Odorrana

***Odorrana*** là một chi động vật lưỡng cư trong họ Ranidae, thuộc bộ Anura. Theo Sách đỏ IUCN thì chi này có 44 loài và 27% bị đe dọa hoặc tuyệt chủng.

## Hệ thống học và phân loại học
*Odorrana* có lịch sử phân loại học và hệ thống học lộn xộn. Phần lớn các loài đặt trong chi này ban đầu đã từng được đặt trong chi *[[Rana]]*. Một số loài từng được coi là thuộc chi *[[Amolops]]*hay *[[Huia (chi ếch nhái)|Huia]]* hay tách ra thành chi *Eburana*. Các đề xuất cực đoan nhất là gộp *Odorrana* vào chi *Huia*.

Đầu thế kỷ 21, các nghiên cứu phát sinh chủng loài phân tử đã thiết lập được rằng sự lộn xộn hệ thống học là do tiến hóa hội tụ phổ biến giữa *Amolops*, *Huia* và *Odorrana*, mà trên thực tế đại diện cho các dòng dõi hoàn toàn khác biệt trong Raninae. Điều này dẫn tới sự cần thiết phải có sự thay đổi trong phân loại học, cụ thể là ảnh hưởng tới *Huia*. Người ta cũng phát hiện ra rằng *Odorrana* là họ hàng khá gần của *Rana* (bao gồm cả chi *[[Lithobates]]* ngày nay) &ndash; có lẽ là dòng dõi còn sinh tồn có quan hệ họ hàng gần nhất. Và trong khi không hoàn toàn chắc chắn rằng *Odorrana* trên thực tế có là một chi riêng biệt hay không thì các chứng cứ sẵn có lại chỉ ra rằng điều này có lẽ là đúng như vậy.

Các nghiên cứu cũng chỉ ra rằng dường như tồn tại một vài nhánh trong phạm vi *Odorrana*, mà đôi khi được coi như là các phân chi. Nhưng chỉ ít loài được lấy mẫu xác định trình tự DNA, và tiến hóa hội tụ là nguyên nhân chính chịu trách nhiệm cho các mối quan hệ mờ mịt nếu chỉ đánh giá theo hình thái:
* Một lượng các loài rất cơ sở, bao gồm *[[Odorrana bacboensis|O. bacboensis]]*, *[[Odorrana chapaensis|O. chapaensis]]*, *[[Odorrana ishikawae|O. ishikawae* và có lẽ một số loài khác mà dường như chúng là không gần với bất kỳ nhóm lớn hơn nào hay gần gũi giữa chúng với nhau.
* Một nhánh được hỗ trợ mạnh, chứa loài điển hình *[[Odorrana margaretae|O. margaretae]]* cũng như ít nhất là *[[Odorrana andersonii|O. andersonii]]*, *[[Odorrana daorum|O. daorum]]* *[[Odorrana grahami|O. grahami]]* và *[[Odorrana hmongorum|O. hmongorum]]*.
* Một dòng dõi nhỏ nhưng hoàn toàn khác biệt, chứa *[[Odorrana absita|O. absita]]*, *[[Odorrana khalam|O. khalam]]* và có lẽ một vài loài khác. Cụ thể, *[[Odorrana hejiangensis|O. hejiangensis]]* và *[[Odorrana schmackeri|O. schmackeri]]* có thể thuộc về đây hoặc đại diện cho một dòng dõi nhỏ và khác biệt khác.
* Một nhóm lớn, có thể coi là một nhánh, chứa *[[Odorrana amamiensis|O. amamiensis]]*, *[[Odorrana banaorum|O. banaorum]]*, *[[Odorrana chloronota|O. chloronota]]*, *[[Odorrana hosii|O. hosii]]*, *[[Odorrana livida|O. livida]]*, *[[Odorrana morafkai|O. morafkai]]*, *[[Odorrana megatympanum|O. megatympanum]]*, *[[Odorrana narina|O. narina]]*, *[[Odorrana supranarina|O. supranarina]]*, *[[Odorrana swinhoana|O. swinhoana]]*, *[[Odorrana tiannanensis|O. tiannanensis]]*, *[[Odorrana utsunomiyaorum|O. utsunomiyaorum]]* và có lẽ một vài loài khác. Một dòng dõi chuyên biệt hóa, bao gồm *[[Odorrana nasica|O. nasica]]*, *[[Odorrana tormota|O. tormota]]*, *[[Odorrana versabilis|O. versabilis]]* và có thể một vài loài khác cũng thuộc về nhóm này.

## Các loài
Theo AMNH thì chi này chứa 58 loài. Chi tiết cụ thể như sau:
* *[[Odorrana absita]]* (Stuart, Chan-ard, 2005)
* *[[Odorrana amamiensis]]* (Matsui, 1994)
* *[[Odorrana andersonii]]* (Boulenger, 1882): Chàng Anderson.
* *[[Odorrana anlungensis]]* (Liu, Hu, 1973)
* *[[Odorrana aureola]]* Stuart, Chuaynkern, Chan-ard, Inger, 2006
* *[[Odorrana bacboensis]]* (Bain, Lathrop, Murphy, Orlov, Ho, 2003): Ếch Bắc Bộ, ếch xanh Bắc Bộ.
* *[[Odorrana banaorum]]* (Bain, Lathrop, Murphy, Orlov, Ho, 2003)
* *[[Odorrana bolavensis]]* (Stuart, Bain, 2005)
* *[[Odorrana cangyuanensis]]* (Yang, 2008)
* *[[Odorrana chapaensis]]* (Bourret, 1937): Ếch bám đá Sa Pa.
* *[[Odorrana chloronota]]* (Günther, 1876): Ếch xanh.
* *[[Odorrana exiliversabilis]]* Li, Ye, Fei, 2001
* *[[Odorrana fengkaiensis]]* Wang, Lau, Yang, Chen, Liu, Pang & Liu, 2015
* *[[Odorrana geminata]]* Bain, Stuart, Nguyen, Che, Rao, 2009: Ếch bám đá hoa.
* *[[Odorrana gigatympana]]* (Orlov, Ananjeva, Ho, 2006)
* *[[Odorrana grahami]]* (Boulenger, 1917): Ếch Graham.
* *[[Odorrana graminea]]* (Boulenger, 1900)
* *[[Odorrana hainanensis]]* Fei, Ye, Li, 2001
* *[[Odorrana hejiangensis]]* (Deng, Yu, 1992)
* *[[Odorrana hosii]]* (Boulenger, 1891)
* *[[Odorrana huanggangensis]]* Chen, Zhou, Zheng, 2010
* *[[Odorrana indeprensa]]* (Bain, Stuart, 2006)
* *[[Odorrana ishikawae]]* (Stejneger, 1901)
* *[[Odorrana jingdongensis]]* Fei, Ye, Li, 2001
* *[[Odorrana junlianensis]]* Huang, Fei, Ye, 2001
* *[[Odorrana khalam]]* (Stuart, Orlov, Chan-ard, 2005)
* *[[Odorrana kuangwuensis]]* (Liu, Hu, 1966)
* *[[Odorrana leporipes]]* (Werner, 1930)
* *[[Odorrana lipuensis]]* Mo, Chen, Wu, Zhang & Zhou, 2015
* *[[Odorrana livida]]* (Blyth, 1856): Ếch núi xanh, ếch xanh.
* *[[Odorrana lungshengensis]]* (Liu, Hu, 1962)
* *[[Odorrana macrotympana]]* (Yang, 2008)
* *[[Odorrana margaretae]]* (Liu, 1950): Ếch Margaret.
* *[[Odorrana mawphlangensis]]* (Pillai, Chanda, 1977)
* *[[Odorrana monjerai]]* (Matsui, Jaafar, 2006)
* *[[Odorrana morafkai]]* (Bain, Lathrop, Murphy, Orlov, Ho, 2003): Ếch xanh morafka.
* *[[Odorrana mutschmanni]]* Pham, Nguyen, Le, Bonkowski & Ziegler, 2016: Ếch đá mutschman.
* *[[Odorrana nanjiangensis]]* Fei, Ye, Xie, Jiang, 2007
* *[[Odorrana narina]]* (Stejneger, 1901)
* *[[Odorrana nasica]]* (Boulenger, 1903): Ếch mõm.
* *[[Odorrana nasuta]]* Li, Ye, Fei, 2001
* *[[Odorrana orba]]* (Stuart, Bain, 2005)
* *[[Odorrana rotodora]]* (Yang, Rao, 2008)
* *[[Odorrana schmackeri]]* (Boettger, 1892)
* *[[Odorrana sinica]]* (Ahl, 1927)
* *[[Odorrana splendida]]* Kuramoto, Satou, Oumi, Kurabayashi, Sumida, 2011
* *[[Odorrana supranarina]]* (Matsui, 1994)
* *[[Odorrana swinhoana]]* (Boulenger, 1903)
* *[[Odorrana tianmuii]]* Chen, Zhou, Zheng, 2010
* *[[Odorrana tiannanensis]]* (Yang, Li, 1980): Ếch tiannan, ếch Điền Nam.
* *[[Odorrana tormota]]* (Wu, 1977)
* *[[Odorrana trankieni]]* (Orlov, Le, Ho, 2003): Ếch Trần Kiên
* *[[Odorrana utsunomiyaorum]]* (Matsui, 1994)
* *[[Odorrana versabilis]]* (Liu, Hu, 1962)
* *[[Odorrana wuchuanensis]]* (Xu, 1983)
* *[[Odorrana yentuensis]]* Tran, Orlov, Nguyen, 2008: Ếch suối Yên Tử, ếch Yên Tử.
* *[[Odorrana yizhangensis]]* Fei, Ye, Jiang, 2007
* *[[Odorrana zhaoi]]* Li, Lu, Rao, 2008

## Hình ảnh

## Tham khảo