open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Trần Độc

**Trần Độc** là thầy thuốc chữa bệnh và truyền nghề y cho Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác.

Quê ông ở núi Thành, thuộc xã Trung Cần, huyện Thanh Chương, nay là xã Nam Trung, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An.

Ông đã từng thi đỗ Cử nhân nhưng không ra làm quan mà ở nhà làm nghề thuốc, chữa bệnh.

Lúc 26 tuổi (năm 1746), Lê Hữu Trác trở về Hương Sơn phụng dưỡng mẹ già nhưng không lâu thì bị ốm nặng trong vòng 2–3 năm liền, chữa trị khắp nơi không khỏi. Sau đó ông thuê người cáng đến nhà Danh y Trần Độc chữa khỏi bệnh. Trong thời gian hơn một năm chữa bệnh, nhân khi rảnh rỗi Lê Hữu Trác thường đọc "Phùng thị cẩm nang" và hiểu được chỗ sâu xa của sách thuốc. Trần Độc thấy lạ, bèn đem hết những hiểu biết về y học truyền cho Lê Hữu Trác.

## Xem thêm

* Lê Hữu Trác

## Tham khảo
Nakhon Sawan (tỉnh)

**Nakhon Sawan** (, , phiên âm: **Ná-khon Sa-wản**) là một tỉnh miền Bắc của Thái Lan. Các tỉnh giáp giới (từ phía bắc theo chiều kim đồng hồ): Kamphaeng Phet, Phichit, Phetchabun, Lopburi, Sing Buri, Chainat, Uthai Thani và Tak. Tên gọi Nakhon Sawan có nghĩa *Thành phố thiên đàng*.

## Biểu tượng

## Các đơn vị hành chính

Tỉnh này có 13 huyện (*[[Huyện Thái Lan|amphoe]]*) và 2 huyện nhỏ (*[[king amphoe]]*). Các huyện này lại được chia thành 130 xã (*[[tambon]]*) và 1328 thôn (*[[muban]]*).

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Province page from the Tourist Authority of Thailand
* The Official Website of Nakhon Sawan from the Governor Office 
* Information Nakhon Sawan (www.nakhonsawanprovince.com)
Phan Nhật Nam

**Phan Nhật Nam** tên thật là **Phan Ngọc Khuê** (9 tháng 9 năm 1943 – ) là nhà văn Việt Nam, cựu Đại Úy Binh chủng Nhảy dù Việt Nam Cộng hòa.

## Lịch sử
Ông sinh ra tại Nại Cửu, Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị. Cha ông là Phan Văn Trình gia nhập Đảng Cộng sản Việt Nam nhưng bị loại bỏ vì tội "tiểu tư sản, gia đình hào lý...". Vì sư kiện này lý lịch/danh tính của Phan Ngọc Khuê được đổi thành **Phan Nhật Nam**. Ông là một nhà văn của Quân lực Việt Nam Cộng hòa. Năm 1963, ông tốt nghiệp khóa 18 Trường Võ bị Quốc gia Đà Lạt với cấp bậc Thiếu uý và được chọn vào Binh chủng Nhẩy Dù. Trước biến cố 30 tháng 4 năm 1975, ông ra khỏi binh chủng Nhảy Dù ông đã mang cấp bậc Đại úy nhiệm chức của Binh chủng này.

Sau 1975, ông bị bắt giam vào trại cải tạo 14 năm (1975-1989). Trong nhiều lần bị biệt giam hàng năm trời trong hầm tối, ông cũng làm ra nhiều bài thơ. Tuy sau ông được thả, nhưng lại bị quản thúc tại gia ở Lái Thiêu, Bình Dương.
## Sự nghiệp
Tác phẩm đầu tay của ông là cuốn *[[Dấu binh lửa]]* (1969). Tiếp theo là các tác phẩm: *[[Dọc Đường Số Một]]*, *[[Ải Trần-gian]]* (1970), *[[Mùa hè đỏ lửa]]* (1972), *[[Dựa lưng nỗi chết]]* (1973) và *[[Tù Binh và Hòa Bình]]* (1974). Những tác phẩm của ông đều lấy Chiến tranh Việt Nam làm bối cảnh. Sau sự kiện 30 tháng 4 năm 1975, sách của ông bị đốt trên đường phố Sài Gòn trong "Chiến dịch bài trừ văn hóa đồi trụy, phản động",tuy nhiên một số ít vẫn được giữ lại cho tới nay vẫn còn lưu hành tại Mỹ và một số gia đình ở Việt Nam vẫn đang giấu giếm chưa thể công khai.

Năm 1993 ông sang Mỹ định cư và cho ra mắt những tác phẩm: *[[Những Chuyện Cần Được Kể Lại]]*, *[[Đường Trường Xa-xăm]]* (1995), *[[Đêm Tận Thất-thanh]]* và *[[Mùa Đông Giữ Lửa]]* (1997). Năm 2002 cuốn *[[Những Chuyện Cần Được Kể Lại]]* được phát hành với ấn bản tiếng Anh dưới tựa *The Stories Must Be Told*.

Năm 2017, ông được nhà văn Hữu Thỉnh mời về Việt Nam nhưng ông đã từ chối.

## Tham khảo
* Võ Phiến

## Tham khảo

## Liên kết
* Phan Nhật Nam, "Đôi điều về Người Lính viết văn", *Mùa Hè Đỏ Lửa*, Westminster, CA: Nắng Mới Miền Nam, 2003.
Surat Thani (tỉnh)

**Surat Thani** (tiếng Thái: **สุราษฎร์ธานี**, phiên âm: Xu-rát Tha-ni) thường gọi tắt là **Surat**, là tỉnh lớn nhất ở miền nam của Thái Lan, bên bờ đông của Vịnh Thái Lan. Tên gọi của tỉnh này có nghĩa là *Thành phố của người tốt*, được vua Vajiravudh (Rama VI) ban tặng.

## Các đơn vị hành chính

Tỉnh này có 18 huyện (*[[Huyện Thái Lan|Amphoe]]*) và huyện nhỏ (hay phó huyện) (*[[King Amphoe]]*). Các huyện này được chia thành 131 xã (*[[tambon]]*) và 1028 thôn (*[[muban]]*).

Tỉnh này có 3 thị xã (*[[thesaban mueang]]*) và 19 thị trấn (*[[thesaban tambon]]*). Các đơn vị thành thị quan trọng nhất là 6 đơn vị sau đây:

## Tham khảo
Dracaena

**Dracaena** là một từ, có thể có các nghĩa sau:
* Trong tiếng Latinh để chỉ:
** Tên gọi của một chi thực vật là Chi Huyết giác.
** Tên gọi của một chi động vật là Chi Thằn lằn caiman thuộc họ Teiidae (thằn lằn cá sấu).
* Một đô thị tại Brasil là Dracaena
Styx

Trong thần thoại Hy Lạp, **Styx** (tiếng Hy Lạp: Στυξ) là một con sông tạo nên ranh giới giữa trần gian và âm phủ - thế giới thuộc quyền cai trị của thần Hades. Nữ thần sông Styx là con gái của thần hải dương Oceanus (hay Okeanos). Theo thần thoại Hy Lạp, con sông này bao quanh thế giới của thần Hades 9 vòng. Nữ thần Thetis đã nhúng con trai bà là anh hùng Achilles xuống dòng sông này để cho chàng trở nên bất tử. 

Chuyện cũng kể về Phaëton, con trai thần mặt trời Helios, vì muốn chứng minh cho các bạn thấy mặt trời là cha mình nên cậu đã lấy cỗ xe mặt trời của cha đi chọc phá các bạn; làm rừng núi bị thiêu trụi, sông biển cạn khô, làng mạc bị đốt cháy... Zeus thấy vậy, liền dùng sét đánh thẳng vào cậu bé. Phaëton bị sét đánh chết ngã khỏi cỗ xe mặt trời và rơi xuống sông Styx. Các tiên nữ chôn cất Phaëton bên bờ sông. Các chị gái của cậu tìm đến,khóc than và biến thành những cây xương rồng bên mộ. Những giọt nước mắt của họ rơi xuống sông, biến thành những hạt ngọc Vì vậy mà đến bây giờ, người ta vẫn tìm thấy ngọc trên dòng sông này. Chú thích thêm, việc các chị gái và mẹ cậu có nơi ghi là biến thành cây Bạch Dương và nước mắt thành hổ phách.

## Tham khảo
Trường Đại học Phương Đông (Việt Nam)

**Trường Đại học Phương Đông** được thành lập năm 1994, đào tạo khoảng 9.000 sinh viên tại 6 khoa và 1 trung tâm, với 21 ngành bậc đại học, 4 ngành bậc cao đẳng. Trường sẽ bắt đầu đào tạo trình độ Thạc sĩ cho 2 ngành từ năm 2013.

## Cơ sở vật chất
* Trụ sở chính: 171 phố Trung Kính, phường Yên Hòa, quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội. Diện tích gần 7.000 m², đáp ứng chỗ làm việc, giảng dạy và học tập của giáo viên và hơn 6.000 sinh viên. Trường có khoảng 350 cán bộ, giáo viên cùng với các cộng tác viên giảng dạy là giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ, thạc sĩ, kỹ sư của các trường đại học, các viện nghiên cứu tại Hà Nội.
* Cơ sở II: Số 4 - Ngõ Chùa Hưng Ký, Minh Khai, Hai Bà Trưng, Hà Nội gồm 1 khu giảng đường 6 tầng, 2 khu giảng đường 3 tầng đủ chỗ học cho 4000 sinh viên. Tại đây có 5 phòng thí nghiệm được đầu tư hệ thống máy móc trang thiết bị hiện đại, các xưởng vẽ mỹ thuật và các studio học đồ án kiến trúc.
* Ký túc xá: Số 4 - Ngõ Chùa Hưng Ký, Minh Khai, Hai Bà Trưng, Hà Nội, có 450 chỗ cho sinh viên

## Tổ chức
Trường ĐHPĐ có 7 khoa đào tạo bậc Đại học và 2 trung tâm đào tạo
; Đào tạo bậc đại học:
* Khoa Công nghệ thông tin và truyền thông;
* Khoa Kinh tế - Quản trị kinh doanh;
* Khoa Ngoại ngữ;
* Khoa Kiến trúc - Công trình;
* Khoa Công nghệ Sinh học & Môi trường;
* Khoa Điện - Cơ điện tử.

;Trung tâm đào tạo:
* Trung tâm Cao đẳng;

## Các ngành đào tạo

## Hợp tác đào tạo
Hiện nay trường đang liên kết hợp tác đào tạo với Học viện dân tộc Quảng Tây (Trung Quốc) Đại học Tài chính Thượng Hải (Trung Quốc) TAFE South Australia (ÚC) và trao đổi học viên đào tạo giữa hai trường.

## Hiệu trưởng qua các thời kỳ
* NGƯT-PGS.TSKH. **Nguyễn An** (10/1994-4/1998)
* PGS.TS.**Trần Ngọc Kim** (4/1998-9/2001)
* PGS.TS. **Bùi Thiện Dụ** (9/2001-2018)

## Hình ảnh

Hình:Vodich khoa CNTT2008.JPG|Đội vô địch giải bóng đá khoa CNTT
Hình:Ky tuc xa DH Phuong Dong.JPG|Ký túc xá của trường


## Xem thêm
*Danh sách trường đại học và cao đẳng tại Hà Nội
*Danh sách trường đại học tư thục Việt Nam

## Liên kết ngoài
*Trang chủ của Trường Đại học Phương Đông
Giấy viết

**Giấy viết** là loại giấy không tráng phủ bề mặt, có mức độ gia keo phù hợp với việc dùng các loại bút mực để viết. Giấy viết thường được làm từ bột giấy hóa học tẩy trắng và các loại bột giấy tẩy trắng khác như bột giấy cơ học, bột giấy bán hóa học...

## Lịch sử hình thành

## Ứng dụng
* Vở viết
* Sổ
Mục đích chính của giấy viết là đảm bảo khả năng viết và khả năng đọc tốt. Khả năng viết yêu cầu giấy phải bắt mực. Để đọc được, giấy phải cho nét viết rõ ràng, không bị lem, nhòe, giữ nét mực được đủ lâu, có độ tương phản với màu mực. Nếu màu mực là sẫm thì giấy càng sáng, nét viết càng dễ nhận; nếu màu mực viết là sáng thì giấy phải có màu sẫm và ngược lại. Ví dụ, các loại giấy màu sẫm như màu đỏ, màu đen, màu xanh đen thường được viết với các loại mực màu trắng đục hoặc màu phát quang.

Hiện tượng lem, nhòe nét là hiện tượng giọt mực (cả chất bột tạo màu và dung môi của mực) thấm vào bề mặt và lớp dưới bề mặt giấy, loang ra to hơn kích cỡ mong muốn của nét viết. Nguyên nhân thường là do:
* Bề mặt giấy không nhẵn
* Có nhiều lỗ hổng trên bề mặt và bên trong kết cấu liên kết sơ sợi (thường là sợi dài)
* Bên trong tế bào sợi có những lỗ hỏng nhỏ (lumen) có tính ưa nước

## Thành phần

## Tiêu chuẩn kỹ thuật
### Kích cỡ

### Chỉ tiêu cơ, lý, hóa

Tiêu chuẩn kỹ thuật giấy viết theo TCVN 5899:2017
* Định lượng: TCVN 1270:2017 (ISO 536:2012) thay thế cho TCVN 1270:2008 và TCVN 1270:2000
* Độ bền xé: TCVN 3229:2015 (ISO 1974:2012) thay thế cho TCVN 3229:2007 (ISO 1974:1990) TCVN 3229:2000.
* Độ bền kéo: TCVN 1862-2:2010 (ISO 1924-2:2008) thay thế cho TCVN 1862-2:2007 và TCVN 1862-2000
* Độ hút nước: TCVN 6726:2007 (ISO 535:1991) và TCVN 6726:2000
* Độ trắng: TCVN 1865-1:2010 (ISO 2470-1:2009) thay thế cho TCVN 1865:2007 và TCVN 1865:2000.
* Độ đục: TCVN 6728:2010 (ISO 2471:2008) thay thế cho TCVN 6728:2007 và TCVN 6728:2000.
* Độ nhám/độ nhẵn: TCVN 3226:2001 (ISO 8791 - 2:1985)
* Độ tro: TCVN 1864:2001 (ISO 2144:1997)
* Độ ẩm: TCVN 1867:2001.
* Độ bụi: TCVN 1868:1976
* Chất lượng trung bình: TCVN 3649:2007 (ISO 186:2002) thay thế TCVN 3649:2000.
* Độ dày, tỉ trọng và thể tích riêng: TCVN 3652:2007 (ISO 534:2005) thay thế TCVN 3652:2000

## Phân loại

## Xem thêm
* Giấy
* Giấy can
* Giấy in phun
* Giấy dó
* Giấy điệp

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Tiêu chuẩn giấy viết 
* Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 5899:2017 về Giấy viết
* Writing Paper
Hải Hà (định hướng)

**Hải Hà** có thể là một trong số các địa danh sau:

* Huyện Hải Hà, tỉnh Quảng Ninh
* Xã cũ Hải Hà thuộc thị xã Nghi Sơn, tỉnh Thanh Hóa; nay là một phần phường Nghi Sơn
* Xã Hải Hà, huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định
* Sông Hải Hà tại Trung Quốc.
Cúp bóng đá Thành phố Hồ Chí Minh

**Cúp bóng đá Thành phố Hồ Chí Minh** là giải bóng đá quốc tế hàng năm do Liên đoàn bóng đá Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp với Liên đoàn bóng đá Việt Nam (VFF) tổ chức trên Sân vận động Thống Nhất tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Xuất phát từ ý tưởng thành lập một giải đấu tập huấn dành cho các đội bóng phía Nam để chuẩn bị cho mùa giải mới, Cúp bóng đá Thành phố Hồ Chí Minh lần đầu tiên được tổ chức năm 1992 với sự góp mặt của 8 đội trong nước. Đội chủ nhà Thành phố Hồ Chí Minh 1 đã trở thành đội đầu tiên đăng quang tại giải đấu. Từ lần tổ chức thứ ba (1994), giải có sự tham dự của các đội bóng quốc tế từ khu vực và châu lục. Sau lần tổ chức năm 1995, giải đấu bị gián đoạn một thời gian trước khi trở lại vào năm 1999. Lần lượt các năm 2001 và 2005, Liên đoàn bóng đá Đông Nam Á (AFF) và Liên đoàn bóng đá châu Á (AFC) đã công nhận Cúp bóng đá Thành phố Hồ Chí Minh là một giải đấu chính thức của khu vực Đông Nam Á và châu Á.

Từ năm 2000 đến 2005, Công ty Điện tử LG tài trợ cho giải và Cúp bóng đá Thành phố Hồ Chí Minh mang tên **Cúp LG**. Năm 2006, giải mang tên **Cúp Bách Việt 2006** hay **BV Cup**. Năm 2008, giải đấu có tên gọi **Cúp SJC-Eximbank** vì sự xuất hiện đồng thời của hai nhà tài trợ. Năm 2009, giải lại mang tên mới **Cúp SJC**. Năm 2011 là lần cuối cùng giải đấu này được tổ chức với tên gọi **Cúp Eximbank**.

## Các đội tham dự

*1992:
** Thành phố Hồ Chí Minh 1
** Thành phố Hồ Chí Minh 2
** Đồng Tháp
** Hà Nội
** Lâm Đồng – Khánh Hòa
** Hải Phòng
** Tiền Giang – Long An
** Bình Định – Nghệ An
*1993:
** Công an Thành phố Hồ Chí Minh
** Cảng Sài Gòn
** Hải Quan
** Lâm Đồng
** Quảng Nam – Đà Nẵng
*1994:
** E-Land
** Telephone
** Cảng Sài Gòn
** Công an Thành phố Hồ Chí Minh
** Hải Quan
** Sông Bé
** Đồng Tháp
** Bình Định
**...
*1995:
** Việt Nam
** Tuyển Thành phố Hồ Chí Minh
** Tuyển Miền Tây
** Tuyển Hà Nội
**
** KookminBank
*1996–1998: *Không tổ chức*
*1999:
** Tuyển Thành phố Hồ Chí Minh
** Tuyển Đồng bằng sông Cửu Long
**
** Tiên Phong Hoàn Đảo
*2000:
**
** Tuyển Thành phố Hồ Chí Minh
** Đại học Cao Ly
** Parramatta Power
**
** Vân Nam Hồng Tháp
*2001:
** Tuyển Thành phố Hồ Chí Minh
** Sông Lam Nghệ An
** Đại học Kyun Hee
**
** Melbourne Knights
** PSM Makassar
*2002:
**
**
**
** Petrokimia Club
**
**
*2003:
**
** Tuyển Thành phố Hồ Chí Minh
** KookminBank
** Pra PON Papua
**
**
*2004:
**
**
** Sinh viên Hàn Quốc
**
**
** Tuyển Thành phố Hồ Chí Minh
*2005:
**
**
**
** Sinh viên Hàn Quốc
*2006:
**
**
**
**
*2008:
**
**
** Sinh viên Hàn Quốc
**
*2009:
**
**
** Sinh viên Hàn Quốc
**
*2010:
**
**
**
**
*2011:
**
** Sinh viên Hàn Quốc
** U-17 Học viện Aspire
**

## Các đội đoạt huy chương

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Trang chủ Liên đoàn bóng đá Thành phố Hồ Chí Minh 
*LG Cup 2002
*Cúp bóng đá Bách Việt 2006  trên trang chủ của Liên đoàn bóng đá Việt Nam.
Hải Hà (sông)

:*Các nghĩa khác, xem bài [[Hải Hà]].*

**Hải Hà** (tiếng Trung: 海河), trước đây còn gọi là **Bạch Hà** (白河), là một con sông tại Trung Quốc, chảy từ Bắc Kinh và Thiên Tân tới vịnh Bột Hải của Hoàng Hải. Nó dài 1.329 km. Lưu vực của nó khoảng 319.000&nbsp;km² (123.000 dặm vuông), bao trùm các tỉnh và thành phố như Bắc Kinh, Thiên Tân, Hà Bắc, một phần của các tỉnh Hà Nam, Sơn Đông, Sơn Tây, Nội Mông Cổ. Lưu lượng dòng chảy của nó hàng năm bằng khoảng một nửa của sông Hoàng Hà hay 1/30 của sông Dương Tử. Tại Thiên Tân, thông qua Đại Vận Hà, sông Hải Hà nối liền sông Dương Tử với sông Hoàng Hà. Giống như Hoàng Hà, sông Hải Hà có nước rất đục do chứa nhiều đất đá ở dạng bột trong dòng chảy của nó.

Hải Hà có 5 chi lưu (sông nhánh) lớn là Bắc Vận Hà, Nam Vận Hà, Đại Thanh Hà, Tử Nha Hà cùng Vĩnh Định Hà. Do độ cao địa hình của Hải Hà là không lớn nên khi triều lên thì nước chảy ngược dòng còn khi triều xuống thì nước chảy xuôi dòng.

## Xem thêm
* Địa lý Trung Quốc
* Pháo đài Đại Cô

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Hán Thủy

**Hán Thủy** (phồn thể: 漢水, giản thể: 汉水), hay còn gọi là **Hán Giang** (漢江, 汉江), **Tương Hà** (襄河) hoặc **Miện Thủy** (沔水), là một con sông ở Trung Quốc, . Nó là sông nhánh (chi lưu) dài nhất nằm ở tả ngạn sông Dương Tử (Trường Giang) với chiều dài khoảng 1.532&nbsp;km. Diện tích lưu vực của nó khoảng 174.300&nbsp;km².

Sông Hán Thủy bắt nguồn từ miền tây nam tỉnh Thiểm Tây tại khu vực Bàn Trủng Sơn thuộc huyện Ninh Cường trong địa cấp thị Hán Trung, và sau đó chảy tới tỉnh Hồ Bắc. Nó tiếp nhận nước của các sông như Tư Thủy Hà, Đổ Hà, Đan Giang, Đường Bạch Hà. Sông Hán Thủy đổ vào sông Dương Tử tại Vũ Hán, thủ phủ của tỉnh Hồ Bắc. Nơi hợp nhất của hai con sông cũng chia thành phố Vũ Hán ra làm ba khu vực là Vũ Xương, Hán Khẩu và Hán Dương.

Các thành thị chủ yếu ven sông là Hán Trung, An Khang, Thập Yển, Tương Phàn, Vũ Hán.

Từ Đan Giang Khẩu trở lên là thượng du, lòng sông hẹp, nước chảy xiết, với chiều dài khoảng 925&nbsp;km; từ Đan Giang Khẩu tới Chung Tường là trung du, lòng sông mở rộng hơn, với nhiều bãi cát ven bờ. Đoạn này dài khoảng 270&nbsp;km. Từ Chung Tường tới Hán Khẩu là hạ du, dài khoảng 382&nbsp;km. Tại đoạn này dòng sông chảy trên bình nguyên Giang Hán, cả hai bờ sông đều đắp đê để phòng lũ lụt. Lòng sông thu hẹp hơn so với phần trung du.
## Tham khảo
Rừng nguyên sinh

**Rừng nguyên sinh** là rừng trong quá trình phát sinh chưa bị tác động của con người. Rừng nguyên sinh có thể là bao gồm rộng hơn của khái niệm **rừng nguyên thủy** mà ở giới hạn hẹp hơn về thời gian nguồn gốc thì rừng nguyên thủy chính là những khu rừng được hình thành có lịch sử cổ đại lâu đời mà chưa từng bị tác động khai phá của con người. Rừng bị biến đổi chịu tác động từ con người được gọi là rừng thứ sinh, đã trải qua những đợt đốn chặt, phá rừng, cháy rừng, dù đã phục hưng phần nào trên giai đoạn của diễn thế sinh thái phục hồi non trẻ. Một số loài động và thực vật chỉ thích hợp với môi trường sống đặc biệt của rừng nguyên sinh.

## Ý nghĩa
Rừng nguyên sinh chứa đựng các hệ sinh thái căn bản cốt lõi lâu dài của hệ thực vật trên cạn, nó góp phần bảo tồn và duy trì cân bằng sinh thái lâu năm, giữ nước, điều hòa khí hậu, làm sạch không khí. Rừng nguyên sinh chứa các hệ sinh thái tổng hợp bao gồm nhiều mạng lưới chuỗi thức ăn và tác động tương tác của nhiều loài hoang dã. Rừng nguyên sinh có ý nghĩa quan trọng phục vụ nghiên cứu bảo tồn sinh học và hệ sinh thái.
## Suy giảm và bị tàn phá
Các khu vực rừng nguyên sinh ngày càng hiếm và đứng trên bờ vực bị tàn phá hoàn toàn trên thế giới. Chúng ngày càng bị phân tán và cô lập ở nhiều nơi trước các tác động từ hoạt động kinh tế của con người. Hầu hết các khu rừng nguyên sinh được đóng cửa và bảo vệ nghiêm ngặt khi chỉ còn diện tích từ 20-300 ha. Theo nhà thực vật học Francis Hallé thì rừng nguyên sinh rất có thể sẽ bị biến mất hoàn toàn vào những năm 2020 nếu con người không có các chính sách bảo vệ nghiêm ngặt.

## Trên thế giới

Một số khu rừng nguyên sinh nổi tiếng trên thế giới:
* Bờ hồ quốc gia quần đảo Apostle - Wisconsin
* Khu bảo tồn bang Año Nuevo - California
* Rừng Białowieża - Belarus và Ba Lan
* Borthwood - Vương quốc Anh
* Rừng già Bwindi - Đông Phi
* Rừng quốc gia Chequamegon-Nicolet - Wisconsin
* Vườn quốc gia Congaree - Nam Carolina
* Khu vực di sản bang Emigrant Springs - Oregon
* Vườn quốc gia dãy núi Great Smoky
* Vườn bang thông Hartwick - Northern Michigan
* Núi Kineo - Maine
* Vườn quốc gia núi Rainier - Washington
* Bảo tồn quốc gia rừng Muir - California
* Perucica
* Redwood Empire - California
* Vườn quốc gia Retezat - România
* Khu bảo tồn tự nhiên bang Riddle - Ohio
* Vườn bang Saint Edward - Washington
* Rừng nguyên sinh Komi
* Rừng Cúc Phương-Việt Nam

## Xem thêm
*Rừng
*Diễn thế sinh thái
*Phá rừng
## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*Sinh vật rừng Việt Nam
Chaiyaphum (tỉnh)

**Chaiyaphum** (, , phiên âm: Chai-da-phum) là một tỉnh thuộc vùng Isan của Thái Lan. Các tỉnh lân cận (tù phía bắc theo chiều kim đồng hồ): Khon Kaen, Nakhon Ratchasima, Lopburi và Phetchabun.

## Địa lý
Tỉnh này bị chia đôi bởi dãy núi Phetchabun, với đỉnh cao nhất của tỉnh là 1222 m. Phía Đông của tỉnh thuộc Cao nguyên Khorat.

Tỉnh này có 4 vườn quốc gia.

Vườn quốc gia Tat Thon ở Tây Bắc với vài tháp nước đẹp và rừng dipterocarp khô. Vườn quốc gia Sai Thong ở phía Tây có thác nước Sai Thong, và vài cánh đồng hoa tulip Xiêm. Các cánh đồng tulip Xiêm như thế cũng có tại Vườn quốc gia Pa Hin Ngam ở Tây Nam. Vườn quốc gia Phu Laenkha có diện tích 200&nbsp;km² với các đồi rừng ở Tây Bắc thị xã Chaiyaphum.

## Lịch sử

Lịch sử của thành Chaiyaphum có thể tính từ ngày Đế quốc Khmer ở thế kỷ 12, khi nó là một thành nhỏ trên đường từ Angkor đi Prasat Singh (tỉnh Kanchanaburi).

## Dân tộc
Phần lớn dân ở Chaiyaphum là dân tộc Lào. Phương ngữ tiếng Thái vùng Isaan (Đông Bắc) (giống như tiếng Lào) là ngôn ngữ thứ nhất của dân Chaiyaphum.

## Văn hóa
Chaiyaphum là một trung tâm của các phong cách nhạc Thái vùng Đông Bắc Mor lam và Mor lam sing.

## Nông nghiệp và công nghiệp
Các nông sản chính của tỉnh gồm gạo, sắn, mía đường và khoai sọ.  Chaiyaphum nổi tiếng là một trung tâm của ngành lụa Thái.

## Biểu tượng

## Các đơn vị hành chính

Tỉnh được chia ra thành 15 huyện (*amphoe*) và tiểu huyện (*king amphoe*). Các huyện được chia ra thành 124 xã (*tambon*) và 1393 làng (*muban*).

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Province page from the Tourist Authority of Thailand 
* Website of the Province
* Chaiyaphum provincial map, coat of arms and postal stamp
Dao (định hướng)

**Dao** có thể chỉ:
* **[[Dao]]**, công cụ hay vũ khí của con người.
* Người **[[người Dao|Dao]]**, một dân tộc thiểu số tại Việt Nam, Trung Quốc, Lào, Myanmar, Thái Lan.
* Cây Kim Dao, một loài thực vật có hoa.
Phetchabun (tỉnh)

**Phetchabun** (tiếng Thái: **เพชรบูรณ์**, đọc là Bét-cha-bun) là tỉnh (changwat) miền Bắc của Thái Lan. Tỉnh này giáp với các tỉnh (từ phía bắc theo chiều kim đồng hồ): Loei, Khon Kaen, Chaiyaphum, Lopburi, Nakhon Sawan, Phichit và Phitsanulok. Tên của tỉnh này có nghĩa là *nhiều [[kim cương]]*, tên cũ là *Phuechapura*, có nghĩa *nhiều thóc lúa*.

## Các đơn vị hành chính

Tỉnh được chia thành 11 huyện (*[[huyện Thái Lan|amphoe]]*). Các huyện được chia thành 117 xã (*[[tambon]]*) và 1261 làng (*[[muban]]*).

## Tham khảo
Ngân Xuyên (định hướng)

**Ngân Xuyên** trong tiếng Việt có thể là:
* Thành phố Ngân Xuyên, thủ phủ khu tự trị Hồi Ninh Hạ, Trung Quốc.
* Tên một ngôi chùa thuộc khu di tích Hoa Lư thời nhà Đinh-Lê ở Ninh Bình, Việt Nam. Xem bài Chùa Ngân Xuyên
*Tên một con sông chảy qua huyện Kinh Môn, tỉnh Hải Dương. Xem bài Sông Ngân Xuyên
*Bút danh của dịch giả nổi tiếng Phạm Xuân Nguyên, chủ yếu dịch các tác phẩm từ tiếng Anh, Pháp, Nga.
*Tên của danh thủ cờ tướng Hứa Ngân Xuyên người Trung Quốc.
Lương Vũ Sinh

**Lương Vũ Sinh** (梁羽生; pinyin: *Liáng Yǔshēng;* 5 tháng 4 năm 1926 (có tài liệu ghi là 1924) – 22 tháng 1 năm 2009)  là một nhà văn Trung Quốc viết truyện kiếm hiệp. Cùng với Kim Dung, Cổ Long, Ngọa Long Sinh, Ôn Thụy An, Lương Vũ Sinh được tôn làm "Võ hiệp ngũ đại gia".

Lương Vũ Sinh tên thật là **Trần Văn Thống** (陈文统, *Chen Wentong*), sinh tại Quảng Tây, Trung Quốc năm 1924 và qua đời tại Sydney, Úc năm 2009.

## Tác phẩm
Lương Vũ Sinh viết 35 bộ tiểu thuyết võ hiệp gồm 160 quyển. Theo thứ tự lịch sử trong Lương Vũ Sinh hệ liệt, 35 bộ đó là:

**Đường Triều**

Nữ Đế Kỳ Anh Lục (云海玉弓缘, 1961–1962)

Đại Đường Du Hiệp Truyện (大唐游俠傳, 1963–1964) (NXB TP HCM, Tựa: Đại đường du hiệp ký)

Long Phượng Bảo Thoa Duyên (龙凤宝钗缘, 1964–1966)

Tuệ Kiếm Tâm Ma (慧剑心魔, 1966–1968)

**Tống Triều**

Võ Lâm Thiên Kiêu (武林天驕, 1978–1982)

Phi Phượng Tiềm Long (飛鳳潛龍, 1966)

Cuồng Hiệp. Thiên Kiêu. Ma Nữ (狂俠天驕魔女, 1964–1968)

Hãn Hải Hùng Phong (瀚海雄風 1968–1970)

Minh Đích Phong Vân Lục (鳴鏑風雲錄, 1968–1972)

Phong Vân Lôi Điện  (風雲雷電, 1970–1972)

**Minh Triều**

Hoàn Kiếm Kỳ Tình Lục (還劍奇情錄, 1959–1960)

Bình Tung Hiệp Ảnh Lục  (萍蹤俠影錄, 1959–1960) (NXB Văn học 2006, Dịch giả: Cổ Nguyệt, Tựa: Bình Tung Hiệp Ảnh)

Tán Hoa Nữ Hiệp (散花女俠, 1960–1961)

Liên Kiếm Phong Vân Lục (聯劍風雲錄, 1961–1962)

Võ Lâm Tam Tuyệt (武林三絕, 1972–1976) (NXB Lao động 2006, Dịch giả: Cổ Nguyệt, Tựa: Võ Lâm Tam Tuyệt)

Quảng Lăng Kiếm (廣陵劍, 1972–1976)

Bạch Phát Ma Nữ Truyện (白髮魔女傳, 1957–1958)

Võ Đang Nhất Kiếm (武當一劍, 1980–1983) (NXB Lao động 2007, Dịch giả: Cổ Nguyệt, Tựa: Võ Đang Nhất Kiếm)

**Thanh Triều**

Tái Ngoại Kỳ Hiệp Truyện (塞外奇侠传, 1956–1957)

Thất Kiếm Hạ Thiên Sơn (七剑下天山, 1956–1957) (NXB Văn hoá - Thông tin 2006, Dịch giả: Cổ Nguyệt, Tựa: Thất Kiếm Hạ Thiên Sơn)

Giang Hồ Tam Nữ Hiệp (江湖三女侠, 1957–1958)

Băng Phách Hàn Quang Kiếm (冰魄寒光劍, 1961)

Băng Xuyên Thiên Nữ Truyện (冰川天女传, 1959–1960)

Vân Hải Ngọc Cung Duyên (雲海玉弓緣, 1961–1963) (NXB Văn học 2006, Dịch giả: Cổ Nguyệt, Tựa: Vân Hải Ngọc Cung Duyên)

Băng Hà Tẩy Kiếm Lục (冰河洗劍錄, 1963–1966)

Phong Lôi Chấn Cửu Châu (風雷震九州, 1965–1967)

Hiệp Cốt Đan Tâm (侠骨丹心, 1967–1969) (NXB Văn học 2006, Dịch giả: Cổ Nguyệt, Tựa: Hiệp Cốt Đan Tâm)

Du Kiếm Giang Hồ (遊劍江湖, 1969–1972)

Mục Dã Lưu Tinh (牧野流星, 1972–1975)

Đạn Chỉ Kinh Lôi (彈指驚雷, 1977–1981)

Tuyệt Tái Truyền Phong Lục (絕塞傳烽錄, 1975–1978)

Kiếm Võng Trần Ti (劍網塵絲, 1976–1980)

Huyễn Kiếm Linh Kỳ (幻劍靈旗, 1980–1981)

Long Hổ Đấu Kinh Hoa (龍虎鬥京華, 1954)

Thảo Mãng Long Xà Truyện (草莽龍蛇傳, 1954–55)

## Thư mục
*Trần Mặc, *Võ hiệp ngũ đại gia*, Nguyễn Thị Bích Hải dịch, Thành phố Hồ Chí Minh: Nhà xuất bản Trẻ, 2003 (Phần 2: Lương Vũ Sinh và tác phẩm Bình tung hiệp ảnh)

## Chú thích

## Xem thêm
*Kim Dung
*Ngoạ Long Sinh
*Thiếu Hạo (nhà văn)
*Giả Cổ Long
*Trần Thanh Vân
*Gia Cát Thanh Vân
*Ưu Đàm Hoa

## Liên kết ngoài
*Tác giả Lương Vũ Sinh nói về "Thất kiếm"..., 24/09/2005, 11:04
*Lương Vũ Sinh được trao tặng học vị tiến sĩ vinh dự 
*Sức viết dồi dào của tiểu thuyết gia Lương Vũ Sinh
Bản vẽ kỹ thuật

**Bản vẽ kỹ thuật** là tác phẩm của ngành vẽ kỹ thuật, ngôn ngữ phổ biến để họa viên, nhà thiết kế và kỹ sư mô tả hình dáng, kích thước, vật liệu, đặc tính kỹ thuật... các vật thể, chi tiết, các kết cấu (Hay ngắn gọn là để chế tạo ra sản phẩm đúng với thiết kế).

Bản vẽ kỹ thuật truyền thống thường được biểu diễn dạng 2D. Hiện nay với sự phát triển của khoa học công nghệ cho ra đời các bản vẽ ở dạng 3D có khả năng mô tả vật thể trực quan hơn. Bản vẽ kỹ thuật là phương tiện giao tiếp (thiết kế, thi công, sử dụng sản phẩm) trong kỹ thuật, nó bao gồm các hình biểu diễn (hình chiếu, hình cắt..), các số liệu ghi kích thước, các yêu cầu kỹ thuật...., nó được vẽ theo một quy tắc thống nhất (iso) nhằm thể hiện hình dạng, kết cấu, độ lớn... của vật thể. Ngoài ra có thể nói bản vẽ kỹ thuật là một loại tài sản trí tuệ, được đăng ký bản quyền, được mua, bán trao đổi.

## Dụng cụ vẽ kỹ thuật
### Dụng cụ vẽ kỹ thuật trên giấy
*Giấy vẽ
*Bút chì
*Bút mực
*Thước
*Compa
*Tẩy
*Bàn vẽ

### Dụng cụ vẽ kỹ thuật với sự hỗ trợ của máy tính
*Máy in laser
*Máy in phun
*Máy tính
*Máy quét
*Phần mềm đồ họa

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Gỗ vạng trứng

**Gỗ vạng trứng** (tên thương phẩm: *White milkwood*) là loại gỗ được lấy từ cây vạng trứng (tên khoa học: *[[Vạng trứng|Endospermum chinense]]*) là loài cây bản địa của khu vực Đông Dương (bao gồm Việt Nam, Lào, Campuchia, Thái Lan, Malaysia v.v) và miền nam Trung Quốc, thuộc họ ***[[Họ Đại kích|Euphorbiaceae]]***. Đây là loài cây gỗ lớn, thân tròn thẳng và sinh trưởng nhanh, gỗ có màu sắc đẹp.
## Đặc điểm ngoại hình
Gỗ có thân tròn thẳng, đường kính lớn, độ thót ngọn  0,7. Gỗ không có bạnh vè, u bướu, không mắt, không sâu mục.
## Cấu tạo gỗ vạng trứng
### Cấu tạo thô đại
Gỗ vạng trứng có màu vàng nhạt, gỗ giác gỗ lõi không phân biệt, gỗ sớm gỗ muộn cũng không phân biệt, vòng năm khó nhận biết trên mặt cắt dọc, dễ nhận biết trên mặt cắt ngang. Chiều dài vòng năm 4–6&nbsp;mm, mặt gỗ tương đối mịn, mạch đơn và kép ngắn phân tán, có từ 136-150 lỗ/cm². Dễ nhận thấy mô mềm hình mạng lưới, tia gỗ nhỏ và hẹp, chiều hướng thớ gỗ thẳng, gỗ mềm và nhẹ.
### Cấu tạo hiển vi
*Mạch gỗ xếp phân tán, mạch đơn và kép 2-3, hình tròn, e líp. Đường kính lỗ mạch theo chiều tiếp tuyến tương đối lớn 153-237 (μm). Số lượng mạch rất ít, có từ 2-3 mạch/mm².
*Tia gỗ dị hình 1-3 dãy tế bào, tia có kích thước nhỏ, chiều rộng tia gỗ 26-57 (μm), chiều cao tia gỗ 370-596 (μm), số lượng tia gỗ trung bình theo chiều dài tiếp tuyến có 6-9 tia/mm.
*Lỗ thông ngang trên vách tế bào mạch gỗ xếp so le, đường kính lỗ thông ngang lớn 12-14 μm, không thể bít.
*Mô mềm xếp thành hình mạng lưới, có tinh thể hình thoi nằm trên vách tế bào mô mềm.
*Sợi gỗ tương đối dài 1,5-2,3&nbsp;mm, đường kính sợi gỗ trung bình 23-29 (μm), vách sợi mỏng 5-7 (μm).

## Thành phần hóa học
*Hòa tan trong nước lạnh: 9,54%
*Hòa tan trong nước nóng: 11,56%
*Hòa tan trong cồn + Benzen: 5,48%
*Hòa tan trong NaOH 1%: 26,14%
*Hàm lượng tro: 0,5%
*Độ pH = 6,4

## Sử dụng
*Sản xuất ván dán, ván ghép thanh.
*Sản xuất giấy và bột giấy: Hàm lượng xenluloza >30%, lignin ít, gỗ mềm, nhẹ, dễ nghiền, dễ phân ly hóa chất.
*Sản xuất đồ dùng văn phòng và đồ chơi bằng gỗ.
*Đóng đồ mộc nội thất.
## Xem thêm
*Gỗ
*Cây vạng trứng

## Chú thích

## Tham khảo
* Tạp chí khoa hoc lâm nghiệp trường ĐH Lâm Nghiệp Việt Nam - số tháng 11/2006.
* Thông tin trên trang Bộ Nông nghiệp VN
Nguyễn Quyền

**Nguyễn Quyền** (1869–1941) là một chí sĩ yêu nước Việt Nam thời cận đại. Ông là một trong những sáng lập viên của phong trào Đông Kinh nghĩa thục.

## Tiểu sử
Nguyễn Quyền, hiệu là **Đông Đường**, sinh năm 1869, quê tại làng Thượng Trì (tục gọi là làng Đìa), Thượng Mão, phủ Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh. Do ông từng đỗ Tú tài khoa Tân Mão năm 1891, được bổ làm Huấn đạo tỉnh Lạng Sơn, nên người đương thời thường gọi ông là **Huấn Quyền**.

Năm 1907, ông từ quan rồi cùng với Lương Văn Can lập trường Đông Kinh nghĩa thục ở Hà Nội cổ động canh tân, học chữ Quốc ngữ. Lương Văn Can đứng tên làm hiệu trưởng trường còn ông làm Giám học của trường này. Sau 9 tháng trường đã bị đóng cửa.

Ngoài trường Đông Kinh, Nguyễn Quyền cũng là người đứng ra lập hãng Hồng Tân Hưng bán hàng công nghệ nội hoá với mục đích tự cường kinh tế và cạnh tranh với các hãng buôn ngoại quốc. Cái tên "Hồng Tân Hưng" là dịch ý "Hồng Lạc dấy lên" mà ông ấp ủ. Năm 1908 nhân xảy ra vụ Hà Thành đầu độc thực dân Pháp lấy cớ đó bắt đóng cửa trường Đông Kinh và ông bị bắt giam ở Hỏa Lò (Hà Nội), kết án khổ sai chung thân rồi đem đày ra Côn Đảo.

Năm 1910 sau hai năm, ông được tha về, nhưng bị "an trí" tại Bến Tre cùng với một số chí sĩ khác như Dương Bá Trạc, Võ Hoành...

Năm 1920 ông đến Rạch Giá, Sa Đéc rồi về sống tại Bến Tre với gia đình. Ông làm nghề bốc thuốc và mất năm 1941 tại Bến Tre hưởng thọ 72 tuổi.

Tên của ông được đặt cho một con đường tại phường Nguyễn Du, quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội, một phố tại phường Cao Xanh, thành phố Hạ Long, một con đường tại phường Đại Phúc, thành phố Bắc Ninh.

## Chú thích
Danh sách cao nguyên Việt Nam

Các cao nguyên Việt Nam tập trung ở hai vùng cao là vùng Tây Nguyên và Trung du và miền núi phía Bắc

## Cao nguyên ở Trung du và miền núi phía Bắc
# Cao nguyên Đồng Văn
# Cao nguyên Bắc Hà
# Cao nguyên Tà Phình
# Cao nguyên Mộc Châu
# Cao nguyên Nà Sản
# Cao nguyên Sín Chải
# Cao nguyên Sơn La

## Cao nguyên ở Tây Nguyên
# Cao nguyên Kon Tum
# Cao nguyên Măng Đen (Kon Plông)
# Cao nguyên Kon Hà Nừng
# Cao nguyên Plâyku
# Cao nguyên M'Drăk
# Cao nguyên Đắk Lắk
# Cao nguyên Mơ Nông
# Cao nguyên Lâm Viên
# Cao nguyên Di Linh

## Tham khảo
Gia tộc Mussolini

**Gia tộc Mussolini** là một gia tộc có tiếng ở Ý. Thành viên nổi tiếng nhất là Benito Mussolini, độc tài phát xít Ý từ năm 1922 tới 1943. Các thành viên khác của gia tộc bao gồm:

*Alessandro Mussolini (1854–1910), thợ rèn, nhà xã hội chủ nghĩa, cha của Benito Mussolini, và là bố vợ của Rachele Mussolini
*Rosa Maltoni Mussolini (1858–1905), mẹ của Benito Mussolini và mẹ vợ của Rachele Mussolini, kết hôn với Alessandro Mussolini
**Benito Mussolini (1883–1945) 
**Rachele Mussolini (1890–1979), vợ của Benito Mussolini, chị dâu của Arnaldo và Edvige Mussolini
*** Edda Mussolini (1910–1995), con gái của Benito Mussolini, kết hôn với Galeazzo Ciano, tước thứ 2 của Cortellazzo và Buccari
**** Fabrizio Ciano, Bá tước thứ 3 của Cortellazzo và Buccari (1931–2008), người viết hồi ký, cháu trai của Benito Mussolini, Bá tước cuối cùng của Cortellazzo và Buccari
*** Vittorio Mussolini (1916–1997), nhà phê bình và sản xuất phim, con trai của Benito Mussolini
**** Caio Giulio Cesare Mussolini (sinh 1968), chắt của Benito Mussolini, cháu nội của Vittorio, ứng cử cho Bầu cử Nghị viện châu Âu 2019 tại Ý với tư cách là thành viên của đảng chính trị Anh em Ý.
*** Bruno Mussolini (1918–1941), phi công tại *[[Regia Aeronautica]]*, con trai của Benito Mussolini
*** Romano Mussolini (1927–2006), nhạc sĩ và họa sĩ, con trai của Benito Mussolini, kết hôn với , em gái của Sophia Loren
**** Alessandra Mussolini (sinh 1962), chính trị gia, cháu gái của Benito Mussolini
***** Romano Floriani Mussolini (sinh 2003), cầu thủ bóng đá, chắt của Benito Mussolini
**** Rachele Mussolini (sinh 1973/1974), ủy viên hội đồng thành phố Rome, cháu gái của Benito Mussolini
** Arnaldo Mussolini (1885–1931), nhà báo và chính trị gia, em trai của Benito Mussolini, anh rể của Rachele Mussolini
** Edvige Mussolini (1888–1952), em gái của Arnaldo và Benito, và là chị dâu của Rachele Mussolini

## Người khác

* Eugene Mussolini (sinh 1977), chính trị gia người Rwanda

## Xem thêm
*Mussolinia (định hướng)
*George C Scott (Diễn viên 1985; Series:Mussolini The Untold Story)

## Tham khảo
Mạc phủ

**Mạc phủ**  là hành dinh và là chính quyền của tầng lớp võ sĩ Nhật Bản. Thông thường, hành dinh là nơi sống và lãnh đạo của người đứng đầu chính quyền quân sự, tức vị tổng tư lệnh quân đội - Tướng quân. Chế độ Mạc phủ kéo dài từ năm 1192 cho đến năm 1867 trong khi triều đình Thiên hoàng chỉ làm bù nhìn. Có thể so sánh Mạc phủ của Nhật Bản với chính quyền của các chúa Trịnh và chúa Nguyễn vào thời Lê Trung Hưng trong lịch sử Việt Nam.

**Mạc** (幕) trong từ Mạc phủ nghĩa là bức màn, bức rèm. Còn **Phủ** (府) là nơi để tài liệu, tài sản của quan lại, mở rộng ra thành nghĩa là cơ quan nhà nước. Thời kỳ Chiến Quốc ở Trung Quốc, tướng quân nghe lệnh vua ra trận thường trú trong các nhà vải gọi là 幕府. Sau đó, thuật ngữ này truyền tới Nhật Bản. Tới thời kỳ Kamakura thì bắt đầu mang nghĩa là chính quyền quân sự. Mạc phủ đầu tiên trong lịch sử Nhật Bản là Mạc phủ Kamakura do Minamoto no Yoritomo lập ra. Trong lịch sử Nhật Bản, đã từng có ba Mạc phủ.

Có hai cách gọi tên các Mạc phủ. Một là dựa vào nơi chính quyền quân sự này đặt bản doanh. Từ đó có Mạc phủ Kamakura, Mạc phủ Muromachi, Mạc phủ Edo. Hai là dựa vào họ của vị Shōgun. Từ đó có Mạc phủ Ashikaga, Mạc phủ Tokugawa.

Đến thế kỷ XIX, chính quyền Mạc phủ ngày càng suy yếu, bị các nước đế quốc phương Tây như Anh, Pháp, Hoa Kỳ buộc phải ký kết những hiệp ước bất bình đẳng, lại còn phải đối phó với phong trào đấu tranh của nông dân và nhân dân thành thị. Từ năm 1867 đến năm 1868, trong cuộc Minh Trị Duy Tân dưới ngọn cờ của Thiên hoàng Minh Trị (được sự ủng hộ của các lãnh chúa Daimyō cùng tầng lớp tư sản), Mạc phủ Tokugawa sụp đổ, Hoàng gia lấy lại đại quyền.

## Xem thêm
* Thiên hoàng Go-Toba
* Tân chính Kemmu
* Chiến tranh Boshin
* Minh Trị Duy Tân
 
## Tham khảo
Nền chính trị rổ thịt

**Nền chính trị rổ thịt** (còn gọi: ***chi tiêu rổ thịt***) là một thuật ngữ thể hiện sự chê trách hiện tượng các chính trị gia dùng ngân sách nhà nước (hay chi tiêu chính phủ) để mua chuộc các cử tri trong khu vực tranh cử của mình. Nó còn được dùng để chỉ các chương trình hoặc dự án chi tiêu của chính phủ làm lợi cho một số người hoặc vùng địa phương bằng thuế do toàn thể đất nước đóng. Chẳng hạn trợ cấp nông nghiệp ở các nước công nghiệp phát triển chỉ có lợi cho một thiểu số người (vì giai cấp nông dân ở các nước này chỉ còn rất nhỏ), song người dân cả nước phải đóng thuế để chính phủ có tiền trợ cấp nông nghiệp. Nguyên nhân đằng sau hành động trợ cấp này là giai cấp nông dân là một nhóm cử tri rất quan trọng đối với nhiều chính đảng. Quyết định chi tiêu rổ thịt thường được đưa ra vào phút cuối của cuộc thảo luận về phân bổ ngân sách tại quốc hội nhằm mục đích dễ dàng được thông qua.

## Nguồn gốc
Thùng đựng thịt heo ướp muối là một vật dụng chứa đồ dự trữ thường thấy tại các gia đình ở Hoa Kỳ trong thế kỷ 19, và có thể được dùng để đo lường mức độ giàu có về tài chính của một gia đình. Trong tác phẩm *The Chainbearer* vào năm 1845, James Fenimore Cooper đã viết, "Tôi cho là một gia đình đang trên con đường tuyệt vọng, khi mà người mẹ có thể thấy đáy của thùng đựng thịt heo."

## Nguyên nhân
Trong chính trị học người ta nhận thấy sự yếu kém của Đầu phiếu đa số tương đối, đưa tới việc các đại biểu áp dụng chiến thuật này, bởi vì việc họ được bầu lại là tùy thuộc vào cử tri trong khu vực bỏ phiếu của họ, trong khi bầu cử theo kiểu Đại diện tỷ lệ đòi hỏi sự hỗ trợ của đa số thuộc nhiều vùng chung quanh.

## Đức
Ở Đức người ta dùng từ "chính trị tháp nhà thờ" (Kirchturmpolitik) để chỉ vấn đề này. Thường thì mỗi làng đều có một nhà thờ, chính trị tháp nhà thờ ý là chỉ nghĩ tới lợi ích của làng mình thôi, hành động này có ảnh hưởng gì chung quanh thì không được để ý tới.

## Xem thêm
*Cá trích đỏ
*Chiến thuật cắt lát salami
*Chiến tranh tâm lý
*Chính trị căn tính
*Cờ giả
*Lập luận công kích cá nhân
*Phát ngôn thù hận
*Tuyên truyền đen

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Pork Barrel Politics in Postwar Italy, 1953–1994  (pdf)
*The Biggest Pork Barrel Earmark in History?  (pdf)
Hiệu ứng giấy bẫy ruồi

**Hiệu ứng giấy bẫy ruồi** chỉ hiện tượng các khoản hỗ trợ tài chính của chính quyền trung ương cho chính quyền địa phương nhằm mục đích bình đẳng hóa bị biến thành các khoản tài trợ thâm hụt ngân sách địa phương. Vì nhiều nguyên nhân, một chính quyền địa phương có thể không đủ thu ngân sách để cung cấp hàng hóa công cộng địa phương cho người dân trên địa bàn của mình ở mức tối thiểu quốc gia, trừ phi họ phải khiến người dân nộp thuế nhiều hơn. Khi ấy, chính quyền trung ương với mục tiêu bình đẳng hóa lợi ích tài chính cho người dân giữa các địa phương và bảo đảm chuẩn tối thiểu quốc gia về lợi ích thụ hưởng hàng hóa công cộng phải cung cấp các khoản hỗ trợ tài chính cho chính quyền địa phương đó. Tuy nhiên, điều này lại có thể dẫn tới chính quyền địa phương mất đi những nỗ lực quản lý ngân sách hiệu quả và nâng cao trách nhiệm tài chính (thu đủ và tiết kiệm chi).

***Liên kết ngoài***:
*The Flypaper Effect  (pdf).
*The Flypaper Effect: Long Run and Asymmetric Responses to Grants-in-Aid  (pdf)

## Tham khảo
Đường cong J (kinh tế)

**Đường cong J** là một đường mô tả hiện tượng tài khoản vãng lai của một quốc gia sụt giảm ngay sau khi quốc gia này phá giá tiền tệ của mình và phải một thời gian sau tài khoản vãng lai mới bắt đầu được cải thiện. Quá trình này nếu biểu diễn bằng đồ thị sẽ cho một hình giống chữ cái **J**.

Các lý luận kinh tế học nói rằng khi phá giá tiền tệ, giá hàng xuất khẩu định danh bằng ngoại tệ trở nên thấp đi trong khi giá hàng nhập khẩu định danh bằng nội tệ tăng lên. Vì thế, đất nước sẽ tăng xuất khẩu và giảm nhập khẩu. Kết quả là cán cân vãng lai (xuất khẩu trừ đi nhập khẩu) sẽ được cải thiện. Tuy nhiên, trong thực tế, về phía cầu, hoạt động xuất nhập khẩu diễn ra dựa trên các hợp đồng, vì thế lượng hàng xuất nhập khẩu không thay đổi đồng thời với thay đổi giá cả (do tỷ giá thay đổi). Còn về phía cung, việc điều chỉnh trang thiết bị sản xuất để sản xuất thêm hàng xuất khẩu cần thời gian.

Tóm lại, chính sự thay đổi giá cả và thay đổi khối lượng hàng hóa không diễn ra đồng thời là nguyên nhân trực tiếp của hiện tượng Đường cong J.

*Liên kết ngoài*
* Exchange Rate and Trade Balance in East Asia: Is There a J−Curve?  (pdf).
*Estimation of the J-Curve in China  (pdf)

## Tham khảo
Chính phủ Nhân dân Phúc Kiến

**Chính phủ Cách mạng Nhân dân Cộng hòa nước Trung Hoa** (; Hán-Việt: *Trung Hoa Cộng hòa Quốc Nhân dân Cách mạng Chính phủ*), hoặc trước đây đơn giản gọi là **Chính phủ Cách mạng nước Trung Hoa Dân quốc** (1933&ndash;1934) (), còn được gọi là **Chính phủ Nhân dân Phúc Kiến** (; *Phúc Kiến Nhân dân Chính phủ*) là một chính quyền tồn tại ngắn ngủi tại tỉnh Phúc Kiến của Trung Hoa Dân Quốc, có chủ trương thiên tả, chống Quốc dân Đảng. Chính quyền được thành lập bởi một số nhân vật như Trần Minh Xu, Lý Tế Thâm và Quân đoàn 19 Quân đội cách mạng quốc dân thành lập ở Phúc Kiến trong sự biến Phúc Kiến năm 1933, thủ đô đặt ở Phúc Châu. Chủ tịch chính phủ là Lý Tế Thâm. Cờ của chính phủ này nửa đỏ, nửa xanh có ngôi sao vàng năm cánh.

## Ghi chú

## Tham khảo

* William F. Dorrill. The Fukien Rebellion and the CCP: A Case of Maoist Revisionism *The China Quarterly*, No. 37. (Jan. - Mar., 1969), hlm.&nbsp;31–53.
* Frederick S. Litten. "The CCP and the Fujian Rebellion." *Republican China*, vol. XIV, number 1, November 1988, hlm.&nbsp;57–74. Đã truy cập 20 tháng 2 năm 2007.
Tứ giác Long Xuyên

**Tứ giác Long Xuyên** là một vùng đất hình tứ giác thuộc Vùng đồng bằng sông Cửu Long nằm trên địa phận hai tỉnh thành An Giang và Cần Thơ. Bốn cạnh của tứ giác Long Xuyên là biên giới Việt Nam - Campuchia, vịnh Thái Lan, kênh Cái Sắn và sông Bassac (sông Hậu). Bốn đỉnh góc của tứ giác này ứng với bốn thành phố cũ: Châu Đốc, Long Xuyên, Rạch Giá và Hà Tiên.

Vùng Tứ giác Long Xuyên có diện tích tự nhiên khoảng 489.000 hecta. tổng diện tích tự nhiên của tứ giác Long Xuyên là 498.141 hecta (An Giang 245.084 hecta, Kiên Giang 238.057 hecta, TP. Cần Thơ 15.000 hecta, còn lại thuộc tỉnh Hậu Giang)

Những năm 1988 - 1989, các tỉnh đã mở bước đột phá khai thác tiềm năng vùng đất hoang hóa, nhiễm phèn nặng, ít người lui tới này.

## Tham khảo
Mức chuyển qua của tỷ giá hối đoái

**Mức chuyển qua của tỷ giá hối đoái** là mức độ (tính bằng điểm phần trăm) thay đổi của giá hàng hóa nhập khẩu định danh bằng nội tệ do tỷ giá hối đoái danh nghĩa thay đổi một phần trăm gây ra.

## Khái quát
Nếu tỷ lệ thay đổi của hai đại lượng trên là một-một, thì sự chuyển qua này là đầy đủ (hoàn toàn, hay hoàn hảo). Còn nếu tỷ lệ nhỏ hơn một-một thì sự chuyển qua là hạn chế (bộ phận, không hoàn hảo).

Trong ngắn hạn, mức độ chuyển qua của tỷ giá thường là hạn chế vì nhiều nguyên nhân. Một trong những nguyên nhân đó có thể là thị trường quốc tế phân mảnh tạo điều kiện cho các công ty cạnh tranh không hoàn hảo định giá khác nhau cho cùng một sản phẩm tại các thị trường quốc gia khác nhau. Khi mức chuyển qua là hạn chế, các hiện tượng như đường cong J, tỷ giá tăng quá mức sẽ trở nên rõ rệt hơn.

Trong dài hạn, mức độ chuyển qua sẽ trở nên đầy đủ.

## Ý nghĩa
Trong nền kinh tế mở, nắm được mức chuyển qua của tỷ giá có ý nghĩa quan trọng trong việc thiết kế chính sách tiền tệ. Chính sách tiền tệ sẽ ảnh hưởng tới tỷ giá hối đoái, từ đó qua mức chuyển qua của tỷ giá ảnh hưởng tới một loạt các biến số kinh tế vĩ mô quan trọng như lạm phát, tài khoản vãng lai và tổng cầu.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Exchange Rate Pass-Through in Industrialised Countries (pdf).

Import Prices and Exchange Rate Pass-Through: Theory and Evidence from the United Kingdom  (pdf).
Cao nguyên đá Đồng Văn

**Cao nguyên đá Đồng Văn** (hay **sơn nguyên Đồng Văn**) là một cao nguyên đá trải rộng trên các xã Tùng Vài, Nghĩa Thuận, Quản Bạ, Cán Tỷ, Bạch Đích, Thắng Mố, Lùng Tám, Yên Minh, Phố Bảng, Sà Phìn, Lũng Phìn, Mậu Duệ, Đường Thượng, Du Già, Lũng Cú, Đồng Văn, Sủng Máng, Tát Ngà, Ngọc Long, Mèo Vạc, Khâu Vai, Niêm Sơn, Sơn Vĩ của tỉnh Tuyên Quang, Việt Nam. Ngày 3 tháng 10 năm 2010, hồ sơ "Công viên Địa chất Cao nguyên đá Đồng Văn" đã được Hội đồng tư vấn Mạng lưới Công viên Địa chất Toàn cầu (GGN) của UNESCO chính thức công nhận là Công viên địa chất toàn cầu. Vào thời điểm đó, đây là danh hiệu duy nhất ở Việt Nam và thứ hai ở Đông Nam Á.

## Tổng quan
Cao nguyên đá Đồng Văn nằm ở vùng núi cực bắc của Việt Nam, có diện tích là 2265,7 km² và độ cao trung bình là khoảng 1.200 – 1.400 m. Cao nguyên có nhiều khu vực núi đá vôi nằm sát chí tuyến Bắc, có độ dốc khá lớn. Các thung lũng, sông, suối bị chia cắt rất nhiều.
Nhiều mẫu hóa thạch của các loài đã được tìm thấy có tuổi cách đây 700 - 900 triệu năm. Cao nguyên Đồng Văn là một vùng núi đá có tuổi khác nhau từ kỷ Devon cho đến Pecmi, được bao quanh bởi các núi đất. Ở đây có mưa từ tháng 4 đến tháng 9, nhưng thiếu nước vào mùa khô (từ tháng 10 đến tháng 4).

Hiện khu vực cao nguyên đá Đồng Văn là nơi sinh sống của khoảng 360.000 người dân thuộc 19 dân tộc thiểu số khác nhau của Việt Nam, trong đó ngoài người H'Mông, Dao, Tày, Nùng còn có các dân tộc như La Chí, Pu Péo, Pà Thẻn, Lô Lô duy nhất sinh sống tại đây. Từ tháng 4 năm 2010, hồ sơ cao nguyên đá Đồng Văn được đệ trình UNESCO công nhận là công viên địa chất toàn cầu. Đây cũng là công viên địa chất toàn cầu đầu tiên của Việt Nam.
## Tham khảo
Lịch sử Kitô giáo

**Lịch sử Kitô giáo** liên quan đến Kitô giáo và Giáo hội Kitô giáo với các giáo phái khác nhau, từ thế kỷ 1 đến nay.

Công giáo La Mã và Chính thống giáo Đông phương lan rộng ra khắp châu Âu vào thời trung cổ. Kể từ thời kỳ Phục hưng, Kitô giáo đã mở rộng khắp thế giới và trở thành tôn giáo lớn nhất thế giới. Ngày nay có hơn hai tỷ Kitô hữu trên toàn thế giới.

## Giai đoạn sơ khai
Trong lịch sử ban đầu của mình, Kitô giáo đã phát triển từ một tôn giáo Do Thái vào thế kỷ thứ nhất trở thành một tôn giáo phổ biến trên toàn bộ thế giới Hy Lạp-La Mã và hơn thế nữa.

Kitô giáo sơ khai có thể được chia thành 2 giai đoạn riêng biệt: thời kỳ tông đồ, khi các tông đồ đầu tiên còn sống và lãnh đạo Giáo hội, và thời kỳ hậu tông đồ, khi một cấu trúc giám mục sớm phát triển, và sự bắt bớ diễn ra mạnh mẽ. Cuộc đàn áp Kitô giáo của người La Mã đã kết thúc vào năm 324 Constantine Đại đế đã tuyên bố ủng hộ tôn giáo này. Sau đó, ông đã tổ chức Hội đồng đầu tiên của Nicaea vào năm 325, bắt đầu thời kỳ của Bảy công đồng đại kết đầu tiên.

### Thời kỳ tông đồ
Giáo hội Tông truyền là cộng đồng được dẫn dắt bởi các tông đồ, và ở một mức độ nào đó, thân nhân của chính Chúa Giêsu. [3] Trong "Ủy ban vĩ đại" của mình,Chúa Giêsu khi phục sinh đã ra lệnh rằng những lời dạy của ông được truyền bá ra toàn thế giới. Trong khi độ tin cậy lịch sử của Công vụ Tông đồ bị tranh cãi bởi các nhà phê bình, thì Công vụ Tông đồ là nguồn thông tin chính yếu trong giai đoạn này. Công vụ đưa ra một lịch sử của Giáo hội từ ủy ban này để truyền bá tôn giáo giữa dân ngoại đạo [4] và phía đông Địa Trung Hải, được Paul và những người khác thực hiện.

Các Kitô hữu đầu tiên về cơ bản là tất cả các thành phần dân tộc Do Thái hoặc di cư tới vùng Do Thái. Nói cách khác, Chúa Giêsu đã thuyết giảng cho người Do Thái và kêu gọi họ là những môn đệ đầu tiên của ông, xem ví dụ Matthew 10. Tuy nhiên, Ủy ban vĩ đại đặc biệt nhắm vào "tất cả các quốc gia", và một khó khăn ban đầu nảy sinh liên quan đến vấn đề dân ngoại (không -Jewish) chuyển đổi xem họ có phải "trở thành người Do Thái" hay không (thường đề cập đến cắt bao quy đầu và tuân thủ luật ăn kiêng), như là một phần của việc trở thành Kitô hữu. Cắt bao quy đầu đặc biệt được coi là phản cảm bởi người Hy Lạp và Hy Lạp [5] trong khi những người ủng hộ cắt bao quy đầu được dán nhãn là người Do Thái, xem tranh luận về cắt bao quy đầu của người Do Thái để biết chi tiết. Hành động của Peter, khi chuyển đạo cho Cornelius the Centurion, [4] dường như chỉ ra rằng luật cắt bao quy đầu và luật thực phẩm không áp dụng cho người Gentile, và điều này đã được đồng ý tại Hội đồng tông đồ Jerusalem. Các vấn đề liên quan vẫn còn được tranh luận cho đến ngày hôm nay.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Hạ trắng

"**Hạ trắng**" là một ca khúc trữ tình do Trịnh Công Sơn sáng tác năm 1961 (sau bài "Diễm xưa"). Bài hát đã được rất nhiều ca sĩ thể hiện, thành công nhất là: Khánh Ly, Lệ Thu, Tuấn Ngọc, Hồng Nhung, Elvis Phương.

## Chú thích
Trực Lệ

**Trực Lệ** () là một khu vực hành chính ở Trung Quốc, tồn tại từ thời nhà Minh (1368–1644) đến khi bị giải thể vào năm 1928.

*Trực Lệ* nghĩa là "trực tiếp bị kiểm soát" và biểu thị cho vùng đất nằm dưới quyền kiểm soát trực tiếp của triều đình trung ương Trung Hoa. Danh xưng Trực Lệ bắt đầu được sử dụng từ năm 1364 dưới thời Tiểu Minh Vương Hàn Lâm Nhi, lúc đó là giản xưng của Trung thư tỉnh. Đến thời Minh, danh xưng Trực Lệ được chính thức sử dụng để chỉ khu vực kinh đô với Ứng Thiên phủ là trung tâm. Năm 1421, Minh Thành Tổ dời đô về Bắc Bình, sau đó đổi tên thành Bắc Kinh. 

Dưới thời nhà Thanh, Nam Kinh mất vai trò là "kinh đô thứ 2", và Nam Trực Lệ trở thành tỉnh Giang Nam, còn Bắc Trực Lệ trở thành tỉnh Trực Lệ. Vào thế kỷ 18, ranh giới tỉnh Trực Lệ được vẽ lại và trải rộng trên lãnh thổ Bắc Kinh, Thiên Tân cùng các tỉnh Hà Bắc, Tây Liêu Ninh, bắc Hà Nam và một số vùng thuộc Nội Mông ngày nay. Năm 1928, chính phủ Trung Hoa Dân Quốc tách một số phần phía bắc của Trực Lệ sang các tỉnh lân cận, và phần còn lại đổi tên thành Hà Bắc.

## Lịch sử

### Hồng Vũ đế thiết lập Trực Lệ
*Bài chi tiết: [[Nam Trực Lệ]]*

Minh Hồng Vũ nguyên niên (1368), nhà Minh lập thủ đô tại Ứng Thiên phủ (Hồng Vũ năm thứ 11 (1378) gọi là kinh sư, đến thời Vĩnh Lạc sửa thành Nam Kinh, phạm vi ngày nay tại thành phố Nam Kinh). Ban đầu nhà Minh theo chế độ hành chính thời Nguyên, khu vực xung quanh kinh thành là Trung Thư tỉnh, các địa phương khác là Hành Trung thư tỉnh.

Hồng Vũ năm thứ 13 (1380), thừa tướng Hồ Duy Dung bị xử tử, triều đình bãi bỏ Trung Thư tỉnh, các phủ châu xung quanh Ứng Thiên phủ được triều đình trực tiếp quản lý, gọi là **"Trực Lệ"**.

Vĩnh Lạc năm thứ 18 (1421), triều đình dời đô về Bắc Kinh, Trực Lệ được gọi là **"Nam Trực Lệ"**, do Nam Kinh Lục bộ trực tiếp quản lý. Địa phận ngày nay thuộc các tỉnh An Huy, Giang Tô và thành phố Thượng Hải.

### Vĩnh Lạc đế thiết lập Bắc Trực Lệ
*Bài chi tiết: [[Bắc Trực Lệ]]*

Vĩnh Lạc năm thứ 18 (1421), triều đình dời đô đến Bắc Kinh Thuận Thiên phủ (trước đây là Bắc Bình phủ), Bắc Bình đổi tên thành Bắc Trực Lệ, gọi tắt là Bắc Trực, toàn bộ cơ quan tam ty đều bãi bỏ. Địa phận ngày nay thuộc thành phố Bắc Kinh, Thiên Tân, đại bộ phận tỉnh Hà Bắc cùng một phần nhỏ các tỉnh Hà Nam, Sơn Đông.

### Nhà Thanh bãi bỏ Lưỡng Trực Lệ
*Bài chi tiết: [[Trực Lệ tỉnh]], [[Giang Nam tỉnh]]*
Sau khi quân Thanh nhập quan, Nam Trực Lệ đổi tên thành Giang Nam tỉnh (năm 1764 tách thành 2 tỉnh An Huy và Giang Tô), Bắc Trực Lệ đổi thành Trực Lệ tỉnh.

## Tham khảo