open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Thượng đế

**Thượng đế** () là thuật từ để chỉ "Vị vua trên cao" hay "Thần linh tối cao" trong quan niệm tín ngưỡng cổ của Trung Hoa, đặc biệt là thần học trong các văn tịch thời Thương, tương đương với thuật từ *[[Thiên]]* thời Chu sau này.

Mặc dù tín ngưỡng cổ truyền Trung Hoa thường dùng từ "Thiên" để đề cập tới ý niệm thần linh tuyệt đối của vũ trụ, "Thượng đế" tiếp tục được dùng trong nhiều truyền thống như một số trường phái triết học Trung Quốc hay một số khuynh hướng Nho giáo nhất định, một số tín ngưỡng cứu độ Trung Quốc, và các hệ phái Cơ Đốc Kháng Cách tại Trung Quốc. Thuật từ này hiện nay còn được dùng để đề cập tới thần linh tối cao theo nghĩa phổ quát, kể cả trong các bối cảnh thế tục tại Trung Quốc, Đài Loan, Hong Kong. Tương tự như vậy, thuật từ "Thượng đế" trong tiếng Việt được dùng để đề cập tới Đấng tối cao trong các tôn giáo.

## Từ nguyên

Từ "Thượng Đế" trong tiếng Việt là từ Hán Việt từ văn hóa Trung Hoa. Chữ Thượng –  là "ở trên" ở đây là trên Trời và Đế –  là danh hiệu từ thời Bách Việt, từ Hoàng đế (),  danh xưng vua Tàu nghĩ ra bởi Tần Thủy Hoàng. Nguồn gốc từ bắt nguồn từ thần thoại Tam Hoàng Ngũ Đế, trong đó có Hoàng Đế (), vị quân chủ huyền thoại và là anh hùng văn hoá văn minh được coi là thủy tổ của mọi người Hán. Nhưng từ  chỉ chung các vị Thần từ thời nhà Thương.

## Biểu tượng Thượng đế

Tập tin:St. Charles's Church, Austria, Vienna - Gold piece high above the altar symbolizing Yahweh.jpg|Ký họa  Tứ tự thánh danh YHWH bằng chữ Hebrew, trên gian cung thánh trong 1 nhà thờ cổ tại Viên, Áo.
Tập tin:Istanbul,_Hagia_Sophia,_Allah.jpg|"Allah" bằng chữ Ả Rập tại Hagia Sophia.
Tập tin:Jade Emperor. Ming Dynasty.jpg|Ngọc Hoàng Thượng đế, tranh vẽ thời Minh, thế kỷ 16.


## Xem thêm
*Thiên Chúa
*Allah 
*Ngọc Hoàng Thượng đế
*Cao Đài
*Haneullim (Hàn Quốc)
*Amenominakanushi (Nhật Bản)
*Tengri (Trung Á)
*Brahma
* Thượng đế của khoảng hở
* Thượng Đế trong đạo Islam
* Takbir

## Tham khảo
Mưa sao băng

Một trận **mưa sao băng** là một sự kiện thiên thể, trong đó con người quan sát được một số thiên thạch tỏa sáng, hoặc bắt nguồn từ cùng một điểm trên bầu trời đêm. Những thiên thạch này là do các dòng bụi vũ trụ đi vào bầu khí quyển Trái Đất với tốc độ rất cao trên quỹ đạo song song. Các bụi thiên thạch này nhỏ hơn một hạt cát, vì vậy hầu hết chúng đều tan rã và không bao giờ chạm vào bề mặt Trái Đất. Những trận mưa sao băng dữ dội hoặc bất thường được biết đến như những cơn bão sao băng và bão thiên thạch, có thể tạo ra hơn 1.000 thiên thạch mỗi giờ. Trung tâm Dữ liệu Sao băng liệt kê khoảng 600 mưa sao băng còn đang nghi ngờ trong đó khoảng 100 mưa sao băng được khẳng định chính thức.

Mưa sao băng hầu như xuất hiện vào những thời điểm giống nhau trong một năm. Nguyên nhân do các hạt bụi vũ trụ phân bố theo quỹ đạo hình elip và quay quanh Mặt Trời theo chu kì nhất định. Nếu quỹ đạo của Trái Đất cắt ngang quỹ đạo của một đám bụi vũ trụ nào đó thì ít nhất mỗi năm vào đúng thời điểm nhất định, Trái Đất sẽ một lần xuyên qua lớp bụi vũ trụ đó và xảy ra hiện tượng mưa sao băng trong thời gian đó.

Khi Trái Đất bay vào vùng có nhiều thiên thạch thì sẽ thường xuyên xảy ra hiện tượng mưa sao băng hơn.

## Kho hình ảnh

Hình:Meteor_burst.jpg|Mưa sao băng Alpha-Monocerotid, 1995
Image:Leonidas sigloXIX.jpg
Image:Leonid Meteor Storm 1833.jpg
Image:Leonid_meteor_shower_as_seen_from_space_(1997).jpg

### Các trận mưa sao băng điển hình trong năm 2020
 
Tên chính thức của chúng được International Astronomical Union đặt ra.

## Mưa sao băng trong âm nhạc
Bài hát *Mưa sao băng* do Minh Khang sáng tác và Ngô Kiến Huy trình bày.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Basics of Meteor Observing , by *Sky and Telescope*
* Infography about Meteor Showers 
* North American Meteor Network
* Meteor Shower Photos and Info  (AOL Research & Learn)
* Meteor Showers , by *Sky and Telescope*
* Meteor showers Astronomy Cast episode #8, includes full transcript in PDF-format.
* Meteor Showers Online , by *Gary W. Kronk*
* Meteor Streams
* National Geographic News - Sky-Watcher Alert: Meteor Show Peaks This Week
* Six Not-So-Famous Summer Meteor Showers Joe Rao (SPACE.com)
* The American Meteor Society
* The International Meteor Organisation
** IMO 2008 Meteor Shower Calendar
* The Space Book by Eonitus
Joseph Barbera

**Joseph Roland "Joe" Barbera** (phiên âm: Giô-phơ Ba-bê-ra; 24 tháng 3 năm 1911 - 18 tháng 12 năm 2006) là một nhà làm phim hoạt hình, họa sĩ truyện tranh, nhà sản xuất và đạo diễn truyền hình người Mỹ. Cùng với William Hanna, ông là đồng sáng lập của xưởng sản xuất phim hoạt hình Hanna-Barbera. Đây là nơi đã sản xuất nhiều phim hoạt hình nổi tiếng như *[[Tom và Jerry]]*, *[[The Huckleberry Hound Show]]*, *[[The Flintstones]]*, *[[The Jetsons]]*, *[[Scooby-Doo]]*.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*[[Tiếng Việt]]*
* Tác giả Tom & Jerry qua đời  trên báo Tuổi Trẻ ngày 19 tháng 12 năm 2006

*[[Tiếng Anh]]*
* Joseph Barbera trên Dữ liệu Phim trên Internet *(Internet Movie Database)*
* Tiểu sử Joseph Barbera trên Tom và Jerry trực tuyến
* Xưởng phim Hanna Barbera
Bulguksa

**Chùa Bulguksa** hay **Phật Quốc tự** (chữ Hàn: 불국사, chữ Hán: 佛國寺, phát âm như **Pun-gúc-xa**) là một ngôi chùa cổ ở tỉnh Bắc Gyeongsang của Hàn Quốc. Đây là nơi có 7 quốc bảo Hàn Quốc, bao gồm các tháp đá Dabotap và Seokgatap, Cheongun-gyo (chữ Hán: 靑雲橋, Thanh Vân Kiều - cầu mây xanh), và tượng Phật bằng đồng dát vàng. Ngôi chùa này được xếp loại danh lam thắng cảnh và lịch sử số 1 của Hàn Quốc. Năm 1995, Bulguksa cùng với động Seokguram cách đó 4&nbsp;km được UNESCO công nhận là Di sản thế giới.

Ngôi chùa này được xem là kiệt tác thời vàng son của nghệ thuật Phật giáo ở vương quốc Silla. 
## Lịch sử
Năm 528, vua Pháp Hưng dựng lên một ngôi đền cầu nguyện nhỏ cho vợ ông vào thời điểm này, nhưng sau đó rơi vào quên lãng và rơi vào hư hỏng. Ngôi đền hiện tại đã được Thủ tướng Kim Daeseong bắt đầu dưới thời vua Cảnh Đức và hoàn thành năm 774. Vào thời điểm đó, ngôi đền được đặt tên là Phật Quốc Tự.

Chùa đã được cải tạo nhiều lần trong triều đại Cao Ly và đầu triều đại Nhà Triều Tiên. Tuy nhiên, trong Chiến tranh Nhật Bản-Triều Tiên (1592-1598), các tòa nhà bằng gỗ bị đốt cháy hoàn toàn. Năm 1604 đã bắt đầu xây dựng lại và mở rộng khu phức hợp đền thờ và trong những năm sau đó đã được cải tạo hơn nữa, nhưng cũng tiêu hủy và cướp bóc nhiều lần.

Sau một cuộc điều tra khảo cổ học toàn diện, Bulguksa cuối cùng dưới quyền Tổng thống Park Chung-hee 1969-1973 được tái lập và nhận được diện mạo hiện tại. Các công trình bằng đá nổi tiếng được bảo tồn và vẫn còn trong thời kỳ Tân La.

Năm 1995, khu phức hợp ngôi đền cùng với Hang động Seokguram dốc 2&nbsp;km dưới danh hiệu "Hang động Seokguram và Đền Bulguksa" đã được bổ sung vào Danh sách Di sản Thế giới của UNESCO.
## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Trang chủ Bulguksa
* Di sản quốc gia Triều Tiên trực tuyến: Bulguksa 
* Tiểu sử kiến trúc phương Đông
* Chùa Bulguksa – Quốc bảo xứ Hàn , Du lịch Việt Nam.
* Ngôi đền xây bằng đá hơn 1.000 năm tuổi ở Hàn Quốc
Cầu Akashi-Kaikyō

, còn còn có tên tiếng Anh là **Pearl Bridge**, là một cầu treo kiểu kết cấu dây võng ở Nhật Bản bắc qua vịnh Akashi; nối Maiko ở Kobe với Iwaya của đảo Awaji và là một phần trong tuyến đường cao tốc Honshu – Shikoku. Đây là cây cầu treo có nhịp dài nhất thế giới tại thời điểm đó; chiều dài nhịp chính là 1991m. Tổng chiều dài cầu là 3911m.

Trước khi cầu Akashi-Kaikyo được xây dựng, hành khách phải đi lại bằng phà qua eo biển Akashi. Tuyến đường giao thông thủy này thực sự rất nguy hiểm vì thường xuyên có những cơn bão. Năm 1955, hai chiếc phà đã bị chìm ở eo biển này trong một cơn bão, cướp đi sinh mạng của 168 đứa trẻ. Sự việc này đã thuyết phục chính phủ Nhật Bản có kế hoạch xây dựng một cây cầu treo qua eo biển này. Ban đầu người ta có kế hoạch xây dựng một cây cầu có cả đường sắt, nhưng khi dự án bắt đầu vào tháng 4 năm 1986 nó đã bị hạn chế xuống chỉ dành cho đường bộ với sáu làn xe. Trên thực tế, công việc xây dựng đã không được tiến hành cho đến tháng 5 năm 1988 và vào ngày 5 tháng 4 năm 1998 cây cầu đã được khánh thành. Eo biển Akashi là một tuyến đường thủy quốc tế nên cần phải có bề rộng thông thuyền là 1500m.

Cầu có tất cả ba nhịp. Nhịp chính dài 1991 mét, hai nhịp biên dài 960 mét. Tổng chiều dài cầu là 3911 m. Ban đầu nhịp chính của nó là 1990 m, tuy nhiên nó đã bị kéo dài ra thêm một mét trong trận động đất ở Kobe vào ngày 17 tháng 1 năm 1995. Cầu được thiết kế với 2 hệ thống dầm cứng có khớp nối cho phép chịu đựng được sức gió 286&nbsp;km/h (178&nbsp;mph), chịu được động đất cấp 8.5 theo thang Richter và sự va đập của dòng nước. Cây cầu này cũng được thiết kế làm việc như hệ thống cân bằng dạng con lắc để điều chỉnh các dao động thường xuyên chống lại các lực tác dụng lên nó. Hai tháp chính cầu cao 298m so với mực nước biển.

Tổng chi phí ước tính khoảng 500 tỷ Yên (≈5 tỷ Đôla Mỹ). Chi phí này dự tính sẽ được thu hồi bằng thu phí qua cầu. Tuy nhiên, lệ phí qua cầu là quá cao (2300 Yen hay 20 Đôla Mỹ). Trớ trêu thay tại thời điểm đó có rất ít tài xế sử dụng cây cầu đắt đỏ này, thay vì đó họ sử dụng nhũng chiếc phà chậm hơn và rẻ hơn.

Hai công viên cũng được xây dựng gần cây cầu để dành cho du khách, một ở Maiko (có cả một bảo tàng nhỏ) và một ở Asagiri. Người ta có thể tới đó bằng đường xe lửa dọc bờ biển.

## Tham khảo
Tam Bảo tự (Hàn Quốc)

**Tam Bảo tự** (tiếng Hàn Quốc: 삼보사; chữ Hán: 三寶寺) là 3 ngôi chùa Phật giáo chính ở Hàn Quốc, mỗi chùa đại diện cho một trong tam bảo của Phật giáo:
*Tongdosa (Thông Độ tự) (tiếng Hàn 통도사, Hán tự 通度寺), ở tỉnh Nam Gyeongsang đại diện cho Phật; 
*Haeinsa (Hải Ấn tự) (tiếng Hàn: 해인사, Hán tự: 海印寺), cũng ở tỉnh Nam Gyeongsang đại diện cho *[[Pháp (Phật giáo)|Pháp]]* 
*Songgwangsa (Tùng Quảng tự) (tiếng Hàn: 송광사, Hán tự: 松廣寺), ở tỉnh Nam Jeolla đại diện cho *[[Tăng]]*.

## Tham khảo
Mandel

**Mandel** là họ của:
* Eduard Mandel (1810-1882), nhà khắc đồng người Đức
* Ernest Mandel (1923–1995), lý thuyết gia, nhà kinh tế học theo Chủ nghĩa Marx nổi tiếng và là một thành viên lãnh đạo của Đệ Tứ Quốc tế
* Harvey Mandel (sinh 1945), nhạc sĩ Mỹ
* Joyce Mandel (sinh 1950), diễn viên, người mẫu
* Maria Mandel (1912–1948), nữ giám thị trong trại hủy diệt Auschwitz-Birkenau
Chùa Ninna

**Chùa Ninna** (tiếng Nhật: 仁和寺 *Ninnaji*; Hán-Việt:*Nhân Hòa Tự*) là đại bản doanh của phái Omura, Chân ngôn tông ở phía Đông thành phố Kyoto, Nhật Bản. Chùa thờ Như Lai A-di-đà. Đây là một bộ phận của Di sản văn hóa cổ đô Kyoto - một di sản thế giới được UNESCO công nhận.

## Lịch sử
Chùa được khởi công từ năm 886 bởi Nhật hoàng Koko. Tuy nhiên, khi Nhật hoàng Koko mất, chùa vẫn chưa được xây xong. Chùa được Nhật hoàng Uda xây tiếp và hoàn thành vào năm 888. Tên chùa "Ninna (Nhân Hòa)" là lấy theo niên hiệu của thời đại mà Nhật hoàng Uda trị vì.

Giữa thế kỷ 15, thời Loạn Onin, chùa đã bị thiêu trụi. Phần lớn các tòa còn lại ngày nay có niên hiệu từ thế kỷ 17 do Shogun Tokugawa Iemitsu xây lại và xây thêm gồm cả một ngôi tháp 5 tầng và một vườn trồng cây sơ-ri thấp.

Từ năm 888 đến 1869, theo truyền thống, các hoàng đế gửi con trai vào chùa làm sư trụ trì khi có chỗ khuyết vị trí đó.

## Cảnh quan
Ngôi chùa có các bức tường sơn vẽ màu xanh lá cây đẹp và một khu vườn có tường bao quanh. Phía sau ngôi chùa là một phiên bản thu nhỏ của renowned 88-temple walk in Shikoku.

## Tham khảo
Bộ Thông

**Bộ Thông** hay **bộ Tùng bách** (danh pháp khoa học: ***Pinales***) là một bộ chứa tất cả các loài thông, bách, kim giao v.v còn tồn tại đến ngày nay thuộc về lớp duy nhất của ngành Thông (Pinophyta) là lớp Thông (Pinopsida). Bộ này trước kia còn được gọi là Coniferales.

Đặc trưng cơ bản để phân biệt bộ này là cấu trúc sinh sản gọi là nón. Tất cả các loài thực vật có quả nón, như tuyết tùng, thông, vân sam, linh sam, thông rụng lá, cự sam, hoàng đàn, tùng tháp hay thanh tùng v.v đều được gộp vào trong bộ này. Tuy nhiên, một số các thực vật quả nón đã hóa thạch lại không được xếp vào bộ này mà thuộc về các bộ phân biệt khác trong ngành Pinophyta (xem bài Ngành Thông).

Các loài thanh tùng trước đây được tách ra thành một bộ riêng chứa chính chúng là bộ Taxales, nhưng các chứng cứ phân tích bộ gen gần đây cho thấy họ Thanh tùng là đơn ngành với các loài thực vật quả nón hiện còn đang tồn tại khác và như thế không có lý do để tách riêng. Hiện nay, họ này được nhập chung vào bộ Pinales.

## Các họ
Các họ còn sinh tồn trong bộ Thông gồm:
* Araucariaceae, khoảng 41 loài
* Cephalotaxaceae, khoảng 20 loài
* Cupressaceae, khoảng 130-140 loài
* Pinaceae, khoảng 220-250 loài
* Podocarpaceae, khoảng 170-200 loài
* Sciadopityaceae, đơn loài
* Taxaceae, khoảng 12-30 loài
;Tuyệt chủng
Các họ tuyệt chủng:
* Arctopityaceae† (tuyệt chủng)
* Cheirolepidiaceae† (tuyệt chủng)
* Palissyaceae† (tuyệt chủng)

## Hình ảnh

Tập tin:Pineflower9538.jpg
Tập tin:Pinus monticola0.jpg
Tập tin:Kuusk Keila-Paldiski rdt ääres.jpg

## Chú thích

## Tham khảo
* 
*
Đền thờ Kamo

**Đền Kamo thượng** (tiếng Nhật: 上賀茂神社 *Thượng Hạ Mậu thần xã*) và **Đền Kamo hạ** (tiếng Nhật: 下鴨神社 *Hạ Áp thần xã*) là một cặp đền thờ của Shinto ở Kyoto, Nhật Bản. Đây là những đền thờ thuộc loại cổ nhất Nhật Bản. Cả hai đền đều thờ Kamo Wake-ikazuchi, *kami* (thần) sấm. Đền Kamo là một hạng mục trong Di sản văn hóa cổ đô Kyoto.

## Tham khảo
Chùa Hōryū

, tên chính thức là  là một ngôi chùa Phật giáo ở Ikaruga, tỉnh Nara, Nhật Bản, là một phần của Quần thể kiến trúc Phật giáo khu vực chùa Hōryū.

## Lịch sử
Chùa do Thánh Đức Thái tử hưng công xây dựng từ năm 607 (thời kỳ Asuka). Chùa nổi tiếng vì đây là những công trình kiến trúc bằng gỗ cổ nhất thế giới. Tuy ở Nhật có một số ngôi chùa lâu đời và quan trọng hơn nhưng chùa Hōryū là nơi được tiến hành nghi lễ nhiều nhất tại Nhật. Năm 1993, chùa Hōryū là một phần của Quần thể kiến trúc Phật giáo khu vực chùa Hōryū được UNESCO công nhận là di sản thế giới. Chính phủ Nhật Bản công nhận đây là quốc bảo.

## Công trình

Pháp Long Tự có hai khu vực chính: Saiin (Tây viện) và Toin (Đông viện). Tây viện bị thiêu rụi năm 670 nhưng được tái thiết vào cuối thế kỷ thứ 7. Đông viện thì có niên đại cuối thế kỷ thứ 8.

Tây viện không phải là một tòa nhà mà là một tu viện lớn, gồm Kim đường, Ngũ trùng tháp, Trung môn... xây dần thêm cho đến thế kỷ 13.

Đông viện gồm các công trình như Mộng điện, Xá-lợi điện, Truyền pháp đường,...

Ngoài ra trong khuôn viên chùa còn có nhiều công trình khác như Thánh Linh viện, Thực đường, Thượng Ngự đường, Tây Viên đường, Tam Kinh viện, Nam Đại môn,... đều là những di sản văn hóa quan trọng của Nhật Bản.

## Hình ảnh

Tập tin:Horyu-ji12s3200.jpg|Kim đường, chùa Hōryū là một trong những công trình bằng gỗ cổ nhất thế giới, cả hai công trình bằng gỗ cổ nhất đều tọa lạc bên trong khu vực này
Tập tin:Horyu-ji11s3200.jpg|Kim đường
Tập tin:Horyu-ji03s3200.jpg|Trung môn
Tập tin:Horyu-ji13s3200.jpg|Thánh Linh viện
Tập tin:Horyu-ji09s3200.jpg|Ngũ trùng tháp
Tập tin:Horyu-ji32s3200.jpg|Hội điện, xá-lợi điện
Tập tin:Horyu-ji36s3200.jpg|Mộng điện
Tập tin:Horyuji-L0341.jpg| Giảng đường 
Tập tin:Horyu-ji37s3200.jpg|Đông viện chung lâu (tháp chuông)
Tập tin:Horyu-ji19s3200.jpg


## Chú thích
Thông dù Nhật Bản

**Thông dù Nhật Bản** (tiếng Nhật gọi là コウヤマキ - *koyamaki*) với danh pháp hai phần là ***Sciadopitys verticillata***, là loài thông đặc hữu của Nhật Bản. Nó là thành viên duy nhất của chi ***Sciadopitys*** cũng như của họ **Sciadopityaceae** (trước đây được xếp trong họ Bụt mọc - Taxodiaceae) và là một dạng hóa thạch sống không có các họ hàng gần. Các mẫu hóa thạch đã biết của nó có niên đại khoảng 230 triệu năm trước.

Nó là một loại cây thân gỗ với lá thường xanh, có thể cao tới 15-27m, với các cành chính màu nâu mang các vòng xoắn của các cành dạng lá màu xanh lục, mềm dẻo, dài 7–12&nbsp;cm trông tương tự như các lá và thực hiện các chứng năng của lá, nhưng trên thực tế chúng bao gồm các mô của thân cây; thỉnh thoảng các cành dạng lá này sẽ được phân nhánh và tạo ra các chồi trong khía chữ 'V' của đoạn phân nhánh. Các nón dài khoảng 6–11&nbsp;cm, phát triển đầy đủ sau khoảng 18 tháng và có các vảy hơi dẹt được mở ra để giải phóng hạt.

Đây là một loại cây rất hấp dẫn và là cây trồng phổ biến trong nhiều khu vườn, mặc dù tốc độ tăng trưởng thấp và giá thành cao.

Thông dù Nhật Bản đã được chọn làm hình dấu riêng của hoàng gia Nhật Bản cho vị hoàng tử sinh năm 2006 là Hisahito Akishino, hiện tại là người đứng hàng thứ ba trong việc kế vị ngai vàng của Nhật Bản.

## Chú thích

## Tham khảo

*
* Arboretum de Villardebelle Ảnh: lá, nón non
* Arboretum de Villardebelle Ảnh: nón già
* Cơ sở dữ liệu thực vật hạt trần
* Ảnh về thông dù Nhật Bản
Cầu thủ xuất sắc nhất châu Á

**Cầu thủ bóng đá châu Á của năm** là giải thưởng dành cho cầu thủ xuất sắc nhất châu Á. Trước năm 1994, giải do các tổ chức không chính thức trao, riêng các giải từ năm 1988 đến 1991 do Liên đoàn lịch sử và thống kê bóng đá quốc tế (IFFHS) bầu chọn. Từ năm 1994 đến nay, Liên đoàn bóng đá châu Á (AFC) bầu chọn và trao giải.

## Danh sách

## Thống kê theo quốc gia

## Tham khảo
Họ Thanh tùng

**Họ Thanh tùng** hay **họ Thông đỏ** (danh pháp khoa học: ***Taxaceae***), khi hiểu theo nghĩa hẹp (*sensu stricto*) là một họ của 3 chi và khoảng 7 tới 12 loài thực vật quả nón, còn khi hiểu theo nghĩa rộng (*sensu lato*) là họ của 6 chi và khoảng 30 loài.

Họ này chủ yếu là các loài cây bụi hay cây thân gỗ nhỏ nhiều cành. Lá của chúng thường xanh, sắp xếp theo hình xoắn ốc, thường vặn xoắn tại gốc lá để xuất hiện theo kiểu 2 hàng. Các lá có dạng thẳng hay hình mũi mác, với dải khí khổng màu lục nhạt hay trắng ở mặt dưới. Các loài phần lớn là đơn tính khác gốc, ít khi đơn tính cùng gốc. Các nón đực dài khoảng 2–5&nbsp;mm, tung phấn ra vào đầu mùa xuân. Các nón cái bị suy giảm mạnh, chỉ có một lá noãn và một hạt. Khi hạt chín, lá noãn phát triển thành *[[áo hạt]]* nhiều thịt, bao phủ một phần của hạt. Áo hạt khi chín có màu sáng, mềm, nhiều nước và ngọt, chúng bị một số loài chim ăn và nhờ đó mà hạt được phát tán khi chim đánh rơi chúng.

## Phân loại

Họ Taxaceae hiện tại nói chung được gộp cùng các nhóm thực vật quả nón khác trong bộ Thông (*[[Bộ Thông|Pinales]]*), do các phân tích DNA đã chỉ ra rằng các loài thanh tùng nói chung là đơn ngành với các họ khác trong bộ Thông (Chase *và ctv*., 1993; Price, 2003), một kết luận được hỗ trợ thêm bởi các nghiên cứu vi hình thái học (Anderson & Owens, 2003). Trước đây, chúng thường được coi là khác biệt với các thực vật quả nón khác bằng cách đặt vào một bộ riêng gọi là *Taxales* (bộ Thanh tùng).

Các chi *Torreya* và *Amentotaxus*, trước đây được đặt trong họ Taxaceae nghĩa hẹp, nhưng hiện nay người ta cho rằng tốt nhất nên xếp chúng trong họ Cephalotaxaceae nếu coi họ này là một họ riêng biệt, do các thử nghiệm bộ gen cho thấy chúng có quan hệ họ hàng gần gũi với chi *Cephalotaxus* hơn là với chi *Taxus*. Tất nhiên là chúng cũng có thể cùng với chi *Cephalotaxus* được xếp trong họ Taxaceae theo nghĩa rộng như là một họ bao gồm cả hai họ Taxaceae nghĩa hẹp và Cephalotaxaceae (Price, 2003). Trong ngữ cảnh này thì họ Taxaceae bao gồm 6 chi và khoảng 30 loài.

Các khác biệt giữa Taxaceae (nghĩa hẹp) và Cephalotaxaceae như bảng dưới đây:

Lưu ý: : Tới 25&nbsp;mm ở chi *Austrotaxus*.

Một số ít các nhà thực vật học chuyển chi *Austrotaxus* vào họ riêng của chính nó là **Austrotaxaceae**, gợi ý rằng nó có thể có quan hệ gần gũi với họ Podocarpaceae hơn là so với các chi khác trong họ Taxaceae, nhưng các chứng cứ nghiên cứu bộ gen không hỗ trợ cho điều này.

## Chú thích

## Tham khảo

* Anderson E. & Owens J. N. (2003). Analysing the reproductive biology of Taxus: should it be included in Coniferales? *Acta Hort.* 615: 233-234. (kết luận là 'có')
* Chase M. W. *và ctv* (1993). Phylogenetics of seed plants, an analysis of nucleotide sequences from the plastid gene *rbc*L. *Ann. Missouri Bot. Gard.* 80: 528-580.
* Price R. A. (2003). Generic and familial relationships of the Taxaceae from *rbc*L and *mat*K sequence comparisons. *Acta Hort.* 615: 235-237.
Trà đá

**Trà đá** là một dạng đồ uống với nguyên liệu là nước trà nguội với nước đá đập vụn rất thịnh hành ở Việt Nam và phổ biến ở nhiều xứ nóng trên thế giới. Hầu hết các quán nước bình dân Việt Nam đều bán loại nước trà này với giá thành rẻ vì tính tiện lợi, dễ làm, có hương vị thơm mát và dùng giải khát rất tốt.

## Lịch sử
Khó có thể xác định trà đá xuất hiện từ bao giờ, ở Việt Nam không có khí hậu lạnh, và các dụng cụ sản xuất nước đá mới chỉ dần được phổ biến trong những thập niên cuối thế kỷ 20 nên nước trà nguội được người dân sử dụng phổ biến ở xứ nóng như miền Nam Việt Nam, trong khi người Hà Nội nói riêng và miền Bắc nói chung thường chỉ uống chè pha nóng (kể cả với mục đích giải nhiệt), từ đó sự khác nhau của văn hóa ẩm thực mỗi miền khác nhau bởi khí hậu. Khi các dụng cụ làm đá, như tủ lạnh, trở nên thịnh hành hơn thì thay vì trà nguội, một số người đã bắt đầu đập nước đá vào ly và rót nước trà vào để uống cho mát, hình thành nên món trà đá phổ biến ở miền Nam Việt Nam bởi các yếu tố như khí hậu, thời tiết, tác phong làm việc,...

Những năm đầu thập niên 90 của thế kỷ 20, trà đá bắt đầu xuất hiện trong văn hóa ẩm thực của người miền Bắc Việt Nam như ở Hà Nội, cùng với món nước mía. Ban đầu nước uống này không được ủng hộ, thậm chí đã từng bị một số báo chỉ trích rằng bản chất của chè đã lạnh, thêm đá vào uống có hại cho sức khỏe vì dễ gây lạnh bụng. Tuy nhiên, thức uống này vẫn ảnh hưởng và phổ biến dần với người dân như giới trẻ bình dân (sinh viên) và lao động ngoại tỉnh về Hà Nội làm ăn. Với thời tiết nóng của miền Bắc nên trà đá được ưa chuộng vì tính giải khát và giá thành rẻ, trà đá đã là một phần của văn hóa ẩm thực miền Bắc và vẫn còn phổ biến đến ngày nay.

## Đặc điểm
Vì theo văn hóa thế giới nên trà thường được uống nóng và ít khi được làm lạnh như ở vùng nhiệt đới Việt Nam. Trà đá không những đáp ứng nhu cầu giải khát mà còn với giá thành rẻ, dễ làm,...

Trà đá của người vùng Nam Trung Bộ hoặc miền Nam Việt Nam thường pha rất loãng, hầu hết chỉ còn hương vị trà nhưng không chát vị trà, với rất nhiều đá đập vụn trong cốc, sử dụng các loại trà đã được ướp hương như trà sen, trà nhài,... Trong khi đó, trà đá ở miền Bắc thường đậm vị hơn và không có mùi hương đậm như trà đá miền Nam, thường dùng đá cục to phổ biến hơn là đá vụn. Trà đá thường có thể dùng nước chè pha hoàn toàn mới với tác dụng làm trà đá hoặc nước trà xanh hãm bằng lá chè còn tươi, sau đó cho đá vào. Nhiều quán giải khát đã dùng những phần nước trà nguội hoặc đã quá nhạt, chỉ còn mùi trà mà không còn vị và bán với giá thành rẻ hơn gây bất lợi với người sử dụng.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Thị trường tiền tệ (vốn)

**Thị trường tiền tệ** là thị trường vốn ngắn hạn (dưới 1 năm), nơi diễn ra các hoạt động của cung và cầu về vốn ngắn hạn. Vốn ngắn hạn bao gồm cả giấy tờ có giá ngắn hạn, có kỳ hạn tức là mua bán những món nợ ngắn hạn rủi ro thấp, tính thanh khoản cao. Thị trường tiền tệ diễn ra chủ yếu thông qua hoạt động của hệ thống ngân hàng, vì các ngân hàng là chủ thể quan trọng nhất trong việc cung cấp và sử dụng vốn ngắn hạn.
 
Thị trường tiền tệ là thị trường phi tập trung tại các phòng kinh doanh của các ngân hàng và các công cụ kinh doanh đầu tư chuyên nghiệp thông qua mạng lưới điện thoại, internet rộng lớn. Các nghiệp vụ trên thị trường tiền tệ là nghiệp vụ chuyển giao vốn có khả năng thanh toán cao, ít xảy ra rủi ro đối với người đầu tư.

Thị trường tiền tệ là nơi mua bán các loại chứng từ có giá ngắn hạn, nơi đáp ứng nhu cầu vốn ngắn hạn của nền kinh tế.
## Phân loại

Thị trường tiền tệ được phân loại căn cứ vào cách thức tổ chức hay loại công cụ.

### Phân loại theo cách thức tổ chức
Nếu căn cứ theo cơ cấu tổ chức thị trường tiền tệ được chia thành 2 cấp: là thị trường tiền tệ sơ cấp và thị trường tiền tệ thứ cấp.

* **Thị trường tiền tệ sơ cấp**: là nơi chuyên phát hành các loại trái phiếu mới của ngân hàng, công ty tài chính, kho bạc... Thị trường tiền tệ sơ cấp thật sự là nơi tìm vốn của người phát hành trái phiếu và cung ứng vốn của người mua trái phiếu.
* **Thị trường tiền tệ thứ cấp**: chuyên tổ chức mua bán các loại trái phiếu đã phát hành ở thị trường sơ cấp, nhưng lại mang tính chất chuyển hóa hình thái vốn. Tức là, trái phiếu có hình thái hiện vật cụ thể là máy móc, vật tư... bây giờ họ lại cần tiền, nghĩa là cần vốn dưới hình thái tiền tệ.

### Phân loại theo công cụ nợ
Nếu căn cứ vào các loại công cụ tham gia trên thị trường thì thị trường tiền tệ bao gồm:

* Thị trường vay nợ ngắn hạn giữa các tổ chức tín dụng dưới sự điều hành của ngân hàng trung ương.
* Thị trường trái phiếu ngắn hạn và thị trường các loại chứng từ có giá khác như: kỳ phiếu thương mại, khế ước giao hàng, tín phiếu của các công ty tài chính, chứng chỉ tiền gửi tiết kiệm, kỳ phiếu ngân hàng...

## Tham khảo
Núi Koya

**Núi Koya** (kanji:高野山, romaji: Kōya-san, phiên âm Hán-Việt: Cao Dã sơn) là một ngọn núi tại tỉnh Wakayama của Nhật Bản, phía Nam Osaka.

Nhà sư Không Hải Đại sư là người đầu tiên đến tu hành tại đây nên nơi đây thoạt đầu được biết đến như là trung tâm của Chân Ngôn Tông (*shingon*). Tọa lạc trên một thung lũng cao 800 m giữa 8 đỉnh núi, mảnh đất ty viện này đã trở thành một thị trấn Koya với một trường đại học nghiên cứu và giảng dạy tôn giáo và 100 ngôi chùa, nhiều ngôi chùa có nơi ở cho những người hành hương. Núi Koya có những địa điểm nổi tiếng sau:
* Nghĩa trang Áo Viện (*Okunoin*; 奥の院), lăng của Không Hải Đại sư, bao bọc bởi một nghĩa địa rộng lớn (rộng nhất Nhật Bản).
* Đàn Thượng Già Lam (*Danjōgaran*; 壇上伽藍)
** Căn Bản Đại Tháp  (*Konpon Daitō*; 根本大塔), một ngôi chùa mà theo học thuyết của Shingo đại diện cho tâm điểm của mandala bao lấy không chỉ núi Koya mà là cả Nhật Bản.
* Kim Cương Phong Tự (*Kongōbu-ji*; 金剛峰寺), trung tâm của Chân ngôn tông

Trước đây gười ta có thể đến núi bằng Xe lửa điện Nankai từ Ga xe lửa Namba đến Ga xe lửa Gokurakubashi tại chân núi. Một xe cáp đưa du khách lên đỉnh núi trong 5 phút từ Gokurakubashi. Cả chuyến đi mất 1,5 giờ bằng tàu tốc hành và 2 giờ bằng tàu thường.

Năm 2004, Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hợp Quốc (UNESCO) công nhận Núi Koya, cùng với hai địa điểm khác ở bán đảo Kii là di sản thế giới.

## Một số hình ảnh

File:Danjogaran Koyasan02s5s3200.jpg|Đàn Thượng Già Lam Kim Đường
File:Danjogaran Koyasan12n3200.jpg|Đàn Thượng Già Lam Căn Bản Đại Tháp 
File:Danjogaran Koyasan08n4272.jpg|Đàn Thượng Già Lam Tây Tháp 
File:Danjogaran Koyasan23n3200.jpg|Đàn Thượng Già Lam Đông Tháp 
File:Danjogaran Koyasan18n3200.jpg|Đàn Thượng Già Lam Bất Động Đường
File:Kongobuji Koyasan01n4272.jpg|Kim Cương Phong Tự
File:Okunoin-Cemetery.jpg|Nghĩa trang Okunoin 
File:Tokugawa Mausoleums, Koyasan, Japan.JPG|Lăng Tokugawa 


## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Sacred Sites and Pilgrimage Routes in the Kii Mountain Range (UNESCO)
* Farstrider.net Photos and Travel Information 
* Koya-san's Ancient Cemetery: photo gallery at FudoMouth.net
La Fortaleza

**La Fortaleza** (**Pháo đài**) là official residence hiện nay của Thống đốc Puerto Rico. Công trình này được xây dựng giữa 1533 và 1540 để bảo vệ bến cảng San Juan. Công trình này cũng được gọi là ***Palacio de Santa Catalina*** (**Lâu đài Santa Catalina**). Đây là lâu đài hành pháp cổ nhất ở Tân Thế giới. Năm 1983, UNESCO đã công nhận đây là di sản thế giới.

Trong quá trình xây dựng lại năm 1640, nhà thờ nhỏ Santa Catalina, đầu tiên ở ngoài tường thành, bị phá bỏ và sáp nhập vào bức tường thành của công trình. Đây là lý do công trình này còn được gọi là **Santa Catalina's Palace**.

## Tham khảo
Khu mộ đá Gochang, Hwasun và Ganghwa

**Khu mộ đá Gochang, Hwasun và Ganghwa** (Hangul: 고창 / 화순 / 강화지석묘군, Hanja: 高敞 /和順 /江華支石墓群, Hán Việt: *Cao Sưởng, Hòa Thuận, Giang Hoa chi thạch mộ quần*) là quần thể của hàng trăm ngôi mộ đá được sử dụng làm cột mốc và cho các mục đích nghi lễ trong thiên niên kỷ thứ 1 trước Công nguyên, khi văn hóa cự thạch nổi bật trên bán đảo Triều Tiên. Các địa điểm này đã được UNESCO công nhận là Di sản thế giới từ năm 2000. Hàn Quốc được cho là quốc gia chứa hơn 40% mộ đá trên thế giới, và chủ yếu tập trung tại ba địa điểm.

Những viên đá khổng lồ là vô giá vì chúng đánh dấu các ngôi mộ của giới cầm quyền. Đồ gốm, đồ trang sức hình dấu phẩy (Gogok), đồ đồng, dụng cụ bằng đá và các đồ tạo tác vui nhộn khác đã được khai quật từ những mộ đá này. Văn hóa của người dân trong thời gian này có thể được lượm lặt từ những bằng chứng mà các mộ đá để lại.

Mộ đá ở Hàn Quốc đã có niên đại từ thế kỷ thứ 7 trước Công nguyên tại các địa điểm như Gochang và kết thúc vào khoảng thế kỷ thứ 3 trước Công nguyên. Văn hóa mộ đá được liên kết với các nền văn hóa thời đại đồ đá mới và đồng của Hàn Quốc. Việc khai quật tại các địa điểm chưa được bắt đầu cho đến năm 1965. Kể từ đó, nhiều công tác khai quật đã được tài trợ và một chương trình kiểm kê, bảo quản, mở rộng đã được chính phủ Hàn Quốc khởi xướng.
## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Địa danh này trên trang worldheritagesite.org .
Dụ ngôn Chiên lạc mất

**Chiên lạc mất** là dụ ngôn của Chúa Giê-su được ghi lại trong Tân Ước ở Phúc âm Matthew (*Mátthêu* hoặc *Ma-thi-ơ*) 18:12-14, và Luca 15:3-7. Có những hình ảnh tương đồng được tìm thấy trong Cựu Ước như: Êdêkien 34:6-12 và Thánh Vịnh 119 và 176. Dụ ngôn này đề cập về con cừu bị lạc mất, từ đó suy ra nhiều ý nghĩa.

## Nội dung

Chiên lạc mất là dụ ngôn đầu tiên trong một chuỗi ba dụ ngôn của Chúa Giê-su (Luca chương 15) nhằm trả lời những người Pharisee và những nhà lãnh đạo tôn giáo khác khi họ kết án Chúa Giê-su "đón chào kẻ có tội và ngồi ăn với họ". Đây không chỉ là một lời cáo buộc, mà còn là cách họ dùng để thách thức tính cách và thẩm quyền giáo huấn của Chúa Giê-su. Cả ba dụ ngôn này đều liên quan đến việc đánh mất một điều quý báu rồi tìm lại được.

Nội dung câu chuyện không xa lạ với những người chăn chiên thời ấy. Nếu một con chiên bị lạc, người chăn sẽ để cả bầy ở lại và đi ra tìm kiếm chiên lạc. Khi tìm được rồi, người ấy vui mừng quá đỗi và muốn bạn hữu đến chung vui với mình. Như vậy, trong một thời điểm nào đó, con chiên lạc được xem là quan trọng hơn những con còn lại trong bầy.

## Luận giải
Tân Ước thuật lại lời luận giải của Chúa Giê-su, "*trên trời cũng vậy, sẽ vui mừng cho một kẻ có tội ăn năn hơn là chín mươi chín kẻ công bình không cần phải ăn năn*". Mối quan tâm đặc biệt đến những kẻ lạc mất, những người bị tổn thương, những mảnh đời bất hạnh và bị lãng quên được dàn trải trong suốt những trang sách của Cựu Ước và Tân Ước. Có lẽ những người Pharisee và các nhà lãnh đạo tôn giáo, theo góc nhìn của họ, ngụ ý đến Thánh vịnh 1.1 (*Phước cho người nào chẳng theo mưu kế kẻ dữ/ chẳng đứng trong đường tội nhân/ không ngồi chỗ của kẻ nhạo báng*) khi tìm cách kết án Chúa Giê-su, thì ông chia sẻ quan điểm của Tiên tri Ezekiel.

Chúa Giê-su so sánh kẻ có tội với chiên lạc mất. Đi ra tìm kiếm người ấy là quan trọng hơn nhiều người không lạc mất. Ngày nay, chúng ta thường chứng kiến nhiều người chấp nhận hi sinh mạng sống để cứu người khác, bởi vì số phận những người đang ở trong sự hiểm nghèo là quan trọng hơn số đông đang sống trong bình an. "Kẻ có tội" là những người đang sống trong sự hiểm nghèo của sự chết đời đời, do đó Chúa Giê-xu quan tâm đến họ càng hơn. Bằng cách ấy, Giê-xu quay sự cáo buộc của người Pharisee về lại chính họ, và biện minh cho hành động của ông.
## Tham khảo
Dụ ngôn Vị mục tử nhân lành

**Vị Mục Tử nhân lành** (, *poimḗn ho kalós*) là một hình ảnh được nhắc đến trong đoạn văn Kinh Thánh thuộc sách Tin Mừng theo thánh Gioan (Gioan 10:1–21), trong đó Chúa Giêsu Kitô được phác họa như vị Mục Tử nhân lành hy sinh mạng sống mình cho đoàn chiên. Lối miêu tả này cũng được dùng trong Thánh Vịnh 23 và Êdêkien 34:11–16. Hình ảnh vị Mục Tử nhân lành cũng được thuật lại trong các sách khác, đó là Thư gửi tín hữu Do Thái, Thư thứ nhất của thánh Phêrô và sách Khải huyền.

## Trích dẫn Kinh Thánh
Trong Tin Mừng theo thánh Gioan, Chúa Giêsu tuyên bố rằng "Tôi chính là Mục Tử nhân lành" trong hai câu: Gioan 10:11 và Gioan 10:14.

Đoạn văn này là một trong nhiều phần gây chia rẽ trong cộng đồng người Do Thái (Gioan 10:19–21).

Các trích đoạn sau đây cũng so sánh Chúa Giesu Kito với một người mục tử: Mátthêu 2:6, Mátthêu 25:32, Mátthêu 26:31, Máccô 6:34, Máccô 14:27, Gioan 10:2, Do Thái 13:20, 1 Phêrô 2:25, 1 Phêrô 5:4 và Khải huyền 7:17.

## Chùm ảnh

Tập_tin:Good_shepherd_01_small.jpg|Tranh vẽ tại Hang toại đạo thánh Priscilla, Roma
Tập_tin:Good_shepherd.JPG|Tranh khắc thế kỷ 4 tại Bảo tàng Các nhà tắm của Diocletianus, Roma
Tập_tin:"The_good_Shepherd"_mosaic_-_Mausoleum_of_Galla_Placidia.jpg|Tranh khảm tại Lăng Galla Placidia, Ravenna, Italia, khoảng năm 425
Tập_tin:1750_Christus_als_Guter_Hirte_Niederbayern_anagoria.JPG|Chúa Kitô là vị Mục Tử nhân lành, do họa sĩ vô danh người Hạ Bayern vẽ (1750)

Tập_tin:The_Lord_is_my_Good_Shepherd.jpg|Tranh vẽ thế kỷ 19 của họa sĩ người Đức Bernard Plockhorst
Tập_tin:StJohnsAshfield_StainedGlass_GoodShepherd_Portrait.jpg|Tranh kính màu ghép thế kỷ 20 tại Úc
Tập_tin:Emblem_of_the_Catechism_of_the_Catholic_Church.jpg|Logo của sách *[[Giáo lý Hội Thánh Công giáo]]*
Tập_tin:Oratorio-pastor.jpg|Oratorio de la Santa Cueva. Cádiz, España
Tập_tin:Christ_the_Good_Shepherd,_Church_of_the_Good_Shepherd_(Rosemont,_Pennsylvania).jpg|Chúa Giêsu dưới hình dạng trẻ mục đồng, Nhà thờ Mục Tử nhân lành (Rosemont, Pennsylvania) thuộc Giáo hội Giám nhiệm


## Xem thêm

* Tôi là (thuật ngữ Kinh Thánh)
* Chiên Thiên Chúa
* Dụ ngôn Chiên lạc mất
* Tên và danh hiệu của Chúa Giêsu trong Tân Ước
* Chiên và Dê
* Lăng Galla Placidia

## Chú thích
Vườn quốc gia Khao Yai

**Vườn quốc gia Khao Yai** (tiếng Thái: เขาใหญ่) là một vườn quốc gia tại Thái Lan. Vườn quốc gia này nằm phần lớn trên đất của tỉnh Nakhon Ratchasima, nhưng cũng bao gồm một phần của các tỉnh Saraburi, tỉnh Prachinburi và tỉnh Nakhon Nayok. Đây là vườn quốc gia đầu tiên của Thái Lan được thành lập ngày 18 tháng 9 năm 1962. Boonsong Lekakul, một nhà bảo vệ môi trường nổi tiếng, có vai trò chính trong sự thiết lập vườn quốc gia này.

Vườn quốc gia này rộng thứ hai tại Thái Lan với diện tích 2.168&nbsp;km² bao gồm rừng cây xanh và cỏ. Độ cao của vườn quốc gia dao động từ 400 m đến 1000 m so với mặt biển. Tại đây có 300 loài thực vật, 320 loài chim và 67 loài động vật có vú, trong đó có nhiều loài quý hiếm như gấu đen châu Á, voi châu Á, bò rừng, hổ, vượn, Nai Ấn Độ, Mang Ấn Độ, Chó rừng và Lợn rừng. Tại đây có thác nước *Haew Narok*nổi tiếng cao 80 mét.

Các nghiên cứu cuộc sống hoang dã gần đây cho thấy một số loài động vật, đặc biệt là loài hổ bị ảnh hưởng bởi các hoạt động của con người ở gần trung tâm vườn quốc gia.

Năm 1984, vườn quốc gia này được công nhận là Vườn di sản ASEAN. Và ngày 14 tháng 7 năm 2005, Vườn quốc gia Khao Yai cùng với dãy núi Dong Phaya Yen được UNESCO công nhận là Di sản thế giới dưới tên gọi "Tổ hợp rừng Dong Phaya Yen–Khao Yai".

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*National Park Division
Kamphaeng Phet (tỉnh)

**Kamphaeng Phet** (, , phiên âm: Cam-pheng Phét) là một tỉnh miền Bắc của Thái Lan. Các tỉnh giáp giới (từ phía bắc theo chiều kim đồng hồ) là: Sukhothai, Phitsanulok, Phichit, Nakhon Sawan và Tak.

## Tên gọi
*Kamphaeng* trong tiếng Thái có nghĩa là "bức tường" và *phet* (bắt nguồn từ tiếng Phạn *vájra*) có nghĩa là "kim cương". Tên gọi "bức tường kim cương" này chỉ vị trí địa lý quốc phòng trong lịch sử của tỉnh.

## Địa lý

Ping, một nhánh của sông Chao Phraya, là con sông chính và chạy dài khắp phía đông của tỉnh. Trong khi đó, ở phía tây là khu vực đồi núi với rừng bao phủ.

Chuối, đặc biệt là chuối *[[Chuối Lady Finger|kluai khai]]*, là một sản vật nổi bật của Kamphaeng. Ở đây, lễ hội chuối được tổ chức thường niên để bày tỏ sự biết ơn đối với thần mùa màng.

## Các đơn vị hành chính

Tỉnh này có 9 huyện (*[[Huyện Thái Lan|Amphoe]]*) và 2 tiểu huyện (*King Amphoe*). Các huyện này có 78 xã (*[[tambon]]*) và 823 thôn (*mubaan*).

## Tham khảo
Thảm sát Bình Hòa

Vụ **thảm sát Bình Hoà** diễn ra trong Chiến tranh Việt Nam, do quân đội Hàn Quốc thực hiện vào các ngày 3, 5, 6 tháng 12 năm 1966 tại 5 địa điểm: buồng đất nhà ông Trắp, hố bom Truông Đình, Dốc Rừng, Đồng Chồi Giữa, đám ruộng giếng xóm Cầu, xã Bình Hòa, huyện Bình Sơn, Quảng Ngãi.

Nhằm trả đũa du kích Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam được người dân địa phương che chở, lính Hàn Quốc đã thực hiện một cuộc càn quét. Trong vụ thảm sát này, lính Hàn Quốc đã giết hại 430 người, trong đó có 269 phụ nữ (có 12 phụ nữ bị cưỡng hiếp đến chết), 104 người già, 174 trẻ em, 3 gia đình bị giết sạch không còn một ai.

Năm 1990, chính quyền và nhân dân địa phương đã xây dựng 1 tấm bia tưởng niệm tại hố bom Truông Đình cao 2m, rộng 3m ghi lại tội ác này. Tháng 5 năm 1991, di tích vụ thảm sát Bình Hòa được Bộ văn hóa Việt Nam xếp hạng và cấp bằng di tích quốc gia theo quyết định số 866 VH/QĐ ngày 20/05/1991. Hiện nay đã xây dựng nhà bia tưởng niệm các nạn nhân và tôn tạo các di tích.

## Thông tin thêm
Bình Hòa là một xã ven biển thuộc địa bàn khu kinh tế Dung Quất, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi, Việt Nam. Đây là nơi đã xảy ra cuộc hành quân Ánh sáng sao, một phần của trong chiến tranh cục bộ do Mỹ thực hiện năm 1965.

## Xem thêm
*Thảm sát Bình An
*Thảm sát Phong Nhất và Phong Nhị
*Thảm sát Hà My
*Thảm sát Thái Bình

## Chú thích

## Tham khảo
Khu di tích lịch sử Gyeongju

**Khu di tích lịch sử Gyeongju** (tiếng Hàn Quốc: 경주 역사유적 지구, Hanja:慶州歴史地域, Hán Việt: *Khánh Châu lịch sử địa vực*) nằm ở Hàn Quốc là di sản thế giới được UNESCO công nhận vào năm 2000. Khu vực được bảo vệ này bao gồm di tích các đền, lâu đài, các chùa và tượng ngoài trời và các di vật văn hóa khác của Vương quốc Tân La. Khu lịch sử này đôi khi được biết đến như là bảo tàng ngoài trời rộng nhất thế giới. 
## Tham khảo
Chợ tình Sa Pa

Phần lớn các dân tộc như Mông, Dao, Tày, Giáy...cư trú tại Sa Pa, đều sống theo thung lũng Mường Hoa, nơi mà con sông Mường Hoa bắt nguồn từ những con suối nhỏ từ đỉnh núi Fansipan. Nước từ con suối giúp cho cộng đồng người thiểu số tại đây canh tác nông nghiệp, cũng như sinh hoạt hàng ngày. Đường đi trước đây khá là hiểm trở, thường là lối mòn cho người và gia súc đi lại. Bản của người dân tộc thường cách khá xa trung tâm thị trấn Sa Pa. Để đi tới chợ bằng đường mòn, thường mất khoảng 12 tiếng hoặc nửa ngày. Vì thế mọi người thường đi xuất phát từ ngày hôm trước (tức ngày thứ bảy) và ngủ qua đêm tại thị trấn, để dễ dàng cho buôn bán vào phiên chợ ngày chủ nhật. Chính vì thế đêm thứ Bảy thường rất là náo nhiệt. Người già vui vẻ đi thăm hỏi bạn bè, lớp trẻ có cơ hội để tiếp xúc và làm quen với bạn khác giới. Điểm đặc biệt là mọi người kết bạn qua tiếng Khèn, tiếng Sáo... Trong đó có chứa đựng tình cảm mà họ muốn thổ lộ. Thời trước thị trấn Sa Pa có rất ít nhà nghỉ và người dân trong bản cũng không có điều kiện để sử dụng dịch vụ lưu trú này, hầu hết đều trú tại cửa các khu nhà cổ có tường dầy khoảng 60&nbsp;cm đủ để che mưa gió chỉ cần chiếc ô đen là có chỗ tâm sự ấm áp qua đêm vì vậy khi đến Sa Pa những năm 1990 đến năm 2000 bạn vẫn có thể thấy sinh hoạt văn hóa này.

Chợ tình được duy trì khá lâu cho tới ngày nay, nhưng hiện tại cuộc sống hiện đại đã làm cho chợ tình mất đi vẻ vốn dĩ của nó.

Những con đường trải nhựa đã thay thế cho những con đường mòn, mọi người cũng không phải tới đây từ hôm trước, vì thay vào đó họ sẽ di chuyển bằng xe máy. Chính vì thế, Chợ Tình ngày nay đã không còn đông đúc và náo nhiệt như xưa.
## Xem thêm
* Chợ tình Khau Vai

## Tham khảo
Bern

**Bern** () hay **Berne** (;  ;  ; tiếng Đức Bern: *Bärn* ) là thủ đô *[[trên thực tế]]* của Thụy Sĩ, được người Thụy Sĩ gọi (bằng tiếng Đức) là *Bundesstadt,* tức "thành phố liên bang". Với dân số 142.656 (tháng 3 năm 2018), Bern là thành phố đông dân thứ bốn Thụy Sĩ. Đô thị Bern, bao gồm 36 vùng chính quyền địa phương, có dân số 406.900 người năm 2014. Vùng đô thị rộng hơn nữa có dân số 660.000 người (năm 2000). Bern cũng là thủ phủ của bang Bern, bang đông dân thứ nhì của Thụy Sĩ.

Ngôn ngữ chính thức của Bern là tiếng Đức chuẩn Thụy Sĩ, còn ngôn ngữ thông dụng nhất là tiếng Đức Bern, một phương ngữ tiếng Đức Thụy Sĩ.

Năm 1983, khu phố cổ Bern () ở trung tâm của Bern đã được UNESCO công nhận là Di sản thế giới. Bern cũng được xếp hạng trong số mười thành phố hàng đầu thế giới về chất lượng cuộc sống tốt nhất (2014).

## Khí hậu
Theo phân loại khí hậu Köppen, Bern có khí hậu lục địa ẩm (*Dfb*), gần ranh giới với khí hậu đại dương (*Cfb*).

## Ghi chú và tham khảo

## Liên kết ngoài

*
*Website Giao thông công cộng Bern (BernMobil)
*
*
Saparmurat Atayevich Niyazov

**Saparmurat Atayevich Niyazov** (chuyển tự tiếng Nga *Сапармурат Атаевич Ниязов*, từ tên tiếng Turkmen **Saparmyrat Ataýewiç Nyýazow**; 1940–2006) là cựu nguyên thủ của Turkmenistan từ 1985 đến khi từ trần ngày 21 tháng 12 năm 2006. Ông đã từng đảm đương các trọng trách Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng nước Cộng hoà Xã hội chủ nghĩa Xô viết Turkmenistan (trong thành phần Liên Xô) từ 1985 đến 1991, Chủ tịch Xô viết Tối cao Turkmenistan năm 1990, và Bí thư thứ nhất Trung ương đảng Cộng sản Turkmenistan trong thời gian 1985–1991. Ông trở thành Tổng thống Turkmenistan đầu tiên vào tháng 10 năm 1990, và thường được ca ngợi là một Turkmenbashi (*Türkmenbaşy*), "Người cha đáng kính của mọi người dân Turkmenistan".

Báo chí ngoại quốc chỉ trích ông là một trong những nhà độc tài đàn áp nhất trong thế giới, nhấn mạnh rằng ông có tiếng về bắt cả nước phải bắt chước những tính lập dị của ông. Ông nổi tiếng ở phương Tây về tôn sùng cá nhân (*cult of personality*) do ông thành lập ở Turkmenistan.

Tháng 12 năm 1999, Quốc hội Turkmenistan thông qua luật cho phép Niyazov giữ chức Tổng thống vô thời hạn (*President for Life*). Ông đã từ trần tại Aşgabat đêm 20 rạng sáng ngày 21 tháng 12 theo giờ địa phương, do tim đột ngột ngừng đập, thọ 66 tuổi. Nguyên nhân có thể là do bệnh tiểu đường, nhưng có người cho rằng ông có thể bị bỏ thuốc độc. Lễ tang Tổng thống Saparmurat Niyazov được tổ chức vào ngày 24 tháng 12 năm 2006.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trang chủ  (tiếng Anh)
* Bản báo cáo về Niyazov  (tiếng Anh) của Global Witness, một tổ chức nhân quyền tại Luân Đôn
* Bản sao cuộc phỏng vấn năm 2004 (tiếng Anh) trên chường trình tin tức *[[60 Minutes]]* (Mỹ)
Vương Lệ Cần

**Vương Lệ Cần** ( sinh ngày 18 tháng 6 năm 1978 tại Giang Tô, Trung Quốc) là một vận động viên bóng bàn Trung Quốc. Vương Lệ Cần được coi là tay vợt có cú tin tốt nhất thế giới.

Anh bắt đầu chơi bóng bàn từ năm lên 6 tuổi và được chọn vào đội tuyển bóng bàn nam Trung Quốc vào năm 1993 khi mới 15 tuổi.

## Lối chơi
Vương Lệ Cần có cú ve trái và cú giật phải khá mạnh. Chiều cao trên trung bình cho phép anh tăng tốc và tạo ra những cú đánh đầy uy lực.

## Giải thưởng
Vương Lệ Cần giành huy chương vàng đánh đôi tại Thế vận hội 2000 tại Sydney, Úc và huy chương đồng cá nhân tại Thế vận hội 2004 tổ chức tại Athena, Hy Lạp, huy chương đồng cá nhân cùng huy chương vàng đồng đội tại Thế vận hội 2008 tổ chức tại Bắc Kinh, Trung Quốc. Anh được xếp là tay vợt bóng bàn số 1 thế giới trong phần lớn năm 2005, 2006 và nửa đầu năm 2007.

Vương Lệ Cần giành chức vô địch thế giới lần đầu tiên tại Osaka, Nhật Bản vào năm 2001khi đáng bại Khổng lệnh Huy trong trận chung kết. Năm 2003, anh vào đến vòng tứ kết,một lần nữa giành chức vô địch thế giới tại giải năm 2005 tổ chức tại sau khi vượt qua tay vợt Mã LâmThượng Hải, Trung Quốc. Năm 2007 anh bảo vệ thành công chức vô địch thế giới tại giải tổ chức tại Zagreb, Croatia. Tháng 5 năm 2009, anh thua người đồng đội Wang Hao tại chung kết đơn nam thế giới tổ chức ở Yokohama, Nhật Bản. Tính đến tháng 5 năm 2009, anh được xếp hạng 5 trong số các tay vợt nam thế giới, theo bảng xếp hạng của ITTF (www.ittf.com).

Vương Lệ Cần vừa giành chức vô địch đồng đội bóng bàn thế giới 2005 sau khi đánh bại Hàn Quốc ở trận chung kết. Tiếp đó là các chức vô địch đồng đội vào năm 2006 ở Đức, 2008 ở Quảng Châu (Trung Quốc). Anh hiện đang chơi cho đội thành phố Thượng Hải.

## Xem thêm
* Bóng bàn

## Tham khảo

*Career profile of Wang Liqin  Table Tennis Master
*Biography at CCTV.com
Chakra

**Chakra** (Devanagari: चक्र, tiếng Việt: **Luân xa**) được cho là trung tâm của năng lượng tâm linh hay/và sinh lý ẩn trong cơ thể con người, theo truyền thống bí truyền của Ấn Độ giáo và các tôn giáo Ấn Độ.

Khái niệm này được tìm thấy trong các truyền thống ban đầu của Ấn Độ giáo. Niềm tin khác nhau giữa các tôn giáo Ấn Độ, với nhiều văn bản Phật giáo liên tục đề cập đến năm luân xa, trong khi các nguồn của Ấn Độ giáo đưa ra sáu hoặc thậm chí bảy. Các văn bản tiếng Phạn ban đầu nói về chúng như những hình dung thiền định kết hợp hoa và thần chú và như những thực thể vật chất trong cơ thể. Trong yoga Kundalini, các kỹ thuật của hơi thở cuộc tập trận, trực quan, mudras, bandhas, kriyas, và thần chú đang tập trung vào thao tác dòng chảy của năng lượng tinh tế thông qua các luân xa.

Hệ thống luân xa phương Tây hiện đại hình thành từ nhiều nguồn khác nhau, bắt đầu từ những năm 1880, tiếp theo là cuốn sách *The Serpent Power* năm 1919 của Sir John Woodroffe, và cuốn sách *The Chakras* năm 1927 của Charles W. Leadbeater, giới thiệu bảy sắc cầu vồng cho các luân xa. Các thuộc tính tâm lý và các thuộc tính khác, và một loạt các tương ứng được cho là với các hệ thống khác như giả kim thuật, chiêm tinh học, đá quý, vi lượng đồng căn, Kabbalah và Tarot đã được thêm vào sau đó.
Luân xa ở thể huyền ảo chứ không phải ở dạng vật chất, nếu không quán tưởng về tinh thần thì không khai thác được lợi ích gì từ nó. Kích thích ở luân xa thông thường để cải thiện khả năng cân bằng năng lượng lại, việc khai mở các nút thắt này sẽ giúp hành giả tu tập chỉ có ở mức cao cấp chứng đạt Giác ngộ.

## Muladhara
Muladhara hay còn gọi là luân xa **Gốc** liên quan đến bản năng, sự an toàn, sự sống còn và các tiềm năng cơ sở của con người. Luân xa 1 vận chuyển năng lượng của đất đến các luân xa cao hơn và giúp ta kết nối với đất ở thế giới vật chất này. Trung tâm này nằm ở vùng giữa cơ quan sinh dục và hậu môn, là cơ quan bí mật. Mặc dù không có cơ quan nội tiết nào nằm ở nơi đây, nó được nói là liên quan đến tuyến thượng thận ở bên trong (inner adrenal glands), gọi là adrenal medulla, chịu trách nhiệm chống trả khi sự sinh tồn bị đe dọa. Trong khu vực này có một cơ điều khiển việc xuất tinh. Một sự song song được đưa ra giữa các tế bào tinh trùng và tế bào trứng, nơi mã di truyền nằm cuộn xoắn lại, và là nơi chứa kundalini. Ký hiệu bằng hoa sen với 4 cánh, nhuỵ là hình vuông bên trong có tam giác quay đầu nhọn xuống. Màu: đỏ

Bảng sau đây liệt kê một số tính chất liên hệ với mỗi luân xa:

## Tham khảo
The Brothers of Destruction

Nhóm **Brothers of Destruction** là một nhóm đồng đội đấu vật chuyên nghiệp thi đấu cho WWE, gồm hai anh em (theo tuyến truyện) là  Kane và The Undertaker. Xuyên suốt trong các năm từ 1997 đến 2020, cả hai khi thì quay sang đấu đá nhau, khi thì hợp tác với nhau. Họ từng ba lần chiến thắng hai danh hiệu đồng đội (hai lần WWF Tag Team Championship và một lần WCW Tag Team Championship).

## Sơ lược về nhóm
* **Thành viên**: Undertaker, Kane.
* **Tên gọi**: **Brothers of Destruction**.
* **Chiều cao**:
:* 6 ft 10 in (2.08 m) - The Undertaker.
:* 7 ft (2.13 m) - Kane.
* **Tổng cân nặng**: 654&nbsp;lb (297&nbsp;kg).
* **Thành lập**: 1998.
* **Câu lạc bội tham gia**:WWE, WCW.

## Đòn cuối
* **Chokeslam** (Kane và Undertaker)
* **Tombstone Piledriver** (Kane và Undertaker)
* **Double Chokeslam ([[Glen Jacobs|Kane]] và [[The Undertaker|Undertaker]])
* **Last Ride** ([[The Undertaker|Undertaker]])

== Các chức vô địch và danh hiệu ==
* **World Wrestling Entertainment'''
:* WCW World Tag Team Championship (1 lần)
:* World Tag Team Championship (2 lần)

## Tham khảo