open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Đơn cực từ

Trong từ học, khái niệm **đơn cực từ** hay **từ tích** (còn gọi là **đơn cực Dirac**) là khái niệm tương đương với khái niệm đơn cực điện hay điện tích trong tĩnh điện. Có thể hình dung một đơn cực từ là một vật thể gần giống nam châm, nhưng chỉ có cực bắc hoặc cực nam. Có thể quy ước cực bắc mang từ tích dương và cực nam mang từ tích âm; nghĩa là đơn cực từ có tổng từ tích khác không.

Khái niệm này lần đầu được đưa ra vào năm 1929 bởi Paul Dirac, và sau này được nhắc đến trong thuyết thống nhất (*GUT*). Dirac cho rằng cơ chế của lượng tử tương đối tính dẫn đến việc lượng tử hóa cả điện tích *e* lần từ tích *q**m* của điện tử hay các hạt mang điện. Từ tích của một đơn cực từ có điện tích *e* sẽ là:

 q_m = n\frac{\hbar c}{2e}  với n = 1,2,3...

Quy Đổi

 \frac{q^2_m}{\hbar c} \approx \frac{\hbar c}{e^2} = \frac{1}{137}  chính là giá trị của hằng số mạng tinh thể

## Sự tồn tại
Sự tồn tại của từ tích hiện nay vẫn là vấn đề gây tranh cãi và chưa giải quyết được.

Theo phương trình Maxwell nguyên thủy
:∇·B = 0
từ tích không tồn tại.

Tuy nhiên, vật lý hiện đại giới thiệu giả thiết có từ tích, và đòi hỏi mở rộng phương trình Maxwell bằng vector "mật độ dòng từ" **M**: 
:\vec\nabla \times \mathbf{E} = -\frac{\partial \mathbf{B}} {\partial t} -\mathbf{M}  
Theo phương trình này, dạng nguyên thủy của phương trình Maxwell chỉ đơn giản xảy ra khi từ tích bằng không.

Mọi thí nghiệm từ trước đến này đều chưa quan sát được từ tích. Việc từ tích luôn bằng không đang là một thách thức trước các lý thuyết vật lý hiện đại tiên đoán về sự tồn tại của từ tích.

## Tham khảo
Lý thuyết thống nhất lớn

**Lý thuyết thống nhất lớn**, hay **Thuyết thống nhất**, được hình thành trong tiến trình mở rộng mô hình chuẩn của vật lý hạt. Mô hình chuẩn đã miêu tả chính xác các quan sát thu được tính đến nay, nhưng nó đã bỏ ngỏ những câu hỏi mang tính chất cơ bản, một trong số đó chính là việc tại sao tự nhiên lại cần đến 4 lực cơ bản mà không phải là 1, và tại sao độ lớn, cùng các tính chất, của chúng lại khác biệt đến vậy. Sự thành công của việc thống nhất tương tác điện từ và tương tác yếu trong thuyết điện-yếu đã dẫn đến những nỗ lực nhằm thống nhất tương tác mạnh và sau cùng là lực hấp dẫn vào làm một, với tên gọi là **Lý thuyết thống nhất lớn**, hay **GUT** (viết tắt từ tiếng Anh, *Grand Unification Theory*). Như trong thuyết điện yếu, sự chênh lệch về độ lớn của các mức năng lượng, dưới mức năng lượng nghỉ của các boson trung gian được miêu tả bằng việc phá vỡ đối xứng tức thời. Thuyết GUT đồng thời cũng giải thích sự tương đồng giữa điện tích electron và điện tích proton.

Điểm nổi bật của thuyết GUT chính là các hằng số cặp của cả bốn tương tác đều có cùng một giá trị, gần bằng với hằng số mạng tinh thể ở mức năng lượng cao.

Tuy nhiên mức năng lượng thống nhất trong lý thuyết lên đến 1015 GeV trong khi các máy gia tốc hiện tại mới chỉ đạt tới 3×103 GeV. Vì vậy, cần có một sự tiến bộ lớn trong công nghệ để thực hiện được những thí nghiệm kiểm chứng cho thuyết GUT.


**Sơ đồ sự thống nhất các lực căn bản**


## Tham khảo

## Liên kết ngoài
PPM

**PPM** hay **ppm** là  có thể có nghĩa sau:
* ppm, đơn vị đo mật độ trong khoa đo lường
*Please Please Me, album đầu tiên của The Beatles
Ngũ kinh

**Ngũ Kinh** (五經 *Wǔjīng*) là năm quyển kinh điển trong văn học Trung Hoa dùng làm nền tảng trong Nho giáo. Theo truyền thuyết, năm quyển này đều được Khổng Tử soạn thảo hay hiệu đính. Sách kinh điển gồm hai bộ: Ngũ Kinh và Tứ Thư. Năm quyển Ngũ Kinh gồm có:

#*[[Kinh Thi]]* (詩經 *Shī Jīng*): sưu tập các bài thơ dân gian có từ trước Khổng Tử, nói nhiều về tình yêu nam nữ. Khổng Tử san định thành 300 thiên nhằm giáo dục mọi người tình cảm trong sáng lành mạnh và cách thức diễn đạt rõ ràng và trong sáng. Một lần, Khổng Tử hỏi học trò "học Kinh Thi chưa?", người học trò trả lời "chưa". Khổng Tử nói "Không học Kinh Thi thì không biết nói năng ra sao" (sách Luận ngữ).
#*[[Kinh Thư]]* (書經 *Shū Jīng*): ghi lại các truyền thuyết, biến cố về các đời vua cổ có trước Khổng Tử. Khổng Tử san định lại để các ông vua đời sau nên theo gương các minh quân như Nghiêu, Thuấn chứ đừng tàn bạo như Kiệt, Trụ.
#*[[Kinh Lễ]]* (禮記 *Lǐ Jì*): ghi chép các lễ nghi thời trước. Khổng Tử hiệu đính lại mong dùng làm phương tiện để duy trì và ổn định trật tự. Khổng Tử nói: "Không học Kinh Lễ thì không biết đi đứng ở đời" (sách Luận Ngữ).
#*[[Kinh Dịch]]* (易經 *Yì Jīng*): nói về các tư tưởng triết học của người Trung Hoa cổ đại dựa trên các khái niệm âm dương, bát quái,... Đời Chu, Chu Văn Vương đặt tên và giải thích các quẻ của bát quái gọi là Thoán từ. Chu Công Đán giải thích chi tiết nghĩa của từng hào trong mỗi quẻ gọi là Hào từ. Kinh Dịch thời Chu gọi là Chu Dịch. Khổng Tử giảng giải rộng thêm Thoán từ và Hào từ cho dễ hiểu hơn và gọi là Thoán truyện và Hào truyện.
#*[[Kinh Xuân Thu]]* (春秋 *Chūn Qiū*): ghi lại các biến cố xảy ra ở nước Lỗ, quê của Khổng Tử. Khổng Tử không chỉ ghi chép như một sử gia mà theo đuổi mục đích trị nước nên ông chọn lọc các sự kiện, ghi kèm các lời bình, sáng tác thêm lời thoại để giáo dục các bậc vua chúa. Ông nói: "Thiên hạ biết đến ta bởi kinh Xuân Thu, thiên hạ trách ta cũng sẽ ở kinh Xuân Thu này". Đây là cuốn kinh Khổng Tử tâm đắc nhất, xuân thu có nghĩa là mùa xuân và mùa thu, ý nói những sự việc xảy ra.

Ngoài ra còn có *[[Kinh Nhạc]]* do Khổng Tử hiệu đính nhưng về sau bị Tần Thủy Hoàng đốt mất, chỉ còn lại một ít làm thành một thiên trong Kinh Lễ gọi là Nhạc ký. Như vậy Lục kinh chỉ còn có Ngũ kinh.

## Xem thêm
*Tứ Thư

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Văn hóa Trung Quốc
Ba mùa

**Ba mùa** là một bộ phim của đạo diễn người Mỹ gốc Việt Tony Bùi được quay tại Việt Nam. Phim được trình chiếu tại Liên hoan phim quốc tế Berlin lần thứ 49 năm 1999. Bên cạnh đó, phim còn được chọn để tranh tài ở hạng mục Phim quốc tế hay nhất tại giải Oscar lần thứ 72 nhưng không vào danh sách đề cử cuối cùng của Viện Hàn Lâm Mỹ.

## Nội dung
Bộ phim miêu tả một vài nét văn hóa Việt Nam trong thời hiện tại đang dần chịu ảnh hưởng phương Tây. Bối cảnh của phim là Thành phố Hồ Chí Minh nơi những nhân vật chính đương đầu với các tác động đan xen nhiều chiều từ nền kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế. Đó là mảnh đời của một anh đạp xích lô đem lòng yêu một cô gái làng chơi, một cô thôn nữ mến thương một ông thầy giáo già mắc bệnh cùi, một em bé lai vật lộn với cuộc sống vỉa hè, và một anh cựu binh Mỹ đi tìm lại đứa con rơi. Những sinh linh nhỏ nhoi, trong khung cảnh Sài Gòn ngày nay, với những ước mơ, những vui buồn, những xúc động của mỗi người, nhịp theo ba mùa: nắng, mưa và hy vọng.

## Giải thưởng
Phim được nhận một số giải thưởng và đề cử, đặc biệt là cả ba giải khán giả (Audience Award), giám khảo (Grand Jury Prize) và quay phim (Cinematography Award) tại Liên hoan Phim Sundance trong năm 1999, trở thành bộ phim đầu tiên trong lịch sử giành cả giải giám khảo bình chọn và khán giả bình chọn tại LHP Sundance. Phim giành chiến thắng Phim nói tiếng nước ngoài xuất sắc nhất tại Giải Satellite năm 2000, giải Phim đầu tay xuất sắc nhất tại LHP Quốc tế Portland năm 1999 và giải Quay phim xuất sắc nhất tại Giải Tinh thần độc lập năm 2000.

## Xem thêm
**[[Danh sách phim của Việt Nam được đệ trình lên Giải Oscar cho Phim ngoại ngữ hay nhất]]*

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*
Cửu khiếu

**Cửu khiếu** (nghĩa là chín lỗ) hay **Chín vía**  (hoặc **Chín phách**) là phần thể xác liên quan đến phụ nữ trong tín ngưỡng và văn hóa Việt Nam. Văn hóa Việt Nam vốn là văn hóa truyền miệng nên thường có nhiều dị bản và gây khó hiểu. Sau đây là một số cách giải thích chi tiết hơn về cửu khiếu.

## Các cách giải thích
*Sách của Đào Duy Anh (xem tham khảo), thiên thứ ba, chương VI "Tín ngưỡng và tế tự" ghi rằng:

:*Hồn là cái linh phụ vào phần khí của người, là phần khinh thanh, người ta chết thì bay lên không; còn phách là cái linh phụ vào phần hình của người, là phần trọng trọc, khi người ta chết thì tiêu xuống đất. Đàn ông có ba hồn phụ vào tam tiêu và [[thất khiếu|bảy phách]] (vía) phụ vào thất khiếu, đàn bà thì có chín phách (vía) phụ vào cửu khiếu.*

:Và chú thích:

:*Tam tiêu là miền miệng trên dạ dày là thượng tiêu, miền giữa dạ dày là trung tiêu, miền trên bàng quang là hạ tiêu. 
:*Thất khiếu là bảy cái lỗ trên mặt: hai mắt, hai tai, hai lỗ mũi, và miệng. 
:***Cửu khiếu** là thất khiếu với hai khiếu: lỗ sinh thực khí và hậu môn
*Sách của Hoàng Quốc Hải (xem tham khảo), chương "Việc tang việc hiếu" ghi rằng:
:''Theo quan niệm cổ xưa, con người có 7 lỗ (thất khiếu) để hấp thụ vật chất, tinh thần mà trưởng thành. Bảy lỗ đó là: hai mắt, hai tai, hai lỗ mũi và miệng. Đàn bà có thêm lỗ vú và lỗ sinh dục để đẻ và nuôi con. Khi hết chức năng sinh đẻ lại trở về thất khiếu (Phật giáo phân biệt các động vật cao cấp, hễ đã có cửu khiếu (9 lỗ) đều có thể tu Phật. Vì vậy, trong lịch sử có Tôn Hành giả gốc từ con khỉ. Cửu khiếu trong trường hợp này kể cả đàn ông và đàn bà tính theo thế ổn định: 2 lỗ tai, 2 lỗ mắt, hai lỗ mũi, miệng, lỗ sinh dục, lỗ bài tiết).

## Tham khảo

#Đào Duy Anh, "Việt Nam văn hóa sử cương", (1938), Nhà xuất bản Tổng hợp Đồng Tháp (tái bản), 1998
#Hoàng Quốc Hải, "Văn hóa phong tục", Nhà xuất bản Phụ Nữ, 2005.

## Xem thêm
*Thất khiếu
Thất khiếu

**Thất khiếu** (nghĩa là bảy lỗ) hay **Bảy vía** (hoặc **Bảy phách**) là phần thể xác liên quan đến đàn ông trong tín ngưỡng và văn hóa Việt Nam. Văn hóa Việt Nam vốn truyền miệng nên thường có nhiều dị bản và gây khó hiểu. Sau đây là một số cách giải thích chi tiết hơn về thất khiếu.

## Các cách giải thích
*Sách của Đào Duy Anh (xem tham khảo), thiên thứ ba, chương VI "Tín ngưỡng và tế tự" ghi rằng:

:*Hồn là cái linh phụ vào phần khí của người, là phần khinh thanh, người ta chết thì bay lên không; còn phách là cái linh phụ vào phần hình của người, là phần trọng trọc, khi người ta chết thì tiêu xuống đất. Đàn ông có ba hồn phụ vào tam tiêu và bảy phách (vía) phụ vào thất khiếu, đàn bà thì có [[cửu khiếu|chín phách]] (vía) phụ vào [[cửu khiếu]].*

:Và chú thích:

:*Tam tiêu là miền miệng trên dạ dày là thượng tiêu, miền giữa dạ dày là trung tiêu, miền trên bàng quang là hạ tiêu.
:*Thất khiếu là bảy cái lỗ trên mặt: hai mắt, hai tai, hai lỗ mũi, và miệng.
:*Cửu khiếu là thất khiếu với hai khiếu: lỗ sinh thực khí và hậu môn

*Có quan niệm cho rằng con người ta, cả đàn ông và đàn bà, được coi là có chín cửa (cửu khiếu) để giao hòa với đại vũ trụ. Khi sống, cả chín khiếu đều đóng hay mở theo những thời điểm phù hợp để con người hòa hợp được với đại vũ trụ, nhưng khi chết thì cả chín khiếu phải đóng lại để hồn có thể thoát ra từ trên đỉnh đầu lên trời (trở về với đại vũ trụ hay siêu thoát), tức là giúp cho hồn không bị siêu tán (tản mạn, phân tán), nhằm sau này có thể đầu thai trở lại làm người. Đàn ông được coi là dương, có tính chất thăng (lên cao) nhiều hơn nên phần hồn có lẽ tập trung ở phía trên nhiều hơn so với đàn bà là âm có tính chất giáng (trầm lắng) nhiều hơn. Do vậy, theo quan niệm của người xưa, khi người ta chết, đối với nam chỉ cần đóng 7 khiếu trên để hồn có thể bốc lên. Bảy khiếu của đàn ông đều ở phần trên của cơ thể nên đôi khi gọi là **thất khiếu dương**, còn đối với nữ phải là cả chín khiếu, trong đó có 2 khiếu ở phía dưới (khiếu âm).

## Tham khảo
Đào Duy Anh, "Việt Nam văn hóa sử cương", (1938), Nhà xuất bản Tổng hợp Đồng Tháp (tái bản), 1998

## Chú thích

## Xem thêm
*Cửu khiếu
Trục

**Trục** trong tiếng Việt có thể có các nghĩa sau:

*Đường thẳng tưởng tượng hay vật cụ thể thẳng dài quanh đó có (các) vật thể tưởng tượng hoặc có thật quay quanh, thường dùng trong toán học hay vật lý, còn gọi là **[[Trục (vật lý)|trục quay]]**.
*Phe **[[Phe Trục|Trục]]** trong Chiến tranh thế giới thứ hai.
Hồ Tôn Tinh

**Hồ Tôn Tinh** (chữ Hán: 胡猻精) là tên một vương quốc được đề cập trong truyện Lĩnh Nam chích quái.

## Sử liệu

Về nước Hồ Tôn Tinh, *[[Lĩnh Nam chích quái]]* viết:

Theo nhận xét của Huber trong *La Légende du Ramayana en Annam, Etudes indochinoises* thì Hồ Tôn Tinh có thể là ghi nhận về truyền thuyết Ramayana của vương quốc Chăm Pa cổ. Trong đó Quỷ vương là *Dasanana*', hoàng tử Chung Tư là *Rama* và Công chúa Bạch Tinh là *Sita*. Những quốc gia chịu ảnh hưởng nền văn minh Ấn Độ thời đó đều có sự tích giống nhau, tại Indonesia trong các đền thờ đạo Bà-la-môn lớn đều khắc truyện thần thoại này trên tường đá. Chuyện Quỷ Vương có mười đầu có lẽ chỉ là cách miêu tả thô thiển ngai vàng của các vị vua trong thần thoại Ấn Độ và Phù Nam thường có hình rắn hổ mang (*naja*) mười đầu.

## Ghi chú
:¹ Có thể là Phù Nam
:² Quốc gia của người khỉ
  
  


## Xem thêm
*Lâm Ấp
*Lịch sử Chăm pa
Vancouver (định hướng)

**Vancouver** là tên của các vùng địa lý sau đây:
* Thành phố Vancouver, thuộc tỉnh bang British Columbia của Canada
* Thị trấn Vancouver, thuộc tiểu bang Washington của Hoa Kỳ
* Đảo Vancouver, nằm tại Bắc Thái Bình Dương về phía tây của British Columbia
* North Vancouver, British Columbia và West Vancouver, British Columbia, hai thành phố ngoại ô của Vancouver
* Núi Vancouver, nằm trên danh giới của Yukon và Alaska
* Fort Vancouver, một thị trấn trao đổi lông thú vào thế kỷ 19 gần Vancouver, Washington hiện nay
Hay:
* Thuyền trưởng George Vancouver, một sĩ quan của Hải quân Hoàng gia Anh vào thế kỷ 18
Khu Liên

**Khu Liên** hay **Sri Mara** (tiếng Tamil: திருமாறன், tiếng Thái: ศรีมาระ) là quốc vương đầu tiên của Lâm Ấp. Người ta cho rằng ông lập ra vương quốc Lâm Ấp (sau này là Chăm Pa) năm 192. Ngày tháng năm sinh cũng như mất là không rõ, chỉ biết rằng năm 270, cháu ngoại của ông là Phạm Hùng lên làm vua.

## Lịch sử
Từ nửa cuối thế kỷ 2, phần lãnh thổ cực nam Giao Chỉ trở nên khó trị, dân cư bản địa liên tục nổi lên chống lại chính sách cai trị hà khắc của chính quyền đô hộ. Tượng Lâm trở thành nơi tranh chấp thường xuyên giữa nhà Hán và dân địa phương.

Năm 137-138, Khu Liên ở Tượng Lâm (Quảng Nam), chống Đông Hán. Nhân dân quận Giao Chỉ, Cửu Chân, hưởng ứng nổi dậy đốt thành giết trưởng lại.

Năm 190, người Tượng Lâm nổi lên giết thứ sử Chu Phù và chiếm huyện thành. Năm 192, dân Tượng Lâm giết huyện lệnh (huyện trưởng) để đưa Khu Liên lên cai trị. Khu Liên cắt một phần lãnh thổ cực nam của quận Nhật Nam - huyện Tượng Lâm để thành lập vương quốc riêng: **Lâm Ấp**.

## Nghi vấn
Về tên gọi *Khu Liên*, có rất nhiều tranh cãi. Sử sách Trung Hoa viết tên vị vua đầu tiên của Lâm Ấp tên là Khu Liên. Nhiều sử gia cho rằng Khu Liên thuộc dòng dõi của bộ tộc Dừa ở phía bắc. Tuy nhiên, Khu Liên có thể không phải là tên của một người cụ thể, mà là cách gọi kính trọng một người có ngôi vị cao trong một định chế tập thể. Đối với dân chúng địa phương, "Khu" không phải là tên riêng mà là tước vị của một tộc trưởng (lãnh chúa), phiên âm từ chữ "Kurung" (như các vua Hùng) của người Việt cổ – hay chữ "Varman" của người Chăm từ tiếng Phạn, có nghĩa là *tộc trưởng, lãnh chúa hay vua*.

Trước đó, năm 137, các quan đô hộ nhà Hán gọi quân khởi nghĩa ở Tây Quyển (Quảng Bình ngày nay) là "rợ Khu Liên". Như vậy Khu Liên có thể là tên gọi chung những người không cùng văn hóa với người Hán ở phía nam Giao Chỉ. Tên gọi này không liên quan gì đến danh xưng Sri Mara (tên một vị vương tôn người Chăm khác cùng thời kỳ, con bà Lona Lavana ở Panduranga) tìm thấy trên một bia ký bằng đá granít (rộng 1 mét, dài 1 mét, cao 2,5 mét) ở làng Võ Cạnh (nay thuộc xã Vĩnh Trung), Nha Trang.

## Xem thêm
*Lâm Ấp
*Lịch sử Chăm pa

## Tham khảo

*Lịch sử Việt Nam - *Viện Sử học*
Đơn vị đo thời gian

Một **đơn vị đo thời gian** là một thời gian chuẩn (thường không đổi theo thời gian) dùng để làm mốc so sánh về độ lớn cho mọi thời gian khác.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Việt Nam
*Trung tâm đo lường Việt
Trần Đăng Khoa

**Trần Đăng Khoa** có thể là tên của một trong số những người sau:

*Trần Đăng Khoa - Nhà thơ, nhà báo
*Trần Đăng Khoa - Bộ trưởng đầu tiên của Bộ Giao thông Công chính, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, cựu phó Tổng thư ký Đảng Dân chủ Việt Nam
*Trần Đăng Khoa, sinh năm 1970, cựu Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần đầu tư địa ốc Đại Quang Minh
*Trần Đăng Khoa, NSƯT nam diễn viên chèo Nhà hát Chèo Nam Định.
*Trần Đăng Khoa, NSƯT ca sĩ của Đài Tiếng nói Việt Nam
Các Mối phúc

**Các Mối Phúc** (*Beatitudes*) hay **Tám Mối Phúc thật** là phần trọng tâm, được biết đến nhiều nhất và yêu thích nhất của Bài giảng trên núi, được ký thuật trong các sách Phúc âm Matthew và Phúc âm Luca. Trong đó, Chúa Giê-su miêu tả các phẩm chất của người được hưởng Nước Thiên đàng, tuần tự từng phẩm chất một. Được xem là các đặc điểm của người được Thiên Chúa chúc phúc, không nên xem xét các phước hạnh này theo tiêu chuẩn "trần thế", nhưng khi được nhìn xem từ quan điểm của thiên đàng, chúng thật sự là các chân phúc (mối phúc thật).

Các mối phúc, theo nguyên ngữ Hi văn, nên được hiểu là "niềm vui thoả tận đáy lòng mà không phụ thuộc vào hoàn cảnh sống".

Các mối phúc đã sớm được trích dẫn trong Phụng vụ Thánh thiêng (*Divine Liturgy*) của John Chrysostom, đến nay vẫn được xem là giáo nghi được yêu thích nhất của Giáo hội Chính thống Đông phương.

## Trích dẫn các Tin mừng
Trong khi Mat-thêu ghi lại *Tám mối phúc thật* thì Luca lại ghi lại *bốn chúc lành và bốn chúc dữ*
 
### Mat-thêu 5.2-12

Người mở miệng dạy họ rằng:

:Phúc thay ai có tâm hồn nghèo khó vì Nước Trời là của họ.
:Phúc thay ai hiền lành, vì họ sẽ được Đất Hứa làm gia nghiệp.
:Phúc thay ai sầu khổ, vì họ sẽ được Thiên Chúa ủi an.
:Phúc thay ai khát khao nên người công chính, vì họ sẽ được Thiên Chúa cho thoả lòng.
:Phúc thay ai xót thương người, vì họ sẽ được Thiên Chúa xót thương.
:Phúc thay ai có tâm hồn trong sạch, vì họ sẽ được nhìn thấy Thiên Chúa.
:Phúc thay ai xây dựng hoà bình, vì họ sẽ được gọi là con Thiên Chúa.
:Phúc thay ai bị bách hại vì sống công chính, vì Nước Trời là của họ.
:Phúc thay anh em khi vì Thầy mà bị người ta sỉ vả, bách hại và vu khống đủ điều xấu xa. Anh em hãy vui mừng hớn hở, vì phần thưởng dành cho anh em ở trên trời thật lớn lao.

### Luca 6.20-26

Đức Giê-su ngước mắt lên nhìn các môn đệ và nói:

Phúc cho anh em là những kẻ nghèo khó, vì Nước Thiên Chúa là của anh em.

Phúc cho anh em là những kẻ bây giờ đang phải đói, vì Thiên Chúa sẽ cho anh em được no lòng.

Phúc cho anh em là những kẻ bây giờ đang phải khóc, vì anh em sẽ được vui cười.

Phúc cho anh em khi vì Con người mà bị người ta oán ghét, khai trừ, sỉ vả và bị xoá tên như đồ xấu xa. Ngày đó, anh em hãy vui mừng nhảy múa, vì này đây phần thưởng dành cho anh em ở trên trời thật lớn lao. Bởi lẽ các ngôn sứ cũng đã từng bị cha ông họ đối xử như thế.

Nhưng khốn cho các ngươi là những kẻ giàu có, vì các ngươi đã được phần an ủi của mình rồi.

Khốn cho các ngươi, hỡi những kẻ bây giờ đang được no nê, vì các ngươi sẽ phải đói.

Khốn cho các ngươi, hỡi những kẻ bây giờ đang được vui cười, vì các ngươi sẽ phải sầu khổ khóc than.

Khốn cho các ngươi khi được mọi người ca tụng, vì các ngôn sứ giả cũng đã từng được cha ông họ đối xử như thế.

:

## Đọc thêm

* Chúa Giê-su
* Bài giảng trên núi
* Người Samaria nhân lành
* Người con trai hoang đàng
* Người đàn bà ngoại tình

## Tham khảo
Danh sách vô địch đơn nam Wimbledon

## Xem thêm

*Giải Vô địch Wimbledon
*Danh sách vô địch đơn nữ Wimbledon
*Danh sách vô địch đôi nam Wimbledon
*Danh sách vô địch đôi nam nữ Wimbledon

## Tham khảo
Trà Kiệu

**Trà Kiệu** tên một làng thuộc xã Duy Xuyên, thành phố Đà Nẵng là một địa danh lịch sử nằm cách trung tâm thành phố khoảng 38 km, gần thánh địa Mỹ Sơn. Trước năm 1975 nhiều người còn gọi tên Trà Kiệu là hòn Bửu Châu.

## Kinh đô Lâm Ấp

Trà Kiệu là nơi đặt kinh đô của vương quốc Lâm Ấp từ khoảng năm 605 đến năm 757, với tên gọi là Simhapura.

### Khởi nguyên
Theo sử nhà Hán thì vào năm 192 có thổ lãnh tên là Khu Liên, nổi lên chống trả lại triều đình giết huyện lệnh rồi được người Chiêm tôn làm vua đặt tên nước là Lâm Ấp. Sau này cháu ngoại là Phạm Hùng kế vị.

Năm 353 thứ sử Giao Châu đánh vua Lâm Ấp là Phạm Phật. Năm 420 Đỗ Tuệ Độ lại cất binh từ Giao Châu đánh Lâm Ấp bắt nước ấy quy hàng. Được ít lâu năm 433 vua Lâm Ấp là Phạm Dương Mại thấy nhà Tống nội chiến, phân tranh Nam Bắc bị suy yếu nhiều nên cất binh đánh phá hai huyện Nhật Nam & Cửu Chân. Vua Tống sai Đoàn Hòa Chí đánh trả, giết hại rất nhiều.

Từ năm 605 đời nhà Tùy hai bên giao chiến mãi đến năm Trinh Quan thời nhà Đường (đời Đường Thái Tông), thì sử ghi vua Lâm Ấp là Phạm Đầu Lê và con là Phạm Trấn Long đều mất. Con của bà cô là Chư Cát Địa lên ngôi đổi tên nước là "Hoàn Vương quốc".

Mãi đến năm Mậu Tý 808 nhà Đường phái Trương Chu kéo binh vào đánh Hoàn Vương quốc giết hại rất nhiều. Vua Hoàn Vương yếu thế nên phải rút lui vào phía nam, đổi tên nước là Chiêm thành. Kinh đô Chiêm có tên là *Simhapura* (Sư tử thành) xây dựng tráng lệ nằm trong tiểu vương quốc Amaravati là 1 tiểu vương quốc hùng mạnh nhất trong 5 tiểu Vương quốc Champa.

Đến đời vua Vijạya Cri (998 - 1009) thì vua Chiêm bỏ Simhapura dời vào Đồ Bàn. Cố đô cũ của người Chiêm nhập vào quốc thổ của người Việt đang tràn xuống phía nam trong cuộc Nam tiến. Simhapura được gọi là xứ Chiêm động. Mặc cho thời gian và thiên nhiên tàn phá Trà Kiệu chìm vào quên lãng.

## Xem thêm
*Đức Mẹ Trà Kiệu
*Ga Trà Kiệu
*Sinhapura
*Virapura
*Indrapura
*Vijaya

## Tham khảo
Đạo văn

**Đạo văn** (tiếng Anh: *plagiarism*; tiếng Nhật: *盗作*- *Đạo tác*; tiếng Trung: *抄袭*- *Sao tập*) là chiếm hữu một cách sai trái, ăn cắp, công bố ngôn ngữ, suy nghĩ, ý tưởng, hay cách diễn đạt của người khác và xem chúng như là những gì do mình tự tạo ra. Khái niệm đạo văn vẫn chưa có những định nghĩa và quy tắc rõ ràng.

Đạo văn được xem là hành vi thiếu trung thực về mặt học thuật và vi phạm đạo đức báo chí. Người nào đạo văn sẽ bị phạt tiền, bị đình chỉ, và thậm chí bị đuổi học hay đuổi việc.

Trong môi trường học thuật và công việc, đạo văn là một hành vi vi phạm đạo đức rất nghiêm trọng; một số trường hợp đạo văn có thể cấu thành hành vi vi phạm bản quyền.

## Chú thích

## Tham khảo
*Alfrey, Penelope (February 2000) "Petrarch's Apes: Originality, Plagiarism and Copyright Principles within Visual Culture". MIT Communications Forum.
* Blum, Susan D. *My Word!: Plagiarism and College Culture* (2010)
*Eco, Umberto (1987) *Fakes and Forgeries* in ''Versus, Issues 46–48'', republished in 1990 in ''The limits of interpretation'' pp.&nbsp;174–202
*Lynch, Jack (2002) ''The Perfectly Acceptable Practice of Literary Theft: Plagiarism, Copyright, and the Eighteenth Century'', in *[http://www.history.org/foundation/journal/index.cfm Colonial Williamsburg: The Journal of the Colonial Williamsburg Foundation]* 24, no. 4 (Winter 2002–3), pp.&nbsp;51–54. Also available online since 2006 at *Writing World*.
*Paull, Harry Major (1928) ''Literary ethics: a study in the growth of the literary conscience'' Part II, ch.X *Parody and Burlesque* pp.&nbsp;133–40 (public domain work, author died in 1934)

## Liên kết ngoài
* Hoàng Quyên. Giới trẻ đang đạo văn nhưng... không hay biết. Báo Thanh Niên Online.
Danh sách vô địch đơn nữ Wimbledon

## Xem thêm
* Wimbledon
* Danh sách vô địch đơn nam Wimbledon
* Danh sách vô địch đôi Wimbledon
* Danh sách vô địch đôi nam nữ Wimbledon

## Tham khảo
Yogi

**Yogi** hoặc **[[yogini]]** (tiếng Sanskrit,) là từ chỉ người luyện tập môn yoga. Từ Yogin phát sinh từ cùng một ngữ căn với tiếng La tinh "jungo" (nối kết, hợp nhất) và tiếng Đức "joch" (cái ách trói buộc).
## Yogi trong cuộc sống
Trong đời sống thường ngày, nhà yogi không có gì khác biệt với mọi người từ ăn uống, giao tiếp đến tính dục...
Chỉ có điều họ tích cực hơn về các mặt: Hành thiện, đức tin, lạc quan... Riêng đối với những vị muốn đi tới giải thoát, kỷ luật khắt khe nhiều ít tự đặt ra và tùy theo pháp môn họ chọn.

## Yogi và đức tin
Mặc dù giải thoát là phương hướng đi tới, nhưng không phải đó là đối tượng để so đo, phán xét, nhà yogi cứ khẩn trương nhưng không vội vã, cố gắng nhưng không đặt yêu cầu, như "vô cầu" của đạo Phật. Để minh họa cho đức tin này chúng ta lấy câu nói của đạo sư Vivekananda: "... Dù phải uống cạn cả đại dương". Nghĩa là cứ kiên nhẫn đi tới, không đặt vấn đề bao lâu, có hay không, như thế nào là thành đạt. Thậm chí nếu giống như "Dã tràng xe cát biển đông", điều này cũng không làm nao núng nhà yogi.

## Yogi và tri thức
Một yogi phải biết rõ hướng đi của mình, những trợ lực và những trở ngại, những cám dỗ của ảo giác (*Maya*) và tri kiến để chế ngự. Ví dụ, một yogi nắm vững Hatha yoga muốn được toàn thiện, toàn mãn phải nghiên cứu thêm các môn pháp khác như: Mantra yoga, Bhakti yoga, Jnana yoga, Dhyana yoga, Raja Yoga, Karma yoga, Samadhi yoga... Thật ra trong một môn pháp đều chứa đựng các môn khác, vì muốn đặt trọng tâm về mặt nào cho thích hợp từng yogi nên chia ra nhiều môn loại.

## Xem thêm
*Yoga
## Tham khảo
Định luật Lenz

**Định luật Lenz** được đặt tên theo nhà vật lý học Heinrich Lenz, người tìm ra định luật này năm 1834. Định luật Lenz phát biểu như sau:
*Chiều của dòng điện cảm ứng trong dây dẫn sinh ra bởi sự biến thiên của từ trường tuân theo [[định luật cảm ứng Faraday]] sẽ tạo ra một [[từ trường]] chống lại sự [[biến thiên]] [[từ thông]] đã sinh ra nó.*
Dòng điện cảm ứng phải có chiều sao cho từ trường do nó sinh ra có tác dụng chống lại nguyên nhân sinh ra nó.

## Công thức
Định luật Lenz được biểu diễn bởi dấu âm trong định luật cảm ứng Faraday:
: \epsilon = -{ \Delta\Phi \over \Delta t}.

Trong đó:
: \epsilon  là cảm ứng điện từ.
: \Delta\Phi là biến thiên từ thông (có dấu âm đằng trước để xác định chiều của dòng điện cảm ứng).
: \Delta t là khoảng thời gian, dấu trừ biểu thị định luật Lenz.

Định luật Lenz phù hợp với định luật bảo toàn năng lượng. Định luật này được thể hiện qua dấu "-" trong các phương trình Maxwell.

## Tham khảo
Định luật vật lý

Một **định luật vật lý** là một sự khái quát hóa một cách khoa học dựa trên các quan sát thực nghiệm. Các định luật vật lý có thể coi là các kết luận rút ra từ, hay các giả thuyết được kiểm nghiệm bởi các thí nghiệm vật lý. Mục đích cơ bản của khoa học nói chung, hay vật lý nói riêng, là mô tả tự nhiên bởi hệ thống các định luật như vậy.VD:Định luật Ôm, định luật phản xạ ánh sáng.v.v.....

## Xem thêm
*Hằng số vật lý

## Tham khảo

(bằng tiếng Anh)
* Barrow, John (1991). *Theories of Everything: The Quest for Ultimate Explanations.* (ISBN 0-449-90738-4)
* Davies, Paul (1992). *[[The Mind of God]]* (ISBN 0-671-79718-2)
* Feynman, Richard (1965). *The Character of Physical Law* (ISBN 0-679-60127-9)

## Liên kết ngoài
(bằng tiếng Anh)
* Baaquie, Belal E., "*[http://www.srikant.org/core/phy11sep.html Laws of Physics] : A Primer*". Core Curriculum, National University of Singapore.
* Carroll, John W. Stanford Encyclopedia of Philosophy entry 
* Francis, Erik Max, "*[http://www.alcyone.com/max/physics/laws/ The laws list]*". Physics. Alcyone Systems
Định luật cảm ứng Faraday

**Định luật cảm ứng Faraday** là định luật cơ bản trong điện từ, cho biết từ trường tương tác với một mạch điện để tạo ra sức điện động (EMF) - một hiện tượng gọi là cảm ứng điện từ. Đó là nguyên lý hoạt động cơ bản của máy biến áp, cuộn cảm, các loại động cơ điện, máy phát điện và nam châm điện.

Phương trình Maxwell-Faraday là sự tổng quát của định luật Faraday, và được liệt kê như là một trong các phương trình của Maxwell.

## Lịch sử nghiên cứu
Định luật cảm ứng được khám phá bởi nhà vật lý hóa học người Anh Michael Faraday năm 1831 và Joseph Henry độc lập nghiên cứu tại cùng thời gian.

## Định luật Faraday

### Định nghĩa
Theo một phiên bản phổ biến của định luật Faraday nói rằng:*Suất điện động cảm ứng trong bất kỳ một mạch kín bằng âm biến thiên thời gian của từ thông bao quanh nó.*

### Công thức
Định luật cảm ứng Faraday cho biết mối liên hệ giữa biến thiên từ thông \Phi_B trong diện tích mặt cắt của một vòng kín và điện trường cảm ứng dọc theo vòng đó. được tính bởi công thức:

: \Phi_B = \iint\limits_{\Sigma(t)} \mathbf{B}(\mathbf{r}, t) \cdot d \mathbf{A}\,, 

Với  là một phần của diện tích bề mặt di chuyển của cuộn dây \Sigma(t),  là từ trường (còn gọi là"mật độ từ thông"), và  là Tích vô hướng. Trong các thuật ngữ trực quan hơn, lượng từ thông qua đi vòng dây tỷ lệ thuận với số lượng đường sức từ đi qua nó.

Dạng tích phân:
:\oint_s  \mathbf{E} \cdot d\mathbf{l} = -{d\Phi_B \over dt}
với **E** là điện trường cảm ứng, *d***s** là một phần tử vô cùng bé của vòng kín và *d*&Phi;B/*dt* là biến thiên từ thông.

### Phương trình Maxwell–Faraday
Dạng vi phân, tính theo từ trường **B**:
:\vec \nabla \times \mathbf{E} = -\frac{\partial \mathbf{B}} {\partial t}

Trong trường hợp của một cuộn cảm có *N* vòng cuốn, công thức trở thành:
:V=-N{\Delta \Phi \over \Delta t}
với *V* là lực điện động cảm ứng và &Delta;&Phi;/&Delta;t là biến thiên của từ thông &Phi; trong khoảng thời gian &Delta;t.

Chiều của lực điện động (dấu trừ trong các biểu thức trên) phù hợp với định luật Lenz.

## Lịch sử
Định luật cảm ứng Faraday dựa trên các thí nghiệm của Michael Farádaday vào năm 1831.

Định luật ban đầu được phát biểu là:
:*Một lực điện động được sinh ra bởi cảm ứng khi từ trường quanh vật dẫn điện thay đổi*
:*suất điện động cảm ứng tỷ lệ thuận với độ thay đổi của từ thông qua vòng mạch điện*.

## Xem thêm
*Hiện tượng cảm ứng điện từ.

## Tham khảo
Định luật Faraday

**Định luật Faraday** có thể chỉ:
*Định luật cảm ứng điện từ Faraday
*Định luật điện phân Faraday
Rủi ro

**Rủi ro** là một cách gọi về những điều không tốt lành và không tốt đẹp. Thuật ngữ này đề cập tới  trong hệ quả, tác động của một hành động bất kỳ có liên quan đến những thứ mà con người coi trọng (chẳng hạn như sức khỏe, hạnh phúc, của cải, tài sản hoặc môi trường). Rủi ro thường tập trung vào những hậu quả tiêu cực mà con người không mong muốn.
## Tham khảo
Tham số quỹ đạo

Các **tham số quỹ đạo** là các tham số cần để mô tả một quỹ đạo.
## Tham số quỹ đạo Kepler

### Mô tả quỹ đạo Kepler
Quỹ đạo Kepler (đường màu đỏ trong hình vẽ) là quỹ đạo của một quả cầu khối lượng *m* bay quanh quả cầu khối lượng *B* tuân thủ các định luật Newton và tương tác với nhau bằng lực hấp dẫn. Quỹ đạo này có hình elíp, một tâm của nó trùng với vật *B*, nằm trên một mặt phẳng gọi là mặt phẳng quỹ đạo. Mặt phẳng này không nhất thiết trùng với mặt phẳng tham chiếu, tức là mặt phẳng *x*-*y* của hệ tọa độ Descartes *x*-*y*-*z* đang dùng trong định vị các vật thể. Tâm của hệ tọa độ này thường trùng với tâm quả cầu *B*. Để miêu tả quỹ đạo của các hành tinh trong Hệ Mặt Trời, người ta hay chọn hệ tọa độ hoàng đạo, có mặt phẳng tham chiếu là mặt phẳng hoàng đạo, tâm tại Mặt Trời và trục *x* trùng với phương nối Mặt Trời và Trái Đất khi Trái Đất ở vị trí xuân phân. Do vậy trục *x* trên mặt phẳng tham chiếu thường gọi là hướng *xuân phân*.

Một số khái niệm cơ bản liên quan đến quỹ đạo Kepler được định nghĩa như sau:

### Tham số Kepler
Vì quỹ đạo Kepler có 7 bậc tự do (3 thành phần của vị trí, 3 thành phần vận tốc cộng với thời gian), chúng ta có thể miêu tả quỹ đạo Kepler bằng một nhóm 6 tham số cộng với thời gian. Có nhiều cách chọn 6 tham số này.

Một lựa chọn truyền thống cho các tham số quỹ đạo Kepler trong thiên văn học là các **tham số Kepler**, đặt tên theo Johannes Kepler và các định luật của ông. Chúng gồm:

Nhiều khi, bán trục lớn được dùng thay cho chu kỳ quỹ đạo.

Bán trục lớn có thể được tính dựa vào 6 tham số Kepler chính thống.

Các hành tinh trong Hệ Mặt Trời thực tế không phải là hình cầu hoàn hảo, nên các tham số quỹ đạo của chúng, khi bay quanh Mặt Trời, có thể thay đổi chậm theo thời gian, do các nhiễu loạn hay thậm chí các hiệu ứng tương đối tính.

## Xem thêm
*Lịch thiên văn
*Các hệ tọa độ thiên văn

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Keplerian Elements tutorial 
* another tutorial 
* Spacetrack Report No. 3, a really serious treatment of orbital elements from NORAD (in pdf format)
* Celestrak Two-Line Elements FAQ
Puma

**Puma** có thể là:

## Sinh học
* Báo sư tử (tiếng Anh: Puma)
* Chi Puma bao gồm loài báo sư tử.

## Quân sự
* Xe chiến đấu bộ binh Puma do Đức sản xuất.
* Xe bọc thép hạng nhẹ Puma do Ý sản xuất.

## Thể thao
* Công ty giày thể thao Puma SE
Tiến trình (khoa học máy tính)

Trong ngành khoa học máy tính, **tiến trình** () là một thực thể (instance) của một chương trình máy tính đang được thực thi bởi một hoặc nhiều luồng (thread). Một tiến trình có riêng một không gian địa chỉ, có ngăn xếp (*stack*) riêng rẽ, có bảng chứa các file descriptor được mở cùng tiến trình và đặc biệt là có một định danh PID (*process identifier*) duy nhất trong toàn bộ hệ thống vào thời điểm tiến trình đang chạy.

## Tham khảo
Mặt phẳng quỹ đạo

Trong thiên văn học, **mặt phẳng quỹ đạo** là mặt phẳng hình học chứa quỹ đạo Kepler của một hành tinh quay quanh Mặt Trời hay một thiên thể quay quanh một thiên thể khác.

Với một vật thể bất kỳ chuyển động tương đối tuần hoàn thì mặt phẳng quỹ đạo là mặt phẳng có độ sai lệch với các vị trí của vật thể trong một chu kỳ của quá trình chuyển động là ít nhất

## Tham khảo

*
Độ (góc)

**Độ** thông thường được biểu diễn bằng ký hiệu **°**, là đơn vị đo lường của các góc phẳng, hay của các vị trí dọc theo một đường tròn lớn của hình cầu tính từ điểm gốc tham chiếu (chẳng hạn như Trái Đất hay của bầu trời), tương ứng với 1/360 của một vòng tự quay tròn hoàn chỉnh.

:*Bài này viết về độ sử dụng để đo giá trị của một góc. Các nghĩa khác xem bài [[Độ (định hướng)]].*

## Lịch sử
Con số 360 có lẽ đã được chọn vì nó là số ngày trong năm của người cổ đại. Các loại lịch nguyên thủy, chẳng hạn như lịch Ba Tư sử dụng 360 ngày cho một năm. Điều này có lẽ chủ yếu là do sự quan sát của người cổ đại và họ nhận thấy các ngôi sao dường như chuyển động xung quanh sao Bắc cực tạo ra một vòng tròn với góc chuyển động cỡ chừng 1 độ trong một ngày. Ứng dụng của nó để đo các góc trong hình học có thể tìm thấy từ thời Thales, người đã phổ biến hình học trong những người Hy Lạp và sống ở miền tây Thổ Nhĩ Kỳ trong số những người có giao thiệp với Ai Cập và Babylon.

Nó cũng là con số dễ dàng chia hết: nó có 22 ước số khác nhau (2, 3, 4, 5, 6, 8, 9, 10, 12, 15, 18, 20, 24, 30, 36, 40, 45, 60, 72, 90, 120, 180), chia hết cho tất cả các số tự nhiên từ 2 đến 10 - ngoại trừ 7. (Nếu muốn có số độ trong một vòng tròn có thể chia hết cho tất cả các số từ 1 đến 10, nó phải là 2.520 độ nhưng con số này không thuận tiện lắm).

Để phục vụ cho nhiều mục đích thực tiễn, độ là giá trị góc đủ nhỏ để có thể đem lại độ chính xác tương đối cần thiết. Trong những ứng dụng đòi hỏi độ chính xác cao hơn, ví dụ như trong thiên văn hay để tính kinh độ và vĩ độ trên Trái Đất, các giá trị số đo góc có thể viết dưới dạng phần thập phân, nhưng có một sự chia nhỏ truyền thống khác được sử dụng thường xuyên hơn. Một độ được chia thành 60 phút, và một phút thành 60 giây. Các đơn vị này, còn được gọi tương ứng là phút góc hay giây góc, được biểu diễn tương ứng bằng dấu phết đơn hay đôi, hay bằng dấu đóng trích dẫn đơn hay đôi. Ví dụ: 40,1875° = 40°31'15". Nếu cần độ chính xác cao hơn, việc lấy phần thập phân của giây thông thường được sử dụng hơn là lấy các giá trị bội số của 1/60 giây.

## Các đơn vị đo góc khác

Trong toán học, việc đo góc theo độ ít được sử dụng, vì sự thuận tiện của tính chia hết của cơ số 360 là không cần thiết và không quá quan trọng. Vì nhiều lý do khác nhau các nhà toán học thông thường thích sử dụng đơn vị radian, là góc tương ứng với một cung tròn có độ dài bằng bán kính của chính đường tròn ấy. Vì vậy 180° = π radian, 1° ≈ 0,0174533 radian, và 1 radian ≈ 57,29578°.

Với sự sáng tạo ra hệ mét, dựa trên cơ số 10 (thập phân), đã có những ý định định nghĩa "độ thập phân" (grad hay gon), vì thế giá trị độ thập phân của một góc vuông bằng 100, và như vậy một vòng tròn có giá trị góc bằng 400 độ thập phân. Trong khi ý tưởng này không thu được nhiều sự hưởng ứng nhưng phần lớn các máy tính tay (*calculator*) khoa học đều hỗ trợ đơn vị này.

## Xem thêm
* Góc khối

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Độ (định hướng)

**Độ** có thể đề cập đến:

*Đơn vị đo lường giá trị của góc. Xem bài Độ (góc).
**Độ kinh, độ vĩ.
**Khẩu độ.
*Đơn vị đo lường giá trị của nhiệt độ. Xem bài Độ (nhiệt độ).
*Đồng nghĩa với *chiều* chỉ độ dài:
**Độ dài, độ rộng, độ cao.
*Độ Mixi, streamer, YouTuber người Việt Nam
Độ (nhiệt độ)

:*Bài này viết về "độ" như là đơn vị đo nhiệt độ. Để xem các nghĩa khác, xem bài [[Độ (định hướng)]].*

Thuật ngữ **độ** được sử dụng trong một số thang đo nhiệt độ. Ký hiệu ° thông thường được sử dụng, tiếp theo sau nó là ký tự để chỉ đơn vị, ví dụ °C để chỉ *độ Celsius* (hay *độ bách phân* hoặc *độ C*). Trong một số ngôn ngữ nước ngoài, như trong tiếng Anh, để chỉ sự chênh lệch nhiệt độ, đôi khi người ta còn sử dụng cách viết ngược lại; chẳng hạn 100 C°, hay "100 Celsius degrees", là sự chênh lệch nhiệt độ, trong khi 100&nbsp;°C, hay "100 degrees Celsius", là nhiệt độ thực tế của vật hay chất đó. Có các loại đơn vị đo nhiệt độ sau:

* Độ Celsius (°C đọc là *độ C* hay *độ bách phân*)
* Độ Delisle (°De) 
* Độ Fahrenheit (°F đọc là *độ F*)
* Độ Newton (°N) 
* Độ Rankine (°R hay °Ra)
* Độ Réaumur (°R) 
* Độ Romer (°Ro)
* Độ wegwood (°W)
* Độ Kelvin (°K) là tên gọi cũ của đơn vị đo lường của nhiệt độ tuyệt đối trong hệ SI. Từ năm 1967 nó đã được đơn giản hóa đi thành Kelvin, với ký hiệu chỉ sử dụng chữ cái 'K' và đọc 'Kelvin', không phải 'độ Kelvin'.

## Ký hiệu của độ
Trong Unicode, ký hiệu của độ là U+(00B0) (°). Trong bảng mã hóa ký tự trong HTML nó là `&amp;deg;`. Alt+ Code là Alt+0176.

Vì sự biểu hiện giống nhau trong một số font chữ khi in ấn cũng như khi hiển thị trên màn hình máy tính, một số ký tự khác có thể bị nhầm lẫn với ký tự biểu diễn độ: "ký hiệu chỉ thị giống đực" (U+00BA, º), "vòng trên" (U+02DA, ˚), "số 0 trên" (U+2070, ⁰), số 0 trên proper (0) hay chữ "o trên" (o), và "toán tử vòng" (U+2218, ∘). Nếu ở trên giấy thì nó sẽ có một vòng tròn nhỏ ở trên.VD:0 độ.

## Tham khảo
Danh sách vô địch đôi nam Wimbledon

Nội dung đôi nam bắt đầu thi đấu từ năm 1884, còn đôi nữ bắt đầu từ 1913.

Các năm 1915-1918 và 1940-1945 giải không được tổ chức vì hai cuộc chiến tranh thế giới.

## Đôi nam

## Xem thêm

*Giải Wimbledon
*Danh sách vô địch đơn nam Wimbledon
*Danh sách vô địch đơn nữ Wimbledon
*Danh sách vô địch đôi nam nữ Wimbledon

## Tham khảo
Tem học

**Tem học** hoặc **Bưu chính học** là ngành nghiên cứu trong lĩnh vực tem thư và tem lệ phí về hình thức, sản xuất và việc sử dụng tem sau khi được phát hành. Một số người nhầm tem học với sưu tầm tem, nhưng tem học có ý nghĩa rộng hơn. Ví dụ nhà tem học (nhà bưu chính học) có thể nghiên cứu những chiếc tem rất hiếm nhưng không nhất thiết họ phải sở hữu chúng, bởi lẽ những con tem hiếm với số lượng rất nhỏ thường được lưu trữ trong các viện bảo tàng hoặc chúng nằm trong các sưu tập tem tư nhân. Ngược lại, một người sưu tầm tem không nhất thiết phải quan tâm về nguồn gốc tem hay việc chiếc tem đó đã được sử dụng như thế nào.

Từ tem học (tiếng Pháp: *philatélie*) được Georges Herpin sử dụng lần đầu tiên trên tạp chí Le Collectioneur de timbres-poste vào 15 tháng 11 năm 1864. Từ philatélie được tạo nên từ các từ tiếng Hy Lạp *philos* (người bạn) và *ateleia* (trả lệ phí). Một số tên khác đã được đề nghị như timbrofilie, timbrologie nhưng không được sử dụng.

## Tham khảo
Tem

**Tem** có thể là:
*Tem thư là một loại dấu hiệu có giá trị nhất định, thường là một mảnh giấy hình chữ nhật, dùng để trả phí cho dịch vụ bưu chính.
*Tem (lệ phí) dùng để thanh toán các lệ phí thay cho tiền mặt.
*Tem (hải quan) là một mảnh giấy nhỏ dán lên hàng hóa chứng tỏ sự hợp pháp hay chứng thực chất lượng của hàng hóa.
*Tem (lương thực) ở một số quốc gia do nhà nước phát hành, dùng để phân phối hàng hóa với giá bán và số lượng quy định thời bao cấp, hay để giúp đỡ các người nghèo có thể mua lương thực với một giá rẻ.
*TEM: là chữ viết tắt theo tên tiếng Anh của Kính hiển vi điện tử truyền qua, nghĩa là *[[Kính hiển vi điện tử truyền qua|Transmission Electron Microscope]]*.
* Tem (thuế) là một loại dấu hiệu in sẵn, có giá trị như tiền... Cơ quan tài chính thu thuế bằng cách bán tem thuế cho các cơ sở sản xuất các loại hàng hoá đó và buộc họ phải dán tem vào từng sản phẩm hàng hoá đưa ra tiêu thụ. Không dán tem là lậu thuế. Giá mua tem bằng mức thuế phải nộp trên một đơn vị hàng hoá.
Thiên An Môn

**Thiên An Môn** () là cổng chính vào Tử Cấm Thành tại Bắc Kinh. Nó nằm ở lề phía bắc của Quảng trường Thiên An Môn.

Lúc đầu cổng này được gọi là **Thừa Thiên Môn** (). Cổng đã bị sét đánh làm thiệt hại trong năm 1457, và không được sửa lại cho đến 1465. Trong cuộc chiến trong cuối thời Nhà Minh, nó bị thiệt hại một lần nữa. Trong năm 1644 trong thời Nhà Thanh, cổng này lại bị quân phiến loạn dưới sự chỉ huy của Lý Tự Thành đốt cháy. Như những kiến trúc chính thức của Trung Quốc, cổng có trang trí nóc độc nhất vô nhị. Nó có số hình tượng nhiều nhất trên nóc - 10 trong mỗi bộ.

Trước cổng có tượng hai con sư tử đứng trước cổng và hai con canh gác các cây cầu. Hai cột đá - mỗi cột có một con thú ở trên - cũng đứng trước cổng. Nhiệm vụ của chúng là bảo vệ vị hoàng đế trong Tử Cấm Thành; con thú nhìn ra ngoài (hướng nam) sẽ khiển trách hoàng đế nếu ông ấy ở ngoài quá lâu. Đồng thời, con thú nhìn vô trong (hướng bắc) cũng sẽ khiển trách hoàng đế nếu ông ở trong quá lâu.

Cổng ở giữa có chân dung của Mao Trạch Đông khổng lồ được đặt phía trên, trong khi các tường ở hướng đông và tây có những biểu ngữ khổng lồ; phía bên trái viết "Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa muôn năm" (), trong khi phía bên phải có viết "Đại đoàn kết nhân dân thế giới muôn năm" (). Biểu ngữ phía bên phải trước kia viết "Chính phủ trung ương nhân dân muôn năm". Trước kia cả hai biểu ngữ đều được viết bằng chữ Hoa phồn thể nhưng nay được viết bằng chữ Hoa giản thể. Các biểu ngữ này có nghĩa tượng trưng lớn, vì cụm từ "muôn năm" () cũng như hoàng cung, trước kia chỉ dành cho hoàng đế, nhưng nay người dân cũng có thể dùng được.

Thiên An Môn đã được đưa vào quốc huy Trung Quốc.

## Xem thêm
* Sự kiện Thiên An Môn
## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Bí mật trong việc xây dựng Quảng trường Thiên An Môn
* Năm 1969, Trung Quốc đã xây dựng lại Thiên An Môn như thế nào?
Thanh long

**Thanh long** là trái cây của một vài loài được trồng chủ yếu để lấy quả, thuộc họ Xương rồng, bộ Cẩm chướng. Thanh long là loài thực vật bản địa tại México, các nước Trung Mỹ và Nam Mỹ. Hiện nay, loài cây này cũng được trồng ở các nước trong khu vực Đông Nam Á như Việt Nam, Malaysia, Thái Lan, Philippines, Indonesia (đặc biệt là ở miền tây đảo Java); miền nam Trung Quốc, Đài Loan và một số khu vực khác.

## Loài
Quả của thanh long hiện có ba loại, tất cả đều có vỏ giống như da và có một chút lá. Chúng có tên gọi khoa học như sau:
**[[Hylocereus undatus]]* thuộc chi *[[Hylocereus]]*, ruột trắng với vỏ hồng hay đỏ.
**[[Hylocereus costaricensis]]* (đồng nghĩa: *Hylocereus polyrhizus*) thuộc chi *[[Hylocereus]]*, ruột đỏ với vỏ hồng hay đỏ.
**[[Hylocereus megalanthus]]*, trước đây được coi là thuộc chi *[[Selenicereus]]*, ruột trắng với vỏ vàng.
**[[Hylocereus undatus costaricensis]]* thuộc chi *[[Hylocereus]]*, ruột tím hồng với vỏ hồng hay đỏ.

## Thông tin dinh dưỡng

Thành phần axit béo của hai giống thanh long:

## Trồng tại Việt Nam
Loại ruột trắng vỏ hồng hay đỏ được trồng rộng rãi ở các tỉnh như Bình Thuận, Long An, Tiền Giang v.v. Loại ruột đỏ vỏ đỏ được nghiên cứu và lai tạo bởi Viện Cây Ăn Quả Miền Nam SOFRI (ấp Đông, xã Long Định, huyện Châu Thành, tỉnh Tiền Giang) hiện nay đã được trồng rộng rãi và phổ biến khắp các tỉnh tập trung ở Bình Thuận, Tiền Giang, Long An, Quảng Ngãi... Bên cạnh đó hiện nay giống thanh long ruột tím hồng cũng được nghiên cứu và lai tạo bởi Viện Cây ăn quả miền Nam cũng đã được đưa vào trồng đại trà.

## Hình ảnh

Tập tin:Thanh Long ở Ninh Thuận.jpg|Thanh Long ở Ninh Thuận
File:Fruits mûrs.JPG
Tập tin:Cut dragon fruit in 2003, Hanoi.jpg|Quả thanh long ở Hà Nội (được cắt ra làm hai)
Tập tin:Dragon Fruit Flower.jpg|Hoa thanh long trên cây
Tập tin:Pitahayas 2.jpg|Thanh long vỏ vàng, ruột trắng
Tập tin:Hylocereus undatus Mekarsari Tourism Park.JPG|Cây thanh long
Tập tin:Red dragon fruit seeds.jpg|Hạt thanh long (đỏ)
Tập tin:Pitaya Fruit.jpg|Thanh long đỏ cắt đôi
Tập tin:Pitaya (seedling).jpg|Cây thanh long còn nhỏ


## Tham khảo
Giấy điệp

**Giấy điệp** là loại giấy dân gian của Việt Nam, thường được nhắc tới cùng với tranh Đông Hồ. Trong quy trình sản xuất giấy điệp, người ta nghiền nát vỏ con điệp, một loại sò vỏ mỏng ở biển, rồi trộn bột đã nghiền với hồ (có lẽ là bột gạo nếp đã được nấu) rồi dùng chổi lá cây thông quét lên mặt giấy dó. Chổi lá thông tạo nên những ganh chạy theo đường quét và vỏ điệp tự nhiên cho màu trắng, có ánh lấp lánh những mảnh điệp nhỏ dưới ánh sáng, có thể pha thêm màu khác vào hồ trong quá trình làm giấy điệp. 
;Các tranh dân gian vẽ trên giấy điệp:

## Xem thêm
*Giấy dó
## Tham khảo
Thành Hưng Hóa

**Thành Hưng Hóa** một kiến trúc quân sự, lỵ sở của tỉnh Hưng Hóa thời nhà Nguyễn. Ngày nay, ngôi thành vẫn còn di tích cột cờ và một đoạn hào thành cổ ở ven bờ đầm Dị Nậu thuộc xã Tam Nông, tỉnh Phú Thọ ngày nay.

## Lịch sử

Tháng 6 âm lịch Năm Quang Thuận thứ bảy (1466) triều Hậu Lê, vua Lê Thánh Tông chia nước Đại Việt thành 13 đạo thừa tuyên thì Hưng Hóa là một trong 13 đơn vị hành chính đó. Những đạo còn lại từ nam ra bắc là Thuận Hóa, Nghệ An, Thanh Hóa, Thiên Trường, Nam Sách, Quốc Oai, Bắc Giang, An Bang, Tuyên Quang, Thái Nguyên, Lạng Sơn, và phủ Trung Đô.

Sang thời nhà Nguyễn, phân chia hành chính thay đổi và đạo thừa tuyên Hưng Hóa chuyển thành tỉnh Hưng Hóa. Thành Hưng Hóa được dùng làm tỉnh lỵ, đặt các dinh phủ của quan sở tại.

Ngày 10 tháng 4 năm 1884 (tức 15 tháng 3 âm lịch), tại khu vực thành Hưng Hóa đã diễn ra cuộc giao tranh quyết liệt giữa quân Pháp và liên quân Việt Nam dưới sự chỉ huy của Hoàng Kế Viêm, Nguyễn Quang Bích cùng với quân Cờ Đen của Lưu Vĩnh Phúc.

Sách *[[Việt Nam sử lược]]* của Trần Trọng Kim viết: 

Ngày 19 tháng 4 lực lượng chính quy của Pháp rút về Hà Nội, chỉ để lại một số ít đóng đồn tại Hưng Hóa.

Ngày 1 tháng 5 năm 1895, Toàn quyền Đông Dương ra nghị định thành lập thị xã Hưng Hóa.

## Chú thích
Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến

***Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến***, do Hồ Chí Minh soạn thảo, là lời phát động cuộc kháng chiến chống Pháp vào cuối năm 1946, sau khi những nỗ lực đàm phán hòa bình giữa Việt Nam Dân chủ Cộng hòa với Pháp vào giữa năm 1946 để công nhận một nước Việt Nam độc lập không thành công. Lời kêu gọi này được phát ra vào sáng ngày 20 tháng 12 năm 1946. Đêm hôm trước - ngày 19 tháng 12, khi chiến sự bùng nổ - là ngày được gọi là "**[[Toàn quốc kháng chiến]]**".

Câu nói *Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh* trong một bức thư của Hồ Chí Minh gửi những người lính của Vệ quốc đoàn ở Hà Nội những ngày đầu toàn quốc kháng chiến đã được nhắc đến như một biểu tượng cho sự "hy sinh vì nền độc lập" của đất nước Việt Nam.

## Hoàn cảnh
Trước khi kháng chiến chống Pháp nổ ra, Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa được cho là đã tìm mọi cách "cứu vãn hòa bình", chí ít cũng làm chậm lại chiến tranh để chuẩn bị đối phó, đồng thời khéo léo tìm được thế bắt đầu chiến tranh tốt nhất có thể (hay là ít xấu nhất). Hiệp định sơ bộ (6 tháng 3 năm 1946) và Tạm ước Việt – Pháp (14 tháng 9 năm 1946) lần lượt được ký kết, Hồ Chí Minh sang Pháp đàm phán. Quân của Tưởng Giới Thạch phải theo các điều ước rút về nước.

Pháp liên tiếp gây ra các cuộc thảm sát ở Hải Phòng và Hà Nội, sau đó Pháp đòi tước vũ khí của Việt Minh. Chiến tranh xảy ra vào đêm ngày 19 tháng 12 năm 1946 bởi trận đánh Hà Nội 1946. Ngày này được gọi là Toàn quốc kháng chiến.

Ngày 3 tháng 12 năm 1946, Hồ Chí Minh về làng Vạn Phúc, Hà Đông, sống trong nhà ông Nguyễn Văn Dương. Tại đây, vào ngày 19 tháng 12, ông viết *Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến*, dùng để phát động cuộc kháng chiến chống Pháp vào cuối năm, sau khi những nỗ lực đàm phán hòa bình giữa Việt Nam Dân chủ Cộng hòa với Pháp, vào giữa năm 1946, để công nhận một nước Việt Nam độc lập, không thành công. Trước khi được soạn thảo, Hồ Chí Minh đã tham khảo ý kiến của Ban Thường vụ Trung ương Đảng, trong đó bao gồm Tổng bí thư Trường Chinh, người mới viết dự thảo *Toàn dân kháng chiến*.

Ngày 20 tháng 12 tại Hang Trầm (huyện Chương Mỹ, Hà Tây), Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV) đã phát đi *Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến*.

## Nội dung
Nội dung toàn văn của "*Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến*" đã được in trong *[[Hồ Chí Minh toàn tập]]*, Tập 15, trang 130, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội 1995 như sau:

## Chú thích

## Liên kết ngoài