open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Thú ăn kiến

**Thú ăn kiến** là loài thú thuộc bộ Thú thiếu răng chỉ sống trong các khu rừng ở Nam Mĩ. Chúng có bộ lông dài và rậm, lưỡi mảnh, có thể thè ra ngoài để bắt kiến và mồi. Chân trước của chúng có móng lớn để phá ổ kiến mối và để tự vệ.

## Phân loài
**Bộ Pilosa**
* Phân bộ Vermilingua (Thú ăn kiến)
** Họ Cyclopedidae
*** Silky Anteater, *Cyclopes didactylus*
** Họ Myrmecophagidae
*** Giant Anteater, *Myrmecophaga tridactyla*
*** Northern Tamandua, *Tamandua mexicana*
*** Southern Tamandua, *Tamandua tetradactyla*

## Phân bố
Thú ăn kiến sống tập trung ở Nam Mỹ và Trung Mỹ, quanh các đầm lầy thấp, dọc bờ sông.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*The Online Anteater: information, images, fun facts, and other stuff about the giant anteater 
*Giant anteater photo and natural history
*Giant Anteater - links
Tép

**Tép** có thể dùng để chỉ:
*Tập hợp của nhiều Cá nhỏ hỗn tạp (theo cách gọi của các địa phương: Hà Nội, Hà Tây, Bắc Ninh, Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Hưng Yên...), gồm: cá đòng đong, cân cấn, cá bống nhỏ, thậm chí là chép, trắm, cá rô còn nhỏ lẫn lộn....... - nghĩa là mớ cá tạp chủng toàn những con cá bé nhỏ.
***[[Tép riu]]**, hay **tép đồng**, **tép gạo**, **tép ngô** (địa phương: Hải Dương, Nam Định, Thái Bình, Thanh Hóa và một vài nơi ở miền Trung...), **tép riu** (hay còn gọi **tép muỗi**, **tép mòng**, **tép rong**) danh pháp *Caridina flavilineata* ở miền Nam thuộc chi tôm nhỏ khoảng 30–50&nbsp;mm, thuộc phân bộ Pleocyemata, bộ Giáp xác mười chân, có màu xanh nhạt hoặc trắng, trong suốt; sống ở môi trường nước ngọt như ao, mương, ruộng lúa... Các tên gọi trên đây đa dạng tùy thuộc vào từng địa phương cũng như đặc điểm của tép. Tép riu có phân bố rộng, sống được 200-210 ngày, tép cái sinh sản 3 lần trong đời. Đây là thực phẩm bình dân, được dùng khi còn tươi như rang xóc muối với mỡ nước, có thể thêm khế, lá chanh..; cũng được phơi khô hoặc dùng làm mắm tép.
***[[Ruốc (động vật)|Tép moi]]** hay **tép biển**, **ruốc** thuộc phân bộ Dendrobranchiata, bộ Giáp xác mười chân, có kích cỡ nhỏ chỉ khoảng 10–40&nbsp;mm, sống ở môi trường nước lợ và ven biển; thường được chế biến tươi hoặc làm mắm ruốc và mắm tôm.
***Tép bầu**, **[[tép bạc]]**, **tép bạc đất**, **tép đất**,... (cũng được gọi là tôm thay vì tép) là tên gọi một vài loài tôm có kích cỡ lớn hơn hai loại trên, thuộc phân bộ Dendrobranchiata; thường được dùng làm nhân bánh xèo, nấu canh chua, rim với nước cốt dừa, làm chà bông...
*Tên của một chất của bộ bài Tây: Tép (chất).
Quản lý khóa

Trong mật mã học, **quản lý khóa** bao gồm tất các hoạt động liên quan tới việc tạo ra, trao đổi, lưu trữ, bảo vệ, xác nhận và thay thế khóa.

**Quản lý khóa** có vai trò cực kỳ quan trọng đối với an ninh của các hệ thống dựa trên mật mã. Trên thực tế đây cũng là khía cạnh khó thực hiện nhất trong các hệ thống mật mã vì nó liên quan tới rất nhiều yếu tố: từ chính sách hệ thống, đào tạo người dùng tới cách thức trao đổi thông tin giữa các tổ chức và người dùng.

Rất nhiều yếu tố quan trọng góp phần trong việc quản lý khóa thành công lại không thuộc về phạm vi của mật mã học mà lại thuộc về lĩnh vực quản lý. Chính điều này lại làm cho việc thực hiện thành công chính sách quản lý khóa thêm phức tạp. Cũng vì nguyên nhân này mà phần lớn các tấn công vào các hệ thống mật mã là nhằm vào cách thức quản lý khóa hơn là tấn công vào các kỹ thuật mật mã.

## Xem thêm
* Hệ thống quản lý khóa EKMS của NSA

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* *Khuyến nghị về quản lý khóa - Phần 1: Tổng quan,* NIST Special Publication 800-57
* *Recommendation for Key Management — Part 1: general,* NIST Special Publication 800-57
* NIST ''Cryptographic Toolkit''
Q* ''The IEEE Security in Storage Working Group (SISWG) that is creating the P1619.3 standard for Key Management''
* '' American National Standards Institute'' - ANSI X9.24, Retail Financial Services Symmetric Key Management
* ''The OASIS Key Management Interoperability Protocol (KMIP) Technical Committee ''
* ''The OASIS Enterprise Key Management Infrastructure (EKMI)Technical Committee ''
* "Key Management with a Powerful Keystore"
* "Intelligent Key Management System - KeyGuard | Senergy Intellution"
* IBM Security Key Lifecycle Manager, SKLM
* NeoKeyManager - Hancom Intelligence Inc.
* KMS Key
Phân thứ bộ Không càng

**Phân thứ bộ Không càng** (danh pháp khoa học: ***Achelata***) là một thứ bộ trong bộ Decapoda bò trượt. Nó bao gồm tôm rồng (Palinuridae), tôm vồ hay bề bề (Scyllaridae) và tôm hùm lông (Synaxidae, đôi khi được đưa vào trong họ Palinuridae). Danh pháp khoa học "Achelata" có nguồn gốc từ một thực tế là tất cả các thành viên của nhóm này đều không có càng, là cơ quan tìm thấy ở gần như mọi loài giáp xác mười chân khác (từ tiếng Hy Lạp *a* = không, *chela* = càng, vuốt). Chúng được kết hợp tiếp bởi sự mở rộng lớn của các râu, bởi dạng *Phyllosoma* đặc biệt của ấu trùng, và bởi một số các đặc trưng khác.
## Phân loại
;Phân thứ bộ Không càng
*Siêu họ Eryonoidea
**Họ Eryonidae
**Họ Polychelidae
*Siêu họ Palinuroidea
**Họ Palinuridae
**Họ Scyllaridae
**Họ Synaxidae
*Siêu họ chưa gán.

## Hình ảnh

Tập tin:Europ Languste.jpg
Tập tin:Haeckel Phyllosoma.jpg
Tập tin:Scyllarides latus.jpg


## Tham khảo

*Scholtz G. & S. Richter, 1995. Phylogenetic systematics of the reptantian Decapoda (Crustacea, Malacostraca). Zool. J. Linn. Soc., 113: 289-328.
Họ Tôm he

**Họ Tôm he** (***Penaeidae***) là một họ tôm mang cành (Dendrobranchiata). Họ này chứa nhiều loài tôm có tầm quan trọng kinh tế, chẳng hạn như tôm sú (*Penaeus monodon*), tôm thẻ chân trắng (*Litopenaeus vannamei*), tôm thẻ trắng Đại Tây Dương (*Penaeus setiferus*) và tôm he Ấn Độ (*Fenneropenaeus indicus*). Xem thêm Chăn nuôi tôm để có thêm thông tin về việc chăn nuôi các loại tôm sú hay tôm thẻ.

Các giác quan tương tự như các đường bên [của cá] trên các râu được thông báo là tồn tại ở một vài loài tôm trong họ Penaeidae.

Ở mức 200&nbsp;m/s là vận tốc truyền dẫn xung liên thần kinh myelin của các loài tôm he và nó là một kỷ lục thế giới trong truyền dẫn xung thần kinh ở động vật, bao gồm cả động vạt có xương sống.
## Các chi
**[[Artemesia]]*
**[[Atypopenaeus]]*
**[[Farfantepenaeus]]*
**[[Fenneropenaeus]]*: Tôm bạc thẻ, tôm nương
**[[Funchalia]]*
**[[Heteropenaeus]]*
**[[Litopenaeus]]*
**[[Macropetasma]]*
**[[Marsupenaeus]]*: Tôm vằn
**[[Megokris]]*
**[[Melicertus]]*: Tôm gân
**[[Metapenaeopsis]]*: Tôm vỏ đỏ
**[[Metapenaeus]]*: Tôm rảo
**[[Miyadiella]]*: Tôm he mắt dài
**[[Parapenaeopsis]]*: Tôm sắt
**[[Parapenaeus]]*: Tôm he giả
**[[Pelagopenaeus]]*
**[[Penaeopsis]]*
**[[Chi Tôm he|Penaeus]]*: Tôm he, tôm thẻ, tôm sú
**[[Protrachypene]]*
**[[Rimapenaeus]]*
**[[Tanypenaeus]]*
**[[Trachypenaeopsis]]*: Tôm đanh
**[[Trachypenaeus]]*
**[[Trachysalambria]]*
**[[Xiphopenaeus]]*
## Hình ảnh

Tập tin:Penaeus monodon.jpg
Tập tin:Langostinos-rafax.JPG
Tập tin:OBSIBLUE-crevette-bleue.jpg
Tập tin:Penaeidae - Longichela.JPG


## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Nguyên tố quỹ đạo d

**Các nguyên tố có quỹ đạo d** của bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học bao gồm các nguyên tố ở trạng thái tĩnh của nguyên tử (*atomic ground state*) thì electron có năng lượng cao nhất nằm ở một quỹ đạo d. Các nguyên tố quỹ đạo d thường được gọi là *[[kim loại chuyển tiếp]]*. Tất cả các nguyên tố này đều là các kim loại cứng có tỷ trọng cao, đa số chúng nóng chảy trên 1000&nbsp;°C.

## Tham khảo
Tối huệ quốc

**Tối huệ quốc** (*Most Favoured Nation*, viết tắt là MFN) là một trong những quy chế pháp lý quan trọng trong thương mại quốc tế hiện đại. Quy chế này được coi là một trong những nguyên tắc nền tảng của hệ thống thương mại đa phương của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).

## Thuật ngữ
Thuật ngữ "đãi ngộ Tối huệ quốc" được ra đời vào cuối thế kỷ 19 trong thực tiễn thương mại của Hoa Kỳ. Vào thời điểm đó, Mỹ đã đưa ra chế độ Tối huệ quốc trong các hiệp định song phương như cơ sở để xúc tiến thương mại với một số đối tác châu Âu có quan hệ thương mại mật thiết với mình (ví dụ: Pháp, Hà Lan). Đãi ngộ Tối huệ quốc vào thời điểm ra đời chỉ mang ý nghĩa của chế độ thương mại thuận lợi nhất mà quốc gia sở tại có thể dành cho hàng hoá nhập khẩu đối tác thương mại của mình. Quy chế này mang tính chất có đi có lại. Nói cách khác đó là "chế độ đối xử bình đẳng giữa những thực thể được ưu đãi". Tuy nhiên, trong bối cảnh thương mại hiện đại, quy chế Tối huệ quốc mang ý nghĩa chuẩn mực của sự đối xử ưu đãi mà một quốc gia phải dành cho các đối tác thương mại của mình.

## Nội dung
Chế độ tối huệ quốc đòi hỏi một quốc gia phải bảo đảm dành cho tất cả các quốc gia đối tác một chế độ ưu đãi thương mại thuận lợi như nhau. Cụ thể là trong các điều ước quốc tế về thương mại cũng như luật thương mại quốc gia, đãi ngộ tối huệ quốc thường được thể hiện dưới dạng quy định cho *các sản phẩm hàng hoá dịch vụ có xuất xứ từ một quốc gia đối tác được hưởng chế độ thương mại "không kém ưu đãi hơn chế độ ưu đãi nhất" mà quốc gia sở tại dành cho các những sản phẩm hàng hoá dịch vụ tương tự của bất kỳ quốc gia nào khác*. Chế độ đối huệ quốc về bản chất không phải là việc ưu đãi của một quốc gia chủ nhà với từng quốc gia được hưởng chế độ này mà nó chỉ về sự ưu đãi tương tự, giống nhau giữa các quốc gia trong mối liên hệ với quốc gia chủ nhà.

## Ý nghĩa
Với sự tồn tại của chế độ đãi ngộ tối huệ quốc, các quốc gia sẽ được bảo đảm rằng quốc gia đối tác thương mại của mình sẽ không dành cho quốc gia khác chế độ thương mại ưu đãi hơn, qua đó triệt tiêu lợi thế cạnh tranh tự nhiên của họ đối với sản phẩm hàng hoá dịch vụ cụ thể trong cạnh tranh với các quốc gia liên quan đó. Ngoài ra, Tối Huệ Quốc còn là một trong 7 nguyên tắc cơ bản (Việt Nam công nhận 7 nguyên tắc tuy nhiên một số nước công nhận 9, v.v...) của luật quốc tế hiện đại. Do vậy, nguyên tắc này không chỉ được áp dụng trong lĩnh vực thương mại mà còn trong một số lĩnh vực khác.

## Xem thêm
* Nguyên tắc đối xử quốc gia
* Tổ chức thương mại thế giới

## Tham khảo
Wellington

**Wellington** () (tên ) là thủ đô và đô thị đông dân thứ nhì của New Zealand, với 405.000 cư dân. Nó nằm ở mũi tây nam của đảo bắc, giữa eo biển Cook và dãy Rimutaka. Wellington là vùng dân cư lớn tại nam đảo Bắc và là trung tâm hành chính của vùng Wellington. Do là thủ đô quốc gia, trụ sở Nghị viện, Tòa án Tối cao và nhiều tổ chức quốc gia được đặt tại đây.

Đô thị Wellington gồm bốn thành phố: Thành phố Wellington, nằm trên bán đảo giữa eo biển Cook và cảng Wellington, chiếm một nữa dân số; Porirua nằm cạnh cảng Porirua ở phía bắc đảng chú ý vì những cộng đồng người Māori và người đảo Thái Bình Dương lớn; Hạ Hutt và Thượng Hutt là những vùng ngoại ô nằm ở phía đông bắc, được gọi chung là Thung lũng Hutt.

Dù nhỏ hơn Auckland, Wellington thường được xem là thủ đô văn hóa New Zealand. Nơi đây có Kho văn kiện quốc gia, Bảo tàng Nghệ thuật quốc gia, Thư viện quốc gia, Bảo tàng New Zealand Te Papa Tongarewa, nhiều rạp chiếu và hai đại học. Wellington có nhiều kiến trúc nổi bật, như Tòa nhà chính phủ cũ - một trong những tòa nhà gỗ lớn nhất thế giới - cũng như tòa Beehive. Văn hóa cà phê Wellington được thế giới biết tới, với một số lượng lớn tiệm cà phê ở khắp nơi. Đây cũng là trung tâm của nền công nghiệp điện ảnh và hiệu ứng tại New Zealand, và cũng dần trở thành một tụ điểm của nền công nghệ thông tin.

## Khí hậu




## Thành phố kết nghĩa
Wellington kết nghĩa với:

*  Sydney, Úc (1983)
*  Hạ Môn, Trung Quốc (1987)
*  Hà Nội, Việt Nam (1993)
*  Sakai, Nhật Bản (1994)
*  Bắc Kinh, Trung Quốc (2006)
*  Canberra, Úc (2016)
Trong lịch sử, thành phố cũng có quan hệ với Chania (Hy Lạp), Harrogate (Anh) và Çanakkale (Thổ Nhĩ Kỳ).

## Xem thêm

* Auckland
* Danh sách người đến từ Wellington

## Tham khảo

## Đọc thêm

* 
* 
* 
* 
* 
* "Wellington City Annual Economic Profile 2013" , by Infometrics for Grow Wellington Ltd.

## Liên kết ngoài

* Greater Wellington Regional Council
* Official NZ Tourism website for Wellington
* Wellington City Council
* Wellington  in Te Ara the Encyclopedia of New Zealand
* Notes on a New Zealand City: Wellington
Victoria, British Columbia

Thành phố **Victoria** là thủ phủ của tỉnh bang British Columbia, Canada. Thành phố nằm trên mũi phía nam của đảo Vancouver ngoài khơi bờ biển Thái Bình Dương của Canada. Thành phố có dân số khoảng 78.000 dân bên trong vùng đô thị Victoria Mở rộng với dân số 330.000 người, vùng đô thị đông dân thứ 15 ở quốc gia này.
Victoria có cự ly khoảng  so với trung tâm Vancouver trên đất liền. Thành phố có cự ly  so với Seattle theo đường hàng không hay phà và  so với cảng Angeles, Washington theo phà qua eo biển Juan de Fuca.
Thành phố được đặt tên theo nữ hoàng Victoria của Anh.
## Lịch sử
Trước khi sự xuất hiện của thuyền trưởng James Cook vào cuối những năm 1700, khu vực tiểu bang Victoria là nơi cho cộng đồng của các dân tộc Coast Salish, bao gồm cả Songhees. Người Tây Ban Nha và Anh đã lên thăm dò của bờ biển phía tây bắc của Bắc Mỹ bắt đầu với các chuyến thăm của Juan Perez năm 1774 và của thuyền trưởng James Cook vào năm 1778 mặc dù khu vực Victoria của eo biển của Juan de Fuca không thâm nhập cho đến năm 1790. Thủy thủ Tây Ban Nha thăm Esquimalt Harbour (phía tây của Victoria thích hợp) vào năm 1790, năm 1791, và 1792.

Năm 1841, James Douglas được giao nhiệm vụ thiết lập một trạm buôn bán trên mũi phía nam của đảo Vancouver, theo đề nghị bởi Sir George Simpson là tiền đồn thương mại nên được xây dựng trong trường hợp Fort Vancouver rơi vào tay Hoa Kỳ (xem ranh giới tranh chấp Oregon). Douglas thành lập Fort Victoria, trên địa điểm ngày nay Victoria, British Columbia với dự đoán về kết quả của Hiệp ước Oregon năm 1846, mở rộng Bắc Mỹ Anh / Hoa Kỳ biên giới dọc theo vĩ tuyến 49 từ Rockies eo biển Georgia.
## Thành phố kết nghĩa
* Napier, New Zealand
* Tô Châu, Trung Quốc
* Khabarovsk, Nga
* Morioka, Nhật Bản
## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* www.city.victoria.bc.ca/
Hoàng Hạ (trống đồng)

**Hoàng Hạ** là một trong những chiếc trống đồng Đông Sơn có kích thước lớn, có nhiều hoa văn phong phú, hiện được lưu trữ tại Bảo tàng Lịch sử Việt Nam.

## Xuất xứ
Vào khoảng tháng 3 năm 1937, dân công đào mương dẫn nước xóm Nội, thôn làng Hoàng Hạ, huyện Phú Xuyên, tỉnh Hà Đông (Hà Nội ngày nay) đã tìm ra được trống này ở độ sâu 1,5 mét trong lòng đất.

## Tình trạng
Trống có đường kính mặt là 79 cm, chiều cao là 61,5 cm. Trống bị long mặt, rỉ gần khắp mặt và cả một phần thân trống.

## Hình dáng
Hoa văn trang trí, hình dáng và kích thước tương tự như trống Ngọc Lũ I.

## Hoa văn trang trí
### Hoa văn tại mặt trống

Chính giữa mặt trống có hình ngôi sao nổi 16 cánh, xen kẽ các cánh sao là những họa tiết trang trí kiểu lông công. Bao quanh ngôi sao là 15 vành hoa văn, gồm hai loại: hoa văn hình học và hình khắc người, động vật và vật.

Về hoa văn hình học, ngoài những hoa văn tương tự như hoa văn trên trống đồng Ngọc Lũ I như các chấm nhỏ thẳng hàng, chữ gãy nối tiếp, vòng tròn chấm giữa có tiếp tuyến song song, văn răng cưa,...còn có thêm vành hoa văn hình xoắn ốc và vòng tròn đồng tâm ở vành thứ 7 từ trong ra ngoài.

Về hình khắc người và động vật thì có vành hươu nai, chim bay xem kẽ. Vành số 9 của trống Hoàng Hạ chỉ có 14 con chim bay. Đó là những hình chim mỏ dài, đuôi và chân dài, có mào, không có những hình chim đứng ngậm mồi.

Rìa mặt trống có 30 lỗ nhỏ cách đều nhau, là dấu vết con kê trên khuôn đúc trống.

### Hoa văn ở thân trống

Bố cục trang trí và hình hoa văn giống như trống đồng Ngọc Lũ 1. Trên tang trống, ngoài các vành hoa văn hình học, cũng có hình 6 chiếc thuyền, xen giữa các thuyền là những hình chim có từ 2 đến bốn con. Về trang sức, tất cả thuyền trưởng cầm trống, vũ sĩ và người cầm lái đều đội mũ lông chim khá cao.

Trống có hai đôi quai kép trang trí văn bện thừng. Chân trống không có hoa văn.

## Ghi chú

## Tham khảo
**Những trống đồng Đông Sơn đã phát hiện ở Việt Nam*. Viện bảo tàng lịch sử Việt Nam, 1975.

## Xem thêm
*Trống Sông Đà

## Liên kết ngoài
Ailuropoda

***Ailuropoda*** là chi duy nhất trong phân họ gấu **Ailuropodinae**. Hiện tại chỉ còn duy nhất một loài còn tồn tại trong 5 loài của chi này là loài Gấu trúc lớn (*[[Ailuropoda melanoleuca]]*).

## Các loài
*†*[[Ailuropoda microta]]* Pei, 1962 (late Pliocene)
*†*[[Ailuropoda wulingshanensis]]* Wang et alii. 1982 (late Pliocene - early Pleistocene)
*†*[[Ailuropoda baconi]]* (Woodward 1915) (Pleistocene)
*†*[[Ailuropoda minor]]* Pei, 1962 (Pleistocene)
**[[Ailuropoda melanoleuca]]* (David, 1869)
***Ailuropoda melanoleuca melanoleuca* (David, 1869)
***Ailuropoda melanoleuca qinlingensis* Wan Q.H., Wu H. et Fang S.G., 2005

## Chú thích

## Tham khảo
*
Sông Đà (trống đồng)

**Trống đồng Sông Đà** là một trong những chiếc trống đồng Đông Sơn có kích thước lớn, có nhiều hoa văn phong phú, hiện được tàng trữ tại Bảo tàng Guimet nước Pháp. Trống này còn có tên là **trống Moulié**.

## Xuất xứ
 
Phó sứ Moulié tỉnh Hòa Bình đã lấy trống này từ nhà người vợ góa của viên quan lang người Mường vùng sông Đà thuộc tỉnh Hòa Bình. Năm 1889, trống được mang trưng bày tại cuộc đấu xảo quốc tế ở Paris và sau đó không được trở về Việt Nam nữa.

## Tình trạng

Trống còn tương đối nguyên vẹn, mặt và thân trống có nhiều vết sẹo, đường kính mặt là 78 cm, chiều cao là 61 cm.

## Hình dáng
Hoa văn trang trí, hình dáng và kích thước tương tự như trống Ngọc Lũ I và Hoàng Hạ.

## Hoa văn trang trí
### Hoa văn tại mặt trống

Chính giữa mặt trống có hình ngôi sao nổi 14 cánh, xem kẽ các cánh sao là những họa tiết trang trí kiểu lông công. Bao quanh ngôi sao là 15 vành hoa văn, gồm hai loại: hoa văn hình học và hình khắc người, động vật và vật.

Về hoa văn hình học, ngoài những hoa văn tương tự như hoa văn trên trống đồng Ngọc Lũ I như các chấm nhỏ thẳng hàng, chữ gãy nối tiếp, vòng tròn chấm giữa có tiếp tuyến song song, văn răng cưa,...còn có thêm một vành gồm hai đoạn hồi văn xen giữa với hai đoạn văn xoắn ốc hình quả trám kèm theo vòng tròn chấm giữa.

Vành 18 có hình chim, gồm 16 hình chim bay, giống với hình chim ở vành 9 của trống Hoàng Hạ và hai chim đứng.

### Hoa văn ở thân trống

Phía trên của tang trống có một băng hoa văn hình học gồm 6 vành: hai vành 1 và 6 là những đường chấm nhỏ, các vành 2 và 5 là văn răng cưa, hai vành 3, 4 là vòng tròn chấm giữa có tiếp tuyến.

Dưới băng hình học này là hình 6 chiếc thuyền, xen giữa các thuyền có hình một chim đứng. Đây là loại chim cổ cao, chân giống con chim hạc. Cứ hai chiếc thuyền thì lại có một con chim đứng. Mỗi thuyền đều có năm người, mũ trên đầu họ đều có hình đầu chim.

Bên dưới những chiếc thuyền này là một băng hoa văn hình học, gồm 3 vành: một vành hoa văn vòng tròn có chấm giữa nằm giữa hai đường chấm nhỏ.

Trống có hai đôi quai kép trang trí văn thừng. Chân trống không có trang trí.

## Chú thích

## Tham khảo
**Những trống đồng Đông Sơn đã phát hiện ở Việt Nam*. Viện bảo tàng lịch sử Việt Nam, 1975.

## Xem thêm
*Trống đồng
*Trống Khai Hóa
91 (số)

**91** (**chín mươi mốt**) là một số tự nhiên ngay sau 90 và ngay trước 92.

**91** cũng là con số được nhắc đến nổi tiếng với kênh VOV Giao thông tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh phát trên tần số FM 91 MHz

## Tham khảo
Đèo Bông Lau

**Đèo Bông Lau** hay **[[đèo Lũng Phầy]]** là đèo trên quốc lộ 4A đoạn giữa hai huyện Tràng Định tỉnh Lạng Sơn và Thạch An tỉnh Cao Bằng, Việt Nam.

Đèo Bông Lau ở gần bản Lũng Phầy xã Chí Minh huyện Tràng Định, thuộc vòng cung Đông Bắc ở vùng núi phía Bắc Việt Nam.

Đèo cách thị trấn Đông Khê cỡ 13&nbsp;km, cách thị trấn Thất Khê cỡ 12&nbsp;km.

## Lịch sử
Tại đây, trong Chiến tranh Đông Dương, vào cuối năm 1949, đã diễn ra nhiều trận đánh lịch sử giữa trung đoàn 174 (tức trung đoàn Cao Bắc Lạng, Quân đội Nhân dân Việt Nam) với quân Pháp.

## Văn hóa
Các sáng tác nghệ thuật về con đèo này:
*Năm 1947, nhạc sĩ Phạm Duy có bài hùng ca *Bông Lau rừng xanh pha máu*.
*Năm 1948, nhạc sĩ Đỗ Nhuận sáng tác bài hát *Đèo Bông Lau*.
*Năm 2004, họa sĩ Phan Kế An vẽ bức tranh sơn dầu *Đèo Bông Lau*.

## Chỉ dẫn
* Có thể do lỗi biên tập hoặc lỗi đánh máy mà trong "*Danh mục địa danh dân cư... Lạng Sơn*" đã ghi tên bản là "*thôn Lùng Phầy*".

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Họ Cá tầm

**Họ Cá tầm** (tên khoa học ***Acipenseridae***) là một họ cá vây tia trong bộ Acipenseriformes, bao gồm 25 loài cá trong các chi *[[Acipenser]]*, *[[Huso]]*, *[[Scaphirhynchus]]*, và *[[Pseudoscaphirhynchus]]*. Họ Cá tầm được xem là một nhóm "cá nguyên thủy" là các đặc điểm hình thái của chúng hầu như không đổi nếu so với các hóa thạch.

Cá tầm sống ở các con sông, hồ, đường bời biển vùng cận nhiệt đới, ôn đới và cận hàn đới, tại lục địa Á-Âu và Bắc Mỹ. Chúng có kích thước lớn 7–12 feet (2-3½ m) là thông thường, và vài loài có thể phát triển tới . Hầu hết là sinh vật đáy ngược sông để đẻ trứng trong vùng châu thổ và cửa sông.

## Phân loại
*Phân họ Acipenserinae
**Chi *[[Acipenser]]*: Cá tầm
*** *[[Acipenser baerii]]*
**** *[[Acipenser baerii baerii]]*: cá tầm Siberi
**** *[[Acipenser baerii baicalensis]]*: cá tầm Baikal
*** *[[Acipenser brevirostrum]]*: cá tầm mũi ngắn
*** *[[Acipenser dabryanus]]*: cá tầm Dương Tử
*** *[[Acipenser fulvescens]]*: cá tầm hồ
*** *[[Acipenser gueldenstaedtii]]*: cá tầm Nga
*** *[[Acipenser medirostris]]*: cá tầm xanh lục
*** *[[Acipenser mikadoi]]*: cá tầm Sakhalin
*** *[[Acipenser multiscutatus]]*: cá tầm Nhật Bản
*** *[[Acipenser naccarii]]*: cá tầm Adriatic
*** *[[Acipenser nudiventris]]*: cá tầm râu tua
*** *[[Acipenser oxyrinchus]]*
**** *[[Acipenser oxyrinchus desotoi]]*: cá tầm vịnh
**** *[[Acipenser oxyrinchus oxyrinchus]]*: cá tầm Đại Tây Dương
*** *[[Acipenser persicus]]*: cá tầm Ba Tư
*** *[[Acipenser ruthenus]]*: cá tầm nhỏ (cá tầm sông Danube)
*** *[[Acipenser schrenckii]]*: cá tầm sông Amur
*** *[[Acipenser sinensis]]*: cá tầm Trung Quốc
*** *[[Acipenser stellatus]]*: cá tầm sao
*** *[[Acipenser sturio]]*: cá tầm châu Âu (cá tầm Baltic)
*** *[[Acipenser transmontanus]]*: cá tầm trắng
**Chi *[[Huso]]*
*** *[[Huso huso]]*: cá tầm Beluga
*** *[[Huso dauricus]]*: cá tầm Kaluga
*Phân họ Scaphirhynchinae
**Chi *[[Scaphirhynchus]]*
*** *[[Scaphirhynchus albus]]*: cá tầm da vàng nhợt
*** *[[Scaphirhynchus platorynchus]]*: cá tầm mũi xẻng
*** *[[Scaphirhynchus suttkusi]]*: cá tầm Alabama
**Chi *[[Pseudosaphirhynchus]]*
*** *[[Pseudoscaphirhynchus hermanni]]*: cá tầm lùn
*** *[[Pseudoscaphirhynchus fedtschenkoi]]*: cá tầm Syr Darya
*** *[[Pseudoscaphirhynchus kaufmanni]]*: cá tầm Amu Darya
## Chú thích

## Tham khảo
* 
* 
* Họ Cá tầm tại FishBase Ed. Ranier Froese và Daniel Pauly. Phiên bản tháng 11 năm 2005. N.p.: FishBase, 2005.
Cá tầm Beluga

**Cá tầm Beluga** (danh pháp hai phần: ***Huso huso***) là một loài cá có hành vi ngược dòng sông để đẻ trứng trong họ Acipenseridae của bộ Acipenseriformes. Nó được tìm thấy chủ yếu trong lưu vực biển Caspi và biển Đen, đôi khi cũng tìm thấy ở biển Adriatic. Việc đánh bắt thái quá để lấy trứng cá có giá trị cao&mdash;được biết đến như là trứng cá tầm Beluga&mdash; đã dẫn đến nguy cơ đe dọa tuyệt chủng của loài này. Cá tầm Beluga có kích thước lớn, tối đa dài 6 mét (19&nbsp;ft), nhưng lớn khá chậm và muộn phát dục. Chúng có thể sống tới 150 năm. Số lượng của loài này đang suy giảm mạnh do đánh bắt thái quá hay đánh bắt trộm, điều này làm cho nhiều quốc gia thực hiện việc nghiêm cấm hoạt động thương mại các sản phẩm từ loài cá này.

IUCN phân loại cá tầm Beluga thuộc loại cực kỳ nguy cấp. Nó là loài được bảo vệ được liệt kê trong danh sách của phụ lục III của Công ước Bern và việc buôn bán sản phẩm từ nó bị cấm theo phụ lục II của CITES. Quần thể Địa Trung Hải được bảo vệ mạnh mẽ theo phụ lục II của công ước Bern này, trong đó người ta ngăn cấm bất kỳ việc đánh bắt quốc tế nào đối với chúng.

Cục cá và động vật hoang dã Hoa Kỳ đã cấm nhập khẩu trứng cá tầm Beluga và các sản phẩm khác từ loài cá này có nguồn gốc từ biển Caspi kể từ ngày 7 tháng 10 năm 2005.

## Chú thích

## Tham khảo
* 
*Sturgeon Specialist Group (1996) Huso huso. Danh sách các loài nguy cấp năm 2006 của IUCN. IUCN 2006. Truy cập ngày 11 tháng 5 năm 2006. Được liệt kê là đang nguy cấp (EN A2d v2.3)
*Huso huso (TSN 161084) . ITIS. Truy cập ngày 24 tháng 1 năm 2006.
*Phụ lục II của Công ước về bảo tồn động vật hoang dã châu Âu và môi trường sống tự nhiên . Sửa đổi ngày 1 tháng 3 năm 2002.
* "Huso huso". FishBase. Ed. Ranier Froese và Daniel Pauly. Phiên bản tháng 10 năm 2004. N.p.: FishBase, 2004.
*IUCN Sturgeon Specialist Group. "Huso huso" (ID 10269). Danh sách các loài nguy cấp năm 2004 của IUCN. N.p.: IUCN, 2004.
Khai Hóa (trống đồng)

**Trống đồng Khai Hóa** là một trong những chiếc trống đồng Đông Sơn khá nổi tiếng, có nhiều hoa văn phong phú và được tìm thấy khá nguyên vẹn. Hiện nay trống đang bị lưu lạc ở ngoài Việt Nam. Có tài liệu nói trống để ở Bảo tàng dân tộc học tại thủ đô Viên của Áo. Một giả thuyết khác nói trống ở Bảo tàng Mỹ thuật công nghiệp nước Áo. Việc miêu tả trống hiện nay được dựa vào tài liệu của nhà nghiên cứu người Áo là "F.Hê-gơ". Ông còn gọi trống này là **trống Bắc kỳ Gilet I** (đặt theo tên người chơi đồ cổ ở Hà Nội là Léopold Gilet).

## Xuất xứ
Trống này được phát hiện ở phủ Khai Hóa, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc, nguyên là của một viên tù trưởng người Mèo, trống được đưa từ phía Nam tỉnh Quý Châu tới.

## Tình trạng
Trống còn tương đối nguyên vẹn.

## Hình dáng
Trống có hình dáng cân đối, chân hơi choãi ra một chút, mặt trống hơi tràn ra ngoài tang trống tạo thành một đường gờ nối liền mặt và tang trống, giống như trống Sông Đà. Trống có đường kính 65 cm, cao 53&nbsp;cm.

Thân trống có 3 phần:
*phần trên phình ra gọi là tang, nối liền với mặt trống
*phần giữa thân trống hình trụ tròn thẳng đứng,
*phần chân hơi loe thành hình nón cụt.

Có hai chiếc quai kép gắn vào tang và phần giữa trống, được trang trí hình bện thừng.

## Hoa văn
Trông có hai loại hoa văn là hoa văn hình học và hoa văn người, động vật và đồ vật.

### Hoa văn tại mặt trống
Chính giữa mặt trống là hình ngôi sao nổi 12 cánh. Xen giữa các cánh sao là những họa tiết hình lông công.

Từ trong ra ngoài có tất cả 13 vành hoa văn đồng tâm bao bọc lấy nhau.

Về hoa văn hình học, 5 vành trong giống hệt như trống Sông Đà. Hoa văn xoắn ốc kép và vòng tròn đồng tâm có ở vành 9, gần gũi với hoa văn vành 7 trên mặt trống Hoàng Hạ. Vành 11 và 13 có văn răng cưa hình tam giác. Vành 12 gồm 4 đoạn hồi văn xen kẽ với 4 đoạn hoa văn hình quả trám xoắn ốc kèm theo vòng tròn chấm giữa

Về hình khắc người, động vật và vật gồm có: vành 10 là 18 hình chim bay, mỏ và đuôi dài, có mào. Vành 6 là những cảnh sinh hoạt tương tự như trống Sông Đà như: hai hình nhà sàn mái cong, hai hìnhh nhà cầu mùa, có những nhóm người múa, đặc biệt ở trống này có thêm người thổi khèn. Trên mỗi nóc nhà mái cong có một con vật hình chim. Trong nhà có hai người xoã tóc sau lưng, quay mặt vào nhau. Đáng chú ý là trong vành sinh hoạt này không có cảnh trai gái giã gạo.

Rìa mặt trống không có trang trí, có 24 dấu vết con kê để lại, đó là kết quả của quá trình đúc trống.

### Hoa văn ở thân trống
Phần trên cùng của tang trống là một băng hoa văn hình học, gồm các loại hoa văn: chấm nhỏ thẳng hàng, hình răng cưa, vòng tròn chấm giữa có tiếp tuyến. Có một vành hồi văn xen kẽ với văn hình quả trám xoắn ốc kèm theo vòng tròn chấm giữa như trên mặt trống.

Phía dưới cũng có hình 6 chiếc thuyền. Phần giữa thân trống có những băng hoa văn hình học, gồm có hoa văn vạch chéo song song, văn hình quả trám xoắn ốc kèm theo vòng tròn chấm giữa. Ngoài ra, các hình vũ sĩ cũng có tại các băng này.

Chân trống không có trang trí.

## Ghi chú

## Tham khảo
**Những trống đồng Đông Sơn đã phát hiện ở Việt Nam*. Viện bảo tàng lịch sử Việt Nam, 1975.

## Xem thêm
*Trống Miếu Môn
*Trống đồng

## Liên kết ngoài
*Trống đồng Việt Nam
Cá tầm Kaluga

**Cá tầm Kaluga** (danh pháp khoa học: ***Huso dauricus***) tiếng Trung gọi là **Cá hoàng** (鳇) là một loài cá ăn thịt có hành vi ngược dòng sông để đẻ trứng trong họ Acipenseridae của bộ Acipenseriformes. Nó được tìm thấy chủ yếu trong lưu vực sông Amur tới tận vùng thượng nguồn như Argun, Shinka, Onon; vùng nước lợ cửa sông ven biển Okhotsk và biển Nhật Bản, đôi khi cũng tìm thấy ở các hồ như hồ Orjol phía trên Nikolaevsk. Cũng được tìm thấy ở Ussuri và Sungari, Trung Quốc. Cá tầm Kaluga có kích thước lớn, tối đa dài 5,6 mét (18,3&nbsp;ft), thông thường nặng từ 150–400&nbsp;kg, tối đa nặng 1.000&nbsp;kg (Thông tin tại FishBase) nhưng lớn khá chậm và muộn phát dục. Chúng có thể sống tới 80 năm. Chúng thuộc loại cá sống ở tầng nước đáy. Môi trường sống: nước ngọt hay nước lợ, độ sâu từ 0 tới 50 m. Số lượng của loài này đang suy giảm mạnh do đánh bắt thái quá hay đánh bắt trộm. Khả năng phục hồi quần thể là chậm (ít nhất từ 14 đến 23 năm để tăng gấp đôi quần thể). Khu vực sinh sống: Vùng ôn đới bắc bán cầu, nhiệt độ trung bình 10-20&nbsp;°C, vĩ độ 43-55° Bắc. Có hai dạng thù hình sinh thái trong quần thể sinh sống ở vùng cửa sông, là dạng 'nước ngọt' và dạng 'nước lợ'. Lưng của chúng có màu từ xám-lục đến đen, bụng màu trắng.

Cá tầm Kaluga khi trưởng thành không đẻ trứng hàng năm nhưng ít nhất mỗi hai năm chúng đều đẻ trứng một lần. Khi tuổi tăng lên thì chu kỳ đẻ trứng cũng tăng thành 3, 4 hay nhiều năm hơn. Năm đầu tiên, thức ăn của chúng là các loài động vật không xương sống còn sau đó chúng chuyển sang ăn cá, ví dụ *Oncorhynchus keta*. Từ 4 đến 5 năm tuổi trở đi, chúng ăn các loại cá trưởng thành. Trứng cá tầm Kaluga là món ăn có giá trị thu được từ trứng của loài cá này. Hiện nay cá tầm Kaluga được IUCN liệt kê là loài nguy cấp từ ngày 1 tháng 8 năm 1996 (Số tham chiếu. 53964). Buôn bán quốc tế các sản phẩm từ cá tầm Kaluga bị nghiêm cấm (CITES II, từ ngày 1 tháng 4 năm 1998; CMS Phụ lục II).
## Chú thích

## Tham khảo
* 
*
*Huso dauricus (TSN 550557) . ITIS. Truy cập ngày 12 tháng 7 năm 2006.
* "Huso dauricus". FishBase. Truy cập ngày 12 tháng 7 năm 2006.

## Liên kết ngoài
*Website của chính quyền Khabarovsk Krai - Du lịch và giải trí - cá tầm Kaluga (có ảnh) 
*Viện bảo tàng kiến thức khu vực Khabarovsk (có ảnh)
*Bài báo từ tờ Tin tức Vladivostok về việc đánh bắt trộm cá tầm Kaluga
Card mạng

**Card mạng** (*network card*), hay **card giao tiếp mạng** (*Network Interface Card*), là một bản mạch cung cấp khả năng truyền thông mạng cho một máy tính. Nó còn được gọi là bộ thích nghi LAN (*LAN adapter*), được cắm trong một khe (*slot*) của bản mạch chính và cung cấp một giao tiếp kết nối đến môi trường mạng. Chủng loại card mạng phải phù hợp với môi trường truyền và giao thức được sử dụng trên mạng cục bộ.

Card mạng là thiết bị chịu trách nhiệm:
* Chuyển đổi các tín hiệu máy tính ra các tín hiệu trên phương tiện truyền dẫn và ngược lại.

## Các thành phần trong card mạng

* I/O Address: Địa chỉ bộ nhớ chính của máy tính, được dùng để trao đổi dữ liệu giữa máy tính với thiết bị (card mạng)
* Memory Address: Địa chỉ bộ nhớ chính của máy tính, là nơi bắt đầu vùng đệm dành cho các xử lý của card mạng
* DMA Channel: Cho phép thiết bị (card mạng) làm việc trực tiếp với bộ nhớ máy tính mà không cần thông qua CPU
* Boot PROM: Cho phép khởi động hệ thống và kết nối vào mạng
* MAC Address: Địa chỉ định danh duy nhất được IEEE cấp cho mỗi card mạng
* Đầu nối BNC: Nối card mạng với cáp qua đầu nối chữ T (10BASE2)
* Đầu nối RJ-45: Nối card mạng với cáp qua đầu nối RJ-45 (10BASE-T/100BASE-T)
* Đầu nối AUI: Nối card mạng với cáp (10BASE5)
* Khe cắm mở rộng: nơi cho phép gắn card mạng vào máy tính, có nhiều chuẩn: ISA, EISA, PCI, MCA,...
* IRQ (*Interrupt Request*): Chỉ số ngắt. Mỗi thiết bị trên máy tính, kể cả card mạng, đều được ấn định một chỉ số ngắt duy nhất để yêu cầu CPU phục vụ

Ví dụ:
:IRQ=0: system timer
:IRQ=4: COM1 và COM3
:IRQ=10: chưa ấn định

## Giao tiếp qua card mạng

Bộ thu phát (*transceiver*) chuyển đổi dữ liệu song song sang dữ liệu tuần tự và ngược lại.

Dữ liệu tuần tự có thể ở dạng: tín hiệu tương tự (*analog signal*), tín hiệu số (*digital signal*) hoặc tín hiệu quang (*light signal*).

Card mạng giao tiếp với mạng qua một cầu nối nối tiếp và với máy tính qua một cầu nối song song. Card mạng dùng một IRQ, một địa chỉ I/O và một không gian địa chỉ để làm việc với hệ điều hành.

## Trình điều khiển card mạng
Trình điều khiển card mạng (*driver*) là bộ phận phần mềm trung gian có nhiệm vụ giao tiếp giữa card mạng và máy tính. Khi một trình điều khiển card mạng được nạp, nó cần phải kết buộc với một chồng giao thức.

Phần mềm trình điều khiển cung cấp các chức năng ở tầng LLC.

## Các bước cơ bản cài đặt card mạng
Khi chọn một card mạng, cần phải xem xét các yếu tố sau:
* Các giao thức giao tiếp - Ethernet, Token Ring, hay FDDI...
* Đầu nối: Cáp xoắn, cáp đồng trục, không dây hay cáp quang
* Loại bus - PCI hay ISA

Các bước cơ bản cài đặt card mạng
* Gắn card mạng vào khe cắm mở rộng trên máy tính, thiết lập jumpers và các công tắc chuyển mạch DIP trên card mạng
* Cài đặt driver card mạng
* Định cấu hình card mạng để thiết bị này không tranh chấp với các thiết bị khác
* Kết buộc card mạng với một giao thức truyền thông
* Gắn dây cáp vào card mạng

## Tham khảo
Trừng phạt thân thể

**Trừng phạt thân thể** (*corporal punishment*) là các hành vi sử dụng vũ lực hay áp lực gây ra đau đớn về thể xác cho một cá nhân người nào đó nhưng không nhằm gây thương tích. Hành vi này được sử dụng như một hình thức kỷ luật, trừng phạt hoặc giáo dục. Tuy nhiên,dù được sử dụng rộng rãi nhưng nếu quá lạm dụng hoặc tiến hành dưới mức độ quá mức sẽ gây nguy hiểm, thậm chí nguy hiểm nghiêm trọng cho người bị phạt.

Trừng phạt thân thể từng được sử dụng nhiều trong quá khứ nhưng đã bị hạn chế nhiều trong giai đoạn gần đây vì các ảnh hưởng tiêu cực của việc lạm dụng quá mức các hình phạt thân thể. Nhiều hoạt động nhằm hạn chế hoặc chấm dứt các phương pháp trừng phạt thân thể, đặc biệt là trừng phạt thân thể trẻ em được tiến hành tại một số quốc gia để bảo vệ quyền trẻ em.

## Phân loại
### Theo phương pháp
#### Đánh đòn

Đánh đòn là hành động dùng tay hoặc các vật dụng như roi, gậy, dây da hay thắt lưng để đánh vào cơ thể của người bị phạt bằng một lực nhất định gây đau đớn. Mông là bộ phận thường được chọn để đánh vào vì có khả năng hồi phục nhanh và ít gây ảnh hưởng tới các bộ phận khác của cơ thể. Ngoài ra, đùi hay bắp chân cũng thường được chọn làm mục tiêu để đánh, một số bộ phận như lưng và vai cũng đôi khi được chọn để đánh. Hành vi đánh vào vùng nhạy cảm như đầu hay lòng bàn tay, bàn chân là hết sức nguy hiểm.

Đánh đòn là hình phạt thân thể phổ biến do tính đơn giản, dễ thực hiện, hiệu quả tức thời và đa dạng trong phương pháp tiến hành.
##### Dụng cụ
Các dụng cụ dùng đánh đòn một người thường gặp là: các loại roi (roi mây, roi da, roi ngựa), thước, dây da, hoặc các loại cây gỗ cứng hoặc dẻo. Hình dạng và tính chất sự đau đớn gây ra phụ thuộc tính chất của dụng cụ.

#### Khác
Các phương pháp khác ít gặp hơn cũng thường được sử dụng để phạt như:quỳ vỏ mít, véo tai, quỳ gối hay đừng dưới nắng,...

### Theo tính chất
Trừng phạt thân thể thường chia làm ba loại chính:
*Parental or domestic corporal punishment (Gia đình): thực hiện trong nội bộ gia đình (Ví dụ: Bố mẹ hay người bảo hộ đánh đòn con cái);
*School corporal punishment (Trường học): Trong các môi trường học tập (Ví dụ: Thầy cô đánh đòn học sinh, cấp trên đánh đòn quân lính,...);
*Judicial corporal punishment (Pháp luật):Tiến hành một cách chính thức dưới sự chỉ đạo của một chính quyền hay một người, cơ quan có thẩm quyền như một hình phạt cho một tội ác nào đó. (Ví dụ: Quan xử trượng hình (đánh đòn bằng trượng) một phạm nhân, một phạm nhân bị kết án đánh đòn bởi tòa án,...).Singapore và Brunei là hai nước tiêu biểu áp dụng công khai hình phạt đánh đòn bằng roi cho các phạm nhân của các nước này.

## Chú thích
Thạch cao

**Thạch cao** là khoáng vật trầm tích hay phong hóa rất mềm, với thành phần là muối calci sulfat ngậm 2 phân tử nước (CaSO4.2H2O). Tinh thể hạt, bột... khối lượng riêng 2,31-2,33 g/cm³.

## Sử dụng
Khoáng thạch cao (gypsum, CaSO4.2H2O) nung ở ~150&nbsp;°C nhận được "thạch cao khan":
:CaSO4·2H2O → CaSO4·0,5H2O (thạch cao khan) + 1,5H2O (dưới dạng hơi).

Thạch cao khan đem nghiền thành bột, nếu trộn bột này với nước thì thành vữa thạch cao. Đem vữa thạch cao ở trạng thái tươi đi đổ khuôn sau đó đợi ninh kết (sản phẩm thủy hóa lại là CaSO4.2H2O và một phần chưa thủy hóa vẫn là CaSO4.0,5H2O) thì nhận được vật liệu màu trắng có cường độ và độ ổn định nhất định (tên của dạng vật liệu cuối cùng nhận được này thường được gọi một cách đơn giản là "thạch cao" hay khuôn thạch cao).

Bột thạch cao khan được dùng trong công nghiệp xi măng, tấm thạch cao, gạch men, giấy, kỹ thuật đúc tượng, bó bột.

Nếu nung ở nhiệt độ cao hơn, phản ứng xảy ra:
:CaSO4·2H2O → CaSO4 + 2H2O.

Tuy nhiên CaSO4 không có giá trị sử dụng như CaSO4·0,5H2O.

## Tham khảo

## Xem thêm
* Vữa thạch cao
* Chất kết dính thủy lực
* Danh sách khoáng vật
## Liên kết ngoài
Columba Bush

**Columba Bush** (sinh ngày 17 tháng 8 năm 1953) là phu nhân Thống đốc thứ 43 tiểu bang Florida Jeb Bush, và là em dâu của Tổng thống thứ 43 của Hoa Kỳ George W. Bush. Columba Garnica Gallo chào đời ở León, Guanajuato, México, nơi cô lớn lên và học đến trung học. Ngày 23 tháng 1 năm 1974, Columba kết hôn với Jeb Bush, chàng trai người Mỹ cô gặp gỡ lần đầu tại Leon năm 1971 khi Bush tham gia một chương trình trao đổi sinh viên. Hai người có ba con: George P. Bush, Noelle Bush và Jeb Bush, Jr.

## Rắc rối với Hải quan
Ngày 24 tháng 7 năm 1999, Columba Bush bị cầm giữ tại Hải quan Hoa Kỳ ở Phi trường Quốc tế Hartsfield, Atlanta khi trở về từ Paris, Pháp. Trong bản khai hải quan Bush man khai rằng bà chỉ mua một lượng hàng hoá trị giá 500 USD. Khi nhân viên hải quan phát hiện hoá đơn mua hàng trong ví của Bush, bà từ chối cơ hội thay đổi lời khai. Sau khi nhân viên hải quan lục soát hành lý và tìm thấy số lượng hàng hoá ấy, Bush thú nhận rằng bà đã khai man vì không muốn chồng biết số tiền bà đã tiêu xài.

Theo luật liên bang, bà phải nộp phạt số tiền ngang bằng giá trị lượng hàng đã mua và phải chịu tịch thu lượng hàng ấy; nhưng Bush chỉ nộp phạt 4.100 USD và trở về Tallahassee ngay chiều ấy với số hàng đã mua. Hôm sau, Bush và chồng đã đưa ra lời xin lỗi thừa nhận vụ việc trên.

## Hoạt động nghệ thuật
Bush hoạt động tích cực trong nỗ lực cổ xuý nghệ thuật. Năm 1999, bà làm việc với tổ chức Nghệ thuật cho Giáo dục Hoàn chỉnh/Liên minh Giáo dục Nghệ thuật Florida (ACE/FAAE) nhằm phát triển Nghệ thuật cho Cuộc sống! nhắm mục tiêu gia tăng tầm quan trọng của nghệ thuật trong hệ thống giáo dục. Bà cũng sử dụng những trải nghiệm cá nhân trong các vấn đề lạm dụng trong gia đình nhằm hỗ trợ các chương trình điều trị và ngăn ngừa như Viện Phòng chống Nghiện rượu (NIAAA).

## Xem thêm
*Jeb Bush
*Gia tộc Bush

## Tham khảo

*Official biography 
*Becker, Jo. "Bush: Wife meant to hide shopping spree from me." ''St. Petersburg Times''. 22 tháng 6 năm 1999
Chương trình soạn thảo văn bản

**Chương trình soạn thảo văn bản** là một loại phần mềm được thiết kế để soạn thảo các văn bản điện tử với một số chức năng chính như sau: 
* Hiển thị nội dung văn bản trên màn hình
* Cho phép người dùng sửa đổi, bổ sung tại vị trí bất kì trong văn bản
* Thể hiện nhiều kiểu chữ (font), cỡ chữ, màu sắc khác nhau
* Có thể kèm theo hình ảnh trong văn bản
* Lưu giữ văn bản dưới dạng file
* Hỗ trợ in ấn văn bản
* Có chức năng ghép ảnh

Có rất nhiều chương trình soạn thảo văn bản khác nhau. Về các phần mềm thương mại, nổi tiếng nhất có Microsoft Word đi kèm với bộ phần mềm Microsoft Office của Microsoft. WordPerfect là một chương trình ít được sử dụng hơn.

Các chương trình soạn thảo văn bản thuộc loại phần mềm tự do nguồn mở thường gặp bao gồm: 
[Writer

== Các trình soạn thảo chữ ==
Một nhóm các trình soạn thảo không có tính năng định dạng (phông chữ, màu sắc) và đưa hình vẽ, bảng biểu. Loại chương trình này (thường gọi là ''text-based'' editor) khá phổ dụng trong các [hệ điều hành họ Unix và Linux. Những ví dụ điển hình gồm có vi và emacs. Ngoài chức năng biên tập các file hệ thống, các phần mềm này còn có thể kết hợp với các hệ sắp chữ, chẳng hạn như TeX để soạn thảo các văn bản có cấu trúc phức tạp với chất lượng cao.

Trong Windows trình soạn thảo chữ không phổ biến. Chương trình Notepad có một số tính năng rất cơ bản (mở file, lưu file), và một số phần mềm khác có tính năng mạnh hơn (Notepad++, TextPad).

## Tham khảo
Maria Goretti

**Maria Goretti** (16 tháng 10 năm 1890 – 6 tháng 7 năm 1902) là một vị thánh tử đạo của Giáo hội Công giáo Rôma. Cô là một trong những vị thánh trẻ tuổi nhất của Giáo hội Công giáo.

## Cuộc đời
Maria Goretti sinh 16 tháng 10 năm 1890 tại Corinaldo, Ý., với bố mẹ là Luigi Goretti và Assunta nhũ danh Carlini. Năm 1890, cô và gia đình di chuyển đến Le Ferriere (gần Nettuno), nơi họ sống trong một toà nhà chung với gia đình Serenellis. Bố cô mất khi cô 10 tuổi. Khi cô 11 tuổi, người hàng xóm của cô, Alessandro Serenelli (sinh năm 1882), trở nên ám ảnh tình dục đối với cô, và tiếp cận cô vài lần với đề nghị tình dục. Ngày 5 tháng 7 năm 1902, Alessandro tấn công Maria và đe doạ cô bằng dao; khi cô không khuất phục và phản đối rằng "đó là tội lỗi" và "Thiên Chúa không muốn điều này," Serenelli đâm cô 14 nhát. Vào ngày hôm sau, sau khi bày tỏ sự tha thứ đối với kẻ giết mình, nói rằng cô muốn anh ta cùng lên thiên đàng với cô, Maria Goretti chết vì thương tích.

Alessandro Serenelli bị tuyên phạt tù do tội ác của mình. Anh ta vẫn không ăn năn trong vài năm sau đó. Một đêm, anh ta mơ thấy Maria đưa cho anh ta 14 đoá hoa huệ cho 14 lần cô bị đâm. Sau giấc mơ, anh ta trở nên hối hận sâu sắc. Sau khi ra khỏi tù, anh đến nhà mẹ của Maria, Assunta, và khẩn cầu cho sự tha thứ của bà. Bà đã tha thứ anh ta, và họ cùng dự thánh lễ vào ngày hôm sau, rước Mình Thánh bên cạnh nhau. Alessandro Serenelli trở thành phần tử dòng ba của dòng Capuchin.

Ngày 25 tháng 3 năm 1945, ngày lễ Lá, Giáo hoàng ký sắc lệnh xác định rằng Maria Goretti đã tử đạo vì đức tin. Không yêu cầu một phép lạ nào, ngày 21 tháng 5 cùng năm, cô được tuyên bố nâng lên bậc Chân Phước, với nghi thức diễn ra vào 27 tháng 4 năm 1947.

Hai phép lạ điển hình được chọn trong quá trình tiến hành phong thánh của Maria Goretti là trường hợp một công nhân bị tai nạn lao động ở chân do đá đè khi đang đào đất gây giập bàn chân nặng, anh cầu cứu Maria Goretti nhiều lần và chỉ trong cùng ngày xảy ra tại nạn, ngày 8 tháng 5, 1947, anh ta bớt đau nhức, bàn chân giảm sưng phồng biên dạng và lành hẳn; ngày hôm sau anh ta trở lại làm việc bình thường. Trường hợp thứ hai xảy ra vào 4 ngày trước, ngày 4 tháng 5, một phụ nữ bị viêm mủ màng phổi đã lành hẳn sau lời cầu xin Maria Goretti.

Ngày 24 tháng 6 năm 1950, Giáo hoàng Pius XII tấn phong Thánh Maria Goretti là thánh đồng trinh và tử đạo của Giáo hội Công giáo Rôma. Mẹ của Maria hiện diện trong buổi lễ - bà là người mẹ đầu tiên từ trước đến nay hiện diện trong lễ tấn phong của con. Alessandro Serenelli cũng có mặt.

Ngày lễ kính Thánh Maria Goretti là 6 tháng 7 hằng năm.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Thánh Maria Goretti, cầu cho chúng tôi! Trang web chính thức
Ve

Từ **Ve** dùng để chỉ:

*Ve sầu- loại côn trùng có cánh
*Ve (ký sinh) - loại côn trùng nhỏ ký sinh
*Ve chai
*Ve, một vị thần trong thần thoại Bắc Âu.
La thứ

**La thứ** (thường được viết tắt là **Am**) là một cung thứ dựa trên nốt **[[La (nốt nhạc)|La]]** (**A**), bao gồm các nốt nhạc sau **La**, Si, **[[Đô (nốt nhạc)|Đô]]**, Rê, **[[Mi (nốt nhạc)|Mi]]**, Fa, Sol và **La**. Bộ khóa của  nó không có dấu thăng cũng như dấu giáng.

Cung thể tương đương (*relative key*) với nó là cung Đô trưởng và cung thể cùng bậc (*parallel key*) với nó là cung La trưởng. Các sự thay đổi về giai điệu hay hoà âm trong các phiên bản khác nhau của cung này được viết lại khi cần thiết.

Johann Joachim Quantz coi La thứ cùng với Đô thứ diễn tả "nỗi buồn" có hiệu quả hơn bất cứ cung thứ nào khác.

## Những tác phẩm nhạc có sử dụng cung này
**[[Khúc luyện số 11 opus 25 (Chopin)|Etude 'Winter Wind']]* - Frédéric Chopin
**[[Inventions and Sinfonias (J. S. Bach)|Sáng tác số 13]]* - Johann Sebastian Bach
**[[Rondo Alla Turca]]* - Wolfgang Amadeus Mozart
**[[Für Elise]]* - Ludwig van Beethoven
**[[Giao hưởng số 3 (Mendelssohn)|Scottish Symphony]]* - Felix Mendelssohn
**Introduction and Rondo Capriccioso* - Camille Saint-Saëns
**[[Rhapsody on a Theme of Paganini]]* - Sergei Rachmaninoff
**[[Concerto viết cho Piano (Grieg)|Concerto viết cho Piano]]* - Edvard Grieg
**[[Concerto viết cho Piano (Schumann)|Concerto viết cho Piano]]* - Robert Schumann
**[[Giao hưởng số 6 (Mahler)|Giao hưởng số 6]]* - Gustav Mahler
**[[Classical Gas]]* - Mason Williams

## Những bài hát nổi tiếng
**[[House of the Rising Sun]]* - Traditional
**Save Tonight* - Eagle Eye Cherry
**Anthem for the Year 2000* - Silverchair
**[[Street Spirit (Fade Out)]]* - Radiohead
**[[Smooth Criminal]]* - Alien Ant Farm (bản ban đầu của Michael Jackson)
**[[Californication (bài hát)|Californication]]* - Red Hot Chili Peppers (cũng được viết ở cung Đô trưởng)
**[[Otherside]]* - Red Hot Chili Peppers
**[[Dani California]]* - Red Hot Chili Peppers
**[[Mary Jane's Last Dance]]* - Tom Petty and the Heart Breakers
**[[Interlude/tribute to Adam Lambie in the key of a minor]]* - Blonde Sunshine
**[[Stairway to Heaven]]* - Led Zeppelin
**[[Ain't Talkin' 'Bout Love]]* - Van Halen
**[[November Rain]]* - Guns N' Roses
**[[Bad Habit]]* - The Offspring
**[[Pennyroyal Tea]]* - Nirvana
**Lover I don't have to Love* - Bright Eyes
**Here Comes the Rain Again* - Eurythmics
**Holding Out For a Hero* - Bonnie Tyler

### Thông tin khác
Chỉ có bài hát "Jane Doe" trong album *[[Songs in A minor]]* của Alicia Keys thật sự là viết ở cung La trưởng.

## Tham khảo
La trưởng

**La trưởng** là một cung thể trưởng dựa trên nốt La (A), bao gồm các nốt sau **La**, Si, **[[Đô (nốt nhạc)|Đô]]♯**, Rê, **[[Mi]]**, Fa♯, Sol♯ và **La**. Bộ khóa của nó có 3 dấu thăng.

Cung thể tương đương (*relative key*) với nó là cung Fa thăng thứ và cung thể cùng bậc (*parallel key*) với nó là cung La thứ. La trưởng là cung duy nhất có hợp âm Neapolitan ở \hat2 đòi hỏi có giáng bất thường.

Trong các tác phẩm âm nhạc, La trưởng không được sử dụng nhiều như Rê trưởng hay Sol trưởng. Bản *[[Giao hưởng số 7 (Beethoven)|Giao hưởng số 7]]* của Beethoven, *[[Giao hưởng số 6 (Bruckner)|Giao hưởng số 6]]* của Bruckner và *[[Giao hưởng số 4 (Mendelssohn)|Giao hưởng số 4]]* của Mendelssohn đã có một danh sách gần như hoàn chỉnh các bản giao hưởng có sử dụng cung này trong thời kỳ âm nhạc lãng mạn. Bản *[[Concerto cho đàn Clarinet (Mozart)|Concerto cho đàn Clarinet]]* của Mozart và *Clarinet Quintet* cũng đều được viết ở cung La trưởng.

Trong âm nhạc thính phòng, La trưởng được sử dụng thường xuyên hơn. Cả Brahms và Franck đều viết các bản sonata cho violon ở cung La trưởng.

Theo lời của Christian Friedrich Daniel Schubart, La trưởng là một cung thể phù hợp cho "tuyên ngôn của tình yêu trong trắng,... sự hy vọng được nhìn thấy người yêu dấu một lần nữa trong buổi chia tay; niềm hân hoan của tuổi trẻ và niềm tin vào chúa" (*declarations of innocent love,... hope of seeing one's beloved again when parting; youthful cheerfulness and trust in God*).

Trong dàn nhạc chơi cung này, bộ trống thường được chơi cách một quãng 5 cho La và Mi, hơn là quãng 4 như phần lớn các cung thể khác.

## Những bài hát nổi tiếng sử dụng cung này
* *[[Happy New Year]]* - ABBA
* *[[Is This The Way To Amarillo]]* - Neil Sedaka/Howard Greenfield
* *[[Stand By Me (bài hát)|Stand By Me]]* - Ben E. King
* *[[It's My Party]]* - Lesley Gore
* *[[Dancing Queen]]* - ABBA
* *[[City of Blinding Lights]]* - U2
* *[[Tears In Heaven]]* - Eric Clapton
* *Country Roads. Take Me home* - John Denver
* *[[I Will Always Love You]]* - Dolly Parton
* *[[Bohemian Rhapsody]]*- Queen
* *A Summer Song* - Chad & Jeremy
* *[[Rock Around the Clock]]* - Bill Haley
* *[[River Flows In You]]* - Yiruma
*Sô nát số 11 cung la trưởng K331-Mozart(chương III là Hành Khúc Thổ Nhĩ Kì-Turkish March nổi tiếng)
* *[[Tribute (album của Yanni)|Tribute]]* - Yanni.

## Tham khảo

* Colin Lawson, *Mozart: Clarinet Concerto*, A Cambridge Music Handbook, Cambridge University Press, 1996