open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Shinyo (tàu sân bay Nhật)

***Shinyo*** () là một tàu sân bay hộ tống được Hải quân Đế quốc Nhật Bản đưa ra hoạt động trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nó nguyên là chiếc tàu biển chở hành khách ''Scharnhorst'' của Đức, bị mắc kẹt lại cảng Kure sau khi Thế Chiến II nổ ra tại châu Âu loại trừ mọi khả năng quay trở về Đức. Hải quân Nhật đã mua lại chiếc *Scharnhorst*, cải biến nó thành một tàu sân bay, và đặt tên là *Shinyo*.

## Cải biến
Chiếc tàu ban đầu được dự định hoạt động như một tàu chở quân lính, nhưng sau thất bại của Nhật Bản trong trận Midway, được cải tạo thành một tàu sân bay hộ tống. Công việc cải biến *Sharnhorst* được bắt đầu từ tháng 9 năm 1942. Thép tấm tháo ra từ lườn chiếc thiết giáp hạm thứ tư thuộc lớp ''Yamato'' đang đóng dang dở và bị hủy bỏ được sử dụng cho quá trình cải biến. Thiết kế của *Scharnhorst* cũng tương tự như những chiếc tàu biển chở hành khách Nhật Bản thuộc lớp ''Nitta Maru'', vốn cũng được cải biến thành lớp tàu sân bay hộ tống ''Taiyō'', nên việc cải tạo nó cũng đi theo trình tự tương đương. Những khác biệt chính là *Shinyo* giữ lại động cơ nguyên thủy, và được bổ sung thêm các chỗ lồi bên ngoài để tăng cường độ ổn định. *Shinyo* được trang bị hai thang nâng máy bay và một sàn chứa máy bay, cho phép nó hoạt động với 27 máy bay cùng 6 khung máy bay dự trữ.

### Vũ khí
*Shinyo* được trang bị bốn tháp pháo nòng đôi 127&nbsp;mm "Kiểu 89" và mười tháp súng ba nòng phòng không 25&nbsp;mm tổng cộng là 30 khẩu, con số này được tăng lên đến 50 khẩu sau một đợt nâng cấp vào tháng 7 năm 1944.

## Lịch sử hoạt động
*Shinyo* được đưa vào hoạt động tháng 12 năm 1943, và bắt đầu từ tháng 7 năm 1944, nó bắt đầu hộ tống các đoàn tàu vận tải. Trong một chuyến đi hộ tống hướng đến Singapore vào tháng 11 năm 1944, *Shinyo* bị tàu ngầm Mỹ ''Spadefish'' tấn công và đánh chìm. Hầm chứa nhiên liệu của *Shinyo* vốn chỉ có vỏ giáp yếu kém bị nổ tung, phát sinh một đám cháy dữ dội phá hủy con tàu và giết chết hầu hết thủy thủ đoàn.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Global Security
Thiếu Hạo (Ngũ Đế)

**Thiếu Hạo** (chữ Hán: 少昊), còn gọi là **Thanh Dương Thị** (青陽氏), **Cùng Tang Thị** (窮桑氏), **Kim Thiên Thị** (金天氏), **Vân Dương Thị** (雲陽氏) hoặc **Chu Tuyên** (朱宣), là một vị vua huyền thoại của Trung Quốc, một trong Ngũ Đế. Theo *[[Thượng thư]]*, Thiếu Hạo họ Kỉ (己), tên **Nghiệt** (摰), cũng có tên là **Chất** (質) hoặc **Chí** (鸷), là con trai của Hiên Viên Hoàng Đế, sinh ra ở Sơn Đông nhưng sau chuyển đến Thanh Dương (nay thuộc tỉnh An Huy).

Nhưng có thuyết lại cho rằng Ngũ Đế gồm Chuyên Húc, Đế Cốc, Đế Chí, Đế Nghiêu và Đế Thuấn mà không có Thiếu Hạo. Sách *[[Hoài Nam Tử]]* cũng xác nhận chỉ có hai vua là Phục Hy và Thần Nông. Tư Mã Thiên, sử gia chính thống của nhà Hán trong bộ Sử ký không ghi chép về vị Đế nào giữa Hoàng Đế và Chuyên Húc, tuy vẫn công nhận một *Thiếu Hạo* như một người sống đương thời. Những ghi chép về Thiếu Hạo nhìn chung rất gây mâu thuẫn. Theo *[[Nghi cổ phái]]* (疑古派) đứng đầu bởi Cố Hiệt Cương (顧頡剛) cho rằng Thiếu Hạo được đưa vào trang sử chính thống bởi Lưu Hâm (劉歆) vào đầu thế kỉ 1 do những nguyên nhân chính trị.

Ông là vị vua cai quản phía Đông Trung Quốc cùng với 4 vị hoàng đế còn lại cai quản: Trung tâm, Nam, Bắc, Tây. Sinh ra ở Sơn Đông nhưng sau chuyển đến Thanh Dương (nay thuộc tỉnh An Huy-Trung Quốc). Thiếu Hạo, dưới sự thận trọng nuôi dưỡng của cha mẹ với một tài năng phép thuật và khả năng phi thường. Thiếu Hạo lớn lên trở thành nhà lãnh đạo của gia tộc này, và sau này trở thành nhà lãnh đạo của toàn bộ lạc Đông Di. Thiếu Hạo là con trai của Hiên Viên Hoàng Đế và bà thứ phi Nữ Tiết. Trước đây Thiếu Hạo cũng theo vua cha đánh dẹp Xi Vưu lập được đại công nên sau khi lên ngôi thiên tử thì cha ông phân phong cho ông làm vua nước Kim Thiên, quốc gia này thờ thần điểu nên các quan chức của bộ lạc đều lấy tên các loài chim. 

Quan cao nhất là Phượng Hoàng, quan quản lý binh quyền gọi là Cưu, quan về hình pháp gọi là Ưng, địa bàn quốc gia này có khí hậu thiên nhiên rất tốt nên kinh tế phát triển phồn thịnh một thời. Sau khi Hiên Viên Hoàng Đế băng hà thì Thiếu Hạo được chọn là người kế vị, việc này Sử Ký không hề đề cập tới nhưng lại nói ở trong các sách như: Thượng Thư, Lễ Ký. Không rõ nước Thiên Kim lúc Thiếu Hạo đi rồi có ai thay thế ngôi vị hay không thì không thấy thư tịch nào nhắc đến nữa, chỉ biết rằng trong lịch sử tỉnh Sơn Đông từng xuất hiện một quốc gia như vậy từ hơn 4000 năm về trước.

## Tham khảo

* Thượng Thư
* Tư trị thông giám - phần ngoại kỷ
* Trúc thư kỷ niên
* Sách *"Vương triều và hoàng đế Trung Quốc"* do Trương Tự Văn biên soạn, phần viết về *Hoàng Đế vương triều*.
Taiyō (tàu sân bay Nhật)

***Taiyō*** () là một tàu sân bay hộ tống, là chiếc dẫn đầu trong lớp của nó, và được Hải quân Đế quốc Nhật Bản sử dụng trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nó bị tàu ngầm Mỹ đánh chìm tại vùng biển ngoài khơi Philippines vào năm 1944.

## Thiết kế và chế tạo
Chiếc tàu biển chở hàng khách *Kasuga Maru* (春日丸) trọng tải 17.100 tấn của hãng tàu Nippon Yusen được đặt lườn tại xưởng đóng tàu Mitsubishi ở Nagasaki vào tháng 1 năm 1940 và được hạ thủy vào tháng 9 cùng năm. Vào tháng 2 năm 1941, trước khi được hoàn tất như một tàu chở hành khách, *Kasuga Maru* bị trưng dụng để chuyên chở binh lính và hàng tiếp liệu cho quân đội.

Sau khi hoàn thành một số chuyến đi, Hải quân Nhật quyết định cải biến nó thành một tàu sân bay hộ tống. Việc cải biến được tiến hành tại xưởng hải quân ở Sasebo từ tháng 5 đến tháng 9 năm 1941. Sàn đáp của nó có kích thước 150 x 23 m và được trang bị hai thang nâng. Do không được trang bị bất kỳ một đảo cấu trúc thượng tầng, máy phóng hay dây hãm nào, *Kasuga Maru* được xếp loại như một tàu chiến phụ trợ. Ngày 31 tháng 8 năm 1942, nó được đổi tên thành *Taiyō* và xếp loại thành một tàu chiến.

## Lịch sử hoạt động
*Taiyō* được sử dụng chủ yếu cho nhiệm vụ huấn luyện bay và vận chuyển máy bay. Trong quá trình hoạt động, hệ thống vũ khí phòng không của nó đã được nâng cấp nhiều đợt. Nhiều lần nó đã bị các tàu ngầm Mỹ phóng ngư lôi trúng: lần thứ nhất vào ngày 28 tháng 9 năm 1942 ở phía Nam Truk bởi chiếc ; lần thứ hai vào ngày 9 tháng 4 năm 1943 bởi chiếc ; và một lần khác vào ngày 24 tháng 9 năm 1943 bởi chiếc . Sau mỗi lần đó, chiếc tàu sân bay được sửa chữa rồi lại được đưa vào hoạt động trở lại.

Vận may không trở lại với nó lần nữa, khi vào ngày 18 tháng 8 năm 1944 ở ngoài khơi mũi Bolinao, Luzon, trong khi hộ tống một đoàn tàu vận tải hướng đến Manila, *Taiyō* trúng phải một ngư lôi phóng từ tàu ngầm . Cú đánh trúng đã khiến các hầm xăng máy bay và dầu trên con tàu phát nổ, và *Taiyō* bị chìm trong vòng 26 phút với rất ít người sống sót.

## Danh sách thuyền trưởng
* Shizue Ishii (sĩ quan trang bị trưởng): 1 tháng 5 năm 1941 - 11 tháng 8 năm 1941
* Kanichi Takatsugu (sĩ quan trang bị trưởng): 11 tháng 8 năm 1941 - 1 tháng 9 năm 1941
* Kanichi Takatsugu: 1 tháng 9 năm 1941 - 24 tháng 10 năm 1942
* Tarohachi Shinoda: 24 tháng 10 năm 1942 - 29 tháng 5 năm 1943
* Takamatsu Matsuda: 29 tháng 5 năm 1943 - 17 tháng 11 năm 1943
* Toshiro Matsuno: 17 tháng 11 năm 1943 - 15 tháng 2 năm 1944
* Akitomo Beppu: 15 tháng 2 năm 1944 - 20 tháng 3 năm 1944
* Shuichi Sugino: 20 tháng 3 năm 1944 - 18 tháng 8 năm 1944

## Tham khảo

* Dr. Bak József et al. (1984): Hadihajók. Típuskönyv. Zrínyi Katonai Kiadó. ISBN 963-326-326-3
* *Rekishi Gunzō, History of Pacific War Vol.64 Mutsuki class destroyer*, Gakken (Japan), tháng 5 năm 2008, ISBN 4-05-605091-2

## Liên kết ngoài
* Imperial Japanese Navy Page
* Carriers of World War Two
* Candamo.iespana.es 
* Naval Weapons of the World
* Warship.get.pl Warship.get.net.pl 
* Showa
Tiếng Hungary

**Tiếng Hungary** (*magyar nyelv* ) là một ngôn ngữ chính thức của Hungary và một trong 24 ngôn ngữ chính thức của Liên minh châu Âu. Ngoài Hungary, nó còn được nói bởi những cộng đồng người Hungary ở các nước láng giềng (đặc biệt Romania, Slovakia, Serbia và Ukraine) và trên thế giới. Như tiếng Phần Lan và tiếng Estonia, nó thuộc về hệ ngôn ngữ Ural, với tiếng Mansi và tiếng Khanty có quan hệ gần nhất. Nó là một trong số ít những ngôn ngữ châu Âu không thuộc về hệ ngôn ngữ Ấn-Âu.

Tên bản địa tiếng Hungary của ngôn ngữ này là *magyar*  hay *magyar nyelv* (). Từ "" cũng là một từ tiếng Anh để chỉ người Hungary và ngôn ngữ của họ.

## Phân loại
Tiếng Hungary là thành viên của ngữ hệ Ural.

## Lịch sử

### Cổ đại
Hiện tại vẫn chưa có sự thống nhất trong giới ngôn ngữ học về quê nhà cũng như chiều sâu lịch đại của ngữ hệ Ural. Dựa trên các chứng cứ ngữ vựng và cổ sinh thái học,  suy đoán rằng cộng đồng nói tiếng tiền-Ural từng sinh sống ở phía bắc dãy Ural, dọc trung lưu và hạ lưu sông Ob, bao gồm khu vực quanh ngọn sông Pechora, thiên về phía Siberia, cách ngày nay tầm 4.000-6.000 năm.

### Trung đại
### Hiện đại

## Phân bố và nhân khẩu

## Ngữ âm

### Âm vị
Tiếng Hungary phổ thông sở hữu tổng cộng 14 nguyên âm và 24-25 phụ âm. Tuy nhiên con số chính xác còn phụ thuộc vào phương ngữ của từng vùng miền. Theo khảo cứu của Imre (1972), tồn tại tổng cộng 19 nguyên âm trong các phương ngữ Hungary đương thời, còn phụ âm thì ít có sự biến thiên qua các phương ngữ hơn.

Các bảng bên dưới thể hiện hệ thống âm vị tiếng Hungary thông tục của tầng lớp có học thức (*Educated Colloquial Hungarian* hay *ECH*):

Một số tác giả như  và  cho rằng tiếng Hungary phổ thông có nguyên âm đôi. Song các ví dụ được nêu ra, chẳng hạn như  hoặc , chưa thực sự xác đáng. Tóm lại, tiếng Hungary phổ thông không có nguyên âm đôi, tuy nhiên điều này chưa chắc đã đúng đối với các phương ngữ khác.

### Kết âm vị

### Điệu tính
 phân biệt 12 điệu hình (*contour*) sau đây, xuất hiện trong các cuộc đối thoại tiếng Hungary thường nhật:

## Ngữ pháp

### Hình thái
### Cú pháp

## Chú thích


## Tham khảo

## Thư mục
### Sách

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Tập san

* 
* 
* 
* 

### Luận văn

*
*

## Liên kết ngoài
Tiếng Hung

**Tiếng Hung** là ngôn ngữ của người Hung tại Đế quốc Hung, một liên bang bộ lạc đa chủng tộc một thời cai trị phần lớn Đông Âu và xâm lược Tây Âu trong thế kỷ 4 và 5. Tuy nhiên tại Đế quốc Hung khi đó có rất nhiều thứ tiếng được sử dụng. Priscus ghi chép lại rằng ngoài tiếng Hung, còn có Gothic và các thứ ngôn ngữ khác của các bộ lạc bị người Hung chinh phục.

Bằng chứng về ngôn ngữ này rất hạn chế khi các bản dịch chỉ bao gồm tên riêng. Tiếng Hung hiện tại không được phân loại, nhưng nhờ gốc của các tên riêng mà ngôn ngữ này được đối chiếu với tiếng Turk và tiếng Mông Cổ.

## Xem thêm

*Người Hung

## Tham khảo

;Nguồn
* 
* 
* 
* 
*
Phố cổ Đồng Văn

**Phố cổ Đồng Văn** nằm ở xã Đồng Văn, tỉnh Tuyên Quang.

Khu vực trung tâm xã Đồng Văn xưa thuộc tổng Đông Quan, châu Nguyên Bình, phủ Tường Vân, tỉnh Tuyên Quang và có lịch sử phát triển về kiến trúc, văn hóa hàng trăm năm. Những năm 1880, khi chiếm đóng khu vực này, người Pháp đã có những quy hoạch và để lại những điểm nhấn quan trọng về quy hoạch và kiến trúc, đặc biệt là chợ Đồng Văn, xây bằng đá trong những năm 1920 gần như còn nguyên vẹn đến ngày nay.

## Kiến trúc
Xã Đồng Văn nằm lọt thỏm giữa thung lũng với bốn bề núi đá bao bọc xung quanh. Khu phố cổ vẻn vẹn 40 nóc nhà nằm xếp vào nhau dưới núi đá. Buổi sớm, bức tranh phố cổ là sự pha trộn đến tài tình hai tông màu: màu vàng rực của nắng và màu xám của những ngôi nhà cổ.

Khu phố cổ được hình thành từ đầu thế kỷ 20, ban sơ chỉ có vài gia đình người Mông, người Tày và người Hoa sinh sống, dần dần có thêm nhiều cư dân địa phương khác tìm đến. Nhìn tổng thể, khu phố cổ mang đậm dấu ấn kiến trúc của người Hoa với những ngôi nhà hai tầng lợp ngói âm dương, những chiếc đèn lồng đỏ cao cao...

Đêm đến ánh đèn dầu từ mỗi chiếc bàn chỉ đủ soi lờ mờ. Trong không gian ấy đôi khi có tiếng kèn môi của chàng trai Mông trong giai điệu gọi bạn tình. Vào đêm cuối tuần, quán lại rộn ràng với những chàng trai, cô gái từ các bản được chủ quán mời về hát những bài dân ca, thể hiện những điệu múa giao duyên...

Từ trên cao nhìn xuống, bên ba dãy chợ xếp thành hình chữ U lợp ngói âm dương là hai dãy phố cổ chạy vào chân núi. Một khu dân cư chủ yếu là người Tày với hàng chục ngôi nhà cũ dựng bởi những người thợ ở Tứ Xuyên sang làm thuê và được xem như một phần quan trọng của phố cổ Đồng Văn. Theo tài liệu từ một cuộc hội thảo về phố cổ Đồng Văn thì tại khu vực này còn khoảng trên dưới 40 ngôi nhà cổ có tuổi đời trên dưới 100 năm, cá biệt có những ngôi nhà gần 200 năm như nhà ông Lương Huy Ngò, người Tày và được xây dựng từ khoảng năm 1860.

Kiến trúc ở đây phổ biến là nhà hai tầng trình tường, lợp ngói âm dương. Riêng khu vực chợ Đồng Văn, còn có nhiều nhà cổ kiểu ống để tận dụng mặt tiền như phố cổ Hà Nội. Từ năm 2006, huyện Đồng Văn đã tổ chức mỗi tháng 3 "đêm phố cổ" vào các ngày 14, 15, 16 âm lịch. Theo đó các hộ dân trong khu phố cổ đồng loạt treo đèn lồng đỏ, một số hoạt động như trưng bày thổ cẩm các dân tộc, trình diễn và bán các món ăn truyền thống của các dân tộc với kỳ vọng thu hút khách du lịch theo kiểu một phố cổ Hội An.

## Bảo tồn
Hầu hết các ngôi nhà cổ ở Đồng Văn đều đang ở trong tình trạng cũ nát và xuống cấp nghiêm trọng. Cụ thể, việc dãn dân ra khỏi khu phố cổ chỉ nên áp dụng với những hộ quá đông người, đồng thời cần phải duy trì một cuộc sống bình thường của con người để bảo tồn một không gian văn hóa của nhiều dân tộc đang sống ở Đồng Văn. Nét văn hóa phi vật thể này có thể hấp dẫn du khách hơn những ngôi nhà cổ dù được gìn giữ tốt nhưng lại không gắn với sự sống, với sinh hoạt của con người.

## Xem thêm
* Khu phố cổ Hà Nội
* Phố Hiến
* Phố cổ Hội An
* Cảng thị cổ Thanh Hà
* Phố cổ Thành Nam

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Malauzat

**Malauzat** là một xã ở tỉnh Puy-de-Dôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes miền trung nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình mét trên mực nước biển.
Thị trấn Malauzat có dân số 895 người (thời điểm năm 1999).
## Tham khảo
*INSEE
Bình Châu, Hồng Kông

**Bình Châu** (tiếng Trung: 坪洲, bính âm: Píngzhōu, Việt bính: ping4 zau1, tiếng Anh: Peng Chau) là một hòn đảo nhỏ nằm ở phía đông bắc bờ biển đảo Lạn Đầu (Lantau). Về mặt hành chính, đảo này là một phần của quận Li Đảo của Đặc khu hành chính Hồng Kông. Nó có diện tích 0,98&nbsp;km².

Bình Châu được biết tới vì phong cách sống trên đảo nhỏ của nó, khả năng tiếp cận các hải sản tươi sống và nhiều chùa chiền nằm khắp đảo (bao gồm cả đền Thiên Hậu được xây dựng năm 1792). Điểm cao nhất trên đảo này là đồi Finger, cao 95 m và tạo ra các cơ hội đi bộ cho những ai muốn tìm kiếm chúng.

## Giao thông vận tải
Phương thức vận tải chính trên đảo là xe đạp; tại đây không có các loại xe có động cơ, ngoài một số xe cấp cứu và xây dựng (do từ tháng 4 năm 2003 người ta đã tiến hành công tác cải tạo và phục hồi đất đai thoái hóa tại đây).

Có thể tới đảo Bình Châu bằng phà từ quận Trung Tây trên đảo Hồng Kông (của Hong Kong & Kowloon Ferry Ltd) hoặc bằng phà từ Mai Oa (Mui Wo), Chi Ma Loan (Chi Ma Wan) và Trường Châu (Cheung Chau) (của New World First Ferry Services Ltd), hoặc bằng phà *[[nhai độ]]* (kai-to) từ vịnh Discovery trên đảo Lạn Đầu. Máy bay trực thăng đôi khi cũng được sử dụng trong các trường hợp cấp cứu.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Hiệp hội Bình Châu xanh
* Website của les Copains d'abord, boutique café trên đảo Bình Châu 
* Tất cả về Ly Đảo - Bình Châu 
* Thông tin về các điểm thú vị của First Ferry 
* Hướng dẫn du lịch về các điểm thú vị tại Bình Châu
Bộ Tổng chỉ huy hướng Tây

**Bộ chỉ huy quân đội Đức tại miền Tây** (tiếng Đức: *Oberbefehlshaber West* viết tắt **OB West**) là bộ chỉ huy toàn bộ lực lượng lục quân của quân đội Đức Quốc xã tại Mặt trận phía Tây trong Thế chiến thứ hai, dưới quyền của Bộ tham mưu tối cao (OKW). OB West kiểm soát quân sự trong lãnh thổ phía tây châu Âu bị Đức chiếm đóng, xa nhất là đến vùng biển phía tây Pháp. Khi thế chiến chấm dứt, OB West chỉ còn một ít quân tại khu Bavaria.

## Chỉ huy

## Danh sách đơn vị từ tháng 6 năm 1944

## Tham khảo
Cửa Bắc (Thành Hà Nội)

**Cửa Bắc**, **thành Cửa bắc** hay **Chính Bắc Môn** (正北門) là một trong năm cửa của thành cổ Hà Nội thuộc thời Nguyễn.

## Vị trí và hình dáng
Sử chép rằng Cửa Bắc được xây dựng từ thời Nguyễn, trên nền Cửa Bắc của thời Lê và hoàn thành năm 1805. Cửa Bắc được xây dựng theo kiến trúc vọng lâu: phía trên là lầu, phía dưới là thành.

Cửa Bắc nay nằm trên đường Phan Đình Phùng thuộc quận Ba Đình, Hà Nội. Cửa Bắc là một khối gần như vuông dạng hình thang, tường hai bên xoải ra. Lòng cửa là vòm cuốn xây gạch. Mép cửa kè đá hình chữ nhật, riềm trên bằng đá trang trí viền cánh sen. Trên nóc cửa có vọng lâu là một phương đình 8 mái.

Phía bắc trán cửa có gắn tấm biển, ở giữa khắc nổi ba chữ Hán "Chính Bắc Môn" (, viết và đọc từ phải sang trái kiểu truyền thống). Riềm cửa gắn biển đá trang trí nổi hoa dây. Bên cạnh phía phải gắn một tấm biển đá khắc ngày 25 tháng 4 1882, đánh dấu ngày quân Pháp khai hỏa, bắn vào thành và chiếm lấy thủ phủ xứ Bắc Kỳ. Tường cửa còn nguyên dấu đạn pháo của quân xâm lăng.

Trên lầu hiện là nơi thờ Nguyễn Tri Phương và Hoàng Diệu - hai vị Tổng đốc đã có công cùng nhân dân thành Hà Nội chống trả lại kế hoạch xâm chiếm thành của thực dân Pháp. Hai ông đều nhận lấy cái chết dầu không giữ được thành.

## Giá trị văn hóa

Thành Cửa Bắc là một trong số ít di tích còn sót của thành cổ Hà Nội. Dấu vết đạn pháo bắn trên bức tường thành đã minh chứng cho một giai đoạn khó khăn của người dân Hà Nội phải chống trả sự chiếm thành khi thực dân Pháp đánh thành Hà Nội lần thứ hai năm 1882.

Năm 1999 cũng tại đây, các nhà khảo cổ đã phát hiện các phần còn lại của một bức tường xây bằng đá và gạch vồ, nền móng dày 1,2m và dấu tích của một kiến trúc khác thời Lê tại độ sâu từ 1,66m - 2,20m.

## Hình ảnh về thành cửa Bắc

Hình:Hanoi citadel.jpg|Cửa Bắc nhìn từ bên ngoài, phía trước là hào nước (hình chụp của bác sĩ Charles-Edouard Hocquard kh. năm 1884-1885).
Hình:Hanoi citadel 2.jpg|Cửa Bắc nhìn từ bên trong, kh. năm 1884-1885, sau khi quân Pháp đã chiếm thành Hà Nội.


## Chú thích

## Liên kết ngoài
Nohanent

**Nohanent** là một xã thuộc tỉnh Puy-de-Dôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes miền trung nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 500 mét trên mực nước biển.
## Tham khảo
* INSEE commune file

## Liên kết ngoài
* Official Website  (bằng tiếng Pháp)
Lindau (huyện)

**Lindau** là một huyện (*Landkreis*) ở bang Bayern, Đức; thủ phủ là thành phố Lindau. Các đơn vị giáp ranh (từ phía đông theo chiều kim đồng hồ) là: Oberallgäu, Áo (bang Vorarlberg), hồ Constance và bang Baden-Württemberg (các huyện Bodensee và Ravensburg).

Huyện được lập năm 1938, sau thế chiến 2, huyện trở thành vùng bị Pháp chiếm đóng còn khu vực còn lại của bang Bayern do Mỹ chiếm đóng..

Phía tây nam huyện giáp hồ Constance
## Thị xã và đô thị

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trang mạng chính thức  (tiếng Đức)
Landau in der Pfalz

**Landau** hay **Landau in der Pfalz** (dân số cuối năm 2006 là 43.048 người) là một thành phố bao quanh bởi huyện Südliche Weinstraße ("con đường rượu vang phía nam") của phía nam Rhineland-Palatinate, Đức. Đây là một đô thị đại học (từ năm 1990), một trung tâm văn hóa bao quanh bởi các cánh đồng trồng nho của vùng trồng nho Palatinate. Phía đông giáp rừng Palatinate.

Landau được đề cập lần đầu là một khu định cư vào năm 1106. Lúc đó khu vực này thuộc các công tước Leiningen-Dagsburg-Landeck.

Landau đã bị Pháp chiếm từ năm 1680 đến năm 1815, lúc đó thành phố này là một trong các *[[Décapole]]*, 10 thành phố tự do của Alsace, và có thành Vauban bao quanh như ngày nay được thiết kế bởi kiến trúc sư quân sự của vua Louis XIV vào năm 1688.
## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Official website
* Pictures
Günzburg (huyện)

**Günzburg** là một huyện thuộc bang Bayern, Đức. Huyện này giáp các huyện (từ phía bắc theo chiều kim đồng hồ): các huyện Dillingen, Augsburg, Unterallgäu và Neu-Ulm, và bang Baden-Württemberg (các huyện Alb-Donau và Heidenheim).

Huyện được lập năm 1972 thông qua việc hợp nhất các huyện Günzburg và Krumbach. Günzburg trở thành huyện lỵ của huyện.

## Xã và đô thị

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*  Trang mạng chính thức
Cham (huyện)

**Cham** là một huyện ở bang Bayern, Đức. Huyện này giáp các huyện (từ phía nam theo chiều kim đồng hồ): các huyện Regen, Straubing-Bogen, Regensburg và Schwandorf và vùng Plzeň của Cộng hòa Séc.

## Thị xã và đô thị

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Trang mạng chính thức (tiếng Đức)
Donau-Ries

**Donau-Ries** (*[[Sông Donau|Danube]]-[[Nördlinger Ries|Ries]]*) là một huyện ở bang Bayern, Đức. Huyện này giáp với (từ phía bắc theo chiều kim đồng hồ) các huyện Ansbach, Weißenburg-Gunzenhausen, Eichstätt, Neuburg-Schrobenhausen, Aichach-Friedberg, Augsburg và Dillingen, và bang Baden-Württemberg (các huyện Heidenheim và Ostalbkreis).

Huyện như ngày nay đã được lập năm 1972 thông qua việc hợp nhất các huyện cũ Nördlingen và Donauwörth.

Phía nam của huyện có sông Danube chảy qua theo hướng tây-nam.

## Thị xã và đô thị

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trang mạng chính thức (tiếng Đức)
Thái Tổ Đại Vương

**Thái Tổ Đại Vương** (28 – 146), thụy là **Quốc Tổ Thái Vương**, trị vì từ năm 53 – 146. Ông là vị vua thứ sáu của nhà Cao Cấu Ly. Ông lên ngôi vua khi chỉ mới 7 tuổi sau khi Mộ Bản Vương bị ám sát, mẹ ông là Phù Dư Thái hậu nắm quyền nhiếp chính. Dưới thời cai trị của vua Thái Tổ, đất nước Cao Cấu Ly bước vào thời kỳ phồn vinh, phát triển mọi mặt, về mặt quân sự được củng cố và mạnh mẽ, lãnh thổ được mở rộng. Thời gian trị vì 93 năm của ông rất dài, chấn chỉnh được mọi việc trong nước. Ông cũng là một trong những ông vua cai trị lâu dài và sống thọ tuổi trong lịch sử thế giới.

## Trị vì

Thái Tổ là cháu thứ hai của Lưu Ly Minh Vương, là con trai của Jaesa – một trong năm nhánh lớn có uy thế trong hoàng gia. Mẹ ông là người Phù Dư.

Mặc dù vua Mộ Bản đã phong Hae Ik làm người kế vị. Nhưng sau khi Mộ Bản mất, quần thần kiên quyết không lập Ik, và quay sang lập Jeasa làm vua. Nhưng Jeasa ngại tuổi cao, lên ngôi không được, bèn để con trai là Hae Gung (Giải Cung) lên thay, còn mình làm Thượng hoàng. Cung lên ngôi vua, tức là Thái Tổ Đại Vương. Vì vua lên ngôi khi 25 tuổi nên quyền chấp chính rơi vào tay Phù Dư Thái hậu.

Ngay từ khi có thể cầm quyền, Thái Tổ đã chuyển 5 thị tộc trong hoàng gia tản ra cai trị ở từng địa phương, tìm cách làm suy yếu họ đi, buộc họ phải tuân thủ mệnh lệnh của triều đình. Từ đó, quyền hành tối cao tập trung cả vào vua. Sau đó, Thái Tổ lo việc củng cố chính quyền, phát triển kinh tế, xây dựng quân sự.

Trong đời vua Thái Tổ trị vì đã mở nhiều cuộc xâm chiếm các miền đất khác. Năm 56, ông đem quân Đông tiến tiêu diệt nước Ốc Trở; năm 68 vua Đô Đầu (Dodu, 都頭) nước Hạt Tư Phù Dư (Galsa Buyeo) đầu hàng Thái Tổ và sáp nhập Hạt Tư Phù Dư vào Cao Câu Ly; năm 62 ông diệt nước Jona (?), và năm 74 ông diệt nước Juna (?). Ông ra sức làm suy yếu chính quyền địa phương, buộc họ phải theo chính quyền trung ương, dùng chế độ quan liêu chuyên chế.

Với nhà Hán, ông đấu tranh về nhiều mặt với nhiều nguyên cớ. Trong việc ngoại giao, ông phá vỡ hệ thống buôn bán giữa nhà Hán với quận Lạc Lãng. Năm 55, ông cho xây dựng thành Liêu Đông trên miền phía Bắc lãnh thổ, gần biên giới với Hán (đời vua Hán Quang Vũ Đế). Trong các năm 105, 111 và 118, ông liên tiếp phái quân từ Liêu Đông tấn công biên giới đông bắc nhà Hán (các đời vua Hán Hòa Đế, Hán An Đế). Năm 122, ông liên kết cùng các bộ tộc khác tấn công và chiếm gần hết miền Liêu Đông của nhà Hán (đời vua Hán An Đế). Năm 146 (đời vua Hán Hoàn Đế) mới chính thức công khai việc nhà Hán mất gần hết miền Liêu Đông vào tay Thái Tổ của Cao Câu Ly.

Làm vua được 93 năm, sau khi đã hoàn thành trách nhiệm của một anh quân, Thái Tổ băng hà vào năm 146. Người em trai của ông, Hae Suseong đã giết chết 2 người con trai của Thái Tổ và lên ngôi (theo Tam quốc sử ký và Tam quốc di sự), tức là Thứ Đại Vương. Việc Thứ Đại Vương giết con của Thái Tổ quả nhiên sau gặp quả báo, Tân Đại Vương về sau cũng giết chết con của Thứ Đại Vương vào năm 165.

Thái Tổ hưởng thọ 118 tuổi.

## Tham khảo

* Yang, S.C. *The South and North Korean political systems: A comparative analysis*. (Rev. Ed.) Seoul: Hollym. ISBN 1-56591-105-9
Berchtesgadener Land

**Berchtesgadener Land** là một huyện thuộc bang Bayern, Đức. Huyện này giáp huyện Traunstein và by the state của Áo.
Huyện được lập năm 1972 thông qua việc sáp nhập các huyện Berchtesgaden, huyện Laufen và thành phố Bad Reichenhall.

## Thị xã và đô thị

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trang mạng chính thức (tiếng Đức)
* Touristical website (German)
* Berchtesgaden National Park (German)
Thứ Đại Vương

**Thứ Đại Vương** (71–165), cai trị từ năm 146 – 165, là vị vua thứ 7 của Cao Câu Ly trong thời Tam Quốc Triều Tiên. Tên của ông là **Cao Toại Thành**.
	
Theo sách "Tam quốc sử ký", ông là em trai út của Thái Tổ Đại Vương. Ông là 1 người dũng cảm, nhưng lại tàn bạo, độc ác. 
	
Trong thời kỳ vua Thái Tổ trị vì, Suseong ở trong triều đình, gây dựng thế lực cho mình, có ảnh hưởng không nhỏ đối với chính quyền. Sau khi đã loại trừ những đối thủ của mình tiêu biểu như U Bo và Go Bok-jang, ông ta lần lần nắm vị trí chủ chốt, và âm mưu tiếm ngôi.
	
Suseong trong khi còn làm quan trong triều luôn củng cố sức mạnh cho mình, dù sau này khi lên ngôi, ông vẫn làm sao cho sức mạnh của mình càng vững chắc và nâng cao. Sau khi vua Thái Tổ mất, ông lên ngôi vua, 3 năm sau, ông giết chết 2 người con trai của Thái Tổ để bảo vệ ngai vàng của mình bằng cách ép chúng tự tử; ông còn bắt giam người em trai của mình là Baekgo (sau này là Tân Đại Vương).
	
Thời kỳ vua Thứ Đại cai trị, đất nước lâm vào tình trạng hỗn loạn, chính sự rối tung, dân sự náo động. Đó là 1 thời kỳ đen tối của triều đại Cao Cấu Ly. Về sau, vua Thứ Đại bị Myeongnim Dap-bu giết chết. Sau đó, em trai ông được đón lên ngôi, tức là Tân Đại Vương.

## Tham khảo
Rentières

** Rentières ** là một xã thuộc tỉnh Puy-de-Dôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes miền trung nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 740 mét trên mực nước biển.

## Tham khảo
* INSEE commune file
Maxime Vachier-Lagrave

**Maxime Vachier-Lagrave** () (sinh 21 tháng 10 năm 1990) là một đại kiện tướng cờ vua người Pháp. Trong bảng xếp hạng hiện tại của FIDE, anh là tay cờ số 1 nước Pháp. Vachier-Lagrave là vô địch cờ vua thanh niên thế giới năm 2009 và đương kim vô địch quốc gia.

## Chuẩn đại kiện tướng
Anh đạt được chuẩn đại kiện tướng khi mới 14 tuổi 4 tháng vào năm 2005. Ba chuẩn đạt được qua các giải sau:
*Giải vô địch Paris 2004: xếp hạng 3 với 6½ điểm / 9 vòng đấu với hệ số thi đấu là 2703
*Giải đại kiện tướng NAO 2004: vô địch với 6 điểm /9 vòng, có hệ số thi đấu 2605
*Giải đại kiện tướng Evry: xếp hạng nhì với 7½ điểm và hệ số thi đấu 2712

## Thành tích thi đấu

### Các chức vô địch quốc gia
* Montluçon 1997: vô địch U-8 khi mới 6 tuổi
* Romans-sur-Isère 1999: vô địch U-10 khi 8 tuổi
* Pau 2000: vô địch U-12 khi 9 tuổi
* Hyères 2002: vô địch U-16 khi 11 tuổi
* Grand-Bornand 2003: á quân U-18 khi mới 12 tuổi
* Reims 2004: vô địch U-20 (giải trẻ) khi 13 tuổi (8 điểm / 9 ván với 2/3 đối thủ là kiện tướng)
* Chartres 2005: xếp thứ 3 giải vô địch cờ vua Pháp
* Besançon 2006: xếp thứ 5 ở giải vô địch quốc gia với 6 / 11 điểm
* Vô địch quốc gia năm 2007 sau khi thắng Vladislav Tkachiev ở trận tiebreak tranh ngôi vô địch. Ở giải đấu chính anh đạt 7½ / 11 điểm
* Vô địch quốc gia năm 2011 với 7 điểm / 11 ván
* Đồng vô địch quốc gia 2012 

### Các giải trẻ thế giới
* Oropesa del Mar (Tây Ban Nha) 2000: xếp thứ ba U-10
* Oropesa-del-Mar 2001: xếp thứ 3 U-12
* Halkidiki (Hy Lạp) 2003: xếp thứ nhì U-14
* Belfort (Pháp): xếp thứ ba U-16
* Puerto Madryn (Argentina) 2009: vô địch Giải cờ vua thanh niên thế giới với 10½ / 13 điểm 

### Các giải đấu khác
* Vô địch giải cờ vua Paris 2007 với 7 / 9 điểm
* 5 lần vô địch giải cờ vua Biel mời 2009, 2013–2016 với 6 / 10 điểm, xếp trên các đấu thủ hàng đầu khác như Ivanchuk hay Morozevich.

## Chú thích

## Xem thêm
*Thần đồng cờ vua

## Liên kết ngoài
*Maxime Vachier-Lagrave trên FIDE 
*Các ván đấu của Maxime Vachier-Lagrave 
*Chess prodigies and mini-grandmasters (*Thần đồng cờ vua và các đại kiện tướng nhí*) 
*GM Maxime Vachier-Lagrave  (*Đại kiện tướng Maxime Vachier-Lagrave*)
Nguyên soái Đế quốc Nhật Bản

**Nguyên soái** () là một quân hàm trong quân đội Đế quốc Nhật Bản từ năm 1872 đến năm 1873. Sau thời kỳ trên, quân hàm này bị bãi bỏ. Đến năm 1898, Phủ Nguyên soái bắt đầu thực hiện phong danh hiệu nguyên soái cho các đại tướng lục quân hoặc hải quân, với danh xưng **Nguyên soái Lục quân Đại tướng** (*元帥陸軍大将*, tương đương Thống tướng) và **Nguyên soái Hải quân Đại tướng** (*元帥海軍大将*, tương đương Thủy sư đô đốc). Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, danh hiệu này không còn được áp dụng ở Nhật Bản nữa.

## Khái quát
Tại Nhật Bản, năm 1872, nghị sĩ Saigō Takamori được phong quân hàm nguyên soái lục quân. Cũng trong năm này, có quy định về quân phục cho các cấp nguyên soái và đại nguyên soái. Tháng 5 năm 1873, cải cách chế độ sĩ quan đã bãi bỏ quân hàm nguyên soái. Saigō trở thành nhân vật duy nhất của quân đội Đế quốc Nhật Bản từng mang quân hàm nguyên soái. Dù vậy, sau cải cách nói trên, quân hàm của Saigō trở lại thành đại tướng lục quân.

Năm 1898, có Điều lệ Phủ Nguyên soái. Điều lệ này quy định những đại tướng lục hải quân lập nhiều quân công sẽ được phong danh hiệu nguyên soái và được mang danh hiệu này đến cuối đời. Họ được gọi là nguyên soái đại tướng lục quân/hải quân. Phù hiệu và trang phục cho nguyên soái cũng được quy định trong năm đó. Thêm vào đó, đến năm 1918, còn có quy định về kiếm nguyên soái (元帥佩刀).

Ngày 26 tháng 4 năm 1926, danh hiệu nguyên soái được phong cho cả cựu hoàng Triều Tiên Thuần Tông.

Suốt thời kỳ Minh Trị (23 tháng 10 năm 1868 đến 30 tháng 7 năm 1912) có 5 đại tướng lục quân và 3 đại tướng hải quân được phong danh hiệu nguyên soái, không kể Saigō Takamori. Thời kỳ Taishō (1912-1926) có 6 đại tướng lục quân và 6 đại tướng hải quân được phong nguyên soái. Thời kỳ Shōwa trước và trong Chiến tranh thế giới thứ hai (1926-1945), có 6 đại tướng hải quân và 4 đại tướng hải quân được phong nguyên soái. Riêng trong thời kỳ Chiến tranh thế giới thứ hai, có 3 đại tướng lục quân và 3 đại tướng hải quân được phong nguyên soái, trong đó có 2 đại tướng hải quân được truy phong.

Năm 1945, Điều lệ Phủ Nguyên soái bị bãi bỏ, chế độ nguyên soái của Nhật Bản cũng bị bãi bỏ theo. Vào thời điểm chế độ này bị bãi bỏ, vẫn có 5 nguyên soái còn sống.

Danh hiệu Lục Hải quân Đại Nguyên soái (*Riku-Kaigun Dai-Gensui*) được dành riêng cho các Thiên Hoàng Meiji, Taishō và Hirohito.

## Danh sách nguyên soái
### Nguyên soái lục quân (陸軍元帥)
Saigō Takamori (1827-1877), người Kagoshima, được phong làm Nguyên soái Lục quân (*Rikugun Gensui*) duy nhất vào ngày 19 tháng 7 năm 1872.

### Nguyên soái đại tướng lục quân (元帥陸軍大将)

### Nguyên soái đại tướng hải quân (元帥海軍大将)

## Xem thêm
*Đại tướng (Lục quân Đế quốc Nhật Bản)
*Đại tướng (Hải quân Đế quốc Nhật Bản)

## Tham khảo
Thiếu Hạo (định hướng)

**Thiếu Hạo** bạn tìm có thể là:
*Thiếu Hạo, một tác gia kiếm hiệp Trung Quốc
*Thiếu Hạo, một trong Ngũ Đế
Bưởi Phúc Trạch

**[[Bưởi]] Phúc Trạch** là giống bưởi đặc sản của huyện Hương Khê, tỉnh Hà Tĩnh. Phủ phúc trạch thời Nguyễn nơi được cho là tạo ra thứ bưởi này ngon nhất.

Bưởi Phúc Trạch có hình cầu tròn, bề ngang và chiều cao gần bằng nhau, cuống quả không lồi, đế quả hơi lõm, vỏ không trơn không ráp, màu sắc vỏ quả xanh vàng, màu sắc thịt quả màu hồng nhạt hoặc màu trắng trong, khối lượng quả đạt từ 1-1,5&nbsp;kg, số múi 14-16 múi/quả, tỉ lệ ăn được từ 48,1-54,1, số hạt bình quân trong quả 50-70 hạt/quả, độ BRIX (%) từ 10-12,8%, có mùi thơm nhẹ tự nhiên hơi đặc trưng, có vị ngọt hơi thanh chua, ngọt hậu.

Hiện nay bưởi Phúc Trạch được trồng tập trung chủ yếu ở 4 xã Phúc Trạch, Hương Trạch, Hương Đô, Lộc Yên (đều ở huyện Hương Khê, tỉnh Hà Tĩnh). Có 10 xã phụ cận cũng trồng loại bưởi này. Tuy nhiên, theo các nhà quản lý địa phương, trồng ngon nhất vẫn là một làng tại xã Phúc Trạch. Tổng diện tích trồng bưởi Phúc Trạch tại huyện Hương Khê, tỉnh Hà Tĩnh hiện nay là khoảng 1.500 ha.

Trước Cách mạng tháng Tám, loại quả này có đen bán ở Hồng Kông và thep Việt kiều mang sang Paris được người Pháp ưa thích. Năm 1938, bưởi Phúc Trạch đã được thưởng mề đay trong cuộc đấu xảo quả ngon toàn Đông Dương.

Năm 2002, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn công nhận là một trong bảy loại cây ăn quả quý hiếm cấm không được xuất khẩu giống.

Năm 2004, Cục Sở hữu trí tuệ - Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam đã chính thức cấp giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu hàng hóa cho sản phẩm bưởi Phúc Trạch.

## Chú thích
Edward B. Lewis

**Edward B. Lewis** (20 tháng 5 năm 1918 – 21 tháng 7 năm 2004) là một nhà di truyền học người Mỹ, đã đoạt giải Nobel Sinh lý và Y khoa năm 1995.

## Cuộc đời và Sự nghiệp
Lewis sinh tại Wilkes-Barre, Pennsylvania ngày 20.5.1918. Ông tốt nghiệp trường E. L. Meyers High School. Năm 1939, ông đậu bằng cử nhân ngành thống kê sinh học (*Biostatistics*) ở Đại học Minnesota, nơi ông nghiên cứu về ruồi giấm (*Drosophila melanogaster*) ở phòng thí nghiệm của C.P. Oliver. Năm 1942 Lewis đậu bằng tiến sĩ ở Học viện Công nghệ California (Caltech), dưới sự hướng dẫn của Alfred Sturtevant. Sau khi phục vụ như một nhà khí tượng học trong Không quân Hoa Kỳ thời Chiến tranh thế giới thứ hai, năm 1946 Lewis trở về giảng dạy ở Học viện Công nghệ California như một trợ giáo (*instructor*). Năm 1956 ông được bổ nhiệm làm giáo sư khoa Sinh học.

Lewis đoạt giải Nobel Sinh lý và Y khoa năm 1995 cho công trình nghiên cứu về ruồi giấm, (kể cả việc phát hiện ra Bithorax complex của ruồi giấm và việc làm sáng tỏ chức năng của nó) cùng lập ra lãnh vực Sinh học phát triển. Ông cũng lập ra complementation test. Các tác phẩm then chốt của ông trong các lãnh vực di truyền học, sinh học phát triển, bức xạ và ung thư được trình bày trong quyển *Genes, Development and Cancer* (Các gien, Sự phát triển và bệnh Ung thư) phát hành năm 2004.

## Giải thưởng
*Huy chương Thomas Hunt Morgan (1983)
*Giải quốc tế Quỹ Gairdner (1987)
*Giải Wolf về Y học (1989)
*Giải Rosenstiel (1990)
*Huy chương Khoa học quốc gia (Hoa Kỳ) (1990)
*Giải Albert Lasker cho nghiên cứu Y học cơ bản (1991)
*Giải Louisa Gross Horwitz (1992)
*Giải Nobel Sinh lý và Y khoa 1995

## Các tác dụng của bức xạ

Trong thập niên 1950, Dr. Lewis nghiên cứu các tác dụng của sự bức xạ từ tia X, mưa bụi phóng xạ cùng các nguồn khác như một nguyên nhân có thể gây ra bệnh ung thư. Ông xem xét lại các hồ sơ y khoa của các người sống sót sau vụ ném bom nguyên tử xuống Hiroshima và Nagasaki, cũng như các chuyên viên phụ trách máy chiếu tia X và các bệnh nhân bị chiếu X-quang. Lewis kết luận là "nguy cơ của bức xạ đối với sức khoẻ đã bị đánh giá thấp". Dr. Lewis đã xuất bản các bài khảo luận trong tạp chí *Science* (Khoa học) cùng các báo khác và làm một cuộc tường trình trước Ủy ban nguyên tử năng của Quốc hội Hoa Kỳ năm 1957.

## Phỏng vấn

Ngày 20.11.2001 Dr. Lewis đã được Dr. Elliot Meyerowitz phỏng vấn ở Thư viện Kerckhoff của Học viện Công nghệ California, tại Pasadena, California. Cuộc phỏng vấn này được thu vào đĩa DVD năm 2004 với tên "Conversations in Genetics: Volume 1, No. 3 - Edward B. Lewis; An Oral History of Our Intellectual Heritage in Genetics" dài 67 phút; Nhà sản xuất Rochelle Easton Esposito; Hội Di truyền học Hoa Kỳ.
 
## Chú thích và Tham khảo

## Đọc thêm

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

## Liên kết ngoài
* Nobelprize.org, Giải Nobel Sinh lý và Y khoa 1995
* Nobelprize.org, Edward Lewis - Tiểu sử
* Caltech obituary
* The Official Site of Louisa Gross Horwitz Prize
Quách Tuyền

**Quách Tuyền** (chữ Hán:郭泉, bính âm: Guō Quán) (sinh 1968) là một nhà hoạt động dân chủ và nhân quyền của Trung Quốc. Ông thành lập đảng Tân Dân chủ Trung Quốc. Ông là một cán bộ doanh nghiệp nhà nước, thư ký của Ủy ban Tái cơ cấu Kinh tế Nam Kinh và cán bộ Tòa án Nhân dân Nam Kinh.

Đảng do ông thành lập là một nhóm đối lập chính trị ở Trung Quốc, từng thách đố chế độ cộng sản nơi đây với lời kêu gọi có cuộc bầu cử đa đảng. Tuyền nói rằng thân chủ của ông bị cáo buộc thành lập một nhóm chính trị bất hợp pháp, thu nhận thành viên và đăng tải các bài viết trên Internet "để lật độ chế độ xã hội chủ nghĩa với danh nghĩa giúp đỡ người cô thế."

Tuyền, từng là một thẩm phán trong sáu năm và cũng là một giáo sư văn chương, đã bị cấm không cho dạy tại đại học sau khi ông thành lập tổ chức này, nhằm mục đích giúp đỡ về mặt pháp lý cho các nông dân mất đất, các cựu chiến binh về hưu không kiếm ra việc làm và các công nhân bị các công ty quốc doanh cho nghỉ việc. Kể từ khi chiếm chính quyền năm 1949, đảng Cộng sản Trung Quốc không cho phép ai có quyền thách đố chế độ độc đảng ở quốc gia này. Trong khi có sự hiện diện của các đảng phái chính trị khác, nhiệm vụ chính của họ là hỗ trợ đảng Cộng sản.

Tuyền từng bị bắt nhiều lần kể từ khi thành lập đảng Tân Dân chủ Trung Quốc năm 2007, với lần cuối trước khi bị bắt la vào thứ năm ngày 13 tháng 11 năm 2008 tại Nam Kinh ở tỉnh Giang Tô. Theo vợ của ông, cảnh sát buộc ông tội "chống phá quyền lực nhà nước" cảnh sát Trung Quốc thường xuyên sử dụng lời cáo buộc "chống phá nhà nước" để giam giữ các nhà bất đồng chính kiến trong nhiều năm.

Ông bị đưa ra xử ngày thứ sáu, 7 tháng 8 năm 2009 tại thành phố Tú Thiên, với tội âm mưu lật đổ chế độ, theo lời Luật sư Guo Lianhui. Tội trạng này thường được dùng để đối phó với thành phần chống chính phủ, có thể lên đến nhiều năm tù ở. Tuyền tuyên bố mình vô tội trước phiên tòa, theo lời luật sư của ông. Ngày 17 tháng 10 năm 2009, thông tấn xã báo cáo rằng ông đã bị kết án 10 năm tù.

## Chú thích
Trần Văn Đỗ

**Trần Văn Đỗ** (1903 – 1990) là cựu chính khách, cựu Bộ trưởng Ngoại giao của Quốc gia Việt Nam, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao của Việt Nam Cộng hòa.

## Thân thế
Ông sinh 15 tháng 11 năm 1903 tại Phủ Lý, Hà Nam, nguyên quán ở Nam Kỳ. Gia đình của ông rất có tiếng tăm. Cha của ông là Trần Văn Thông, từng làm Tổng đốc Nam Định trong 17 năm. Ông gọi chính khách Bùi Quang Chiêu, người sáng lập Đảng Lập hiến Đông Dương, bằng cậu. Ông cũng là em ruột của luật sư Trần Văn Chương. Đệ Nhất phu nhân Trần Lệ Xuân gọi ông là chú.

Ông du học tại Pháp, đậu bằng bác sĩ y khoa của Đại học Paris.

Ông lập gia đình với con gái của Lưu Văn Lang một học giả danh tiếng ở Nam Kỳ.

## Hoạt động chính trị
Năm 1954, ông được bổ nhiệm làm Trưởng phái đoàn đại diện Quốc gia Việt Nam ở Genève, thay cho ông Nguyễn Quốc Định. Ông nhất quyết không ký vào Hiệp định Genève vì không chấp nhận việc chia cắt Việt Nam và nhân danh phái đoàn Quốc gia Việt Nam ra một tuyên bố riêng: 

Sau đó ông được bổ làm Tổng trưởng Ngoại giao nhưng chỉ được một năm thì rút lui vào năm 1955. Thời Đệ Nhất Cộng hòa, ông phản đối chính sách của Tổng thống Ngô Đình Diệm. Ông là một trong 18 người thuộc nhóm Caravelle ký tên vào thỉnh nguyện thư, còn gọi là *Tuyên cáo Caravelle* gửi Ngô Đình Diệm đòi chính phủ cải tổ vào tháng 4 năm 1960.

Năm 1965, ông nhận làm Phó thủ tướng trong nội các của Thủ tướng Phan Huy Quát rồi Tổng Ủy viên Ngoại giao, tức Bộ trưởng Bộ Ngoại giao (1965-1967) trong Nội các chiến tranh của tướng Nguyễn Cao Kỳ.

Sau năm 1975, ông sang tỵ nạn tại Pháp và mất ngày 20 tháng 12 năm 1990 ở Paris.

## Chú thích

## Tham khảo

*Who's Who in Vietnam*. Saigon: Vietnam Press, 1974.
Selvarasa Pathmanathan

**Shanmugam Kumaran Tharmalingam** (bí danh **Selvarasa Pathmanathan**, **Kumaran Pathmanathan** hay đơn giản **KP**) (sinh 6 tháng 4 năm 1955) là lãnh tụ của Những con Hổ giải phóng Tamil (Hổ Tamil), một tổ chức ly khai bị liệt kê như là tổ chức khủng bố bởi 32 quốc gia, đến tháng 5 năm 2009, tiến hành một chiến dịch bạo lực để tìm cách tạo ra một nhà nước độc lập Tamil ở phía bắc và phía đông của Sri Lanka. Pathmanathan nằm trong danh sách truy nã của Interpol với vài tội danh khác nhau bao gồm buôn lậu và âm mưu hình sự. Pathmanathan cũng bị cơ quan thi hành luật pháp của Ấn Độ truy nã vì có dính líu với vụ ám sát cựu Thủ tướng Ấn Độ Rajiv Gandhi vào năm 1991 và vụ vi phạm đạo luật khủng bố của Luật chất nổ Ấn Độ. Ông bị bắt ngày 5 tháng 8 năm 2009.

## Dính líu tới Hổ Tamil
Selvarasa Pathmanathan, người từng giữ nhiệm vụ mua võ khí lậu cho Hổ Tamil, lên nhậm chức chỉ huy lực lượng này sau khi quân đội chính phủ Sri Lanka đánh bại phiến quân vào tháng 5 năm 2009 ở vùng Bắc Sri Lanka và giết chết nhân vật lãnh đạo là Velupillai Prabhakaran.

Pathmanathan đã hoạt động ở vùng Đông Nam Á trong những năm gần đó và là một trong số ít thành phần lãnh đạo còn sống sót sau chiến dịch tấn công của quân chính phủ tiêu diệt cơ sở chính quyền Hổ Tamil ở vùng Bắc Sri Lanka và chấm dứt cuộc chiến kéo dài một phần tư thế kỷ. Tuy nhiên Pathmanathan, còn được biết dưới bí danh, KP, đã có nỗ lực phục hồi tổ chức này, và chính quyền Sri Lanka ráo riết săn lùng ông ta.

## Bị bắt
Theo lực lượng Hổ Tamil trong một thông cáo gửi đến báo chí, Pathmanathan bị bắt ngày 5 tháng 8 năm 2009, gần một khách sạn ở Kuala Lumpur, Malaysia. Một trang web thân Hổ Tamil nói Pathmanathan đã đến khách sạn này để gặp thân nhân của nhân vật lãnh đạo chính trị Hổ Tamil bị bắn chết, Balasingham Nadesan. Ông ta rời khỏi phòng để trả lời một cú điện thoại và không thấy quay lại. Thủ tướng Malaysia Najib Razak  không thể xác nhận hay phủ nhận nguồn tin này. "Tôi không có đầy đủ mọi dữ kiện. Tôi phải xem lại đã," ông nói.

Tờ Sri Lanka Island, trích thuật nguồn tin dấu tên, Pathmanathan bị bắt ở Thái Lan. Phát ngôn viên chính phủ Thái Lan Panitan Wattanayagorn bác bỏ việc ông này bị bắt tại đây nhưng cũng cho biết "có tin nói rằng ông này đã từng nhiều lần ra vào Thái Lan." Theo một nguồn tin tình báo quân đội Thái Lan, Pathamanathan đã sử dụng giấy tờ giả trốn lánh ở vùng Bắc nước này từ mấy tháng trước đó. Giới hữu trách Sri Lanka thẩm vấn Pathmanathan ngày 7 tháng 8 sau khi ông này bị đưa về đảo quốc này tới Colombo. Nơi ông bị bắt giữ không dược chính quyền Sri Lanka tiết lộ.

## Chú thích
Tây Kinh

**Tây Kinh** có thể là:
* Thành phố Lạc Dương của Trung Quốc
* Thành phố Kyoto của Nhật Bản
* Di tích Thành nhà Hồ thuộc huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa
* Tên gọi khác của Lam Kinh, kinh đô thứ hai của Đại Việt thời Lê
Chồn bay Sunda

**Chồn bay Sunda**, tại Việt Nam gọi đơn giản là **chồn bay** (danh pháp hai phần: ***Galeopterus variegatus***), còn biết đến như là **chồn bay Malaya**, **vượn cáo bay Colugo** là một loài chồn bay (*[[Cynocephalidae]]*), bộ Dermoptera. Loài này được Audebert mô tả năm 1799. Cho tới gần đây, nó được coi là một trong hai loài chồn bay còn sinh tồn, loài kia là chồn bay Philippine (*[[Cynocephalus volans]]*) chỉ tìm thấy trên các đảo miền nam Philippines. Chồn bay Sunda được tìm thấy khắp trong khu vực Đông Nam Á, tại Indonesia, Thái Lan, Malaysia, Campuchia, Việt Nam và Singapore.

Cho tới gần đây, các nhà khoa học đã công nhận hai loài chồn bay nhưng các nhà nghiên cứu khi phân tích các vật liệu di truyền thu được từ chồn bay Sunda sinh sống trên bán đảo Mã Lai cùng hai đảo Borneo và Java đã phát hiện thấy các khác biệt di truyền lớn tới mức đủ để đề xuất rằng chồn bay sinh sống trên mỗi đảo đã tiến hóa thành các loài khác biệt. Các loài chồn bay mới theo đề xuất này nhìn cũng hơi khác biệt. Chẳng hạn, chồn bay trên đảo Borneo nhỏ hơn chồn bay trên đảo Java và tại phần đại lục. Chồn bay Borneo cũng có các biến đổi rộng hơn so với các họ hàng của chúng ở màu bộ lông, bao gồm một số con với các đốm và những con khác với màu sắc bộ lông sẫm màu hoàn toàn.

Các loài chồn bay là họ hàng còn sinh tồn gần gũi nhất của linh trưởng, đã rẽ nhánh ra khỏi nhau khoảng 86 triệu năm trước trong Hậu Phấn trắng. Các nghiên cứu phát sinh loài phân tử đã chứng minh rằng linh trưởng, chuột chù cây và chồn bay là các họ hàng gần, tạo thành một nhóm tiến hóa riêng lẻ có thể truy ngược lại cùng một tổ tiên chung.

Chồn bay Sunda trên thực tế không bay được. Thay vì thế, nó lượn và chuyền giữa các cây. Nó là loài động vật sinh sống trên cây, và hoạt động tích cực về đêm, ăn các loại thức ăn thực vật mềm như lá non, chồi, hoa và quả. Sau chu kỳ mang thai 60 ngày, một con non được sinh ra và được con mẹ mang theo trên bụng mẹ nó trong một màng da lớn. Nó là loài động vật sống phụ thuộc vào rừng.

Chiều dài đầu-thân của chồn bay Sunda là khoảng 34–38&nbsp;cm. Đuôi của nó dài khoảng 24–25&nbsp;cm và cân nặng 0,9-1,3&nbsp;kg.

Chồn bay Sunda được luật pháp nhiều quốc gia bảo vệ. Việc săn bắn để lấy thịt cả người dân địa phương là mối đe dọa lớn nhất đối với loài này. Bên cạnh đó, sự tàn phá rừng và mất môi trường sống cũng gây ra sự suy giảm quần thể của chúng. Ngoài ra, sự cạnh tranh xảy ra với sóc ba màu (*Callosciurus notatus*) cũng là một đe dọa với chồn bay Sunda.

## Hình ảnh

Tập tin:Colugo (Galeopterus variegatus, adult female and juvenile), Central Catchment Area, Singapore - 20060618.jpg
Tập tin:Colugo (Galeopterus variegatus, adult female), Central Catchment Area, Singapore - 20060618.jpg
Tập tin:DistributionDermopteraCorrecting.png
Tập tin:Flying maucauco with its young (William Farquhar Collection, 1819–1823).jpg


## Chú thích

## Tham khảo

* Colugo or Flying Lemur Truy cập 7-11- 2009
Howard Robert Horvitz

**Howard Robert Horvitz** (sinh ngày 8 tháng 5 năm 1947) là một nhà sinh học người Mỹ, đã đoạt giải Nobel Sinh lý và Y khoa năm 2002.

## Cuộc đời và Sự nghiệp
Horvitz sinh tại Chicago, trong một gia đình nhập cư gốc Do Thái. Năm 1968 ông vào học ở Học viện Công nghệ Massachusetts, nơi ông gia nhập hội Alphha Epsilon Pi. Sau khi tốt nghiệp cử nhân, ông vào học ở Đại học Harvard, tốt nghiệp bằng thạc sĩ năm 1972 và tiến sĩ sinh học năm 1974. Năm 1978 ông làm phụ tá giáo sư khoa Sinh học ở Học viện Công nghệ Massachusetts, năm 1981 làm phó giáo sư và năm 1986 trở thành giáo sư, đồng thời là thành viên của Viện McGovern nghiên cứu Não (*McGovern Institute for Brain Research*). Ông nổi tiếng về công trình nghiên cứu apoptosis trên loài giun tròn *[[Caenorhabditis elegans]]*. Từ năm 1988 ông cũng là nhà nghiên cứu của Viện Y học Howard Hughes (*Howard Hughes Medical Institute*). Hiện nay ông là thành viên trong Ban quản trị của Society for Science & the Public.

## Các giải thưởng và vinh dự
* 1986 Giải Spencer về Sinh học Thần kinh
* 1988 Giải của Quỹ Thép Hoa Kỳ về Sinh học phân tử
* 1991 thành viên Viện Hàn lâm Khoa học quốc gia Hoa Kỳ
* 1993 Giải V.D. Mattia (Viện Sinh học phân tử Roche)
* 1994 Giải Hans Sigrist
* 1995 Giải Charles A. Dana
* 1996 Giải Ciba-Drew cho Khoa Y Sinh học
* 1998 Giải Rosenstiel
* 1998 Giải Passano cho sự tiến bộ Y khoa
* 1998 Giải Alfred P. Sloan, Jr.
* 1988 Giải Sinh học phân tử của Viện hàn lâm Khoa học quốc gia Hoa Kỳ
* 1998 Giải Passano
* 1999 Giải quốc tế Quỹ Gairdner
* 2000 Giải Paul Ehrlich và Ludwig Darmstaedter
* 2000 Giải Segerfalk
* 2000 Giải March of Dimes về Sinh học phát triển
* 2000 Giải Louisa Gross Horwitz
* 2000 Giải Charles Léopold Mayer của Viện Hàn lâm Khoa học Pháp
* 2001 Giải Bristol-Myers Squibb cho thành tựu nổi bật về Khoa học thần kinh
* 2001 Huy chương của Hội Di truyền học Hoa Kỳ
* 2002 giải Nobel Sinh lý và Y khoa chung với Sydney Brenner và John Sulston.
* 2002 Giải Wiley

## Chú thích

## Liên kết ngoài
* Nobelprize.org, Giải Nobel Sinh lý và Y khoa 2002
* H. Robert Horvitz - Investigator page at HHMI 
* H. Robert Horvitz - Curriculum Vitae 
* H. Robert Horvitz - Autobiography
* H. Robert Horvitz - US Patents 
* The Official Site of Louisa Gross Horwitz Prize
ETOPS

**ETOPS** – Extended-range Twin-engine OPerationS - là điều luật của ICAO cho phép máy bay thương mại 2 động cơ được bay kéo dài thêm một khoảng thời gian bay nữa trong trường hợp một động cơ bị hỏng. Như vậy với luật bay này, máy bay có thể bay dài hơn. Điều này không có nghĩa là có thể bay qua biển hay xuyên đại dương mà liên quan đến thời gian bay với một động cơ giữa các sân bay trung chuyển.

## Nội dung
Một cách mặc định thì nếu không bay ETOPS thì thời gian bay thêm tối đa nếu có sự cố hỏng 1 động cơ là 60’. Hiện nay đã có các chuẩn ETOPS 75’, 90’, 120’, 138’, 180’, và 207’.

Để được phê chuẩn ETOPS thì phải được phê chuẩn về loại ETOPS và phê chuẩn về hoạt động ETOPS. Điều đầu tiên, kết hợp cấu trúc máy bay - động cơ phải thỏa mãn yêu cầu cơ bản của ETOPS theo như chứng chỉ loại của chúng, cụ thể là tắt một động cơ khi đang bay và bay với động cơ còn lại trong suốt quá trình bay đổi hướng. Thông thường việc kiểm tra này được thực hiện giữa đại dương và tổ bay phải được thông báo để đảm bảo không bị mất bình tĩnh vì mất một động cơ và khả năng hỏng động cơ còn lại là rất hiếm. Điều thứ hai là nhà khai thác muốn bay ETOPS phải được nhà chức trách Hàng không cấp phép và có thể thực hiện được những chuyến bay ETOPS qua các quy trình bảo dưỡng theo ETOPS.

Bất kỳ sự cố kỹ thuật trong chuyến bay ETOPS đều phải được báo cáo và ghi nhận. Từ các số liệu này, việc kết hợp cấu trúc máy bay – động cơ sẽ được đánh giá và thống kê độ tin cậy và phải nằm trong giới hạn của chứng chỉ loại. Các yêu cầu về ETOPS ra sau luôn ngặt nghèo hơn so với trước đó, do đó bất kỳ đặc tính nào không thỏa mãn sẽ phải dẫn đến sự giảm cấp, nếu không nhà khai thác đó sẽ bị treo luôn quyền bay ETOPS.

## Tham khảo