open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Chiến dịch Bolo

**Chiến dịch Bolo** được tiến hành vào ngày 2 tháng 1 năm 1967, là một chiến dịch do Không lực Hoa Kỳ tiến hành nhằm tiêu diệt một số lượng lớn các máy bay MiG-21 của Không quân Nhân dân Việt Nam. Trong chiến dịch này, các máy bay của phía Việt Nam đã bị các máy bay F-4 của Mỹ phục kích bắn rơi ngay khi vừa rời đường băng và chưa kịp xếp đội hình. Theo phía Mỹ, đã có 7 chiếc MiG-21 của Việt Nam đã bị bắn rơi trong trận đánh này Phía Việt Nam xác nhận có 5 chiếc bị bắn rơi.

Cuối năm 1965, những chiếc MiG-21 đầu tiên của Việt Nam đã bắt đầu trực chiến tại căn cứ không quân Đa Phúc. Những chiếc MiG-21 của Việt Nam thường tấn công đối phương với tốc độ vượt âm, phóng tên lửa từ phía sau mục tiêu và nhanh chóng thoát khỏi sự truy đuổi. Người Mỹ đã khó đưa ra một giải pháp nào đó chống lại chiến thuật này, một chiến thuật đòi hỏi sự chuẩn bị tốt cho phi công và sĩ quan dẫn đường trên mặt đất ở sở chỉ huy.

Trong năm 1966, các phi công Hoa Kỳ tuyên bố đã bắn rơi 6 chiếc MiG-21. Phía Việt Nam tuyên bố 7 chiếc F-4 Phantom II và 11 chiếc F-105 Thunderchiefs đã bị MiG-21 bắn hạ.

Phản ứng lại, không quân Mỹ triển khai chiến dịch Bolo nhằm đáp trả. Chiến dịch này được Mỹ nghiên cứu rất kỹ, giữ bí mật ý đồ tác chiến nên đã gây bất ngờ cho không quân Việt Nam. Các phi công Mỹ tham gia trận không chiến được tập trung nghiên cứu kỹ mọi chi tiết của chiến dịch, cách sử dụng các thiết bị tác chiến điện tử, cách nghi binh, sử dụng vũ khí. Để nghi binh đánh lạc hướng hệ thống rađa ở miền Bắc Việt Nam, không quân Mỹ sử dụng kết hợp bố trí đội hình (đội hình bay, thời gian cất cánh, tốc độ, độ cao) và các thiết bị tác chiến điện tử, gây nhiễu (máy bay F-4 đeo khối ECM Pod với thiết bị gây nhiễu QRC-160 Jamming Pod, giống các máy bay F-105 Thunderchief để khiến Việt Nam tưởng lầm đó là F-105). Khi chiến dịch bắt đầu, các máy bay tiêm kích Mỹ bay trực chiến trên mây ngay trên vùng trời sân bay, sẵn sàng tấn công khi các máy bay MiG-21 mới xuyên mây lên chưa tập hợp xong đội hình. Khi MiG-21 cất cánh để đi đánh chặn đã bị phục kích bất ngờ, chịu tổn thất ngay khi mới cất cánh lên.

Việt Nam công nhận đã có 5 chiếc MiG bị hạ trong ngày 2/1 và thêm 2 chiếc vào ngày 6/1, điều may mắn là chỉ có 1 phi công tử trận còn 6 người khác đã nhảy dù an toàn. Không quân Việt Nam đã quyết định dừng bay MiG-21 đến ngày 23-4-1967 nhằm rút kinh nghiệm, chỉ ra nguyên nhân, bài học và tìm ra phương án đối phó với các chiến thuật mới của không quân Mỹ, sẵn sàng cho các trận đánh tiếp theo. Tính chung nửa đầu năm 1967, trong các trận không chiến, các phi công Việt Nam tuyên bố đã bắn rơi được 15 máy bay Mỹ.

## Chú thích
Abdullah al-Mehdar

**Abdullah Mehdar** còn gọi là **Abdullah al-Mehdar** và **Abdullah al-Mehdarhad** (? – 2010)là một nhân vật khủng bố al-Qaeda chỉ huy một tổ al-Qaeda tại Yemen. Ngày 13 tháng 1 năm 2010, có nhiều ghi nhận rằng ông bị lực lượng an ninh Yemen hạ sát.

## Cái chết

Lực lượng an ninh Yemen giết được Mehdar, nhiều giờ sau khi có hai binh sĩ chính phủ bị al-Qaeda giết ở một quận lân cận. Cuộc giao tranh này là nỗ lực của chính quyền Yemen trong việc triệt hạ chi nhánh Ả Rập của al-Qaeda, vốn từng đặt căn cứ ở Ả Rập Xê Út và do một người Saudi chỉ huy nhưng sau đó dời về Yemen và do một người Yemen điều động.

Các cuộc hành quân của chính phủ Yemen nhằm săn lùng al-Qaeda lúc này xảy ra thường xuyên hơn với sự giúp đỡ ngày càng gia tăng của Hoa Kỳ, vốn coi thành phần al-Qaeda nơi đây là một mối đe dọa có tính cách toàn cầu sau khi họ nhận trách nhiệm về âm mưu nổ bom bất thành trên chuyến bay ngày lễ Giáng sinh từ Amsterdam về Detroit.

Mehdar là một trong những người bị truy nã gắt gao nhất trong nước. Ông ta bị giết sau khi biệt kích Yemen ập vào căn nhà đang ẩn náu cùng với các tay phiến quân khác ở thành phố Houtah thuộc tỉnh Shabwa. Trước đó, ngày 12 tháng 1, lực lượng chính phủ Saudi hạ sát nhiều trăm phiến quân Yemen chiếm đóng một ngôi làng, trong lúc cuộc giao tranh giữa phiến quân và quân đội Yemen cũng diễn ra gần đó tại thành phố Sadah.

## Chú thích
Tỉnh của Đông Timor

**Đông Timor** về mặt hành chính chia thành 13 tỉnh (, trước là *distrito*). Tỉnh được chia thành các huyện (, trước là *subdistrito*). Huyện được chia thành các xã thôn (*suco*). Toàn quốc gia Đông Timor có 14 tỉnh, 66 huyện và 452 xã thôn.

## Xem thêm

* ISO 3166-2:TL
## Chú thích

## Tham khảo
Abd al-Majid az-Zindani

**Abd al-Majid az-Zindani** (còn viết là: Abdul Majeed al-Zindani, Abdelmajid al-Zendani, Abdul Majeed Zendani, Abd Al Majid Zandani;  *ʿAbd al-Majīd az-Zindānī*; 1 tháng 1 năm 1942  22 tháng 4 năm 2024) được Daniel Golden của *[[the Wall Street Journal]]* mô tả là "một người có học và chính trị gia Yemen có uy tín" Ông là người sáng lập và đứng đầu Đại học Iman tại Yemen, người đứng đầu phong trào chính trị al-Islah ở Yemen, và người sáng lập ra Ủy ban Dấu hiệu Khoa học tại Quran và Sunnah, trụ sở tại Ả Rập Xê Út.

Bộ Ngân khố Hoa Kỳ xác định Zindani là một nhân vật "Khủng bố Toàn cầu Đặc biệt", trích dẫn "lịch sử lâu dài của ông làm việc với bin Laden. Các sinh viên của Đại học Iman của ông bị nghi ngờ có quan hệ đến vụ ám sát các nhà truyền giáo và Jarallah Omar của đảng Xã hội Yemen. Tên ông cũng xuất hiện trên danh sách của Ủy ban 1267 LHQ về các cá nhân thuộc hay liên kết với Al-Qaida.

## Chú thích

## Liên kết ngoài
*عبد المجيد الزنداني.. اليمن بين التغريب والإسلام 
*عبد المجيد الزنداني.. جهاد لتطبيق الشريعة ج2 
*عبد المجيد الزنداني.. سيرة شيخ وتاريخ بلد ج1
Artalyta Suryani

**Artalyta Suryani** bí danh **Ayin** là một doanh nhân Indonesia nổi tiếng với việc tham gia hối lộ một công tố viên của Ngân hàng Hỗ trợ Thanh khoản Indonesia (Bantuan Likuiditas Bank Indonesia, viết tắt BLBI). Artalyta bị Toà án Jakarta kết tội tham nhũng và bị kết án 5 năm tù giam ngày 29 tháng 7 năm 2008 vì hối lộ Điều tra viên Ủy quyền Quận trưởng BLBI Urip Tri Gunawan trị giá 660.000 đô la Mỹ. Vụ án được nhiều sự chú ý vì có dính líu đến các viên chức từ văn phòng Tổng Chưởng, và gây ra sự lùi bước và sa thải các viên chức nhà nước. Vụ án cũng dính líu tới việc nghe trộm điện thoại do Ủy ban Diệt trừ Tham nhũng (KPK) tiến hành, và cuộc ghi âm được chiếu tại đài truyền hình quốc gia Indonesia.

## Hối lộ

## Chú thích

## Tham khảo
*
*
*
Mã Đoan Lâm

**Mã Đoan Lâm** (, 1254-1324) là nhà sử học Trung Quốc, tác giả bộ sách Văn hiến thông khảo thời Nguyên.

## Thân thế
Mã Đoan Lâm tự là **Quý Dữ**, người Ngạc Bình, Nhiêu châu. Cha ông là Mã Diên Loan từng làm chức *Biên tu quan* ở Quốc sử viện và *Hữu thừa tướng* kiêm *Khu mật sứ* thời Tống Độ Tông.

## Cuộc đời
Do cha làm đại thần trong triều, năm 19 tuổi (1272) Mã Đoan Lâm đã được bổ nhiệm làm *Thừa sự lang*.

Năm 1273, do không chịu phụ thuộc vào Giả Tự Đạo, Mã Đoan Lâm rời bỏ chức vụ, theo cha về quê. Ông cùng cha ở ẩn tại quê nhà cho đến khi nhà Nam Tống mất (1279).

Nhà Nguyên diệt nhà Tống. Hàng tướng nhà Tống theo nhà Nguyên, đang giữ chức Thượng thư bộ Lại là Lưu Mộng Viêm gửi thư mời ông ra làm quan cho nhà Nguyên, nhưng ông lấy lý do phải chăm sóc cha già để từ chối.

Năm 1289, Mã Diên Loan qua đời, ông được mời ra làm Thư viện Sơn trưởng ở Từ Hồ, Kha Sơn. Sau đó ông nhận một chức quan cửu phẩm – Giáo thu nho học Lộ Đài châu. Ông nổi tiếng là người giỏi biện luận, lời lẽ trôi chảy; học trò theo học ông rất đông.

Mã Đoan Lâm mất năm 1324 đời Nguyên Thái Định Đế, thọ 71 tuổi.

## Tác phẩm

Văn hiến thông khảo là tác phẩm lớn nhất của Mã Đoan Lâm. Đây là tác phẩm mở rộng và phát triển bộ sử Thông điển của Đỗ Hựu thời nhà Đường. Công trình sử học này được ông biên soạn từ năm 1290 đời Nguyên Thế Tổ và hoàn thành vào năm 1307 đời Nguyên Thành Tông.

Văn hiến thông khảo gồm có 24 môn với 348 quyển. So với Thông điển chỉ có 19 môn, Văn hiến thông khảo nhiều hơn 5 môn và khái quát thời gian lịch sử cho tới triều đại Nam Tống.

Tác phẩm Văn hiến thông khảo được triều đình nhà Nguyên trọng thị, nhưng giới sử học cho biết không có tư liệu nào ghi chép việc tác giả Mã Đoan Lâm vì vậy mà được cất nhắc lên địa vị cao hơn.

Ngoài Văn hiến thông khảo, Mã Đoan Lâm còn một số trước tác khác như:
* *Đa thức lục* 153 quyển
* *Nghĩa căn thủ mặc* 3 quyển
* *Đại học tập truyện*

Nhưng những tác phẩm này đều đã thất truyền.

## Nhận định
Mã Đoan Lâm được đánh giá là một sử gia có tư tưởng tiến bộ. Ông đã phát triển thể loại tân sử do Đỗ Hựu sáng lập, phát triển việc lấy sự kiện lịch sử để ghi chép lịch sử theo thể loại điển chí; đồng thời phát triển thêm một bước phương pháp tổng hợp và phân loại tư liệu của sử gia Trịnh Tiêu.

## Xem thêm
* Nhị thập tứ sử
* Đỗ Hựu
* Văn hiến thông khảo

## Tham khảo
* Nguyễn Thanh Hà (2009), *Mười nhà sử học nổi tiếng Trung Quốc*, Nhà xuất bản Văn hóa thông tin

## Chú thích
Komaki, Aichi

là một thành phố thuộc tỉnh Aichi, Nhật Bản.

Tính đến năm 2010, thành phố có dân số ước tính vào khoảng 149.415 người và mật độ dân số 2,380 người/km². Tổng diện tích là 62.82&nbsp;km².

## Lịch sử
*1584: các khu vực xung quanh núi Komaki đã trở thành nơi diễn ra trận đánh nổi tiếng Komaki
*1 tháng 1 năm 1955: Thành phố được thành lập.

## Thành phố kết nghĩa
* Wyandotte, Michigan, Hoa Kỳ

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Website chính thức
Kōnan, Aichi

là một thành phố thuộc tỉnh Aichi, Nhật Bản.

Tính đến năm 2010, thành phố có dân số vào khoảng 100.289 người và mật độ dân số 3,320 người/km². Tổng diện tích là 30,17&nbsp;km².

Thành phố được thành lập vào ngày 1 tháng 6 năm 1954.

## Liên kết ngoài

* Website chính thức
Konan (định hướng)

**Konan** có thể là:

## Người
* Konan Serge Kouadio (sinh 1988), cầu thủ bóng đá Bờ Biển Ngà chơi cho Fredrikstad F.K.
* Axel Cédric Konan (sinh 1983), cầu thủ bóng đá Bờ Biển Ngà đang chơi cho đội bóng Serie A U.S. Lecce
* Charles Konan Banny (sinh 1942), Thủ tướng Chính phủ tại Bờ Biển Ngà năm 2006-2007
* Henri Konan Bédié (sinh 1934), tổng thống Bờ Biển Ngà 1993-1999

## Địa danh
* Kōnan (江南市), một thành phố thuộc tỉnh Aichi
* Kōnan (香南市), một thành phố thuộc tỉnh Kochi
* Konan (湖南市), một thành phố thuộc tỉnh Shiga
* Kōnan, Saitama (江南町), một thị trấn thuộc tỉnh Saitama
* Kōnan, Kagawa (香南町), thị trấn cũ thuộc tỉnh Kagawa
* Kōnan, Shiga (甲南町), thị trấn cũ thuộc tỉnh Shiga
* Đại học Kōnan, một trường đại học ở thành phố Kobe, Nhật Bản.

## Doanh nghiệp
* Công ty đường sắt Kōnan, một nhà điều hành đường sắt tại Aomori, Nhật Bản.
* Công ty xe bus Kōnan, một công ty xe buýt có trụ sở tại Hirosaki, Aomori, Nhật Bản.
Quảng trường Thánh Phêrô

**Quảng trường Thánh Phêrô** (tiếng Ý: *Piazza San Pietro*) là quảng trường lớn nằm trước Vương cung Thánh đường Thánh Phêrô ở thành quốc Vatican. Tổ hợp công trình này là hình ảnh biểu tượng cho quốc gia Vatican, Tòa Thánh, và Giáo triều Rôma.

Quảng trường và như kiến trúc hành lang Colonnade được thiết kế bởi Lorenzo Bermini và được xây dựng từ năm 1655 đến năm 1667 dưới triều của Giáo hoàng Alexanđê VII. Trên nóc của hành lang là tượng của 140 vị thánh được điêu khắc từ năm 1662 đến năm 1703.

Tâm của quảng trường là cây cột đá Obelisk Ai Cập cổ đại như một tấm bia cổ xưa nhất nơi đây. Trước đó, cột này được dựng ở vận động trường của vua Nero, cách nơi đây 100 mét (là địa điểm nhà thờ Thánh Phêrô hiện nay).

Cột được dời ra đây từ năm 1586 với công dụng như chiếc đồng hồ mặt trời, vào lúc 12 giờ trưa bóng cây cột sẽ chiếu xuống ngay chiếc dĩa bằng đá cẩm thạch trắng. Đối xứng hai bên cây cột là hai bồn phun nước bằng đá. Bồn ở hướng Nam là công trình của Carlo Maderno được tạc vào năm 1613 và bốn hướng Bắc của Carlo Fontana tạo dựng vào năm 1677.

## Tham khảo
Hakimullah Mehsud

**Hakimullah (Hakim Ullah, Hakeemullah) Mehsud** (tiếng Pasto/Urdu: حکیم‌الله محسود; tên khai sinh **Jamshed Mehsud** Pasto/Urdu: جمشی محسود  và còn được biết đến là **Zulfiqar Mehsud** Pasto/Urdu: ذو الفقار محسود  sinh 1979) là lãnh tụ nhóm Tehrik-i-Taliban Pakistan (TTP). Ông là phụ tá của chỉ huy Baitullah Mehsud và một trong những nhà lãnh đạo của nhóm dân quân Fedayeen al-Islam trước khi Mehsud thiệt mạng trong một cuộc oanh tạc do tên lửa từ phi cơ không người lái của CIA. Ông từng là chỉ huy nhóm TTP tại Khyber, Kurram và Orakzail của Pakistan. Ông được miêu tả là gần tuổi 30 và một người anh em họ của Qari Hussain. Ông được biết đến với tư cách là một chỉ huy trẻ và năng nổ, người trước đó từng là một tài xế và rất thân cận với Baitullah Mehsud. Các tin tức cho rằng ông có thể đã bị tử thương ngày 14 tháng 1 năm 2010 do một cuộc tấn công từ phi cơ không người lái của Hoa Kỳ, nhưng một đoạn video của TTP ra mắt ngày 3 tháng 5 chứng minh rằng ông sống qua cuộc tấn công.

## Chú thích
Yury Vladimirovich Dolgoruky

Vương công **Yuri I Dolgoruky** (, "Yury Tràng Thủ"), cũng được biết đến như **George I của Rus**', (khoảng 1099–15 tháng 5 năm 1157) là người sáng lập Moskva và là nhân vật chủ chốt trong việc chuyển giao quyền lực chính trị từ Kiev sang Vladimir-Suzdal sau khi anh trai ông là Mstislav Vĩ đại qua đời. Ông là Đại Vương công (Velikiy Kniaz) xứ Kiev lần thứ nhất từ tháng 9 năm 1149 đến tháng 4 năm 1151, và lần thứ hai từ tháng 3 năm 1155 đến tháng 5 năm 1157.

## Những hoạt động ở Rostov và Suzdal
Yuri là con thứ sáu của Vladimir Monomakh. Dù thời điểm ông sinh không được biết ra, một số quyển sử biên niên thời đó ghi nhận rằng anh trai Yuri là Viacheslav đã nói với ông: "Anh lớn tuổi hơn em nhiều; lúc em sinh ra thì anh đã có râu rồi." Do Viacheslav sinh năm 1083, có thể Yuri đã sinh vào khoảng năm 1099/1100.

Năm 1108, Yuri được cha cử làm người cầm quyền ở tỉnh rộng lớn Rostov-Suzdal ở miền đông bắc Kievan Rus'. Ông và các boyar xứ Rostov có bất hòa, và ông đã dời đô từ thành phố đó về Suzdal năm 1125. Tại đây, Yuri đã thành lập nhiều thành trì. Ông thiết lập các thị trấn ở Ksniatin năm 1134, Pereslavl-Zalesski và Yuriev-Polski năm 1152, và Dmitrov năm 1154. Công cuộc thiết lập Tver, Kostroma, và Vologda cũng được nhiều người quy cho Yuri.

Năm 1147, Yuri Dolgoruki gặp gỡ Sviatoslav Olgovich ở vùng đất được gọi là Moskva. Năm 1156, ông xây thành Moskva kiên cố, với những bức tường bằng gỗ và hào bao quanh thành. Dù dân định cư có thể đã sống ở Moskva từ trước đó, Dolgoruki thường được gọi là "Người sáng lập ra Moskva".

Năm 1155, ông chiếm được xứ Kiev và lên làm Đại Vương công của xứ này. Hai năm sau, ông qua đời năm 1157, và được mai táng tại đất của Thánh đường Kievo - Pecherskaija.

## Chú thích

## Liên kết ngoài

* His listing in "Medieval lands" by Charles Cawley.
William Draper Harkins

**William Draper Harkins** (28.12.1873 &ndash; 7.3.1951) là nhà hóa học người Mỹ, nổi tiếng về những đóng góp vào lĩnh vực hóa học hạt nhân.

## Cuộc đời và Sự nghiệp
Harkins sinh tại Titusville, Pennsylvania. Ông đậu bằng tiến sĩ năm 1908 ở Đại học Stanford, sau đó ông dạy hóa học ở Đại học Montana.

Ông nghiên cứu cấu trúc của hạt nhân nguyên tử. Các khám phá của ông đã giúp cho việc triển khai bom H.

Năm 1920 Harper đã tiên đoán chính xác sự hiện hữu của neutron, nhưng mãi tới năm 1932 James Chadwick mới khám phá ra trong một cuộc thí nghiệm. Trong đầu thập niên 1930, Harkins – cùng với Martin Kamen – đã chế tạo một máy gia tốc cộng hưởng từ (*cyclotron*). Từ các thí nghiệm bằng máy này, ông đã đi tới kết luận là Mặt Trời có thể được cung cấp năng lượng bằng phản ứng hợp hạch (*nuclear fusion*).

Harkins qua đời ngày 7.3.1951 tại Chicago và được an táng ở Nghĩa trang Oak Woods.

## Giải thưởng
* Giải Willard Gibbs năm 1928

## Tham khảo
Wendell Meredith Stanley

**Wendell Meredith Stanley** (16.8.1904 – 15.6.1971) là nhà hóa sinh, nhà virus học người Mỹ, đã đoạt Giải Nobel Hóa học năm 1946.

## Tiểu sử
Stanley sinh tại Ridgeville, Indiana. Ông đậu bằng cử nhân khoa học ở Earlham College tại Richmond, Indiana. Sau đó ông vào học ở Đại học Illinois, đậu bằng thạc sĩ khoa học năm 1927 và bằng tiến sĩ hóa học năm 1929.

### Sự nghiệp
Là thành viên của Hội đồng nghiên cứu quốc gia ông đã tạm di chuyển sang Đức làm việc với Heinrich Wieland tại München, rồi trở về Hoa Kỳ năm 1931 làm phụ tá ở Viện Rockefeller tới năm 1948. Sau đó ông trở thành giáo sư hóa sinh ở Đại học California tại Berkeley,

Công trình nghiên cứu của Stanley đã góp phần vào các hợp chất lepracidal (*lepracidal compounds*), hóa học lập thể diphenyl và hóa học của các sterol. Các nghiên cứu của ông về loại virus gây ra bệnh khảm ở cây thuốc lá, đã dẫn tới việc cô lập một nucleoprotein trong đó biểu lộ rõ hoạt động của virus bệnh khảm ở cây thuốc lá. Phần lớn các kết luận mà Stanley trình bày trong nghiên cứu đoạt giải Nobel của ông đã sớm tỏ ra không chính xác (đặc biệt, điều về các tinh thể của virus bệnh khảm mà ông đã cách ly được chỉ là protein thuần túy, và được tập hợp bằng phản ứng tự xúc tác).

## Giải thưởng và Vinh dự
* Giải Nobel Hóa học năm 1946
* Huy chương Rosenburger
* Giải Alder
* Giải Scott
* Giải Willard Gibbs năm 1947
* Giải thành tựu khoa học của Hiệp hội Hóa học Hoa Kỳ (*AMA Scientific Achievement Award*).
* Phòng Stanley ở Đại học California tại Berkeley (nay là Stanley Biosciences and Bioengineering Facility) và Phòng Stanley ở Earlham College được đặt theo tên ông.
* Ông cũng được trao nhiều bằng tiến sĩ danh dự của các Đại học Harvard, Đại học Yale, Đại học Princeton và Đại học Paris.

### Đời tư
Stanley kết hôn với Marian Staples năm 1929. Họ có ba con gái (Marjorie, Dorothy và Janet) cùng một con trai, Wendell M. Junior.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Wendell's Nobel Foundation biography 
* Wendell's Nobel Lecture The Isolation and Properties of Crystalline Tobacco Mosaic Virus
*Wendell Meredith Stanley and the birth of biochemistry at UC Berkeley 
*Guide to the Wendell M. Stanley Papers at The Bancroft Library
William Cumming Rose

**William Cumming Rose** (4 tháng 4,1887 &ndash; 25 tháng 9 năm 1985) là nhà hóa sinh, nhà dinh dưỡng người Mỹ, đã phát hiện ra amino acid thiết yếu threonine trong thập niên 1930.

## Cuộc đời và Sự nghiệp
Rose đậu bằng tiến sĩ ở Đại học Yale năm 1911. Ông đã đảm nhiệm nhiều chức vụ đại học, trước khi nhận chức vụ ở Trường Y học Đại học Texas tại Galveston để tổ chức phân ban hóa sinh. Năm 1922, ông chuyển sang làm giáo sư hóa sinh lý ở Đại học Illinois, chức giáo sư này được đổi thành giáo sư hóa sinh vào năm 1936. Từ năm 1922 tới 1955 ông biến phân ban của mình thành trung tâm ưu tú để huấn luyện các nhà hóa sinh.

Ông rút lui khỏi Đại học Illinois năm 1955.

## Giải thưởng và Vinh dự
* 1936 - Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học quốc gia Hoa Kỳ
* 1939 tới 1941 - Chủ tịch Hội các nhà hóa sinh Hoa Kỳ
* 1945 tới 1946 - Chủ tịch Viện dinh dưỡng Hoa Kỳ
* 1949 - Giải Osborne và Mendel của Viện dinh dưỡng Hoa Kỳ
* 1952 - Tiến sĩ Khoa học danh dự của Đại học Illinois
* 1952 - Giải Willard Gibbs
* 1957 - Huy chương Charles F. Spencer của Hội Hóa học Hoa Kỳ
* 1961 - Giải kỷ niệm lần thứ 20 ngày thành lập Quỹ dinh dưỡng Hoa Kỳ
* 1966 - Huy chương Khoa học quốc gia

## Chú thích và Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Biographical Memoirs
* William Cumming Rose and Amino Acids (1887-1985) 
* William C. Rose Papers, University of Illinois Archives
David Rees

**David Rees** (sinh năm 1918) là giáo sư danh dự (*emeritus*) môn toán lý thuyết ở Đại học Exeter, và đã từng làm trưởng Phân khoa Toán học ở Đại học Exeter trong nhiều năm.

## Cuộc đời và Sự nghiệp
Trong thời kỳ thế chiến thứ hai, Rees làm việc nghiên cứu giải mã máy Enigma ở phân ban Hut 6 tại Bletchley Park (thuộc thành phố Bletchley, Buckinghamshire, Anh).

Năm 1954, trong một bài khảo cứu viết chung với Douglas Northcott, Rees đưa ra lý thuyết *Northcott-Rees theory of reductions and integral closures* (Thuyết rút gọn và bao đóng nguyên Northcott-Rees), lý thuyết mà sau đó có ảnh hưởng tới đại số giao hoán.

## Giải thưởng và Vinh dự
* Năm 1993, ông được thưởng Giải Pólya (LMS) của Hội Toán học London.
* Tháng 8 năm 1998, một hội nghị về Đại số giáo hoán đã được tổ chức ở Đại học Exter để vinh danh ông nhân dịp ông tròn 80 tuổi.
* Ông là ủy viên giám đốc danh dự của Downing College thuộc Đại học Cambridge 

## Gia đình
Năm 1952, ông kết hôn với Dr Joan S. Cushen, người cũng làm giảng viên môn toán học ở Đại học Exeter. Họ có nhiều con, trong đó có: 
Giáo sư (Susan) Mary Rees, giáo sư toán học ở Đại học Liverpool, sinh năm 1953 

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Mathematics genealogy
Giganotosaurus

***Giganotosaurus*** (  hay , nghĩa là "thằn lằn khổng lồ phương nam") là một chi khủng long theropoda thuộc họ Carcharodontosauridae sống 97 triệu năm trước, vào đầu thời kỳ Cenomania vào cuối kỷ Creta. Là một trong những chi khủng long ăn thịt lớn nhất, nó lớn hơn Tyrannosaurus rex nhưng nhỏ hơn Spinosaurus. Hoá thạch của loài khủng long này chỉ được tìm thấy ở Argentina.

## Phát hiện và các loài
Hóa thạch *Giganotosaurus* hoàn chỉnh được Rubén Dario Carolini tìm thấy, một thợ săn hóa thạch nghiệp dư, ngày 25 tháng 7 năm 1993, phát hiện một bộ xương ở một mỏ đá tại Patagonia (miền nam Argentina), nơi ngày nay được gọi là thành hệ Candeleros. Phát hiện được báo cáo khoa học năm 1994. Mô tả ban đầu được Rodolfo Coria và Leonardo Salgado công bố cho tạp chí *[[Nature (tạp chí)|Nature]]* tháng 9 năm 1995. Loài điển hình là *Giganotosaurus carolinii*. Tên chi nghĩa là "thằn lằn khổng lồ phương nam", xuất phát từ tiếng Hy Lạp cổ đại *gigas/γίγας* nghĩa là "khổng lồ", *notos/νότος* nghĩa là "phía/phương nam" và *-sauros/-σαύρος* nghĩa là "thằn lằn". Tên loài (*carolinii*) được đặt để vinh danh Carolin.

Khủng long Giganotosaurus lợi dụng thân hình khổng lồ của mình để cướp con mồi mà những kẻ săn mồi khác đã bắt được.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* 
* 
* Bảo tàng Tự nhiên Canada: "Chi khủng long nào vượt trội hơn? ''Giganotosaurus'' hay ''T. rex''?" – video trình bày bởi Jordan Mallon
William Albert Noyes, Jr.

**William Albert Noyes, Jr.** (18.4.1898 - 25.11.1980) là nhà hóa học người Mỹ, đã đoạt Huy chương Priestley và Giải Willard Gibbs.

## Cuộc đời và Sự nghiệp
Ông sinh tại Terre Haute, Indiana, là con của nhà hóa học nổi tiếng William A. Noyes. Họ cũng là 2 cha con duy nhất đều đoạt Huy chương Priestley.

Ông bắt đầu học hóa học ở Grinnell College năm 1914, sau sang học ở Đại học Illinois, nhưng gián đoạn vì gia nhập quân đội Hoa Kỳ trong thế chiến thứ nhất. Năm 1917, ông được đưa sang mặt trận ở Pháp, phục vụ trong ngành truyền tin. Năm 1919 ông giải ngũ, trở về học tiếp và đậu bằng cử nhân ở Grinnell College. Ông sang học tiếp 2 năm ở Đại học Sorbonne (Pháp) và đậu bằng tiến sĩ ở đây, dưới sự hướng dẫn của Henry Le Chatelier.

Trở về Mỹ, ông dạy học và nghiên cứu ở các Đại học Chicago, Đại học Brown, Đại học Rochester và Đại học Texas.

Ông là người tiên phong trong lãnh vực quang hóa học (*photochemistry*) và đã có trên 200 xuất bản phẩm.

## Gia đình
Ông kết hôn với Sabine Onillon - người bạn gái mà ông gặp ở Paris - trong tháng 6 năm 1921.
Ông qua đời ngày 25.11.1980 tại Austin, Texas.

## Giải thưởng và Vinh dự
* Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học quốc gia Hoa Kỳ (1943)
* Hội viên Hội Triết học Hoa Kỳ (1947)
* Huy chương Priestley (1954)
* Giải Willard Gibbs (1957)

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*National Academy of Sciences, Memoirs, William Albert Noyes, Jr., 1898-1980, A Biographical Memoir by John M. White and Pamela J. Cook, 1994
Lực bức xạ âm

**Lực bức xạ âm** là hiện tượng liên kết với lan truyền sóng âm trong môi trường giảm âm. Giảm âm bao gồm cả tán xạ và hấp thu. Giảm âm là hiện tượng phụ thuộc vào tần số, và trong mô mềm thì hấp thu chiếm ưu thế. Khi tăng tần số âm, mô không đáp ứng đủ nhanh với sự chuyển tiếp giữa áp suất dương và âm, nên chuyển động của nó trở nên lệch pha với sóng âm, và năng lượng ứ đọng lại trong mô. Năng lượng này gây ra một di chuyển xung lượng trong hướng lan truyền sóng âm và mô bị nóng lên. Di chuyển xung lượng tạo nên lực làm dời chỗ mô, và quy theo tỉ lệ thời gian đáp ứng này chậm hơn đáp ứng của lan truyền sóng siêu âm. Tác động qua lại của âm với mô được dùng để rút ra thêm thông tin về mô. Sự khuếch đại, vị trí, phạm vi không gian và độ rộng xung lực bức xạ âm được điều chỉnh để khảo sát các đặc tính cơ học của mô.

Sóng âm được tập trung hoá lan truyền qua mô được hấp thụ và tạo nên lực bức xạ. **Lực bức xạ âm** do di chuyển xung lượng của sóng âm đến mô theo hướng lan truyền mà thành, bắt nguồn từ sự hấp thụ và tán xạ của sóng âm. Mô dời chỗ do đáp ứng với lực bức xạ xảy ra trong tỉ lệ thời gian chậm hơn lan truyền sóng siêu âm, nên các máy siêu âm quy ước được dùng để theo dõi đáp ứng của mô với lực bức xạ.

## Chú thích

## Xem thêm
*Xung lực bức xạ âm ([tiếng Anh: Acoustic Radiation Force Impulse - ARFI)

## Tham khảo
Du lịch Thanh Hóa

Hiện tại, tỉnh Thanh Hóa xác định đưa du lịch thành ngành kinh tế quan trọng. Tỉnh đã thực hiện quy hoạch hạ tầng, nâng cao năng lực cạnh tranh du lịch. Năm 2007, sở Du lịch Thanh Hóa tiếp tục phối hợp với Hà Nội, Ninh Bình, Nghệ An, Huế trong chương trình "Hành trình một nghìn năm các kinh đô Việt Nam". Phối hợp cùng Nghệ An và Ninh Bình lập định hướng quy hoạch vùng du lịch trọng điểm Bắc Trung Bộ.

## Các di tích lịch sử
*Cầu Hàm Rồng là một di tích lịch sử thời Chiến tranh Việt Nam.
*Cụm di tích Nga Sơn: Động Từ Thức, Cửa biển Thần Phù, Chiến khu Ba Đình, đền thờ Mai An Tiêm...
*Đền Chu Nguyên Lương: thuộc phường Nam Ngạn, thờ một vị tướng trong thời kì kháng chiến chống quân Nguyên - Mông thời nhà Trần.
*Đền thờ Lê Thành: thuộc xã Đông Cương, thờ một vị tướng có công trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn.
*Khu di tích lịch sử Lam Kinh: Thuộc xã Xuân Lam, huyện Thọ Xuân, cách thành phố Thanh Hóa 50&nbsp;km về phía Tây. Hiện còn lưu giữ các điêu khắc đá như bia Vĩnh Lăng (Lê Lợi), bia hoàng hậu Ngô Thị Ngọc Dao, các di tích cung điện thành nội, thành ngoại, sân Rồng... Ngoài ra ở Thọ Xuân còn có đền thờ Lê Hoàn.
*Thành Tây Đô: thuộc địa phận 2 xã: Vĩnh Tiến và Vĩnh Long, huyện Vĩnh Lộc, cách thành phố Thanh Hóa khoảng 50&nbsp;km.
*Nghè Xuân Phả ở Thọ Xuân thờ Đại Hải Long Vương và bà Hoàng hậu nhà Đinh, nơi diễn ra Trò Xuân Phả hàng năm.
### Trong thành phố Thanh Hoá
*Phường Lam Sơn có đền thờ Trần Hưng Đạo, đền thờ Tống Duy Tân...
*Phường Nam Ngạn và phường Trường Thi có tòa Giám mục và chùa Thanh Hà, chùa Chanh và chùa Mật Đa.
*Thái miếu Hậu Lê: thuộc phường Đông Vệ có nhiều hiện vật có từ thế kỉ 17, 18. Đặc biệt còn có 27 thần vị và nhiều hiện vật.

## Danh thắng nổi tiếng

*Bãi biển Sầm Sơn.
*Bãi biển Hải Hòa
*Suối cá "thần" Cẩm Lương: Thuộc làng Ngọc, xã Cẩm Lương, huyện Cẩm Thủy, cách thành phố Thanh Hóa 80&nbsp;km về phía Tây, là suối cá tự nhiên, có tới hàng ngàn con cá. Mỗi con cá nặng từ 2 đến 8&nbsp;kg, có cá chúa nặng tới 30&nbsp;kg.
*Vườn quốc gia Bến En: Thuộc huyện Như Thanh cách thành phố Thanh Hóa 36&nbsp;km về phía Tây Nam, rộng 16,634 ha với những cây lim ngàn tuổi, lát hoa, chò chỉ, ngù hương, săng lẻ... và nhiều loài thú như voi, gấu, hổ, khỉ...
*Vườn quốc gia Cúc Phương thuộc khu vực giao nhau với tỉnh Ninh Bình, tỉnh Hòa Bình cách thành phố Thanh Hóa khoảng 70&nbsp;km về phía Tây Bắc.

## Văn hoá
*Văn hóa Đông Sơn

## Chú thích

## Tham khảo
Chiến dịch Flaming Dart

**Chiến dịch Flaming Dart** là một trong số những chiến dịch không kích đầu tiên của Hoa Kỳ nhằm vào Việt Nam Dân chủ Cộng hoà. Ngày 7 tháng 2 năm 1965, lấy cớ trả đũa sự kiện Quân Giải phóng miền Nam tấn công căn cứ không quân Pleiku, Hoa Kỳ đã cho máy bay không kích mốt số địa phương thuộc Khu 4 của miền Bắc Việt Nam như Đồng Hới (Quảng Bình), đảo Cồn Cỏ (Vĩnh Linh)v.v. Chiến dịch không kích này đã chính thức mở màn cho cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân lần thứ nhất của Mỹ ở miền Bắc Việt Nam.

Theo tuyên bố của Bộ Quốc phòng Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ngày 9-2-1965, có 13 máy bay Mỹ đã bị hạ trong chiến dịch này gồm 4 chiếc trong ngày 7-2-1965 và 9 chiếc trong ngày 8-2-1965.

## Chú thích
Giraffatitan

***Giraffatitan***, nghĩa là "hươu cao cổ khổng lồ", là một chi Sauropoda thuộc họ Brachiosauridae sống vào cuối kỷ Jura (Kimmeridgia-Tithonia). Nó ban đầu được đặt tên như một loài *[[Brachiosaurus]]* (*B.&nbsp;brancai*) tại châu Phi. *Giraffatitan* là một trong những động vật lớn nhất từng bước đi trên Trái Đất.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*
Nishio, Aichi

là một thành phố thuộc tỉnh Aichi, Nhật Bản.

Thành phố được thành lập ngày 15 tháng 12 năm 1953.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Website cính thức bằng tiếng Nhật (với link trang bằng tiếng Anh)
Nisshin, Aichi

là một thành phố thuộc tỉnh Aichi, Nhật Bản.

Thành phố được thành lập ngày 1 tháng 10 năm 1994.

## Thành phố kết nghĩa
* Owensboro, Kentucky, Hoa Kỳ

## Ghi chú

## Liên kết ngoài

* Website chính thức  
* 'Enya' Sumiyaki Restaurant  .
Liên họ Thằn lằn bay chân chim

**Liên họ Thằn lằn bay chân chim** (danh pháp khoa học: ***Ornithocheiroidea***) là một liên họ thằn lằn bay thuộc phân bộ Pterodactyloidea.

## Phân loại

Danh sách các họ và chi theo Unwin (2006)

*Siêu họ Ornithocheiroidea
**Họ Istiodactylidae
***Nurhachius
***Istiodactylus
***Liaoxipterus
**Họ Ornithocheiridae
***Anhanguera
***Arthurdactylus
***Boreopterus
***Brasileodactylus
***Caulkicephalus
***Coloborhynchus
***Haopterus
***Liaoningopterus
***Liaoxipterus
***Ludodactylus
***Ornithocheirus
**Họ Pteranodontidae
***?Bogolubovia
***Nyctosaurus
***Pteranodon: Chi Thằn lằn bay không răng
***Ornithostoma

## Phát sinh loài
Biểu đồ cây phát sinh loài theo Unwin (2003).

## Chú thích

## Tham khảo

* Witton, M.P. and Habib, M.B. (2010). "On the Size and Flight Diversity of Giant Pterosaurs, the Use of Birds as Pterosaur Analogues and Comments on Pterosaur Flightlessness." *PLoS ONE*, **5**(11): e13982. 
* Habib, M. (2011). "Dinosaur Revolution: ''Anhanguera''." *H2VP: Paleobiomechanics*. Weblog entry, 20-SEP-2011. Truy cập 28-SEP-2011: http://h2vp.blogspot.com/2011/09/dinosaur-revolution-anhanguera.html
* 
* 
* Unwin, D. M., (2003). "On the phylogeny and evolutionary history of pterosaurs." pp.&nbsp;139–190. in Buffetaut, E. & Mazin, J.-M., (eds.) (2003). *Evolution and Palaeobiology of Pterosaurs*. Geological Society of London, Special Publications 217, London, 1-347.
Crush 40

**Crush 40**, trước đây được biết đến như **Sons of Angels** (Con trai của những thiên thần, là một ban nhạc rock mà ban đầu dự định để tạo ra âm nhạc cho công ty Sega thuộc game đua xe NASCAR Arcade (còn được gọi là đua xe đường phố của Mỹ). Điểm nhấn đặc trưng của nhóm là chơi nhạc guitar rock và trò chơi video game được soạn bởi nhà soạn nhạc Senoue và với giọng hát của Johnny Gioeli, anh còn là giọng ca chính của ban nhạc Hardline và Axel Rudi Pell. Đến khi cùng hợp tác với ban nhạc Na Uy, họ quyết định chuyển tên ban nhạc lại thành "Sons of Angels", và phát hành album thứ hai của họ theo tên này.

Kể từ khi hình thành, Crush 40 đã phát hành ba album phòng thu, Thrill of the Feel, Crush 40 và gần đây đã phát hành bài Super Sonic. Bao gồm cả việc làm lại phiên bản chủ từ các bản gốc. Họ còn tạo ra nhạc nền cho Wave Master, bao gồm bộ game Sonic the Hedgehog. Phần lớn đóng góp của họ chủ yếu là ghi âm cho các thể loại trò chơi.

## Đặc trưng
Crush 40 có giọng mạnh như ca sĩ Johnny Gioeli, Johnny Gioeli và Japanese guitarist Jun Senoue. Họ là nổi tiếng trong giới âm nhạc từ các trò chơi của Sonic thuộc Sega. Bài hát mới nhất "All hail Shadow" là đặc trưng về các trò chơi "Sonic the Hedgehog" cho X360/PS3 và phiên bản hòa âm lại của chủ đề chính là "His World".

## Thành viên
### Hiện nay
*Johnny Gioeli – vocals
*Jun Senoue – guitars
*Takeshi Taneda – bass
*Act. – drums
*Shoyo - bass
*Yutaka Minobe - piano

### Thành viên cũ
*Naoto Shibata – bass
*Hirotsugu Homma – drums
*Katsuji – drums
*Mark Schulman – drums
*Takeshi Taneda - bass
*Toru Kawamura - drums
*Bobby Jarzombek - drums
= Ca khúc =
* Live and learn
* All hail Shadow
* His world
* Knight of the wind
* With me~massive power mix
* Live life
* Open your heart
* Im all of me
* Never turn back

## Tham khảo
Camarasaurus

***Camarasaurus*** (tạm dịch là *khủng long có khoang rỗng*, do có những phần rỗng bên trong đốt sống (*καμαρα/kamarat* theo tiếng Hy Lạp cổ là *phòng có mái vòm*, và *σαυρος/sauros* là *thằn lằn*), là một chi động vật ăn cỏ bốn chân thuộc cận bộ *[[Khủng long chân thằn lằn|Sauropoda]]*. Nó là một trong những loài khủng long Sauropoda Bắc Mỹ phổ biến nhất. Hóa thạch của nó được tìm thấy trong thành hệ Morrison ở Colorado và Utah, có niên đại vào cuối kỷ Jura (từ cuối tầng Oxford đến tầng Tithon), tức là trong khoảng từ 155 tới 145 triệu năm trước.

Một khung xương chậu của *Camarasaurus* tại bảo tàng khủng long ở Utah cho thấy những đặc điểm giống như được gây ra bởi *[[Allosaurus]]*.

## Phát sinh chủng loài

Cây phát sinh chủng loài đơn giản hóa của Macronaria theo D'Emic (2012):

 
*Camarasaurus* được coi là cơ sở trong Macronaria, có quan hệ họ hàng gần với tổ tiên chung của toàn bộ nhánh Macronaria hơn là với các dạng phái sinh như *Brachiosaurus*.

## Chú thích

## Tham khảo
Khu (Đài Loan)

Tại Đài Loan, **Khu/quận** (區, *qu*) là một loại đơn vị hành chính địa phương. Không giống với khu của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa bao gồm cả thành thị và nông thôn, mà lại giống với khu của Nhật Bản hơn, các khu/quận của Đài Loan là các đơn vị hành chính thành thị thuộc các thành phố trực thuộc trung ương hoặc thành phố trực thuộc tỉnh. Các khu/quận của Đài Loan chỉ tương đương với cấp hương trấn.

## Thành phố trực thuộc trung ương

## Thành phố trực thuộc tỉnh

Trong khi các khu của Đài Bắc và Cao Hùng là đơn vị hành chính địa phương cấp 2, cùng cấp với thành phố trực thuộc tỉnh và huyện, thì các khu/quận của 5 thành phố còn lại là các đơn vị hành chính địa phương cấp 2, ngang với thành phố trực thuộc huyện, trấn, hương.

## Tham khảo

* 臺北市在2000年後於各區之下另設有次分區
Hermann Irving Schlesinger

**Hermann Irving Schlesinger** (11.10.1882 - 3.10.1960) là nhà hóa học vô cơ người Mỹ, đã đoạt huy chương Priestley năm 1959 và Giải Willard Gibbs năm 1959.

## Cuộc đời và Sự nghiệp
Schlesinger học hóa học ở Đại học Chicago từ năm 1900 và đậu bằng tiến sĩ năm 1905, dưới sự hướng dẫn của Julius Stieglitz. Trong 2 năm tiếp theo, ông làm việc với Walther Nernst ở Đại học Humbolt Berlin, với Johannes Thiele ở Đại học Strasbourg và với John Jacob Abel ở Đại học Johns Hopkins. Từ năm 1907 tới năm 1960 ông giảng dạy ở Đại học Chicago.

Ông chuyên nghiên cứu nguyên tố Bo. Ông và Herbert C. Brown đã phát hiện ra bohiđrua natri (*sodium borohydride*) năm 1940 và cả hai người đều phát triển môn hóa học này.

## Giải thưởng
*1956 Giải tưởng niệm Alfred-Stock
*1959 Huy chương Priestley
*1959 Giải Willard Gibbs

## Tham khảo


*

## Liên kết ngoài
* Biography
* Biographical Memoirs of the National Academy of Sciences 64 (1994), 369–394.
Tambon

**Tambon** (tiếng Thái: ตำบล) là đơn vị hành chính địa phương cấp 3, dưới tỉnh (cấp 1) và huyện (amphoe, cấp 2), ở vùng nông thôn của Thái Lan. Có thể coi *tambon* là cấp tổng dùng xưa kia ở Việt Nam. Tambon cùng cấp với khwaeng của Bangkok và các thesaban tambon (đơn vị hành chính đô thị dưới cấp huyện) Vào năm 2009, Thái Lan có 7255 tambon. Các tambon ở vùng nông thôn được chia thành các đơn vị hành chính nhỏ hơn là muban (nhiều khi chỉ gọi tắt là *[[bản|ban]]*).

Chính quyền của tambon gồm Hội đồng Tambon hoặc Cơ quan Hành chính Tambon tùy theo quy mô của tambon và mức huy động ngân sách đạt được. Hội đồng Tambon hoặc Cơ quan Hành chính Tambon bao gồm các đại diện của từng muban; mỗi muban được cử 2 đại diện.

Từ năm 1999, Thủ tướng Thái Lan lúc đó là Thaksin Shinawatra đã cho triển khai chương trình *Mỗi tambon một sản phẩm*, theo đó mỗi tambon sẽ chọn ra một sản phẩm tiêu biểu của mình và sẽ nhận được sự hỗ trợ về xúc tiến thương mại và hiện đại hóa công nghệ sản xuất của Nhà nước.

## Tham khảo

* Thai-English Transcription of Changwat, Amphoe, King Amphoe and Tambon [archive] (ISBN 978-974-7857-04-7)

## Xem thêm
* Khwaeng
* Thesaban tambon
Qassem al-Rimi

**Qassem al-Rimi** là một công dân Yemen người bị cáo buộc là một chỉ huy cấp cao của một nhóm dân quân Hồi giáo.

Al-Rimi là một trong 23 người trốn thoát trong vụ vượt ngục ngày 3 tháng 2 năm 2006 ở Yemen, cùng với các thành viên al-Qaeda đáng chú ý khác. Ông sau đó xuất hiện vì có liên hệ tới vụ đánh bom cảm tử tháng 7 năm 2007 giết chết 8 khách du lịch Tây Ban Nha. Năm 2009, chính phủ Yemen tố cáo ông chịu trách nhiệm về việc hoạt động của các trại huấn luyện al-Qaeda tại tỉnh Abyan. Theo các lời ghi nhận thì ông bị giết trong một cuộc đột kích ngày 4 tháng 1 năm 2010 của lực lượng an ninh Yemen, mặc dù chưa được xác nhận. Tuy nhiên, theo tin tình báo ngày 15 tháng 1 năm 2010 nói rằng ông bị hạ sát trong một chiến dịch không kích ngày thứ Sáu, 15 tháng 1 năm 2010.

Theo sau lời ghi nhận về cái chết, Al Rimi được mô tả là chỉ huy quân sự cho Al-Qaeda tại bán đảo Ả Rập.

Ông được xác nhận là đã "dàn dựng" âm mưu nổ bom tự sát ngày 25 tháng 12 năm 2009 của Umar Farouq Abdulmutallab gốc Nigeria

## Chú thích
Compsognathus

***Compsognathus*** hay ***khủng long hàm cân đối*** (; Tiếng Hy Lạp *kompsos*/κομψός; "thanh lịch" hay "thanh nhã", và *gnathos*/γνάθος; "hàm") là một chi khủng long chân thú đi đứng bằng hai chân. Loài này có kích cỡ bằng một con gà tây và đã sinh sống 150 triệu năm trước đây, giai đoạn đầu Tithonia của cuối kỷ Jura tại khu vực ngày nay là châu Âu. Các nhà cổ sinh vật học đã phát hiện ra hai hoá thạch còn được bảo quản tốt, một ở Đức vào thập niên 1850 và một ở Pháp vào thập niên 1970. Ngày nay, *C. longipes* là loài duy nhất được công nhận, mặc dù mẫu vật lớn hơn được phát hiện ở Pháp vào những năm 1970 đã từng được cho là thuộc về một loài riêng biệt có tên là *C. corallestris*.

Nhiều sách báo vẫn mô tả *Compsognathus* là khủng long "kích cỡ bằng con gà" do kích cỡ nhỏ của mẫu vật tìm thấy ở Đức, nay được cho là chưa trưởng thành. *C. longipes* là một trong số ít loài khủng long mà chế độ ăn chính xác được biết: hóa thạch thằn lằn nhỏ được bảo quản trong bụng của hai mẫu vật.

Mặc dù không được công nhận tại thời điểm phát hiện ra nó, *Compsognathus* là loài khủng long chân thú đầu tiên được biết đến từ một bộ xương hóa thạch hoàn chỉnh. Cho đến những năm 1990, nó được xem là loài khủng long nhỏ nhất và các thế kỷ trước đã ghi nhận không chính xác rằng chúng là họ hàng gần nhất của *[[Archaeopteryx]]*.

*Compsognathus* là chi khủng long đầu tiên được miêu tả có lông vũ bởi Thomas Henry Huxley vào năm 1876.

## Miêu tả

Trong nhiều thập kỷ, *Compsognathus* nổi tiếng vì là khủng long nhỏ nhất được biết đến; mẫu vật đầu tiên được thu thập chỉ dài khoảng 1&nbsp;m (3,3&nbsp;ft). Tuy nhiên, các chi khủng long được phát hiện sau đó, như *[[Caenagnathasia]]*, *[[Microraptor]]* và *[[Parvicursor]]*, còn nhỏ hơn. Mẫu vật *Compsognathus* lớn nhất được tính có khối lượng đâu đó khoảng từ 0,83 tới 3,5&nbsp;kg (1,8 tới 7,7&nbsp;lb). *Compsognathus* là loài sinh vật nhỏ, đi hai chân với chi và đuôi sau dài, giúp chúng cân bằng cơ thể khi di chuyển. Chi trước ngắn hơn có ba ngón với các vuốt để giữ chặt con mồi.

## Chú thích

## Tham khảo

* 
* 
*
Montrabot

**Montrabot** là một xã thuộc tỉnh Manche trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 100 mét trên mực nước biển.

## Tham khảo
John Tileston Edsall

**John Tileston Edsall** (3.11.1902 - 12.6.2002) là nhà hóa sinh người Mỹ chuyên nghiên cứu về protein, đã có đóng góp đáng kể vào sự hiểu biết các hợp chất kỵ nước, và đã đoạt giải Willard Gibbs năm 1972.
 
## Cuộc đời và Sự nghiệp
Ông sinh tại Philadelphia, nhưng cùng với gia đình di chuyển tới cư ngụ ở Boston khi lên 10 tuổi. Ông tốt nghiệp ở Đại học Harvard, sau đó làm giáo sư ở đại học này.

Năm 1943 Edsall và Edwin Joseph Cohn xuất bản một quyển sách về hóa lý mang tên *"Proteins, Amino Acids and Peptides"*, có ảnh hưởng rất sâu trên các nhà khoa học nghiên cứu protein ở thế hệ sau. Trong thế chiến thứ hai, Edsall làm việc chung với Edwin Joseph Cohn để áp dụng các phương pháp protein vào việc cất phân đoạn máu (*blood fractionation*).

John Edsall cũng là đồng biên tập viên sáng lập báo 
*Advances in Protein Chemistry* và giữ chức biên tập viên trong 30 năm.

## Gia đình
John T. Edsall kết hôn với Margaret Dunham of Scarsdale ngày 1.5.1929 ở Scarsdale, New York. Họ có ba con trai: James Lawrence Dunham Edsall (cũng gọi là Lawrence), (6.6.1930 - 8.7.1978) David T. Edsall, sinh năm 1933, và Nicholas C. Edsall, sinh năm 1936.

## Tham khảo

*Bloch KE. (1968) "A tribute to John T. Edsall. Editor 1958-1967.", *J. Biol. Chem.*, **243**, 1333-1336.

## Liên kết ngoài
*Harvard University Gazette tribute to Edsall 
*www.harvardsquarelibrary.org/cfs2/john_edsall.php
Poker Face (bài hát của Hamasaki Ayumi)

"**Poker Face**" là đĩa đơn đầu tay của Hamasaki Ayumi dưới hãng đĩa Avex Trax.

## Danh sách track
# "Poker Face"
# "Friend"
# "Poker Face" (nhạc đệm)
# "Friend" (nhạc đệm)

## Phát hành lại

Đĩa đơn phát hành lại ngày 28 tháng 2 năm 2001 với 4 bài hát mới.

### Danh sách track
# "Poker Face"
# "Friend"
# "Poker Face" (KM Marble Life Remix)
# "Poker Face" (Nao'S Attitude Mix)
# "Poker Face" (D-Z Spiritual Delusion Mix)
# "Poker Face" (Orienta-Rhythm Club Mix)
# "Poker Face" (Instrumental)
# "Friend" (Instrumental)

## Biểu diễn trực tiếp
* 14 tháng 4 năm 1998 - Nikkan Hitto - Poker Face
* 20 tháng 4 năm 1998 - Hey! Hey! Hey! - Poker Face
* 21 tháng 4 năm 1998 - Utaban - Poker Face
* 24 tháng 4 năm 1998 - Rave - Poker Face
* 28 tháng 4 năm 1998 - Music Station - Poker Face

## Chú thích

## Liên kết ngoài
* Thông tin về ''poker face''  trên Avex Network.
* Thông tin về ''poker face'' tại Oricon.
Gryazev-Shipunov GSh-6-30

**Gryazev-Shipunov GSh-6-30**, hay gọi tắt là **GSh-6-30**, là loại pháo Gatling 6 nòng, có đường kính ống dẫn nòng (calibre) là 30mm, trang bị trên một số loại máy bay chiến đấu của Liên Xô trước đây và Nga như MiG-27 'Flogger' có lắp loại này dưới thân với 230 viên đạn. Tác giả của thiết kế này là hai nhà thiết kế vũ khí Liên Xô Vasiliy Petrovich Gryazev và Arkadiy Georgiyevich Shipunov.

## Xem thêm
* Gryazev-Shipunov GSh-6-23
* GAU-8
## Chú thích

* 

## Liên kết ngoài

* KBP Instrument Design Bureau
Villedieu-les-Poêles

**Villedieu-les-Poêles** là một xã thuộc tỉnh Manche trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này có diện tích 8,05 km2, dân số năm 2006 là 3920 người.
Pont-Farcy nằm về phía đông, Saint-Lô về phía bắc, Vire nằm về phía đông nam và Granville nằm về phía tây.
Thị trấn này về truyền thống là một trung tâm chế tác kim loại, đặc biệt là nồi đồng, đặc biệt là đúc chuông nhà thờ.

## Tham khảo
Tổng của Pháp

**Tổng** (***Canton***) là một cấp đơn vị hành chính địa phương bán chính thức của Pháp, thấp hơn quận. Các tổng được thiết kế để có quy mô dân số tương đương nhau. Tổng vừa là đơn vị quản lý tư pháp, vừa được dùng làm đơn vị khu vực bầu cử quốc hội ở Pháp. Ở chức năng thứ nhất, tổng được gọi là *justices de paix*, và mỗi tổng có một tòa án cấp 1. Ở chức năng thứ hai, tổng còn được gọi rõ là *Élection cantonale*.

Tổng có thể chia thành các commune như ở các vùng nông thôn, song cũng có lúc commune chia thành các tổng như ở các khu vực thành thị. Đó là vì trái với tổng, quy mô dân số của commune không cố định - có thể từ 1 người đến vài triệu người. Tổng đôi khi được xem là cùng cấp với các quận của Paris. Chỉ khác ở chỗ quận của Paris không phải là một đơn vị khu vực bầu cử.

Hiện tại, nước Pháp có 4032 tổng.

## Tham khảo

* INSEE
Quyết (thực vật)

**Quyết (Pteridophyta)** là tên gọi chung của nhóm thực vật có thân, rễ, lá thật và có mạch dẫn (Mạch rây và mạch gỗ); sinh sản bằng bào tử. Bào tử mọc thành nguyên tản và cây con mọc ra từ nguyên tản sau quá trình thụ tinh. Xét theo cấp bậc, nhóm quyết cao hơn rêu và thấp hơn thực vật hạt trần. Một ví dụ điển hình của quyết là ngành dương xỉ.

## Sinh sản
Sinh sản bằng bào tử; bào tử nằm trong túi bào tử ở lá đã già. Khi chín bào tử rơi xuống đất gặp điều kiện thích hợp (ẩm, nóng) phát triển thành nguyên tản và thụ tinh ngay trên nguyên tản (thụ tinh giữa tinh trùng và tế bào chứa trứng chứa trong các bộ phận riêng lẻ nằm trên nguyên tản) rồi mới mọc thành cây con. Cây dương xỉ con lúc đầu mọc ra từ nguyên tản, sau sẽ sống độc lập khi nguyên tản héo đi.
       
## Nguồn gốc cây Quyết cổ đại và sự hình thành [[than đá]]
Các loại cây vừa kể trên cùng với nhiều loại quyết khác hiện đang sống đều là những cây thân cỏ. Tổ tiên của chúng là những loài quyết cổ đại thân gỗ lớn, sống cách đây khoảng 300 triệu năm. Điều kiện khí hậu trên Trái Đất khi đó thích hợp cho sự sinh trưởng của quyết (nóng ẩm quanh năm, sương mù và mưa lớn nhiều). Chúng phát triển rất mạnh làm thành những khu rừng lớn gồm toàn những cây thân gỗ, có cây cao tới 41m đến 50m. Về sau do sự biến đổi của vỏ Trái Đất những khu rừng này bị chết và bị vùi sâu dưới đất. Do tác dụng của vi khuẩn, của sức nóng, sức ép của tầng trên Trái Đất (lớp đá trầm tích) mà chúng dần dần thành than đá.
## Tham khảo
Candé

**Candé** là một xã thuộc tỉnh Maine-et-Loire trong vùng Pays de la Loire tây nước Pháp. Xã này có diện tích 4,91 km2, dân số năm 2007 là 2721 người.

Vào thế kỷ 11, khu vực này trở thành một địa điểm quân sự quan trọng của Anjou dưới thời bá tước Rorgon de Candé, tại lâu đài Fort Candé.

## Tham khảo

*http://www.fallingrain.com/world/FR/0/Cande.html
*INSEE Web site
*http://www.napoleon-series.org/research/abstract/population/population/france/c_population13.html
Briollay

**Briollay** là một xã thuộc tỉnh Maine-et-Loire trong vùng Pays de la Loire tây nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 13-64 mét trên mực nước biển.
Thị trấn có vườn thực vật Briollay.

## Tham khảo
Kenneth Pitzer

**Kenneth Sanborn Pitzer** (6.1.1914 &ndash; 26.12.1997) là nhà hóa học lý thuyết và nhà giáo dục người Mỹ, đã đoạt Huy chương Priestley và giải Willard Gibbs.

## Cuộc đời và Sự nghiệp
Pitzer đậu bằng cử nhân khoa học ở Học viện Công nghệ California năm 1935 và bằng tiến sĩ ở Đại học California tại Berkeley năm 1937. Sau đó ông được bổ nhiệm vào ban giảng huấn ở Phân khoa Hóa học Đại học California tại Berkeley rồi được nâng lên chức giáo sư. Từ năm 1951 tới năm 1960, ông làm chủ nhiệm khoa ở Trường Hóa học Đại học California tại Berkeley.

Ông nổi tiếng về công trình nghiên cứu các đặc tính nhiệt động lực của các phân tử,

Ông làm giám đốc phụ trách nghiên cứu của Ủy ban nguyên tử năng Hoa Kỳ từ năm 1949 tới 1951 và là viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học Hoa Kỳ. Ông làm chủ tịch thứ ba của Đại học Rice từ năm 1961 tới 1968 và làm chủ tịch thứ sáu của Đại học Stanford từ 1969 tới 1971, rồi trở lại Đại học California tại Berkeley.

Ông nghỉ hưu năm 1984, nhưng vẫn tiếp tục nghiên cứu cho tới khi qua đời.

Kenneth Pitzer là người khai lời chứng chủ yếu chống lại Robert Oppenheimer trong phiên tòa xử Oppenheimer, do đó ông bị cách chức khỏi Ủy ban nguyên tử năng và thu hồi giấy phép an ninh.

## Gia đình
Cha ông - Russell K. Pitzer - là người sáng lập Pitzer College, một trong 7 Claremont College ở California. Con trai ông - Russell M. Pitzer - cũng là nhà hóa học nổi tiếng hiện đang giảng dạy ở Đại học bang Ohio.

## Giải thưởng
* Huy chương Priestley năm 1969
* Giải Willard Gibbs năm 1976
* Huy chương Khoa học quốc gia (Hoa Kỳ)

## Xem thêm
* Các phương trình Pitzer
*Pitzer Strain 

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Guide to the Kenneth S. Pitzer Papers at The Bancroft Library
Kim Kyu Sik

**Kim Kyu-sik** (29 tháng 1 năm 1881 – 10 tháng 12 năm 1950) là nhà lãnh đạo của phong trào độc lập Triều Tiên cũng như trong thời kỳ đầu của lịch sử Hàn Quốc.

Ông sinh ở Dongnae, nay thuộc Busan. Mồ côi từ nhỏ, ông học với một nhà truyền giáo người Mỹ là H.G. Underwood từ khi lên 6 tuồi và có tên Thánh là "Johann". Sau đó ông đến Mỹ, tốt nghiệp cử nhân từ Roanoke College năm 1903 và thạc sĩ từ Đại học Princeton một năm sau đó.

Năm 1905, Kim trở về Triều Tiên và dạy học. Ông qua Trung Quốc năm 1913, sau khi Đế quốc Nhật Bản sáp nhập Triều Tiên năm 1910.

Năm 1919, không giống như Syngman Rhee, Kim đến Paris dự Hội nghị hòa bình Paris để vận động hành lang cho Triều Tiên độc lập khỏi Nhật Bản. Ông được phái đi bởi Yuh Woon-Hyung và Chang Deok-soo, những người thành lập Chính phủ Lâm thời Đại Hàn Dân Quốc ở Thượng Hải vào mùa Hè năm 1919.

## Xem thêm
* Kim Gu
* Chang Myun
* Kim Won-bong
* Pak Hŏnyŏng
* Syngman Rhee

## Tham khảo