Crown Colony (lớp tàu tuần dương)

**Lớp tàu tuần dương ''Crown Colony*** là một lớp [[tàu tuần dương hạng nhẹ]] của [[Hải quân Hoàng gia Anh|Hải quân Hoàng gia]] [[Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland|Anh Quốc]] từng hoạt động trong [[Chiến tranh thế giới thứ hai|Chiến tranh Thế giới thứ hai]]; được đặt tên theo những [[thuộc địa]] của [[Đế quốc Anh|Đế chế Anh]]. Tám chiếc đầu tiên trong lớp còn được gọi là lớp phụ *Fiji*, trong khi ba chiếc cuối cùng được chế tạo theo một thiết kế được cải biến đôi chút nên còn được gọi là lớp phụ *Ceylon*.

== Thiết kế ==
Chúng được chế tạo theo những giới hạn áp đặt lên tàu tuần dương của [[Hiệp ước Hải quân London thứ hai]], vốn hạ thấp giới hạn về tải trọng của [[Hiệp ước Hải quân Washington]] từ 10.000 tấn xuống còn 8.000 tấn; về căn bản là một biến thể thu nhỏ của [[Town (lớp tàu tuần dương) (1936)|lớp tàu tuần dương *Town*]]. Sơ đồ vỏ giáp bảo vệ được cải tiến từ lớp *Town*, với đai giáp chính giờ đây cũng bảo vệ các khoang hầm đạn 6 inch, cho dù bản thân đai giáp có độ dày tại đây bị giảm còn 3,5 inch, và còn 3,25 inch tại khoang động cơ. [[Tháp pháo]] 6 inch Mk XXIII và các khoảng hầm đạn được sắp xếp tương tự như của [[Town (lớp tàu tuần dương) (1936)#Lớp Edinburgh|nhóm *Edinburgh*]] thuộc lớp *Town*, ngoại trừ các tháp pháo phía sau được đặt thấp hơn một sàn tàu như trên các nhóm *Southampton* và *Gloucester*. Việc tiếp đạn cho các khẩu pháo  cũng được cải tiến, cấp phát đạn bằng một hệ thống băng chuyền phức tạp. Những chiếc trong lớp *Crown Colony* nhanh chóng được nhận biết nhờ đuôi tàu ngang cùng các ống khói và cột ăn-ten thẳng đứng, vốn được đặt nghiêng trên những chiếc lớp *Town*. Do kích cỡ của lớp *Crown Colony*, một số chiếc trong lớp được tháo dỡ tháp pháo X dành chỗ để tăng cường cho dàn hỏa lực [[phòng không]] hạng nhẹ. Những chiếc thuộc lớp phụ *Fiji* được trang bị hệ thống điều khiển hỏa lực phòng không góc cao [[HACS]] cho dàn pháo hạng hai, trong khi lớp phụ *Ceylon* sử dụng [[đồng hồ định thời kíp nổ]] để kiểm soát hỏa lực phòng không, và cả hai nhóm sử dụng [[Bảng Điều khiển Hỏa lực Admiralty]] trong việc điều khiển hỏa lực dàn pháo chính, cùng [[Đồng hồ Điều khiển Hỏa lực Admiralty]] cho dàn pháo hạng hai.

== Cải biến ==
Việc bổ sung các dàn [[ra đa|radar]] khiến cho máy bay trở nên dư thừa so với nhu cầu, cho phép tháo dỡ máy bay và [[máy phóng máy bay|máy phóng]]. Không chỉ cung cấp chỗ nghỉ ngơi cho thủy thủ đoàn được tăng cường trong thời chiến, việc loại bỏ này cũng giúp không phải chở theo một lượng lớn xăng máy bay dễ bay hơi nguy hiểm; khi vào năm [[1940]], *Liverpool* đã bị bung mũi tàu khi một quả [[ngư lôi]] kích nổ 5.700 gallon xăng máy bay được dự trữ phía trước tàu và bị loại khỏi vòng chiến đấu trong một năm. *Fiji* và *Kenya* chưa bao giờ được trang bị máy phóng, *Nigeria* được tháo dỡ máy phóng vào năm [[1941]], và trên các chiếc khác được tháo dỡ từ năm [[1942]] đến năm [[1944]].
	
Lớp phụ *Ceylon* được hoàn tất mà không có tháp pháo "X" 6 inch, và trong những năm [[1944]]-[[1945]], tháp pháo "X" trên *Bermuda*, *Jamaica*, *Mauritius* và *Kenya* cũng được tháo dỡ. Điều này đã cho phép mang theo vũ khí phòng không bổ sung: một khẩu đội [[Hải pháo QF 2 pounder|QF 2 pounder pom-pom]] trên bệ Mark VII bốn nòng thường được bố trí thay thế vào vị trí 'X'. *Bermuda*, *Jamaica* và *Mauritius* có thêm hai khẩu đội pom-pom bốn nòng (nâng tổng cộng lên năm dàn) và từ hai đến bốn khẩu đội pom-pom nòng đơn trên các bệ Mark XV. Riêng trên *Kenya*, tất cả các khẩu pom-pom được tháo dỡ thay thế bằng năm khẩu đội nòng đôi và bốn khẩu nòng đơn của kiểu pháo phòng không [[Bofors 40 mm]]. Về cuối cuộc chiến, *Newfoundland* được trang bị một và *Uganda* trang bị hai khẩu đội Bofors 40 mm/60 caliber Mark III bốn nòng theo cấu hình của Hoa Kỳ, còn *Nigeria* mang 4 khẩu Mark III nòng đơn. Nói chung, từ 6 đến 24 khẩu pháo phòng không [[Oerlikon 20 mm]] được bổ sung trong một cấu hình hỗn hợp bệ nòng đơn Mark IIIA và bệ nòng đôi Mark V vận hành bằng điện.

== Lịch sử hoạt động ==
Những chiếc trong lớp đã phục vụ nổi bật trong [[Chiến tranh thế giới thứ hai|Chiến tranh Thế giới thứ hai]], *Fiji* bị tổn thất năm [[1941]], rồi đến lượt *Trinidad* trong năm tiếp theo. Chúng đã tiếp tục phục vụ sau chiến tranh, tham gia các hoạt động khác bao gồm [[Chiến tranh Triều Tiên]]. *Ceylon* sau đó được bán cho [[Peru]] và đổi tên thành *Coronel Bolognesi*, cùng với *Newfoundland* vốn được đổi tên thành *Almirante Grau*. Con tàu được ngừng hoạt động vào năm [[1982]]. *Nigeria* được bán cho [[Ấn Độ]], được đổi tên thành *INS Mysore*. Con tàu được tháo dỡ vào năm [[1985]], kết thúc quãng đời phục vụ đáng kể kể từ khi hạ thủy vào những năm [[Thập niên 1930|1930]].

Mọi chiếc trong lớp *Crown Colony* đều được cho ngừng phục vụ cùng Hải quân Hoàng gia Anh vào cuối những năm [[Thập niên 1960|1960]], cho dù không phải là chiếc tàu tuần dương cuối cùng của Hải quân Hoàng gia, vinh dự dành cho *Blake*, một chiếc thuộc [[Tiger (lớp tàu tuần dương)|lớp *Tiger*]] cải tiến, vốn đã ngừng hoạt động vào năm [[1980]], nhiều khả năng sẽ là tàu tuần dương sau rốt của Hải quân Anh.

=== Lớp phụ *Fiji* ===

*Bermuda* đã tham gia [[Chiến dịch Torch]], cuộc đổ bộ lực lượng Đồng Minh lên [[Bắc Phi]] trong Thế Chiến II cùng nhiều hoạt động khác. Sau chiến tranh nó tiếp tục phục vụ, đi đến nhiều nơi trên thế giới, trải qua nhiều đợt tái trang bị cho đến khi ngừng hoạt động vào năm [[1962]]. Nó bị tháo dỡ vào năm [[1965]].

*Fiji* trúng phải một ngư lôi từ [[tàu ngầm]] [[U boat]] Đức vào năm [[1940]] nhưng đã sống sót. Đến năm [[1941]], trong [[Trận Crete]], *Fiji* trúng một quả bom từ một máy bay [[Messerschmitt Bf 109|Messerschmitt Me 109]] sau khi né tránh 20 quả bom khác, khiến nó nghiêng nặng, và ba quả bom đánh trúng trực tiếp đã kết liễu nó, làm 244 thành viên thủy thủ đoàn thiệt mạng.
 
*Gambia* được chuyển cho [[Hải quân Hoàng gia New Zealand]] từ năm [[1943]] và đã hoạt động tích cực trong thành phần [[Hạm đội Thái Bình Dương Anh Quốc]]. Nó được hoàn trả cho Hải quân Hoàng gia vào năm [[1946]] và được tháo dỡ năm [[1968]].

*Jamaica* đã phục vụ trong Thế Chiến II, tham gia nhiều chiến dịch trong chiến tranh. Trong [[Chiến tranh Triều Tiên]], *Jamaica* được mệnh danh "Bóng ma phi trên bờ biển Triều Tiên", do Lực lượng Bắc Triều Tiên loan báo nó đã bị đánh đắm đến ba lần. Nó bị tháo dỡ vào năm [[1960]].

*Kenya* tham gia tích cực trong Thế Chiến II và từng được bố trí đến Viễn Đông. *Kenya* cũng tham gia [[Chiến tranh Triều Tiên]] và bị tháo dỡ vào năm [[1962]].

*Mauritius* tham gia cuộc [[Trận Normandie|Đổ bộ Normandy]] cùng nhiều hoạt động khác trong Thế Chiến II. Nó bị tháo dỡ năm [[1965]].

*Nigeria* tham gia [[Chiến dịch Pedestal]], nỗ lực lớn nhất nhằm trợ giúp cho đảo [[Malta]] bị bao vây vào năm [[1942]], nơi nó bị tàu ngầm Ý *Axum* gây hư hại. Nó tham gia các cuộc tấn công lên [[Sumatra]] trong thành phần [[Hạm đội Viễn Đông Anh Quốc]] vào năm [[1945]] cũng như một số đợt bố trí khác. Nó được bán cho [[Ấn Độ]] vào năm [[1958]], được đổi tên thành [[INS *Mysore*]] và bị tháo dỡ vào năm [[1985]].

*Trinidad* trong khi đối đầu cùng ba [[tàu khu trục]] Đức vào năm [[1942]] đã bị ngư lôi của chính nó đánh trúng, khi một [[con quay hồi chuyển]] trên ngư lôi bị hỏng khiến nó chạy thành vòng tròn; mặc dù nó đã tiêu diệt một trong các tàu chiến Đức. Cùng năm đó, *Trinidad* bị máy bay ném bom [[Junkers Ju 88|Ju 88]] của [[Không quân Đức]] đánh trúng, bị hư hại nặng đến mức thủy thủ đoàn phải đánh đắm nó trong [[biển Barents]] vào ngày hôm sau.

=== Lớp phụ *Ceylon* ===
*Ceylon* được bố trí đến Viễn Đông trong hầu hết thời gian của Thế Chiến II, và đã tham gia rộng rãi trong Chiến tranh Triều Tiên. Nó ngừng hoạt động năm [[1960]], được bán cho [[Peru]] và đổi tên thành *Coronel Bolognesi*, để cuối cùng ngừng hoạt động vào năm [[1982]].

*Newfoundland* từng trúng phải ngư lôi từ tàu ngầm Ý *Ascianghi*, được sửa chữa tạm thời tại [[Malta]] rồi tại [[Xưởng hải quân Boston]]. Vào năm [[1944]], con tàu chịu đựng một vụ nổ tại [[Alexandria]] đang khi neo đậu tại đây, bị hư hại nặng và một số thương vong. Nó được bố trí sang Viễn Đông từ năm [[1945]] hỗ trợ một số chiến dịch tại đây. Sau chiến tranh, nó đã đánh chìm [[tàu frigate|tàu hộ tống]] [[Ai Cập]] *Domiat* trong chiến dịch kênh đào Suez sau khi chiếc này nổ súng vào nó. Nó được bán cho Peru vào năm [[1959]], được đổi tên thành *Almirante Grau* rồi thành *Capitan Quinones* vào năm [[1973]]. Nó ngừng hoạt động năm [[1979]] và được tháo dỡ tại [[Nhật Bản]], nước mà nó đối đầu trong Thế Chiến II.

*Uganda* từng hộ tống cho [[RMS Queen Mary|RMS *Queen Mary*]] đưa Thủ tướng [[Winston Churchill]] đến [[Washington, D.C.|Washington]], rồi sau đó hỗ trợ cho việc chiếm đóng [[Sicilia]] vào năm [[1943]]. Cùng năm đó, nó bị một quả [[bom lượn]] của Đức đánh trúng, gây hư hại đáng kể và làm thiệt mạng 16 người cùng chín người khác bị thương. Sau khi được sửa chữa tại Hoa Kỳ vào năm [[1944]], nó hoạt động trở lại cùng với [[Hải quân Hoàng gia Canada]] như là chiếc HMCS *Uganda*. Nó gia nhập [[Hạm đội Thái Bình Dương Anh Quốc]] vào năm [[1945]], tham gia nhiều hoạt động tại Viễn Đông. Nó được đưa về lực lượng dự bị vào năm [[1947]] nhưng được huy động trở lại như là chiếc HMCS *Quebec* để phục vụ trong [[Chiến tranh Triều Tiên]]. Con tàu được tháo dỡ vào năm [[1961]].

== Những chiếc trong lớp ==



== Xem thêm ==
* [[Town (lớp tàu tuần dương) (1936)|Lớp tàu tuần dương *Town'' (1936)]]

## Tham khảo
### Chú thích

### Thư mục
* 
* Crown Colony class at Uboat.net
* WWII cruisers

### Liên kết ngoài

* Gunnery Layout of "Mauritius" Class Cruiser. from Gunnery Pocket Book 1945  placed online courtesy of Historic Naval Ships Association