open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sấu (thực vật)

**Sấu** hay còn gọi **long cóc**, **sấu trắng** (danh pháp hai phần: ***Dracontomelon duperreanum***) là một loài cây sống lâu năm, lá thường xanh/bán rụng lá thuộc họ Đào lộn hột (*[[Họ Đào lộn hột|Anacardiaceae]]*).

## Mô tả

Cây sấu là loài cây gỗ lớn, sống lâu năm(có trể trên 1.000 năm), có tán lá rộng và thường xanh. Cây sấu là loài cây có biên độ sinh thái rộng, phù hợp với đất đai và khí hậu ở miền Bắc, có nhiều tác dụng, đặc biệt là khả năng phòng hộ bền vững, kỹ thuật trồng đơn giản. Cây sấu mọc tốt trên đất có thành phần cơ giới từ cát pha đến thịt trung bình, thoát nước, các loại đất phù sa ven sông, ven suối, đất đồi núi còn có tính chất đất rừng mát, ẩm, có độ sâu >50&nbsp;cm, dốc khoảng 250, nơi có nhiệt độ bình quân năm từ 20 - 25oC, lượng mưa năm lớn hơn hoặc bằng 1.500mm, độ ẩm không khí từ 86% trở lên và có mùa nóng, lạnh rõ rệt.

* Thân: Có thể cao tới 30m. Cành nhỏ có cạnh và có lông nhung màu xám tro. 
* Rễ : Sấu là cây có rễ cọc và bạnh vè. 
* Lá : Lá kép mọc so le, hình lông chim dài 30–45&nbsp;cm, với 11-17 lá chét mọc so le. Phiến lá chét hình trái xoan, đầu nhọn gốc tròn, dài 6–10&nbsp;cm, rộng 2,5–4&nbsp;cm, dai, nhẵn, mặt dưới có gân nổi rõ. 
* Hoa: Cụm hoa thuộc loại hoa chùm, mọc ở ngọn hay gần ngọn; hoa nhỏ, màu trắng xanh, có lông mềm. Cây ra hoa vào mùa xuân - hè và có quả vào mùa hè - thu.
* Quả: Quả là loại quả hạch hình cầu hơi dẹt, đường kính khoảng 2&nbsp;cm, khi chín màu vàng sẫm; chứa một hạt. Quả được thu hái vào giai đoạn tháng 7 đến tháng 9. Quả dùng tươi để nấu canh hay lấy cùi thịt của quả để làm tương giấm hay mứt sấu, ô mai, sấu dầm v.v. Nó cũng có một số tác dụng trong điều trị một số chứng bệnh và được sử dụng trong y học cổ truyền phương Đông. Xem thêm bài quả sấu.
* Hạt: Mỗi quả có một hạt, hạt màu trắng, thô ráp, có nhiều gai và tơ mềm kết với thịt quả. Cây tái sinh bằng hạt tốt nên việc nhân giống không khó. (Theo Rau rừng Việt Nam).

## Thành phần hóa học
Quả sấu chín chứa 80% nước, 1% axít hữu cơ, 1,3% protein, 8,2% gluxit, 2,7% xenluloza, 0,8% tro, 100&nbsp;mg% calci, 44&nbsp;mg% phosphor, sắt và 3&nbsp;mg % vitamin C.

## Tại Việt Nam

Các cây mọc trong rừng thuộc loại bán rụng lá, trên đất đỏ sâu hoặc sâu trung bình, ở cao độ từ khoảng 0–600 m trong khu vực Lạng Sơn, Bắc Kạn, Thái Nguyên tới vùng đồng bằng ven biển và cao nguyên Trung Bộ; ít gặp ở vùng Nam Bộ. Cây cũng hay được trồng ở nhiều nơi để lấy bóng mát và lấy quả, ưa trồng ở nơi đất cát pha.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*Atlas of Seed Plants of Cúc Phương National Park
Viktoria Samoylovna Tokareva

**Viktoria Samoylovna Tokareva** (tiếng Nga: *Виктория Самойловна Токарева*) sinh ngày 20 tháng 11 năm 1937) - là một nhà văn nữ của văn học Nga đương đại. Tác phẩm của bà thường là truyện ngắn và được đông đảo bạn đọc yêu thích.

## Tiểu sử và sự nghiệp
Bà bắt đầu viết văn từ khi lên 15 tuổi. Tên tuổi của bà đã được biết đến từ giữa thập niên 1960 với truyện ngắn đầu tay "Một ngày không nói dối", truyện được đăng trên tạp chí *[[Molodaya Gvardia]]*. Đọc tác phẩm của bà, người ta thường bắt gặp nhưng tâm hồn đẹp trong cuộc sống hiện đại. Với giọng văn nhẹ nhàng, hóm hỉnh, dễ hiểu bà đã đưa đến cho người đọc những suy nghĩ, quan niệm về cuộc đời, hạnh phúc, tình yêu và mỗi người đều tìm thấy một góc nghỉ ngơi cho tâm hồn mình trong đó. Những trăn trở của con người trên con đường kiếm tìm những khái niệm trừu tượng trên cũng là chủ đề bà hay đề cập đến trong các tác phẩm của mình.

Tác phẩm của Victoria Tokareva đã được dịch ra rất nhiều thứ tiếng trên thế giới tại Anh, Mỹ, Đức, Trung Quốc... Bà còn tham gia viết kịch bản cho phim. Bà đã coi Chekhov như một người thầy hướng dẫn cho mình.

### Câu nói nổi tiếng
*"*...Hạnh phúc đó là khi con người ta mong muốn một điều gì đó và đạt được điều mơ ước ấy. Còn niềm hạnh phúc lớn lao là khi ta đạt được những điều mà ta luôn mong mỏi, khao khát đến cháy lòng. Song khi ước mơ đã trở thành hiện thực thì hạnh phúc cũng kết thúc ở đó bởi vì hạnh phúc là quá trình ta mơ ước chứ đâu phải là kết quả của cả quá trình ấy...*"
## Tác phẩm
**[[Một ngày không nói dối]]* - truyện ngắn
**[[Khối vuông hy vọng]]*
**[[Dích dắc (truyện)|Dích dắc]]* - truyện ngắn
**Bức vách có tai*
**Giữa mặt đất và bầu trời*
**Những bông hồng đỏ*
**Khoảnh khắc*
**Tình yêu và kỳ nghỉ*
**Kỳ thực tập*
**Những người ruột thịt*
**Sao tình yêu chiếu mệnh*
**Một cái kết có hậu*
**Chung tình* (2002)

## Tham khảo

* Những kịch bản của Viktoria Tokareva
* Trang về Viktoria Tokareva
* Ngày sinh nhật thứ 65 của Viktoria Tokareva
Chi Sấu

**Chi Sấu** (danh pháp khoa học: ***Dracontomelon***) là một chi của khoảng 10-13 loài cây sống lâu năm, lá thường xanh/bán rụng lá thuộc họ Đào lộn hột (*[[Họ Đào lộn hột|Anacardiaceae]]*). Chúng là các loài cây thân gỗ cao từ 30–55 m. Khu vực phân bố: Đông Nam Á, miền nam Trung Quốc, các đảo trên Thái Bình Dương giáp với Philippines, Indonesia.
 
## Các loài
**[[Dracontomelon costatum]]* Blume
**[[Dracontomelon cuspidatum]]* Blume
**[[Dracontomelon dao]]* Merr. & Rolfe (đồng nghĩa: *Dracontomelon brachyphyllum* Ridl., *Dracontomelon celebicum* Koord., *Dracontomelon cumingianum* Baill., *Dracontomelon edule* Skeels, *Dracontomelon lamiyo* Merr., *Dracontomelon laxum* Schum., *Dracontomelon mangiferum* Blume, *Dracontomelon puberulum* Miq., *Dracontomelon sylvestre* Bl., *Dracontomelon sylvestre* Blume, *Comeurya cumingiana* Baill., *Paliurus dao* Blanco, *Paliurus edulis* Blanco, *Paliurus lamiyo* Blanco, *Pomum draconum* Rumph., *Pomum draconum silvestre* Rumph., *Poupartia mangifera* Bl.)
**[[Dracontomelon duperreanum]]* Pierre: Sấu (đồng nghĩa: *Dracontomelon sinense* Stapf)
**[[Dracontomelon laoticum]]* Evrard & Tardieu
**[[Dracontomelon lenticulatum]]* Wilkinson
**[[Dracontomelon macrocarpum]]* Li
**[[Dracontomelon multijugum]]* Radlk. cũ C.DC.
**[[Dracontomelon papuanum]]* Lauterb.
**[[Dracontomelon petelotii]]* Tardieu
**[[Dracontomelon pilosum]]* Seem.
**[[Dracontomelon schmidii]]* Tardieu
**[[Dracontomelon vitiense]]* Engl.

## Chú thích

## Tham khảo
Thẩm Oánh

**Thẩm Oánh** (14 tháng 8 năm 1916 – 2 tháng 1 năm 1996) là một nhạc sĩ dòng nhạc tiền chiến trước 1945.

## Cuộc đời
Thẩm Oánh tên thật là Thẩm Ngọc Oánh, sinh năm 1916 trong một gia đình trung lưu ở Hà Nội. Thuở nhỏ học nhạc qua sách viết bằng tiếng Pháp.

Năm 18 tuổi, ông bắt đầu dạy nhạc tại vài trường trung học như Chu Văn An, Nguyễn Trãi, Trưng Vương.

Năm 1945, ông thành lập đài phát thanh Hà Nội (thay cho đài của Pháp trước đó).

Năm 1946, Thẩm Oánh nhận chức Thư ký và vợ nhận chức Thủ quỹ cho Đoàn Âm nhạc của Hội Văn hóa cứu quốc Việt Nam là cơ quan lập ra Trung Ương Nhạc Viện Việt Nam. Trường này chỉ tồn tại một thời gian ngắn tới khi toàn quốc kháng chiến.

Là Giám đốc Đài phát thanh Hà Nội, viên chức nhà nước dưới thời Nguyễn Văn Xuân và Bảo Đại, Thẩm Oánh di cư vào Nam vì thấy khó sinh sống và làm việc trong nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa sau 1954.

Năm 1955, ông giữ chức Giám đốc trường Ca-vũ-nhạc phổ thông Sài Gòn cho đến khi trường đóng cửa năm 1958. Ông còn dạy xướng âm pháp và nhạc lý tại Trường Quốc gia Âm nhạc và Kịch nghệ Sài Gòn và giữ chức Phó hội trưởng Việt Nam Nhạc Hội, chủ bút nguyệt san Việt Nhạc.

Thẩm Oánh cùng gia đình sang định cư tại vùng thủ đô Washington, D.C. vào năm 1991. Vợ ông, bà Tô Anh Đào cũng là một nhạc sĩ và là em họ của cố nhạc sĩ Dương Thiệu Tước. Hai người quen biết nhau vào năm 1938 qua sự giới thiệu của nhạc sĩ Dương Thiệu Tước, và thành hôn vào năm 1948. Hai ngừoi có một ngừoi con trai tên là Thẩm Tô Nam học Chu Vản An Saigon từ 1971-1973. Vào tháng 4 năm 1993, Hội Cựu Nữ Sinh Trưng Vương vùng Washington DC đã tổ chức một đại nhạc hội với chủ đề “60 Năm Âm nhạc Thẩm Oánh”. Đồng thời đã cho phát hành tuyển tập “Nhớ Nhung” để vinh danh một nhạc sĩ đã tận tụy đóng góp cho nền tân nhạc Việt Nam và cũng để tri ân một vị giáo sư đã giảng dạy âm nhạc nhiều năm tại các trường Trưng Vương, Chu Văn An và Nguyễn Trãi. Vào ngày 2 tháng 1 năm 1996, nhạc sĩ Thẩm Oánh ra đi, để lại nhiều tiếc nuối cho mọi người. Ông hưởng thọ 80 tuổi.

## Thông tin khác
#Vợ ông là em họ của Dương Thiệu Tước.
#Thẩm Thúy Hằng đã mượn họ của ông để làm nghệ danh (tên thật là Nguyễn Thị Minh Phụng).

## Sáng tác
### Kịch
*Quán giang hồ
*Bá Nha - Tử Kỳ
*Đoàn kết là sức mạnh

### Nhạc

*A Di Đà Phật
*Bình Định Vương Lê Lợi
*Bọt bèo
*Chu Văn An hành khúc
*Cái đinh
*Cô hàng hoa
*Chiều hè
*Chiều tưởng nhớ
*Chim gió tha phương
*Giấc Hoàng Lương
*Gió hoan ca
*Gươm thần
*Hồ xuân
*Hồn xuân
*Đào Thắm
*Hương cốm
*Hưng Đạo Vương
*Khúc yêu đương
*Mây trôi tới đâu
*Mưa khuya
*Nàng Bân
*Ngàn cánh chim về
*Người trai Việt nhớ chăng?
*Ngược dòng
*Nhà nông
*Nhà Việt Nam
*Nhạc canh trường
*Nhạc thu
*Nhạc xuân
*Nhớ nhung
*Suối huyền
*Thời chinh chiến
*Thiếu phụ Nam Xương
*Trưng Nữ Vương
*Tiền
*Tiếng khóc trong phòng the
*Trên mây
*Tôi bán đường tơ
*Tòa miếu cổ
*Việt Nam hùng tiến
*Vương tơ
*Vợ chồng Ngâu
*Xa cách muôn trùng
*Xuân về

## Tham khảo
Xuân hiểu

**Xuân hiểu** là một bài tuyệt cú làm theo lối thơ cổ, không thuộc thể luật nhưng vẫn là một tác phẩm được nhiều người biết đến, sáng tác thời Thịnh Đường của Mạnh Hạo Nhiên.

Trong chương trình cải cách sách giáo khoa gần nhất tại Việt Nam, tác phẩm này được chọn giảng dạy trong chương trình bậc phổ thông trung học.
## Tác phẩm

:**Mùa xuân ban mai**
:Giấc xuân không buồn thức,
:Khắp nơi chim ríu rít.
:Đêm qua gió mưa về,
:Hoa rụng nhiều hay ít?
:(Dịch:Lâm Xương Diệu)

## Lời bình

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Âm vật

**Âm vật** (,  hoặc ), tên gọi dân gian là **hột le** hay **mồng đốc**, là một phần của cơ quan sinh dục của giống cái. Âm vật có mặt ở động vật có vú, đà điểu châu Phi và một số động vật khác. Ở người, âm vật là một khối mô cứng dài khoảng 1,5&nbsp;cm, nằm ở giữa và phía trên của âm hộ, đầu âm vật được che một phần bởi nơi hai môi nhỏ hợp lại, nằm trên niệu đạo. Không giống như dương vật, âm vật không chứa phần mở ra bên ngoài của niệu đạo và do vậy không dùng để tiểu tiện. Mặc dù đa số động vật có vú không tiểu tiện qua âm vật, linh cẩu đốm cái - loài có âm vật phát triển đầy đủ - tiểu tiện, quan hệ tình dục và sinh con qua cơ quan này. Một số động vật có vú khác như vượn cáo và ateles cũng có âm vật phát triển đầy đủ.

Âm vật là cơ quan nhạy cảm nhất trong cơ thể con người  (cùng hạng với dương vật ở nam và lưỡi), nơi đây tập trung nhiều (khoảng 8000) đầu dây thần kinh có chức năng mang lại khoái cảm tình dục.

Các cuộc tranh luận về xã hội học, tình dục và y học đã tập trung vào âm vật, chủ yếu liên quan đến độ chính xác về giải phẫu, các yếu tố của cực khoái và giải thích sinh lý cho điểm G, và liệu âm vật là sản phẩm mang tính di tích, tính thích ứng, hoặc chuyên phục vụ chức năng sinh sản. Các nhận thức xã hội về âm vật dao động từ tầm quan trọng của vai trò của nó đối với khoái cảm tình dục của phụ nữ, các giả định về kích thước thực sự và chiều sâu của nó, và những niềm tin khác nhau liên quan đến việc sửa đổi bộ phận sinh dục như làm âm vật lớn hơn, xỏ khuyên âm vật và phẫu thuật cắt bỏ âm vật. Sửa đổi bộ phận sinh dục có thể là vì lý do thẩm mỹ, y tế hoặc văn hóa.

Kiến thức về âm vật bị ảnh hưởng đáng kể bởi nhận thức văn hoá về nó. Các nghiên cứu cho thấy rằng kiến thức về sự tồn tại và giải phẫu của âm vật rất ít so với các cơ quan tình dục khác, và việc giáo dục nhiều hơn về âm vật có thể giúp giảm bớt những căng thẳng xã hội liên quan đến cơ thể phụ nữ và tình dục nữ giới; ví dụ như âm vật và âm hộ nói chung là không hấp dẫn về mặt trực quan, phụ nữ mà thủ dâm là điều cấm kỵ, hoặc đàn ông cần làm chủ và kiểm soát cực khoái của phụ nữ.

## Xem thêm
* Kích thích tình dục
* Quan hệ tình dục
* Cực khoái
* Âm đạo

## Ghi chú

## Tham khảo

### Tạp chí

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
**
*
**
*
*
*
*
**
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

### Thư mục học

* 
*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
* 
* 
*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
* 
*
* 
* 
* 
*
* 
* 
*  
*
* 
* 
* 
* 
*
* 
* 
*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
* 
* 
* 
*
* 
* 
* 
*
*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
* 
*
* 
* 
* 
* 

## Liên kết ngoài
*
*
Tường lửa (xây dựng)

Trong xây dựng, **tường lửa** hay **tường chống cháy**, **vách chống cháy** là vật cản dùng trong kỹ thuật phòng cháy chữa cháy để ngăn cản ngọn lửa lan sang các khu vực khác khi có cháy xảy ra.

Trong các rạp chiếu phim thường sử dụng các màn ngăn cháy, khi có cháy xảy ra, màn ngăn cháy sẽ ngăn cách sân khấu với khán giả.

## Tham khảo
Tuyệt cú

**Tuyệt cú** (絕句) còn gọi là **tiệt cú**, **đoạn cú**, **tuyệt thi** là thể thơ lưu hành từ thời nhà Đường, làm theo lối thơ luật hay thơ cổ, cứ bốn câu một giải. Thường gặp nhất có bài gồm một giải hoặc hai giải: tiền giải và hậu giải, ngoài ra thơ cổ trường thiên thì các giải này không nhất định. Nhân dựa vào lối thơ luật mà bài thơ tuyệt cú ngắt ra bốn câu có từ hai đến ba vần bằng thì gọi là tuyệt cú thể luật, vận vần trắc mà không theo niêm luật thì gọi là tuyệt cú thể cổ.

Hai thể loại chủ yếu của thể tuyệt cú là Ngũ ngôn tuyệt cú và Thất ngôn tuyệt cú (đặc biệt là Ngũ ngôn tứ tuyệt và Thất ngôn tứ tuyệt).

Một bài thơ *tuyệt cú thể luật* có thể lấy (ngắt, tuyệt) từ một bài thơ thất luật hay ngũ luật nhưng phải theo quy tắc sau:
* Lấy đề, thực làm một bài, thì phải có ba vần và hai câu thực phải đối nhau.
* Lấy đề, luận làm một bài thì phải có ba vần và hai câu luận đối nhau.
* Lấy đề, kết làm một bài thì phải có ba vần và không cần đối nhau.
* Lấy luận, kết làm một bài thì phải có hai vần và hai câu luận phải đối nhau.
* Lấy thực, luận làm một bài thì phải có hai vần và trong bốn câu đều phải có đối.

Giang thôn tức sự của Tư Không Thự là một thí dụ:
:*Bãi điếu quy lai bất hệ ***thuyền***
:*Giang thôn nhật lạc chính kham ***miên***
:*Túng thiên nhất dạ phong xuy khứ*
:*Chỉ tại lô hoa thiển thủy ***biên***

Một bài *tuyệt cú thể cổ* không cần theo luật này và thường vận vần trắc, và các giải cũng ngẫu hứng không nhất định.
[[Xuân hiểu]] của [[Mạnh Hạo Nhiên]] là một ví dụ:
:*Xuân miên bất giác ***hiểu***
:*Xứ xứ văn đề ***điểu***
:*Dạ lai phong vũ thanh*
:*Hoa lạc tri đa ***thiểu?***

Thơ tuyệt cú lấy lời nói gần, hàm súc mà tình xa, ý sâu làm trọng. Ngôn ngữ uyển chuyển, biến hoá ở câu thơ thứ ba, nếu chỗ chuyển này mềm mại sẽ giữ được huyết mạch của toàn bài và làm cho câu cuối cùng hoặc *vút lên cao ngất* hoặc *trôi đi như thuyền thuận nước*...

Trong Đường thi, tuyệt cú là một thể thơ được ưa chuộng vì thể Cổ phong đề cao phải khởi chỗ diểu nhiên, kết chỗ du nhiên; thể Luật quá khuôn phép, gò bó. Thi nhân đời Đường làm thơ theo thể tuyệt cú có thể bày biện được chỗ khoáng đạt trong lòng  mà vẫn giữ được vẻ cổ kính, phiêu nhiên, cao nhã là đặc trưng của thời đại thi ca này.

## Tham khảo
Tường lửa (định hướng)

**[[Tường lửa]]** (hay firewall) là một khái niệm trong tin học mạng máy tính để chỉ một vật cản logic chặn sự giao tiếp không được phép hoặc không mong muốn giữa các phần khác nhau của mạng.

**Tường lửa** còn có thể chỉ:
* Tường lửa (xây dựng), vật cản dùng trong phòng cháy chữa cháy để ngăn chặn ngọn lửa lan sang một khu vực xác định
* ''Tường lửa'' (phim), bộ phim kinh dị năm 2006 của Joe Forte, với ngôi sao Harrison Ford
* ''Tường lửa'' (tiểu thuyết), tiểu thuyết của nhà văn Thụy Điển Henning Mankell với nhân vật chính Kurt Wallander

*''Tường lửa'' (trò chơi truyền hình), một chương trình truyền hình của Đài Truyền hình Việt Nam
Phụ tố

**Phụ tố** là hình vị phụ thêm vào gốc từ, biểu thị ý nghĩa cấu tạo từ hoặc ý nghĩa ngữ pháp. Theo vị trí đối với gốc từ có thể phân chia phụ tố thành tiền tố, trung tố, hậu tố... chúng không thể tự tạo ra các từ mà  phải luôn kết hợp với căn tố.

## Tham khảo
Thế kỷ 11

**[[Thế kỷ]] 11** là khoảng thời gian tính từ thời điểm năm 1001 đến hết năm 1100, nghĩa là bằng 100 năm, trong lịch Gregory.

## Tham khảo
Thế kỷ 17

**[[Thế kỷ]] 17** là khoảng thời gian tính từ thời điểm năm 1601 đến hết năm 1700, nghĩa là bằng 100 năm, trong lịch Gregory, trước thế kỷ 18 và sau thế kỷ 16.

Thế kỷ này rơi vào thời kỳ cận đại của châu Âu và ở lục địa đó (có tác động ngày càng tăng đối với thế giới) được đặc trưng bởi phong trào văn hóa Baroque, phần sau của Thời kỳ hoàng kim Tây Ban Nha, Thời kỳ hoàng kim Hà Lan. *Grand Siècle* của Pháp do Louis XIV thống trị, Cách mạng Khoa học, công ty đại chúng và siêu tập đoàn đầu tiên trên thế giới được gọi là Công ty Đông Ấn Hà Lan.

## Các sự kiện
*1601–1603: Nạn đói ở Nga đã giết chết một phần ba dân số ở Sa quốc Nga.
*1602: Công ty Đông Ấn Hà Lan được thành lập. Sự thành công của nó góp phần tạo nên Thời kỳ hoàng kim Hà Lan.
*1603: Elizabeth I của Anh qua đời và được kế vị bởi anh họ của bà, Vua James I của Anh, thống nhất vương quyền của Scotland và Anh.
*1610: Vua Henry IV của Pháp bị ám sát.
*1618-1648: Chiến tranh Ba Mươi Năm
*1631: Núi Vesuvius phun trào.
*1641-1660: Nội chiến Anh
*1644: Sấm Vương Lý Tự Thành lật đổ Nhà Minh, đặt tên nước là Đại Thuận, nhưng chỉ 2 tháng sau, quân Mãn Châu cùng với quân của Ngô Tam Quế tiến vào Trung Nguyên rồi kéo đến Bắc Kinh tiêu diệt quân Đại Thuận, Lý Tự Thành chết một năm sau đó, mở đầu cho thời kì cai trị Trung Hoa suốt gần 300 năm của Nhà Thanh.
*1660: Thịnh vượng chung Anh kết thúc và chế độ quân chủ ở Vương quốc Anh được đưa trở lại.
*1660: Hội Hoàng gia Luân Đôn được thành lập.
*1660: Nội chiến Brunei (1660–1673)
*1683: Trận Viên
*1692: Các vụ xử phù thủy tại Salem.
*1700: Chiến hạm Vasa được đóng.

## Tham khảo
Cải tiến mã nguồn

Một định nghĩa ngắn về **cải tiến mã nguồn** (*refactoring*) trong lập trình là làm hoàn thiện hơn thiết kế mã nguồn phần mềm đã có sẵn nhằm nhiều mục đích. Refactoring là cải tiến và làm tốt hơn chất lượng của mã nguồn trong một ứng dụng. Nó không làm thay đổi các chức năng chính, chức năng chung của ứng dụng, nhưng nó làm cho ứng dụng dễ bảo trì hơn, dễ phát triển hơn trong tương lai.

* Làm cho mã nguồn dễ đọc hơn. Sửa đổi định danh, từ ngữ, cách đặt tên cho các thành phần trong mã nguồn. Còn được gọi là chuẩn hóa từ ngữ (*coding convention*).
* Làm cho mã nguồn dễ hiểu hơn. Sắp xếp lại trật tự các dòng lệnh, các vòng lặp, các điều kiện, ràng buộc nhằm làm cho logic của mã nguồn tốt hơn, số lượng dòng lệnh (*line of code*) được cực tiểu hóa.
* Tăng tính dùng: mã nguồn tốt, rõ ràng sẽ có lợi khi được sử dụng lại cho các module khác của cùng ứng dụng hoặc được dùng như một bộ thư viện sử dụng cho nhiều ứng dụng, module khác nhau.
* Tăng tính tiến hóa: Một mã nguồn tốt có lợi ích và chu kỳ sống cụ thể do công nghệ thông tin ngày càng phát triển. Mã nguồn tốt có thể có thời gian sử dụng lâu hơn và khả năng tự phát triển, nâng cấp,  khi ứng dụng có nhu cầu phát triển thêm mà không phải bị vứt bỏ để viết lại từ đầu.

Refactoring không hẳn làm thay đổi các cư xử, hoạt động bên ngoài của phần mềm. Chủ yếu là cải thiện phần cấu trúc bên trong nhằm làm tối ưu chức năng của phần mềm để đạt đến một thiết kế tốt hơn và cố thể phù hợp với nhiều môi trường hoặc thay đổi mới cho người dùng trong quá trình sử dụng. Giảm thiểu những sai sót và tăng thời gian sống cho phần mềm. Là một bước không thể thiếu và có thể được áp dụng trong suốt các quá trình phát triển phần mềm.

## Những phương pháp refactoring thường dùng

## Tham khảo
Quy ước viết mã nguồn

**Quy ước viết mã nguồn** cho lập trình viên là quan trọng trong quá trình lập trình với nhiều lý do:
* 80% chu kỳ sống của phần mềm là bảo trì,
* Mã nguồn khó đọc chỉ có thể được bảo trì bởi chính người viết ra nó,
* Quy ước viết mã nguồn tăng khả năng dễ đọc cho phần mềm, cho phép những lập trình viên khác nhanh chóng tiếp cận mã nguốn khi nó được tính hợp trên nhiều module khác nhau.

## Một số quy ước thường gặp

## Tham khảo
Thuật ngữ tin học

Dưới đây là danh sách các **thuật ngữ dùng trong tin học**, xếp theo thứ tự chữ cái của các từ tiếng Anh.

## A


__NOTOC__

__NOTOC__


## B


__NOTOC__

__NOTOC__


## C


__NOTOC__

__NOTOC__


## D


__NOTOC__

__NOTOC__


## E


__NOTOC__

__NOTOC__


## F


__NOTOC__

__NOTOC__


## G


__NOTOC__

__NOTOC__


## H


__NOTOC__

__NOTOC__


## I


__NOTOC__

__NOTOC__


## K


__NOTOC__

__NOTOC__


## L


__NOTOC__

__NOTOC__


## M


__NOTOC__

__NOTOC__


## N


__NOTOC__

__NOTOC__


## O


__NOTOC__

__NOTOC__


## P


__NOTOC__

__NOTOC__


## R


__NOTOC__

__NOTOC__


## S


__NOTOC__

__NOTOC__


## T


__NOTOC__

__NOTOC__


## U


__NOTOC__

__NOTOC__


## V


__NOTOC__

__NOTOC__


## W


__NOTOC__

__NOTOC__


## Tham khảo
Hình học afin

**Hình học afin** là môn hình học không có bao hàm các khái niệm về gốc tọa độ, chiều dài hay góc, mà thay vào đó là các khái niệm về phép trừ của các điểm để cho ra một vectơ.

Nó thuộc dạng nằm giữa của hình học Euclide và hình học xạ ảnh (hình học chiếu). Nó còn gọi là hình học của **[[không gian afin]]**, của một chiều cho sẵn *n* trên trường *K*. Trường hợp *K* là số thực, ta sẽ cụ thể hơn.

## Nền móng

Hình học afin có thể xem là hình học của vectơ  không chứa các khái niệm chiều dài hay góc. Không gian afin có thể xem là không gian vectơ ở tại cùng chiều khi mà bỏ qua gốc tọa độ *0*. Đó là cách nghĩ của các tài liệu cũ khi đề cập đến lý thuyết *vectơ tự do*. Quan điểm hiện nay và trừu tượng hơn, đề cập ở cuối trang, là sự rút gọn của hình học afin về đại số tuyến tính.

## Ứng dụng và các mối quan hệ

Khái niệm hình học afin có nhiều ứng dụng, ví dụ trong hình học vi phân.  Do có mối quan hệ mật thiết với đại số tuyến tính, có nhiều cách để diễn đạt mối quan hệ này.

## Biến đổi afin

Theo mục tiêu chung của chương trình Erlangen, để có thể nói chính xác hình học affine là gì thì hãy nhìn vào nhóm các phép biến đổi đối xứng của nó.

Điều này có thể thực hiện nhanh chóng trong không gian vectơ *V*. Nhóm tuyến tính tổng quát GL(*V*) không phải là toàn bộ *nhóm afin*: mà còn kém theo phép tịnh tiến theo vectors *v* trong *V*. (Phép tịnh tiến này sẽ ánh xạ mọi *w* trong *V* thành *w + v*.) Nhóm afin được tọa bởi nhóm tuyến tính chung và phép tịnh tiến hay chính là semidirect product của  *V*&nbsp;  GL(*V*). (Dùng cách biểu diễn GL(*V*) trên *V* để quy định *semidirect product*.)

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Hình học Afin  trên Từ điển bách khoa Việt Nam
*Không gian Afin  trên Từ điển bách khoa Việt Nam
Silva Kaputikyan

**Silva Kaputikyan** (tiếng Armenia: Սիլւա Կապուտիկեան) là một nhà thơ lớn của nước cộng hòa Armenia. Bà sinh ngày 20 tháng 1 năm 1919 tại Yerevan, Armenia và mất ngày 25 tháng 8 năm 2006.

## Tiểu sử
Silva Kaputikyan sinh ở Erevan. Bố là người tỵ nạn từ thành phố Van (Thổ Nhĩ Kỳ), trước làm biên tập viên của một tờ báo, sau dạy học. Sirvard Kaputikyan tốt nghiệp khoa ngôn ngữ Đại học Erevan và trường viết văn. Bắt đầu in thơ từ năm 1933. Hội viên Hội nhà văn Armenia từ năm 1941. Năm 1952 được tặng Giải thưởng nhà nước Liên Xô. 
Những đề tài chính trong thơ Sirva Kaputikyan là tình yêu, lòng yêu nước và sự cô đơn của người phụ nữ. Bà đặc biệt nổi tiếng với nhiều bài thơ về tình yêu, tình mẹ và nhiều bài viết về số phận của cộng đồng người Armenia ở nước ngoài. Ngoài hoạt động văn học bà còn là Đại biểu Xô viết Tối cao Liên Xô và Viện sĩ Viện hàn lâm khoa học Nga. Bà được tặng nhiều giải thưởng cao quý của nhà nước Armenia, Liên Xô và nhiều giải thưởng của các nước: Ý, Ukraina, Mỹ, Grruzia, Anh.
Silva Kaputikyan là tác giả của gần 60 cuốn sách viết bằng tiếng Armenia và tiếng Nga. Thơ của bà được dịch ra nhiều thứ tiếng, trong đó có tiếng Việt.

## Tác phẩm
**Một số tập thơ bằng tiếng Nga:**
*В эти дни (Trong những ngày này, 1945)
*Стихи (Thơ, 1947)
*На берегу Занги (Bên bờ sông Zangy, 1947)
*Мои родные (Những người ruột thịt của tôi, 1951)
*В добрый путь (Lên đường may mắn, 1954)
*Откровенная беседа (Cuộc trò chuyện cởi mở, 1955)
*Раздумья на полпути (Suy ngẫm trên đường, 1960)
*Часы ожидания (Những giờ đợi chờ, 1983)
*Тревожный день (Ngày lo âu, 1985)
## Một vài bài thơ

: 
**Nhạc sĩ Vũ Thành An đã từng lấy bài thơ 'Em bảo anh: "Đi đi!" làm cảm hứng sáng tác nên ca khúc 'Bài không tên số 50'. Dưới đây là toàn bộ nội dung lời bài hát.**
:Em bảo: "Anh đi đi" 
:Sao anh không đứng lại? 
:Em bảo: "Anh đừng đợi" 
:Sao anh vội về ngay? 
:  
:Lời nói thoảng gió bay 
:Đôi mắt huyền đẫm lệ 
:Mà sao anh dại thế 
:Không nhìn vào mắt em 
: 
:Mà sao anh dại thế 
:Không nhìn vào mắt em 
:Không nhìn vào mắt sầu 
:Không nhìn vào mắt sâu? 
:  
:Những chuyện buồn qua đi 
:Xin anh không nhắc lại 
:Em ngu khờ vụng dại 
:Anh mơ mộng viễn vông 
:  
:Đời sống nghiệt ngã không 
:Cho chúng mình ấm mộng 
:Thì thôi xin gửi sóng 
:Đưa tình về cuối sông 
:  
:Thì thôi xin gửi sóng 
:Đưa tình về cuối sông 
:Đưa tình về với mộng 
:Đưa tình vào cõi không

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Dữ liệu nhân vật
Giao thức mật mã

**Giao thức mật mã** (hay giao thức an toàn) là các giao thức (trên lý thuyết hoặc đã thực hiện) nhằm thực hiện các chức năng liên quan tới bảo mật bằng các kỹ thuật mật mã.

Giao thức mật mã được sử dụng rộng rãi cho việc truyền dữ liệu an toàn ở mức ứng dụng. Một giao thức mật mã tiêu biểu thường bao gồm các chức năng sau:
* Thỏa thuận khóa;
* Nhận thực các bên tham gia;
* Truyền dữ liệu an toàn;
* Đảm bảo tính chất không thể từ chối (non-reputation).

Một ví dụ là giao thức Transport Layer Security (TLS) để tạo các kết nối web (HTTP) an toàn. Nó bao gồm cơ chế nhận thực dựa trên tiêu chuẩn X.509, cơ chế thiết lập khóa (tạo khóa đối xứng bằng cách dùng hệ thống mã hóa bất đối xứng) và chức năng truyền dữ liệu mức ứng dụng an toàn. Giao thức TLS tiêu chuẩn không bao gồm khả năng không thể từ chối.

Các giao thức mật mã có thể được kiểm tra độ chính xác bằng các phương pháp thuần túy lý thuyết (formal verification).

## Xem thêm
* Kênh thông tin an toàn

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Secure protocols open repository
Chi Nguyệt quế

**Chi Nguyệt quế** (danh pháp khoa học: ***Laurus***) là một chi của các cây thân gỗ thường xanh thuộc về họ Nguyệt quế (*[[Họ Nguyệt quế|Lauraceae]]*). Chi này bao gồm hai loài, trong đó các đặc trưng cơ bản để phân biệt chúng thường bị chồng lên nhau (Mabberley 1997).

**[[Laurus azorica]]* (Seub.) Franco, từ đồng nghĩa *L. canariensis* Webb & Berth. Được biết đến với tên gọi nguyệt quế Azores hay theo tên gọi trong tiếng Bồ Đào Nha là *Louro*, *Loureiro*, *Louro-da-terra*, *Louro-de-cheiro*, nó là loài cây bản địa cả các rừng nguyệt quế cận nhiệt đới ẩm ướt của khu vực Açores và quần đảo Madeira cũng như có mặt tại Maroc.
**[[Laurus nobilis]]* L. (loài điển hình của chi *Laurus*), được biết đến như là nguyệt quế thực thụ, hay nguyệt quế Hy Lạp, nó là nguồn cung cấp một loại gia vị là lá nguyệt quế. Nó cũng là nguồn để làm các vòng nguyệt quế của người Hy Lạp cổ đại. Nó phân bổ trong khu vực dọc theo bờ biển của Địa Trung Hải từ Tây Ban Nha tới Hy Lạp.

Các hóa thạch có niên đại từ trước các thời kỳ băng hà gần đây cho thấy các loài thuộc chi *Laurus* trước kia đã từng phân bổ rộng hơn xung quanh khu vực Địa Trung Hải và Bắc Phi, khi mà khí hậu ẩm ướt và mát hơn so với ngày nay. Hiện nay người ta cho rằng sự khô hóa của lưu vực Địa Trung Hải trong các kỷ băng hà đã làm cho chi *Laurus* rút lui vào các khu vực khí hậu mát hơn, bao gồm miền nam Tây Ban Nha và các đảo thuộc Macaronesia. Với sự kết thúc của kỷ băng hà cuối cùng, *L. nobilis* đã phần nào phục hồi được khu vực phân bổ trước đây của nó xung quanh Địa Trung Hải.

Nghiên cứu gần đây cho thấy các loại cây được phân loại là *L. nobilis* ở khu vực miền bắc Tây Ban Nha lại chia sẻ nhiều sự tương đồng về mặt di truyền và hình thái với *L. azorica* hơn là đối với quần thể *L. nobilis* có nguồn gốc ở Pháp và Ý (Arroyo-Garcia và những người khác 2001).

## Chú thích

## Tham khảo
* 
* 
*Arroyo-García, R., Martínez-Zapater, J.M., Fernández Prieto, J.A., & Álvarez-Arbesú R. (2001). AFLP evaluation of genetic similarity among laurel populations. *Euphytica* 122 (1): 155-164.
*Barbero, M., Benabid, A., Peyre, C. & Quezel, P. (1981). Sur la presence au Maroc de *Laurus azorica* (Seub.) Franco. *Anales Jard. Bot. Madrid* 37 (2): 467-472. Có sẵn [trực tuyến](http://www.rjb.csic.es/pdfs/Anales_37(2)_467_472.pdf)  (Tập tin pdf; bằng tiếng Pháp).
*Mabberley, D.J (1997). The Plant Book: a Portable Dictionary of the Vascular Plants. Xuất bản lần thứ hai, các trang 393-394.
* Các bức ảnh về ''L. azorica''
Vòng nguyệt quế

Trong thần thoại Hy Lạp thần Apollo được thể hiện là đội **vòng [[nguyệt quế]]** trên đầu, và thời Hy Lạp cổ đại thì các vòng nguyệt quế được dùng để tặng thưởng cho những người chiến thắng, cả trong những cuộc thi đấu thể thao, bao gồm cả Olympic cổ đại cũng như các cuộc thi thơ dưới sự bảo trợ của vị thần này. Một số vị hoàng đế cũng đội vòng nguyệt quế. Trong khi các vòng nguyệt quế cổ đại thường được mô tả là có hình móng ngựa thì các vòng nguyệt quế ngày nay lại thường có dạng hình tròn. Từ để chỉ người được giải thưởng trong một số ngôn ngữ nước ngoài như tiếng Anh là *laureate*, tiếng Nga là *лауреат* (từ tiếng La tinh *lаureatus*) đều có nghĩa là đội vòng nguyệt quế

Trong thành ngữ thông dụng ngày nay, vòng nguyệt quế dùng để chỉ chiến thắng. Thành ngữ "Ngủ trên vòng nguyệt quế của mình" dùng để chỉ những người dựa vào những thành công trong quá khứ để che đậy những điều kém cỏi của họ trong thời hiện tại.

## Nguồn gốc

Apollo, vị thần bảo hộ của thể thao, thường được gắn với hình ảnh đội vòng nguyệt quế. Sự liên tưởng này xuất phát từ câu chuyện Apollo và Daphne trong thần thoại Hy Lạp. Apollo thường chế giễu thần tình yêu Eros (Cupid) về kĩ năng dùng cung tên vì thần chính là vị thần bảo hộ của bộ môn bắn cung. Tức giận vì bị xúc phạm, Eros đã chuẩn bị hai mũi tên, một bằng vàng một bằng bạc. Eros bắn Apollo bằng mũi tên vàng, làm cho thần yêu say đắm nữ thần nymph Daphne và bắn Daphne bằng mũi tên bạc, làm cho nàng căm hận Apollo. Apollo theo đuổi Daphne cuồng nhiệt đến mức nàng phải cầu xin sự giải thoát và rồi hóa thân thành một cây nguyệt quế.

Apollo thề sẽ tôn vinh Daphne mãi mãi và sử dụng quyền năng bất tử cũng như tuổi trẻ vĩnh hằng của mình để làm cho cây nguyệt quế không bao giờ già. Sau đó thần kết cho mình một chiếc vòng từ những nhành cây nguyệt quế và biến Daphne thành một biểu tượng văn hóa đối với những nhạc sĩ và thi sĩ khác.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Lịch sử vòng nguyệt quế -Do Liza Kliko viết
Nguyệt quế

**Nguyệt quế** thực thụ hay **nguyệt quế Hy Lạp** (danh pháp hai phần: ***Laurus nobilis***, họ Lauraceae), là một loài cây thân gỗ hoặc cây bụi lớn với lá thường xanh có mùi thơm, cao tới 10–18 m, có nguồn gốc tại khu vực ven Địa Trung Hải.

Lá nguyệt quế dài khoảng 6–12&nbsp;cm và rộng khoảng 2–4&nbsp;cm, với mép lá nhăn và có khía răng cưa đều đặn rất đặc trưng. Nó là một loài cây có hoa đơn tính nhung hoa đực và hoa cái mọc trên các cây khác nhau; các hoa có màu vàng-lục nhạt, đường kính khoảng 1&nbsp;cm, mọc thành các cặp cạnh kẽ lá. Quả là loại quả mọng nhỏ màu đen dài khoảng 1&nbsp;cm, bên trong chứa một hạt.

## Sử dụng và biểu tượng
Nguyệt quế là nguồn cung cấp một loại gia vị trong ẩm thực là lá nguyệt quế, được dùng để tạo hương vị trong nấu ăn. Nó cũng là nguồn để làm vòng nguyệt quế của người Hy Lạp cổ đại. Vòng nguyệt quế đã được dùng làm phần thưởng cho người chiến thắng tại các cuộc thi đấu Pythia và Olympic của người Hy Lạp cổ đại.

Một số chứng cứ từ các tài liệu y học cho thấy nguyệt quế được dùng để:
* Chống oxy hóa: ''Fitoterapia''. 2003 Sep;74(6):613-6.
* Giảm đau và chống viêm nhiễm: ''Phytother Res''. 2003 Aug;17(7):733-6.
* Chống co giật (chống động kinh): ''Phytomedicine''. 2002 Apr; 9(3):212-6.

Nó cũng được trồng rộng rãi để làm cây cảnh trong các khu vực có khí hậu Địa Trung Hải hay khí hậu đại dương, cũng như trồng trong nhà tại các khu vực có khí hậu quá lạnh lẽo về mùa đông.


Hình:20050515-007-laurus-nobilis.jpg|Nguyệt quế trồng trong bếp để lấy lá
Hình:Laurus_nobilis_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-086.jpg|Minh họa trong sách vào thế kỷ XIX

## Liên kết ngoài

* MeSH: Laurus - *Laurus nobilis* (nguyệt quế)
* MeSH: Umbellularia - *Umbellularia californica* (Nguyệt quế California)
* MeSH: 3-oxo-eudesma-1,4(15),11(13)trien-12,6alpha-olid [Tên hợp chất có trong nguyệt quế]
* MeSH: Anhydroperôxycostunolid [Tên hợp chất có trong nguyệt quế]
* MeSH: Magnolialid [Tên hợp chất có trong nguyệt quế]
*PubMed search: "Laurus"[MAJR]
* PubMed search: "Anhydroperoxycostunolid" hay "Magnolialid" hoặc "3-oxo-eudesma-1,4(15),11(13)trien-12,6alpha-olid"
Chi Mỏ hạc

**Chi Mỏ hạc** có danh pháp khoa học là ***Geranium*** chứa khoảng 422 loài thực vật sống một năm, hai năm hoặc lâu năm, được tìm thấy chủ yếu tại vùng ôn đới cũng như khu vực miền núi của vùng nhiệt đới, chủ yếu tại phần miền đông của khu vực Địa Trung Hải. Các loài thực vật có hoa đẹp này có thể mọc trên bất kỳ loại đấtkhông bị úng nước nào. Sự nhân giống của chúng được thực hiện nhờ các cành giâm vào mùa hè hay bằng hạt về mùa thu hay mùa xuân.

Các loài mỏ hạc bị ấu trùng của một số loài côn trùng thuộc bộ Lepidoptera phá hại, bao gồm *[[Euproctis chrysorrhoea]]* và *[[Amphipyra tragopoginis]]*.

## Tên gọi
Tên gọi "mỏ hạc" có nguồn gốc từ bề ngoài của đầu hạt, nó có hình dáng như mỏ của con hạc (sếu). Tên khoa học của chi này có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp *geranos*, có nghĩa là 'con hạc, con sếu'. Các lá dài, dạng chân vịt có vết nứt nói chung có hình tròn. Hoa của chúng có màu hồng, lam hay trắng với 5 cánh hoa.

## Geranium và Phong lữ
Một điều dễ gây nhầm lẫn là từ "Geranium" trong tiếng Anh còn được dịch sang tiếng Việt là *phong lữ* hay *phong lữ thảo*, là tên gọi của loài *[[Pelargonium inquinans]]* thuộc chi Pelargonium, do trước đây loài/chi này cũng được phân loại là nằm trong chi Mỏ hạc. Điều lầm lẫn tương tự cũng xảy ra trong tiếng Anh khi từ *Geranium* trong cách hiểu thông thường lại là tên gọi thông dụng của các loài trong chi Pelargonium. Lưu ý rằng phong lữ còn là tên gọi của một họ thực vật là Gesneriaceae và trong tên gọi của một loài thực vật khác trong chi Cymbopogon là cỏ phong lữ *[[Cymbopogon martini]]*. Tại Hoa Kỳ, các loài mỏ hạc (Geranium thực thụ) nói chung được phân biệt với các loài quỳ thiên trúc ít cứng hơn (chi Pelargonium) với tên gọi là "hardy geranium" do những người làm vườn và trồng/bán cây cảnh nghĩ ra. Người ta cũng có thể phân biệt chúng bằng cách nhìn vào hoa: Các *Geranium* thực thụ có hoa đối xứng, trong khi các *Pelargonium* có các cánh hoa không đều hay có vết đốm. Các thành viên khác trước đây được đưa vào chi này, hiện nay được phân loại trong chi *[[Erodium]]*, có tên gọi trong tiếng Anh là *filaree* tại Bắc Mỹ.
## Thư viện ảnh

Hình:Geranium columbinum 3 RF.jpg|*Geranium columbinum*
Hình:Geranium molle RF.jpg|*Geranium molle*
Hình:Geranium platypetalum1.jpg|*Geranium platypetalum*
Hình:Geranium pusillum RF.jpg|*Geranium pusillum*
Hình:Geranium richardsonii 2 RF.jpg|*Geranium richardsonii* 
Hình:Geranium-robertianum(Samen).jpg|Hoa và đầu hạt của *Geranium robertianum*
Hình:Geranium rotundifolium 2 RF.jpg|*Geranium rotundifolium*
Hình:Geranium sanguineum0.jpg|*Geranium sanguineum*
Hình:Geranium sylvaticum.jpg|*Geranium sylvaticum*


## Xem thêm
Các bài viết có cụm từ liên quan đến từ *phong lữ*:
*Chi Quỳ thiên trúc
*Phong lữ thảo (*Pelargonium inquinans*)
*Họ Phong lữ (*Gesneriaceae*)
*Chi Sả
## Tham khảo

* [Chi Geranium tại Bắc Mỹ: Các loài một năm](http://www.rjb.csic.es/publicaciones/anales/vol_58(1)/vol_58(1)_abstract_3.htm) 
* Chi Geranium tại Bắc Mỹ: Các loài lâu năm 
## Liên kết ngoài
* Danh sách các loài Geranium (Liên kết lưu trữ Internet, do trang đã không còn hoạt động)
* Danh sách của ITIS về các loài Geranium
Geranium

**Geranium** không phải là một từ trong tiếng Việt, nhưng nó được dùng trong các ngữ cảnh sau:
*Khi dùng trong ngữ cảnh khoa học về thực vật học thì nó là tên gọi khoa học của chi Mỏ hạc.
*Khi được dịch từ các văn bản tiếng Anh sang mà không nói đó là tên khoa học của chi Mỏ hạc thì thường được hiểu như là tên gọi thông dụng trong tiếng Anh thông thường của các loài trong chi Quỳ thiên trúc (*[[Pelargonium]]*), với một loài có tên trong tiếng Việt là phong lữ (từ phong lữ trong tiếng Việt cũng có nhiều hơn một nghĩa) hay phong lữ thảo (danh pháp khoa học: *[[Pelargonium inquinans]]*) có hoa màu đỏ thắm. Sự lộn xộn này là do trước đây chi *Pelargonium* được phân loại như là một phần của chi *[[chi Mỏ hạc|Geranium]]*.
*Chỉ màu đỏ của hoa phong lữ [thảo].
Phong lữ

**Phong lữ** trong tiếng Việt có thể là:
* **[[Gesneriaceae]]** (Dumortier): họ Phong lữ, họ Thượng tiễn, họ Tai voi.
* **[[Geraniaceae]]**: họ Mỏ hạc.
:* ***[[Pelargonium]]***: chi Phong lữ.
::* *[[Pelargonium zonale]]*: phong lữ.
::* *[[Pelargonium inquinans]]*: phong lữ thảo.
* **[[Poaceae]]**:
:* ***[[Cymbopogon]]***: chi Sả, cỏ phong lữ.
Trung tâm Carter

**Trung tâm Carter** là một tổ chức phi lợi nhuận được thành lập năm 1982 bởi cựu Tổng thống Hoa Kỳ Jimmy Carter và phu nhân, Rosalynn Carter, chủ tịch đương nhiệm của trung tâm là John J. Moores. Toạ lạc ở Atlanta, tiểu bang Georgia, trung tâm nằm trong khuôn viên một khu đại học cùng với Thư viện Tổng thống Jimmy Carter. Trung tâm Carter hoạt động liên kết với Đại học Emory, như thế các sinh viên đến từ Emory và từ nhiều đại học khác có thể làm việc tại trung tâm như là những thực tập sinh nội trú.

Theo website của Trung tâm Carter, tổ chức này có năm  nguyên tắc dẫn đường:
#*Trung tâm đặc biệt quan tâm đến hành động và kết quả. Dựa trên những nghiên cứ và phân tích cẩn thận, trung tâm sẽ chuẩn bị kỹ càng để có thể hành động đúng lúc cho những vấn đề quan trọng và cần có áp lực*.
#*Trung tâm không sao chép những nỗ lực có hiệu quả của người khác*.
#*Trung tâm hành động độc lập và trung lập trong các nỗ lực tìm kiếm giải pháp cho các cuộc tranh chấp*.
#*Trung tâm tin rằng con người có thể cải thiện cuộc sống của mình nếu được cung ứng các kỹ năng cần thiết, kiến thức và cơ hội tiếp cận với các nguồn tài nguyên.*

Trung tâm Carter nhận nhiệm vụ quan sát các cuộc bầu cử ở nước ngoài Hoa Kỳ, làm trung gian hoà giải trong các cuộc khủng hoảng quốc tế, củng cố các hệ thống quốc tế, khu vực và quốc gia nhằm đấu tranh cho dân chủ và dân quyền, các chương trình tiên phong làm giảm nhẹ các loạt bệnh tật phổ biến ở khu vực châu Mỹ Latin và Phi châu như bệnh sán Guinea.

## Giám sát bầu cử
Trung tâm Carter cử nhân viên đến thực thi nhiệm vụ giám sát tại:
*Cuộc Trưng cầu Dân ý tại Venezuela ngày 15 tháng 8 năm 2004 về việc bãi nhiệm Tổng thống Hugo Chavez, kết quả là một thắng lợi cho Chavez với 59,0%  số phiếu muốn tổng thống tiếp tục cầm quyền.
*Cuộc Tổng tuyển cử ở Ethiopia ngày 15 tháng 5 năm 2005.

Những hoạt động của cựu tổng thống Jimmy Carter đem đến cho ông Giải thưởng Nobel Hoà bình năm 2002 "vì những nỗ lực không mệt mỏi trong nhiều thập niên nhằm tìm kiếm những giải pháp hoà bình cho những xung đột quốc, nhằm thăng tiến dân chủ và dân quyền, và cổ xuý sự phát triển về kinh tế và xã hội".

## Xem thêm
*Jimmy Carter
*Rosalynn Carter

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*The Carter Center's website 
*The Jimmy Carter Library and Museum's website
Bộ Mỏ hạc

**Bộ Mỏ hạc** (danh pháp khoa học: **Geraniales**) là một bộ nhỏ của thực vật có hoa, nằm trong phạm vi nhánh hoa Hồng (rosids) của thực vật hai lá mầm. Họ lớn nhất trong bộ này là Geraniaceae với khoảng 750- 800 loài. Ngoài ra, bộ này còn một số họ nhỏ khác, tổng cộng chưa tới 40 loài. Phần lớn các loài trong bộ Mỏ hạc là cây thân thảo, nhưng có một vài loài là cây bụi hay cây thân gỗ nhỏ.

Tầm quan trọng kinh tế của bộ Mỏ hạc là không đáng kể. Một số loài trong chi *[[chi Quỳ thiên trúc|Pelargonium]]* được trồng để lấy tinh dầu thơm sử dụng trong công nghiệp sản xuất nước hoa. Một số loài khác, chủ yếu trong họ Geraniaceae, được trồng làm cảnh hoặc làm cây thuốc trong y học.

Các mẫu hóa thạch cổ thực vật học của bộ này hiện nay vẫn không tìm thấy.

## Phân loại
Các họ đưa ra trong bài này là điển hình trong các phân loại mới nhất. Trong các định nghĩa đó thì họ Hypseocharitaceae được đưa vào trong họ Geraniaceae, các họ Francoaceae và Greyiaceae được đưa vào trong họ Melianthaceae, nhưng chúng cũng có thể được coi là các họ riêng rẽ. Ngoài ra, họ Ledocarpaceae cũng có thể đưa vào trong họ Vivianiaceae.
* Geraniaceae s.l.
** Geraniaceae s.s.
** Hypseocharitaceae
* Melianthaceae s.l.
** Melianthaceae s.s.
** Francoaceae
** Greyiaceae
* Vivianiaceae s.l.
** Vivianiaceae s.s.
** Ledocarpaceae

Hệ thống APG III năm 2009 chỉ công nhận 3 họ là Geraniaceae, Melianthaceae và Vivianiaceae (tất cả đều hiểu theo nghĩa rộng).

Hệ thống APG IV năm 2016 chỉ công nhận 2 họ là Geraniaceae và Francoaceae (tất cả đều hiểu theo nghĩa rộng). Họ Vivianiaceae được gộp chung với họ Melianthaceae tạo thành họ Francoaceae theo nghĩa rộng.

### Trong hệ thống Cronquist
Trong hệ thống Cronquist cũ thì bộ Geraniales có cấu trúc khác, bao gồm các họ sau:
* Họ Geraniaceae
* Họ Oxalidaceae (APG II coi họ này thuộc bộ Chua me đất - Oxalidales, phân nhóm rosid)
* Họ Limnanthaceae (APG II coi họ này thuộc bộ Cải - Brassicales, phân nhóm eurosid II)
* Họ Tropaeolaceae (APG II coi họ này thuộc bộ Cải - Brassicales, phân nhóm eurosid II)
* Họ Balsaminaceae (APG II coi họ này thuộc bộ Thạch nam - Ericales, phân nhóm asterid)

Các họ Vivianiaceae và Ledocarpaceae được đưa vào trong họ Geraniaceae, còn họ Hypseocharitaceae nằm trong họ Oxalidaceae, hiện nay được coi là thuộc bộ riêng của chính nó là bộ Oxalidales. Họ Melianthaceae được đặt trong bộ Sapindales, các họ Greyiaceae và Francoaceae nằm trong bộ Rosales, sau đó lại được xếp vào họ Saxifragaceae.

## Phát sinh chủng loài
Biểu đồ phát sinh chủng loài dưới đây lấy theo Wang và ctv. (2009), với tên gọi các bộ lấy từ website của Angiosperm Phylogeny. Các nhánh với mức hỗ trợ tự khởi động thấp hơn 50% bị bỏ qua. Các nhánh khác có mức hỗ trợ 100% ngoại trừ những nơi có con số chỉ ra mức hỗ trợ cụ thể.

Phát sinh chủng loài trong nội bộ **bộ Mỏ hạc** như sau:

## Tham khảo

* Bakker, F. T. (tháng 12 năm 2002). Geraniales (bộ Mỏ hạc). Trong: *Nature Encyclopedia of Life Sciences*. Nature Publishing Group, London. (Có sẵn trực tuyến tại: DOI | ELS site )
* B. C. J. du Mortier (1829). *Analyse des Familles de Plantes: avec l'indication des principaux genres qui s'y rattachent*, 42. Imprimerie de J. Casterman, Tournay.
Lake of Fire (bài hát)

**Lake of Fire** là bài hát của ban nhạc Alternative rock Mỹ có tên là Meat Puppets. Bài hát có trong album làm năm 1983 của họ, album *[[Meat Puppets II]]*.

## Phiên bản khác
Một phiên bản khác có trong album năm 1994 của Meat Puppets là album *[[Too High to Die]]*.

## Bản cover
Bài hát đã được ban nhạc grunge Nirvana thực hiện trong buổi biểu diễn trong chương trình *[[MTV|MTV Unplugged]]* năm 1993. Phiên bản này cũng có trong album làm năm 1994 *[[MTV Unplugged in New York]]* của ban nhạc.

## Xem thêm
*Lửa và lưu huỳnh

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Song Facts - Lake of Fire
*Meat Puppets' Web Site 
*http://www.chick.com/reading/tracts/0001/0001_01.asp
Biến đổi afin

Trong hình học, một phép **biến đổi afin** hay **[[ánh xạ]] afin** (tiếng Latin, *affinis*, nghĩa là "được kết nối với") giữa hai không gian vector bao gồm một biến đổi tuyến tính đi kèm bởi một phép tịnh tiến:

:x \mapsto Ax+ b
.

Với hữu hạn chiều, mỗi biến đổi afin được cho bởi ma trận A và một vectơ *b*, hay viết dưới dạng là ma trận A kèm theo cột bổ sung *b*. Một biến đổi afin tương ứng với phép nhân một ma trận và cộng thêm một vectơ, và có thể hiểu đơn giản biến đổi afin tương ứng với phép nhân ma trận thông thường nếu gộp ma trận A và vectơ cột b bằng cách thêm một hàng ở cuối ma trận với chỉ toàn số 0 ngoại trừ một số 1 ở bên phải ở cột của vectơ b:

:
\begin{bmatrix} A & b \\ 0..0 & 1 \end{bmatrix}


trong khi đó, thành phần 1 thì được thêm vào đáy của các vector cột:
:
\begin{bmatrix} x \\ 1 \end{bmatrix}


(tọa độ đồng nhất).

Biến đổi afin chỉ có thể đảo ngược khi và chỉ khi A là nghịch đảo được. Các biến đổi afin có thể nghịch đảo tạo thành nhóm afin, nhóm này nhận nhóm tuyến tính chung (*general linear group*) bậc *n* làm nhóm con và chính nó cũng là nhóm con của nhóm tuyến tính chung bậc *n*+1.

Biến đổi tương đồng tạo thành nhóm con với A là giá trị vô hướng nhân với một ma trận trực giao. Khi và chỉ khi định thức của A là 1 hay -1 thì phép biển đổi bảo toàn diện tích; chúng cũng tạo thành một nhóm con. Kết hợp cả hai điều kiện chúng ta có isometry, là nhóm con của cả hai khi A là ma trận trực giao.

Mỗi nhóm này có một nhóm con các phép biến đổi mà đảm bảo bảo toàn hướng: là những cái mà khi định thức của A là dương.

## Xem thêm
* Ma trận biến đổi cho một biến đổi afin
* Biểu diễn ma trận cho một phép tịnh tiến
* Nhóm afin
* Hình học afin
* Biến đổi tương đồng
* Phép chiếu 3D

## Tham khảo
I'll Be There for You (bài hát của Bon Jovi)

"**I'll Be There for You**" là bài hát của bạn nhạc hard rock nước Mỹ Bon Jovi, phát hành năm 1989 làm đĩa đơn thứ ba từ album của họ *[[New Jersey (album)|New Jersey]]*. Bài hát được sáng tác bởi Jon Bon Jovi và Richie Sambora. Đĩa đơn này đã nhanh chóng đạt vị trí quán quân trên bảng xếp hạng ''Billboard'' Hot 100 nước Mỹ.

"I'll Be There for You" là đĩa đơn quán quân thứ tư trên *Billboard* và cũng là đĩa đơn quán quân cuối cùng của nhóm.

Bài hát cũng được coi là một trong những bài hát tiêu biểu của Bon Jovi và thể loại cổ điển của nhạc power ballad.

## Video âm nhạc
Video âm nhạc cho "I'll Be There for You" có cảnh ban nhạc đầu tiên đứng ở một sân khấu tối, linh hồn của ban nhạc Jon Bon Jovi và tay ghi ta Richie Sambora được quay cận cảnh nhiều nhất. Cảnh trong video sau đó bị tắt giữa chừng và tiếp theo đến cảnh buổi biểu diễn của Bon Jovi tại Wembley Arena cũ ở London, Anh.

## Xếp hạng

## Chú thích
Tuyên Hóa (định hướng)

**Tuyên Hóa** có thể là:

## Địa danh
### Việt Nam
* Xã Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Trị

; Địa danh cũ
* Phủ Tuyên Hóa,  một trong 17 phủ của Việt Nam vào thời thuộc Minh, vào đầu triều Lê là châu
* Huyện Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Bình
* Xã Tuyên Hóa (huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa) thời Pháp thuộc; nay là một phần phường Đông Sơn thuộc tỉnh

### Trung Quốc
* Quận Tuyên Hóa thuộc địa cấp thị Trương Gia Khẩu tỉnh Hà Bắc, Trung Quốc
* Huyện cũ Tuyên Hóa thuộc địa cấp thị Trương Gia Khẩu tỉnh Hà Bắc, Trung Quốc

## Nhân danh
* Thiên hoàng Tuyên Hóa của Nhật Bản .
* Hòa thượng Tuyên Hóa, một tu sĩ Phật giáo gốc Trung Quốc.
Ga Phan Thiết

**Ga Phan Thiết** là nhà ga hành khách của tuyến đường sắt du lịch nối từ Sài Gòn đến Phan Thiết (còn được gọi là tuyến đường sắt "Hội Tụ Xanh"). Ngoài ra, đây còn là ga vận chuyển hàng hóa từ Phan Thiết đến Ga Bình Thuận (tên cũ: Ga Mương Mán) để hòa vào tuyến đường sắt Bắc - Nam.

## Lịch sử
*Năm 1899, toàn quyền Đông Dương thành lập 1 phái đoàn mang tên Lang Biang. Phái đoàn này có nhiệm vụ xây dựng đường xe lửa từ Phan Rang – Tháp Chàm đi ngang qua D'Ran rồi lên Đà Lạt, nối cửa biển Ninh Chử với Tây Nguyên, nối các tỉnh miền Nam với miền Trung. Các công trường như Tháp Chàm - Đà Lạt, Tháp Chàm - Biên Hòa, Tháp Chàm - Nha Trang lần lượt xuất hiện.
*Năm 1903, họ xây xong khu vực nhà ga Phan Thiết với hệ thống kho, bãi.
*Năm 1920, tuyến đường sắt Biên Hòa - Tháp Chàm được nối liền và đi ngang qua thành phố Phan Thiết, ga Phan Thiết là 1 ga trạm của tuyến đường sắt này.
*Năm 2012, ga Phan Thiết được di dời ra khỏi trung tâm thành phố, tọa lạc cạnh Quốc lộ 1, xóa bỏ nhà ga cũ và biến đường ray cũ thành đường Lê Duẩn mở rộng
Như vậy, danh xưng *Ga Phan Thiết* đã có tuổi đời hơn một thế kỷ.

## Đặc điểm
Trước đây, ga Phan Thiết tọa lạc ở trung tâm thành phố, cách sông Cà Ty không xa (chỉ khoảng vài trăm mét và). Tuy là ga của thành phố, nhưng ga này vẫn bị coi là "ga lẻ" bởi vì tàu từ Nam ra Bắc đều phải chạy qua ga Mương Mán, rồi mới đến ga Phan Thiết nếu hành khách có yêu cầu. Mỗi ngày chỉ có một số tàu dừng bánh và xuất phát tại đây. Từ đây, tàu chạy ra ga Mương Mán và đón hành khách từ ga Mương Mán về thành phố. Ngày 28 tháng 4 năm 2006, tỉnh Bình Thuận liên kết với công ty đường sắt mở lại tuyến đường sắt Sài Gòn - Phan Thiết để phục vụ ngành du lịch.

Ngày 16 tháng 4 năm 2012, tại thành phố Phan Thiết đã diễn ra lễ khánh thành 2 công trình giao thông là nhà ga Phan Thiết mới thay thế cho nhà ga cũ, sau đó người ta cho bốc dỡ đường ray đến ga cũ và phá bỏ nhà ga cũ, mở rộng và kéo dài đường Lê Duẩn (Nhà ga cũ hiện tại nằm tại công viên khu vực ngã tư đường Lê Hồng Phong và đường Lê Duẩn thuộc phường Phan Thiết, tỉnh Lâm Đồng). Vị trí hiện tại của ga Phan Thiết mới cách vị trí ga cũ hơn 1&nbsp;km, cách Quốc lộ 1 500 m và cách ga Mương Mán khoảng 10&nbsp;km, thuộc địa phận phường Bình Thuận, tỉnh Lâm Đồng.

## Tham khảo
200 (số)

**200** (**hai trăm**) là một số tự nhiên ngay sau 199 và ngay trước 201.

* Con số xuất hiện trong dãy số Padovan, đứng trước 86, 114, 151 (nó là tổng của hai số đầu tiên trong dãy số này). https://oeis.org/A000931
* Tổng của hàm totient Euler φ (x) của 25 số nguyên đầu tiên là 200.
* 200 là số không chuẩn nhỏ nhất trong cơ số 10 - nó không thể biến thành số nguyên tố chỉ bằng cách thay đổi một trong các chữ số của nó thành bất kỳ chữ số nào khác.
* Nó cũng là số Achilles. https://oeis.org/A052486

## Chú thích