open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nokia 1110

**Nokia 1110** hay **Nokia 1110i** là dòng điện thoại GSM được sản xuất bởi Nokia. Mẫu được bán ra thị trường vào năm 2005; còn phiên bản 1110i được tung ra vào 2006. Cả hai đều hướng tới đối tượng có nhu cầu sử dụng giá rẻ và những người sử dụng điện thoại lần đầu. Theo quan điểm của Nokia, 1110i có lợi thế là tính dễ sử dụng, độ tin cậy và một mức giá thấp. Mẫu này khá giống Nokia 1100.

Giữa tháng 1 và tháng 5/2007, Dòng 1110 đã được Nokia bán ra như những chiếc điện thoại đen trắng cơ bản của họ, trước khi nó bị thay thế bởi Nokia 1200. Một trong những thị trường quan trọng nhất là các nước đang phát triển.

Nokia 1110 là thiết bị di động có doanh số cao nhất trong lịch sử, bán được khoảng 250 triệu chiếc.

## Tính năng

Nokia 1110 có một màn hình màu đen và trắng ngược với đèn nền màu hổ phách, trong khi 1110i có màn hình màu đen và trắng thường xuyên hoặc không đảo ngược.

Chúng có thời gian đàm thoại 5 giờ và cho phép chặn cuộc gọi. Nó có báo thức và đồng hồ, có thể hiển thị đồng hồ analog, quản lý thời gian cuộc gọi và bộ đếm.

Chúng có ba trò chơi được tích hợp sẵn. Chúng cũng hỗ trợ tin nhắn hình ảnh để gửi một lời chào hình ảnh.

## Chú thích

## Liên kết ngoài
* Manufacturer link
Getúlio Vargas

**Getúlio Dornelles Vargas** (tiếng Bồ Đào Nha]] phát âm: [ʒetuliu doɾnɛlis vaɾɡɐs]; 19 tháng 4 năm 1882 - 24 tháng 8 năm 1954) là Tổng thống của Brasil, đầu tiên là nhà độc tài từ năm 1930-1945, và trong một thời hạn bầu cử dân chủ từ năm 1951 cho đến khi tự tử vào năm 1954. Vargas đã lãnh đạo Brasil trong 18 năm, thời gian dài nhất trong các Tổng thống Brasil, và thời gian làm nguyên thủ quốc gia dài thứ nhì trong lịch sử Brasil, sau Hoàng đế Pedro II trong số những người đứng đầu của chính phủ. Ông ủng hộ chủ nghĩa dân tộc, tập trung, công nghiệp hóa, phúc lợi xã hội và chủ nghĩa dân túy - cho sau này, Vargas giành được biệt danh "O Pai dos Pobres" (Bồ Đào Nha cho "Cha của người nghèo"). Mặc dù thúc đẩy quyền của người lao động, Vargas là một người trung thành đường lối chống cộng sản.

Vargas đã được đưa lên quyền lực bởi các lực lượng bên ngoài chính trị và các vị trí cấp cao của các lực lượng vũ trang trong cuộc cách mạng năm 1930, một phản ứng đối với sự mất mát của mình trong các cuộc bầu cử gian lận trước đó. Việc vươn lên quyền lực của ông đã đánh dấu sự kết thúc của thiểu số chính trị Nền cộng hòa cũ. Ông đã thành công ảnh hưởng đến kết quả của cuộc bầu cử tổng thống Brasil năm 1934, và lập một chế độ độc tài nghiệp đoàn năm 1937 được gọi là Novo Estado ("Nhà nước mới"), kéo dài thời gian giữ quyền lực của mình. Vargas tiếp tục để xoa dịu và cuối cùng thống trị ủng hộ ông, và đẩy chương trình nghị sự chính trị của mình như là ông đã xây dựng một bộ máy tuyên truyền về hình ảnh của mình.

## Tham khảo
Nokia 1600

**Nokia 1600** là một mẫu thuộc thế hệ điện thoại cơ bản mở rộng được sản xuất bởi Nokia. Nó được ra mắt thị trường vào năm 2005. Nó là mẫu điện thoại được phát hành chủ yếu cho các nước đang phát triển.

## Trò chơi
Dưới đây là các trò chơi mặc địch cho dòng điện thoại này.
*Pocket Carrom
*Soccer League
*Cricket Cup

Trò chơi phát hành ở các nước và khu vực:

Châu Á:

*Pocket Carrom
*Soccer League
*Cricket Cup

Châu Phi:

*Snake Xenzia
*Soccer League
*Rapid Roll

Argentina:

*Soccer League
*Rapid Roll
*Dice Games

## Chú thích
Joseph Radetzky von Radetz

**Johann Josef (Joseph) Wenzel (Anton Franz Karl) ''Graf'' Radetzky von Radetz** () (2 tháng 11 năm 1766 &ndash; 5 tháng 11 năm 1858) là một quý tộc người Séc và là Thống chế quân đội Áo thời kỳ Đế quốc. Radetzky được xem là một những nhà quân sự kiệt xuất của Áo nửa đầu thế kỷ 19. Radetzky đã khởi đầu binh nghiệp của mình với tư cách là một thiếu sinh quân dưới thời Hoàng đế Joseph II. Từng là người đưa tin cho Bộ Tham mưu của Bá tước Franz Moritz von Lacy, ông đã tham gia cuộc Chiến tranh Áo-Thổ Nhĩ Kỳ (1787&ndash;1792) và những cuộc Chiến tranh Cách mạng Pháp, và được phong làm Hiệp sĩ của Huy chương Maria Theresia vào năm 1801.

Sau khi quân Áo bị quân Pháp của Napoléon Bonaparte đánh bại trong trận Wagram vào năm 1809 (nơi ông đã thể hiện khả năng của mình), ông được cử làm Tổng tham mưu trưởng Quân đội Áo. Trên cương vị này, ông đã đổi mới các chiến thuật đồng thời đề xuất hàng loạt cải cách. Trong các năm 1813&ndash;1814, ông đã góp phần dẫn đến thất bại của Napoléon: bộ não của ông được xem là một trong những nhân tố khiến cho quân Liên minh Phổ - Áo - Nga đánh thắng Napoléon trong trận Leipzig vào năm 1813, đánh đuổi Napoléon ra khỏi đất Đức, sau đó tiến công nước Pháp và buộc ông ta phải thoái vị. Vào năm 1814, ông tham dựa Hội nghị Viên. Ông trở thành Tổng tư lệnh Quân đội Áo ở Bắc Ý trong các năm 1831 &ndash; 1837 và được phong hàm *[[Nguyên soái|Thống chế]]* vào năm 1836 lúc ông đã 70 tuổi.

Nhưng tiếng tăm của ông chủ yếu là nhờ những chiến tích của ông tại Ý trong các cuộc cách mạng năm 1848. Dù khi ấy đã 82 tuổi, ông nhận lệnh trấn áp phong trào dân tộc chủ nghĩa Ý do vua Carlo Alberto I của Sardegna lãnh đạo chống lại sự thống trị của Đế quốc Áo. Lực lượng Áo do Radetzky chỉ huy đã đánh thắng quân Sardinia trong trận Santa Lucia, trận Custoza (1848) và trận Novara (1849), buộc Sardinia phải bồi thường một khoản chiến phí khổng lồ cho nước Áo. Qua những chiến công của mình, ông đã cứu vãn Vương triều nhà Habsburg khỏi sự diệt vong. Trên cương vị là Thống đốc vùng Lombardy-Venetia thuộc Áo (1850&ndash;1857), ông đã ra sức ngăn ngừa phong trào dân tộc chủ nghĩa Ý. Ông mất năm 1858. Ông được binh lính mến mộ mệnh danh là "Bố già Radetzky". Ông được tôn vinh trong bài thơ nổi tiếng "An Radetzky" của nhà thơ-nhà viết kịch Franz Grillparzer và bản "Hành khúc Radetzky" được chơi nhiều tại Áo do nhà soạn nhạc Johann Strauss I sáng tác.

## Chú thích

## Liên kết
Chiến tranh văn hóa

**Chiến tranh văn hóa** () là sự xung đột văn hóa giữa các nhóm xã hội khác nhau.
## Chiến tranh văn hóa theo quốc gia
### Hoa Kỳ

Theo cách dùng từ của người Mỹ, thuật ngữ "chiến tranh văn hóa" nói về một cuộc xung đột giữa những giá trị văn hóa được coi là truyền thống hoặc bảo thủ và những giá trị được coi là tiến bộ hoặc tự do ở nước Mỹ. Thuật ngữ "chiến tranh văn hóa" trong cách hiểu này được cho là ra đời vào những năm 1960.

## Tham khảo
Bảy vị Phật quá khứ

**Bảy vị Phật quá khứ** hay **bảy vị Phật nguyên thủy**, **quá khứ thất Phật**, **nguyên thủy thất Phật**, là tên gọi chung để chỉ bảy vị Phật được đề cập tới kinh sách Phật giáo, cụ thể là trong Đại bổn kinh của Trường bộ kinh (hay Trường a hàm kinh), với Phật Thích Ca Mâu Ni (Sakyamuni) thuộc Hiền kiếp là vị Phật cuối cùng trong số này. Trước vị Phật này là 6 vị Phật khác, bao gồm:
* Thuộc Trang Nghiêm kiếp:
** Phật Tỳ Bà Thi (hay Phật Bỳ Lư Thi, Vipasyin)
** Phật Thi Khí (Sikhin)
** Phật Tỳ Xá Phù (hay Phật Tỳ Xá Bà, Visvabhu)
* Thuộc Hiền kiếp:
** Phật Câu Lưu Tôn (hay Phật Câu Lâu Tôn, Krakucchanda)
** Phật Câu Na Hàm Mâu Ni (Kanakamuni)
** Phật Ca Diếp (Kasyapa)

Cũng lưu ý rằng trong 3 kiếp quá khứ, hiện tại, vị lai có vô số các vị Phật; tuy nhiên đại diện thường được nhắc tới cho các vị Phật quá khứ là Nhiên Đăng Cổ Phật (Dipankara), đại diện thường được nhắc tới cho các vị Phật hiện tại là Phật Thích Ca Mâu Ni, đại diện thường được nhắc tới cho các vị Phật vị lai là Di Lặc Tôn Phật (vị lai có ý nghĩa bề mặt là "chưa đến" hay thuộc về "tương lai").

Số lượng các vị Phật theo kinh điển mô tả là hằng hà sa số (nhiều như cát sông Hằng), do vậy tìm hiểu khởi nguồn của chư Phật là không thể, quá phạm vi kiến thức mà một chúng sinh có thể biết, đức Phật Thích Ca Mâu Ni khi được hỏi về vấn đề này bởi một người Bà La Môn, Ngài đã im lặng không trả lời vì nó thật sự không cần thiết, một việc vô nghĩa đối với giáo pháp tu tập để đạt giác ngộ.

## Ghi chú
Chim di

**Chim di**, danh pháp khoa học ***Lonchura***, là một chi thuộc họ Chim di. Các loài trong chi này không di cư, chúng cư trú tại châu Phi và Nam Á, từ Ấn Độ và Sri Lanka đến Indonesia và Philippines.

## Các loài

* *[[Lonchura atricapilla]]*
* *[[Lonchura bicolor]]*
* *[[Lonchura caniceps]]*
* *[[Lonchura cantans]]*
* *[[Lonchura castaneothorax]]*
* *[[Lonchura cucullata]]*
* *[[Lonchura ferruginosa]]*
* *[[Lonchura flaviprymna]]*
* *[[Lonchura forbesi]]*
* *[[Lonchura fringilloides]]*
* *[[Lonchura fuscans]]*
* *[[Lonchura fuscata]]*
* *[[Lonchura grandis]]*
* *[[Lonchura griseicapilla]]*
* *[[Lonchura hunsteini]]*
* *[[Lonchura kelaarti]]*
* *[[Lonchura leucogastra]]*
* *[[Lonchura leucogastroides]]*
* *[[Lonchura maja]]*
* *[[Lonchura malabarica]]*
* *[[Lonchura malacca]]*
* *[[Lonchura melaena]]*
* *[[Lonchura molucca]]*
* *[[Lonchura montana]]*
* *[[Lonchura monticola]]*
* *[[Lonchura nana]]*
* *[[Lonchura nevermanni]]*
* *[[Lonchura nigerrima]]*
* *[[Lonchura nigriceps]]*
* *[[Lonchura oryzivora]]*
* *[[Lonchura pallida]]*
* *[[Lonchura pallidiventer]]*
* *[[Lonchura punctulata]]*
* *[[Lonchura quinticolor]]*
* *[[Lonchura spectabilis]]*
* *[[Lonchura striata]]*: Di cam
* *[[Lonchura stygia]]*
* *[[Lonchura teerinki]]*
* *[[Lonchura tristissima]]*
* *[[Lonchura vana]]*

## Hình ảnh

Tập tin:Black-and-white Mannikin (Lonchura bicolor).jpg
Tập tin:Javan Munia (Lonchura leucogastroides).jpg
Tập tin:Adult Black-headed Munia.jpg
Tập tin:Lonchura striata -Bodhinagala Forest Reserve, Sri Lanka-8.jpg


## Chú thích

 
## Tham khảo
Xếp hạng đại học thế giới Times Higher Education

**Xếp hạng đại học thế giới Times Higher Education** (tiếng Anh: *Times Higher Education World Universities Ranking* hoặc *THE World University Rankings*) là cuộc bình chọn xếp hạng các trường cao đẳng và đại học trên toàn thế giới bởi tạp chí *[[Times Higher Education]] (THE)* của Liên hiệp Anh. Bảng xếp hạng của THE được đánh giá là một trong những bảng xếp hạng giáo dục có uy tín và ảnh hưởng lớn nhất trên thế giới.

*THE* bắt đầu xuất bản **Xếp hạng các đại học thế giới của THE-QS** vào năm 2004 với sự hợp tác với dữ liệu được cung cho bảng xếp hạng bởi Quacquarelli Symonds (QS). Từ năm 2010, *THE* chấm dứt hợp tác với QS và tạo ra một bảng xếp hạng các đại học mới, hợp tác với Thomson Reuters, người chuyên cung cấp dữ liệu thông tin có cơ sở.

Bảng xếp hạng các đại học thế giới của THE có ảnh hưởng rộng rãi tới những sinh viên muốn theo học tại các trường đại học tốt, cùng với các bản báo cáo khác là Xếp hạng các đại học thế giới của QS và Xếp hạng các đại học thế giới của Viện hàn lâm (hay vắn tắt là Xếp hạng các đại học của Thượng Hải - ARWU).

## Phương pháp xếp hạng

Bảng xếp hạng đầu tiên vào 2010-2011 là 13 chỉ số riêng biệt được nhóm lại theo năm loại: Việc giảng dạy (30% tổng điểm), việc nghiên cứu (30%), biểu dương (xấp xỉ 32,5%), số lượng học sinh quốc tế (5%), thu nhập (2,5%). Số lượng các chỉ số từ bảng xếp hạng THE-QS được xuất bản giữa năm 2004 và 2009, sử dụng sáu chỉ số.

Sau đây là bảng thống kê chi tiết phương pháp xếp hạng

## Xếp hạng năm 2011-2012

## Chú thích

## Liên kết ngoài
*''Times Higher Education'' website
*Times Higher Education - Asia University Rankings
*The top 100 universities 2010 – how the Times Higher Education ranks them – *[[The Guardian]]*
*University rankings dominated by US, with Harvard top – BBC
*Interactive maps comparing the Times Higher Education, Academic Ranking of World Universities and QS World University Rankings
Thổ nhưỡng học

**Thổ nhưỡng học** là ngành khoa học nghiên cứu về đất trong môi trường tự nhiên của chúng. Đây là một trong hai nhánh chính của khoa học đất, nhánh còn lại là sinh học thổ nhưỡng. Thổ nhưỡng học nghiên cứu về quá trình hình thành đất, hình dạng đất/kết cấu đất và phân loại đất, trong khi ngành sinh học thổ nhưỡng nghiên cứu về cách mà đất ảnh hưởng đến thực vật, nấm và các dạng sinh vật sống khác.

## Tổng quan
Đất không chỉ hỗ trợ cho sự sống của thực vật mà còn là một đới (thổ quyển) có nhiều mối tương tác giữa khí hậu (nước, không khí, nhiệt độ), sinh vật sống trong đất (vi sinh vật, thực vật, động vật) và các chất thải của nó, vật liệu khoáng của các đá ban đầu và đá hình thành sau đó, và vị trí của chúng trong cảnh quan. Trong quá trình hình thành và phát sinh, phẫu diện đất phát triển chậm theo chiều sâu và phát triển thành các lớp đặc trưng, là các 'tầng', cho tới khi đạt đến trạng thái cân bằng ổn định.

## Các khái niệm
*

## Các nhà thổ nhưỡng học nổi tiếng
* Olivier de Serres
* Vasily V. Dokuchaev
* Willie G. Harris, Đại học Florida
* Eugene W. Hilgard
* Hans Jenny
* Curtis F. Marbut

## Tham khảo
Phật Ca-diếp

**Ca Diếp** (tiếng Pāli: Kassapa), được gọi là **Kāśyapa** trong các kinh sách Phật giáo bằng tiếng Phạn, là vị Phật thứ ba trong số năm vị Phật của hiền kiếp (Bhaddakappe) theo tín ngưỡng Phật giáo, và cũng là vị Phật thứ sáu trong số sáu vị Phật trước Phật Thích Ca Mâu Ni, được đề cập trong các phần viết ra sớm hơn của Đại Tạng Kinh Pali.

## Cuộc đời
Đức Phật Ca Diếp sinh ra tại Benares (Varanasi), Ấn Độ. Cha mẹ của Ngài là Brahmadatta (梵德, Phạm Đức) và Dhanavatī (財主, Tài Chủ), thuộc đẳng cấp Bà-la-môn của xứ Kassapagotta.

Theo truyền thuyết, Ngài cao tới 20 cubit (khoảng 9–10 m), và Ngài sống 2.000 năm tại ba nơi khác nhau. Đó là Hamsa, Yasa và Sirinanda. (BuA.217 gọi hai nơi đầu tiên là Hamsavā và Yasavā). Vợ Ngài là Sunandā và hai người có một con trai là Vijitasena (集軍, Tập Quân).

Đức Phật Ca Diếp từ bỏ cuộc đời trần tục để chu du trong cung điện (*pāsāda*) của mình. Ngài tu tập khổ hạnh chỉ trong 7 ngày. Chỉ ngay trước khi đạt được giác ngộ, Ngài mới ăn một bữa ăn gồm cơm nấu nước cốt dừa từ tay vợ cũng như nhận cỏ để ngồi từ một yavapālaka tên là Soma. Cây giác ngộ của Ngài là ni câu luật đà (*Ficus benghalensis*, nigrodha, nigrodhassa, cây đa), và Ngài thuyết giảng bài thuyết pháp đầu tiên của mình tại Isipatana cho một tăng hội gồm 20.000 tỷ kheo.

Đức Phật Ca Diếp thị hiện song thông lực (yamaka-pātihāriya) tại gốc cây asana (*Pterocarpus*, giáng hương) ngoài thành Sundarnagar, Ấn Độ. Các hiền sĩ, đệ tử hàng đầu của Ngài là Tissa (提舍, Đề Xá) và Bhāradvāja (婆羅婆, Bà La Bà), còn trong số các ni cô là Anulā và Uruvelā, còn chấp sự đệ tử (thị giả tỷ kheo) là Sabbamitta (善友, Thiện Hữu). Trong số những người bảo trợ của Ngài, nổi tiếng nhất là Sumangala và Ghattīkāra, Vijitasenā và Bhaddā.

Đại Bổn kinh chép rằng trong thời của Ngài thì tuổi thọ của loài người là 20.000 năm.

## Liên kết ngoài
*Kassapa, der Pali Kanon des Theravāda-Buddhismus

## Xem thêm
* Bốn vị Phật khác của hiền kiếp:
** Phật Câu Lưu Tôn
** Phật Câu Na Hàm Mâu Ni
** Phật Thích Ca Mâu Ni
** Phật Di Lặc
* Bảy vị Phật quá khứ
*Danh sách hai mươi tám vị Phật

## Ghi chú
Phật Câu-na-hàm

**Phật Câu Na Hàm Mâu Ni** hay **Phật Câu Na Hàm** (Koṇāgamana Buddha) là một trong số các vị Phật của hiền kiếp. Theo tín ngưỡng Phật giáo, Câu Na Hàm là tên gọi của vị Phật thứ 26, thứ hai trong số năm vị Phật của hiền kiếp, và là vị Phật thứ 5 trong số Bảy vị Phật quá khứ.

Phật Câu Na Hàm là người thuộc đẳng cấp Bà-la-môn, họ Kassapa. Phụ thân là Yannadatta (Đại Đức, 大德) còn mẫu thân là Uttarã (Thiện Thắng, 善勝). Vị vua trị vì thời đó Sobha (Thanh Tịnh, 清凈). Kinh thành của vua Sobha tên là Sobhavatĩ (Thanh Tịnh).

Cây giác ngộ của ông là ưu đàm (*Ficus racemosa*, udumbara, cây sung).

Hai đệ tử hàng đầu của ông là Bhiyyosa (Thư-bàn-na, 舒槃那) và Uttara (Uất-đa-la / Uất Đa Lâu, 鬱多樓) còn vị chấp sự đệ tử (thị giả tỷ kheo) tên là Sotthija (An Hòa, 安和). Ông có con trai tên là (Đạo Sư, 導師)

Đại Bổn kinh chép rằng trong thời của ông thì tuổi thọ của loài người là 30.000 năm. Trong đời, ông thuyết giảng bài thuyết pháp đầu tiên của mình cho một tăng hội gồm 30.000 tỷ kheo.

## Tại Myanmar
Tại Myanmar thì Bụt Câu Na Hàm được gọi là Koṇāgon hay Koṇāgamanan. Theo thần thoại Myanmar, ông sinh ra vào ngày thứ Tư, do đó tượng của Bụt Câu Na Hàm được đặt trên ban thờ ngày thứ Tư.

## Xem thêm
* Bốn vị Phật khác của kiếp hiện tại (hiền kiếp):
** Phật Câu Lưu Tôn (Kakusandha)
** Phật Ca Diếp (Kassapa)
** Phật Thích Ca Mâu Ni (Gautama)
** Phật Di Lặc (Maitreya)
* Bảy vị Phật quá khứ
* Danh sách hai mươi tám vị Phật
* Phật giáo tại Myanmar
* Hoa Ưu Đàm
* Sung

## Ghi chú
Ngư lôi Kiểu 97

**Ngư lôi Kiểu 97** có thể là:
*Kiểu 97 của Hải quân Hoàng gia Nhật Bản trong chiến tranh thế giới thứ hai.
*Kiểu 97 của lực lượng phòng vệ biển Nhật Bản.
Papilio microps

***Papilio microps*** là một loài bướm thuộc họ Bướm phượng (Papilionidae). Chúng được mô tả năm 1905 bởi Rothschild & Jordan. Loài bướm Papilio aethiops sinh sống ở Ethiopia và Somalia.
## Chú thích

## Tham khảo
Papilio agestor

***Papilio agestor*** là một loài bướm thuộc họ Bướm phượng (Papilionidae). 
Loài Papilio agestor được mô tả năm 1831 bởi Gray. Loài bướm Papilio agestor sinh sống ở châu Á.
## Hình ảnh

Tập tin:Pagestor.JPG


## Chú thích

## Tham khảo
Papilio ascolius

***Papilio zagreus*** là một loài bướm thuộc họ Bướm phượng (Papilionidae). 
Loài Papilio ascolius được mô tả năm 1865 bởi C. et R. Felder. Loài bướm Papilio ascolius sinh sống ở.
## Hình ảnh

Tập tin:Papilio zagreus Doubleday, 1847 Male.JPG
Tập tin:Macrolepidoptera15seit 0031.jpg


## Chú thích

## Tham khảo

*
Papilio clytia

***Papilio clytia*** là một loài bướm thuộc họ Bướm phượng (Papilionidae) được mô tả bởi Linnaeus năm 1758. Loài bướm này được tìm thấy ở Nam Á và Đông Nam Á. Loài bướm này là ví dụ điển hình cho bắt chước kiểu Bates trong các loài bướm Ấn Độ.
## Phân bố
*Papilio clytia* sinh sống ở Ấn Độ từ Kangra đến Sikkim, từ Assam đến Myanmar, Nepal, Bangladesh, miền Nam Ấn Độ và quần đảo Andaman. Nó cũng được tìm thấy ở Sri Lanka, Thái Lan, miền Nam Trung Quốc (bao gồm cả đảo Hải Nam), Hồng Kông, Việt Nam, Lào, Campuchia, bán đảo Malaysia, Philippines và Indonesia (Flores, Alor, Timor và Moa). Một số biến thể và dạng địa phương được ghi nhận.

## Hình ảnh

Tập tin:Common Mime - Papilio clytia (dissimilis form) on Jatropha panduraefolia in Kolkata Iws IMG 0217.jpg
Tập tin:DR002 Chilasa clytia disimilis UP.jpg
Tập tin:Chilasa clytia cat sec.jpg
Tập tin:BH034 Papilio clytia.jpg
Tập tin:Common Mime Papilio clytia Form clytia by kadavoor.jpg


## Chú thích

## Tham khảo
Papilio machaon

***Papilio machaon*** là một loài bướm thuộc họ Bướm phượng (Papilionidae). Nó là loài điển hình của chi *[[Papilio]]*.

Thành trùng tiêu biểu có cánh màu vàng với các sọc vàng, sải cánh . Loài sống ở khu vực từ Nga tới Trung Quốc và Nhật Bản, (bao gồm cả dãy Himalaya và Đài Loan), và ngang qua Alaska, Canada và Hoa Kỳ.

(MHNT) Papilio machaon - Chęciny (Mazovie) - Poland - male dorsal.jpg| ♂ 
(MHNT) Papilio machaon - Chęciny (Mazovie) - Poland - male ventral.jpg| ♂   △
Papilio machaon MHNT CUT 2013 3 11 Cahors Female.jpg|♀ 

Ở châu Á, nó được báo cáo xa về phía nam tới Ả Rập Xê Út, Oman, vùng núi cao của Yemen, Liban và Israel. Ở miền nam châu Á, nó xuất hiện ở Pakistan và Kashmir, phía bắc Ấn Độ (Sikkim, tới Assam và Arunachal Pradesh), Nepal, Bhutan, và phía bắc Myanmar.
## Hình ảnh

Chenille de Grand porte queue (macaon).jpg
Papilio machaon01.jpg
Thomas Bresson - Machaon-1 (by) edit.jpg


## Chú thích

## Tham khảo
* 
*
Bướm quạ Miến Điện

**Bướm quạ Miến Điện**, tên khoa học ***Papilio mahadeva***, là một loài bướm thuộc họ Bướm phượng (Papilionidae). 
Loài Papilio mahadeva được mô tả năm 1879 bởi Moore. Loài bướm Papilio mahadeva sinh sống ở Thái Lan, Myanmar và Quảng Tây.
## Hình ảnh

Tập tin:ProceedingsZoologicalSociety1878PlateLIText.jpg
Tập tin:RhopaloceraExoticaPapilioII.jpg
Tập tin:Seitz9FaunaIndoAustralicaPlate31.jpg


## Chú thích

## Tham khảo

*
Bướm phượng xanh lớn đốm đỏ

**Bướm phượng xanh lớn đốm đỏ**, còn gọi là **bướm phượng lớn hại cam quýt** hoặc gọi ngắn gọn là **bướm phượng lớn** (***Papilio memnon***) là một loài bướm thuộc họ Bướm phượng (Papilionidae). 
Loài Papilio memnon được mô tả năm 1758 bởi Linnaeus. Loài bướm này có ở Việt Nam.
## Hình ảnh

Tập tin:Papilio memnon2.jpg
Tập tin:A_Larva_of_Papilio_memnon_09sai.jpg
Tập tin:Great Mormon male.JPG
Tập tin:Papilio-pjt2.jpg
Tập tin:Great Mormon, dorsal view.jpg
Tập tin:Papilio memnon Linne.jpg
Tập tin:Papilio-pjt1.jpg
Tập tin:ナガサキアゲハ.jpg


## Chú thích

## Tham khảo

*
Papilio paradoxa

**Bướm phượng mạo danh thường lớn** hoặc **bướm mạo danh thường lớn** (***Papilio paradoxa***) là một loài bướm thuộc họ Bướm phượng (Papilionidae). Loài Papilio paradoxa được mô tả năm 1831 bởi Zinken. Loài bướm này có ở Việt Nam.
## Hình ảnh

Tập tin:PapilioParadoxusBingham.jpg
Tập tin:Papilio paradoxa telearchus 511.png


## Chú thích

## Tham khảo
Papilio phorbanta

***Papilio phorbanta*** là một loài bướm thuộc họ Bướm phượng (Papilionidae). Loài này được mô tả năm 1771 bởi Linnaeus. Chúng là loài đặc hữu của Réunion.

## Hình ảnh

Tập tin:Papilio phorbanta.JPG
Tập tin:Boisduval1833FaunEntMadagascarLepidPlate1.jpg


## Chú thích

## Tham khảo
* Gimenez Dixon, M. 1996. Papilio phorbanta. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 31 tháng 7 năm 2007.
*
Papilio pitmani

***Papilio pitmani*** là một loài bướm thuộc họ Bướm phượng (Papilionidae). Loài Papilio pitmani được mô tả năm 1887 bởi Elwes et de Nicéville. Chúng được phát hiện tại Miến Điện, Thái Lan và Việt Nam.

## Phân loài
**Papilio pitmani pitmani*
**Papilio duboisi* Vitalis de Salvaza, 1921 (miền Trung Việt Nam)

## Phân loại
*Papilio pitmani* thuộc nhóm loài *fuscus*. Các loài cùng thuộc nhánh này là:
* *[[Papilio albinus]]* Wallace, 1865
* *[[Papilio diophantus]]* Grose-Smith, 1883
* *[[Papilio fuscus]]* Goeze, 1779
* *[[Papilio hipponous]]* C. & R. Felder, 1862
* *[[Papilio jordani]]* Fruhstorfer, 1906
* *Papilio pitmani* Elwes & de Nicéville, [1887]
* *[[Papilio prexaspes]]* C. & R. Felder, 1865
* *[[Papilio sakontala]]* Hewitson, 1864

## Chú thích

## Tham khảo
*The Global Butterfly Information System Images of specimens deposited in the Natural History Museum, London Includes images of *Papilio pitmani* subspecies *leptopsephus* Fruhstorfer, 1909
*
Papilio polymnestor

***Papilio polymnestor*** là một loài bướm thuộc họ Bướm phượng (Papilionidae). 
Loài Papilio polymnestor được mô tả năm 1775 bởi Cramer. Loài bướm Papilio polymnestor sinh sống ở Nam Ấn Độ và Sri Lanka.
 Đây là loài "bướm biểu tượng" của bang Maharashtra, Ấn Độ. Với sải cánh dài 120–150&nbsp;mm, đây là loài bướm lớn thứ tư của Ấn Độ.
## Môi trường sống

Loài bướm này phổ biến nhất ở các khu vực có lượng mưa lớn, chẳng hạn như rừng thường xanh. Chúng cũng phổ biến trong các khu rừng cây rụng lá và các khu đô thị nhiều cây cối, chủ yếu là do việc trồng các cây chủ của chúng, tức là các loài *[[Chi Cam chanh|cam chanh]]*.
## Hình ảnh

Tập tin:Blue mormon.jpg
Tập tin:Blue Mormon UN.jpg
Tập tin:Papilio polymnestor by kadavoor.JPG
Tập tin:Blue Mormon 1.jpg
Tập tin:Blue mormon (Papilio polymnestor) W IMG 2453.jpg
Tập tin:Papilionid head side.jpg


## Chú thích

## Tham khảo

*
Papilio polyxenes

***Papilio polyxenes*** là một loài bướm thuộc họ Bướm phượng (Papilionidae). 
Loài Papilio polyxenes được mô tả năm 1775 bởi Fabricius. Loài bướm Papilio polyxenes sinh sống ở.
## Hình ảnh

Tập tin:Black Swallowtail Papilio polyxenes 1700px.jpg
Tập tin:Black Swallowtail, male, Ottawa.jpg
Tập tin:Battus philenor 01.jpg
Tập tin:Abbotv1tab01AA.jpg


## Chú thích

## Tham khảo

*
Papilio prexaspes

***Papilio prexaspes*** là một loài bướm thuộc họ Bướm phượng (Papilionidae). 
Loài Papilio prexaspes được mô tả năm 1865 bởi C. et R. Felder. Loài bướm Papilio prexaspes sinh sống ở quần đảo Andaman và quần đảo Nicobar.

## Hình ảnh

Tập tin:2013-06-23 16-27-36-papilio.JPG
Tập tin:2013-06-23 16-51-07-papilio.JPG
Tập tin:A MG 0281 (8043240319).jpg
Tập tin:BulletinHillMuseumVolume1PlateIV.jpg


## Chú thích

## Tham khảo

*
Papilio rutulus

***Papilio rutulus*** là một loài bướm thuộc họ Bướm phượng (Papilionidae). 
Loài Papilio rutulus được mô tả năm 1852 bởi Lucas. Loài bướm Papilio rutulus sinh sống ở British Columbia đến Bắc Dakota ở phía bắc đến Baja California và New Mexico ở phía nam.
## Hình ảnh

Tập tin:Papilio rutulus02.jpg
Tập tin:WesternTigerSwallowtail01.jpg
Tập tin:Western Tiger Swallowtail.jpg


## Chú thích

## Tham khảo

*
Papilio slateri

***Papilio slateri*** là một loài bướm thuộc họ Bướm phượng (Papilionidae). 
Loài Papilio slateri được mô tả năm 1859 bởi Hewitson. Loài bướm Papilio slateri sinh sống ở.
## Hình ảnh

Tập tin:Papilio slateri 513.png
Tập tin:Close wing mud puddling position of Papilio slateri Hewitson, 1859 – Blue-striped Mime.jpg


## Chú thích

## Tham khảo
Papilio taiwanus

***Papilio taiwanus*** là một loài bướm thuộc họ Bướm phượng (Papilionidae). 
Loài Papilio thaiwanus được mô tả năm 1898 bởi Rothschild. Loài bướm Papilio thaiwanus sinh sống ở Đài Loan.
Ấu trùng ăn *[[Toddalia asiatica]]*, *[[Zanthoxylum ailanthoides]]* và *[[Long não (cây)|Cinnamomum camphora]]*.
## Hình ảnh

Tập tin:Seitz9FaunaIndoAustralicaPlate32.jpg


## Chú thích

## Tham khảo

*
Papilio thuraui

***Papilio thuraui*** là một loài bướm thuộc họ Bướm phượng (Papilionidae). 
Loài Papilio thuraui được mô tả năm 1900 bởi Karsch. Loài bướm Papilio thuraui sinh sống ở.
Ấu trùng ăn các loài *[[Toddalia]]*, gồm cả *[[Toddalia asiatica|T. asiatica]]*.

## Phân loài
**Papilio thuraui thuraui* (southern Tanzania, northern Malawi)
**Papilio thuraui cyclopis* Rothschild & Jordan, 1903 (Malawi, Zambia)
**Papilio thuraui occidua* Storace, 1951 (Congo Republic, Malawi, north-eastern Zambia)
**Papilio thuraui heathi* (Hancock, 1984) (Malawi)
**Papilio thuraui ngorongoro* (Hancock, 1984) (northern Tanzania)
**Papilio thuraui viphya* (Hancock, 1984) (Malawi)

## Chú thích

## Tham khảo
Papilio troilus

***Papilio troilus*** là một loài bướm thuộc họ Bướm phượng (Papilionidae). 
Loài Papilio troilus được mô tả năm 1758 bởi Linnaeus. Loài bướm Papilio troilus sinh sống ở Bắc Mỹ.
## Hình ảnh

Tập tin:Papilio troilus01.jpg
Tập tin:Spicebush Swallowtail Papilio troilus Caterpillar 2400px.jpg
Tập tin:Spicebush Swallowtail in August.jpg
Tập tin:Papilio troilus Linne (1).jpg


## Chú thích

## Tham khảo

*
Papilio tydeus

***Papilio tydeus*** là một loài bướm thuộc họ Bướm phượng (Papilionidae). 
Loài Papilio tydeus được mô tả năm 1860 bởi C. et R. Felder. Loài bướm Papilio tydeus sinh sống ở Moluccas.
## Phân loài
**Papilio tydeus tydeus* (Bachan, Ternate, Halmahera, Morotai)
**Papilio tydeus obiensis* Rothschild, 1898 (Obi)
## Hình ảnh

Tập tin:NovaraExpZoologischeTheilLepidopteraAtlasTaf17.jpg
Tập tin:NovaraExpZoologischeTheilLepidopteraAtlasTaf16.jpg
Tập tin:Wallace1865TransLinnSocLondPlate4.jpg


## Chú thích

## Tham khảo

*
Papilio ulysses

***Papilio ulysses*** là một loài bướm thuộc họ Bướm phượng (Papilionidae). 
Loài Papilio ulysses được mô tả năm 1758 bởi Linnaeus. Loài bướm Papilio ulysses sinh sống ở Australasia.
## Hình ảnh

Tập tin:Ulysses Butterfly - melbourne zoo.jpg
Tập tin:Papilio ulysses (Linnaeus, 1758).jpg
Tập tin:MP - papilio ulysses.jpg
Tập tin:Ulysses Butterfly Caterpillar.jpg


## Chú thích

## Tham khảo

*
Papilio syfanius

***Papilio syfanius*** là một loài bướm thuộc họ Bướm phượng (Papilionidae). 
Loài Papilio syfanius được mô tả năm 1890 bởi Oberthür. Loài bướm Papilio syfanius sinh sống ở Trung Quốc.
## Phân loài
**Papilio syfanius syfanius* (bắc Vân Nam)
**Papilio syfanius albosyfanius* Shimogori & Fujioka, 1997 (bắc Vân Nam)
**Papilio syfanius kongaensis* (Yoshino, 1997) (Tứ Xuyên)

## Chú thích

## Tham khảo
Papilio victorinus

***Papilio menatius*** là một loài bướm thuộc họ Bướm phượng (Papilionidae). 
Loài Papilio victorinus được mô tả năm 1844 bởi Doubleday. Loài bướm Papilio victorinus sinh sống ở.
## Hình ảnh

Tập tin:Papilio menatius syndemis - Castelnau.jpg
Tập tin:CramerAndStoll-uitlandsche kapellen vol. 4- pl 361.jpg
Tập tin:Macrolepidoptera15seit 0031.jpg
Tập tin:NovaraExpZoologischeTheilLepidopteraAtlasTaf14.jpg


## Chú thích

## Tham khảo

*
Papilio xuthus

***Papilio xuthus*** là một loài bướm thuộc họ Bướm phượng (Papilionidae). 
Loài Papilio xuthus được mô tả năm 1767 bởi Linnaeus. Loài bướm Papilio xuthus sinh sống ở.
## Hình ảnh

Tập tin:Papilio xuthus 070707.jpg
Tập tin:Papilio xuthus2.jpg
Tập tin:Butterfly1.jpg
Tập tin:Papilio xuthus caterpillar 071003.jpg
Tập tin:Papilio xuthus 1024px.jpg
Tập tin:Ageha-cho.svg
Tập tin:Namiageha.JPG
Tập tin:Papilio xuthus1.jpg


## Chú thích

## Tham khảo

*
Papilio zelicaon

***Papilio zelicaon*** là một loài bướm thuộc họ Bướm phượng (Papilionidae). 
Loài Papilio zelicaon được mô tả năm 1852 bởi Lucas. Loài bướm Papilio zelicaon sinh sống ở.
## Hình ảnh

Tập tin:Anise swallowtail.jpg
Tập tin:Anise swallowtails mating.jpg
Tập tin:Anise Swallowtail Life Cycle.svg


## Chú thích

## Tham khảo

*
Papilio zenobia

***Papilio zenobia*** là một loài bướm thuộc họ Bướm phượng (Papilionidae). 
Loài Papilio zenobia được mô tả năm 1775 bởi Fabricius. Loài bướm Papilio zenobia sinh sống ở Guinea, Sierra Leone, Liberia, Bờ Biển Ngà, Ghana, Nigeria, Cameroon, Guinea Xích đạo, Cộng hòa Congo và Uganda.
Ấu trùng ăn các loài *[[Piper (chi)|Piper]]*, gồm cả *[[Lân hoa gié|Piper umbellatum]]*.

## Hình ảnh

Tập tin:Papilio zenobia.JPG
Tập tin:TransEntSocLond 1872Plate3.jpg


## Chú thích

## Tham khảo

*
Papilio zalmoxis

***Papilio zalmoxis*** là một loài bướm thuộc họ Bướm phượng (Papilionidae). 
Loài Papilio zalmoxis được mô tả năm 1864 bởi Hwitson. Loài bướm Papilio zalmoxis là một loài bướm châu Phi, sinh sống ở các xứ nhiệt đới (Liberia, Ghana, Cameroon, Nigeria, Gabon, Cộng hòa Dân chủ Congo, Zaire, Bờ Biển Ngà).
Sải cánh dài  và là loài bướm phượng lớn thứ nhì châu Phi.
## Hình ảnh

Tập tin:Zalmoxis CRW 5388-15.jpg
Tập tin:Papilio zalmoxis.JPG
Tập tin:Papilio zalmoxis ulster.jpg
Tập tin:SeitzFaunaAfricanaXIIITaf1.jpg


## Chú thích

## Tham khảo

*
Lực pháp tuyến

Trong cơ học, **[[ma sát|lực ma sát]]** tỷ lệ thuận với lực ép bề mặt. Lực mà ảnh hưởng tới lực ma sát là 1 thành phần lực vuông góc với bề mặt tiếp xúc và thường được gọi là lực pháp tuyến  Trong một số trường hợp, ví dụ như người ngồi trên ghế, lực pháp tuyến bằng với trọng lực tác dụng lên ghế nhưng nếu ta đặt vật lên 1 mặt phẳng nghiêng thì lực pháp tuyến sẽ không bằng trọng lực nữa.

**Lực pháp tuyến** là một trong những lực cơ bản nhất tác động lên mọi vật xung quanh ta. Trong vật lý, đây là lực quan trọng giúp giải thích và giải quyết rất nhiều bài toán.

## Công thức xác định lực pháp tuyến

Áp dụng định luật II Newton như sau:

\sum F = F_n - F_g = ma  

### Trường hợp đơn giản

Xét một khối lập phương được đặt trên 1 bề mặt rắn.

:::***m** là khối lượng vật rắn.

:::***g** là gia tốc trọng trường tại nơi đặt vật rắn (đối với Trái Đất, **g** = 9,8Nkg-1)

:::***W** là trọng lượng của vật.

Lực pháp tuyến có độ lớn bằng trọng lực tác động lên vật và cùng phương ngược chiều với trọng lực khi mà vật được đặt trên 1 mặt phẳng nằm ngang.

| F_n\ |=| F_g\ |= **W** = mg

Lực pháp tuyến ở đây biểu thị lực được tạo bởi vật có về mặt rắn tạo ra để chống lại vật thể ngăn không cho nó xuyên qua bê mặt. Điều này đòi hỏi bề mặt phải đủ cứng để không bị vỡ trước trọng lực của vật tạo ra.

### Trường hợp vật trên mặt phẳng nghiêng
Khi vật thể được đặt nằm trên 1 mặt phẳng nghiêng, lực pháp tuyến vuông góc với bề mặt vật được đặt trên, Các lực tác động lên vật được phân tích như hình bên.

:|F_n|=|F_g| \cos(\theta) = mg \cos(\theta) 

::::* m là khối lượng vật rắn
::::* g là độ lớn gia tốc trọng trường
::::* \theta  là góc tạo bởi mặt phẳng nghiêng và bề mặt Trái Đất theo phương nằm ngang

## Ứng dụng trong thực tế

:Lực pháp tuyến xuất hiện nhiều trong cuộc sống trong đó việc thay đổi cảm giác nặng nhẹ của người khi đi thang máy là một trong những ứng dụng phổ biến nhất của lực pháp tuyến.

:Đối với một người đứng trong thang máy, khi thang máy đứng yên hoặc chuyển động với vận tốc không đổi thì lực pháp tuyến sẽ cân bằng với trọng lượng của người. Tuy nhiên khi thang máy di chuyển có gia tốc lên hoặc xuống thì lực pháp tuyến thay đổi dẫn tới cảm nhận có sự thay đổi về trọng lượng của cơ thể.

::::*Khi thang máy tăng tốc đi xuống, lực pháp tuyến sẽ nhỏ hơn trọng lực của người khiến ta cảm giác nhẹ hơn (trọng lượng giảm đi)

::::*Khi thang máy tăng tốc đi lên, lực pháp tuyến sẽ tăng lên và lớn hơn so với trọng lực của người khiến ta cảm giác nặng hơn (trọng lượng tăng lên)

:Dựa vào Định luật II Newton, xác định được công thức tính lực pháp tuyến

:|F_n| = m(g + a)

## Liên kết ngoài

# Bài Toán thang máy ở Hyperphysis

# Minh họa sự thay đổi lực pháp tuyến trong thang máy

# Minh họa lực pháp tuyến

# Mặt Phẳng nghiêng

# Thảo luận vật lý

# Các công thức vật lý cơ bản

## Tham khảo
Vịnh Ả Rập (định hướng)

**Vịnh Ả Rập** có thể là:
* Một trong các tên gọi cổ xưa của Biển Đỏ.
* Tên gọi khác của Vịnh Ba Tư, chủ yếu được sử dụng trong thế giới Ả Rập kể từ thập niên 1960 vì các lý do chính trị.
Cuzco

**Cuzco** (, ;  *hay Qosqo*, }} hoặc **Cusco** () là một thành phố ở đông nam Peru, gần thung lũng Urubamba của dãy núi Andes. Thành phố là thủ phủ của vùng Cuzco và tỉnh Cuzco. Năm 2007, thành phố có dân số 358.935 người. Nằm ở cuối phía đông Nút Cuzco, thành phố này nằm ở độ cao .

Cuzco từng là kinh đô lịch sử của Đế chế Inca và được công nhận là di sản thế giới UNESCO từ năm 1983. Thành phố là điểm du lịch lớn và đón gần 2 triệu lượt khách mỗi năm. Theo Hiến pháp Peru, thành phố này là thủ đô lịch sử của nước này.

## Chú thích

## Tham khảo
Tổ chức quân đội

**Cách tổ chức quân đội** là cách cấu tạo của các lực lượng vũ trang của một quốc gia theo tiềm năng quân sự để đáp ứng chính sánh quốc phòng của quốc gia đó. Ở một vài nước, các lực lượng bán quân sự cũng trực thuộc lực lượng vũ trang quốc gia. Các lực lượng vũ trang mà không phải là một phần của các tổ chức quân sự hoặc bán quân sự, chẳng hạn như lực lượng nổi dậy, thường bắt chước theo các tổ chức quân sự, hoặc sử dụng các cấu trúc đặc biệt.

## Quân chủng
Ở hầu hết các nước, lực lượng vũ trang được chia thành ba hoặc bốn quân chủng: lục quân, hải quân, không quân.

Nhiều quốc gia có những biến thể về mô hình chuẩn từ ba hoặc bốn quân chủng cơ bản.
* **[[Brasil|Brazil]]**: Lục quân, Hải quân Brazil, Không quân Brazil
* **[[Canada]]**: Lục quân, Hải quân Hoàng gia Canada, Không quân Hoàng gia Canada
* **[[Chile]]**: Lục quân, Hải quân Chile, Không quân Chile, Cảnh sát Quốc gia
* **[[Ai Cập]]**: Lục quân, Hải quân, Không quân, Phòng không
* **[[Đức]]**: Lục quân, Hải quân, Không quân, Hội đồng Tham mưu, Joint Medical Services
* **[[Hungary]]**: Lục quân, Không quân
* **[[Ấn Độ]]**: Lục quân, Hải quân, Không quân, Strategic Missile Force, Coast Guard, Paramilitary Forces
* **[[Ý]]**: Lục quân, Hải quân, Không quân, Military Police
* **[[Ba Lan]]**: Lục quân, Hải quân, Không quân, Special Forces
* **[[Trung Quốc]]**: Army, Hải quân, Không quân, Strategic Missile Force
* **[[Cộng hòa Nam Phi|Nam Phi]]**: Lục quân, Hải quân, Không quân, Military Health Service
* **[[Hà Lan]]**: Lục quân, Hải quân, Không quân, Military Police
* **[[Hoa Kỳ]]**: Lục quân, Hải quân, Không quân, Thủy quân lục chiến, Tuần duyên, Vệ binh quốc gia Hoa Kỳ
* **[[Venezuela]]**: Army, Hải quân, Không quân, National Guard, National Militia
* **[[Việt Nam]]**: Lục quân, Hải quân, Biên phòng, Phòng vệ bờ biển, Phòng không - Không quân, Cảnh sát, Dân quân.

## Đơn vị quân đội
Đơn vị quân đội là một tập thể binh lính cùng quân chủng trong hệ thống tổ chức quân đội. Tùy theo số lính, đơn vị có thể rất nhỏ như tiểu đội (9-10 lính) hay rất lớn như Cụm tập đoàn quân (lên đến 80 vạn quân).

Theo hệ thống của NATO, đơn vị quân đội được sắp theo thứ tự lớn đến nhỏ như bảng dưới đây.

## Tham khảo
Phương diện quân Bắc

**Phương diện quân Bắc** (tiếng Nga: *Северный фронт*) là một tổ chức tác chiến chiến lược của Hồng quân Liên Xô trong Chiến tranh thế giới II.

## Lịch sử
Phương diện quân Bắc được thành lập ngày 24 tháng 6 năm 1941 dựa trên cơ sở của Quân khu Leningrad. Biên chế phương diện quân ban đầu gồm các tập đoàn quân 7, 14, 23. Sau đó có thêm tập đoàn quân 8 và 48. Ngày 28 tháng 6 năm 1941 có thêm Hạm đội Baltic. Trong khoảng thời gian từ ngày 25 đến ngày 29 tháng 6 năm 1941, các đơn vị không quân của phương diện quân đã ném bom các sân bay trong lãnh thổ Phần Lan và bắc Na Uy. Ngày 29 tháng 6 năm 1941, các đơn vị của phương diện quân Bắc tham gia các trận phòng thủ ở vùng Karelia và Murmansk. Ngày 10 tháng 7, năm 1941, phương diện quân nhận lệnh phòng thủ Leningrad từ hướng tây nam, điều này đã tạo nên Cụm tác chiến Luga. Các trận đánh khốc liệt ở Luga đã giúp cầm chân quân Đức một tháng trước khi quân Đức tiến sát đến Leningrad.

26 tháng 8 năm 1941 theo chỉ thị của Bộ tổng tư lệnh tối cao Liên Xô (STAVKA) ra ngày 23 tháng tám, 1941, phương diện quân Bắc giải thể và tách thành Phương diện quân Karelia và Phương diện quân Leningrad.

## Lãnh đạo phương diện quân
### Tư lệnh

### Ủy viên Hội đồng quân sự

### Tham mưu trưởng

## Thành phần biên chế

* Tập đoàn quân 7
* Tập đoàn quân 14
* Tập đoàn quân 23

## Các chiến dịch lớn đã tham gia
### Các chiến dịch chiến lược
* Chiến dịch phòng thủ chiến lược Leningrad 1941
* Chiến dịch phòng thủ chiến lược Bắc Cực và Cộng hòa Karelia 1941

### Các chiến dịch của phương diện quân và tập đoàn quân
* Chiến dịch phòng thủ Vyborg-Kexholmsky 1941
* Chiến dịch phòng thủ Kingisepp-Luga1941
* Chiến dịch phòng thủ khu vực Kandalaksha 1941
* Chiến dịch phòng thủ hướng Kestengskom 1941
* Chiến dịch phòng thủ khu vực Murmansk 1941
* Chiến dịch phòng thủ hướng Olonet 1941
* Chiến dịch phòng thủ hướng Petrozavodsk 1941
* Chiến dịch phòng thủ hướng Rugozerskom 1941
* Chiến dịch phòng thủ hướng Ukhta 1941
* Chiến dịch phòng thủ Tallinn 1941
 
## Tham khảo
Apače

**Apače** là một khu tự quản (tiếng Slovenia: *občine*, số ít – *občina*) trong vùng Pomurska của Slovenia. Apače có diện tích 53.5 km2, dân số là theo điều tra ngày 31 tháng 3 năm 2002 là 3715 người. Thủ phủ khu tự quản Apače đóng tại Apace.
## Tham khảo
Brezovica

**Brezovica** hay **Brezovitsa** có thể chỉ:

Tại **Bulgaria**:
* Brezovitsa, làng cũ ở khu tự quản Rodopi, tỉnh Plovdiv

Tại **Croatia**:
* Rừng Brezovica gần Sisak
* Brezovica, Gradina, làng thuộc khu tự quản Gradina, hạt Virovitica-Podravina
* Brezovica, Zagreb, một quận ở Zagreb

Tại **Kosovo** (tranh chấp bởi Serbia):
* Brezovica, Kosovo, làng ở khu tự quản Štrpce

Tại **Serbia**:
* Brezovica, Čačak
* Brezovica, Gornji Milanovac
* Brezovica, Ub
* Brezovica, Vlasotince
* Brezovica, Trstenik
* Nova Brezovica, một khu tự quản của Vranje
* Stara Brezovica, một khu tự quản của Vranje

Tại **Slovakia**:
* Brezovica, Sabinov, một làng ở huyện Sabinov District ở Slovakia
* Brezovica, Tvrdošín, một làng ở huyện Tvrdošín ở Slovakia

Tại **Slovenia**:
* Brezovica, Slovenia, một khu tự quản
* Brezovica, Hrpelje – Kozina, một khu tự quản và khu định cư của Hrpelje-Kozina
* Brezovica, Radovljica, một khu tự quản và khu định cư của Radovljica
* Brezovica, Velika Polana, một khu tự quản và khu định cư của Velika Polana
* Brezovica na Bizeljskem, một khu tự quản và khu định cư của Brežiče
* Brezovica pri Črmošnjicah, một khu tự quản và khu định cư của Semič
* Brezovica pri Dobu, một khu tự quản và khu định cư của Domžale
* Brezovica pri Borovnici, một khu tự quản và khu định cư của Borovnica
* Brezovica pri Gradinu, a settlement in the Municipality of Koper
* Brezovica pri Ljubljani, một khu tự quản và khu định cư của Brezovica
* Brezovica pri Medvodah, một khu tự quản và khu định cư của Medvode
* Brezovica pri Metliki, một khu tự quản và khu định cư của Metlika
* Brezovica pri Predgradu, một khu tự quản và khu định cư của Kočevje
* Brezovica pri Stopičah, một khu tự quản và khu định cư của Novo Mesto
* Brezovica pri Trebelnem, một khu tự quản và khu định cư của Mokronog–Trebelno
* Brezovica pri Zlatem Polju, một khu tự quản và khu định cư của Lukovica
* Brezovica v Podbočju, một khu tự quản và khu định cư của Krško
Podvelka

**Podvelka** là một khu tự quản (tiếng Slovenia: *občine*, số ít – *občina*) trong vùng Koroška của Slovenia. Podvelka có diện tích 103.9 km2, dân số theo điều tra năm 2012 là 2501 người. Thủ phủ khu tự quản Podvelka đóng tại Podvelka.
## Tham khảo
Góc Euler

**Góc Euler** là ba góc được giới thiệu bởi Leonhard Euler để miêu tả định hướng của một vật thể rắn. Để miêu tả như một định hướng trong không gian ba chiều Euclide theo ba tham số được yêu cầu. Chúng có thể được đưa ra bằng nhiều cách và Góc Euler là một trong số chúng.  
  
=Định nghĩa =

Trước hết, sử dụng hai hệ quy chiếu: hệ cố định O x_0 y_0 z_0 và hệ động Oxyz gắn chặt với vật chung gốc O.
Gọi giao tuyến của mặt phẳng O x_0 y_0 và Oxy là ON. ON gọi là đường nút của vật. 

Đưa vào các ký hiệu và tên gọi:
Góc giữa đường nút ON và trục O x_0 ký hiệu là \psi và gọi là góc tiến động của vật.
Góc giữa đường nút ON và trục Ox ký hiệu là \varphi và gọi là góc quay riêng của vật.
Góc giữa các trục O z_0 và Oz ký hiệu là \theta gọi là góc chương động hay góc túi sai của vật.

Các góc \psi, \varphi, \theta gọi là các góc Euler.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*
* Java applet for the simulation of Euler angles available at http://www.parallemic.org/Java/EulerAngles.html.
* EulerAngles - An iOS app for visualizing in 3D the three rotations associated with Euler angles.
* http://sourceforge.net/projects/orilib – A collection of routines for rotation / orientation manipulation, including special tools for crystal orientations.
* Online tool to compose rotation matrices available at http://www.vectoralgebra.info/eulermatrix.html
Số sóng

Trong vật lý, **số sóng** là đại lượng đặc trưng cho tần số không gian của sóng, tỷ lệ nghịch với bước sóng.

## Định nghĩa
Số lượng các bước sóng cho mỗi đơn vị 2π khoảng cách, cho bởi công thức: k =  { 2\pi \over \lambda} 
 (k∈Z) Thường dùng tính cho số nút và số bụng trong chuyển động của sóng dừng cũng như điều kiện để xảy ra sóng dừng trên đoạn dây L cụ thể:
# Dây cố định 2 đầu
:ĐK sóng dừng xảy ra là L =  k{ \lambda \over 2 }    (k=1,2,…)
:=> số bụng sóng = k, số nút sóng=k+1
# Dây có 1 đầu cố định
: ĐK sóng dừng xảy ra là L =  (k+1/2){ \lambda \over 2}  (k=1,2,…)
: => số bụng = k+1, số nút=k+1
# Hai Đầu tự do (Cột khí)
:ĐK sóng dừng xảy ra là L =  k{ \lambda \over 2} + {\lambda \over 2} 
:(k=0,1,2,…)
:=> số bụng = k+2, số nút=k+1
# Xác định vị trí M là bụng hay nút trên dây có đầu cố định
:d là khoảng cách từ M đến đầu cố định => d =  k{\lambda \over 2} 
:Nếu k là số nguyên => nút, nếu k là số bán nguyên => bụng
# Xác định dây là loại 1 đầu cố định hay 2 đầu cố định khi xảy ra sóng dừng
:Tìm: k =  L{2 \over \lambda} 
:Nếu k là số nguyên => dây có 2 đầu cố định, nếu k là số bán nguyên => Dây có 1 đầu cố định.

## Tham khảo
Quá trình đẳng áp

**Quá trình đẳng áp** (tiếng Anh: *isobaric process*) là 1 quá trình nhiệt động lực học trong đó áp suất là 1 hằng số (không đổi theo thời gian). Theo nguyên lý 1 nhiệt động lực học: 
: Q = \Delta U + A\, 

Theo định luật 1 về nhiệt động lực học, nếu thể tích của khí tăng lên thì công được sinh ra do sự dãn ra (tăng thể tích) của khí, cụ thể như sau:
: A = p\,. \Delta V\, 

Trong chất khi lý tưởng: p V = n R T\Leftrightarrow p\Delta V=nR\Delta T   trong đó n là số mol khí, R là hằng số khí lý tưởng  R = 8.31 {J \over mol}K 

nên  {V1 \over V2} = {T1 \over T2} 


Vậy ta có được biểu thức  A = nR\Delta T\, 

## Liên hệ giữa nhiệt dung mol đẳng tích và đẳng áp

Dựa vào quá trình đẳng tích, giữa quá trình không có sự truyền nhiệt của các phản ứng hóa học, ta thu được sự liên hệ giữa độ thay đổi nội năng phụ thuộc vào nhiệt độ như sau:
 \Delta U\ = n\, C_V\Delta T\  với  C_V  là nhiệt dung mol khi thể tích không đổi  \, C_v\ = {i\over 2}R   Với i là số bậc tự do của phân tử khí
Khi áp suất không đổi,  Q = n\, C_p\Delta T\  với  \, C_p\  là nhiệt dung mol khi áp suất không đổi.


Từ định luật 1 nhiệt động lực học ta có: 
: Q = n\, C_V\Delta T\ + A 
: \Leftrightarrow Q = n\, C_v\Delta T\ + n\, R\Delta T\ 
: \Leftrightarrow n\, C_p\Delta T\ = n\,(C_V + R)\,\Delta T 
: \, C_p\ = \, C_V + R 
:

## Tham khảo
Bánh đà phản lực

**Bánh đà phản lực** là một loại bánh đà, có thể được làm quay bằng động cơ điện, chủ yếu được sử dụng trong hệ thống điều khiển tư thế của tàu vũ trụ (phi thuyền). Việc điều khiển tư thế bằng bánh đà phản lực nói chung không cần sử dụng nhiên liệu như với các động cơ tên lửa. Nguyên lý hoạt động của bánh đà phản lực chủ yếu dựa trên bảo toàn mômen động lượng.

## Cấu tạo
Về cơ bản, một bánh đà phản lực bao gồm: một bánh đà với hầu hết các bộ phận nằm trên một động cơ nhỏ nhưng mạnh mẽ, bộ phận điều khiển để thay đổi tốc độ của bánh đà và các cảm biến cảm nhận tốc độ của bánh đà.

## Chức năng
Bánh đà phản lực là thiết bị được sử dụng với mục đích xoay phi thuyền theo các hướng khác nhau mà không cần bắn tên lửa hay dùng động cơ phản lực. Chúng đặc biệt hữu ích khi xoay phi thuyền với góc rất nhỏ, ví dụ như giữ một kính viễn vọng hướng vào một ngôi sao. Thiết kế cơ bản của bánh đà phản lực cũng làm cho nó có khả năng giữ một vệ tinh trong một tư thế thích hợp. Ví dụ như vệ tinh thông tin liên lạc cần được luôn định hướng chính xác để quay ăng ten về trạm mặt đất, nếu không vệ tinh không thể nhận và gửi tín hiệu.

## Lịch sử
Bánh đà phản lực Microsat Reaction Wheel (MRW) hay Micro Wheel được phát triển bởi Công ty vệ tinh Surrey (Surrey Satellite Technology Ltd) vào giữa những năm 90, nó có thiết kế độc đáo với các thiết bị điện tử đơn giản đi kèm trong bánh xe, khối lượng nhẹ.

Sau đó, vào năm 2000, SSTL (Surrey Satellite Technology Ltd) phát triển thêm các bánh đà phản lực mới như EMRW và SMRW dựa trên những thành công của MRW. Các bánh đà phản lực này đã định hướng cho sự phát triển của những thế hệ tiếp theo, sử dụng các thiết bị điện tử tương tự và hệ thống bôi trơn.

## Hoạt động
Bánh đà phản lực chỉ có khả năng xoay một phi thuyền quanh tâm của nó, không có khả năng di chuyển phi thuyền tới một vị trí khác. Để xoay phi thuyền theo một hướng, các bánh đà phản lực thích hợp quay theo hướng ngược lại. Khi mômen động lượng của bánh đà thay đổi, mômen động lượng của phần còn lại của phi thuyền phải thay đổi một giá trị ngược lại để đảm bảo tổng mômen động lượng của phi thuyền không đổi (theo bảo toàn mô men động lượng, do phi thuyền có thể coi là không chịu mômen ngoại lực nào).

Thực tế, những mômen lực nhỏ bên ngoài phi thuyền có thể khiến bánh đà phải liên tục thay đổi tốc độ một cách từ từ để duy trì phi thuyền theo một phương hướng nhất định.

Bánh đà phản lực thường được quay bằng động cơ điện. Những thay đổi trong tốc độ được điều khiển bởi máy tính điện tử. Sức bền của các vật liệu của một bánh đà phản lực quyết định tốc độ quay tối đa của nó, và do đó lượng mômen động lượng tối đa mà nó dự trữ. Vượt qua tốc độ quay tối đa, lực ly tâm sẽ làm bánh đà bung ra.

Bánh đà phản lực thường chiếm một phần nhỏ trong tổng khối lượng của một phi thuyền, nhưng những thay đổi tốc độ quay của nó đem lại những thay đổi rất chính xác về phương hướng của phi thuyền, do đó, bánh đà phản lực thường được dùng trong phi thuyền với các máy ảnh hoặc dùng trong kính thiên văn. Ví dụ kính viễn vọng không gian Hubble sử dụng bánh đà phản lực để ổn định chuyển động quay.
## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* 
* 
*
Alor Gajah

**Huyện Alor Gajah** là một huyện thuộc bang Melaka của Malaysia. Huyện Alor Gajah có dân số thời điểm năm 2010 ước tính khoảng 173553 người.
## Tham khảo
Quần đảo Barat Daya

**Quần đảo Barat Daya** là một quần đảo ở tỉnh Maluku của Indonesia. Cụm từ Indonesia Barat Daya có nghĩa là phía nam-tây '.
Cụm đảo này gồm những đảo sau đây, gồm những đảo khác nữa:
*Wetar
*Liran
*Kisar
*Romang
*Damar (đôi khi được viết như Damer)

Những hòn đảo nằm ở ngoài khơi phía đông của Đông Timor. Wetar là hòn đảo lớn nhất trong nhóm. Về phía tây, eo biển Ombai tách Wetar từ Alor Island, phía đông của quần đảo Lesser Sunda (Nusa Tenggara). Wetar eo biển ngăn cách Wetar từ Timor về phía nam.
Mặc dù được bao gồm trong bộ phận chính trị của tỉnh Maluku của Indonesia, các hòn đảo phía tây nam về địa lý là một phần của quần đảo Sunda nhỏ. Lượng mưa được giới hạn với một mùa khô giữa tháng mười và tháng 12 khi một số hòn đảo xuất hiện như là thảo nguyên khô. Đảo Barat Daya, cùng với Timor, quần đảo Leti, và Alor, được chỉ định là và vùng sinh thái Timor rụng lá rừng Wetar. Hầu hết các hòn đảo cằn cỗi, ít cây cối và rừng tối thiểu. 
## Tham khảo
Beaufort

**Beaufort**  có thể đề cập đến:
;Australia:
* Beaufort, Victoria
;Canada:
* Beaufort Range, Vancouver Island, British Columbia
;Pháp:
* Beaufort, Haute-Garonne
* Beaufort, Hérault
* Beaufort, Isère
* Beaufort, Jura
* Beaufort, Nord
* Beaufort, Savoie
* Beaufort-Blavincourt, Pas-de-Calais
* Beaufort-en-Argonne, Meuse
* Beaufort-en-Santerre, Somme
* Beaufort-en-Vallée, Maine-et-Loire
* Beaufort-sur-Gervanne, Drôme
;Ireland:
* Beaufort, County Kerry
;Luxembourg
* Beaufort, Luxembourg
;Malaysia
* Beaufort, Malaysia
;United Kingdom:
* Beaufort Castle, Scotland
* Beaufort, Blaenau Gwent, Wales
;Hoa Kỳ:
* Beaufort, North Carolina
* Beaufort County, North Carolina
* Beaufort, South Carolina
* Beaufort County, South Carolina
* Beauford Township, Minnesota
Cameron Highlands

**Cameron Highlands** (, , ) là một huyện và là trạm đồi (hill station) rộng nhất của Malaysia, với diện tích . Nó giáp bang Kelantan về phía bắc và giáp bang Perak về phía tây.

## Khí hậu




## Tham khảo