open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sân vận động Incheon Munhak

**Sân vận động Incheon Munhak** (còn được gọi là **Sân vận động World Cup Incheon** hoặc **Sân vận động Munhak**) là một khu liên hợp thể thao ở Incheon, Hàn Quốc. Khu liên hợp bao gồm một sân vận động đa năng, một sân vận động bóng chày và các cơ sở thể thao khác.

## Cơ sở vật chất
### Sân vận động Incheon Munhak
Sân vận động Incheon Munhak, ban đầu có tên gọi là **Sân vận động World Cup Incheon**, là sân nhà của Incheon United từ năm 2004 đến năm 2011. Sân đã tổ chức ba trận đấu vòng bảng của Giải vô địch bóng đá thế giới 2002. Sân cũng đã tổ chức Giải vô địch điền kinh châu Á 2005 và các trận đấu môn bóng đá tại Đại hội Thể thao châu Á 2014, cũng như lễ khai mạc và bế mạc của Đại hội Thể thao Người khuyết tật châu Á 2014. Vào tháng 11 năm 2018, sân vận động này đã tổ chức trận chung kết Giải vô địch thế giới ''Liên Minh Huyền Thoại'' 2018.

### Sân vận động bóng chày Munhak

Sân vận động bóng chày Munhak là sân nhà của SK Wyverns. Sân nằm liền kề với Sân vận động Incheon Munhak.

## Giải vô địch bóng đá thế giới 2002
Sân vận động là một trong những địa điểm tổ chức Giải vô địch bóng đá thế giới 2002, và đã tổ chức các trận đấu sau:

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Incheon Sports Facilities Management Center 
* SK Wyverns  
* Incheon United Official Site  
* World Stadiums
* 인천 문학 경기장, 시민을 품은 희망의 돛  - Dream stadium of K-League
Sân vận động Cột Cờ

**Sân vận động Cột Cờ** là một sân vận động cũ, hiện tại đã bị dỡ bỏ ở Hà Nội. Nó có sức chứa khoảng 6.000 người và nằm trong Trung tâm Thể dục Thể thao Quân đội. Đây là sân vận động gắn liền với lịch sử 50 năm của câu lạc bộ nổi tiếng và thành công nhất Việt Nam - Thể Công.

Vào thập niên 1940, người Pháp xây dựng sân vận động Mangin. Và do sân Mangin nằm cạnh Cột cờ Hà Nội nên được gọi là sân vận động Cột Cờ. Sau khi Việt Minh tiếp quản Hà Nội từ Thực dân Pháp, đội Thể Công mới thành lập đã lấy sân Cột Cờ là sân nhà.

Năm 2004, Bộ Quốc phòng Việt Nam quyết định không sử dụng sân Cột Cờ cho các hoạt động thể thao nói chung và bóng đá nói riêng, giao quyền quản lý cho các đơn vị quân đội khác. Còn đội Thể Công tập luyện tại sân Bạch Mai và lấy sân Hàng Đẫy làm sân nhà.

## Chú thích
Hoàng Sơn (định hướng)

**Hoàng Sơn** có thể chỉ:

## Địa danh
### Việt Nam
* Xã Hoàng Sơn, huyện Nông Cống, Thanh Hóa

### Trung Quốc
* Dãy núi Hoàng Sơn thuộc tỉnh An Huy
* Địa cấp thị Hoàng Sơn thuộc tỉnh An Huy
* Khu Hoàng Sơn thuộc địa cấp thị Hoàng Sơn

## Người
* Soobin Hoàng Sơn (sinh 1992), tên thật Nguyễn Huỳnh Sơn, ca sĩ Việt Nam
*Hoàng Sơn, diễn viên, nghệ sĩ hài kịch Việt Nam
Phủ Châu

**Phủ Châu** () là một địa cấp thị của tỉnh Giang Tây, Trung Quốc. Trong tiếng Anh tên của nó dễ bị nhầm lẫn với Phúc Châu (hai tên Phủ Châu và Phúc Châu đều viết Fuzhou, tiếng Hoa đọc gần giống nhau).

Phủ Châu nằm ở phía Nam của tỉnh lỵ Nam Xương. Diện tích của địa cấp thị này là 18.800&nbsp;km². Dân số của địa cấp thị này là 3.700.000 người. Phủ Châu có quan trọng về mặt lịch sử là quê hương của (đặc biệt là Lâm Xuyên) thuộc Vương An Thạch, một vị thừa tướng cải cách nổi tiếng của nhà Tống và Tăng Củng, một học giả có sức ảnh hưởng của triều Tống và Thang Hiển Tổ, một nhà soạn kịch vĩ đại thời nhà Minh.

## Hành chính
Phủ Châu được chia ra làm 11 đơn vị hành chính cấp huyện, bao gồm 2 quận và 9 huyện
*Quận: Lâm Xuyên (临川区), Đông Hương (东乡区)
*Huyện: Nam Thành (南城县), Lê Xuyên (黎川县), Nam Phong (南丰县), Sùng Nhân (崇仁县), Lạc An (乐安县), Nghi Hoàng (宜黄县), Kim Khê (金溪县), Tư Khê (资溪县), Quảng Xương (广昌县)

## Kinh tế
Các ngành: thực phẩm, dệt, chế biến thực phẩm và các loại xe hạng nhẹ.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trang web chính thức (tiếng Hoa)
Anh Đức, Thanh Viễn

**Anh Đức** (, âm Hán-Việt: *Anh Đức thị*) là một thành phố cấp huyện nằm ở phía đông địa cấp thị Thanh Viễn, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc. Thành phố nằm trên tuyến đường sắt Kinh–Quảng, có diện tích 5.671 km² (đơn vị hành chính cấp huyện lớn nhất tỉnh), dân số năm 2020 là 941.325 người, mật độ dân số đạt 166 người/km². Mã số bưu chính của huyện là 513000, mã vùng điện thoại là 0763.

## Hành chính
Thành phố Anh Đức quản lý 24 đơn vị hành chính gồm 1 nhai đạo và 23 trấn. Chính quyền thành phố đóng ở nhai đạo Anh Thành.
*Nhai đạo: Anh Thành.
*Trấn: Sa Khẩu, Vọng Phụ, Hoành Thạch Thủy, Kiều Đầu, Thanh Đường, Bạch Sa, Đại Trạm, Tây Ngưu, Cửu Long, Hàm Quang, Đại Loan, Thạch Hôi Phô, Thạch Cổ Đường, Hạ Thái, Ba La, Hoành Thạch Đường, Đại Động, Liên Giang Khẩu, Lê Khê, Thủy Biên, Anh Hồng, Đông Hoa, Hoàng Hoa.

## Tham khảo
Xích

*Đối với các định nghĩa khác, xem [[Xích (định hướng)]].*

Sợi **xích** là một loạt những phần tử được nối liên kết với nhau, thông thường được làm bằng kim loại.

## Phân loại
Những dây xích thông thường có hai kiểu, tùy thuộc vào sự sử dụng:

* Kiểu thứ nhất là khi thiết kế để nâng vật lên, ví dụ như: khi sử dụng với một máy nâng kéo lên cao, hay để giữ an toàn, như với xích khoá một xe đạp, đó là những mối liên kết tạo bởi các vòng tròn móc vào nhau, kiểu này có thể xoay trở linh hoạt cả hai chiều theo sợi xích.
* Kiểu thứ hai là khi thiết kế cho sự truyền lực trong các máy móc. Các máy đó được thiết kế có các liên kết theo kiểu bánh răng hoặc đĩa xích, kiểu này chỉ xoay trở linh hoạt theo một chiều theo sợi xích. Chúng bao gồm các trụ lăn và các má xích liên kết với nhau.

Xích còn có thể được sử dụng để trang trí trên các đồ nữ trang.

## Sử dụng Xích
Các kiểu sử dụng cơ bản của xích bao gồm:
* Xích Xe đạp, dây xích mà truyền lực đẩy từ bàn đạp đến bánh xe. tạo thành lực đẩy cho xe chuyển động
* Xích móc cẩu, sử dụng các xích bằng thép được tôi luyện để nâng vật.
* Đồ kim hoàn, các kiểu xích được dùng cho các máy thiết bị công nghiệp như: băng tải, độnh cơ điện, máng khí động, dây curoa, máy bơm công nghiệp, máy nén khí, quạt công nghiệp, thiết bị lọc bụi, các loại vòng bi, máy phát điện và các thiết bị khác... được trang trí kiểu xích làm bằng vàng hoặc bạc

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Lịch sử về các loại xích (tiếng Anh)
Quý Cảng

**Quý Cảng** (tiếng tráng: Gveigangj, chữ Hán giản thể: 贵港; bính âm: Guìgǎng) là một địa cấp thị ở Khu tự trị Choang Quảng Tây.

## Địa lý và khí hậu
Quý Cảng nằm ở trung tâm tỉnh Quảng Tây, giữa năm thành phố lớn của tỉnh này là: Nam Ninh, Quế Lâm, Liễu Châu, Bắc Hải, và Ngô Châu. Vị trí này đã khiến nó là trung tâm kinh doanh và giao thông vận tải. Quý Châu có một tuyến đường sắt, nhiều đường quốc lộ và một đường cao tốc và một cảng lớn trên Tây Giang, nối trực tiếp với đồng bằng châu thổ Châu Giang. Diện tích Quý Cảng là 10.595&nbsp;km².

Khí hậu bán nhiệt đới gió mùa với nhiệt độ trung bình 21&nbsp;°C. Lượng mưa hàng năm là 1.428mm.

## Hành chính
Quý Cảng có 1 thành phố cấp huyện, 3 quận nội thành, và 1 huyện.

Thành phố cấp huyện:
* Quế Bình (桂平市)

Các quận nội thành:
* Cảng Bắc (港北区)
* Cảng Nam (港南区)
* Khu quản lý Đàm Đường (覃塘管理区)

Các huyện:
* Bình Nam (平南县)

## Dân số
Quý Cảng có dân số 5.033.101 người.

## Kinh tế
GDP năm 1998 của Quý Cảng là 10 tỷ nhân dân tệ, tăng 7% so với năm 1997. Các ngành chính: giao thông vận tải, tàu biển, hậu cần là những ngành chính. Hơn 10 triệu tấn hàng qua cảng này mỗi năm. Các ngành công nghiệp: hóa chất, dược, luyện kim, dệt, in, thực phẩm. Nông nghiệp: ngũ cốc, thuốc lá, trà, rau.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trang web của Tân Hoa xã về Quý Cảng (bằng chữ Hán)
Cửu Giang

**Cửu Giang** () là một địa cấp thị nằm bên bờ nam của sông Trường Giang ở tây bắc tỉnh Giang Tây, Trung Quốc.

Thành phố này bị hư hỏng nhẹ trong trận động đất Thụy Xương năm 2005, nhưng đã có nhiều người chết ở các khu vực bên ngoài.

## Dân số
Địa cấp thị này có tổng dân số khoảng 4.728.763 người(2010), trong đó có khoảng 896.000 người là dân thành thị. Mật độ dân số 255 người/km². Người Hán chiếm 99,8% dân số nhưng có khoảng 25 dân tộc thiểu số khác, bao gồm sáu dân tộc với tổng dân số hơn 100 người: Hồi, Miêu, Choang, Thổ Gia, và Dư.

Không giống như các phương ngữ Cám đặc trưng của Giang Tây, dân địa phương ở đây sử dụng nhiều giọng khác nhau của tiếng Quan Thoại.

## Công nghiệp

*Lọc hóa dầu
* Sản xuất hóa chất nông nghiệp
* Xuất nhậtp khẩu (qua cảng sông)

## Các trường đại học cao đẳng
* Học viện Kinh tế Tài chính Cửu Giang

## Các thành phố kết nghĩa
Cửu Giang có các thành phố kết nghĩa sau:

* Louisville, Kentucky, Hoa Kỳ
* Kajaani, Phần Lan (từ năm 2006)
* Koper, Slovenia

## Du lịch
Núi Lư Sơn, nằm ở phía Nam trung tâm đô thị, được công nhận là một di sản thế giới.

## Hành chính
Cửu Giang được chia ra làm 13 đơn vị hành chính cấp huyện, bao gồm 3 quận, 3 thành phố cấp huyện và 7 huyện
*Quận: Liêm Khê (濂溪区), Tầm Dương (浔阳区), Sài Tang (柴桑区)
*Thành phố cấp huyện: Thụy Xương (瑞昌市), Cộng Thanh Thành (共青城市), Lư Sơn (庐山市)
*Huyện: Vũ Ninh (武宁县), Tu Thủy (修水县), Vĩnh Tu (永修县), Đức An (德安县), Đô Xương (都昌县), Hồ Khẩu (湖口县), Bành Trạch (彭泽县)

## Chú thích

## Liên kết ngoài
* Trang web chính thức (tiếng Hoa) 
* Trang web chính thức (phần tiếng Anh) 
* 九江信息港 Jiujiang China Telecom Portal 
* Jiujiang Traffic Police Information Portal
M61 Vulcan

**M61 "Hỏa thần"** là loại pháo Gatling 6 nòng, được Không quân Hoa Kỳ sử dụng suốt năm thập kỷ qua.

## Phát triển
Cuối Chiến tranh thế giới thứ hai, với sự phát triển của động cơ phản lực, máy bay đã đạt được tốc độ cao chưa từng thấy, việc bắn trúng các mục tiêu trở nên vô cùng khó khăn. Lúc này, quân đội Mỹ muốn có một thứ vũ khí có nhịp bắn cao nhưng phải đáng tin cậy. Để trả lời cho bài toán này, công ty General Electric (GE) của Mỹ đã phục hồi lại ý tưởng về súng nhiều nòng của Richard Jordan Gatling. Súng nòng quay Gatling đòi hỏi một nguồn ngoại lực để quay các nòng súng liên tục. Thế hệ động cơ phản lực máy bay mới hứa hẹn cung cấp đủ điện năng để vận hành súng và đảm bảo độ tin cậy cho một vũ khí hoạt động bằng khí trích. Tuy nhịp bắn mỗi nòng thấp hơn pháo một nòng xoay nhưng tổng nhịp bắn của pháo nhiều nòng lại cao hơn.

Năm 1946, quân đội Mỹ đưa ra một hợp đồng với GE cho "Dự án Hỏa thần", loại súng 6 nòng có thể bắn 6000 trái đạn 20&nbsp;mm trong 1 phút. Mẫu thử nghiệm T-171 đã được bắn thử vào năm 1949.

Pháo Hỏa thần (tiền thân của M61) gặp vấn đề với đai nối đạn, thường bị nghiêng và bị dập khi bắn. Hệ thống nạp đạn không có đai nối được phát triển cho M61A1. Nay M61A1 là phi pháo tiêu chuẩn của máy bay tiêm kích Mỹ, có khả năng vẫn tiếp tục phục vụ trong vài thập kỷ nữa.

## Mô tả
Mỗi nòng pháo đều bắn 1 phát trong mỗi vòng xoay của cụm nòng. Nhiều nòng khiến cỗ pháo đạt tới nhịp bắn rất cao (100 phát mỗi giây), đồng thời giảm thiểu tối đa sự mòn vẹt và nhiệt năng phát sinh. 10000 phát bắn là giới hạn để súng không kẹt hoặc hoạt động không như mong muốn.

## Bất lợi
Mặc dù đáng tin cậy và có nhịp bắn "khủng khiếp", những ý kiến phê phán M61 đang tăng trong những năm gần đây do hiệu suất hạn chế của nó. Đặc trưng đạn đạo của loại đạn 20&nbsp;mm là mất năng lượng nhanh, sức công phá và độ chính xác đều thua loại đạn 25–30&nbsp;mm của châu Âu. Những nỗ lực phát triển các loại đạn lớn hơn của không lực Mỹ để thay thế M61 vẫn chỉ đạt được những kết quả rất hạn chế.

Một điểm đáng phàn nàn nữa của các loại súng Gatling là chúng mất 0.5 giây để khởi động tới tốc độ quay tối đa. Trong 1 giây đầu, pháo chỉ bắn được 70-75 phát và các chuyên gia cho rằng điều đó đã làm mất điểm lợi thế của loại súng này trước các loại pháo ổ quay

## Thông số
 
* **Loại**: pháo nòng quay Gatling
* **Cỡ nòng**: 20&nbsp;mm
* **Chiều dài**: 1.88 m
* **Khối lượng**: 112&nbsp;kg
* **Nhịp bắn**: 6000 phát/phút
* **Sơ tốc đầu nòng**: 1050&nbsp;m/s
* **Khối lượng đạn**: 100 g

## Chú thích

## Tham khảo

## Xem thêm
* Súng máy
* Pháo
GAU-8 Avenger

**GAU-8 Avenger** là pháo chống tăng 30&nbsp;mm, 7 nòng quay, được trang bị trên máy bay A-10 Thunderbolt của Không lực Hoa Kỳ. Đây là một trong những loại phi pháo lớn nhất, uy lực nhất trong quân đội Mỹ. Ngoài ra nó còn được lắp đặt cho hệ thống phòng thủ Goalkeeper CIWS (close-in weapon system - Hệ thống vũ khí đánh gần) của các loại tàu chiến.

## Thông số
* Cỡ nòng: 30&nbsp;mm
* Nhịp bắn: 4200 phát/phút
* Sơ tốc đầu nòng: 1067&nbsp;m/s
* Tầm bắn tối đa: 3660 m
* Số nòng: 7
* Chiều dài: 6.4 m
* Chiều dài nòng: 2.299 m
* Khối lượng: 281&nbsp;kg
* Xuyên giáp:
** 69&nbsp;mm ở tầm 500 m
** 38&nbsp;mm ở tầm 1000 m

## Tham khảo
Sứa

**Sứa** (lớp **Scyphozoa**) là những sinh vật biển không xương sống độc nhất của ngành Thích ty bào (Cnidaria). Chúng là những loài sứa thực sự. Lớp này có thể bao gồm nhóm hóa thạch tuyệt chủng Conulariida, có liên hệ không chắc chắn và đang được tranh luận rộng rãi.

Tên lớp Scyphozoa xuất phát từ tiếng Hy Lạp *skyphos* (ς), chỉ về một loại cốc uống và ám chỉ hình dạng cốc của loài sứa.

Chúng đã tồn tại từ đầu kỷ Cambri cho đến bây giờ. Sứa và thủy tức có cấu tạo chung giống nhau, nhưng sứa thích nghi với đời sống di chuyển ở biển. Khi di chuyển, sứa co bóp dù, đẩy nước qua lỗ miệng và tiến về phía ngược lại. Tua miệng một số loài sứa gây ngứa, có khi gây bỏng da. Sứa là một loài không có não, tim và xương.

## Phân loại
Mặc dù Scyphozoa trước đây được coi là bao gồm các động vật bây giờ được gọi là các lớp Cubozoa và Staurozoa, bây giờ chúng chỉ bao gồm ba bộ còn sinh tồn (hai trong số đó là trong Discomedusae, một phân lớp của Scyphozoa). Hiện tại có khoảng 200 loài còn tồn tại đã được công nhận, nhưng sự đa dạng thực sự có khả năng là ít nhất 400 loài.

Lớp **Scyphozoa**

* Phân lớp Coronamedusae

:* Bộ Coronatae
:::* Họ Atollidae
:::* Họ Atorellidae
:::* Họ Linuchidae
:::* Họ Nausithoidae
:::* Họ Paraphyllinidae
:::* Họ Periphyllidae

* Phân lớp Discomedusae

:* Bộ Rhizostomeae
::* Phân bộ Daktyliophorae
:::* Họ Catostylidae
:::* Họ Lobonematidae
:::* Họ Lychnorhizidae
:::* Họ Rhizostomatidae
:::* Họ Stomolophidae
::* Phân bộ Kolpophorae
:::* Họ Cassiopeidae
:::* Họ Cepheidae
:::* Họ Mastigiidae
:::* Họ Thysanostomatidae
:::* Họ Versurigidae
:* Bộ Semaeostomeae
:::* Họ Cyaneidae
:::* Họ Drymonematidae
:::* Họ Pelagiidae
:::* Họ Phacellophoridae
Họ Ulmaridae

## Thức ăn
Sứa là động vật ăn thịt, sứa thông thường săn con mồi của chúng bằng xúc tu. Chúng có các tế bào độc (tế bào châm chích)  trong người chúng được dùng để làm tê liệt con mồi và ăn chúng. Con mồi của chúng bao gồm: tôm, cá, và một số loài sứa khác. Tuy vậy theo một số nghiên cứu 2020 của Nation Geographic thì có một số loài sứa ăn thực vật 

## Sứa trong ẩm thực
Một số loại sứa có thể được sử dụng làm các món ăn. Thông thường phần thân sứa được sơ chế bằng cách cắt, ngâm trong bể nước muối để giữ nước. Khi chế biến sứa được ngâm nước lạnh vài giờ cho nhạt bớt, và có thể sử dụng các món như bún sứa, nộm sứa. Tại Hà Nội, Việt Nam có những cửa hàng bán món sứa xắt miếng ăn với đậu phụ chiên vàng, dừa nạo, rau sống và chấm mắm tôm vắt chanh ớt.
*

## Hình ảnh

Tập tin:Phyllorhiza punctata (White-spotted jellyfish) edit.jpg
Tập tin:Jelly cc11.jpg
Tập tin:Cassiopea jellyfish.jpg
Tập tin:Schleiden-meduse-2.jpg


## Chú thích

## Tham khảo
* *Sinh học 7*, tái bản lần thứ 7, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam.

## Liên kết ngoài

*
*Explore Jellyfish – Smithsonian Ocean Portal 
*Jellyfish and Other Gelatinous Zooplankton 
*Jellyfish Facts – Information on Jellyfish and Jellyfish Safety 
*Cotylorhiza tuberculata 
*"There's no such thing as a jellyfish" from The MBARI YouTube channel
Bách Sắc

**Bách Sắc** (tiếng Tráng: Baksaek, chữ Hán giản thể: 百色; bính âm: Bósè (cũ) hay BǎiSè (mới), là một địa cấp thị thuộc Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây.
 
## Địa lý và khí hậu
Bách Sắc nằm ở tây bắc Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, giáp các tỉnh Quý Châu và Vân Nam cũng như các tỉnh Tuyên Quang, Cao Bằng (của Việt Nam). Nó nằm giữa trung tâm ba tỉnh lỵ tây nam là Nam Ninh, Côn Minh và Quý Dương. Bách Sắc có diện tích 36.200&nbsp;km² và hơn 55% diện tích là rừng.

Khí hậu của Bách Sắc là nhiệt đới gió mùa. Lượng mưa hàng năm 1.155&nbsp;mm và nhiệt độ bình quân là 22&nbsp;°C. Bách Sắc là một địa danh trẻ theo tiêu chuẩn Trung Quốc và đã được thành lập làm trấn năm 1730.

## Hành chính
Bách Sắc có 2 quận nội thành, 2 thành phố cấp huyện, 7 huyện, và 1 huyện tự trị.

**Quận nội thành**:
* Hữu Giang (右江)
* Điền Dương (田阳)
**Các thành phố cấp huyện**:
* Bình Quả (平果)
* Tĩnh Tây (靖西)
**Các huyện**:
* Lạc Nghiệp (乐业)
* Tây Lâm (西林)
* Điền Lâm (田林)
* Lăng Vân (凌云)
* Điền Đông (田东)
* Đức Bảo (德保)
* Na Pha (那坡)

**Huyện tự trị**:
* Huyện tự trị các dân tộc Long Lâm (隆林各族自治县)

## Dân số
Các dân tộc sống ở đây có: người Tráng, người Hán, người Hồi và người Miêu, và có dân số là 3.826.300 người (2010), người Tráng chiếm 80%.

## Kinh tế
Bách Sắc là một trong những nơi sản xuất nhôm quan quan trọng vì có mỏ nhôm và ngành sản xuất nhôm ở đây. Địa phương này cũng là nơi trồng cây ăn quả và lương thực. Đây cũng là nơi có lâm sản, dầu mỏ, khí thiên nhiên, đồng và thạch anh. Bách Sắc là nơi sản xuất thủy điện lớn thứ ba Quảng Tây với 5 triệu kWh mỗi năm.

## Du lịch
Bách Sắc có cảnh quan thiên nhiên đẹp với cảnh núi rừng và các loài động thực vật, các màu sắc văn hóa đặc sắc của các dân tộc thiểu số và các địa danh lịch sử quan trọng thu hút khách.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Trang web chính thức  (tiếng Hoa)
Huyện (Trung Quốc)

**Huyện** () là một cấp thứ ba trong phân cấp hành chính của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, một cấp được gọi là "**cấp huyện**" và cũng có các huyện tự trị, thành phố cấp huyện, kỳ, kỳ tự trị, và khu. Cấp này tương đương cấp huyện ở Việt Nam.
Có 1467 huyện ở Trung Hoa Đại lục trong tổng số 2861 đơn vị cấp huyện. Ở Trung Hoa Dân Quốc, huyện (縣) là cấp thứ hai, dù việc sắp xếp hợp lý Tỉnh Đài Loan trên thực tế đã xếp huyện vào cấp chính quyền thứ nhất dưới chính phủ trung ương Trung Hoa Dân quốc. Có 18 huyện được Trung Hoa Dân quốc quản lý.

*Huyện* đã tồn tại từ thời Chiến Quốc, và đã được thành lập trên khắp quốc gia trong thời nhà Tần.

## Huyện tự trị
:*Bài chính: [[Huyện tự trị Trung Quốc]]*

Huyện tự trị (自治县 Pinyin: zìzhìxiàn) là một hạng đặc biệt của huyện ở Trung Hoa Đại lục dành cho những khu vực dân tộc không phải người Hán sinh sống và các huyện này có thẩm quyền lớn hơn các huyện thông thường theo quy định của pháp luật.
Có 117 huyện tự trị ở Trung Hoa Đại lục.

## Huyện cấp thị

Huyện cấp thị (县级市 Pinyin: xiànjí shì) là các đô thị cấp huyện ở Trung Quốc, thường trực thuộc một đơn vị cấp địa khu, bao gồm các thành phố phó tỉnh, địa cấp thị, châu tự trị và các minh. Nếu một huyện cấp thị trực thuộc tỉnh mà không qua cấp địa khu thì nó được gọi là *[[phó địa cấp thị]]*.

## Ngoại lệ khác
Một số đơn vị cấp huyện trực thuộc tỉnh mà không qua cấp địa khu, điều này không phổ biến. Có thể kể đến các trường hợp này bao gồm:
* Thần Nông Giá (Hồ Bắc) - *lâm khu cấp huyện trực thuộc tỉnh*.
* Trừng Mại (Hải Nam)
* Lâm Cao (Hải Nam)
* Đồn Xương (Hải Nam)
* Định An (Hải Nam)
* Bạch Sa (Hải Nam) - *huyện tự trị trực thuộc tỉnh*
* Xương Giang (Hải Nam) - *huyện tự trị trực thuộc tỉnh*
* Lạc Đông (Hải Nam) - *huyện tự trị trực thuộc tỉnh*
* Lăng Thủy (Hải Nam) - *huyện tự trị trực thuộc tỉnh*
* Bảo Đình (Hải Nam) - *huyện tự trị trực thuộc tỉnh*
* Quỳnh Trung (Hải Nam) - *huyện tự trị trực thuộc tỉnh*

## Chính quyền
Do Đảng Cộng sản Trung Quốc là chính đảng duy nhất lãnh đạo đất nước, mỗi cấp hành chính đều do Đảng ủy cấp đó lãnh đạo. Cấp huyện thì có Huyện ủy (中共县委) (Trung ương Huyện ủy) lãnh đạo, mà đứng đầu Huyện ủy là Bí thư Huyện ủy (中共县委书记) (Trung ương Huyện ủy Bí thư). Mỗi huyện còn có Chính quyền huyện do Huyện trưởng (县长) đứng đầu. Các Huyện trưởng này đôi khi cũng là Phó Bí thư Huyện ủy.

## Tham khảo
Hạ Châu

**Hạ Châu** (tiếng Tráng: Hohcouh, tiếng Hoa giản thể: 贺州; bính âm: Hézhōu), gọi đơn giản là **Hạ**, thời cổ gọi là **Lâm Hạ**, là một địa cấp thị ở Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, Trung Quốc.

## Địa lý và khí hậu
Hạ Châu nằm ở đông bắc khu tự trị Quảng Tây, giáp Hồ Nam về phía bắc và Quảng Đông về phía đông. Diện tích 11.753&nbsp;km². Độ cao trung bình 800 m và đỉnh cao nhất là 1.731 m trên mực nước biển. Khí hậu bán nhiệt đới gió mùa, nhiệt độ trung bình 18&nbsp;°C.

## Hành chính
Hạ Châu có 2 quận nội thành, 2 huyện, và 1 huyện tự trị.
* Quận: Bát Bộ, Bình Quế.
* Huyện: Chiêu Bình, Chung Sơn.
* Huyện tự trị: Huyện tự trị dân tộc Dao Phú Xuyên.

## Dân số
Dân số năm 2016 của Hạ Châu ước khoảng 2.038.700 người. Các dân tộc gồm: Choang, Hán, Dao, Miêu và các dân tộc khác.

## Kinh tế
Các ngành chính: vận tải, thủy điện (700 MW), lâm sản, khai thác mỏ vàng. Nông nghiệp gồm: chăn nuôi gia súc, trồng thuốc lá, rau, quả, trà.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trang web chính thức (tiếng Hoa)
Mai Châu, Quảng Đông

**Mai Châu** (, âm Hán-Việt: *Mai Châu thị*) là một địa cấp thị nằm ở phía bắc tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc. Thành phố Mai Châu có diện tích 15.864.51&nbsp;km² (vùng đô thị 3.047,5&nbsp;km²), dân số năm 2020 là 3.873.239 người (vùng đô thị 992.351 người), mật độ dân số đạt 244,1449 người/km².

## Hành chính
Thành phố Mai Châu được chia thành 8 đơn vị hành chính gồm 2 quận, 1 thành phố cấp huyện và 5 huyện.
*Quận nội thành: Mai Giang, Mai Huyện.
*Thành phố cấp huyện: Hưng Ninh.
*Huyện: Tiêu Lĩnh, Đại Bộ, Phong Thuận, Ngũ Hoa, Bình Viễn.

## Tham khảo
Odisha

**Odisha** (tên cũ **Orissa**) là một bang, tọa lạc tại miền đông Ấn Độ. Nó tiếp giáp với bang Tây Bengal về phía đông-bắc, Jharkhand về phía bắc, Chhattisgarh về phía tây và tây bắc, và Andhra Pradesh về phía nam. Odisha có  đường bờ biển dọc theo vịnh Bengal về phía đông, kéo dài từ Balasore đến Malkangiri. Đây là bang đông dân thứ 9, và là bang có diện tích lớn thứ 11. Tiếng Odia (còn gọi là *Oriya*) là ngôn ngữ chính thức và được nói rộng rãi nhất, với khoảng 33,2 triệu người bản ngữ.

Cổ vương quốc Kalinga, nơi từng bị hoàng đế Ashoka của Maurya xâm chiếm vào năm 261 TCN, gây ra chiến tranh Kalinga, là vùng đất tương ứng với lãnh thổ Odisha ngày nay. Orissa được thiết lập này 1 tháng 4 năm 1936, như một tỉnh của Ấn Độ thuộc Anh, bao gồm các vùng nói tiếng Oriya. Ngày 1 tháng 4 hàng năm được chào mừng như ngày Odisha. Vùng đất này được được gọi là **Utkala** và được nhắc đến trong quốc ca Ấn Độ, "Jana Gana Mana". Hiện nay,
Bhubaneswar là thủ phủ của Odisha.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Odisha Government Portal
* Odisha *Encyclopædia Britannica* entry
* 
*
Bẫy Würzburger

**Bẫy Würzburger** là một bẫy khai cuộc trong Vienna Gambit.
Nó được đặt theo tên ông chủ nhà băng người Đức Max Würzburger năm 1930.

Cái bẫy bắt đầu với
:1. e4 e5
:2. Mc3 Mf6
:3. f4
Trắng chơi Vienna Gambit. Nước đi tiếp theo của đen là nước tốt nhất
:3.... d5
:4. fxe5 Mxe4
:5. d3 Hh4+
:6. g3 Mxg3
:7. Mf3 Hh5
:8. Mxd5 Tg4
:9. Mf4 Txf3
:10. Mxh5 Txd1
:11. hxg3 Txc2?
Đen cố gắng đánh lời một quân tốt, nhưng thay vào đó lại mất một quân nhẹ.
:12. b3
(Xem hình.) Quân tượng đen ở c2 bị bẫy, và trắng hơn một quân nhẹ.

## Tham khảo

*
Dương Phụng

**Dương Phụng** (chữ Hán: 楊奉; ?-197) là một chỉ huy kị binh của những năm cuối thời nhà Hán. Trong thời gian những năm đầu liên minh chống lại Đổng Trác, Dương Phụng là một tướng dưới quyền Lý Thôi (李傕). Tuy nhiên, Dương Phụng đã sớm bỏ Lý Thôi và chiến đấu độc lập, dưới trướng ông có Từ Hoảng tự Công Minh là một viên tướng có hùng tài thao lược, nhiều lần khuyên can ông những việc quan trọng. Sau khi Hán Hiến Đế rời Trường An, Dương Phụng phò tá hoàng đế. Sau khi bị thất bại trong cuộc chiến với Tào Tháo, Dương Phụng đã chạy theo Viên Thuật còn Từ Hoảng về hàng Tào Tháo.

## Tham khảo
Danh sách đơn vị hành chính Hải Nam

Tỉnh Hải Nam, Trung Quốc được chia ra thành các đơn vị hành chính sau:

* 4 địa cấp thị
** thành phố Hải Khẩu (海口市)
** thành phố Tam Á (三亚市)
** thành phố Tam Sa (三沙市)
** thành phố Đam Châu (儋州市)
* 15 đơn vị cấp huyện
** 5 thành phố cấp huyện
** 4 huyện
** 6 huyện tự trị

Tất cả các đơn vị hành chính này được giải thích chi tiết trong bài phân cấp hành chính Trung Quốc. Danh sách sau chỉ liệt kê các đơn vị hành chính cấp địa khu và cấp huyện của Hải Nam.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Thông tin về việc thành lập thành phố cấp huyện (huyện cấp thị) Tam Sa  bằng tiếng Anh
Thần đồng quyền

**Thần Đồng Quyền** (còn được gọi là Thần Đồng Thảo Pháp, Thảo bộ Thần Đồng,...) là một trong những bài quyền của Võ cổ truyền Việt Nam nằm trong chương trình huấn luyện của một số võ phái có nguồn gốc từ Bình Định như môn phái Quyền An Vinh - Tây Sơn, Bình Định, Sa Long Cương, Tân Khánh Bà Trà,....

## Các dị bản của lời thiệu trong các võ phái
### Võ phái An Vinh - Tây Sơn - Bình Định và Bình Định Sa Long Cương
Lời thiệu của bài Thần Đồng Quyền của môn phái An Vinh ở Tây Sơn, Bình Định và môn phái Bình Định Sa Long Cương giống nhau. Trong môn phái Bình Định Sa Long Cương, tương truyền bài võ căn bản này được sư trưởng Trương Thanh Đăng học lại từ võ sư Đinh Cát của dòng họ Đinh ở Bình Định. Trong dòng họ Đinh ở Bình Định này, có võ sư Hương Kiểm Mỹ, tên thật là Đinh Hề, thuộc võ phái An Vinh, sở hữu bài quyền Thần Đồng có lời thiệu như của Bình Định Sa Long Cương với những câu thiệu như sau:

:THẦN ĐỒNG QUYỀN
:Thủ bái Thần Đồng
:Ngư ông trì thế
:Sổ bộ xuy phong
:Hoành khai tả tọa Thái Công
:Phát hồi địa hổ
:Đả song phi, chích phụng đơn hành
:Đản tả đả tả
:Đản hữu đả hữu
:Phi nhất bộ, Thần Đồng chấp thủ
:Lưỡng biên lập như tiền.

Trong kho tàng Võ cổ truyền Bình Định, còn có các bài Thần Đồng khác ở nhiều võ phái khác nhau, lời thiệu Thần Đồng Quyền còn có các bài dị bản sau:

**THẦN ĐỒNG QUYỀN**

:Lập bộ Thần đồng hoành ngũ nhạc.
:Tứ chi liên đả mạc thiện tài.
:Lưỡng hổ âm dương phi thám tỉnh.
:Lạc mã hồi đầu bái kim giai.

**THẦN ĐỒNG THẢO PHÁP**

:Thủ bái Thần đồng. 
:Ngư ông trì thế.
:Sổ bộ xuy phong.
:Phản hồi toạ địa. 
:Phụ tử tương song.
:Truyền thân bộ trảm.
:Lưỡng kích tấn công. 
:Chỉ thiên đả hoạch.
:Lưỡng chỉ khúc quăng.
:Hồi thân đảm thủ. 
:Lập thế võ hầu.
:Bạt hình xà tự. 
:Tái tượng ngư ông. 
:Thoái tẩu bãi lai. 
:Song phi đoản dực.
:Bái Tổ lập như tiền.

### Môn phái Võ lâm Tân Khánh Bà Trà
Lời thiệu bài Thần Đồng Quyền của võ phái Tân Khánh Bà Trà có nhiều câu thiệu tương đồng và dài hơn so với bài Thần Đồng Thảo Pháo của võ cổ truyền Bình Định, số lượng chiêu thức cũng phong phú hơn. Bài quyền Thần Đồng của võ phái Tân Khánh Bà Trà có lời thiệu như sau:
:Thủ chấp Thần Đồng
:Ngư ông trì thế
:Hổ bộ suy phong
:Phản hồi tọa địa
:Phụ tử tương song
:Hồi thân bộ trảm
:Lưỡng chiến tấn công
:Chỉ thiên yểm diện
:Lưỡng thủ cúc quăn
:Lập thế võ hầu
:Bạt hình xà tự
:Biên xuất trân châu
:Bàng phi cản lộ
:Quan âm quá hải
:Lập thế bại lai
:Tiền kiên đả hổ
:Xuất địch giữ nhân 
:Song biên tiền đả
:Độc lập nhứt thân
:Nhị môn như thử
:Hồi đầu bái Tổ.

## Tham khảo
Nguồn tham khảo:

- Sách Bước đầu nghiên cứu Nguồn gốc và Đặc trưng Võ cổ truyền Bình Định - Phạm Đình Phong

- Giáo trình Bình Định Sa Long Cương

- Sách Võ thuật Tân Khánh Bà Trà - Bình Dương (Bảo tàng tỉnh Bình Dương - TS. Hồ Sơn Diệp, TS. Võ sư Hồ Tường.
Đồng nhi quyền

**Thảo bộ Đồng Nhi** hay **Đồng Nhi Quyền (童 兒 拳)** là một bài quyền cổ xưa có nguồn gốc từ thời nhà Lý (1010 - 1225) trong kho tàng võ thuật cổ truyền Việt Nam. Đây là bài quyền thuộc về Quyền Thảo khai minh quan điểm về **Tấn pháp** và **Thủ pháp** trong Võ Thuật Cổ Truyền Việt Nam. ** ** ** **

Sở dĩ bài quyền có tên là Đồng Nhi bởi vì câu thiệu đầu tiên của bài quyền có hai từ "Đồng Nhi" (Chấp thủ lập đồng nhi). Ở một số võ phái, bài quyền này còn có tên gọi khác là **Bát Tiên Quyền**, vì trong toàn bài quyền có các câu thiệu nhắc đến và mô tả động tác của tám vị tiên trong truyền thuyết xưa.

## Đặc điểm
Đồng Nhi là bài quyền thuộc về Quyền Thảo khai minh quan điểm về **Tấn pháp** và **Thủ pháp** trong Võ Thuật Cổ Truyền Việt Nam. Trong toàn bài có những đòn thế mô phỏng theo tích Bát Tiên truyện.

Bài quyền này đã được võ sư Từ Thiện Hồ Văn Lành giới thiệu vào chương trình huấn luyện thống nhất của Tổng hội Võ học Việt Nam (1969-1975) tại Sài Gòn (Việt Nam).

Các câu thiệu trong bài Đồng Nhi Quyền:

ĐỒNG NHI QUYỀN

*Chấp thủ lập đồng nhi*

*Khuynh thân bạt thủ chi*

*Tiền tấn du luân thích*

*Đình bộ lập song phi*

*Đại bàng lai thoái bộ*

*Tiên cô tấn đả chi*

*Thái Hòa hành quá hải*

*Đồng Tân thoái đả chi*

*Nhị thủ giai trụ thích*

*Lưỡng túc nghịch song phi*

*Bạch xà lai ngọa địa*

*Hồi đầu tấn thích chi*

*Đầu thân giai đả thoái*

*Tróc túc ác hổ tùy*

*Chuyển luân khinh thoái bộ*

*Nhất hộ thủ môn kỳ*

*Hồi đầu bái tổ sư.*

*(Võ phái Tân Khánh Bà Trà)*

Bài thiệu Đồng Nhi Quyền của Võ Tây Sơn - Bình Định:

**THẢO BỘ ĐỒNG NHI**

*Chấp thủ lập đồng nhi*

*Khuynh thân thọ thủ chi*

*Trường tấn giao lưỡng thích*

*Đình bộ bạt song phi*

*Đại bàng phi thoái bộ*

*Mãnh hổ xuất sơn kỳ*

*Lưỡng thủ liên câu đả*

*Huỳnh long bạt thủy di*

*Phụng hoàng lai tấn bộ*

*Sơn đố tấn phá chi*

*Thái Hòa hành quá hải*

*Đồng Tân thoái kinh vi*

*Lưỡng thủ giai trụ thích*

*Lưỡng bộ tống song phi*

*Bạch xà lang tọa địa*

*Hồi đầu tấn thích nghi*

*Khuynh thân giai đả thoái*

*Đề bộ ác hổ tùy*

*Chuyển thân kinh Hổ bộ*

*Nhất Hổ thủ sơn kỳ.*

*(Võ phái Tây Sơn - Bình Định)*

Bài phú của bài Đồng Nhi Quyền phổ biến hiện nay:

*Vào đường Bái Tổ trước tiên*

*Chấp tay đứng trụ lập liền Đồng Nhi*

*Nghiêng mình bạt thủ một khi*

*Bước tới tay phải tức thì đâm lên*

*Dừng chân bay lập hai bên*

*Đại bàng lui bước từ trên bay về*

*Tiên cô bước đến đánh liền*

*Thần nhân qua biển cũng lìa cung mây*

*Tiên gia lui đấm xuống ngay*

*Hai tay cứng chắc đâm ngay tức thì*

*Hai chân đá nghịch như phi*

*Bạch xà trở lại nằm lì đất thiêng*

*Quay đầu tiến tới đâm liền*

*Ném mình quay lại mặt tiền đấm theo*

*Đuổi theo cọp dữ khóa chân*

*Nhẹ nhàng lùi bước bánh xe xoay vần*

*Một mình cọp dữ ải quan*

*Trở về bái tổ là đường xưa nay.*

## Chú thích
Nguồn tham khảo:

- Võ cổ truyền Bình Định

- Báo Bình Định: http://www.baobinhdinh.com.vn/vemiendatvo/2006/7/30227/ 

- Sách Võ thuật Tân Khánh Bà Trà - Bình Dương (Bảo tàng tỉnh Bình Dương)
Tầm vông rừng

**Tầm vông rừng** hay **trúc Thái**, **trúc Xiêm La** (danh pháp hai phần: ***Thyrsostachys siamensis***, là một loài trong phân họ Tre (*Bambusoideae*) của họ Hòa thảo (*Poaceae*).
## Phân bố
Khu vực phân bố: từ Thái Lan, Myanmar tới miền nam Việt Nam. 
## Đặc điểm
Đây là loài tre có khả năng chịu khô hạn khá tốt, nó có thể sinh trưởng tốt ở điều kiện lượng giáng thủy dưới 1.000&nbsp;mm/năm. Thân cây trưởng thành cao khoảng 6–14 m, đường kính 2–7&nbsp;cm, gần như đặc ruột và rất cứng, không gai. Lá nhỏ, dài 7–14&nbsp;cm, rộng 5–7&nbsp;mm. Tầm vông rừng thường mọc thành bụi dày đặc.

## Sử dụng
Tầm vông rừng có thể dùng làm vật liệu trong xây dựng giống như các loài tre khác. Ngoài ra còn có thể trồng làm cây cảnh hay làm gậy.

## Chú thích

## Tham khảo
* Tầm vông tại viet.gutenberg.free.fr
* Tầm vông tại www.kyoto.zaq.ne.jp
Võ Thị Trà

**Võ Thị Trà** là một nữ tướng trước thời thực dân Pháp can thiệp vào Nam Kỳ, là người phụ nữ gắn trực tiếp với tên gọi một môn võ cổ truyền Việt Nam: Tân Khánh Bà Trà.

## Tiểu sử
Gốc gác của bà Trà vốn là dòng dõi của một vị tướng nhà Tây Sơn đã từ bỏ quê hương Tây Sơn, Bình Định vào đây sinh sống từ đầu thế kỷ 19 để tránh sự trả thù của vua Gia Long.

Tương truyền bà Trà từng lãnh đạo cuộc khởi nghĩa của nhân dân địa phương chống cường hào ác bá tại địa phương khoảng từ năm 1850 đến 1859.

Bà Võ Thị Trà cũng là người phụ nữ có công khai phá vùng đất mà nay là xã Bình Chuẩn, huyện Thuận An, tỉnh Bình Dương. Để ghi công của bà, nhân dân đã gọi vùng đất này bằng tên "đất Bà Trà", nay còn lưu lại tên giáo xứ Bà Trà với một nhà thờ Công giáo nằm trên địa bàn xã Bình Chuẩn, thuộc giáo phận Phú Cường.

## Bà Trà và võ phái Tân Khánh Bà Trà
Chính sự định cư của vị tướng này và sau là uy danh của bà Trà mà môn phái võ thuật Tân Khánh đã được nối dài thêm hai tiếng Bà Trà để thành võ thuật Tân Khánh Bà Trà.

## Tham khảo
1941

## Sự kiện

### Tháng 1
* 13 tháng 1: Binh biến Đô Lương.
* 28 tháng 1: Nguyễn Ái Quốc về nước trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam.

### Tháng 2
* 14 tháng 2: thành lập trung đội cứu quốc quân tại Bắc Sơn
* 26 tháng 2:Trận Los Angeles

### Tháng 5
* 15 tháng 5 - thành lập Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh.
* 19 tháng 5: Việt Nam độc lập đồng minh hội ra đời (Việt Minh).

### Tháng 6
* 22 tháng 6: Đức Quốc xã bất ngờ phát động tấn công Liên Xô, khởi đầu Chiến tranh Xô–Đức
* 29 tháng 6: Đức Quốc xã đánh chiếm thành phố Minsk.
* 30 tháng 6: Đức Quốc xã đánh chiếm pháo đài Brest.

### Tháng 7
* 3 tháng 7: Stalin hiệu triệu nhân dân Liên Xô kháng chiến chống Đức Quốc xã.
* 4 tháng 7: Có thể Đức bắt đầu thảm sát Ponary.
* 10 tháng 7: Mở đầu trận Smolensk
### Tháng 9
* 10 tháng 9: Kết thúc trận Smolensk.
* 30 tháng 9: Đức Quốc xã công chiếm Kiev.

### Tháng 11
* 7 tháng 11: Liên Xô tổ chức cuộc duyệt binh huyền thoại trên Quảng trường Đỏ trước khi các binh chủng Hồng quân tiến thẳng ra mặt trận.

### Tháng 12
* 5 tháng 12: Hồng quân Liên Xô phản công tại Moskva.
* 7 tháng 12: trận Trân Châu cảng.
* 8 tháng 12: Hoa Kỳ tuyên chiến với Nhật Bản. Chiến tranh Thái Bình Dương chính thức bùng nổ.

## Sinh
### Tháng 1

* 1 tháng 1: Hề Sa, nghệ sĩ cải lương người Việt Nam (m. 2020)
* 3 tháng 1: Quốc Trụ, nhà giáo, nghệ sĩ opera người Việt Nam (m. 2021)
* 14 tháng 1:
**Phạm Tiến Duật, nhà thơ người Việt Nam với nhiều tác phẩm thơ tiêu biểu viết trong thời kỳ Chiến tranh Việt Nam. (m. 2007).
**Faye Dunaway, diễn viên người Mỹ
* 31 tháng 1: Jessica Walter, diễn viên Mỹ (m. 2021)
### Tháng 3
* 4 tháng 3: Diệp Lang, nghệ sĩ cải lương người Việt Nam (m. 2023)
*9 tháng 3: Shibayama Tsutomu, nhà biên kịch, đạo diễn phim, nghệ sĩ diễn hoạt người Nhật Bản (m. 2026)
### Tháng 5
* 2 tháng 5: Ánh Hoa, nghệ sĩ cải lương kiêm diễn viên (m. 2020)
* 6 tháng 5: Ivica Osim, cầu thủ bóng đá người Bosna và Hercegovina (m. 2022)
### Tháng 6
* 15 tháng 6: Bằng Việt, nhà thơ người Việt Nam
### Tháng 7
* 23 tháng 7: Sergio Mattarella, tổng thống thứ 12 của Ý
### Tháng 10
* 12 tháng 10: Morgan Shepherd, vận động viên đua xe người Mỹ
### Tháng 11
* 30 tháng 11: Na Moon-hee, nữ diễn viên người Hàn Quốc
### Tháng 12
* 8 tháng 12: Mai Hương, ca sĩ người Việt Nam (m. 2020)
* 19 tháng 12: Lee Myung-bak, tổng thống thứ 10 của Hàn Quốc

## Mất
### Tháng 5

* 8 tháng 5: Nguyễn Phúc Bửu Tán, tước phong Tuyên Hóa vương, hoàng tử con vua Dục Đức (s. 1882)
### Tháng 8
* 7 tháng 8: Rabindranath Tagore, Nhà văn Ấn Độ (s. 1861)
* 26 tháng 8: Nguyễn Văn Cừ, Tổng Bí thư thứ tư Ban Chấp hành trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương (s. 1912)

## Giải Nobel
## Xem thêm
Lê Văn Kiển

Võ sư **Lê Văn Kiển** (1914-2003), còn gọi là **Tám Kiển**, quê quán Sóc Trăng. Ông học võ từ nhiều danh sư, trong đó có võ sư Lai Quý của môn phái Bạch Hạc quyền. Năm 1948, ông lập võ đường Âm Dương tại Sài Gòn, nhưng đến năm 1950 thì đổi thành võ đường Nam Tông. Ông từng là chủ tịch (hai nhiệm kỳ) của Tổng hội Võ học Việt Nam thành lập tại Sài Gòn năm 1969. Ông là người đã sáng tác bài quyền Lão hổ thượng sơn. Ông cũng xuất bản một số sách võ: *Lão hổ thượng sơn quyền pháp*, *Thập bát liên châu quyền pháp*.

Ông qua đời tại Thành phố Hồ Chí Minh năm 2003.

## Chú thích

## Tham khảo
Anh Đức (định hướng)

**Anh Đức** có thể đề cập đến:
***[[Anh Đức]]**, bút danh của nhà văn Bùi Đức Ái.
***[[Nguyễn Anh Đức]]**, cựu cầu thủ bóng đá người Việt Nam, hiện là huấn luyện viên trưởng của Câu lạc bộ bóng đá Trường Tươi Bình Phước.
*Thành phố **[[Anh Đức, Thanh Viễn|Anh Đức]]**, huyện Thanh Viễn, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc.
*Tạ Anh Đức (sinh năm 1987), diễn viên hài người Việt Nam.
*Dương Anh Đức (sinh năm 1983), diễn viên người Việt Nam, từng tham gia bộ phim truyền hình ''Người phán xử''.
*Dương Anh Đức, chính khách Việt Nam.
Ft (định hướng)

**Ft** có thể là chữ viết tắt của:
* Foot, đơn vị độ dài
* Forint, đơn vị tiền tệ của Hungary.

## Xem thêm
* FT
Bộ

Bộ thường được hiểu là một tập hợp (như bộ sưu tập, bộ bàn ghế...), cũng có thể có nghĩa là:

* là một tập hợp, ví dụ: Bộ ba số Pythagore, Bộ kinh...
* là một bộ phận, ví dụ: Bộ gõ tiếng Việt, Bộ nhớ...
* Bộ (chính phủ): Một cơ quan của chính phủ, ví dụ: Bộ Nội vụ (Việt Nam), Bộ Ngân khố Hoa Kỳ, Bộ Hộ...
** Bộ (Chính phủ Việt Nam)
* Bộ đội, Bộ binh
* Bộ (đơn vị đo): Foot
* Bộ (phân loại khoa học): Trong phân loại khoa học, một **bộ** (tiếng La tinh: *ordo*, số nhiều *ordines*) là một cấp nằm giữa lớp và họ.
** Bộ (sinh học)
* Một khu vực địa lý: ví dụ Nam Bộ Việt Nam, Bắc Bộ Việt Nam
FT

**FT** có thể là:
* Biến đổi Fourier - một biến đổi toán học
* Mã IATA của Hàng không Siem Reap

## Xem thêm
* Ft
Mũ vận động

**Mũ vận động** (tiếng Anh: *campaign hat, Stetson hat, drill instructor hat, drill sergeant hat, round brown hat, ranger hat, sergeant hat, Scouts hat, Smokey Bear hat*) là một loại mũ nỉ rộng vành có phần chóp cao bó căng ở bốn góc. Nó có quan hệ với lực lượng bộ binh của Quân đội Hoa Kỳ trong Chiến tranh thế giới thứ hai, đương thời là mũ của các giảng viên huấn luyện quân sự Hoa Kỳ, lực lượng cảnh sát tiểu bang, nhân viên kiểm lâm, Hướng đạo sinh, Cảnh sát Kị binh Hoàng gia Canada,... Nó không nên bị nhầm lẫn với mũ lưỡi trai hay mũ cao bồi.

## Lịch sử
Nguồn gốc của mũ có thể được truy tìm về thập niên 1840 khi các nhóm quân đội đóng quân ở miền tây vui sướng vì đội được những loại mũ dân sự mà chúng thực tiễn hơn là mũ Shako hay mũ Kepi mà vào lúc đó là thời trang trong các quân đội của tây phương. Tên gọi bắt đầu được dùng sau các quy định 1872–1876 để giới thiệu một loại nón nỉ đen — mà có thể là vải nâu xám sau 1883 — để dùng cho áo chiến được sưu tầm từ các loại phổ biến trong cuộc Nội chiến Hoa Kỳ. Trong Chiến tranh Tây Ban Nha-Mỹ, nếp lỏm xuống ở giữa theo tiêu chuẩn trên phần đỉnh mũ được xem là không thực tiễn vì có chiều hướng giữ lại nước khi gặp mưa. Điều này, cùng kết hợp với kiểu mẫu dân sự, có nghĩa là mũ bắt đầu được đội với phần chóp cao được bó gọn lại (tránh có lỏm nằm trên đỉnh).

Mũ thường có liên hệ với Sir Robert Baden-Powell người giới thiệu mũ cho lực lượng cảnh sát Nam Phi và Hướng đạo.

Qua thời Chiến tranh thế giới thứ nhất, mũ vận động của binh sĩ Mỹ hơi mềm vành thường cong gấp theo chiều sở thích của người đội. Vào thập niên 1930, nỉ được chế tạo rất cứng cho vành mũ thẳng vĩnh cửu. Khoảng thời gian này nó được gọi tên là kiểu nón "Đỉnh Montana".

## Xem thêm
*Mũ lưỡi trai
*Mũ cao bồi
*Shako
*Stetson
*Danh sách nón và vật đội đầu

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*The Campaign Hat, M1911
*O'Ryan's Roughnecks - Uniforms
Đội tuyển bóng đá quốc gia Việt Nam Cộng hòa 1961–1965

Lịch và kết quả thi đấu của đội tuyển bóng đá quốc gia Việt Nam Cộng hoà trong giai đoạn từ 1961 đến 1965.

:*VL: vòng loại*

## Tham khảo
Carl Sandburg

**Carl August Sandburg** (6 tháng 1 năm 1878 - 22 tháng 7 năm 1967) là một nhà thơ, nhà văn, nhà thư mục, người sưu tầm văn hóa dân gian Mỹ. Ông được coi là một nhà thơ lớn của Mỹ trong thế kỉ 20.

## Tiểu sử
Carl Sandburg sinh ở Galesburg, Illinois trong một gia đình nhập cư người Thụy Điển. Thời trẻ phải làm rất nhiều nghề để kiếm sống. Năm 1898 tham gia đoàn tình nguyện trong Chiến tranh Tây Ban Nha – Mỹ, đi sang Puerto Rico. Khi trở về, học trường Lombard College ở Galesburg. Ở đây ông bắt đầu in những bài thơ đầu tiên. Năm 1902 ông bắt đầu làm báo và tham gia hoạt động chính trị. Năm 1913 Sandburg chuyển đến Chicago, cộng tác với các báo *Chicago Daily News* và *The Day Book*. Cũng trong thời gian này thường xuyên in thơ ở tạp chí *Thơ* và trở thành một nhà thơ nổi tiếng của nước Mỹ.

Ngoài thơ ca, sự nghiệp văn xuôi của Sandburg cũng rất đồ sộ. Ông đặc biệt nổi tiếng với các tập sách viết về Abraham Lincoln, về chiến tranh và các tập sách biên soạn, sưu tầm những bài hát của dân gian. Carl August Sandburg được tặng giải Pulitzer cho tác phẩm lịch sử và giải Grammy.

## Tác phẩm
**Chicago Poems* (Những bài thơ Chicago, 1916), thơ
**Cornhuskers* (Người thu hoạch ngô, 1918), thơ
**Chicago Race Riots* (Những cuộc bạo loạn sắc tộc ở Chicago: Walter Lippmann viết lời giới thiệu, 1919), văn xuôi
**Smoke and Steel* (Khói và thép, 1920), thơ
**Rootabaga Stories* (Những câu chuyện Rootabaga, 1920), tập truyện thiếu nhi (8 truyện)
**Rootabaga Pigeons* (Bồ câu Rootabaga, 1923), truyện thiếu nhi
**Selected Poems* (Thơ tuyển. 1926), thơ
**Abraham Lincoln: The Prairie Years* (Abraham Lincoln: Những năm thơ ấu, 1926)
**The American Songbag* (Túi bài ca nước Mỹ, 1927), thơ dân gian
**Songs of America* (Những bài ca của nước Mỹ, 1927), thơ dân gian
**Good Morning, America* (Chào nước Mỹ, 1928), thơ
**Early Moon* (Trăng non, 1930), thơ
**Potato Face* (Gương mặt khoai tây, 1930), truyện thiếu nhi
**Mary Lincoln: Wife and Widow* (Mary Lincoln: Người vợ và goá phụ, 1932), sách tiểu sử
**The People, Yes* (Nhân dân, Vâng, 1936), thơ
**Abraham Lincoln: The War Years* (Abraham Lincoln: Những năm chiến tranh, 1939), sách tiểu sử
**Remembrance Rock* (Đá của ký ức, 1948), tiểu thuyết
**The New American Songbag* (Túi bài ca mới của nước Mỹ, 1950), thơ dân gian
**Complete Poems* (Tuyển tập thơ, 1950), thơ
**Always the Young Strangers* (Mãi mãi là những người xa lạ trẻ trung, 1953), tự truyện
**Selected poems of Carl Sandburg* (Thơ tuyển, Rebecca West hiệu đính, 1954), thơ

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*Carl Sandburg Home
*Carl Sandburg Research Website 
*Carl Sandburg's birthplace in Galesburg, IL
*Sandburg biography at poets.org
*Illustrated Carl Sandburg discography
*Carl Sandburg Cornhuskers
E. E. Cummings

**Edward Estlin Cummings** (14 tháng 10 năm 1894 - 3 tháng 9 năm 1962), thường viết là **e e cummings**, là một nhà thơ, họa sĩ, nhà soạn kịch, nhà văn người Mỹ. E. E. Cummings là tác giả của hơn 900 bài thơ, nhiều vở kịch, tác phẩm hội họa và một số tiểu thuyết, được coi là một nhà thơ xuất sắc của thế kỉ 20.

## Tiểu sử
E. E. Cummings sinh ở Cambridge, Massachusetts, học Đại học Harvard trong các năm 1911-1916. Năm 1915 ông nhận bằng cử nhân (B. A.) và năm 1916 bằng thạc sĩ (M. A.). O6ng bắt đầu làm thơ từ năm 1912 và thường in thơ ở báo *Harvard Monthly*. Năm 1916 ông có một số bài thơ trong cuốn *Eight Harvard Poets* (Tám nhà thơ Harvard), cũng trong năm này ông tình nguyện sang Pháp làm lính cứu thương. Năm tháng sau khi sang Pháp, ông bị bắt giam ở trại Dépôt de Triage gần 4 tháng vì bị nghi làm gián điệp. Ký ức về những ngày tháng trong trại giam được Cummings kể lại trong tiểu thuyết *The Enormous Room* (Phòng to). Sau khi được trả tự do nhờ sự can thiệp của bố, Cummings trở về Mỹ và phục vụ trong quân đội đến tháng 11 năm 1918. Năm 1923 Cummings trở lại Pháp học tiếp hội họa mà trước đây đã học ở Harvard. Thời gian này Cummings đi du lịch nhiều ở châu Âu, kể cả sang Liên Xô.

## Thơ ca
Từ những tập thơ đầu *Tulips and Chimneys* (Hoa Tuylíp và Ống khói, 1923), *Is 5* (Bằng 5, 1926) Cummings đã sử dụng kiến thức hội họa trong thơ, bắt buộc người đọc không chỉ "đọc" mà còn phải "ngắm" thơ và luôn làm đau đầu các nhà in thời đó. Thí dụ, bài thơ "a leaf falls loneliness" được viết:
: 
:l(a
: 
:le
:af
:fa
: 
:ll
: 
:s)
:one
:l
: 
:iness
:

E. E. Cummings không chỉ là người sáng tạo ra một phong cách thơ độc đáo mà thơ ông có nội dung sâu sắc và chất hài hước chua cay. Mặc dù vậy, trong thơ của Cummings vẫn nói nhiều về tình yêu, tình bạn và những tình cảm khác của con người.

## Tác phẩm

* *The Enormous Room* (Phòng to, 1922), tiểu thuyết
* *Tulips and Chimneys* (Hoa Tuylíp và Ống khói, 1923), thơ
* *& (1925),* thơ
* *XLI Poems* (1925), thơ
* *is 5* (Bằng 5, 1926), thơ
* *HIM* (1927), kịch
* *Eimi* (1933), truyện
* *Collected Poems* (1938), thơ
* *50 Poems* (1940), thơ
* 1 × 1 (1944), thơ
* *Xaipe: Seventy-One Poems* (1950), thơ
* *Poems, 1923—1954* (1954), thơ
* *95 Poems* (1958), thơ
* *73 Poems* (1963, thơ

## Một số bài thơ

## Chú thích

## Liên kết ngoài
* Poems by E. E. Cummings at PoetryFoundation.org
* 
* PSU's Electronic Classics Series E. E. Cummings page 
* E. E. Cummings, Lifelong Unitarian  Biography of Cummings and his relationship with Unitarianism
Mai Văn Phát

**Mai Văn Phát** (1917-1997) là một danh sư võ thuật người Việt Nam, chưởng môn sáng tổ võ phái Trung Sơn Võ đạo. Ông còn là một tu sĩ Phật giáo với pháp danh là **Thích Thiện Tánh**, từng là trụ trì chùa Long Hoa.

## Thân thế cuộc đời
Ông sinh năm 1917 tại làng Thuận Hưng, tổng Định Mỹ, quận Thốt Nốt, tỉnh Long Xuyên (ngày nay thuộc phường Thuận Hưng, quận Thốt Nốt, thành phố Cần Thơ). Vào năm 1929, khi 12 tuổi, ông được gia đình đưa lên chùa Hải Sơn ở núi Thất Sơn theo ông Huỳnh Trí Đức - pháp danh Thích Thiện Hoa, bộ tướng của Nguyễn Trung Trực - để tu học thiền và tập võ.

Năm 1934, sau hơn mười năm rèn luyện võ, đạo, ông được sư phụ khuyên nên trở về nhà đem sở học của mình giúp đời. Năm 1936 khi ở Cần Thơ, ông gặp được lão võ sư người Hoa Hia Them và được lão võ sư đưa qua Trung Hoa truyền thụ võ thuật trong sáu năm. Năm 1942 võ sư trở lại Việt Nam và năm 1943, bắt đầu mở mang ngành võ thuật tại Châu Đốc nhưng gặp thời buổi khó khăn nên sự phát triển phải trải qua nhiều giai đoạn thử thách. Từ năm 1945, Mai Văn Phát phải tha phương hành đạo với hoài bão phát triển ngành Võ thuật Việt Nam. Năm 1963, ông về Sài Gòn, trở thành hòa thượng trụ trì tại chùa Long Hoa.

## Võ nghiệp
Năm 1964, võ sư Mai Văn Phát lập võ đường Trung Sơn, sau đổi thành Trung Sơn Võ Đạo Việt Nam.

Năm 1969, ông cùng với một số võ sư có tâm huyết với nền võ thuật Việt Nam tham gia vận động thành lập Tổng cục Quyền thuật Việt Nam và sau đó, ông trở thành Chủ tịch Tổng hội Võ thuật Việt Nam một nhiệm kỳ.

Sau 30 tháng 4 năm 1975, võ thuật bị cấm hoạt động công khai. Giữa thập niên 1980, khi hoạt động võ thuật được khôi phục lại, võ sư đã sớm tham gia. Năm 1989 ông được đề cử giữ chức Trưởng ban cố vấn Liên đoàn Võ thuật Cổ truyền Việt Nam.

Năm 1997, võ sư viên tịch, hưởng thọ 80 tuổi.

## Thông tin thêm
Theo trả lời phỏng vấn của võ sư Mai Văn Phát, trong sự nghiệp của mình võ sư đã từng thượng đài một số lần. Ở Châu Đốc hai lần toàn thắng, ở Nam Vang hai lần một thắng một hòa và ở Cờ Đỏ Long Xuyên võ sư từng đấu nhiều trận trong những dịp lễ.

## Chú thích

## Tham khảo
* Phỏng vấn võ sư Mai Văn Phát
* Cuộc đời thăng trầm của một võ sư yêu nước
Liên đoàn võ thuật cổ truyền Việt Nam

**Liên đoàn Võ thuật Cổ truyền Việt Nam** là cơ quan có nhiệm vụ tập hợp và quản lý hoạt động võ cổ truyền Việt Nam tại Việt Nam.

Trụ sở của Liên đoàn Võ thuật cổ truyền Việt Nam là 36 Trần Phú, phường Ba Đình, Hà Nội.

## Lịch sử

Sau sự kiện 30 tháng 4 năm 1975, một thời gian Những hoạt động võ thuật tại Việt Nam bị hạn chế và chỉ đến thời kỳ Đổi mới mới phục hồi trở lại. Ngày 19 tháng 8 năm 1991, xét đề nghị của Ban vận động thành lập Liên đoàn võ thuật cổ truyền Việt Nam và ý kiến của Bộ Văn hoá, Thông tin và Thể thao, Phó Chủ tịch Nguyễn Khánh đã thay mặt Hội đồng Bộ trưởng nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam ký quyết định cho phép thành lập Liên đoàn võ thuật cổ truyền Việt Nam. Theo quyết định này, Liên đoàn được thành lập năm 1991 và trực thuộc Ủy ban Thể dục Thể thao của nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam, tự lo liệu mọi chi phí và phương tiện hoạt động.

## Hoạt động
Từ khi thành lập, Liên đoàn võ thuật cổ truyền Việt Nam đã tổ chức nhiều hội nghị quy tụ các võ sư, các nhà chuyên môn, các huấn luyện viên trong cả nước bàn bạc thống nhất và đưa ra được 10 bài quyền và binh khí thống nhất trong chương trình kiểm tra thi lên đai của môn võ cổ truyền Việt Nam, bao gồm Bát quái côn, Độc lư thương, Hùng kê quyền, Huỳnh long độc kiếm, Lão hổ thượng sơn, Lão mai quyền, Ngọc trản ngân đài, Roi Thái Sơn, Siêu xung thiên và Tứ linh đao. Liên đoàn cũng có những bước đầu quy tụ được các môn phái cổ truyền và các võ sư của các môn phái Võ thuật Việt Nam trong và ngoài nước khi tổ chức các lễ hội, giao lưu, hội thi võ thuật cổ truyền, từng bước kiếm một bản sắc dân tộc để tiến tới xây dựng một nền quốc võ.

Chủ tịch Liên đoàn Võ thuật cổ truyền Việt Nam nhiệm kỳ VI (2025-2030) là Nguyễn Ngọc Anh.

## Xem thêm
* Tổng hội Võ học Việt Nam

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Trang chủ Liên đoàn võ thuật cổ truyền Việt Nam
*Quyết định của Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng về việc cho phép thành lập Liên đoàn võ thuật cổ truyền Việt Nam
* Xem Video Clips về Võ Cổ Truyền Việt Nam
* Trường An Long Đô