open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tân Tập

**Tân Tập** là một xã thuộc tỉnh Tây Ninh, Việt Nam.

## Địa lý
Xã Tân Tập là một xã nằm ở phía Đông Nam của tỉnh Tây Ninh, cách phường Tân Ninh khoảng 130km về phía Đông Nam và cách phường Long An khoảng 45km về phía Đông, thuộc khu vực Cần Giuộc trước đây.

Đồng thời, đây cũng là xã cực Đông của tỉnh Tây Ninh, có vị trí địa lý:
*Phía Đông giáp với xã An Thới Đông thuộc Thành phố Hồ Chí Minh với ranh giới là sông Soài Rạp
*Phía Tây giáp với xã Phước Vĩnh Tây
*Phía Nam giáp với các xã Tân Lân và Long Hựu với ranh giới là sông Cần Giuộc
*Phía Bắc giáp với xã Cần Giuộc cùng thuộc tỉnh Tây Ninh và xã Hiệp Phước thuộc Thành phố Hồ Chí Minh

Theo Công văn số 2896/BNV-CQĐP ngày 27 tháng 5 năm 2025 của Bộ Nội vụ, xã Tân Tập sau sắp xếp có diện tích 34,40km², dân số tính tới ngày 31/12/2024 là 28.127 người, mật độ dân số đạt  người/km² (số liệu thống kê tính đến ngày 31/12/2024 theo quy định tại Điều 6 Nghị quyết số 76/2025/UBTVQH15 ngày 14 tháng 4 năm 2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội).

## Hành chính
Xã Tân Tập có 17 ấp: Bắc, Đông An, Đông Bình, Nam, Tân Chánh, Tân Đại, Tân Đông, Tân Hòa, Tân Quang 1, Tân Quang 2, Tân Quí, Tân Thành, Tây, Thạnh Trung, Trung, Vĩnh Hòa, Vĩnh Thạnh.

## Lịch sử
Sau ngày 30 tháng 4 năm 1975, địa bàn xã Tân Tập hiện nay vốn là các xã Đông Thạnh, Phước Vĩnh Đông và Tân Tập thuộc huyện Cần Giuộc.

Ngày 24 tháng 2 năm 1976, Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam ban hành Nghị định số 3/NQ/1976 Nghị định số 3/NQ/1976 về việc giải thể khu, hợp nhất tỉnh ở miền Nam Việt Nam. Trong đó, thành lập tỉnh Long An trên cơ sở hợp nhất tỉnh Long An, tỉnh Kiến Tường và 2 quận: Đức Hòa, Đức Huệ của tỉnh Hậu Nghĩa.

Ngày 12 tháng 6 năm 2025, Quốc hội khóa XV ban hành Nghị quyết số 202/2025/QH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của tỉnh Long An và tỉnh Tây Ninh thành tỉnh mới có tên gọi là tỉnh Tây Ninh.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1682/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Tây Ninh năm 2025 (có hiệu lực từ ngày 16 tháng 6 năm 2025). Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các xã Đông Thạnh, Phước Vĩnh Đông và Tân Tập thuộc huyện Cần Giuộc trước đây thành xã mới có tên gọi là **xã** **Tân Tập** (Khoản 49 Điều 1).

## Chú thích

## Tham khảo
Họ Gấu mèo

**Họ Gấu mèo** (danh pháp khoa học: **Procyonidae**) là một họ Tân Thế giới thuộc Bộ Ăn thịt. Họ này bao gồm gấu mèo, coati, kinkajou, gấu đuôi bờm, mèo gấu, mèo đuôi vòng và cacomistle. Các loài thuộc họ này sống trong một loạt các môi trường khác nhau và thông thường là động vật ăn tạp.

## Phân loại
Đã có sự không chắc chắn đáng kể trong lịch sử về việc phân loại chính xác cho một số thành viên của họ này. Gấu trúc đỏ trước đây được xếp vào họ này, nhưng hiện nay nó được phân loại vào trong họ riêng của chính nó, họ Ailuridae, dựa trên các nghiên cứu sinh học phân tử. Tình trạng của các loài gấu đuôi bờm khác nhau đã bị tranh cãi: một số người xem tất cả chúng là phân loài của ''Bassaricyon gabbii'' trước khi dữ liệu trình tự ADN kiểm chứng điều này là sai.

Sơ đồ phân loại truyền thống được hiển thị bên dưới là sơ đồ trước sự phát triển vượt bậc gần đây của con người về sự hiểu biết mặt phát sinh chủng loài của các loài trong họ Gấu mèo dựa trên phân tích trình tự di truyền. Nhóm phân loại lỗi thời này gộp loài kinkajou và mèo đuôi bờm lại với nhau trên cơ sở tương đồng về mặt hình thái mà ngày nay được biết đến là một ví dụ cho sự tiến hóa song song. Tương tự, các loài coati được phân loại là có họ hàng gần gũi với gấu mèo, nhưng trong thực tế chúng gần gũi nhất với loài mèo đuôi bờm. Hình dưới bên phải là một bản sao cho thấy kết quả của các nghiên cứu phân tử gần đây. Chi *Nasuella* không được bao gồm trong các nghiên cứu này, nhưng trong một nghiên cứu riêng đã được tìm thấy có liên quan đến Chi *Nasua*.

* **HỌ PROCYONIDAE**
****Phân họ Procyoninae** (9 loài trong 4 chi)
*****Tông Procyonini**
******Phân tông Procyonina**
***** Gấu mèo, *Procyon*
****** Gấu mèo ăn cua, *Procyon cancrivorus*
****** Gấu mèo Cozumel, *Procyon pygmaeus*
****** Gấu mèo thông thường, *Procyon lotor*
**** **Phân tông Nasuina**
******[[Nasua]]*
******Coati đuôi vòng, *Nasua nasua*
****** Coati mũi trắng, *Nasua narica*
***** *[[Nasuella]]*
****** Coati núi phương Tây, *Nasuella olivacea*
****** Coati núi phương Đông, *Nasuella meridensis*
*** **Tông Bassariscini**
*****[[Bassariscus]]*
***** Mèo đuôi vòng, *Bassariscus astutus*
***** Cacomistle, *Bassariscus sumichrasti*
** **Phân họ Potosinae** (5 loài trong 2 chi)
****[[Kinkajou|Potos]]*
**** Kinkajou, *Potos flavus*
*** *[[Bassaricyon]]*
****Gấu đuôi bờm phương Bắc, *Bassaricyon gabbii*
****Gấu đuôi bờm đất thấp phương Đông, *Bassaricyon alleni*
****Gấu đuôi bờm đất thấp phương Tây, *Bassaricyon medius*
**** Mèo gấu, *Bassaricyon neblina*

### Phát sinh chủng loài
Một số nghiên cứu phân tử gần đây đã giải quyết các mối quan hệ phát sinh chủng loài giữa các loài trong Họ Gấu mèo, như được minh họa trong biểu đồ dưới đây.

## Hình ảnh

Tập tin:Procyon lotor 7 - am Wasser.jpg
Tập tin:Bassariscus.jpg
Tập tin:Procyon lotor 1.jpg
Tập tin:Nasua nasua.jpg
Tập tin:On the Rio Tambopata…who is this guy?? (8445829870).jpg


## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*
*
Trận Arausio

**Trận Arausio** bùng nổ vào ngày 6 tháng 10 năm 105 trước Công nguyên, tại địa điểm giữa thị trấn Arausio (Orange, Vaucluse ngày nay) và sông Rhône. Hai đạo quân La Mã dưới quyền Thống đốc Quintus Servilius Caepio và Tổng tài Gnaeus Mallius Maximus đã dàn trận đánh các bộ lạc di trú của người Cimbri dưới quyền Boiorix và người Teuton. Tuy nhiên, sự mâu thuẫn sâu sắc giữa hai vị tướng đã khiến cho các đạo quân La Mã không thể hợp đồng, và kết quả là thảm bại của họ. Thảm họa này tạo điều kiện cho Gaius Marius lên nắm quyền và tiến hành những canh tân về tổ chức và hệ thống tuyển quân của các Binh đoàn Lê dương La Mã. Theo sử cũ, quân La Mã mất đến 8 vạn binh sĩ, cùng với 4 vạn quân trợ chiến (Ala), quân hầu và tùy tùng - kỳ thực là toàn bộ quân La Mã bị hủy diệt. Đây là lần đầu tiên trong vòng 8 năm mà một đợt tấn công của quân German đại phá quân La Mã.

Trận Arausio được xem là một trong những thảm họa kinh hoàng nhất của Quân đội La Mã, và là thảm bại lớn nhất của họ kể từ sau trận Cannae. Tuy được so sánh với những thất bại của quân La Mã trước quân Carthage thời Chiến tranh Punic lần thứ hai, thất bại này không phải là dưới tay của một đội quân tinh nhuệ như các thất bại trước quân Carthage. Sau thắng lợi, con đường đã rộng mở cho quân German tràn vào đất Ý, nhưng họ lại mở các cuộc công kích vào Tây Ban Nha và Pháp chứ không hề phát huy chiến quả. Và, 3 tháng sau đại bại, người La Mã đã báo thù bằng trận Aquae Sextiae ở Pháp và trận Vercellae ở Ý. Do đó, các thảm họa Cannae và Arausio chỉ có tác dụng trì hoãn chiến thắng cuối cùng của La Mã, khác với trận rừng Teutoburg đập tan kế hoạch xâm chiếm vùng Germania của họ.

## Chú thích

## Tham khảo
* Gilman, Arthur; The Story of Rome From the Earliest Times to the End of the Republic
* Livy; Book LXVII 
* Granius Licinianus; pages 11-12
* Mommsen, Theodor; The History of Rome, Book IV
* McCullough, Colleen; The First Man in Rome (historical fiction)
* Richard A. Gabriel, ''The Great Armies of Antiquity'', Greenwood Publishing Group, 2002. ISBN 0-275-97809-5.
* Eva Matthews Sanford, ''The Mediterranean world in ancient times'', Ronald Press Co., 1951.
* Williamson Murray, ''Military Adaptation in War: With Fear of Change'', Cambridge University Press, 10-10-2011. ISBN 1107006597.
* Cornelius Tacitus, Herbert W. Benario, ''Agricola, Germany, And Dialogue On Orators'', Hackett Publishing, 30-03-2006. ISBN 0-87220-811-7.
*  Tony Jaques, ''Dictionary of Battles and Sieges: A-E'', Greenwood Publishing Group, 2007. ISBN 0-313-33537-0.
Chim sâu sọc đỏ

**Chim sâu sọc đỏ** (danh pháp hai phần: ***Dicaeum australe***) là một loài chim lá thuộc chi *[[Dicaeum]]* trong họ Chim sâu. Đây là loài bản địa Philippines. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng đất thấp ẩm cận nhiệt đới hoặc nhiệt đới. *[[Dicaeum haematostictum|D. haematostictum]]* trước đây được coi là một phân loài của loài chim này.
## Chú thích

## Tham khảo
*
Aarberg

**Aarberg** là một đô thị ở huyện Seeland trong bang Bern ở Thụy Sĩ.

Aarberg có cự ly 20&nbsp;km từ Bern trên sông Aar. Với diện tích 7,93 km2 (3,06 sq mi), Aarberg giáp Bargen, Kappelen, Lyss, Radelfingen và Seedorf.

Aarberg là không được nhầm lẫn với Aarburg ở Aargau hoặc với Aarbergen ở Đức.

Thành phố này đã từng nằm trên một hòn đảo với sông Aar và sông Aar nhỏ chảy xung quanh nó. Thành phố cũ phát triển xung quanh các cạnh của hòn đảo với một quảng trường lớn ở giữa. Ngoài ra thành phố cũ, Aarberg cũng bao gồm các khu mới bên ngoài, và các làng quay, 
## Chú thích
Vạn Tu

**Vạn Tu** (, ? – 26), tự **Quân Du**, người Mậu Lăng, Phù Phong, tướng lĩnh, khai quốc công thần nhà Đông Hán, một trong Vân Đài nhị thập bát tướng.

## Cuộc đời và sự nghiệp
Trong những năm Canh Thủy (23 -25), Vạn Tu quy hàng Lưu Tú, được nhiệm mệnh làm Tín Đô huyện lệnh. Năm thứ 2 (24), ông cùng Tín Đô thái thú Nhiệm Quang, Đô úy Lý Trung nghênh tiếp Lưu Tú, chạy đến huyện Kế, từ đấy tiến vào Tín Đô. Vạn Tu được bái Thiên tướng quân, phong Tạo Nghĩa hầu. Sau khi công phá đô thành Hàm Đan của Vương Lang, được nhiệm mệnh làm Hữu tướng quân.

Năm Kiến Vũ đầu tiên (25), Vạn Tu là một trong 11 viên đại tướng dưới quyền Đại tư mã Ngô Hán vây đánh Chu Vĩ đang cố thủ Lạc Dương. Năm sau (26), được đổi phong Hòe Lý hầu, cùng Kiên Đàm bình định Nam Dương. Khi đang vây chặt Uyển Thành, bệnh mất trong quân. Con là Phổ kế tự.

## Tham khảo
* Hậu Hán thư
* Tư trị thông giám

## Chú thích
Hồ Ulungur

**Ulungur** (, âm Hán Việt: Ô Luân Cổ hồ) là một hồ nằm tại huyện Phú Hải, Tân Cương, Trung Quốc. Với diện tích 1.035&nbsp;km², đây là một trong các hồ lớn nhất của Trung Quốc.

Ulungur được chia thành hai phần: hồ Buluntuo và hồ Jili nhỏ hơn. Sông Ulungur cấp nước cho hồ.

Vào những năm 1960, do được sử dụng cho thủy lợi, lượng nước sông Ulungur đổ vào hồ giảm rõ rệt. Năm 1970, một kênh đào đã được xây dựng giữa Ulungur và sông Irtysh nhằm điều hướng dòng nước vào hồ, đến năm 1988, công trình được mở rộng, mực nước hồ có thể phục hồi.

Vào mùa đông, có thể câu cá trên băng tại hồ.

## Tham khảo

* Vương Tô Dân& Đậu Hồng Thân chủ biên. "Trung Quốc hồ bạc chí", Bắc Kinh: Khoa học Xuất bản xã, 1998, ISBN 7-03-006706-1, trang 347-348
Hồ Yamdrok

**Hồ Yamdrok** (; ) là một trong ba hồ linh thiêng lớn nhất tại Khu tự trị Tây Tạng. Hồ có chiều dài . Bao quanh hồ là các ngọn núi phủ tuyết trắng và hồ được cấp nước từ nhiều con suối nhỏ. Hồ có một dòng nước thoát ra ở cực phía tây.

Khoảng 90&nbsp;km về phía tây của hồ là Gyantse còn thủ phủ Lhasa nằm cách hồ khoảng 100&nbsp;km về phía đông bắc. Theo thần thoại địa phương, hồ Yamdok là do một nữ thần biến thành.

Cạnh hồ Yamdrok có một nhà máy điện được hoàn thành và khánh thành vào năm 1996 gần ngôi làng nhỏ Pai-Ti ở cực tây của hồ. Đây là nhà máy điện lớn nhất tại Tây Tạng.

## Chú thích

## Tham khảo
*Yamdrok Tso Campaign Pack Death of a Sacred Lake
*TWS Campaign for 'Endangered Tibet'
*National Aeronautics and Space Administration
*Diary of Yamdrok Tso Hydroelectric Project  The Government of Tibet in Exile
*Yamzhog Yumco  Selected from China's Tibet by Samxuba Gonjor Yundain
Gia Định Thành

**Gia Định Thành** (có nguồn viết không hoa chữ cuối) là một đơn vị hành chính cao hơn trấn, có nhiệm vụ cai quản các trấn ở phía Nam Việt Nam, được lập năm 1808 cho đến năm 1832, thì bị bãi bỏ.

## Lịch sử
Sơ lược quá trình cải đổi từ *phủ Gia Định* đến *Gia Định Thành*:

Tháng 2 (âm lịch) năm Mậu Dần (1698), Thống suất Nguyễn Hữu Cảnh nhận lệnh chúa Nguyễn Phúc Chu vào kinh lược xứ Đồng Nai. Sau đó, ông lập dinh Phiên Trấn, gồm **phủ Gia Định** và huyện Tân Bình.

Tháng 11 (âm lịch) năm Kỷ Hợi (1779), chúa Nguyễn Phúc Ánh duyệt xem bản đồ, chia toàn miền Nam lúc bấy giờ ra thành một trấn (Hà Tiên) và 4 dinh (Trấn Biên, Phiên Trấn, Trường Đồn, Long Hồ). Tất cả các dinh trấn này đều chịu sự cai quản của **phủ Gia Định**.

Năm Nhâm Tuất (1802), vua Gia Long cho đổi phủ Gia Định thành **trấn Gia Định**, đồng thời cho các dinh cũng đổi thành các trấn, gồm: Phiên An, Biên Hòa, Định Tường, Vĩnh Thanh và Hà Tiên. Tất cả các trấn này nằm dưới sự cai quản của *trấn Gia Định*. Có thể coi đây là thời kỳ "Gia Định ngũ trấn".

Đến năm Mậu Thìn (1808), nhà vua này định lại bờ cõi, phân địa giới toàn lãnh thổ Việt Nam ra làm 4 dinh gồm 25 trấn, đồng thời lại chia làm hai miền Bắc Nam, gọi là **[[Bắc Thành]]** và **Gia Định Thành** để tiện việc cai quản. 
Lúc bấy giờ, trấn Gia Định được đổi thành **Gia Định Thành**, và cho cai quản 5 trấn, là: Phiên An, Biên Hòa, Vĩnh Thanh, Định Tường và Hà Tiên.

Theo Nguyễn Đình Đầu, sở dĩ trấn Gia Định được đổi tên là "Gia Định Thành" là vì trước đây Gia Định và Phiên An cùng gọi là "trấn", rất dễ lẫn nhau, và dễ nhầm là ngang bậc nhau. Và cũng theo nhà nghiên cứu này, mặc dù danh xưng thay đổi, song Sài Gòn (thuộc trấn Phiên An) vẫn luôn là lỵ sở của các thời kỳ: phủ Gia Định, trấn Gia Định và Gia Định Thành.

Về mặt hành chính của Gia Định Thành, đứng đầu là Tổng trấn, có hai phụ tá là Hiệp Tổng trấn và Phó Tổng trấn. Các thuộc viên khác, gồm có Trấn thủ, Cai bộ và Ký lục. Đây chính là các quan chức đại diện cho triều đình để thống quản các trấn ở phía Nam.

Tổng trấn Gia Định Thành đầu tiên là Nguyễn Văn Nhơn (hay Nhân), và vị Tổng trấn cuối cùng là Lê Văn Duyệt (lãnh chức vụ này lần 2 từ năm 1820 đến 1832).

Năm Minh Mạng thứ 13 (Nhâm Thìn, 1832), sau khi Lê Văn Duyệt từ trần, nhà vua bãi bỏ chức Tổng trấn, chia miền Nam Việt Nam ra làm 6 tỉnh là: Phiên An, Biên Hòa, Định Tường, Vĩnh Long, An Giang và Hà Tiên (gọi chung là *[[Nam Kỳ Lục tỉnh]]*), và không đặt một viên quan nào cai trị chung cho cả lục tỉnh nữa. Đơn vị hành chính Gia Định Thành kể như bị xóa sổ từ năm ấy (1832).

## Sách tham khảo
*Quốc sử quán triều Nguyễn, *Quốc triều sử toát yếu*. Nhà xuất bản Văn học, 2002.
*Nguyễn Đình Đầu, "Địa lý lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh", trong *Đại chí văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh* (tập 1). Nhà xuất bản Thành phố HCM, 1987.
*Huỳnh Minh, *Gia Định xưa*. Nhà xuất bản Văn hóa - Thông tin, 2006.

## Chú thích
Chim sâu họng trắng

**Chim sâu họng trắng** hay **chim sâu Legge** (danh pháp hai phần: ***Dicaeum vincens***) là một loài chim thuộc chi *[[Dicaeum]]* trong họ Chim sâu. Đây là loài bản địa và sinh sản ở Sri Lanka. Nó được đặt tên theo nhà điểu học Úc William Vincent Legge.

## Mô tả
Chim sâu họng trắng là một loài chim sinh sản cư trú phổ biến trong rừng và các môi trường sống nhiều cây cối rậm rạp khác, bao gồm cả các khu vườn. Chúng đẻ mỗi tổ hai trứng, tổ treo trên cây.

Loài chim này có chiều dài 10&nbsp;cm, đuôi ngắn, mỏ cong dày ngắn và lưỡi hình ống. Các đặc trưng cuối phản ánh tầm quan trọng của mật hoa trong chế độ ăn uống của nó, mặc dù quả, nhện và côn trùng cũng được nó ăn.

Chim sâu họng trắng trống có phần lưng màu lam-đen, họng và ngực trên trắng, ngực dưới và bụng vàng. Chim mái xỉn màu hơn,với phần lưng màu nâu ô liu.

## Hình ảnh

Tập tin:ZosteropsCeylonensisLegge.jpg
Tập tin:Ibis43brit 0024a.jpg


## Chú thích

## Tham khảo
*
Chim sâu khoang cổ đỏ

**Chim sâu khoang cổ đỏ** (danh pháp hai phần: ***Dicaeum retrocinctum***) là một loài chim lá thuộc chi *[[Dicaeum]]* trong họ Chim sâu. Nó là loài đặc hữu của Philippines. Môi trường sống tự nhiên của nó là rừng đất thấp ẩm cận nhiệt đới hoặc nhiệt đới. Nó đang bị đe dọa do mất nơi sống.
## Chú thích

## Tham khảo
* 
* BirdLife International 2004. Dicaeum retrocinctum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Downloaded on ngày 25 tháng 7 năm 2007.
Chuyến bay 992 của Dana Air

**Chuyến bay 992 của Dana Air** là chuyến bay chở khách nội địa Nigeria theo lịch trình từ Abuja đến Lagos, Nigeria. Vào ngày 3 tháng 6 năm 2012, máy bay McDonnell Douglas MD-83 phục vụ tuyến đường đã bị hỏng động cơ kép trong quá trình tiếp cận Lagos. Nó không đến được điểm đến đã định và đâm vào các tòa nhà, giết chết tất cả 153 người trên khoang và 6 người trên mặt đất. [1][2] Với 159 người chết, đây vẫn là vụ tai nạn máy bay thương mại chết người nhất trong lịch sử Nigeria kể từ thảm họa Kano Air năm 1973.
Vụ tai nạn xảy ra là phi hành đoàn của chuyến bay từ Abuja Lagos tuyên bố tình trạng khẩn cấp ở vị trí 11 hải lý (20&nbsp;km) từ điểm đến và tiếp cận RWY 18L để hạ cánh. Máy bay bị rơi sau khi va chạm với một dây điện. Dường như máy bay đã hạ cánh trên bụng của nó. 
Tổng thống Nigeria Goodluck Jonathan đã tuyên bố ba ngày quốc tang.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Accident Investigation Bureau
** "Interim Statement" (Archive) - ngày 3 tháng 6 năm 2012
** "Second Interim Statement" (Archive) - ngày 3 tháng 6 năm 2014
Dana Air

**Dana Air** là một hãng hàng không đóng trụ sở tại Ikeja, bang Lagos, Nigeria.
## Điểm đến
*Nigeria
**Abuja (Sân bay quốc tế Nnamdi Azikiwe)
**Calabar (Sân bay quốc tế Margaret Ekpo)
**Lagos (Sân bay quốc tế Murtala Muhammed)
**Port Harcourt (Sân bay quốc tế Port Harcourt)
**Uyo (Sân bay Akwa Ibom)
## Đội máy bay
Đội máy bay của Dana Air có các máy bay sau:

*4 McDonnell Douglas MD-83
## Tai nạn và sự cố
*Ngày 3 tháng 6 năm 2012, một chiếc máy bay thương mại McDonnell Douglas MD-83 vận hành bởi DANA Air theo chuyến bay 992 đã rơi vào một tòa nhà hai tầng ở đường ray Iju, Ishaga ở thành phố lớn nhất Nigeria Lagos. Máy bay có 153 hành khách vào thời điểm bị nạn. No one on board survived.

## Tham khảo
 
## Liên kết ngoài
*Dana Air 
*Dana Air Fleet
Công ước Liên Hợp Quốc về Hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế

**Công ước Liên Hợp Quốc về Hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế** (CISG, Công ước Viên 1980) là một hiệp ước quy định một luật mua bán hàng hóa quốc tế thống nhất. Tính đến năm 2019, nó đã được phê chuẩn bởi 93 quốc gia chiếm một tỷ lệ đáng kể trong hoạt động thương mại thế giới, làm cho nó trở thành một trong những pháp luật quốc tế thống nhất thành công nhất. Benin là nhà nước gần đây nhất phê chuẩn công ước này.
CISG cho phép nhà xuất khẩu tránh vấn đề lựa chọn pháp luật, CISG cung cấp "chấp nhận các quy tắc nội dung mà các bên ký kết hợp đồng, tòa án, và trọng tài viên có thể dựa vào".

CISG được phát triển bởi Ủy ban Liên Hợp Quốc về Luật Thương mại quốc tế (UNCITRAL), và đã được ký kết tại Viên vào năm 1980. CISG đôi khi được gọi là Công ước Vienna (tránh nhầm lẫn với các điều ước khác được ký kết tại Vienna). Nó có hiệu lực như một hiệp ước đa phương vào ngày 1 tháng 1 năm 1988, sau khi được phê chuẩn bởi 11 quốc gia. CISG đã được coi như là một thành công cho UNCITRAL, do kể từ đó bản công ước đã được chấp nhận bởi các quốc gia ở nhiều khu vực địa lý khác nhau, mỗi giai đoạn phát triển kinh tế và tất cả các hệ thống pháp luật, xã hội và kinh tế lớn ". Các nước đã phê chuẩn CISG được đề cập trong hiệp ước là" Các quốc gia ký kết ". Trừ khi bị loại trừ bởi các điều khoản thể hiện của một hợp đồng, CISG được coi là được kết hợp vào (và thay thế) bất kỳ pháp luật trong nước nào nếu không áp dụng liên quan đến một giao dịch hàng hoá giữa các bên tham gia từ các quốc gia ký kết khác nhau. Trong số các công ước của pháp luật thống nhất, CISG đã được mô tả là có "ảnh hưởng lớn nhất đối với pháp luật về thương mại xuyên biên giới trên toàn thế giới".

CISG đã được mô tả như là một thành tựu lập pháp tuyệt vời, và "tài liệu quốc tế thành công nhất cho đến nay" về luật mua bán hàng hóa quốc tế thống nhất, một phần do tính linh hoạt của nó cho phép các quốc gia ký kết các tùy chọn ngoại lệ đối với một số điều khoản nhất định. Sự linh hoạt này là đã giúp cho việc thuyết phục các quốc gia với truyền thống pháp lý khác nhau đăng ký một quy định thống nhất khác. Một số nước đã ký kết các CISG đã tuyên bố và dành riêng một số điều khoản thuộc phạm vi của công ước này, mặc dù đại đa số - 55 trong số 76 quốc gia ký kết hiện nay - đã chọn tham gia Công ước mà không có bất kỳ điều khoản dành riêng nào.

## Các quốc gia đã phê chuẩn

Thời điểm năm 2018

## Tham khảo
Chim sâu lưng nâu

**Chim sâu lưng nâu** (danh pháp hai phần: ***Dicaeum everetti***) là một loài chim lá thuộc chi *[[Dicaeum]]* trong họ Chim sâu.

Loài này được tìm thấy ở Brunei, Indonesia, Malaysia. Môi trường sinh sống tự nhiên của nó là rừng đất thấp ẩm cận nhiệt đới hoặc nhiệt đới và rừng ngập mặn cận nhiệt đới hoặc nhiệt đới. Hiện nay, chúng đang bị đe dọa bởi mất nơi sống.
## Chú thích

## Tham khảo
*
Leon Panetta

**Leon Edward Panetta** (sinh 28 tháng 6 năm 1938) là Bộ trưởng quốc phòng thứ 23 từ ngày 1 tháng 7 năm 2011 đến 27 tháng 2 năm 2013. Trước khi nhậm chức, ông từng là Giám đốc Cơ quan Tình báo Trung ương Hoa Kỳ. Là một chính trị gia, luật sư, và là giáo sư người Mỹ gốc Ý thuộc Đảng Dân chủ, Panetta làm Tổng tham mưu trưởng Nhà Trắng dưới thời Tổng thống Bill Clinton giai đoạn 1994-1997, Giám đốc Văn phòng Quản lý và Ngân sách từ 1993-1994, và là hạ nghị sĩ Hạ viện Hoa Kỳ giai đoạn 1977-1993. Ông là người sáng lập của Viện Panetta chính sách công, là học giả xuất sắc cho hiệu trưởng danh dự Charles B. Reed của hệ thống đại học tiểu bang Californiavà là giáo sư chính sách công tại Đại học Santa Clara.

Trong tháng 1 năm 2009, Tổng thống Obama đề cử Panetta cho chức vụ Giám đốc CIA. Panetta đã được toàn bộ Thượng nghị sĩ Thượng thông qua trong tháng 2 năm 2009. Là giám đốc của CIA, Panetta giám sát các hoạt động quân sự của Mỹ đã dẫn đến cái chết của Osama bin Laden.

Ngày 28 tháng 4 năm 2011, Obama đã công bố đề cử Panetta làm Bộ trưởng Quốc phòng khi Robert Gates nghỉ hưu. Trong tháng 6, Thượng viện xác nhận Panetta nhất trí như Bộ trưởng Quốc phòng. Ông nhậm chức vào ngày 01 tháng 7. David Petraeus nhậm chức Giám đốc của Cơ quan Tình báo Trung ương vào ngày 06 tháng 9 năm 2011.

## Tiểu sử, giáo dục và binh nghiệp
Leon Panetta sinh ở Monterey, California, là con trai của Carmelina Maria và Carmelo Frank Panetta, người ý nhập cư từ Siderno ở Calabria họ sở hữu một nhà hàng ở Monterey. Ông lớn lên ở khu vực Monterey và học trường Công giáo Trung học San Carlos và trường Carmel Mission. Anh tiếp tục học ở Monterey High School, một trường công lập nơi anh trở thành sinh viên chính trị, và là thành viên của JSA. Lúc là sinh viên năm thứ ba, anh là phó chủ tịch của cơ quan sinh viên, và trở thành chủ tịch cơ quan sinh viên lúc học năm cuối.
## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Yên (Ngũ đại)

**Yên** (燕) là một vương quốc tồn tại ngắn ngủi ở vùng Bắc Kinh và bắc bộ Hà Bắc hiện nay vào đầu thời kỳ Ngũ Đại Thập Quốc, thời gian cát cứ là 895 - 914, thời gian cát cứ chính thức xưng đế là 911 - 914, nguyên thuộc phạm vi thế lực của Yên vương, Lô Long tiết độ sứ Lưu Thủ Quang. Yên được Lưu Thủ Quang lập nên vào năm 911, chỉ tồn tại 2 năm trước khi bị Lý Tồn Úc diệt.

Là người trị vì duy nhất của Yên, Lưu được sử sách ghi lại với sự tàn ác của mình, do đó, Yên còn được gọi là "Kiệt Yên" nhằm so sánh với chế độ của vua Kiệt thời nhà Hạ.

## Tham khảo

*
Triệu (Ngũ đại)

**Triệu** (, ~910-~921) là một nhà nước vào đầu thời kỳ Ngũ Đại Thập Quốc trong lịch sử Trung Quốc, nằm ở trung tâm tỉnh Hà Bắc hiện nay. Tổ tiên của vị Triệu vương duy nhất, tức Vương Dung, đã có một thời gian dài làm tiết độ sứ thời nhà Đường ở Thành Đức (成德, trụ sở nay thuộc Thạch Gia Trang, Hà Bắc), và sau khi nhà Đường sụp đổ năm 907, Hậu Lương Thái Tổ sau khi lập quốc thành công đã lập họ Vương làm Triệu vương, trở thành chư hầu. Năm 910, khi Thái Tổ cố gắng giành lấy quyền kiểm soát trực tiếp đất Triệu và đất Nghĩa Vũ (義武, trụ sở nay thuộc Bảo Định, Hà Bắc), Vương Dung và tiết độ sứ của Nghĩa Vũ là Vương Xử Trực (王處直) đã quay sang chống lại Hậu Lương, thay vào đó, họ quy phục Lý Tồn Úc của Hậu Đường. Năm 921, quân của Vương Dung đã ám sát ông, tàn sát gia tộc họ Vương, và ủng lập người con trai nuôi của ông là Trương Văn Lễ (張文禮, được gọi là Vương Đức Minh khi còn là con nuôi của Vương Dung) lên thay. Lý Tồn Úc nhanh chóng đánh bại con trai và người kế thừa của Văn Lễ là Trương Xử Cẩn (張處瑾) và hợp nhất lãnh thổ của Triệu vào Hậu Đường.

## Tham khảo

* *[[Cựu Đường thư]]*, quyển 142.
* *[[Tân Đường thư]]*, quyển 211.
* *[[Cựu Ngũ Đại sử]]*, quyển 54.
* *[[Tân Ngũ Đại sử]]*, quyển 39.
* *[[Tư trị thông giám]]*, các quyển 266, 267, 268, 269, 271.
Kỳ

**Kỳ** () là một vương quốc vào thời Ngũ Đại Thập Quốc trong lịch sử Trung Quốc. Vương quốc vào thời kỳ đầu bao gồm các khu vực thuộc các tỉnh Cam Túc, Thiểm Tây, và Tứ Xuyên ngày nay, nhưng cuối cùng đã bị thu hẹp lại và chỉ còn vùng đất bao quanh kinh đô Phượng Tường tại Thiểm Tây.

Năm Quang Hóa thứ 4 (901) thời nhà Đường, thời loạn Hoàng Sào, tiết độ sứ Phượng Tường là Lý Mậu Trinh được Đường Chiêu Tông phong làm Kỳ vương. Năm Thiên Hữu thứ 4 (907), Chu Toàn Trung lật đổ nhà Đường, lập nên Hậu Lương. Lý Mậu Trinh vẫn dùng niên hiệu Thiên Hữu của Đường Ai Đế, đối kháng với Hậu Lương.

Người trị vì duy nhất của vương quốc là Lý Mậu Trinh, năm 924, sau khi Hậu Đường diệt Hậu Lương, ông hướng Hậu Đường xưng thần, được hoàng đế Hậu Đường phong làm Tần vương.

Sau khi Lý Mậu Trinh chết vào năm 924, con trai ông là Lý Tòng Nghiễm tiếp tục được cai quản Phượng Tường cho đến năm 926, khi bị Hoàng đế Trang Tông thay thế, mặc dù ông vẫn được nhậm chức tại Phượng Tường. Năm 946, Lý Tòng Nghiễm mất, con trai Lý Vĩnh Cát không còn được phong làm Kỳ vương.
## Chú thích
Ninh Phước, Ninh Hòa

**Ninh Phước** là một xã thuộc thị xã Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa, Việt Nam.

## Địa lý
Xã Ninh Phước có diện tích 83,86&nbsp;km², dân số năm 2022 là 10.104 người, mật độ dân số đạt  người/km².

## Lịch sử
Ngày 28 tháng 9 năm 2024, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1196/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Khánh Hòa giai đoạn 2023 – 2025 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 11 năm 2024). Theo đó, sáp nhập toàn bộ 44,42&nbsp;km² diện tích tự nhiên, quy mô dân số là 2.154 người của Ninh Vân vào xã Ninh Phước.

Xã Ninh Phước có 83,86&nbsp;km² diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 10.104 người.

## Chú thích

## Tham khảo
Sông Lấp

**Sông Lấp** là tên gọi theo đặc điểm lịch sử của một số con sông, vì lý do nào đó đã bị mất đi dòng chảy, tiêu biểu là:

*Sông Lấp tại thành phố Hải Phòng: vốn là một đoạn của kênh đào Bonnan (do người Pháp nắn thẳng lạch Liêm Khê và mở rộng thành kênh vào năm 1885). Năm 1925, phần lớn kênh đoạn từ cảng Hải Phòng đến Nhà triển lãm thành phố bị lấp đi và đến năm 1985, đoạn sông còn lại được cải tạo thành hồ Tam Bạc
*Sông Vị Hoàng tại tỉnh Nam Định: con sông bị phù sa lắng đọng, bồi lấp, đến đầu thế kỷ XX bị lấp hẳn

## Chú thích

## Xem thêm
*Sông Đắk R' Lấp
*Sông Đào
Kỳ giông lửa

**Kỳ giông lửa** (danh pháp hai phần: ***Salamandra salamandra***) có lẽ là loài kỳ giông được biết đến nhiều nhất ở châu Âu. Trên lưng nó có đốm hoặc sọc vàng ở một mức độ không nhất định; một số mẫu có màu đen hoàn toàn còn ở một số mẫu khác màu vàng chiếm chủ yếu. Sắc đỏ và da cam đôi khi có xuất hiện, hoặc thay thế hoặc pha trộn với màu vàng tùy theo phân loài. Kỳ giông lửa có thể có tuổi thọ rất dài. Một cá thể kỳ giông được ghi nhận là đã sống trong hơn 50 năm ở Bảo tàng Koenig, một bảo tàng lịch sử tự nhiên Đức.

## Môi trường sống, tập tính và chế độ ăn

Kỳ giông lửa sinh sống trong các khu rừng Trung Âu và phổ biến hơn ở các vùng đồi núi. Chúng ưa thích rừng rụng lá, do chúng muốn ẩn nấp trong đám lá rụng và xung quanh thân cây phủ đầy rêu. Chúng cần suối, ao nhỏ với nước sạch trong môi trường sống của chúng cho sự phát triển của ấu trùng. Cho dù trên mặt đất hoặc trong nước, kỳ nhông lửa khó bị phát hiện. Chúng dành nhiều thời gian để ẩn bên dưới đá, gỗ hoặc các vật khác. Chúng hoạt động vào buổi tối và ban đêm, nhưng vào những ngày mưa, chúng cũng hoạt động vào cả ban ngày.
Chế độ ăn uống của kỳ giông lửa bao gồm các loài côn trùng, nhện, giun đất và ốc sên, nhưng cũng thỉnh thoảng ăn sa giông và ếch nhái non. Con mồi nhỏ bị chộp trong răng lá mía hoặc vào nửa sau của lưỡi nơi con mồi dính vào. Kỳ giông lửa có thể phát triển đến chiều dài . Khối lượng của nó khoảng 40 gam.

## Phân bố
Kỳ giông lửa có mặt ở hầu hết vùng nam và trung châu Âu. Chúng chủ yếu được tìm thấy ở khoảng độ cao từ  tới . Tuy nhiên ở vùng Balkan hoặc Tây Ban Nha thì chúng có mặt cả ở những nơi cao hơn thế.

## Phân loài
Nhiều phân loài kỳ giông lửa được công nhận. Được biết đến nhiều nhất là *S. s. fastuosa* và *S. s. bernadezi*,.
**S. s. alfredschmidti*
**S. s. almanzoris* 
**S. s. bejarae*
**S. s. bernardezi*
**S. s. beschkovi*
**S. s. crespoi*
**S. s. fastuosa* (hay *bonalli*)
**S. s. gallaica* 
**S. s. gigliolii*
**S. s. morenica*
**S. s. salamandra* 
**S. s. terrestris*
**S. s. werneri*
## Hình ảnh

File:Salamandra_salamandra_(Marek_Szczepanek).jpg
File:Feuersalamander schlafend1.jpg
File:Salamandra salamandra CZ.JPG
File:Fire Salamander lokomotion.jpg
File:Korsische_Feuersalamander.jpg
File:Fire salamander on grass.jpg
File:Salamander_Israel.jpg
File:Salamandra salamandra 11.jpg|Ở Bosnia và Herzegovina, gần Sarajevo
File:Felsenmeer b Jägerfelsen.jpg|Môi trường sống điển hình, châu Âu


## Chú thích

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Paramesotriton

***Paramesotriton*** là một chi động vật lưỡng cư trong họ Salamandridae, thuộc bộ Caudata. Chi này có 7 loài và 43% bị đe dọa hoặc tuyệt chủng.
## Các loài
* *[[Paramesotriton caudopunctatus]]* - Cá cóc đuôi đốm (Liu & Hu, 1973)
* *[[Paramesotriton chinensis]]* - Cá cóc Trung Hoa (Gray, 1859)
* *[[Paramesotriton deloustali]]* - Cá cóc Tam Đảo (Bourret, 1934)
* *[[Paramesotriton ermizhaoi]]* Wu, Rovito, Papenfuss & Hanken, 2009
* *[[Paramesotriton fuzhongensis]]* - Cá cóc Phú Chung en, 1989
* *[[Paramesotriton guanxiensis]]* (Huang, Tang & Tang, 1983)
* *[[Paramesotriton hongkongensis]]* - Cá cóc Hồng Kông (Myers & Leviton, 1962)
* *[[Paramesotriton longliensis]]* Li, Tian, Gu & Xiong, 2008
* *[[Paramesotriton maolanensis]]* Gu, Chen, Tian, Li & Ran, 2012
* *[[Paramesotriton qixilingensis]]* Yuan, Zhao, Jiang, Hou, He, Murphy & Che, 2014
* *[[Paramesotriton wulingensis]]* Wang, Tian & Gu, 2013
* *[[Paramesotriton yunwuensis]]* Wu, Jiang & Hanken, 2010
* *[[Paramesotriton zhijinensis]]* Li, Tian & Gu, 2008

## Tham khảo
Tylototriton

***Tylototriton*** là một chi động vật lưỡng cư trong họ Salamandridae, thuộc bộ Caudata. Chi này có 8 loài và 38% bị đe dọa hoặc tuyệt chủng.
## Các loại
Theo ASW:
* *[[Tylototriton asperrimus]]* Unterstein, 1930. photo 
* *[[Tylototriton broadoridgus]]* Shen, Jiang & Mo, 2012
* *[[Tylototriton hainanensis]]* Fei, Ye y Yang, 1984: Cá cóc bướu Hải Nam
* *[[Tylototriton kweichowensis]]* Fang y Chang, 1932. photo 
* *[[Tylototriton lizhenchangi]]* Hou, Zhang, Jiang, Li & Lu, 2012
* *[[Tylototriton notialis]]* Stuart, Phimmachak, Sivongxay & Robichad, 2010
* *[[Tylototriton pseudoverrucosus]]* Hou, Gu, Zhang, Zeng, Li & Lu, 2012
* *[[Tylototriton shanjing]]* Nussbaum, Brodie y Yang, 1995. photo 
* *[[Tylototriton taliangensis]]* Liu, 1950. photo 
* *[[Tylototriton verrucosus]]* Anderson, 1871. 
* *[[Tylototriton vietnamensis]]* Böhme, Schöttler, Nguyen & Köhler, 2005: Cá cóc Việt Nam
* *[[Tylototriton wenxianensis]]* Fei, Ye y Yang, 1984. photo 
* *[[Tylototriton yangi]]* Hou, Zhang, Zhou, Li & Lu, 2012
* *[[Tylototriton ziegleri]]* Nishikawa, Matsui & Nguyen, 2013: Cá cóc Ziegle

Loài mới phát hiện:
* *[[Tylototriton anguliceps]]* Le, Nguyen, Nishikawa, Nguyen, Pham, Matsui, Bernardes & Nguyen, 2015: Cá cóc gờ sọ mảnh

## Hình ảnh

Tập tin:Krokodilmolch-01.jpg
Tập tin:Emperornewt2.jpg
Tập tin:Emperor Newt (2221580367).jpg
Tập tin:Tylotriton verrucosus gab.jpg


## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Cynops

***Cynops*** là một chi động vật lưỡng cư trong họ Salamandridae, thuộc bộ Caudata. Chi này có 7 loài và 43% bị đe dọa hoặc tuyệt chủng.

## Các loài
* *[[Cynops chenggongensis]]* Kou and Xing, 1983 
* *[[Cynops cyanurus]]* Liu, Hu, and Yang, 1962 
* *[[Cynops ensicauda]]* (Hallowell, 1861) 
* *[[Cynops fudingensis]]* Wu, Wang, Jiang, and Hanken, 2010 
* *[[Cynops glaucus]]* Yuan, Jiang, Ding, Zhang, and Che, 2013
* *[[Cynops orientalis]]* (David, 1873) 
* *[[Cynops orphicus]]* Risch, 1983 
* *[[Cynops pyrrhogaster]]* (Boie, 1826) 
* *[[Cynops wolterstorffi]]* (Boulenger, 1905) 
* *[[Cynops yunnanensis]]* Yang, 1983

## Hình ảnh

Tập tin:Chinese Fire Bellied Newts 2.JPG
Tập tin:Cynops pyrrhogaster.jpg
Tập tin:Cynops pyrrhogaster sasayamae female.jpg
Tập tin:Cynopscyanurus.jpg


## Chú thích

## Tham khảo
*
Triturus

***Triturus*** là một chi sa giông được tìm thấy từ đảo Anh qua phần lớn châu Âu tới cực tây Siberia, Tiểu Á, và khu vực biển Caspi. Các loài trong chi này sống và sinh sản trong các hồ nhiều thực vật thủy sinh hoặc môi trường bán thủy sinh trong vòng 2 đến 6 tháng và dành phần còn lại của năm sống ở vùng đất cạn nhiều bóng râm gần với nơi sinh đẻ của chúng. Con đực hấp dẫn con cái bằng vẻ bề ngoài, sau đó, con đực thả một bọc tinh và con cái đón lấy. Sau sự thụ tinh, con cái đẻ từ 200-400 trứng, mỗi trứng được gắn riêng lẽ lên lá của cây thủy sinh. Ấu trùng phát triển từ hai đến bốn tháng trước khi biến thái thành dạng con non sống trên mặt đất. Các loài trong chi này được gọi bằng các tên như **marbled newt** (sa giông vân cẩm thạch) và **crested newt** (sa giông mào) trong tiếng Anh.

Trước đây, hầu hết chi sa giông châu Âu từng bị gộp vào *Triturus*, nhưng các nhà phân loại học đã tách *[[Ichthyosaura]]*, *[[Lissotriton]]*, *[[Ommatotriton]]* thành các chi riêng biệt. Họ hàng gần nhất của chi này là *[[Calotriton]]*. Hai loài sa giông vân cảm thạch và sáu loài sa giông mào, tạo nên các phân loài nhỏ hơn, được công nhận hiện nay, thêm vào đó còn có một loài sa giông mào bị nghi ngờ.

Dù hiện không bị de dọa nghiêm trọng, các loài *Triturus* đang suy giảm số lượng bởi mất môi trường sống và gián đoạn sinh cảnh. Tất cả các loài được pháp luật bảo vệ tại châu Âu.
## Phân loại
Tên chi *Triturus* được đề xuất bởi học giả Constantine Samuel Rafinesque năm 1815. Loài điển hình, *Triturus cristatus*, ban đầu được mô tả dưới tên *Triton cristatus* bởi Josephus Nicolaus Laurenti năm 1768, như Linnaeus trước đó đã dùng tên *Triton* cho một chi ốc biển.

Tới tận cuối thế kỷ 20, hầu hết các loài sa giông châu Âu được đặt trong *Triturus*, chi này về cơ bản đã được tái xem xét sau khi được chứng minh là một nhóm đa ngành. Ba chi đã được tách ra khỏi *Triturus* là: *[[Lissotriton]]* *[[Ommatotriton]]* và *[[Ichthyosaura]]*. Họ hàng gần nhất của chúng là chi *[[Calotriton]]*.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Lissotriton

***Lissotriton*** là một chi động vật lưỡng cư trong họ Salamandridae, thuộc bộ Caudata. Chi này có 5 loài và không bị đe dọa tuyệt chủng. Chi này gồm các loài bản địa châu Âu và một số khu vực Tiểu Á. Giống như hầu hết các loài kỳ giông khác, chúng sống dưới nước khi còn là ấu trùng và trong thời gian sinh sản nhưng sống trong môi trường sống trên cạn, ẩm ướt trong suốt thời gian còn lại của mùa.

Những loài khá nhỏ này từng được đưa vào chi *[[Triturus]]*, nhưng các phân tích phát sinh loài đã chứng minh rằng chi đó là cận ngành. Sau đó, tên *Lissotriton*, ban đầu được Thomas Bell giới thiệu vào năm 1839, đã được khôi phục lại cho các loài thân nhỏ liên quan đến loài điển hình *[[Lissotriton vulgaris]]*.
## Các loài
Theo *Amphibian Species of the World*, chi này có các loài sau:
* *[[Sa giông Bosca|Lissotriton boscai]]*, (**Lataste**, 1879)
* *[[Lissotriton graecus]]*, (**Wolterstorff**, 1906)
* *[[Sa giông chân màng|Lissotriton helveticus]]*, (**Razoumovsky**, 1789)
* *[[Lissotriton italicus]]*, (**Peracca**, 1898)
* *[[Lissotriton kosswigi]]*, (**Fleytag**, 1955)
* *[[Lissotriton lantzi]]*, (**Wolterstorff**, 1914)
* *[[Lissotriton maltzani]]*, (**Boettger**, 1879)
* *[[Lissotriton meridionalis]]*, (**Boulenger**, 1882)
* *[[Sa giông Carpathia|Lissotriton montadoni]]*, (**Boulenger**, 1880)
* *[[Lissotriton vulgaris]]*, (**Linnaeus**, 1758)

## Hình ảnh

Tập tin:Triturus helveticus01.jpg
Tập tin:LissotritonVulgarisFemaleWater.JPG
Tập tin:Lissotriton vulgaris 9630.JPG


## Tham khảo
Giáo dục Hải Phòng

Với lợi thế là một thành phố trực thuộc trung ương, Hải Phòng là một trung tâm giáo dục lớn của Việt Nam. Các trường của Hải Phòng đều có cơ sở vật chất rất tốt và toàn diện. 
## Bậc đại học và sau đại học
Hải Phòng có nhiều trường đại học lớn, trong đó có Trường Đại học Hàng hải Việt Nam là một trong các trường đại học trọng điểm của Việt Nam về lĩnh vực vận tải biển.

Dưới đây là danh sách các trường đại học tại Hải Phòng
# Trường Đại học Hàng hải Việt Nam (phường Lê Chân), là trường đại học duy nhất của Việt Nam đào tạo các chuyên ngành liên quan đến ngành hàng hải, cũng là trường Đại học đầu tiên ở Việt Nam đạt chuẩn ISO 9001-2000, và có bằng cấp được công nhận tại tất cả các nước trên thế giới.
# Trường Đại học Y Dược Hải Phòng (phường Gia Viên).
# Trường Đại học Hải Phòng (phường Phù Liễn).
# Trường Đại học Quản lý và Công nghệ Hải Phòng (phường Lê Chân).
# Trường Đại học Thành Đông (phường Tứ Minh).
# Trường Đại học Hải Dương (phường Thạch Khôi).
# Trường Đại học Sao Đỏ (phường Chu Văn An).
# Trường Đại học Kỹ thuật Y tế Hải Dương (phường Lê Thanh Nghị).

## Bậc cao đẳng, trung học chuyên nghiệp
;Các trường Cao đẳng
#Trường Cao đẳng nghề Du lịch và Dịch vụ Hải Phòng
#Trường Cao đẳng Công nghệ Viettronics
#Trường Cao đẳng nghề Hải Phòng
#Trường Cao đẳng nghề Vinashin
#Trường Cao đẳng nghề Duyên hải
#Trường Cao đẳng Thủy sản Hải Phòng
#Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Hải phòng
#Trường Cao đẳng Y tế Hải Phòng
#Trường Cao đẳng Cộng đồng
#Trường cao đẳng Hàng Hải 1
#Trường Cao đẳng Bách Nghệ
#Trường Cao đẳng giao thông vận tải Trung ương 2
#Trường Cao đẳng Nghề Bắc Nam
#Trường Cao đẳng Văn Hóa nghệ thuật Hải Phòng
#Trường Cao đẳng Nghề số 3 (Quân khu 3)
#Trường Cao đẳng GT Công Chính
#Trường Cao đẳng nghề Công nghiệp Hải Phòng.
#Trường Cao đẳng nghề Hải Dương
#Trường Cao đẳng Cơ giới Xây dựng
#Trường Cao đẳng Du lịch và Công Thương
#Trường Cao đẳng Giao thông vận tải Đường thủy I
#Trường Cao đẳng Giao thông vận tải Đường bộ
#Trường Cao đẳng Hải Dương
#Trường Cao đẳng Dược Trung ương Hải Dương
#Trường Cao đẳng Y tế Hải Dương
## Bậc trung học phổ thông, trung học cơ sở
;Các trường Trung học phổ thông

;Các trường Trung học cơ sở

* Các trường học cơ sở như Trần Phú (quận Lê Chân), Hồng Bàng (quận Hồng Bàng), Chu Văn An (quận Ngô Quyền) là các trường điểm cấp II của các quận nội thành, hiện nay vẫn là các trường Trung học cơ sở dẫn đầu thành phố, có giàu thành tích trong công tác đào tạo và các hoạt động thể thao, văn nghệ tập thể trong tầng lớp giáo viên, học sinh.

## Bậc tiểu học, mầm non
Đến năm 2020, toàn thành phố Hải Phòng có khoảng 339 trường mầm non, trong đó có 250 trường công lập; có 218 trường tiểu học; có 186 trường THCS, 12 trường TH&THCS, trong đó 197 trường công lập; có 55 trường THPT, 01 trường TH&THPT, 01 trường THCS&THPT, 02 trường đa cấp (TH+THCS+THPT), 01 trường liên cấp quốc tế, trong đó có 40 trường công lập.

## Các trường liên cấp
* Các trường như Trường PTLC Vinschool Imperia, trường PTLC Gateway tại Hải Phòng là các trường liên cấp có các bậc học từ tiểu học, THCS và THPT.
## Chú thích
Sông Vĩnh Định (Bắc Kinh)

**Sông Vĩnh Định** (; âm Hán Việt: *Vĩnh Định hà*), là một sông nằm ở phía bắc Trung Quốc. Đây là một trong các chi lưu chính của hệ thống Hải Hà và được biết đến nhiều vì là sông lớn nhất chảy qua địa giới Bắc Kinh.

## Tên gọi
Tên thời cổ của Vĩnh Định là "Táo Thủy" (澡水), tên thời nhà Tùy là Tang Can Hà (桑干河), đến thời nhà Kim gọi là Lô Câu (卢沟), ngoài ra còn có tên cũ là Vô Định Hà (无定河).

## Địa lý
Sông Vĩnh Định dài 650&nbsp;km in và có diện tích lưu vực 47.016&nbsp;km². Sông khởi nguồn từ Quản Sầm Sơn (管涔山) tại huyện Ninh Vũ, tỉnh Sơn Tây, tại đây sông được gọi là Tang Can hà (桑乾河) và chảy theo hướng đông bắc vào Nội Mông và sau đó lại chuyển hướng đông nam vào tỉnh Hà Bắc.

Tại huyện Hoài Lai, sông cấp nước cho hồ chứa Quản Thính (官厅水库), hồ chứa lớn nhất làm nhiệm vụ cấp nước cho Bắc Kinh. Sông chảy vào Bắc Kinh qua Tây Sơn ở quận Môn Đầu Câu ở phía tây thành phố và chảy xuống các vùng bằng phẳng tại các quận Phong Đài và Đại Hưng.

Sông lại quay trở lại địa giới Hà Bắc và sau đó tiến vào Thiên Tân, và hợp lưu vào Hải Hà ngay trước khi sông này chảy đến vùng đô thị của thành phố và sau đó đổ vào Bột Hải tại Tân Hải. Một phần nước của sông Vĩnh Định bị điều hướng trước khi hợp lưu với Hải Hà, và chảy trực tiếp ra Bột Hải thông qua một kênh đào gọi là Vĩnh Định Tân Hà (永定新河).

## Lịch sử

Trong lịch sử, sông Vĩnh Định mang tiếng xấu với các trận lũ quét và thay đổi dòng chảy. Dòng sông đã có ít nhất ba dòng chảy chính khi qua Bắc Kinh. Theo các ghi chép từ xa xưa, sông ban đầu chảy theo hướng đông bắc từ Bát Bảo Sơn (八宝山) hướng đến nơi mà này là Công viên Tử Trúc Viện (紫竹院公園) tại quận Hải Điến và đổ vào sông Ôn Du (温榆河)..

Vào thời Tây Hán, sông chảy về phía nam từ Đức Thắng Môn (德胜门) qua trung tâm Bắc Kinh ngày nay, bao gồm Tiền Môn (前門) cùng Hồng Kiều và hồ Long Đàm (龍潭湖), trước khi đổi hướng đông nam. Vào thời đó, thành phố nằm ở phía tây nam của trung tâm thành phố hiện nay. Vào thời nhà Liêu, sông đổi dòng về phía tây nam như hiện bay, và cầu Lư Câu được xây dựng bắc qua sông vào năm 1189. Khi Marco Polo viếng thăm thành phố vào thời nhà Nguyên, ông đã qua sông Vĩnh Định bằng cách đi qua cầu Lư Câu, vì vậy cầu cũng được gọi là cầu Marco Polo.

Sông có tên thông tục là *Vô Định* (không ổn định). Năm 1698, triều đình của hoàng đế Khang Hy đã gia cố bờ sông và cố định dòng chảy cho sông. Dòng sông vì vậy mang tên *Vĩnh Định* (ổn định vĩnh viễn)."

## Tham khảo
Nevis

**Nevis** () là một hòn đảo tại biển Caribe. Đảo nằm gần cực bắc của Tiểu Antilles, cách khoảng 350&nbsp;km về phía đông-đông nam của Puerto Rico và 80&nbsp;km về phía tây của Antigua. Hòn đảo có diện tích 93&nbsp;km² này thuộc cung phía trong của chuỗi đảo Leeward của Tây Ấn. Thủ phủ của Nevis là Charlestown.

Nevis và hòn đảo Saint Kitts ở phía tây bắc tạo thành đảo quốc Saint Kitts và Nevis. Hai hòn đảo bị tách biệt qua một kênh nông rộng 2&nbsp;mi (3,22&nbsp;km) được gọi là "The Narrows". Nevis có hình nón với một đỉnh núi lửa gọi là Đỉnh Nevis ở trung tâm. Trên các bờ biển phía tây và bắc là các bãi biển, kết hợp hợp giữa cát san hô trắng với cát nâu và đen đã bị xói mòn và rửa trôi từ các đá núi lửa trên đảo. Các đồng bằng ven biển dốc thoai thoải (rộng 0,6&nbsp;mi/1&nbsp;km) có các suối nước ngọt tự nhiên cũng như các suối nước nóng núi lửa không thể uống được, đặc biệt là dọc theo bờ biển phía tây.

Hòn đảo được đặt tên là *Oualie* ("Vùng đất của các nguồn nước tốt") bởi người Carib và *Dulcina* ("Đảo Ngọt") bởi những người định cư Anh đầu tiên. Tên gọi *Nevis*, bắt nguồn từ tiếng Tây Ban Nha, *Nuestra Señora de las Nieves* (nghĩa là Đức Mẹ Tuyết); tên gọi xuất hiện trên bản đồ lần đầu tiên vào thế kỷ 16. Nevis cũng được biết đến với tên lóng "Nữ hoàng của người Caribe", bắt đầu từ thế kỷ 18, khi các đồn điền mía đường đã tạo nên nhiều của cải cho người Anh.

Nevis có ý nghĩa lịch sử đặc biệt với người Mỹ vì đây là nơi sinh và nơi sinh sống thời thơ ấu của Alexander Hamilton. Với người Anh, Nevis là nơi Horatio Nelson được làm một thuyền trưởng trẻ tuổi, và là nơi ông đã gặp và kết hôn với một phụ nưc Nevis, Frances Nisbet, góa phụ trẻ tuổi của một chủ đồn điền.

Phần lớn trong tổng số 12.000 cư dân Nevis là người gốc Phi. Tiếng Anh là ngôn ngữ chính thức và tỉ lệ biết chữ lên tới 98%, ismột trong những nơi cao nhất ở Tây Bán cầu.

## Tham khảo

## Đọc thêm
*Michener, James, A. 1989. *Caribbean*. Secker & Warburg. London. ISBN 0-436-27971-1 (Especially Chap. VIII. "A Wedding on Nevis", pp.&nbsp;289–318). The book is a fictionalised account of Caribbean history, but according to the publisher, "...everything said about Nelson and his frantic search for a wealthy life is based on fact."
*Ordnance Survey, Government of the United Kingdom, 1984. *Nevis, with part of St. Christopher (Saint Kitts). Series E803 (D.O.S. 343), Sheet NEVIS, Edition 5 O.S.D. 1984*. Reprinted in 1995, published by the Government of the United Kingdom (Ordnance Survey) for the Government of Saint Christopher (St. Kitts) and Nevis.
*Robinson, David and Jennifer Lowery (Editors), 2000. *The natural history of the island of Nevis*. Nevis Historical and Conservation Society Press, Ithaca, New York.

## Liên kết ngoài
* Nevis Island Administration
Intersputnik

**Tổ chức Truyền thông Không gian Quốc tế Intersputnik** thường được biết đến với tên gọi **Intersputnik** là một tổ chức cung cấp các dich vụ truyền thông vệ tinh quốc tế được thành lập 15 tháng 11, năm 1971 tại Mát-xcơ-va bởi Liên Xô và nhóm tám nước xã hội chủ nghĩa trước đây (Tiệp Khắc, Đông Đức, Cuba, Ba Lan, Hungary, Bungary, Rumani, Mông Cổ).

## Các quốc gia thành viên

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Xem thêm
* Vệ tinh thông tin
* Eutelsat
* Inmarsat
* Intelsat
* SES S.A.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*
*satnews.com 
*english.pravda.ru
*un.org
*mlesat.com 
*dlr.de
Saint Kitts

**Saint Kitts** (cũng gọi với tên chính thức hơn là **Đảo Saint Christopher** (*Saint-Christophe* trong tiếng Pháp) là một hòn đảo tại Tây Ấn. Phía tây của đảo là biển Caribe, và phía đông là Đại Tây Dương. Saint Kitts và hòn đảo láng giềng Nevis tạo thành đảo quốc Saint Kitts và Nevis.

Đây là một hòn đảo thuộc quần đảo Leeward tại Tiểu Antilles. Đảo nằm cách  về phía đông nam của Miami, Florida. Diện tích đất liền của St. Kitts là khoảng , dài khoảng  và chiều ngang trung bình là .

Saint Kitts có số dân khoảng 35.000 người, phần lớn trong số đó là người gốc Phi. Ngôn ngữ chính là tiếng Anh với tỉ lệ biết chữ xấp xỉ 98%..

Vườn quốc gia Pháo đài Đồi Brimstone là một Di sản thế giới của UNESCO, là pháo đài lớn nhất từng được xây dựng ở Đông Caribe. Hòn đảo Saint Kitts có Sân vận động Cricket Warner Park, từng tổ chức các trận đấu trong Cúp Cricket Thế giới năm 2007. Saint Kitts cũng có một số cơ sở giáo dục cấp cao.

Có 9 giáo xứ tại St. Kitts:
* Christ Church Nichola Town
* Saint Anne Sandy Point
* Saint George Basseterre
* Saint John Capisterre
* Saint Mary Cayon
* Saint Paul Capisterre
* Saint Peter Basseterre
* Saint Thomas Middle Island
* Trinity Palmetto Point

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Chính phủ Saint Kitts & Nevis - Trang chính thức
* Saint Kitts Tourism Authority - Trang chính thức
* Christmas Sports in Saint Kitts/Nevis
* Saint Kitts Anglican Church
Grenadines

**Grenadines** là một chuỗi đảo tại Caribe với trên 600 hòn đảo thuộc Quần đảo Windward.

Quần đảo được phân chia giữa hai đảo quốc là Saint Vincent và Grenadines và Grenada. Chuỗi đảo này nằm giữa đảo Saint Vincent ở phía bắc và Grenada ở phía nam. Cả Saint Vincent và Grenada đều không thuộc quần đảo Grenadines. Các đảo nằm ở phía bắc của eo biển Martinique thuộc Saint Vincent và Grenadines và các đảo nằm ở phía nam eo biển thuộc về Grenada.

Các đảo thuộc Saint Vincent và Grenadines tạo thành Giáo xứ Grenadines

* Đảo Young (Grenadines)
* Bequia
* Moonhole Rock
* Petite Nevis
* Quatre
* Bettowia
* Baliceaux
* Mustique
* Petite Mustique
* Savan
* Petite Canouan
* Canouan
* Mayreau
* Đảo Tobago
* Đảo Union
* Petit Saint Vincent
* Đảo Palm
* Mopion

## Grenada
Carriacou và Petite Martinique là các lãnh thổ phụ thuộc của Grenada.
* Carriacou , 7.400, thủ phủ Hillsborough
* Saline , không người ở.
* Frigate , không người ở.
* Đảo Ronde , không người ở.
* Large, , không người ở.
* Petite Martinique , 550, thủ phủ là Làng Bắc

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Redonda

**Redonda** là một hòn đảo nhỏ và không có người ở tại Caribe và là một phần của Antigua và Barbuda, thuộc Quần đảo Leeward, Tây Ấn. Hòn đảo dài , rộng , và có chiều cao 971 feet.

Hòn đảo nhỏ này nằm giữa Nevis và Montserrat,  về phía tây nam của Antigua. Redonda gần với Montserrat hơn bất kỳ đảo nào khác; đảo nằm cách  về phía tây bắc của Montserrat, và  về phía đông nam của Nevis.

Nếu nhìn từ xa, Redonda giống như một tảng đá cực lớn. Đó là tàn dư của một lõi núi lửa cổ đại, và vô cùng dốc so với mực nước biển, chủ yếu là các vách đá dốc, đặc biệt là mặt dưới gió của đảo. Tại đỉnh của đảo có một diện tích đồng cỏ và khá dốc về phía đông. Không có nguồn nước ngọt nào trên đảo ngoại trừ mưa. Columbus đặt tên cho đảo theo hình dạng của nó, là hình tròn theo hồ sơ của ông. Tuy nhiên. thực tế hòn đảo này dài và hẹp. Diện tích đất thực tế của hòn đảo khó có thể ước tính vì độc dốc rất lớn của các sườn núi, song người ta đã tính được là từ  đến .

Redonda không có người ở, chỉ có chim biển và một bầy dê hoang dã sống sót nhờ các đồng cỏ nghèo nàn trên đỉnh đảo. Độ dốc của bề mặt và không có nước ngọt đã làm cho hòn đảo trở thành một môi trường sống khắc nghiệt với con người.

## Tham khảo

*
*

## Liên kết ngoài
*Antigua and Barbuda Museum