Sikorsky UH-60 Black Hawk

**UH-60 Black Hawk ''(Diều Hâu Đen)*** là một máy bay [[máy bay trực thăng|trực thăng]] đa dụng hai động cơ hạng trung do [[Sikorsky Aircraft]] chế tạo. Sikorsky đã đệ trình thiết kế S-70 tham gia cuộc cạnh tranh Hệ thống Máy bay Vận tải Đa dụng Chiến thuật (UTTAS) của [[Lục quân Hoa Kỳ]] năm 1972. Lục quân Hoa Kỳ đặt tên cho nguyên mẫu là *YUH-60A* và lựa chọn Black Hawk là loại chiến thắng cho chương trình này năm 1976, sau một cuộc cạnh tranh bay thử với loại [[Boeing Vertol YUH-61]]. Chiếc UH-60A đi vào phục vụ trong Lục quân năm 1979, thay thế loại [[Bell UH-1 Iroquois|UH-1 Iroquois]] trở thành máy bay trực thăng vận tải chiến thuật của Lục quân.

UH-60A được đưa vào hoạt động trong Lục Quân Hoa Kỳ vào năm 1979 để thay thế trực thăng Bell UH-1 Iroquois với trách nhiệm là trực thăng vận tải chiến thuật. Nhưng sau này có thêm các trực thăng UH-60 có mặt trong chiến tranh điện tử cùng với một số loại trực thăng được tu sửa cho các chiến dịch đặc biệt. Hai loại trực thăng đa nhiệm UH-60L và UH-60M nâng cao đã được sản xuất. Các phiên bản được biến đổi cũng được sản xuất cho Hải Quân, Không Quân và Tuần Duyên. Ngoài được sử dụng bởi Lục Quân Hoa Kỳ, gia đình trực thăng UH-60 cũng được xuất khẩu sang hàng loạt các nước. Diều Hâu Đen đã phục vụ trong chiến đấu ở các cuộc xung đột như Grenada, Panama, Iraq, Somaliad, Bán đảo Balkan, Afghanistan và các khu vực khác tại Trung Đông.

== Phát triển ==
Cuối thập niên 1960, [[Lục quân Hoa Kỳ]] bắt đầu hình thành các yêu cầu về một loại trực thăng để thay thế chiếc [[Bell UH-1 Iroquois|UH-1 Iroquois]], và gọi tên chương trình là Hệ thống Máy bay Vận tải Đa dụng Chiến thuật (UTTAS). Lục quân cũng đưa ra việc phát triển một loại động cơ turbin thông thường mới cho những chiếc trực thăng và sẽ phát triển thành loại [[General Electric T700]]. Dựa trên kinh nghiệm ở Việt Nam, Lục quân Hoa Kỳ yêu cầu tính năng hoạt động, khả năng tồn tại và độ tin cậy tốt của cả UTTAS và động cơ mới. Lục quân Hoa Kỳ ra yêu cầu về UTTAS của mình cho những đề xuất (RFP) tháng 1 năm 1972. Đề xuất cũng bao gồm các yêu cầu vận tải đường không. Khả năng vận chuyển trên khoang chiếc [[C-130 Hercules|C-130]] hạn chế [[chiều cao]] và chiều dài của UTTAS.

Các yêu cầu trong việc cải thiện độ tin cậy, sống sót và giảm chi phí bảo dưỡng trong suốt thời gian vận hành đã mang đến kết quả là chiếc trực thăng được trang bị hai động cơ đôi với các cải tiến để hoạt động tốt trong môi trường không khí loãng do nhiệt độ môi trường cũng như là độ cao. Thiết kế dạng Mô-đun (giảm đáng kể chi phí bảo dưỡng); hộp số không nhớt; chống đạn, tăng cường các hệ thống phụ (thủy lực, điện và điều hành bay); vỏ cường lực có khả năng sống sót trong trường hợp rơi máy bay cùng với ghế cho lính; giảm chấn thủy lực sử dụng hỗn hợp khí - dầu ở càng hạ cánh chính; ít ồn hơn, cánh quạt chính và phụ mạnh hơn; và cuối cùng là hệ thống nhiên liệu chống đạn và chịu va đập.

Bốn nguyên mẫu được chế tạo, với chiếc YUH-60A cất cánh tháng 10 năm 1974. Trước khi việc chuyển giao các nguyên mẫu cho Lục quân Hoa Kỳ diễn ra, một cuộc đánh giá sơ bộ được tiến hành tháng 11 năm 1975 để đảm bảo chiếc máy bay có thể hoạt động an toàn trong mọi cuộc thử nghiệm. Ba nguyên mẫu được giao cho Lục quân Hoa Kỳ tháng 3 năm 1976, để đánh giá chống lại mẫu cạnh tranh là [[Boeing-Vertol]], [[Boeing-Vertol YUH-61|YUH-61A]], và một được Sikorsky giữ cho nghiên cứu nội bộ. Lục quân Hoa Kỳ đã lựa chọn UH-60 để sản xuất tháng 12 năm 1976. Việc chuyển giao UH-60A cho Lục quân Hoa Kỳ bắt đầu tháng 10 năm 1978 và chiếc trực thăng đi vào phục vụ tháng 6 năm 1979.

=== Phát triển thêm ===
Sau khi đi vào phục vụ, chiếc trực thăng được chuyển đổi cho các vai trò và phi vụ mới, gồm cả rải mìn và cứu thương. Một biến thể EH-60 đã được phát triển để tiến hành chiến tranh điện tử và các phi vụ đặc biệt dẫn tới biến thể MH-60 để hỗ trợ các phi vụ của nó.

Vì trọng lượng tăng thêm từ các thiết bị và các thay đổi khác, Lục quân Hoa Kỳ đã yêu cầu loại cải tiến UH-60L năm 1987. Model mới được tích hợp mọi chuyển đổi đã được thực hiện cho phi đội UH-60A như các đặc điểm thiết kế tiêu chuẩn. Chiếc UH-60L cũng có công suất và khả năng nâng mạnh hơn với các động cơ T700-GE-701C cải tiến và một hộp số mạnh, cả hai đều được phát triển cho loại [[SH-60 Seahawk|SH-60B Seahawk]]. Khả năng nâng bên ngoài của nó từ 1000&nbsp;lb lên đến 9000&nbsp;lb. Chiếc UH-60L cũng được tích hợp hệ thống kiểm soát bay tự động (AFCS) từ chiếc SH-60 để có tính năng bay tốt hơn thích hợp với những động cơ mạnh hơn. Việc sản xuất model L bắt đầu từ năm 1989.



Việc phát triển biến thể cải tiến tiếp theo, loại UH-60M, được thông qua năm 2001, để mở rộng thời gian phục vụ của thiết kế UH-60 tới những năm 2020. Chiếc UH-60M được tích hợp các động cơ nâng cấp T700-GE-701D và các cánh quạt cải tiến. Nó cũng có các thiết bị chiến tranh điện tử, kiểm soát bay và kiểm soát hoa tiêu. Sau khi [[Bộ Quốc phòng Mỹ]] (U.S. DoD) thông qua việc sản xuất hạn chế ban đầu của biến thể mới, việc chế tạo bắt đầu năm 2006, với 22 chiếc UH-60M mới đầu tiên được chuyển giao tháng 7 năm 2006. Sau cuộc đánh giá hoạt động ban đầu, [[Lục quân Hoa Kỳ]] thông qua việc sản xuất hàng loạt và một hợp đồng kéo dài 5 năm cho 1,227 chiếc trực thăng được đưa ra tháng 12 năm 2007. Tới tháng 3 năm 2009, 100 chiếc trực thăng UH-60M đã được chuyển giao cho Lục quân Hoa Kỳ.

== Thiết kế ==
UH-60 có đặc điểm ở cánh quạt chính và cánh quạt đuôi bốn lá và sử dụng hai động cơ turbin trục GE T700. Nó có hình dạng dài và thấp để đáp ứng yêu cầu của Lục quân Hoa Kỳ về khả năng được vận chuyển trên máy bay vận tải [[C-130 Hercules]]. Nó có thể chở 11 lính với đầy đủ trang bị, nâng 2,600&nbsp;lb (1,170&nbsp;kg) hàng ở khoang trong hay 9,000&nbsp;lb (4,050&nbsp;kg) hàng (với UH-60L/M) ngoài.

Loạt trực thăng Black Hawk có thể thực hiện nhiều kiểu nhiệm vụ, gồm cả vận tải chiến thuật với lính, thiết bị chiến tranh điện tử, và giải cứu đường không. Một phiên bản chở [[VIP]] được gọi là VH-60N được dùng để chuyên chở các quan chức quan trọng của chính phủ (ví dụ, Nghị viện, các cơ quan Hành pháp) với dấu hiệu máy bay là "[[Marine One]]" khi chở [[Tổng thống Hoa Kỳ]]. Trong các cuộc [[không kích|tấn công đường không]] nó có thể chở một đội 11 lính chiến hay mang một bích kích pháo 105&nbsp;mm [[M102 howitzer]] với 30 viên đạn và khẩu đội 4 người chỉ trong một chuyến. Black Hawk được trang bị các thiết bị điện tử tiên tiến để có khả năng và tính năng tồn tại tốt như [[Hệ thống định vị toàn cầu]].

UH-60 có thể được trang bị cánh ngắn ở trên đỉnh thân để mang thêm bình nhiên liệu hay vũ khí. Hệ thống cánh ngắn ban đầu được gọi là [[Các hệ thống vũ khí phụ cho trực thăng của Hoa Kỳ#UH-60 Black Hawk/SH-60 Sea Hawk/HH-60 Jayhawk/HH-60/MH-60 Pave Hawk|Hệ thống Lưu giữ Hỗ trợ Ngoài (ESSS)]]. Nó có hai mấu cứng trên mỗi cánh để mang hai bình dầu phụ 230 USgal và hai bình 450USgal. Bốn bình nhiên liệu và các đường dẫn cùng van phụ từ hệ hình thành nên hệ thống cấp dầu phụ bên ngoài (ERFS). ESSS cũng có thể mang 10000&nbsp;lb vũ khí như rocket, tên lửa và giá súng. ESSS đi vào hoạt động năm 1986. Tuy nhiên, mọi người thấy rằng với bốn bình nhiên liệu phụ có thể cản trở trường bắn của súng ở cửa. Để giải quyết vấn đề này, hệ thống bình nhiên liệu ngoài (ETS) với cánh không cụp mang hai bình nhiên liệu đã được phát triển.

Giá đơn vị thay đổi tuỳ theo phiên bản vì những tiêu chuẩn, trang bị và tính chất khác nhau. Ví dụ, đơn giá của UH-60L Black Hawk cho Lục quân Hoa Kỳ là $5.9 triệu trong khi đơn giá cho loại MH-60G Pave Hawk của Không quân là $10.2 triệu.

== Lịch sử hoạt động ==
=== Lục quân Hoa Kỳ ===


UH-60 đi vào phục vụ trong [[Sư đoàn Không vận số 101]] của Lục quân Hoa Kỳ tháng 6 năm 1979. Lục quân Hoa Kỳ lần đầu sử dụng UH-60 trong chiến đấu trong cuộc [[xâm lược Grenada]] năm 1983, và một lần nữa trong cuộc [[Hoa Kỳ xâm lược Panama|xâm lược Panama]] năm 1989. Trong cuộc [[Chiến tranh vùng Vịnh|Chiến tranh Vùng Vịnh]] năm 1991, UH-60 đã tham gia vào chiến dịch tấn công đường không lớn nhất trong lịch sử Lục quân Hoa Kỳ với hơn 300 chiếc trực thăng tham gia. Năm 1993, Black Hawk trở nên nổi bật trong [[Trận Mogadishu (1993)|cuộc tấn công vào Mogadishu]] ở [[Somalia]]. Những chiếc Black Hawk cũng hoạt động tại [[Balkan]] và [[Haiti]] trong thập niên 1990. Những chiếc UH-60 vẫn tiếp tục phục vụ ở [[Afghanistan]] và [[Iraq]].

=== Colombia ===
[[Colombia]] lần đầu tiên nhận những chiếc UH-60 từ Hoa Kỳ năm 1987. [[Cảnh sát Quốc gia Colombia]], [[Không quân Colombia]], và [[Lục quân Colombia]] sử dụng những chiếc UH-60 để huy động quân và đồ tiếp tế tới những nơi khó tiếp cận bằng đường bộ cho những chiến dịch chống nổi loạn (COIN) chống lại các tổ chức buôn bán thuốc phiện và du kích, cũng như cho các chiến dịch tìm kiếm và cứu hộ. Colombia cũng có một phiên bản quân sự của UH-60, với các cánh ngắn, ở trong nước được gọi là *Arpia* ().

=== Israel ===
[[Không quân Israel]] (IAF) nhận được 10 chiếc UH-60A Black Hawk dư từ Hoa Kỳ tháng 8 năm 1994. Nicknamed *Yanshuf* (), chiếc UH-60A bắt đầu thay thế những chiếc trực thăng đa dụng [[Bell 212]] của Không quân Israel. IAF lần đầu tiên sử dụng những chiếc UH-60 trong chiến đấu vào tháng 4 năm 1996, trong chiến dịch "Grapes of Wrath" chống lại lực lượng Hezbollah ở miền nam Liban.

Tháng 3 năm 2000, ba chiếc UH-60 của Không quân Israel đã được [[Giáo hoàng]] [[Giáo hoàng Gioan Phaolô II|John Paul II]] sử dụng trong chuyến thăm tới [[Israel]], với một chiếc chở Giáo hoàng, một chiếc khác cho đội y tế và chiếc thứ ba để dự phòng. Không quân Israel có 49 chiếc UH-60 đang hoạt động ở thời điểm năm 2008.

=== [[México]] ===
[[Không quân Mexico]] đã nhận những chiếc UH-60 đầu tiên năm 1994, để vận chuyển các đơn vị đặc biệt. Tháng 3 năm 2009, Hoa Kỳ nói rằng họ sẽ cung cấp trực thăng và các thiết bị khác theo [[Sáng kiến Mérida]], để chống lại các [[cartel]] trong cuộc [[chiến tranh ma túy Mexico]]. Tháng 7 và tháng 8 năm 2009, [[Cảnh sát Liên bang (Mexico)|Cảnh sát Liên bang]] đã sử dụng những chiếc UH-60 tấn công vào những kẻ buôn lậu ma túy.

=== Thổ Nhĩ Kỳ ===
[[Thổ Nhĩ Kỳ]] đã sử dụng chiếc UH-60 trong những chiến dịch triển khai của NATO tới [[Afghanistan]] và [[Balkan]]. Chiếc UH-60 cũng được sử dụng trong cuộc xung đột giữa chính phủ và những kẻ nổi dậy gần và dọc biên giới với Iraq.

Black Hawk là một đối thủ mạnh trong cuộc "Bỏ thầu Sử dụng Máy bay Trực thăng Thổ Nhĩ Kỳ". Theo dự án này Thổ Nhĩ Kỳ dự định đặt hàng 115 máy bay trực thăng và sản xuất hầu hết trong số đó trong nước.

=== Khác ===
[[Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất|Các tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất]] đã đặt hàng 14 chiếc UH-60M qua một chương trình Bán hàng quân sự cho nước ngoài (*Foreign Military Sales*). Gói gồm các sensor cảnh báo laser và radar cũng như các hệ thống vũ khí.

Tháng 1 năm 2010, Hoa Kỳ thông báo một hợp đồng bán 60 chiếc UH-60M cho [[Đài Loan]].

== Biến thể ==

UH-60 có nhiều biến thể, và nhiều sửa đổi khác biệt. Các biến thể của [[Lục quân Hoa Kỳ]] có thể được trang bị các cánh ngắn để mang theo các bình nhiên liệu phụ hay vũ khí. Các biến thể có thể có nhiều khả năng và trang bị khác nhau để thực hiện các nhiệm vụ khác nhau.

=== Các biến thể đa dụng ===


* *'UH-60A Black Hawk**: Phiên bản nguyên thủy của Lục quân Hoa Kỳ, với phi hành đoàn 4 người và lên tới 11 hành khách. Được trang bị các động cơ T700-GE-700. Được sản xuất 1977-1989.
* **UH-60C Black Hawk**: Phiên bản chuyển đổi cho các phi vụ [[Chỉ huy và kiểm soát]] (C2).
* **CH-60E**: Biến thể chở quân được đề xuất cho [[Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ|Thủy quân Lục chiến Hoa Kỳ]].
* **UH-60L Black Hawk**: UH-60A với các động cơ T700-GE-701C cải tiến, hộp số có tuổi thọ lâu hơn và hệ thống kiểm soát bay cải tiến. Được sản xuất 1989-2007.
* **UH-60M Black Hawk**: Thiết kế cải tiến với các lá cánh dây (chord) rộng, các động cơ T700-GE-701D (công suất tối đa 2000shp mỗi chiếc), hộp số có tuổi thọ lâu, máy tính Các hệ thống Quản lý Phương tiện Tích hợp (IVHMS), và bộ trang bị thiết bị bay "Buồng lái Kính". Việc sản xuất bắt đầu năm 2006. Dự định để thay thế những chiếc UH-60 đã cũ của Lục quân Hoa Kỳ.
* **UH-60M Upgrade Black Hawk**: UH-60M với hệ thống fly-by-wire và hệ thống bay Hệ thống Cấu trúc Điện tử Hàng không Chung (CAAS). Thử nghiệm bay bắt đầu tháng 8 năm 2008.

=== Mục đích đặc biệt ===

* **EH-60A Black Hawk**: UH-60A với một hệ thống điện tử chuyển đổi và khoảng không cho hai hệ thống điều khiển phi vụ điện tử. Tất cả các mẫu phiên bản này đã được chuyển đội lại theo tiêu chuẩn cấu hình UH-60A.
* **YEH-60B Black Hawk**: UH-60A chuyển đổi để lắp đặt các hệ thống điện tử và radar đặc biệt.
* **EH-60C Black Hawk**: UH-60A chuyển đổi với các thiết bị điện tử đặc biệt và ăng ten ngoài. (Mọi mẫu này đã được chuyển đổi lại theo tiêu chuẩn cấu hình UH-60A.)
* **EUH-60L** (không được đặt tên chính thức): UH-60L chuyển đổi với thiết bị điện tử phi vụ cho C2 (Command and control, Chỉ huy và Kiểm soát) trên không.
* **EH-60L Black Hawk**: EH-60A với thiết bị phi vụ cải tiến.
* **UH-60Q Black Hawk**: UH-60A chuyển đổi cho cứu hộ cứu thương.
* **HH-60L** (không được đặt tên chính thức): UH-60L được sửa đổi nhiều và trang bị thiết bị phi vụ y tế. Các thành phần gồm một tời cứu hộ ngoài, hệ thống cấu hình tích hợp cho người bị thương, hệ thống kiểm soát môi trường, hệ thống ôxi trên khoang (OBOGS), và các ghế di động.
* **MH-60A Black Hawk**: UH-60A được trang bị thêm các hệ thống điện tử, hệ thống hoa tiêu chính xác, [[FLIR]] và khả năng tiếp nhiên liệu trên không. Được trang bị các động cơ T700-GE-701.
* **MH-60K Black Hawk**: Biến thể Lục quân Hoa Kỳ. Chuyển đổi cho các phi vụ đặc biệt. Được [[Trung đoàn Các chiến dịch Đường không Đặc biệt số 160]] ("Night Stalkers") sử dụng tại [[Pháo đài Campbell, Kentucky]].
* **MH-60L Direct Action Penetrator (DAP)**: Biến thể Lục quân Hoa Kỳ. Chuyển đổi cho các phi vụ đặc biệt, do [[Trung đoàn Các chiến dịch Đường không Đặc biệt số 160 (Airborne)|Trung đoàn Các chiến dịch Đường không Đặc biệt số 160]] sử dụng. Có thể được trang bị các tên lửa [[AGM-114 Hellfire|Hellfire]], pháo tự động [[M230 Chain Gun]] 30&nbsp;mm, rocket [[Hydra 70]] 2.75in, cũng như các súng gatling [[M134|M134D]] hoạt động như súng gắn cửa hay súng gắn cứng.
* **HH-60M** {không được đặt tên chính thức}: Biến thể Lục quân Hoa Kỳ. UH-60M trang bị với thiết bị cứu hộ y tế.
* **UH-60A RASCAL**: phiên bản chuyển đổi của NASA cho Rotorcraft-Aircrew Systems Concepts Airborne Laboratory: chương trình trị giá $US25M để nghiên cứu khả năng hoạt động của máy bay trực thăng trong ba chương trình, Superaugmented Controls for Agile Maneuvering Performance (SCAMP), Automated Nap-of-the-Earth (ANOE) và Rotorcraft Agility và Pilotage Improvement Demonstration (RAPID).
* **VH-60D Nighthawk**: Biến thể dành cho [[Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ]]. Cấu hình chở VIP HH-60D, được sử dụng làm phương tiện cho Tổng thống. Động cơ T700-GE-401C.
* **VH-60N Whitehawk**: Biến thể dành cho [[Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ]]. UH-60A chuyển đổi với một số đặc điểm từ SH-60B/F Seahawk. Được sử dụng làm phương tiện cho [[Marine One|Tổng thống và VIP]]. Nó đi vào phục vụ năm 1988 và chín chiếc đã được chuyển giao.

=== Các phiên bản xuất khẩu ===
* **UH-60J Black Hawk**: Phiên bản xuất khẩu cho [[Lực lượng Phòng vệ trên không Nhật Bản]] và [[Lực lượng Phòng vệ trên biển Nhật Bản]] được sản xuất theo giấy phép bởi [[Mitsubishi Heavy Industries]]. Also known as the S-70-12.
* **UH-60JA Black Hawk**: Phiên bản xuất khẩu cho [[Lực lượng Tự vệ Mặt đất Nhật Bản|Lực lượng Phòng vệ Mặt đất Nhật Bản]]. Phiên bản được chế tạo theo giấy phép bởi Mitsubishi Heavy Industries.
* **AH-60L Arpía III**: Phiên bản xuất khẩu cho Colombia, phiên bản tấn công COIN với các thiết bị điện tử, hệ thống bắn, FLIR, radar, rocket nhẹ và súng máy cải tiến, được phát triển bởi [[Không quân Colombia]], Elbit và Sikorsky.
* **AH-60L Battle Hawk**: PHiên bản xuất khẩu không thành không cho dự án AIR87 của [[Quân đội Australia]], tương tự với AH-60L Arpía III.
* **UH-60P Black Hawk**: Phiên bản xuất khẩu cho [[Hàn Quốc]], dựa trên UH-60L với một số cải tiến.

=== S-70A ===
Model quân sự của Sikorsky cho thị trường xuất khẩu:
* S-70A-1 Desert Hawk: Phiên bản xuất khẩu cho [[Các lực lượng Mặt đất Hoàng gia Saudi]].
* S-70A-L1 Desert Hawk: Phiên bản cứu hộ đường không cho Các lực lượng Mặt đất Hoàng gia Saudi.
* S-70-5 Black Hawk: Phiên bản xuất khẩu cho [[Không quân Philippines]].
* S-70A-9 Black Hawk: Phiên bản xuất khẩu cho Quân đội Australia.
* S-70-11 Black Hawk: Phiên bản xuất khẩu cho [[Không quân Hoàng gia Jordan]].
* S-70-12 Black Hawk: Model tìm kiếm cứu hộ cho Lực lượng Phòng vệ trên không Nhật Bản và Lực lượng Phòng vệ trên biển Nhật Bản. Được xem là tương đương UH-60J.
* S-70-14 Black Hawk: Phiên bản xuất khẩu cho [[Brunei]].
* S-70-16 Black Hawk: Phiên bản thử nghiệm động cơ cho Rolls-Royce/Turbomeca RTM 332.
* S-70-17 Black Hawk: Phiên bản xuất khẩu cho Thổ Nhĩ Kỳ.
* Sikorsky/Westland S-70-19 Black Hawk: Phiên bản này được chế tạo theo giấy phép tại Anh Quốc bởi Westland. Cũng được gọi là WS-70.
* S-70-21 Black Hawk: Phiên bản xuất khẩu cho [[Ai Cập]].
* S-70-24 Black Hawk: Phiên bản xuất khẩu cho Mexico.
* S-70-26 Black Hawk: Phiên bản xuất khẩu cho [[Maroc]].
* S-70-27 Black Hawk: Phiên bản xuất khẩu cho [[Hồng Kông]].
* S-70A-42 Black Hawk: Phiên bản xuất khẩu cho [[Áo]].
* S-70A-43 Black Hawk: Phiên bản xuất khẩu cho [[Quân đội Hoàng gia Thái Lan]].

Xem [[SH-60 Seahawk]], [[HH-60 Pave Hawk]], và [[HH-60 Jayhawk]] về những biến thể [[Sikorsky S-70]] khác.

== Bên sử dụng quân sự ==


;
* [[Không quân Quân đội Australia]] có 34 chiếc S-70 đang phục vụ ở thời điểm tháng 11 năm 2008.
** [[Trung đoàn Hàng không số 5 (Australia)]]
*** Phi đội B
** [[Trung đoàn Hàng không số 6 (Australia)]]
*** [[Phi đội Hàng không số 171 (Australia)]]
;
* [[Không quân Áo]] có 9 chiếc S-70A-42 Black Hawk.
;: Đã nhận 2 chiếc UH-60A/S-70A và 8 chiếc UH-60L/S-70A Black Hawk.
;
* [[Không quân Brasil]] có 6 chiếc UH-60 đang phục vụ cùng 4 chiếc nữa đang đặt hàng ở thời điểm tháng 11 năm 2008. 15 chiếc khác đã được phép đặt hàng trong vài năm tới.
* [[Lục quân Brasil]] có 4 chiếc UH-60L đang hoạt động cùng 6 chiếc nữa đang đặt hàng ở thời điểm tháng 11 năm 2008.
* [[Hải quân Brasil]] có 4 chiếc S-70B đang đặt hàng ở tháng 11 năm 2008.
;: Đã nhận 1 chiếc UH-60A và 1 chiếc UH-60L Black Hawk cùng 9 UH-60M đang đặt hàng ở thời điển năm 2007.
;
* [[Không quân Colombia]] có 32 chiếc UH-60A/L và AH-60L Arpia III đang sử dụng ở tháng 11 năm 2008.
* [[Lục quân Colombia]] có 34 chiếc UH-60A/L cùng 15 chiếc nữa đang đặt hàng ở tháng 11 năm 2008.
* [[Cảnh sát Quốc gia Colombia]] 7 đang sử dụng.
;: Đã nhận 1 chiếc UH-60L.
;: Đã nhận 8 chiếc UH-60L, với 4 đang hoạt động ở thời điểm tháng 11 năm 2008.
;: Có 49 trực thăng S-70A/UH-60A/L đang sử dụng ở thời điểm tháng 11 năm 2008.
;
* [[Lực lượng Phòng vệ Trên không Nhật Bản]] có 31 chiếc UH-60 đang hoạt động ở thời điểm tháng 11 năm 2008.
* [[Lực lượng Phòng vệ Biển Nhật Bản]] (xem [[Mitsubishi SH-60]] để biết chi tiết)
* [[Lực lượng Phòng vệ Mặt đất Nhật Bản]] có 27 chiếc UH-60 đang phục vụ cùng 1 chiếc đang đặt hàng ở thời điểm tháng 11 năm 2008.
;: Có 9 chiếc UH-60L đang phục vụ cùng 2 chiếc đang đặt hàng ở thời điểm tháng 11 năm 2008.
;
* [[Lục quân Hàn Quốc]] và [[Hải quân Hàn Quốc]] đã nhận 130 và 10 UH-60P Black Hawk. Hàn Quốc có 43 S-70A, và 98 UH-60P đang sử dụng ở tháng 11 năm 2008.
;
* [[Hiến binh Hoàng gia Moroc|Phi đội Không quân Cảnh sát Hoàng gia Moroc]] đã nhận 2 chiếc UH-60L để chở VIP.
;
* [[Không quân Mexico]] đã nhận 6 chiếc UH-60L (S-70A-24) Black Hawk.
* [[Cảnh sát Liên bang (Mexico)|Cảnh sát Liên bang Mexico]]
;
* [[Không quân Philippines]]: Phi đội Không quân Tổng thống đã nhận 2 chiếc S-70.
;
* [[Không quân Trung Quốc]] có 22 chiếc S-70C ở tháng 11 năm 2008.
;
* [[Không quân Đài Loan]] có 13 chiếc S-70C đang phục vụ ở thời điểm tháng 11 năm 2008.
* [[Hải quân Đài Loan]] (xem [[SH-60 Seahawk]])
;: Có 15 chiếc UH-60L đang sử dụng ở tháng 11 năm 2008.
;
* [[Quân đội Hoàng gia Thái Lan]] có 7 chiếc UH-60L (S-70A-43) Black Hawk đang phục vụ.
;: [[Quân đội Thổ Nhĩ Kỳ]] và cảnh sát quốc gia đã nhận 12 chiếc UH-60A/L (S-70A-17), và 95 chiếc UH-60L (S-70A-28) Black Hawk. Quân đội Thổ Nhĩ Kỳ có 59 chiếc S-70A (UH-60A/L) đang hoạt động ở tháng 1 năm 2009.
;
* [[Quân đội Hoa Kỳ]] có 1,349 chiếc UH-60, 64 chiếc EH-60, và 58 chiếc MH-60 ở thời điểm tháng 1 năm 2009.

=== Bên sử dụng quân sự cũ ===
;
* [[Không quân Hoàng gia Australia]] - Đã nhận 39 chiếc UH-60L (S-70A-9) Black Hawk. Đã được chuyển giao cho Quân đội Australia năm 1989.
** [[Phi đội số 9 Không quân Hoàng gia Anh]]
** [[Đơn vị Nghiên cứu và Phát triển Máy bay]]

Xem [[Sikorsky S-70]] về các bên sử dụng dân sự.

== Tiêu chuẩn kỹ thuật (UH-60L) ==




;**Đặc điểm chung**
***Phi đội**: 2 phi công (phi đội) với 2 thuyền trưởng/xạ thủ
***Khả năng chuyên chở**: 2,640&nbsp;lb hàng ở khoang trong, gồm 11 lính hay 6 cáng, hay 8,000&nbsp;lb (3.600&nbsp;kg) (UH-60A) hay 9,000&nbsp;lb (4.100&nbsp;kg) (UH-60L) hàng hóa bên ngoài
***Chiều dài**: 64&nbsp;ft 10 in (19.76 m)
***Chiều rộng thân:** 7&nbsp;ft 9 in (2.36 m)
***Sải cánh**: 53&nbsp;ft 8 in (16.36 m)
***Chiều cao**: 16&nbsp;ft 10 in (5.13 m)
***Diện tích cánh**: 2,260&nbsp;ft² (210 m²)
***Trọng lượng rỗng**: 10,624&nbsp;lb (4,819&nbsp;kg)
***Trọng lượng chất tải**: 22,000&nbsp;lb (9,980&nbsp;kg)
***Trọng lượng cất cánh tối đa**: 23,500&nbsp;lb (10,660&nbsp;kg)
***Động cơ** (cánh quạt): [[General Electric T700|General Electric T700-GE-701C]]
***Kiểu cánh quạt**: [[turbin trục]]
***Số lượng động cơ**: 2
***Công suất**: 1,890&nbsp;hp (1,410&nbsp;kW)
;**Tính năng hoạt động**
***Tốc độ không được vượt quá**: 193 knots (222&nbsp;mph, 357&nbsp;km/h)
***Tốc độ tối đa**: 159 kn (183&nbsp;mph, 295&nbsp;km/h)
***Tốc độ bay tuần tra**: 150 kn (173&nbsp;mph, 278&nbsp;km/h)
***Bán kính chiến đấu**: 368&nbsp;mi (320 nmi, 592&nbsp;km)
***Phạm vi Ferry**:1,380&nbsp;mi (1,200 nmi, 2,220&nbsp;km)
***Trần bay**: 19,000&nbsp;ft (5,790 m)
***Tốc độ lên**: 700&nbsp;ft/min (3.6&nbsp;m/s)
***Chất tải cánh**: 7.19&nbsp;lb/ft² (35.4&nbsp;kg/m²)
***Công suất/trọng lượng**: 0.192&nbsp;hp/lb (158 W/kg)
;**Trang bị vũ khí**
***Súng:**
** 2× 7.62&nbsp;mm (0.30&nbsp;in) [[súng máy M240#M240E5/M240H|súng máy M240H]] hay
** 2× 7.62&nbsp;mm (0.30&nbsp;in) [[M134|súng máy M134]] hay
** 2× 0.50 in (12.7&nbsp;mm) súng gatling [[GAU-19]]
***Bom**: Có thể được trang bị hệ thống rải mìn phát tán với [[Hệ thống mìn Volcano|VOLCANO]].
***Giá treo vũ khí**: Mỗi cánh ngắn ESSS có thể được trang bị kết hợp của:
** **Rocket**: Tên lửa 70&nbsp;mm (2.75&nbsp;in)) [[Hydra 70]]
** **Tên lửa**: Tên lửa dẫn đường bằng laser [[AGM-114 Hellfire]]
** **Giá súng**: 7.62&nbsp;mm (0.30&nbsp;in), 20&nbsp;mm (0.787&nbsp;in), hay 30&nbsp;mm (1.18&nbsp;in) [[M230 Chain Gun|M230]]

== Xem thêm ==

* ''[[Black Hawk Down]]''

**Liên quan**
* [[Sikorsky S-70]]
* [[HH-60 Pave Hawk]]
* [[HH-60 Jayhawk]]
* [[SH-60 Seahawk]]
* [[Piasecki X-49]]
**Máy bay tương tự**
* [[Boeing-Vertol YUH-61]]
* [[Bell UH-1 Iroquois|UH-1 Iroquois]]
* [[Mil Mi-8]]/[[Mil Mi-17]]
* [[NHI NH90]]
**Các danh sách**
* [[Danh sách máy bay trực thăng]]
* [[Danh sách máy bay hoạt động của Hoa Kỳ]]
**Xem thêm*'
* [[Các hệ thống vũ khí phụ cho trực thăng Hoa Kỳ]]

== Tham khảo ==
;Ghi chú

;Tiểu sử
* Leoni, Ray D. *Black Hawk, The Story of a World Class Helicopter*. American Institute of Aeronautics and Astronautics, 2007. ISBN 978-1-56347-918-2.
* Tomajczyk, Stephen F. *Black Hawk''. MBI, 2003. ISBN 0-7603-1591-4.

## Liên kết ngoài

* Black Hawk U.S Army fact file
* Army Aviation Training Center (at Ft. Rucker) UH-60A Black Hawk page 
* Sikorsky Aircraft's BLACK HAWK page 
* UH-60A, H-60, AH-60L and Sikorsky S-70 on GlobalSecurity.org
* S-70A-42 Black Hawk of the Austrian Army
* UTTAS program, origin of the Black Hawk
* Military.com with data on range extending devices