open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sân bay Dalaman

**Sân bay Dalaman** là một sân bay quốc tế, là một trong ba sân bay ở tây nam Thổ Nhĩ Kỳ, hai sân bay kia là sân bay Milas-Bodrum và sân bay Antalya. Sân bay có hai nhà ga dành cho quốc tế và nội địa. Sân bay này phục vụ các khu vực du lịch xung quanh Dalaman. Có các tuyến bay từ sân bay này nối với các tuyến điểm ở Thổ Nhĩ Kỳ, châu Au, Bắc Mỹ và Trung Đông.
Nhà ga quốc tế mới đã được xây với kinh phí 150 triệu đô la Mỹ, là nhà ga hàng không lớn thứ ba ở Thổ Nhĩ Kỳ. Nhà ga có 12 cửa lê, trong đó 8 cửa có cầu dẫn ra máy bay. Sân bay này hiện có thể phục vụ 35 chuyến bay cùng lúc.

## Các hãng hàng không và tuyến bay

## Tham khảo
	

## Liên kết ngoài
* Trang mạng chính thức 
* 
* 
* 
*
Sân bay Konya

**Sân bay Konya** ()  là một sân bay hỗn hợp quân sự-dân dụng ở Konya, Thổ Nhĩ Kỳ. Sân bay cũng được NATO sử dụng. Sân bay này đã được sử dụng cho hàng không dân dụng vào năm 2000, có khoảng cách 18&nbsp;km so với thành phố. Năm 2006, Sân bay Konya đã phục vụ 2.924 lượt chuyến với 262.561 lượt khách. Nhà ga hành khách có diện tích 2.650 m² và khu đỗ xe cho 278 xe hơi.

Konya là căn cứ của Air Wing thứ 3 (*Ana Jet Üs* hay *AJÜ*) của Bộ tư lệnh không quân 1 (*Hava Kuvvet Komutanligi*) thuộc Không quân Thổ Nhĩ Kỳ (*Türk Hava Kuvvetleri*).

## Các hãng hàng không và tuyến bay

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* 
*
Sân bay Erkilet

**Sân bay Erkilet** hay **Sân bay Kayseri Erkilet** ()  là một sân bay hỗn hợp quân sự/dân dụng cách 5&nbsp;km về phía bắc của Kayseri trong tỉnh Kayseri của Thổ Nhĩ Kỳ.

Sân bay này có thể phục vụ các máy bay như Boeing 747. Nhà ga có công suất thiết kế 1 triệu lượt khách mỗi năm.

## Các hãng hàng không và tuyến bay

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* 
*
Sân bay Denizli Çardak

**Sân bay Çardak** hay **Denizli Çardak Airport**  là một sân bay nằm ở Çardak, tỉnh Denizli, Thổ Nhĩ Kỳ. Sân bay có một đường cất hạ cánh bề mặt rải nhựa đường.

## Các hãng hàng không và tuyến bay
* Anadolujet (Ankara)
* Turkish Airlines (Istanbul-Atatürk)

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*
Sân bay Adıyaman

**Sân bay Adıyaman**  là một sân bay nằm ở Adıyaman, tỉnh Adıyaman, Thổ Nhĩ Kỳ. Sân bay này có một đường băng dài 2503 mét bề mặt bê tông.

## Hãng hàng không và tuyến bay

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*
Sân bay Mã Tổ Bắc Can

**Sân bay Mã Tổ Bắc Cán (馬祖北竿機場)**  là một sân bay ở quần đảo Mã Tổ, Liên Giang, Phúc Kiến, Đài Loan (Trung Hoa Dân Quốc). Sân bay này được xây năm 1994 trên đảo Beigan của thị trấn Beigan. Sân bay này cũng phục vụ máy bay trực thăng. Tại đây có các hãng hàng không Uni Air (立榮航空) và Daily Air Corporation (德安航空) với các tuyến bay thường lệ với Sân bay Tùng Sơn Đài Bắc, Đài Bắc.

## Các hãng hàng không và tuyến bay
* Daily Air (Taipei-Sungshan)
* Uni Air (Taipei-Sungshan)

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Basic information of the airport  (in Traditional Chinese)
* Basic information of the airport  on CAA website (in Traditional Chinese)
*
Akishima, Tokyo

**Akishima** (tiếng Nhật: 昭島市) là một thành phố thuộc Tokyo, Nhật Bản.

Đến năm 2010, thành phố có dân số ước tính là 112.040 và mật độ mật độ dân số là 6.470 người/km². Tổng diện tích là 17,33&nbsp;km².

## Lịch sử
Thành phố được thành lập ngày 1 tháng 5 năm 1954.

## Trung tâm mua sắm
Moritown là một trung tâm mua sắm vừa được nâng cấp ngay bên ngoài nhà ga Akishama.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Trang chủ của Akishima
Khoảng cách Mahalanobis

Trong thống kê, **Khoảng cách Mahalanobis** là khoảng cách được định nghĩa bởi P. C. Mahalanobis vào năm 1936.

## Định nghĩa
Khoảng cách Mahalanobis của vec tơ x = (x_1, x_2, x_3, \dots, x_N)^T so với một nhóm có trung bình là \mu = (\mu_1, \mu_2, \mu_3, \dots, \mu_N)^T và ma trận hiệp phương sai S được định nghĩa:

:D_M(x) = \sqrt{(x - \mu)^T S^{-1} (x-\mu)}.\, 

## Tham khảo
Fuchū, Tokyo

**Fuchū** (tiếng Nhật: 府中市) là một thành phố của vùng đô thị Tokyo, Nhật Bản.

Đến năm 2010, thành phố có dân số ước tính là 253.523 và mật độ dân số là 8.640 người/km². Tổng diện tích là 29,34&nbsp;km².

## Lịch sử
Thành phố được thành lập ngày 1 tháng 4 năm 1954.

## Thành phố tiếp giáp

* Tokyo
** Kokubunji
** Koganei
** Chōfu
** Inagi
** Tama
** Hino
** Kunitachi

## Thể thao
* Suntory Sungoliath - một đội bóng bầu dục, trụ sở ở Fuchu
* Toshiba Brave Lupus - một đội bóng bầu dục, trụ sở ở Fuchu
* Toshiba Fuchu SC (TFSC) - một câu lạc bộ bóng đá, trụ sở ở Fuchu

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Trang chủ Fuchu  
* Trang chủ Fuchu
Sân bay Lục Đảo

**Sân bay Lục Đảo** ()  là một sân bay ở Lục Đảo, huyện Đài Đông, Đài Loan. Sân bay này được xây năm 1972, và đã thuộc quản lý của Không quân Đài Loan. Sân bay được xây lại năm 1977, và hiện thuộc quản lý của Cục hàng không dân dụng Đài Loan. Dự án mở rộng đã được tiến hành năm 1995.

## Các hãng hàng không và tuyến bay
* Daily Air (Đài Đông)

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*
Chōfu, Tokyo

**Chōfu** (tiếng Nhật: 調布市) là một thành phố thuộc Tokyo, Nhật Bản.

## Lịch sử
Thành phố được thành lập ngày 1 tháng 4 năm 1955.

## Địa lý
Đến năm 2010, thành phố có dân số ước tính là 224.053 và mật độ là 10.410 người/km². Tổng diện tích là 21,53&nbsp;km².

Thành phố có một công viên tưởng niệm và hội trường của tiểu thuyết gia Mushanokōji Saneatsu, một cư dân cũ của Chōfu.

## Thể thao

Sân vận động Ajinomoto thuộc Chōfu là sân nhà của 2 đội tham gia J League là FC Tokyo và Tokyo Verdy 1969.

## Giáo dục

Các trường tiểu học và trung học công lập trong thành phố.
* Trường trung học Bắc Chofu http://www.chofukita-h.metro.tokyo.jp/ 
* Trường trung học Nam Chofu http://www.chofuminami-h.metro.tokyo.jp/ 
* Trường trung học Jindai http://www.jindai-h.metro.tokyo.jp/ 

## Xem thêm
* Sân bay Chofu
* Sân vận động Ajinomoto

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Trang chủ Chōfu  
* Trang chủ Chōfu
Sân bay Mã Tổ Nam Can

**Sân bay Mã Tổ Nam Can** (馬祖南竿機場)  là một sân bay ở huyện Liên Giang, Phúc Kiến, Trung Hoa Dân quốc (Đài Loan). Sân bay nằm trên đảo Nam Can, gần thôn Giới Thọ. Sân bay này cũng phục vụ máy bay trực thăng.

## Các hãng hàng không và tuyến bay
* Uni Air (Đài Trung, Đài Bắc-Tùng Sơn)

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Thông tin về sân bay  (Phồn thể)
*
Kim Thành, Kim Môn

**Kim Thành trấn** (，Jīnchéng Zhèn) là một thị trấn ở góc tây nam đảo Kim Môn. Đây là huyện lỵ của huyện Kim Môn, tỉnh Phúc Kiến, Trung Hoa Dân Quốc. Thị trấn là thủ phủ của tỉnh Phúc Kiến thuộc Trung Hoa Dân quốc từ năm 1949 đến 1956.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trang thông tin chính thức
Hachiōji, Tokyo

là một thành phố thuộc Tokyo, Nhật Bản, cách trung tâm các khu đặc biệt của Tokyo 40&nbsp;km về phía tây.

## Địa lý
Đến năm 2010, thành phố có dân số ước tính là 576.140 và mật độ dân số là 3.090 người/km². Tổng diện tích là 186,31&nbsp;km². Đây là thành phố lớn thứ tám trong Đại vùng Tokyo. Thành phố được bao bọc ba phía bởi núi, tạo thành lưu vực sông Hachiōji mở ra hướng về phía đông theo hướng của Tokyo. Những dãy núi ở phía tây nam bao gồm núi Takao (599m) và núi Jinba (857m), là hai điểm du lịch leo núi phổ biến mà có thể đến bằng xe lửa và xe buýt. Thành phố có hai đường quốc lộ đi qua, 16 (nối Kawagoe ở phía bắc với Yokohama ở phía nam) và 20.

## Lịch sử

## Sự hấp dẫn

Hachiōji trải dài trên một vùng rộng lớn, kết hợp các khu vực khác nhau như trung tâm thành phố đông dân cư và khu mua sắm với những khu dân cư nông thôn ở phía tây. Núi Takao (599m) là một điểm đến leo núi rất phổ biến ở phía tây nam. Núi Jinba (855 m) khó khăn hơn để tiếp cận, đòi hỏi một giờ đi xe buýt từ trung tâm thành phố.

Là nơi chôn cất nhiều vị Thiên hoàng Nhật Bản như Đại Chính, Chiêu Hòa... Hachiōji được gọi là Đa Ma Ngự Lăng (多摩御陵;*Tama Goryō*)

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Trang chủ Hachiōji
Dấu chấm phẩy

**Dấu chấm phẩy** là một dấu câu thông dụng, có tác dụng ngắt quãng câu hoặc dùng để liệt kê. Một thợ in người Italia tên là *[[Aldus Manutius]] the Elder* đã tạo ra cách sử dụng dấu chấm phẩy để phân chia những từ có nghĩa đối lập, và để biểu thị những câu có liên quan đến nhau. Dấu chấm phẩy được sử dụng rộng rãi lần đầu vào tiên là tại Anh quốc năm 1591; **Ben Jonson**, một nhà văn nổi tiếng người Anh, là người đầu tiên dùng dấu chấm phẩy một cách có hệ thống. Cách sử dụng như hiện nay của dấu chấm phẩy được thảo luận dưới đây, liên quan đến cả sự liệt kê và sự liên kết các mệnh đề có liên hệ với nhau.

## Sử dụng
Sau dấu chấm phẩy là một từ không viết hoa, trừ khi từ đó chỉ tên riêng. Trước dấu chấm phẩy thì không cách còn sau dấu chấm phẩy thì có thể cách tùy ý. Cách dùng của dấu chấm phẩy trong bao gồm:

* Dùng giữa hai mệnh đề độc lập có mối quan hệ với nhau nhưng không được nối bởi các từ nối tương ứng:
** "Tôi đi tới bể bơi; tôi được biết bể bơi phải đóng cửa để sửa chữa định kỳ."
** "Ông chủ ra lệnh; nô lệ tuân theo."
* Dùng giữa hai mệnh đề được liên kết với nhau bởi một cụm từ nối hoặc trạng từ nối:
** "Tôi thích ăn thịt bò; tuy nhiên, tôi không thích bị bò ăn"
* Dùng giữa một chuỗi hoặc một loạt các dấu câu được dùng bên trong, ví dụ như dấu phẩy, trong đó thì dấu chấm phẩy được dùng như một chuỗi các dấu phẩy:
** "Cô ấy đã thấy ba người: Hoàng, đến từ Việt Nam; Nam, con trai người bán sữa; Sữa, một cô gái tốt bụng."
** "Một vài nhà hàng ăn nhanh có thể được tìm thấy ở London, Anh quốc; Paris, Pháp; Hà Nội, Việt Nam."
** "Ví dụ về thứ tự là: a, b và c; một, hai và ba; nhất, nhì và ba."

## Sử dụng trong ngôn ngữ khác

### Trong tiếng Hy Lạp

### Trong tiếng Ả Rập và tiếng Việt

## Sử dụng trong tin học
dấu chấm phẩy được sử dụng để ngăn cách các câu lệnh trong lập trình ví dụ trong lập trình pascal:
write('n='); readln(n);
sẽ ngăn cách câu lệnh write('n=') và câu lệnh readln(n)

## Sử dụng trong toán học
Nếu liệt kê hai số, ví dụ 1 và 3, nếu viết (1,3) thì người Việt Nam và một số nước khác sẽ tưởng là một phẩy ba nên người ta mới dùng dấu chấm phẩy phẩy để ghi cho rõ, ví dụ(1;3)và nhất là trong tập hợp số, ta cũng dùng dấu chấm phẩy.
## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Celebrating the Semicolon in a Most Unlikely Location - New York Times, Feb. 18, 2008.
*Has modern life killed the semicolon? - Slate, ngày 20 tháng 6 năm 2008.
*The end of the line? - The Guardian, ngày 4 tháng 4 năm 2008.
*The Use of Semicolons in English
*Examples of how to use the Semicolon
Higashikurume, Tokyo

là một thành phố nằm ở ngoại ô Tokyo, Nhật Bản.

Đến năm 2010, thành phố có dân số ước tính là 115.867 và mật độ dân số là 8.970 người/km². Tổng diện tích là 12,92&nbsp;km².

## Lịch sử
Thành phố được thành lập ngày 1 tháng 10 năm 1970.

## Địa lý

## Giáo dục

## Giao thông

## Tham khảo
Hamura, Tokyo

**Hamura** (羽村市) là một thành phố nằm ở ngoại ô phía tây của Tokyo, Nhật Bản.

## Địa lý
Hamura nằm bên dòng sông Tama cách khoảng 30 dặm (50&nbsp;km). Thành phố giáp các thành phố khác của Tokyo như  Ōme về phía bắc và tây, Mizuho về phía đông, Fussa về phía nam và Akiruno về phía tây.

Đến năm 2010, thành phố có dân số ước tính là 57.045 và mật độ dân số là 5.760 người/km². Tổng diện tích là 9,91&nbsp;km².

## Lịch sử
Ngày 1 tháng 4 năm 1889, một số làng (một trong số đó được đặt tên là Hane-mura) sáp nhập để hình thành làng Nishitama trong khu Nishitama, một thời gian thuộc quận Kanagawa.
Vào ngày 1 tháng 4 năm 1893, Nishitama đã được sáp nhập vào Tokyo.
Năm 1956, nó đã trở thành thị trấn Hamura thuộc khu Nishitama.
Đến 1 tháng 11 năm 1991 thì trở thành thành phố.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Trang chủ Hamura 
* Website của sở thú Hamura
Margaret Peterson Haddix

**Margaret Peterson Haddix** (sinh ngày 9 tháng 4 năm 1964) là tác giả người Hoa Kỳ của nhiều loại sách khác nhau, một trong những quyển sách hay nhất của cô là the Missing series và Shadow Children sequence. Hiện giờ cô đang viết về tập cuối cùng của bộ sách giáo dục tên là 39 Clues. Quyển sách sẽ được phát hành và phân phát ngày 1 tháng 9 năm 2010 tại Hoa Kỳ.

## Tiểu sử
Margaret Haddix được sinh gần Washington Court House, Ohio, nông trại là nơi cô ấy sống.

Cô ta của trao tặng giải tài năng về mỹ thuật trong viết văn và báo chí khi còn học ở trường trường đại học Miami trong năm 1986. Cô ấy làm việc tại với nghề báo với chức vụ người biên tập viên và phóng viên nhà báo trong Fort Wayne, Indiana; và là giảng viên Trường Cao đẳng Cộng đồng và nhà báo độc lập ở Danville, Illinois. Haddix và chồng cô ấy tên Doug, cũng là nhà báo biên tập viên, hiện đang sống ở Columbus, Ohio, với hai đứa con, Meredith và Connor.

Vào năm 2004, Haddix và nhà xuất bản của cô, Simon & Schuster, đe dọa kiện nhà làm phim M. Night Shyamalan với bộ phim *[[The Village (2004)|The Village]]* vì phim đó có cốt truyện tương tự như cuốn tiểu thuyết đầu tiên của cô *[[Running Out of Time]]*. Nhà làm phim có nói là những sự sống nhau không hề có giá trị gì cả.

## Sách
Các quyển sách đã được phát hành viết bởi Haddix.
* *[[Running Out of Time (novel)|Running Out of Time]]* (1995)
* *[[Don't You Dare Read This, Mrs. Dunphrey]]* (1996)
* *[[Leaving Fishers]]* (1997)
* *[[Just Ella]]* (1999)
* *[[Shadow Children Sequence]]*
** *[[Ở giữa Sự Trốn Tránh|Among the hidden]]* (1998)
** *[[Ở giữa Kẻ Giả Mạo|Among the Impostors]]* (2001)
** *[[Ở giữa Sự Phản Bội|Among the Betrayed]]* (2002)
** *[[Ở giữa Bọn Tư bản|Among the Barons]]* (2003)
** *[[Ở giữa Sự Dũng Cảm|Among the Brave]]* (2004)
** *[[Ở giữa Kẻ Thù|Among the Enemy]]* (2005)
** *[[Ở giữa Tự Do|Among the Free]]* (2006)
* *[[Turnabout (novel)|Turnabout]]* (2000)
* *[[The Girl With 500 Middle Names]]* (2001)
* *[[Takeoffs and Landings]]* (2001)
* *[[Because of Anya]]* (2002)
* *[[Escape From Memory]]* (2003)
* *[[Say What (novel)|Say What]]* (2004)
* *[[The House on the Gulf]]* (2004)
* *[[Double Identity]]* (2005)
* *[[Dexter the Tough]]* (2007)
* *[[Uprising (novel)|Uprising]]* (2007)
* *[[The Missing series]]*
** *[[Found (novel)|Found]]* (Book 1) (2008)
** *[[Sent (novel)|Sent]]* (Book 2) (2009)
** *Sabotaged* (Book 3) (tháng 8 năm 2010)
* *[[Palace of Mirrors (novel)|Palace of Mirrors]]* (2008)
* *[[Claim to Fame]]* (2009)

## Giải thưởng
Những quyển sách của Margaret Haddix đã được tôn vinh với Hiệp hội quốc tế về sự đọc giải thưởng sách con nít, được cho là một trong những quyển sách hay nhất cho người lớn và sự chọn lọc nhạy cảm làm cho người trẻ (tỏ ra) miễn cưỡng khi đọc sách người lớn trong thư viện tên American Library Association, và là một trong những quyển sách chọn lọc trong 28 tiểu bang.

## Chú thích

## Xem thêm
* Margaret Peterson Haddix official author Web site
* Official bio page 
* Margaret Peterson Haddix Teacher Resource File 
* Complete listing of books with information on each book from official site 
* The Hidden 
* Found 
* Reviews of Margaret Peterson Haddix books
Fritz Albert Lipmann

**Fritz Albert Lipmann** (12 tháng 6 năm 1899 &ndash; 24 tháng 7 năm 1986) là một nhà hóa sinh người Đức - Mỹ gốc Do Thái, người đồng phát hiện ra coenzyme A và đã đoạt giải Nobel Sinh lý và Y khoa (chung với Hans Adolf Krebs) năm 1953 cho công trình nghiên cứu này.

## Cuộc đời và Sự nghiệp
Lipmann sinh ở Königsberg, Đức trong một gia đình Do Thái. Ông học y học ở các Đại học Königsberg, Đại học Berlin, Đại học München và tốt nghiệp năm 1924 ở Đại học Berlin.

Ông trở lại Đại học Königsberg để nghiên cứu hóa học dưới sự hướng dẫn của giáo sư Hans Meerwein. Năm 1926 ông theo học Otto Fritz Meyerhof ở Kaiser Wilhelm Institute (*Viện hoàng đế Wilhelm*), Berlin, để làm luận án tiến sĩ. Sau đó, ông theo Meyerhof tới Viện nghiên cứu Y học Max Planck (*Max Planck Institute for Medical Research*) ở Heidelberg.

Từ năm 1939 ông sống và làm việc ở Hoa Kỳ. Từ năm 1949 tới năm 1957 ông là giáo sư môn hóa sinh ở Trường Y học Harvard (thuộc đại học Harvard). Từ năm 1957 trở đi, ông dạy học và nghiên cứu ở Đại học Rockefeller, thành phố New York.

Ngoài giải Nobel nói trên, ông cũng đoạt giải Humboldt và được thưởng Huân chương Khoa học Quốc gia (Mỹ) năm 1966.

## Gia đình
Lipmann kết hôn với Elfreda M. Hall năm 1931. Họ có một con trai, Steven.

## Thư mục
* Fritz Lipmann: *Wanderings of a Biochemist*. Wiley-Interscience, New York 1971, ISBN 0-471-54080-3
* Horst Kleinkauf, Hans von Döhren, Lothar Jaenicke: *The Roots of Modern Biochemistry: Fritz Lipmann's Squiggle and Its Consequences*. Walter De Gruyter, Berlin 1988, ISBN 0899254896

## Xem thêm
*Hans Adolf Krebs

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Nobelprize.org, giải Nobel Sinh lý và Y khoa 1953 
*Nobel Prize biography
*jewish virtual library biography
*Leibniz Institute for Age Research - Fritz Lipmann Institute (FLI)
Sunwoo Eun-sook

**Sun Woo Eun Sook** (tiếng Hàn: **선우은숙**) là một nữ diễn viên nổi tiếng trong làng điện ảnh - truyền hình Hàn Quốc. Tên tuổi của bà gắn liền với những bộ phim truyền hình rất thành công của Đài Truyền hình SBS trong mấy năm gần đây như: Trái tim mùa thu, Ngôi nhà hạnh phúc...

## Những phim đã tham gia
#Hãy cười lên nào (2007) Sun Woo Eun Sook
#Vợ tôi đã trở lại (2009)
#Ngôi nhà hạnh phúc (2004) … Mẹ Lee Young Jae
#All In (2003) - Yoon Hye Sun (mẹ Choi Jung-won)
#Khăn tay màu vàng (2003)
#Bạn bè (2002)
#Trái tim mùa thu (2000) … Mẹ Joon Suh

## Liên kết ngoài
* http://www.hani.co.kr/arti/culture/entertainment/244668.html
* http://hanimovie.cine21.com/Movie/person_view.php?person_id=2880 
* http://news.hankooki.com/lpage/culture/200710/h2007102216365084220.htm 

## Tham khảo
Argenton-les-Vallées

**Argenton-les-Vallées** là một xã ở tỉnh Deux-Sèvres trong vùng Nouvelle-Aquitaine phía tây nướcPháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 70-139 mét trên mực nước biển. Xã nằm ở thung lũng sông Argenton. Xã được lập ngày 1 tháng 9 năm 2006 từ việc hợp nhất các xã Argenton-Château, Boësse và Sanzay.

## Tham khảo
*INSEE
La Bataille

**La Bataille** là một xã trong tỉnh Deux-Sèvres trong vùng Nouvelle-Aquitaine ở phía tây nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 120 mét trên mực nước biển.

## Tham khảo
*INSEE
Cái bóng của những đứa trẻ

Bộ truyện Shadow Children viết bởi Margaret Peterson Haddix nói về tương lai khi con người bị nạn đói tấn công và chính phủ dân chủ bị lật đổ thay vào là một chính phủ mới, độc tài và hình thành bộ luật mới với mục đích hạn chế sinh sản và bắt giết tất cả những"Shadow Children", là đứa con thứ ba trong các gia đình.

## Tổng quát bộ truyện
Luke Garner, là đứa trẻ thứ ba trong thời điểm nạn đói hoành hành và vì mỗi nhà chỉ được hai đứa con, Luke phải sống cuộc đời của mình trốn trong nhà để không ai biết mình tồn tại và để tránh cảnh sát dân số (là một trong những người thuộc chính phủ có nhiệm vụ tìm bắt những đứa trẻ thứ ba). Một ngày nọ, trời xui đất khiến Luke gặp được Jen Talbot là hàng xóm sống gần nhà Luke cũng là đứa trẻ thứ ba nhưng lại có cuộc sống của giới nhà giàu. Jen đang tính làm cuộc biểu tình đòi trả tự do cho những đứa trẻ thứ ba được tự do trước nhà của tổng thống, để chứng minh chính phủ đã sai. Luke vì sợ hãi nên đã không tham gia, nhưng sau nhiều tuần không thấy Jen, Luke liền qua nhà Jen và bị ông Talbot là cha của Jen phát hiện, ông Talbot là thành viên của cảnh sát dân số nhưng Talbot lại là người ủng hộ những đứa trẻ thứ ba, chú Talbot nói Jen đã bị giết và tất cả những đứa trẻ khác trong cuộc biểu tình đều bị sát hại. Chú Talbot giúp Luke làm giả thẻ ID (chứng minh nhân dân) và đưa Luke đến trường học và không phải trốn trong nhà nữa. Ở trường, Luke đã làm quen được nhiều người bạn mới, Luke phát hiện đa số họ là những đứa trẻ thứ ba và Luke cũng phát hiện có nội gián của cảnh sát dân số trong trường. Tên nội gián đã bị rơi vào bẫy của Luke và cuối cùng bị bắt bởi cảnh sát dân số.

Sau đó, Luke cùng với Nina, Trey, Percy, Matthias, và Alia, tất cả đều là đứa trẻ thứ ba. Họ đều phải vượt qua nhiều thử thách của sự phản bội, sự dũng cảm, và bộ mặt thật của kẻ thù. Cùng với nhau họ vượt qua hết tất cả những khó khăn tưởng chừng như không thể vượt qua và cuối cùng lật đổ chính phủ độc tài của cảnh sát dân số và được đi lại tự do.

## Cảnh sát dân số
Là thành viên thuộc chính phủ có nhiệm vụ tìm bắt các đứa trẻ thứ ba. Là những người có cuộc sống rất sung sướng vì là người kiểm soát lương thực của cả quốc gia.
Tuy là một lực lượng mạnh và có nhiều nội gián khắp nơi nhưng cuối cùng cũng bị lật đổ bởi Luke, chú Talbot và tất cả các người bạn đã cùng sát cánh giúp đỡ Luke. Cuối cùng cảnh sát dân số bị biến mất mãi mãi.

## Bộ sách
*cuốn 1 Ở giữa Sự Trốn Tránh
*cuốn 2 Ở giữa Kẻ Giả Mạo
*cuốn 3 Ở giữa Sự Phản Bội
*cuốn 4 Ở giữa Bọn Tư bản
*cuốn 5 Ở giữa Sự Dũng Cảm
*cuốn 6 Ở giữa Kẻ Thù
*cuốn 7 Ở giữa Tự Do

## Nhân vật chính
* Luke Garner (alias Lee Grant)
* Jason Barstow
* Trey
* John
* Elodie (biết đến trong tập *Among the Imposters* là Nina Idi)
* Mr.Hendricks
* Mr.Talbot
* Mr. Dirk

## Xem thêm
* những cái hố (tiểu thuyết)
* Harry Potter
* Pendragon
* Eragon
* Frankenstein

## Tham khảo
Maguindanao

**Maguindanao** là một tỉnh cũ của Philippines nằm ở Khu tự trị Hồi giáo Mindanao. Thủ phú là Shariff Aguak. Tỉnh giáp với Lanao del Sur ở phía bắc, Cotabato ở phía đông và Sultan Kudarat ở phía nam. Năm 2006, tỉnh Sharif Kabunsuan được thành lập trên cơ sở tách khỏi Maguindanao, tuy nhiên chỉ sau hai năm, Maguindanao lại được tái hợp như trước. Năm 2022, Maguindanao được tách thành hai tỉnh Maguindanao del Sur và Maguindanao del Norte.

## Thảm sát bầu cử năm 2009
Vào ngày 23 tháng 11 năm 2009, một đoàn xe lữ hành ủng hộ cho ông Esmael Mangudadatu trong cuộc bầu cử thống đốc tỉnh đã bị tấn công. 57 người đã bị giết bao gồm nhưng người ủng hộ, các nhà báo địa phương, những người chứng kiến và cả vợ và các chị em gái của ông Mangudadatu, một số con tim còn bị cắt bộ phận sinh dục. Vào ngày 4 tháng 12 năm 2009, một số dinh thự của dòng tộc Ampatuan đã bị cơ quan an ninh tấn công vì được cho là có liên quan đến vụ thảm sát. Tổng thống Philippines lúc đó là Gloria Macapagal Arroyo đã áp đặt thiết quân luật tại tỉnh Maguidanao vào ngày 5 tháng 12 năm 2009 và đã tạo điều kiện cho việc bắt giữ các thành viên khác của gia tộc Ampatuan.
## Hành chính
Maguinadanao được chí thành 36 đô thị tự trị, Thành phố Cotabato thường được xếp vào tỉnh Maguindanao, nhưng thành phố này trên thực tế độc lập với tỉnh.


*Ampatuan
*Barira
*Buldon
*Buluan
*Datu Abdullah Sangki
*Datu Anggal Midtimbang
*Datu Blah T. Sinsuat
*Datu Hoffer Ampatuan
*Datu Odin Sinsuat (Dinaig)
*Datu Paglas
*Datu Piang
*Datu Salibo
*Datu Saudi-Ampatuan
*Datu Unsay
*Gen. S. K. Pendatun
*Guindulungan
*Kabuntalan (Tumbao)
*Mamasapano

*Mangudadatu
*Matanog
*Bắc Kabuntalan
*Pagagawan
*Pagalungan
*Paglat
*Pandag
*Parang
*Rajah Buayan
*Shariff Aguak (Thủ phủ)
*Shariff Saydona Mustapha
*Nam Upi
*Sultan Kudarat (Nuling)
*Sultan Mastura
*Sultan sa Barongis (Lambayong)
*Talayan
*Talitay
*Upi


## Chú thích

## Liên kết ngoài
Uraninit

**Uraninit** là một khoáng vật và quặng giàu urani có tính phóng xạ với thành phần hóa học chiếm chủ yếu là UO<sub>2</sub>, nhưng cũng có chứa UO<sub>3</sub> và các oxide chì, thori, và nguyên tố đất hiếm. Nó thường được gọi là **pitchblend**. Khoáng vật được biết đến từ thế kỷ 15 trong một mỏ bạc ở vùng núi Erzgebirge, Đức. Tuy nhiên, loại quặng manh tính địa phương là ở Jáchymov, Cộng hòa Czech do F.E.Brückmann miêu tả vào năm 1727.  M.Klaproth đã phát hiện ra nguyên tố urani trong quặng Pitchblend của mỏ Johanngeorgenstadt ở Đức năm 1789.

## Thành phần
Tất cả các khoáng vật uraninit đều chứa một lượng nhỏ radi ở dạng sản phẩm phân rã phóng xạ từ urani; Marie Curie đã phát hiện ra radi trong quặng pitchblend ở Jáchymov, Cộng hòa Czech. Uraninit cũng luôn chứa một lượng nhỏ đồng vị chì Pb-206 và Pb-207, là các sản phẩm cuối cùng của chuỗi phân rã phóng xạ từ các đồng vị U-238 và U-235. Một lượng nhỏ heli cũng có mặt trong quặng uraninit ở dạng sản phẩm phân rã alpha. Heli được tìm thấy đầu tiên trên Trái Đất trong quặng uraninit sau khi các phát hiện sự có mặt của nó trong khí quển của Mặt Trời bằng phương pháp quang phổ. Nguyên tố tecneti cực kỳ hiếm có thể tìm thấy trong uraninit với hàm lượng rất nhỏ (khoảng 0,2&nbsp;ng/kg), là sản phẩm được sinh ra trong sự phân hạch liên tục của U-238.

## Phân bố
Uraninit là quặng chính của urani. Một dạng của pitchblend được tìm thấy rất nhiều ở Great Bear Lake, Northwest Territories thuộc Canada cùng với bạc. Một số quặng urani chất lượng cao trên thế giới được tìm thấy ở bồn trũng Athabasca, miền bắc Saskatchewan. Nó cũng được tìm thấy ở Úc, Đức, Anh, và Nam Phi. Ở Hoa Kỳ, nó có thể được tìm thấy ở các bang New Hampshire, Connecticut, Bắc Carolina, Wyoming, Colorado, Arizona và New Mexico.

Quặng urani thường được xử lý trong các khu vực khai thác mỏ thành dạng bánh vàng (*yellowcake*), là một sản phẩm trung gian trong quá trình sản xuất urani.

## Xem thêm
*Thorianit
*Quặng urani
*Danh sách khoáng vật
*Danh sách các mỏ urani

## Chú thích

## Tham khảo

**Dana's Manual of Mineralogy* ISBN 0-471-03288-3
* website uraniumminerals
Quan hệ tam cường Đồng Minh trong Chiến tranh thế giới thứ hai

Tam cường Đồng minh trong Chiến tranh thế giới thứ hai gồm có Liên Xô, Hoa Kỳ và Anh.Cả ba nước đều
góp nhiều công lao cho chiến thắng cuối cùng của Quân đồng minh.Nhờ sự liên kết chặt giữa các nước trên mà quân đồng minh có thể chiến thắng.

## Bắt đầu liên kết
Sau khi Đức cưỡng chiếm Ba Lan, Anh đã thực hiện Chiến tranh kì quặc với Đức Quốc xã.Họ đã gia
nhập Đồng minh vào tháng 9 năm 1939.Sau khi kết thúc chiến tranh kì quặc, Liên Xô về Đồng minh, lúc đó,
họ đã bị P.X Đức tấn công.Hoa Kỳ chỉ gia nhập đồng minh khi họ bị Trục tấn công giống Liên Xô, 
Hoa Kỳ trở thành thành viên của khối đồng minh vào tháng 12 năm 1941.Sự thật là quan hệ tam cường đã bắt đầu từ năm 1937 và đó thật sự là một mối quan hệ bền chặt.

## Trong Thế chiến
Trong Thế chiến II, mỗi nước chiến đấu ở các vùng khác nhau.Anh chiến đấu với Ý ở Bắc Phi và
Đức ở Tây Âu,Liên Xô đánh với Đức ở Đông Âu và Nhật ở Mông Cổ, Mãn châu.Hoa Kỳ đánh với Nhật ở Thái Bình Dương và đôi khi còn không kích Đức.Tuy chiến đấu ở các mặt trận khác nhau,
nhưng các nước Đồng minh trên vẫn giữ quan hệ và chi viện cho nhau khi cần thiết.Nhờ đó, họ đã chiến thắng.

## Quan hệ tam cường đồng minh sụp đổ thế nào?

Sau khi chiến thắng Phe Trục, ba nước đã đi tới vấn đề phân chia thế giới thành 2 cực.Bởi vấn đề đó
mà giữa nhà lãnh đạo ba nước đã có nhiều cuộc họp, tranh luận thậm chí là cãi vã.Cuối cùng, tam cường đã mở Hội nghị Yalta tại Krym (CHXHCN Xô viết Ukraine).Trong hội nghị, do sự quyết liệt
của Lãnh tụ Liên Xô Iosif Stalin, Tổng thống Hoa Kỳ Roosevelt đã nhượng bộ trong khi Thủ tướng Anh
Churchill vẫn giữ nguyên quan điểm.Do bất đồng ý kiến, quan hệ tam cường đã sụp đổ.

## Xem thêm
*Liên Xô
*Hoa Kỳ
*Anh
*Stalin
*Franklin Roosevelt
*Churchill
*Khối Đồng Minh thời Chiến tranh thế giới thứ hai
*Quan hệ tam cường Trục trong Chiến tranh thế giới thứ hai

## Tham khảo
Kalyan

**Kalyan** () là một thành phố ở huyện Thane của Maharashtra, là một nơi giao cắt của tuyến đường ray gần Mumbai, Ấn Độ. Đây là thủ phủ của Kalyan Taluka, một đơn vị hành chính của huyện. Thành phố đã được kết hợp với thị trấn kề bên Dombivli để tạo nên Hội đồng thành phố Kalyan-Dombivli. Thành phố này được xem là một bộ phận của Vùng đô thị Đại Mumbai, cùng với các thành phố Navi Mumbai và Bhiwandi, Thane.
## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Euthydemos II

**Euthydemos II** là con trai của Demetrios I của Bactria, và trở thành vua của Bactria khoảng năm 180 TCN, hoặc là sau cái chết của cha mình hoặc là đồng trị vì với ông. Phong cách và chất liệu niken trong tiền xu của ông hơi giống với vua Agathocles cùng thời điểm đó nhưng mối quan hệ giữa họ là chưa rõ. Euthydemos trong bức hình trên tiền xu là một cậu bé và có lẽ đã qua đời khi còn rất trẻ.

## Xem thêm
* Vương quốc Hy Lạp-Bactria
* Đế chế Seleucid 
* Hy Lạp-Phật giáo
* Ấn-Scythia
* Vương quốc Ấn-Parthia 
* Vương quốc Quý Sương

## Tham khảo

* "The Greeks in Bactria and India", W.W. Tarn, Cambridge University Press.
Tả Đại Phân

**Tả Đại Phân** (tiếng Trung: 左大玢, pinyin: *Zuǒ Dàfén*) là một diễn viên Trung Quốc từng thủ vai Quan Âm Bồ Tát trong bộ phim truyền hình dài tập Tây Du Ký.

## Tiểu sử
Tả Đại Phân sinh năm 1943. Bà còn có biệt danh là Hồng Huy, quê ở Hồ Nam, Trung Quốc. Bà là diễn viên Tương kịch (một loại hình sân khấu hí khúc đặc trưng của tỉnh Hồ Nam). Năm 1976, Tả Đại Phân đóng vai Quan Âm trong một vở Tương kịch mang tên Truy ngư ký. Nữ đạo diễn Dương Khiết sau khi xem vở diễn đó, đã vào hậu trường nói với Tả Đại Phân rằng: "Cô đóng vai Quan Âm rất đạt, nếu sau này có dịp làm phim về Quan Âm, nhất định tôi sẽ mời cô".

## Thông tin cá nhân
* Ngày sinh: 1943

## Các phim đã tham gia
* Tây Du Ký

## Xem thêm
* Tây du ký

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Các diễn viên Tây Du Ký ngoài đời
Ruillé-sur-Loir

**Ruillé-sur-Loir** là một xã thuộc tỉnh Sarthe, trong vùng Pays de la Loire tây bắc nước Pháp. Xã này có diện tích 39,48 km2. Xã có nhà thờ thời Phục Hưng.

## Tham khảo
*INSEE
Lê Hiếu

**Lê Trung Hiếu** (sinh ngày 17 tháng 8 năm 1984), thường được biết đến với nghệ danh **Lê Hiếu**, là một nam ca sĩ người Việt Nam.

## Sự nghiệp âm nhạc
Anh bắt đầu sự nghiệp âm nhạc chuyên nghiệp của mình tại thành phố Hồ Chí Minh dưới sự giúp đỡ của 2 nhạc sĩ là Bảo Chấn và Quốc Bảo. 

Các album và sản phẩm âm nhạc của anh luôn được khán giả yêu mến , với rất nhiều ca khúc hit như : Ngày Mai Em Đi , Con Đường Màu Xanh, Cơn Đau Cuối Cùng , Ngày Mai Sẽ Khác , Vài Lần Đón Đưa , Sau Này Của Chúng Ta , Và Tôi Cũng Yêu Em…

## Nhận xét
Nhạc sĩ Quốc Bảo có lời nhận xét như sau về Lê Hiếu.

:*Giọng hát của Lê Hiếu là một giọng ca sạch sẽ hiếm hoi, nhẹ nhàng mà chất chứa những ưu phiền đằm sâu hiếm thấy ở một ca sĩ trẻ*.

## Album
Các album Lê Hiếu đã phát hành

# Lê Hiếu - Vol. 1 - Đêm Tan & Ngày Lên (2003)
# Lê Hiếu - Vol. 2 (2004)
# Lê Hiếu - Vol. 3 (2005)
# Lê Hiếu - Vol. 4 - Để Trọn Đời Thương Nhớ (2006)
# Lê Hiếu - Vol. 5 - Cơn Đau Cuối Cùng (2007)
# Lê Hiếu - Tình khúc Cho Em (2007)
# Lê Hiếu - Về Đây Em (2007)
# Lê Hiếu - Baby Let Me Go (2008)
# Lê Hiếu - Dạ Khúc Dương Cầm (2008)
# Lê Hiếu & Phương Vy - Mùa Thu Cho Em (2010)
# Lê Hiếu - Chỉ còn những kỷ niệm (tháng 5/2011)
# Lê Hiếu - Tôi Với Trời Bơ Vơ ( 2020)
# Lê Hiếu - Hết Yêu… Từ Bao Giờ ( EP/ 2024)

## Ca khúc thành công
*Ngày tình phôi pha.
*Ngày mai em đi (bản mix 2017 với Soobin Hoàng Sơn).
*Thủy chung.
*Có nhớ tình đầu.
*Phố mùa đông.
*Hãy yêu thật lòng.
*Cánh buồm đỏ thắm.
*Đợi em về.
*Cơn đau cuối cùng.
*Con đường màu xanh (với ca sĩ Lệ Quyên).
*Niệm khúc cuối.
*Như đã dấu yêu.
*Mình từng bên nhau.
*Anh muốn nói.
*Giữ anh đi.
*Ngày mai sẽ khác.
*Vài lần đón đưa.
*Sau này của chúng ta.
*Em về tinh khôi.

## Giải thưởng
#Huy chương vàng thi Giọng hát hay học sinh - sinh viên thành phố Hà Nội.
#Huy chương vàng Giọng hát hay các tỉnh đồng bằng Bắc Bộ.
#Huy chương Vàng cuộc thi Tiếng hát Học sinh sinh viên toàn quốc 2001.
#Top 10 ca sĩ được yêu thích nhất tại Làn Sóng Xanh 2007
#Bài hát được yêu thích của năm “Ngày Mai Em Đi” cùng Soobin Hoàng Sơn tại Zing Award

## Gia đình
Từ năm 2019, anh quyết định kết hôn với Trần Việt Thu Trang (sinh năm 1990). Sau khi kết hôn, từ đó đến nay anh vẫn sinh sống tại Thành phố Hồ Chí Minh.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Châtillon-sur-Thouet

**Châtillon-sur-Thouet** là một xã trong tỉnh Deux-Sèvres trong vùng Nouvelle-Aquitaine ở phía tây nước Pháp. Xã này có diện tích 16 km2. Xã nằm bên sông Thouet về phía bắc thị xã Parthenay.

## Tham khảo
* INSEE
Chanteloup, Deux-Sèvres

**Chanteloup** là một xã trong tỉnh Deux-Sèvres trong vùng Nouvelle-Aquitaine ở phía tây nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 235 mét trên mực nước biển.

Lâu đài Etrie tại Chanteloup được xây vào thế kỷ 17 bởi dòng họ Beauregard.

## Tham khảo
* INSEE
Cherveux

**Cherveux ** là một xã trong tỉnh Deux-Sèvres trong vùng Nouvelle-Aquitaine ở phía tây nước Pháp. Xã này có diện tích 22,2 km2.

## Tham khảo
* INSEE

## Liên kết ngoài
* Trang mạng không chính thức (tiếng Pháp)
* Lâu đài Cherveux (tiếng Pháp)
Naro-1

**Naro-1** hay **Korea Space Launch Vehicle** (viết tắt: KSLV-1) là tên lửa vũ trụ đầu tiên của Hàn Quốc do nước này cùng với Nga chế tạo, tên lửa thực hiện chuyến bay đầu tiên vào ngày 25 tháng 8 năm 2009.

## Phóng
Hỏa tiễn Naro, nặng 140 tấn, dựa theo kiểu mẫu của Nga, rời giàn phóng lúc 5 giờ chiều giờ địa phương ngày 25 tháng 8 năm 2009. Hàn Quốc đã thành công trong việc phóng hỏa tiễn của mình và đưa một vệ tinh vào không gian, sáu ngày sau khi trở ngại vào phút chót ngăn cản việc phóng lần trước. Tuy nhiên, vệ tinh này đã không vào đúng quỹ đạo. Các hình ảnh truyền hình cho thấy tầng đầu của hỏa tiễn Naro-1 đã tách rời khỏi tầng thứ nhì, chưa đầy năm phút sau khi rời giàn phóng lúc 5 giờ chiều. Các động cơ của tầng thứ nhì sau đó cũng khai hỏa và vệ tinh được tách ra thành công.

### Thất bại
Nhưng sau đó, trong cuộc họp báo được trực tiếp truyền hình từ trung tâm không gian Naro, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Không gian Hàn Quốc Lee Joo-jin nói vệ tinh đã không được đặt vào đúng quỹ đạo theo dự tính. Trung tâm không gian tìm cách liên lạc với vệ tinh vào sáng sớm ngày 26/8.

## Phản ứng
Phát ngôn viên cơ quan Không gian Nga Alexander Vorobiev, nói: *"... Cuộc phóng lần này chỉ thành công một phần. Tầng đầu của hỏa tiễn do các chuyên viên Nga vẽ kiểu đã hoạt động tốt đẹp. Chúng tôi chưa có tin tức gì thêm..."*. Lãnh đạo Kim Jong-il của Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên tuyên bố theo dõi kỹ lưỡng vụ phóng này để xem phản ứng của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc ra sao. Phía Bắc Triều Tiên cũng từng phóng một hỏa tiễn vào ngày 5/5/2009, nói là để đưa vệ tinh vào quỹ đạo. Nhưng hành động này đã bị Liên Hợp Quốc lên án vì đi ngược với nghị quyết thông qua năm 2006, theo đó cấm Bắc Triều Tiên phát triển kỹ thuật hỏa tiễn. Yang Moo-jin, một giáo sư chuyên ngành nghiên cứu về Bắc Triều Tiên, nói việc Hàn Quốc phóng hỏa tiễn hoàn toàn khác với Bắc Triều Tiên: *"Hàn Quốc hoàn toàn minh bạch về chương trình phát triển không gian của mình. Trong khi Bắc Triều Tiên thì lại khác hẳn"*.

## Chú thích

## Liên kết ngoài
* Dossier technique et photographique sur le KSLV-1
Quặng urani

**Quặng urani** là các tích tụ khoáng vật urani trong vỏ Trái Đất có thể thu hồi đem lại lợi nhuận. Urani là một trong những nguyên tố phổ biến trong vỏ Trái Đất hơn bạc gấp 40 lần và hơn vàng gấp 500 lần. Nó được tìm thấy hầu như ở khắp nơi trong đá, đất, sông và đại dương. Một thách thức đó là tìm kiếm những khu vực có đủ hàm lượng để có thể khai thác được.

Quặng urani phân bố trên tất cả các lục địa, các mỏ lớn nhất được phát hiện ở Úc, Kazakhstan, và Canada. Đến nay, các mỏ có chất lượng cao chỉ được tìm thấy trong vùng bồn trũng Athabasca của Canada.

Các mỏ urani thường được phân loại dựa trên đá chứa chúng, đặc điểm cấu trúc, và khoáng vật học. Sơ đồ phân loại được sử dụng rộng rãi nhất do Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) thành lập và chia các mỏ thành 15 nhóm.

## Urani

**Urani** là nguyên tố hóa học có tính phóng xạ có ánh kim loại, màu xám bạc, có ký hiệu **U** và số khối 92. Đồng vị phổ biến nhất của urani là <sup>238</sup>U và <sup>235</sup>U. Tất cả các đồng vị urani đều có tính phóng xạ và 235U có khả năng phân hạch. Urani, Thori, và Kali là các nguyên tố góp phần vào tham gia vào hoạt động phóng xạ tự nhiên trên Trái Đất.

Urani có khối lượng phân tử cao nhất trong các nguyên tố xuất hiện trong tự nhiên và đặc hơn chì khoảng 70%, nhưng kém hơn so với vàng hoặc tungsten. Nó luôn đi cùng với các nguyên tố khác. Cùng với tất cả các nguyên tố có khối lượng phân tử lớn hơn sắt, nó chỉ được tạo thành một cách tự nhiên trong các vụ nổ siêu tân tinh.

## Khoáng vật urani

Khoáng vật quặng nguyên sinh là uraninit (UO2) hay pitchblend (UO3, U2O5), thường được thu thập ở dạng U3O8(dạng ổn định nhất). Một dải các khoáng vật urani khác có thể được tìm thấy trong nhiều loại mỏ khác nhau bao gồm carnotit, davidit-brannerit-absit dạng urani titanat, và nhóm euxenit-fergusonit-samarskit.

Các khoáng vật urani thứ sinh khác khá phổ biến và được dùng là huỳnh quang như gummit, autunit (với calci), saleeit (magiê) và torbernit (với đồng); và urani hydrat silicat như coffinit, uranophan (với calci) và sklodowskit (magnesi).

## Phân loại
### Phân loại theo IAEA (1996)

Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) chi mỏ urani thành 15 nhóm theo môi trường đia chất, đặc điểm khoáng hóa và các nhóm này được xếp theo yếu tố kinh tế như sau:

# Mỏ liên quan đến bất chỉnh hợp
# Mỏ cát kết
# Mỏ cuội thạch anh
# Mỏ breccia hỗn hợp
# Mỏ dạng mạch
# Mỏ xâm nhập (Alaskites)
# Mỏ phosphorit
# Collapse breccia pipe deposits
# Mỏ núi lửa
# Mỏ trên mặt
# Mỏ biến chất trao đổi
# Mỏ biến chất
# Lignit
# Mỏ đá phiến sét đen
# Các kiểu mỏ khác

## Xem thêm
* Sinh khoáng
* Urani
* Danh sách các mỏ urani
* Khai thác mỏ urani
* Uranium depletion
* Chu trình nhiên liệu hạt nhân

## Tham khảo

## Đọc thêm

* 
* 
* 
*
Danh sách quốc gia sản xuất urani

Dưới đây là **danh sách các quốc gia [[urani|sản xuất urani]] năm 2008** chủ yếu theo số liệu của Cục Khảo sát Địa chất Anh tháng 7 năm 2008.

## Tham khảo
Hans Adolf Krebs

**Sir Hans Adolf Krebs** (25.8.1900 – 22.11.1981) là một thầy thuốc và nhà hóa sinh người Anh gốc Đức-Do Thái. Krebs nổi tiếng vì việc phát hiện ra 2 chu kỳ trao đổi chất quan trọng: chu trình urê và chu trình Krebs. Chu kỳ sau, loạt then chốt các phản ứng hóa học trong trao đổi chất, tạo ra năng lượng trong các tế bào, cũng được gọi là *"chu trình axít xitric"* đã mang lại cho ông giải Nobel Sinh lý và Y khoa năm 1953 (chung với Fritz Albert Lipmann).

## Tiểu sử
### Thời niên thiếu
Krebs sinh tại Hildesheim, Đức, con của Georg Krebs, một bác sĩ giải phẫu tai mũi họng và Alma Davidson. Ông học trung tiểu học ở Hildesheim, rồi học y học ở Đại học Göttingen và Đại học Freiburg từ 1918–1923. Ông đậu bằng tiến sĩ ở Đại học Hamburg năm 1925, sau đó nghiên cứu hóa học ở Berlin trong một năm, rồi trở thành phụ tá của Otto Warburg tại Viện Sinh học hoàng đế Wilhelm (*Kaiser Wilhelm Institute for Biology*) tới năm 1930.

### Sự nghiệp
Krebs gia nhập quân đội Đức năm 1932, và phục vụ ở sư đoàn bộ binh cơ giới hóa thứ 13 bất kể niềm tin Do Thái của mình. Krebs trở lại ngành y học lâm sàng ở bệnh viện thị xã Altona, (Hamburg) và sau đó ở bệnh xá của Đại học Freiburg, nơi ông nghiên cứu và phát hiện ra chu trình urê. Vì gốc gác Do Thái, ông bị cấm không được hành nghề y sĩ ở Đức, do đó ông đã di cư sang Anh năm 1933. Ông được mời tới làm việc trong phân khoa hóa sinh của Đại học Cambridge, dưới quyền của Sir Frederick Gowland Hopkins (1861–1947). Krebs trở thành giáo sư môn hóa sinh ở Đại học Sheffield năm 1945.

Lãnh vực nghiên cứu của Krebs là sự trao đổi chất trung gian. Ông đã phát hiện ra chu trình urê năm 1932, và chu trình Krebs năm 1937 ở Đại học Sheffield. Ông chuyển sang làm giáo sư hóa sinh ở Đại học Oxford năm 1954 và sau khi nghỉ hưu, ông vẫn tiếp tục làm việc ở Bệnh xá Radcliffe, Oxford cho tới khi từ trần.

## Giải thưởng và Vinh dự
Năm 1953 ông đoạt giải Nobel Sinh lý và Y khoa cho công trình phát hiện ra chu trình Krebs. Ngoài giải Nobel ông cũng đoạt giải Albert Lasker cho nghiên cứu Y học cơ bản, Huy chương Otto Warburg năm 1969 và Huy chương Copley. Ông được phong tước hầu năm 1958.
Ông từng là ủy viên giám đốc của Trinity College và cũng được bầu làm ủy viên giám đốc danh dự của Girton College, Đại học Cambridge năm 1979.

## Đời tư
Krebs kết hôn với Margaret Cicely Fieldhouse năm 1938. Họ có ba người con: hai con trai John Krebs (nay là nam tước Krebs, một nhà nghiên cứu chim và nghị sĩ Thượng Nghị viện Vương quốc Anh) và Paul, và con gái, Helen. Krebs qua đời ở Oxford, Anh năm 1981.

## Xem thêm
* Fritz Albert Lipmann

## Tham khảo

* 
* 
* 
* Sri Kantha, S: The question of nepotism in the award of Nobel prizes; a critique of the view of Hans Krebs. *Medical Hypotheses*, 1991; 34: 28-32.

## Liên kết ngoài
* Biography
* 1953 Nobel Prize in Physiology or Medicine
Amailloux

**Amailloux** là một xã ở tỉnh Deux-Sèvres trong vùng Nouvelle-Aquitaine phía tây nướcPháp. Xã này có diện tích 37 km2 và có cự ly khoảng 14&nbsp;km về phía tây bắc Parthenay.

## Tham khảo
*INSEE
Allonne, Deux-Sèvres

**Allonne** là một xã trong tỉnh Deux-Sèvres trong vùng Nouvelle-Aquitaine ở phía tây nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 145-234 mét trên mực nước biển. Xã này có khoảng cách 5 5&nbsp;km về phía đông nam Secondigny và 14&nbsp;km về phía tây nam Parthenay.

## Tham khảo
*INSEE
Aigonnay

**Aigonnay** là một xã ở tỉnh Deux-Sèvres trong vùng Nouvelle-Aquitaine phía tây nướcPháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 131 mét trên mực nước biển.

## Biến động dân số

## Tham khảo
*INSEE
Bát Đức

**Bát Đức** () là một thành phố thuộc Đào Viên huyện, Đài Loan. Đây là đơn vị hành chính có diện tích nhỏ nhất của thành phố Đào Viên.
Bát Đức nằm bên tuyến quốc lộ 2 (國道二號).

## Lịch sử
Thành phố Bát Đức () ban đầu được thành lập vào thời Đài Loan dưới sự cai trị của nhà Thanh. Trong suốt thời kỳ thuộc Nhật, nó được gọi là *Làng Hachitoku* (八塊庄).

Sau khi Nhật trao trả Đài Loan cho Trung Hoa Dân Quốc, khu vực này đổi thành hương và được đặt tên là **Hương Bát Đức** vào năm 1946. Năm 1995, nó được nâng cấp thành huyện hạt thị đặt tên là **Thành phố Bát Đức** (). Vào ngày 25 tháng 12 năm 2014, nó được đổi thành **Khu Bát Đức**.

## Địa lý
Diện tích: 
Dân số: 193.236 người (tính đến tháng 1 năm 2017).

Bát Đức nằm ở đông bắc huyện, bắc giáp Đào Viên, đông giáp Oanh Ca, Tân Bắc, tây giáp Trung Lịch, tây nam giáp Bình Trấn, nam giáp Đại Khê, Đào Viên.

## Liên kết ngoài
* 
*  

## Tham khảo
Dương Mai, Đào Viên

**Dương Mai** () là một khu ở phía nam Đào Viên của Đài Loan. Cư dân ở đây là người Khách Gia.

## Lịch sử
Thành phố Dương Mai được thành lập vào thời Đài Loan dưới sự cai trị của nhà Thanh. Trong suốt thời kỳ thuộc Nhật, vào năm 1920 nó được gọi là . Dưới thời Trung Hoa Dân Quốc, hương trước đây được nâng cấp thành huyện hạt thị sau khi dân số vượt 150.000 người. Vào ngày 25 tháng 12 năm 2014, nó được nâng cấp thành khu.

## Địa lý
Dương Mai là một trong ba thị trấn lớn nhất ở Đào Viên. Trung tâm thị trấn này cách bờ biển tây Đài Loan 40 phút xe hơi. Phía bắc là thành phố Bình Trấn; phía nam là huyện Tân Trúc, phía đông là hương Long Đàm, Đào Viên. Ở đây có nhiều cây dương mai khi dân Trung Quốc di cư đến đây nên họ đã đặt tên địa phương này là Dương Mai. 
* Diện tích: 
* Dân số: 161.301 người (tháng 1 năm 2016).

## Tham khảo
Higashimurayama, Tokyo

**Higashimurayama** (tiếng Nhật: 東村山市) là một thành phố thuộc ngoại ô Tokyo, Nhật Bản.

Đến năm 2010, thành phố có dân số ước tính là 150.556 và mật độ dân số là 8.770 người/km². Tổng diện tích là 17,17&nbsp;km².

## Lịch sử
Ngày 1 Tháng 4, 1889, với việc thành lập các hệ thống đô thị, một số làng sáp nhập để hình thành làng Higashimurayama (Higashimurayama-mura). Ngày 1 Tháng 4 năm 1942, nó đã trở thành thị xã Higashimurayama (Higashimurayama-machi), vào ngày 1 tháng 4 năm 1964, nó đã trở thành một thành phố.
Hachikokuyama là công viên trong Higashimurayama.

## Giáo dục
Các trường trung học công lập trong thành phố:
* Trường trung học Higashimurayama http://www.higashimurayama-h.metro.tokyo.jp/ 
* Trường trung học Tây Higashimurayamahttp://www.higashimurayamanishi-h.metro.tokyo.jp/ 

## Thành phố kết nghĩa
### Trong nước
* Kashiwazaki, năm 1996.

### Nước ngoài
*  Independence, Missouri, Mĩ, năm 1978.
*  Tô Châu, Trung Quốc, năm 2005.

## Tham khảo

* 
*
Chế Ma Nô Đà Nan

**Chế Ma Nô Đà Nan** (?-1407) là tướng nhà Trần và nhà Hồ trong lịch sử Việt Nam, nguyên gốc người Chiêm Thành. Ông tham gia cuộc chiến tranh Việt-Chiêm 1400-1407.

## Thân thế
Chế Ma Nô Đà Nan là con vua Chế Bồng Nga nước Chiêm Thành. Ông không được sử sách nhắc tới trong những cuộc bắc tiến tấn công Đại Việt của vua cha Chế Bồng Nga trong hơn 20 năm (1367-1390) mà chỉ xuất hiện từ thời điểm sau khi vua cha qua đời.

## Hàng Đại Việt
Cuối năm 1389, Chế Bồng Nga mang quân sang đánh Đại Việt lần thứ 7. Đang đà thắng lợi, vua Chiêm bị nội phản sang chỉ điểm cho tướng nhà Trần là Trần Khát Chân biết chỗ trú ngụ nên thuyền vua Chiêm bị trúng đạn và vua Chiêm tử trận (1390).

Tướng Chiêm là La Ngai thu quân về nước và giành lấy ngôi vua Chiêm. Chế Ma Nô Đà Nan cùng em là Chế Sơn Na yếu thế phải chạy sang đầu hàng Đại Việt. Nhà Trần phong cho Chế Na Mô Đà Nan làm Hiệu chính hầu và Chế Sơn Na làm Á hầu.

## Trong chiến tranh Việt-Chiêm
Năm 1400, Hồ Quý Ly giành ngôi nhà Trần, lập ra nhà Hồ. Năm 1402, nhà Hồ mang quân đi đánh Chiêm Thành lần thứ hai. Quân Chiêm thua trận, vua Chiêm mới là Ba Đích Lại (con La Ngai) sợ hãi, phải chấp nhận yêu sách của nhà Hồ, chuyển dân về phía nam và nộp đất Chiêm Động, Cổ Lũy.

Cùng việc phong Nguyễn Cảnh Chân làm An phủ sứ lộ Thăng Hoa, nhà Hồ cho Chế Ma Nô Đà Nan làm Cổ Lũy huyện thượng hầu, trấn giữ châu Tư và châu Nghĩa, chiêu dụ người Chiêm để chuẩn bị thực hiện cuộc nam tiến tiếp theo.

Cuối năm 1406, nhà Minh sang đánh nhà Hồ. Sau một số trận kháng cự, sang năm 1407, nhà Hồ thất thế phải chạy vào nam. Bị quân Minh đuổi gấp, Hồ Quý Ly bèn viết thư cho trấn thủ Hoàng Hối Khanh, sai lấy dân Việt mới đến khẩn hoang ở Thăng Hoa và dân bản địa cũ làm quân "cần vương", lại phong cho Chế Ma Nô Đà Nan làm *Thăng Hoa quận vương* để vỗ về dân Chiêm tại đây.

Vua Chiêm là Ba Đích Lại nhân lúc Đại Ngu bị quân Minh đánh bèn mang quân bắc tiến để chiếm lại đất cũ của Chiêm Thành. Dân bản địa thấy quân Chiêm kéo ra, sợ hãi tan rã bỏ chạy ra bắc. Hoàng Hối Khanh không chống cự nổi, cùng các tướng Đặng Tất, Nguyễn Lỗ bỏ Tư Nghĩa rút về Hóa châu. Chế Ma Nô Đà Nan ở Tư Nghĩa một mình chống lại quân Chiêm Thành nhưng không có trợ lực. Do cô thế, ông bị quân Chiêm giết chết. Quân Chiêm chiếm lại châu Tư, Nghĩa, tức là đất Cổ Lũy trước đây.

## Xem thêm
* Chiến tranh Việt-Chiêm 1367-1396
* Chiến tranh Việt-Chiêm 1400-1407
* Chiến tranh Minh-Đại Ngu
* Hoàng Hối Khanh
* Đặng Tất

## Tham khảo
* Viện Sử học (2007), *Lịch sử Việt Nam, tập 3*, Nhà xuất bản Khoa học xã hội
* Đại Việt sử ký toàn thư
* Khâm định Việt sử Thông giám Cương mục
* Đặng Huy Phúc (2005), *Đặng Tất - Đặng Dung*, Nhà xuất bản Trẻ

## Chú thích
Lò phản ứng hạt nhân thế hệ 3

**Lò phản ứng hạt nhân thế hệ 3** là sự cải tiến từ các lò phản ứng hạt nhân thế hệ 2. Các cải tiến bao gồm nâng cao công nghệ nhiên liệu, tăng hiệu quả sử dụng nhiệt, hệ thống an toàn thụ động và thiết kế được tiêu chuẩn hóa nhằm bảo trì và giảm chi phí vốn.

Các cải tiến về công nghệ hạt nhân sẽ kéo dài tuổi thọ của lò phản ứng (theo thiết kế vận hành trong 60 năm, có thể vận hành trên 120 năm trước khi hoàn tất việc sửa chữa hoàn toàn và thay thế reactor pressure vessel) so với lò phản ứng thế hệ 2 đang được sử dụng (thiết kế 40 năm và có thể kéo dài đến trên 80 năm trước khi sửa chữa hoàn toàn và thay thế RPV). Xa hơn nữa, Tần suất phá hủy lõi đối với các lò phản ứng loại này thường trong khoảng 1 lần phá hủy lõi trong mỗi 15-20 triệu năm vận hành (6e-7 phá hủy lõi/lò phản ứng đối với loại EPR) và 1 lần phá hủy lõi cứ mỗi 300-350 triệu năm vận hành (3e-8 phá hủy lõi/lò phản ứng/năm đối với lò ESBWR). Các lò phản ứng thế hệ 2 được biết là có tần suất phá hủy lõi là 100.000 năm vận hành (1e-5 phá hủy lõi/năm đối với loại BWR/4).

Các lò phản ứng hạt nhân thế hệ 3 đầu tiên đã được xây dựng ở Nhật Bản, trong khi đó số còn lại đã được chấp thuận xây dựng ở châu Âu.

## Các lò phản ứng thế hệ 3
* Lò phản ứng nước nhẹ hơi nước cải tiến (ABWR) - A GE thiết kế ở Nhật Bản năm 1996.
* Lò phản ứng nước nhẹ gia áp cải tiến (APWR) - do Mitsubishi Heavy Industries phát triển

## Các lò phản ứng thế hệ 3+
Các thiết kế thế hệ 3+ đã có nhiều cải tiến đáng kể về mặt an toàn và tính kinh tế so với các lò phản ứng thế hệ 3 được cấp phép bởi NRC trong thập niên 1990.
* Lò phản ứng CANDU cải tiến (ACR)
* AP1000 - dựa trên AP600 đã cải tiến tăng năng lượng đầu ra
* Lò phản ứng áp lực châu Âu (EPR) - một bản cải tiến của các lò phản ứng Framatome N4 và Siemens Power Generation Division KONVOI.
* Economic Simplified Boiling Water Reactor (ESBWR) - dựa trên ABWR
* APR-1400 - một bản nâng cấp theo mẫu PWR từ hệ thống Mỹ 80+ là mẫu cơ bản cho loại lò phản ứng thế hệ tiếp theo của Hàn Quốc hay KNGR http://world-nuclear.org/info/default.aspx?id=528 
* mPower - Lò phản ứng nước nhẹ cải tiến do Babcock and Wilcox phát triển.
## Xem thêm
* Lò phản ứng hạt nhân thế hệ 2.
* Lò phản ứng hạt nhân thế hệ 4.
* Danh sách các kiểu lò phản ứng hạt nhân.

## Chú thích

 
## Liên kết ngoài
* Nuclear Reactors Knowledge Base, IAEA
* Advanced Nuclear Power Reactors , World Nuclear Association, tháng 5 năm 2008
Lò phản ứng hạt nhân thế hệ 2

**Lò phản ứng hạt nhân thế hệ 2** là một kiểu thiết kế lò phản ứng hạt nhân, và thuộc nhóm lò phản ứng thương mại được xây dựng cho đến cuối thập niên 1990. Lò phản ứng thế hệ 2 nguyên mẫu bao gồm PWR, BWR, CANDU, AGR, và VVER.

Các lò này khác với các lò phản ứng thế hệ 1, như các lò phản ứng năng lượng và kiểu trước đó, như Shippingport, Magnox, Fermi 1, và Dresden.

Trên cả thế giới hiện có 440 lò thế hệ hai có tổng công suất đạt 370 Gigawatt.

## Xem thêm

* Lò phản ứng hạt nhân thế hệ 3.
* Lò phản ứng hạt nhân thế hệ 4.
* Danh sách các loại lò phản ứng hạt nhân.

## Chú thích

 
## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Nuclear Reactors Knowledge Base at IAEA
* Gen IV at US DOE 
* World Nuclear Association