open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Giải Cole

**Giải Cole** tên đầy đủ là ** Giải Frank Nelson Cole**, là giải thưởng của Hội Toán học Hoa Kỳ dành cho các nhà toán học có những đóng góp xuất sắc. Giải được chia thành 2 ngành: đại số học và lý thuyết số. Giải được đặt theo tên Frank Nelson Cole, người đã phục vụ Hội 25 năm.

Giải thưởng về đại số được trao lần đầu năm 1928 cho L. E. Dickson về quyển sách của ông  *Algebren und ihre Zahlentheorie*, Orell Füssli, Zürich and Leipzig, 1927. Còn giải về lý thuyết số được trao lần đầu năm 1931 cho H. S. Vandiver cho bài khảo cứu của ông về Định lý lớn Fermat.

Giải chỉ được trao cho các hội viên của Hội và những nhà toán học đăng các công trình nghiên cứu xuất sắc trên các báo Toán học hàng đầu ở Hoa Kỳ.

## Các người đoạt giải Đại số học
*1928 Leonard E. Dickson 
*1939 Abraham Adrian Albert
*1944 Oscar Zariski
*1949 Richard Brauer
*1954 Harish-Chandra
*1960 Serge Lang, Maxwell A. Rosenlicht
*1965 Walter Feit, John G. Thompson
*1970 John R. Stallings, Richard G. Swan 
*1975 Hyman Bass, Daniel G. Quillen
*1980 Michael Aschbacher, Melvin Hochster
*1985 George Lusztig
*1990 Shigefumi Mori
*1995 Michel Raynaud, David Harbater
*2000 Andrei Suslin, Aise Johan de Jong 
*2003 Hiraku Nakajima
*2006 János Kollár 
*2009 Christopher Hacon, James McKernan
*2012 Alexander Merkurjev
*2015 Peter Scholze

## Các người đoạt giải Lý thuyết số
*1931 Harry S. Vandiver
*1941 Claude Chevalley
*1946 Henry B. Mann
*1951 Paul Erdős
*1956 John T. Tate
*1962 Kenkichi Iwasawa, Bernard M. Dwork
*1967 James B. Ax, Simon B. Kochen
*1972 Wolfgang M. Schmidt
*1977 Goro Shimura
*1982 Robert P. Langlands, Barry Mazur
*1987 Dorian M. Goldfeld,  Benedict Gross, Don Zagier
*1992 Karl Rubin, Paul Vojta
*1997 Andrew J. Wiles
*2002 Henryk Iwaniec, Richard Taylor
*2005 Peter Sarnak
*2008 Manjul Bhargava
*2011 Chandrashekhar Khare, Jean-Pierre Wintenberger
*2014 Yitang Zhang, Daniel Goldston, János Pintz, Cem Yıldırım

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Frank Nelson Cole Prize in Algebra
*Frank Nelson Cole Prize in Number Theory
Giải Fulkerson

**Giải Fulkerson** là một giải thưởng dành cho các bài báo xuất sắc về Toán học rời rạc do Hội Quy Hoạch Toán học (*Mathematical Programming Society*) và Hội Toán học Hoa Kỳ cùng bảo trợ. Giải thưởng bắt đầu từ năm 1979. Hiện nay, cứ 3 năm 1 lần, tại "Hội nghị  quốc tế" của "Hội Quy Hoạch Toán học", có 3 giải được trao, mỗi giải trị giá 1500$. Ban đầu, các giải được tài trợ bởi quỹ tưởng niệm do bạn bè của Delbert Ray Fulkerson đóng góp và do "Hội Toán học Hoa Kỳ" quản lý.

Thuật ngữ toán rời rạc ở đây được hiểu là bao gồm lý thuyết đồ thị, mạng, tối ưu toán học, tổ hợp ứng dụng và các vấn đề liên quan. Trong khi các nghiên cứu trong lĩnh vực này thường liên quan đến ứng dụng thực tế, việc quyết định các bài báo được giải lại dựa trên chất lượng và ý nghĩa về mặt toán học của chúng.

Paul Seymour, nhà toán học nổi tiếng làm việc trong lĩnh vực lý thuyết đồ thị, là người duy nhất 4 lần được nhận giải thưởng này (vào các năm 1979, 1994, 2006, 2009).
## Các người đoạt giải
* 1979: Richard M. Karp; Kenneth Appel và Wolfgang Haken; Paul Seymour.
* 1982: D.B. Judin và A.S. Nemirovskii; Leonid Khachiyan; G. P. Egorychev; D.I. Falikman; Martin Grötschel, László Lovász và Alexander Schrijver.
* 1985: Jozsef Beck; H. W. Lenstra, Jr.; Eugene M. Luks.
* 1988: Éva Tardos; Narendra Karmarkar.
* 1991: Martin E. Dyer, Alan M. Frieze và Ravindran Kannan; Alfred Lehman; Nikolai E. Mnev.
* 1994: Louis Billera; Gil Kalai; Neil Robertson, Paul Seymour và Robin Thomas.
* 1997: Jeong Han Kim.
* 2000: Michel X. Goemans và David P. Williamson; Michele Conforti và Gerard Cornuejols và M. R. Rao.
* 2003: J. F. Geelen, A. M. H. Gerards và A. Kapoor; Bertrand Guenin; Satoru Iwata, Lisa Fleischer, Satoru Fujishige; Alexander Schrijver.
* 2006: Manindra Agarwal, Neeraj Kayal và Nitin Saxena; Mark Jerrum, Alistair Sinclair và Eric Vigoda; Neil Robertson và Paul Seymour.
* 2009:
** Maria Chudnovsky, Neil Robertson, Paul Seymour, và Robin Thomas, cho "The strong perfect graph theorem", Annals of Mathematics, 164 (2006) 51&ndash;229.
** Daniel A. Spielman và Shang-Hua Teng, cho "Smoothed analysis of algorithms: Why the simplex algorithm usually takes polynomial time", Journal of the ACM 51 (2004) 385&ndash;463.
** Thomas C. Hales, cho "A proof of the Kepler conjecture", Annals of Mathematics 162 (2005) 1063&ndash;1183
** Samuel P. Ferguson, cho "Sphere Packings, V. Pentahedral Prisms", Discrete and Computational Geometry 36 (2006) 167&ndash;204.
* 2012:
** Sanjeev Arora, Satish Rao, và Umesh Vazirani cho việc làm giảm tỉ lệ xấp xỉ cho bài toán chia đồ thị và các bài toán liên quan từ O(\log n) xuống O(\sqrt{\log n}).
** Anders Johansson, Jeff Kahn và Vũ Hà Văn cho việc xác định ngưỡng của mật độ cạnh sao cho ở trên ngưỡng đó, một đồ thị ngẫu nhiên có thể được phủ bằng các bản sao không giao nhau của một đồ thị nhỏ hơn cho trước.
** László Lovász và Balázs Szegedy cho việc xác định tính chất quyết định số lần xuất hiện của đồ thị con trong một dãy các  đồ thị dày đặc.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trang mạng chính thức của giải thưởng
Giáo hoàng Clêmentê IX

**Clêmentê IX** (Latinh: **Clemens IX**) là vị giáo hoàng thứ 238 của giáo hội công giáo. Theo niên giám tòa thánh năm 1806 thì ông đắc cử Giáo hoàng năm 1667 và ở ngôi Giáo hoàng trong 2 năm 5 tháng 24 ngày. Niên giám tòa thánh năm 2003 xác định ông đắc cử Giáo hoàng ngày 10 tháng 6 năm 1667, ngày khai mạc chức vụ mục tử đoàn chiên chúa là ngày 26 tháng 6 và ngày kết thúc triều đại của ông là ngày 9 tháng 12 năm 1669.

Giáo hoàng Clemens IX sinh tại Pistoia ngày 27 tháng 1 năm 1600 với tên thật là Giulio Rospigliosi. 
## Triều đại giáo hoàng
Ông vừa là một người học thức vừa là một người rộng lượng đối với người nghèo. Ông mời những người hành khất cùng đồng bàn và chính ông phục vụ họ. Ông đón tiếp bất kỳ ai mà chẳng hề có sự phân biệt và ông thú nhận những lỗi lầm riêng của mình. Ông làm trung gian hoà giải giữa các nước Pháp, Tây Ban Nha, Anh và Hà Lan, để đem lại hoà bình cho vùng Aquisgrana.

Khẩu hiệu của ông là "Aliis non sibi clemens" (Khoan dung với người khác, chứ không cho mình). Ông có tài ngoại giao và ước ao mang lại bình an, nên ông đã giải quyết xong vụ việc rất khó chịu của 4 giám mục Alet, Beauvais, Angers và Pamiers vẫn chống lại việc ký vào bản Công thức (Formulaire). Đó là "Hòa bình Clêmentê".

Giáo thuyết Jansénius đã bị Giáo hoàng Innocent X lên án năm 1653. Nhưng phe Jansénius vẫn không tuân hành. Vua Louis XIV phải dùng biện pháp cứng rắn vẫn không có tác dụng. Năm 1669, Giáo hoàng Clemens IX tuyên bố dùng biện pháp ôn hòa, hy vọng họ trở lại. Nhưng phe Jansénius càng ráo riết tuyên truyền, rồi đả kích cả việc sùng kính đức Maria cũng như phong trào tôn sùng thánh tâm.

Ông cũng góp phần vào việc ký hiệp ước Aix-la-Chapelle (1668). Ông vẫn mơ ước tập hợp được các vua chúa Kitô giáo để chống lại quân Thổ, nhưng đã qua đời khi nghe thành phố Canđia (Hy Lạp) thất thủ, giữa lúc vua Louis XIV tiếp kiến vị đại sứ của vua Thổ một cách long trọng. Thời ông, Hàng cột Bernini của Đền thờ Thánh Phêrô (284 cột) được trang trí với 140 tượng thánh.
## Chú thích

## Tham khảo
* 265 Đức Giáo hoàng, Thiên Hựu Nguyễn Thành Thống, Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin, xuất bản tháng 5 năm 2009.
* Các vị Giáo hoàng của giáo hội toàn cầu, hội đồng Giám mục Việt Nam http://v3.hdgmvietnam.org/Default.aspx?tabid=66&error=Object+reference+not+set+to+an+instance+of+an+object. 
* Cuộc lữ hành đức tin, lịch sử Giáo hội Công giáo, Lm Phanxicô X. Đào Trung Hiệu OP Hiệu đính tháng 9/2006, Đa Minh Việt Nam, Tỉnh dòng Nữ vương các thánh tử đạo.
* Lịch sử Giáo hội Công giáo, Linh mục O.P Bùi Đức Sinh – giáo sư sử học, Tập I và II, Nhà xuất bản Chân Lý, Giấy phép số: 2386 BTT/PHNT Sài Gòn ngày 28 tháng 7 năm 1972.
Giáo hoàng Clêmentê X

**Clêmentê X** (Latinh: **Clemens X**) là vị giáo hoàng thứ 239 của giáo hội công giáo. Theo niên giám tòa thánh năm 1806 thì ông đắc cử Giáo hoàng năm 1670 và ở ngôi Giáo hoàng trong 6 năm 2 tháng 24 ngày.

Niên giám tòa thánh năm 2003 xác định ông đắc cử Giáo hoàng ngày 29 tháng 4 năm 1670, ngày khai mạc chức vụ mục tử đoàn chiên chúa là ngày 11 tháng 5 năm 1670 và ngày kết thúc triều đại của ông là ngày 22 tháng 7 năm 1676.

Giáo hoàng Clemens X sinh tại Rôma ngày 13 tháng 7 năm 1590 với tên thật Emilio Altieri. Ông được bầu làm Giáo hoàng một cách bất ngờ ở tuổi 80. Trên thực tế ông giao toàn bộ mọi công việc cho một người cháu của ông và người này thực hiện chính sách gia đình trị đáng hổ thẹn nhất cho nên đã tạo ra sự bất mãn trong giáo triều và dân chúng.

Ông can thiệp vào việc bầu chọn vua Ba Lan. Ông rất được yêu kính vì có lòng xác tín và vì chiến thắng quân Thổ Nhĩ Kỳ trong trận Chaezim. Clement hoàn toàn ủng hộ cuộc chiến chống lại người Ottoman.

Năm thánh 1675 được tiến hành dưới triều Giáo hoàng Clêmentê X (1670-1676) với việc tín hữu hành hương lần đầu tiên được vào trong Công trường Thánh Phêrô. Trước khi cử hành Năm Thánh 1675, Clêmentê X đã phong thánh cho vị thánh nữ đầu tiên của Nam Mỹ là Thánh Rose Lima, đồng thời cũng thiết lập Giáo phận đầu tiên của Bắc Mỹ là Giáo phận Québec. Vào thứ Năm Tuần Thánh của Năm Thánh 1675, Clêmentê X rửa chân cho 12 nông dân và mở tiệc cho 10.000 người ăn.

## Chú thích

## Tham khảo

* 265 Đức Giáo hoàng, Thiên Hựu Nguyễn Thành Thống, Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin, xuất bản tháng 5 năm 2009.
* Các vị Giáo hoàng của giáo hội toàn cầu, hội đồng giám mục Việt Nam http://v3.hdgmvietnam.org/Default.aspx?tabid=66&error=Object+reference+not+set+to+an+instance+of+an+object. 
* Lịch sử Giáo hội Công giáo, Linh mục O.P Bùi Đức Sinh – giáo sư sử học, Tập I và II, Nhà xuất bản Chân Lý, Giấy phép số: 2386 BTT/PHNT Sài Gòn ngày 28 tháng 7 năm 1972.
Giáo hoàng Biển Đức XIII

**Biển Đức XIII** (Latinh: **Benedictus XIII**) là vị giáo hoàng thứ 245 của giáo hội công giáo.

Theo niên giám tòa thánh năm 1806 thì ông đắc cử Giáo hoàng năm 1724 và ở ngôi Giáo hoàng trong 8 năm 5 tháng 23 ngày. Niên giám tòa thánh năm 2003 xác định ông đắc cử Giáo hoàng ngày 29 tháng 5 năm 1724, ngày khai mạc chức vụ mục tử đoàn chiên chúa là ngày 4 tháng 6 năm và ngày kết thúc Triều đại của ông là ngày 21 tháng 2 năm 1730.

## Tiểu sử
Giáo hoàng Benedictus XIII sinh tại Gravina di Pugli, Ý ngày 02.2.1649. Tên gọi là Pietro Francesco rồi Vincenzo Maria Orsini de Gravina.

Ông theo dòng Đa Minh, làm giám mục thành Benevent. Sau 70 ngày dài bầu Giáo hoàng, Ông được chọn vào ngày 29.5.1724. Sau đó Ông đăng quang Giáo hoàng vào ngày 04.6.1724.

Đầu tiên, ông đã chọn tên Benedictus XIV, có lẽ do mê tín rồi sau đó ít lâu lại trở thành Benedictus XIII để không phải hợp pháp hóa giáo hóa Avignon là Benedictus XIII, vì cũng đã có một phản Giáo hoàng Benedictus XIII cai trị ở Avignon từ năm 1394 đến 1417. Có nhiều Giáo hoàng Rôma đã tự chọn lấy lại tên của các phản Giáo hoàng.

Ông thường để nhiều ngày cầu nguyện tại Nhà thờ Thánh Maria Minerva, cũng như triệu tập nhiều vị giảng thuyết nổi tiếng đến các nhà thờ tại Rôma.

Ông đã tín nhiệm trao quyền cai trị Giáo hội cho Hồng y Niccolò Coscia, ông đặt tin tưởng quá lớn. Năm Thánh thứ 17 (1725) được cử hành dưới triều Giáo hoàng Bênêđictô XIII (1724-1758). Cũng trong dịp này ông đã khánh thành công trình Trinità dei Monti tuyệt vời ở Roma.

Ông chủ trương cải cách chống lại thói quan liêu của hàng giáo sĩ và tuyên phong cho Thánh Louis Gonzaga và Thánh Stanislaus, bổn mạng nước Ba Lan.

Ông qua đời ngày 21 tháng 2 năm 1730.
## Chú thích

## Tham khảo

* 265 Đức Giáo hoàng, Thiên Hựu Nguyễn Thành Thống, Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin, xuất bản tháng 5 năm 2009.
* Các vị Giáo hoàng của giáo hội toàn cầu, hội đồng giám mục Việt Nam http://v3.hdgmvietnam.org/Default.aspx?tabid=66&error=Object+reference+not+set+to+an+instance+of+an+object. 
* Tóm lược tiểu sử các Đức Giáo hoàng, Đà Nẵng 2003,Jos. TVT chuyển ngữ từ Tiếng Anh.
* Cuộc lữ hành đức tin, lịch sử Giáo hội Công giáo, Lm Phanxicô X. Đào Trung Hiệu OP Hiệu đính tháng 9/2006, Đa Minh Việt Nam, Tỉnh dòng Nữ vương các thánh tử đạo.
* Lịch sử Giáo hội Công giáo, Linh mục O.P Bùi Đức Sinh – giáo sư sử học, Tập I và II, Nhà xuất bản Chân Lý, Giấy phép số: 2386 BTT/PHNT Sài Gòn ngày 28 tháng 7 năm 1972.
Giáo hoàng Innôcentê XIII

**Innôcentê XII** (Latinh: **Innocens XIII**) là vị giáo hoàng thứ 244 của giáo hội công giáo.

Theo niên giám tòa thánh năm 1806 thì ông đắc cử Giáo hoàng năm 1721 và ở ngôi Giáo hoàng trong 2 năm 10 tháng. Niên giám tòa thánh năm 2003 xác định ông đắc cử Giáo hoàng ngày 8 tháng 5 năm 1721, ngày khai mạc chức vụ mục tử đoàn chiên chúa là ngày 18 tháng 5 và ngày kết thúc triều đại của ông là ngày 7 tháng 3 năm 1724. 
## Trước khi thành giáo hoàng
Giáo hoàng Innocens XIII sinh tại Roma ngày 13 tháng 5 năm 1655 với tên thật là Michelangelo dei Conti.

Ông sinh ra trong một gia đình quý tộc và học tại học viện Rôma trước khi vào giáo triều Rôma.

Năm 1695, ông được thăng lên chức tổng Giám mục Tarsô và khâm sứ tòa thánh ở Lucernô.

Năm 1706, Clêmentê XI nâng ông lên hàng hồng y. 
## Giáo hoàng
Trong cơ mật viện năm 1721, ông được bầu làm Giáo hoàng. Để tưởng nhớ Innôcentê một trong những tổ tiên của ông, ông lấy tên là Innôcentê XIII.

Ông cũng thuộc cùng gia tộc Conti như ba Giáo hoàng trước đây. Vì sức khoẻ quá yếu, ông được sự giúp đỡ rất hiệu quả từ phía anh của mình, Hồng y Bernardo Maria.

Với sự quyết tâm rất lớn, ông hành động nhằm khắp vào kỷ luật Giáo hội Tây Ban Nha và các tu sĩ dòng Tên. Ông mạnh mẽ can thiệp để giúp đỡ vào Giáo hội Tây Ban Nha. Ông gửi 100.000 triều thiên cho các hiệp sĩ Malta, để khích lệ tinh thần, giúp họ chiến đấu chống quân Thổ Nhĩ Kỳ.

Năm 1723, ông phản kháng nhưng vô ích việc hoàng đế Charles VI xâm chiếm các đất quận công Parme và Plaisance, lãnh thổ dưới quyền bá chủ của Giáo hoàng.

Ông ủng hộ phe Giacôbít và người ngấp nghé ngôi vua, Jacques Francois Stuart và mạnh mẽ đương đầu với người Pháp và từ chối rút lại sắc chỉ Unigenitus. Mặc dù vậy, ông đã ban mũ hồng y cho Dubois.
## Chú thích

## Tham khảo

* 265 Đức Giáo hoàng, Thiên Hựu Nguyễn Thành Thống, Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin, xuất bản tháng 5 năm 2009.
* Các vị Giáo hoàng của giáo hội toàn cầu, hội đồng Giám mục Việt Nam http://v3.hdgmvietnam.org/Default.aspx?tabid=66&error=Object+reference+not+set+to+an+instance+of+an+object. 
* Tóm lược tiểu sử các Đức Giáo hoàng, Đà Nẵng 2003,Jos. TVT chuyển ngữ từ Tiếng Anh.
* Cuộc lữ hành đức tin, lịch sử Giáo hội Công giáo, Lm Phanxicô X. Đào Trung Hiệu OP Hiệu đính tháng 9/2006, Đa Minh Việt Nam, Tỉnh dòng Nữ vương các thánh tử đạo.
* Lịch sử Giáo hội Công giáo, Linh mục O.P Bùi Đức Sinh – giáo sư sử học, Tập I và II, Nhà xuất bản Chân Lý, Giấy phép số: 2386 BTT/PHNT Sài Gòn ngày 28 tháng 7 năm 1972.
Aneta Kręglicka

**Aneta Beata Kręglicka** (sinh ngày 23 tháng 3 năm 1965) là một người mẩu, nhà tạo mẫu, doanh nhân và là Hoa hậu Thế giới đầu tiên người Ba Lan, á hậu 1 hoa hậu quốc tế 1989.

## Sự nghiệp
Cô đã tốt nghiệp các ngành kinh tế của Trường Đại học Gdansk vào năm 2005 cô đã bắt đầu nghiên cứu sau đại học tại Trường Kinh tế Warsaw. Trước đó cô còn là thành viên trong ban nhạc nhảy múa của Trung tâm văn hoá dành cho sinh viên tại Đại học Gdansk.

## Cuộc thi sắc đẹp
Aneta tham dự cuộc thi Hoa hậu Ba Lan năm 1989 và đạt danh hiệu cao nhất, sau đó cô lên đường tham dự cuộc thi Hoa hậu Quốc tế 1989 tại Nhật Bản và cô đã về vị trí thứ nhì và người chiến thắng là Iris Klein đến từ Đức.

Sau khi đạt danh hiệu khá cao tại Hoa hậu Quốc tế cô tiếp tục đến Luân Đôn tham dự cuộc thi Hoa hậu Thế giới vào ngày 22 tháng 11 năm 1989 và đạt danh hiệu Hoa hậu Thế giới đồng thời trở thành cô gái người Đông Âu đầu tiên chiến thắng trong cuộc thi này.

## Tham khảo
Domèvre-en-Haye

** Domèvre-en-Haye ** là một xã của tỉnh Meurthe-et-Moselle, thuộc vùng Grand Est, đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 250 mét trên mực nước biển.

## Tham khảo
Phụ nữ trong xã hội Ả Rập

**Phụ nữ trên khắp [[thế giới Ả Rập]]** trong suốt lịch sử phải hứng chịu sự phân biệt đối xử và đã bị hạn chế các quyền tự do và quyền lợi của mình. Một số các thực hành này được dựa trên niềm tin tôn giáo, nhưng nhiều sự hạn chế là vì văn hóa và bắt nguồn từ phong tục hơn là tôn giáo. Những khó khăn chính tạo ra một trở ngại hướng về quyền lợi và tự do của phụ nữ được phản ánh trong luật pháp đối phó với công lý hình sự, kinh tế, giáo dục và y tế.
## Chú thích

## Liên kết ngoài
Bouvron, Meurthe-et-Moselle

**Bouvron** là một xã của tỉnh Meurthe-et-Moselle, thuộc vùng Grand Est, đông bắc nước Pháp. Xã này có dân số thời điểm năm 1999 là 194 người.
## Biến động dân số

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Bouvron on ''l'Institut géographique national''
Linda Pétursdóttir

**Linda Pétursdóttir** (sinh ngày 27 tháng 12 năm 1969) là cựu Hoa hậu Thế giới đến từ Iceland. Hiện nay cô đang là một nữ doanh nhân, chủ một nhà tắm công cộng, một trung tâm chăm sóc sắc đẹp của phụ nữ. Sau một thời gian sống tại Vancouver, Canada, cô đã trở về quê nhà Iceland và sinh một cô con gái tên là Isabella. Cha của đứa trẻ không được tiết lộ công khai.

## Liên kết
* Baðhúsið's Web Site 

## Tham khảo
Bouxières-aux-Dames

**Bouxières-aux-Dames** là một xã thuộc tỉnh Meurthe-et-Moselle trong vùng Meurthe-et-Moselle đông bắc Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 220 mét trên mực nước biển.

Thị trấn nằm trên sườn đồi, theo hướng nam-bắc. Xã nhìn ra nơi hợp lưu của sông Moselle và sông Meurthe.
## Tham khảo
Ulla Weigerstorfer

**Ulla Weigerstorfer** sinh ngày 16 tháng 8 năm 1967 tại Bad Aussee, Áo. Cô là cựu Hoa hậu Thế giới 1987 đại diện cho nước Áo đồng thời là người phụ nữ thứ hai từ đất nước này chiến thắng tại cuộc thi Hoa hậu Thế giới (người đầu tiên là Eva Rueber-Staier Hoa hậu Thế giới năm 1969).

## Sự nghiệp
Sau khi hoàn thành nhiệm kỳ Hoa hậu Thế giới, Ulla trở về Áo và bắt đầu sự nghiệp của riêng mình
* Cô thường xuất hiện trong các chương trình truyền hình khác nhau.
* Đọc các tin thể thao trên đài Radio.
* Viết hai cuốn sách về mỹ phẩm.
* Thực hiện việc phát triển ngành công nghiệp thức ăn nhanh.
Ngoài ra cô còn tham gia vào các công việc từ thiện. Khi rảnh rỗi, cô thích cưỡi ngựa.

## Tham khảo
Lê Thị Yến

**Lê Thị Yến** có thể là:
*Ỷ Lan
*Lê Thị Yến, đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 14
*Lê Thị Yến (vận động viên)
Giselle Laronde

** Giselle Laronde-West** (sinh ngày 24 tháng 10 năm 1963) người đã chiến thắng trong cuộc thi Hoa hậu Thế giới 1986, đại diện cho Trinidad và Tobago. Cô đã trở thành người phụ nữ đầu tiên từ Trinidad & Tobago chiến thắng trong cuộc thi này.

Giselle được sinh ra tại Port of Spain, nhưng cùng gia đình dọn tới San Fernando, Trinidad và Tobago khi cô lên 10. Là một trong 4 người con, cô đã học ở trường St. Peter tại Pointe-à-Pierre và trường trung học nữ St. Francois.

Sau khi chiến thắng trong cuộc thi Hoa hậu Thế giới, cô đã dùng tiền thưởng của mình để nhập học Đại học Luân Đôn và tại nơi đây cô đã hoàn tất văn bằng Xã hội và Truyền thông. Cô kết hôn với Heathcliff West và có 2 đứa con trai. Ngày nay cô vẫn sống tại Trinidad & Tobago.

## Hiển thị
* Giselle La Ronde, Caribbean Hall of Fame
* http://www.tntisland.com/universe.html

## Tham khảo
Delbert Ray Fulkerson

**Delbert Ray Fulkerson** (14.8.1924 – 10.1.1976) là nhà toán học người Mỹ, đồng tác giả của thuật toán Ford-Fulkerson, một trong các thuật toán được sử dụng nhiều nhất để minh họa bài toán luồng cực đại (*maximum flow problem*) trong luồng trên mạng.

## Cuộc đời và Sự nghiệp
Fulkerson lớn lên trong một thành phố nhỏ ở miền nam Illinois và học ở Đại học Nam Illinois. Sự nghiệp đại học của ông bị gián đoạn vì ông phải thi hành nghĩa vụ quân sự trong thế chiến thứ hai. Sau chiến tranh, ông trở lại học và sau khi tốt nghiệp, ông học tiếp để lấy bằng tiến sĩ toán học ở Đại học Wisconsin-Madison năm 1951. Sau đó ông làm việc ở phân ban toán học của Rand Corporation tới năm 1971, rồi chuyển tới Đại học Cornell làm giáo sư khoa Công trình (*Engineering*), cho tới khi qua đời năm 1976.

Năm 1956, ông xuất bản bài khảo cứu nổi tiếng về thuật toán Ford-Fulkerson
chung với Lester Randolph Ford. Năm 1979, hai Hội lập chương trình Toán học và Hội Toán học Hoa Kỳ chung nhau lập ra Giải Fulkerson nổi tiếng, thưởng cho các bài khảo cứu xuất sắc trong lãnh vực Toán học rời rạc mỗi 3 năm một lần.

## Phả hệ Toán học
E. H. Moore hướng dẫn L. E. Dickson hướng dẫn Cyrus MacDuffee hướng dẫn **Fulkerson**.

## Tác phẩm
*L.R. Ford và D.R. Fulkerson: *Flows in Networks.* Princeton, NJ, Princeton University Press, 1962.

## Tham khảo và Chú thích

## Xem thêm
Giải Fulkerson

## Liên kết ngoài
*Delbert Ray Fulkerson prize
*Fulkerson biography at Cornell
Gross Rating Point

GRPs: **Gross Rating Point** (GRP) hay còn được gọi gọi là Ratings là một trong những đơn vị đo lường cơ bản của việc mua bán chương trình và không gian quảng cáo.

Các chương trình quảng cáo qua Tivi, Radio, Báo, Tạp chí, quảng cáo ngoài trời và quảng cáo trực tuyến cũng có thể được đo lường bằng GRP.

*GRP có thể định lượng được mức độ hiệu quả và chí phí quảng cáo cho các chiến dịch quảng cáo.

Ví dụ: 
1 GRP = 1% khán giả mục tiêu (target audience) thấy được mẫu quảng cáo 1 lần. 
2 GRP = 2% khán giả mục tiêu (target audience) thấy được mẫu quảng cáo 1 lần hoặc 1% khán giả mục tiêu thấy được mẫu quảng cáo 2 lần.

*Target audience: đối tượng mục tiêu là đối tượng mà bạn nhắm tới trong chiến dịch quảng cáo. 
Ví dụ: Nam giới ở Thành phố Hồ Chí Minh, Tuổi từ 18->25, Thành phần kinh tế: A & B. Nữ có con, Trình độ đại học, Thành phần kinh tế A ở Cần Thơ.

`<big>GRP = REACH x OTS</big>`

REACH: là đo lường tích lũy khán giả.
Ví Dụ: Số người của khán giả mục tiêu đã thấy được mẫu quảng cáo/chương trình ít nhất 8 phút trong khoảng thời gian nghiên cứu (không trùng lặp)
Vì vậy nếu bạn có 10 của 100 người thấy mẫu quảng cáo/chương trình thì bạn có Reach là 10%.
Vậy nếu bạn có 10 của 100 người thấy mẫu quảng cáo/chương trình 2 lần thì bạn vẫn có Reach là 10%.(không trùng lặp)

OTS: Opportunity To See (OTS) cơ hội để nhìn thấy mẫu quảng cáo/chương trình.
OTS hay còn được gọi là Frequency (Tần số).
Ví Dụ: có 6 của 10 người thấy mẫu quảng cáo/chương trình 1 lần thi Reach = 6/10, nhưng nếu 6 của 10 người thấy được 2 lần
thì F(OTS)= 12/6, GRPs = R * F = 0.6 * 2 = 1.2.

OTS = GRP/Reach.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* ''GRP'' (Shortfilm about GRP's)
Harry Potter trong các phiên bản ngôn ngữ

Bộ tiểu thuyết ***[[Harry Potter]]*** của J. K. Rowling đã trở thành những tác phẩm được đọc nhiều nhất trong lịch sử văn học thiếu nhi, với độc giả từ mọi lứa tuổi và quốc gia. Vào tháng 5 năm 2008, doanh số trên toàn thế giới của *Harry Potter* được thống kê lên đến trên 400 triệu bản, và những cuốn sách cũng được dịch từ nguyên bản tiếng Anh ra 67 thứ tiếng.

## Danh sách bản dịch được ủy quyền theo ngôn ngữ

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Part I, Part II
* The Sphinx's Song in 13 Languages 
* International cover gallery
* Harry Potter name and word equivalents in many different languages
* The Intricacies of Onomastics in Harry Potter and its French Translation (La Clé des Langues) 
* Database of Harry Potter terms and chapter titles in different languages 
* Dictionary of Dutch Harry Potter terms
* Dictionary of Norwegian Harry Potter terms and names 
* Harry Potter in Chinese, Japanese and Vietnamese Translation
* English - German Dictionary + Lexicon of Harry Potter terms and names 
* Platform 9 3/4: Crown Publishing (Taiwan) site containing lists of names, books, spells, quidditch terms, etc. in Chinese and English 
* Article about American English "translation"
* Harry Potter terms in Japanese 
* Petition to help publish an Esperanto translation of Harry Potter 
* Interview with the Swedish translator of the series 
* Harry Potter books in Indian languages
Lubey

** Lubey ** là một xã của tỉnh Meurthe-et-Moselle, thuộc vùng Grand Est, đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 223 mét trên mực nước biển.

## Tham khảo
Yvonne Choquet-Bruhat

**Yvonne Choquet-Bruhat**, sinh ngày 29.12.1923 và mất ngày 11 tháng 2 năm 2025, là nhà toán học kiêm vật lý học người Pháp. Bà là người phụ nữ đầu tiên được bầu vào Viện Hàn lâm Khoa học Pháp và được thưởng Bắc đẩu bội tinh hạng Grand Officier.

## Tiểu sử
Bà là con của nhà vật lý học Georges Bruhat. Bà đậu bằng cử nhân năm 1941 và từ năm 1943 tới 1946 học ở *École normale supérieure* (Trường cao đẳng Sư phạm) tại Paris và đậu bằng thạc sĩ. Sau khi đậu thạc sĩ (được quyền dạy cấp đại học) bà dạy ở trường này từ năm 1946 tới năm 1949. Từ năm 1949 tới 1951 bà là phụ tá nghiên cứu ở Trung tâm Nghiên cứu Khoa học Quốc gia Pháp ("CNRS"), và đậu bằng tiến sĩ ở đây.

Năm 1951 và 1952 bà làm việc ở Viện nghiên cứu cao cấp Princeton (Hoa Kỳ), sau đó giảng dạy ở Đại học Marseille. Năm 1958 bà được thưởng Huy chương bạc của "Trung tâm nghiên cứu Khoa học quốc gia Pháp". Từ năm 1958 tới 1959 bà dạy ở Đại học Reims. Năm 1960 bà làm giáo sư ở Đại học Pierre-et-Marie-Curie (cũng gọi là Đại học Paris VI), cho tới khi nghỉ hưu năm 1992.

Bà được bầu là viện sĩ thông tấn Viện Hàn lâm Khoa học Pháp ngày 13.3.1978 và ngày 14.5.1979 trở thành viện sĩ chính thức, viện sĩ phụ nữ đầu tiên của Pháp. Từ năm 1980 tới 1983 bà làm chủ tịch *Comité international de relativité générale et gravitation* ("Ủy ban quốc tế về thuyết tương đối rộng và trường hấp dẫn"). Năm 1985 bà được bầu vào Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Hoa Kỳ.

## Công trình Khoa học
Bà là tác giả của gần 200 bài khảo cứu về toán học và về vật lý học, nhất là về thuyết tương đối rộng. Một số khám phá của bà được sử dụng trong các máy dò tìm sóng hấp dẫn như giao thoa kế VIRGO và LIGO.

## Đời tư
Yvonne Choquet-Bruhat kết hôn với Gustave Choquet. Họ có hai người con gái và một con trai.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Notice biographique sur le site de l'Institut des hautes études scientifiques  (tiếng Pháp)
* Presentation on the site for the Association for Women in Mathematics 
* Contributions of 20th Century Women to Physics'
Nassif Ghoussoub

**Nassif Ghoussoub** là nhà toán học người Canada. Ông nghiên cứu trong lãnh vực giải tích phi tuyến (non-linear) và phương trình vi phân riêng phần. Ông hiện là giáo sư toán học, học giả đại học lỗi lạc và được bầu vào Ban quản trị Đại học British Columbia.

## Cuộc đời và Sự nghiệp
Ông tốt nghiệp ở Đại học Pierre-et-Marie-Curie (tức Đại học Paris VI) dưới sự cố vấn của Gustave Choquet.

Ông là phó chủ tịch Hội Toán học Canada từ năm 1994 tới 1996, giám đốc sáng lập của "Viện Toán học Thái Bình Dương" The Pacific Institute for the Mathematical Sciences(PIMS) trong thời gian 1996–2003, người đồng sáng lập MITACS Network of Centres of Excellence , người đồng sáng lập và giám đốc khoa học hiện hành của Banff International Research Station(BIRS).

## Các giải thưởng
* Giải Coxeter-James của Hội Toán học Canada (1990)
* Killam Senior Research Fellowship của Đại học British Columbia (1992)
* Hội viên Royal Society of Canada (1994)
* Distinguished University Scholar, Đại học British Columbia (2003)
* Tiến sĩ danh dự, Đại học Paris Dauphine
* Giải Jeffery-Williams của Hội Toán học Canada (2007) 
* Faculty of Science Achievement Award for outstanding service and leadership, Đại học British Columbia (2007)

## Tham khảo và Chú thích

## Liên kết ngoài
* Nassif Ghoussoub's homepage
* A biography 
* Banff International Research Station homepage
Thiên bôi bất túy

***Thiên bôi bất túy*** (千杯不醉, tên tiếng Anh: Drink Drank Drunk, tiếng Việt: Ngàn chén không say) là một bộ phim tình cảm hài lãng mạn của điện ảnh Hồng Kông, được sản xuất vào năm 2005 của đạo diễn Nhĩ Đông Thăng.

## Tóm tắt nội dung
Thiên bôi bất túy kể về Tiểu Mẫn (Dương Thiên Hoa đóng), cô gái có biệt danh là Miss Ngàn li không say vì cô uống không bao giờ say. Cô làm tiếp thị tại quán bia. Quan niệm của cô là đàn ông khi uống say thì lời nói không bao giờ đáng tin, Tiểu Mẫn cũng không kì vọng gì vào chuyện tình cảm, cô chỉ luôn mong ước có thể mở một quán cafe. Michael (Ngô Ngạn Tổ đóng), một đầu bếp Hoa Kiều tại Pháp, anh chỉ cần uống một li rượu là say bí tỉ, mong ước của anh là có thể đoạt giải khăn quấn xanh tại Pháp.

Trong một đêm bán bia, cô cảm thấy thương cảm cho Michael khi anh say rượu vì chán nản và thất vọng. Do công việc kinh doanh nhà hàng của anh không được suôn sẻ và có nguy cơ bị đóng cửa, và bị đuổi ra khỏi đường. Michael không còn chỗ ở, trong khi căn hộ của Tiểu Mẫn lại quá rộng cho một mình cô ở, nên anh ở tại nhà cô. Tiểu Mẫn đã trở thành partner của Michael. Họ thỏa thuận cô sẽ bán cafe vào ban ngày, còn anh sẽ mở nhà hàng vào ban đêm.Vận mệnh đưa họ đến với nhau, sau đó, cô thậm chí đã yêu say đắm chàng đầu bếp Hoa kiều. Tuy nhiên anh chàng đầu bếp đẹp trai lại không nghĩ như vậy, anh mong muốn có thể đi du lịch vòng quanh thế giới và thành công trong sự nghiệp làm đầu bếp của mình....

## Châm ngôn của phim
"Uống ngàn li có thể không say, nhưng yêu một người phải say đến cuối đời"http://www.vnexpress.net/GL/Van-hoa/San-khau-Dien-anh/2006/01/3B9E651F/ .

## Diễn viên và vai diễn
* Ngô Ngạn Tổ - Michael
* Dương Thiên Hoa - Tiểu Mẫn
* Phương Trung Tín - Anh Chín
* Hồ Tịnh - Triệu Kỳ
* Cốc Đức Chiêu - Bo Bo

## Tham khảo
Merviller

** Merviller ** là một xã của tỉnh Meurthe-et-Moselle, thuộc vùng Grand Est, đông bắc nước Pháp, nổi tiếng với nghề sản xuất rượu nho. Dân số năm 1999 là 350 người.

 
## Tham khảo
Nauru Airlines

**Our Airline** (Tạm dịch*: *'Hãng hàng không của chúng ta*')* hãng hàng không quốc gia của Nauru. Trụ sở chính của công ty và căn cứ chính là sân bay của Nauru, tại huyện Yaren.

## Lịch sử

Our Airline được thành lập vào tháng chín 4, 2006. Hãng có các tuyến giữa Nauru, Úc, Đảo Norfolk, Quần đảo Solomon, Kiribati và Fiji.

## Các nơi đến

 Úc 
 Brisbane 

 Quần đảo Solomon 
 Honiara

 Nauru 
 Nauru 

 Kiribati 
 Tarawa 

 Fiji 
 Nadi
 
### Norfolk Air

*Our Airline* cũng hoạt động tất cả các dịch vụ tại *[[Norfolk Air]]*.

 Úc 
 Brisbane
 Newcastle
 Sydney
 Melbourne

 Đảo Norfolk 
 Norfolk

## Đội máy bay

*Our Airline* có hai máy bay *[[Boeing|Boeing 737-300]]*.





## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* ''Trang web chính thức của Our Airline''  *(tiếng Anh)*
Marcos Arturo Beltrán-Leyva

**(Marcos) Arturo Beltrán Leyva** (27 tháng 9 năm 1961 &ndash; 16 tháng 12 năm 2009) là người cầm đầu tổ chức vận chuyển ma túy México được biết đến là Tổ chức Beltrán-Leyva, được lãnh đạo bởi anh em Beltrán Leyva: Marcos Arturo, Mario Alberto, Carlos, Alfredo và Héctor. Băng này chịu trách nhiệm sản xuất, vận chuyển và buôn bán cocain, cần sa, bạch phiến và methamphetamine.

Băng kiểm soát rất nhiều hành lang buôn bán ma túy vào Hoa Kỳ và cũng trách nhiệm của buôn lậu con người, rửa tiền, tống tiền, bắt cóc, giết người, giết chết hợp đồng, tra tấn, vận chuyển vũ khí và hành vi khác bạo lực đối với nam giới, phụ nữ và trẻ em ở Mexico. Tổ chức này có liên hệ với các vụ ám sát nhiều cán bộ thực thi pháp luật Mexico.

Từ giữa thập niên 1990, Arturo Beltrán Leyva bị cáo buộc lãnh đạo các băng đảng sát thủ hùng mạnh để đánh hòng kiểm soát các tuyến đường thương mại ở đông bắc Mexico. Đến năm 2008, thông qua việc áp dụng tham nhũng hoặc đe dọa, ông đã có thể xâm nhập hàng chính trị, tư pháp và các tổ chức cảnh sát cấp dữ liệu Mexico để phân loại thông tin về các hoạt động chống ma túy, và thậm chí thâm nhập cả vào văn phòng Interpol tại Mexico.

Anh em Beltrán Leyva, những người trước đó đã liên kết với băng đảng Sinaloa, giờ là đồng minh của Los Zetas của băng Golfo.

## Xem thêm
*Chiến tranh ma túy México

## Chú thích
Đỗ Hựu

**Đỗ Hựu** (chữ Hán: 杜佑, 735-812) là nhà sử học Trung Quốc, tác giả bộ sách Thông điển thời Đường.

## Cuộc đời
Đỗ Hựu tự là **Quân Khanh**, người vùng Đỗ Khúc huyện Vạn Niên, phủ Kinh Triệu. Ông xuất thân trong gia đình khoa bảng, nhiều đời làm quan.

Năm 753, khi 18 tuổi, Đỗ Hựu nhờ tập ấm của cha, bắt đầu làm quan, nhậm chức Tham quân quận Tế Nam.

Vào niên hiệu Đại Lịch (766-779), ông nhậm chức Lang trung ở Bộ Công, làm việc vận chuyển đường sông. Sau đó ông được triều đình cử làm Độ chi lang trung kiêm Hòa địch sứ, thực hiện việc thu mua lương thực; rồi làm Tiết độ sứ Hoài Nam.

Do có công, ông được cất nhắc làm quan trong triều đình trung ương. Năm 803 đời Đường Đức Tông, Đỗ Hựu được phong làm Kiểm hiệu tư đồ, Đồng trung thư môn hạ Bình chương sự.

Năm 804, Đường Đức Tông qua đời, Đường Thuận Tông lên ngôi. Ông được phong làm Tể tướng. Sang năm 806 thời Đường Hiến Tông, ông giữ chức Tư đồ, tước *Kỳ quốc công*.

Năm 812, ông qua đời, thọ 78 tuổi. Đường Hiến Tông truy tặng ông làm Thái phó, thụy là **An Giản**.

## Tác phẩm

Bộ sách Thông điển được Đỗ Hựu biên soạn trong 35 năm, bắt đầu từ năm 766 và hoàn thành năm 801, trong thời gian ông làm Tiết độ sứ Hoài Nam, gồm có 200 quyển, chia thành 8 phần: *Thực hóa, Tuyển cử, Quan chức, Lễ, nhạc, Binh hình, Châu quận và Biên phòng*.

**Thông điển** bao quát thời gian từ thời thượng cổ đến Đường Huyền Tông, bao quát diện mạo đời sống xã hội, chính trị thời phong kiến Trung Quốc. Thông điển là tác phẩm sử học đầu tiên nghiên cứu về hệ thống pháp luật của triều đình. Đây cũng là tác phẩm sử học đầu tiên đặt nội dung "Hóa thực" lên đầu sách. Ông cũng chỉ ra rằng dân giàu thì nước mới mạnh, từng gia đình no đủ thì đất nước mới no đủ.

Ngoài ra, Đỗ Hựu còn thể hiện quan điểm lịch sử phát triển, dùng hiện thực lịch sử để phản bác quan điểm đảo ngược lịch sử. Đỗ Hựu coi trọng con người và đề cao vai trò của con người trong việc thay đổi cuộc sống, thay đổi xã hội chứ không tin vào thiên mệnh.

Cách viết sử của Đỗ Hựu sau này được Mã Đoan Lâm thời Nguyên kế tục với tác phẩm Văn hiến thông khảo.

## Nhận định
Đỗ Hựu làm quan suốt hơn 50 năm dưới 6 đời vua nhà Đường: Huyền Tông, Túc Tông, Đại Tông, Đức Tông, Thuận Tông, Hiến Tông. Đỗ Hựu được đánh giá là vị quan có tài, đường hoạn lộ thuận lợi. Ông đã tiến cử Dương Viêm với triều đình, thi hành *lưỡng thuế pháp*. Tuy làm Tể tướng và có kinh nghiệm nhiều năm trên chính trường nhưng Đỗ Hựu vẫn luôn khiêm tốn học hỏi.

Đỗ Hựu sống trong thời kỳ Trung Quốc có nhiều biến động. Nhà Đường đang thịnh trị đã suy yếu qua loạn An Sử (756-763). Ông luôn có phản ứng tích cực và sáng suốt trước các biến cố lịch sử, nhận thức và nắm rõ sự biến đổi của thời đại.

## Xem thêm
* Nhị thập tứ sử
* Thông điển
* Mã Đoan Lâm

## Tham khảo
* Nguyễn Thanh Hà (2009), *Mười nhà sử học nổi tiếng Trung Quốc*, Nhà xuất bản Văn hóa thông tin

## Chú thích
Giải Toán học ứng dụng Norbert Wiener

**Giải Toán học ứng dụng Norbert Wiener** (tiếng Anh: *Norbert Wiener Prize in Applied Mathematics*) là một giải thưởng dành cho các đóng góp xuất sắc vào "Toán học ứng dụng trong nghĩa cao nhất và rộng nhất". Giải được phân khoa Toán học của Học viện Công nghệ Massachusetts thiết lập năm 1967 để vinh danh Norbert Wiener và được Hội Toán học Hoa Kỳ cùng Hội Công nghệ và Toán học ứng dụng (Hoa Kỳ) đồng tài trợ.

Giải được trao mỗi 3 năm, với số tiền thưởng là 5.000 dollar Mỹ.

## Các người đoạt giải
* 1970: Richard E. Bellman
* 1975: Peter D. Lax
* 1980: Tosio Kato và Gerald B. Whitham
* 1985: Clifford S. Gardner
* 1990: Michael Aizenman và Jerrold E. Marsden
* 1995: Hermann Flaschka và Ciprian Foias
* 2000: Alexandre J. Chorin và Arthur Winfree
* 2004: James A. Sethian
* 2007: Craig Tracy và Harold Widom 
* 2010: David Donoho
* 2013: Andrew Majda

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* AMS webpage for the prize
* SIAM webpage for the prize
Khu dự trữ sinh quyển Mũi Cà Mau

**Khu dự trữ sinh quyển Mũi Cà Mau** là một khu dự trữ sinh quyển thế giới được UNESCO công nhận bao gồm Vườn quốc gia Mũi Cà Mau, U Minh Hạ và khu vực rừng phòng hộ ven Biển Tây nằm tại tỉnh Cà Mau, Việt Nam.

## Mô tả
Khu dự trữ sinh quyển Mũi Cà Mau có tổng diện tích khu dự trữ sinh quyển này là 371.506 ha với gồm vùng lõi (17.329 ha), vùng đệm (43.309 ha) và vùng chuyển tiếp (310.868 ha). Nơi đây có nhiều hệ sinh thái đặc trưng điển hình gồm rừng ngập mặn, rừng tràm trên đất ngập nước than bùn, biển và ven biển,... mỗi hệ sinh thái đều lưu giữ các nguồn tài nguyên sinh vật, tài nguyên địa chất phong phú có giá trị bảo tồn cao.

Vùng Mũi Cà Mau có 4 đặc trưng sinh thái chính: Hệ thống diễn thế nguyên sinh trên đất bãi bồi; hệ thống chuyển tiếp các hệ sinh thái đặc trưng từ rừng ngập mặn sang rừng tràm ngập nước ngọt theo mùa; là vùng bãi đẻ và nuôi dưỡng con non các loài thủy hải sản cho cả vùng biển rộng lớn.

Tại kỳ họp thứ 21, Ủy ban Điều phối quốc tế chương trình con người và sinh quyển thế giới (MAB) trực thuộc Ủy ban UNESCO (diễn ra từ ngày 25 đến 29 tháng 5 năm 2009 tại Jeju, Hàn Quốc), đã chính thức công nhận hai khu vực của Việt Nam là Cù lao Chàm, thành phố Đà Nẵng và Mũi Cà Mau là khu dự trữ sinh quyển thế giới. Đây cũng là địa danh được công nhận là khu du lịch quốc gia.

Ngày 2 tháng 11 năm 2019, tỉnh Cà Mau quyết định di dời biểu tượng con tàu nằm trong Khu dự trữ sinh quyển Mũi Cà Mau đến vị trí khác. Theo đó, biểu tượng con tàu sẽ di dời đến vị trí mới là khu vực đầu bờ kè chống sạt lở Mũi Cà Mau. Nguyên nhân là vì tỉnh Cà Mau triển khai xây dựng một số công trình tại Khu dự trữ sinh quyển Mũi Cà Mau như biểu tượng cột cờ Hà Nội, đền thờ Lạc Long Quân, mốc điểm cuối đường Hồ Chí Minh...Các công trình này có cốt nền cao, trong khi đó biểu tượng con tàu đã xây dựng lâu, có cốt nền thấp, bị ngập khi triều cường dâng cao. Thêm vào đó, hiện bờ kè chống sạt lở Mũi Cà Mau đã được xây dựng phía ngoài, giáp biển.

## Chú thích

## Tham khảo
*Thông tin trên Trang thông tin điện tử của Chương trình loài người và sinh quyển (MAP)/UNESCO
Giải Hình học Oswald Veblen

**Giải Hình học Oswald Veblen** (tiếng Anh: *Oswald Veblen Prize in Geometry*) là một giải thưởng của Hội Toán học Hoa Kỳ dành cho các công trình nghiên cứu nổi bật trong lãnh vực Hình học hoặc Tô pô. Giải được thiết lập năm 1961 để tưởng niệm Oswald Veblen và được trao mỗi 3 năm.

Hiện nay số tiền thưởng của giải là 5.000 dollar Mỹ.

## Các người đoạt giải
* 1964 Christos Papakyriakopoulos
* 1964 Raoul Bott
* 1966 Stephen Smale
* 1966 Morton Brown và Barry Mazur
* 1971 Robion Kirby
* 1971 Dennis Sullivan
* 1976 William Thurston
* 1976 James Harris Simons
* 1981 Mikhail Gromov
* 1981 Shing-Tung Yau
* 1986 Michael Freedman
* 1991 Andrew Casson và Clifford Taubes
* 1996 Richard Hamilton và Gang Tian
* 2001 Jeff Cheeger, Yakov Eliashberg và Michael J. Hopkins
* 2004 David Gabai
* 2007 Peter Kronheimer và Tomasz Mrowka; Peter Ozsváth và Zoltán Szabó
* 2010 Tobias Colding và William Minicozzi II; Paul Seidel
* 2013 Ian Agol và Daniel Wise
*2016 Fernando Codá Marques và André Neves
*2019 Xiuxiong Chen, Simon Donaldson và Song Sun

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Veblen prize home page
Isadore Singer

**Isadore Manuel Singer** (sinh ngày 3 tháng 5 năm 1924 tại Detroit, Michigan - mất ngày 11 tháng 2 năm 2021), là nhà toán học người Mỹ, nổi tiếng về công trình nghiên cứu chung với Michael Atiyah về Định lý số mũ Atiyah–Singer (*Atiyah-Singer index theorem*).

## Cuộc đời và Sự nghiệp
Ông sinh tại Detroit, Michigan, và đậu bằng cử nhân ở Đại học Michigan năm 1944. Sau khi đậu bằng tiến sĩ ở Đại học Chicago năm 1950, ông tới dạy học ở Đại học California tại Los Anngeles rồi ở Học viện Công nghệ Massachusetts, nơi ông giảng dạy phần lớn trong sự nghiệp của mình.

Ông qua đời vào ngày 11 tháng 2 năm 2021 tại nhà riêng ở Boxborough, Massachusetts hưởng thọ 96 tuổi.

## Giải thưởng và vinh dự
* Viện Hàn lâm Khoa học quốc gia Hoa Kỳ
* Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Hoa Kỳ
* Giải tưởng niệm Bôcher (1969)
* Giải Leroy P. Steele cho thành tựu suốt đời (2000)
* Huy chương Eugene Wigner (1988)
* Huy chương Khoa học quốc gia (1983)
* Giải Abel (2004, chung với Michael Atiyah)
* Giải James Rhyne Killian của Học viện Công nghệ Massachusetts (2005).

## Liên kết ngoài
*
Joseph Abadie

**Jean Abadie** (15 tháng 12 năm 1873, Tarbes - 1946, Bordeaux) là một nhà thần kinh học người Pháp được đặt tên cho triệu chứng Abadie.

## Tiểu sử ngắn gọn
Joseph Louis Irenée Jean Abadie ra đời vào năm 1873 ở Tarbes, tỉnh Hautes-Pyrénées, nước Pháp. Ông theo học y khoa tại Đại học Bordeaux, và tốt nghiệp năm 1900. Năm 1918 ông trở thành giáo sư thần kinh học và tâm thần học ở Bordeaux. Các công trình của ông về tabes tủy sống và chứng nghiện rượu. Ông mất vào năm 1934.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Amanullah Khan

**Amanullah Khan**, phiên âm tiếng Việt là **Amanula Khan** (Pashto: ****) 
(1 tháng 6 năm 1892 – 25 tháng 4 năm 1960) là quốc vương Afghanistan từ năm 1919 đến 1929, đầu tiên là Amir và sau năm 1926 là Shah.

## Quốc vương
Ngày 3 tháng 5 năm 1919, ông bất ngờ tấn công người Anh, mở đầu cuộc chiến tranh Anh-Afghanistan lần thứ ba năm 1919. Năm 1921, hiệp ước đình chiến được ký kết, dân tộc Afghanistan độc lập khỏi đế quốc Anh. Cùng năm, ông lại ký một hiệp ước hữu nghị và nước Nga Xô viết. Ông còn ký hiệp ước trung lập và không xâm phạm với Liên bang Xô viết năm 1926. Nhà vua đã thực hiện một số cải cách với mục đích phát triển kinh tế, văn hoá cũng như củng cố nền độc lập của đất nước.

### Nội chiến

Trong chuyến thăm của Amanullah đến châu Âu, Những phản đối đối với sự cai trị của ông đã gia tăng thành một cuộc nổi dậy ở Jalalabad lên đến đỉnh điểm là một cuộc hành quân đến thủ đô, và phần lớn quân đội đã đào ngũ thay vì kháng cự. Vào tháng 1 năm 1929, Amanullah thoái vị và sống lưu vong tạm thời ở Ấn Độ thuộc Anh. Anh trai của ông là Inayatullah Khan trở thành vị vua tiếp theo của Afghanistan trong vài ngày cho đến khi Habibullah Kalakani, một thủ lĩnh của phong trào đối lập "Saqqawists", lên nắm quyền. Trong khi  ở Ấn Độ, Kalakani đánh nhau với các bộ lạc chống Saqqawist. Vào khoảng ngày 22 tháng 3, Amanullah trở lại Afghanistan tập hợp lực lượng ở Kandahar để tiếp cận Kabul và tiêu diệt Kalakani. Tuy nhiên, lực lượng của ông ta không tiến lên được và vào ngày 23 tháng 5 năm 1929, ông ta lại trốn sang Ấn Độ, lần này không bao giờ quay trở lại đất nước của mình.

Từ Ấn Độ, cựu vương đến châu Âu và định cư ở Ý, sau đó là Thụy Sĩ. Amanullah Khan qua đời ở Zurich, Thụy Sĩ năm 1960.

## Xem thêm
* Lịch sử Afghanistan
* Cải cách của Amanullah Khan và cuộc nội chiến
* Lycées Esteqlal và Malalaï ở Kabul

## Chú thích

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Life of Amir Amanullah Khan in pictures 
* Amanulla Khan: Betrayal of Nadir Khan
Vinson Massif

**Vinson Massif** là ngọn núi cao nhất châu Nam Cực, cách Cực Nam của Trái Đất 1200&nbsp;km. Núi dài 21&nbsp;km, rộng 13&nbsp;km, cao 4892m.

## Đặt tên
Đỉnh Vinson được đặt tên năm 2006 theo tên của Carl Vinson (1883-1981), hạ nghị sĩ Hoa Kỳ, người tích cực ủng hộ cho các chương trình nghiên cứu Nam Cực

## Xem thêm
*Danh sách các núi cao nhất thế giới

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*
*
*
*
*
*
*
*
Phương diện quân Tây (định hướng)

**Phương diện quân Tây**, tiếng Nga: *Западный фронт*, là một biên chế quân sự cấp phương diện quân của Nga và Hồng quân Liên Xô. Tùy theo giai đoạn lịch sử, dùng để chỉ:

* Phương diện quân Tây (Đế quốc Nga)
* Phương diện quân Tây (Hồng quân Nga)
* Phương diện quân Tây Hồng quân Liên Xô 1941-1944
* Cụm Phòng không hướng Tây (1943-1944), tiếng Nga: Западный фронт ПВО, còn gọi là **Mặt trận phòng không hướng Tây**
Chuyến bay 331 của American Airlines

**Chuyến bay số 331 của [[American Airlines]]** là một lịch trình chuyến bay quốc tế từ Sân bay quốc gia Ronald Reagan tại Washington DC đến Kingston, Jamaica, viếng qua Miami, chở 148 hành khách và sáu phi hành đoàn, bị trượt khỏi đường băng trong lúc hạ cánh bị cản trở bởi thời tiết xấu và đèn tiếp cận sân bay không hiệu quả, tại Sân bay quốc tế Norman Manley ở Kingston ngày 22 tháng 12 năm 2009. Chiếc máy bay tiếp tục trên mặt đất bên ngoài chu vi sân bay và gãy rời gây thương tích.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Chuyến bay 331 của American Airlines - American Airlines
*Hình ảnh chụp trên không của chiếc máy bay rơi
Akaike Hirotsugu

(5 tháng 11 năm 1927 – 4 tháng 8 năm 2009) là nhà thống kê người Nhật. 
 
Vào đầu thập niên 1970 ông đã làm thành công thức một tiêu chuẩn thông tin cho việc nhận dạng mẫu, đã được gọi là Tiêu chuẩn thông tin Akaike (*Akaike information criterion*).

## Giải thưởng
Năm 2006 Akaike được thưởng Giải Kyoto cho công trình đóng góp chủ yếu vào khoa học thống kê và việc tạo mô hình trong việc phát triển Tiêu chuẩn thông tin Akaike (AIC).

## Tác phẩm
*
**Selected papers of Hirotugu Akaike* (edited by Emanuel Parzen, Kunio Tanabe, Genshiro Kitagawa), New York: Springer, 1998. ISBN 0-387-98355-4.
*Akaike Hirotugu và Nakagawa Toichiro (1988), *Statistical analysis and control of dynamic systems*, Tokyo, Dordrecht: KTK Scientific; London: Kluwer. ISBN 90-277-2786-4. (Translation of 1972 book in Japanese.)

## Phỏng vấn
*

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trang chủ của Giáo sư danh dự Akaike Hirotugu ;
* Viện trưởng đời thứ 8  của Viện Toán Thống kê tại Tokyo;
* Remarks on writing the 1974 paper ;
* Kyoto Prize Citation ;
Friedrich Adolf Paneth

**Friedrich Adolf Paneth** (31.8.1887, Viên - 17.9.1958) là nhà hóa học người Anh gốc Áo. Ông chạy sang Anh để trốn chế độ Đức quốc xã và nhập quốc tịch Anh năm 1939, nhưng lại trở về Áo để làm giám đốc Viện Hóa học Max Planck năm 1953.

## Tiểu sử
Friedrich Adolf Paneth là con của nhà sinh lý học Joseph Paneth. Ông và 3 anh em ông được nuôi dạy trong niềm tin đạo Tin Lành mặc dù cả cha và mẹ đều là người gốc Do Thái. Ông học ở trường trung học cấp II Schotten, một trường danh tiếng ở Wien. Sau đó vào học hóa học ở Đại học Wien rồi làm việc với Adolf von Baeyer ở Đại học München. Ông trở về Đại học Wien nghiên cứu ở Phân khoa Hóa học hữu cơ và đậu bằng tiến sĩ năm 1910, dưới sự hướng dẫn của Zdenko Hans Skraup.

Ông bỏ ngành Hóa học hữu cơ, gia nhập nhóm Hóa học phóng xạ của Stefan Meyer. Năm 1913 ông sang thăm Frederick Soddy ở Đại học Glasgow và Ernest Rutherford ở Đại học Manchester.
Sau khi dạt được habilitation năm 1913 ông trở thành phụ tá của Otto Hönigschmid ở Đại học Karlova tại Praha. Từ năm 1919 tới 1933 ông làm giáo sư ở nhiều trường đại học Đức (Đại học Hamburg 1919, Đại học Berlin 1922, Đại học Königsberg 1929). 
 
Năm 1927 ông xuất bản các kết quả nghiên cứu của mình về biến đổi hiđrô sang heli, nay gọi là sự hỗn hợp lạnh (cold fusion).

Khi Hitler lên nắm quyền năm 1933, ông đang đi diễn thuyết ở Anh và không trở về Đức. Năm 1939 ông làm giáo sư ở Đại học Durham cho tới khi nghỉ hưu năm 1953.

Ông đã nhận lời mời gọi về Đức làm giám đốc Viện Hóa học Max Planck tại Mainz. Ông đã làm việc ở Viện này tới khi qua đời năm 1958.

## Sự nghiệp
* Phụ tá Viện nghiên cứu Radium thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Wien, 1912
* Giáo sư phụ tá, Đại học Hamburg, 1919
* Trưởng phân viện Hóa học vô cơ, Đại học Berlin, 1922
* Trưởng viện Hóa học, Đại học Königsberg, 1929
* Phó giáo sư Hóa học nguyên tử, Imperial College London, 1938; trong số phụ tá của ông có Eugen Glueckauf
* Giáo sư Hóa học, Đại học Durham, 1939
* Trưởng phân ban Hóa học của đội Năng lượng nguyên tử chung Anh-Canada tại Montreal, 1943-1945
* Trở về Durham thành lập Phòng thí nghiệm Hóa học phóng xạ Londonderry và lãnh đạo Phòng này tới khi nghỉ hưu năm 1953

Ông được đương thời coi là người có thẩm quyền lớn nhất về hydride dễ bay hơi, và cũng có những đóng góp quan trọng trong việc nghiên cứu tầng bình lưu (stratosphere).

## Gia đình
Ông kết hôn với Else Hartmann năm 1913. Họ có một con trai và một con gái.

## Giải thưởng và Vinh dự
* Giải Lieben năm 1916
* hội viên Royal Society năm 1947.
* Khoáng chất Panethite được đặt theo tên ông
* Hố Paneth trên mặt trăng được đặt theo tên ông.
## Tham khảo và Chú thích
*

## Liên kết ngoài
*Biography
Giải nghiên cứu Loye và Alden Miller

**Giải ghiên cứu Loye và Alden Miller** (tiếng Anh: *Loye and Alden Miller Research Award*) là một giải thưởng của Hội nghiên cứu chim Cooper (*Cooper Ornithological Society*) lập năm 1993 để nhìn nhận các thành tựu suốt đời trong Khoa nghiên cứu chim.

## Các người đoạt giải
* 1993 – George Bartholomew
* 1994 – Storrs Olson
* 1995 – Barbara De Wolfe
* 1996 – William Dawson
* 1997 – Robert Storer
* 1998 – Russell Balda
* 1999 – Gordon Orians
* 2000 – Ernst Mayr
* 2001 – Frank Pitelka
* 2002 – Richard Holmes
* 2003 – Peter and Rosemary Grant
* 2004 – Alexander Skutch
* 2005 – John Wiens
* 2006 – Robert Ricklefs
* 2007 - Robert Payne
* 2008 - Peter Marler
* 2009 - Frances James
* 2010 - Keith A. Hobson
* 2011 - Susan Haig
* 2012 - Thomas Martin
* 2013 - Trevor Price

## Chú thích

 
## Tham khảo