Moltke (lớp tàu chiến-tuần dương)

**Lớp tàu chiến-tuần dương ''Moltke*** là một lớp gồm hai [[tàu chiến-tuần dương]] [[Dreadnought|"toàn-súng lớn"]] được [[Hải quân Đế quốc Đức]] chế tạo trong những năm [[1909]]–[[1911]]. Gồm hai chiếc [[SMS Moltke (1910)|SMS *Moltke*]] và [[SMS Goeben|SMS *Goeben*]], lớp này có thiết kế tương tự như chiếc [[SMS Von der Tann|*Von der Tann*]] dẫn trước, nhưng bao gồm nhiều cải tiến lớn hơn. Những chiếc *Moltke* hơi lớn hơn, nhanh hơn và có vỏ giáp tốt hơn, chúng cũng được bổ sung thêm một cặp pháo 28 cm.

Cả hai chiếc trong lớp đều đã tham gia [[Chiến tranh thế giới thứ nhất|Chiến tranh Thế giới thứ nhất]]. *Moltke* tham gia nhiều trận chiến lớn cùng với phần còn lại của [[Hạm đội Biển khơi Đức]], bao gồm các trận [[Trận Dogger Bank (1915)|Dogger Bank]] và [[trận Jutland|Jutland]] tại [[Bắc Hải (châu Âu)|Bắc Hải]] cùng [[Trận chiến vịnh Riga|trận Riga]] và [[Chiến dịch Albion]] tại [[biển Baltic]]. Vào cuối chiến tranh, *Moltke* cùng với phần lớn tàu chiến của Hạm đội Biển khơi bị lưu giữ tại [[Scapa Flow]] trong khi các cuộc đàm phán hòa bình diễn ra nhằm quyết định số phận của chúng. *Moltke* đã bị [[Đánh đắm Hạm đội Đức tại Scapa Flow|đánh đắm]] cùng với hầu hết hạm đội vào ngày [[21 tháng 6]] năm [[1919]] nhằm ngăn chúng không bị rơi vào tay người Anh.

*Goeben* được bố trí tại [[Địa Trung Hải]] vào lúc chiến tranh nổ ra, nó thoát khỏi sự [[Săn đuổi Goeben và Breslau|săn đuổi]] của hạm đội Anh để đi đến [[Istanbul|Constantinopolis]]. Con tàu cùng với chiếc [[tàu tuần dương hạng nhẹ]] [[SMS Breslau|*Breslau*]] nhanh chóng được chuyển cho [[Hải quân Ottoman]] không lâu sau đó. Về mặt chiến lược, *Goeben* đã đóng một vai trò rất quan trọng; nó đã giúp lôi kéo [[Đế quốc Ottoman]] vào chiến tranh theo [[phe Trung tâm]], và hoạt động như một [[hạm đội hiện hữu]] ngăn cản các nỗ lực vượt qua eo biển [[Bosporus]] của lực lượng Anh-Pháp cũng như ngăn trở việc tiến quân của [[Hạm đội Hắc hải]] của [[Nga]]. *Goeben* được chính quyền mới của [[Thổ Nhĩ Kỳ]] giữ lại sau chiến tranh. Chỉ được cải tiến đôi chút so với cấu hình ban đầu, nó tiếp tục phục vụ cùng [[Hải quân Thổ Nhĩ Kỳ]] cho đến khi được cho ngừng hoạt động vào ngày [[20 tháng 12]] năm [[1950]] và được rút khỏi [[Đăng bạ Hải quân]] vào ngày [[14 tháng 11]] năm [[1954]]. Hai năm trước đó, khi Thổ Nhĩ Kỳ gia nhập khối [[NATO]] vào năm [[1952]], con tàu được gán [[số hiệu lườn]] B70. Con tàu được rao bán cho chính phủ [[Tây Đức]] không thành công vào năm [[1963]]; mặc dù là chiếc tàu chiến kiểu dreadnought duy nhất còn sót lại trên thế giới, chưa kể là chiếc tàu chiến duy nhất còn sống sót của phe Trung tâm thời Thế Chiến I, không một tổ chức nào muốn giữ nó lại như một tàu bảo tàng. Con tàu được bán cho hãng M.K.E. Seyman vào năm [[1971]] để tháo dỡ; nó được kéo đến xưởng tháo dỡ vào ngày [[7 tháng 6]] năm [[1973]], và công việc hoàn tất vào [[tháng hai|tháng 2]] năm [[1976]].

== Bối cảnh ==
Trong một cuộc hội nghị vào [[tháng năm|tháng 5]] năm [[1907]], Văn phòng Hải quân Đức quyết định tiếp nối theo chiếc tàu chiến-tuần dương duy nhất [[SMS Von der Tann|*Von der Tann*]] bằng một thiết kế được mở rộng. Ngân sách 44 triệu [[Mác vàng Đức|Mác vàng]] dành cho tài khóa 1908 tạo ra khả năng tăng cường kích cỡ vũ khí của dàn pháo chính từ  trên những thiết kế trước lên . Tuy nhiên, [[Đô đốc]] [[Alfred von Tirpitz]] cùng với Văn phòng Chế tạo tranh luận rằng việc gia tăng số lượng pháo từ 8 lên 10 khẩu là hợp lý hơn, vì cỡ pháo 28 cm đã đủ để đối đầu ngay cả với [[thiết giáp hạm]]. Tirpitz còn lập luận rằng do các lực lượng tuần tiễu của Hải quân Hoàng gia Anh có ưu thế về số lượng, sẽ khôn ngoan hơn để gia tăng số lượng pháo chính thay vì gia tăng cỡ nòng. Bộ tham mưu Hải quân lại giữ quan điểm cho rằng để thiết kế mới có thể tác chiến hiệu quả trong [[hàng chiến trận]], chúng cần có cỡ pháo 30,5 cm. Cuối cùng Tirpitz và Văn phòng Chế tạo đã thắng cuộc tranh cãi, và *Moltke* được trang bị mười khẩu pháo 28 cm. Văn phòng Chế tạo cũng bắt buộc các con tàu mới phải có vỏ giáp tương đương hoặc vượt trội hơn *Von der Tann* và một tốc độ tối đa ít nhất .

Trong quá trình thiết kế, trọng lượng của con tàu bị nặng thêm do gia tăng kích cỡ thành trì, độ dày của vỏ giáp, bổ sung trữ lượng đạn dược và tái bố trí hệ thống nồi hơi. Kế hoạch ban đầu dự định chỉ chế tạo một chiếc dựa trên thiết kế mới, nhưng do áp lực nặng mà đội ngũ thiết kế hải quân phải chịu đựng, người ta quyết định chế tạo hai chiếc của kiểu mới. Chúng được gọi dưới những cái tên hợp đồng "Tàu tuần dương G" và "Tàu tuần dương H". Do hãng [[Blohm & Voss]] đưa ra giá thầu thấp nhất để chế tạo "Tàu tuần dương G", họ cũng giành được hợp đồng đóng "Tàu tuần dương H". Chiếc thứ nhất được phân bổ trong tài khóa 1908–1909, trong khi chiếc thứ hai được phân cho tài khóa 1909–1910.

Hợp đồng cho "Tàu tuần dương G" được trao vào ngày [[17 tháng 9]] năm [[1908]] dưới số hiệu chế tạo 200. Nó được đặt lườn vào ngày [[7 tháng 12]] năm [[1908]] và được hạ thủy vào ngày [[7 tháng 4]] năm [[1910]]. "Tàu tuần dương G" được đưa ra hoạt động vào ngày [[30 tháng 9]] năm [[1911]] như là chiếc SMS *Moltke*. Tên của con tàu được đặt theo [[Nguyên soái|Thống chế]] [[Helmuth von Moltke the Elder|Helmuth von Moltke]], Tổng tham mưu trưởng quân đội [[Phổ]] vào giai đoạn giữa [[thế kỷ 19]]. "Tàu tuần dương H" được đặt hàng vào ngày [[8 tháng 4]] năm [[1909]] với số hiệu chế tạo 201. Nó được đặt lườn vào ngày [[12 tháng 8]] năm [[1909]] và được hạ thủy vào ngày [[28 tháng 3]] năm [[1911]]. Sau khi hoàn tất việc trang bị, "Tàu tuần dương H" được nhập biên chế vào ngày [[2 tháng 7]] năm [[1912]] như là chiếc SMS *Goeben*; tên của nó được đặt theo [[August Karl von Goeben]], một vị tướng Phổ từng phục vụ trong cuộc [[Chiến tranh Pháp-Phổ]].

== Thiết kế ==

=== Các đặc tính chung ===
Những chiếc trong lớp *Moltke* có [[chiều dài]] chung , [[mạn thuyền]] rộng , và độ sâu của [[mớn nước]] là  khi đầy tải nặng. [[Trọng lượng choán nước]] của các con tàu thông thường là , và lên đến  khi đầy tải nặng. Những con tàu có 15 [[ngăn kín nước]] và một [[đáy kép]] kéo dài 78% [[chiều dài]] lườn tàu. Chúng được xem là dễ điều khiển, vận hành nhẹ nhàng ngay cả khi biển động. Tuy nhiên chúng phản ứng chậm với việc bẻ lái và không thật cơ động. Con tàu mất cho đến 60% tốc độ và nghiêng đến 9° khi bẻ hết lái. Con tàu có một thủy thủ đoàn tiêu chuẩn gồm 43 sĩ quan và 1010 thủy thủ. Khi *Moltke* phục vụ như [[soái hạm]] của Đội Tuần tiễu 1, nó được bổ sung thêm 13 sĩ quan và 62 thủy thủ; còn khi hoạt động như tàu chỉ huy thứ hai, nó nhận thêm 3 sĩ quan và 25 thủy thủ so với biên chế thông thường.

=== Hệ thống động lực ===
*Moltke* và *Goeben* được cung cấp động lực bởi bốn trục [[tuốc bin hơi nước|turbine hơi nước]] Parson sắp xếp thành hai bộ, và hơi nước được cung cấp bởi 24 nồi hơi Schulz-Thornycroft đốt [[than đá|than]] chia thành bốn phòng nồi hơi. Các nồi hơi cấu tạo gồm một bồn hơi nước và ba bồn nước, tạo ra hơi nước ở áp lực . Sau năm [[1916]], các nồi hơi được hỗ trợ bằng việc phun [[hắc ín]]. Bộ turbine Parson được chia thành các cặp áp lực cao và áp lực thấp: turbine áp lực thấp dẫn động các trục phía trong được đặt ở phòng động cơ phía sau, còn các turbine áp lực cao bố trí hai bên và được đặt ở phòng động cơ phía trước. Chúng dẫn động bốn chân vịt có đường kính .

Hệ thống động lực của các con tàu cung cấp công suất , và đạt đến tốc độ tối đa . Tuy nhiên khi chạy thử máy, *Moltke* đạt đến  và có tốc độ tối đa . *Goeben* có công suất và tốc độ tối đa thấp hơn đôi chút. Các con tàu được thiết kế để mang theo 1.000 tấn than, mặc dù trong thực tế chúng chứa đến 3.100 tấn. Sức tiêu thụ nhiên liệu trong sáu giờ chạy thử máy ở tốc độ tối đa là 0,667 kg than/giờ cho mỗi mã lực ở công suất , và 0,712 kg than/giờ cho mỗi mã lực ở công suất  đối với cả hai con tàu. Ở tốc độ đường trường , các con tàu có tầm hoạt động . Lớp *Moltke* được trang bị 6 máy phát điện turbine cung cấp công suất  ở hiệu điện thế 225 volt.

=== Vũ khí ===

Dàn pháo chính của lớp bao gồm mười khẩu pháo [[Hải pháo SK 28 cm L/45|SK  L/45]] đặt trên năm [[tháp pháo]] nòng đôi. Các khẩu pháo được đặt trên bệ kiểu Drh.L C/1908, có thể nâng cho đến góc 13,5°. Góc nâng này ít hơn 7,5° so với chiếc *Von der Tann* trước đó, và vì thế có tầm bắn tối đa ngắn hơn đôi chút, chỉ đạt  thay vì  như trên chiếc *Von der Tann*. Vào năm [[1916]], trong một đợt tái trang bị, góc nâng của các khẩu pháo được tăng lên 16° giúp nâng tầm bắn tối đa lên . Một tháp pháo, tên *Anton*, được đặt phía trước; hai tháp pháo được bố trí phía sau, trong đó *Dora* [[bắn thượng tầng]] so với *Emil*, còn hai tháp pháo *Bruno* và *Cäsar* được đặt so le giữa tàu. Các khẩu pháo này bắn ra [[đạn pháo xuyên thép]] và đạn bán xuyên thép, cả hai đều nặng , được bắn với tốc độ 3 phát mỗi phút với [[lưu tốc đầu đạn]] . Có tổng cộng 810 quả đạn pháo được chứa trên tàu.

Dàn pháo hạng hai của các con tàu bao gồm mười hai khẩu pháo [[Hải pháo SK 15 cm L/45|SK  L/45]] đặt trên các bệ MPL C/06 bố trí trong các [[tháp pháo ụ]] như trên chiếc *Von der Tann*. Có tổng cộng 1.800 quả đạn pháo được mang theo, mỗi khẩu được cung cấp 150 quả. Pháo 15 cm có tầm bắn xa  vào lúc chế tạo, nhưng sau này được nâng lên . Thoạt tiên, tám khẩu pháo [[Hải pháo SK 8,8 cm L/45|SK  L/45]] cũng được trang bị nhằm mục đích tự vệ chống lại các [[tàu phóng lôi]] và [[tàu khu trục]], nhưng sau đó được tháo dỡ, với các khẩu phía sau cấu trúc thượng tầng được thay thế bẳng bốn khẩu 8,8 cm L/45 phòng không.

Giống như mọi tàu chiến chủ lực vào thời đó, *Moltke* và *Goeben* cũng được trang bị bốn ống phóng [[ngư lôi]]  với tổng cộng 11 quả ngư lôi. Chúng được bố trí trước mũi, sau đuôi và hai bên mạn tàu. Kiểu ngư lôi G/7 nàycó trọng lượng , mang đầu đạn nặng , và có tầm bắn hiệu quả  khi cài ở tốc độ , và  nếu phóng ở tốc độ .

=== Vỏ giáp ===
Những chiếc trong lớp *Moltke* được trang bị vỏ giáp cấu trúc bằng [[thép Krupp]] với mức độ bảo vệ được nâng cao hơn so với thiết kế của *Von der Tann*. [[Đai giáp]] chính dày cho đến  ở phía trước mũi, lên đến  ngang với phần thành trì rồi giảm còn  phía đuôi. [[Tháp pháo ụ]] có lớp bảo vệ dày  ở mặt đứng và  trên nóc. [[Tháp chỉ huy]] phía trước được bảo vệ bởi lớp giáp dày  trong khi tháp chỉ huy phía sau chỉ dày . Các [[tháp pháo]] chính có mặt trước dày , mặt hông dày  và nóc dày . Cả lớp giáp ngang lẫn lớp giáp nghiêng của sàn tàu đều dày , cũng như phần [[vách ngăn chống ngư lôi]] chung quanh các bệ tháp pháo. Phần vách ngăn chống ngư lôi còn lại tại các vị trí ít quan trọng dày . Giống như chiếc *Von der Tann*, vỏ giáp của con tàu được làm bằng [[thép giáp Krupp]].

== Lịch sử hoạt động ==
===Moltke===


[[SMS Moltke (1910)|SMS *Moltke* (1910)]] thay thế cho chiếc [[tàu tuần dương bọc thép]] [[SMS Roon|*Roon*]] trong thành phần Đội tuần tiễu 1 vào ngày [[30 tháng 9]] năm [[1911]]. Vào ngày [[19 tháng 4]] năm [[1912]], *Moltke* cùng các [[tàu tuần dương hạng nhẹ]] [[SMS Stettin|*Stettin*]] và [[SMS Bremen|*Bremen*]] rời Đức trong một chuyến viếng thăm thiện chí đến [[Hoa Kỳ]], đến nơi vào ngày [[30 tháng 5]]. Vào đầu [[tháng bảy|tháng 7]], *Moltke* hộ tống cho du thuyền của [[Wilhelm II của Đức|Kaiser Wilhelm II]] trong chuyến đi [[Nga]]. Ngay khi quay trở về, Chuẩn đô đốc [[Franz von Hipper]], Tư lệnh Đội tuần tiễu 1, đặt *Moltke* làm soái hạm của mình, một vai trò mà nó phục vụ cho đến khi vị đô đốc chuyển cờ hiệu của mình sang chiếc tàu chiến-tuần dương mới [[SMS Seydlitz|*Seydlitz*]] vào ngày [[23 tháng 6]] năm [[1914]].

*Moltke* tham gia nhiều trận chiến lớn cùng với phần còn lại của [[Hạm đội Biển khơi Đức]] trong [[Chiến tranh thế giới thứ nhất|Chiến tranh Thế giới thứ nhất]], bao gồm các trận [[Trận Dogger Bank (1915)|Dogger Bank]] và [[trận Jutland|Jutland]] tại [[Bắc Hải (định hướng)|Bắc Hải]], cùng [[Trận chiến vịnh Riga|trận Riga]] và [[Chiến dịch Albion]] tại [[biển Baltic]]. Con tàu có mặt trong nhiều chiến dịch bắn phá bờ biển nước Anh, bao gồm cuộc [[bắn phá Yarmouth|bắn phá Yarmouth thứ nhất]], [[bắn phá Scarborough, Hartlepool và Whitby]] cùng trận [[bắn phá Yarmouth và Lowestoft|Yarmouth và Lowestoft thứ hai]]. Nó bị hư hại nhiều lần trong chiến tranh: bị trúng đạn pháo hạng nặng trong trận Jutland và hai lần trúng [[ngư lôi]] phóng từ [[tàu ngầm]] Anh trong các đợt tiến quân.

Khi chiến tranh kết thúc vào năm [[1918]], giống như phần lớn tàu chiến của Hạm đội Biển khơi, *Moltke* bị lưu giữ tại [[Scapa Flow]] trong khi các cuộc đàm phán hòa bình diễn ra nhằm quyết định số phận của chúng. Hầu hết hạm đội đã bị [[Đánh đắm Hạm đội Đức tại Scapa Flow|đánh đắm]] vào ngày [[21 tháng 6]] năm [[1919]] nhằm ngăn chúng không bị rơi vào tay người Anh. Xác tàu đắm của *Moltke* được cho nổi trở lại vào ngày [[10 tháng 6]] năm [[1927]], và sau đó được tháo dỡ tại [[Rosyth]] từ năm [[1927]] đến năm [[1929]].

===Goeben===

Sau khi cuộc [[Chiến tranh Balkan thứ nhất]] nổ ra vào [[tháng mười|tháng 10]] năm [[1912]], Bộ Chỉ huy Tối cao Đức quyết định thành lập một hải đội Địa Trung Hải nhằm mục đích gây ảnh hưởng tại khu vực này. Hải đội mới bao gồm *Goeben* và chiếc tàu tuần dương hạng nhẹ [[SMS Breslau|*Breslau*]]; hai con tàu đã rời [[Kiel]] vào ngày [[4 tháng 11]] và đi đến ngoài khơi [[Constantinopolis]] vào ngày [[15 tháng 11]]. Các con tàu đã viếng thăm nhiều cảng tại [[Địa Trung Hải]], bao gồm [[Venezia|Venice]], [[Pula|Pola]] và [[Napoli|Naples]]. Cuộc chiến tranh Balkan thứ nhất kết thúc vào ngày [[30 tháng 5]] năm [[1913]], và một số đã cân nhắc đến việc rút lực lượng trở về vùng biển Đức. Tuy nhiên, [[chiến tranh Balkan lần thứ hai|xung đột]] lại nổ ra không đầy một tháng sau đó, vào ngày [[29 tháng 6]], khiến hai con tàu phải tiếp tục ở lại khu vực này.

Sau vụ ám sát Thái tử Áo [[Franz Ferdinand của Áo|Franz Ferdinand]] vào ngày [[28 tháng 6]] năm [[1914]], Chuẩn đô đốc [[Wilhelm Souchon]] nhận ra nguy cơ xảy ra chiến tranh, nên lập tức lên đường đi Pola để sửa chữa *Goeben*. Sau đó các con tàu được lệnh đi đến Constantinopolis. Trên đường đi, chúng bị lực lượng Anh [[Săn đuổi Goeben và Breslau|săn đuổi]], nhưng *Goeben* và *Breslau* tìm cách lẫn thoát chúng và đến được Istanbul vào ngày [[10 tháng 8]] năm [[1914]]. *Goeben* được chuyển cho [[Đế quốc Ottoman]] và được đổi tên thành TCG *Yavuz Sultan Selim* theo tên của Sultan [[Selim I]]. Thường được gọi là *Yavuz*, nó được đặt làm [[soái hạm]] của [[Hải quân Ottoman]], nhưng giữ lại thành phần thủy thủ đoàn người Đức. Mang cờ Ottoman, *Goeben* bắn phá cảng [[Sevastopol]] của [[Đế quốc Nga]], chiếm giữ và đánh chìm một tàu quét mìn Nga, và làm hư hại một [[tàu khu trục]] vào ngày [[29 tháng 10]] năm [[1914]]. Chính phủ Nga đáp trả bằng cách tuyên chiến với Đế quốc Ottoman vào ngày [[1 tháng 11]], được Anh và Pháp tiếp nối vào ngày [[5 tháng 11]]. Bằng cách hoạt động như một [[hạm đội hiện hữu]], *Goeben* đã rất hiệu quả trong việc ngăn chặn lực lượng Nga tiến vào [[Bosporus]], và phòng thủ chống lại một cuộc xâm nhập tương tự của các chiếc [[thiết giáp hạm tiền-dreadnought|tiền-dreadnought]] Anh và Pháp. Những tàu chiến Anh-Pháp mạnh mẽ hơn, vốn có thể đối chọi ngang ngửa với *Goeben*, không thể liều lĩnh tiến vào vùng biển bị rải [[thủy lôi|mìn]] dày đặc và được các [[tàu ngầm]] [[U-boat]] Thổ Nhĩ Kỳ tuần tra.

Vào năm [[1936]], nó được đổi tên thành TCG *Yavuz* và tiếp tục làm soái hạm cho [[Hạm đội Thổ Nhĩ Kỳ]] cho đến năm [[1950]], mặc dù nó hầu như nằm im tại [[Izmit]] từ năm [[1948]]. Đến năm [[1952]], Thổ Nhĩ Kỳ gia nhập khối [[NATO]], và con tàu được đặt số hiệu lườn "B70". *Yavuz* được cho ngừng hoạt động vào ngày [[20 tháng 12]] năm [[1950]], và được rút khỏi [[Đăng bạ Hải quân]] vào ngày [[14 tháng 11]] năm [[1954]]. Chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ tìm cách giữ lại con tàu như một bảo tàng, kể cả một đề nghị bán lại cho [[Tây Đức]] vào năm [[1963]], nhưng mọi nỗ lực đều thất bại. *Goeben'' bị bán vào năm 1971, và cuối cùng được tháo dỡ từ năm 1973 đến năm 1976, là chiếc tàu cuối cùng còn lại của Hải quân Đế quốc Đức.

## Tham khảo
### Ghi chú

### Chú thích

### Thư mục
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Liên kết ngoài