Ayun Pa (phường)

**Ayun Pa** là một phường mới thuộc tỉnh Gia Lai, Việt Nam. Đây là một trong 135 phường, xã mới ở tỉnh Gia Lai sau đợt sắp xếp vào năm 2025.

## Địa lý
Phường Ayun Pa nằm ở trung tâm phía Nam của tỉnh Gia Lai, cách phường Quy Nhơn khoảng 180&nbsp;km về phía Tây Nam, cách phường Pleiku khoảng 100&nbsp;km về phía Đông Nam và cách phường An Khê khoảng 90&nbsp;km về phía Nam. Phường nằm ở giữa của điểm nối quan trọng giữa phường Pleiku và phường Tuy Hòa của tỉnh Đắk Lắk, nằm ở hữu ngạn sông Ba thuộc khu vực trung tâm thị xã Ayun Pa trước đây, có vị trí địa lý:

* Phía Đông giáp với xã Ia Tul với ranh giới là sông Ba
* Phía Bắc giáp với xã Ia Pa với ranh giới là sông Ayun
* Phía Tây giáp với Ia Hiao
* Phía Nam giáp với các xã Ia Rbol và Ia Sao
Theo Công văn số 2896/BNV-CQĐP ngày 27 tháng 5 năm 2025 của Bộ Nội vụ, **phường Ayun Pa** sau sắp xếp có diện tích 17,61&nbsp;km², dân số tính tới ngày 31/12/2024 là 26.820 người, mật độ dân số đạt  người/km² (số liệu thống kê tính đến ngày 31/12/2024 theo quy định tại Điều 6 Nghị quyết số 76/2025/UBTVQH15 ngày 14 tháng 4 năm 2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội).

## Lịch sử

### Tên gọi
Địa danh Ayun Pa là tên gọi được ghép từ tên hai con sông là sông Ayun và sông Pa (sông Ba), do vị trí địa lý nằm ở ngã ba sông nơi sông Ayun hợp lưu với sông Ba.

Ayun Pa có các tên cũ là **Cheo Reo**, **Phú Bổn**, **Hậu Bổn**.

### Lịch sử hành chính
Thời Việt Nam Cộng hoà là quận lỵ quận Cheo Reo của tỉnh Pleiku.

Từ năm 1962, khi thành lập tỉnh Phú Bổn, thì Cheo Reo trở thành tỉnh lỵ tỉnh này với tên gọi mới là thị xã Hậu Bổn, tỉnh Phú Bổn.

Sau khi Việt Nam thống nhất, Ayun Pa là huyện thuộc tỉnh Gia Lai - Kon Tum.

Theo Quyết định số 178-CP ngày 23 tháng 4 năm 1979 của Hội đồng Chính phủ, việc chia huyện Ayun Pa thuộc tỉnh Gia Lai – Kon Tum thành hai huyện lấy tên là huyện Ayun Pa và huyện Krông Pa.

Ngày 2 tháng 3 năm 1979, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 77-CP về việc thành lập thị trấn Ayun Pa là thị trấn huyện lị huyện Ayun Pa.

Ngày 12 tháng 8 năm 1991, Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc điều chỉnh địa giới hành chính một số tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương do Quốc hội ban hành. Theo đó, chia tỉnh Gia Lai - Kon Tum thành 2 tỉnh với:

* Tỉnh Gia Lai gồm thị xã Pleiku và 9 huyện: An Khê, Ayun Pa, Chư Păh, Chư Prông, Chư Sê, K’bang, Kông Chro, Krông Pa, Mang Yang
* Tỉnh Kon Tum gồm thị xã Kon Tum và 4 huyện: Đắk Tô, Đắk Glei, Sa Thầy, Kon Plông
* Khi này, thị trấn Ayun Pa là thị trấn huyện lị thuộc huyện Auyn Pa của tỉnh Gia Lai

Ngày 18 tháng 12 năm 2002, Chính phủ ban hành Nghị định 104/2002/NĐ-CP về việc chia tách huyện Ayun Pa thành hai huyện Ia Pa và Ayun Pa thuộc tỉnh Gia Lai. Theo đó:

* Thành lập huyện Ia Pa trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của các xã Pờ Tó, Chư Rang, Kim Tân, Ia Tul, Ia Broăi, Ia K'dăm, Chư Mố, Ia Trok và Ia Mrơn (các xã nằm ở bờ Bắc sông Ayun)
* Huyện Ayun Pa còn lại 10 xã: Chư A Thai, Ia Hiao, Ia Ke, Ia Peng, Ia Piar, Ia Rbol, Ia Rtô, Ia Sao, Ia Sol, Ia Yeng và 2 thị trấn: Ayun Pa, Phú Thiện.

Ngày 07 tháng 10 năm 2005, Quyết định 1901/2005/QĐ-BXD công nhận thị trấn AyunPa là đô thị loại IV.

Ngày 30 tháng 3 năm 2007, Chính phủ ban hành Nghị định số 50/2007/NĐ-CP về việc thành lập thị xã Ayun Pa và các phường thuộc thị xã Ayun Pa. Theo đó:

* Thành lập thị xã Ayun Pa trên cơ sở tách thị trấn Ayun Pa và 3 xã: Ia R'tô, Ia R'bol, Ia Sao thuộc huyện Ayun Pa.
* Thành lập phường Cheo Reo trên cơ sở 442ha diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 5.387 người của thị trấn Ayun Pa. 
* Thành lập phường Hòa Bình trên cơ sở 485ha diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 3.855 người của thị trấn Ayun Pa.
* Thành lập phường Đoàn Kết trên cơ sở 384,71ha diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 6.972 người của thị trấn Ayun Pa.
* Thành lập phường Sông Bờ trên cơ sở 415,79 ha diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 5.399 người còn lại của thị trấn Ayun Pa.
* Thành lập xã Chư Băh trên cơ sở 6.959 ha diện tích tự nhiên và uy mô dân số là 3.306 người của xã Ia Rbol
* Đổi tên phần còn lại của huyện Ayun Pa thành huyện Phú Thiện.
* Khi này, các phường Cheo Reo, Hòa Bình, Đoàn Kết và Sông Bờ thuộc thị xã Ayun Pa.
Ngày 12 tháng 6 năm 2025, Quốc hội khóa XV ban hành Nghị quyết số 202/2025/QH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của tỉnh Gia Lai và tỉnh Bình Định thành tỉnh mới có tên gọi là tỉnh **Gia Lai**.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1664/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Gia Lai năm 2025. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các phường Đoàn Kết, Sông Bờ, Cheo Reo và Hòa Bình thuộc thị xã Ayun Pa trước đây thành phường mới có tên gọi là **phường Ayun Pa** (Khoản 126 Điều 1).

## Giao thông
Hiện nay, phường Ayun Pa là đầu mối giao thông quan trọng của tỉnh Gia Lai khi có  Quốc lộ 25 đi qua kết nối các phường, xã phía Tây và phía Nam của tỉnh Gia Lai và với khu vực phía Đông của tỉnh Đắk Lắk. Ngoài ra,  Đường Trường Sơn Đông chạy theo hướng Bắc - Nam kết nối các phường, xã của tỉnh Gia Lai theo hướng Bắc - Nam nói riêng và các tỉnh lân cận nói chung.

## Chú thích

## Tham khảo