open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cao lương đỏ (tiểu thuyết)

***Cao Lương Đỏ*** hay ***Red Sorghum Clan*** là một tác phẩm văn học của nhà văn người Trung Quốc Mạc Ngôn. Tiểu thuyết này đã được chuyển thể thành phim điện ảnh năm 1987 và phim truyền hình năm 2014.

## Nội dung
Bối cảnh câu chuyện là những năm 1920 và 1930 tại miền quê Cao Mật ở miền Nam Trung Hoa. Câu chuyện được kể từ ngôi thứ nhất, với nhân vật chính là bà nội của người kể chuyện. Cô gái trẻ đầy khát vọng yêu đương đã bị gả cho một người đàn ông mắc bệnh phong. Ngày lên kiệu hoa, cô gái đầy chán chường ấy đã gặp và say mê một trong những người phu kiệu khỏe mạnh, mà sau này đã trở thành tư lệnh Dư Chiêm Ngao, người anh hùng phục kích đoàn xe Nhật. Ngày hôm ấy chính anh đã cứu cô khỏi tay bọn cướp.

Hai ngày sau ở nhà chồng, cô thức trắng với con dao trong tay. Ngày thứ ba được trả về, người phu kiệu đã cướp cô chạy vào rừng cao lương đỏ. Ba ngày hạnh phúc trong rừng đã đem lại cho cô một đứa con trai, cha của người kể chuyện.

Năm 14 tuổi, người con trai gia nhập đoàn quân của Dư Chiêm Ngao mà ông vẫn coi là cha nuôi. Người con gái giờ đây đã là người thiếu phụ, ngày ngày vẫn làm bánh đem ra chiến trường khao quân. Trong một lần gánh bánh gặp đúng lúc xe giặc đang đi qua, bà đã hy sinh. Trước khi chết bà nói cho con trai biết về người cha thật sự, và ra đi nhẹ nhàng trên đệm cây cao lương, nơi đã chứng kiến tình yêu và hạnh phúc của bà.
## Chuyển thể
*Cao lương đỏ* đã được chuyển thể thành phim điện ảnh năm 1987, do Trương Nghệ Mưu đạo diễn với hai diễn viên chính Củng Lợi và Khương Văn. Bộ phim đã đoạt giải thưởng Gấu Vàng - giải cao nhất tại Liên hoan phim quốc tế Berlin năm 1988.

Tác phẩm này một lần nữa được chuyển thể thành phim truyền hình năm 2014, Trịnh Hiểu Long đạo diễn, hai diễn viên chính là Châu Tấn và Chu Á Văn.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Thế giới nghệ thuật trong tiểu thuyết của Mạc Ngôn  tại Văn Tuyển.
Gustavus Woodson Smith

**Gustavus Woodson Smith** (30 tháng 11 năm 1821 &ndash; 24 tháng 6 năm 1896), tên tắt là **G.W. Smith**, là sĩ quan quân đội Hoa Kỳ, từng tham chiến Chiến tranh Hoa Kỳ-Mexico, và lên chức đại tướng trong quân đội Liên minh miền Nam thời Nội chiến Hoa Kỳ.

Ông sinh tại Georgetown, Kentucky. Tốt nghiệp trường Võ bị West Point, học nghề kỹ sư xây cất. Sau Chiến tranh Hoa Kỳ-Mexico ông giải ngũ về làm kỹ sư cho chính phủ New York, ủy viên coi về lưu thông đường sá. Khi Nội chiến Hoa Kỳ bùng nổ, Kentucky là một trong các tiểu bang *ranh giới* giữa Liên bang miền Bắc và Liên minh miền Nam. Smith theo tòng quân cho miền Nam, được thăng chức đại tướng.

Khi tướng chỉ huy của ông là Joseph E. Johnston bị bắn trọng thương tại trận Seven Pines, Smith lên cầm chỉ huy Binh đoàn Potomac miền Nam chỉ mới một ngày đã bị căng thẳng thần kinh và phải nhượng chức cho tướng Robert E. Lee ngày 1 tháng 6 năm 1862.

Ông về làm Bộ trưởng Chiến tranh chính phủ miền Nam tại Richmond, Virginia. Năm 1864 ông trở lại chiến trường tại Georgia.

Smith chết tại New York City và mộ chôn tại nghĩa trang Cedar Grove, New London, Connecticut.

## Tham khảo

* Eicher, John H., and Eicher, David J., *Civil War High Commands*, Stanford University Press, 2001, ISBN 0-8047-3641-3.
Vassil Dobrev

**Vassil Dobrev** là 1 nhà Ai Cập học người Pháp chuyên nghiên cứu về Ai Cập cổ đại. Ông là người đầu tiên cho rằng tượng Đại Nhân sư ở Giza được pharaoh Djedefre cho xây dựng để tưởng nhớ cha mình là vua Khufu, vị vua chủ nhân của kim tự tháp lớn Giza sau khi ông qua đời. Dobrev đã mất đến 20 năm nghiên cứu về việc này, ông cho rằng Nhân sư mang đầu vua Khufu ý là Khufu được đồng hoá với thần Mặt trời.

## Tham khảo
Động Hương Tích

**Hương Tích** là một động đẹp, trọng tâm của khu du lịch quốc gia Hương Sơn thuộc huyện Mỹ Đức, tỉnh Hà Tây, nay thuộc thành phố Hà Nội, Việt Nam. Động Hương Tích cách Hà Nội gần 70&nbsp;km về phía Tây Nam.

Trông động như là con rồng chúa đang há miệng vờn ngọc. Tháng ba năm Canh Dần(1770), Chúa Trịnh Sâm từng tham quan động và đặt tên cho động là "Nam Thiên đệ nhất động" tức động đẹp nhất trời Nam. Trong động có pho tượng Phật bà Quan Âm làm bằng đá xanh tạc thời Tây Sơn và các nhũ đá với nhiều hình thù.

## Đường lên động
Động còn có "đường lên trời" và "lối xuống âm phủ". Đường lên trời là một sườn đá dốc càng leo cang cao, lối xuống âm phủ là một cái khe đưa xuống hang sâu dưới đất.

## Không gian động Hương Tích
Động Hương Tích như một cái hàm rồng rộng lớn, thênh thang, hun hút. Bên dưới, bên trên, bên phải, bên trái, cân đối nhau chằn chặn. Hòn thạch nhũ có tên là Đụn Gạo, nằm ở chính giữa, gần lối cửa vào, giống như lưỡi trong miệng rồng. Sâu vào trong cổ họng rồng....
Trong lòng động, nhũ đá trên trần và cả nhũ đá mọc lên từ sàn động đều rất giống với sự vật hiện thực, tưởng như người xưa đã đem những thứ ấy vào đây để thưởng ngoạn, và cất giữ cho muôn đời cho con cháu. Đó là lợn mẹ, lợn con, đụn rơm, đụn gạo, quả bòng trái bưởi, cây bạc, cây vàng, khánh đá, cà sa nhũ Phật...Lại còn có cả dòng sữa mẹ ngày đêm tí tách rơi nhỏ giọt, tặng người vãn cảnh, làm cho lòng hang ẩm mát như được mưa ngoài trời:

::*"Cửa chùa cách một bước chân*

::*Trong mưa ngoài tạnh như ngăn nửa trời"*

Động Hương Tích là đích đến cuối cùng, sau thời gian khá dài leo núi, người hành hương đặt chân vào động như lạc vào cõi bồng lai tiên cảnh. Động gắn liền với rất nhiều bài thơ nổi tiếng:

::*Đường vào Hương Tích lượn quanh*
::*Nước non gấm dệt, màu xanh phủ màn*
::*Người Niệm Phật, khách tham quan*,
::*Suối thanh tịnh rửa nhẹ nhàng trần duyên*...

Động Hương tích đã trở thành nơi thờ phật lớn nhất của di tích Chùa Hương. Nói đến Trẩy hội chùa Hương tức là nói đến chùa trong động này. Chùa có nhiều tượng quý, Đặc biệt là tượng Phật Bà Quan Âm bằng đá xanh, tạc vào thời Tây Sơn Cảnh Thịnh năm thứ hai (1793). Tượng do viên quan võ tên là Nguyễn Huy Nhật cúng tiến. Vào mùa hội tháng giêng, tháng hai hàng năm, động Hương Tích xanh um màn khói hương tỏa ra và rì rào những âm thanh hỗn hợp trầm trầm của khách hành hương.

## Tham khảo
Bầu trời, cảnh bụt,

Thú Hương Sơn ao ước bấy lâu nay.

Kìa non non, nước nước, mây mây,

Đệ nhất động hỏi là đây có phải?

Thỏ thẻ rừng mai chim cúng trái,

Lửng lơ khe Yến cá nghe kinh.

Thoảng bên tai một tiếng chày kình,

Khách tang hải giật mình trong giấc mộng.

Này suối Giải Oan, này chùa Cửa Võng,

Này am Phật Tích, này động Tuyết Quynh.

Nhác trông lên, ai khéo vẽ hình:

Đá ngũ sắc long lanh như gấm dệt.

Thăm thẳm một hang lồng bóng nguyệt,

Chập chờn mấy lối uốn thang mây.

Chừng giang sơn còn đợi ai đây,

Hay tạo hoá khéo ra tay xếp đặt?

Lần tràng hạt niệm "Nam vô Phật",

Cửa từ bi công đức biết là bao.

Càng trông phong cảnh càng yêu!
Thực vật nguyên sinh

**Thực vật nguyên sinh** là những sinh vật đơn bào không có khả năng chuyển động và thực hiện trao đổi chất qua quá trình quang hợp (tự dưỡng) và không phải là thực vật thực sự.

Thực vật nguyên sinh là những sinh vật đơn bào hoặc đa bào. Sự khác biệt với động vật nguyên sinh là chúng có thành xenlulôzơ, có lục lạp, không có khả năng di chuyển, tự dưỡng quang hợp.
Ví dụ: Tảo lục đơn bào,tảo lục đa bào, tảo đỏ...
## Sinh học

Các loài của giới Chromista là sinh vật nhân chuẩn đơn bào và đa bào.

## Phát sinh loài

## Hình ảnh

Tập tin:Xanthoria parietina.001 - A Coruña.jpg
Tập tin:Laminaria.jpg


## Tham khảo

## Liên kết [[Ngoài vòng pháp luật 2|ngoài]]
*Bài giảng về Động vật bậc thấp (tiếng Việt)
Tổng tuyển cử Thái Lan 2007

Tổng tuyển cử tại Thái Lan năm 2007 diễn ra vào ngày 23 tháng 12 để bầu chọn 480 đại biểu quốc hội trong hơn 5.000 ứng cử viên (thuộc 39 đảng chính trị cũng như các ứng cử viên độc lập). Đây là cuộc bầu cử lập pháp đầu tiên kể từ khi xảy ra đảo chính lật đổ Chính phủ do người dân Thái Lan bầu lên (do ông Thaksin Shinawatra làm Thủ tướng) và Hội đồng An ninh Quốc gia quyết định tạm ngừng hiệu lực của Hiến pháp ngày 19 tháng 9 năm 2006.

Theo luật bầu cử, các cử tri (khoảng 40 triệu) sẽ bầu trực tiếp 400 ghế quốc hội, 80 ghế còn lại sẽ phân bổ cho các đảng theo tỷ lệ phiếu bầu.

Trong cuộc bầu cử lần này, Đảng Người Thái yêu người Thái (của cựu Thủ tướng Thaksin Shinawatra) không được phép tham dự. Nhưng nhiều thành viên của đảng này đã thành lập Đảng Sức mạnh Nhân dân *(Palang Prachachon, *'PPP*')*

## Kết quả

## Chú thích
Chuột nhảy gerbil

**Chuột nhảy gerbil**, tên khoa học ***Gerbillinae***, là một phân họ động vật có vú nhỏ thuộc bộ Gặm nhấm. Phân họ Chuột nhảy bao hàm 110 loài sống ở Châu Phi, Ấn Độ và Châu Á, bao hàm các loài chuột cát và các loài thuộc chi meriones; tất cả chúng đều có thể thích nghi với kiểu khí hậu khô hạn. Phần lớn chúng là động vật hoạt động tích cực vào ban ngày và nghỉ ngơi vào ban đêm (một số loài - bao hàm loài chuột nhảy thuần hóa - lại hoạt động vào ban đêm), và phần lớn chúng cũng là động vật ăn tạp.

Cái tên "gerbil" bắt nguồn từ cái tên *jerboa*, cả hai đều mang nghĩa là "chuột nhảy" dù jerboa và gerbil thuộc hai họ khác nhau và chúng chỉ sống trong cùng một kiểu môi trường sinh thái.

Loài chuột nhảy Mông Cổ, *[[Meriones unguiculatus]]*, còn có tên là Chuột nhảy mang vuốt, là một loài chuột nhảy khỏe mạnh, hiền lành và là một vật nuôi thông dụng. Nó được mang từ Trung Hoa sang Pháp vào thế kỷ 19 và sau đó trở thành một thú nuôi thông dụng. Sau đó nó được mang đến Hoa Kỳ vào năm 1954 bởi Dr. Victor Schwentker để nghiên cứu.

Chuột nhảy có chiều dài cơ thể tính từ đầu tới chóp đuôi là từ 15 đến 30 phân (6 - 12 inch), trong đó độ dài đuôi chiếm một nửa giá trị này. Loài chuột nhảy Lớn *Rhombomys opimus* - có nguồn gốc từ Turkmenistan - thì có thể dài đến 40 phân (16 inch). Cân nặng trung bình của một con chuột nhảy trưởng thành là 2,5ounce.

## Tập tính và hành vi

Chuột nhảy là loài động vật xã hội, sống thành bầy đàn trong tự nhiên. Nó dựa vào thính giác để nhận diện các thành viên khác trong bầy đàn, và chúng sẽ tấn công và thường giết chết những đồng loại mang mùi "lạ". Đó là lý do tại sao khi đem một thành viên "lạ" vào một bầy chuột nhảy, người ta thường phải sử dụng phương pháp "chia thùng chứa".

## Chú thích

## Tham khảo
Khu tự trị (Trung Quốc)

**Khu tự trị của Trung Quốc** (phồn thể: 自治區, giản thể: 自治区, bính âm: *zìzhìqū*, Hán-Việt: *tự trị khu*) là các đơn vị hành chính tương đương tỉnh và là nơi các sắc tộc thiểu số ở Trung Quốc có số lượng lớn trong đó có một sắc tộc thiểu số nào đó có số lượng vượt trội. Theo hiến pháp Trung Quốc, các khu tự trị có quyền lập pháp cao hơn so với các tỉnh, song trên thực tế chính quyền các khu này không có nhiều quyền lực hơn so với chính quyền các tỉnh.

Hiện Trung Quốc có 5 khu tự trị là:
*Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây
*Khu tự trị dân tộc Duy Ngô Nhĩ Tân Cương
*Khu tự trị dân tộc Hồi Ninh Hạ
*Khu tự trị Nội Mông Cổ
*Khu tự trị Tây Tạng.

## Xem thêm
* Tỉnh Trung Quốc
* Châu tự trị Trung Quốc
* Huyện tự trị Trung Quốc

## Tham khảo
Quan Đông (định hướng)

**Quan Đông** có thể là phiên âm Hán-Việt của:
*Tên gọi khác của vùng Đông Bắc Trung Quốc.
*Vùng Kantō của Nhật Bản.
*Tô giới Quan Đông Châu của Nhật Bản tại Đông Bắc Trung Quốc.
*Tên một Tổng quân của Lục quân Đế quốc Nhật Bản - Quân Quan Đông.
Non Nước

**Non Nước** có thể là:
*Núi Non Nước ở Ninh Bình
*Núi Non Nước một tên gọi của Ngũ Hành Sơn quận Ngũ Hành Sơn Đà Nẵng
*Bãi tắm Non Nước ở Đà Nẵng
*Cầu Non Nước bắc qua sông Đáy
*Chùa Non Nước ở Sóc Sơn, Hà Nội
Đảng Sức mạnh Nhân dân (Thái Lan)

**Đảng Sức mạnh Nhân dân** (*Palang Prachachon*; **PPP**) là một chính đảng Thái Lan. Lãnh đạo đảng này là Somchai Wongsawat (tạm quyền); Tổng bí thư đảng này là Surapong Suebwonglee và người phát ngôn của đảng là Kuthep Saikrajarng.

Ngày 29 tháng 7 năm 2007, một số cựu đảng viên của Đảng Thai Rak Thai đã đồng ý đã tranh đua trong cuộc tổng tuyển cử năm 2007 với tư cách là ứng cử viên của Đảng Sức mạnh Nhân dân. Điều này là do Đảng Thai Rak Thai đã bị giải tán bởi Tòa án Hiến pháp Thái Lan vào ngày 30 tháng 5 năm 2007 và tiếp sau đó là việc cấm tham gia chính trị đối với các nhà chính trị cựu đảng viên đảng này như Newin Chidchob, Buriram và cựu lãnh đạo TRT Thaksin Shinawatra. Nhiều cựu thành viên khác của TRT cũng đã thành lập đảng phái riêng của họ, trong đó có Đảng Ruam Jai Thai và Đảng Puea Pandin.

Cựu Thị trưởng Bangkok Samak Sundaravej và cựu Bộ trưởng Nội các của TRT Surapong Suebwonglee đã được bầu làm lãnh đạo đảng và tổng bí thư đảng vào ngày 24 tháng 8, 2007.

Tháng 9 năm 2008, ông Somchai Wongsawat - người của Đảng Sức mạnh Nhân dân - đã được quốc hội bầu làm thủ tướng Thái Lan. Nhưng ông này chỉ giữ chức được chưa đầy 3 tháng vì ngày 2 tháng 12 năm 2008, Tòa án Hiến pháp Thái Lan phán quyết rằng Đảng Sức mạnh Nhân dân đã có hành vi gian lận trong bầu cử và phán quyết giải thể đảng này.

Cụ thể, vụ việc bắt đầu từ đầu năm 2008 khi cựu chủ tịch quốc hội Yongyuth Tiyapairat bị cáo buộc mua phiếu bầu trong cuộc bầu cử tháng 12 năm 2007. Ông Yongyuth bị kết tội sau đó và bị cấm hoạt động chính trị trong 5 năm. Vì ông Yongyuth là thành viên ban lãnh đạo của đảng Sức mạnh Nhân dân nên vai trò của đảng này trong vụ mua phiếu bầu tiếp tục bị điều tra. Kết cục là đảng Sức mạnh Nhân dân bị phán quyết giải thể, điều mà những người ủng hộ chính đảng này nói là một cuộc "đảo chính thầm lặng".

Một số đảng viên của Đảng Sức mạnh Nhân dân đã lập đảng mới là Puea Thai sau khi đảng của mình bị giải thể. Một số đảng viên khác trong phái "Những người bạn của Newin" thì chạy sang ủng hộ đảng Dân chủ, đảng đối lập với đảng Sức mạnh Nhân dân lúc trước. Cùng lúc đó, nhiều đảng nhỏ có trong liên minh cầm quyền với đảng Sức mạnh Nhân dân xưa kia cũng rời bỏ phe thân cựu thủ tướng Thaksin Shinawatra này để chạy sang ủng hộ đảng Dân chủ, hậu thuẫn chủ tịch đảng này là ông Abhisit Vejjajiva lên làm thủ tướng mới của Thái Lan.

## Tham khảo
The Nation (Thái Lan)

***The Nation*** là một nhật báo giấy khổ rộng bằng tiếng Anh được thành lập năm 1971, xuất bản ở Bangkok, Thái Lan, và thuộc sở hữu của Nation Multimedia Group. Phương châm của báo này được mô tả là kịch liệt phê phán chính phủ của ông Thaksin Shinawatra, và trung thành và ủng hộ cao độ đối với hội đồng quân sự Hội đồng An ninh quốc gia.

*The Nation* là một thành viên của Asia News Network. Đây là một trong hai tờ nhật báo bằng tiếng Anh ở Bangkok, tờ kia là *[[Bangkok Post]]*.

## Lịch sử
*The Nation* đã được các nhà báo thành lập năm 1971 với tên gọi *The Voice of the Nation*. Tên gọi này cuối cùng đã được rút ngắn lại như hiện nay.

Tờ báo này đã thay đổi đáng kể năm 1991, khi nhiều nhà báo Thái từ tờ *Bangkok Post* chuyển sang làm cho *The Nation*.
## Tham khảo
Bangkok Post

***Bangkok Post*** là một nhật báo giấy khổ rộng bằng tiếng Anh xuất bản ở Bangkok, Thái Lan. Ấn bản đầu tiên được ra mắt ngày 1 tháng 8 năm 1946. Tờ báo này có 4 trang và có giá 1 baht.

Tờ báo này đã được thành lập bởi Alexander MacDonald, một cựu nhân viên OSS, và phụ tá người Thái của mình là Prasit Lulitanond. Vào thời điểm này, Thái Lan là quốc gia Đông Nam Á duy nhất có Đại sứ quán của Liên Xô và do đó người ta cho rằng Đại sứ Mỹ cảm thấy cần phải có một tờ báo độc lập nhưng thân Mỹ thể hiện quan điểm của mình. Do đó, một vài nguồn cho rằng tài chính được cấp trực tiếp từ Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ hay có thể từ chính OSS. 

Tuy vậy, dưới sự quản lý của MacDonald, tờ *Bangkok Post* khá độc lập và sử dụng nhiều phóng viên trẻ, trong đó có Peter Arnett và T. D. Allman, những người trở nên nổi tiếng sau này.

## Tham khảo
Phương trình Clausius-Clapeyron

**Phương trình Clapeyron** là phương trình được thiết lập bởi kĩ sư và nhà vật lý học người Pháp Benoît Paul Émile Clapeyron (1799-1864), cho phép tính năng lượng chuyển pha L theo thể tích mol của một chất tinh khiết ở hai pha cân bằng của chất này. Nói chung, ta thường xét đến cân bằng giữa hai pha lỏng- khí hoặc rắn-khí và ta thu được một biểu thức thể hiện sự biến thiên của áp suất của hệ theo nhiệt độ của hệ như sau:

:\frac{\mathrm{d}P}{\mathrm{d}T} = \frac{L}{T\,\Delta V} 

 
:Trong đó \Delta V là hiệu thể tích mol của chất tinh khiết ở hai pha cân bằng đang xét và L là năng lượng chuyển pha của chất theo mol.

Công thức này được áp dụng một cách rất hiệu quả trong việc xét các cân bằng rắn-lỏng.Thật vậy, nhờ có công thức này mà ta có thể giải thích được tại sao ở một nhiệt độ không đổi, sự tăng áp suất làm tan chảy nước đá và một cách tổng quát hơn là sự giải thích tại sao hai pha cơ bản của nước là thể rắn và thể lỏng có thể cùng tồn tại ở những điều kiện áp suất và nhiệt độ khác nhau.

Công thức Clapeyron chỉ áp dụng được với những quá trình chuyển pha bậc một. Với những quá trình chuyển pha bậc hai, ta phải sử dụng đến công thức Ehrenfest.

## Tham khảo
Mã tấu

**Mã tấu** (phương ngữ miền bắc còn gọi là **Phớ**) là một loại vũ khí tồn tại từ rất lâu đời ở các nước Châu Á, tuy nhiên ngày nay các nước Âu-Mỹ cũng sử dụng mã tấu.

Mã tấu là cách gọi của một loại gươm truyền thống, nó có hình dạng là một thanh gươm dài có độ cong vừa phải, sắc một lưỡi, đa phần là cứng chứ không mềm như kiếm, phần chuôi cầm bằng gỗ để giảm trọng lượng (khác với kiếm và đao vì hai loại này phần chuôi thường làm bằng kim loại).

Mã tấu là vũ khí tích hợp chuyên dụng của kỵ binh trong điều kiện chiến đấu trên lưng ngựa. Do mã tấu có sống đao khá dày và bén một lưỡi nên tăng độ cứng cho vũ khí và tăng lực chém khi kết hợp với đà phi của ngựa - chữ *"mã"* là để chỉ ngựa (kỵ binh). Do sức sát thương cao, bền và dễ chế tạo nên mã tấu được trang bị rất phổ biến trong quân đội thời trung đại và một số đội quân hiện đại vẫn dùng để tăng khả năng chiến đấu cận chiến của bộ binh.

Một số người thường gọi kiếm Nhật Bản là mã tấu, nhưng điều này chưa hẳn đúng bởi ví dụ ở Việt Nam vào thời Trần có một loại đao to bản có sức sát thương lớn cũng được gọi là mã tấu. Ngày nay, ít người còn phân biệt rõ ràng giữa kiếm và mã tấu, nói chung để phân biệt chỉ có thể dựa vào hình dáng, kiếm thì thẳng còn mã tấu thì cong.

Kiếm Nhật (katana) là một thanh đao chứ không phải mã tấu vì kiếm Nhật lưỡi mỏng. Mã tấu tiêu chuẩn là phải dày, nặng, tạo lực chém cao nhất khi bổ-quét ngang và sống phải dày để chịu lực trong điều kiện chiến đấu khắc nghiệt (mài mòn, cùn lưỡi).

Văn hoá chiến tranh Âu-Mỹ không có từ ngữ nào nói về vũ khí có hình dạng của mã tấu. Machete (dao quắm) và scimitar (loan đao) của người Hồi giáo là mã tấu.

## Mã tấu và đao trong võ cổ truyền
Ngày nay còn có nhiều môn sinh võ cổ truyền lẫn lộn giữa đao và mã tấu.

Đao có một bề bén và lưỡi cong gọi là yêu đao (腰刀). Khi đao có lưỡi bản rộng thì được gọi là đại đao (大刀). Hiện nay vẫn còn có người Việt nhầm lẫn gọi siêu đao (超刀) là đại đao (大刀) theo lối các trường phái võ thuật Trung Hoa thường gọi.

Mã tấu thuộc về loại trường đao (長 刀), có lưỡi bản rộng hơn và cân lượng nặng hơn đao; cán dài khoảng 40&nbsp;cm tới 60&nbsp;cm. Đó là loại binh khí phôi thai từ hổ đầu đao (虎頭刀).

Khi xưa người Trung Hoa dùng loại đao bản rộng này để đánh trên ngựa nên gọi là mã đao (馬刀), người Việt Nam đọc chệch ra là mã tấu; về sau này, mã tấu được sử dụng đánh dưới đất và còn được gọi là trảm mã đao (斬馬刀). Hoàn đao (環刀), bối đao (背刀), quỷ đầu đao (鬼頭刀), v.v. của Trung Hoa thuộc về loại mã tấu

Trảm mã đao thời kỳ nhà Tống năm 1072. Loại đao dài này dùng trong chiến trận cổ, để chặt chân ngựa, và thảo phạt tướng lĩnh mặc giáp trụ nặng. Chuôi đao dài 37&nbsp;cm, lưỡi đao dài 114&nbsp;cm. Trảm mã đao là loại đao dài nặng, là tiền đề cho miêu đao rất nổi tiếng của các môn phái võ thuật Bắc Trung Hoa sau này. Và cũng là tiền đề cho kiếm Nhật Bản (Katana) về sau, thế kỷ 16 – 17.

Mã tấu được sử dụng bằng một tay hoặc bằng hai tay, trong khi đao chỉ được sử dụng bằng một tay.

## Chú thích

## Liên kết ngoài
Enzo Francescoli

**Enzo Francescoli Uriarte** (sinh 12 tháng 11 năm 1961 tại Montevideo) là cựu cầu thủ bóng đá người Uruguay, giải nghệ năm 1997. Ông hiện giờ là Phó chủ tịch các đài truyền hình GOL TV và Tenfield.

## Sự nghiệp
Sự nghiệp cầu thủ của ông chính thức bắt đầu với câu lạc bộ Uruguay Montevideo Wanderers. Francescoli khoác áo đội tuyển quốc gia tại các World Cup 1986 và 1990. Ông chơi vài năm cho River Plate của Argentina. Francescoli cũng từng chơi cho các câu lạc bộ Racing Club de Paris (hồi đó là *Matra Racing Paris*), Marseille của Pháp, Cagliari và Torino của Ý.

Francescoli nổi tiếng về khả năng chơi bóng khéo léo và uyển chuyển. Những phẩm chất này đã ảnh hưởng tới phong cách chơi bóng của tiền vệ Pháp Zinedine Zidane sau này. Zidane coi Francescoli là thần tượng thời niên thiếu của mình và đặt tên một trong những con trai của anh là Enzo.

Francescoli có biệt danh *El Principe* (*[[tiếng Tây Ban Nha]]*) hoặc *Le Prince* (*[[tiếng Pháp]]*), nghĩa là *Hoàng tử*.

Ông là một trong vài cầu thủ nước ngoài được phần lớn các cổ động viên bóng đá Argentina hâm mộ.
Ông được Pelé xếp trong danh sách 125 cầu thủ còn sống vĩ đại nhất vào tháng 3 năm 2004.

## Danh hiệu
### Tập thể
* Copa América (3 lần): 1983, 1987, 1995
* Vô địch Copa Libertadores: 1996
* Vô địch Supercopa Sudamericana: 1997
* Vô địch Pháp: 1990
* Vô địch giải mở Argentina (3 lần): 1994, 1996, 1997
* Vô địch giải đóng Argentina: 1997
* Vô địch giải trẻ Nam Mỹ: 1981
* Nehim Cup: 1983

### Cá nhân
* Cầu thủ xuất sắc nhất Nam Mỹ (2 lần): 1984, 1995
* Cầu thủ xuất sắc nhất Argentina (2 lần): 1986, 1996
* Vua phá lưới Argentina (4 lần): 1985, 1986, 1994, 1996
* Cầu thủ nước ngoài xuất sắc nhất Pháp: 1990
## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Enzo Francescoli - một trong 10 người hùng của Copa América do Midfield Dynamo bình chọn
Vladimir Iosifovich Levenshtein

**Vladimir Iosifovich Levenshtein** (Tiếng Nga: Владимир Иосифович Левенштейн) (20 tháng 3 năm 1935 - 6 tháng 9 năm 2017) là nhà khoa học Nga. Lĩnh vực mà ông quan tâm là Lý Thuyết Thông tin và Mã Sửa Lỗi. Ngoài những đóng góp khác cho khoa học người ta biết đến ông nhiều nhất qua Thuật toán tính khoảng cách Levenshtein, được ông nghiên cứu và phát triển vào năm 1965.

Levenshtein tốt nghiệp trường Đại học Tổng hợp Quốc gia Moskva Khoa Toán cơ vào năm 1958 và làm việc tại việc tại Viện toán ứng dụng Keldysh ở Moscow cho đến ngày nay. Ông là thành viên của hiệp hội Lý Thuyết Thông tin của IEEE(IEEE Information Theory Society).

Trong sự nghiệp của mình ông được trao thưởng huân chương IEEE Richard W. Hamming vào năm 2006: "Cho những đóng góp của ông trong lĩnh vực Lý Thuyết Thông tin và Mã Sửa Lỗi, cụ thể là việc phát minh ra khoảng cách Levenshtein."

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Trang nhà của Levenstein  - bằng tiếng Nga, xem ảnh của ông 
*Tháng ba năm 2003 [Ảnh của Levenshtein](http://www.uni-bielefeld.de/(en)/ZIF/FG/2002Combinatorics/02-reception.html) tại hội nghị chuyên ngành.
* Ảnh khác picture lấy cùng một nguồn
* Ảnh trong buổi nhận giải thưởng của IEEE
While Your Lips Are Still Red

"**While Your Lips Are Still Red**" là bài hát do Tuomas Holopainen và Marco Hietala của ban nhạc Phần Lan Nightwish sáng tác vào năm 2007. Bài hát do Holopainen, Hietala, và Jukka Nevalainen trình bày cho phần kết của bộ phim Lieksa!, một bộ phim của đạo diễn người Phần Lan Markku Pölönen. Bài hát nằm trong đĩa đơn Amaranth của Nightwish, đã được phát hành vào ngày 22 tháng 8 năm 2007 với vai trò là đĩa đơn trong album thứ sáu mang tên Dark Passion Play.

Cụm từ *kiss while your lips are still red* (*hãy hôn khi làn môi vẫn còn đỏ thắm*) được sử dụng xuyên suốt bài hát ám chỉ sắc màu đôi môi của con người cũng sẽ nhanh chóng phôi phai như khi người ta chết. Cụm từ chỉ đơn giản đánh tiếng *hãy hôn đi ngay khi bạn còn có thể* hay *hãy tận hưởng tình yêu khi bạn vẫn có thể*.

Video clip chính thức của bài hát có trích một đoạn từ bộ phim Lieksa!, Hietala hát và Holopainen bè sau. Video clip của bài hát đã được phát hành trên trang YouTube vào ngày 14 tháng 6 năm 2007.

"While Your Lips Are Still Red" không chính thức là bài hát của nhóm Nightwish, nhưng Holopainen cũng tuyên bố rằng anh không hài lòng khi các bản phát hành chỉ ghi tên anh. Trang mạng của nhóm đã tuyên bố rõ rằng bài hát được viết bởi Tuomas Holopainen kiêm keyboard, Marco Hietala hát chính và Jukka Nevalainen đánh trống. ngoài ra bài hát không có thêm bất kỳ tay guitar hay nữ ca sĩ nào. Video clip chỉ ghi tên Holopainen và Hietala, không ghi tên Nevalainen. Những tiếng thì thầm được thể hiện bởi Tuomas Holopainen.

## Video
MV chính thức của bài hát có chứa các clip từ bộ phim Lieksa!, Hietala hát, và Holopainen đi bộ phía sau. Video đã được phát hành trên YouTube vào ngày 14 tháng 6 năm 2007. Ngày 26 tháng 3 năm 2015, video được đăng tải lại một lần nữa.

## Thể hiện
*Marco Hietala - soạn nhạc, hát, acoustic bass guitar
*Tuomas Holopainen - soạn nhạc, viết lời, keyboard, hát đệm
*Jukka Nevalainen - trống, bộ gõ

## Đánh giá và bình luận
*'While Your Lips Are Still Red – Nightwish'  Song Review on Stray Poetry

## Tham khảo
NHK

là tổ chức phát sóng công cộng quốc gia thuộc sở hữu của chính phủ Nhật Bản.

## Lịch sử
NHK được thành lập đúng dịp đầu năm mới 1926 theo mô hình của đài truyền hình BBC của Anh bởi sự hợp nhất của đài Phát thanh Tokyo (thành lập năm 1924) và các đài của thành phố Nagoya và Ōsaka. Chương trình phát thanh đầu tiên của Nhật được phát sóng năm 1925; chương trình truyền hình đầu tiên ra mắt công chúng năm 1953; và chương trình truyền hình màu bắt đầu năm 1960.

## Băng tần
NHK có 2 băng tần truyền hình đặt mặt đất (NHK General TV và NHK Educational TV), 2 kênh truyền hình vệ tinh: NHK BS1 (nay là NHK BS) và NHK BS Premium; 2 kênh truyền hình UHD (độ phân giải siêu cao): NHK BS4K (nay là NHK BSP4K) và NHK BS8K (phát sóng ngày 1/12/2018), 2 kênh radio (NHK Radio 1, NHK Radio 2, và NHK FM).

NHK cũng cung cấp dịch vụ phát thanh truyền hình quốc tế là NHK World-Japan. NHK World-Japan gồm có các kênh NHK World TV, NHK World Premium, và phát thanh sóng ngắn Radio Japan (RJ). World Radio Japan cũng phát một số chương trình trên Internet.

## Tranh cãi và chỉ trích

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*
Delphi (định hướng)

**Delphi** có thể chỉ đến một trong những khái niệm sau:

**Địa lý**
* Delphi, di chỉ khảo cổ của Hy Lạp.
* Lời sấm truyền đền Delphi, hay Pythia
* Ngọn núi Delphi ở Skopelos, Hy Lạp
* Thành phố Delphi ở miền Bắc bang Indiana, Mỹ
* Delphi, Thụy Điển, ngoại ô của Lund, Thụy Điển

**Tin học**
* Borland Delphi hay *Delphi Integrated Development Environment*, một ngôn ngữ lập trình và một môi trường phát triển phần mềm.
Anastacia

**Anastacia** (tên khai sinh: **Anastacia Lyn Newkirk**, sinh ngày 17 tháng 9 năm 1968) là ca sĩ và nhạc sĩ người Mỹ.
Album đầu tay của cô, Not That Kind (2000), thành công trên trường quốc tế; ở châu Âu và châu Úc, đĩa đơn "I'm Outta Love" trong album trở thành bài hát bán chạy nhất trong năm đó. Trao giải thưởng như "Nữ nghệ sĩ nhạc pop có đĩa nhạc bán chạy nhất thế giới" những năm 2001, thành công thương mại của cô tiếp tục với album năm 2001 Freak of Nature.

Anastacia sinh ra ở Chicago, Illinois. Người cha quá cố của cô Robert Newkirk (gốc Ukraina) là một ca sĩ câu lạc bộ và mẹ cô Diane Hurley (người gốc Ireland) là một nữ diễn viên trên sân khấu Broadway. Sau khi cha cô (một người đau khổ rối loạn lưỡng cực) rời bỏ gia đình Newkirk, họ chuyển đến thành phố New York khi cô đến tuổi thiếu niên. Sau đó, cô theo học tại trường của trẻ em chuyên nghiệp ở Manhattan.

## Danh sách album
**[[Not That Kind]]* (1999)
**[[Freak of Nature]]* (2001)
**[[Anastacia (album)|Anastacia]]* (2004)
**[[Heavy Rotation]]* (2008)
**[[It's a Man's World]]* (2012)
**Resurrection* (2014)
**Evolution* (2017)

## Tham khảo
Kha Sơn

**Kha Sơn** là một xã ở phía đông nam của tỉnh Thái Nguyên, Việt Nam.

## Địa lý
Xã Kha Sơn có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp tỉnh Bắc Ninh
*Phía tây giáp xã Điềm Thụy và tỉnh Bắc Ninh
*Phía nam giáp tỉnh Bắc Ninh
*Phía bắc giáp xã Phú Bình và xã Tân Thành

Xã Kha Sơn có diện tích 37,85&nbsp;km², dân số năm 2025 là 42.240 người. Khu vực nằm trong khu vực quy hoạch phát triển công nghiệp, dịch vụ, nhà ở đô thị theo quy hoạch tỉnh và địa phương. Trên địa bàn có khu công nghiệp Phú Bình, cụm công nghiệp Kha Sơn, cụm Công nghiệp Lương Phú - Tân Đức; các hoạt động thương mại, dịch vụ phát triển mạnh. Hạ tầng giao thông trên địa bàn xã có các tuyến đường quốc lộ 37, đường Vành đai V vùng Thủ đô và các tuyến đường tỉnh 261C, 261D, 261E, 269B. 

Trên địa bàn xã có hệ thống sông Máng, một kênh tưới tiêu nhân tạo được xây dựng từ thời Pháp thuộc chảy qua.

## Lịch sử
Đây là xã có truyền thống cách mạng, mở đầu cho phong trào đấu tranh chống thực dân Pháp. Kha Sơn được coi là khu ATK 2 (An toàn khu) trong thời kỳ Chiến tranh Đông Dương. Nơi đây có cụm di tích lịch sử được nhà nước công nhận như: Đình Kha Sơn Thượng, Chùa Mai Sơn, Đình Kha Sơn Hạ, Rừng Mấn, Nền nhà ông Cao Nhật.

Tháng 6 năm 2025, xã Kha Sơn được thành lập trên cơ sở nhập toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của xã Kha Sơn (diện tích tự nhiên là 10,20 km²; dân số là 10.663 người); xã Lương Phú (diện tích tự nhiên là 4,61 km²; dân số là 5.681 người); xã Tân Đức (diện tích tự nhiên là 10,49 km²; dân số là 10.685 người); xã Thanh Ninh (diện tích tự nhiên là 4,98 km²; dân số là 6.501 người) và xã Dương Thành (diện tích tự nhiên là 7,57 km²; dân số là 8.710 người) của huyện Phú Bình. Trụ sở làm việc của xã nằm tại trụ sở xã Lương Phú cũ.

## Hành chính
Đến năm 2009, xã Lương Phú được chia thành 12 xóm: Việt Ninh, Chiềng, Lương Trình, Lương Thái, Lương Tạ 1, Lương Tạ 2, Lân, Mảng, Phú Lương, Phú Mỹ, Phú Hương, Đồng Mỵ.

Đến năm 2009, xã Dương Thành được chia thành 20 xóm: Đảng, Núi 1, Núi 2, Núi 3, Núi 4, Nguộn, Tiến Bộ, Quyết Thắng, Phú Dương 1, Phú Dương 2, Phẩm 1, Phẩm 2, Phẩm 3, Phẩm 4, Giàng, An Ninh, An Thành, Trung Thành, Phú Thành, Xuốm.

Đến năm 2009, xã Kha Sơn được chia thành 18 xóm: Tây Bắc, Soi, Tân Thành, Mai Kha, Chợ Đồn, Kha Nhi, Tg Tâm, Hoà Bình, Sy, Ka, Trại Điện, Kha Bình Lâm, Đầu Cầu, Trại, Bình Định, Phú Lâm, Ngô Trù, Cầu Ca.

Đến năm 2009, xã Tân Đức được chia thành 17 xóm: Quẫn, Ngò Thái, Lũa, Ngọc Sơn, Tân Lập, Tân Ngọc, Ngọc Lý, Vàng, Trại Vàng, Phúc Thịnh, Lềnh, Quại, Diễu Cầu, Diễu, Ngoài, Viên, Tân Thịnh.

Đến năm 2009, xã Thanh Ninh được chia thành 14 xóm: Nam Hương 1, Nam Hương 2, Nam Hương 3, Đồng Phú, Vân Đình, Tiền Phong, Quán, Đồng Trong, Phú Yên, Hòa Bình 1, Hòa Bình 2, Phú Thanh 1, Phú Thanh 2, Đồi Thông.

## Văn hoá-Xã hội
Trên địa bàn xã Dương Thành cũ có đền Đót ở chân núi Đót thuộc xóm Núi và có liên quan đến truyền thuyết từ thời Hùng Vương.

Ở làng Phẩm có nghề nuôi ngựa bạch, tính tổng thì cả xã Dương Thành cũ từng có khoảng 600 con ngựa bạch.

## Chú thích

## Xem thêm
Trình tự acid nucleic

Trong di truyền học, một **trình tự axit nucleic**, **trình tự ADN** hay **trình tự di truyền** là chuỗi các ký tự liên tiếp nhau nhằm biểu diễn cấu trúc chính của một dải hay phân tử ADN thực hoặc tổng hợp, mà có khả năng mang thông tin về gen và di truyền.

Để tương ứng với bốn loại nucleotide, người ta dùng 4 ký tự để phân biệt *A*, *X* (dùng ở Việt Nam, chữ *C* được dùng ở các tài liệu tiếng Anh), *G*, và *T*- tương ứng với tên của 4 gốc '''A'''denin, '''X'''itosin (**''C**ytosine*), [[guanine|*'G**uanin]], [[thymine|**T**imin]] được liên kết hóa trị với mạch chính phosphor. Trong trường hợp chung, các chuỗi được ghi lên kế nhau không có khoảng trống (''gap'') chèn vào, ví dụ chuỗi AAAGTXTGAX, đi từ đầu 5' đến 3' tính từ trái sang phải. Nếu có khoảng trống, người ta dùng ký hiệu gạch ngang (-) để làm đại diện, ví dụ ATX-G--X. Bất cứ chuỗi ký tự nào của các nucleotide mà dài hơn 4 đều có thể gọi là trình tự ADN. Mặt khác, tùy vào chức năng sinh học, và ngữ cảnh, mà một trình tự có thể mang [[mã di truyền|mang mã]] hoặc [[DNA không mang mã|không mang mã]] (''noncoding DNA''). Các trình tự ADN cũng có thể chứa "[[DNA rác]]" (''junk DNA'').

Việc xác định trình tự DNA là tâm điểm của [[dự án bản đồ gene người]] . Các trình tự/chuỗi này có thể được trích rút ra từ dữ liệu thô trong sinh học thông qua quá trình gọi là [[Phương pháp Dideoxy|Phương pháp sắp xếp chuỗi DNA]] (''DNA sequencing'').

Trong một số trường hợp, trong chuỗi có thể xuất hiện các ký tự khác A, T, X, và G. Chúng biểu diễn cho sự đại diện không rõ ràng, có nghĩa là tại vị trí đó, có thể có hơn một loại nucleotide. Đây là quy ước của **Hiệp hội Hóa học thuần túy và Hóa học ứng dụng Quốc tế*' ([[IUPAC]] - *International Union of Pure and Applied Chemistry''):

        A = adenine           
        C = cytosine            
        G = guanine             
        T = thymine           
        R = G A (purine)        
        Y = T C (pyrimidine)    
        K = G T (keto)    
        M = A C (amino)
        S = G C (strong bonds)
        W = A T (weak bonds)
        B = G T C (all but A)
        D = G A T (all but C)
        H = A C T (all but G)
        V = G C A (all but T)
        N = A G C T (any)

## Xem thêm
*  Di truyền học
* DNA
* DNA motif
* Single nucleotide polymorphism (SNP)

## Tham khảo

http://seqcore.brcf.med.umich.edu/doc/educ/dnapr/sequencing.html
Kandahar

**Kandahār**, hay **Qandahār**, (tiếng Pashto: کندهار; tiếng Ba Tư: قندهار) là thành phố lớn thứ hai của Afghanistan, với dân số 450.300 người (theo con số ước tính năm 2006). Đây là thủ phủ của tỉnh Kandahar nằm bên sông Arghandab, có độ cao khoảng 3.297 foot (1.005 m) trên mực nước biển. Thành phố này được nối bằng các xa lộ với Herat về phía tây, Ghazni và Kabul về phía đông, Tarin Kowt về phía bắc, và Quetta ở Pakistan về phía nam.

Kandahar là một trung tâm lớn về mua bán cừu, lông cừu, bông vải, lụa, nỉ, ngũ cốc, trái cây tươi và trái cây khô và thuốc lá. Khu vực này sản xuất các loại trái cây ngon, đặc biệt là quả lựu và nho. Thành phố có những nhà máy đóng hộp, sấy khô trái cây. Kandahar có một sân bay quốc tế. Cùng với Peshawar ở Pakistan, Kandahar là thành phố chính của người Pashtun.

Alexandros Đại Đế đã thành lập Kandahar vào thế kỷ thứ 4 và đặt tên nó là Alexandria, một tên phổ biến đặt cho các thành phố mà ông đã phát hiện ra trong các chuyến chinh phục của mình. Nhiều đế chế đã đánh nhau để tranh giành thành phố này do vị trí chiến lược của nó dọc theo các con đường giao thương của Nam và Trung Á. Năm 1748, Ahmad Shah Durrani, người sáng lập ra Đế quốc Durrani (Đế quốc Afghan), đã chọn Kandahar làm thủ đô của Afghanistan.

## Khí hậu

## Chú thích

## Tham khảo

* 
* Hill, John E. 2004. ''The Peoples of the West from the Weilue'' 魏略 *by Yu Huan* 魚豢*: A Third Century Chinese Account Composed between 239 and 265 CE.* Draft annotated English translation.
* Hill, John E. (2009) *Through the Jade Gate to Rome: A Study of the Silk Routes during the Later Han dynasty, 1st to 2nd centuries CE*. BookSurge, Charleston, South Carolina. .
* Frye, Richard N. (1963). *The Heritage of Persia*. World Publishing company, Cleveland, Ohio. Mentor Book edition, 1966.
* Toynbee, Arnold J. (1961). *Between Oxus and Jumna*. London. Oxford University Press.
* Willem Vogelsang (1985). "Early historical Arachosia in South-east Afghanistan; Meeting-place between East and West." *Iranica antiqua*, 20 (1985), pp.&nbsp;55–99.
* Wood, Michael (1997). **. University of California Press. 

## Đọc thêm

* 
* Boulger, Demetrius Charles. *[http://www.wdl.org/en/item/11800/ Ought We to Hold Candahar?]*. London: William H. Allen and Company (1879).
* 
* 

## Liên kết ngoài

* Map of Kandahar, from Afghanistan Information Management Services
Le Figaro

**Le Figaro** là một tờ báo của Pháp được sáng lập năm 1826 dưới triều đại của vua Charles X. Đây là nhật báo lâu đời nhất tại Pháp vẫn còn tồn tại cho đến ngày nay. Le Figaro được đặt theo tên của Figaro, một nhân vật trong truyện của Beaumarchais.
Tòa soạn báo đặt ở số 14, đại lộ Haussmann, ở quận 9 của Paris. Le Figaro là một thành viên của Socpresse,hội báo chí đầu tiên tại Pháp (chủ tịch của hội là Serge Dassault, nhà tư bản công nghiệp, đồng thời cũng là thượng nghị sĩ- thị trưởng của thị trấn Corbeil-Essonnes. Nhìn chung thì đây là một tờ báo có khuynh hướng chính trị theo hướng cánh hữu hoặc trung hữu.

## Lịch sử của Le Figaro
*1826: Một tuần báo châm biếm được sáng lập ngày 15 tháng 1 tại Paris bởi nhà biên kịch Maurice Alhoy và nhà văn và đồng thời cũng là chính trị gia Étienne Arago. Tờ báo thuở sơ khai gồm 4 trang với cỡ chữ nhỏ, thường xuyên bị gián đoạn trong quá trình in ấn và phát hành. Năm 1830 tờ báo có nhiều bài đả kích Polignac, tạo nên một biểu tượng tinh thần đơn giản của cuộc cách mạng tháng Bảy. Chính chủ bút của tờ báo Victor Bohain cũng kiếm được một ghế trong tòa thị chính. Tuy vậy, tờ báo vẫn giữ được sự độc lập về tư tưởng. Sau đó, dưới sự dẫn dắt của Henri de Latouche, tờ báo hướng ngòi bút phê bình của mình về phía chế độ Quân chủ tháng Bảy.
* Tháng một năm 1832 Le Figaro được mua lại bởi giới chức cầm quyền nhằm chống lại làn sóng châm biếm phát động bởi tờ La Caricature. Sau sự kiện này, tờ Le Figaro vì thế mà mất đi tinh thần chấm biếm vốn có của mình.
* Cuối năm 1833 Tờ báo bị ngừng phát hành đến tận năm 1854.
*

## Ấn hành

## Các chủ tòa soạn
## Các nhà báo nổi tiếng

## Tham khảo
Hoa hậu Hoàn vũ 1990

**Hoa hậu Hoàn vũ 1990** là cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ lần thứ 39 được tổ chức tại thành phố Los Angeles, Hoa Kỳ. Có tất cả 71 thí sinh tham dự cuộc thi với kết quả người chiến thắng thuộc về thí sinh Mona Grudt đến từ Na Uy.

## Kết quả
### Thứ hạng

### Thứ tự gọi tên

#### Top 10
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#

#### Top 6
#
#
#
#
#
#

#### Top 3
#
#
#

## Giải thưởng đặc biệt

## Hội đồng giám khảo

### Chung kết

: Hoa hậu
: Á hậu 1
: Á hậu 2
: Top 6
: Top 10
(#) Xếp hạng ở mỗi phần thi

## Thí sinh tham gia

****' – Paola de la Torre
****' – Gwendolyne Kwidama
****' – Charmaine Ware
****' – Sandra Luttenberger
****' – Lisa Nichelle Sawyer
*''' [[Belize]]''' – Ysela Antonia Zabaneh
****' – Janet Tucker
****' – [[Rosario Rico Toro|Rosario del Toro Pilar]]
****' – Jestina Hodge
****' – Robin Lee Ouzunoff
****' – Tricia Rose Whittaker
****' – Uranía Haltenhoff
****' – Lizeth Mahecha
****' – Julieta Posla
****' – Jana Hronkova
****' – Maj-Britt Jensen
****' – Rosario Rodriguez
****' – Jessica Núñez
****' – Dalia El Behery
****' – Gracia María Guerra 
****' – Carla Barrow
****' – Tiina Susanna Vierto
****' – Gaëlle Voiry
****' – Christiane Stocker
****' – Audrey Gingell
****' – Jeni Balatsinou
****' – Sascha Nukaka Motzfeldt
****' – Marcia Damian
****' – Marianela Abate
****' – Stephanie Halenbeek
****' – Vivian Moreno
****' – [[Trần Pháp Dung]]
****' – Hildur Dungalsdóttir
****' – Suzanne Sablok
****' – Barbara Ann Curran
****' – Yvonna Krugliak

****' – Annamaria Malipiero
****' – Michelle Hall
****' – Hiroko Miyoshi
****' – [[Oh Hyun-kyung]]
****' – Anna Lin Lim
****' – Charmaine Farrugia
****' – Anita Ramgutty
****' – Marilé del Rosario Santiago
****' – Sabina Umeh-Akamune
****' – Edwina Menzies
****' – **[[Mona Grudt]]**
****' – Mónica Plate
****' – Marisol Martínez
****' – Germelina Padilla
****' – Małgorzata Obieżalska
****' – Maria Rosado
****' – María Luisa Fortuno
****' – Glenor Browne
****' – Karina Ferguson
****' – Roshani Aluwinare
****' – Ong Lay Ling
****' – Raquel Revuelta
****' – Linda Isacsson
****' – Catherine Mesot
****' – Saskia Sibilo
****' – Ôn Thúy Tần
****' – Passaraporn Chaimongkol
****' – Maryse de Gourville
****' – Jülide Ateş
*** [[Quần đảo Turks và Caicos]]** – Karen Been
****' – Ondina Pérez
****' – Carole Gist
****' – Evia Stalbovska
****' – Andreína Goetz
*** ** – Jane Lloyd

## Chú ý
### Lần đầu tham gia
* **
=== Trở lại ===
*Lần cuối tham gia vào năm [[Hoa hậu Hoàn vũ 1970|1970]]:
** **
### Bỏ cuộc
* ***' – Katia Alens vừa tham dự [[Hoa hậu Quốc tế 1990]] và [[Hoa hậu Thế giới 1990]]. Tổ chức Hoa hậu Bỉ không cử đại diện tham dự năm nay. Katia Alens sau đó tham dự [[Hoa hậu Hoàn vũ 1991]].
* ***' – Do chủ sở hữu nhượng quyền rút lui, không có cuộc thi quốc gia nào được tổ chức.
*** 
* **
* ***' – Beata Jarzynska
* '''
* '''
===Thông tin về các thí sinh===
****' – Sascha Nukaka Motzfeldt, Hoa hậu Greenland 1990, là người gốc Đức, Na Uy và Inuit. Cô là con gái của chính trị gia Greenland, Josef Motzfeldt.
***** – Andreína Goetz, Hoa hậu Venezuela 1990, là người gốc Đức.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Xem video clip Hoa hậu Hoàn vũ 1990 đăng quang - YouTube
Sốp Cộp (huyện)

**Sốp Cộp** là một huyện cũ biên giới nằm ở phía tây nam tỉnh Sơn La, Việt Nam.

## Địa lý
Huyện Sốp Cộp nằm ở phía tây tỉnh Sơn La, có vị trí địa lý: 
*Phía tây giáp huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên 
*Phía bắc giáp huyện Sông Mã và huyện Điện Biên Đông, tỉnh Điện Biên
*Các phía còn lại giáp CHDCND Lào.

Huyện Sốp Cộp có 146.790 ha diện tích tự nhiên và dân số năm 2019 là 45.050 người.

Địa hình huyện Sốp Cộp phần lớn là đồi núi, đất đai tương đối màu mỡ, phù hợp cho việc trồng cây công nghiệp và chăn nuôi đại gia súc. Núi rừng xanh phủ kín, lại có nhiều sông suối chia cắt, nên giao thông ở Sốp Cộp khá khó khăn.

## Lịch sử
Huyện Sốp Cộp được thành lập theo Nghị định số 148/2003/NĐ-CP ngày 2 tháng 12 năm 2003 của Chính phủ, trên cơ sở tách 8 xã phía nam thuộc huyện Sông Mã là Sốp Cộp, Mường Lạn, Dồm Cang, Sam Kha, Mường Và, Mường Lèo, Púng Bánh và Nậm Lạnh.

## Hành chính
Huyện Sốp Cộp có 8 đơn vị hành chính trực thuộc, bao gồm 8 xã: Dồm Cang, Mường Lạn, Mường Lèo, Mường Và, Nậm Lạnh, Púng Bánh, Sam Kha và Sốp Cộp (huyện lỵ).

## Du lịch
**[[Tháp Mường Và]]** là tháp cổ được xây dựng vào thế kỷ 17, tại bản Mường Và, xã Mường Và, huyện Sốp Cộp. Tháp được công nhận di tích theo quyết định số 95-1998 QĐ/BVHTT ngày ngày 24 tháng 1 năm 1998  .

## Chú thích

## Liên kết ngoài
Đấu bò

**Đấu bò** (tiếng Tây Ban Nha ***toreo***, ***corrida de toros*** hay ***tauromaquia***; tiếng Bồ Đào Nha ***tourada***, ***corrida de touros*** hay ***tauromaquia***) là một trò biểu diễn truyền thống của Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, một vài thành phố phía nam nước Pháp, và ở nhiều quốc gia Mỹ Latin khác. Người ta không rõ nguồn gốc của trò này dù một mối liên hệ với nền văn hóa cổ Crete được cho là nguồn gốc sinh ra môn này.
## Cách thức
Các tay đấu bò chuyên nghiệp (tiếng Tây Ban Nha gọi là *torero* hay *matador*, tiếng Bồ Đào Nha là *toureiro*) mặc trang phục quần áo chẽn truyền thống, thêu chỉ kim tuyến lấp lánh nên gọi là bộ quần áo ánh sáng *traje de luces*. với một thanh kiếm sắc gọi là *estoque* và một tấm vải đỏ. Các đấu sĩ đi xung quanh một con bò đực, thực hiện các động tác quy thức trong sân đấu trông như vũ khúc, khéo léo và hùng dũng. Màn biểu diễn kết thúc khi đấu sĩ rút gươm đâm một nhát vào vai xuyên qua tim để hạ con bò.
## Giá trị văn hóa
Môn đấu bò bấy lâu đã gây nhiều tranh cãi nảy lửa ở nhiều khu vực trên thế giới, ngay cả Tây Ban Nha, nơi môn đấu bò truyền thống ra đời. Những người ủng hộ môn này cho rằng đấu bò một nét văn hóa truyền thống, coi như quốc hồn của dân tộc. Nhóm bảo vệ quyền động vật thì cho rằng đây là một môn thể thao tàn bạo, giết sinh vật chỉ để mua vui.
## Chú thích
Mona Grudt

**Mona Grudt** (sinh ngày 6 tháng 4 năm 1971) là cựu Hoa hậu Hoàn vũ đến từ Na Uy. Cô đoạt danh hiệu Hoa hậu Na Uy 1990 và đại diện cho đất nước này tham dự cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ 1990 tổ chức tại thành phố Los Angeles, California.

Mona Grudt được đánh giá là một trong những ứng cử viên sáng giá nhất của cuộc thi. Trong đêm chung kết, cô đã xuất sắc đăng quang danh hiệu Hoa hậu Hoàn vũ và trở thành người phụ nữ Na Uy đầu tiên giữ danh hiệu này.

Hiện nay, cô là biên tập viên của một tạp chí thời trang đám cưới ở Na Uy. Cô đã lấy chồng và có hai con.

## Xem thêm
* Hoa hậu Hoàn vũ 1990

## Tham khảo
Thủy sam

**Thủy sam** (danh pháp khoa học: ***Metasequoia glyptostroboides***) là một loài thông lớn thuộc chi Thủy sam (*Metasequoia*). Cây này là loại cây gỗ lớn có nguồn gốc ở vùng Hồ Bắc-Tứ Xuyên thuộc Trung Quốc. *Metasequoia*, cùng với *[[Sequoia]]*, *[[Sequoiadendron]]* và một số chi thực vật khác, được chuyển từ họ *[[Họ Bụt mọc|Taxodiaceae]]* trong phân loại cổ điển sang họ *[[Họ Hoàng đàn|Cupressaceae]]* dùng phân tích DNA. Đây là loài duy nhất còn tồn tại thuộc chi ***Metasequoia***, ngoài ra còn ba loài hóa thạch khác thuộc chi này.

## Chú thích

*  Listed as Critically Endangered (CR A1c, C2a v2.3)
* Farjon, A. (2005). *Monograph of Cupressaceae and Sciadopitys*. Royal Botanic Gardens, Kew. ISBN 1-84246-068-4.
* Hanks, D.A. *Crescent Ridge Dawn Redwoods Preserve* (2005). http://www.dawnredwood.org
* Jahren, A. H. & Sternberg, L. S. L. (2003). Humidity estimate for the middle Eocene Arctic rain forest. *Geology* May 2003 pdf file 
* 
* 
* Williams C.J., LePage, B.A., Vann D.R., Tange, T., Ikeda, H., Ando, M., Kusakabe, T., Tsuzuki, T. and T. Sweda. (2003). Structure, allometry, and biomass of plantation ''Metasequoia glyptostroboides'' in Japan. *Forest Ecology and Management*, 180(103): 287-301. http://edisk.fandm.edu/chris.williams/pubs/williams_etal_2003.pdf 
* Williams C.J., Johnson A.H., LePage, B.A., Vann D.R. and T. Sweda. 2003. Reconstruction of Tertiary Metasequoia Forests II. Structure, Biomass and Productivity of Eocene Floodplain Forests trong Canadian Arctic. Paleobiology, 29(2): 271-292. http://www.paleosoc.org/paleobio.htm 

## Nghiên cứu thêm

* He, Zican, Jianqiang Li, Qing Cai, Xiaodong Li, and Hongwen Huang. 2004. "Cytogenetic Studies on Metasequoia Glyptostroboides, a Living Fossil Species". *Genetica*. 122, no. 3: 269-276.
* International Metasequoia Symposium, Ben A. LePage, Christopher J. Williams, and Hong Yang. *The Geobiology and Ecology of Metasequoia*. Topics in geobiology, v. 22. Dordrecht: Springer, 2005. ISBN 1-4020-2764-8
* Proceedings of the Second International Symposium on *Metasequoia* and Associated Plants, August 6–10, 2006, Metasequoia: Back from the Brink? An Update. Edited by Hong Yang and Leo J. Hickey. Bulletin of the Peabody Museum of Natural History, Volume 48, Issue 2 ngày 31 tháng 10 năm 2007, pp.&nbsp;179–426. http://www.peabody.yale.edu/scipubs/abstracts/abs_b48-2.html
*
Thesh

**Thesh**, còn được biết đến với tên gọi là **Tjesh** và **Tesh**, được đề cập tới trên Phiến đá Palermo như là một vị vua Ai Cập thuộc giai đoạn Tiền Vương triều, ông đã trị vì ở khu vực Hạ Ai Cập. Vì không có bằng chứng nào khác về vị vua này, cho nên ông có thể là một vị vua thần thoại được được kể lại thông qua truyền thuyết, hoặc có thể hoàn toàn hư cấu.

## Tham khảo

* J. H. Breasted, *History of Egypt from the Earliest Time to the Persian Conquest*, 1909
* J. H. Breasted, *Ancient Records of Egypt*, Part One, Chicago 1906
Juan Carlos I của Tây Ban Nha

**Juan Carlos I** (; ; ; ; ; ; tên rửa tội *Juan Carlos Alfonso Víctor María de Borbón y Borbón-Dos Sicilias*; sinh ngày 5 tháng 1 năm 1938 tại Roma, Ý) là vua Tây Ban Nha từ 1975 cho đến khi thoái vị vào ngày 18 tháng 6 năm 2014.

Ngày 22 tháng 11 năm 1975, 2 ngày sau cái chết của Francisco Franco, Juan Carlos đã được đưa lên ngôi vua theo luật kế vị được Franco ban hành. Ông đã thành công trong việc chuyển đổi Tây Ban Nha sang một nước có thể chế quân chủ lập hiến. Các cuộc điều tra năm 2000 cho thấy ông là người được dân chúng Tây Ban Nha tán thành.

Các tước hiệu của Juan Carlos bao gồm vua Jerusalem (tranh chấp với những người khác), là người kế vị của hoàng gia Napoli. Ông cũng là người có dòng dõi của nữ hoàng Victoria của Anh thông qua bà của ông, Victoria Eugenie; của Louis XIV của Pháp thông qua Dòng họ Bourbon; của Hoàng đế Karl V, người thuộc về triều đại Habsburg của Đế quốc La Mã Thần thánh; của Dòng họ Savoie của Ý...vv.

Tên của ông, trong khi hiếm được Anh hóa, được gọi là *Juan Carlos Alfonso Victor Maria của Bourbon (và Bourbon-Hai Sicilia)*. Ông được đặt tên theo tên cha mình (Juan de Borbón), ông nội (Alfonso XIII) và ông ngoại (Hoàng tử Carlos de Borbón-Dos Sicilias).

Được ca ngợi vì vai trò của ông trong quá trình chuyển đổi sang dân chủ của Tây Ban Nha, Quốc vương và danh tiếng của nền quân chủ Tây Ban Nha bắt đầu bị ảnh hưởng sau những tranh cãi xung quanh gia đình ông, bị làm trầm trọng thêm bởi cuộc tranh cãi công khai tập trung vào một chuyến đi săn voi mà ông đã thực hiện trong thời gian khủng hoảng tài chính ở Tây Ban Nha. Vào năm 2014, Juan Carlos, với lý do cá nhân, đã thoái vị nhường ngôi cho con trai mình, người đã lên ngôi với vương vị Felipe VI. Kể từ tháng 8 năm 2020, Juan Carlos đã sống lưu vong từ Tây Ban Nha vì những mối quan hệ được cho là không phù hợp với các thỏa thuận kinh doanh ở Ả Rập Saudi.

## Phản đối chế độ Quân chủ
Sau khi Juan Carlos I tuyên bố thoái vị ngày 19 tháng 6 năm 2014, hàng ngàn người từ hơn 20 thành phố đã xuống đường biểu tình đòi hủy bỏ chế độ quân chủ và đòi cho trưng cầu dân ý về vấn đề này. Tây Ban Nha đã có chế độ Cộng hòa từ năm 1931 cho đến 1939.

## Gia phả




## Tham khảo