open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bán đảo Mã Lai

**Bán đảo Mã Lai** (tiếng Mã Lai: *Semenanjung Tanah Melayu*) là một bán đảo lớn thuộc khu vực Đông Nam Á. Với trục chính gần như là theo hướng bắc-nam, bán đảo này cũng là điểm cực nam của châu Á đại lục. Khúc hẹp nhất của bán đảo là eo đất Kra. Dãy Titiwangsa tạo thành xương sống của bán đảo Mã Lai.

Các vùng nước ven biển (tính theo chiều kim đồng hồ từ phía đông bắc) là Vịnh Thái Lan, biển Đông (đối diện với Borneo), eo biển Johor (đối diện với Singapore), eo biển Malacca (đối diện với Sumatra) và biển Andaman.

Về mặt chính trị, bán đảo Mã Lai được chia cho ba quốc gia:

* phần tây bắc bán đảo là lãnh thổ cực nam của Myanma
* phần trung tâm và đông bắc thuộc miền nam Thái Lan
* phần phía nam thuộc Malaysia được gọi là Malaysia bán đảo (không nên nhầm lẫn với bán đảo Mã Lai rộng hơn) hoặc Tây Malaysia.

Một thuật ngữ trong tiếng Mã Lai là *Tanah Melayu* được sử dụng trong một số văn bản nêu lên ước vọng hiệp nhất của tất cả các nhóm người Mã Lai trên bán đảo trong một quốc gia Mã Lai thống nhất. Giấc mộng này đã được thực hiện gần như trọn vẹn khi nước Malaysia thành lập. Tuy nhiên tại miền nam Thái Lan cư dân Mã Lai là một thiểu số đáng kể. Vùng này trước kia là Vương quốc Pattani, một vương quốc Mã Lai nhưng sau bị sáp nhập vào Thái Lan. Ngoài ra, cũng có nhiều người Mã Lai ở Singapore, một đảo quốc nay với đa số người Hoa mà Anh đã thuê lại của Vương quốc Hồi giáo Johor năm 1819 rồi sau độc lập.

Bờ biển phía tây của bán đảo đối diện với đảo Sumatra là khu vực tiếp nhận nhiều nhóm di dân như người Bugis, người Hán và người Ấn vì đây là điểm dừng chân trên chặng hải hành giữa Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương. Hiện tượng này đã tạo nét văn hóa duyên hải pha trộn đặc biệt từ thế kỷ 19.

Người châu Âu thời cổ gọi bán đảo Mã Lai là *Chersonesus Aurea*.

## Xem thêm
* Quần đảo Mã Lai
* Dãy Titiwangsa

## Tham khảo
Malaysia bán đảo

**Malaysia bán đảo** (tiếng Mã Lai: *Semenanjung Malaysia*) là phần lãnh thổ của Malaysia nằm trên bán đảo Mã Lai và chia sẻ biên giới bộ với Thái Lan ở phía bắc. Nó nối liền với đảo quốc Singapore ở phía nam thông qua đường đắp cao và cầu. Vượt qua eo biển Malacca về phía tây là đảo Sumatra thuộc Indonesia. Đông Malaysia (trên đảo Borneo) nằm ở phía đông, ngang qua biển Đông.

Trên lãnh thổ của bán đảo này có 11 bang và 2 vùng lãnh thổ liên bang của Malaysia (bắt đầu từ phía bắc tới phía nam):
**Khu vực miền Bắc*: Perlis, Kedah, Penang, Perak
**Khu vực ven biển miền Đông*: Kelantan, Terengganu, Pahang
**Khu vực Trung tâm*: Selangor, các vùng lãnh thổ liên bang là Kuala Lumpur và Putrajaya
**Khu vực miền Nam*: Negeri Sembilan, Malacca, Johor

Malaysia bán đảo còn được gọi là **Tây Malaysia** (*Malaysia Barat*) hay **Malaya** (*Tanah Melayu*). Thuật ngữ "Malaysia bán đảo" được sử dụng nhiều hơn thuật ngữ "Tây Malaysia" (để tránh ý tưởng là Tây và Đông Malaysia là hai quốc gia riêng biệt như trường hợp của Đông Đức và Tây Đức đã được sử dụng cho đến năm 1990) và cũng nhiều hơn thuật ngữ "Malaya" (hiện nay đã lỗi thời do các ý nghĩa của nó về thời kỳ thuộc địa của Anh). Tuy nhiên, cả ba thuật ngữ này đều chính xác, và thuật ngữ "Malaya" vẫn có thể tìm thấy trong nhiều tên gọi của các cơ quan, chẳng hạn Tòa án tối cao Malaya, Đại học Malaya, Đường sắt Malaya v.v. cũng như trong các ngữ cảnh pháp lý trong câu *Negeri-negeri Tanah Melayu* (Nhà nước Malaya). Lưu ý rằng cho tới tận năm 1946, thuật ngữ "Malaya" thông thường bao gồm cả Singapore.

Sự khác biệt giữa Tây và Đông Malaysia là đáng kể, ngoài vấn đề địa lý, chẳng hạn các khác biệt trong hệ thống pháp lý cũng như mức độ tự trị cao hơn của các bang (Sabah và Sarawak) thuộc Đông Malaysia hay việc duy trì các hạn chế đối với việc nhập cư từ các bang trên Malaysia bán đảo.

## Xem thêm
* Malaya thuộc Anh (1874-1946)
* Liên hiệp Malaya (1946-1948)
* Liên bang Malaya (1948-1963)
* Malaysia
* Bán đảo Mã Lai
* Đô la Malaya

## Tham khảo
Sắp xếp đếm phân phối

**Sắp xếp đếm phân phối** là một phương pháp sắp xếp có độ phức tạp tuyến tính. Nó dựa trên giả thiết rằng, các khoá cần sắp xếp là các số tự nhiên giới hạn trong một khoảng nào đó, chẳng hạn từ *1* đến *N*.

## Giải thuật sắp xếp đếm phân phối
Để đơn giản ta giả sử các phần tử của danh sách a[1..n] nhận các giá trị tự nhiên trong khoảng [1..M].

Sắp xếp đếm phân phối đầu tiên đếm các phần tử thuộc danh sách nhận giá trị *k* với *1 *  k->M, do viết trên ngôn ngữ pascal, nên chỉ số đầu của mảng là 0). Hàm viết bằng C++ như sau:
```c++
// min, max lần lượt là GTLN và GTNN của mảng arr[] cần sắp xếp
void CountingSort(int arr[], int n, int mi, int mx) 
{ 
    int d = 0, cs = mx - mi; 
    
    // Mảng lưu kết quả đếm
    int count[cs + 1]; 
    
    // Khởi tạo giá trị của mỗi phần tử trong mảng đếm là 0
    for(int i = 0; i <= cs; i++) 
        count[i] = 0;
    
    // Xét số lần xuất hiện của các số trong mảng chính và gán vào mảng đếm    
    for(int i = 0; i < n; i++) 
        count[arr[i] - mi]++;
        
    // Gán các giá trị của mảng đếm vào mảng chính, ở đây mảng chính đã được xét xong 
    // nên ta có thể viết đè được
    for(int i = 0; i <= cs; i++) 
        if(count[i] > 0) 
            for(int j = 1; j <= count[i]; j++) 
                arr[d++] = i + mi; 
}
```


## Tham khảo
Định lý số dư Trung Quốc

**Định lý [[số dư]] Trung Hoa (Định lý thặng dư Trung Hoa)**, hay **bài toán Hàn Tín điểm binh**, là một định lý nói về nghiệm của hệ phương trình đồng dư bậc nhất.

## Lịch sử
Định lý số dư Trung Quốc là tên người phương Tây đặt cho định lý này. Người Trung Quốc gọi nó là **bài toán Hàn Tín điểm binh**. Hàn Tín là một danh tướng thời Hán Sở, từng được phong tước vương thời Hán Cao Tổ Lưu Bang đang dựng nghiệp. Sử ký Tư Mã Thiên viết rằng Hàn Tín là tướng trói gà không nổi, nhưng rất có tài quân sự. Tục truyền rằng khi Hàn Tín điểm quân số, ông cho quân lính xếp hàng 3, hàng 5, hàng 7 rồi báo cáo số dư. Từ đó ông tính chính xác quân số đến từng người: *lấy số dư (khi chia) cho 3 nhân với 70, cộng số dư cho 5 nhân với 21, cộng số dư cho 7 nhân với 15, rồi cộng hoặc trừ một bội số của 105.* Muốn cho dễ nhớ ông đặt thành thơ:

 
* Bản dịch 1 của Hoàng Xuân Hãn:

*“Ba người cùng đi ít bảy chục*

*Năm cỗi mai hoa hăm mốt cành*

*Thất tử đoàn viên chính bán nguyệt*

*Trừ trăm linh năm biết số thành”*

*Bản dịch 2 của Hoàng Xuân Hãn:

*“Ba người cùng đi, ít bảy chục*

*Năm người cùng hàng, nhân hăm mốt*

*Bảy người cùng hàng, nhân mười lăm*

*Trừ trăm linh năm thì tính suốt”*

* Bản dịch khác (chưa rõ tác giả)

*“Ba người cùng đội bảy mươi rành*

*Năm khóm hoa mai, hăm mốt cành*

*Bảy gã vườn đào chơi nửa tháng*

*Cộng hoặc trừ trăm linh năm tính nhẩm nhanh”*

Gần đây, định lý số dư Trung Quốc có nhiều ứng dụng trong các bài toán về số nguyên lớn áp dụng vào Lý thuyết mật mã.

## Nội dung
Bản chất của bài toán Hàn Tín điểm binh là việc giải hệ phương trình đồng dư bậc nhất

\begin{cases} x\equiv a_1 \pmod {m_1}\\x\equiv a_2 \pmod {m_2}\\..\\x\equiv a_k \pmod {m_k} \end{cases}

trong đó m_1,m_2,...,m_k đôi một nguyên tố cùng nhau. Trong bài toán Hàn Tín k=3 và m_1=3, m_2=5, m_3=7.

### Định lý
:*Hệ phương trình đồng dư nói trên có nghiệm duy nhất theo mô-đun*
  M=m_1 \cdot m_2  \cdot \ ... \ \cdot  m_k 
*là*

x \equiv a_1 \cdot M_1 \cdot y_1+a_2 \cdot M_2 \cdot y_2+...+a_k \cdot M_k \cdot y_k \pmod M
*trong đó* 

M_1=\frac{M}{m_1} ,\ M_2=\frac{M}{m_2} ,\ ...,\ M_k=\frac{M}{m_k}y_1\equiv(M_1)^{-1}\pmod {m_1},\ y_2\equiv(M_2)^{-1}\pmod {m_2},\ ...,\ y_k\equiv(M_k)^{-1}\pmod {m_k} 

:*Trong đó *
(M_1)^{-1}\pmod {m_1} *là nghịch đảo theo mô-đun của *{m_1} với y_1\equiv(M_1)^{-1}\pmod {m_1} \Leftrightarrow y_1M_1\equiv1\pmod {m_1}

### Ví dụ
Giải hệ phương trình đồng dư

 \begin{cases} x\equiv 2 \pmod 3\\x\equiv 3 \pmod 5\\x\equiv 5 \pmod 7 \end{cases}

ta có 
M=3\cdot5\cdot7 = 105; M_1= 5\cdot7 =35, M_2=3\cdot7=21, M_3=3\cdot5=15.
y_1=35^{-1}\pmod 3= 2^{-1}\pmod 3=2;
y_2=21^{-1}\pmod 5= 1^{-1}\pmod 5=1;
y_3=15^{-1}\pmod 7= 1^{-1}\pmod 7=1.
Từ đó 
x\equiv 2\cdot35\cdot2+3\cdot21\cdot1+5\cdot15\cdot1\pmod {105}
x\equiv 140+63+75\pmod {105}\equiv 278 \pmod {105}
x\equiv 68\pmod {105}.
Như vậy x có dạng x = 68+k\cdot105, k là số nguyên (hoặc số tự nhiên thích hợp nếu tìm nghiệm tự nhiên).

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Dãy Titiwangsa

**Dãy Titiwangsa** (tiếng Malay: Banjaran Titiwangsa), hay còn gọi là **Dãy núi Sankalakhiri** (tiếng Thái Lan: ทิวเขาสันกาลาคีรี) ở Thái Lan, là một dãy núi tạo thành "xương sống" của bán đảo Mã Lai. Đầu phía Bắc của dãy núi nằm ở các tỉnh Pattani, Songkhla, Yala và Narathiwat, miền nam Thái Lan. Dãy Titiwangsa chạy gần như theo hướng đông nam và kết thúc ở phía nam gần Jelebu, Negeri Sembilan, Malaysia. Đỉnh cao nhất là Gunung Korbu với độ cao 2.183 m. Dãy núi này như là một sự phân chia tự nhiên Malaysia bán đảo thành hai khu vực bờ biển miền Đông và miền Tây.

Một số điểm đến dành cho du khách nổi tiếng của Malaysia như cao nguyên Cameron và vùng đồi Fraser nằm trên dãy núi này.

## Tham khảo
Thuật toán nhân lũy thừa bằng bình phương

**Thuật toán nhân lũy thừa bằng bình phương** hoặc t**huật toán bình phương và nhân** là thuật toán tính nhanh lũy thừa tự nhiên của một số (thực hoặc nguyên), trong trường hợp cơ số là số nguyên có thể được rút gọn theo một môđun nào đó.

Phép nâng lên lũy thừa tự nhiên bậc *n* của số x (x được gọi là **cơ số**) được định nghĩa từ hệ thức
 x^n = \begin{matrix} \underbrace{ x*x*...*x}\\ n\end{matrix}

Với n lớn số phép nhân là rất lớn. 
## Ví dụ
Chẳng hạn với n=35 quá trình tính x^{35} qua 35 bước:
1\Rightarrow x\Rightarrow x^2=x*x\Rightarrow x^3=x^2*x\Rightarrow...\Rightarrow x^{35}=x^{34}*x
Ta nhận xét rằng có thể giảm bớt số phép nhân chẳng hạn với dãy phép tính

1\Rightarrow x\Rightarrow x^2=x*x,\Rightarrow x^4=(x^2)^2,\Rightarrow x^8=(x^4)^2
\Rightarrow x^{16}=(x^8)^2\Rightarrow x^{17}=x^{16}*x,
\Rightarrow x^{34}=(x^{17})^2\Rightarrow x^{35}=x^{34}*x.

## Công thức đệ quy
Quá trình tính toán trên chính là quá trình tính nhờ công thức đệ quy
# Với n=0 thì x^n=1
# Với n>0 ta có công thức

f(n) = \begin{cases} (x^k)^2, & \mbox{khi }n=2k \\ (x^k)^2*x, & \mbox{khi }n=2k+1 \end{cases}

Như vậy phép tính x^n được quy về một số phép bình phương và phép nhân do vậy mà có tên gọi **thuật toán bình phương và nhân**.
## Giải thuật đệ quy
Giải thuật sau tính đệ quy x^n\pmod m


 **Function Square_Multi **(int x, n, m){
 **Var** Int Power
 **If** n=0 **then return** 1
 **Else** {
 n:=LShift(n,1) 
 Power:= Square_Multi (int x, n, m)
 Power:=(Power^2) mod m
   **If** n **BitAnd** 1 =0 **then** 
  **Return** *Power*
   **Else** 
   **Return** (*Power*x*) mod m 
 } 
  }

Đoạn code viết bằng java:


 public static int binhphuong (int x,int n,int m)
 {
  int p;
  if (n==0) then return 1;
  p=binhphuong(x,n/2,m);
  if (n%2==0) 
 return (p*p)%m;
  else
 return (p*p*x)%m;
 }

Chú ý rằng một số tự nhiên là chẵn hay lẻ chỉ phụ thuộc vào bít số 0 của nó nên trong giải thuật trên ta sử dụng toán tử AndBit để xác định tính chãn lẻ của n và sử dụng phép LShif để tính phần nguyên của n/2.

## Giải thuật không đệ quy
Trong giải thuật đệ quy trên đây ta xét tính chẵn lẻ của n và liên tục chia n cho 2 lấy phần nguyên cho đến khi n=0. Thực chất quá trình này chính là tìm các bít của n. Do đó ta có thể thực hiện phép đổi ra số nhị phân trước sau đó tính lũy thừa theo quy tắc bình phương và nhân.
### Giải thuật

Đổi n ra số nhị phân ghi vào mảng  b[1..k]


 **Function Power_Modulo**(*Int* x,n,m){
  **Var** *Int* Power:=1
  **For** i=1 **to** k **do**
  Power:=(Power^2) *mod* m
  **If** b[i]=1 **then**
  Power:=(Power*x) mod m
  **Return** *Power* 
 }


### Ví dụ
Trong ví dụ sau ta tính {37}^{27}\pmod {101}.

Đổi n=27 ra số nhị phân ta được 27= 11011_{(2)}.

Bảng sau đây tính toán từng bước theo giá trị của các bít của 27.

Khởi tạo p=1.




Như vậy ta có
 {37}^{27}\pmod {101} =56 

## Xem thêm
* Toán học
* RSA (mã hóa)

## Tham khảo
Cây bao trùm

**Cây bao trùm** (tiếng Anh: *spanning tree*), còn được gọi là **cây khung**, của đồ thị G là cây con của đồ thị G, chứa tất cả các đỉnh của G. Nói cách khác, cây bao trùm của một đồ thị G là một đồ thị con của G, chứa tất cả các đỉnh của G, liên thông và không có chu trình.

Cây bao trùm của đồ thị liên thông G cũng có thể định nghĩa như một đồ thị con không chu trình lớn nhất, hay một đồ thị con liên thông nhỏ nhất của G.
 
Mọi đồ thị liên thông đều có cây bao trùm.

## Định lý (sự tồn tại của cây khung)

 Mọi đồ thị liên thông đều có chứa ít nhất 1 cây khung (cây tối đại)

## Số các cây bao trùm của một đồ thị liên thông

Gọi *t(G)* là số các cây bao trùm của đồ thị liên thông G. Trong một số trường hợp, số  *t(G)* có thể tính trực tiếp.
Chẳng hạn nếu *G* là một cây, khi đó *t(G)=1*, còn khi *G* là một đồ thị vòng C_n với  *n* đỉnh thì *t(G)=n*.
Với đồ thị *G* bất kỳ, số *t(G)* có tính nhờ Định lý Kirchhoff.

**[[Công thức Cayley]]** là công thức cho số các cây bao trùm của đồ thị đầy đủ
K_n với *n* đỉnh: t(K_n)=n^{n-2}.

Nếu *G* là đồ thị hai phía đầy đủ K_{p,q}, thì t(G)=p^{q-1}q^{p-1}, còn nếu*G* là  đồ thị khối ''n''-chiều
Q_n, thì t(G)=2^{2^n-n-1}\prod_{k=2}^n k^.
Các công thức này rút ra từ lý thuyết các ma trận.

Nếu *G* là một đa đồ thị và *e* là một cạnh của *G*, thì số  *t(G)* các cây bao trùm của *G* thỏa mãn quan hệ *t(G)=t(G-e)+t(G/e)* (*deletion-contraction recurrence*), trong đó *G-e* là đa đồ thị suy ra từ *G* bằng cách xóa đi cạnh *e* và *G/e* là đồ thị rút gọn cạnh*e* của *G*, trong đó các cạnh bội xuất hiện từ phép rút gọn này không bị xóa.

## Thuật toán tìm cây bao trùm
Có thể tìm cây bao trùm bằng thuật toán tìm kiếm theo chiều rộng, hoặc thuật toán tìm kiếm theo chiều sâu.

## Cây bao trùm nhỏ nhất
Nếu trên tập các cạnh của G có một hàm, được gọi là hàm trọng số, nhận giá trị thực \phi(u,v), thì cây bao trùm có tổng trọng số trên các cạnh nhỏ nhất được gọi là cây bao trùm nhỏ nhất. Có nhiều thuật toán tìm cây bao trùm nhỏ nhất, chẳng hạn như thuật toán Prim, thuật toán Kruskal, thuật toán Borůvka.

## Xem thêm
*Cây bao trùm nhỏ nhất

## Tham khảo
Bắc Hà (định hướng)

**Bắc Hà** có thể là:
* Xã Bắc Hà, tỉnh Lào Cai
* Cao nguyên Bắc Hà nằm trên địa bàn hai tỉnh Lào Cai và Tuyên Quang
* Trường Đại học Quốc tế Bắc Hà, xã Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh.

; Địa danh cũ
* Đàng Ngoài: vùng lãnh thổ phía bắc sông Gianh vào thế kỷ 17 và thế kỷ 18 do chúa Trịnh kiểm soát; cách gọi "sĩ phu Bắc Hà" còn được dùng cho tới đầu thế kỷ 19
* Tên gọi một phủ thuộc trấn Kinh Bắc xưa
* Huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai
* Phường Bắc Hà, quận Kiến An, thành phố Hải Phòng
* Phường Bắc Hà, thành phố Hà Tĩnh, tỉnh Hà Tĩnh
* Thị trấn Bắc Hà, huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai.

## Xem thêm
*Hà Bắc (định hướng)
*Nam Hà (định hướng)
Bắc Thành

**Bắc Thành** () là một danh xưng dùng để chỉ một đơn vị hành chính cấp cao đầu đời nhà Nguyễn, quản lý 11 trấn (tương đương cấp tỉnh ngày nay) ở phía bắc Việt Nam. Đơn vị này được vua Gia Long đặt ra từ năm 1802, được sử dụng cho đến năm 1831, dưới triều vua Minh Mạng thì bị bãi bỏ.

## Lãnh thổ
Vùng lãnh thổ của Bắc Thành gồm 11 trấn (5 nội trấn và 6 ngoại trấn), tính từ khu vực Ninh Bình trở lên phía bắc. Các trấn của Bắc Thành bao gồm:

**Nội trấn**:
Gồm các trấn đồng bằng và nằm trong nội địa.
* Sơn Nam Thượng
* Sơn Nam Hạ
* Sơn Tây
* Kinh Bắc
* Hải Dương

**Ngoại trấn**:
Gồm các trấn miền núi và giáp với Trung Quốc.
* Tuyên Quang
* Hưng Hóa
* Cao Bằng
* Lạng Sơn
* Thái Nguyên
* Quảng Yên

## Chức quan cai trị
Lỵ sở của Bắc Thành ban đầu được đặt trong khu vực thành Thăng Long cũ, vốn gần như bị phá hủy bởi chiến tranh và nội loạn, năm 1803 thì chuyển về thành sở mới.

### Tổng trấn
* Nguyễn Văn Thành (1802-1806)
* Trương Tấn Bửu (1806-1810)
* Nguyễn Huỳnh Đức (1810-1816)
* Lê Chất (1819-1826)

### Hiệp Tổng trấn
* Lê Chất (1810-1819)
* Nguyễn Hữu Thận (1826-?)

### Phó Tổng trấn
* Phạm Như Đăng (1810?-?)
* Trương Phúc Đăng

## Tham khảo

*Thành trấn
Lì xì

**Lì xì** (tiếng Hán: 利事 / 利市 / 利是) **mừng tuổi**, **Hồng bao** (tiếng Hán: 紅包)hay **Phong bì đỏ** là một tên gọi của tục lệ người lớn hơn mừng tuổi trẻ em trong dịp Tết Nguyên Đán ở các nước Á Đông, đó là lệ đặt tiền vào chiếc phong bì nhỏ có trang trí màu đỏ hoặc vàng son rực rỡ để mừng tuổi trẻ em. Trong phương ngữ miền Nam của tiếng Việt, tiền ấy được gọi là tiền lì xì. Ngày nay người ta thường chuyển khoản bên cạnh việc sử dụng Hồng bao như trước đây.

## Từ nguyên
Theo tác giả Hạo-nhiên Nghiêm Toản, "lì xì" có gốc là từ 利市 (*lợi thị*) trong tiếng Trung. Từ này phiên âm kiểu pinyin là *lì shì*, có ba nghĩa như sau:
#Số lời thu được do mua bán mà ra;
#Tốt lành, có lợi. Tháng Chạp ngày 24, khắp thị tỉnh (nhà quê, kẻ chợ) đều làm lễ rước Na (để khu trừ quỷ dữ), trống (rước) Na đến khắp mọi nhà cầu xin Lợi-thị (Theo Đông-kinh mộng-hoa-lục). - Khi người phụ nữ lấy chồng về đến cửa, mọi người đi theo cũng như người nhà đều xin Lợi-thị (hoặc đồ vật, hoặc là tiền);
#Vận tốt, vận may. Sách "Bắc-mộng-tỏa-ngôn" rằng: "Khi Hạ-hầu Tư chưa gặp thời, còn luân lạc linh đinh, người ta gọi Tư là viên Tú-tài chẳng Lợi-thị";
Trong cả ba trường hợp, "lợi-thị" hay "lì-xì', đều có nghĩa là được lợi, được tiền, được may mắn. Tác giả Hạo-nhiên khẳng định rằng tiền Lì-xì, mừng tuổi, chính là thứ tiền đem lại cái hên, điều lành, điều tốt, cho trẻ em dịp đầu xuân.

Tuy nhiên, giả thuyết rằng chữ Lì-xì là hai chữ Hán-Việt "lợi thị"(利是) đọc theo âm Quảng Đông được chấp nhận rộng rãi. Phong tục tặng phong bao bằng giấy điều trong đựng tiền cũng có ở Trung Quốc. Trong tiếng Quan Thoại, tục này được gọi là 紅包 ("hồng bao"), trong tiếng Quảng Đông là 利是 (*lợi thị*), 利市 (*lợi thị*) hoặc 利事 (*lợi sự*).

Ở Trung Quốc và các cộng đồng người Hoa, tục lệ lì xì không chỉ có trong Tết Nguyên Đán mà còn trong nhiều dịp khác, và cũng không chỉ dành cho trẻ em. Chẳng hạn trong phong tục cưới hỏi, gia chủ thường tặng lì xì cho đội bưng quả (bê tráp), hoặc trong ngày khai trương, sinh nhật..., chủ nhân cũng tặng lì xì cho khách.

## Tham khảo
Compact tương đối

Một tập A trong không gian tôpô X gọi là **compact tương đối** nếu bao đóng của A, ký hiệu là \text{cl}(A) hoặc \overline A, là tập compact.

Ví dụ:

* Trong không gian \mathbb R^n, một tập là tập compact tương đối khi và chỉ khi nó bị chặn.
* Trong không gian metric đầy đủ, một tập là tập compact tương đối khi và chỉ khi nó hoàn toàn bị chặn (tức là có thể phủ nó bằng một số hữu hạn các hình cầu có cùng bán kính nhỏ tùy ý cho trước. Điều này cũng tương đương với mọi dãy trong tập đó đều có thể rút ra được một dãy con là dãy Cauchy).

## Tham khảo
Bất đẳng thức Hölder

Trong giải tích toán học, **bất đẳng thức Hölder**, đặt theo tên nhà toán học Đức Otto Hölder, là một bất đẳng thức cơ bản liên quan đến các không gian L<sup>''p''</sup>: giả sử *S* là một không gian đo, với 1 ≤ *p*, *q* ≤ ∞ thỏa 1/*p* + 1/*q* = 1, đồng thời *f* thuộc L*p*(*S*) và *g* thuộc L*q*(*S*). Khi đó *fg* thuộc L1(*S*) và
:\|fg\|_1 \le \|f\|_p \|g\|_q.

Các số *p* và *q* nói trên được gọi là **liên hợp Holder** của lẫn nhau.

Bất đẳng thức Holder được dùng để chứng minh bất đẳng thức tam giác tổng quát trong không gian L*p*, bất đẳng thức Minkowski và cũng dùng để chứng minh L*p* là đối ngẫu với L*q*.

## Các trường hợp đặc biệt đáng chú ý
* Với *p* = *q* = 2 bất đẳng thức Holder trở thành bất đẳng thức Cauchy-Schwarz.
* Trong trường hợp không gian Euclide, khi tập *S* là {1,...,*n*} với một độ đo kiểu đếm, chúng ta có kết quả là với mọi **x**, **y** trong **R**n (**C**n)
:\sum_{k=1}^n |x_k y_k| \leq \left(\sum_{k=1}^n |x_k|^p \right)^{1/p} \left(\sum_{k=1}^n |y_k|^q \right)^{1/q}
* Nếu **S**=**N** với một độ đo kiểu đếm, khi đó chúng ta có được bất đẳng thức Holder cho các dãy từ không gian lp
: \sum\limits_{n=1}^{\infty} |x_n \cdot y_n| \le \left(\sum\limits_{n=1}^{\infty} |x_n|^p \right)^{1/p} \cdot \left(\sum\limits_{n=1}^{\infty} |y_n|^q \right)^{1/q},\; \forall x \in l^p, y\in l^q.
* Trong trường hợp không gian của các hàm giá trị phức khả tích, chúng ta có

:\left|\int f(x)g(x)\,dx\right|\leq\left(\int \left|f(x)\right|^p\,dx \right)^{1/p}\cdot \left(\int\left|g(x)\right|^q\,dx\right)^{1/q}.
* Dạng đại số thường gặp trong chứng minh bất đẳng thức của bất đẳng thức Holder

\coprod_{i=1}^m\biggl(\sum_{j=1}^na_{i,j}\biggr)\geq\biggl(\sum_{j=1}^n\sqrt[m]{\prod_{i=1}^ma_{i,j}}\biggr)^m

* Trong trường hợp không gian xác suất (\Omega,\mathcal{F},\mathbb{P}), L^p(\Omega,\mathcal{F},\mathbb{P}) là các ký hiệu để chỉ không gian của các biến ngẫu nhiên với moment *p* hữu hạn,
\mathbb{E}\left[|X|^p\right] , trong đó \mathbb{E} là ký hiệu chỉ giá trị kỳ vọng. Bất đẳng thức Holder trở thành
: \mathbb{E}|XY| \le \left(\mathbb{E}|X|^p\right)^{1/p} \cdot \left(\mathbb{E}|Y|^q \right)^{1/q},\; \forall X \in L^p, Y \in L^q.

## Trường hợp tổng quát
Có thể chứng minh trường hợp tổng quát sau bằng phương pháp quy nạp

Giả sử p_k\geq 1, k=1,\ldots n sao cho 
: \sum_{k=1}^n \frac{1}{p_k}=1
Giả sử u_k\in L^{p_k}(S). Khi đó ta có \prod_{k=1}^n u_k \in L^1(S) và
: \left\|\prod_{k=1}^n u_k\right\|_{\displaystyle L^1(S)}\leq \prod_{k=1}^n \|u_k\|_{\displaystyle L^{p_k}(S)}

## Tham khảo
*.

## Tham khảo
Quản lý xây dựng

**Quản lý dự án xây dựng (QLDAXD)** là một dịch vụ chuyên nghiệp sử dụng các kĩ thuật chuyên môn, quản lý dự án để giám sát việc lập kế hoạch, thiết kế và xây dựng một dự án, từ đầu công trình đến khi hoàn tất. Mục đích của QLDAXD là để kiểm soát thời gian của một dự án, chi phí và chất lượng. QLDAXD tương thích với tất cả các hệ thống phân phối dự án, bao gồm thiết kế - nhà thầu xây dựng, thiết kế xây dựng, quản lý độ an toàn và rủi ro và đối với các quan hệ đối tác. Mỗi dự án xây dựng cần một số lượng CM. Tuy nhiên, chuyên nghiệp quản lý xây dựng, hoặc QLDAXD, thường dành cho dài, quy mô lớn, chủ trương, ngân sách cao (bất động sản thương mại, cơ sở hạ tầng giao thông vận tải, các cơ sở công nghiệp, cơ sở hạ tầng quân sự,...), gọi là dự án vốn. Không có vấn đề thiết lập, trách nhiệm của QLDAXD là một chủ sở hữu, và làm cho một dự án nào đó thành công

## Các bước quản lý

### Công nghệ xây dựng
#Phương pháp thi công
#Lập kế hoạch tiến trình thi công
#Lập kế hoạch công trường
#An toàn lao động
#Tin học trong vận hành xây dựng
#Kỹ thuật máy xây dựng

### Kinh tế quản trị xây dựng
#Dự toán chi phí xây dựng công trình 
#Hợp đồng xây dựng 
#Chào thầu 
#Đấu thầu, lựa chọn nhà thầu
#Các mô hình mời thầu và hợp đồng 
#Cấu trúc và công cụ của thị trường xây dựng

### Cơ sở Quản lý xây dựng
#Quản lý tổng thể
#Quản lý dự án
#Quản lý chi phí (chi phí là khởi nguồn cho mọi hoạt động khác, quản lý chi phí là phức tạp nhất trong mọi lĩnh vực quản lý)
#Quản lý đấu thầu, lựa chọn nhà thầu
#Quản lý hợp đồng
#Quản lý thi công xây dựng công trình
#Quản lý chất lượng
#Quản lý rủi ro
#Các quản lý khác

### Quản lý đầu tư xây dựng
#Lập tiến độ phát triển dự án
#Kế hoạch đầu tư và tài chính
#Luật quy hoạch và luật xây dựng

### Kiến thức bổ sung
#Quản trị doanh nghiệp
#Kế toán
#Lý thuyết kinh tế
#Công tác thị trường
#Lý thuyết thuế và 
#Nghiên cứu vận hành (*Operations Research*)

### Phạm vi mở rộng
#Xây dựng chìa khóa trao tay
#Xây dựng trên nền cũ
#Xây dựng tại nước ngoài
#Xây dựng công nghiệp
#Quản lý trang thiết bị (Facility Management)
#Các dự án hợp tác công tư (*Public Private Partenership* - PPP);

### Các kỹ năng bổ trợ
#Thuyết trình
#Thương thảo
#Ngôn ngữ
#Tin học, công nghệ thông tin
#Pháp luật (luật xây dựng, luật đấu thầu, luật đất đai, luật đầu tư, luật doanh nghiệp, luật lao động...)
#Kỹ năng làm việc nhóm

## Tham khảo

* Chris Hendrickson: *Project Management for Construction Fundamental Concepts for Owners, Engineers, Architects and Builders*, Prentice Hall, 1989, ISBN 0-13-731266-0
* Nghị định số 59/2015/NĐ-CP ngày 18/6/2015 của Chính phủ về Quản lý dự án đầu tư xây dựng
* Nghị định số 32/2015/NĐ-CP ngày 25/3/2015 của Chính phủ về Quản lý chi phí đầu tư xây dựng
* Nghị định số 63/2014/NĐ-CP ngày 26/6/2014 của Chính phủ Quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật đấu thầu về lựa chọn nhà thầu

## Liên kết ngoài
* Sách online "Project Management for Construction Fundamental Concepts for Owners, Engineers, Architects and Builders" của Chris Hendrickson 
* Profile về Nhà Quản lý xây dựng của Bộ Lao động Mỹ
* Hiệp hội Quản lý xây dựng Mỹ
* Từ điển chuyên ngành Quản lý xây dựng
Tin học lý thuyết

**Tin học lý thuyết** là tập hợp các chủ đề của khoa học máy tính tập trung vào các khía cạnh toán học trừu tượng của tính toán, chẳng hạn như lý thuyết tính toán (*theory of computation*), phân tích thuật toán (*analysis of algorithms*) và ngữ nghĩa của ngôn ngữ lập trình. Tuy bản thân *tin học lý thuyết* không phải là một chủ đề đơn nhưng các nhà nghiên cứu ngành này lập thành một nhóm con giữa các nhà nghiên cứu khoa học máy tính.

## Phạm vi
Khó có thể khoanh vùng các lĩnh vực lý thuyết một cách chính xác; Nhóm nghiên cứu đặc biệt về thuật toán và lý thuyết tính toán của tổ chức ACM nói rằng:
:"Lĩnh vực tin học lý thuyết được hiểu theo nghĩa rộng để bao hàm các thuật toán, cấu trúc dữ liệu, lý thuyết độ phức tạp tính toán, tính toán phân tán, tính toán song song, VLSI, học máy, sinh học tính toán (*computational biology*), địa lý tính toán (*computational geometry*, lý thuyết thông tin (*information theory*), mật mã học, tính toán lượng tử (*quantum computation*), đại số và lý thuyết số tính toán, kiểm định và ngữ nghĩa chương trình, lý thuyết ô-tô-mát (*automata theory*), và nghiên cứu về tính ngẫu nhiên (*study of randomness*). Các công trình trong lĩnh vực này thường được phân biệt với các lĩnh vực khác bởi nhấn mạnh vào kỹ thuật và tính chặt chẽ toán học."

## Các tổ chức
* EATCS, the European Association for Theoretical Computer Science  - Hội Tin học Lý thuyết châu Âu
* SIGACT
* Dutch Association for Theoretical Computer Science http://www.nvti.nl/ - Hội Tin học Lý thuyết Hà Lan

## Tạp chí
* *[[Information and Computation]]*
* *[[Theory of Computing (journal)|Theory of Computing]]* (open access journal)
* *[[Formal Aspects of Computing]]*
* *[[Journal of the ACM]]*
* *[[SIAM Journal on Computing]]*
* *[[SIGACT News]]*
* *[[Theoretical Computer Science (journal)|Theoretical Computer Science]]*
* *[http://www.springerlink.com/(nsxb3jy3e5vtb555e4h54lrs)/app/home/journal.asp?referrer=parent&backto=linkingpublicationresults,1:100369,1  Theory of Computings Sytems]*
* *[[Chicago Journal of Theoretical Computer Science]]*

## Hội thảo
* Annual ACM Symposium on the Theory of Computing (STOC)
* IEEE Symposium on Foundations of Computer Science (FOCS)
* Symposium on Discrete Algorithms (SODA)
* International Colloquium on Automata, Languages and Programming (ICALP)
* Symposium on Theoretical Aspects of Computer Science (STACS)
* European Symposium on Algorithms (ESA)
* Algebraic Methodology And Software Technology (AMAST)
* IEEE Symposium on Logic in Computer Science (LICS)
*  International Symposium on Algorithms and Computation(ISAAC)
* (APPROX/RANDOM)
* Computational Complexity Conference (CCC)
* Symposium on Parallelism in Algorithms and Architectures (SPAA)
* Computability in Europe (CiE)

## Xem thêm
* Khoa học hình thức (*Formal science*)

## Tham khảo

* SIGACT home page
* Challenges for Theoretical Computer Science, draft of 2000 

## Liên kết ngoài
* SIGACT directory of additional theory links
* [news://comp.theory Usenet comp.theory]
Martin Cooper

**Martin Cooper** là người phát minh ra điện thoại di động. Tiến sĩ Cooper là giám đốc điều hành (CEO) và người sáng lập ra ArrayComm, một công ty hoạt động trong công nghệ anten thông minh và cải tiến mạng không dây.

Tiến sĩ Martin Cooper, nguyên là một giám đốc bộ phận các hệ thống ở Motorola, được cho là người phát minh ra chiếc máy thu phát cầm tay đầu tiên và là người đầu tiên thực hiện một cuộc gọi một chiếc điện thoại di động vào tháng 4 năm 1973. Cuộc gọi đầu tiên ông thực hiện là với kỳ phùng địch thủ của mình, Joel Engel, Giám đốc nghiên cứu của Bell Labs.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Hỏi và Đáp với Martin Cooper 
* ''Cuộc trò chuyện với người đàn ông đằng sau những chiếc điện thoại di động'' Phỏng vấn của BBC với Martin Cooper
* ArrayComm
Toyoda Sakichi

(sinh ngày 14 tháng 2 năm 1867 - mất ngày 30 tháng 10 năm 1930) là một nhà phát minh và nhà tư bản công nghiệp người Nhật. Là con trai của một thợ mộc nghèo, Toyoda được gọi là "Vua của các nhà phát minh Nhật Bản".

## Cuộc đời
Toyoda Sakichi thường được nhắc đến như là cha đẻ của cuộc cách mạng công nghiệp của Nhật Bản. Ông cũng là người sáng lập của Tập đoàn Công nghiệp Toyota.

Ông sinh tại một làng quê nhỏ tại tỉnh Shizuoka trong một gia đình thợ thủ công nghèo. Bố ông làm thợ mộc, còn mẹ ông ở nhà dệt vải. Làng quê của Toyoda Sakichi là một làng nghề dệt vải có truyền thống của Nhật Bản. Đến cổng làng là có thể nghe rõ tiếng máy dệt chạy khắp làng. Cha của Toyoda Sakichi là một người thợ mộc khéo tay và khá nổi tiếng trong làng.

Ông đã phát minh ra nhiều thiết bị trong ngành dệt. Phát minh nổi tiếng nhất của ông là khung cửi tự động chạy bằng điện (automatic power loom), trong đó ông thực hiện theo nguyên tắc Jidoka (tự động hóa tự trị - autonomous automation). Nguyên tắc *Jidoka* - Tự động hoá, mang ý nghĩa theo đó máy móc sẽ tự ngưng hoạt động nếu có vấn đề xảy ra, sau này trở thành một phần của hệ thống sản xuất Toyota Production System.

Toyoda đã phát triển nên khái niệm 5 Whys: Khi có vấn đề xảy ra, hãy hỏi "Tại sao" năm lần để cố gắng tìm ra nguồn gốc của vấn đề, sau đó đặt thứ gì đó vào vị trí để ngăn chặn các vấn đề xảy ra. Khái niệm này được sử dụng ngày nay như một phần của việc áp dụng các phương pháp sản xuất tinh gọn nhằm giải quyết vấn đề, nâng cao chất lượng và giảm chi phí.

Năm 1934 công ty Toyota đã công bố chiếc xe ôtô đầu tiên, mở đường cho kỷ nguyên huy hoàng của tập đoàn Toyota sau này.

Năm 2005, với doanh thu gần 180 tỉ USD, Toyota là tập đoàn duy nhất của Nhật Bản và cũng là duy nhất của châu Á nằm trong "Top ten" của những tập đoàn có quy mô lớn nhất. Hiệu quả kinh doanh của Toyota được thấy rõ nhất ở con số lợi nhuận khổng lồ lên tới 11 tỉ USD trong năm 2005.

## Cây phả hệ
Các con cháu của Toyoda Sakichi, người thành lập Toyoda Automatic Loom Works,  từ lâu đã nắm giữ các vị trí quản trị cấp cao của Toyota Motors, được thành lập vào năm 1937. Toyoda Shoichiro được sinh ra tại Nagoya ngày 17 tháng 2 năm 1925, là con trai của Toyoda Kiichiro, người sẽ trở thành chủ tịch của Toyota từ năm 1941 đến năm 1950; và theo đúng trình tự, Toyoda Shoichiro trở thành chủ tịch của công ty từ năm 1982 đến năm 1992. Người con trai 52 tuổi của Shoichiro, Toyoda Akio, là ứng cử viên trưởng cho chiếc ghế chủ tịch khi Watanabe Katsuaki từ nhiệm vị trí này để trở thành Chủ tịch hội đồng quản trị; và kỳ vọng này đã được khẳng định vào năm 2009.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*Ông tổ của tập đoàn Toyota
* Tiểu sử Toyoda Sakichi
Quảng Đức (tỉnh)

**Quảng Đức** là một tỉnh cũ thuộc Tây Nguyên, Việt Nam Cộng hòa, sau thuộc Cộng hòa Miền Nam Việt Nam (nay là một phần của tỉnh Lâm Đồng).

## Địa lý
Tỉnh Quảng Đức có vị trí địa lý:
*Phía đông giáp tỉnh Tuyên Đức
*Phía tây giáp Campuchia
*Phía nam giáp tỉnh Lâm Đồng và tỉnh Phước Long
*Phía bắc giáp tỉnh Đắk Lắk.

## Lịch sử
Ngày 23 tháng 1 năm 1959, Chính quyền Việt Nam Cộng hòa ban hành Sắc lệnh số 24-NV về việc thành lập tỉnh Quảng Đức trên cơ sở tách quận Đắk Song (trừ tổng Đăk Lao ở phía Bắc), một phần quận Lắk từ tỉnh Đắk Lắk; một phần của tỉnh Phước Long và một phần của tỉnh Lâm Đồng.

Theo quan điểm của các sắc tộc người Thượng thì việc chính phủ thành lập tỉnh Quảng Đức năm 1959 có dụng ý tạo điều kiện đưa người Kinh, nhất là người Bắc di cư lên định cư miền núi.

Năm 1960, tỉnh Quảng Đức có 3 quận, 4 tổng, 14 xã: 
* Quận Đức Lập có 6 xã với 1 tổng:
:* Tổng Đức Minh: 2 xã và 4 xã lẻ
:* Quận lỵ: Đức Minh (Đắk Mil) sau đổi là Tư Minh.
* Quận Kiến Đức có 4 xã với 2 tổng:
:* Tổng Kiến Minh: 2 xã 
:* Tổng Kiến Đạo: 2 xã 
:* Quận lỵ: Sùng Đức (B'Pré).
* Quận Khiêm Đức có 4 xã với 1 tổng:
:* Tổng Sơn Khê: 2 xã và 2 xã lẻ. 
:* Quận lỵ: Tamoung.

Ngày 20 tháng 9 năm 1975, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 245-NQ/TW về việc:
* Hợp nhất tỉnh Bình Thuận, tỉnh Lâm Đồng, tỉnh Ninh Thuận, tỉnh Tuyên Đức thành một tỉnh, tên gọi tỉnh mới cùng với nơi đặt tỉnh lỵ sẽ do địa phương đề nghị lên.
* Hợp nhất tỉnh Đắk Lắk, thêm các huyện Cheo Reo, Đức Lập của tỉnh Quảng Đức thành một tỉnh, tên gọi tỉnh mới cùng với nơi đặt tỉnh lỵ sẽ do địa phương đề nghị lên.

Ngày 20 tháng 12 năm 1975, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 19/NQ về việc:
* Hợp nhất tỉnh Lâm Đồng, tỉnh Tuyên Đức (kể cả thành phố Đà Lạt) thành một tỉnh, tên gọi tỉnh mới cùng với nơi đặt tỉnh lỵ sẽ do địa phương đề nghị lên.
* Hợp nhất tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Quảng Đức thành một tỉnh, tên gọi tỉnh mới cùng với nơi đặt tỉnh lỵ sẽ do địa phương đề nghị lên.

Ngày 27 tháng 12 năm 1975, tỉnh Quảng Đức sáp nhập vào tỉnh Đắk Lắk. Từ đó, tỉnh Quảng Đức không còn tồn tại. Địa giới hành chính của tỉnh tương ứng với tỉnh Đắk Nông (cũ) sau khi sáp nhập vào tỉnh Lâm Đồng. Ngoại trừ huyện Cư Jút trước năm 1975 thuộc quận Ban Mê Thuột của tỉnh Đắk Lắk.

Ngày 24 tháng 2 năm 1976, Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam ban hành Nghị định số 3/NQ/1976 về việc:
* Hợp nhất tỉnh Lâm Đồng, tỉnh Tuyên Đức và thành phố Đà Lạt thành một tỉnh, lấy tên là tỉnh Lâm Đồng.
* Hợp nhất tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Quảng Đức thành một tỉnh, lấy tên là tỉnh Đắk Lắk.

## Chú thích

## Tham khảo
* Whitfield, D. *Historical and Cultural Dictionary of Vietnam*. Metuchen, NJ: The Scarecrow Press, 1976.
* Po Dharma. *Champaka 7: Từ Mặt trận FLM đến phong trào FULRO*. San Jose, CA: Office International of Champa, 2007.
Phạm Gia Khiêm

**Phạm Gia Khiêm** (sinh ngày 6 tháng 8 năm 1944) là một chính khách người Việt Nam. Ông nguyên là Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ Ngoại giao nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XII.

## Tiểu sử
Ông sinh ngày 6 tháng 8 năm 1944 tại xã Đông Ngạc, huyện Từ Liêm (nay là phường Đông Ngạc), thành phố Hà Nội. Thưở nhỏ, ông theo học tại trường Tiểu học rồi Trung học cơ sở Trưng Vương, Hà Nội.

Từ năm 1963, ông theo học tại trường Đại học Bách Khoa Hà Nội. Năm 1967, ông tốt nghiệp và được phân công làm giảng viên Đại học Cơ điện Việt Bắc, Khoa Cơ điện Công trình (nay là trường Đại học Kỹ thuật Công nghiệp, Đại học Thái Nguyên).

Năm 1971, ông được cử làm nghiên cứu sinh chuyên ngành luyện kim tại Tiệp Khắc. Năm 1975, ông bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ ngành này.
## Sự nghiệp chính trị

Từ năm 1976 đến tháng 10 năm 1996, ông chuyển công tác về Bộ Kế hoạch và Đầu tư, lần lượt giữ các chức vụ Trưởng phòng Công nghiệp, Vụ trưởng Vụ Khoa học, Vụ trưởng Vụ Khoa học, Giáo dục và Môi trường, Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư. Ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam ngày 11 tháng 9 năm 1978, chính thức ngày 11 tháng 9 năm 1979.

Tháng 7 năm 1996, ông trúng cử Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khoá VIII. Ngày 6 tháng 11 năm 1996, ông được Quốc hội phê chuẩn theo đề nghị của Thủ tướng, giữ chức vụ Bộ trưởng Bộ Khoa học, Công nghệ và Môi trường. Tuy nhiên, chưa đến 1 năm sau, ông được bầu làm Đại biểu Quốc hội khóa X và được Quốc hội miễn nhiệm chức Bộ trưởng Bộ Khoa học, Công nghệ và Môi trường, phê chuẩn giữ chức vụ Phó Thủ tướng.

Năm 2001, ông tái đắc cử Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa IX. Năm sau, ông tái đắc cử Đại biểu Quốc hội khóa XI. Tháng 4 năm 2006, ông lần thứ 3 trúng cử vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa X, được bầu vào Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam. Ngày 28 tháng 6 năm 2006, ông được Quốc hội phê chuẩn kiêm nhiệm Bộ trưởng Bộ Ngoại giao sau khi người tiền nhiệm là Nguyễn Dy Niên quyết định hưu trí. Năm 2007, một lần nữa ông tái đắc cử Đại biểu Quốc hội khóa XII.

Tại Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam XI tháng 1 năm 2011, mặc dù được đề cử vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khoá XI nhưng ông không trúng cử, và đương nhiên, bị loại tên ra khỏi Bộ Chính trị.

## Gia đình
Anh cả là Trung tướng, GS.TS Nhà giáo Nhân dân Phạm Gia Khánh, nguyên Giám đốc Học viện Quân y Việt Nam.

Em gái là Phạm Thúy Hằng nguyên Cục phó trong Quân đội với hàm Đại tá.

## Huân chương
* Huân chương Hồ Chí Minh (2014) 
* Huân chương Mặt trời mọc hạng Nhất 
* Huy hiệu 45 năm tuổi Đảng (2023)

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Tiểu sử Phó Thủ tướng Chính phủ CHXHCN Việt Nam, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Phạm Gia Khiêm
* Tóm tắt tiểu sử Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Phạm Gia Khiêm
Liên tục đồng bậc

## Định nghĩa
Một họ F các ánh xạ từ 1 không gian topo X vào 1 không gian metric (Y,d) gọi là **đồng bậc liên tục** tại p thuộc X nếu với \epsilon >0 cho trước, tồn tại 1 lân cận U của p sao cho 

     d(f(p),f(x)) với mọi f thuộc F và với mọi x thuộc U.

Họ F gọi là liên tục đồng bậc nếu nó liên tục đồng bậc tại mọi điểm thuộc X.

## Ví dụ
Nếu F là một họ hữu hạn các ánh xạ liên tục thì F là một họ liên tục đồng bậc.

## Tính chất
Từ định nghĩa ta thấy nếu F là họ ánh xạ liên tục đồng bậc thì mọi ánh xạ f thuộc F là liên tục. Điều ngược lại không đúng.

Ví dụ: 

F=\{f_n: (0,1)\rightarrow \R | n \in N \},   f_n(x)=1/x^n 


F gồm các hàm liên tục nhưng F không liên tục đồng bậc.

## Xem thêm
*Trù mật

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Bất đẳng thức Minkowski

Trong giải tích toán học, **bất đẳng thức Minkowski** dẫn đến kết luận rằng các không gian L<sup>''p''</sup> là các không gian vector định chuẩn. Giả sử *S* là một không gian đo, giả sử 1 ≤ *p* ≤ ∞, đồng thời *f* và *g* là các phần tử của L*p*(*S*) Khi đó *f* + *g* cũng thuộc L*p*(*S*), và chúng ta có

:\|f+g\|_p \le \|f\|_p + \|g\|_p

dấu đẳng thức xảy ra chỉ khi *f* và *g* phụ thuộc tuyến tính.

Bất đẳng thức Minkowski chính là bất đẳng thức tam giác trong L*p*(*S*). Có thể chứng minh nó bằng cách dùng bất đẳng thức Holder.

Cũng như bất đẳng thức Holder, có thể đưa bất đẳng thức Minkowski về các trường hợp đặc biệt cho các dãy và các vector bẳng cách dùng khái niệm độ đo kiểu đếm được:

:\left(\sum_{k=1}^n |x_k + y_k|^p \right)^{1/p} \le \left(\sum_{k=1}^n |x_k|^p \right)^{1/p} + \left(\sum_{k=1}^n |y_k|^p \right)^{1/p}

với mọi số thực (hay số phức) *x*1,..., *x**n*, *y*1,..., *y**n* và n là số chiều của S.

## Tham khảo
Sophus Lie

**Marius Sophus Lie** (17 tháng 12 năm 1842 - 18 tháng 2 năm 1899) là một nhà toán học người Na Uy. Ông là người tạo ra lý thuyết của các đối xứng liên tục, và ứng dụng nó và việc nghiên cứuhình học và phương trình đạo hàm riêng.

Công cụ chính của Lie, và là một trong những thành tựu vĩ đại nhất của ông, là sự khám phá ra các nhóm biến đổi liên tục (bây giờ được gọi theo tên ông là nhóm Lie) có thể được hiểu tốt hơn bằng cách "tuyến tính hóa" chúng, và nghiên cứu các trường vectơ được tạo ra từ chúng (những khái niệm gọi là các phần tử phát sinh cực nhỏ). Các phần tử phát sinh là đối tượng cho một dạng tuyến tính hóa của luật nhóm, bây giờ gọi là toán tử giao hoán (*commutator bracket*), và có cấu trúc ngày nay gọi là một đại số Lie.

## Xem thêm
*Đại số Lie
*Đạo hàm Lie
*Nhóm Lie
*Định lý Carathéodory-Jacobi-Lie

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*
Ngành Thông

**Ngành Thông** (danh pháp khoa học: ***Pinophyta***) nhiều tài liệu tiếng Việt cũ còn gọi là **ngành Hạt trần** (*[[Gymnospermae]]*), gồm các loài cây thân gỗ lớn hoặc nhỡ, ít khi là cây bụi hoặc dây leo thân gỗ. Lá hình vảy, hình kim, hình dải, ít khi hình quạt, hình trái xoan hoặc hình lông chim.

Cơ quan sinh sản thường đơn tính, có cấu tạo nón khác với cấu tạo hoa, gồm các lá bào tử xếp xoắn ốc hoặc xếp vòng trên một trục ngắn có dạng nón. Thụ phấn nhờ gió, ít khi nhờ côn trùng. Lá noãn mở không bao hạt, mang một đến nhiều lá noãn ở nách hoặc mép. Hạt có phôi thẳng, mang một đến nhiều lá mầm.

Gỗ tương đối mềm, chỉ có quản bào chưa có mạch gỗ và sợi gỗ.

## Nguồn gốc tiến hóa

Thực vật ngành Thông phát sinh từ kỷ Devon trong đại Cổ Sinh, phát triển mạnh ở kỷ Than đá, kỷ Permi và giảm dần từ kỷ Tam điệp trong đại Trung Sinh. Nhiều loài hiện đã tuyệt diệt hoặc thu hẹp phạm vi phân bố. Người ta tìm thấy nhiều mẫu hóa thạch của thực vật ngành thông có niên đại cacbon từ khoảng 300 triệu năm trở lại đây. Những loài còn xuất hiện ngày này cũng có hóa thạch tìm được có niên đại tới 60-120 triệu năm và người ta gọi chúng là những loài thực vật cổ.

## Hệ thống phân loại

Ngày nay, theo nhiều quan điểm phân loại khác nhau thì ngành thông có khoảng 6-8 họ với khoảng 65-70 chi và 600-650 loài. Bảy họ thường được công nhận như trong biểu đồ ở bên phải. Tuy nhiên, trong một vài diễn giải thì họ Cephalotaxaceae có thể được gộp trong họ Taxaceae, còn một số tác giả thì lại công nhận thêm cả Phyllocladaceae như là một họ độc lập với Podocarpaceae (trong biểu đồ này nó được gộp trong Podocarpaceae). Họ Taxodiaceae tại đây được coi là một phần của họ Cupressaceae, nhưng nó đã từng được công nhận rộng rãi trong quá khứ và có thể vẫn còn được ghi nhận trong nhiều sách hướng dẫn thực địa. Một hệ thống phân loại mới và trình tự tuyến tính dựa trên các dữ liệu phân tử có thể tìm thấy trong bài báo của Christenhusz và ctv (2011).

Trong ngành Thông trước đây người ta phân thành 7 bộ, nhưng qua kiểm tra gen thì các bộ Taxales, Araucariales, và Cupressales được xếp vào bộ Thông (Pinales). Bộ Thông cùng với 3 bộ khác là Cordaitales, Vojnovskyales và Voltziales tạo thành ngành Thông.

## Xem thêm
* Cây thông Giáng sinh là cây thông được trang hoàng để trưng bày trong dịp lễ Giáng Sinh theo phong tục của người Ki tô giáo.
## Hình ảnh

Tập tin:Abies koreana (szyszki).JPG
Tập tin:PinusSylvestris.jpg


## Chú thích

## Liên kết ngoài

* 
* 
*
Thông đuôi ngựa

**Thông đuôi ngựa** hay **thông mã vĩ** (danh pháp hai phần: ***Pinus massoniana*** Lamb, 1803, thuộc họ Thông (*Pinaceae*), ngành Thông (*Pinophyta*). Là loài cây nhập nội từ Trung Quốc.

## Phân loài

Theo một số học giả, loài thông này có ba thứ là:
* *Pinus massoniana* (Lamb.) thứ *massoniana*. Các từ đồng nghĩa: *P. sinensis* (D. Don trong Lambert 1828, *P. nepalensis* J. Forbes 1839, *P. canaliculata* Miq. 1861, *P. calavierei* Lemée & Lév. 1910, *P. argyi* Lemée & Lév. 1910, *P. argyi* thứ *longe-vaginans* Lév.; *P. crassicorticea* Y.C. Zhong & K.X. Huang 1990 (Wu và Raven, 1999).
* *Pinus massoniana* Lamb. thứ *hainanensis* Cheng & Fu 1975. (Không có đồng nghĩa). Thứ này chỉ có ở Hải Nam, Trung Quốc.
* *Pinus massoniana* Lamb. thứ *shaxianensis* D.X. Zhou 1991 (Theo Farjon (1998) thì nó là từ đồng nghĩa với thứ *massoniana* nhưng Wu và Raven (1999) vẫn duy trì tên gọi này).

## Đặc điểm nhận biết
### Thân cây
Cây gỗ lớn, có thể cao tới 40 m đường kính có thể trên 90&nbsp;cm. Thân tròn, thẳng hình trụ. Vỏ màu sám hồng, nứt dọc, khi già bong mảng. Thân ít nhựa, nhựa thơm nhẹ. Phân cành cao.
### Lá cây
Lá hình kim, mọc cụm 2 lá ở đầu cành nhỏ, cành nhỏ mọc vòng xoắn ốc. Lá kim dài 15–20&nbsp;cm, bẹ cành nhỏ dài 0,8&nbsp;cm. Lá kim thường mềm, màu xanh vàng, cành non đầu lá thường có màu đỏ.
### Nón sinh sản
Nón đơn tính cùng gốc, nón đực hình bông đuôi sóc xếp sít nhau ở gần gốc chồi ngọn. Nón cái 3-5 cái thường mọc vòng trên đỉnh chồi ngọn. Phát triển trong 2 năm: năm đầu hình tráu xoan, màu tím chuyển dần sang xanh, năm thứ hai hình trứng rộng. Có kích thước: cao 4–5&nbsp;cm, rộng 2–3&nbsp;cm. Khi chín hóa gỗ. Cuống nón thường cong, dài 1&nbsp;cm. Lá bắc không phát triển. Lá noãn phát triển thành các vẩy hóa gỗ, mặt vẩy hình quạt, trên mặt vẩy có gờ ngang nổi rõ, rốn vẩy hơi lõm và có gai. Hạt có cánh, phát tán nhờ gió.
## Sử dụng
Gỗ xấu, gỗ giác gỗ lõi phân biệt rõ, gỗ lõi màu nâu vàng, thớ gỗ thô phẳng, gỗ nhẹ (tỷ trọng 0,39-0,49). Gỗ dùng chủ yếu cho xây dựng, trụ mỏ, đóng đồ gia dụng, làm diêm, các công trình dưới nước. Gỗ chứa khoảng 62% là xenluloza và có thể dùng để sản xuất giấy và sợi nhân tạo. Nhựa là nguồn nguyên liệu cho một số mặt hàng trong công nghiệp và y tế.

## Phân bố
Cây ưa đất sâu, hơi chua, lạnh, nhiều nắng và độ ẩm cao, phân bổ từ đồng bằng tới cao độ 2.000 m, nhưng chủ yếu ở độ cao dưới 1.200 m.

Tại Việt Nam chủ yếu được trồng ở các tỉnh phía bắc từ Hà Giang, Cao Bằng, Lạng Sơn, Lào Cai tới Thanh Hóa, Nghệ An.

Tại Trung Quốc: các tỉnh An Huy, Phúc Kiến, Quảng Đông, Quảng Tây, Quý Châu, Hải Nam, phía tây Hà Nam, Hồ Bắc, Hồ Nam, phía nam Giang Tô, Giang Tây, đông nam Thiểm Tây, Tứ Xuyên, nam Vân Nam, Chiết Giang và tại Đài Loan.

Cây chủ yếu tái sinh hạt, không có khả năng tái sinh chồi.

## Chú thích

## Tham khảo
* 
* 
* Pinus massoniana - Plants For A Future database report 
*
Ramón Mercader

**Jaime Ramón Mercader del Río Hernández** (;  ; 7 tháng 2 năm 1913 tại Barcelona, Tây Ban Nha – 18 tháng 10 năm 1978 tại La Habana, Cuba) là một người cộng sản Tây Ban Nha, một nhà tình báo và là điệp viên mật của NKVD. Ramón Mercader đã ám sát Lev Davidovich Trotsky, một đối thủ chính trị của Iosif Vissarionovich Stalin, tại Thành phố Mexico vào tháng 8 năm 1940. Mercader bị giam giữ 19 năm 8 tháng tại Mexico vì tội giết Trotsky bằng rìu phá băng.

Năm 1960, sau khi được trả tự do khỏi nhà tù Mexico, Mercader được trao tặng Huy chương Anh hùng Liên Xô, Huân chương Lenin và đã sống nhiều năm ở Cuba, Liên Xô và Tiệp Khắc.

## Tiểu sử
Jaime Ramón Mercader del Río sinh ngày 7 tháng 2 năm 1913 tại thị trấn Argentona, hạt Maresme, Catalunya. Mẹ ông là Eustacia María Caridad del Río Hernández (hay còn gọi là Caridad Mercader), con gái của một thương gia người Cantabria trở nên giàu có từ công việc kinh doanh của mình tại Captaincy General ở Cuba, và cha ông là Pau Mercader Marina, con trai của một nhà công nghiệp dệt may người Catalunya. Jaime Ramón được nuôi dưỡng tại Pháp bởi mẹ của mình, bà cũng là một người cộng sản đã chiến đấu trong Nội chiến Tây Ban Nha và cũng phục vụ trong lực lượng điệp viên ngầm quốc tế của Liên Xô.

Vào giữa những năm 1930, Mercader trẻ tuổi đã trở thành một người cộng sản và làm việc cho các tổ chức chính trị cánh tả trong thời kỳ tồn tại của Đệ nhị Cộng hòa Tây Ban Nha (1931–1939). Ông đã bị cầm tù vì các hoạt động chính trị của mình, nhưng sau đó được trả tự do khi liên minh cánh tả của Mặt trận Bình dân được bầu vào chính phủ Tây Ban Nha vào năm 1936. Trong cuộc nội chiến, ông được Nahum Eitingon, cảnh sát mật của Bộ Dân ủy Nội vụ Liên Xô (NKVD) tuyển dụng, người đã gửi Mercader đi đào tạo điệp viên bí mật tại Liên Xô.

Mercader đã kết bạn và thâm nhập vào phe theo Chủ nghĩa Trotsky trong Nội chiến Tây Ban Nha. Là một điệp viên bí mật của NKVD, Mercader đã gặp phóng viên chiến trường David Crook, một người cộng sản Anh và là lính tình nguyện cho phe Cộng hòa tại thành phố Albacete, Castilla–La Mancha. Crook đã dạy Mercader tiếng Tây Ban Nha và đào tạo Mercader về các kỹ thuật gián điệp. Với tư cách là phóng viên của báo *[[News Chronicle]]*, Crook đã theo dõi nhà báo George Orwell và những người dân quân khác của Đảng Công nhân Thống nhất Marxist (Workers' Party of Marxist Unification - POUM) và Đảng Lao động Độc lập (Independent Labour Party - ILP).

## Tham khảo
Colin Powell

**Colin Luther Powell** (5 tháng 4 năm 1937 – 18 tháng 10 năm 2021) là Ngoại trưởng Hoa Kỳ thứ 65. Ông từng đảm nhận chức vụ này dưới thời Tổng thống George W. Bush từ ngày 20 tháng 1 năm 2001 đến ngày 26 tháng 1 năm 2005. Powell là người Mỹ gốc Phi đầu tiên trong lịch sử Hoa Kỳ đảm nhận chức vụ ngoại trưởng nước này.

Trong một báo cáo phân tích, Powell viết: "Những gì miêu tả trong bức thư này là một sự thật rằng quan hệ giữa các binh sĩ Hoa Kỳ và người dân Việt Nam đang dần tốt đẹp!", một vài nhà quan sát cho rằng cách thức Powell xử lý lá thư đồng nghĩa với việc rửa sạch sự tàn bạo của quân đội Hoa Kỳ ở Mỹ Lai. Tháng 5 năm 2004, Powell, khi này đã là Ngoại trưởng Hoa Kỳ, đã trả lời trong chương trình của Larry King trên đài CNN: "Ý tôi là, tôi đã ở trong đơn vị chịu trách nhiệm về vấn đề Mỹ Lai. Tôi ở đó sau khi sự kiện xảy ra. Mà trong chiến tranh thì những vụ việc kinh khủng như vậy vẫn xảy ra, và chúng ta vẫn phải ân hận về chúng".

Collin Powell được trao tặng huân chương từ hơn 12 quốc gia khác nhau, bao gồm cả huân chương Bắc Đẩu Bội tinh của chính phủ Pháp và tước hiệu hiệp sĩ danh dự bởi Nữ hoàng Elizabeth II của Anh.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Colin Powell: America's Best Leaders from US News & World Report
*Remarks to the United Nations Security Council, 5 tháng 2 năm 2003
*"Colin Powell On the issues"
*African Americans in the U.S. Army
*"Curveball" Revelations Indicate falsified info used to start Iraq war and esp used for Powell's UN presentation on Iraq WMDs