open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Wilsonville, Oregon

**Wilsonville** là một thành phố chính yếu nằm trong Quận Clackamas, Oregon, Hoa Kỳ. Một phần phía bắc của thành phố nằm trong Quận Washington. Được hợp nhất thành thành phố năm 1969, nơi đây từng được biết như là Vùng đất Boones theo tên của Bến phà Boones vượt ngang sông Willamette. Wilsonville nằm trong Vùng đô thị Portland và bao gồm cộng đồng độc lập trước kia là Charbonneau. Thành phố bị chia làm hai bởi Xa lộ Liên tiểu bang 5.

Dân số theo điều tra dân số năm 2000 là 13.991. Ước tính dân số năm 2007 là 17.405.

## Địa lý
Wilsonville nằm ở vị trí  (45.306805, -122.766420)  trên rìa phía nam của Vùng đô thị Portland. Thành phố nằm trên bờ phía bắc của Sông Willamette.

Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, vào năm 2000 thành phố có tổng diện tích là 6,9 dặm vuông Anh (17,9&nbsp;km²), con số mà theo thành phố cho biết là đã gia tăng lên đến 7,4 dặm vuông Anh (19,2&nbsp;km²) vào tháng 7 năm 2005. Đối với con số năm 2000, 6,7 dặm vuông (17,4&nbsp;km²) là mặt đất và 0,2 dặm vuông (0,5&nbsp;km²) hay 2,75% là mặt nước.

## Thương mãi và kinh tế
Wilsonville là tổng hành dinh của một số công ty quốc gia và địa phương chính như sau:
* Joe's  (trước đây là G.I. Joe's), nhà buôn lẽ đặc biệt về hàng hóa thể thao, hoạt động ngoài trời và phụ tùng xe hơi;
* Hollywood Entertainment, công ty mẹ của Hollywood Video;
* InFocus, nhà sản xuất máy phát hình đa công dụng (*multimedia projectors*);
* Mentor Graphics, một công ty có giá trị 700 triệu đô la, chuyên chế tạo nhu liệu thiết kế mạch điện.

Xerox có một xưởng sản xuất lớn tại Wilsonville; công ty mua lại phân bộ hình ảnh và máy in màu từ công ty Tektronix năm 2000. Xerox và Mentor Graphics là hai chủ nhân mướn nhiều công nhân nhất của thành phố tính đến năm 2006. Hai công ty này đã mướn hơn 1000 công nhân.

Những chủ nhân lớn khác trong thành phố là Tyco Electronics (Precision Interconnect), Sysco, và Fry's Electronics.

Nike có một trung tâm phân phối giày trong Wilsonville, là một trong các công ty đóng thuế cho thành phố lớn nhất.

## Giáo dục

Wilsonville nằm trong Học khu West Linn-Wilsonville và Khu Cao đẳng Cộng đồng Clackamas.
### Trường tiểu học
*Tiểu học Wilsonville (đóng năm 2001)
*Tiểu học Boeckman Creek
*Tiểu học Boones Ferry

### Trường trung học
*Trung học Wilsonville
*Trung học ArtTech

### Đại học và cao đẳng
*Chi nhánh Cao đẳng Cộng đồng Clackamas
*Cao đẳng Pioneer Pacific

## Thành phố kết nghĩa

Wilsonville có một thành phố kết nghĩa:

* Kitakata, Nhật Bản

## Xem thêm
*Charbonneau, Oregon

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*City of Wilsonville (official site)
*Oregon Blue Book entry for Wilsonville
*Wilsonville Chamber of Commerce
*West Linn - Wilsonville School District website
*ArtTech High School
Lim

**Lim** có thể là tên của:

* Tên loài thực vật cho gỗ tốt: *[[Lim xanh|Erythrophleum fordii]]*
** Gỗ của loài này: gỗ lim
*** Lim xẹt (lim vang)
** Lễ hội tại thị trấn này: hội Lim
* Ký hiệu toán học: lim
* Một kiểu phiên latinh cho họ Lâm
* sông Lim thuộc vùng Balkans
* Mã sân bay của sân bay quốc tế Jorge Chávez (Lima, Peru).

; Địa danh cũ
* Thị trấn Lim (thuộc huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh); nay là một phần xã Tiên Du thuộc tỉnh
Bàng vuông

**Bàng vuông** hay **bàng bí**, **chiếc bàng**, **cây thuốc cá**, **thuốc độc biển** (danh pháp hai phần: ***Barringtonia asiatica***) là một loài thuộc chi *[[Chi Lộc vừng|Barringtonia]]*, là thực vật bản địa ở rừng ngập mặn ven biển nhiệt đới và đảo tại Ấn Độ Dương và Tây Thái Bình Dương, từ Zanzibar tới Đài Loan, Philippines, Fiji, Tân Thế giới (Nouvelle-Calédonie) và Việt Nam (Hoàng Sa, Trường Sa). Sách đỏ Việt Nam xếp loại bàng vuông ở mức độ đe dọa bậc R (hiếm).

## Mô tả
Đây là loại cây gỗ nhỏ tới vừa, mọc tới độ cao 7–25 m. Lá đơn, mọc cách, phiến lá hình trứng ngược, dài 20–40&nbsp;cm, rộng 10–20&nbsp;cm. Lá rụng vào mùa đông.

Hoa trắng, mọc thành chùm ở đầu cành, dài 10 – 20&nbsp;cm. Hoa lưỡng tính, gốc hoa có một lá bắc nhỏ, cuống hoa dài 3,5 – 4&nbsp;cm. Lá đài 2, to gần bằng nhau, màu xanh lục, dài 3,3 - 3,5&nbsp;cm, rộng 3,8 – 4&nbsp;cm.

Quả có đường kính khoảng 9–11&nbsp;cm, hình đèn lồng 4 hoặc 5 cạnh vuông, bên trong là lớp xơ xốp dày bao bọc một hạt có đường kính 4–5&nbsp;cm.

## Phân tán và phân bổ
Quả phát tán bằng cách trôi nổi trên biển, nó có thể trôi nổi đến 2 năm mà không bị hỏng. Đây là một trong những loài thực vật đầu tiên di cư đến Anak Krakatau khi núi lửa này xuất hiện lần đầu sau vụ nổ Krakatau.

Bàng vuông là loại cây thường gặp trong các rừng đước ở Malaysia và các vùng đất ngập nước như Vùng ngập nước Kuching và Vườn quốc gia Bako. Tại Malaysia, bàng vuông được gọi là *Putat laut* hoặc *Butun*.

## Sử dụng
Tất cả các phần của cây bàng vuông đều có độc tính, trong các chất độc có cả các chất saponin. Hạt bàng vuông từng được xay thành bột để giết hoặc làm cá bị tê liệt khi đánh cá.

Cùng với phong ba, bàng vuông là một trong những loài cây đặc thù của Quần đảo Trường Sa. Khi thiếu lá dong, bộ đội Việt Nam đóng trên quần đảo này dùng lá hai loài cây này để gói bánh chưng đón Tết.

## Hình ảnh

hình:Barringtonia asiatica (seed).jpg|Quả non, to bằng nắm tay
hình:Barringtonia asiatica flower.JPG|Hoa và cuống hoa
hình:Barringtonia asiatica.jpg|Quả phát tán bằng cách trôi nổi trên biển
Tập tin:Cây bàng vuông.JPG|Cây bàng vuông trên đảo Trường Sa Lớn

## Chú thích

## Liên kết ngoài

* Bàng vuông tại Sách đỏ Việt Nam.
Nam–Bắc triều (Nhật Bản)

, kéo dài từ năm 1336 đến năm 1392, là giai đoạn đầu của thời kỳ Muromachi trong lịch sử Nhật Bản. 
nhỏ|Các đại bản doanh Hoàng gia trong thời kỳ ''Nanboku-chō'' ở khá gần nhau, nhưng khác biệt về mặt địa lý. Chúng được quy ước là:
Trong thời đại này, trong nội bộ nước Nhật tồn tại hai triều đình: Bắc triều do Ashikaga Takauji thiết lập ở Kyoto, và Nam triều, thành lập bởi Thiên hoàng Go-Daigo ở Yoshino.

Về mặt ý thức hệ, hai triều đình này giao chiến trong vòng 50 năm, kết thúc với việc Thiên hoàng Nam triều thoái vị va Nam triều đầu hàng năm 1392. Tuy nhiên, trên thực tế, dòng dõi Bắc triều chịu ảnh hưởng quyền lực của Mạc phủ Ashikaga và có rất ít sự độc lập thực sự.

Từ thế kỷ 19, các Thiên hoàng của Nam triều được công nhận là các Thiên hoàng chính thống, vì họ vẫn nắm giữ đế quyền. Các yếu tố đóng góp khác là sự nắm giữ Tam chủng thần khí của Nam triều, và tác phẩm Jinnō Shōtōki của Kitabatake Chikafusa, đã hợp thức hóa Nam triều, bất chấp thất bại của họ.

Hệ quả của các sự kiện trong giai đoạn này tiếp tục có ảnh hưởng trong quan điểm thông thường hiện đại của Nhật Bản về *Tennō Seika* (hệ thống Thiên hoàng). Dưới ảnh hưởng của Thần đạo Quốc gia, một sắc lệnh của Hoàng gia ngày 3 tháng 3 năm 1911, đã xác định rằng các vị quân chủ trị vì hợp pháp trong thời kỳ này là từ Nam triều.  Sau chiến tranh thế giới thứ hai, một loạt những người đặt ra yêu sách, bắt đầu từ Kumazawa Hiromichi, đã chú ý tới dòng dõi từ Nam triều và thách thức tính hợp pháp của dòng dõi đế quốc hiện đại, có nguồn gốc từ Bắc triều.

Sự hủy diệt của Mạc phủ Kamakura năm 1333 và sự thất bại của Tân chính Kemmu vào năm 1336 đã khơi mào cho một cuộc khủng hoảng về tính hợp pháp cho Mạc phủ mới.  Hơn nữa, những thay đổi về thể chế trong hệ thống bất động sản (*[[shōen]]*) đã hình thành nền tảng thu nhập của các quý tộc và các chiến binh cũng làm thay đổi quyết định tình trạng của các nhóm xã hội khác nhau. Thứ nổi lên từ các nhu cầu cấp bách của Nanboku-chō (Nam - Bắc triều) là chế độ Muromachi, mở rộng cơ sở kinh tế của các chiến binh, trong khi nắm giữ các chủ sở hữu quý tộc. Xu hướng này đã bắt đầu với khởi điểm của Mạc phủ Kamakura.

## Hoàng gia Nam triều
*Thiên hoàng Go-Daigo「後醍醐天皇」(1288–1339, r. 1318-1339)
*Thiên hoàng Go-Murakami「後村上天皇」(1328–1368, r. 1339-1368))
*Thiên hoàng Chokei「長慶天皇」((1343–1394, r. 1368-1383)
*Thiên hoàng Go-Kameyama「後亀山天皇」(1347-1424, r. 1383-1392)

## Hoàng gia Bắc triều
*Thiên hoàng Kōgon「光厳天皇」(1313&ndash;1364, r. 1331&ndash;1333)
* Thiên hoàng Kōmyō「光明天皇」(1322&ndash;1380, r. 1336&ndash;1348)
*Thiên hoàng Sukō「崇光天皇」(1334&ndash;1398, r. 1348&ndash;1351)
**Đứt quãng, 26 tháng 11, 1351 đến 25 tháng 9, 1352
*Thiên Hoàng Go-Kōgon「後光厳天皇」(1338&ndash;1374, r. 1352&ndash;1371)
*Thiên hoàng Go-En'yū「後円融天皇」(1359&ndash;1393, r. 1371&ndash;1382)
*Thiên hoàng Go-Komatsu「後小松天皇」(1377&ndash;1433, r. 1382&ndash;1412)

## Tham khảo



*Thời kỳ này bao gồm phần đầu của [[thời kỳ Muromachi]] trong [[lịch sử Nhật Bản]].*
Quảng trường Cộng Hòa

Nhiều quốc gia trên thế giới có địa danh mang nghĩa **Quảng trường Cộng Hòa**:

## Brasil

* Praça da República (Rio de Janeiro)
* Praça da República (São Paulo)

## Pháp
* Place de la République (Caen)
* Place de la République (Metz)
* Place de la République, Paris
* Place de la République (Strasbourg)

## Ý
* Piazza della Repubblica (Firenze)
* Piazza della Repubblica, Roma

## Malta

* Republic Square, Valletta, Valletta
* Republic Square, Tarxien, Tarxien
* Republic Square, Żejtun, Żejtun
* Republic Square, Zurrieq, Żurrieq

## Serbia
* Republic Square (Belgrade)
* Republic Square (Sombor), Sombor
* Republic Square (Zrenjanin), Zrenjanin

## Tây Ban Nha
* Madrid
** Plaza de la República Dominicana
** Plaza de la Repúbtlica Argentina

## Khác
* Republic Square (Armenia)
* Plaza de la República (Buenos Aires), Argentina
* Porto, Bồ Đào Nha
Massimo Ambrosini

**Massimo Ambrosini** (sinh 29 tháng 5 năm 1977) tại Pesaro là cựu tiền vệ người Italia, chủ yếu chơi ở vị trí tiền vệ phòng ngự. Anh được biết tới khi có thời gian thành công cùng câu lạc bộ A.C. Milan khi anh dành tới 18 năm sự nghiệp của mình thi đấu tại đây, có được nhiều danh hiệu lớn nhỏ, và là đội trưởng trong khoảng thời gian 2009-2013, sau khi Paulo Maldini giải nghệ. Ambrosini giải nghệ vào năm 2014 chỉ sau một mùa giải cùng câu lạc bộ A.C.F. Fiorentina. Ở cấp độ đội tuyển quốc gia, anh cùng đội tuyển Italia thi đấu tại Thế vận hội Mùa hè 2000, 2 Giải vô địch bóng đá châu Âu và giành ngôi á quân tại Giải vô địch bóng đá châu Âu 2000.

## Đội tuyển quốc gia
Ambrosini xuất hiện lần đầu ở đội tuyển năm 1999 trong trận Ý gặp Croatia, sau đó anh cùng đội tuyển Ý tham dự Olympics mùa hè 2000, và Euro 2000. Anh không tham dự được WC 2002, Euro 2004 và WC 2006 vì các chấn thương liên tiếp.

## Cuộc sống cá nhân
Massimo Ambrosini đã kết hôn với một người phụ nữ Ý tên là Paola Ambrosini. Ambrosini có hai con cùng vợ, con trai Federico Ambrosini sinh ngày 11 tháng 5 năm 2009, và con gái Angelica Ambrosini sinh ngày 21 tháng 11 năm 2011.

## Danh hiệu
### AC Milan
*Serie A: 1996, 1999, 2004, 2011
Cúp Italia: 2003
*Siêu Cup Ý: 2004
*Cúp C1: 2003, 2007
*Siêu cúp Châu âu: 2003, 2007
*World Cup các câu lạc bộ: 2007
### Đội tuyển [[Đội tuyển bóng đá quốc gia Ý|Ý]]
*Hạng nhì Euro 2000
## Tham khảo
Nam–Bắc triều

**Nam–Bắc triều** là tên gọi chỉ một giai đoạn lịch sử một quốc gia phong kiến có sự phân tranh giữa hai triều đại Nam–Bắc, có thể chỉ:
*Thời kỳ Nam–Bắc triều (Trung Quốc)
*Thời kỳ Nam–Bắc triều (Nhật Bản)
*Thời kỳ Nam–Bắc triều (Việt Nam)

Ngoài ra, trong lịch sử Trung Quốc có 1 số giai đoạn nữa tồn tại 2 chính quyền song song nhưng không được liệt vào Nam bắc triều, ví như: Ngụy Tấn và Đông Ngô (263-280) được tính gộp vào thời kỳ Tam Quốc hay Tiền Tần và Đông Tấn (376-383) vẫn thuộc giai đoạn Ngũ Hồ thập lục quốc vì thời gian quá ngắn ngủi, riêng giai đoạn Liêu và Bắc Tống (979-1115) tuy kéo dài cả thế kỷ nhưng do người Khiết Đan chủ yếu khống chế ở miền Mạc bắc nên cũng không được tính, riêng giai đoạn Kim và Nam Tống (1125-1206) chưa rõ lý do gì mà các sử gia chưa công nhận là Nam Bắc triều, trong khi giai đoạn Bắc Tề + Bắc Chu + Trần đáng lý phải thuộc về Hậu Tam Quốc mới đúng.
## Tham khảo
*Thời đại Nam–Bắc Quốc
*Trịnh-Nguyễn phân tranh
*Nam-Bắc quốc
*Bắc triều
*Nam triều
Người Mỹ gốc Honduras

**Người Mỹ gốc Honduras** là những công dân Mỹ nhập cư từ Honduras hoặc sinh ra ở Mỹ có bố hoặc mẹ là người Honduras. Theo số liệu thống kê năm 2006, cộng đồng người Mỹ gốc Honduras tại Mỹ ước chừng khoảng 490.317 người. Người Mỹ gốc Honduras tập trung đông nhất tại tiểu bang Bắc Carolina, Massachusetts, Texas, New York, New Jersey, Florida...

## Một số người Mỹ gốc Honduras nổi tiếng
* America Ferrera, nữ diễn viên chính trong "Betty xấu xí"
* David Archuleta, á quân American Idol
* Carlos Mencia, nhà hài kịch, nhà văn và diễn viên
* Francia Almendárez, diễn viên điện ảnh

## Tham khảo
Tư Mã (họ)

**Tư Mã** (chữ Hán: 司馬, Bính âm: Sima, Wade-Giles: Ssu-ma) là một họ của người Trung Quốc. Họ này là một trong 60 họ kép (gồm hai chữ) trong danh sách *[[Bách gia tính]]*.

**Dòng họ Tư Mã** ngày nay rất ít, chỉ còn 30.000 người tại Trung Quốc và Việt Nam.
## Nguồn gốc
Họ Tư Mã (司馬) có nguồn gốc cách đây khoảng hơn 2.700 năm. Thời Chu Tuyên Vương, Trình Bá Hưu Phụ (程伯休甫), hậu duệ của Trùng Lê (重黎), giữ chức Tư Mã, phụ trách quân đội quốc gia, hỗ trợ chính sự và bảo vệ đất nước, nắm giữ quyền lực to lớn. Trình Bá Hưu Phụ đã lập công lớn trong việc dẹp yên nước Từ, và được vua nhà Chu cho phép lấy chức quan làm họ. Từ đó, họ Tư Mã được hình thành.

Con cháu của Trình Bá Hưu Phụ, một phần theo thông lệ “lấy chức quan làm họ” nên mang họ Tư Mã; một phần khác “lấy quốc làm họ” theo cách truyền thống và mang họ Trình. Vì vậy, họ Tư Mã xuất phát từ họ Trình, và cả hai đều có chung tổ tiên. Hậu duệ của họ Tư Mã tôn Trình Bá Hưu Phụ làm thuỷ tổ của dòng họ.

## Phát triển dòng họ
Họ Tư Mã ở Hà Nội (khu vực tại Trung Quốc cổ đại) đã lập ra hai triều đại trong lịch sử Trung Quốc là Tây Tấn và Đông Tấn, kéo dài qua 15 vị hoàng đế trong 156 năm, từ đó mở rộng ảnh hưởng của dòng họ Tư Mã. Tuy nhiên, do quyền lực hoàng gia của họ Tư Mã trong triều đại nhà Tấn dần suy yếu, các quý tộc mang họ Tư Mã lo sợ bị bức hại, nhiều người đã đổi sang họ khác.

Sau khi triều Đông Tấn sụp đổ, dòng họ Tư Mã bước vào giai đoạn phát triển ổn định. Theo quy luật lịch sử, các dòng họ kép thường được rút gọn thành họ đơn, nên họ Tư Mã được chuyển đổi thành nhiều họ khác như Tư (司), Mã (马), Đồng (同), Đồng (仝), Phùng (冯), Trình (程), v.v. Tuy nhiên, vẫn có một số nhánh giữ nguyên họ kép Tư Mã.

## Người Trung Quốc họ Tư Mã nổi tiếng
* Tư Mã Nhương Thư, nhà quân sự thời Chiến Quốc
* Tư Mã Hân, tướng nước Tần thời Chiến Quốc
* Tư Mã Cận, tướng nước Tần thời Chiến Quốc
*Tư Mã Thác, tướng Tần thời Chiến Quốc
* Tư Mã Thượng, tướng nước Triệu thời Chiến Quốc
* Tư Mã Ngang, tướng Triệu thời Hán Sở
* Tư Mã Thiên, sử gia thời Tây Hán
* Tư Mã Tương Như, nhà văn thời Tây Hán
* Ba cha con Tư Mã Ý, Tư Mã Sư, Tư Mã Chiêu, đại thần nhà Ngụy thời Tam Quốc
* Các vua nhà Tấn bắt đầu từ Tư Mã Viêm (con của Tư Mã Chiêu)
* Tư Mã Trinh, sử gia thời Đường
* Tư Mã Quang, Thừa tướng thời nhà Tống, sử gia, tác giả *[[Tư trị thông giám]]*

* Tư Mã Nam, học giả, nhà báo, nhà bình luận xã hội người Trung Quốc.

## Người Việt Nam họ Tư Mã nổi tiếng
* Chờ cập nhật.

## Xem thêm
* Họ phức người Hoa

## Tham khảo
Âu Dương (họ)

**Âu Dương** (chữ Hán: 歐陽, bính âm: Ōuyáng) là một họ của người Trung Quốc, họ này cũng xuất hiện tại Việt Nam. Âu Dương là một trong 60 họ kép (gồm hai chữ) trong danh sách *[[Bách gia tính]]*. Đây là một trong số khoảng 20 họ kép còn tồn tại đến ngày nay ở Trung Quốc.

Nhiều người Việt hiện nay hay hiểu nhầm họ Âu Dương (歐陽) và họ Âu (區) là cùng một họ (do chữ Quốc ngữ chỉ biểu âm, không biểu rõ nghĩa như chữ Hán và chữ Nôm khi có thể thấy hai chữ Âu là khác nhau).

## Người Việt Nam họ Âu Dương
* Âu Dương Lân
* Âu Dương Quân - cầu thủ bóng đá
* Âu Dương Thảo Hiền
* Âu Dương Tu, Thái Chánh Phối Sư Đạo Cao Đài

## Người Trung Quốc họ Âu Dương
### Nhân vật có thật
* Cha con Âu Dương Tuân, Âu Dương Thông, thư pháp gia thời nhà Đường
* Âu Dương Tu, đại thần thời Bắc Tống, nhà văn, một trong Đường Tống bát gia
* Âu Dương Tự Viễn, nhà khoa học phụ trách chương trình nghiên cứu Mặt Trăng của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
* Âu Dương Phấn Cường, diễn viên Trung Quốc
* Âu Dương Chấn Hoa, diễn viên Hồng Kông
* Âu Dương Na Na, nhạc sĩ, ca sĩ, người mẫu Đài Loan
### Nhân vật hư cấu
*Bắc hiệp Âu Dương Xuân thời Bắc Tống
*Quái hiệp Âu Dương Đức thời nhà Thanh
*Tây Độc Âu Dương Phong, Nhân Vật trong Anh Hùng Xạ Điêu và Thần Điêu Hiệp Lữ
*Bạch Đà sơn chúa Âu Dương Khắc, Nhân Vật trong Anh Hùng Xạ Điêu

## Xem thêm
* Họ kép Trung Hoa
* Họ người Hoa

## Tham khảo
Thượng Quan (họ)

**Thượng Quan** (chữ Hán: 上官, Bính âm: Shangguan) là một họ của người Trung Quốc. Thượng Quan là một trong 60 họ kép (gồm hai chữ) trong danh sách *[[Bách gia tính]]*.

## Người Trung Quốc họ Thượng Quan nổi tiếng
* Thượng Quan Kiệt, đại thần nhà Tây Hán
* Hiếu Chiêu Thượng Quan hoàng hậu, cháu gái của Thượng Quan Kiệt và là Hoàng hậu của Hán Chiêu Đế
* Thượng Quan quận hầu, quận hầu quận Phượng Tiên, nhân vật trong Tây Du Ký
* Thượng Quan Nghi, đại thần nhà Đường
* Thượng Quan Uyển Nhi, cháu gái của Thượng Quan Nghi, nhà thơ và là thứ phi của Đường Trung Tông
* Thượng Quan Kiếm Nam, cao thủ võ lâm, bang chủ Thiết Chưởng bang, nhân vật trong Xạ Điêu Anh Hùng truyện
* Thượng Quan Chu, họa sĩ thời nhà Thanh
* Thượng Quan Vân Tương, thượng tướng quân đội Quốc dân đảng Trung Quốc

## Xem thêm
* Họ kép Trung Hoa

## Tham khảo
Lý Triết

**Lý Triết** (chữ Hán: 李悊 hay 李哲, ? – ?), người huyện Địch Đạo, quận Lũng Tây, tướng lãnh nhà Bắc Chu và nhà Tùy trong lịch sử Trung Quốc.

## Thân thế
Ông nội là Thái úy, Trụ quốc đại tướng quân Lý Hổ nhà Tây Ngụy, được nhà Đường truy tôn Thái Tổ Cảnh hoàng đế.

Cha là Lý Úy – con trai thứ 7 của Lý Hổ, được làm đến Sóc, Yến, Hằng 3 châu thứ sử, Tương Vũ huyện công nhà Bắc Chu, được nhà Đường truy phong Thái Liệt vương.

## Cuộc đời
Thời Bắc Chu Tĩnh đế, anh trai của Triết là Lý An trở thành tâm phúc của thừa tướng Dương Kiên, nên Triết được Dương Kiên cho làm Nghi đồng. Bác tư của Triết là Lương Châu thứ sử Lý Chương bấy giờ ở kinh sư, cùng Triệu vương Vũ Văn Chiêu mưu đồ lật đổ Dương Kiên, dụ Triết làm nội ứng. Triết hỏi An rằng: "Bỏ qua thì bất trung, nói ra thì bất nghĩa, mất trung và nghĩa, làm sao nên người?" An quyết định trung thành với Dương Kiên, nên ngầm tố giác âm mưu của bọn Lý Chương. Dương Kiên không công bố việc làm của anh em Triết, ít lâu sau thăng thưởng cho cả hai. Nhờ vậy, Triết được làm Thượng Nghi đồng, Hoàng Đài huyện nam.

Dương Kiên soán ngôi, tức là Tùy Văn đế; Lý An xin nhận nội chức, nên Văn đế lấy An làm Hữu lĩnh quân đại tướng quân, còn bái Triết làm Khai phủ Nghi đồng tam tư, Bị thân tướng quân. Như vậy cả hai anh em đều là tướng lãnh cấm vệ. Con trai của An là Lý Quỳnh, con trai của Triết là Lý Vĩ còn ẵm ngữa đã được nuôi dạy trong cung, lên 8, 9 tuổi mới trở về nhà, cho thấy gia đình họ Lý thân thiết với hoàng gia như thế nào!

Năm Nhân Thọ đầu tiên (601), Triết được ra làm Vệ Châu thứ sử. Không rõ vì sao Tùy Văn đế lại công bố việc làm của anh em Triết năm xưa, nhân đó bái cả hai làm Trụ quốc, ban 500 xúc lụa, 100 thớt ngựa, 1000 con dê, còn lấy Triết làm Bị thân tướng quân, tiến phong Thuận Dương quận công.

Thời Tùy Dượng đế, Triết được làm đến Công bộ thượng thư, không rõ bị kết tội gì mà chịu trừ danh, đày làm lính thú ở Lĩnh Nam, giữa đường bệnh mất. Về sau Triết được nhà Đường truy phong Tế Nam quận vương.

## Hậu nhân
* Lý Vĩ (không rõ hậu sự)
* Lý Viện: được nhà Đường phong Lư Giang quận vương.

## Tham khảo
* Tùy thư quyển 50, liệt truyện 15 – Lý An truyện
* Bắc sử quyển 75, liệt truyện 63 – Lý An truyện
* Cựu Đường thư quyển 60, liệt truyện 10 – Tông thất truyện: Lư Giang vương Viện
* Tân Đường thư quyển 78, liệt truyện 3 – Tông thất truyện: Lư Giang quận vương Viện

## Chú thích
Hoàng Phủ

**Hoàng Phủ** (chữ Hán: 皇甫, Bính âm: Huángfŭ) là một họ của người Trung Quốc, Triều Tiên (Hangul: 황보, Hanja: 皇甫, Romaja quốc ngữ: Hwangbo) và Việt Nam. Hoàng Phủ là một trong 60 họ kép (gồm hai chữ) trong danh sách *[[Bách gia tính]]*.

Lưu ý phân biệt họ *Hoàng Phủ* (皇甫) và họ *[[Hoàng (họ)|Hoàng]]* (黃), tránh nhầm lẫn là cùng một họ, do chữ Quốc ngữ chỉ biểu âm, không biểu rõ nghĩa như chữ Hán và chữ Nôm, cùng với tính chất họ người Việt Nam hầu hết là đơn âm.

## Người Trung Quốc họ Hoàng Phủ
* Hoàng Phủ Tung, đại tướng cuối thời Đông Hán.
* Hoàng Phủ Mật, học giả, nhà y học thời Tây Tấn.
* Hoàng Phủ Đề, học giả thời nhà Đường.
* Hoàng Phủ Đoan, nhân vật hư cấu, một trong 108 vị anh hùng Lương Sơn Bạc của trại Thủy Hử

## Người Triều Tiên họ Hoàng Phủ

* Đại Mục Vương hậu, công chúa Cao Ly, con gái duy nhất của Cao Ly Thái Tổ và Thần Tĩnh Vương thái hậu, Hoàng hậu của Cao Ly Quang Tông.
* Thần Tĩnh Vương thái hậu
* Hiến Ai Vương hậu
* Hiến Trinh Vương hậu

## Xem thêm
* Họ kép Trung Hoa

## Tham khảo

### Ghi chú
Cao

**Cao**, **CAO** hay **CaO** có thể đề cập đến:

* Gọi tắt của độ cao, chiều cao hoặc sự so sánh, bậc cao như cao nhất
* Dạng thuốc được chiết xuất dược chất từ dược liệu (thực vật, cao động vật): cao (thuốc)
* Công thức hóa học của calci oxide: CaO
* Huyện thuộc địa cấp thị Nghi Tân, tỉnh Tứ Xuyên, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa: Cao (huyện)
* Họ người Á Đông: Cao (họ)
* Tên một ngôi đền và lễ hội ở Hải Dương: đền Cao và hội đền Cao
* Tên người: Triệu Cao, Văn Cao, Nam Cao, Nguyễn Cao, Vũ Cao...
* Một kiểu phiên latinh của họ Tào (曹)
* Trang phục như: giầy cao gót
* Trong giáo dục như: cao đẳng, cao học, cao khảo
* Trong y học: cao răng, cao máu, cao huyết áp
* Tính từ như cao sang, cao quý, cao thượng, cao ngạo, cao cấp
* Cao cường vừa là tính từ và danh từ
* Danh từ cao nhân
* Trong tôn giáo như Cao đài
* Cao lầu
* Cao lanh
* Cao ốc
* Cao trong học rộng tài cao
* Thạch cao
* Cao trong Thanh cao nghĩa là tính từ và tên tỉnh Thanh cao ở Hòa Bình và Thanh Cao ở Hà Nội.
Mộ Dung

**Mộ Dung** (chữ Hán: 慕容, Bính âm: Murong, Việt bính: Mou6 jung4) là một họ của người Trung Quốc. Mộ Dung là một trong 60 họ kép (gồm hai chữ) trong danh sách *[[Bách gia tính]]*. Đây là một họ khá hiếm ở Trung Quốc và nó được biết đến nhiều nhất vì là họ của tộc người Tiên Ti thời Ngũ Hồ thập lục quốc, có lai lịch từ Mộ Dung bộ thời Tam Quốc.

## Người Trung Quốc họ Mộ Dung nổi tiếng
* Các vua nước Tiền Yên (337-370) bắt đầu từ Mộ Dung Hoảng
* Các vua nước Hậu Yên (383-407) bắt đầu từ Mộ Dung Thùy
* Các vua nước Tây Yên (384-394) bắt đầu từ Mộ Dung Hoằng
* Các vua nước Nam Yên (398-410) bắt đầu từ Mộ Dung Đức
## Nhân vật hư cấu
* Mộ Dung Phục (慕容復), nhân vật trong Thiên Long bát bộ
* Mộ Dung Bác, nhân vật trong thiên long bát bộ, dòng dõi hoàng gia Mộ Dung của 4 nước Yên thời kỳ Ngũ Hồ loạn hoa, cha đẻ Mộ Dung Phục
* Mộ Dung Tùng Lâm, nhân vật trong Thất hiệp ngũ nghĩa, người đứng đầu Mộ Dung thế gia, nổi tiếng với tuyệt kỹ Đoạt mệnh song thương
* Mộ Dung Tử Vân, nhân vật trong Thất hiệp ngũ nghĩa do nữ diễn viên Từ Hy Nhan thủ vai, con gái của Mộ Dung Tùng Lâm,
* Mộ Dung Thế Lan (慕容世蘭), nhân vật Hoa phi trong tiểu thuyết Hậu cung Chân Huyên truyện,  nguyên mẫu của nhân vật Hoa phi Niên Thế Lan trong phim truyền hình cung đấu Hậu cung Chân Hoàn truyện.
* Mộ Dung Cao Củng, nhân vật vua trong tiểu thuyết Phù Đồ Tháp của tác giả Vưu Tứ Tỷ trong phim Phù Đồ Duyên.

## Xem thêm

* Họ người Hoa
* Họ kép Trung Hoa

## Tham khảo
Maison de Balzac

**Nhà tưởng niệm Balzac** (tiếng Pháp: *Maison de Balzac*) nằm ở số 47, phố Raynouard, Quận 16 thành phố Paris. Thuộc trung tâm ngôi làng cổ Passy, ngôi nhà là nơi ở duy nhất của Honoré de Balzac tại Paris còn giữ được tới ngày nay. Năm 1949, chính quyền Paris mua lại ngôi nhà. Hiện nay, nơi đây bao gồm một thư viện và các phòng trưng bày những vật kỷ niệm về Balzac.

Cùng với nhà tưởng niệm Victor Hugo (*Maison de Victor Hugo*) và bảo tàng Cuộc sống lãng mạn (*Musée de la Vie romantique*, dành cho George Sand), nhà tưởng niệm Balzac là một trong ba bảo tàng về văn học của chính quyền thành phố Paris. Balzac sống ở đây trong khoảng thời gian từ 1840 tới 1847 với một tên giả để trốn các chủ nợ. Chính tại ngôi nhà này, Balzac đã thụ thai *[[Tấn trò đời]]* (*La Comédie humaine*) và viết một số tiểu thuyết khác như *La Rabouilleuse*, *Splendeurs et misères des courtisanes*, *La Cousine Bette* và *Le Cousin Pons*.

Căn hộ của nhà văn gồm có 5 buồng mở ra vườn, nằm ở tầng trên cùng một tòa nhà 3 tầng, như còn lại đến ngày nay. Với diện tích khiêm tốn, căn hộ gồm một phòng ăn đối diện lối vào, buồng của Balzac ở phía Tây cạnh vườn, phòng làm việc, phòng khách và một phòng ở góc phía Đông, dành cho bạn bè. Bảo tàng đầu tiên do một người là Louis Baudier de Royaumont mở vào năm 1910. Năm 1949, chính quyền thành phố Paris mua lại, ngôi nhà được sửa chữa rồi trang bị thêm một thư viện. Nhưng đến tận 1960, bảo tàng mới mở cửa cho công chúng.

Các đồ đạc của nhà văn đã bị phân tán sau cái chết của nữ bá tước Ewelina Hańska, người tình của Balzac. Căn phòng làm việc của Balzac hiện nay chỉ tái hiện được một phần. Các phòng các trưng bày những vật dụng của nhà văn như máy chữ, các bản in gốc, một số tượng, tranh về Balzac... Bên cạnh, thư viện lưu trữ các tác phẩm đầu của nhà văn viết dưới những bút danh khác nhau, một số sách do chính Balzac sưu tầm cùng những bản do chính Balzac in vào cuối thập niên 1820.

## Chú thích

## Liên kết ngoài

* Trang chính thức  của nhà tưởng niệm Balzac
* Nhà tưởng niệm Balzac  trên trang Linternaute
Phan Huy Cẩn

**Phan Huy Cẩn** (1722 – 1789) là danh thần, nhà sử học thời Lê trung hưng trong lịch sử Việt Nam.

## Sự nghiệp
Phan Huy Cẩn hiệu là **Thận Trai**, người làng Thu Hoạch, huyện Thiên Lộc, nay là huyện Lộc Hà, tỉnh Hà Tĩnh. Gia đình ông nhiều đời làm quan võ.

Phan Huy Cẩn sớm mồ côi cha mẹ, được bà ngoại họ Dương nuôi nấng. Khi đi học, Phan Huy Cẩn thông minh sáng dạ, nhớ lâu. Từ năm 15 tuổi ông đã có tiếng về văn từ.

Lớn lên, Phan Huy Cẩn theo học các nhà nho hay chữ có tiếng như Thám hoa Đỗ Huy Kỳ, thượng thư Nhữ Đình Toản, do vậy việc học hành ngày càng thăng tiến.

Năm 1747 đời Lê Hiển Tông, ông thi Hương đỗ giải nguyên, năm 1754 thi Hội nguyên đỗ đồng tiến sĩ. Do kiêng húy thái tử, ông đổi tên thành **Huy Áng**.

Ban đầu Phan Huy Cẩn làm hiến sát Hải Dương và Tham khổn (như Hiệp trấn) Kinh Bắc, sau đó vào triều làm trong phiên ở phủ liêu. Khi làm quan trong triều, ông là người ngay thẳng, không xu nịnh.

Năm 1759, vì không chịu xu nịnh sủng thần của chúa Trịnh Doanh là Đỗ Thế Giai, ông bị gièm pha và bị cách chức. Ông về quê dạy học trong 8 năm.

Năm 1767, Trịnh Doanh qua đời, Trịnh Sâm lên thay. Do Nguyễn Bá Lân tiến cử, ông lại được gọi ra làm quan. Năm 1776, ông được phong làm Đốc đồng Động Hải (Quảng Ninh). Năm 1777, ông đi đánh quân nổi dậy ở vùng núi có công, được thưởng ngân bài.

Năm 1781, ông làm Đốc thị Thuận Hóa. Sau đó ông lại được Trịnh Sâm triệu về kinh, làm đến chức Nhập thị Bồi tụng, Hữu thị lang Bộ Công, quyền chức Thị lang bộ Binh kiêm giảng quan Quốc Tử Giám.

Năm 1786 đời Trịnh Tông, ông về hưu khi đã 65 tuổi, được thăng làm Công bộ tả thị lang, tước **Khuê Phong bá**.

Ông về hưu không lâu sau thì quân Tây Sơn tiến ra bắc diệt chúa Trịnh. Lê Chiêu Thống lên thay Lê Hiển Tông lại triệu ông ra làm Bình chương sự, giảng trong điện Kinh diên, kiêm chức Tham tụng, rồi Tả thị lang cả ba bộ Binh, Hình, Lễ kiêm Tổng tài quốc sử.

Năm 1788, vì đã già yếu, ông xin từ chức rồi về ấp Yên Sơn, xã Thụy Khê (làng Thầy, Sơn Tây, Hà Nội). Dù đã về hưu, ông vẫn lo lắng tới việc chính trị quốc gia.

Được 1 năm sau (1789), ông mất tại nhà trên núi, thọ 68 tuổi.

## Xem thêm
* Dòng họ Phan Huy
* Trường Lưu
* Thu Hoạch
* Phan Huy Chú
* Nguyễn Bá Lân
* Trịnh Sâm

## Tham khảo
* Phan Huy Chú (2008), *[[Lịch triều hiến chương loại chí]], tập 1*, Nhà xuất bản Giáo dục
* "*Chữ Huy trong dòng họ Phan Huy và Nguyễn Huy*" của tác giả TS. Nguyễn Huy Mỹ & TS Phan Huy Dục đăng trên báo Giáo dục và Thời đại

## Chú thích
Etodolac

**Etodolac** là một thuốc chống viêm non-steroid dùng trong điều trị sốt, đau và viêm. Etodolac được sản xuất bởi Shire với tên thương mại là **Lodine SR**.

## Trình bày
Viên nang: 200&nbsp;mg, 300&nbsp;mg; viên nén: 400&nbsp;mg, 500&nbsp;mg

## Chỉ định
Etodolac được chỉ định điều trị viêm và đau do các nguyên nhân viêm xương khớp, chấn thương phần mềm, cũng như viêm gân và bao khớp. Etodolac còn được dùng để điều trị chứng đau bụng kinh.

## Xem thêm
*Thuốc chống viêm non-steroid
*Aspirin

## Tham khảo

* DrugBank info
* http://www.medicinenet.com/etodolac/article.htm
## Liên kết ngoài
Hạ Hầu

**Hạ Hầu** (chữ Hán: 夏侯, Bính âm: Xiàhóu) là một họ người Hoa.

Hạ Hầu là một trong 60 họ kép (gồm hai chữ) trong danh sách *[[Bách gia tính]]*.

## Nguồn gốc
Thời Xuân Thu, nước Sở diệt nước Kỷ. Em trai Kỷ Giản Công là Công tử Đà (公子佗) chạy sang nước Lỗ lánh nạn, được Lỗ Điệu Công ban đất và tước Hạ hầu (夏侯), theo tên triều đại của Hạ Vũ (quân chủ nước Kỷ vốn là hậu nhân nhà Hạ).

## Người Trung Quốc nổi tiếng
* Hạ Hầu Anh, khai quốc công thần Tây Hán.
* Hạ Hầu Thủy Xương, học giả Tây Hán.
* Hạ Hầu Thắng, đại thần, học giả Tây Hán.
* Hạ Hầu Tung, cha của Ngụy Thái Tổ Tào Tháo
* Hạ Hầu Đôn, tướng lĩnh, khai quốc công thần nước Ngụy thời Tam Quốc.
* Hạ Hầu Uyên, tướng lĩnh, khai quốc công thần nước Ngụy thời Tam Quốc.
* Hạ Hầu Huyền, học giả, đại thần nước Ngụy thời Tam Quốc.
* Hạ Hầu Thượng, tướng lĩnh nước Ngụy thời Tam Quốc.
* Hạ Hầu Mậu, tướng lĩnh nước Ngụy thời Tam Quốc.
* Hạ Hầu Bá, tướng lĩnh nước Ngụy và nước Quý Hán thời Tam Quốc.
* Thanh Lương Trừng Quan, nhà sư thời Đường, sư tổ Hoa Nghiêm tông.

## Xem thêm
* Họ kép người Hoa
* Họ người Hoa

## Tham khảo
Cơ (họ)

**Cơ** (chữ Hán: 姬, Bính âm: Ji) là một họ của người Trung Quốc. Tuy chỉ xếp thứ 213 trong danh sách *[[Bách gia tính]]* nhà Tống nhưng đây là một trong họ có nguồn gốc cổ nhất của Trung Quốc, nó là họ của các vua nhà Chu, một trong những triều đại đầu tiên của lịch sử Trung Quốc. Theo truyền thống thì chỉ có vua Chu mới được mang họ Cơ, vì vậy có rất ít mang họ này, cho đến nay đây là một họ hiếm ở Trung Quốc.

## Người Trung Quốc họ Cơ nổi tiếng
* Đế Khốc tên thật là Cơ Tuấn một trong Ngũ Đế
* Cơ Hậu Tắc tên thật là Cơ Khí thủy tổ Nhà Chu vua đầu tiên nước Thai
* Cơ Bất Khuất, vua thứ 2 nước Thai
* Cơ Cúc, vua thứ 3 nước Thai
* Cơ Công Lưu, vua thứ 4 nước Chu
* Cơ Khánh Tiết, vua thứ 5 nước Chu 
* Cơ Hoàng Bộc, vua thứ 6 nước Chu 
* Cơ Sai Phất, vua thứ 7 nước Chu 
* Cơ Hủy Hiểm, vua thứ 8 nước Chu 
* Cơ Công Phi, vua thứ 9 nước Chu 
* Cơ Cao Ngữ, vua thứ 10 nước Chu 
* Cơ Á Ngữ, vua thứ 11 nước Chu 
* Chu Thái vương
* Ngô Thái Bá tên thật là Cơ Thái Bá, vua đầu tiên nước Ngô
*Các vua nhà Chu bắt đầu từ Chu Vũ Vương Cơ Phát
* Đằng Thúc Tú, vua đầu tiên nước Đằng
* Mao Thúc Trịnh, vua đầu tiên nước Mao
* Thành Thúc Vũ, vua đầu tiên nước Thành
* Sái Thúc Độ, vua đầu tiên nước Sái
* Thiệu công Thích, tên thật là Cơ Thích vua đầu tiên nước Thiệu 
* Lỗ Bá Cầm, tên thật là Cơ Bá Cầm, vua đầu tiên nước Lỗ
* Tào Thúc Chấn Đạc, tên thật là Cơ Chấn Đạc vua đầu tiên nước Tào
* Vệ Khang Thúc, tên thật là Cơ Phong vua đầu tiên nước Vệ
* Chu Công Đán, tên thật là Cơ Đán, đại thần phụ chính nhà Chu
* Nhiễm Quý Tái
* Đường Thúc Ngu, tên là Cơ Ngu, vua đầu tiên nước Tấn
* Trịnh Hoàn Công, tên là Cơ Hữu vua đầu tiên nước Trịnh
* Hạp Lư, tên là Cơ Quang (Công tử Quang), vua nước Ngô thời Xuân Thu
* Tấn Văn Công, tên là Cơ Trùng Nhĩ (Công tử Trùng Nhĩ), vua nước Tấn thời Xuân Thu
* Cơ Bằng Phi, bộ trưởng Bộ Ngoại giao Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Lịch sử họ Cơ ở Trung Quốc
Ashikaga Yoshihide

**Ashikaga Yoshihide** (tiếng Nhật: 足利 義栄, *Túc Lợi Nghĩa Tú*; 1538 — 28 tháng 10 năm 1568) là shogun thứ 14 của Mạc phủ Ashikaga, ông chỉ giữ hư danh trong một vài tháng của năm 1568 dưới thời Muromachi ở Nhật Bản. Khi lên ngôi shogun, ông đổi tên là Yoshinaga, nhưng ngày nay, ông thường được gọi bằng cái tên Yoshihide.

***Eiroku 11**, tháng 2 âm lịch (1568): Yoshihide lên ngôi *[[Shōgun|Seii Taishogun]]* ba năm sau cái chết của người anh em họ, shogun thứ 13 Ashikaga Yoshiteru.

## Các sự kiện dưới thời Yoshihide
Không lâu sau khi đưa lên ngôi shogun, Yoshihide chết vì bệnh truyền nhiễm. Cũng trong tháng đó. Oda Nobunaga hành quân vào Kyoto. Ông nắm quyền kiểm soát kinh đô. Nobunaga lập Ashikaga Yoshiaki làm shogun thứ 15 của Mạc phủ Ashikaga.

## Niên hiệu của Mạc phủ Yoshihide
Những năm Yoshihide làm shogun chỉ bao gồm trong một niên hiệu của Nhật Bản (*[[niên hiệu|nengō]]*).
**[[Eiroku]]* (1558-1570)

## Chú thích

## Tham khảo
*Ackroyd, Joyce. (1982) *Lessons from History: The Tokushi Yoron.* Brisbane: University of Queensland Press. 10-ISBN 0-7022-1485-X; 13-ISBN 978-0-7022-1485-1 (cloth)
*Titsingh, Isaac, ed. (1834), [Siyun-sai Rin-siyo/Hayashi Gahō, 1652], *[[Nipon o daï itsi ran]]; hay *Annales des empereurs du Japon.'' Paris: Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland.Click for digitized, full-text copy of this book (bằng tiếng Pháp).
Trịnh

**Trịnh** có thể là:
*Một họ lớn của người Á Đông: Trịnh (họ)
*Cố nhạc sĩ: Trịnh Công Sơn
*Vương tộc nắm thực quyền cai trị Đại Việt thời Lê trung hưng: chúa Trịnh
*Nước thời Đông Chu: Trịnh (nước)
*Địa danh cổ: Hoa huyện (Thiểm Tây) được gọi là đất **Trịnh**
*Chính quyền do Vương Thế Sung kiến lập đầu đời nhà Đường: Trịnh (nhà Đường)
Điền (họ)

**Điền** (chữ Hán: 田, Bính âm: Tian) là một họ của người Trung Quốc, Việt Nam và Triều Tiên (Hangul: 전, Romaja quốc ngữ: Jeon). Họ này đứng thứ 120 trong danh sách *[[Bách gia tính]]*. Đây là một họ cổ có nguồn gốc từ thời nhà Chu ở nước Tề.

## Nguồn gốc
Ông tổ là Điền Hoàn, con thứ của Trần Lệ công, vốn mang họ Quy. Trần Tuyên công đã lập con lớn là thế tử Ngự Khấu, nhưng sau đó lấy người vợ thứ sinh được con trai khác là Khoản. Trần Tuyên công yêu công tử Khoản bèn giết thế tử Ngự Khấu. Quy Hoàn cùng cánh với thế tử, sợ bị truy sát liền chạy sang nước Tề nương nhờ Tề Hoàn công. Tề Hoàn công thu dụng Quy Hoàn cho làm quan ở đất Điền, con cháu sau này chính là họ Điền Tề thời Chiến Quốc.

## Người Việt Nam họ Điền nổi tiếng

* Điền Văn Kiên, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Tổng Công ty Công nghệ - Viễn thông Toàn cầu (GTEL)

## Người Trung Quốc họ Điền nổi tiếng
* Điền Kỵ, đại tướng nước Tề thời Chiến Quốc, là người cùng với Tôn Tẫn chỉ huy quân Tề đánh bại quân của Bàng Quyên tại trận Mã Lăng
* Mạnh Thường Quân, tên thật là Điền Văn, một công tử nổi tiếng về chiêu mộ người hiền ở nước Tề thời Chiến Quốc
* Điền Đan, tướng nước Tề thời Chiến Quốc, người dùng kế trâu lửa đánh bại quân nước Yên sau khi Nhạc Nghị bị rút chức nguyên soái
* Điền Hoành, quý tộc nước Tề cuối thời Chiến Quốc
* Điền Nhung, quân phiệt cát cứ đầu thời Đông Hán
* Điền Bá Quang, nhân vật trong tiểu thuyết Tiếu ngạo giang hồ của Kim Dung
* Điền Khải, tướng lĩnh của Công Tôn Toản thời Tam Quốc
* Điền Phong, mưu sĩ của Viên Thiệu thời Đông Hán
* Điền Lệnh Tư, hoạn quan đầy quyền lực thời nhà Đường
* Điền Tụng Nghiêu, quân phiệt Thành Đô Tứ Xuyên thời Trung Hoa Dân Quốc. Tướng lĩnh quân đội Quốc dân đảng Trung Hoa
* Điền Tu Tư, Thượng tướng, Chính ủy Quân chủng Không quân 
* Điền Trường Hưng, danh thủ cờ tướng Trung Hoa
* Điền Phức Chân, ca sĩ Đài Loan
* Điền Hi Vi, diễn viên Trung Quốc
* Điền Gia Thụy, diễn viên Trung Quốc

## Người Hàn Quốc họ Điền (Jeon) nổi tiếng

* Jeon Jung-kook (Hán Việt: Điền Chính Quốc), ca sĩ nhóm nhạc nam BTS
* Jeon So-yeon (Hán Việt: Điền Tiểu Quyên), ca sĩ, rapper, dancer, nhà soạn nhạc, thành viên nhóm nhạc nữ (G)I-DLE

## Tham khảo
Chung kết Cúp C1 châu Âu 1956

**Trận chung kết Cúp C1 châu Âu năm 1956** là trận chung kết đầu tiên của Cúp các đội vô địch bóng đá quốc gia châu Âu, ngày nay là UEFA Champions League. Đây là trận đầu giữa Real Madrid của (Tây Ban Nha và Stade de Reims-Champagne của Pháp trên Sân vận động Công viên các Hoàng tử tại Paris vào ngày 13 tháng 6 năm 1956 với 38.000 khán giả. Hai đội thua ở bán kết là A.C. Milan (thua Real Madrid với tổng tỷ số 4–5) và Hibernian (thua Reims với tổng tỷ số 0–3).

## Chi tiết trận đấu

## Xem thêm
* Cúp C1 châu Âu
* Chung kết Cúp C1 châu Âu và UEFA Champions League
* Cúp C1 châu Âu 1955-56

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Cúp C1 châu Âu 1955/56 trên trang web RSSSF
* Cúp C1 châu Âu 1955/56 trên trang web UEFA
* Lịch sử Cúp C1 châu Âu 1956
Charles X

**Charles X** có thể là:

* Charles X của Pháp: vua Pháp từ năm 1824 tới năm 1830.
* Karl X Gustav: vua Thụy Điển từ năm 1654 tới năm 1660. Trong tiếng Anh và tiếng Pháp, ông được viết là **Charles X**.
Chung kết Cúp C1 châu Âu 1957

**Trận chung kết Cúp C1 châu Âu năm 1957** là trận đấu bóng đá giữa Real Madrid của Tây Ban Nha và ACF Fiorentina của Ý trên Santiago Bernabéu ở Madrid, Tây Ban Nha vào ngày 30 tháng 5 năm 1957.

## Chi tiết trận đấu

## Xem thêm
*Cúp C1 châu Âu 1956-57

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* 1956-57 trên trang chủ của UEFA
*Cúp C1 châu Âu trên trang chủ của RSSSF
*Lịch sử Cúp C1 châu Âu 1957
Kiều

**Kiều** có thể đề cập đến:

*Gọi tắt của *[[Truyện Kiều]]* (như trong lẩy Kiều, bói Kiều...)
*Một họ của người Á Đông: họ Kiều
*Tên người: Thúy Kiều (nhân vật trong Kim Vân Kiều, hoặc Truyện Kiều), Đặng Văn Kiều, Trương Xuân Kiều, Bằng Kiều,...
*Nhị Kiều: gồm Đại Kiều, vợ của Tôn Sách, và Tiểu Kiều, vợ của Chu Du.

## Xem thêm
*Kim Vân Kiều (định hướng)
Lafayette

**Lafayette**, **LaFayette** hay **La Fayette** có thể mang nhiều nghĩa. Nhân vật nổi tiếng nhất là Gilbert du Motier de La Fayette, thường được gọi Hầu tước Lafayette, vị tướng, nhà quý tộc Pháp tham gia Cách mạng Hoa Kỳ và có vai trò quan trọng trong Cách mạng Pháp cùng Cách mạng tháng Bảy. Tên của Hầu tước Lafayette được đặt cho nhiều địa danh của Hoa Kỳ cùng một số tàu quân sự, hãng ô tô... của Pháp và Mỹ.

## Nhân vật
* Madame de La Fayette, hay Nữ bá tước La Fayette: nhà văn Pháp, tác giả một trong những tiểu thuyết châu Âu đầu tiên *La Princesse de Clèves*
* Louise de La Fayette: sủng thần của Louis XIII
* Georges Washington de La Fayette: là con trai của Hầu tước Lafayette và là con đỡ đầu của George Washington

## Địa danh Hoa Kỳ

* Elliston-Lafayette, Virginia
* La Fayette, Alabama
* La Fayette, Illinois
* LaFayette, Georgia
* LaFayette, Kentucky
* LaFayette, New York
* Lafayette, California
* Lafayette Square, Los Angeles, California
* Lafayette, Colorado
* Lafayette, Indiana
* Lafayette, Louisiana (*Lafayette* lớn nhất tại Mỹ)
* Lafayette, Minnesota
* Lafayette, Ohio
* Lafayette, Oregon
* Lafayette, Tennessee
* Lafayette, Wisconsin
* Lafayette Hill, Pennsylvania
* Lafayette Parish, Louisiana
* Lake Lafayette, Missouri
* Mount Lafayette, in New Hampshire
* West Lafayette, Indiana
* West Lafayette, Ohio

## Quân sự
* Tàu sân bay La Fayette của Hoa Kỳ
* ''La Fayette'' (R96), 11,000-ton *Independence*-class aircraft carrier (formerly USS ''Langley'')
* ''La Fayette'' (F710), French stealth frigate, lead ship of
** ''La Fayette''-class frigate, a class of French frigates
* USS ''Lafayette'' (SSBN-616), a US submarine, lead ship of
** ''Lafayette''-class submarine, a class of US submarine
* Lafayette Escadrille, a squadron of the French Air Service, during World War I composed largely of American pilots

## Khác

* Bộ phim ''La Fayette'' năm 1961 của Pháp và Ý hợp tác, đạo diễn Jean Dréville
* Galeries Lafayette: hệ thống cửa hàng cao cấp của Pháp, nổi tiếng nhất là Galeries Lafayette Haussmann
* LaFayette Motors: nhà sản xuất ô tô của Hoa Kỳ
## Xem thêm

* Fayette
* Fayetteville
Phan Huy Ôn

**Phan Huy Ôn** (1754-1786) tự là **Hòa Phủ**, hiệu **Chỉ Am**, tước **Mỹ Xuyên hầu** là một chính trị gia và nhà sử học thời Lê trung hưng trong lịch sử Việt Nam.

## Tiểu sử
Ông sinh năm 1754 tại làng Thu Hoạch, huyện Thiên Lộc, phủ Đức Quang, trấn Nghệ An (nay là xã Thạch Châu, huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh).

Ông là con trai thứ ba của Khuê Phong hầu Phan Huy Cẩn. Phan Huy Ôn được sinh vào cùng năm cha ông đỗ Tiến sĩ.

Ông thuở còn trẻ tên là Khuông, lớn lên đi thi đổi là Uông, tự Trọng Dương, hiệu Nhã Hiên, đến sau khi đỗ thi hương, lại đổi tên là Ôn, tự Hòa Phủ, hiệu Chỉ An.

Năm 1774, ông đỗ Giải nguyên trường thi Hương trấn Nghệ An.

Năm 1779, ông đỗ Tiến sĩ đệ tam giáp khoa Kỷ Hợi, năm Cảnh Hưng đời vua Lê Hiển Tông. Ông là vị Tiến sĩ được khắc tên ở lần gần đây nhất trong tấm bia cuối cùng ở Văn Miếu - Quốc tử giám Hà Nội. Tấm bia được dựng vào ngày tốt tháng 11 năm Canh Tý, niên hiệu Cảnh Hưng thứ 41 (1780).

Sau khi đỗ đại khoa, ông làm quan cho nhà Lê đến chức Đốc đồng Sơn Tây và Thái Nguyên rồi thăng Hàn lâm Thị chế tước Mỹ Xuyên bá.

Năm 1786, ông mất khi chỉ mới 32 tuổi. Khi mất, ông được vua tặng chức Hàn lâm thị giảng tước Mỹ Xuyên hầu.

## Tác phẩm
# Liệt truyện đăng khoa bi khảo.
# Khoa bảng tiêu kỳ
# Nghệ An tạp kí
# Thần quật ký
Ngoài ra, sách *Chỉ minh lập thành toán pháp* được đề tên là Phan Huy Khuông, trùng với tên thiếu thời của ông, nên hiện vẫn chưa rõ ông có phải chính là tác giả của bộ sách này không.

## Tham khảo
Charles IV của Pháp

**Charles IV của Pháp và Carlos I của Navarra** (18/19 tháng 6 năm 1294 - 1 tháng 2 năm 1328) là vua Pháp và Navarra và Bá tước xứ Champagne từ 1322 tới khi qua đời và là vị vua cuối cùng của nhà Capet.

Charles là người con thứ ba của Philippe IV. Vì mẹ của Charles là Juana I của Navarra, Charles được thừa kế xứ Navarra của mẹ và trở thành Charles I, vua xứ Navarra. Trước Charles là 2 người anh trai cũng từng trị vì Pháp: Louis X và Philip V nhưng đều không có con trai nối dõi. Charles cũng vậy, ông qua đời ở tuổi 33 mà chỉ có một cô con gái sống sót, Blanche. Sau khi Charles băng hà, nhánh khác của dòng họ Capet lên trị vì và Philip VI lên ngôi.

Từ năm 1314 trước khi lên ngôi, Charles là Bá tước La Marche. 
 
## Tham khảo

* Weir, Alison, *Isabella*
Rob Rensenbrink

**Pieter Robert "Rob" Rensenbrink** (3 tháng 7 năm 1947 – 24 tháng 1 năm 2020) là cựu cầu thủ đội tuyển bóng đá người Hà Lan và là thành viên của đội tuyển bóng đá Hà Lan đoạt ngôi á quân World Cup 1974 và 1978.

## Sự nghiệp câu lạc bộ
Sinh ra tại Amsterdam, Rensenbrink khởi đầu sự nghiệp tại DWS, một cầu lạc bộ nghiệp dư tại Amsterdam trước khi chuyển tới Bỉ chơi cho F.C. Brugge năm 1969. Từ năm 1971-1980 ông chơi cho Anderlecht, nơi ông đã đạt được những thành công lớn trong sự nghiệp. Ông có được Cúp C2 châu Âu năm 1976, 1978 và ngôi á quân năm 1977 với Anderlecht. Sau khi kết thúc thời gian chơi ở Anderlecht, Rensenbrink đến Portland Timbers ở Mỹ và kết thúc sự nghiệp tại đó.

## Sự nghiệp quốc tế
Rensenbrink lần đầu xuất hiện ở đội tuyển quốc gia Hà Lan trong trận gặp Scotland năm 1968. Ông chơi ở vị trí tiền đạo, vị trí mà có sự canh tranh rất lớn khi mà thời đó Hà Lan có các ngôi sao như Johan Cruijff và Piet Keizer. Tuy nhiên Rinus Michels vẫn triệu tập ông thi đấu ở vòng chung kết World Cup 1974 tổ chức tại Tây Đức. Đội hình Hà Lan năm đó hầu hết là các cầu thủ ở Ajax Amsterdam và Feyenoord Rotterdam, chỉ có Rensenbrink là đang chơi bóng ở nước ngoài. Giải năm đó ông chủ yếu ngồi ở băng dự bị. Ông ra sân một hiệp trong trận bán kết gặp Brasil. Trong trận chung kết Rinus Michels đã cho Rensenbrink ra sân ngay từ đầu. Tuy nhiên hết hiệp một ông bị thay bởi René van de Kerkhof. Trận đó Hà Lan đã vươn lên dẫn trước bằng bàn thắng của Johan Neeskens trên chấm 11m. Nhưng 2 bàn thắng của Paul Breitner và Gerd Müller đã đem lại chiến thắng 2–1 cho Đức.

Ông cũng tham gia thi đấu trong đội tuyển Hà Lan ở Euro 1976, và lần này đội nhà lại thất bại trước Tiệp Khắc trong trận bán kết.

World Cup 1978 tổ chức ở Argentina. Hà Lan tham gia giải lần này mà không có Johan Cruijff (từ chối tham gia đội tuyển vì lý do bị khủng bố, điều này Cruijff mới tiết lộ trên báo chí gần đây) dưới sự dẫn dắt của huấn luyện viên Ernst Happel. Do không có Johan Cruijff nên Rensenbrink đã thể hiện được hết tài năng của mình, với sự hậu thuẫn của Johnny Rep và René van de Kerkhof. Ông đã lập hat-trick trong trận gặp Iran, còn trong trận gặp Scotland ông đã ghi bàn thắng thứ 1000 ở các kỳ World Cup. Hà Lan thi đấu thành công và lọt vào được trận chung kết. Trong trận chung kết gặp đội chủ nhà, họ bị dẫn trước sau bàn thắng của tiền đạo Mario Kempes, nhưng chỉ 9 phút sau Dick Nanninga đã san hòa tỉ số. Rensenbrink có cơ hội ghi bàn sau khi nhận được bóng từ đường chuyền dài của đội trưởng Ruud Krol tuy nhiên ông sút không thành công và chung cuộc Hà Lan thua với tỉ số 3–1.

Ông tham gia Euro 80 khi đã 32 tuổi, tuy nhiên Hà Lan thi đấu không thành công và bị loại từ vòng bảng. Sau giải ông giải nghệ sự nghiệp quốc tế. Tổng cộng Rensenbrink thi đấu cho đội tuyển quốc gia 49 trận và ghi được 14 bàn.

## Danh hiệu
* Chiếc giày vàng Bỉ 1976
* Hạng 2 thế giới World Cup 1974, 1978
* Có tên trong danh sách 125 cầu thủ còn sống xuất sắc nhất
## Tham khảo
Chung kết Cúp C1 châu Âu 1958

**Trận chung kết Cúp C1 châu Âu năm 1958** là trận đấu bóng đá giữa Real Madrid của Tây Ban Nha và A.C. Milan của Ý tại sân vận động Heysel ở Bruxelles, Bỉ vào ngày 28 tháng 5 năm 1958. Real Madrid lần thứ 3 liên tiếp giành cúp với chiến thắng 3-2 sau 2 hiệp phụ.

## Chi tiết trận đấu

## Xem thêm
* Cúp C1 châu Âu 1957-58

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Cúp C1 châu Âu 1957-58 trên trang chủ của UEFA
* Cúp C1 châu Âu trên trang chủ của RSSSF
* Lịch sử Cúp C1 châu Âu 1957-58
An Nam tạp chí

**An Nam tạp chí** (chữ Hán: 安南襍誌) là tên một tờ báo do Tản Đà Nguyễn Khắc Hiếu sáng lập năm 1926. Đây là tờ tạp chí chuyên về văn học đầu tiên của Việt Nam, ngoài ra nó cũng giữ một kỷ lục về số lần đình bản và tái xuất. 
## Nhận xét, bình luận
Chuyện lận đận giữa Tản Đà và báo An Nam là một đề tài được nhiều nhà cảm khái. Tú Mỡ Hồ Trọng Hiếu có bài thơ "Trời đầy Nguyễn Khắc Hiếu", nhại lại bài "Hầu trời" của Tản Đà. Kể chuyện Tản Đà ngâm thơ vang tới trời, trời giận quá chửi "cái thằng tiên ranh", "*ta đầy xuống hạ giới/để bắt chịu nhục hình/ai ngờ hắn vẫn nhàn/Ngày tháng ngâm thơ tràn*"... Trời hỏi các tiên nên bắt Tản Đà chịu hình phạt gì, để ông phải chịu gian nan, thì các tiên đồng thanh nói:

:"*Tội nặng nhất trần gian*
:*Là bắt anh Khắc Hiếu*
:*Làm tạp chí "An Nam"*

## Chú thích
Điền

**Điền ** có thể là tên của:
*Tên tắt của tỉnh Vân Nam
*Một hồ ở Côn Minh, Vân Nam: hồ Điền
*Nước của người Điền ở quanh hồ này: nước Điền
*Họ người Á Đông: họ Điền
*Tên người: Trần Điền, Đinh Điền...
*Điền là động từ, điền từ, điền chữ
Giacinto Facchetti

**Giacinto Facchetti** (18 tháng 7 năm 1942 – 4 tháng 9 năm 2006) là một cựu cầu thủ bóng đá Ý. Từ tháng 1 năm 2004 đến khi mất, ông là chủ tịch của câu lạc bộ Inter Milan, câu lạc bộ mà hầu như ông đã cống hiến cả sự nghiệp của mình trong thập niên 1960-1970. Ông chơi cho Inter 634 trận và ghi được 75 bàn, được biết đến là một hậu vệ cánh nổi tiếng với lối tranh cướp bóng quyết liệt và có tốc độ tuyệt vời. Facchetti đã thi đấu hết mình cho câu lạc bộ cũng như đội tuyển quốc gia và đã ghi được những bàn thắng quan trọng.

## Tiểu sử
Ông sinh ra tại Treviglio, Bergamo (Lombardia), ông bắt đầu sự nghiệp tại đội bóng thị trấn nhà với vị trí tiền đạo. Ông được Helenio Herrera, huấn luyện viên của Inter Milan, phát hiện và nhanh chóng đưa ông lên thi đấu ở Serie A mùa giải 60-61 với vai trò là hậu vệ cánh. Sự thay đổi vị trí đó là đúng đắn và đã khiến ông trở thành một trong những hậu vệ huyền thoại của bóng đá thế giới. Với câu lạc bộ Facchetti đã giành được 4 scudetto vào các năm 1963, 1965, 1966, 1971; một cúp Italia năm 1978, hai cúp châu Âu năm 1964,1965; hai cúp liên lục địa 64,65. 
Facchetti xuất hiện lần đầu trong đội tuyển quốc gia Italy ngày 23-3-1963. Ông khoác áo đội tuyển 94 lần, kỉ lúc 1 thời cho đến khi bị phá bởi Dino Zoff, Paolo Maldini và Fabio Cannavaro. Trong 94 trận ra sân có 70 lần ông là đội trưởng và ông ghi được 3 bàn. Ông tham gia WC 1966, 1970, 1974 và Euro 1968. Tại WC 1970 Ý thi đấu thành công và lọt vào trận chung kết nhưng bị thua Brasil 4-1.Ông cùng đội tuyển quốc gia giành cúp vô địch Châu Âu ở Euro 1968 sau khi đánh bại đội tuyển Nam Tư (cũ, đã tách thành Croatia, Serbia, Montenegro..) sau 2 trận đấu.(1-1 trận đá chính và 2-0 ở trận đá lại). Tháng 3-2004 ông được bầu chọn vào danh sách 125 cầu thủ vĩ đại nhất của bóng đá thế giới.
Ngày 4-9-2006 ông qua đời vì căn bệnh ung thư. Sự ra đi của ông đã để lại niềm tiếc thương vô hạn cho những người yêu mến bóng đá nói chung và bóng đá Ý nói riêng. Để ghi nhớ những đóng góp của ông cho CLB, ban lãnh đạo Inter Milan đã quyết định đưa chiếc áo số 3 của ông vào phòng truyền thống vĩnh viễn.

## Danh hiệu
* Italian Serie A champion: 1962, 1964, 1965, 1970
* Coppa Italia: 1977
* European Cup: 1963, 1964, 1966, 1971
* Intercontinental Cup: 1964, 1965
* World Cup 1970
* Euro 1968
* FIFA 100 (125 cầu thủ vĩ đại nhất (soạn) bởi Pelé): 2004

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*Giacinto Facchetti - Trang chủ
*Tri ân của người hâm mộ 
*Inter  
*Italia1910.com 
*Enciclopedia del Calcio  
*FIGC  
*FIFA 
*