, đào tạo họ trở thành các "sĩ quan" FULRO để sau này trở về "giải phóng Tây Nguyên". Mắc mưu Ban chuyên án F101, ngày 13 tháng 6 năm 1980 Ya Duck cùng 60 FULRO bị bắt tại sông Tùng Nghĩa, thuộc xã Phú Hội, huyện Đức Trọng.

Được Ban chuyên án F101 thuyết phục. Ya Duck tham gia vào việc "câu nhử" số Fulro đang ở trong rừng "xuất dương" thông qua "hội Caritas".

Từ 2011-2016, ông là đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 13 thuộc đoàn đại biểu tỉnh Lâm Đồng, Ủy viên Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Phó Chủ nhiệm Hội đồng tư vấn Dân tộc - Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Lâm Đồng, Ủy viên Hội đồng Dân tộc của Quốc hội.

Ông là người theo đạo Công giáo.
## Giáo dục
Ông có bằng Cử nhân hành chính kinh tế.
## Chú thích

## Liên kết ngoài
Fulro - "bóng ma" hãi hùng trên đất Tây Nguyên
Friedrich Hirzebruch

**Friedrich Ernst Peter Hirzebruch** (17 tháng 10 năm 1927 – 27 tháng 5 năm 2012) là một nhà toán học người Đức, nghiên cứu về tô pô học, đa tạp phức và hình học đại số; ông cũng là một trong những nhà toán học hàng đầu của thế kỷ 20.

## Cuộc đời

Hirzebruch sinh ra ở Hamm, Westphalia. Ông học tại đại học Münster từ 1945–1950, với một năm học ởETH Zürich. 
Sau đó ông vào làm việc tại Erlangen, sau đó là tại IAS ở Princeton, New Jersey trong các năm 1952-1954. Sau một năm tại đại học Princeton (1955–1956), ông trở thành giáo sư tại đại học Bonn, và tiếp tục giữ chức vụ này khi ông được bầu làm giám đốc *[[Viện Toán học Max Planck]]* năm 1981. 
Có hơn 300 người đã tham dự buổi chúc mừng sinh nhật lần thứ 80 của ông tại Bonn năm 2007.

Định lý Hirzebruch–Riemann–Roch (1954) cho các đa tạp phức là một sự phát triển lớn và nhanh chóng trở thành một dòng phát triển xung quanh định lý Riemann–Roch cổ điển; nó cũng là tiền thân của định lý chỉ số Atiyah–Singer. Cuốn sách của Hirzebruch *Neue topologische Methoden in der algebraischen Geometrie* (1956) là một cuốn sách cơ bản cho 'phương pháp mới' của lý thuyết bó trong hình học đại số phức. Ông cùng với Michael Atiyah đã viết các bài báo đặt nền tảng cho K-lý thuyết, và ông hợp tác với Armand Borel về lý thuyết các lớp đặc trưng. Trong những nghiên cứu sau đó của ông cùng với Don Zagier đã cung cấp một lý thuyết chi tiết về các mặt modular Hilbert.

Hirzebruch là thành viên nước ngoài của nhiều hội và viện hàn lâm, bao gồm Viện hàn lâm Khoa học Quốc gia Hoa Kỳ, Viện hàn lâm Khoa học Nga, và Viện hàn lâm Khoa học Pháp.

## Xem thêm
*Dãy phổ Atiyah–Hirzebruch
*Định lý dấu hiệu Hirzebruch
*Mặt Hirzebruch

## Chú thích

*

## Liên kết ngoài
* 
* MacTutor entry for Hirzebruch
Dada

**Dada** hoặc Dadaism là một phong trào văn hóa bắt đầu từ Zürich, Thụy Sĩ, trong thời kì thế chiến I và đạt đỉnh trong giai đoạn 1916-1922. Phong trào này chủ yếu liên quan đến nghệ thuật thị giác, văn học, thơ ca, tuyên ngôn nghệ thuật, lý thuyết nghệ thuật, sân khấu, thiết kế đồ họa, và tập trung vào chính trị chống chiến tranh thông qua việc loại bỏ các tiêu chuẩn hiện hành trong nghệ thuật bằng các công trình văn hoá chống nghệ thuật. Mục đích của nó là để chế giễu những thứ mà những thành viên của phong trào này xem là vô nghĩa về thế giới hiện đại. Ngoài phản chiến ra, dada cũng có tính chất chống tư sản và chủ nghĩa vô chính phủ.

Các hoạt động của Dada bao gồm các cuộc tụ họp công cộng, các cuộc biểu tình, và xuất bản các tập san nghệ thuật/văn học, chính trị và văn hóa đã được chọn làm chủ đề thường được thảo luận trong một loạt các phương tiện truyền thông. Phong trào này về sau gây ảnh hướng đối với các phong trào âm nhạc trung tâm thành phố và *[[avant garde]]*, các nhóm bao gồm cả chủ nghĩa siêu thực, *[[Nouveau réalisme]]*, nghệ thuật pop, Fluxus và punk rock.

## Tham khảo
Baltic

**Baltic** có thể là:
* **[[Các nước Baltic]]**, bao gồm Litva, Latvia, Estonia
* **[[Biển Baltic]]**, biển nội địa châu Âu
* Vùng Baltic, đề cập đến những sự kết hợp hơi khác nhau giữa các quốc gia trong khu vực chung quanh Biển Baltic ở Bắc Âu.
* Nhóm ngôn ngữ gốc Balt (*Baltic languages*)
* Người Balt hoặc Người Baltic
* Air Baltic hoặc airBaltic: hãng Hàng không của Latvia
* RMS Baltic, một con tàu đi biển thuộc sở hữu của công ty White Star Line nước Anh
* Baltica, một lục địa cổ

; Liên quan:
* Con đường Baltic
* Chiến dịch Baltic
* Hạm đội Baltic
* Hổ phách Baltic
* Vật dị thường biển Baltic
* 

## Địa danh tại Mỹ
*Baltic, Connecticut
*Baltic, Ohio
*Baltic, Nam Dakota
Park Villoresi

**Công viên Villoresi Monza** (diện tích: 3,5 ha) là một công viên tại Ý. Công viên này được thị trưởng khánh thành trong tháng 7 năm 2010. Đây là công viên thứ nhì của thành phố Brianza, sau công viên xanh Monza, và được xây dựng tại huyện Fruttuoso San, gần hồ cá của cùng tên có nước được cấp từ kênh đào Villoresi.
Công viên này đã được thiết lập trên khu vực đất trước đây là hai sân bóng đá, một sân bóng chuyền. Công tác xây dựng công viên mới vẫn còn đang được thực hiện ở lô đất mới, trong đó sẽ bao gồm sự mở rộng khu vực cây xanh, các bãi đỗ xe và các sân tennis. Công viên này có 140 cây cao Villoresi và 1.300 cây bụi.

## Tham khảo
33 TCN

**Năm 33 TCN** là một năm trong lịch Julius. 
## Sự kiện

## Sinh

## Mất

* Chúa Giêsu hi sinh trên thập giá

## Tham khảo
Brianza

**Brianza** là một khu vực ở tây bắc Ý, khu vực này nằm ở chân dãy núi Alpes, ở phía bắc-tây vùng Lombardia, miền bắc Italia, khu vực này bao gồm các tỉnh Monza và Brianza, tỉnh Lecco, tỉnh Como và một phần của tỉnh Milano.
Nó trải dài từ phía Bắc khu Canzo đến khu vực Monza (theo như, khoảng, 3&nbsp;km từ trung tâm lịch sử của Milan), và từ phía tây sông Seveso đến sông Adda. Một con sông quan trọng là sông Lambro. Khu vực phía nam và phía tây chủ yếu là đồng bằng, trong khi phía bắc và phía đông là đồi.

Các thị trấn quan trọng nhất là: Fino Mornasco, Cantù, Erba, Canzo, Annone di Brianza, Merate, Casatenovo, Oggiono, Barzanò, Lesmo, Briosco, Lissone, Desio và Seregno, Carate Brianza, Giussano, và Monza. 
Ngôn ngữ sử dụng tại đây gồm tiếng Ý và Brianzöö, một phương ngữ của tiếng Insubric.

## Tham khảo
Nukuʻalofa

**Nukualofa** là thủ đô và thành phố lớn nhất của Vương quốc Tonga. Nó nằm ở bờ biển phía bắc của đảo Tongatapu, phía nam của quần đảo Tonga.

## Khí hậu

Nuku’alofa mang khí hậu xích đạo theo phân loại khí hậu Köppen. Khu vực thành phố tuy có những tháng ẩm hay khô rõ rệt, song không mùa khô thực sự (khi mà lượng mưa hàng tháng dưới ). Nhiệt độ cao hơn chút ít vào tháng 1-2 khi mà nhiệt độ trung bình xấp xỉ  khi so với tháng 6-7 khi nhiệt độ chừng . Nuku’alofa nhận khoảng  lượng mưa hàng năm.

## Thành phố kết nghĩa
*  Whitby, Anh, Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland
* Hazleton

## Tham khảo

* Vason G, AN authentic of narrative of four years residence at one of the Friendly Islands,1810
* Martin J, An account of the natives of the Tonga Islands, in the south pacific ocean. with an original grammer and vocabulary of their language. Compiled and arranged from the extensive communication of Mr William Mariner, several years resident in those islands, 1817
* Munro and Thornley, The convant makers: Islanders missionaries in the Pacific,1996.
* Findlay and Holdworth, History of the Wesleyan Methodist Missionary Society Vol III, 1921
Quảng Xuân

**Quảng Xuân** là một xã thuộc huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình, Việt Nam.

## Địa lý
Xã Quảng Xuân nằm ở phía đông nam huyện Quảng Trạch, có vị trí địa lý:
*Phía tây và phía nam giáp thị xã Ba Đồn
*Phía bắc giáp xã Quảng Hưng
*Phía đông giáp Biển Đông.

Xã Quảng Xuân có diện tích 11,66&nbsp;km², dân số năm 2019 là 10.397 người, mật độ dân số đạt 892 người/km².

## Hành chính
Xã Quảng Xuân được chia thành 4 thôn: Xuân Hòa, Thanh Bình, Thanh Lương, Xuân Kiều.

## Chú thích

## Tham khảo
Tongatapu

**Tongatapu** là đảo lớn nhất tại Tonga và là nơi thủ đô Nukualofa toạ lạc. Nó nằm trong nhóm đảo miền nam Tonga, và là đảo đông dân nhất của đất nước, với chừng 71.260 dân (2006), 70,5% dân số toàn Tonga, với diện tích . Điểm cao nhất trên đảo cao . Tongatapu là trung tâm chính trị Tonga và là nơi đặt cung điện hoàng gia.

## Tham khảo
Mu'a (Tongatapu)

**Mu'a** là một thành phố nhỏ ở các huyện Hahake (phía đông) trên đảo Tongatapu, và nó đã là kinh đô nhiều năm của Tonga. Nó được chia thành các làng Lapaha và Tatakamotonga, nằm gần Talasiu và nổi tiếng với các cổ langi (các ngôi mộ chôn cất hoàng gia).
Mu'a nằm dọc theo phía đông của đầm phá Tongatapu. Ngoại trừ một vùng rộng từ 50 mét đến 200 mét dọc theo bờ biển là vùng đất bùn thấp (ngày nay phần lớn được chôn lấp bằng đá), phần còn lại của làng là trên cao, vùng đất đỏ núi lửa màu mỡ.
Theo điều tra dân số năm 1996, thành phố này có 3.900 người.

Hầu hết mọi người của Lapaha là tín đồ Công giáo Rôma.
Tatakamotonga có một trường tiểu học của chính phủ nằm ở phía tây bắc của làng và trường trung học của các nhà thờ Wesleyan (Tapunisiliva, chi nhánh phía đông của trường trung học Tupou) ở phía đông bắc. Lapaha có một trường tiểu học của chính phủ và trường trung học của nhà thờ Công giáo La Mã (Takuilau) ở cuối phía đông của làng.

## Tham khảo
Quận Cocke, Tennessee

**Quận Cocke** là một quận nằm trong tiểu bang Tennessee. Quận này tạo là một phần của vùng thống kê tiểu đô thị Newport, tiểu bang Tennessee, được coi là một thành phần của vùng thống kê kết hợp Follette Knoxville-Sevierville-La. Tại thời điểm năm 2000, dân số quận là 33.565 người. Ước tính năm 2005 dân số quận này là 34.929 người. quận lỵ của nó là Newport .
Theo Cục Điều tra Dân số Hoa Kỳ, quận có tổng diện tích 443 dặm vuông (1.147,4 &nbsp;km²), trong đó 434 dặm vuông (1.124,1 &nbsp;km²) là đất và 9 dặm vuông (23,3 &nbsp;km²) (1,97%) là nước. Một phần của quận nằm trong ranh giới của Vườn quốc gia Great Smoky Mountains. Điểm cao nhất của quận là Old Black với độ cao 1.942 mét (6.370&nbsp;ft). [3]

## Tham khảo
42 TCN

**Năm 42 TCN** là một năm trong lịch Julius. 
## Sự kiện
**[[Trận Philippi]]**: Tam hùng Marcus Antonius và Augustus đánh trận quyết định với Brutus và Cassius.

## Sinh

## Mất

## Tham khảo
53 TCN

**Năm 53 TCN** là một năm trong lịch Julius. 
## Sự kiện
*Liên minh tam hùng lần thứ 1 kết thúc.
## Sinh

## Mất
*Marcus Licinius Crassus
## Tham khảo
63 TCN

**Năm 63 TCN** là một năm trong lịch Julius. 
## Sự kiện

## Sinh

* Augustus, Hoàng đế đầu tiên của Đế quốc La Mã.

## Mất

## Tham khảo
66 TCN

**Năm 66 TCN** là một năm trong lịch Julius. 
## Sự kiện

## Sinh

## Mất
*Caius Licinius Macer, nhà biên niên sử La Mã.

## Tham khảo
Thập niên 1870

**Thập niên 1870** là thập niên diễn ra từ năm 1870 đến 1879.
## Chính trị và chiến tranh

### Chiến tranh

### Xung đột

### Thuộc địa hóa

### Các sự kiện chính trị nổi bật

## Thiên tai

## Hiệp hội

## Công nghệ

## Khoa học

## Kinh tế

## Văn hóa đại chúng

### Văn học và nghệ thuật

### Thể thao

### Âm nhạc

### Kiến trúc

### Thời trang

### Khác

### Tiểu thuyết và phim

## Nhân vật

### Lãnh tụ thế giới

## Tham khảo
Vườn quốc gia Dãy núi Great Smoky

**Vườn quốc gia Dãy núi Great Smoky** (tên tiếng Anh: *Great Smoky Mountains National Park*) là một vườn quốc gia và di sản thế giới tại Hoa Kỳ. Nó nằm trên đường ranh giới phía đông của dãy núi Great Smoky, một phần của dãy núi Blue Ridge là một phần của dãy Appalachia lớn hơn. Ranh giới giữa hai tiểu bang Tennessee và Bắc Carolina chạy theo hướng đông bắc đến tây nam qua giữa vườn quốc gia này. Đây là vườn quốc gia được ghé thăm nhiều nhất tại Hoa Kỳ với hơn 11,4 triệu du khách trong năm 2018. Đường mòn Appalachian từ Maine đến Georgia băng qua trung tâm vườn quốc gia. Nó được Quốc hội Hoa Kỳ thông qua và chính thức được khánh thành bởi tổng thống Franklin D. Roosevelt vào năm 1940.

Với diện tích , đây là một trong những khu bảo tồn lớn nhất miền Đông Hoa Kỳ. Lối vào chính của vườn quốc gia nằm dộc theo Tuyến đường 441 tại Gatlinburg, Tennessee và Cherokee, Bắc Carolina. Đây là vườn quốc gia đầu tiên có đất và chi phí liên quan được trả bằng một phần quỹ liên bang, trong khi hầu hết các vườn quốc gia trước đó được trả hoàn toàn bằng tiền của bang hoặc quỹ tư nhân.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*  of the National Park Service
* Species Mapper 
* Great Smoky Mountains National Park at NASA Earth Observatory
* Official Nonprofit Expert Nature Hikes
*Guide to records (general administrative files) from the Great Smoky Mountains National Park
* Great Smoky Mountains Association — Nonprofit Partner of the Park, videos, photos, maps, and more
Vũ Bình (định hướng)

**Vũ Bình** có thể là một trong số các địa danh sau:

## Việt Nam
*Xã Vũ Bình, huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình
*Xã cũ Vũ Bình thuộc huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình; nay là một phần của xã Hồng Vũ.

## Trung Quốc
*Huyện Vũ Bình thuộc địa cấp thị Long Nham, tỉnh Phúc Kiến.
Vũ Thắng (định hướng)

**Vũ Thắng** có thể là:

## Địa danh
* Xã cũ Vũ Thắng thuộc huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình, Việt Nam; nay là một phần của xã Hồng Vũ
* Huyện Vũ Thắng, địa cấp thị Quảng An, tỉnh Tứ Xuyên, Trung Quốc.

## Nhân danh
* Vũ Thắng, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Trị Thiên (1981-1985), Việt Nam
Vũ Công (định hướng)

**Vũ Công** có thể là:
* Huyện Vũ Công thuộc thành phố Hàm Dương, tỉnh Thiểm Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.
* Xã Vũ Công, huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình, Việt Nam.
* Vũ Công là thụy hiệu của một số vị quân chủ.
* Vũ công là danh từ chỉ những người làm nghề khiêu vũ.
* Phiên âm khác của võ công.
Lê Quả Dục

**Lê Quả Dục** (1833-1899), tự là *Toàn Thanh*, hiệu là *Dưỡng Chính Trai*; là một nhà giáo, nhà thơ và là một viên quan nhà Nguyễn theo đường lối kháng Pháp ở cuối thế kỷ 19 trong lịch sử Việt Nam.

## Tiểu sử sơ lược
**Lê Quả Dục** sinh trưởng tại xã Hoành Nha, huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định (nay thuộc xã Giao Tiến, huyện Xuân Thủy, tỉnh Nam Định).

Ông mồ côi cha từ nhỏ, gia đình nghèo. Nhưng nhờ tư chất thông minh và siêng năng, năm Tự Đức thứ 20, ông thi đỗ cử nhân khoa Đinh Mão (1867).

Vì bận phụng dưỡng mẹ già, ông không ra làm quan, mà ở nhà mở trường dạy học.

Mãi đến năm 1883, khi mẹ đã qua đời, ông mới đi làm Huấn đạo huyện Ý Yên, rồi Tri huyện Phong Doanh (đều thuộc tỉnh Nam Định).

Năm 1886, ông được thăng làm Tri phủ Nho Quan (Ninh Bình), nhưng ngay năm sau ông xin cáo quan về quê để tiếp tục nghề dạy học.

Lê Quả Dục có tham gia việc mộ nghĩa chống Pháp cùng với Phạm Văn Nghị, và có liên hệ với nhiều sĩ phu yêu nước như Đỗ Huy Liêu, Vũ Hữu Lợi, Trần Văn Gia...

Ông mất năm 1899, thọ 66 tuổi.

## Tác phẩm
Tác phẩm của Lê Quả Dục có Lê Toàn Thanh thi văn tập, gồm 80 bài thơ chữ Hán, một số bài văn Nôm và câu đối.
Năm 1981, trong bộ *Văn học yêu nước & cách mạng Hà Nam Ninh* có trích ra giới thiệu 6 bài thơ của ông. Sau đây là một bài tiêu biểu ở trong số đó:

## Chú thích

## Sách tham khảo
*Nhiều người soạn (Nguyễn Văn Huyên chủ biên), *Văn học yêu nước & cách mạng Hà Nam Ninh* (tập 1). Nhà xuất bản Khoa học Xã hội, 1981.
Nam Ngạn (phường)

**Nam Ngạn** là một phường cũ thuộc thành phố Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

## Địa lý
Phường Nam Ngạn là phường nội ô của thành phố Thanh Hóa, có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp phường Long Anh
*Phía tây giáp phường Đông Thọ
*Phía nam giáp các phường Đông Hải, Đông Hương và Trường Thi
*Phía bắc giáp phường Hàm Rồng.

Phường Nam Ngạn có diện tích 2,64&nbsp;km², dân số năm 1999 là 9.827 người, mật độ dân số đạt người/km².

Phường Nam Ngạn được bao bọc bởi ba con sông: phía bắc là Sông Mã, phía đông có sông Cầu Cốc, phía tây là sông Thọ Hạc.

## Lịch sử
Trước cách mạng tháng Tám, phường Nam Ngạn gồm làng Nam Ngạn và một xóm của làng Hương Bào Nội, một xóm của làng Đức Thọ Vạn và ấp Văn Tập, các làng và ấp này đều thuộc tổng Thọ Hạc, huyện Đông Sơn, phủ Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa.

Sau cách mạng tháng Tám đến giữa năm 1946, thuộc xã Nam Sơn Thọ và từ năm 1946 đến năm 1954 thuộc xã Đông Thọ, đều thuộc huyện Đông Sơn.

Từ cuối năm 1954, xã Đông Thọ chia thành hai xã là Đông Thọ và Đông Giang, Nam Ngạn thuộc xã Đông Giang.

Năm 1963, xã Đông Giang sáp nhập vào thị xã Thanh Hóa và thành lập tiểu khu Nam Ngạn trên cơ sở phần còn lại của xã Đông Giang.

Tháng 8 năm 1981, cùng với các tiểu khu khác, tiểu khu Nam Ngạn chuyển thành phường Nam Ngạn.

Tháng 6 năm 1994, thành lập phường Trường Thi trên cơ sở một phần diện tích và dân số của phường Nam Ngạn.

## Văn hóa
### Di tích
* Nghĩa trang liệt sĩ tỉnh Thanh Hóa: Nằm trên đường Trần Hưng Đạo.
* Tượng đài Nam Ngạn chiến thắng.
* Chùa Mật Đa - di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia.
* Chùa Hương Quang Tự - di tích lịch sử cấp quốc gia.
### Chiến tranh chống Mỹ
Kỳ tích bắn rơi 47 chiếc máy bay hiện đại của Mỹ trong 2 ngày 3 - 4/4/1965 có đóng góp không nhỏ của quân và dân phường Nam Ngạn. Trong trận chiến đấu đó, chị Ngô Thị Tuyển và đại đội dân quân Nam Ngạn đã được tặng thưởng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

Ngày 14/6/1972 trên đoạn đê Sông Mã thuộc địa phận 2 làng Nam Ngạn và Hàm Rồng, gần 400 dân công đã hy sinh do bom Mỹ trong quá trình đắp đê. Trong đó có hơn 300 các cô gái ở lứa tuổi đôi mươi là các nữ sinh, giáo sinh, giáo viên ở các trường trung cấp thương nghiệp, trung cấp Y Thanh Hóa... Một công trình tưởng niệm chuẩn bị được xây dựng để tưởng nhớ những người đã ngã xuống.

Nhân dân Nam Ngạn đã phải chịu những thiệt hại rất to lớn trong chiến tranh chống Mỹ. 2 lần bị máy bay B52 rải thảm, 6 lần bị pháo kích từ biển vào, tổng cộng đã có 3.550 quả bom các loại, trong đó có 627 quả bom phá, 58 quả bom nổ chậm, hàng ngàn quả bom bi, đạn rốc két và các loại bom đạn khác; làm cho hàng trăm người chết, hàng trăm ngôi nhà bị phá hủy, hàng chục mẫu ruộng biến thành hố bom, bình quân mỗi người dân Nam Ngạn phải hứng chịu 13 quả bom.

## Danh nhân
*Ngô Thị Tuyển - Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.
*Nguyễn Thị Hằng - nguyên thứ trưởng Bộ Lao động Thương Binh và Xã hội.

## Chú thích

## Xem thêm
Nam Ngạn, Trùng Khánh

**Nam Ngạn** (tiếng Trung giản thể: 南岸区, Hán Việt: *Nam Ngạn khu*) là một quận tại thành phố trực thuộc trung ương Trùng Khánh, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận này giáp các quận: Ba Nam, Giang Bắc, Du Bắc. Về mặt hành chính, Nam Ngạn được chia làm 6 nhai đạo biện sự xứ và 9 trấn. Diện tích quận này là 274 km2, dân số 550.000 người.

## Tham khảo
Thụy An (định hướng)

**Thụy An** có thể là:

## Địa danh
### Việt Nam
; Địa danh cũ
* Xã Thụy An (huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội); nay là một phần các xã Suối Hai và Quảng Oai
* Xã cũ Thụy An thuộc huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình; nay là một phần xã An Tân cùng huyện.

### Trung Quốc
* Thành phố cấp huyện Thụy An thuộc thành phố Ôn Châu, tỉnh Chiết Giang

## Tên người
* Thụy An (1916-1989), nhà văn Việt Nam.
Xương vai

Trong giải phẫu học, **xương vai** là xương nối giữa xương cánh tay với xương đòn.

Xương vai tạo thành một phần phía sau của bả vai. Ở người, xương vai là một xương dẹt, có hình tam giác, nằm ở phía sau bên của lồng ngực.

## Cấu trúc

### Bề mặt

#### Mặt sườn (mặt trước)
**Mặt sườn** [Hình 1] là một mặt lõm tạo thành *hố dưới vai*.

#### Mặt lưng (mặt sau)

### Bờ

Xương vai có ba bờ:

* **Bờ trên**


Image:Superior border of left scapula01.png|Mặt trước của xương vai trái. Bờ trên hiển thị bởi màu đỏ
File:Superior border of left scapula - animation01.gif|Xương vai trái. Bờ trên hiển thị bởi màu đỏ.
File:Superior border of scapula - animation02.gif|Hình ảnh động.  Bờ trên hiển thị bởi màu đỏ.


* **Bờ ngoài**


Image:Lateral border of left scapula01.png|Mặt sau của xương vai trái. Bờ ngoài hiển thị bởi màu đỏ.

File:Lateral border of left scapula - animation.gif|Xương vai trái. Bờ ngoài hiển thị bởi màu đỏ.

File:Lateral border of scapula - animation.gif|Hình ảnh động. Bờ ngoài hiển thị bởi màu đỏ.


* **Bờ trong**

### Góc

Xương vai có ba góc:
# **Góc trên** được bao bọc bởi cơ thang
# **Góc dưới** được bao bọc bởi cơ lưng rộng.
# **Góc ngoài** có ổ chảo xương vai.

### Mỏm cùng vai

## Chức năng
Những cơ sau được gắn với xương vai:

### Động tác

Cử động của xương vai được mang lại bởi các cơ xương vai:

Nâng lên, Hạ xuống, Duỗi ra, Co lại, Xoay ra ngoài, Xoay vào trong, Anterior Tilting và Posterior Tilting.

## Hình ảnh

*

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*  - "Joints of the Upper Extremity: Scapula"
Quỳnh Hải (định hướng)

**Quỳnh Hải** có thể là:

* Xã Quỳnh Hải, huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình, Việt Nam
* Thành phố cấp huyện Quỳnh Hải thuộc tỉnh Hải Nam, Trung Quốc
Điếm Giang

**Điếm Giang** (chữ Hán giản thể:垫江县, Hán Việt: *Điếm Giang huyện*) là một huyện thuộc thành phố trực thuộc trung ương Trùng Khánh, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 1518 km2, dân số năm 2006 là 887.000 người. Mã số bưu chính: Huyện này nằm ở đông bắc của Trùng Khánh. Về mặt hành chính, huyện này được chia ra thành 14 trấn, 12 hương (thời điểm năm 2005)
 
## Tham khảo
Tân Việt (định hướng)

**Tân Việt** có thể là:

## Địa danh
; Địa danh cũ
* Xã Tân Việt (huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương); nay là một phần xã Bình Giang, thành phố Hải Phòng
* Xã Tân Việt, huyện Thanh Hà, tỉnh Hải Dương
* Xã Tân Việt, huyện Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên
* Xã cũ Tân Việt thuộc thị xã Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh; nay là một phần của xã Việt Dân, thành phố Đông Triều
* Xã cũ Tân Việt thuộc huyện Văn Lãng, tỉnh Lạng Sơn; nay là một phần các xã Bắc Hùng và Bắc Việt.
* Xã cũ Tân Việt thuộc huyện Bảo Lâm, tỉnh Cao Bằng; nay là một phần xã Nam Quang.

## Khác
* Một tên gọi khác của Tân Việt Cách mệnh Đảng: đảng Tân Việt.
Phố Hàng Mã

**Phố Hàng Mã** (行禡) là một trong những hàng phố nằm trong khu phố cổ Hà Nội, thuộc phường Hoàn Kiếm. Khi người Pháp đặt chân lên Bắc Kỳ (1872), phố có tên tiếng Pháp là **Rue du Cuivre**. Nơi đây có nghề thủ công truyền thống làm đồ mã dùng cho công việc cúng lễ và đồ trang trí bằng giấy.

## Đặc điểm, vị trí
Phố Hàng Mã trước 2025 thuộc phường Hàng Mã, quận Hoàn Kiếm; nay thuộc phường Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội. Phố nằm theo hướng Đông - Tây, trải dài trên 300m. Đầu phía Đông của phố là ngã tư giao với Hàng Đường, Hàng Ngang và Hàng Chiếu. Đầu phía Tây của phố là ngã ba giao với Phùng Hưng và đường tầu hỏa.

Hàng Mã nằm ở vị trí cách chợ Đồng Xuân 100m về phía Nam và cách Hồ Hoàn Kiếm 700m về phía Bắc.

## Lịch sử
Ngày xưa thuộc đất thôn Vĩnh Thái và thôn An Phú, tổng Hậu Túc (sau đổi là tổng Đồng Xuân), huyện Thọ Xương cũ. Sau đó, thôn Vĩnh Thái đổi thành thôn Vĩnh Hanh. Hai thôn này nằm hai bên bờ sông Tô Lịch, đoạn sông này đã bị lấp, hình thành dải phố với hai dãy nhà đối diện. Thời Pháp phố Hàng Mã được đặt tên chung là Rue du Cuivre với phố Hàng Đồng bây giờ. Dân ở đây gồm một số gia đình người làng Tân Khai đến định cư mở cửa hàng bán giấy và đồ mã dùng cho công việc cúng lễ theo tập tục phương Đông, và đồ hàng giấy dùng trong trang trí.

Lịch sử Hàng Mã còn nổi tiếng với kiến trúc đặc trưng của phố cổ Hà Nội là những ngôi nhà hình ống và nhà chồng diêm. Nhà hình ống với bề rộng có hạn, nhưng người dân đã khéo léo kết hợp không gian ở, thờ phụng, nghỉ ngơi, sản xuất và công việc buôn bán. Nhà chồng diêm là loại nhà hai tầng có cửa giả hoặc cửa sổ cỡ nhỏ mở ra phía mặt đường phố, những ngôi nhà như thế này ngoài mái ngói hắt nghiêng ra ngoài mặt phố còn có mái tranh vẩy thêm ra hè để che mưa nắng cho cửa nhà hoặc cửa hàng buôn bán.

Công việc buôn bán trên phố Hàng Mã thực sự đông đúc bắt đầu trước ngày Rằm tháng 7 Âm lịch khoảng một tháng, và từ ngày 24 tháng Chạp ngay sau lễ Tết Ông Công ông Táo đến tận trưa ngày 30 Tết Âm lịch (còn gọi là tết Nguyên Đán).

## Xem thêm
* Khu phố cổ Hà Nội
* Chợ Đồng Xuân
* Phố Hàng Chiếu

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Thông tin về phố Hàng Mã 
* Phố Hàng Mã rực rỡ ngày giáp Tết
Isuzu

, () là một công ty sản xuất ô tô của Nhật Bản, trụ sở chính ở Tokyo. Năm 2005, Isuzu trở thành hãng lớn nhất thế giới sản xuất các dòng xe tải từ trung bình đến hạng nặng. Nó có cơ sở sản xuất nằm ở các thành phố và tỉnh của Nhật Bản như Fujisawa, Tochigi, Hokkaidō. Isuzu nổi tiếng về sản xuất các xe thương mại và động cơ diesel. Vào năm 2009, Isuzu đã sản xuất được 21 triệu động cơ diesel. Động cơ diesel của Isuzu được các hãng ô tô khác như Renault, Opel và General Motors sử dụng.

## Chú thích

## Liên kết ngoài
* Website của Isuzu
* Website của Isuzu tiếng Nhật
71 TCN

**Năm 71 TCN** là một năm trong lịch Julius. 
## Sự kiện

## Sinh

## Mất
* Hứa Bình Quân

## Tham khảo
Hậu Thạnh (định hướng)

**Hậu Thạnh** có thể là một trong số các địa danh sau:
* Xã Hậu Thạnh, tỉnh Tây Ninh.

; Địa danh cũ
* Xã Hậu Thạnh (huyện Long Phú, tỉnh Sóc Trăng); nay là một phần của xã Trường Khánh, thành phố Cần Thơ
* Xã Hậu Thạnh Đông, Hậu Thạnh Tây (huyện Tân Thạnh, tỉnh Long An); nay là một phần của xã Hậu Thạnh, tỉnh Tây Ninh.

## Xem thêm
*Hậu Thành
Đức Xương (định hướng)

**Đức Xương** có thể là:

## Trung Quốc
* Huyện Đức Xương thuộc Châu tự trị dân tộc Di Lương Sơn, tỉnh Tứ Xuyên

## Việt Nam
; Địa danh cũ
* Xã Đức Xương (huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương); nay là một phần xã Trường Tân, thành phố Hải Phòng
111 TCN

**Năm 111 trước công nguyên** (TCN) là một năm trong lịch Julius.

## Sinh

## Mất

* Triệu Dương Vương, vua nước Nam Việt.
## Sự kiện

* Nhà Hán chiếm được Nam Việt cũ và chia lại thành 3 quận: Giao Chỉ, Cửu Chân và Nhật Nam (bao gồm Bắc Trung Bộ đến Quảng Nam ngày nay), gộp với 6 châu của Trung Quốc thành châu Giao.
## Tham khảo
Lai Vu (định hướng)

**Lai Vu** có thể là:

## Việt Nam
; Địa danh cũ
* Xã Lai Vu (huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương); nay là một phần xã Lai Khê, thành phố Hải Phòng.

## Trung Quốc
* Địa cấp thị cũ Lai Vu thuộc tỉnh Sơn Đông, giải thể năm 2019; nay là một phần địa cấp thị Tế Nam.
* Khu Lai Vu thuộc địa cấp thị Tế Nam, tỉnh Sơn Đông (trước đây là khu Lai Thành thuộc địa cấp thị Lai Vu).
Sân bay Lugano

**Sân bay Lugano** (mã IATA: TAI, ICAO: LSZA) là một sân bay khu vực có cự ly 4&nbsp;km (2,5 dặm Anh) về phía tây của Lugano, Thụy Sĩ. Nó nằm gần ngôi làng Agno gần đó hơn là Lugano, và do đó thường được gọi bằng tên sân bay Lugano-Agno.

Việc hạ cánh tại sân bay Lugano-Agno là khá khó khăn vì góc dốc của nó gốc của 6,65 °, tăng hơn gấp đôi của các góc tiếp cận tiêu chuẩn của 3 °. Điều này là do vị trí địa lý của nó trong miệng của một thung lũng.
## Tuyến bay

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*Sân bay Lugano  &mdash; Trang mạng chính thức 
*Lugano Airport Qualification &mdash; Information for pilots
*
*
Hoàng Văn Tuấn

**Hoàng Văn Tuấn** (1823-1892) là một viên quan nhà Nguyễn theo đường lối kháng Pháp ở cuối thế kỷ 19 trong lịch sử Việt Nam.

## Tiểu sử sơ lược
**Hoàng Văn Tuấn** sinh năm Quý Mùi (1823) tại làng Đô Hoàng, xã Yên Thành, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định.

Khoảng cuối năm 1858, ông theo đoàn nghĩa dũng của Hoàng giáp Phạm Văn Nghị vào Huế xin vua Tự Đức cho ra Đà Nẵng đánh đuổi quân Pháp, nhưng nhà vua không cho nên cả đoàn đành phải quay về.

Khoa thi Hương năm Bính Tý (1876), ông thi đỗ giải nguyên, được bổ làm Tri huyện Nam Xang (tức huyện Lý Nhân, thuộc tỉnh Hà Nam ngày nay).

Năm 1873, quân Pháp đánh thành Hà Nội lần thứ nhất. Thành bị đánh hạ, tướng giữ thành là Nguyễn Tri Phương bị thương rồi mất. Sau đó, các thành ở Hải Dương, Ninh Bình và Nam Định cũng lần lượt bị quân Pháp tiến chiếm. Căm giận, Hoàng văn Tuấn cùng văn thân trong huyện mộ quân rồi tham gia lực lượng của Phạm Văn Nghị kình chống lại, giữ vững được Ý Yên và Phong Doanh.
 
Năm 1874, triều đình Huế ký Hòa ước Giáp Tuất với Pháp, Hoàng Văn Tuấn bất bình cáo quan về làng.
 
Năm 1883, quân Pháp đánh thành Hà Nội lần thứ hai. Thành lại bị đánh hạ, tướng giữ thành là Hoàng Diệu treo cổ tuẫn tiết. Hoàng Văn Tuấn lại cùng với các bạn đồng chí hướng mộ quân chống ngăn.

Năm 1884, sau khi ký Hòa ước Giáp Thân với Pháp, triều đình Huế ra lệnh quan quân ở Bắc Kỳ bãi binh. Vì chống lệnh, Hoàng Văn Tuấn bị bắt giam ở nhà lao Ninh Bình, rồi bị kết án tù đày 10 năm. Sau, nhờ người quen vận động nên ông được thả, chịu sự quản thúc ở quê nhà.

Năm Nhâm Thìn (1892), ông lâm bệnh nặng rồi mất, thọ 69 tuổi.

## Thơ Hoàng Văn Tuấn
Sinh thời, ông có làm nhiều thơ văn, nhưng thất lạc gần hết, nay chỉ còn lại ít bài thơ chữ Hán. Giới thiệu một bài:

## Xem thêm
* Pháp đánh thành Hà Nội lần thứ nhất
* Pháp đánh thành Hà Nội lần thứ hai

## Sách tham khảo
*Nhiều người soạn (Nguyễn Văn Huyên chủ biên), *Văn học yêu nước & cách mạng Hà Nam Ninh* (tập 1). Nhà xuất bản Khoa học Xã hội, 1981, tr. 157-159.
*Nguyễn Q. Thắng-Nguyễn Bá Thế, *Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam*. Nhà xuất bản Khoa học Xã hội, 1992, tr. 266-267.

## Chú thích

## Tham khảo
Vaud

**Vaud** (tiếng Pháp phát âm là: [vo]) là một trong số 26 bang của Thụy Sĩ và nằm ở Romandy, đây là bang nói tiếng Pháp nằm ở tây nam Thuỵ Sĩ, giáp biên giới với các vùng Auvergne-Rhône-Alpes và Bourgogne-Franche-Comté của Pháp. Thủ phủ bang là thành phố Lausanne. Tên của các bang trong các ngôn ngữ khác của Thụy Sĩ là Vaud trong tiếng Ý (phát âm [Vaud]), Waadt trong tiếng Đức (phát âm là [va ː t]), và VAD trong tiếng Romansh.
## Tham khảo
179 TCN

**Năm 179 trước công nguyên** (TCN) là một năm trong lịch Julius. 
## Sự kiện
* Triệu Đà sáp nhập Âu Lạc vào Nam Việt, chia Âu Lạc thành 2 quận: Giao Chỉ, Cửu Chân.
*Âu Lạc bị chiếm do An Dương Vương chủ quan, rơi vào bẫy của Triệu Đà.

## Sinh ngày

## Mất
*An Dương Vương

## Tham khảo
Lê Ninh (định hướng)

**Lê Ninh** có thể là:

## Nhân danh
* Lê Trang Tông, tên huý Lê Ninh, hoàng đế nhà Hậu Lê
* Lê Ninh, tên một nghĩa quân tham gia phong trào Cần Vương

## Địa danh
; Địa danh cũ
* Xã Lê Ninh (thị xã Kinh Môn, tỉnh Hải Dương); nay là một phần xã Bắc An Phụ, thành phố Hải Phòng
188 TCN

**Năm 188 TCN** là một năm trong lịch Julius. 
## Sự kiện

## Sinh
* Hán Cảnh Đế

## Mất
* **Trương Lương**

## Tham khảo
190 TCN

**Năm 190 TCN** là một năm trong lịch Julius. 
## Sự kiện

## Sinh
* Hipparchus, nhà thiên văn học, địa lý, và toán học Hy Lạp (mất 120 TCN)
* Cornelia Scipionis africana, hai con gái của Publius Cornelius Scipio Africanus và Aemilia Paulla.
## Mất

## Tham khảo
L'Abbaye

**L'Abbaye** là một đô thị ở bang Vaud, Thụy Sĩ. Đô thị này nằm ở huyện la Vallée. Nó lấy tên từ nhà nguyện Lac de Joux, một tu viện Premonstratensia.
Đô thị này nằm ở trung tâm của Valle de Joux trong Jura. Nó bao gồm cả các làng Bioux và du Pont.

## Tham khảo
Quyết Thắng (định hướng)

**Quyết Thắng** có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau:

* Phường Quyết Thắng, tỉnh Thái Nguyên
* Xã Quyết Thắng, thành phố Hải Phòng
* Xã Quyết Thắng, tỉnh Phú Thọ

; Địa danh cũ
* Phường Quyết Thắng (thành phố Kon Tum, tỉnh Kon Tum); nay là một phần phường Kon Tum, tỉnh Quảng Ngãi
* Phường Quyết Thắng, thành phố Lai Châu, tỉnh Lai Châu
* Phường Quyết Thắng, thành phố Sơn La, tỉnh Sơn La
* Xã Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên
* Xã Quyết Thắng (thành phố Hải Dương, tỉnh Hải Dương); nay là một phần phường Ái Quốc, thành phố Hải Phòng
* Xã Quyết Thắng (huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương); nay là một phần xã Vĩnh Lại, thành phố Hải Phòng.
* Xã Quyết Thắng, huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình
* Xã Quyết Thắng, huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn
* Xã Quyết Thắng, huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang
* Phường Quyết Thắng (thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai); nay là một phần của phường Trung Dũng
Haʻapai

**Ha'apai** là một nhóm các hòn đảo, đảo nhỏ, rạn san hô và đá ngầm ở trung tâm của Vương quốc Tonga, với nhóm Tongatapu về phía nam và nhóm Vavau về phía bắc. Mười bảy của các đảo Haapai có đông dân cư sinh sống.

Pangai là làng thủ đô hành chính của Nhóm Ha'apai và nằm trên Lifuka.

Tất cả các đảo lớn hơn là ở nhóm Lifuka đông. Hai đảo lớn hơn là Lifuka và Foa có dân số lần lượt là 2.968 và 1.485 người tính tại thời điểm năm 2006. Tiếp thep là hai hòn đảo lớn hơn là Numuka và Haano có bốn làng, với dân số 951 người. Về phía nam của quần đảo này là Uiha, trong đó có hai thôn với dân số 638 người, là nơi chôn lấp cổ và di tích cổ đại.

Đảo lớn Tofua (núi lửa còn hoạt động) và Kao (núi lửa không hoạt động) nằm ở phía viễn tây. Những hòn đảo của nhóm Kotu, tại địa phương được biết đến với tên gọi Lulunga, nằm ở phía tây nam của quần đảo. Những hòn đảo của nhóm Nomuka, theo ngôn ngữ địa phương gọi là Otu Muomua, toạ lạc về phía nam.

## Tham khảo
Hồng Lạc (định hướng)

**Hồng Lạc** có thể chỉ đến:

* Một tên gọi của thời kỳ Hồng Bàng, giai đoạn huyền sử trong lịch sử Việt Nam.

; Địa danh cũ
* Xã Hồng Lạc (huyện Thanh Hà, tỉnh Hải Dương); nay là một phần phường Ái Quốc và một phần xã Hà Bắc, thành phố Hải Phòng
* Xã cũ Hồng Lạc, huyện Sơn Dương, Tuyên Quang; nay là một phần của xã Hồng Sơn, huyện Sơn Dương.
Hệ tọa độ cầu

Trong toán học, một **hệ tọa độ cầu** là một hệ tọa độ cho không gian 3 chiều mà vị trí một điểm được xác định bởi 3 số: **khoảng cách theo hướng bán kính** từ gốc tọa độ, **góc nâng** từ điểm đó từ một mặt phẳng cố định, và **góc kinh độ** của hình chiếu vuông góc của điểm đó lên mặt phẳng cố định đó.

Tọa độ cầu của một điểm có thể tính được từ tọa độ Descartes bằng công thức sau
:r=\sqrt{x^2 + y^2 + z^2}
:{\varphi}=\operatorname{arctan}\biggl({\frac{y}{x}}\biggr)
:{\theta}=\arccos \left({\frac{z}{\sqrt{x^2 + y^2 + z^2}}} \right)
trong đó atan2(y,x) là một biến thể của hàm arctan trả ra góc tính từ trục *x* của vector (*x*,*y*) trong toàn miền (-\pi,\pi]. (Ta không thể dùng hàm arctan thông thường, {\varphi}=\operatorname{arctan}\biggl({\frac{y}{x}}\biggr), vì nó sẽ trả ra cùng một góc cho (*x*,*y*) và (&minus;*x*,&minus;*y*)).

Các công thức này giả sử rằng cả hai hệ có cùng điểm gốc, và mặt phẳng cố định là mặt *x*–*y*, và góc kinh độ được đo từ trục *x*, sao cho trục *y* có giá trị \varphi=+90^\circ.

Ngược lại tọa độ Descartes có thể tính được từ tọa độ cầu bằng công thức:
:{x}=r \, \cos\varphi \, \sin\theta \quad 
:{y}=r \, \sin\varphi \, \sin\theta \quad 
:{z}=r \, \cos\theta \quad 

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Spherical Coordinates 
* Coordinate Converter - converts between polar, Cartisian and spherical coordinates
Ticino

**Ticino** là một trong số 26 bang của Thụy Sĩ và nằm ở khu vực nói tiếng Ý của Thụy Sĩ. Thủ phủ bang Ticino đóng ở thành phố Bellinzona.
Được đặt theo tên sông Ticino, đây là bang duy nhất mà tiếng Ý là ngôn ngữ chính thức duy nhất. Ticino giáp bang Uri ở phía bắc, bang Valais về phía Tây (qua đèo Novena), bang Graubünden về phía đông bắc và các vùng Lombardia, Piemonte của Ý về phía nam và nó bao quanh các vùng đất nằm lọt nhỏ thuộc Ý Campione d'Italia. Cùng với các khu vực của bang Graubünden nó tạo nên khu vực có tên gọi là Thụy Sĩ Ý.

## Tham khảo