open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
X.509

**X.509** là một tiêu chuẩn của Liên minh Viễn thông Quốc Tế , viết tắt là ITU (Tiếng Anh: International Telecommunication Union) định dạng chuẩn cho chứng chỉ khóa công khai. Chứng chỉ X.509 được sử dụng trong nhiều giao thức Internet, bao gồm TLS/SSL, là cơ sở cho HTTPS, giao thức an toàn để duyệt web. Chúng cũng được sử dụng trong các ứng dụng ngoại tuyến, như chữ ký điện tử.

X.509 dựa trên X.500, mà bản thân X.500 còn chưa được định nghĩa hoàn hảo. Kết quả là chuẩn X.509 đang được diễn giải theo một số cách, tùy theo công ty cung cấp quyết định sử dụng như thế nào. X.509 lần đầu tiên được công bố vào năm 1988, và các phiên bản tiếp theo đã được đưa ra để giải quyết các vấn đề an toàn, đây cũng là sự cố xảy ra bất ngờ ngay lần công bố đầu tiên.

X.509 hỗ trợ cả hai mã bí mật (mã đơn) và mã công khai. X.509 định nghĩa các nội dung về một chứng thực, bao gồm số phiên bản, số serial, ID chữ ký, tên công bố, thời điểm có hiệu lực, định nghĩa chủ đề, phần mở rộng và chữ ký trên các trường trên.
Về cơ bản, một người có trách nhiệm chứng nhận sẽ đặt khóa công khai của một người nào đó có nhu cầu chứng thực vào thủ tục chứng thực và sau đó xác thực lại bằng khóa riêng. Điều nầy bắt buộc khóa và thủ tục chứng thực phải luôn đi kèm với nhau. Bất cứ ai cần dùng khóa công cộng của một đối tượng nào đó đều có thể mở thủ tục chứng thực bằng khóa công cộng của các đối tượng nầy do người có trách nhiệm chứng thực cung cấp (các khóa công cộng nầy được ký hoặc khóa bằng khóa riêng của người có trách nhiệm chứng thực). Vì vậy, người sử dụng phải tin rằng người có trách nhiệm chứng thực sẽ bảo đảm việc hợp lệ hóa người chủ của khóa công khai và thực sự khóa công khai ở đây chính là khóa công khai của người có trách nhiệm chứng thực. Đây chính là lãnh địa của các PKI (public-key infrastructures). PKI là một kiến trúc phân cấp những đối tượng có trách nhiệm xác minh các khóa công khai lẫn nhau

## Tham khảo
Sổ tay (định hướng)

**Sổ tay** (trong tiếng anh là notebook) có thể hiểu là:
* Một quyển vở nhỏ, sổ nhỏ có thể dùng bỏ túi sử dụng cho việc ghi chép.
* Yếu lược, một cuốn sách tóm tắt những điều cần nhớ như công thức, bảng số, số liệu...) ví dụ như: Sổ tay toán học sơ cấp; Sổ tay của kỹ sư xây dựng, sổ tay nội trợ, sổ tay làm đẹp...
* Sổ tay chép lời bài hát (hay còn gọi là *sổ ghi chép bài hát*) và dán hình thần tượng của thanh thiếu niên, đặc biệt là các cô gái trẻ.

## Xem thêm
* Sổ lưu bút
* Nhật ký
* Vở

## Tham khảo
Hoàng Mai (định hướng)

**Hoàng Mai** có thể là một trong số các địa danh sau:

## Việt Nam
* Phường Hoàng Mai, thành phố Hà Nội
* Phường Hoàng Mai, tỉnh Nghệ An

; Địa danh cũ
* Quận Hoàng Mai, thành phố Hà Nội
* Thị xã Hoàng Mai, tỉnh Nghệ An
* Thị trấn Hoàng Mai (huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An); sau là phường Quỳnh Thiện (thị xã Hoàng Mai); nay là một phần của phường Hoàng Mai.

## Trung Quốc
* Huyện Hoàng Mai trực thuộc địa cấp thị Hoàng Cương, tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc.
Nguyên lý thứ không của nhiệt động lực học

**Định luật không nhiệt động lực học** là phát biểu về hiện tượng các vật thể khi tiếp xúc tiến tới trạng thái cân bằng nhiệt và là cơ sở để định nghĩa khái niệm nhiệt độ. Có khá nhiều cách phát biểu tương đương cho định luật này. Một trong các cách là:

:*Nếu hai hệ thống nhiệt động lực học đang nằm trong trạng thái cân bằng nhiệt với hệ thống thứ ba, thì chúng đều đang ở trạng thái cân bằng nhiệt với nhau.

Như vậy nếu cân bằng nhiệt là một [[quan hệ toán học]] thì đây là một [[quan hệ (toán học)#Quan hệ tương đương và quan hệ thứ tự|quan hệ tương đương]].

[[Nhiệt độ]] được định nghĩa dựa trên quan hệ này, và phát biểu trên có thể biểu diễn là: *nếu Ta=Tb và Tb=Tc thì Ta=Tc* (*Ta*, *Tb*, *Tc* là nhiệt độ ba vật *a*, *b* và *c*; trong đó *a* và *c* đang cân bằng nhiệt với *b'').
## Xem thêm
*Nguyên lý thứ nhất của nhiệt động lực học
*Nguyên lý thứ hai của nhiệt động lực học
*Nguyên lý thứ ba của nhiệt động lực học

## Tham khảo
Thuế tài sản

**Thuế tài sản** hay còn gọi là **thuế thổ trạch** là loại tên gọi chung của các sắc thuế đánh vào quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng tài sản. Thuế được thu hàng năm một lần. Sắc thuế tài sản phổ biến nhất là thuế bất động sản (ở một số nước, chính quyền tách bất động sản thành nhà ở và đất ở và tương ứng là hai sắc thuế riêng). Thời phong kiến Việt Nam, thuế điền thổ, còn gọi là thuế ruộng đất là một loại thuế tài sản phổ biến. Có một sắc thuế tài sản được thu khi phát sinh sự thay đổi quyền sở hữu và quyền sử dụng tài sản, như thuế trước bạ, thuế thừa kế.

Cơ sở tính thuế là giá trị của tài sản. Để giảm thiểu hành vi trốn lậu thuế, các nước đều thành lập cơ quan định giá tài sản. Về nguyên tắc, mọi cá nhân (hộ gia đình) có sở hữu hay sử dụng tài sản đều phải đóng thuế tài sản, tuy nhiên trong trường hợp tài sản có giá trị nhỏ đến mức mà số thuế thu được trở nên không có ý nghĩa khi xét thêm chi phí của công tác thu thuế, chính quyền sẽ quyết định mức thuế phải nộp là 0.

Việc đánh thuế tài sản sẽ tránh được sự méo mó trong thuế thu nhập, đó là việc chuyển hóa thu nhập thành tài sản. Thuế tài sản thường chỉ đánh trong những trường hợp sau:
*Khi hình thành hoặc chấm dứt quyền sở hữu tài sản: thuế đăng ký tài sản, thuế chuyển quyền sở hữu tài sản
*Trong quá trình sử dụng tài sản: trong trường hợp này, thuế tài sản thường đánh với những tài sản lớn, có giá trị như máy bay, du thuyền, biệt thự...

Do tài sản là những thứ khó di chuyển qua biên giới giữa các địa phương, nên thuế tài sản thường được xác định là một nguồn thu của ngân sách địa phương.

## Đức
Ở Đức có hai loại thuế tài sản: A và B. Thuế tài sản A cho các mảnh đất nông và lâm nghiệp, còn thuế loại B là cho các mảnh đất khác, không phân biệt là có xây cất gì trên đó không. Tuy nhiên đất có xây cất thì bị đóng thuế nhiều hơn, vì chủ sở hữu phải trả cả thuế cho bất động sản dựa vào giá trị của nó. Người dân phải trả mỗi năm thuế cho chính quyền địa phương khoảng gần 14 tỷ Euro. Trong năm 2015 thuế cho một mảnh đất có nhà cho một gia đình ở thành phố lớn với hơn 100.000 dân cư trung bình khoảng 577 Euro mỗi năm, một căn hộ trong một căn nhà nhiều gia đình khoảng 229 Euro.

## Tham khảo
Hawai

* Hawai, Tottori, một thị trấn nhỏ thuộc tỉnh Tottori, Nhật Bản 
* Hawai, Ấn Độ, là trụ sở hành chính của quận Anjaw, ở Arunachal Pradesh, Ấn Độ 
* Hawai, New Zealand, một địa điểm ở New Zealand 
* Sông Hawaii, New Zealand

## Xem thêm

* Hawaii, tiểu bang thứ 50 của Hoa Kỳ 
* Havai'i, tên cũ của đảo Raiatea 
* Huawei, một công ty công nghệ đa quốc gia của Trung Quốc
## Tham khảo
Cao Sĩ Kiêm

**Cao Sĩ Kiêm** (sinh ngày 26 tháng 8 năm 1941) là một nhà kinh tế và chính khách người Việt Nam, nguyên Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam từ năm 1989 đến năm 1997. Năm 1997, ông bị bãi nhiệm chức vụ Thống đốc do không được Quốc hội phê chuẩn khi Chính phủ tái đề cử. Ngoài ra, ông bị cảnh cáo trước Đảng về trách nhiệm quản lý ngân hàng trong Vụ án EPCO - Minh Phụng.

Ngày 13 tháng 8 năm 2015, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã đặt Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đồng Á, nơi ông giữ chức Chủ tịch Hội đồng quản trị, dưới sự giám sát đặc biệt.

## Thân thế sự nghiệp
Ông sinh ngày 26 tháng 8 năm 1941 tại thôn Nam Long, xã Tự Tân, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình (nay là xã Tân Thuận, tỉnh Hưng Yên). Ông có bằng Tiến sĩ kinh tế.

Công tác trong ngành ngân hàng.

Sau khi học học hết lớp 7, Cao Sĩ Kiêm chuyển sang học lớp sơ cấp Ngân hàng 6 tháng ở Hà Nội rồi xung phong đi lên tỉnh miền núi Bắc Cạn năm 1960. Năm 1965 về Thái Bình làm cán bộ ngân hàng Thái Bình, sau đó làm Phó giám đốc, Giám đốc Ngân hàng Nhà nước tỉnh Thái Bình.

Sau đó ông chuyển sang con đường chính trị làm Bí thư Huyện ủy Thái Thụy, Bí thư Tỉnh ủy Thái Bình (1985), Ủy viên dự khuyết dự khuyết từ khóa VI(1986) và năm 1989 được bổ nhiệm làm Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trong những năm Việt Nam chuyển sang cơ chế đổi mới. Năm 1997 ông, vì Vụ án EPCO - Minh Phụng, từ nhiệm chức vụ Thống đốc Ngân hàng, người tạm thay thế Quyền Thống đốc là ông Đỗ Quế Lượng.

Ông là Ủy viên Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa VII và VIII (1991-2001),

Năm 2007, ông được bầu làm Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XII.

Ngoài ra, ông từng giữ một số cương vị quan trọng như:
* Phó trưởng Ban Kinh tế Trung ương của Đảng Cộng sản Việt Nam.
* Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính tiền tệ quốc gia.
* Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME).
* Thành viên trong Hội đồng Khoa học của trường Cán bộ Quản lý Doanh nghiệp Việt Nam (CBAM).
* Chủ tịch Hội đồng quản trị Ngân hàng TMCP Đông Á, ngân hàng bị NHNN vào ngày 13/8/2015 ra Quyết định kiểm soát đặc biệt. Ông Cao Sĩ Kiêm sau đó xin từ nhiệm vì lý do sức khỏe, được thay thế vào ngày 26/8 bởi ông Võ Minh Tuấn. Tuy nhiên, do ĐHĐCĐ của ngân hàng chưa thể tổ chức để chấp thuận đơn xin từ nhiệm thành viên HĐQT của ông, nên ông vẫn có tên trong HĐQT của Ngân hàng Đông Á. Chỉ đến khi Ngân hàng Đông Á được chuyển giao bắt buộc cho HDBank (Ngân hàng Đông Á sau đổi tên thành Ngân hàng Số Vikki), ông mới chính thức thôi làm thành viên HĐQT của ngân hàng này.

## Khen thưởng
* Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhì
* Huân chương Độc lập hạng Nhì
* Huân chương Lao động hạng Nhất
* (8) huy chương của các bộ, ban ngành TW.

## Chú thích

## Liên kết ngoài
Lê Quốc Sản

**Lê Quốc Sản** là một sĩ quan cấp cao trong Quân đội nhân dân Việt Nam, hàm Thiếu tướng, nguyên Phó Tư lệnh Quân khu 9, Tư lệnh Quân khu 8 (1974-1975).

## Tiểu sử
Thiếu tướng **Lê Quốc Sản** có bí danh là ***Tám Phương***. Ông sinh năm 1920 tại xã Hải Anh, huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định.
Ông mất năm 2000. Hưởng thọ 80 tuổi.
## Tóm tắt quá trình hoạt động
*Ông nhập ngũ tháng 4 năm 1945, gia nhập Đảng Cộng sản Việt Nam từ năm 1945.

*Tháng 8 năm 1945, ông chỉ huy Quân giải phóng của Việt kiều ở Savanakhet (Lào).
*Tháng 5-1946, có lệnh tập hợp quân giải phóng chiến đấu ở Lào, ông Dương Tự Cẩm cùng các ông Nguyễn Chánh, Lê Quốc Sản, Đỗ Huy Rừa được giao nhiệm vụ tổ chức, huấn luyện. Tại chiến khu Noọng-ke, trong vòng 10 ngày, đã lựa chọn và tập trung được hơn 400 chiến sĩ trong số những người tình nguyện từ các cơ sở Việt kiều, thành chi hội Trần Phú. Lê Quốc Sản làm Chi đội phó Chi đội Trần Phú cùng chi đội từ Thái Lan về Việt Nam tham gia kháng chiến. Sau khi về nước Chi đội Trần Phú lấy tên là Chi đội Hải ngoại 4. 
*Từ năm 1947 đến năm 1954, ông hoạt động ở chiến trường Nam Bộ; làm Trung đoàn phó, Trung đoàn trưởng, Liên trung đoàn trưởng rồi Tỉnh đội trưởng tỉnh Vĩnh Trà.
*Năm 1954, ông tập kết ra miền Bắc, làm Trưởng phòng Phòng Bờ biển, Trung đoàn trưởng Trung đoàn 50 thuộc Quân khu Tả Ngạn.
*Năm 1961, ông trở lại chiến trường Nam Bộ, làm Chỉ huy trưởng Quân khu 8. 
*Từ năm 1972 đến năm 1975, ông làm Phó Tư lệnh rồi Tư lệnh Quân khu 8.
*Trong Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử ông là Phó Tư lệnh cánh quân Tây Tây Nam tức đoàn 232-lực lượng tương đương một quân đoàn tăng cường. 
*Từ tháng 5 năm 1976 đến năm 1980, ông làm Phó Tư lệnh Quân khu 9.
*Từ năm 1980 đến năm 1987, ông chuyển sang làm công tác tổng kết chiến tranh.
*Ông được phong quân hàm Thiếu tướng năm 1974,
## Huân huy chương
Ông được Nhà nước Việt Nam tặng thưởng: Huân chương Độc lập hạng nhất, 02 Huân chương Quân công hạng nhất, Huân chương Chiến thắng hạng nhất, Huân chương Kháng chiến hạng nhất và nhiều huân, huy chương khác.
## Tham khảo
Lữ Minh Châu

**Lữ Minh Châu** (tên thật là **Lữ Triều Phú**, tên khác là **Ba Châu**) nguyên là Tổng Giám đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (tương đương với chức vụ Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam hiện nay) từ năm 1986 đến năm 1989. Ông đã từng được chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa cử đi học tài chính ngân hàng tại Liên Xô cũ.

Trong loạt bài viết về ông, báo *[[Thanh Niên (báo)|Thanh Niên]]* đã viết: *"ông là một trong những người chỉ huy "đường dây buôn tiền" có một không hai trong lịch sử nhân loại: Chuyển hàng trăm triệu USD tiền viện trợ thành tiền Sài Gòn ngay giữa thành phố Sài Gòn để phục vụ cho các chiến trường đánh Mỹ"*. Thời điểm đó, ông là Phó ban Tài chính Đặc biệt của Trung ương Cục (thuộc lực lượng Mặt trận Giải phóng Miền Nam Việt Nam và Việt Nam Dân chủ Cộng hòa) giữ trách nhiệm thực hiện nhiệm vụ nói trên.

## Sự nghiệp
Năm 1975, ông giữ chức Trưởng ban Quân quản các ngân hàng Sài Gòn – Gia Định của lực lượng Mặt trận Giải phóng Miền Nam Việt Nam và Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, tổ chức tiếp quản toàn bộ tiền, vàng của chính quyền Việt Nam Cộng hòa vào ngày 30 tháng 4 năm 1975.

Sau khi tiếp quản, ông được bổ nhiệm làm Giám đốc Ngân hàng Quốc gia Sài Gòn – Gia Định.

Năm 1986 ông được bổ nhiệm làm Tổng Giám đốc Ngân hàng Nhà nước (đến năm 1989) và được bầu làm Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam tại Đại hội Đảng VI.
 
Năm 1989 ông được cử giữ chức vụ Phó Chủ nhiệm Ủy ban Hợp tác Đầu tư với Nước ngoài (đến năm 1995) kiêm Trưởng ban Quản lý các Khu Chế xuất TP Hồ Chí Minh.

Năm 2010 ông được Nhà nước trao tặng Huân chương Độc lập hạng nhì.

Chiều 16/3/2022, tại Thành phố Hồ Chí Minh, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc, các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước dự Lễ truy tặng danh hiệu " Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân" cho đồng chí Lữ Minh Châu, nguyên Phó Ban Tài chính đặc biệt N2683, nguyên Tổng giám đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

## Chú thích

## Liên kết ngoài
 
*Báo Thanh Niên, loạt phóng sự 23 bài Người 'buôn tiền' thành Bộ trưởng
Trần Văn Trân

Thiếu tướng **Trần Văn Trân** (1927-1997), Phó Giám đốc Học viện Lục quân; quê thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên – Huế.

Ông nhập ngũ năm 1945, được phong quân hàm Thiếu tướng năm 1985, gia nhập Đảng Cộng sản Việt Nam từ năm 1946.

## Hoạt động
Trong Kháng chiến chống Pháp, ông tham gia quân đội tại mặt trân Bình Trị Thiên Tại các trung đoàn 95,101, Trần Cao Vân và đảm nhiệm các chức vụ từ chiến sĩ đến Trung đoàn phó.

Tháng 10 năm 1963, trong chiến tranh Việt Nam, ông chiến đấu ở Mặt trận Tây Nguyên, giữ các chức vụ: Sư đoàn phó rồi Sư đoàn trưởng Sư đoàn 1, hàm Đại tá.

Tháng 2 năm 1970, ông bị phía Việt Nam Cộng hòa bắt làm tù binh và đưa đi giam ở nhà tù Cần Thơ. Sau một lần đấu tranh, toàn trại Cần Thơ tuyệt thực trước lúc bầu cử tổng thống Thiệu, ông bị chuyển đi nhà tù Hố Nai - Suối Máu (Biên Hòa).

Tháng 2 năm 1973, ông được trao trả theo Hiệp định Paris tại sông Thạch Hãn.

Tháng 9 năm 1973, ông làm Sư đoàn trưởng Sư đoàn 341. Năm 1975, ông đưa sư đoàn này từ QK4 vào chiến trường miền đông để tham gia chiến dịch mùa xuân 1975.

Tháng 4 năm 1976, ông làm Phó Tư lệnh Quân đoàn 4.

Tháng 12 năm 1978, ông làm Phó Giám đốc Học viện Lục quân.

Từ tháng 9 năm 1984 đến năm 1987, ông làm Tham mưu phó rồi Tham mưu trưởng Bộ Tư lệnh Mặt trận 719.

Tháng 5 năm 1988, ông là thành viên Đoàn công tác của Bộ Quốc phòng Việt Nam (Đoàn 890) giúp Bộ Quốc phòng Campuchia.

Năm 1995, ông nghỉ hưu và qua đời năm 1997.

## Tặng thưởng
Ông được Nhà nước Việt Nam tặng thưởng: 05 Huân chương Quân công (03 hạng nhất, 02 hạng nhì), 03 Huân chương Chiến công hạng ba và nhiều huân, huy chương khác.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Chế độ quyền lực tập trung

**Chế độ quyền lực tập trung** hay **chế độ đầu sỏ**, **chế độ quả đầu** (từ tiếng Hy Lạp: ὀλιγαρχία (oligarkhía); ghép từ ὀλίγος (olígos), nghĩa là "một vài", và ἄρχω (arkho), nghĩa là "cai trị hay điều khiển") là một dạng thể chế quyền lực trong đó đa số quyền lực nằm trong tay thiểu số. Những người này có thể được nhìn nhận qua dòng dõi hoàng gia, tài sản, quan hệ gia đình, kiến thức, đoàn hội cơ quan hay cầm quyền quân sự. Những nước quyền lực tập trung thường được cai trị bởi một vài gia đình lớn mạnh và thường truyền lại quyền lực cho nhiều thế hệ trong gia đình, nhưng việc thừa kế không phải là một điều kiện cần trên thực tế của chế độ này.

Xuyên suốt lịch sử, các thể chế quyền lực tập trung mang tính chất độc tài (dựa trên sự tuân thủ của công chúng và/hay sự đàn áp để tồn tại) hay mang tính chất tương đối ôn hòa. Aristotle là người tiên phong trong việc sử dụng thuật ngữ này tương đương với sự cai trị của những kẻ giàu, thuật ngữ chính xác là chế độ tư hữu, tư quyền (plutocracy). Tuy nhiên, * chế độ quyền lực tập trung* không phải lúc nào cũng là chế độ tư quyền, do thiểu số cầm quyền có thể đơn giản là một nhóm đặc quyền, và không cần phải có quan hệ huyết thống như ở chế độ quân chủ.

## Tổng quan
Trong lịch sử, nhiều chế độ chính quyền đầu sỏ đã trao quyền lực chính trị cho một nhóm thiểu số, có những tranh luận cho rằng đây là một dạng chế độ chính quyền quý tộc (aristocracy - được tổ chức bởi những người có năng lực nhất và thông thái nhất). Những dạng chính quyền như vậy thường được kiểm soát bởi những gia đình có thế lực, con của những gia đình này được nuôi dưỡng, giáo dục để trở thành người kế thừa quyền lực trong chính quyền.

Tuy nhiên quyền lực này không được thi hành một cách công khai, những đứng đầu duy trì cái gọi là "quyền lực đằng sau vương miện", áp đặt sự kiểm soát thông qua các phương tiện kinh tế. Mặc dù những người theo trường phái Aristotle cho rằng thuật ngữ này tương đương với việc cai trị bởi những người giàu, mà với trường hợp này dùng thuật ngữ "plutocracy" thì chính xác hơn, còn với chế độ oligarchy không luôn nhất thiết là cai trị bởi người giàu, mà có thể những người đứng đầu có thể đơn giản là một nhóm người có đặc quyền.

## Tài phiệt Nga
* Boris Berezovsky - LogoVaz
* Mikhail Khodokovsky - Rosprom Group (Menatep)
* Mikhail Fridman - Alfa Group
* Vladimir Gusinsky - Most Group
* Vladimir Potanin - Oneximbank
* Alexandr Smolensky — SBS-Agro (Ngân hàng Thủ đô)
* Vladimir Vinogradov — Inkombank

## Tham khảo
Võ Bẩm

**Võ Bẩm** (1915-2008) là một tướng lĩnh của Quân đội nhân dân Việt Nam, hàm Thiếu tướng, nguyên là Phó Chủ nhiệm Ủy ban Thanh tra Quân đội thuộc Bộ Quốc phòng Việt Nam (1971-1978). Ông là người có công lớn trong việc mở đường Trường Sơn trên bộ, là tư lệnh đầu tiên của đoàn 559.

## Tiểu sử tóm tắt
Ông sinh năm 1915; quê xã Tịnh Khê, huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi; (nay là xã Tịnh Khê, tp Quảng Ngãi, tỉnh Quảng Ngãi) thụ phong quân hàm Thiếu tướng năm 1974.

*Năm 1934, ông gia nhập Đảng Cộng sản Đông Dương.
*Trước Cách mạng tháng Tám (1945), ông hoạt động bí mật, làm Bí thư huyện ủy Sơn Tịnh, Tỉnh ủy viên Quảng Ngãi.
*Trong Kháng chiến chống Pháp, từ tháng 10 năm 1945 đến năm 1954, ông giữ các chức vụ từ Chính trị viên tiểu đoàn đến Chính ủy trung đoàn.
*Năm 1957, Cục phó Cục Quản lý thuộc Bộ Tổng Tham mưu.
*Năm 1958, Cục phó Cục Nông binh (sau gọi là Cục Nông trường) thuộc Tổng cục Hậu cần.
*Tháng 5 năm 1959, ông được Chủ tịch Hồ Chí Minh giao nhiệm vụ tổ chức và đi mở Đường Trường Sơn, được cử làm Đoàn trưởng đầu tiên (Tư lệnh đầu tiên) Đoàn 559.
*Năm 1965, ông làm Phó Tư lệnh Bộ Tư lệnh 559.
*Tháng 1 năm 1967, ông làm Chính ủy Đoàn 95.
*Từ tháng 11 năm 1967 đến năm 1968, ông làm Cục trưởng Cục Quản lý giáo dục kiêm Trưởng phòng Chính trị Bộ Tổng Tham mưu.
*Từ tháng 8 năm 1971 đến năm 1978, ông làm Phó Chủ nhiệm Ủy ban Thanh tra Quân đội.

Năm 1980, ông nghỉ hưu.

Ông qua đời lúc 5 giờ 55 phút ngày 5 tháng 7 năm 2008 tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, Hà Nội.

## Vinh danh

* Huân chương Hồ Chí Minh
* Huân chương Quân công hạng Nhất, hạng Nhì
* Huân chương Chiến thắng hạng Nhất
* Huân chương Kháng chiến hạng Nhất
* Huân chương Chiến công hạng Nhất

và nhiều huân, huy chương khác.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Thiếu tướng Võ Bẩm và tuyến đường Trường Sơn huyền thoại, phần 1, phần 2.
*Thiếu tướng Võ Bẩm - "Kiến trúc sư" của đường Trường Sơn huyền thoại
Bia tươi

**Bia tươi** hay còn gọi là **bia hơi** là loại bia có thể chưa được diệt khuẩn theo phương pháp Pasteur trước khi đóng lon hoặc đóng chai. Bia phải được giữ lạnh từ 2&nbsp;°C đến 4&nbsp;°C và uống ngay sau khi khui. Bia sẽ bị chua nếu để bia trên 6&nbsp;°C sau hai ngày. Bia tươi có thể giữ được hương vị nguyên thủy trong vòng 20-30 ngày nếu được giữ lạnh dưới 6&nbsp;°C.

Quá trình thanh trùng hay diệt khuẩn theo phương pháp Pasteur bao gồm nâng nhiệt độ của bia lên khoảng 70 độ C, rồi hạ trở lại nhiệt độ ban đầu, kế tiếp là quá trình lọc nhằm loại bỏ hoàn toàn con men ra khỏi bia. Qua 2 quá trình trên sẽ biến bia tươi thành bia đóng chai, bia hơi, dễ dàng hơn trong bảo quản vận chuyển nhưng lại ảnh hưởng rất nhiều đến chất dinh dưỡng trong bia.

Theo các chuyên gia, bia tươi có chứa nấm men có thể tồn tại trong cơ thể người, có thể thúc đẩy sự tiết dịch dạ dày trong cơ thể người, tăng cường sự thèm ăn của khách hàng.Vì bia tươi giữ lại được các enzyme hoạt động, chứa các amino acid và protein hòa tan phong phú hơn nên nó trở thành thức uống được sử dụng phổ biến hơn.

Có 2 dòng bia được ưa chuộng nhất đó là bia đen và bia vàng. Bia vàng được nấu với hàm lượng hoa bia cao hơn trong khi bia đen được sản xuất với nguyên liệu lúa mạch sấy khô cho có màu đen. Sự khác biệt chính của 2 dòng bia chính là về tính chất của bia: bia đen có độ đạm cao trong khi bia vàng có nhiều vitamin như B2, B6 và B9 tốt cho sức khỏe. Bia tươi có hương vị ngon nhất khi uống ở nhiệt độ 12 độ C, sau khi nguội, bia đen có vị ngọt còn bia vàng lại có vị đắng, đây cũng là điểm khác biệt giữa 2 dòng bia này.

Hiện nay, để giữ được hương vị cũng như chất lượng bia tươi, các nhà hàng chuyên phục vụ bia tươi được nấu và phục vụ đến tay khách hàng tại nhà hàng. Ly uống bia cũng phải được ướp đá lạnh để khi uống bia tươi vẫn giữ được độ ngon và hương vị nguyên bản. Có rất nhiều loại bia tươi trên thế giới. Ở Việt Nam cũng có khá nhiều loại, trong đó bia của Cộng hòa Séc và của Đức là loại phổ biến nhất.

## Đặc điểm
Bia tươi trong dạng lon hoặc chai thường có đồ phụ tùng nhỏ chứa khí nitơ để bia có bọt như được rót từ bom bia hoặc thùng tô-nô. Ví dụ bia Guinness dùng cục bi nhỏ chứa khí nitơ cho các lon bia tươi. Bia tươi thường được đựng trong các thùng chứa chuyên dụng (bom bia) để vận chuyển từ nhà máy tới nơi tiêu thụ. Bia tươi phổ thông còn được biết đến dưới tên "bia hơi". Bia tươi là loại bia thường không qua thanh trùng hoặc lọc, vì thế khi uống bia tươi sẽ có cảm giác đặc, đậm hơn nhiều các loại bia đóng chai hoặc lon. Bia tươi thường được sử dụng ngay tại khu vực sản xuất chiết rót trực tiếp từ tank LMP v.v.



Tập tin:Blackandtanbeer.jpg|Bia pha chế từ Guinness và Bass gọi là Black and Tan
Tập tin:Keg1.jpg|Thùng bia tươi
Tập tin:Waikato Draught.jpg|Bia tươi đóng chai
Tập tin:Koelsch.jpg|Bia tươi Kölsch của vùng Köln (Đức) hứng từ vòi


## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*Bia tươi - vài điều đáng bàn
Ngọc Lĩnh (định hướng)

**Ngọc Lĩnh** có thể là các địa danh Việt Nam sau:

* Xã cũ Ngọc Lĩnh thuộc thị xã Nghi Sơn, Thanh Hóa; nay là một phần phường Tân Dân
* Một tên gọi khác của Khối núi Ngọc Linh.
Santiago de Cuba

**Santiago de Cuba** là thành phố lớn thứ hai tại Cuba, nằm ở phía đông Cuba, là tỉnh lỵ của Tỉnh Santiago de Cuba, cách La Habana 540 dặm về phía đông nam. Diện tích thành phố 704&nbsp;km² và có các cộng đồng Guilera, Antonio Maceo, Bravo, Castillo Duany, Leyte Vidal và Moncada. Thành phố nằm bên vịnh nối biển Caribe và một cảng biển quan trọng. Dân số thành phố năm 2004 là 494.337 người.

## Di sản thế giới

Lâu đài San Pedro de la Roca của thành phố Santiago de Cuba được UNESCO được công nhận là Di sản thế giới, là nơi lưu giữ tốt nhất các di sản kiến trúc quân sự Mỹ-Tây Ban Nha dựa trên nguyên tắc thiết kế kiến trúc thời Phục Hưng.

## Khu dự trữ sinh quyển thế giới
Công viên Bodanao thuộc Santiago de Cuba được công nhận là khu dự trữ sinh quyển thế giới.

## Chú thích

## Liên kết ngoài

* Trang chủ của Thành phố
* Về Santiago de Cuba
* Thông tin du lịch và tin tức về Santiago de Cuba
* Webpage của thành phố (tiếng Tây Ban Nha
Sân bay quốc tế José Martí

**Sân bay quốc tế José Martí** (IATA: HAV, ICAO: MUHA) là sân bay ở La Habana, Cuba, do cơ quan dịch vụ hàng không Cuba ECASA quản lý (tiếng Tây Ban Nha: Empresa Cubana de Aeropuertos y Servicios Aeronauticos S.A.). Sân bay cách thành phố La Habana 18&nbsp;km. Sân bay này có đường băng dài 4000 m và chiếm 80% lượng khách quốc tế của Cuba.
## Hãng hàng không và tuyến bay

### Hành khách

### Bay thuế chuyến theo quyền đặc biệt
Do lệnh cấm vận của Mỹ với Cuba, các chuyến bay giữa Hoa Kỳ và Cuba được vận hành theo Bay thuê chuyến Quyền đặc biệt (*Special Authority Charters*). These scheduled charter flights are operated under US Government restrictions by authorized charter companies to and from designated US airports.

;Ghi chú
* Tất cả các chuyến bay thuê chuyến thẩm quyền đặc biệt được vận hành bởi Gulfstream Air Charters, ABC Charters, Marazul Charters, CTS Charters, và C&T Charters.

### Hàng hóa

## Tham khảo
Phương bắc

**Phương bắc** hay **phương Bắc** là một tính từ và được sử dụng để nói đến những thứ ở hướng bắc.

**Phương bắc** cũng có thể là:

## Quân sự
* Hạm đội Phương Bắc, một đơn vị của Hải quân Nga.
* Liên minh phương Bắc, một mặt trận quân sự.

## Sinh học

* Tê giác trắng phương bắc, một trong hai phân loài của loài tê giác trắng (phân loài kia là tê giác trắng phương nam).
* Dế trũi phương bắc, một loài dế trũi có nguồn gốc ở miền đông Bắc Mỹ.
* Hải tượng phương bắc, một loài động vật có vú trong họ Hải cẩu thật sự, bộ Ăn thịt.
* Cá chó phương bắc.
* Hươu cao cổ phương bắc, một loài hươu cao cổ, và được xem là loài điển hình trong chi của nó.
* Chó săn thỏ phương Bắc, một giống chó tồn tại ở Anh có thể cho đến đầu thế kỷ XIX.
* Hải âu Fulmar phương Bắc.
* Bettong phương Bắc, một loài động vật có vú trong họ Potoroidae, bộ Hai răng cửa ở Úc.
* Khỉ đuôi lợn phương bắc, một loài động vật có vú trong họ Cercopithecidae, bộ Linh trưởng.

## Địa điểm

* Venezia phương Bắc.

## Lịch sử

* Phong kiến Phương Bắc

## Giải trí

### Phim

* *[[Chiến binh phương Bắc]]*, một bộ phim hành động sử thi của đạo diễn người Thụy Sĩ Claudio Fäh.

## Xem thêm

* Chiến tranh phương Bắc
* Dòng chảy phương Bắc
Tam Đảo (định hướng)

**[[Tam Đảo]]** là tên của một dãy núi nằm trên địa bàn ba tỉnh Vĩnh Phúc, Thái Nguyên và Tuyên Quang. Tên dãy núi này còn được đặt cho:

* Xã Tam Đảo, tỉnh Phú Thọ
* Khu du lịch Tam Đảo
* Vườn quốc gia Tam Đảo

; Địa danh cũ
* Huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc
* Thị trấn Tam Đảo thuộc huyện Tam Đảo
* Huyện cũ Tam Đảo thuộc tỉnh Vĩnh Phú (1977-1998), gần tương ứng với địa bàn các huyện Tam Dương, Bình Xuyên, một phần huyện Tam Đảo và một phần thành phố Vĩnh Yên thuộc tỉnh Vĩnh Phúc ngày nay.
Tam Hiệp (Trường Giang)

**Tam Hiệp** (tiếng Trung: 三峡, với nghĩa *tam* là 3, *hiệp*/*hạp* là khe, hẻm núi) là tên gọi chỉ 3 hẻm núi trên sông Trường Giang, bao gồm: Cù Đường hiệp (瞿塘峡), Vu hiệp (巫峡), Tây Lăng hiệp (西陵峡). Đây là một trong những thắng cảnh của Trung Quốc, kéo dài từ huyện Phụng Tiết, thành phố Trùng Khánh đến thành phố Nghi Xương, tỉnh Hồ Bắc, dài tổng cộng 204&nbsp;km, trong đó ba hẻm này chiếm khoảng 120&nbsp;km. Người Trung Quốc khi nói về Tam Hiệp có câu "瞿塘雄, 巫峡秀, 西陵奇" (Cù Đường hùng, Vu hiệp tú, Tây Lăng kì)
 
* Cù Đường hiệp: bắt đầu từ Bạch Đế thành thuộc huyện Phụng Tiết tới Đại Tây?. Cù Đường là khe hẹp nhất và cũng là hùng vĩ nhất, có nơi sông chỉ rộng 100 m. Hai bờ núi đá có độ cao khoảng 500–700 m tạo ra cho người đi trên sông trong hẻm núi một cảnh tượng vô song của thiên nhiên hùng vĩ. Trong ba hiệp thì Cù Đường ngắn nhất, chỉ dài chừng 8&nbsp;km,
* Vu hiệp: dài 46&nbsp;km, chảy dưới chân núi Vu Sơn, từ huyện Vu Sơn tới Ba Đông, là nơi giáp ranh giữa Tứ Xuyên và Hồ Bắc.
* Tây Lăng hiệp: dài 66&nbsp;km, là khe dài nhất trong cả ba, bắt đầu từ Tỉ Qui và kết thúc tại Nghi Xương. Khe này có nhiều đá ngầm, nước xoáy và là hiệp nguy hiểm nhất. Đập Tam Hiệp được xây dựng tại Tam Đấu Bình, đoạn ở giữa của Tây Lăng hiệp, và công việc xây dựng đã hoàn thành vào ngày 20 tháng 5 năm 2006.

## Tham khảo
Ma trận quang

**Ma trận quang** là những hình ảnh của vật thể qua 2 tấm gương đặt đối diện nhau.
Những hình ảnh này được thể hiện bằng tính phản xạ của vật thể.

Có khi nào bạn tự hỏi mình tại sao những người mẫu trên TV khi quảng cáo kem làm trắng da lại nhiều người như vậy và giống nhau như đúc không. Chính là vì đạo diễn đã biết sử dụng tính phản chiếu của quang học để tạo ra nhiều người.

## Xem thêm
*Kính vạn hoa

## Tham khảo
Bang của Malaysia

Malaysia là một liên bang gồm 13 bang và 3 lãnh thổ liên bang. 11 bang và hai lãnh thổ liên bang nằm trên bán đảo Mã Lai, hai bang và một lãnh thổ liên bang nằm trên đảo Borneo. Chín bang có chế độ quân chủ, bốn bang có thống đốc. Chính quyền bang do thủ hiến đứng đầu. Thủ hiến do quân chủ hoặc thống đốc bổ nhiệm với sự phê chuẩn của hội đồng lập pháp bang. Lãnh thổ liên bang trực thuộc chính quyền liên bang.

## Danh sách bang và lãnh thổ liên bang
11 bang và hai lãnh thổ liên bang nằm ở bán đảo Mã Lai, được gọi chung là Malaysia bán đảo hoặc Tây Malaysia. Hai bang và một lãnh thổ liên bang nằm trên đảo Borneo, được gọi chung là Đông Malaysia. Trong số 13 bang của Malaysia, 9 bang có chế độ quân chủ.

### Bang




### Lãnh thổ liên bang

## Brunei và Singapore

### Brunei
Brunei được mời tham gia liên bang cùng thời gian với Singapore, Sabah (lúc đó là Bắc Borneo) và Sarawak, nhưng đã từ chối và vẫn là Bảo hộ Anh cho đến khi độc lập năm 1984.

### Singapore

Singapore trở thành một bang của Malaysia từ khi thành lập Liên bang ngày 16/9/1963, đến ngày 19/8/1965, Singapore bị khai trừ khỏi Liên bang và trở thành một nước cộng hoà.

## Xem thêm
* State emblem of Malaysia
* Cờ các bang Malaysia
* Các quận của Malaysia

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Local government in Malaysia
Cá heo lưng bướu

**Cá heo lưng bướu** là các loài cá heo trong chi ***Sousa***. Các loài cá heo này có đặc trưng là các bướu dễ thấy và các vây lưng kéo dài trên lưng của các cá thể trưởng thành. Chúng được tìm thấy ven bờ dọc theo bờ biển Tây Phi (loài/thứ Đại Tây Dương) cũng như dọc theo bờ biển của Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương, từ Nam Phi tới Australia và Trung Quốc (các loài/thứ Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương).

## Phân loại
Việc phân loại chi *Sousa* là phức tạp và gây tranh cãi. Người ta đã đưa ra đề nghị cho tới 5 loài như sau:
* *[[Sousa chinensis]]*: cá heo lưng bướu, cá heo lưng bướu Ấn Độ-Thái Bình Dương, cá heo lưng bướu Thái Bình Dương, cá heo trắng Trung Hoa.
* *[[Sousa plumbea]]*: cá heo lưng bướu Ấn Độ Dương, cá heo lưng bướu da chì.
* *[[Sousa teuszi]]*: cá heo lưng bướu Đại Tây Dương.
* *[[Sousa lentiginosa]]*
* *[[Sousa borneensis]]*

Vào giữa thập niên 1990 phần lớn các học giả (,) chỉ chấp nhận 2 loài—là cá heo lưng bướu Đại Tây Dương và cá heo lưng bướu Ấn Độ-Thái Bình Dương. Tuy nhiên, Rice, trong hệ thống phân loại được sử dụng rộng rãi của ông năm 1998 () công nhận 3 loài, xem xét loài Ấn Độ-Thái Bình Dương như là hai loài khác biệt. Đường phân chia giữa hai (phân) loài này là Sumatra, một trong các quần đảo của Indonesia. Tuy nhiên, sự pha trộn là chắc chắn xảy ra.

Ngoài ra, nhà nghiên cứu cá voi người Australia là Graham Ross đã viết "Tuy nhiên, các nghiên cứu hình thái học gần đây, ở mức độ nào đó được hỗ trợ không rõ ràng bởi các phân tích bộ gen, chỉ ra rằng ở đây là một loài riêng biệt, có thể biến đổi mà đối với nó tên gọi *S. chinensis* có độ ưu tiên cao".

Cá heo lưng bướu được tìm thấy trong các vùng biển của Trung Quốc được người dân địa phương gọi là中華白海豚 (Trung Hoa bạch hải đồn-tức cá heo trắng Trung Hoa). Xem bài viết đó để biết thêm các vấn đề cụ thể liên quan tới (phân) loài này mà trong phân loại của Rice được gọi là cá heo lưng bướu Thái Bình Dương.

## Miêu tả

Cá heo lưng bướu có kiểu nhảy lên khỏi mặt nước rất khác biệt—chúng nhảy lên ở góc trong khoảng 30–45 độ.

Hai (phân) loài Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương có khác biệt về màu sắc cũng như kích thước vây lưng. Những con tìm thấy ở khu vực Đông Nam Á có da màu trắng hồng và vây lưng lớn, nhưng không có các bướu nhiều mỡ như ở các con sống ở khu vực Nam Phi và Australia. Các con trưởng thành của cá heo lưng bướu Ấn Độ-Thái Bình Dương có thể dài tới 2–3 m.

## Chú thích

## Tham khảo
* Phát hiện loài cá heo mới ở Australia
* ARKive - Hình ảnh và đoạn phim về cá heo lưng bướu Ấn Độ-Thái Bình Dương ''(Sousa chinensis)'' 
* Thông tin và ảnh về cá heo lưng bướu  và các loài cá heo, cá voi khác của Vườn quốc gia Mayumba ở Gabon, Trung Phi, điểm quan sát xa nhất về phía nam của cá heo lưng bướu Đại Tây Dương.
George Town, Penang

:*Về các địa danh khác có cùng tên George Town, xem [[George Town (định hướng)]]
:***Penang** được chuyển hướng về đây, về bang cùng tên, xem bài Penang.

**George Town** là thành phố thủ phủ bang Penang của Malaysia nằm ở mũi phía đông bắc của đảo Penang. Với 708.127 người vào năm 2010, đây là thành phố đông dân thứ ba ở Malaysia, còn Khu thành phố Đại Penang là khu đô thị lớn thứ hai tại Malaysia với 2.412.616 người. Phần lõi lịch sử của George Town được UNESCO công nhận là Di sản thế giới từ năm 2008.

Thành phố được thành lập năm 1786 như là một điểm trung chuyển bởi thuyền trưởng Francis Light, một nhà buôn của Công ty Đông Ấn thuộc Anh khiến nó trở thành khu định cư người Anh đầu tiên ở Đông Nam Á. Cùng với Singapore và Malacca, George Town đã trở thành một phần của Các khu định cư Eo biển, trở thành thuộc địa của Vương quốc Anh vào năm 1867. Nó bị Nhật Bản khuất phục trong Chiến tranh thế giới lần thứ hai, trước khi bị người Anh chiếm lại vào cuối chiến tranh. Không lâu trước khi Mã Lai giành được độc lập từ Anh vào năm 1957, George Town đã được tuyên bố là một thành phố bởi Nữ hoàng Elizabeth II, biến nó trở thành thành phố đầu tiên trong lịch sử hiện đại của Malaysia.

Do sự xen kẽ của các sắc tộc và tôn giáo khác nhau đã đến bờ biển của khu vực này, George Town đã có được có số lượng lớn công trình mang Chủ nghĩa chiết trung của phong cách kiến trúc thuộc địa và châu Á. Nó cũng nổi tiếng là thủ đô ẩm thực của Malaysia với các món ăn đường phố khác biệt và có mặt khắp nơi. Hơn nữa, thành phố này có các di sản văn hóa độc đáo, như di sản của những người Peranakan vẫn còn nhìn thấy thông qua kiến trúc và ẩm thực của Penang.

Thành phố George Town là nơi có Khu công nghiệp tự do Bayan Lepas, một trung tâm sản xuất công nghệ cao được coi là *Thung lũng Silicon của phương Đông*. Thành phố cũng đóng vai trò là trung tâm tài chính của miền bắc Malaysia và là trung tâm du lịch, y tế quan trọng nhất của quốc gia. Về giao thông, Sân bay quốc tế Penang nối liền thành phố George Town với một số thành phố lớn khác trong và ngoài nước, trong khi phà nhanh, Cầu Penang 1 và Penang 2 nối thành phố với phần còn lại của Bán đảo Mã Lai. Trong khi đó, Cầu tàu Swettenham của George Town nổi lên như là một trong những cảng tàu du lịch bận rộn nhất Malaysia.

## Hình ảnh

Hình:George Town, Penang.JPG|Jalan Penang (Đường Penang)
Hình:George Town, Penang2.JPG|Lebuh Chulia (Phố Chulia)


## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Hội đồng Thành phố Đảo Penang
Ipoh

**Ipoh** là một thành phố ở bang Perak của Malaysia, cách thủ đô Kuala Lumpur 200&nbsp;km về phía bắc. Đây là một trong những thành phố đông dân nhất Malaysia. Diện tích thành phố: 643 km2, dân số: 644.902 người.

## Các đơn vị hành chính hợp thành thành phố Ipoh

các thị trấn, ngoại ô, và các vùng lân cận sau đây được gọi chung là thành phố Ipoh.http://www.mbi.gov.my/gis_baru/petempatan_kaw_majlis.html 

* Ampang (tiếng Hoa: 安邦)
* Bercham (tiếng Hoa: 巴占)
* Canning Garden/Ipoh Garden (tiếng Hoa: 楏和園/怡保花園)
* Chemor (tiếng Hoa: 珠寶)
* Cyber City (tiếng Hoa: 賽城)
* Falim (tiếng Hoa: 華林市)
* Gunung Rapat (tiếng Hoa: 崑崙喇叭)
* Jelapang (tiếng Hoa: 九洞)
* Kelebang (tiếng Hoa: 佳邦)
* Lahat (tiếng Hoa: 拿乞)
* Meru (tiếng Hoa: 梅魯)
* Menglembu (tiếng Hoa: 萬里望)
* Pasir Puteh (tiếng Hoa: 大和園)
* Pekan Baru (*New Town*) (tiếng Hoa: 新街場)
* Pekan Lama (*Old Town*) (tiếng Hoa: 舊街場)
* Pengkalan (tiếng Hoa: 孟家蘭)
* Simpang Pulai (tiếng Hoa: 波賴)
* Station 18 (tiếng Hoa: 上環十八)
* Sunway City (tiếng Hoa: 雙威城)
* Tambun (tiếng Hoa: 打們)
* Buntong ([Đền thờ Tamil Mari Amman gần cầu qua sông, đường Sungai pari])
* Tanjung Rambutan (tiếng Hoa: 紅毛丹)
* Tasek (tiếng Hoa: 打昔)
## Dân số

Ipoh vẫn là một trong những thành phố lớn nhất Malaysia với dân số như sau:

* Dân số: 644.802 (2004)
* Dân số đô thị: 974.151 (2006) 
* Xếp hạng dân số: Trung tâm đô thị đông dân thứ 5 Malaysia.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài tiếng Anh

* Ino-Online Sdn. Bhd. (Massively Multiplayer Online Games Developer located in Ipoh)
* Ipoh's Primary Community Website
* Ipoh's Community Tabloid 
* Ipoh Travel Guide at VirtualTourist.com 
* Ipoh Best Food Blog with pictures at BestFoodNetwork.com
Sân bay quốc tế Kuching

**Sân bay Quốc tế Kuching** **Kuching International Airport**  (KIA) (Malay: Lapangan Terbang Antarabangsa Kuching) (tiếng Quan Thoại)：古晋国际机场)    (tiếng Nhật: クチン国際空港)là sân bay của thành phố Kuching, Malaysia. Đây là sân bay quốc tế chính của Sarawak, cách Kuching 22&nbsp;km. Đây cũng là căn cứ không quân của Không lực Hoàng gia Malaysia. Nhà ga mới được xây dựng có năng lực phục vụ 5 triệu khách/năm. Năm 2005, sân bay này phục vụ 3,35 triệu khách với 39.430 chuyến bay, thông qua 28.406 tấn hàng.
## Các hãng hàng không
* AirAsia| Bintulu Johor Bharu Kota Kinabalu Kuala Lumpur Miri Sibu
* FlyAsianXpress Mukah
* Batavia Air Jakarta,Pontianak
* Hornbill Skyways Regional
* Malaysia Airlines Bintulu,Quảng Châu, Hồng Kông,Johor Bahru,Kota Kinabalu,Kuala Lumpur,Miri,Sibu,Singapore
* Singapore Airlines
** Silk Air Singapore
* Xiamen Airlines Hạ Môn

## Cargo Airlines
*DHL (Cargo)
*Transmile Air Services (hàng hóa)

## Các hãng đã từng hoạt động
*Royal Brunei Airlines - Ngưng do khủng hoảng tài chính
*Singapore Airlines - do hãng Silk Air phục vụ các chuyến bay đến Singapore
*Dragonair
*Merpati Nusantara Airlines

## Các sự kiện hiện tại
*Sân bay đang được nâng cấp và dự kiến hoàn thành trong năm 2007/2008. Tuy nhiên, công tác nâng cấp nhà ga đã hoàn thành trước thời hạn 15 tháng và đã được khánh thành bởi Thủ tướng  Malaysia Datuk Seri Abdullah Ahmad Badawi ngày 17/4/2006.
*Air Asia đang dự kiến thêm chuyến bay từ sân bay này đến: Jakarta, Bangkok và Perth.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Website chính thức 
*Các bức ảnh cập nhật sân bay 
*[Kuching Airport @ Airliners.net](http://www.airliners.net/search/photo.search?placesearch=Kuching%20-%20International%20(KCH%20%2F%20WBGG)&distinct_entry=true)
*
Sân bay quốc tế Langkawi

**Sân bay Quốc tế Langkawi** (tiếng Anh: Langkawi International Airport) (airport codes|LGK|WMKL), là một sân bay tại đảo Langkawi ở Kedah, Malaysia. Sân bay tọa lạc tại Padang Matsirat. Sân bay có đường băng dài 3810 m.

Sân bay này phục cụ du khách đến Triển lãm hàng không và vũ trụ quốc tế Langkawi. Đây là một sự kiện quan trọng của ngành công nghiệp hàng không.

## Các hãng hàng không
* AirAsia (Kuala Lumpur)
* Malaysia Airlines (Penang, Kuala Lumpur, Johor Bahru, Singapore)
**Firefly (Penang)
* Singapore Airlines
** SilkAir (Singapore)

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Sân bay Langkawi tại Website của Cục hàng không Malaysia 
*
Sân bay quốc tế Penang

**Sân bay quốc tế Penang** , tọa lạc ở vùng Bayan Lepas, đông nam của Penang, Malaysia. Đây là một trong những sân bay bận rộn nhất của quốc gia này. Sân bay cách George Town, thủ phủ bang Penang, 16&nbsp;km về phía nam. Được mở cửa vào năm 1935, đây là sân bay lâu đời nhất của Malaysia.

Là một sân bay chính ở khu vực phía bắc Malaysia, sân bay quốc tế Penang cung cấp các chuyến bay thường xuyên tới các thành phố lớn của châu Á như Kuala Lumpur (Malaysia), Singapore, Bangkok (Thái Lan), Jakarta (Indonesia), Hongkong (Trung Quốc), Thành phố Hồ Chí Minh (Việt Nam)... Sân bay này cũng là sân bay bận rộn thứ ba tính theo lượt khách và bận rộn thứ hai về số lượng hàng hóa thông qua tại Malaysia. Vào năm 2016, sân bay này đã đón 6.6 triệu hành khách.

Sân bay Penang là một trong những trụ sở hoạt động chính của 2 hãng hàng không giá rẻ: Firefly và AirAsia.

## Các hãng hàng không
### Hàng không vận chuyển hàng khách



### Hàng không vận chuyển hàng hóa

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*Penang International Airport  at Malaysia Airports Holdings Berhad
*
*
Sân bay quốc tế Kuala Lumpur

**Sân bay quốc tế Kuala Lumpur** (viết tắt tiếng Anh: **KLIA**, IATA: **KUL**, ICAO: **WMKK**) là sân bay lớn nhất Malaysia và là một trong những sân bay nhộn nhịp nhất châu Á. Sân bay được xây dựng với kinh phí lên đến 3,5 tỷ USD và được khánh thành ngày 27/6/1998. Kiến trúc sư người Nhật Bản là Kisho Kurokawa thiết kế sân bay này. Sân bay cách thủ đô Kuala Lumpur 50 km. Năm 2009, sân bay này đã phục vụ 29,6 triệu hành khách (thấp hơn mức dự kiến là 35 triệu khách). Sân bay này có tháp kiểm soát không lưu cao 130 m, cao thứ 2 trong các tháp không lưu (chỉ đứng sau tháp tại Sân bay quốc tế Suvarnabhumi Bangkok) có 2 đường băng rộng 60 m dài hơn 4.000 m, có thể phục vụ 120 chuyến/giờ. Theo quy hoạch sân bay này sẽ có 4 đường băng. Công suất nhà ga giai đoạn 2 đến năm là 35 triệu khách/năm và năm 2008 đến 2012 là 45 triệu khách/năm.

## Các hàng hàng không và các điểm đến
Sân bay này là trung tâm của Malaysia Airlines, và một nhà ga cuối của tuyến  *Kuala Lumpur-Singapore* do hai hãng Malaysia Airlines và Singapore Airlines. Các hãng hàng không hoạt động tại sân bay này gồm:
## Hãng hàng không và tuyến bay

### Hành khách

### Hàng hóa

## Thư viện ảnh

Tập tin:SMS0437 KLIA control tower s.jpg|Tháp kiểm soát không lưu của KLIA
Tập tin:SMS0436 KLIA Departure Arrival bldg s.jpg|Sảnh đi và đến.
Tập tin:SMS0498 KLIA AirAsia MAS cs.jpg|Boeing 737 của AirAsia và Malaysia Airlines tại nhà ga
Tập tin:Klia-satelliteterminal.jpg|Bên trong của Nhà ga vệ tinh.

## Liên kết ngoài
* Website của Kuala Lumpur International Airport
* Nhà ga vận tải giá rẻ (LCC) - KLIA

* SkyBus website
* 
## Tham khảo
Sân vận động Sarawak

**Sân vận động Sarawak** là một sân vận động đa năng ở Kuching, Malaysia. Sân hiện đang được sử dụng chủ yếu cho các trận đấu bóng đá. Sân vận động có sức chứa 40.000 khán giả.

## Lịch sử
Sân được xây dựng vào năm 1995 cho Giải vô địch bóng đá trẻ thế giới 1997. Sân vận động tiếp giáp với sân vận động cũ, Sân vận động Bang Sarawak (*Sân vận động Negeri*) trước đây được sử dụng để tổ chức các giải đấu và giải vô địch khác nhau.

Sân vận động này là sân nhà của Sarawak FA, một đội bóng của hội đồng địa phương. Tuy nhiên, do cơ sở vật chất bị hư hỏng và việc cải tạo sân vận động, Sarawak FA hiện đang chơi ở Sân vận động Bang Sarawak cho đến khi việc cải tạo hoàn tất trước Đại hội Thể thao Sukma 2016.

## Cơ sở vật chất
Sân được hoàn thành vào tháng 4 năm 1997, là một trong những sân vận động đẳng cấp thế giới của châu Á. Sân bao gồm 4 tầng, với một bảng điểm đa phương tiện điện tử, mặt sân bóng đá cỏ Manila với hệ thống thoát nước và đường chạy tổng hợp đã được cấp bằng sáng chế.

Sân vận động cũng được trang bị:
*Đường lái xe VIP
*Bãi đậu xe có sức chứa 320 xe
*Văn phòng sân vận động
*Phòng tập thể dục
*Phòng thay đồ và massage
*Hội thảo
*Nhà ăn
*Trung tâm kiểm soát an ninh
*Khu vực kiểm tra doping
*Phòng khám y tế
*Phòng tắm hơi
*Phòng cầu nguyện
*Cơ sở vật chất cho người tàn tật và VVIP.

## Trận đấu đáng chú ý
*Trận tứ kết Giải vô địch bóng đá trẻ thế giới 1997 giữa Brasil và Argentina
*Trận đấu Charity Shield 1998 giữa Sarawak FA và Selangor FA
*Trận tứ kết Cúp các câu lạc bộ đoạt cúp bóng đá quốc gia châu Á 1998–99 giữa Sarawak FA và Kashima Antlers của Nhật Bản.
*Địa điểm thứ tư (Bảng D) tổ chức các trận đấu của Malaysia, Chelsea, Bayern München và PSV Eindhoven tại Champions Youth Cup 2007.

## Tham khảo
Bảo tàng mèo Kuching

**Bảo tàng mèo Kuching** là một bảo tàng về các loài mèo ở thành phố Kuching của Malaysia. Nơi đây có 2000 hiện vật, tượng... liên quan đến loài mèo trên khắp thế giới. Theo quan niệm của dân Malaysia và Trung Hoa thì loài mèo là một loài may mắn. Bảo tàng tọa lạc trên diện tích 1035,9 m² trên một ngọn đồi nhìn ra thành phố Kuching có tên gọi là Bukit Siol. Năm 1987, triển lãm liên quan đến loài mèo được thực hiện lần đầu tại Kuala Lumpur. Ngày 1/8/1988 triển lãm tương tự được thực hiện tại Kuching khi thành phố này được gọi là thành phố mèo. Năm 1993, thành lập bảo tàng mèo.
## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Giới thiệu bảo tàng mèo Kuching
*Các sự kiện liên quan đến Bảo tàng mèo Kuching
Hợp Phì

**Hợp Phì** (, âm Hán-Việt: *Hợp Phì thị*) là một địa cấp thị và là thủ phủ tỉnh An Huy, Trung Quốc. Thành phố nằm ở trung tâm tỉnh An Huy. Nơi đây còn có tên cũ là *Lư Châu*. Hợp Phì có diện tích 11.473 km², dân số năm 2020 là 9.369.881 người (năm 2022 là 9.465.881 người), mật độ dân số đạt 827,8532 người/km². Vùng đô thị có diện tích 838,5 km², dân số là 5.118.199 người.

## Các đơn vị hành chính và nhân khẩu học
### Nhân khẩu học
Người Hán là dân tộc chiếm đa số tại Hợp Phì. Có một số lượng tương đối nhỏ người Hồi sống trong thành phố, một vài nhà thờ Hồi giáo đã được xây dựng cho họ. Trong số hơn năm triệu cư dân của thành phố, có một số là lao động nhập cư đến từ các vùng khác của tỉnh An Huy.

### Hành chính
Sau tháng 8 năm 2011, địa cấp thị Hợp Phì có 9 đơn vị cấp huyện bao gồm 4 quận, 1 thành phố cấp huyện và 4 huyện.
*Quận: Dao Hải (瑶海区), Lư Dương (庐阳区), Thục Sơn (蜀山区), Bao Hà (包河区).
*Thành phố cấp huyện: Sào Hồ (巢湖市).
*Huyện: Trường Phong (长丰县), Phì Đông (肥东县), Phì Tây (肥西县), Lư Giang (庐江县).

Diện tích các đơn vị hành chính ở Hợp Phì (km²), dân số (thống kê năm 2010) và mật độ dân số (/km²) được cho trong bảng dưới đây.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*Website của chính quyền địa cấp thị Hợp Phì  (tiếng Trung và tiếng Anh)
Tài nguyên (định hướng)

**Tài nguyên** là một danh từ dùng để chỉ tất cả các dạng vật chất, tri thức được sử dụng để tạo ra của cải vật chất hoặc tạo ra giá trị sử dụng mới của con người

Một số loại tài nguyên được phân loại cụ thể:
* Tài nguyên thiên nhiên
* Tài nguyên xã hội.
* Tài nguyên tái tạo, tài nguyên không tái tạo.
* Tài nguyên nước, tài nguyên đất, tài nguyên rừng, tài nguyên biển, tài nguyên khoáng sản, tài nguyên năng lượng, tài nguyên khí hậu cảnh quan, di sản văn hoá kiến trúc, tri thức khoa học và thông tin.

## Tham khảo
Hằng số hấp dẫn

**Hằng số hấp dẫn** **G** phụ thuộc vào hệ đơn vị đo lường, được xác định lần đầu tiên bởi thí nghiệm Cavendish năm 1797. Nó thường xuất hiện trong định luật vạn vật hấp dẫn của Isaac Newton và trong thuyết tương đối rộng của Albert Einstein. Hằng số này còn được gọi là **hằng số hấp dẫn phổ quát**, **hằng số Newton**, hoặc **G Lớn**. Không nên nhầm nó với "g nhỏ" (*[[trọng trường Trái Đất|g]]*), là trọng trường cục bộ của Trái Đất (tương đương với gia tốc rơi tự do).

## Định luật và hằng số
Theo định luật vạn vật hấp dẫn, lực hút hấp dẫn (*F*) giữa hai vật tỷ lệ thuận với tích khối lượng của chúng (*m*1 và *m*2), và tỷ lệ nghịch với bình phương khoảng cách (*r)* giữa chúng (định luật nghịch đảo bình phương):
: F = G \frac{m_1 m_2}{r^2}. 

Hằng số tỷ lệ *G* là hằng số hấp dẫn.

Hằng số hấp dẫn là hằng số vật lý rất khó đo được với độ chính xác cao. Trong đơn vị SI, năm 2014 Ủy ban Dữ liệu Khoa học và Công nghệ CODATA-khuyến nghị giá trị cho G (với độ bất định tiêu chuẩn trong dấu ngoặc) bằng:
: G = 6.674\ 08(31) \times 10^{-11} {\rm \ m^3 \ kg^{-1} \ s^{-2} } = 6.674\ 08(31) \times 10^{-11} {\rm \ N \ m^{2} \ kg^{-2} },
và độ bất định tương đối bằng .

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Hằng số hấp dẫn Newton ''G'' tại Viện NIST  Tham chiếu về hằng số, đơn vị, và độ bất định
* The Controversy over Newton's Gravitational Constant  — additional commentary on measurement problems
* Puzzling Measurement of "Big G" Gravitational Constant Ignites Debate at Scientific American
Trịnh Châu

**Trịnh Châu** là tỉnh lỵ của tỉnh Hà Nam, Trung Quốc. Nằm tại phía bắc tỉnh Hà Nam, Trịnh Châu là một trong chín thành phố trung tâm quốc gia của Trung Quốc và là trung tâm chính trị, kinh tế, công nghệ, giáo dục của Hà Nam. Vùng đô thị Trịnh Châu (bao gồm Trịnh Châu và Khai Phong) là khu vực trung tâm của Khu Kinh tế Trung Nguyên.

Trịnh Châu là một thành phố tập trung nghiên cứu khoa học của Trung Quốc, xuất hiện trong danh sách 100 thành phố khoa học của Nature Index. Trịnh Châu là nơi đặt một số trường đại học trọng điểm quốc gia của Trung Quốc, tiêu biểu là Đại học Trịnh Châu, Đại học Hà Nam, Đại học Nông nghiệp Hà Nam, Đại học Y Dược Trung Quốc Hà Nam và Đại học Công nghệ Hà Nam.

## Lịch sử

## Địa lý

### Khí hậu

## Kinh tế

## Phân cấp hành chính
Trịnh Châu được chia thành 12 đơn vị cấp huyện, trong đó có 6 quận (khu) và 5 thành phố cấp huyện và 1 huyện.

## Ghi chú

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Website chính thức của Trịnh Châu (tiếng Anh và tiếng Hoa)
* Bản đồ Trịnh Châu
* Một vài hình ảnh về Trịnh Châu
Bình Đỉnh Sơn

**Bình Đỉnh Sơn** (), cũng được biết đến là **Ưng Thành** (giản thể: 鹰城, phồn thể: 鷹城, nghĩa đen: thành phố đại bàng), dân số 5.207.700 người (2019) là một địa cấp thị thuộc tỉnh Hà Nam, Trung Quốc. Địa cấp thị này giáp Trịnh Châu về phía bắc, Hứa Xương và Tháp Hà về phía đông, Trú Mã Điếm về phía đông nam, Nam Dương về phía nam, và Lạc Dương về phía tây.

## Các đơn vị hành chính
Địa cấp thị Bình Đỉnh Sơn được chia ra 4 quận, 2 thị xã và 4 huyện.

## Đại học cao đẳng
* Đại học Bình Đỉnh Sơn

## Liên kết ngoài
*Website của chính quyền Bình Đỉnh Sơn (tiếng Hoa giản thể)

## Tham khảo