Chi Dưa núi

**Chi Dưa núi** hoặc **chi Qua lâu** (danh pháp khoa học: ***Trichosanthes***), là chi thuộc họ Bầu bí (Cucurbitaceae).

Chi này có hoa màu trắng, có rìa ngoài. Quả dài, hơi mập, khi non có màu xanh, khi chín có màu mốc. Quả có thể luộc hoặc xào, ăn ngon.

Các loài cây này sinh sống ở vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới, là loại dây leo. Phân bố trong khu vực Nam Á và Đông Nam Á. Được Carl von Linné mô tả năm 1753 trong Species Plantarum, với 4 loài là *T. anguina* (hiện nay coi là đồng nghĩa *T. cucumerina*), *T. nervifolia* (chưa dung giải), *T. cucumerina* và *T. amara* (hiện nay là đồng nghĩa gốc của *[[Linnaeosicyos amara]]* (L.) H. Schaef. & Kocyan, 2008).

## Các loài

Chi này bao gồm các loài:
* *[[Trichosanthes baviensis|T. baviensis]]* Gagnepain - qua lâu Ba Vì
* *[[Trichosanthes cordata|T. cordata]]* Roxb. - qua lâu lá hình tim
* *[[Trichosanthes cucumerina|T. cucumerina]]* L. (đồng nghĩa: *T. anguina*) - dưa núi, bát bát trâu, bí con rắn, mướp tây, mướp hổ.
* *[[Trichosanthes dafangensis|T. dafangensis]]* N.G. Ye & S.J. Li - qua lâu dầu Đại Phương
* *[[Trichosanthes dioica|T. dioica]]* Roxb.
* *[[Trichosanthes dolichosperma|T. dolichosperma]]* Duyfjes & Pruesapan
* *[[Trichosanthes dunniana|T. dunniana]]* H. Lév.
* *[[Trichosanthes emarginata|T. emarginata]]* Rugayah
* *[[Trichosanthes erosa|T. erosa]]* Duyfjes & Pruesapan
* *[[Trichosanthes fissibracteata|T. fissibracteata]]* C.Y.Wu ex C.Y.Cheng & Yueh - qua lâu nhiều lá bắc
* *[[Trichosanthes homophylla|T. homophylla]]* Hayata - qua lâu lá khoai nước
* *[[Trichosanthes hylonoma|T. hylonoma]]* Hand.-Mazz.
* *[[Trichosanthes jinggangshanica|T. jinggangshanica]]* C.H. Yueh
* *[[Trichosanthes kerrii|T. kerrii]]* W. G. Craib
* *[[Trichosanthes kirilowii|T. kirilowii]]* Maxim. - Qua lâu, qua lâu nhân, thảo ca, bạt bát, bạc bát, dưa trời, quát lâu
* *[[Trichosanthes laceribractea|T. laceribractea]]* Hayata - qua lâu lá bắc xẻ, qua lâu lá bắc đều.
* *[[Trichosanthes lepiniana|T. lepiniana]]* (Naudin) Cogn.
* *[[Trichosanthes mianyangensis|T. mianyangensis]]* C.H. Yueh & R.G. Liao
* *[[Trichosanthes odontosperma|T. odontosperma]]* W.E.Cooper & A.J.Ford
* *[[Trichosanthes pedata|T. pedata]]* Merr. & Chun - qua lâu chân chim, qua lâu chân vịt
* *[[Trichosanthes pentaphylla|T. pentaphylla]]* F.Muell. ex Benth.
* *[[Trichosanthes cucumeroides|T. pilosa]]* Lour. (đồng nghĩa: *T. cucumeroides*, *T. ovigera*, *T. pierrei*) - qua lâu trứng, hoa bát, qua lâu Pierre
* *[[Trichosanthes quinquangulata|T. quinquangulata]]* A. Gray
* *[[Trichosanthes quinquefolia|T. quinquefolia]]* C.Y. Wu ex C.Y. Cheng & C.H. Yueh
* *[[Trichosanthes reticulinervis|T. reticulinervis]]* C.Y. Wu ex S.K. Chen
* *[[Trichosanthes rosthornii|T. rosthornii]]* Harms - quát lâu Trung Quốc
** *T. rosthornii* var. *multicirrata* (C.Y.Cheng & Yueh) S.K.Chen
** *T. rosthornii* var. *scabrella* (C.H.Yueh & D.F.Gao) S.K.Chen
* *[[Trichosanthes rubiflos|T. rubiflos]]* Thorel ex Cayla - qua lâu hoa đỏ, tơ mua, hồng bì
* *[[Trichosanthes rugatisemina|T. rugatisemina]]* C.Y. Cheng & C.H. Yueh
* *[[Trichosanthes sericeifolia|T. sericeifolia]]* C.Y. Cheng & C.H. Yueh
* *[[Trichosanthes smilacifolia|T. smilacifolia]]* C.Y. Wu ex C.H. Yueh & C.Y. Cheng
* *[[Trichosanthes subrosea|T. subrosea]]* C.Y. Cheng & C.H. Yueh
* *[[Trichosanthes subvelutina|T. subvelutina]]* F.Muell. ex Cogn.
* *[[Trichosanthes tetragonosperma|T. tetragonosperma]]* C.Y. Cheng & C.H. Yueh
* *[[Trichosanthes tricuspidata|T. tricuspidata]]* Lour. - lâu xác, re to, cứt quạ lớn, dây cứt quạ, ổ quạ
* *[[Trichosanthes trifolia|T. trìolia]]* (L.) Blume
* *[[Trichosanthes truncata|T. truncata]]* C.B. Clarke
* *[[Trichosanthes villosa|T. villosa]]* Blume - do mõ, dây đỏ mỏ
* *[[Trichosanthes wallichiana|T. wallichiana]]* (Ser.) Wight

## Y học
Ít nhất có hai loài dùng trong Đông y với tên gọi ***qua lâu*** (từ chữ Hán 瓜蒌 (qua lâu) - là quả chín khô kiệt của 栝楼 (quát lâu), được thu hái vào mùa thu. Hai loài này là:
* *[[Trichosanthes kirilowii|T. kirilowii]]* Maxim.
* *[[Trichosanthes rosthornii|T. rosthornii]]* Harms

## Tham khảo

## Liên kết ngoài