open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ngư lôi MK-54 LHT

**MK-54 LHT** (Lightweight Hybrid Torpedo: viết tắt LHT) hay Mark 54 MAKO Lightweight Torpedo là loại ngư lôi loại nhẹ chống tàu ngầm được sử dụng bởi Hải quân Hoa Kỳ.

## Sự phát triển

Mk-54 đã được phát triển bởi Hệ thống phòng thủ của hãng Raytheon và Hải quân Hoa Kỳ theo chương trình phát triển ngư lôi loại nhẹ của Hải quân Hoa Kỳ.

Những nghiên cứu về việc phát triển một loại ngư lôi loại nhẹ dùng để chống tàu ngầm đã được Hải quân Hoa Kỳ bắt đầu vào tháng 7 năm 1999. Vào tháng 4 năm 2003, Raytheon đã giành được hợp đồng để sản xuất ngư lôi Mk-54.

Ngư lôi Mk-50 đã được phát triển để chống lại các tàu ngầm hạt nhân có tốc độ cao như các tàu ngầm thuộc lớp Alfa của Liên Xô. Do đó, việc sử dụng Mk-50 để chống lại các loại tàu ngầm thông thường chuyển động tương đối chậm bị xem là lãng phí.

Loại ngư lôi trước đó Mk-46 được thiết kế cho vùng biển nước sâu, khả năng hạn chế khi sử dụng ở vùng ven biển nơi mà Hải quân Hoa Kỳ đã xác định là các hoạt động trong tương lai.

Mk-54 được tạo ra bằng sự kết hợp của hệ thống dẫn hướng và đầu đạn của ngư lôi Mk-50 với hệ thống đẩy của Mk-46 đã cải tiến đáng kể khả năng sử dụng loại ngư lôi này trong vùng nước nông. Giá thành của nó cũng giảm đáng kể do ứng dụng các công nghệ đã thương mại hoá.

## Đặc điểm
Nhà phát triển: Raytheon

Chiều dài: 106.9 inch (272&nbsp;cm)

Đường kính: 12.75 inch (324&nbsp;mm)

Khối lượng: 608 pounds (276&nbsp;kg)

Tốc độ: 40+ knots (74+ km/h)

Đầu đạn: 96.8 pounds, HE (High-explosive)

## Sử dụng bởi
Hải quân Hoa Kỳ

Hải quân Hoàng gia Úc

Hải quân Ấn Độ(Vào tháng 10 năm 2010, Australia đã đặt mua thêm 200 quả ngư lôi. Vào tháng 6 năm 2011, có thông tin cho rằng Ấn Độ sẽ nhận được 32 ngư lôi hạng nhẹ Mk 54 và các thiết bị, bộ phận, đào tạo và hỗ trợ hậu cần liên quan với chi phí ước tính khoảng 86 triệu đô la thông qua chương trình Bán vũ khí quân sự cho nước ngoài của chính phủ Hoa Kỳ P8I LRMP)

Hải quân Thái Lan

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*MK-54 Lightweight Hybrid Torpedo via FAS
*MK-54  at deagel.com
Niigata

là một tỉnh giáp biển Nhật Bản thuộc tiểu vùng Hokuriku, vùng Chubu trên đảo Honshu. Thủ phủ của tỉnh là thành phố Niigata.

## Hành chính
Niigata có 20 thành phố bao gồm cả thành phố Niigata và 13 làng, thị trấn 
### Các thành phố

### Thị trấn và làng

## Giáo dục

* Đại học Niigata

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Website chính thức của tỉnh Niigata (tiếng Nhật)
* Niigata JET (Chương trình giảng dạy và giáo dục Nhật Bản) Website
Viện Hàn lâm Khoa học Liên Xô

**Viện Hàn lâm Khoa học Liên Xô** là cơ quan trực thuộc chính phủ Liên bang Xô Viết, là nơi tập hợp những nhà khoa học đầu ngành trên mọi lĩnh vực khoa học và công nghệ của các nước cộng hòa thuộc Liên Xô để giải quyết những vấn đề liên quan đến sự phát triển khoa học, kinh tế, xã hội và an ninh quốc phòng.

Khi Liên Xô tan rã thì viện Hàn lâm Khoa học Liên Xô bị tách ra nhiều viện Hàn lâm của các nước như: Liên bang Nga; Ukraina, Belarus và các nước SNG. Trong đó, Viện Hàn lâm Khoa học Nga có trụ sở tại Moskva được xem là mạnh nhất, ngang hàng với các viện Hàn lâm nổi tiếng thế giới như: viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Anh, viện Hàn lâm Khoa học Quốc gia Hoa Kỳ...

Hiện nay viện Hàn lâm Khoa học Nga có hơn 400 viện Hàn lâm chuyên ngành. Lãnh đạo mỗi viện thường làm một viện sĩ, ngoài ra còn có hơn 200 viện sĩ thông tấn.
Acid sulfurơ

**Acid sulfurơ** (công thức hóa học: H2SO3; dạng đầy đủ: (OH)2SO) là tên gọi để chỉ dung dịch lưu huỳnh dioxide (SO2) trong nước. Không có chứng cứ nào cho thấy sự tồn tại của các phân tử acid sunfurơ trong dung dịch. Nó cũng không thể cô đọng dưới dạng tinh chất, do khi đun sôi thì acid sulfurơ bị giải phóng dưới dạng lưu huỳnh dioxide và dung dịch chỉ còn lại nước. Nó phản ứng với tất cả các chất kiềm để tạo ra các muối bisulfit và sulfit.

Phân tích quang phổ Raman của dung dịch lưu huỳnh dioxide trong nước chỉ thể hiện các tín hiệu cho thấy sự tồn tại của các phân tử SO2 và các ion bisulfit, HSO3−. Cường độ của các tín hiệu phù hợp với cân bằng hóa học sau:
::SO2 + H2O → HSO3− + H+
:::*K*a = 1,54x10−2 L/mol; p*K*a = 1,81.

Nguyên tử hydro trong các ion bisulfit liên kết với nguyên tử lưu huỳnh mà không liên kết với nguyên tử oxy giống như trong các trường hợp thông thường của các oxyanion. Nó được thể hiện trong trạng thái rắn bằng tinh thể học tia X và trong dung dịch bằng quang phổ Raman (ν(S–H) = 2500&nbsp;cm−1). Tuy nhiên, nó có tính acid do cân bằng sau:
::HSO3− → SO32− + H+
:::*K*a = 1,02x10−7 L/mol; p*K*a = 6,91.

Các dung dịch của lưu huỳnh dioxide ("acid sulfurơ") cùng các muối bisulfit và sulfit được sử dụng như là các chất khử cũng như làm chất tẩy uế. Chúng cũng là các chất tẩy trắng nhẹ, được sử dụng cho các vật liệu dễ bị tổn hại bởi các chất tẩy trắng gốc chlor.

## Điều chế
Do khí SO2 bền và tan dễ dàng trong nước nên người ta thường điều chế bằng cách hòa tan lưu huỳnh dioxide vào nước:

:  SO<sub>2</sub> + H<sub>2</sub>O  &rarr;  H2SO3

## Xem thêm
* Sulfite
* Acid sulfuric
* Bisunfit
* acid carbonic

## Tham khảo
Tòa thị chính San Francisco

**Tòa thị chính của thành phố [[San Francisco]]** ở tiểu bang California, khánh thành năm 1915 trong một không gian mở của khu Civic Center, là một công trình Beaux-Arts trong thời kỳ phong trào "City Beautiful" ngắn gợi nhớ đến Phục hưng Mỹ giai đoạn 1880-1917. Tòa nhà hiện tại thực sự là một công trình thay thế cho Tòa thị chính ban đầu đã bị phá hủy hoàn toàn trong Động đất năm 1906.

Kiến trúc sư của tòa nhà là Arthur Brown Jr. Brown cũng là người đã thiết kế War Memorial Opera House, Tòa nhà Cựu chiến bin, Temple Emanuel, Coit Tower và tòa nhà Liên bang tại 50 United Nations Plaza.

## Kiến trúc

Tòa nhà rộng 46.000&nbsp;m² và chiếm hai khu phố của San Francisco. dài 119 m dọc theo tuyến phố đại lộ Van Ness và phố Polk và 83,25 m dọc theo các phố Grove và McAllister. Mái vòm của tòa nhà, theo tòa nhà vòm Baroque Les Invalides của Mansart ở Paris, là tòa nhà vòm lớn thứ năm thế giới, cao 94 m tại khu Quận lịch sử Civic Center. Tòa nhà này cao hơn Tòa nhà Quốc hội Hoa Kỳ 35&nbsp;cm và có đường kính 20 m, đứng trên các dầm 4 x 50 tấn Anh (3,5 x 44,5 tấn) và 4 x 20 tấn Anh (3,5 x 17,8 tấn), mỗi dầm cột sâu 2,7 m và dài 18m. Tòa nhà chứa toàn bọ 7035 tấn kết cấu thép, được ốp bề mặt bằng đá granite Hạt Madera và ốp phía trong bằng đá sa thạch Indiana và đá cẩm thạch từ Alabama, Colorado, Vermont, và Italia. Nhà lầu hình tròn (Rotunda) là một không gian ngoạn mục và các tầng trên dành cho công chúng và có lối vào cho người tàn tật. Đối diện cầu thang lớn, trên lầu 2 là văn phòng của thị trưởng. Tượng bán thân bằng đồng của cựu thị trưởng George Moscone và người kế nhiệm ông Dianne Feinstein, đứng gần đó như ngầm nhắc đến ám sát Moscone, xảy ra cách điểm đó khoảng vài m ở một nhà rotunda nhỏ hơn của lối vào văn phòng thị trưởng. Nội dung chạm khắc trên khu nhà rotunda như sau:



SAN • FRANCISCO 
O • GLORIOVS • CITY • OF • OVR
HEARTS • THAT • HAST • BEEN
TRIED • AND • NOT • FOUND
WANTING • GO • THOV • WITH
LIKE • SPIRIT • TO • MAKE
THE • FVTVRE • THINE

1912 JAMES ROLPH JR. MAYOR 1931



Những từ này đã được viết bởi thị trưởng Edward Robeson Taylor. http://www.monkeyview.net/id/877/beccastephywed/P3090056.vhtml  
and dedicated by Mayor James Rolph.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* San Francisco government  Dự án phục hồi tòa thị chính
**Virtual Tour/docent document  Note: slow link.
* Historic American Buildings Survey (Library of Congress): City Hall, Civic Center, San Francisco, San Francisco County, CA
* CityMayors.com Feature
* 3D model  (Google sketchup/earth)
Nguyễn Thượng Hiền

**Nguyễn Thượng Hiền** (1868-1925) tên tự: Đỉnh Nam, Đỉnh Thần, tên hiệu: **Mai Sơn** còn được gọi là **Ông nghè Liên Bạt**, sinh năm 1868 tại làng Liên Bạt, huyện Sơn Lãng, tỉnh Hà Đông (nay là xã Liên Bạt, huyện Ứng Hòa, thành phố Hà Nội). Ông là con Hoàng giáp Nguyễn Thượng Phiên, và là con rể quan Phụ chính Đại thần Tôn Thất Thuyết.

## Cuộc đời
Từ nhỏ Nguyễn Thượng Hiền đã nổi tiếng rất thông minh. Năm 1884, khi 17 tuổi, ông đỗ cử nhân ở khoa thi Hương ở Thanh Hóa. Năm 1885, ông đỗ đầu kỳ thi Hội nhưng chưa kịp xướng danh thì kinh thành Huế thất thủ, ông phải về ở ẩn tại núi Nưa, Thanh Hóa. Đến năm 1892, ông ra thi Đình và đỗ Hoàng Giáp. Lúc đó 24 tuổi, Nguyễn Thượng Hiền được bổ làm Toản Tu ở Quốc Sử quán, thăng Đốc học ở Ninh Bình, rồi thuyên sang Nam Định nên ông còn được gọi là ông **Đốc Nam**.

Trong thời gian ở Huế, ông cảm nhận tư tưởng tiến bộ của *Đại Thế Thiên Hạ Luận* của nhân sĩ Nguyễn Lộ Trạch và đọc nhiều tân thư của Trung Quốc. Ông kết giao với nhiều sĩ phu yêu nước như Tăng Bạt Hổ, Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh, Huỳnh Thúc Kháng.

Năm 1898, qua giao tiếp với Tăng Bạt Hổ, Nguyễn Thượng Hiền hỗ trợ phong trào Đông Du nhưng vì cha ông lúc đó mang bệnh nặng nên ông phải ở lại vận động cách mạng trong nước.

Năm 1907 vua Thành Thái bị người Pháp buộc thoái vị, ông vào phủ Toàn quyền đòi nhà nước Bảo hộ bãi lệnh nhưng không thành. Thối chí, ông giả làm thầy bốc thuốc ở hiệu "Nam Thọ", Hà Nội rồi tìm đường sang Trung Quốc hoạt động và cùng với Phan Bội Châu lập ra Việt Nam Quang phục Hội. Năm 1914 sau khi Phan Bội Châu bị bắt, ông là người lãnh đạo của hội.

Sau khi các hoạt động của Việt Nam Quang phục Hội thất bại, Nguyễn Thượng Hiền xuống tóc vào tu ở chùa Thường Tích Quang, Hàng Châu, tỉnh Chiết Giang và mất tại đây ngày 28 tháng 12 1925. Theo di chúc, thi hài ông được hỏa táng, và tro rải xuống sông Tiền Đường.

Ông để lại một số tác phẩm thơ, văn bằng chữ Hán, Nôm. Thơ ông chủ yếu ký thác những tâm sự của mình và lên án chính sách của người Pháp, khơi dậy lòng yêu nước, kêu gọi nhân dân đứng lên chống Pháp. Tập văn xuôi *[[Hát Đông thư dị]]* của ông mang đậm tính chất truyền kỳ.

Tên ông được đặt cho nhiều đường phố, trường học tại Việt Nam, nổi bật trong đó có Trường THPT Nguyễn Thượng Hiền tại quận Tân Bình, thành phố Hồ Chí Minh.

## Tác phẩm

### Thơ
* Nam chi tập (gồm 3 quyển)
* Mai Sơn ngâm tập
* Nam hương tập
* Mai Sơn ngâm thảo
* Một số bài thơ Nôm tuyên truyền cách mạng: *Bài phú cải lương*, *Hợp quần doanh sinh thuyết*...

### Văn xuôi
* Hát Đông thư dị

## Chú thích
Đường Lombard (San Francisco)

**Lombard Street** là một đường phố đông-tây ở San Francisco, California, Hoa Kỳ. Đường phố này nổi tiếng vì có đường phố dốc, ngoằn ngoèo có trồng hoa đẹp. Phố hoa Lombard bắt đầu ở The Presidio và chạy về phía Đông qua khu Cow Hollow. Đối với 12 dãy nhà giữa phố Broderick và đại lộ Van Ness, nó là con đường huyết mạch cùng có tên là U.S. Route 101. Phố Lombard sau đó qua Đồi Nga và các khu Telegraph Hill, và bị chặn ngang ở đại lộ Telegraph dẫn đến công viên Pioneer. Cuối cùng phố Lombard chấm dứt ở The Embarcadero như một đường gom.

Đường Lombard nổi tiếng với một dãy phố trên Đồi Nga giữa các phố Hyde và Leavenworth, với con đường hình sin được coi là đường ngoằn ngoèo nhất Hoa Kỳ. Thiết kế đường ngoằn ngoèo để giảm độ dốc 27° đã được chủ đất Carl Henry đề nghị và đã được tiến hành năm 1922. Tốc độ lưu thông trên đường này là 5&nbsp;km/h trên đoạn đường dài 400 m. Đường này chỉ lưu thông một chiều từ trên xuống dưới.

## Tham khảo
Trần Bích San

**Trần Bích San** (chữ Hán: 陳碧珊, 1840 - 1877), tự **Vọng Nghi** (望沂), hiệu **Mai Nham** (梅岩), được vua Tự Đức ban tên là **Hi Tăng** (希曾); là một danh sĩ Việt Nam thời Nguyễn.

## Tiểu sử
**Trần Bích San** là người ở xã Vị Xuyên, huyện Mỹ Lộc, tỉnh Nam Định.Nay là phường Vị Hoàng, thành phố Nam Định, tỉnh Nam Định. Cha ông là Phó bảng Trần Đình Khanh tức Trần Doãn Đạt.

Thuở nhỏ, Trần Bích San từng theo học Hoàng giáp Phạm Văn Nghị. Năm Giáp Tý (1864), ông đỗ đầu kỳ thi Hương. Năm sau, ông đỗ đầu thi Hội và thi Đình, cho nên người đương thời gọi ông là ***Tam nguyên Vị Xuyên***.

Hơn 10 năm làm quan dưới triều Tự Đức, ông lần lượt giữa các chức vụ: Tu soạn Viện Hàn lâm, Án sát Bình Định, Biện lý bộ Hộ, Tuần phủ Hà Nội...

Trong khoảng thời gian ấy, có lần ông làm Phó chủ khảo trường thi Hương Thừa Thiên (1868). Khi ra đề thi gợi ý sĩ tử, ông nói trái luận điểm của Tự Đức (vì lúc này nhà vua đã nhượng bộ, thỏa hiệp với thực dân Pháp), do đó ông bị giáng chức. Năm Canh Ngọ (1870), ông cũng đã từng được cử đi sứ sang Trung Quốc.

Năm Đinh Sửu (1877), ông được thăng Tham tri bộ Lễ, làm Chánh sứ sang Pháp. Chưa kịp đi, ông đột ngột mất ở Huế.

Sau khi mất, Trần Bích San được thăng hàm Tham Tri.

## Tác phẩm
Tác phẩm của Trần Bích San có:
***Mai Nham thi thảo**
***Thanh Tâm tài nhân quốc âm thi**
***Xuân đường đàm thoại**
***Nhân sự kim giám**
***Gia huấn ca**
Riêng "Thanh Tâm Tài Nhân quốc âm thi" và "Gia huấn ca", cũng có tài liệu cho rằng không phải của Trần Bích San.

## Thương tiếc
Trần Bích San là người có chí hướng, muốn đem tài năng ra giúp dân, giúp nước. Ông từng điều trần vạch rõ thói quan lại tham nhũng lúc ấy. Ông cũng đã đề xuất nhiều kiến nghị cải tổ giáo dục, tuyển chọn nhân tài, phòng thủ đất nước. Vì vậy, khi ông đột ngột mất, thương tiếc, thầy dạy ông là Hoàng giáp Phạm Văn Nghị có làm bài thơ điếu bằng chữ Hán như sau (dịch):
:*Tái ngộ xưa nay được mấy ai?*
:*So cùng tướng Tống kém chi người.*
:*Một lòng son sắt luôn lo nước,*
:*Muôn dặm bè khơi dám tiếc đời.*
:*Sống chỉ có chừng, quyền tạo hóa,
:*Chết khôn nhắm mắt, nghĩa vua tôi.
:*Vẹn danh, tròn cuộc không cần nói,
:*Khí mạnh non sông chửa chút vơi.*
== Chú thích ==


==Sách tham khảo==
*Hoàng Hữu Yên, *Văn học thế kỷ 19*. Nhà xuất bản Khoa học Xã hội, [[Hà Nội]], 2004.
*Nguyễn Q. Thắng-Nguyễn Bá Thế, *Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam''. Nhà xuất bản Khoa học Xã hội, Hà Nội, 1992.
Tam nguyên (khoa cử)

**Tam nguyên**() là tên hiệu cho người đỗ đầu cả ba kỳ thi hương, thi hội, thi đình trong hệ thống thi cử nho học.

## Các Tam nguyên trong nền nho học Việt Nam
* Trạng nguyên Đào Sư Tích, thời Nhà Trần; ông đỗ danh sách thứ nhất (Hương nguyên). Vào thi Hội, thi Đình ông đều đỗ thứ nhất: Đình Nguyên, Trạng nguyên khoa Giáp Dần niên hiệu Long Khánh đời vua Trần Duệ Tông (1374)
* Trạng nguyên Phạm Đôn Lễ, thời nhà Lê sơ;
* Trạng nguyên Vũ Dương, thời nhà Lê sơ;
* Hoàng giáp Nguyễn Đăng, thời nhà Lê trung hưng (1602);
* Bảng nhãn Lê Quý Đôn, thời nhà Lê-Trịnh,
* Hoàng giáp Trần Bích San, thời nhà Nguyễn,
* Hoàng giáp Nguyễn Khuyến, thời nhà Nguyễn,
* Thám hoa Vũ Phạm Hàm, thời nhà Nguyễn.

## Xem thêm
*Giải nguyên
*Hội nguyên
*Đình nguyên

## Tham khảo

*Nho học
Achatocarpaceae

***Achatocarpaceae*** là một họ thực vật có hoa trong bộ Cẩm chướng. Nó bao gồm khoảng 7-10 loài cây thân gỗ với quả mọng chứa 1 hạt, phân bổ trong 2-3 chi tại khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới của Trung Mỹ, kéo dài tới miền tây nam Hoa Kỳ và miền tây Nam Mỹ. Họ này được phần lớn các nhà phân loại học công nhận. Do không có ở Việt Nam và là họ còn ít được nghiên cứu nên không có tên gọi tương ứng trong tiếng Việt.

Hệ thống APG II năm 2003; không thay đổi so với hệ thống APG năm 1998, cũng công nhận họ này và đặt nó trong nhánh có quan hệ chị em gần gũi với hai họ lớn là họ Dền (Amaranthaceae) và họ Cẩm chướng (Caryophyllaceae), đều thuộc bộ Cẩm chướng, trong nhánh thực vật hai lá mầm thật sự phần lõi (core eudicots).

## Các chi
* *[[Achatocarpus]]* Triana
* *[[Phaulothamnus]]* A.Gray

## Hình ảnh

Tập tin:Phaulothamnus spinescens (homeredwardprice) 001.jpg


## Chú thích

## Tham khảo

* Achatocarpaceae trên website của APG
* Achatocarpaceae  trong L. Watson và M.J. Dallwitz (1992 trở đi). ''Các họ thực vật có hoa'' 
* Quần thực vật Bắc Mỹ: Achatocarpaceae
* Phân loại trong NCBI
* Liên kết tại csdl.tamu.edu
Yamanashi

là một tỉnh của Nhật Bản ở vùng Chubu, trên đảo Honshu. Thủ phủ là thành phố Kōfu.

## Địa lý

Địa hình nhiều đồi núi với cao nguyên và thung lũng

## Lịch sử

## Hành chính
Tỉnh có 28 đơn vị hành chính cấp hạt, trong đó 13 là thành phố, 9 thị trấn và 6 làng. (thời điểm 3.2009)
### Các thành phố

### Thị trấn và làng

## Kinh tế

Các cơ sở công nghiệp của Yamanashi tập trung chủ yếu ở thành phố Kofu. Yamanashi nổi tiếng về trồng cây ăn quả với hai đặc sản chính là nho và đào. Yamanashi còn nổi tiếng ở Nhật Bản về sản xuất rượu vang.

## Văn hóa
* Yamanashi có nhiều lễ hội trong năm, lớn nhất là lễ hội Shingen matsuri
* Tiếng địa phương koushuu ben

## Giáo dục

* Đại học Yamanashi
* Đại học Yamanashi Gakuin
* Đại học tỉnh lập Yamanashi
* đại học Tsuru
*đại học Eiwa

## Thể thao

## Du lịch

Yamanashi là một trong những vùng du lịch nổi tiếng của Nhật Bản. Nơi đây có núi Phú Sĩ cao nhất Nhật Bản, núi Kitadake cao thứ hai Nhật Bản, Phú Sĩ Ngũ Hồ, công viên Fuji-Q Highland, cao nguyên Yatsugatake, những cánh đồng nho và đào, vườn trái cây, các suối nước nóng (nổi tiếng nhất là Isawa Onsen và Yamanashi Onsen).

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Website chính thức của tỉnh Yamanashi (tiếng Nhật)
* Osano Memorial Foundation website, nhà xuất bản của một tạp chí thông tin 1 năm 2 lần về Yamanashi
* Trang chủ giáo viên Anh ngữ quốc tế Yamanashi (JET)
Đào Nguyên Phổ

Đình nguyên Hoàng giáp **Đào Nguyên Phổ** (陶元溥, 1861-1908), tên thật là **Đào Thế Cung**, còn gọi là Đào Văn Mại, quê làng Thượng Phán-tổng Đồng Trực-huyện Quỳnh Côi, tỉnh Thái Bình (nay là thôn Thượng Phán, xã Ngọc Lâm, tỉnh Hưng Yên). Ông là một văn thân yêu nước tiến bộ, lãnh tụ Phong trào Đông Kinh nghĩa thục.

## Tiểu sử
Đào Nguyên Phổ đỗ Cử nhân năm 1884, nhưng chưa dự thi Hội ngay, mà lại ra làm quan nhà Nguyễn. Ban đầu, Đào Nguyên Phổ được bổ chức Huấn đạo huyện Tam Nông tỉnh Hưng Hóa, rồi làm Tri huyện tại huyện Võ Giàng tỉnh Bắc Ninh. Sau vì để mất trộm tiền thuế của huyện, ông bị bãi chức, phải trở về đi dạy học trên địa bàn tỉnh Nam Định cũ (nay là cả hai tỉnh Nam Định và Thái Bình). Trong thời gian này, ông giao du với các chí sĩ yêu nước thời đó.
 
Năm 1895, ông vào Huế, học tại trường Quốc tử giám. Đến Năm 1898, sau 3 năm học tại kinh đô, ông dự thi Hội và đỗ Đình nguyên Hoàng giáp. Ngay sau đó, ông được bổ chức Hàn lâm thừa chỉ.

Năm 1902, ông từ quan, ra Hà Nội làm nghề nhà báo, viết cho *Đăng cổ tùng báo* và *L'Annam*, cùng tích cực truyền bá tư tưởng duy tân. Năm 1907, ông tham gia sáng lập trường Đông Kinh Nghĩa Thục, cùng với Lương Văn Can, Nguyễn Quyền...

Sau khi Đông Kinh Nghĩa Thục bị đóng cửa, tiếp đến vụ đầu độc lính Pháp ở Hà Thành bị thất bại, Đào Nguyên Phổ bị người Pháp truy lùng ráo riết. Ông phải tự sát vào năm 1908 để khỏi bị Pháp bắt, cũng để giữ danh tiết đồng thời tránh hệ lụy cho gia đình và bạn bè.

## Tham khảo

*Bài ''Đình nguyên Hoàng giáp Đào Nguyên Phổ'' trên báo Lao động điện tử
Sado, Niigata

**Đảo Sado** (tiếng Nhật: 佐渡島 hoặc 佐渡ヶ島 | *Sadogashima*) đồng thời là **Thành phố Sado** (佐渡市 | *Sado-shi*) trên biển Nhật Bản và thuộc tỉnh Niigata, ở vùng Chubu, Nhật Bản. Năm 2004, thành phố Sado bao trùm toàn đảo Sado rộng 855 km². Đảo Sado là đảo lớn thứ 6 ở Nhật Bản sau đảo Okinawa. Dân số Sado là trên 67 nghìn người.

Do sự cách biệt của nó, Sado từng là nơi để lưu đày các tù nhân ở Nhật Bản. Nhiều tù nhân là những quý tộc, thợ thủ công, nghệ sĩ. Họ đã góp phần làm cho Sado có một nền văn hóa rực rỡ.

Sado còn là nơi có mỏ vàng. Thời Tokugawa, việc khai thác vàng đã làm cho kinh tế của Sado bùng nổ. Ngày nay, kinh tế của Sado dựa nhiều vào đánh bắt hải sản và du lịch.
Danh sách súng máy

**Danh sách súng máy** là trang liệt kê các loại súng máy.

## Súng máy cá nhân loại nhẹ/súng máy theo tổ
*Besal
*Bren (L4)
*Browning wz.1928
*Charlton Automatic Rifle
*Chauchat
*Súng trường tự động Colt
*FN Minimi
*EMERK
*GatMalite
*HK21
**HK21E
*HK23
**HK23E
*HK LMG11
*HK LMG36
*IMI Negev
*kbkm wz. 2003
*Reider Automatic Rifle
*Súng máy Lewis
*Súng máy Madsen
*Sung máy M249
*RPD
*RPK
*RPK-74
*ZB vz.26

## Súng máy hạng trung
*Mekanika Uirapuru
*M1909 Benet-Mercie
*MG34
*MG42
*MG81
*Rheinmetall MG3
*UKM-2000
*FN MAG
*Hotchkiss M1914
*Súng máy M1919 Browning
*M60
**M60E3
*Súng máy M240

## Súng máy hạng nặng
*Ckm wz.30
*DShK
*GShG-7.62
*KPV
*MAC-58
*MG 131
*Súng máy Type 1
*Súng máy Type 3
*Súng máy M2 Browning
*Súng máy M1917 Browning
*M134
*M249
*M312

## Xem thêm
*Súng máy
*Danh sách súng cầm tay
*Danh sách vũ khí cá nhân của Quân đội Hoa Kỳ

List of machine guns

## Tham khảo
Chip cầu nam

**Chip cầu nam**, hay còn gọi là I/O Controller Hub (ICH), là một chip đảm nhiệm những việc có tốc độ chậm của bo mạch chủ trong chipset. Khác với chip cầu bắc, chip cầu nam không được kết nối trực tiếp với CPU. Đúng hơn là chip cầu bắc kết nối chip cầu nam với CPU.

## Tổng quan
Bởi vì chip cầu nam được đặt xa CPU hơn, nó được giao trách nhiệm liên lạc với các thiết bị có tốc độ chậm hơn trên một máy vi tính điển hình. Một chíp cầu nam điển hình thường làm việc với một vài chíp cầu bắc khác, mỗi cặp chíp cầu bắc và nam phải có thiết kế phù hợp thì mới có thể làm việc với nhau; chưa có chuẩn công nghiệp rộng rãi cho các thiết kế thành phần lôgic cơ bản của chipset để chúng có thể hoạt động được với nhau. Theo truyền thống, giao tiếp chung giữa chip cầu bắc và chip cầu nam đơn giản là bus PCI, vì thế mà nó tạo nên một hiệu ứng cổ chai (bottleneck), phần lớn các chipset hiện thời sử dụng các giao tiếp chung (thường là thiết kế độc quyền) có hiệu năng cao hơn.

### Tên gọi
Tên gọi "chip cầu nam" bắt nguồn từ việc vẽ một kiến trúc trên sơ đồ. Trong đó CPU phải ở trên sơ đồ tại phía bắc. CPU nối với chipset qua một cầu nối có tốc độ cao (cầu bắc) ở *phía bắc* của các bus qua một cầu nối có tốc độ nhanh hơn(cầu nam).

## Xem thêm
* Chip cầu bắc
* Chipset

## Tham khảo
M60 (súng máy)

**M60** là loại súng máy hạng trung của Hoa Kỳ, bắn loại đạn 7.62×51mm NATO.

Được đưa vào từ năm 1957, nó là súng máy rất phổ biến, từng có trong trang bị tiêu chuẩn của Quân đội Hoa Kỳ và quân đội các nước khác. M60 là khẩu súng khá tốt và có độ tin cậy khá cao, tuy nhiên so với đối thủ là súng máy PK của Liên Xô thì nó có một số nhược điểm: nặng hơn (10,5 kg so với 7,5-9 kg), tốc độ bắn chậm hơn (600 phát/phút so với 800 phát/phút). M60 sử dụng dây đạn tự rã (bắn tới viên đạn nào thì khớp nối trên dây đạn sẽ rã theo tới đó) dẫn tới lãng phí dây đạn, trong khi PK sử dụng dây đạn không rã để có thể tái sử dụng.

M60 tiếp tục được sản xuất và cải tiến cho mục đích quân sự và mục đích thương mại trong thế kỷ XXI, mặc dù tại một số nước nó đã bị thay thế bởi một số thiết kế mới hơn như M240 và IMI Negev.

## Biến thể

* **T161**
* **M60**
* **M60E1**
* **M60E2**
* **M60B**
* **M60C**
* **M60D**
* **M60E3**
* **M60E4 (Mk 43 Mod 0/1)**
## Đặc tính kỹ thuật

* Khối lượng: 10,5&nbsp;kg
* Chiều dài: 1077&nbsp;mm
* Cỡ nòng: 7,62&nbsp;mm
* Cỡ đạn: 7.62 × 51 mm NATO
* Hộp đạn: 100 viên với dây đạn tự rã M13
* Tốc độ bắn: 600 viên/phút
* Vận tốc đầu đạn: 853&nbsp;m/s
* Tầm bắn hiệu quả: 1100 m
* Tầm bắn lớn nhất: 3725 m

## Xem thêm
* Súng máy
* Danh sách súng máy
* M134
* M249
* M312
* PK

## Tham khảo

* Federation of American Scientists: the M60
* Global Security: the M60E3 
* Modern Firearms & Ammunition: the M60 
* Department of the Army Field Manual No. 3-22.68
* U.S. Army TACOM — Rock Island 
* MCWP 3-15.1 United States Marine Corps: "Machine Guns and Machine Gun Gunnery"
* Navy SEALs 
* M60E4 

## Liên kết ngoài
* US Ordnance Website (Current maker of M60s)
* Nazarian`s Gun`s Recognition Guide
* Military Factory Small Arms

### Các liên kết Video
* Nazarian`s Gun`s Recognition Guide (FILM) M60 Presentation (.MPEG)
* Video of the M60E4 machine gun on the range 
* Video of skeptical evaluators testing the claimed capabilities of the M60E4.
Sông Shinano

**Sông Shinano** (tiếng Nhật: 信濃川 | *Shinano-gawa*; âm Hán Việt: Tín Nồng xuyên) dài 367 km là con sông dài nhất Nhật Bản. Sông Shinano xuất phát từ huyện Nagano chảy qua Niigata và đổ vào biển Nhật Bản tại thành phố Niigata. Shinano có lưu vực rộng 11.900 km², lớn thứ ba ở Nhật Bản. Sông này còn có tên là Chikuma (*Chikuma-gawa*).

Nguồn chính của sông Shinano là vùng núi Kuboshi chỗ giáp ranh giữa các huyện Saitama, Yamanashi và Nagano. Sông chảy về phía Tây Bắc, hợp với sông Sai từ Kumamoto đổ về rồi chuyển hướng về phía Đông Bắc. Kawanakajima (川中島) ở Nagano, chỗ hợp lưu giữa sông Shinano và sông Sai, là trận địa lịch sử trong Cuộc chiến Kawanakajima.

Sông Shinano có công bồi đắp đồng bằng Niigata thêm màu mỡ, tạo điều kiện thích hợp cho việc trồng lúa.

## Tham khảo
Nhà thiên văn Anh

Danh sách các **nhà thiên văn Anh** nổi tiếng và một số nhà khoa học có tác động gần gũi đến thiên văn học.

* John Couch Adams (1819-1892), nhà thiên văn và toán học
* Sir George Biddell Airy (1801-1892), nhà thiên văn và vật lý
* Sir Edward Victor Appleton (1892-1965), nhà thiên văn, giải thưởng Nobel về vật lý 
* Francis Baily (1774-1844), nhà thiên văn
* Patrick Blackett (1897-1974), nhà vật lý thực nghiệm và thiên văn, giải thưởng Nobel về vật lý 
* James Bradley (1693-1762), nhà thiên văn
* Geoffrey Burbidge (1925), nhà thiên văn
* James Cook (1728-1779), nhà thiên văn và nhà thám hiểm biển
* George Howard Darwin (1845-1912), nhà thiên văn
* Herbert Dingle (1890-1978), nhà thiên văn
* Thomas Digges (1546-1585), nhà thiên văn
* Frank Watson Dyson (1868-1939), nhà thiên văn
* John Flamsteed (1646-1719), nhà thiên văn
* Edmund Halley (1656-1742), nhà toán học, nhà vật lý và nhà thiên văn
* Stephen William Hawking (1942-), nhà vật lý
* William Herschel (1738-1822), nhà thiên văn
* Isaac Newton (1643-1727), nhà vật lý và toán học

## Tham khảo
Nhà thiên văn Hoa Kỳ

Danh sách các nhà thiên văn Mỹ nổi tiếng và một số nhà khoa học có tác động gần gũi đến thiên văn học.

* Marc Aaronson (1950-1987), nhà thiên văn
* Charles Greeley Abbot (1872-1973), nhà vật lý thiên văn
* George Ogden Abell (1927-1983), nhà thiên văn
* Charles Hitchcock Adams (1868-1951), nhà thiên văn
* Walter Sydney Adams (1876-1956), nhà thiên văn
* Saul Adelman (1944), nhà thiên văn
* Robert Grant Aitken (1864-1951), nhà thiên văn
* Lawrence Hugh Aller (1913-2003), nhà thiên văn
* Carl David Anderson (1905-1991), nhà thiên văn, Giải thưởng Nobel về vật lý 
* Halton Arp (1927), nhà thiên văn
* Wallace Walter Atwood (1872-1949), nhà thiên văn, địa chất, địa lý, nhà phát minh
* Harold Delos Babcock (1882-1968), nhà thiên văn
* Horace Welcome Babcock (1912-2003), nhà thiên văn
* Edward Emerson Barnard (1857-1923), nhà thiên văn
* George Van Biesbroeck (1880-1974), nhà thiên văn Bỉ - Hoa Kỳ
* Bart Jan Bok (1906-1983), holandsko-nhà thiên văn
* William Cranch Bond (1789-1859), nhà thiên văn
* George Phillips Bond (1825-1865), nhà thiên văn
* Benjamin Boss (1880-1970), nhà thiên văn
* Lewis Boss (1846-1912), nhà thiên văn
* Edward L. G. Bowell (1943), nhà thiên văn
* Ira Sprague Bowen (1898-1973), nhà vật lý và thiên văn 
* William Robert Brooks (1844-1921), nhà thiên văn
* Dirk Brouwer (1844-1921), nhà thiên văn
* Ernest William Brown (1844-1921), nhà thiên văn và toán học
* Sherburne Wesley Burnham (1838-1921), nhà thiên văn
* William Wallace Campbell (1871-1966), nhà thiên văn
* Annie Jump Cannonová (1863-1941), nhà thiên văn
* Alvan Clark (1804-1887), nhà thiên văn
* George Bassett Clark (1827-1891), nhà thiên văn
* Gérard Clemence (1908-1974), nhà thiên văn
* Heber Doust Curtis (1872-1942), nhà thiên văn
* Armin Joseph Deutsch (1918-1969), nhà thiên văn
* Frank D. Drake (1930), nhà thiên văn
* Henry Draper (1837-1882), nhà thiên văn
* Raymond Smith Dugan (1878-1940), nhà thiên văn
* Albert Einstein (1879-1955), nhà vật lý Hoa Kỳ gốc Đức, Giải thưởng Nobel về vật lý 
* Henry Lee Giclas (1910), nhà thiên văn
* Edwin Powell Hubble (1889-1953), nhà thiên văn
* Russell Alan Hulse (1950), nhà thiên văn vô tuyến 
* Gerard Peter Kuiper (1905-1973), nhà thiên văn Hoa Kỳ - Hà Lan 
* Francis Preserved Leavenworth (1858-1928), nhà thiên văn
* Henry Norris Russell (1877-1957), nhà thiên văn
* Carl Sagan (1934-1996), nhà thiên văn
* Carolyn Jean Spellman Shoemakerová (1929), nhà thiên văn
* Eugene Merle Shoemaker (1928-1997), nhà thiên văn
* Joseph Hooton Taylor (1941), nhà thiên văn vô tuyến 
* Clyde William Tombaugh (1906-1997), nhà thiên văn
* Robert Julius Trumpler (1886-1956), nhà thiên văn Hoa Kỳ - Thụy Sĩ
* George Van Biesbroeck (1880-1974), nhà thiên văn Hoa Kỳ - Bỉ 
* Fritz Zwicky (1898-1974), nhà vật lý và thiên văn Thụy Sĩ - Hoa Kỳ

## Tham khảo
Nhà thiên văn Đức

Danh sách các nhà thiên văn Đức nổi tiếng và một số nhà khoa học có tác động gần gũi đến thiên văn học.

* Ernst Abbe (1840-1905), nhà vật lý và thiên văn
* Paul Oswald Ahnert (1897-1989), nhà thiên văn 
* Peter Apian (1495-1552), nhà thiên văn 
* Friedrich Wilhelm August Argelander (1799-1875), nhà thiên văn 
* Arthur Auwers (1838-1915), nhà thiên văn 
* Wilhelm Heinrich Walter Baade (1893-1960), nhà thiên văn 
* Johann Bayer (1572-1625), nhà thiên văn 
* Wilhelm Wolff Beer (1797-1850), nhà thiên văn 
* Friedrich Wilhelm Bessel (1784-1846), nhà thiên văn và trắc địa 
* Ludwig Franz Benedict Biermann (1907-1986), nhà thiên văn 
* Johann Elert Bode (1747-1826), nhà thiên văn 
* Christian Leopold von Buch (1774-1853), nhà thiên văn và địa chất 
* Bruno Hans Bürgel (1875-1948), nhà thiên văn 
* Heinrich Louis d'Arrest (1822-1875), nhà thiên văn 
* Albert Einstein (1879-1955), nhà vật lý Hoa Kỳ gốc Đức, Giải thưởng Nobel về vật lý 
* Johann Gottfried Galle (1812-1910), nhà thiên văn 
* Carl Friedrich Gauss (1777-1855), nhà toán học, nhà vật lý và nhà thiên văn 
* Johannes Kepler (1571-1630), nhà thiên văn, nhà vật lý, nhà quang học và nhà toán học
* Simon Marius (1573-1624), nhà thiên văn 
* Albert Marth (1828-1897), nhà thiên văn 
* Regiomontanus (1436-1476), nhà toán học, nhà thiên văn và nhà chiêm tinh 
* Ernst Wilhelm Leberecht Tempel (1821-1889), nhà thiên văn 
* Max Wolf (1863-1932), nhà thiên văn

## Tham khảo
200 Po Vstrechnoy

***200 Po Vstrechnoy*** (tiếng Nga: **200 По Встречной**; nghĩa đen: giao thông ngược chiều với vận tốc 200 (km/h)) là album đầu tiên của nhóm nhạc t.A.T.u. Có hai bản khác nhau của CD: album đầu tiên tức là *200 Po Vstrechnoy*, còn cái còn lại là 200 Po Vstrechnoy Re-Release.

Nhờ số bán khổng lồ của album này mà t.A.T.u. đã nhận được ***IFPI Plantinum Award***. t.A.T.u. là nhóm nhạc đầu tiên ở Nga được nhận phần thưởng này. Album tiếng Anh của *200 Po Vstrechnoy* tức là album 200km/h in the Wrong Lane cũng đã nhận được phần thưởng này. Nhờ phần thưởng thứ hai này mà t.A.T.u. trở thành ban nhạc đầu tiên nhận được *IFPI Plantinum Award* cho cùng một album trong hai thứ tiếng khác nhau.
***200 Po Vstrechnoy Re-Release*** là bản thứ hai của 200 Po Vstrechnoy và album đã ra tháng 2/2002. Album này có thêm một bài hát mới, hai remixes mới và một cái behind the scenes footage. Album này cũng có thêm một bản nữa. Bản này không có behind the scenes footage và có cùng một bìa album với lại album thứ nhất nhưng màu của nền album là đen thay vì trắng.

## Bài hát trong ''200 Po Vstrechnoy''
# Зачем Я — *Zachem Ya* (Why am I)
# Я Сошла С Ума — *Ya Soshla S Uma*
# Нас Не Догонят — *Nas Ne Dogonyat* (Not Gonna Catch Us) (S. Galoyan)
# Досчитай до ста — *Doschitay Do Sta* (Count Up To 100)
# 30 Минут — *30 Minut* (30 Minutes) (S. Galoyan, Shapovalov)
# Я Твой Враг — *Ya Tvoy Vrag* (I'm Your Enemy)
# Я Твоя Не Первая — *Ya Tvoya Ne Pervaya* (I'm Not Your First) (S. Galoyan)
# Робот — *Robot* (Robot)
# Мальчик-Гей — *Mal'chik Gey* (Gay Boy) (S. Galoyan)
# Нас Не Догонят (HarDrum Remix)
# 30 Минут (HarDrum Remix)

;Bản tái bản
# Клоуны — *Klouny* (Clowns) (3:30)
# 30 Минут — *30 Minut* (30 Minutes) (3:19)
# Досчитай до ста — *Doschitay Do Sta* (Count up to 100) (4:38)
# Зачем Я — *Zachem Ya* (Why am I) (4:08)
# Нас Не Догонят — *Nas Ne Dogonyat* (They're Not Gonna Catch Us) (4:35)
# Я Твоя Не Первая — *Ya Tvoya Ne Pervaya* (I'm Not Your First) (4:18)
# Робот — *Robot* (Robot) (3:45)
# Мальчик-Гей — *Mal'chik gey* (Gay Boy) (3:18)
# Я Твой Враг — *Ya Tvoy Vrag* (I'm Your Enemy)
# Я Сошла С Ума — *Ya Soshla S Uma* (I've Lost My Mind)
# 30 Минут — *30 Minut* (Moscow Grooves Institute Remix)
# Мальчик-Гей — *Mal'chik Gey* (That Black Remix)
# 30 Минут Video (Enhanced CD)

## Singles từ album này
* 2000 Ya Soshla S Uma 
* 2001 Nas Ne Dogonyat 
* 2001 30 Minut

## Những phần thưởng

## Charts
### Thứ hạng của album 200 Po Vstrechnoy

* Ba Lan - tổng số bán: hơn 200.000
* Russia - tổng số bán: hơn 1.000.000

### Thứ hạng ở Nhật
* 2003/09/21 **200 Po Vstrechnoy** #123, 4 tuần, 4.633 bản đã bán ra.

## Tham khảo
Ngô Thế Vinh

**Ngô Thế Vinh** (chữ Hán: 吳世荣, 1802 - 1856, hiệu **Trúc Đường**, **Khúc Giang** và **Dương Đình**) là một chính trị gia và và nhà thơ đời vua Minh Mạng và Tự Đức.

Ông quê tại xã Bái Dương, huyện Nam Chân, nay là huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định. Ông xuất thân trong một gia đình truyền thống thi thư, là dòng dõi khai quốc công thần Chương Khánh Công Ngô Từ của nhà Lê sơ, và là em ruột của Ngô Đình Thái (soạn giả sách *Nam Phong giải trào*).

Ông đỗ tiến sĩ năm Kỷ Sửu (Minh Mạng thứ 10, 1829), làm quan đến chức lang trung bộ Lễ. Sau khi làm giám khảo trường thi Hương ở Hà Nội, do duyệt quyển không kỹ, nên bị cách chức, ông về quê dạy học và phụng dưỡng mẹ già. Học trò nhiều người thành đạt. Vua Tự Đức thường sai Trung sứ đến nhà lấy thơ văn trước tác của ông để dâng vua xem. Sau vua lại gia ơn phục hồi học vị tiến sĩ.

Có sách chép, ông soạn tới 72 cuốn. Đồng biên soạn cuốn *chuẩn định Hương Hội thi pháp*. Ông đề tựa cuốn *Ức Trai di tập* do Dương Bá Cung soạn. Tác phẩm chủ yếu là sách giáo khoa, có tập *Dương Đình thi văn tập* và *Trúc Đường phú tập*. Ngoài ra, Ngô Thế Vinh còn biên soạn sách triết học như *Trúc Đường chu dịch tùy bút*, sách sử học như *Tống sử học*, sách về đo đạc như *Khảo xích đạo bộ pháp*.

Qua những tác phẩm còn lại đến ngày nay, có thể nói ông là bậc tri thức uyên bác về nhiều lãnh vực.
Ông có để lại bản dịch bài thơ "Chức cẩm hồi văn" của Tô Huệ (Trung Quốc), (gồm 40 câu thơ thất ngôn = 280 chữ) ra thơ song thất lục bát (cũng 40 câu = 280 chữ) rất hay, đến nay chưa có bản dịch nào vượt lên trên được.

Trong số những hậu duệ của Ngô Thế Vinh có Ngô Lập Chi, đậu cử nhân dưới triều nhà Nguyễn, là dịch giả cuốn Phủ biên tạp lục của Lê Quý Đôn.

## Tham khảo chính

**Các tác giả văn chương [[Việt Nam]]* (tập 1), Trần Mạnh Thường biên soạn. Nhà xuất bản. Văn hoá thông tin, 2008.

## Tham khảo
Bộ Lễ

**Bộ Lễ** hay **Lễ bộ** (chữ Hán:禮部) là một cơ quan hành chính thời phong kiến tại các nước Đông Á như Trung Quốc, Việt Nam. Bộ Lễ được thiết lập từ thời kỳ nhà Bắc Chu trong giai đoạn Nam-Bắc triều tại Trung Quốc, tương đương với bộ thông tin - truyền thông, bộ văn hoá - thể thao - du lịch, bộ giáo dục - đào tạo và bộ ngoại giao ngày nay. Quan đứng đầu bộ Lễ là Lễ bộ thượng thư (hay thượng thư bộ Lễ), tương đương với bộ trưởng các bộ trên ngày nay.

## Lịch sử
Thời kỳ Tùy-Đường thì bộ Lễ là một trong sáu bộ của lục bộ. Công việc của bộ Lễ là kiểm tra *cát lễ, gia lễ, quân lễ, tân lễ, hung lễ* (ngũ lễ), kiêm cai quản học giáo, khoa cử, khảo thí cùng các công việc tiếp tân khách khứa ngoại quốc.

Trong bộ Lễ lập ra 4 ti, thời kỳ Minh-Thanh có:
* *Nghi chế thanh lại ti*, quản lý các công việc gia lễ, quân lễ và quản lý học vụ, khoa cử, khảo thí;
* *Từ tế thanh lại ti*, quản lý các công việc cát lễ, hung lễ;
* *Chủ khách thanh lại ti*, quản lý các công việc tân lễ và tiếp đón khách ngoại quốc;
* *Tinh thiện thanh lại ti*, quản lý các công việc diên hưởng (yến tiệc), lẫm hí (lương thực), sinh lao (vật nuôi).

Ngoài bốn ti nói trên, nhà Thanh còn có *chú ấn cục* cũng thuộc bộ Lễ, phụ trách công việc chế tạo bảo ấn của hoàng đế cùng các ấn tín của các quan viên, hội đồng *tứ dịch quán*, chủ quản việc tiếp đãi các phiên chúc, công sứ ngoại quốc cùng công việc phiên dịch. Năm Quang Tự thứ 32 (1906), nhà Thanh tuyên bố "phỏng hành hiến chánh", đưa thái thường tự (cơ quan quản lý việc tế tự tông miếu), quang lộc tự (cơ quan quản lý cỗ bàn, ăn uống), hồng lô tự (cơ quan quản lý nghi tiết hội nghị cung đình) vào bộ Lễ. Cơ cấu nội bộ của bộ Lễ lập thành *chánh, tham nghị nhị sảnh*, *nghi chế, thái thường, quang lộc tam ti* cùng *lễ khí khố*, *lễ học quán*. Năm Tuyên Thống thứ ba (1911), đổi bộ Lễ thành *điển lễ viện*, chuyên quản đàn miếu, lăng tẩm của triều đình và tu sửa lễ nhạc v.v.

## Các thời kỳ
### Nguyên-Mông
Thời kỳ đầu lập bộ Lễ với thượng thư 3 người hàm chánh tam phẩm, thị lang 2 người hàm chánh tứ phẩm, lang trung 2 người hàm tòng ngũ phẩm, viên ngoại lang 2 người hàm tòng lục phẩm. Năm Trung Thống thứ nhất (1260) thời Nguyên Thế Tổ lấy Lại, Hộ và Lễ làm tả tam bộ với thượng thư 2 người, thị lang 2 người, lang trung 4 người, viên ngoại lang 6 người. Năm Chí Nguyên thứ nhất (1271), tách Lại và Lễ ra thành Lại Lễ bộ với thượng thư 3 người, thị lang nhưng 2 người, lang trung nhưng 4 người, viên ngoại lang 4 người. Năm 1277, lập riêng bộ Lễ với thượng thư 3 người, thị lang 1 người, lang trung 2 người, viên ngoại lang 4 người. Năm 1278, tái lập Lại Lễ bộ với thượng thư, thị lang, lang trung mỗi chức 1 người, viên ngoại lang nhưng 2 người. Năm 1283, lại lập riêng bộ Lễ. Năm 1293 thì lục bộ thượng thư, thị lang, lang trung, viên ngoại lang mỗi chức 2 người. Năm Nguyên Trinh thứ nhất (1295) thời Nguyên Thành Tông, tăng thượng thư thêm 1 người. Trong bộ Lễ bao gồm chủ sự 2 người, Mông Cổ tất đồ xích 2 người, lệnh sử 19 người, Hồi Hồi lệnh sử 2 người, khiếp lý mã xích 1 người, tri ấn 2 người, tấu sai 12 người, điển lại 3 người.

## Ghi chú
Trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Huế

**Đại học Ngoại ngữ Huế** là một trường đại học trực thuộc hệ thống Đại học Huế, được xếp vào nhóm đại học trọng điểm của quốc gia Việt Nam. Trường được thành lập ngày 13 tháng 7 năm 2004 trên cơ sở sáp nhập các khoa và tổ ngoại ngữ từ 6 trường thành viên của Đại học Huế với bề dày truyền thống gần 50 năm kể từ năm 1957.

## Chất lượng đào tạo
### Bảng xếp hạng
Theo bảng xếp hạng Quacquarelli Symonds (QS) 2017 thì hệ thống đại học Đại học Huế nằm trong nhóm 351-400 đại học tốt nhất châu Á. Theo bảng xếp hạng uniRank năm 2018, hệ thống đại học Đại học Huế đứng thứ 16 tại Việt Nam. Còn theo bảng xếp hạng Webometrics năm 2018, hệ thống đại học Đại học Huế đứng thứ 13 tại Việt Nam.

## Chức năng
Đào tạo cán bộ có trình độ sau đại học, đại học, và các trình độ thấp hơn như cao đẳng, trung học phổ thông về ngoại ngữ, Quốc tế học, Việt Nam học
- Bồi dưỡng, cấp các chứng chỉ ngoại ngữ và văn hoá nước ngoài, chứng chỉ phương pháp giảng dạy và phương pháp phiên- biên dịch ngoại ngữ cho các học viên đại học, sau đại học; các chứng chỉ phổ cập ngoại ngữ trình độ A, B, C theo tiêu chuẩn của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
- Nghiên cứu và triển khai áp dụng các thành tựu khoa học trong lĩnh vực ngôn ngữ và văn hoá.
- Nghiên cứu đổi mới nội dung và phương pháp giảng dạy ngoại ngữ, phương pháp biên phiên dịch.

## Ban giám hiệu
Hiệu trưởng: PGS.TS Phạm Thị Hồng Nhung

Phó Hiệu trưởng: TS. Nguyễn Văn Huy

Phó Hiệu trưởng: TS. Nguyễn Hồ Hoàng Thủy

## Đội ngũ
Hiện nay, tổng số cán bộ viên chức của Trường trên 358 cán bộ, trong đó có 281 cán bộ giảng dạy: 05 phó giáo sư, 62 tiến sĩ, 227 thạc sĩ, 35 giảng viên chính.

## Xem thêm

* Danh sách trường đại học công lập tại Việt Nam
## Chú thích

## Tham khảo
Hệ thống nạp

## Vai trò của hệ thống cung cấp điện
Ô tô được trang bị một số hệ thống và thiết bị điện để đảm bảo an toàn và tiện nghi khi sử dụng. Chúng cần điện năng trong suốt thời gian hoạt động và cả khi động cơ đã dừng. Vì thế, chúng cần cả accu và nguồn điện một chiều như nguồn năng lượng. Một hệ thống cung cấp điện trang bị trên xe cung cấp nguồn một chiều cho những hệ thống và thiết bị vừa nêu. Tuy nhiên accu sẽ phóng điện khi động cơ dừng và dần hết điện.
Hệ thống cung cấp điện sử dụng sự quay của động cơ để phát sinh ra điện. Nó không những cung cấp điện năng cho những hệ thống và thiết bị điện khác mà còn nạp điện cho accu trong lúc động cơ đang hoạt động.

## Cấu trúc hệ thống cung cấp điện

-Máy phát điện: phát sinh ra điện.
-Tiết chế: điều chỉnh điện áp do máy phát điện tạo ra.
-Accu: dự trữ và cung cấp điện.
-Đèn báo sạc: cảnh báo cho tài xế khi hệ thống sạc gặp sự cố.
-Công tắc máy: đóng và ngắt dòng điện.

## Chức năng của máy phát điện

Máy phát điện giữ một vai trò then chốt trong các thiết bị cung cấp điện. Nó thực hiện ba chức năng: phát điện, chỉnh lưu, hiệu chỉnh điện áp.
***Phát điện <br />**

Động cơ quay, truyền chuyển động quay đến máy phát điện thông qua dây đai hình chữ V. Rotor của máy phát điện là một nam châm điện. Từ trường tạo ra sẽ tương tác lên dây quấn trong Stator làm phát sinh ra điện.
***Chỉnh lưu <br />**

Dòng điện xoay chiều tạo ra trong máy phát điện không thể sử dụng trực tiếp ch22o các thiết bị điện mà được chỉnh lưu thành dòng điện một chiều. Bộ chỉnh lưu sẽ biến đổi dòng điện xoay chiều thành dòng điện một chiều.
***Hiệu chỉnh điện áp<br />**

Tiết chế điều chỉnh điện áp sinh ra. Nó đảm bảo hiệu điện thế của dòng điện đi đến các thiết bị là hằng số ngay cả khi tốc độ máy phát điện thay đổi.
## Cấu trúc máy phát điện kích từ bằng nam châm điện có vòng tiếp điện

## Tham khảo
Công viên Lê Văn Tám

**Công viên Lê Văn Tám** là một công viên tại phường Tân Định, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam. Công viên nằm giữa bốn tuyến đường là Hai Bà Trưng, Điện Biên Phủ, Võ Thị Sáu và Phan Liêm. Đây là nơi luyện tập thể dục thể thao quen thuộc của người dân. Khu vực công viên được bố trí cây xanh, vườn hoa hài hòa và một số trò chơi dành cho trẻ em. Từng có một dự án xây bãi đậu xe ngầm ở đây nhưng đã bị hủy bỏ sau gần một thập niên không xây dựng.

## Lịch sử
Thời Pháp thuộc, nơi đây là nghĩa địa dành cho người Pháp nên được gọi tên là **Đất Thánh Tây**. Tên chính thức của nghĩa trang trước tiên gọi là *Jardin du Père d'Ormay*, sau là *Cimetière Massiges*. Đây là nơi chôn cất nhiều lính tráng Pháp kể từ những năm đầu khi người Pháp chiếm được Sài Gòn, có những ngôi mộ chôn từ năm 1866. Một số nhân vật tên tuổi thời thuộc địa như Francis Garnier cũng được mai táng ở đây.

Sang thời Việt Nam Cộng hòa nghĩa trang mang tên **Nghĩa trang Mạc Đĩnh Chi**. Tổng thống Ngô Đình Diệm và cố vấn Ngô Đình Nhu cũng có mộ phần tại đây.

Năm 1983, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố Hồ Chí Minh ra chỉ thị 17/CT-UBND yêu cầu dời nghĩa trang Mạc Đĩnh Chi khỏi thành phố để lấy đất xây Cung văn hóa Thiếu nhi. Sau đó, khu vực này được giải toả và xây dựng thành công viên, đặt tên là Lê Văn Tám theo tên của một thiếu niên anh hùng trong thời kỳ Chiến tranh Đông Dương. Đây là công trình chào mừng 10 năm sự kiện 30 tháng 4 năm 1975 (1975-1985).

## Dự án bãi đậu xe trước đây
Tại công viên Lê Văn Tám từng có dự án theo hình thức BOT (xây dựng - kinh doanh - chuyển giao) để xây bãi đậu xe ngầm. Dự án được cấp phép đầu tư với số vốn 100 triệu đô la Mỹ, một bên là năm tầng hầm sức chứa 2.000 xe máy, 1.250 ô tô, 28 xe buýt, xe tải và một bên là ba tầng hầm dành cho thương mại. Dự án động thổ lần đầu vào tháng 8 năm 2010 và dự kiến sẽ hoàn thành sau 3 năm, nhưng không xây dựng được gì và bị hủy hợp đồng vào tháng 7 năm 2019.

## Hội sách thành phố Hồ Chí Minh
Cứ hai năm một lần, Hội sách thành phố Hồ Chí Minh lại diễn ra tại công viên Lê Văn Tám, tính đến năm 2018 đã trải qua 10 lần tổ chức. Trong một tuần Hội sách năm 2014, tại đây có 500 gian hàng của 156 đơn vị nhà xuất bản, công ty phát hành sách - truyền thông văn hóa, công ty kinh doanh văn phòng phẩm - văn hóa phẩm và trung tâm ngoại ngữ. Trên 20 triệu cuốn sách được đưa đến đây với nhiều mức giảm giá khác nhau. Ngoài trưng bày và bán sách, tại đây còn có các buổi giao lưu với tác giả sách và biểu diễn văn nghệ.

## Chú thích
Bẩy (kiến trúc)

**Bẩy** và **kẻ**, trong kiến trúc cổ Việt Nam, là các thanh gỗ nối các cột chạy theo phương của mái dốc. Bẩy là loại cấu kiện chỉ đưa từ cột hiên ra đỡ mái nên khả năng chịu lực kém hơn đấu-củng, nghé bảy đỡ xà nách. Kẻ là thành phần dài hơn bảy. Kẻ thường để nối hai cột trong vì với nhau (kẻ chuyền), hoặc có thể chạy suốt theo chiều dốc mái từ nóc xuống (kẻ suốt). Kẻ và bẩy có thể thẳng, cũng có thể cong để tạo dáng thêm đẹp, hơn nữa là tăng cường độ chịu lực.

Đây là những thành phần sáng tạo và thú vị của kết cấu vì kèo trong kiến trúc dân gian dân dụng kiến trúc truyền thống Việt Nam, cùng với tầu đao lá mái đã làm cho kết cấu gỗ Việt Nam thêm phần sáng tạo phục vụ nhiều tầng lớp trong xã hội đặc biệt những người thu nhập thấp, tầng lớp dưới thời xưa, phong phú hơn với các nền kiến trúc dân tộc khác.

Kẻ và bảy đều chia ra làm 3 phần chính: đầu, thân và nghé. Đầu đỡ đầu đao là mái; thân đỡ ván nong và các hoành; nghé làm phần kê đỡ phía dưới cho câu đầu (đối với kẻ), hoặc cho xà nách (đối với bảy). Còn một loại kẻ không có tác dụng đỡ diềm mái, nó nằm gọn trong vì nách, có dạng cong hình cánh cung; một đầu ăn vào cột cái, một đầu ăn xuống xà nách, loại kẻ này gọi là kẻ ngồi. Các thành phần kẻ vươn ra từ cột đỡ phần âu tàu (giao nhau của hai tàu mái vuông góc), cũng chính là đỡ phần đao mái gọi là kẻ góc (kẻ moi). Kẻ góc trên mặt bằng nằm chéo một góc khoảng 45 độ so với các kẻ khác.

Kẻ và bẩy là hai loại liên kết độc đáo tuy nhiên điểm yếu là ít gây được hiệu quả và mặt thẩm mỹ cũng như chịu lực trong kết cấu nhà gỗ truyền thống của dân tộc Việt Nam.

## Xem thêm
*Vì
*Kèo
*Tầu đao lá mái
*Ván nong
*Hoành (kiến trúc)
*Câu đầu (kiến trúc)

## Tham khảo
Hoàng Tăng Bí

**Hoàng Tăng Bí** (1883 – 27 tháng 3 năm 1939), tự **Nguyên Phu**, hiệu **Tiểu Mai**, là một sĩ phu yêu nước và nhà soạn tuồng Việt Nam đầu thế kỷ 20.

## Cuộc đời và sự nghiệp
Ông sinh năm 1883 tại thôn Đông Ngạc, xã Đông Ngạc, huyện Từ Liêm (nay là phố Đông Ngạc, phường Đông Ngạc), thành phố Hà Nội. Thân phụ ông là Hoàng Hy Thuần, đời thứ tư của gia tộc họ Hoàng Đông Ngạc, tính từ cụ tổ Hoàng Nguyễn Thự.

Đỗ Cử nhân với vị trí Á nguyên (đứng thứ nhì) tại Trường thi Nam Hà năm 1906 và tham gia thành lập phong trào Đông Kinh nghĩa thục năm 1907, cùng Nguyễn Quyền đi khắp nơi hô hào, diễn thuyết để thức tỉnh lòng yêu nước trong dân chúng. Ông còn tham gia dạy học, diễn thuyết, soạn sách giáo khoa, lập thương nghiệp lấy tiền trợ cấp Phong trào Đông du.

Sau vụ Hà thành đầu độc, trường Đông Kinh nghĩa thục bị đóng cửa, ông cũng bị chính quyền thực dân Pháp bắt và đưa về giam lỏng tại Huế. Năm 1910, ông tiếp tục thi Hội, đỗ Phó bảng, nhưng không ra làm quan, mà mở trường tư dạy học, viết báo "Trung Bắc tân văn" và soạn một số vở tuồng kêu gọi lòng yêu nước.

Sau ông được về Hà Nội, viết báo và làm sách, dịch một số tiểu thuyết Pháp ra tiếng Việt.

Ông qua đời vào ngày 27 tháng 3 năm 1939 tại Hà Nội, hưởng dương 56 tuổi.

## Tác phẩm
### Tuồng
* Đệ bát tài tử Hoa Tiên ký (tuồng). Hà Nội, Mạc Đình Tư, 1913.
* Nghĩa nặng tình sâu (tuồng Mị Châu Trọng Thủy) Hà Nội, nhà in Nghiêm Hàm, 1926
* Thù chồng nợ nước (tuồng Trưng Trắc Trưng Nhị). Hà Nội, Tân Dân xuất bản, 1926.

### Dịch

Ông còn dịch một số tiểu thuyết Pháp ra tiếng Việt như:

* Paul et Virgine. La chaumière indienne của Bernadin de Saint Pierre.
* Le comte de Monte Cristo của Alexandre Dumas, nhưng không có điều kiện xuất bản.
Trong thời gian làm báo Trung Bắc tân văn, ông có dịch đặng bộ Sử Trung Quốc thời Xuân Thu, ký tên là Tiểu Mai.
## Gia đình
Ông lập gia đình với bà Cao Thị Thuyên, con gái đại thần Cao Xuân Dục. Ông bà có với nhau 4 người con:
# Hoàng Minh Bàn
# Hoàng Minh Giám, nguyên Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (năm 1947)
# Hoàng Luyện Thiết
# Hoàng Dụng Huyên

## Vinh danh
Tên ông được đặt cho một con đường nối từ đường Tân Xuân đến cống Liên Mạc, thuộc địa bàn các phường Xuân Đỉnh, Đông Ngạc, Đức Thắng, Thụy Phương, quận Bắc Từ Liêm (Hà Nội).

## Chú thích

## Liên kết ngoài

* Hoàng Tăng Bí, "nhà yêu nước nhiệt thành, vị túc nho uyên thâm..."
Phan Bá Đạt

**Phan Bá Đạt**(潘伯達, 1783-1846) sinh tại xã Việt An hạ, huyện La Sơn, phủ Đức Quang, trấn Nghệ An nay là huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh.

Ông thi đỗ Đệ tam giáp tiến sĩ xuất thân khoa Nhâm Ngọ (1822) đời Minh Mạng. Lúc đầu bổ chức hàn lâm sau trải qua: Tri phủ Kiến An, Quốc tử Giám tư nghiệp, Thiêm sự bộ Lại, phủ thừa tỉnh Thừa Thiên, thị lang bộ Lại, quyền Tuần phủ Hưng Yên, tham tri bộ Lễ, Binh, Hình, tả phó Đô ngự sử viên Đô sát, sung cơ mật viên đại thần...

Năm Thiệu trị thứ nhất thăng Thượng thư Bộ Lễ, Thượng thư bộ Hình kiêm giữ ấn triện bộ Công, được 3 năm thực thụ Tổng đốc Định An ở Nam Kỳ, được 5 năm vì tra một vụ án, bị bọn gian làm hại, nên ông bị oan phải giáng chức về Kinh rồi mất tại kinh đô. Biết ông bị oan nên năm Tự Đức I (1848) nhà vua khen ông thanh cần nhất tiết, truy tặng ông: Lại Bộ viên ngoại lang, di chiếu hậu đao. Con ông đưa linh cữu ông về táng tại quê nhà.

Ông là người dâng sớ kể tội Lê Văn Duyệt lên vua Minh Mạng năm 1835.

Con gái là Phan Thị Long lấy Phan Đình Tuyển đậu phó bảng đã sinh ra Phan Đình Phùng- đậu đình nguyên tiến sĩ, lãnh tụ phong trào Cần vương.

Tác phẩm:
#*Ngũ kinh tinh lý toát yếu*

## Tham khảo