Trường Trung học phổ thông Hai Bà Trưng, Huế

:*Xem các trường có cùng tên Hai Bà Trưng tại bài định hướng [[Trường Hai Bà Trưng]]*

**Trường THPT Hai Bà Trưng** (tên cũ: **Trường Nữ Trung học Đồng Khánh**, **Trường cấp III Trưng Trắc**) là một trường trung học phổ thông tại Huế. Được thành lập vào năm 1917, trường là một trong những đơn vị lớn và có lịch sử lâu đời của nền giáo dục miền Trung và Việt Nam.
## Lịch sử

### Thời [[Pháp thuộc]]
Lễ đặt viên đá đầu tiên xây dựng ngôi trường này diễn ra vào ngày 15 tháng 7 năm 1917, với sự hiện diện của Vua Khải Định, Toàn quyền Đông Dương Albert Sarraut, Khâm sứ Trung Kỳ Jean François Eugène Charles, quyền Khâm sứ Bắc Kỳ Maurice Joseph Le Gallen, các hoàng thân, các vị Thượng thư và một số quan chức cao cấp người Pháp tại Đông Dương.

Trong buổi lễ này, vua Khải Định đã cho đặt xuống móng ngôi trường một số hiện vật để làm kỷ niệm, gồm một cái hộp kim loại chứa 10 đồng Khải Định thông bảo và hai tờ giấy ghi biên bản của buổi lễ bằng tiếng Pháp.

Dưới sự điều khiển của nhà thầu Leroy, gần hai năm sau, ngôi trường khánh thành. Đây là ngôi trường nữ đầu tiên và duy nhất dành cho nữ sinh cả 13 tỉnh Trung Kỳ bấy giờ đến học.

Khi thành lập, trường mang tên vua Đồng Khánh: **Trường Cao đẳng Tiểu học Đồng Khánh** (1919–1955). Suốt thời gian dài, trường chỉ dạy bậc tiểu học, về sau thêm trung học đệ nhất cấp (tương đương bậc trung học cơ sở hiện nay). Những hiệu trưởng đầu tiên là phụ nữ Pháp: Yvonne Lebris, Dubois, Boudron Damasy, Crayol, Mauriège, Gabrielle Martin. Từ năm 1945 về sau, điều hành nhà trường là các hiệu trưởng người Việt: Võ Thị Thể, Hồ Thị Thanh, Đào Thị Xuân Yến (quả phụ Nguyễn Đình Chi), Nguyễn Thị Quýt,...

Trong những năm đầu tiên của trường, nữ sinh mặc đồng phục màu tím nên trường còn được gọi là Trường Áo tím. Về sau, cũng dưới thời Pháp thuộc, đồng phục của nữ sinh được đổi thành màu xanh nước biển.

### Thời [[Việt Nam Cộng hòa|Việt Nam Cộng hoà]]
Kể từ năm học 1955–1956, trường có tên **trường Nữ Trung học Đồng Khánh** (1955–1975), bậc tiểu học được bãi bỏ, chỉ còn lại bậc trung học. Với những nữ sinh đủ điều kiện học trung học đệ nhị cấp (tương đương bậc trung học phổ thông hiện nay) thì phải qua trường Quốc Học. Năm học 1963 – 1964, trường bắt đầu mở thêm bậc trung học đệ nhất cấp (tương đương bậc trung học phổ thông hiện nay), dạy nữ sinh từ lớp 6 cho đến lớp 12.

### Sau [[Giải phóng miền Nam 1975|ngày 30/04/1975]] đến nay
Sau ngày thống nhất đất nước, cô Lê Thị Vui làm trưởng ban điều hành (tương đương với chức danh hiệu trưởng), tiếp đến là các cô Ngô Thị Chính, cô Phan Thị Thái Hà, cô Nguyễn Thị Ngọc Bích, thầy Hà Thúc Định, thầy Lê Huy Linh, cô Ngô Thị Thủy, thầy Nguyễn Phước Bửu Tuấn, thầy Nguyễn Chơn Đức, cô Nguyễn Thị Hoài Thu, thầy Ngô Đức Thức, thầy Lê Triều Sơn (từ 01/12/2023 đến nay).

Kể từ năm học 1975–1976, **trường Nữ Trung học Đồng Khánh** đổi tên thành **trường Phổ thông trung học Trưng Trắc** (**Phổ thông cấp 3 Trưng Trắc**) (1976–1982) và nhận thêm nam sinh.

Đến năm học 1981–1982, trường lại chuyển tên thành **trường Phổ thông trung học Hai Bà Trưng** (**Phổ thông cấp 3 Hai Bà Trưng**) (1982–1992).

Từ năm học 1992–1993 đến năm học 2003-2004, trường mang tên **trường Trung học Hai Bà Trưng** (**Phổ thông cấp 2-3 Hai Bà Trưng**) (1992–2004) và đảm nhận giảng dạy thêm cấp trung học cơ sở.

Từ năm học 2004–2005 cho đến nay, trường có tên là **Trường** **Trung học phổ thông Hai Bà Trưng**.

Ngày 30/5/2018, UBND tỉnh Thừa Thiên Huế (cũ) ban hành Quyết định 1152/QĐ-UBND công bố các công trình kiến trúc Pháp tiêu biểu trên địa bàn thành phố Huế (cũ). Theo đó, trên địa bàn thành phố (cũ) có 27 công trình kiến trúc Pháp tiêu biểu, trong đó có trường Hai Bà Trưng.

## Kiến trúc

Khuôn viên trường rộng rãi, thoáng mát, kiến trúc trường khang trang và đầy đủ tiện nghi cho một cơ sở giáo dục và đào tạo. Hiện nay, trường có 2 dãy phòng học phía đường Lê Lai và đường Nguyễn Trường Tộ (trước đây, tầng trên là tầng ngủ dành cho học sinh nội trú và tầng dưới là tầng học, đôi đoạn có thêm tầng ba là chỗ ở của Nữ Giám thị), 1 dãy nhà gồm các phòng thực hành và 1 canteen, phần cuối hai dãy lầu là nhà chơi có mái che, phía sau là nhà thi đấu và sân vận động.

Theo kiến trúc ban đầu, trong trường còn có văn phòng, thư viện, bệnh xá, phòng thí nghiệm, phòng nhạc, phòng nữ công gia chánh, nhà bếp... tất cả được quét bằng vôi màu hồng thắm, nên còn được gọi là trường Hồng. Kể từ khi thành lập đến nay, nhà trường đã gia cố hay xây dựng thêm một số công trình phục vụ dạy và học, tuy nhiên dáng vẻ ngôi trường nói chung và diện mạo cổng trường nói riêng không thay đổi đáng kể.

## Hoạt động và Đào tạo

### Hoạt động
Trong suốt khoảng thời gian từ khi thành lập đến năm 1975, đây là ngôi trường nữ duy nhất ở miền Trung dạy đủ các môn: Văn - Thể - Mỹ - Hạnh và lao động kỹ thuật. Ngoài việc học văn hóa và nữ công gia chánh (may vá, thêu thùa, làm bánh, làm mứt...), nữ sinh Đồng Khánh còn được học cách nuôi con, cách quản lý gia đình, được rèn luyện phong cách người con gái có học thức, có giáo dục, giản dị, trang nhã, lịch sự, khiêm tốn, tế nhị trong giao tiếp và một số môn học cơ bản về cứu thương.

Nhiều thế hệ nữ sinh Đồng Khánh tích cực tham gia các phong trào cách mạng Việt Nam: phong trào đòi ân xá và để tang Phan Bội Châu, những đêm xuống đường và "Hát cho đồng bào tôi nghe", cùng nhân dân thành phố Huế biểu tình yêu cầu quân đội Hoa Kỳ rút khỏi miền Nam Việt Nam...

Từ 1975 đến nay, trường nhận cả học sinh nam và nữ. Là một ngôi trường lớn, trung bình hàng năm, trường có trên 40 lớp học, đảm nhận giảng dạy cho hơn 2000 học sinh cấp trung học cho thành phố Huế. Từ năm học 1992–1993 đến năm học 2003–2004, trường đảm nhận giảng thêm cấp trung học cơ sở, số lượng lớp học trong những năm này lên tới trên 60 và số lượng học sinh hàng năm là trên 4000 học sinh.

### Tuyển sinh
Hàng năm, công tác tuyển sinh vào lớp 10 của trường được thực hiện theo kế hoạch chung của Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Thừa Thiên Huế (nay là thành phố Huế). Kỳ thi tuyển sinh thường diễn ra vào đầu tháng 6 với ba môn thi bắt buộc là Toán, Ngữ văn và Ngoại ngữ. Đối tượng tuyển sinh (năm 2025) là học sinh đã tốt nghiệp THCS (chưa học cấp THPT) chương trình giáo dục phổ thông hoặc chương trình giáo dục thường xuyên, trong độ tuổi quy định và có hộ khẩu thường trú hoặc học tại các trường THCS trên địa bàn quận Thuận Hoá và quận Phú Xuân. Trong những năm gần đây, trường có chỉ tiêu dao động từ 500–600 và luôn có điểm chuẩn đầu vào cao nhất trong khối các trường trung học phổ thông không chuyên trên địa bàn thành phố.

### Đào tạo
Hiện tại, trường có 10 tổ chuyên môn: Toán, Ngữ văn, Lý - KTCN, Hoá, Sinh - KTNN, Sử - Địa - GDKTPL, Tin, Ngoại ngữ, Thể dục - Quốc phòng, Văn phòng. Ngoài ra, còn có các phòng ban chức năng khác: Công đoàn, Đoàn Thanh niên,...

Năm học 2024–2025, nhà trường có 14 lớp 10, 14 lớp 11 và 14 lớp 12. Năm học 2025–2026, nhà trường có 13 lớp 10, 14 lớp 11 và 14 lớp 12. Về chương trình ngoại ngữ, học sinh được lựa chọn một trong hai môn Ngoại ngữ 1 (bắt buộc) là tiếng Anh hoặc tiếng Nhật. Bên cạnh đó, nhà trường tổ chức giảng dạy Ngoại ngữ 2 (tự chọn và không trùng với Ngoại ngữ 1 đã chọn) với các môn tiếng Pháp, tiếng Nhật hoặc tiếng Anh tùy theo nhu cầu đăng ký của học sinh.

Trường là một địa chỉ giáo dục có uy tín tại Huế. Với 100% giáo viên có trình độ Đại học và trên Đại học, tỷ lệ tốt nghiệp phổ thông trung học hàng năm trên 99%. Tỷ lệ đậu vào các trường Đại học, Cao đẳng trên 98%. Thường xuyên giữ những thứ hạng cao trong các kỳ thi chọn Học sinh giỏi cấp thành phố cũng như các cuộc thi nghề phổ thông. Liên tục dẫn đầu trong các kỳ Hội khỏe Phù Đổng và nhiều giải thưởng trong các kỳ thi khác.

## Thành tích
Những giải thưởng cao quý mà trường đã đón nhận:

* Năm 1998, Huân chương Lao động hạng Ba do Chủ tịch nước trao tặng
* Năm 2009, Huân chương Lao động hạng Nhì do Chủ tịch nước trao tặng
* Được công nhận là trường đạt chuẩn Quốc gia (Giai đoạn 2001–2010 và 2015–2020)  
* Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ trao tặng năm 2006, 2007 và 2017
* Cờ đơn vị dẫn đầu phong trào thi đua của Chính phủ nước CHXHCN Việt Nam trao tặng

### Kỳ thi chọn Học sinh giỏi Tỉnh/Thành phố

## Ảnh hưởng trong văn hoá
Nữ sinh Đồng Khánh là chủ đề được một số nhạc sĩ, nhà thơ...khai thác:
**Cô gái nữ sinh Đồng Khánh kia ơi. Cô đi về đâu tan buổi học rồi. Cô xuôi Đập Đá hay về Nam Giao. Cô về Bến Ngự hay về Đông Ba...*
::(Trích ca khúc: Cô Nữ Sinh Đồng Khánh. Sáng tác: Thu Hồ)
**...Nữ sinh Đồng Khánh dạo chơi. Phấn thông vàng rải ngát trời Thiên An. Trống trường Đồng Khánh vừa tan. Trên đường Lê Lợi từng đàn bướm bay...*
::(Thơ: Nữ sinh Đồng Khánh. Tác giả: Mai Văn Hoan)

## Ghi chú

## Chú thích

## Tham khảo
*Huế - Xưa và nay, di tích và thắng cảnh Phan Thuận An, tr 260, mục từ Trường Đồng Khánh. Nhà xuất bản Văn hóa thông tin 2008.
*Mục từ Đồng Khánh (trường) tại Từ điển lịch sử Thừa Thiên Huế, tr582. Nhà xuất bản Thuận Hóa 2000.
## Liên kết ngoài
*Trang web chính thức của Trường