open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Về miền Trung

"**Về miền Trung**" là một bài hát nổi tiếng viết về miền Trung Việt Nam của nhạc sĩ Phạm Duy.

## Xuất xứ
Bài hát ra đời vào mùa thu năm 1946, trong thời kỳ tác giả còn tham gia kháng chiến chống Pháp, lúc ấy ông ở Huế một thời gian trên đường trở lại miền Bắc. Tại đây ông nhìn thấy tình cảnh cơ cực của người dân miền Trung. Sau này nhiều ca khúc cảm động khác còn được ông sáng tác như *Bao giờ anh lấy được đồn Tây* (Quê nghèo - Sáng tác khi đi qua Quảng Bình), *[[Bà mẹ Gio Linh]]* (khi đến Quảng Trị)...*Về miền Trung* được sáng tác khi ông tách khỏi đoàn văn nghệ, về sống với nhân dân ở bên con sông Ô Lâu, vùng Đại Lược.

## Nội dung - Nghệ thuật

Bài hát vận dụng những thang âm của nhạc cổ truyền và những điệu hò Huế. Nhưng thay vì chỉ có 1 tiết điệu chậm buồn, Phạm Duy đã dùng ba tiết điệu khác nhau; có chỗ hùng hồn, sảng khoái, có chỗ ai oán.

Phần lời bài hát chia ra làm 2 đoạn:

*Đoạn 1 mang một sắc thái đau khổ. Đan xen với những câu tả cảnh, tả tình rất đẹp như:

:*Về miền Trung ! Miền thùy dương bóng dừa ngàn thông *
:*Thuyền ngược suôi suốt một dòng sông dài *

:*Đêm hôm nao gió u buồn trên sông vắng *
:*Có tiếng hát xao xuyến ánh trăng vàng*

Còn có những lời oán than, những câu nói lên cái phẫn hận cùng cực của người ta trước tình cảnh khốn khổ điêu tàn của vùng đất nghèo bị giặc phá hoại:

:*Người đi trên đống tro tàn *
:*Thương em, nhớ mẹ hương vàng về đâu *
:*Chiều khô nước mắt rưng sầu *
:*Tan thân thiếu phụ, nát đầu hài nhi *

*Đoạn 2 lời ca đầy vẻ hứng khởi, tươi tắn, không một lời than thở. Mở đầu bằng những câu thúc giục khẳng khái, thể hiện những niềm hy vọng mới vào tương lai:

:*Về miền Trung ! Còn chờ mong núi về đồng xanh *
:*Một chiều nao đốt lửa rực đô thành *
:*Tay trong tay dắt nhau về quê hương cũ *
:*Không than van, không sầu nhớ. *

Sau đó là những viễn cảnh trong sáng:

:*Về miền Trung ! Người về đây hát bài thành công *
:*Lửa ấm áp bếp nhà ai hồng, đêm trùng *
:*Đêm hôm nay tiếng dân nồng vang thôn xóm* 
:*Có tiếng hát xao xuyến ánh trăng vàng *

:*Hò hô hò ! Hò hố hô ! *
:*Về đây với lúa, với nàng* 
:*Thay bao nỗi khổ tiếng đàn (tôi) mừng reo *

Sau rất nhiều hình ảnh, trạng thái, từ khốc liệt đến bình yên, từ phẫn uất đến hy vọng, bài hát kết thúc bằng 1 câu hò êm ái du dương:

:*Hát rằng: Hà há hơ ! *
:*Tiếng cười, tiếng ca trên lúa trên sông *
## Lời bài hát
Ca sĩ Thái Thanh khi hát bài này, đến đoạn:
:*Tan thân thiếu phụ, nát đầu hài nhi *
Thường hát thành:
:*Thương thân thiếu phụ, khóc đầu hài nhi*
Và đoạn:
:*Một chiều nao đốt lửa rực đô thành*
Thành:
:*Một chiều mai đốt lửa rực đô thành*.

Theo nhà báo Thụy Khuê, sửa như vậy là đánh vỡ mất một "viên ngọc quý". Tuy rằng không rõ là phần lời này do Thái Thanh tự ý sửa, hay Phạm Duy sửa, vì nhạc sĩ Phạm Duy cũng thường hay đặt lại hoặc chỉnh sửa ca từ của mình.

## Chú thích
Quê nghèo

***"Quê nghèo"*** là một bài hát nổi tiếng của nhạc sĩ Phạm Duy. Những hình ảnh làm nên một vùng quê nghèo trong bài này được tác giả lấy từ vùng Quảng Bình.

## Xuất xứ
Cùng thời điểm với "Về miền Trung", "Bà mẹ Gio Linh", bài này được sáng tác khi Phạm Duy có chuyến công tác ở miền Trung, khi đi qua vùng Quảng Bình (1948).

## Hai phần lời
Tên khai sinh của bài hát, theo tác giả là "Bao giờ anh lấy được đồn Tây" với phần lời được ông nhớ lại trong hồi ký:
:...
:*Chiều qua, tôi đi qua vùng chiếm đóng *
:*Không bóng trâu cầy bên đồng* 
:*Vắng tiếng heo gà trên sân*
:*Chiều qua gánh nước cho Vệ Quốc Quân *
:*Nghe tiếng o nghèo kể rằng:*
:*Quân thù về đây đốt làng*
:...
:*Bao giờ anh lấy được đồn Tây hỡi anh*
:*Để cho cô con gái không buồn vì chiến tranh*
: 
: Tuy vậy theo danh mục các ca khúc của Phạm Duy in trong tờ nhạc Thanh niên Việt Nam năm 1950, thì ca khúc có giai điệu giống Quê nghèo là "Chiều qua".

Sau đó ông đặt thêm lời khác cho bài và đổi tên thành "Quê nghèo". Phần nội dung không còn xoay quanh một cuộc chiến mà đi vào mô tả hình ảnh của một vùng đất nghèo nàn:

*Làng tôi không xa kinh kỳ sáng chói *

*Có những cánh đồng cát dài <br>
*Có lũy tre còm tả tơi *

Và sự khốn khó của cư dân, với những ông già cuốc đất, với đám trẻ gầy gò. Những bóng người tát nước bên ngòi từ sáng sớm, nụ cười hiu hắt của người mẹ khi chiều về, bên niềm vui là nồi cơm độn ngô (*hiu hắt tiếng bà mẹ cười, vui vì nồi cơm ngô đầy*)... Nhưng trong hoàn cảnh cơ cực vẫn còn nghe đâu đó những mơ mộng (*nằm mơ, mơ thấy trăm họ tốt tươi*), đợi chờ (*Bao giờ em trở lại vườn dâu, hỡi em? Để cho anh bắc gỗ, xây nhịp cầu bước sang*), và hy vọng:* *

*Bao giờ cho nối lại tình thương, hỡi ai 
*Để em ra bến vắng, đón chàng người người chiến binh.*

 Phần lời này nhanh chóng được đón nhận và đã được thu âm bởi nhiều ca sĩ nổi tiếng: Thái Thanh, Duy Khánh, Khánh Ly...

## Lời bài hát '''"Bao giờ anh lấy được đồn Tây, anh ơi"'''
*Chiều qua khi tôi qua vùng chiếm đóng.*

*Qua những cánh đồng khô cằn.*

*Qua những mái nghèo tàn hoang.*

*Chiều qua, qua những xóm làng xác xơ,*

*Tôi thấy bao bà mẹ già đang chờ đoàn quân trở về.*

*Buổi mai, khi sương rơi mờ chinh giới,*

*Thấp thoáng bóng người trên đồi,*

*Vắng tiếng dân lành cười vui.*

*Giặc đi, bắt lính bắt người bắt phu đắp lũy xây đồn nặng nề,*

*Ôi lòng người dân ê chề.*

*Bao giờ anh lấy được đồn Tây, anh ơi.*

*Để dân ta được sống cuộc đời sướng vui.*

*Bao giờ anh lấy được đồn Tây, anh ơi.*

*Để em mua thuốc lá tặng người lập chiến công.*

## Tham khảo
Cơm nguội Trung Quốc

**Cơm nguội Trung Quốc** hay còn gọi là **sếu Trung Quốc**, **phác**, **Cơm nguội**, **Cơm nguội tàu**, có tài liệu còn gọi tên là *Sếu đông* (tên khoa học: ***Celtis sinensis*** Pers., tiếng Trung: 朴树) là một loài thực vật thuộc chi Cơm nguội, họ Gai dầu (Cannabaceae).

## Miêu tả
Cây gỗ cao tới 20 m, với lá sớm rụng. Vỏ thân cây màu xám. Quả là loại quả hạch hình cầu, đường kính 5-7(-8) mm. Ra hoa giai đoạn tháng 3-4, kết quả tháng 9-10.

## Phân loại
Các danh pháp đồng nghĩa có:* Celtis bodinieri* H. Léveillé; *C. bungeana* var. *pubipedicella* G. H. Wang; *C. cercidifolia* C. K. Schneider; *C. hunanensis* Handel-Mazzetti; *C. labilis* C. K. Schneider; *C. nervosa* Hemsley; *C. tetrandra* Roxburgh subsp. *sinensis* (Persoon) Y. C. Tang.

## Phân bố
Đông Nam Á: Lào, Việt Nam; Trung Quốc; Nhật Bản; Triều Tiên trên các sườn dốc có độ cao 100-1.500 m. Tại Trung Quốc gọi là phác thụ (朴树).

## Âm nhạc

## Ghi chú và liên kết ngoài

*Cơ sở dữ liệu của ''Plant For A Future''
Piastre

**Piastre** hay **piaster** là đơn vị tiền tệ của Đông Dương thuộc Pháp (gồm Việt Nam, Campuchia, và Lào) và của Đế quốc Ottoman. Trước đây, nó tương đương với một đôla bạc, hoặc một peso.

## Đơn vị chính
* Đồng bạc Đông Dương (piastre của Đông Dương thuộc Pháp)
* Tên người châu Âu dùng để chỉ kuruş - đơn vị tiền tệ chính tại Đế quốc Ottoman

## Đơn vị con
* 1/100 của đồng bảng Ai Cập
* 1/100 của đồng dinar Jordan
* 1/100 của đồng lira Liban
* 1/100 của đồng bảng Sudan
* 1/100 của đồng bảng Syria

## Cách dùng trong ngôn ngữ
Tiền bạc được ban hành bởi các ngân hàng tư nhân đầu tiên trong những vùng nói tiếng Pháp được định đơn vị là *piastre*. Từ này vẫn còn được sử dụng một cách không chính thức trong tiếng lóng của tiếng Pháp tại Québec (tiếng Québécoise) và tại Acadie (tiếng Acadien) để ám chỉ đồng đô-la Canada. Từ tiếng Pháp chính thức cho đồng đô-la Canada là *dollar*.

*Piastre* cũng là từ tiếng Pháp nguyên gốc để chỉ đồng đô-la Mỹ, được dùng trong văn bản tiếng Pháp về Cuộc mua bán Louisiana và cách dùng đó vẫn còn phổ biến trong tiếng Pháp ở Louisiana. Từ tiếng Pháp chính thức để chỉ đồng đô-la Mỹ là *dollar*.

*Piastre* là một tên khác cho đồng kuruş, bằng 1/100 đồng lira mới của Thổ Nhĩ Kỳ, cũng như là đồng lira cũ.

## Xem thêm
* Piastra

## Liên kết ngoài
Schorbach

**Schorbach** là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Sarreguemines, tổng Bitche. Tọa độ địa lý của xã là 49° 04' vĩ độ bắc, 07° 24' kinh độ đông. Schorbach nằm trên độ cao trung bình là 415 mét trên mực nước biển. Xã có diện tích 13,36&nbsp;km², dân số vào thời điểm 1999 là 621 người; mật độ dân số là 46 người/km².

## Thông tin nhân khẩu

## Địa điểm tham quan
* Nhà thờ Saint Rémi

## Tham khảo
Schweyen

**Schweyen** là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Sarreguemines, tổng Volmunster. Tọa độ địa lý của xã là 49° 09' vĩ độ bắc, 07° 23' kinh độ đông. Schweyen nằm trên độ cao trung bình là 300 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 236 mét và điểm cao nhất là 361 mét. Xã có diện tích 11,36&nbsp;km², dân số vào thời điểm 1999 là 311 người; mật độ dân số là 27 người/km².

## Thông tin nhân khẩu

## Tham khảo
Jocasta

**Jocasta** có thể là:

*Hoàng hậu Jocasta của xứ Thebes trong thần thoại Hy Lạp
*Nhân vật Jocasta trong truyện tranh của Marvel Comics
*Ban nhạc pop Jocasta
*Vệ tinh Iocaste - được đặt tên theo Hoàng hậu Jocasta trong thần thoại
Senones

**Senones** là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Vosges, quận Saint-Dié-des-Vosges, tổng Senones. Tọa độ địa lý của xã là 48° 23' vĩ độ bắc, 06° 58' kinh độ đông. Senones có điểm thấp nhất là 328 mét và điểm cao nhất là 722 mét. Xã có diện tích 18,73&nbsp;km², dân số vào thời điểm 1999 là 2906 người; mật độ dân số là 155,15 người/km².

## Thông tin nhân khẩu

## Tham khảo
Khoai nước

**Khoai nước** hay **môn nước, khoai ngứa** (danh pháp hai phần: ***Colocasia esculenta*** (L.) Schott) là một loài cây thuộc họ Ráy (*Araceae*). Đây là cây mọc ở ruộng hạy dựa vào bờ nước, có củ, lá cọng cao 0,3-0,8 m, láng, phiến không thấm nước vì lông mịn như nhung, mo vàng, buồng nở thơm mùi đu đủ. Noãn sào đính phôi trắc mô, nhiều tiểu noãn, phì quả chín màu vàng. Cây môn nước được dùng làm thức ăn gia súc.

Đây là loại cây trồng nhiệt đới để thu làm rau ăn cả thân cây (dưa chua) và củ. Người ta cho rằng đây là một trong những loại cây trồng sớm nhất. Môn nước có quan hệ gần gũi với *[[Xanthosoma]]* và *[[Caladium]]*, các loại cây thường được trồng làm cây cảnh, và giống như chúng, trong tiếng Anh đôi khi môn nước được gọi là **tai voi**. Dưới dạng cây tươi, cây này độc do có sự hiện diện của oxalat calci, mặc dù các chất độc bị tiêu hủy đi khi nấu chín.

Cây có thể gây dị ứng, ngứa ngáy nếu chạm vào trực tiếp.
## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* 
* 
* 
*
Han Chae-young

**Han Chae-young** (Hangul: 한채영, Hán Việt: Hàn Thái Anh), tên thật là **Kim Ji-young** (Hangul: 김지영, Hán Việt: Kim Trí Anh, sinh ngày 13 tháng 9 năm 1980), là một nữ diễn viên người Hàn Quốc.

## Phim tham gia
### Phim truyền hình

### Phim điện ảnh

**<big>Chương Trình Truyền hình</big>**

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Han Chae Young's photogallery  
* Han Chae Young - Barbie của điện ảnh Hàn Quốc
Xoài hôi

**Xoài hôi** hay **muỗm** (danh pháp khoa học: ***Mangifera foetida*** Lour.) là một loài thực vật thuộc họ Đào lộn hột (*Anacardiaceae*). Loài này có tại Indonesia, Malaysia, Myanmar, Singapore, Thái Lan, và Việt Nam.

## Mô tả
*Cây to, cao 15-20 m.
*Lá đơn nguyên, mọc so le, thuôn dài về phía gốc. Mặt lá nhẵn bóng.
*Hoa trắng nhỏ mọc thành chùm kép ở ngọn cành; lá đài nhẵn, hình bầu dục, nhọn. Cánh hoa hình mũi mác hẹp, dài gấp 3 lần lá đài. Một nhị sinh sản dài bằng cánh hoa, còn 3-4 cái khác ngắn hơn một ít.
*Quả hạch hình thận bé hơn quả xoài, khi chín màu vàng, thịt mọng nước

## Thư viện ảnh

## Chú thích

## Tham khảo

*
Bộ nhớ máy tính

**Bộ nhớ máy tính** bao gồm các hình thức, phương thức để lưu trữ dữ liệu máy tính một cách lâu dài (khi kết thúc một phiên làm việc của máy tính thì dữ liệu không bị mất đi), hoặc lưu dữ liệu tạm thời trong quá trình làm việc của máy tính (khi kết thúc một phiên làm việc của máy tính thì bộ nhớ này bị mất hết dữ liệu).

Các thiết bị lưu trữ dữ liệu cho bộ nhớ lâu dài bao gồm: đĩa cứng, đĩa mềm, đĩa quang, băng từ, ROM, các loại bút nhớ,...

Các thiết bị lưu trữ dữ liệu tạm thời trong quá trình làm việc: RAM máy tính, Cache (cache máy tính thường nằm trong CPU, một số cache cũ có thể nằm ngoài CPU: như các cache trên đế cắm kiểu slot 1, hoặc cache dạng thanh, có thể tháo rời giống như các thanh RAM ngày nay)...

Hầu hết các bộ nhớ nêu trên thuộc loại bộ nhớ có thể truy cập dữ liệu ngẫu nhiên, riêng băng từ là loại bộ nhớ truy cập tuần tự.

## Tham khảo
Kevin Keegan

**Joseph Kevin Keegan**, OBE (sinh 14 tháng 2 năm 1951 tại Armthorpe, Doncaster, Anh) là một cựu cầu thủ và huấn luyện viên người Anh. Ông được coi là một trong những cầu thủ vĩ đại nhất của bóng đá Anh. Giai đoạn gặt hái được nhiều thành công nhất của ông là khi khoác áo CLB Liverpool (1971-1977). Ông cũng là cầu thủ Anh duy nhất từng hai lần giành Quả Bóng Vàng trong những năm 1978 và 1979 khi thi đấu cho Liverpool F.C. và Hamburg. Khi chuyển sang CLB Newcastle United, Keegan cũng gây được ấn tượng mạnh khi ghi được 38 bàn trong 78 trận, từ 1982 đến 1984. Nhờ những đóng góp to lớn của Keegan nên Newcastle đã giành quyền lên chơi ở hạng đấu cao nhất của bóng đá Anh.

Năm 1992, 8 năm sau khi giải nghệ, “King Kev” đã trở lại St James' Park với tư cách là HLV của Newcastle. Nhiệm vụ của Keegan là phải vực dậy Newcastle từ đống đổ nát do người tiền nhiệm Ossie Ardiles để lại. Keegan đã thành công khi giúp Newcastle trở lại với Premier League. Mùa giải 1995/96, thậm chí suýt nữa Keegan còn giúp Newcastle lên ngôi ở Premier League, rất tiếc là "Chích choè" lại hụt hơi vào giai đoạn cuối dù có lúc họ bỏ xa đội xếp thứ 2 khoảng cách lên tới 12 điểm.

Sau khi từ chức vào tháng Giêng năm 1997, Keegan đã trở lại dẫn dắt Newcastle vào ngày 16/1/2008. Trong 8 trận đầu tiên, Keegan không giúp Newcastle giành nổi chiến thắng nào. Sau 21 trận, Keegan lại nói lời chia tay đội chủ sân St James' Park lần thứ 2. 

Ông được Pelé vinh danh trong FIFA 100.

## Danh hiệu
### Cầu thủ
**Liverpool**
*Football League First Division: 1972–73, 1975–76, 1976–77 
*FA Cup: 1973–74
*FA Charity Shield: 1974, 1976
*European Cup: 1976–77
*UEFA Cup: 1972–73, 1975–76

**Hamburg**
*Bundesliga: 1978–79

## Tham khảo
Phi Vân

**Phi Vân** (1917-1977) là một nhà báo, nhà văn chuyên viết thể loại truyện vừa và tiểu thuyết mang sâu đậm dấu ấn Nam bộ trước 1954.

Phi Vân tên thật là **Lâm Thế Nhơn**, sinh năm 1917 trong một gia đình trung lưu ở thị xã Bạc Liêu, tỉnh Bạc Liêu. 
Ông chuyên viết phóng sự, truyện ngắn cho những tờ báo, tạp chí ở miền Nam trước đây như *[[Tiếng Chuông]]*, *Dân Chúng*, *[[Tiếng Dân]]* (của cụ Huỳnh Thúc Kháng) và làm chủ bút tờ *Thủ đô Thời báo*.

Ông có lối viết linh hoạt, gọn gàng, pha chút hóm hỉnh, làm cho cho độc giả khóc, cười theo từng cảnh đời, từng nhân vật.

Bối cảnh trong các tác phẩm của ông là làng quê Nam bộ xa xôi hẻo lánh với những người nông dân chất phác, cục mịch sống với tập tục cổ hủ, lạc hậu và cuộc sống cực nhọc tối tăm.

## Các tác phẩm chính
**Đồng quê*, 1942 (dịch ra tiếng bạch thoại ở Hoa lục dưới tựa *Nguyên Dã* năm 1950)
**Cô gái quê*
**Tình quê*, 1949
**Dưới đồng sâu*
**Nhà quê trong khói lửa*, 1950

## Giải thưởng văn chương
*Giải nhất cuộc thi văn chương của Hội Khuyến học Cần Thơ năm 1943

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*PHI VÂN – Nhà văn đồng quê rặt ròng Nam bộ.
Kiểm toán Nhà nước

**Kiểm toán Nhà nước** là một cơ quan nhà nước có chức năng kiểm toán tài sản công, kiểm tra chi tiêu, đánh giá báo cáo tài chính các cơ quan thuộc chính phủ, giúp tài chính nhà nước minh bạch, hạn chế tham nhũng.

Tùy theo định chế quốc gia, Kiểm toán Nhà nước có thể thuộc Quốc hội hoặc Chính phủ.

## Xem thêm
* Kiểm toán Nhà nước (Việt Nam)
## Tham khảo
Cô bé quàng khăn đỏ

***Cô bé quàng khăn đỏ*** là một truyện cổ tích nổi tiếng trên toàn thế giới. Câu chuyện xoay quanh một cô bé và một con sói. Truyện có nhiều dị bản khác nhau. Bản truyện in đầu tiên được biết đến trong một cuốn sách năm 1697 mang tên *Tales and Stories of the Past with Morals. Tales of Mother Goose*. Những bản trước đó có nguồn gốc từ nước Ý vào thế kỉ thứ 14.

## Nội dung truyện
Phiên bản phổ biến nhất của truyện này là câu chuyện kể bởi Anh em nhà Grimm, viết vào thế kỉ 19. Chuyện kể về một cô bé, gọi là cô bé quàng khăn đỏ, đi vào rừng để đến nhà bà đưa thức ăn cho người bà đang bị bệnh . Một con sói theo dõi cô bé và lập kế hoạch để ăn thịt cô. Con sói hỏi cô bé đang đi đâu và cô đã ngây thơ trả lời, sau đó, con sói bảo cô bé đi hái hoa. Trong lúc đó, sói đến nhà ăn thịt người bà và đóng giả thành bà của cô bé quàng khăn đỏ. Khi cô bé đến, cô cũng bị sói ăn thịt luôn. Một bác thợ săn đã tới mổ bụng sói, cứu được cả cô bé và bà của cô. Đá được bỏ vào bụng sói và làm sói chết.

## Ý nghĩa truyện
Nhiều người khác cho rằng khăn đỏ là biểu tượng của mặt trời bị che khuất bởi bóng đêm đáng sợ (tức con sói). Khi cô bé được cứu ra, đó là hình ảnh của buổi bình minh. Đó là ý kiến dựa theo con sói *Skoll* (hay Fenrir) kẻ sẽ nuốt mất mặt trời vào Ragnarök. Theo các cách hiểu khác, truyện có thể là về mùa xuân, tháng năm, hoặc sự thoát khỏi mùa đông. Câu chuyện cũng có thể miêu tả lễ hội May Queen hình ảnh mùa xuân đến và hoa được thay thế bằng tấm khăn đỏ.

## Chú thích
Trao đổi nhiệt

**Trao đổi nhiệt** là sự truyền dẫn nhiệt năng khi có sự chênh lệch nhiệt độ. Lượng nhiệt năng trong quá trình trao đổi được gọi là nhiệt lượng và là một quá trình biến thiên. Quá trình trao đổi nhiệt diễn ra theo hướng chuyển nhiệt năng từ nơi có nhiệt độ cao đến nơi có nhiệt độ thấp.

Cần phân biệt **trao đổi nhiệt** với **cân bằng nhiệt**, là quá trình trao đổi nhiệt giữa hai hoặc nhiều vật chất tới khi đạt được một nhiệt độ chung.

Đại lượng vật lý mô tả sự trao đổi nhiệt là dòng nhiệt \dot{Q} (hoặc \Phi_\mathrm{th}). Sự trao đổi nhiệt tại một bề mặt (ví dụ ranh giới rắn/lỏng, rắn/khí) được biểu diễn thông qua hệ số truyền nhiệt (*α* hoặc *h*)

## Các hình thức trao đổi nhiệt
Trao đổi nhiệt được tồn tại dưới ba hình thức: dẫn nhiệt, đối lưu, bức xạ nhiệt.

:* **Dẫn nhiệt** (hay **tán xạ nhiệt**) là sự truyền động năng giữa các nguyên tử hay phân tử lân cận mà không kèm theo sự trao đổi phần tử vật chất. Hình thức trao đổi nhiệt luôn diễn ra từ vùng có mức năng lượng cao hơn (với nhiệt độ cao hơn) đến vùng có mức năng lượng thấp hơn (với nhiệt độ thấp hơn). Sự truyền nhiệt trong kim loại thông qua sự chuyển động của các electron cũng là sự dẫn nhiệt.
:* **Đối lưu nhiệt** là quá trình trao đổi nhiệt được thực hiện nhờ sự chuyển động của chất lỏng hay chất khí giữa các vùng có nhiệt độ khác nhau hoặc sự truyền nhiệt từ một hệ rắn sang một hệ lỏng (hoặc khí) và ngược lại. Người ta phân biệt giữa **đối lưu tự nhiên** ( vật chất chuyển động nhờ nội năng trong chất lỏng, khí) và **đối lưu cưỡng bức** (dòng chuyển động do ngoại lực tác dụng, ví dụ như quạt, bơm v.v...)

:
:* **Bức xạ nhiệt** là sự trao đổi nhiệt thông qua sóng điện từ. Bức xạ nhiệt có thể truyền qua mọi loại vật chất cũng như qua chân không. Tất cả các vật thể có nhiệt độ lớn hơn độ không tuyệt đối (*0 [[Kelvin]]*) đều bức xạ nhiệt. Trong bức xạ nhiệt, dòng nhiệt không chỉ truyền từ nơi nóng sang nơi lạnh mà còn theo chiều ngược lại. Tuy nhiên, vì dòng nhiệt từ nóng sang lạnh luôn luôn lớn hơn dòng từ lạnh sang nóng nên dòng nhiệt tổng hợp luôn theo chiều từ nóng sang lạnh. Hiểu theo một cách khác, sự chênh lệch nhiệt độ luôn nhỏ đi. Trong bức xạ nhiệt, dòng nhiệt được tính thông qua định luật Stefan-Boltzmann.

Trong thực tế, một hệ có thể bao gồm nhiều hình thức trao đổi nhiệt khác nhau. Ví dụ trong vật rắn hình thức chủ yếu là dẫn nhiệt, tuy nhiên cũng có thêm bức xạ nhiệt, trong chất lỏng hay khí xảy ra thêm đối lưu nhiệt. Dòng nhiệt còn phụ thuộc vào hình dạng của vật thể. Sự bức xạ nhiệt có thể xảy ra giữa các mặt tiếp xúc, nhưng chủ yếu trong chân không. Chất khí cũng có thể cho bức xạ nhiệt truyền qua.

Kể cả ở trạng thái cân bằng nhiệt (nhiệt độ bằng nhau) hệ vẫn có sự trao đổi nhiệt, nhưng do nhiệt lượng thu vào bằng nhiệt lượng tỏa ra nên dẫn đến cân bằng.

## Ứng dụng của sự trao đổi nhiệt
Lý thuyết về sự trao đổi nhiệt có ứng dụng rất lớn trong hoạt động của rất nhiều thiết bị và hệ thống.

Một vài ví dụ: Tản nhiệt cho động cơ điện, sưởi ấm trong mùa đông, thiết bị truyền dẫn nhiệt, dàn ngưng tụ và bay hơi v.v...

## Tham khảo
Thiết bị trao đổi nhiệt dạng tấm
Sierck-les-Bains

**Sierck-les-Bains** là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Thionville-Est, tổng Sierck-les-Bains. Tọa độ địa lý của xã là 49° 26' vĩ độ bắc, 06° 21' kinh độ đông. Sierck-les-Bains nằm trên độ cao trung bình là 147 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 145 mét và điểm cao nhất là 337 mét. Xã có diện tích 4,80&nbsp;km², dân số vào thời điểm 1999 là 1872 người; mật độ dân số là 389 người/km².

## Thông tin nhân khẩu

## Tham khảo
Silly-en-Saulnois

**Silly-en-Saulnois** là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Metz-Campagne, tổng Verny. Tọa độ địa lý của xã là 48° 59' vĩ độ bắc, 06° 16' kinh độ đông. Silly-en-Saulnois có điểm thấp nhất là 250 mét và điểm cao nhất là 303 mét. Xã có diện tích 2,35&nbsp;km², dân số vào thời điểm 1999 là 36 người; mật độ dân số là 15 người/km². Xã nằm về phía đông nam của Metz.

## Thông tin nhân khẩu

## Tham khảo
Sorbey, Meuse

**Sorbey** là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Meuse, quận Verdun, tổng Spincourt. Tọa độ địa lý của xã là 49° 23' vĩ độ bắc, 05° 34' kinh độ đông. Sorbey nằm trên độ cao trung bình là 250 mét trên mực nước biển. Xã có diện tích 12,42&nbsp;km², dân số vào thời điểm 2005 là 187 người; mật độ dân số là 14,8 người/km².

## Tham khảo
Stenay

**Stenay** là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Meuse, quận Verdun, tổng Stenay. Tọa độ địa lý của xã là 49° 29' vĩ độ bắc, 05° 11' kinh độ đông.

## Thông tin nhân khẩu

## Các thành phố kết nghĩa
*  Münnerstadt, Đức

## Địa điểm tham quan
* Bảo tàng bia châu Âu

## Tham khảo
Nhân cách

**Nhân cách** được định nghĩa là một tập hợp các đặc tính của những kiểu mẫu hành vi, nhận thức, và cảm xúc được hình thành từ các yếu tố sinh học và môi trường. Tuy hiện chưa có một định nghĩa nào của nhân cách được chấp nhận rộng rãi, đa số các thuyết tập trung về sự tương tác của động lực và tâm lý tới môi trường của ai đó. Những thuyết nhân cách dựa trên tính trạng, như thuyết của Raymond Cattell, định nghĩa nhân cách là những tính trạng dùng để dự đoán hành vi của chủ thể. Ở một khía cạnh khác, những lý thuyết nhân cách dựa trên hành vi định nghĩa nhân cách qua sự học hỏi và thói quen. Nhìn chung, đa số các lý thuyết đều cho rằng nhân cách là một đặc tính có độ ổn định.

Lĩnh vực về tâm lý của nhân cách, được gọi là tâm lý nhân cách, đang nghiên cứu để giải thích về những thiên hướng làm cơ sở cho sự khác biệt trong hành vi. Có nhiều cách thức khác nhau đã được áp dụng để nghiên cứu về nhân cách bao gồm những lý thuyết dựa trên sinh học, nhân thức, học hỏi, và tính trạng – và bao gồm tâm lý động lực (psychodynamic) và tâm lý nhân văn (humanistic psychology). Những nhà tâm lý nhân cách học thời kỳ đầu đã có những bất đồng quan điểm, một số thuyết nổi bật được tạo ra bởi những nhà tâm lý học như Sigmund Freud, Alfred Adler, Gordon Allport, Hans Eysenck, Abraham Maslow, và Carl Rogers.

Nhân cách được nghiên cứu theo nhiều góc độ khác nhau và được chia hành ba mức độ:

* Mức độ thấp: Thể hiện qua các đặc tính cá nhân của mỗi người.
* Mức độ cao: Thể hiện qua mối quan hệ giữa các nhân cách với nhau (nhân cách bề trên, nhân cách phụ thuộc…).
* Mức độ cao nhất: Thể hiện qua những hành động tích cực có tác động đến người khác. Nhân cách này là mẫu nhân cách mà người khác có thể học tập.

## Tham khảo
Thionville

**Thionville** là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Thionville-Est und Thionville-Ouest, tổng chef-lieu của Thionville-Est und Thionville-Ouest. Tọa độ địa lý của xã là 49° 21' vĩ độ bắc, 06° 09' kinh độ đông. Thionville nằm trên độ cao trung bình là 150 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 147 mét và điểm cao nhất là 423 mét. Xã có diện tích 49.86&nbsp;km², dân số vào thời điểm 2005 là 41.600 người; mật độ dân số là 820 người/km².

## Các thành phố kết nghĩa
*  Gao, Mali

## Nhân vật nổi tiếng
* Merlin de Thionville
* Isidor Didion
* Joseph Bodin de Boismortier, nhà soạn nhạc
* Ernest Bour nhạc trưởng dàn nhạc
* Aimen Demai vận động viên bóng đá

## Địa điểm tham quan
* Musée de la Tour aux Puces hay Musée du Pays Thionvillois
* Musée de la résistance et de la déportation
* Nhà thờ giáo khu St. Maximin, 1755–1759
* Tòa thị chính, 1634–1637
* Lâu đài Volkrange
* Thionville
* Thionville 

## Tham khảo
Toul

**Toul** là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Meurthe-et-Moselle, quận Toul, chef-lieu của 2 tổng. Tọa độ địa lý của xã là 48° 40' vĩ độ bắc, 05° 53' kinh độ đông. Toul nằm trên độ cao trung bình là 215 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 200 mét và điểm cao nhất là 400 mét. Xã có diện tích 30,59&nbsp;km², dân số vào thời điểm 1999 là 16.945 người; mật độ dân số là 554 người/km².

## Các thành phố kết nghĩa
*  Hamm, Đức

## Nhân vật nổi tiếng
* Laurent de Gouvion Saint-Cyr, thống chế

## Địa điểm tham quan
* Nhà thờ lớn Saint-Étienne

## Tham khảo
Oedipus rex (định hướng)

**Oedipus rex** hay **Oedipus Rex** có thể là:

# Vở kịch có tên "Oedipus Rex" của Sophocles
# Vở opera có tên "Oedipus rex" của Igor Stravinsky

## Xem thêm
*Oedipus (định hướng)
Khí hậu núi cao

**Khí hậu núi cao** là trung bình của thời tiết (tức khí hậu) cho các khu vực nằm cao hơn đường cây thân gỗ. Khí hậu trở thành lạnh lẽo hơn tại các độ cao lớn&mdash;đặc trưng này là do tỷ lệ giảm nhiệt của không khí: không khí sẽ có xu hướng lạnh hơn khi lên cao, do nó giãn nở ra. Tỷ lệ giảm đoạn nhiệt khô là 10&nbsp;°C trên 1&nbsp;km cao độ. Vì thế, khi di chuyển lên cao 100 m về phía đỉnh núi là gần như tương đương với việc di chuyển 80&nbsp;km (45' hay 0,75° theo vĩ độ) về phía một trong hai địa cực. Quan hệ này chỉ là gần đúng do các yếu tố khu vực khác như sự cận kề với đại dương có thể thay đổi khí hậu rất nhiều.

Có một số cố gắng nhằm định lượng những gì tạo ra khí hậu núi cao.

Nhà khí hậu học Wladimir Köppen đã chứng minh mối quan hệ giữa đường cây thân gỗ Bắc cực và Nam cực với đường đẳng nhiệt mùa hè 10&nbsp;°C; nghĩa là các khu vực có nhiệt độ trung bình trong tháng ấm nhất của năm là nằm dưới 10&nbsp;°C không thể hỗ trợ cho việc cây thân gỗ mọc thành rừng. Xem phân loại khí hậu Köppen để có thêm thông tin.

Tuy nhiên, Otto Nordenskiöld đã tạo ra lý thuyết cho rằng các điều kiện mùa đông cũng đóng vai trò quan trọng: Công thức của ông là *W* = 9 − 0,1 *C*, trong đó *W* là nhiệt độ trung bình trong tháng ấm nhất và *C* là nhiệt độ trung bình trong tháng lạnh nhất, cả hai đều tính theo độ Celsius (điều này nghĩa là nếu một vị trí nào đó có nhiệt độ trung bình trong tháng lạnh nhất là −20&nbsp;°C thì tháng ấm nhất phải có nhiệt độ trung bình là 11&nbsp;°C hay cao hơn để cây thân gỗ có thể tồn tại được ở đó). Đường tạo ra theo công thức của Nordenskiöld có xu hướng nằm ở phía gần vùng cực hơn (phía bắc) so với đường tạo ra theo công thức của Köppen ở các bờ biển phía tây của các châu lục thuộc Bắc bán cầu, và ở phía nam của đường này tại các khối đất nằm bên trong đại lục, và xấp xỉ cùng đường này ở các vùng bờ biển phía đông của cả châu Á lẫn Bắc Mỹ. Tại Nam bán cầu, toàn bộ Tierra del Fuego (quần đảo ở cực nam của Nam Mỹ) đều nằm ngoài khu vực vùng cực theo hệ thống Nordenskiöld, nhưng một phần các đảo (như Ushuaia, Argentina) lại được xếp vào khí hậu cận Nam cực theo hệ thống Köppen.

Năm 1947, Holdridge đã cải tiến các sơ đồ này, bằng cách định nghĩa nhiệt độ sinh học: là nhiệt độ trung bình hàng năm, trong đó mọi nhiệt độ dưới 0&nbsp;°C được coi như là 0&nbsp;°C (do nó không tạo ra khác biệt gì đối với sự sống của thực vật, đều ở trạng thái ngủ). Nếu nhiệt độ sinh học nằm trong khoảng 1,5&nbsp;°C và 3&nbsp;°C, Holdridge xác định nó như là khí hậu núi cao (hay khí hậu cận cực, nếu như nhiệt độ thấp là do vĩ độ lớn).

## Tham khảo
Phân loại sinh học

**Phân loại sinh học** là một phương pháp theo đó các nhà sinh học gom nhóm và phân loại các loài sinh vật. Phân loại sinh học cũng có thể được gọi là phân loại học khoa học, tuy nhiên cần được phân biệt với phân loại học dân gian, là phương pháp có cơ sở khoa học hơn. Phân loại khoa học hiện đại dựa trên cơ sở công trình của Carolus Linnaeus, người đã sắp xếp các loài dựa trên đặc điểm hình thái của chúng. Cách sắp xếp này liên tục được cải tiến, sửa đổi để đảm bảo sự nhất quán với nguyên tắc tổ tiên chung nhất của Charles Darwin. Hệ thống học phân tử, dùng các chuỗi DNA làm dữ liệu đã và đang chỉ ra những sai sót cần chỉnh sửa. Phân loại khoa học thuộc về khoa học phân loại hay hệ thống học sinh vật.

## Ví dụ
Sau đây là ví dụ cách phân loại năm loài: ruồi giấm thường dùng trong các phòng thí nghiệm về gen (*[[Ruồi giấm thường|Drosophila melanogaster]]*), người (*[[Người|Homo sapiens]]*), đậu Hà Lan được Gregor Mendel dùng trong khám phá về di truyền học hiện đại (*[[Đậu Hà Lan|Pisum sativum]]*), nấm *[[Amanita muscaria]]*, và vi khuẩn *[[Escherichia coli]]*. Tám cấp bậc chính được in đậm; ngoài ra các phân cấp phụ cũng được liệt kê.

## Sách tham khảo

* 
* 
* 

## Xem thêm
* Phân loại giới Động vật
* Danh pháp hai phần
* Danh pháp ba phần
* Phân loại học Linnaeus
* Mã quốc tế cho danh pháp thực vật (ICBN)
* Mã quốc tế cho danh pháp thực vật (ICZN)
* Danh sách các thuật ngữ Latinh và Hy Lạp thường dùng trong tên gọi sinh học
* Cây phát sinh chủng loại (hay cây tiến hoá)
* Phân loại virus
* Tập hợp
* Nan đề loài
* *[[All Species Foundation]]*

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Phân loại của Whittaker 
* Tổng quan về phân loại thực vật 
* Tổng quan về phân loại động vật 

* The Tree of Life web project
* International Code of the Zoological Nomenclature (4th Edition) 2000 
* International Code of the Botanical Nomenclature (St. Louis Code) 2000 
* Phylocode 
* Taxonomy Trainer  at Omne Vivum News.
* Wikispecies: a directory of life
* For a cladistic approach to animal classification: Classification of living things
Phantom (định hướng)

**Phantom** có thể chỉ đến một trong các khái niệm sau:
*FH Phantom - máy bay tiêm kích phản lực tốc độ dưới âm thanh thời kỳ Thế Chiến II.
*F-4 Phantom II - máy bay tiêm kích - ném bom siêu thanh thời kỳ Chiến tranh Việt Nam và sau đó.
Phân loại khoa học (định hướng)

**Phân loại khoa học** có thể chỉ:

* Phân loại hoá học
* Phân loại học, ngành khoa học về cách xếp thể loại

## [[Sinh học]]
* Phân loại khoa học trong sinh học
* Phân loại học alpha, khoa học tìm, mô tả và đặt tên các sinh vật
* Phân loại khoa học Linnaeus, hệ thống phân loại khoa học cổ điển
* Phương pháp phân loại phân nhánh (*cladistics*), một phương pháp phân loại sinh vật mới, chủ yếu dựa trên phương pháp của phát sinh chủng loại học
* Phân loại virus, cách đặt tên và sắp xếp các loài virus

## [[Thiên văn học]]

* Phân loại sao
* Phân loại hình thái thiên hà
* Phân loại AGN thiên hà (*galaxy active galactic nucleus classification*)

## Xem thêm
* Phân loại, nói chung
Cá rồng

Tên gọi **cá rồng** là một từ thông dụng trong tiếng Việt để chỉ nhiều loại cá không có quan hệ.

Trong tự nhiên chúng sống chủ yếu ở các hồ rộng hoặc ở những con sông lớn, trong đó có một số loài rất hiếm được liệt kê trong sách Đỏ của thế giới như: cá kim long quá bối; cá huyết long; cá kim long hồng vĩ. Trong thế giới cá cảnh, cá rồng châu Á là loại được xếp vào hàng đầu bởi vẻ đẹp, nét độc đáo và vấn đề tâm linh vì người ta cho rằng: Cá rồng là tượng trưng cho sự may mắn, phát tài lộc, đem lại hạnh phúc và xua đuổi tà ma làm cho phong thủy được tốt hơn.

## Cá rồng đen
Cá rồng đen sống ở độ sâu 1.500m, thật sự là một dã thú tàn bạo của đại dương dù chỉ sở hữu một thân hình khiêm tốn. Cá rồng trưởng thành chỉ dài 15.2&nbsp;cm, đầu to, răng dài và nhọn, râu ở dưới cằm và gắn với bộ phận phát quang. Ngoài ra, dọc hai bên thân của cá rồng cũng có khả năng tự phát sáng để thu hút bạn tình trong mùa giao phối, đồng thời có tác dụng làm con mồi phía dưới mất phương hướng. Cá rồng đen sinh trưởng ở hầu hết các vùng biển nhiệt đới trên thế giới.

## Loài cá khác có tên cá rồng
* Stomiidae
* Họ Cá rồng
* Cá sư tử
* Vài giống thuộc họ Pegasidae
* Cá rồng châu Á

## Phân loại
Hầu như ở tất cả những vùng nhiệt đới trên thế giới đều có cá rồng. Căn cứ theo màu sắc hình dáng tự nhiên và theo đia danh sinh sống của chúng mà người ta phân chia chúng ra làm nhiều chủng loại khác nhau như: cá Ngân long (cá rồng châu Mỹ); cá Hắc long (cá rồng châu Phi). Cá rồng châu Á là loài cá được người chơi cá cảnh ưa chuộng hơn cả. Trong giới chơi cá cảnh thường phân biệt theo màu sắc và hình dáng ra làm bốn loại chính là:
#*Kim long quá bối* (giống này từ Malaysia) tên giao dịch quốc tế là: Cross Back Golden Maiaysia
#*Huyết long* (giống này từ Indonesia) tên giao dịch quốc tế là: Super Red
#*Kim long hồng vĩ* (giống này cũng từ Indonesia) tên giao dịch quốc tế là: Red Tail Golden
#*Thanh long* (giống này có ở nhiều nơi trên vùng nhiệt đới châu Á) tên giao dịch quốc tế là: Green Arowana

## Chú thích

## Liên kết ngoài
* Phim
Camembert (pho mát)

**Camembert** là một loại pho mát mềm của Pháp được làm ra lần đầu tại vùng Normandy ở Tây Bắc nước Pháp. Đây là một loại pho mát làm từ sữa bò tươi để lên men. Thời gian ủ thường là 3 tuần hoặc 4 tuần. Nguyên liệu là sữa bò chưa được diệt khuẩn theo phương pháp Pasteur và nguyên liệu này được làm chín bằng các loại mốc Penicillium candida và Penicillium camemberti trong ít nhất 3 tuần. Chính vì nguyên liệu là sữa bò chưa được xử lý diệt khuẩn, loại phô mai này gặp phải trở ngại từ các quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm trong việc nhập khẩu và kinh doanh ở một số nước.

## Lịch sử
Tương truyền, bà Marie Harel - một người nông dân đến từ vùng Normandy là người tìm ra cách chế biến loại pho mát này vào năm 1791 theo chỉ dẫn của một linh mục đến từ Alençon, Pháp.

Tuy nhiên, loại phô mai này chỉ thực sự trở nên nổi tiếng vào thế kỷ 19, khi nó có gắn liền với sự khởi đầu của quá trình công nghiệp hóa sản xuất phô mai. Vào năm 1890, kỹ sư M. Ridel đã phát minh ra hộp gỗ, giúp bảo quản và vận chuyển phô mai trong thời gian dài hơn, đặc biệt là đến Mỹ, nơi nó trở nên rất phổ biến. Những hộp gỗ này vẫn được sử dụng cho đến ngày nay.

## Quy trình sản xuất
Phô mai Camembert đầu tiên được làm từ sữa chưa tiệt trùng, và theo quy định AOC, loại "Camembert de Normandie" (chiếm khoảng 10% tổng sản lượng) bắt buộc phải được sản xuất từ sữa chưa tiệt trùng. Tuy nhiên, ngày nay nhiều nhà sản xuất phô mai bên ngoài vùng Normandy, Pháp, sử dụng sữa tiệt trùng để đảm bảo an toàn thực phẩm, tuân thủ quy định hoặc thuận tiện trong việc xuất khẩu.

Quá trình làm Camembert bắt đầu bằng việc cấy vi khuẩn mesophilic vào sữa bò ấm, sau đó thêm rennet - hỗn hợp enzyme để hỗ trợ quá trình đông tụ. Khi sữa đã đông, nó được cắt thành khối nhỏ khoảng 1&nbsp;cm, ướp muối, rồi cho vào khuôn hình trụ thấp. Những khuôn này sẽ được lật mỗi 6–12 giờ để giúp thoát hết phần váng sữa, và sau 48 giờ, phô mai sẽ trở thành một khối rắn, phẳng, hình trụ, nặng khoảng 250g. Ở giai đoạn này, phô mai vẫn còn cứng, dễ vỡ và có vị nhạt. Tiếp theo, bề mặt phô mai được phun dung dịch chứa nấm Penicillium camemberti, rồi được ủ ít nhất 3 tuần để phát triển lớp vỏ mốc trắng đặc trưng, đồng thời giúp phần ruột bên trong trở nên mềm mịn, béo ngậy. Khi đạt độ chín phù hợp, phô mai sẽ được bọc trong giấy và có thể đóng vào hộp gỗ để vận chuyển.

## Tham khảo
Tổng

**Tổng** có thể chỉ:
* Phép tính cộng.
* Một đơn vị hành chính của các nước:
** Bỉ: Tổng (Bỉ)
** Costa Rica: Tổng (Costa Rica)
** Ecuador: Tổng (Ecuador)
** Luxembourg: Tổng (Luxembourg)
** Pháp: Tổng (Pháp)
** Québec: Tổng (Québec)
** Thụy Sĩ: Tổng (Thụy Sĩ)
** Việt Nam: Tổng (đơn vị hành chính cũ Việt Nam).
*Địa danh của Tương Đàm, Hồ Nam, Trung Quốc: Tổng (địa danh).
Chỏm băng

**Chỏm băng** là một khối băng hình vòm che phủ nhỏ hơn 50.000&nbsp;km² diện tích đất (thông thường che phủ vùng cao nguyên). Các khối băng che phủ trên 50.000&nbsp;km² được gọi là các dải băng.

Các chỏm băng không bị giam hãm trong các đặc trưng địa hình (nghĩa là chúng nằm trên các đỉnh núi) nhưng *vòm* của chúng thường có tâm điểm xung quanh các điểm cao nhất của khối núi. Băng chảy ra từ điểm cao này theo các đường chia băng về phía các rìa, lề của chỏm băng.

Vatnajökull là một ví dụ về chỏm băng tại Iceland.

## Xem thêm
* Chỏm băng vùng cực
* Thềm băng
* Sông băng
* Đồng băng (băng nguyên)

## Chú thích
Lý Trần Quán

**Lý Trần Quán** (1735-1786) là một viên quan của nhà Lê trung hưng trong lịch sử Việt Nam.

## Cuộc đời
**Lý Trần Quán** (李陳瑻) quê làng Vân Canh, huyện Hoài Đức (trước 2008 thuộc tỉnh Hà Tây, nay là thành phố Hà Nội).

Lý Trần Quán nguyên họ Đặng, là con trai của Tiến sĩ Đặng Trần Diễm, do là con cầu tự nơi đền Chèm (nơi thờ Lý Ông Trọng) nên lấy họ là Lý Trần.Tra ngược xa hơn nữa, Lý Trần Quán là con cháu họ Đặng Trần và là hậu duệ của nhà Trần.

Năm Cảnh Hưng thứ 27 (1766), ông đỗ tiến sĩ thời Lê Hiển Tông.

Sau khi đỗ tiến sĩ, Lý Trần Quán từng giữ các chức quan từ Thiêm sai Lại phiên, Hiến sát sứ Hải Dương, Đốc đồng Cao Bằng, Hiệp trấn Sơn Tây, Đông các Đại học sĩ, Quốc tử giám Tư nghiệp. thiêm sai tri Binh phiên. Có tiếng là hiếu thảo trung nghĩa.

Năm 1786, Nguyễn Huệ - khi này là Long Nhương tướng quân kéo quân ra Bắc với danh nghĩa *"Phù Lê diệt Trịnh"*. Chúa Trịnh là Đoan Nam vương Trịnh Khải chạy về Hạ Lôi. Lý Trần Quán đón tiếp, giả bộ Trịnh Khải là quan Tham tụng Bùi Huy Bích. Tuy vậy, học trò của ông là Nguyễn Khang biết rõ chuyện thực và báo cho quân Tây Sơn tới bắt Trịnh Khải. Trịnh Khải tự tử trên đường đi.

Khi bị Trần Quán chỉ trích, Nguyễn Khang đáp:
:*"Sợ thầy không bằng sợ giặc, yêu chúa không bằng yêu mình."*

Tự xét thấy mình không bảo vệ được chúa và không biết dạy dỗ học trò, Lý Trần Quán tự tìm tới cái chết. Ông bắt chủ trọ mua cho mình một quan tài, mặc nguyên mũ áo nằm vào trong, rồi sai người đem chôn sống vào ngày 29 tháng 6 âm lịch năm 1786, hai ngày sau khi Trịnh Khải chết.

Lý Trần Quán được truy phong Công bộ thượng thư tước Dực Quận công, Lý Trần Quán còn được phong làm phúc thần.

Đời sau có đôi câu đối về hành trạng của ông rằng: "Khảng khái cần vương dị; Thung dung tựu nghĩa nan" (nghĩa là: Khảng khái làm việc cần vương thì dễ, ung dung làm trọn đại nghĩa thì khó).

Ông còn hai người em trai là Tiến sĩ Lý Trần Dự và Tiến sĩ Lý Trần Thản

## Liên kết ngoài

## Ghi chú
Aly & AJ

**Aly & Aj** là nhóm nhạc teen pop gồm hai chị em ruột Alyson Michalka (tên đầy đủ là Alyson Renae "Aly" Michalka, biệt danh: Aly) và Amanda Michalka (tên đầy đủ: Amanda Joy "AJ" Michalka, biệt danh: Aj). Họ lập thành 1 band khi còn rất nhỏ: Aly mới 5 tuổi còn Aj mới lên 3. Đầu tiên họ chỉ hát trong nhà thờ và trường học, khi Aj 9 tuổi thì cả hai bắt đầu đi diễn. Cô chị Aly nổi tiếng hơn khi đóng sê-ri phim *Phil of The Future* (cùng Ricky Ullman và Brenda Song).

## Album nhạc
* Into the Rush (2005)
* Into the Rush (Deluxe Edition) (2006)
* Acoustic Hearts of Winter (2006)
* Insomniatic (2007)
* Insomniatic (Deluxe Editon) (2007)
Các cô còn hát bài Like Whoa trong phim Minute man của kênh Disney

## Phim đóng chung
Vì sự nghiệp diễn xuất của hai chị em Alyson và Amanda Michalka rất khác nhau nên họ mới đóng chung 2 bộ phim:

## Tham khảo
Bộ Cá rồng

**Bộ Cá rồng** (danh pháp khoa học: ***Osteoglossiformes***, từ tiếng Hy Lạp *osteon*: xương, *glossa*: lưỡi, nghĩa là "lưỡi xương") là một bộ tương đối nguyên thủy trong cá vây tia chứa hai phân bộ là Osteoglossoidei và Notopteroidei với ít nhất 245 loài. Tất cả các loài đều sống trong môi trường nước ngọt.

Gymnarchidae (gồm một loài duy nhất *[[Gymnarchus niloticus]]*) và Mormyridae là cá điện yếu với khả năng cảm nhận con mồi trong điện trường của chúng.

Họ Hiodontidae có khi được xếp vào đây, nhưng cũng hay được đặt vào họ riêng Hiodontiformes.

Những loài trong bộ nay biến thiên đáng kể về hình dáng và bề ngoài; loài nhỏ nhất là *[[Pollimyrus castelnaui]]* (dài ), còn loài lớn nhất (*[[Arapaima gigas]]*) đạt chiều dài đến .

## Phát sinh chủng loài
Cây phát sinh chủng loài bộ Osteoglossiformes:

## Liên kết ngoài
*Tổng quan bộ Osteoglossiformes
* Phát sinh loài của Mikko cho bộ Osteoglossiformes 
* Các dạng cá bộ Osteoglossiformes cho bể cảnh
* Li Guo-Qing và Wilson Mark V. H. 1998. Osteoglossomorpha. Bonytongues. Phiên bản 6-10-1998. trong Dự án Web cây sự sống

## Ghi chú
Milan Jelić

Tiến sĩ **Milan Jelić** (chữ Cyrill: Милан Јелић) (26 tháng 3 năm 1956 ở làng Koprivna gần Modriča, Bosna và Hercegovina, Yugoslavia - 30 tháng 9 năm 2007 ở Doboj, Cộng hòa Serbia, Bosna và Hercegovina) đã là một nhà chính trị người Serb ở Bosna và Hercegovina. Từ ngày 9 tháng 11 năm 2006 cho đến lúc mất vì bệnh tim, ông đã là Tổng thống của Cộng hòa Serbia.

Sinh ra tại làng Koprivna gần Modriča, Jelić học xong chương trình trung học ở Doboj và học tại Khoa Kinh tế của (Đại học Novi Sad) ở Subotica, Serbia. Ông đã nhận bằng tiến sĩ từ Đại học Banja Luka.

Jelić đã trải qua 4 năm ở hội đồng địa phương ở Modriča, và đầu năm 1987, ông đã được bổ nhiệm làm giám đốc OOUR «8.septembar» (ngày nay là công ty quốc doanh «28.juni») ở trong thành phố. Ở đó, ông làm 7 năm và đã được bổ nhiệm làm tổng giám đốc của «Rafinerija ulja» Modriča. Sau Hiệp định Dayton được ký, ông đã được bầu vào Quốc hội Republika Srpska. Ông cũng làm chủ tịch của Hiệp hội Bóng đá Republika Srpska, và chủ tịch của Hiệp hội Bóng đá Bosna và Hercegovina.

Chiều ngày 30 tháng 9 năm 2007, trong lúc đang xem một trận bóng đá ở Modriča, Jelić bị lên cơn đau tim và mất ngay sau đó, sau khi các bác sĩ của Bệnh viện ở Doboj đã cố gắng cấp cứu nhưng không thành công.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Tổng thống Serbi từ trần trên báo Sài Gòn Giải Phóng ngày 1/10/2007)
Tắc Thiên tân tự

**Tắc Thiên tân tự** (Chữ Hán: 則天新字), còn gọi là **Tắc Thiên văn tự** (則天文字) hay **Võ Hậu tân tự** (武后新字), là một cách gọi chung cho một số chữ Hán do vị nữ hoàng độc nhất của Trung Quốc - Võ Tắc Thiên - sáng tạo (Tân tạo tự 新造字), hiện nay chúng thuộc phạm trù Dị thể tự (異體字). Nếu như phân loại chúng theo 6 cách tạo chữ Hán trong Lục Thư thì chúng thuộc chữ tượng hình và hội ý. Tuy số lượng chữ trong Võ Hậu tân tự không nhiều (khoảng 12 chữ) nhưng là những chữ thường dùng nên chúng có ảnh hưởng rất lớn đối với chữ Hán và văn hóa Trung Quốc.

## Một số ví dụ

## Tham khảo
Quang Châu (định hướng)

**Quang Châu** có thể là:

### Việt Nam
; Địa danh cũ
* Phường Quang Châu (thị xã Việt Yên, tỉnh Bắc Giang); nay là một phần xã Nếnh, tỉnh Bắc Ninh

### Hàn Quốc
* Tên âm Hán Việt (hanja: 光州) của thành phố Gwangju.
Đĩa mềm

**Đĩa mềm** (tiếng Anh:* Floppy disk*) là một dạng của bộ nhớ máy tính.

## Phân loại
Đĩa mềm có bốn loại dựa vào dung lượng:
*720KB hoặc 1,2MB, có kích thước 5 1/4"
*1,44 MB hoặc 2,88MB (đĩa mật độ cao), có kích thước 3 1/2"

Ngoài ra có một loại ít thấy ở Việt Nam là 8".

## Sử dụng
Trước đây đĩa mềm thường được sử dụng trong việc lưu trữ dữ liệu di động. Đặc biệt với các máy thế hệ rất cũ thường dùng đĩa mềm để chứa hệ điều hành, dùng để khởi động một phiên làm việc trên nền DOS.

Ngày nay đĩa mềm thường ít được sử dụng bởi chúng có nhược điểm: dung lượng lưu trữ thấp và dễ bị hư hỏng theo thời gian bởi các yếu tố môi trường. Các loại thẻ nhớ giao tiếp qua cổng USB và các thiết bị lưu trữ bằng quang học (đĩa CD, DVD...) đang thay thế cho đĩa mềm. Chúng khắc phục được các nhược điểm của đĩa mềm và đặc biệt là có thể có dung lượng rất lớn (đến năm 2007 đã xuất hiện các thẻ nhớ dung lượng hơn 10 GB, đĩa DVD lên đến 17 GB).

Tuy nhiên đĩa mềm vẫn cần thiết trong một số trường hợp cần sửa chữa các máy tính đời cũ: một số thao tác nâng cấp BIOS bắt buộc vẫn phải dùng đến nó.

## Thông số các loại đĩa mềm
Các thông số hai loại đĩa mềm gần đây nhất 5,25" và 3,5" được trình bày theo bảng sau:

## Tham khảo
* *Upgrading and Repairing Pcs, 17th Edition*. **Scott Mueller** 

## Xem thêm
* Ổ đĩa mềm

## Tham khảo
Cao Ly Cao Tông

**Cao Ly** **Cao Tông** (Hangul: 고려 고종, chữ Hán: 高麗 高宗; 3 tháng 2 năm 1192 – 21 tháng 7 năm 1259, trị vì 1213 – 1259) là vị vua thứ 23 của Cao Ly trong lịch sử Triều Tiên. Ông là con trai duy nhất của Cao Ly Khang Tông và Nguyên Đức Vương hậu, được Thôi Trung Hiến đưa lên làm vua, nguyên danh là **Vương Triệt** (왕철, 王皞), tự **Thiên Hựu** (천우, 天祐).

Thời đại trị vì của Cao Tông được đánh dấu bằng các cuộc xung đột kéo dài với Đế quốc Mông Cổ tìm cách thôn tính Cao Ly, và chỉ kết thúc khi vương quốc này cuối cùng bị biến thành chư hầu năm 1259.

Dù lên ngôi năm 1213, vua Cao Tông không có nhiều quyền lực cho đến khi các quân sư đầy quyền lực bị giết hết. Năm 1216, Đế quốc Khiết Đan đã xâm lược nhưng đã bị đánh lui. Tháng 8 năm 1232, Cao Tông dời đô của Cao Ly từ Tùng Đô (tức Khai Thành) đến đảo Giang Hoa và đã bắt đầu xây dựng các thành trì phòng thủ ở đó để chuẩn bị chống cự quân Mông Cổ. Cao Tông đã chống cự được xâm lược của Mông Cổ gần 30 năm trước khi vương quốc của ông bị buộc phải đầu hàng quân Mông năm 1259. Cao Tông mất ngay sau đó.

Năm 1251, việc chạm khắc Bát vạn đại tàng kinh, một bộ tuyển tập kinh Phật ghi chép lại trên 81.000 tấm gỗ đã hoàn thành.

Ông mất khi được 67 tuổi, truy thụy **Trung Hiến An Hiếu Đại Vương** (忠憲安孝大王), táng tại Hồng lăng (洪陵). Con trai đầu của ông kế vị, tức Cao Ly Nguyên Tông.

## Gia quyến
* Cha: Cao Ly Khang Tông.
* Mẹ: Nguyên Đức Vương hậu (원덕왕후; 1161 – 1239), cháu ngoại của Cao Ly Nhân Tông. Cao Tông truy thụy **Nguyên Đức Vương thái hậu**.
* Thê tử:
** An Huệ Vương hậu (안혜왕후; ? – 1232), con gái của Cao Ly Hi Tông, xét vai vế thì bà là chị họ của Cao Tông. Được truy phong Vương thái hậu năm 1260.
**# **[[Cao Ly Nguyên Tông]]**.
**# Phế đế **[[Cao Ly Anh Tông]]**.
**# Thọ Hưng Cung chúa (수흥궁주), lấy Tân Dương công Vương Chuyên (신양공 왕전), sinh hai con trai.
** Thứ phi không rõ danh tính, sinh một công chúa.

## Xem thêm
* Lịch sử Triều Tiên
* Danh sách vua Triều Tiên

## Tham khảo
Bát vạn Đại tạng kinh

**Bát vạn Đại tạng kinh** (Hanja: 八萬大藏經; Hangul: 팔만 대장경; phiên âm Latin: *Palman Daejanggyeong*), còn gọi là **Cao Ly Đại tạng kinh** (高麗大藏經 / 고려 대장경) hay **Cao Ly Tam tạng** (tiếng Anh: *Tripitaka Koreana*) là một bộ tập hợp các bản khắc kinh Phật Hán văn trên 81.000 khối gỗ in được thực hiện dưới thời vua Cao Ly Cao Tông vào thế kỷ 13. Đây là phiên bản Đại tạng kinh được bảo tồn nguyên vẹn và đầy đủ nhất về giáo quy bằng chữ Hán của thế giới, không có lỗi hay đính chính nào với 52.382.960 chữ được sắp xếp thành hơn 1496 đề mục và 6568 tập. Mỗi miếng gỗ có kích thước 70x24cm. Chiều dày của miếng gỗ khoảng 2,6–4&nbsp;cm và mỗi tấm nặng khoảng 3–4&nbsp;kg. Tác phẩm chạm khắc được lưu giữ ở chùa Haeinsa (Hải Ấn tự), tỉnh Nam Gyeongsang, Hàn Quốc.

*Bát vạn đại tạng kinh* được khắc lần đầu vào năm 1018, khi Cao Ly bị người Khiết Đan xâm lược trong cuộc chiến tranh Cao Ly-Khiết Đan lần thứ 3. Việc khắc chạm kinh này được xem là mang lại may mắn cầu nguyện Đức Phật cứu giúp.

Cao Ly Đại tạng kinh được dùng làm nguồn tham khảo cho ấn bản Taisho Shinshu Daizokyo của Nhật Bản.

Ủy ban UNESCO đánh giá Bát vạn đại tạng kinh là một trong những tác phẩm vô giá không chỉ là *"bản khắc quan trọng và đầy đủ nhất về học thuyết [[Phật giáo]] trên thế giới mà nó còn có giá trị về mặt thẩm mỹ chứng tỏ một trình độ tay nghề cao"*. Bát vạn đại tạng kinh đã được UNESCO công nhận là di sản tư liệu thế giới.

## Tham khảo
Haeinsa

**Haeinsa** (ko. 해인사, zh. 海印寺, Hải Ấn tự) là một trong những chùa Phật giáo hàng đầu ở Hàn Quốc. Ngôi chùa này nổi bật vì có lưu giữ *[[Bát vạn đại tạng kinh|Tripitaka Koreana]],* bộ chạm khắc kinh Phật trên 81.258 tấm gỗ, được lưu giữ ở đây từ năm 1398.

Chùa Hải Ấn là một trong ba Tam Bảo tự của Triều Tiên và đại diện cho Pháp. Ngôi chùa này nằm ở núi Gaya ở tỉnh Nam Gyeongsang, là trung tâm Thiền tông Hàn Quốc và là nơi thờ Thiền sư **Thối Ông Tính Triệt** (zh. Seongcheol), viên tịch năm 1993.

Ngôi chùa được xây năm 802. Truyền thuyết cho rằng hai nhà sư người Triều Tiên là Suneung và Ijeong trở về từ Trung Hoa và đã trị khỏi bệnh cho vợ của vua Ai Trang. Để tỏ lòng biết ơn lòng nhân từ của Phật, đức vua đã ra lệnh xây dựng ngôi chùa.

Ngôi chùa đã được phục hồi lại những năm 900, 1488, 1622, và 1644. Hirang, sư phụ trụ trì của ngôi chùa đã được vua Taejo của Goryeo ban chức. Hải Ấn tự đã bị thiêu rụi trong một trận hỏa hoạn năm 1817 và toà chính đã được xây lại năm 1818. Một lần trùng tu lại vào năm 1964 đã làm lộ ra một long bào của vua Quang Hải Quân, người đã cho trùng tu chùa này năm 1622

Chùa Hải Ấn, Nơi cất giữ "Bát vạn đại tạng kinh" đã được UNESCO đưa vào danh sách di sản thế giới năm 1995. Ủy ban UNESCO cho rằng ngôi chùa này là độc đáo vì không có tòa nhà lịch sử nào được dành riêng cho việc gìn giữ các hiện vật và kỹ thuật được sử dụng thì chân thật một cách đặc thù.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*Official website (Korean language)
*Asian Historical Architecture: Haeinsa
*South Korean Cultural Properties Administration page for Haeinsa and ''Tripitaka Koreana''
*Digital Dictionary of Buddhism (log in as "guest")
*UNESCO: Haeinsa Temple Janggyeong Panjeon
*Cultural Heritage: Haeinsa Janggyeong Panjeon
*Haeinsa Temple on VisitKorea.or.kr