open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vệ Mãn Triều Tiên

**Vệ Mãn Triều Tiên** (194 - 108 TCN) là một giai đoạn trong thời kỳ Cổ Triều Tiên (2333 TCN? - 108 TCN) trong lịch sử Triều Tiên. Giai đoạn này bắt đầu khi Vệ Mãn (Wiman) đoạt lấy ngai vàng của Chuẩn Vương và kết thúc với cái chết của Hữu Cừ Vương, cháu trai của Vệ Mãn.

## Thành lập
Vệ Mãn được cho là một vị tướng của nước Yên tại Trung Quốc, người đã quy phục Chuẩn Vương. Chuẩn Vương đã chấp thuận và bổ nhiệm Vệ Mãn chức vị chỉ huy tại vùng biên giới phía tây của Cổ Triều Tiên, tương ứng với phía tây của tỉnh Liêu Ninh ngày nay. Mặc dù vậy, Vệ Mãn đã nổi dậy và tiêu diệt Cổ Triều Tiên. Năm 194 TCN, ông đã lập nên Vệ Mãn Triều Tiên và quyết định đặt kinh đô ở Wanggeom-seong (왕검성, 王險城, Vương Hiểm Thành). Sử ký tập giải ghi rằng Vương Hiểm Thành nằm tại Bình Nhưỡng ngày nay. Vị trí chính xác của Vương Hiểm Thành vẫn còn là một điều chưa được giải quyết do thiếu các bằng chứng khảo cổ học.

Trong giai đoạn này, Vệ Mãn Triều Tiên đã mở rộng kiểm soát trên lãnh thổ rộng lớn và kiểm soát thương mại giữa nhà Hán và các quốc gia tại Mãn Châu. Hán Vũ Đế nghĩ rằng Vệ Mãn Triều Tiên ngày càng là một mối đe dọa, và Vệ Mãn Triều Tiên sẽ liên minh với Hung Nô.

## Sụp đổ

Cháu trai của Vệ Mãn, Hữu Cừ Vương (우거, 右渠), đã cho phép nhiều người Hán lưu vong sống tại Vệ Mãn Triều Tiên. Số người Hán tăng lên, tuy nhiên, Hữu Cừu lại ngăn cản Thìn Quốc giao thiệp với nhà Hán. Do vậy, năm 109 TCN, Hán Vũ Đế đã xâm lược Vệ Mãn Triều Tiên ở gần Loan Hà. Sau vài lần thất bại trong việc đè bẹp quân đội Vệ Mãn Triều Tiên, Hán Vũ Đế đã cố gắng thuyết phục các hoàng tử của Vệ Mãn giết Hữu Cừ Vương. Âm mưu thất bại song nó là nguyên nhân dẫn đến sự diệt vong của vương quốc. Sau chiến tranh, Hán Vũ Đế đã khép hai vị tướng vào tội chết vì thất bại trong việc đánh bại Vệ Mãn Triều Tiên. Chi tiết về cuộc chiến giữa nhà Hán và Cổ Triều Tiên được đề cập đến trong Sử ký Tư Mã Thiên (chương 115).

Sau một năm chiến tranh, Vương Hiểm Thành bị chiếm và Vệ Mãn Triều Tiên diệt vong. Nhà Hán lập nên Hán tứ quận trên các lãnh thổ chiếm được là Lạc Lãng, Chân Phiên, Lâm Đồn và Huyền Thổ tương ứng với các khu vực bán đảo Liêu Đông và tây bắc bán đảo Triều Tiên ngày nay. Các quận này cuối cùng bị Cao Câu Ly tiêu diệt vào thế kỷ 4 CN .

Một số quốc gia đã được hình thành trên lãnh thổ Vệ Mãn Triều Tiên. Trong số đó có Lạc Lãng Quốc (phân biệt với Lạc Lãng quận).

## Xem thêm
* Lịch sử Triều Tiên
* Cổ Triều Tiên

## Tham khảo

4. Yap, Joseph P. Chapter 5. 109 BCE. "Wars With The Xiongnu, A Translation From Zizhi tongjian" AuthorHouse (2009) ISBN 978-1-4490-0604-4
* http://www.country-data.com/cgi-bin/query/r-9500.html
* http://www.nationsencyclopedia.com/Asia-and-Oceania/Korea-Democratic-People-s-Republic-of-DPRK-HISTORY.html
* http://www.bartleby.com/65/ko/Korea.html
* http://www.metmuseum.org/toah/ht/04/eak/ht04eak.htm
* http://www.metmuseum.org/explore/publications/pdfs/korea/divided/History-Religions.pdf
* http://www.nytimes.com/books/first/c/cumings-korea.html?_r=1&oref=slogin
* http://www.mmtaylor.net/Literacy_Book/DOCS/Part_2_Korea.html
Chuẩn Vương

**Chuẩn Vương** là vị vua của vương quốc Cổ Triều Tiên. Ông bị Vệ Mãn cướp ngôi và bắt đầu giai đoạn Vệ Mãn Triều Tiên của Cổ Triều Tiên.

Vệ Mãn đến Cổ Triều Tiên với vị thế là một người tị nạn từ nước Yên, và phục tùng Chuẩn Vương. Chuẩn Vương cử ông đến trấn giữa vùng biên giới phía tây bắc. Tuy nhiên, khoảng năm 194 đến 180 TCN, Vệ Mãn đã lãnh đọa một cuộc khởi nghĩa và lật đổ Chuẩn Vương, sau đó Vệ Mãn xưng vương.

Chuẩn Vương cùng tùy tùng chạy trốn bằng thuyền và lật đổ Đàn Quân và lập căn cứ tại Iksan, Jeolla Bắc, tự gọi mình là Thiên vương. Vương quốc mới của Chuẩn Vương có thể là nguồn gốc của Mã Hàn, mà về sau bị Bách Tế Ôn Tộ Vương sáp nhập.

## Tham khảo


* 
* 
* 


## Xem thêm
* Lịch sử Triều Tiên
Vệ Mãn

**Vệ Mãn** là một người nước Yên sang lưu vong tại Cổ Triều Tiên và đã lập nên một vương quốc ở phía tây bắc Triều Tiên vào năm thứ 2 TCN. Ông là nhân vật đầu tiên trong lịch sử Triều Tiên được ghi chép trong sử sách cùng thời.

## Tiểu sử
Sau khi nhà Hán được thành lập, đã có một khoảng thời gian nổ ra các cuộc khởi nghĩa chính trị, và dân cư tìm cách lánh nạn về phía đông. Vệ Mãn được cho là nằm trong số những người này, ông được ghi chép rằng đã dẫn theo trên 1 nghìn người và họ ăn vận theo phong tục Triều Tiên, tóc của ông được gắn các lông chim khác nhau đến Cổ Triều Tiên. Ban đầu ông được Chuẩn Vương cử đến củng cố biên giới tây bắc, tuy nhiên bằng cách củng cố sức mạnh trong cộng đồng người Yên tị nạn, Vệ Mãn đã chiếm lấy ngai vàng và xưng vương (194~180 TCN). Chuẩn Vương được cho là đã sang tị nạn tại Thìn Quốc.

Vệ Mãn vẫn duy trì kinh đô tại Vương Hiểm Thành (왕검성, 王險城, Wanggeom-seong, nói chung được xác định là tại Bình Nhưỡng ngày nay). Khi nhà Hán chưa hoàn toàn ổn đinh, Tổng đốc Liêu Đông đã nhận Vệ Mãn là thần dân ngoại biên, đưa ra điều kiện rằng ông không được ngăn cản cư dân bản địa đi vào đế quốc. Việc bổ nhiệm diễn ra vào năm 191 hoặc 192 TCN. Có sức mạnh quân sự cao hơn, Vệ Mãn Triều Tiên đã có thể chinh phục Chân Phiên quận (진번, 眞番, Jinbeon) và Lâm Đồn quận (임둔, 臨屯, Imdun), mở rộng biên giới của mình. Vương quốc của ông cuối cùng bị Hán Vũ Đế diệt vào năm 108 TCN dưới thời trị vì của cháu trai ông là Hữu Cừ Vương.

## Gia đình
* Vệ Mỗ: con trai, đệ nhị đại vương, mất dấu tích trong lịch sử
* Vệ Hữu Cừ Hữu Cừ Vương: cháu trai, đệ tam đại vương
* Vệ Trưởng (衛長), hay Vệ Trưởng Hàng (衛長降): chắt

## Chú thích

## Tham khảo
* Mikami Tsugio 三上次男: *Kodai no seihoku Chōsen to Ei-shi Chōsen koku no seiji, shakaiteki seikaku* 古代の西北朝鮮と衛氏朝鮮国の政治・社会的性格, Kodai Tōhoku Ajiashi Kenkyū 古代東北アジア史研究, pp.&nbsp;3–22, 1966.
* Ibaragi Kazuo 荊木計男: *Ei Man Chōsen ō Sakuhō ni tsuite* 衛満朝鮮冊封について, Chōsen Gakuhō 朝鮮学報 (Journal of the Academic Association of Koreanology in Japan) Vol. 113, pp.&nbsp;1–25, 1984.
* Tani Toyonobu 谷豊信: *Rakurō-gun no ichi* 楽浪郡の位置, Chōsen shi kenkyūkai ronbunshū 朝鮮史研究会論文集 (Bulletin of Society for Study in Korean History), No 24, pp.&nbsp;23–45, 1987.

## Xem thêm
* Vệ Mãn Triều Tiên
* List of Korea-related topics
Hữu Cừ vương

**Hữu Cừ Vương** (160—108 TCN) là vị vua cuối cùng của Vệ Mãn Triều Tiên, thực thể cuối cùng của Cổ Triều Tiên. Ông là cháu trai của Vệ Mãn.

Nhà Hán có vẻ như muốn thể hiện sức mạnh với vị thế là một triều đại Trung Quốc thống nhất. Hán Vũ Đế đã cử Thiệp Hà (涉何) làm sứ thần đi Cổ Triều Tiên vào năm 109 TCN. Sau một cuộc thương thảo thất bại, Thiệp Hà đã giết một tướng họ Trường (長) ở biên giới khi ông trở về đất Hán.

Thiệp Hà được Hán Vũ Đế tán thưởng vì hành động này và bổ nhiệm ông làm Liêu Đông quận Đông bộ đô úy ở vùng biên giới với Cổ Triều Tiên. Tức giận với hành động của Hán Vũ Đế, Hữu Cừ Vương đã cho tấn công lãnh thổ của Thiệp Hà và giết chết người này. Nhìn thấy đây là một cơ hội để phát động chiến tranh chống lại Cổ Triều Tiên, nhà Hán đã cử 50.000 bộ binh tinh nhuệ và 7.000 thủy binh tinh nhuệ đến Cổ Triều Tiên.

Hữu Cừ Vương bị phe ủng hộ đầu hàng ám sát. Tuy nhiên ngay cả sau cái chết của ông, Cổ Triều Tiên vẫn chống lại quân Hán cho đến năm 108 TCN song đã thất bại và Hán tứ quận được thành lập trên lãnh thổ mới chinh phục được.

## Tham khảo

## Xem thêm
*Cổ Triều Tiên
*Vệ Mãn Triều Tiên
Nhà máy chưng cất rượu Glendronach

**Glendronach** là tên một nhà máy chưng cất rượu Scotch whisky nằm gần Forgue, Huntly, Aberdeenshire, Quận Speyside, Scotland. Nó thuộc sở hữu Công ty TNHH BenRiach Distillery.

## Lịch sử

Nhà máy chưng cất rượu được thành lập vào năm 1826 bởi James Allardes (tên thường gọi Allardice), đây là một trong những nhà máy chưng cất rượu Scotch whisky đầu tiên được cấp phép.

Năm 1960, Nhà máy chưng cất rượu Glendronach đã được công ty TNHH Teachers and Sons mua lại và tăng số cột chưng cất từ 2 lên 4 cột.

Năm 2002 nhà máy chưng cất tái mở cửa với đầy đủ các dòng sản phẩm

Năm 2008 Công ty BenRiach Distillery chính thức là chủ sở hữu nhà máy.

Các chủ sở hữu đáng chú ý khác bao gồm Walter Scott, người đã mua lại nó vào năm 1881 và Charles Grant, con trai của người sáng lập nhà máy chưng cất Glenfiddich, vào năm 1920.

Năm 2011 là năm đánh dấu nhiều thành công của Nhà máy chưng cất rượu Glendronach khi các sản phẩm của họ được đánh giá cao tại Malt Maniacs Awards và Jim Murray's 2012 Whisky Bible.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Glendronach thêm sản phẩm mới 21 năm tuổi vào bộ sản phẩm cốt lõi
Biện Hàn

**Biện Hàn**, cũng gọi là **Biện Thần**, là một liên minh lỏng lẻo của các bộ lạc tồn tại từ thời Công nguyên đến thế kỷ thứ 4 tại nam bộ bán đảo Triều Tiên. Biện Hàn là một trong Tam Hàn, cùng với Mã Hàn và Thìn Hàn.

## Lịch sử
Biện Hàn, cũng như hai liên minh còn lại của Tam Hàn xuất hiện với vị thế là hậu duệ của Thìn Quốc ở miền nam bán đảo. Các bằng chứng khảo cổ đã cho thấy sự gia tăng của các hoạt động quân sự và sản xuất vũ khí tại Biện Hàn vào thế kỷ thứ 3, đặc biệt là gia tăng các mũi tên và áp giáp sắt. Điều này có thể liên hệ đến sự suy tàn của Biện Hàn và sự lớn mạnh của liên minh Già Da (Gaya) có tính tập trung cao hơn. Gìa Da về sau bị sáp nhập vào lãnh thổ Tân La, một trong Tam Quốc Triều Tiên.

## Văn hóa-thương mại
Theo *[[Tam quốc chí]]*, ngôn ngữ và văn hóa của Biện Hàn về cơ bản tương tự như Thìn Hàn, và các vật khảo cổ chỉ cho thấy những khác biệt nhỏ. Biện Hàn có thể đơn giản chỉ là các bộ lạc ở phía nam và tây của thung lũng sông Nakdong không là thành viên chính thức của liên minh Thìn Hàn.

Cũng theo *[[Tam quốc chí]]*, Biện Hàn được biết đến với sản xuất đồ sắt; nó xuất khẩu các loại đồ sắt sang các quận do người Hán cai quản ở phía bắc, Yamato tại Nhật Bản cũng như các nơi khác trên bán đảo Triều Tiên. Biện Hàn cũng là trung tâm của sản xuất đồ đá.

## Tiểu quốc bộ lạc
Theo *Tam quốc chí*, Biện Hàn gồm 12 tiểu quốc bộ lạc:

* Mirimidong (, Di Li Di Đống Quốc), nay thuộc Miryang.
* Jeopdo (, Tiếp Đồ Quốc), nay thuộc Haman.
* Gojamidong (, Cổ Tư Di Đống Quốc), nay thuộc Goseong.
* Gosunsi (, Cổ Thuần Thị Quốc), nay thuộc Jinju, Sacheon hay Goseong.
* Ballo (, Bán Lộ Quốc), nay thuộc Seongju.
* Nangno (, Lạc Nô Quốc), nay thuộc Hadong hay Namhae.
* Gunmi (, Quân Di Quốc), nay thuộc Sacheon.
* Mioyama (, Di Ô Da Ma Quốc), nay thuộc Goryeong.
* Gamno (, Cam Lộ Quốc), nay thuộc Gimcheon.
* Guya (, Cẩu Da Quốc), nay thuộc Gimhae.
* Jujoma (, Tẩu Tào Mã Quốc), nay thuộc Gimcheon.
* Anya (, An Da Quốc), nay thuộc Haman.
* Dokgno (, Độc Lô Quốc), nay thuộc Dongnae.

## Xem thêm
*Lịch sử Triều Tiên

## Tham khảo

*Barnes, G.L. (2000). Archeological armor in Korea and Japan: Styles, technology and social setting. *Journal of East Asian Archeology 2* (3–4), 61–96. (Electronic Version). 
*http://enc.daum.net/dic100/viewContents.do?&m=all&articleID=b09b2934a
*http://100.naver.com/100.php?id=75359
*http://100.empas.com/dicsearch/pentry.html/?i=146183
Đỗ quyên lá nhọn

**Đỗ quyên lá nhọn** (tên khoa học: ***Rhododendron moulmainense***, syn. *Rhododendron westladii* Hemsl.) là loài thực vật thuộc họ Thạch nam, bản địa của Hoa Nam (Phúc Kiến, Quảng Đông, Quảng Tây, Quý Châu, Hồ Nam, Vân Nam), Myanmar, Malaysia, Thái Lan và Việt Nam.

Đây là loài cây bụi hoặc gỗ nhỏ, thường xanh, cao 3 m -8 m. Lá dài 4–13&nbsp;cm, hình elip.

## Hình ảnh

Tập tin:Rhododendron moulmainense 1.jpg
Tập tin:Rhododendron moulmainense 2.jpg


## Chú thích
Serie A 2011-12

**Giải vô địch bóng đá Ý 2011–12** (Serie A 2011–12), hay còn được gọi là Serie A TIM vì lý do tài trợ, là mùa giải thứ 80 của Serie A kể từ khi giải đấu được thành lập, và là mùa giải thứ 2, Serie A được tổ chức bởi 1 hội đồng riêng biệt với Serie B. Giải được bắt đầu từ ngày 9 tháng 9 năm 2011 và kết thúc vào ngày 13 tháng 5 năm 2012. Ban đầu, giải theo kế hoạch sẽ khởi tranh từ ngày 27 tháng 8, nhưng sau đó phải hoãn lại do một cuộc đình công của cầu thủ. Lịch thi đấu được đưa ra vào ngày 27 tháng 7 năm 2011.

Đội vô địch Serie A 2011–12 đồng thời cũng là đội dẫn đầu giai đoạn lượt đi là câu lạc bộ Juventus, đây là danh hiệu scudetto thứ 28 của câu lạc bộ, và cũng là lần vô địch đầu tiên kể từ mùa giải 2002–03. Juventus đã trải qua một mùa giải bất bại và là câu lạc bộ đầu tiên tại Ý đạt được thành tích này kể từ khi giải đấu nâng lên 38 trận/mùa. Trước đó còn có 2 câu lạc bộ khác là: Perugia, bất bại mùa giải 1978–79 (30 trận/mùa) mặc dù chỉ đứng thứ 2 chung cuộc và Milan lập lại kì tích đó ở mùa giải 1991–92 (34 trận/mùa).

Kể từ khi Serie A bị tụt xuống vị trí thứ 4 trên Bảng xếp hạng hệ số của UEFA vào cuối mùa giải 2010–11, giải đấu chỉ còn lại 3 suất tham dự UEFA Champions League 2012–13.

## Câu lạc bộ tham dự

## Nhân sự và tài trợ

## Thay đổi huấn luyện viên
Tại Ý, các huấn luyện viên chỉ được dẫn dắt một câu lạc bộ trong một mùa giải. Vì lý do trên, một "mùa giải" chỉ được tính là bắt đầu khi trận đấu đầu tiên khởi tranh, do đó Roberto Donadoni và Stefano Pioli, những người mất công việc tại Cagliari và Palermo vào ngày 12, 31 tháng 8 năm 2011 vẫn có thể đảm nhận chức huấn luyện viên tại Parma vào tháng 1 năm 2012 và Bologna vào tháng 10 năm 2011 bởi vì trận đấu đầu tiên được diễn ra vào ngày 9 tháng 9 năm 2011.

### Trong mùa giải

## Bảng xếp hạng

 

|| rowspan="11" style="background:#f9f9f9;"|

 

:1. Lecce sau khi rớt hạng xuống Serie B lại tiếp tục bị tòa án tư pháp liên bang đánh tụt hạng xuống Lega Pro Prima Divisione do sự tham gia của câu lạc bộ vào vụ scandal Scommessopoli.

### Vị trí các đội sau mỗi vòng đấu

## kết quả thi đấu

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

## Số liệu thống kê

### Vua phá lưới

### Bảng kiến tạo
.

## Chú thích

## Liên kết ngoài
Mansoor Al-Jamri

**Mansoor al-Jamri** () (cũng *Mansour* và *Mansur*) là nhà báo người Bahrain nổi tiếng về việc bênh vực quyền tự do báo chí và tự do ngôn luận ở nước ông.

## Tiểu sử
Mansoor sinh tại Bahrain ngày 17.12.1961, là con của Sheik Abdul-Amir Al-Jamri người lãnh đạo tinh thần phái Hồi giáo Shia ở Bahrain. Ông học tập ở Vương quốc Anh.

Sau khi những cải cách chính trị được đưa ra ở Bahrain, ông từ Vương quốc Anh trở về Bahrain trong tháng 12 năm 2001 và lập ra tờ nhật báo độc lập *[[Alwasat (Bahraini newspaper)|Al-Wasat]]* của Bahrain, đảm nhiệm chức trưởng ban biên tập (chủ bút) của nhật báo này. Ngày 3.4.2011, ông bị chính phủ Bahrain buộc phải từ chức trong vụ Nổi dậy ở Bahrain 2011–2012, nhưng sau đó ngày 4.8.2001 ông được Ban giám đốc báo bổ nhiệm lại vào chức vụ cũ.

## Chống phân biệt chủng tộc ở Bahrain
Mansoor là người chỉ trích thẳng thừng cái mà ông gọi là phân biệt chủng tộc tại Bahrain, ông nói với phóng viên báo Los Angeles Times trong năm 2011 rằng chính phủ Bahrain thi hành một chế độ "phân biệt chủng tộc... Họ đã làm một quyết định là không ưa một nửa dân số, và họ muốn loan truyền nỗi sợ hãi trong số dân này và làm cho họ mất nhân tính".

## Giải thưởng
Dr. Al-Jamri đã được Ủy ban bảo vệ các nhà báo trao Giải Tự do Báo chí Quốc tế năm 2011 chung với 3 người khác.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*''Al-Wasat'' Newspaper
*"Islam21"
Natalya Radina

**Natalya Radina** là nhà báo người Belarus, trưởng ban biên tập trang web tin tức độc lập "Hiến chương 97", nơi công bố nhiều bài báo chỉ trích chế độ cai trị của tổng thống Aliaksandr Lukašenka.

## Hoạt động
Tiếp theo cuộc tranh cãi về vụ bầu cử tổng thống Belarus năm 2010—trong đó ứng cử viên ủng hộ dân chủ Andrej Sannikau bị thua Aliaksandr Lukašenka, người thường được gọi là *"nhà độc tài cuối cùng của [[châu Âu]]"*—một số lớn những người phản đối đã xuống đường biểu tình chống cuộc bầu cử gian lận. Radina và ban biên tập đã đăng lên trang *[[Hiến chương 97]]* rất nhiều bài chứng minh bằng tài liều các vụ bắt bớ và gây thương tích cho những người biểu tình phản đối bởi "Lực lượng an ninh" nhà nước Belarus.

Ngày 21.12.2010, trụ sở của trang *[[Hiến chương 97]]* đã bị các nhân viên mật vụ của Ủy ban An ninh Nhà nước Cộng hòa Belarus bố ráp. Radina chỉ kịp post lên trang này câu: *"Tất cả chúng tôi đều ở trong tay KGB"* rồi bị bắt đem đi.

Sau đó bà bị truy tố tội "gây mất trật tự công cộng có tổ chức", một tội danh có thể bị xử phạt 15 năm tù giam. Tổ chức Ân xá Quốc tế đã gọi bà là tù nhân lương tâm và đòi chính quyền Belarus thả bà ra, và Ủy ban bảo vệ các nhà báo cũng đòi như vậy.

Natalya Radina được phóng thích ngày 31.1.2011 với điều kiện là bà phải lìa bỏ thủ đô Minsk về cư ngụ ở thành phố quê hương Kobrin, không được đi khỏi thành phố này và hàng ngày phải tới trình diện với cảnh sát; ngoài ra, hộ chiếu của bà bị tịch thu, và bà bị cấm không được nói gì về vụ việc của mình.

Do không thể làm việc được, Radina đã trốn sang Nga trong tháng 3 năm 2011. Bà sống trốn tránh ở Moskva trong 4 tháng rồi xin được tỵ nạn ở Litva, nơi bà hiện đang sống. Bà tiếp tục làm trưởng ban biên tập trang tin *[[Hiến chương 97]]*.

## Giải thưởng
Tháng 11 năm 2011, Ủy ban bảo vệ các nhà báo đã trao tặng Radina Giải Tự do Báo chí Quốc tế, "để công nhận lòng dũng cảm trong nghề báo". Trong bài diễn văn nhận giải, Radina đã chê trách "sự dửng dưng của nước ngoài" đối với nạn độc tài tiếp tục của Aleksandr Lukashenko và kêu gọi các chính phủ nước ngoài hãy nhớ rằng "tất cả Belarus ngày nay là một nhà tù lớn".

## Tham khảo
Tốt Bản

**Tốt Bản** là một tiểu quốc bộ tộc xuất hiện ở miền bắc bán đảo Triều Tiên vào khoảng thế kỷ 1 TCN.

Năm 37 TCN, Đông Minh Vương (Jumong) chạy khỏi Đông Phù Dư để trốn khỏi nguy cơ bị xử tử bởi Thái tử Đông Phù Dư là Đại Tổ, người đã sẵn có lòng ghen ghét với ông. Sau khi chạy trốn, Jumong lập nên một vương quốc mới vào năm 37 TCN gọi là Cao Câu Ly trong khu vực Tốt Bản.

Tốt Bản cũng là kinh đô đầu tiên của vương quốc Cao Câu Ly từ năm 37 TCN – 3 CN.
## Tham khảo

## Xem thêm
* Phù Dư Quốc
* Cao Câu Ly
Đại Già Da

**Đại Già Da** là một thành bang thuộc liên minh Già Da vào thời Tam Quốc Triều Tiên. Lãnh thổ Đại Già Da ngày nay thuộc huyện Goryeong, tỉnh Gyeongsang Bắc của Hàn Quốc.

Theo "địa chí" trong *[[Tam quốc sử ký]]*, Đại Già Da tồn tại trong khoảng 520 năm bắt đầu từ vị vua đầu tiên là, Ijinashi (이진아시왕, 伊珍阿豉王, Y Trân A Thị Vương), cho tới vị vua cuối cùng là Doseolji (도설지왕, 道設智王, Đạo Thiết Trí Vương). Đại Già Da có 16 vị vua từ Ininashi đến Doseolji song chỉ có năm người là còn được biết đế. Vua Haji (하지왕, 荷知王, Hà Tri Vương) đã từng cử sứ thần sang Nam Tề (南齊) vào năm 479. Theo sử sách Trung Hoa, ông được xếp hàng thứ ba, tức dưới Bách Tế và Tân La.

Đại Già Da phát triển nhanh chóng và đóng một vai trò quan trọng trong liên minh Già Da vào thế kỷ thứ 5, một phần vì có nghề chế tác đồ sắt thép tiên tiến, nhưng sự tiến triển của nó và toàn liên minh bị giới hạn bởi hai nước láng giềng là Tân La và Bách Tế, là những thực thể đã phát triển đầy đủ và có tính tập trung cao hơn. Những phát hiện trong tư liệu cổ và các bằng chứng khảo cổ đã cho thấy một xã hội phân tầng quý tộc ở mức cao tại Đại Già Da và liên minh Già Da trong thời điểm này.

Hà Tri Vương liên minh với Bách Tế và Tân La chống lại Cao Câu Ly vào năm 481. Đại Già Da cũng liên minh với Bách Tế (đời vua Bách Tế Thánh vương) để chống Tân La (đời vua Tân La Chân Hưng Vương) trong trận đánh ở thành Gwansan năm 554, song cả Bách Tế và Già Da đều phải chịu thiệt hại nặng nề. Chính sách đối đầu làm cho các thành viên khác của liên minh Già Da xa lánh, và Đại Già Da đã mất vị trí lãnh đạo liên minh cho A La Già Da (Ara Gaya).

Tân La (đời vua Tân La Chân Hưng Vương), vốn sẵn sàng hợp nhất phần lớn liên minh Già Da, đã xâm lược Đại Già Da như là một hình phạt do việc thành bang này đã liên minh với Bách Tế vào năm 554. Đại Già Da (đời vua Đạo Thiết Trí Vương) đã thất bại trước đội quân của tướng Tân La là Kim Isabu (Kim Dị Tư Phu) vào năm 562. Đại Già Da sau đó bị sáp nhập vào Tân La.

## Xem thêm
*Lịch sử Triều Tiên
*Già Da

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Cyber Museum of Daegaya
Cổ Ninh Già Da

**Cổ Ninh Già Da** là một trong các thành bang bộ lạc của liên minh Già Da vào thời Tam Quốc Triều Tiên. Lãnh thổ của thành bang này tập trung tại thành phố Sangju, tỉnh Gyeongsang Bắc của Hàn Quốc hiện nay. Truyền thuyết cho rằng một vị vua Thái Tổ là người sáng lập nên Cổ Ninh Già Da, và ông là người được chôn cất trong lăng mộ ở núi Obong tại Hamchang-eup, Sangju.

Một liên minh bằng con đường hôn nhân được hình thành giữa Tân La (đời vua Tân La Pháp Hưng Vương) và Cổ Ninh Già Da vào năm 522. Vì vậy, Cổ Ninh Già Da không tham gia tấn công Tân La (đời vua Tân La Chân Hưng Vương) cùng với liên minh Bách Tế-Đại Già Da vào năm 554. Tuy nhiên, điều này cũng không giúp đem lại lợi ích lâu dài cho thành bang. Theo cả *[[Tam quốc sử ký]]* và *[[Nihon Shoki|Nihonshoki]]* (Nhật Bản thư kỷ), thành bang Cổ Ninh Già Da đã thất bại trước quân đội của Tân La (đời vua Tân La Chân Hưng Vương) vào năm 562, tức là cùng năm mà thành bang Đại Già Da bị quân Tân La tàn phá.

Các thành viên của gia tộc Kim ở Hamchang nhận nguồn gốc của mình là các vị vua của Cổ Ninh Già Da.

## Xem thêm
*Lịch sử Triều Tiên

## Tham khảo
A La Già Da

**A La Già Da** (아시량국, 阿尸良國)), và **Alla** (안라, 安羅, An La), là một thành bang của liên minh Già Da vào thời Tam Quốc Triều Tiên. Lãnh thổ thành bang thuộc địa phận huyện Haman ngày nay. Khi chính sách đối ngoại mang tính đối đầu của Đại Già Da thất bại. A La Già Da và các chính sách ít mang tính đối đầu hơn của nó đã giúp đỡ liên minh trong thập niên 540.

Trong thế kỷ thứ 6, liên minh Già Da không thể mạo hiểm để có thái độ thù địch với Tân La hay Bách Tế. A La Già Da đã đưa ra một thỏa thuận quan trọng trong nỗ lực theo đuổi các giải pháp ngoại giao nhằm duy trì nền độc lập của mình, bao gồm cả việc tổ chức đàm luận giữa Bách Tế, Tân La và Nụy Quốc (Nhật Bản).

Liên minh Già Da đã bị suy yếu phần lớn vào thời điểm đó, các thành bang phía tây bắc của liên minh nằm dưới sự ảnh hưởng của Bách Tế (đời vua Bách Tế Thánh vương) trong khi các thành bang ở phía tây nam chịu ảnh hưởng của Tân La (đời vua Tân La Chân Hưng Vương). A La Già Da tìm cách duy trì nền độc lập của mình bằng cách tự liên minh mình với Cao Câu Ly, và sau đó mời Cao Câu Ly (đời vua Cao Câu Ly Dương Nguyên Vương) xâm lược Bách Tế (đời vua Bách Tế Thánh vương) và năm 548. Vua Cao Câu Ly Dương Nguyên Vương đã cử 6.000 lính tấn công thành Ngốc Sơn (Doksan) của Bách Tế song Tân La (đời vua Tân La Chân Hưng Vương) đã cho một đội quân chi viện cho Bách Tế. Nỗ lực của A La Già Da nhằm làm suy yếu ảnh hướng của Bách Tế này đã không thành công khi Cao Câu Ly thất bại trong chiến tranh.

Năm 553, Tân La (đời vua Tân La Chân Hưng Vương) đã đè bẹp Bách Tế (đời vua Bách Tế Thánh vương) trong một cuộc chiến và chiếm được khu vực Gyeonggi (bồn địa sông Hán), chấm dứt 120 năm liên minh giữa hai nước. Tân La của vua Tân La Chân Hưng Vương bắt đầu sáp nhập các thành bang Già Da đã chịu ảnh hưởng của mình từ trước và xâm chiếm các thành bang còn lại nằm trong tầm ảnh hưởng của Bách Tế (đời vua Bách Tế Uy Đức vương). A La Già Da đầu hàng Tân La (đời vua Tân La Chân Hưng Vương) và bị sáp nhập vào Tân La năm 559.

## Xem thêm
* Lịch sử Triều Tiên

## Tham khảo
Bách thanh mào trắng phương bắc

**Bách thanh mào trắng phương bắc** hay **Bách thanh mông trắng** (danh pháp hai phần: ***Eurocephalus rueppelli*** là một loài chim thuộc Họ Bách thanh (*[[Laniidae]]*).. Loài này sinh sống ở rừng cây bụi khô, bán sa mạc, và đất trồng cây keo mở ở đông Phi từ phía đông nam Sudan và miền nam Ethiopia Tanzania. Tên nhị thức của loài này được đặt để kỷ niệm nhà tự nhiên học người Đức và thám hiểm Eduard Rüppell.
## Mô tả
Bách thanh mào trắng phương bắc có kích thước dài 19–23&nbsp;cm. Con trưởng thành có mào và đít trắng, viền mắt màu đen, lưng màu nâu và đôi cánh và đuôi màu đen. Cổ họng, ngực và bụng có màu trắng, và hai bên sườn có màu nâu. Con trống con mái tương tự, nhưng con non có chóp đầu màu nâu, bên đầu trắng, và ngực màu xám. Cách chúng bay giống như con vẹt.

## Chú thích

## Tham khảo
Bách thanh xám lớn

**Bách thanh xám lớn** (danh pháp hai phần: ***Lanius excubitor***) là một loài chim thuộc Họ Bách thanh (*Laniidae*).. Loài này hợp với bách thanh xám phương nam (*[[Lanius meridionalis|L. meridionalis]]*), bách thanh xám Trung Quốc (*[[Lanius sphenocercus|L. sphenocercus]]*) và Bách thanh đầu to (*[[Lanius ludovicianus|L. ludovicianus]]*) tạo thành một liên loài sinh học. Trong các loài bách thanh xám lớn, có chín phân loài. Bộ lông con trống và con mái tương tự nhau, màu xám ngọc trai ở trên với một màu đen, mặt nạ mắt và phần dưới màu trắng.

Chúng sinh sản ở khu vực thường về phía bắc 50 ° vĩ độ phía bắc ở miền bắc châu Âu và châu Á, và ở Bắc Mỹ (nơi nó được gọi là bách thanh phía bắc) phía bắc của vĩ độ 55 ° phía bắc Canada và Alaska. Hầu hết các quần thể di chuyển về phía nam vào mùa đông khu vực ôn đới. Bách thanh xám lớn là loài ăn thịt, động vật gặm nhấm chiếm gần một nửa trong chế độ ăn uống.
## Chú thích
Bách thanh xám phương nam

**Bách thanh xám phương nam** (danh pháp hai phần: ***Lanius meridionalis***) là một loài chim thuộc Họ Bách thanh (*[[Laniidae]]*). Đây là loài có mối liên hệ chặt chẽ với Bách thanh xám lớn hay bách thanh phương bắc, mà nó được sử dụng để được xem xét là cùng loài, nơi chúng cùng phân bố, chúng không giao phối và được phân cách bởi sự lựa chọn của môi trường sống.

Loài L. m. pallidirostis sinh sản ởmiền nam châu Âu và Bắc Phi. Nó là hơi nhỏ hơn và đậm hơn so với Great Shrike xám, và thích khô nước mở.

Loài L. m. pallidirostis sinh sản ở Trung Á và mùa đông ở vùng nhiệt đới. Nó có lợt hơn nhiều bách xanh xám phương nam, và đôi khi được chia như là một loài riêng biệt. Nó cũng thích môi trường sống khô cằn hơn với thảm thực vật thưa thớt.

Chúng ăn côn trùng, chim và động vật gặm nhấm nhỏ. Giống như chim bách thanh khác, nó đậu trên một cành cây nhô lên, chúng xiên xác chết trên gai hoặc dây thép gai là một "tủ đựng thịt".

## Chú thích

## Tham khảo
Nadira Rashidovna Isayeva

**Nadira Isayeva** hoặc **Isaeva** () là nhà báo người Nga, người nổi tiếng quốc tế về vụ tường thuật những vấn đề an ninh ở vùng Bắc Kavkaz.

## Hoạt động
Isayeva là tổng biên tập tuần báo *[[Chernovik]]* ở Dagestan, một tờ báo được tổ chức Phóng viên không biên giới mô tả là *"tờ báo độc lập hàng đầu của Dagestan"*. Trong vai tổng biên tập, bà đã cho đăng hàng loạt bài chỉ trích chiến thuật của Cục An ninh Liên bang (*Federal Security Service*) trong đấu tranh chống Nổi dậy ở Bắc Kavkaz.

Năm 2008, bà xuất bản bài phỏng vấn một nhà cựu lãnh đạo quân du kích trong đó đối tượng cáo buộc chính quyền địa phương là tham nhũng và có quan hệ với điện Kremli. Sau đó, ngày 31.7.2008 bà bị bắt giữ và cáo buộc tội *"kích động hận thù đối với cán bộ thực thi pháp luật"* theo luật chống hành động quá khích cùng các cáo buộc khác. Nếu bị xử phạt, bà có nguy cơ bị lãnh án 5 năm tù giam. Các phóng viên Magomed Magomedov, Artur Mamayev và Timur Mustafayev của tuần báo *Chernovik* cũng bị buộc tội, cùng với luật sư Biyakai Magomedov của họ.

Phiên tòa xét xử bắt đầu từ tháng 1 năm 2010, với lời buộc tội của công tố viên là những bài báo của Isayeva đã *"công khai biện minh cho chủ trương khủng bố"*. Công tố viên cũng đòi bà phải bị khảo sát nhiều về tâm lý và ngôn ngữ, mà vụ án phần lớn dựa vào. Sau sự phản đối của luật sư bảo vệ, những phát hiện của các khảo sát này bị lật ngược bởi "Trung tâm khảo sát pháp lý liên bang" tại Moskva, và vụ án xét xử Isayeva cùng các đồng nghiệp của bà đã bị bãi bỏ vào ngày 19.5.2011. Sau khi được tha bổng, Isayeva nói rằng mình xem vụ này như "một thử nghiệm về thể chế tự do báo chí" ở Dagestan.

Vụ đăng bài phỏng vấn cùng vụ truy tố Isayeva đã thu hút sự chú ý của giới báo chí và nhiều tổ chức tự do báo chí. Ban biên tập báo *[[The Washington Post]]* của Hoa Kỳ đã ca ngợi việc làm của Isayeva, gọi bà là "nhà báo thượng hạng" và là "người hùng". Nhóm tự do báo chí ARTICLE 19 của Vương quốc Anh lên án việc truy tố Isayeva như hành động của "xu hướng" quấy nhiễu của chính quyền đối với các phóng viên Dagestan. Cả hai tổ chức Phóng viên không biên giới và Ủy ban bảo vệ các nhà báo đều hoan nghênh việc tha bổng bà,

Ngày 15.12.2011 Gadzhimurat Kamalov, chủ tờ Chernovik và là đồng nghiệp thân thiết của Isayeva, đã bị một tay súng vô danh bắn chết. Ủy ban bảo vệ các nhà báo mô tả cái chết của ông là "một cú đánh giết chết tự do báo chí" và "một mất mát lớn đối với nghề báo chí độc lập ở Bắc Kavkaz, nơi nguy hiểm nhất cho các phóng viên ở Nga".

## Giải thưởng
Năm 2010 Ủy ban bảo vệ các nhà báo đã trao tặng bà Giải Tự do Báo chí Quốc tế.

## Tham khảo
Bách thanh xám Trung Hoa

**Bách thanh xám Trung Hoa** (danh pháp hai phần: ***Lanius sphenocercus***) là một loài chim thuộc Họ Bách thanh (*[[Laniidae]]*). Loài này sinh sống ở Trung Quốc, Nhật Bản, bán đảo Triều Tiên, Mông Cổ và Nga. Nó sinh sống trong các khu rừng ôn đới.

## Chú thích

## Tham khảo
*Images at ADW
Bóng đá trên thế giới

Phần lớn các quốc gia ở châu Âu có 2 giải đấu bóng đá chính: 1 giải có danh tiếng hơn, thường tổ chức theo thể thức vòng tròn 2 lượt tính điểm, dành riêng cho các câu lạc bộ xuất sắc nhất, và 1 giải đấu cúp cho tất cả các câu lạc bộ trong nước. Ở Châu Mỹ La tinh, các giải đấu thường tổ chức theo nhiều giai đoạn hoặc chia thành 2 giải Apertura (giải mở) và Clausura (giải đóng). Để có cái nhìn tổng quát về bóng đá nữ, xem "Bóng đá nữ trên thế giới".

## [[Châu Phi]] ([[Liên đoàn bóng đá châu Phi|CAF]])

* † Zanzibar là thành viên của CAF nhưng không phải là thành viên của FIFA.

## [[Châu Á]] ([[Liên đoàn bóng đá châu Á|AFC]])

## [[Châu Âu]] ([[Liên đoàn bóng đá châu Âu|UEFA]])

## [[Bắc Mỹ]], [[Trung Mỹ]] và [[Vùng Caribe|Caribe]] ([[Liên đoàn bóng đá Bắc, Trung Mỹ và Caribe|CONCACAF]])

## [[Nam Mỹ]] ([[Liên đoàn bóng đá Nam Mỹ|CONMEBOL]])

## [[Châu Đại Dương]] ([[Liên đoàn bóng đá châu Đại Dương|OFC]])

* † Niue và Palau là thành viên không chính thức của OFC.

## [[NF-Board]]

## Xem thêm
* Bóng đá nữ trên thế giới
* Danh sách các đội tuyển bóng đá quốc gia

## Tham khảo
Lon Nil

**Lon Nil** (? – 1970) là em trai của Thủ tướng Campuchia Lon Nol và là nạn nhân chết trong vụ đảo chính năm 1970.

Nil là con út của Lon Hin, một quan chức huyện trong thời kỳ thực dân Pháp. Giống như người anh trai Lon Nol, ông học tại Trường Lycée Chasseloup-Laubat ở Sài Gòn, Việt Nam và tiếp nối truyền thống gia đình là vào làm việc trong bộ máy an ninh nhà nước thuộc địa sau khi tốt nghiệp. Cuối cùng, ông trở thành ủy viên cảnh sát huyện Memot thuộc tỉnh Kampong Cham.

Trong khi Hoàng thân Norodom Sihanouk đang thực hiện chuyến công du ra nước ngoài ở Bắc Kinh, Trung Quốc, thì vào ngày 18 tháng 3 năm 1970, Hoàng thân Sirik Matak đã trợ giúp Lon Nol tổ chức một cuộc bỏ phiếu của Quốc hội để truất phế chức vụ Quốc trưởng của Sihanouk và thâu tóm mọi quyền hành vào trong tay nhằm thực hiện sự thống trị tối cao và tiến tới việc thành lập nước Cộng hòa Khmer.

Ngày 23 tháng 3 cùng năm, Sihanouk công khai tuyên bố kháng chiến tại Trung Quốc và kêu gọi nhân dân Campuchia nổi dậy chống chính phủ phe đảo chính. Một cuộc bạo loạn nổ ra ở Kampong Cham do đám đông dân chúng hưởng ứng lời kêu gọi từ Sihanouk đã xông vào dinh thống đốc tỉnh và giết chết một số quan chức ủng hộ Lon Nol nhất là hai đại biểu Quốc hội, Kim Phon và Saoun Sos. Lon Nol liền gửi người em trai tới Kampong Cham để theo dõi tình hình ở đó, Nil được chọn một phần do ông là chủ sở hữu đồn điền cao su trong khu vực và khá quen thuộc địa hình nơi đấy. Vào ngày 28 tháng 3, tại Tonle Bet, Nil bị một đám đông công nhân ủng hộ Sihanouk từ đồn điền Chup vây chặt và bắt sống, rồi lôi ra đánh cho đến chết ở giữa chợ của thị trấn.

Có tin đồn dai dẳng rằng các thành viên của đám đông đã cắt gan từ cơ thể Lon Nil; sau đó đưa vào một nhà hàng Trung Quốc buộc chủ nhà hàng phải nấu chín và cắt ra từng phần. Sau đó chuyển ra ngoài phục vụ cho người dân trong khu vực ngay lập tức. (Mặc dù việc ăn gan của kẻ thù được coi là một hành động truyền thống của việc trả thù trong văn hóa Khmer, thế nhưng nó không được coi là một chuyện tầm thường dù đã trở thành một phương tiện tuyên truyền phổ biến, như lời buộc tội thường xuyên của hai phe dựa theo cam kết của lực lượng mỗi bên trong cuộc nội chiến Campuchia sau đó). Một cư dân ở Kampong Cham kể từ sau sự cố đấy nói rằng đám đông đã làm điều đặc biệt này "để bày tỏ sự tức giận cùng cực của họ" đối với Lon Nol.

Ngay khi nghe được tin về tai nạn bi thương của người em trai, Lon Nol lập tức điều quân đội tới đàn áp dữ dội các cuộc biểu tình, gây ra cái chết của hàng trăm người dân thường Campuchia. 
 
## Tham khảo
Bách thanh đầu to

**Bách thanh đầu to** (danh pháp hai phần: ***Lanius ludovicianus***) là một loài chim thuộc Họ Bách thanh (*[[Laniidae]]*). Chúng là thành viên duy nhất của Họ Bách thanh đặc hữu Bắc Mỹ, phía Bắc liên quan đến bách thanh xám lớn (L. excubitor) hiện diện ở phía bắc của phạm vi của nó mà còn ở các miền Cổ bắc.

## Chú thích

## Tham khảo
Bách thanh xám nhỏ

**Bách thanh xám nhỏ** (danh pháp hai phần: ***Lanius minor***) là một loài chim thuộc Họ Bách thanh (*[[Laniidae]]*).. Bề ngoài nó tương tự như bách thanh xám lớn (*[[Lanius excubitor|L. excubitor]]*) và bách thanh xám phương nam (*[[Lanius meridionalis|L. meridionalis]]*). Nó sinh sản ở đông nam châu Âu và châu Á.

## Mô tả
Loài này thích vùng đất thấp khô mở, và nổi bật trên đường dây điện thoại. Chúng hơi nhỏ hơn so với bách thanh xám lớn, và có cái trán đen và đôi cánh tương đối dài.

Loài này ăn côn trùng, chim và thằn lằn nhỏ. Giống như chim bách thanh khác, nó đậu trên cành cây nhô ra, và xiên xác chết trên gai hoặc dây thép gai là một "tủ đựng thịt".

Đây là một loài chim lang thang ít thấy ở Tây Âu, bao gồm Anh, thường là sống qua mùa xuân.

## Chú thích

## Tham khảo

*  Database entry includes justification for why this species is of least concern

## Liên kết ngoài

*Oiseaux Pictures
*Ageing and sexing (PDF) by Javier Blasco-Zumeta
Bách thanh mặt nạ

**Bách thanh mặt nạ** (danh pháp hai phần: ***Lanius nubicus***) là một loài chim thuộc Họ Bách thanh (Laniidae). Chúng sinh sản ở đông nam châu Âu và kết thúc phía đông của Địa Trung Hải, với quần thể riêng biệt ở miền tây Iran. Nó là một loài phổ biến ở Thổ Nhĩ Kỳ, Cyprus, Israel và Syria. Nó là di cư, trú đông ở phía đông bắc châu Phi.

Vì đây là một loài chim nhập cư tầm ngắn, một con chim ở Scotland vào tháng 10 năm 2004 là một ví dụ đáng chú ý của loài lang thang, mặc dù một con xuất hiện ở Anh kỷ lục thứ hai ở nhà thờ Thánh của Đức Maria trong quần đảo Scilly trong tháng 11 năm 2006.
## Chú thích

## Tham khảo
Cu cu

**Cu cu thông thường** (danh pháp hai phần: ***Cuculus canorus***), còn gọi là **đại đỗ quyên (大杜鹃), bố cốc (布谷), quách công**, là một loài chim thuộc Chi Cu cu, họ Cuculidae. Loài chim qua tiết cốc vũ (hết mùa Xuân) mới kêu, qua tiết hạ chí (qua giữa Hè) rồi thôi, tiếng như giục người cấy lúa, nên gọi là chim bố cốc. Loài này là một loài di cư rộng lớn vào mùa hè sang châu Âu và châu Á, và mùa đông ở châu Phi. Nó là một loài bố mẹ ký sinh, đẻ nhờ vào tổ loài chim khác, đặc biệt là *[[Prunella modularis]]*, *[[Anthus pratensis]]* và *[[Chích sậy|Acrocephalus scirpaceus]]*.
## Phân bố và môi trường sống

Bản chất là một con chim của đất mở, cu cu thông thường là loài chim di cư mùa hè phổ biến rộng rãi đến châu Âu và châu Á, và mùa đông trong Châu Phi. Chim đến ở châu Âu trong tháng Tư và rời đi vào tháng Chín. Cu cu thông thường cũng đã hiện diện như một loài lang thang ở các nước bao gồm Barbados, Hoa Kỳ, Greenland, đảo Faroe, Iceland, Indonesia, Palau, Seychelles, Đài Loan và Trung Quốc.

## Hình ảnh

Tập tin:Reed warbler cuckoo.jpg
Tập tin:Pepûk.jpg
Tập tin:Kuckuck (Cuculus canorus) by Tim Peukert.jpg
Tập tin:Cuculus canorus.jpg
Tập tin:Cuculus canorus2.jpg
Cuculus canorus canorus MHNT.ZOO.2010.11.149.48.jpg |*Cuculus canorus canorus* + *Acrocephalus arundinaceus* - Museum specimen
Cuculus canorus bangsi MHNT.ZOO.2010.11.149.13.jpg |*Cuculus canorus bangsi* + *Phoenicurus moussieri* - Museum specimen


## Chú thích
Brookesia micra

***Brookesia micra*** là một loài bò sát thuộc họ tắc kè phân bố tại một hòn đảo nhỏ kế bên đảo Madagascar và là một trong những loài bò sát nhỏ nhất thế giới đã được phát hiện vào năm 2012 cùng với 04 loài mới khác.

Tắc kè Brookesia micra chỉ bằng con ruồi, thậm chí không lớn hơn con ruồi bao nhiêu và với chiều dài khoảng 3cm, tương đương bằng đầu que diêm. Các chuyên gia của Đại học bang San Diego thuộc Hoa Kỳ tiến hành phân tích gien đối với loài tắc kè này, từ kích thước Brookesia micra cho thấy tắc kè tại Madagascar có thể đã tiến hóa từ một tổ tiên không giống với họ hàng đầy màu sắc và to lớn ở các nơi khác trên thế giới.

## Chú thích

## Hình ảnh

Tập tin:Juvenile Brookesia micra on finger tip.png
Tập tin:Brookesia micra female.jpg
Tập tin:Brookesia micra hemipenis.jpg
Tập tin:Brookesia micra habitat.jpg
Tập tin:Brookesia micra.jpg


## Chú thích

## Tham khảo
* 
*
Khu dân cư tồi tàn

**Khu dân cư tồi tàn** hay **khu dân cư lụp xụp** đôi khi còn gọi là khu ổ chuột là một khu vực đông dân cư với nhiều dãy nhà sát nhau, được xây dựng bằng các vật liệu tạm bợ, được bố trí theo kiểu xếp củi và nằm trong tình trạng xuống cấp hoặc tồi tàn, lụp xụp, và không được đầu tư nâng cấp. Đây là nơi sinh sống cho những người hay nhiều hộ gia đình có điều kiện thu nhập thấp, nghèo khổ. Nhưng nơi này có mặt chủ yếu ở các quốc gia đang phát triển thậm chí còn ở một số khu vực của các quốc gia phát triển.

## Đặc điểm
Khu dân cư có các dãy nhà có kết cấu tạm bợ, hạ tầng chắp vá, không đảm bảo điều kiện sống. Những vật liệu xây dựng nhà cửa ở đây thường làm từ phế liệu, ván ép, tôn kim loại và tấm nhựa nói chung khu vực này đều sử dụng bằng vật liệu dễ cháy như gỗ, ván, tăng bạt, gác gỗ, mái lợp tôn, giấy dầu... còn bên trên thì dây điện giăng kín. Không giống như những khu phố ổ chuột, những khu dân cư này thường tập trung tại ngoại ô hoặc vùng ven của thành phố, nó cũng thường không đảm bảo vệ sinh, điện, dịch vụ điện thoại. Nơi đây còn là khu vực ẩn chứa nhiều tệ nạn xã hội như tội phạm, tự sát, ma túy, bệnh tật, các băng đảng xã hội đen, nhưng nó cũng hàm chứa những văn hóa cộng đồng riêng.

Cháy là một mối nguy hiểm đặc biệt cho khu phố dạng này không chỉ cho việc thiếu các trạm chữa cháy và xe cứu hỏa gặp khó khăn vì khó chạy vào được khu vực này khi thiếu vắng mạng lưới đường phố đủ rộng. Chỉ cần một tia lửa điện là có thể xảy ra cháy và có nguy cơ cháy nổ, ô nhiễm môi trường. Một ngọn lửa đã quét qua những ngọn đồi của khu vực Shek Kip Mei, Hồng Kông, vào cuối năm 1953 đã thiêu rụi khu vực có hơn 53.000 cư dân lấn chiếm vô gia cư, khiến chính quyền phải lập nên một hệ thống nhà cố định cho việc tái định cư.

## Một số nơi

Ở Việt Nam, nhiều thành phố lớn cũng có tình trạng nhiều khu dân cư "nhà không số, phố không tên", che chắn tạm bợ bằng đủ thứ vật liệu từ tôn, ván ép, thùng giấy, thậm chí áo mưa hay bao ni lông, không đảm bảo các điều kiện để sinh sống và an toàn cháy nổ. Chính quyền một số nơi như Thành phố Hồ Chí Minh cũng đã tạo điều kiện cho người dân vay vốn tự nâng cấp, chỉnh trang nhà ở tại các khu dân cư lụp xụp, nâng chất lượng nhà ở nông thôn... Thay dần nhà lụp xụp bằng chung cư cao tầng trong quy hoạch tập trung chỉnh trang đô thị Các khu vực này được nâng cấp theo hai hướng: khu vực dân cư quá nghèo được khảo sát đưa vào dự án thực hiện trong vòng năm năm, giải quyết cơ bản tình hình thấp kém về hạ tầng và các dịch vụ đô thị; các khu dân cư còn lại thực hiện theo phương châm Nhà nước và nhân dân cùng làm. Một quan chức cho biết đã giải tỏa khoảng 30% số nhà lụp xụp.

## Chú thích
Sáo Java

**Sáo Java** hay **sáo đuôi trắng** hay **sáo trâu** (*Acridotheres javanicus*) là một loài chim thuộc họ Sáo. Nó là một loài thích nghi rất tốt ở phần lớn khu vực Đông Nam Á và hiện nay đã thâm nhập vào Ấn Độ cũng như các vùng phụ cận. Thật ra, sáo Java và sáo Ấn Độ (*A. tristis*) được xem là cùng loài (*conspecific*) và hai loài này có sự giao thoa và cạnh tranh với nhau trong một số khu vực như Ấn Độ, Malaysia và Singapore.

Sáo Java có giọng khá trong trẻo và, giống như sáo châu Âu, có khả năng bắt chước một số âm thanh ở mức độ nào đó - mặc dù chúng không có khả năng nhại tiếng nói của con người như loài yểng hay nhồng (*Gracula religiosa*). Chúng có bộ lông màu đen với chỏm đuôi, chỏm cánh và mặt trong của cánh màu trắng cùng chiếc mỏ, căp chân và vầng lông quanh mắt màu vàng. Lông bụng của chúng đôi khi có những đốm xám hay trắng. Phần lông trên đầu có thể dựng đứng thành một chỏm cao hình mào.

Giống như các loài sáo khác, sáo Java là loài động vật ăn tạp, sống thành từng bầy và có khả năng thích nghi tốt với nhiều loại môi trường khác nhau, kể cả ở các thành phố hay các ruộng lúa, nơi chúng săn bắt các côn trùng bám trên lưng những con trâu, nhiều khi chúng cưỡi trên lưng các con trâu đó giống như loài chim thuộc chi Buphagus.

Loài *A. grandis* và *A. javanicus* đôi khi thường bị nhầm lẫn với nhau và gần đây vẫn có ý kiến xem nó là một phân loài của sáo bụng phẳng *A. cinereus*.

Sáo Java đẻ từ 2-6 trứng một lứa và có tuổi thọ chừng 8-20 năm. Chúng ăn trái cây, ngũ cốc, các loại côn trùng tỉ như kiến, sâu và các thức ăn thừa của con người cho chúng.

## Chú thích

## Tham khảo
*
Sáo Polynesia

**Sáo Polynesia** (danh pháp hai phần: ***Aplonis tabuensis***) là một loài chim thuộc Họ Sáo. Loài này sinh sống trong khu vực từ quần đảo Solomon tới Tonga.

Chúng được tìm thấy ở American Samoa, Samoa, Fiji, Niue, Tonga, quần đảo Santa Cruz, và Wallis và các đảo Futuna. Môi trường sống tự nhiên của nó là rừng cận nhiệt đới hoặc nhiệt đới khô và rừng nhiệt đới ẩm ướt. Phân loài khác nhau tồn tại trong suốt này phạm vi rộng, sẫm màu hơn một số màu sắc và một số màu nhẹ hơn.
 
Chế độ ăn uống trái cây và côn trùng.

Trên các hòn đảo nơi sáo Samoa hiện diện, sáo Polynesia khó thấy hơn và ở trong rừng, ăn trái cây cứng hơn và khó ăn hơn.

## Chú thích

## Tham khảo
Sáo đá xanh

**Sáo đá xanh** (danh pháp hai phần: ***Sturnus vulgaris***) là một loài chim thuộc Họ Sáo (*[[Sturnidae]]*). Đây là loài chim sáo đá có nguồn gốc ôn đới châu Âu và Tây Á, nó có mười hai phân loài. Nó cũng đã được du nhập vào Úc, New Zealand, Canada, Hoa Kỳ, Mexico, Peru, Argentina, quần đảo Falkland, Brazil, Chile, Uruguay, Nam Phi và Fiji.
## Mô tả

Sáo đá xanh dài từ , sải cánh  và cân nặng . Đuôi dài , và chiều dài sống mỏ là . Con trống trưởng thành có phía dưới ít đốm hơn con mái trưởng thành. Lông cổ họng lâu dài và chùng hơn, và được sử dụng như là một tín hiệu trong biểu hiện. Chim non có màu nâu xám, và mùa đông đầu tiên của chúng giống như con trưởng thành mặc dù thường giữ lại một số đặc điểm lông lúc còn non màu nâu đặc biệt là trên đầu trong phần đầu của mùa đông. Cặp chân chắc, hơi đỏ hồng. Mỏ hình nón hẹp với một đầu nhọn, trong mùa hè, mỏ con mái màu vàng, và màu vàng với một cuống mỏ màu xám xanh ở con trống, trong khi vào mùa đông, và ở con non, mỏ có màu đen ở cả hai giới. Việc thay lông diễn ra mỗi năm một lần, vào cuối mùa hè sau khi kết thúc mùa sinh sản, lông tươi nổi bật nghiêng trắng (lông ngực) hoặc da bò (cánh và lông trở lại). Việc giảm các đốm trong mùa sinh sản được thực hiện bằng cách rụng bớt các lông đốm trắng. Chim sáo đá xanh đi chứ không phải là nhảy lò cò. Dáng bay khá mạnh mẽ và trực tiếp, chúng trông có hình tam giác, cánh và đuôi ngắn trong khi bay.

## Chú thích

## Tham khảo
Soki

*Soki*(ソーキ) là một món ăn vùng Okinawa, Nhật Bản. Sōki là món sườn hầm, đây là loại sườn đã được rút xương, chỉ còn để lại sụn. Món này thường được ăn với mì soba.

## Món ăn
### Sōki soba
Mì soba vùng Okinawa với sườn hầm đặt phía trên cùng: Đầu tiên, sườn được luộc để loại bỏ lượng mỡ dư thừa, rồi được hầm với rượu awamori (để làm mềm miếng thịt), nước tương và đường trong vòng 3, 4 tiếng đồng hồ. Sau đó, sườn được đặt vào tô mì soba vùng Okinawa.

### Sōki jiru
Đây là món súp có sōki, tảo bẹ konbu, và củ cải trắng, nêm thêm muối và nước tương. Đầu tiên, sườn được luộc để tránh có quá nhiều mỡ chảy ra, rồi được hầm trong nước súp cho đến khi mềm.

Trên các đảo chính của Nhật Bản, konbu được dùng để tạo vị cho món súp rồi được bỏ đi, nhưng riêng ở Okinawa thì họ vẫn để lại konbu.

## Tham khảo
Siro

**Siro** hay **si rô**, **xirô**, **xi rô** (tiếng Ả rập: شراب/sharab, tiếng Latin: syrupus) là một loại thực phẩm có nguồn gốc từ vùng Ả rập, đây là một thức uống dạng lỏng và sánh, có vị ngọt và thường là màu đỏ. Đây là một thứ nước đường có pha thêm dược phẩm hoặc các loại thuốc, thảo dược, sinh tố trái cây.... Siro có tác dụng giải khát và còn có thể là một vị thuốc (Siro ho) là loại tá dược lỏng chống ho và viêm họng cho trẻ em và người lớn.

## Phân loại
Siro có thể được pha bằng nhiều hợp chất vào nước và tùy các hợp chất đó mà có thể có kết cấu và công dụng khác nhau.
* Hợp chất trong siro từ cây phong có thể chống ung thư, có tác dụng kháng viêm và chống oxy hóa có khả năng chống lại ung thư, bệnh tiểu đường và các bệnh do vi khuẩn, ngoài ra chất polyphenol có trong siro này có thể giúp khống chế lượng đường trong máu đối với bệnh nhân tiểu đường bằng cách ức chế các enzym có liên quan đến việc chuyển đổi hydrat-cacbon thành đường. 
* Thuốc *siro ho* ngoài việc điều trị ho và viêm họng cho trẻ em và người lớn, nó còn góp phần cải thiện tỉ lệ người bị ung thư vú, thuốc này ngăn chặn hiệu ứng của hormone nữ estrogen vốn có thể kích thích một số khối u tăng trưởng.

Tuy nhiên cũng có báo động về siro giải khát nhiễm DEHP  và siro có độc tính. Cũng có lời khuyên là không nên cho trẻ em uống siro trước bữa ăn vì có thể gây cảm giác no.
## Chú thích
Sáo Sulawesi

**Sáo Sulawesi** (danh pháp hai phần: ***Basilornis celebensis***) là một loài chim thuộc Họ Sáo. Chúng là loài đặc hữu của Indonesia.

Môi trường sống tự nhiên của loài là rừng đất thấp ẩm cận nhiệt đới hoặc nhiệt đới.

## Chú thích

## Tham khảo
* BirdLife International 2004. Basilornis celebensis . 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Downloaded on ngày 24 tháng 7 năm 2007.
Chim lia lớn

**Chim lia lớn** (danh pháp hai phần: ***Menura novaehollandiae***) là một loài chim thuộc họ Menuridae. Loài chim biết hót rất nguyên thủy này có dị hình lưỡng tính mạnh, với bộ lông kỳ quặc ở các con trống. Loài này có kích thước bằng con công, dài khoảng 100&nbsp;cm, với bộ lông màu nâu ở phần trên cơ thể, phần dưới máu nâu xám, cánh tròn và đôi chân mạnh mẽ. Nó là loài nặng nhất dài nhất và nặng thứ ba trong Bộ Sẻ.
Loài này được chọn để in trên mặt sau của đồng xu 10 xen Úc.

## Mô tả

Là một loài đặc hữu Úc, chim lia lớn có thể được tìm thấy trong khu rừng phía đông nam Australia, từ miền nam Victoria đến đông nam Queensland. Chế độ ăn uống của nó bao gồm chủ yếu là các động vật không xương sống nhỏ được tìm thấy trên nền rừng hoặc trong các khúc gỗ mục. Trong những năm 1930, một số nhỏ đã được du nhập vào Tasmania do các lo sợ thiếu cơ sở về khả năng nó bị tuyệt chủng. Quần thể ở Tasmania phát triển mạnh. Ngày nay phổ biến rộng rãi và phổ biến ở phạm vi rộng lớn của nó.
## Chú thích

## Tham khảo
Tráng học

**Choang học** hoặc **Tráng học** (tiếng Tráng: Cuenghhag/Cang'yoz; chữ Hán giản thể: 壮学; chữ Hán phồn thể: 壯學; pinyin: Zhuàngxué) là một ngành của cả nhân văn và khoa học xã hội nghiên cứu tổng hợp về người Tráng, cụ thể là nguồn gốc, lịch sử, các tổ chức chính trị xã hội, tôn giáo, ngôn ngữ, văn chương và nghệ thuật của người Tráng. Nhìn chung được coi người sáng lập ra Choang học là Hoàng Hiện Phan.

## Hình thành và phát triển
Cơ sở của Choang học được hình thành từ thời Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, sau 《lịch sử tóm tắt dân tộc Choang》 bản thảo sơ bộ lần thứ nhất hoàn thành. Sách này kể lịch sử dân tộc Choang, được viết xong vào năm 1957 và do Hoàng Hiện Phan biên soạn. Vì là văn bản lịch sử Người Tráng có hệ thống đầu tiên,nó ảnh hưởng cực lớn tới việc dân tộc học và nhân học Trung Quốc sau này, Chính vì thế mà người đời sau coi Hoàng Hiện Phan là người sáng lập ra Choang học. Từ thập niên 1980 đến nay, từ "Tráng học" được dùng phổ biến ở Trung Quốc.

## Các Viện, trung tâm trực thuộc
* Hội Tráng học Quảng Tây
* Viện Tráng học của Đại học Sư phạm Quảng Tây
* Trung tâm Nghiên Tráng học của Đại học dân tộc Quảng Tây
* Trung tâm Nghiên Tráng học của Viện khoa học xã hội Quảng Tây

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trung tâm Nghiên Tráng học của Đại học dân tộc Quảng Tây 
* Hội Tráng học Quảng Tây