open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Yên Trị, Phú Thọ

**Yên Trị** là một xã thuộc tỉnh Phú Thọ, Việt Nam.

Xã Yên Trị có diện tích 81,97&nbsp;km², dân số năm 2025 là 27.005 người, mật độ dân số đạt 329 người/km².

Yên Trị là một xã vùng thấp nằm ở điểm cực nam của tỉnh Phú Thọ. Đây là xã thuộc Vườn quốc gia Cúc Phương, vườn quốc gia đầu tiên ở Việt Nam.

Xã **Yên Trị** có vị trí địa lý:

*Phía bắc giáp xã Lạc Lương và xã An Bình.
*Phía tây giáp xã Yên Thủy và giáp xã Cúc Phương, tỉnh Ninh Bình.
*Phía đông giáp xã Phú Sơn, tỉnh Ninh Bình.
*Phía nam giáp xã Nho Quan, tỉnh Ninh Bình.

Trước năm 2025, Yên Trị cùng với Ngọc Lương là hai xã đồng bằng nhất của huyện Yên Thủy và cũng là xã có mức độ phát triển kinh tế- xã hội đồng đều nhất của Yên Thủy. Danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử: Chùa Hang, Đình Thượng.

Ngày 12 tháng 6 năm 2025, tỉnh Hòa Bình và tỉnh Vĩnh Phúc được sáp nhập vào tỉnh Phú Thọ.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, huyện Yên Thủy bị giải thể để thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, không tổ chức cấp huyện. Cùng ngày, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành nghị quyết số 1674/NQ-UBTVQH15 về sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Phú Thọ năm 2025. Theo đó, thành lập xã **Yên Trị** thuộc tỉnh Phú Thọ trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các xã Đoàn Kết, Hữu Lợi, Ngọc Lương và Yên Trị (thuộc huyện Yên Thủy cũ).

## Chú thích

## Tham khảo
Yên Trường

**Yên Trường** là một xã thuộc tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

Được thành lập ngày 16 tháng 6 năm 2025 trên cơ sở các xã Yên Trung, Yên Phong, Yên Thái và Yên Trường, xã Yên Trường chính thức hoạt động từ ngày 1 tháng 7 năm 2025.

## Địa lý
Xã Yên Trường nằm ở phía bắc tỉnh Thanh Hóa, thuộc hữu ngạn sông Mã, có vị trí địa lý:

* Phía đông giáp các xã Yên Định, Vĩnh Lộc
* Phía bắc giáp xã Vĩnh Lộc qua sông Mã và xã Quý Lộc
* Phía tây giáp xã Yên Phú
* Phía nam giáp xã Yên Ninh.

Xã Yên Trường có diện tích tự nhiên 26,95 km², quy mô dân số năm 2024 là 29.314 người, mật độ dân số đạt 1.088 người/km².

Xã là địa phương có quốc lộ 45 và quốc lộ 47B đi qua.

## Lịch sử
Ngày 16 tháng 6 năm 2025, huyện Yên Định bị giải thể do bỏ cấp huyện; xã Yên Trường được thành lập theo Nghị quyết số 1686/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của 4 xã: Yên Trung, Yên Phong, Yên Thái, Yên Trường. Xã này chính thức hoạt động từ ngày 1 tháng 7 năm 2025, là đơn vị hành chính trực thuộc tỉnh Thanh Hóa.

### Xã Yên Trường trước 16/6/2025
Địa bàn xã Yên Trường hiện nay trước đây vốn là hai xã Yên Trường và Yên Bái.

Trước khi sáp nhập, xã Yên Bái có diện tích 5,07&nbsp;km², dân số là 3.650 người, mật độ dân số đạt 720 người/km². Xã Yên Trường có diện tích 3,62&nbsp;km², dân số là 4.012 người, mật độ dân số đạt 1.108 người/km².

Ngày 16 tháng 10 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 786/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Thanh Hóa (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 12 năm 2019). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của xã Yên Bái vào xã Yên Trường.

## Hành chính
Xã Yên Trường có 21 thôn. Dưới đây là danh sách các thôn theo địa giới từng xã cũ:

## Di tích
* Đền Hổ Bái: là di tích lịch sử cấp quốc gia.

## Ghi chú

## Tham khảo
### Chú thích
Sơn Tân, Cam Lâm

**Sơn Tân** là một xã thuộc huyện Cam Lâm, tỉnh Khánh Hòa, Việt Nam.

Xã Sơn Tân có diện tích 55,19&nbsp;km², dân số năm 1999 là 721 người, mật độ dân số đạt 13 người/km².

## Chú thích

## Tham khảo
Khánh Ninh

**Khánh Ninh** có thể là:

* Huyện cũ Khánh Ninh thuộc tỉnh Phú Khánh; nay tương ứng với thị xã Ninh Hòa và huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa.
* Xã cũ Khánh Ninh thuộc huyện Yên Khánh, tỉnh Ninh Bình; nay là một phần thị trấn Yên Ninh.
Hiếu

**Hiếu** có thể là:
* Chữ hiếu (), hiếu thảo.
* Xã Hiếu thuộc huyện Kon Plông, tỉnh Kon Tum, Việt Nam.
Văn Chương (định hướng)

**Văn Chương** có thể là:

## Nhân danh
* Văn Chương (sinh 1969), Nghệ sĩ ưu tú, nghệ sĩ chèo Việt Nam

## Địa danh
; Địa danh cũ
* Phường Văn Chương (quận Đống Đa, Hà Nội); nay là một phần phường Văn Miếu – Quốc Tử Giám
Phương Mai (định hướng)

**Phương Mai** có thể là:

## Địa danh
* Bán đảo Phương Mai, một bán đảo ở thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định

; Địa danh cũ
* Phường Phương Mai (quận Đống Đa, thành phố Hà Nội); nay là một phần các phường Bạch Mai và Kim Liên

## Nhân danh
* Công chúa Nguyễn Phúc Phương Mai
Yên Hòa (định hướng)

**Yên Hòa** có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau:

* Phường Yên Hòa, thành phố Hà Nội
* Xã Yên Hòa, tỉnh Hà Tĩnh
* Xã Yên Hòa, tỉnh Nghệ An

; Địa danh cũ
* Phường Yên Hòa (quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội); nay là một phần của phường Yên Hòa, thành phố Hà Nội
* Xã Yên Hòa (huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh); nay là một phần của xã Yên Hòa, tỉnh Hà Tĩnh
* Xã Yên Hòa (huyện Tương Dương, tỉnh Nghệ An); nay là một phần của xã Yên Hòa, tỉnh Nghệ An
* Xã Yên Hòa (huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình); nay là một phần của xã Yên Mô, tỉnh Ninh Bình
* Xã Yên Hòa (huyện Đà Bắc, tỉnh Hòa Bình); nay là một phần của xã Quy Đức, tỉnh Phú Thọ
* Xã Yên Hòa (huyện Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên); nay là một phần của xã Việt Yên, tỉnh Hưng Yên.

## Xem thêm
*An Hòa
Cò nhạn châu Phi

**Cò nhạn châu Phi** (danh pháp hai phần: *Anastomus lamelligerus*) là một loài cò nhạn trong Họ Hạc. Loài cò này ăn các loài không xương sống (ốc, động vật hai mảnh vỏ) thủy sinh và ếch nhái.

## Phân bố
Loài cò này được tìm thấy xuyên suốt từ vùng châu Phi hạ Sahara từ đông Senegal cho tới Ethiopia và rồi xuống phía nam tới tận KwaZulu-Natal ở phía đông Nam Phi. Chúng chủ yếu sống tại các vùng gần nguồn nước.

## Thư viện ảnh

Image:African Openbill Stork RWD3.jpg|Tại Sở thú San Diego
Image:African Openbill Stork SMTC.jpg|Tại Sở thú San Diego
Tập tin:African openbill.jpg|Hình chụp ở Entebbe, Uganda


## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* www.biodiversityexplorer.org
Dun (định hướng)

**Dun** có thể là:
* Xã Dun, Chư Sê huyện Chư Sê tỉnh Gia Lai, Việt Nam.
* Thị trấn Dun, Ariège tỉnh Ariège, Pháp.
Ciconia stormi

***Ciconia stormi*** là một loài cò cỡ trung bình sống chủ yếu tại các khu rừng nhiệt đới thấp thuộc Indonesia, Malaysia và nam Thái Lan. Nó được coi là loài cò hiếm nhất, và ước lượng ngoài tự nhiên chỉ còn ít hơn 500 cá thể trong khu vực phân bố của nó.

## Mô tả
Nó dài khoảng  với bộ lông màu trắng và đen, mỏ đỏ, da mặt trụi màng vàng, chân đỏ. Con trống và con mái giống nhau. Con non có bộ lông tối hơn.

## Phân bố và môi trường sống
Loài ít được biết đến này được tìm thấy trong rừng không bị ảnh hưởng và môi trường sống nước ngọt ở Sumatra, quần đảo Mentawai, Borneo và bán đảo Malaysia. Một trong những thành lũy của nó là ở phía đông nam Sumatra, với quần thể còn lại bị giới hạn trong Kalimantan và Brunei. Trong khi ở bán đảo Malaysia, chỉ có một dân số rất nhỏ, cá nhân phân tán để lại.

## Hành vi
Nó sống đơn độc. Chế độ ăn uống của nó bao gồm chủ yếu là cá. Con mái thường đẻ hai quả trứng trong tổ trên tán cây cao.

## Tình trạng
Do mất môi trường sống đang diễn ra, kích thước dân số rất nhỏ, phạm vi giới hạn và bị săn bắt quá mức trong một số khu vực, nó được IUCN xếp vào mục Loài Nguy cấp từ năm 1994.

## Hình ảnh

Image:Storms stork miami metrozoo.jpg|Tại Sở thú Miami
Image:Stavenn Ciconia stormii 00.jpg
Image:Storm's Stork SMTC2.jpg|Tại Sở thú San Diego


## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* BirdLife Species Factsheet 
* IUCN Red List
* Red Data Book
Hạc đen

**Hạc đen** (danh pháp hai phần: *Ciconia nigra*) là một loài chim lội nước lớn trong họ Hạc. Nó là một loài phổ biến rộng rãi, nhưng hiếm khi sinh sản ở các khu vực ấm áp của châu Âu, chủ yếu ở khu vực trung tâm và phía đông. Đây là loài nhút nhát và cảnh giác, không giống như hạc trắng. Loài này thường đi thành cặp hoặc thành đàn nhỏ ở các vùng đầm lầy, sông, vùng nước nội địa. Hạc đen ăn động vật lưỡng cư và côn trùng.

## Mô tả
Hạc đen nhỏ hơn hạc trắng. Hạc đen là một loài chim lớn, thân dài từ 95 đến 100&nbsp;cm và sải cánh dài 145–155&nbsp;cm và nặng khoảng 3&nbsp;kg. Giống như tất cả các hạc, nó có đôi chân dài, cổ dài, mỏ dài, thẳng, nhọn. Hạc đen đầu, cổ, diều, mặt trên thân và đuôi đen có ánh lục và tím. Ngực, bụng, trên đuôi và lông bao dưới cánh trắng. Da trần trước mắt và xung quanh mắt, mỏ và chân đỏ. Con chim non có bộ lông gần giống chim trưởng thành nhưng ánh lục và tím nhạt hơn. Đầu, cổ, ngực, bao cánh, vai và trên đuôi có những điểm màu sáng hơn. Mỏ và chân màu nâu xám.

Nó đi chậm và vững chắc trên mặt đất. Giống như tất cả loài hạc, nó bay với cổ của nó dang ra.
## Phân bố
Trong mùa hè, hạc đen được tìm thấy từ phía tây Đông Á (Siberia và Trung Quốc) cho tới Trung Âu, tới tận phía bắc Estonia, Ba Lan, Niedersachsen và Bayern ở Đức, Cộng hòa Séc, Hungary, và phía Nam Hy Lạp, với một số lượng ít ỏi tại Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha. Số lượng chúng không nhiều ở khu vực phía tây phân bố loài, mà cư trú đông hơn vùng phía đông Transcaucasus.

Chúng ưa thích các khu vực cây cối rậm rạp hơn so với hạc trắng, hạc đen sinh sản trong vùng đất ngập nước đầm lầy xen kẽ cây lá kim, rừng lá rộng, nhưng cũng sống ở đồi núi với mạng lưới sông suối nhiều. Nó sống trong các khu vực ở vùng đất thấp Caspi.
## Tham khảo
Nicolaas Bloembergen

**Nicolaas Bloembergen** (11 tháng 3 năm 1920 – 5 tháng 9 năm 2017) là một nhà vật lý người Mỹ gốc Hà Lan. Năm 1981, ông được trao giải Nobel Vật lý (nhận chung với Kai Siegbahn (người Thụy Điển, và Arthur Leonard Schawlow (người Mỹ) vì những đóng góp của họ cho việc phát triển dựa trên các nguyên lý của quang học phi tuyến áp dụng cho phổ laser độ phân giải cao. Nicolaas Bloembergen nhận bằng tiến sĩ từ Đại học Leiden năm 1948, trong khi đang nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Đại học Harvard, Bloembergen cũng làm việc bán thời gian như là một trợ lý nghiên cứu sau đại học cho Edward Mills Purcell tại Phòng thí nghiệm bức xạ MIT. Ông trở thành một giáo sư tại Đại học Harvard ngành vật lý ứng dụng.

Năm 1938, Bloembergen ghi danh vào Đại học Utrecht để nghiên cứu vật lý. Bloembergen rời khỏi cuộc chiến tranh tàn phá Hà Lan vào năm 1945 để theo đuổi các nghiên cứu sau đại học tại Đại học Harvard. Sáu tuần trước khi đến Mỹ, giáo sư Harvard Edward M. Purcell (cùng với sinh viên tốt nghiệp của mình Torrey và Pound) phát hiện cộng hưởng từ hạt nhân. Bloembergen được thuê để phát triển một máy NMR đầu tiên. Trong khi ở Harvard, ông rất thích các lớp học từ J. Schwinger, JH van Vleck, và EC Kemble. Luận án hạt nhân của mình từ thư giãn đã được gửi ở Leiden, nơi ông được chấp nhận đã đủ điều kiện. Sau khi một cuộc hẹn sau tiến sĩ ngắn với CJ Gorter ở Hà Lan, ông tham gia Harvard, nơi ông được đặt tên là một thành viên cơ sở của Hiệp hội nghiên cứu sinh năm 1949, Phó Giáo sư năm 1951.
Năm 1958, ông trở thành một công dân của Hoa Kỳ.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Freeview video 'An Interview with Nicolaas Bloembergen' by the Vega Science Trust
* Nicolaas Bloembergen 
* their contribution to the development of laser spectroscopy 
* Oral History interview transcript with Nicolaas Bloembergen ngày 27 tháng 6 năm 1983, American Institute of Physics, Niels Bohr Library and Archives
Thomas Mitchell

**Thomas Mitchell**  có thể đề cập đến:
* Thomas Mitchell (diễn viên) (1892-1962), diễn viên người Mỹ
* Thomas Mitchell (cricket) (1902-1996), tuyển thủ crikê Derbyshire
* Thomas Mitchell (nhà thám hiểm) (1792-1855), người Scotland, nhà thám hiểm Úc
* Thomas Mitchell (người quản lý bóng đá) (1843-1921), người quản lý của câu lạc bộ Blackburn Rovers và Woolwich Arsenal
* Thomas Mitchell (Huy chương danh dự) (1857-1942), Hải quân Hoa Kỳ
* Thomas Alexander Mitchell (1812-1875), Dân biểu quốc hội Anh cho Bridport
* Thomas B. Mitchell (chết 1876), nhà chính trị New York
* Thomas R. Mitchell (1783-1837), hạ nghị sĩ từ Nam Carolina
* Walter Mitchell Thomas (1906-1984), nhà chính trị, tác giả và thể thao Úc
* Tom Mitchell (cầu thủ bóng bầu dục Mỹ) (sinh 1944), cầu thủ bóng đá bầu dục Mỹ
* Tom Mitchell (cầu thủ bóng đá Úc) (sinh 1993), cầu thủ bóng đá Sydney Swans
* Tom Mitchell (chính trị gia Úc)
* Tom Mitchell (cầu thủ bóng đá) (1899-1984), cầu thủ bóng đá và nhà quản lý
* Tom Mitchell (NASCAR)
* Tom Mitchell (nhà chính trị) (sinh 1931), cộng hòa Ailen
* Tom M. Mitchell (sinh 1951), nhà khoa học máy tính Mỹ
* Thomas Mitchell, biên tập viên của* [[Las Vegas Review-Journal]]*
Trần Nguyên Hãn (định hướng)

**[[Trần Nguyên Hãn]]** là một công thần khai quốc nhà Hậu Lê trong lịch sử Việt Nam. Tên ông từng được đặt cho một số địa danh như:

; Địa danh cũ
* Phường Trần Nguyên Hãn (quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng); nay là một phần các phường Lê Chân và An Biên.
* Phường Trần Nguyên Hãn (thành phố Bắc Giang, tỉnh Bắc Giang), sau là một phần của phường Ngô Quyền; nay là một phần phường Bắc Giang, tỉnh Bắc Ninh.
Móng cọp xanh

**Móng cọp xanh** (vì hoa giống hình móng cọp), tên tiếng Pháp: **Jade Vine**, danh pháp khoa học: ***Strongylodon macrobotrys***), còn được gọi là **dây hoa cẩm thạch** hay **cát đằng phỉ thuý**, là một loài cây thuộc Họ Đậu (Fabaceae).

## Mô tả
Cây hoa này có nguồn gốc từ những cánh rừng mưa ở Philippines. Cây có thân mộc to, sống nhiều năm, thường được trồng theo dạng dây leo lên giàn. Chùm hoa của nó có thể mọc dài tới 3 m. Hoa có màu chủ đạo là ngọc bích, nhưng theo những người có kinh nghiệm trồng hoa ở Đà Lạt (Việt Nam) thì sắc màu của loài hoa này có sự biến đổi nhất định trong một ngày. Cụ thể, buổi sáng, hoa cẩm thạch có màu xanh da trời, giữa trưa chuyển màu xanh lơ và đến chiều thì chuyển sang màu xanh lục. Quả của nó trông giống quả cóc, nhưng lớn hơn (xem ảnh).

Trong nửa đầu thế kỷ 20, khi đang xây dựng thành phố Đà Lạt, người Pháp đã đem cây hoa móng cọp xanh trồng ở đây. Đến nay, việc chiết cành, dăm cành loài hoa này đã trở nên phổ biến.

## Thông tin thêm
Hiện nay ngoài móng cọp xanh, còn có móng cọp đỏ và móng cọp vàng. Móng cọp đỏ có tên khoa học là Mucuna Bennetti. Móng cọp vàng có tên khoa học là Thunbergia mysorensis.
## Chú thích

## Tham khảo
*
Lợn râu Borneo

**Lợn râu Borneo**, tên khoa học ***Sus barbatus***, là một loài lợn thuộc chi Lợn, họ Lợn. Nó có bộ râu nổi bật, đôi khi có tua trên đuôi. Nó được tìm thấy trong khu vực Đông Nam Á, Sumatra, Borneo, bán đảo Mã Lai, và nhiều đảo nhỏ, nơi nó sống ở rừng nhiệt đới và rừng ngập mặn. Các lợn râu sống trong một gia đình. Nó có thể sinh sản từ 18 tháng tuổi, và có thể được qua lai tạo với các loài khác trong họ Suidae. Vườn thú San Diego là vườn thú đầu tiên ở Tây bán cầu lai tạo chúng. Tính đến tháng 1 năm 2011, nó cũng được nuôi tại sở thú London, sở thú Hellabrunn, sở thú Gladys Porter, sở thú Lowry Park, sở thú Philadelphia, vườn thú quốc gia Malaysia (Zoo Negara), Zoo Taiping và Sở thú Singapore.
## Chú thích

## Tham khảo
*
Trần Hưng Đạo (định hướng)

**[[Trần Hưng Đạo]]** là tên hiệu của tông thất và danh tướng nhà Trần trong lịch sử Việt Nam. Tên hiệu của ông được đặt cho nhiều địa danh và tổ chức tại Việt Nam:

## Địa danh
* Phường Trần Hưng Đạo, thành phố Hải Phòng
* Phường Trần Hưng Đạo, tỉnh Hưng Yên

; Địa danh cũ
* Phường Trần Hưng Đạo (quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội); nay là một phần phường Cửa Nam
* Phường Trần Hưng Đạo (thành phố Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng); nay là một phần phường Lưu Kiếm
* Phường Trần Hưng Đạo, thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định; nay là một phần của phường Thị Nại
* Phường Trần Hưng Đạo, thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam; nay là một phần của phường Châu Cầu
* Phường Trần Hưng Đạo (thành phố Hải Dương, tỉnh Hải Dương); nay là một phần phường Hải Dương, thành phố Hải Phòng
* Phường Trần Hưng Đạo, thành phố Kon Tum, tỉnh Kon Tum
* Phường Trần Hưng Đạo (thành phố Nam Định, tỉnh Nam Định); nay là một phần phường Nam Định, tỉnh Ninh Bình
* Phường Trần Hưng Đạo, thành phố Quảng Ngãi, tỉnh Quảng Ngãi
* Phường Trần Hưng Đạo, thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh
* Phường Trần Hưng Đạo (thành phố Thái Bình, tỉnh Thái Bình); nay là một phần phường Trần Hưng Đạo, tỉnh Hưng Yên
* Xã Trần Hưng Đạo, huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam.

## Đường phố
* Đường Trần Hưng Đạo, Thành phố Hồ Chí Minh

## Trường học
* Trường Trung học phổ thông chuyên Trần Hưng Đạo tại thành phố Phan Thiết, tỉnh Bình Thuận

## Tàu chiến
* RVNS Trần Hưng Đạo (HQ-1), tàu chiến của Hải quân Việt Nam Cộng hòa
* Trần Hưng Đạo (HQ-015), tàu chiến của Hải quân nhân dân Việt Nam

## Xem thêm
* Trần Quốc Tuấn (định hướng)
* Hưng Đạo
Biển Amundsen

**Biển Amundsen** là phần cánh tay của Nam Đại Dương ngoài thềm Marie Byrd ở hướng Tây Nam Cực. Biển được bao quanh bởi Mũi Cá Bay, đầu phía tây bắc của đảo Thurston tới phía đông và Cape Dart trên đảo Siple tới hướng tây. Phía đông Mũi Cá Bay là điểm bắt đầu của biển Bellingshausen. Phía tây của Cape Dart là một biển không tên ở Nam Đại Dương giữa biển Amundsen và biển Ross. Biển được đặt tên theo tên của nhà thám hiểm cực người Na Uy Roald Amundsen trong cuộc thám hiểm vào giai đoạn 1928-1929, dưới sự chỉ huy của thuyền trưởng Nils Larsen khi khám phá khu vực này vào tháng 2 năm 1929.

Biển hầu hết được bao phủ bởi băng đá, và có lưỡi băng Thwaites đâm vào biển. Các tảng băng trôi vào biển Amundsen có độ dày trung bình khoảng ; có kích thước bằng bang Texas, khu vực này được biết tới với tên là **vịnh trung bình biển Amundsen** (ASE); tạo thành ba lưu vực băng đá của tảng băng Tây Nam Cực.

## Vịnh trung bình biển Amundsen

Theo một nghiên cứu vào tháng 10 năm 2004, người ta cho rằng lớp băng ở biển Amundsen đã bị tan chảy nhanh chóng và làm các vết nứt sâu hơn, vì vậy các tảng băng ngoài bờ sẽ bị gãy "trong vòng năm năm". Nghiên cứu này ghi nhận mực nước biển sẽ tăng  từ các mảng băng phía tây Nam Cực nếu tất cả tảng băng đều tan vào biển Amundsen.

Các tính toán của trung tâm Khảo sát Nam cực Anh năm 2005 chỉ ra rằng tỷ lệ băng tan vào biển Amunsen khoảng 250&nbsp;km³ mỗi năm. Nếu tỉ lệ này ổn định, phần băng tan này đủ làm mực nước biển dâng cao 0.2&nbsp;mm mỗi năm.

Vào tháng 1 năm 2010, một nghiên cứu mô hình hóa cho rằng "đỉnh điểm" của sông băng đảo Pine có thể đạt vào năm 1996, với khả năng suy giảm khoảng 200&nbsp;km vào năm 2100, làm cho mức nước biển dâng khoảng , mặc dù có ý kiến cho rằng khoảng thời gian dự đoán là vẫn tranh cãi.

## Vịnh đảo Pine

**Vịnh đảo Pine** () là vịnh có chiều dài khoảng  và chiều rộng khoảng , chảy vào sông băng đảo Pine tại điểm cực nam của biển Amundsen. Vịnh được khoanh vùng theo các bức ảnh trên không được chụp bởi Các hoạt động nhảy cao USN (Operations Highjump) vào tháng 12 năm 1946, và được đặt tên bởi Ủy ban Tư vấn đặt tên Nam Cực (US-ACAN) cho ''đảo Pine'' USS.

## Vịnh Russell

**Vịnh Russell** () là một vịnh mở ở phía tây nam biển Amundsen, kéo dài dọc theo phía bắc của đảo Siple, bãi băng Getz và đảo Carney, từ đảo Prankle tới cửa Cape. Vịnh được đánh dấu bởi tổ chức Khảo sát địa chấn Hoa Kỳ (USGS) từ các cuộc tuần tra và một số ảnh của hải quân Mỹ vào khoảng năm 1959-1966, và được đặt tên bởi Ủy ban Tư vấn về đặt tên Nam Cực (US-ACAN) theo tên của đô đốc James S. Russell, USN, Phó Hoạt động Hải quân Mỹ (chức vị cao thứ 2 theo phân cấp của hải quân Hoa Kỳ) trong thời kỳ IGY 1957-1958.

## Tham khảo

* 
* 

## Xem thêm
* Nam Cực
* Biển Ross
* Vịnh Amundsen
* Đại dương
* Biển

## Liên kết ngoài
* Airborne Geophysical Survey of the Amundsen Embayment 
* Subglacial Topography 
* Thinning ice
Danh mục các bài viết về Giáo hội Công giáo

Trang này là một danh sách chủ đề về Giáo hội Công giáo. Đối với danh mục được sắp xếp theo thể loại, xin xem :Thể loại:Giáo hội Công giáo Rôma (và các tiểu thể loại khác ở trong đó) nằm dưới cùng của trang này. Một Chủ đề:Công giáo cũng sẽ được thiết lập cho việc tra cứu chung.
:
:Các tiểu danh sách cụ thể từng lĩnh vực, xin xem mục chữ **D** bên dưới vào tìm *danh sách*

## A
A cappella
## B
Biên niên sử Giáo hội Công giáo Rôma
- Bình ca Gregoriano
- Bộ Giáo lý Đức tin
- Bộ Tuyên thánh
## C
Castel Gandolfo
- Công giáo
- Cộng đoàn Taizé
- Chúa Nhật Lòng Chúa Thương Xót
- Chúa nhật Lễ Lá
- Công đồng Vaticanô II
- Caritas Quốc tế
- Chân phước
- Chủng viện (Công giáo)
- Cộng đoàn Taizé
- Cuộc viếng thăm Ad Limina
## D
Dây pallium
- Danh sách dòng tu Công giáo
- Danh sách giáo hoàng
- Danh sách hồng y còn sống
- Danh sách vương cung thánh đường
- Danh sách giáo phận Công giáo
- Dòng Tên
- Dòng Chúa Cứu Thế
- Dòng Cát Minh
- Dòng Anh Em Thuyết Giáo
- Dòng Anh Em Hèn Mọn
- Dòng Mến Thánh Giá
- Dòng La San
- Dòng Đồng Công
## Đ
Đại hội Giới trẻ Thế giới
- Đức ông (Công giáo)
- Đài phát thanh Vatican
- Đức Mẹ hiện ra
- Điện Tông Tòa
- Đức Mẹ Fatima
- Đức Mẹ Sầu Bi
- Đội cận vệ Thụy Sĩ
## E
## F
## G
Giáo dân (*[[Giáo dân Công giáo]]*)
- Giáo hoàng
- Giáo hoàng đối lập
- Giáo luật Công giáo 
- Giám mục (*[[Tổng giám mục]], [[Giám mục Phó]], [[Giám mục Phụ tá]], [[Giám mục Hiệu tòa]]*)
- Giáo phận
- Giáo phận Rôma
- Giáo triều Rôma
- Giáo xứ
- Giáo dân
- Giám quản Tông Tòa
- Gậy Mục tử
## H
Habemus Papam 
- Hồng y (*[[Hồng y Đoàn]]*)
- Hiệp hội Bác ái Vinh Sơn
- Hội Linh mục Xuân Bích
- Hiệp ước Latêranô
- Hiệp sĩ Cứu tế
- Hiệp sĩ dòng Đền
- Hiệp sĩ Teuton
- Hiệp thông
- Hội Thừa sai Paris
- Hôn nhân Công giáo
## I
Imprimatur
## J
## K
Khâm sứ Tòa Thánh
## L
- Latinh
- Linh mục
- Lễ Các Thánh
- Lễ Các Đẳng
- Lịch Gregory
- L'Osservatore Romano
- Lectio Divina
- Lòng Chúa Thương Xót
- Ly giáo Đông-Tây
## M
Mật nghị Hồng y
## N
Năm phụng vụ
- Người Công giáo
- Nhà thờ chính tòa
- Nhẫn Ngư phủ
- Nihil obstat
- Nữ tu
## O
Opus Dei
## P
Phẩm trật trong Giáo hội Công giáo Rôma (*Giám mục]], [[Linh mục]], [[Phó tế]]*)
- Phong trào Thiếu Nhi Thánh Thể
- Phan Sinh
- Phó tế
## Q
Quo Vadis?
- Quan hệ ngoại giao của Tòa Thánh
- Quốc vụ khanh (Tòa Thánh)
- Quốc vụ viện Kinh tế (Tòa Thánh)
## R
Rước lễ lần đầu
## S
Sách lễ Rôma
- Sứ thần Tòa Thánh
- Sáu điều răn của Hội Thánh
## T
- Thánh ca
- Tang lễ của Giáo hoàng Gioan Phaolô II
- Thánh Giá
- Thánh lễ
- Thánh Phêrô
- Thánh Phaolô
- Thập tự chinh
- Tôi tớ Chúa
- Tôi tớ của các Tôi tớ Chúa
- Tiến sĩ Hội thánh
- Tòa Thánh
- Trống tòa
- Tuần Thánh
- Thứ tư Lễ Tro
- Tin mừng Phục Sinh
- Triều thiên Ba tầng
## U
Universi Dominici Gregis
- Urbi et Orbi
## V
Vatican
- Vạ tuyệt thông
- Viện hàn lâm giáo hoàng về Khoa học
- Viện phụ
- Vương cung thánh đường
- Vương cung thánh đường Đức Bà Cả
- Vương cung thánh đường Thánh Phêrô
- Vương cung thánh đường Thánh Gioan Latêranô
## W
## X
## Y
## Z

## Xem thêm

* Danh mục các bài viết về Kitô giáo Đông phương (bao gồm bài viết về các Nhà thờ Công giáo Đông phương)
*Thể loại:Chống Công giáo

## Tham khảo
Nấm kim châm

**Nấm kim châm** là một loài nấm màu trắng được sử dụng trong ẩm thực các nước châu Á như Nhật Bản, Trung Hoa, bán đảo Triều Tiên. Đây là giống trồng của ***[[Flammulina]] velutipes***. Dạng cây mọc hoang có màu khác.
Nấm có hình giá đậu nhưng với kích thước lớn. Mũ nấm lúc còn non có hình câu hay hình bán cầu, về sau chuyển sang dạng ô. Mũ nấm có màu vàng ở giữa có màu vàng thẫm hơn. Cuống có màu trắng hay vàng nhạt, nửa dưới có màu nâu nhạt. Đây là nấm tươi hoặc đóng hộp, với các chuyên gia khuyên dùng khi nấm tươi với mũ chắc, màu trắng, mũ bóng, và tránh dùng nấm có thân nhầy nhụa hoặc hơi nâu Loại nấm này theo truyền thống được sử dụng nấu món lẩu, nhưng cũng có thể được sử dụng cho món salad và các món ăn khác. Có thể bảo quản bằng cách ướp lạnh trong khoảng một tuần. 
## Đặc tính đối với cơ thể
Nấm kim châm có các chất chống oxy hóa như ergothioneine.

Nghiên cứu tại Đại học Quốc gia Singapore lần đầu tiên xuất bản năm 2005 cho rằng thân cây nấm kim châm có chứa một số lượng lớn của một protein, chỉ định 5, giúp điều hòa hệ thống miễn dịch. Động vật thử nghiệm cho thấy có thể sử dụng đối với khả năng sử dụng làm vắc xin và miễn dịch ung thư.
Nó cũng chứa flammutoxin, một loại protein cytolytic và cardiotoxic, mà có thể hấp thụ kém bằng đường ăn uống kém.

## Tham khảo
Cổ cồn trắng

**Cổ cồn trắng** có thể là:

* Nhân viên cổ cồn trắng, những chuyên gia được trả lương hoặc những công nhân có học vấn cao công tác ở các lĩnh vực văn phòng bán chuyên nghiệp, hành chính
* Tội phạm cổ cồn trắng, loại hình tội phạm không có tính chất bạo lực thường bao hàm đến tiền và đối tượng phạm tội thường có mục đích kiếm lợi cho bản thân
**[[White Collar: The American Middle Classes]]* ("Cổ cồn trắng: Tầng lớp trung lưu Hoa Kỳ"), tác phẩm của Charles Wright Mills
**[[Cổ cồn trắng (phim truyền hình)]]*, loạt phim truyền hình Mỹ năm 2009
**[[Cổ cồn trắng (phim)]]*, phim truyền hình Việt Nam năm 2002
Hydrangea paniculata

**Tú cầu có chùy** (danh pháp hai phần: *Hydrangea paniculata*) là một loài tú cầu. Loài này phân bố ở miền đông Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Sakhalin. Lần đầu tiên nó được chính thức được mô tả bởi Philipp Franz von Siebold năm 1829. Đôi khi người ta dùng nó hút như chất gây say, bất chấp sự nguy hiểm của bệnh và/hoặc tử vong do các cyanide hiện diện trong cây này dưới dạng các cyanogenic glycoside.


File:2014-08-28 12 42 59 Hydrangea in the cemetery at the intersection of Dutch Church Road (Rensselaer County Route 41) and Taborton Road (Rensselaer County Route 42) in Berlin, New York.JPG
File:Hydrangea paniculata. Pluimhortensia. (d.j.b.) 02.jpg
File:2014-08-28 12 43 26 Hydrangea flowers in the cemetery at the intersection of Dutch Church Road (Rensselaer County Route 41) and Taborton Road (Rensselaer County Route 42) in Berlin, New York.JPG
File:Hydrangea_4.jpg
File:Hydrangea_paniculata_Scone_03.jpg
File:Atlas_roslin_pl_Hortensja_bukietowa_7315_7168.jpg

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Hydrangea paniculata at efloras.org.
* Hydrangea paniculata at hydrangea.com
Đám sương khói khổng lồ 1952

**Đám sương khói khổng lồ** là sự kiện ô nhiễm không khí nghiêm trọng ảnh hưởng đến Luân Đôn trong tháng 11 năm 1952. Từ ngày 4 đến ngày 9 tháng 11 năm 1952 là một giai đoạn thời tiết lạnh, kết hợp với một gió thổi ngược và các điều kiện không có gió, thu thập các chất gây ô nhiễm không khí chủ yếu là từ việc sử dụng than đá để tạo thành một lớp dày của sương mù trên toàn thành phố. Thời điểm này đang là mùa đông, nhiệt độ không khí rất thấp, ẩm ướt và khí áp đè nặng trên bầu trời, làm cho London mấy ngày liền bị mây mù che phủ dày đặc không thấy ánh mặt trời. Hàng ngàn vạn ống khói từ kết quả đốt than đá vẫn nhả khói vào bầu trời, những cột khói đen đặc, nồng độ bụi khói gấp 10 lần bình thường, nồng đồ SO2 gấp 6 lần, Fe2O3 trong khói tác dụng với CO2 trong không khí tạo ra bọt H2SO4, ngưng đọng trong bụi khói thành những đám axit. Đợt sương khói khổng lồ này kéo dài từ ngày thứ năm ngày 4 đến thứ Ba ngày 9 tháng 11 năm 1952, và sau đó phân tán một cách nhanh chóng sau một sự thay đổi của thời tiết.

Mặc dù nó gây ra sự gián đoạn lớn do ảnh hưởng đến tầm nhìn, và thậm chí thâm nhập các khu vực trong nhà, người ta không xem nó là một sự kiện quan trọng vào thời điểm đó bởi vì London có kinh nghiệm nhiều với sương mù trong quá khứ. Tuy nhiên, các báo cáo y tế trong các tuần tiếp theo ước tính rằng 4.000 người đã chết giai đoạn đầu và 100.000 người đã bị bệnh do ảnh hưởng của sương khói lên đường hô hấp. Nghiên cứu gần đây cho thấy rằng số tử vong lớn hơn đáng kể ở khoảng 12.000 người.

Nó được coi là sự kiện không khí ô nhiễm tồi tệ nhất trong lịch sử Vương quốc Anh, và to lớn nhất về tác động của nó về nghiên cứu môi trường, quy định của chính phủ, và nâng cao nhận thức của công chúng về mối quan hệ giữa chất lượng không khí và sức khỏe, sự kiện này đã dẫn đến một số thay đổi trong thực hành và các quy định, bao gồm Đạo luật Không khí sạch 1956.

## Tham khảo
Sóc răng nanh tiền sử

***Cronopio dentiacutus*** là danh pháp khoa học của một loài thú nguyên thủy đã tuyệt chủng, từng sinh sống trong kỷ Creta.
Là đại diện duy nhất đã được biết đến của chi *Cronopio*, trong một số phương tiện thông tin đại chúng phổ biến kiến thức khoa học thì nó còn được gọi là **sóc răng kiếm**.

## Miêu tả
Các dấu tích bao gồm hộp sọ và răng (mẫu gốc MPCA PV 454, Museo Provincial Carlos Ameghino) được tìm thấy tại Cipolletti, tỉnh Río Negro, Patagonia, Argentina. Chiều dài tổng cộng khoảng 20&nbsp;cm. Bề ngoài có thể của con vật này (mõm dài hẹp với các răng nanh hàm trên dài) trông rất giống với nhân vật trong bộ phim hoạt hình nhiều tập Ice Age (Thời kỳ băng hà) năm 2002 của Blue Sky Studios là "sóc răng kiếm" Scrat. Người ta cho rằng các đại diện của loài này thích ăn côn trùng. Trưởng nhóm nghiên cứu, nhà cổ sinh vật học Guillermo Rougier thuộc Đại học Louisville (Louisville, Kentucky, Hoa Kỳ) đánh giá độ tuổi của hóa thạch tìm thấy là khoảng 99,6-96 triệu năm trước, trong thành hệ Candeleros trong nhóm Neuquén đầu tầng Cenoman với độ tuổi Creta muộn. Với niên đại như vậy, nó là loài thú nguyên thủy cổ thứ hai đã được tìm thấy tại Nam Mỹ. Chi và loài mới phát hiện này thuộc về siêu bộ Dryolestoidea, được coi là có quan hệ họ hàng xa với các loài thú có túi (Marsupialia) và thú thật sự (Eutheria) hiện đại.

## Phát sinh chủng loài
Cây phát sinh chủng loài dưới đây vẽ theo đề xuất của nhóm nghiên cứu

## Từ nguyên
Tên Latinh của chi (*Cronopio*) được các nhà nghiên cứu đặt theo cronopio — tên gọi của kiểu nhân vật hư cấu trong tuyển tập truyện ngắn "Historias de cronopios y de famas" năm 1962 của nhà văn Argentina Julio Cortázar.

## Ghi chú
Học khu Philadelphia

**Nha học chánh Philadelphia** (**School District of Philadelphia**) là một khu học chánh có trụ sở tại Khu học chánh của Trung tâm Giáo dục tại Philadelphia, Pennsylvania, bao gồm tất cả các trường công lập ở thành phố Philadelphia. Được thành lập năm 1818, là học nha học chánh lớn thứ tám ở quốc gia.

Hội đồng Giáo dục đã được tạo lập ra vào năm 1850 để giám sát các trường của Philadelphia. Đạo luật của Đại hội đồng ngày 05 tháng 4 năm 1867, được kiểm soát của các kiểm soát viên của Philadelphia sẽ được bổ nhiệm các thẩm phán của Tòa án thường thẩm. Có một kiểm soát viên được bổ nhiệm từ từng phường. Điều này đã được làm để loại trừ yếu tố chính trị khỏi việc quản lý các trường học.

Cuối cùng, việc quản lý của khu học chánh đã được giao cho ban giám hiệu bổ nhiệm bởi thị trưởng. Điều này tiếp tục cho đến năm 2001 khi quận đã được tiếp quản bởi tiểu bang và Thống đốc đã được ủy quyền bổ nhiệm đa số trong năm thành viên của Ủy ban Cải cách trường học mới.
## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Nha học chánh Philadelphia  
**"Nội quy Điều Lệ Nhà Trường Của Sở Giáo dục Philadelphia" ( ) 
*Nha học chánh Philadelphia
Just Dance

** Just Dance**  có thể đề cập đến:

*''Just Dance'' (loạt video game)
**''Just Dance'' (trò chơi điện tử)
*"Just Dance" (bài hát)
Danh sách video âm nhạc của Super Junior

Dưới đây là danh sách tất cả music video (MV) của nhóm nhạc Hàn Quốc Super Junior, được phát hành bởi SM Entertainment.

## Music videos (MV)
### Super Junior

### Super Junior-K.R.Y.

### Super Junior-T

### Super Junior-M

### Super Junior-Happy

### Các MV khác

## MV hợp tác với nghệ sĩ khác

## Góp mặt trong các MV

## Những sự xuất hiện đặc biệt

## Tham khảo
Sông Huallaga

**Sông Huallaga** là một chi lưu của sông Marañón, một phần của bồn địa Amazon. Các tên cũ của sông là *Guallaga* và *Rio de los Motilones*. Huallaga khởi nguồn từ các sườn núi của dãy Andes tại miền trung Peru và hợp dòng với Marañón trước khi dòng sông này hợp với sông Ucayali để tạo thành sông Amazon. Các chi lưu chính của sông là Monzón, Mayo, Biabo, Abiseo và Tocache. Coca được trồng trong hầu hết các thung lũng này, các thung lũng thường bị ngập lụt theo chu kỳ.

Gần như toàn bộ chiều dài của Huallaga là một dòng nước mạnh chảy qua các hẻm núi nằm kế tiếp nhau. Trên dòng sông có 42 ghềnh (pongos) và sông phải băng qua dãy Andes, tạo nên hẻm núi Pongo de Aguirre. Từ điểm này,  tính từ Amazon, Huallaga có thể đi lại bằng tàu thủy lớn (*lanchas*) đến thành phố cảng Yurimaguas, Loreto.

Huallaga được chia làm hai, trước và sau khi nó chảy qua thành phố Juanjuí: *Alto Huallaga* (Thượng Huallaga) và *Bajo Huallaga* (Hạ Huallaga), do địa hình thay đổi từ các sườn núi Andes đến các đầm lầy của rừng mưa nhiệt đới Amazon Rainforest.

Giữa Huallaga và Ucayali có "Pampa del Sacramento," một khu vực bằng và có phù sa cùng các cánh rừng tối và dày đặc, do nhà truyền giáo Christian thám hiểm lần đầu vào năm 1726. Khu vực dài  từ bắc đến nam, và rộng từ 40 đến 100&nbsp;km tùy theo vị trí. Nhiều khe suối, cano có thể thông hành, thâm nhập vào khu vực này từ Ucayali và Huallaga. Ngoài những nông dân, khu vực vẫn còn nhiều cộng đồng bản địa sinh sống như Cocama-Cocamilla.

## Tham khảo
Chenab

**Sông Chenab** (, , , , , , nghĩa là: 'Mặt Trăng(*Chan*) چن
sông (*aab*)' آب) là một sông chính tại Jammu và Kashmir và Punjab tại Pakistan. Sông khởi nguồn từ dãy Himalaya tại quận Lahaul và Spiti của bang Himachal Pradesh, Ấn Độ, và chảy qua vùng Jammu của Jammu và Kashmir đến Punjab, Pakistan. Nước sông Chenab do Pakistan sử dụng theo điều khoản của Hiệp định nước Sông Ấn.

Chenab bắt nguồn từ dòng băng tuyết tan chảy tại hành lang Bara Lacha tại Himachal Pradesh. Dòng nước chảy về phía nam từ hành lang và được gọi là sông Chandra và dòng chảy về phía bắc được gọi là sông Bhaga. Cuối cùng Bhaga hợp lưu vào Chandra tại làng Tandi. Một tuyến đường chạy dọc theo sông Bhaga, từ Khoskhas đến Tandi. Chandra và Bhaga gặp nhau và hợp thành sông Chandrbhaga. Sông trở thành Chenab khi hợp lưu với sông Marau tại Bhandera Kot, 12&nbsp;km từ thị trấn Kishtwar tại Jammu và Kashmir.

Sông hợp lưu với Jhelum tại Trimmu và sau đó là với sông Ravi Ahmedpur Sial. Sông sau đó hợp với Sutlej gần Uch Sharif, Pakistan để tạo thành Panjnad hay "Năm sông", sông thứ năm là Beas, đã hợp vào Satluj gần Ferozepur, Ấn Độ. Chenab sau đó đổ vào sông Ấn tại Mithankot, Pakistan. Tổng chiều dài của Chenab xấp xỉ 960&nbsp;km.

## Chú thích

## Tham khảo

- The Heaven on Earth
*- Bhaderwah: The Unexplored Paradise On Earth 
* My Bhaderwah - The Heaven on Earth 
* http://www.travel-himalayas.com/rivers-himalayas/chandra-chenab-river.html
Shatt al-Arab

Sông tại Tây Nam Á
**Shatt al-Arab** (, nghĩa là "Bờ biển/bãi biển của người Ả Rập") hay **Arvand Rūd** (, "sông Arvand"), là một sông tại Tây Nam Á có chiều dài khoảng 200&nbsp;km (120&nbsp;mi), được tạo thành bằng sự hợp lưu của hai sông Euphrates và Tigris tại thị trấn al-Qurnah tại tỉnh Basra ở miền nam Iraq. Phần cực nam của sông tạo thành biên giới tự nhiên giữa Iraq và Iran cho đến khi đổ vào vịnh Ba Tư. Độ rộng của sông thay đổi từ  tại Basra đến  tại cửa sông. Người ta cho rằng luồng nước này được hình thành trong thời gian địa chất tương đối gần đây, Tigris và Euphrates ban đầu đổ vào vịnh Ba Tư qua một lòng sông xa hơn nữa về phía tây.

Sông Karun, một chi lưu của sông bên phía Iran, mang theo một lượng phù sa lớn vào sông; điều này khiến cho người ta phải tiến hành nạo vét liên tục để đảm bảo khả năng thông hành trên sông.

Khu vực quanh sông được đánh giá là có rừng chà là lớn nhất thế giới. Vào giữa thập niên 1970, khu vực có từ 17 đến 18 triệu cây chà là, tức một phần năm số cây trong 90 triệu cây của cả thế giới. Nhưng đến năm 2002, chiến tranh, nhiễm mặn, và sâu bệnh đã xóa sổ hơn 14 triệu cây chà là, gồm khoảng 9 triệu cây tại Iraq và 5 triệu cây tại Iran. Nhiều trong số từ 3 đến 4 triệu cây đang trong tình trạng xấu.

Trong văn chương Tiếng Ba Tư Trung đại và *[[Shahnama]]*, tên gọi  *Arvand* được sử dụng để chỉ Tigris. Người Iran bắt đầu sử dụng tên này để chỉ riêng Shatt al-Arab vào giai đoạn sau của triều Pahlavi, và tiếp tục được sử dụng sau cách mạng Hồi giáo Iran vào năm 1979.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*ICE case: Iran–Iraq War and Waterway rights
*The Iran–Iraq border, 1639-1992, archive
Sông Jhelum

**Jehlum** hay **Jhelum** () (, , ,  (Gurmukhi),  (Shahmukhi)) là một sông chảy qua Ấn Độ và Pakistan. Đây là sông lớn nhất và ở cực tây trong số năm sông của vùng Punjab, và chảy qua quận Jhelum. Jehlum là một chi lưu của sông Chenab và có tổng chiều dài 505&nbsp;mi (813&nbsp;km).

Jhelum ban đầu là một dòng suối Verinag nằm ở chân Pir Panjal tại phần đông nam của thung lũng Kashmir tại Ấn Độ. Sông chảy qua Srinagar và hồ Wular trước khi vào lãnh thổ Pakistan qua một hẻm núi hẹp và sâu. Sông Kishenganga (Neelum), chi lưu lớn nhất của Jhelum, hợp lưu với nó tại Domel Muzaffarabad, và một chi lưu lớn khác là sông Kunhar thì hợp lưu tại thung lũng Kaghan. Sông sau đó nhận nước từ sông Poonch, và chảy đến hồ chứa tạo ra bởi đập Mangla tại quận Mirpur. Jhelum chảy đến Punjab tại quận Jhelum. Từ đây, sông chảy qua các vùng đồng bằng của Punjab thuộc Pakistan, tạo thành ranh giới giữa Doab Chaj và Sindh Sagar. Sông hợp lưu vào Chenab tại Trimmu thuộc quận Jhang. Chenab hợp lưu với Sutlej đển tạo thành Panjnad rồi đổ vào sông Ấn tại Mithankot.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Livius.org pictures of the Hydaspes 
* Veth Jhelum Vitasta
Kaveri

**Kaveri** là một sông lớn tại Ấn Độ. Nơi khởi nguồn của sông theo quan niệm truyền thống là Talakaveri, Kodagu thuộc dãy Ghat Tây ở Karnataka, chảy về hướng nam và đông đến Karnataka và Tamil Nadu qua phần phía nam của cao nguyên Deccan qua vùng đất thấp ở đông nam, đổ vào vịnh Bengal qua hai cửa chính.

Lưu vực sông Kaveri được ước tính rộng  với một số chi lưu như Shimsha, Hemavati, Arkavati, Honnuhole, Lakshmana Tirtha, Kabini, Bhavani, Lokapavani, Noyyal và sông Amaravati. Khởi nguồn từ tây nam bang Karnataka, sông chảy về phía đông nam 475&nbsp;mi (765&nbsp;km) để vào vịnh Bengal. Phía đông của Mysore, sông tạo nên một hòn đảo là Shivanasamudra, ở một trong hai bên có thác Shivanasamudra đổ xuống với độ cao 320&nbsp;ft (100 m). Sông cung cấp nước cho ccs hệ thống tưới tiêu và nhà máy thủy điện trong lưu vực.
Con sông cung cấp nước tưới tiêu cho nông nghiệp trong hàng thế kỷ và là một huyết mạch đối với một số vương quốc cổ xưa và thành phố hiện đại tại miền Nam Ấn Độ.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* http://www.alastairhumphreys.com/adventures/walking-through-india/ Nhà thám hiểm Alastair Humphreys di dọc chiều dài sông Kaveri
* Cauvery Trình bày về sông Cavery
Punjab

**Punjab** (tiếng Punjab: ਪੰਜਾਬ, [), cũng viết là '''Panjab''' (,''panj-āb'', "năm dòng nước" hay "Ngũ hà"), là một khu vực địa lý trải rộng qua biên giới giữa [Pakistan và Ấn Độ, bao gồm tỉnh Punjab tại Pakistan và các bang Punjab, Haryana, Himachal Pradesh, Chandigarh và một số phần phía bắc của Lãnh thổ Thủ đô Quốc gia Delhi tại Ấn Độ. Tên của khu vực có nguồn gốc từ tiếng Ba Tư và có nghĩa là *"(Vùng đất của) Năm Dòng nước"* và có nghĩa đề cập đến các sông: Jhelum, Chenab, Ravi, Sutlej, và Beas. Tất cả đều là chi lưu của sông Ấn, và Jhelum là sông lớn nhất. Punjab có một lịch sử lâu dài và có di sản văn hóa phong phú. Khu vực này nay được gọi là Đại Punjab là một vùng đất rộng lớn tại Pakistan và Ấn Độ. Punjab có khoảng 60% diện tích thuộc Pakistan và 40% thuộc Ấn Độ.

Người dân trong khu vực là những người nói tiếng Ấn-Arya. Những người dân trong khu vực này là tín đồ của các tôn giáo như đạo Sikh, Ấn Độ giáo, Hồi giáo, Kitô giáo, đạo Jaina và Phật giáo. Người Hy Lạp, người Ba Tư và người Ả Rập và người Thổ, người Mogul, người Afghan, người Blochi và người Anh cũng từng định cư tại đây. Năm 1947, khu vực bị phân chia và ba trong số năm dòng sông do Pakistan và hai dòng còn lại do Ấn Độ quản lý nguồn nước.

Tỉnh Punjab là tỉnh đông dân nhất của Pakistan. Tại Ấn Độ, Punjab được phân thành các bang Punjab, Haryana, Himachal Pradesh, và Lãnh thổ Liên bang Chandigarh, là thủ phủ của cả Punjab và Haryana. Một phần nhỏ của khu vực được hợp nhất vào Delhi. Phần thuộc Pakistan của khu vực (gồm cả thủ đô Islamabad) có diện tích , trong khi diện tích bang Punjab của Ấn Độ là . Dân số của khu vực gồm 86.084.000 (2005) bên phía tỉnh Punjab của Pakistan và 24.289.296 (2000) tại bang Punjab của Ấn Độ. Khoảng 60% dân cư Pakistan nói tiếng Punjab chủ yếu là ở tỉnh Punjab, và khoảng 92,2% cư dân tại bang Punjab của Ấn Độ cũng sử dụng ngôn ngữ này. (3% tổng dân số Ấn Độ). Thành phố thủ phủ của Punjab lúc chưa phân chia là Lahore, và nay là tỉnh lị của tỉnh Punjab; còn thủ phủ của bang Punjab thuộc Ấn Độ là Chandigarh, 248&nbsp;km (154 miles) từ Lahore. Tiếng Punjab tại Ấn Độ sử dụng chữ cái Gurmukhi, trong khi tại Pakistan thì dùng chữ cái Shahmukhi.

## Đọc thêm
*[Quraishee 73] Punjabi Adab De Kahani, Abdul Hafeez Quaraihee, Azeez Book Depot, Lahore, 1973.
*[Chopra 77] The Punjab as a sovereign state, Gulshan Lal Chopra, Al-Biruni, Lahore, 1977.
*Patwant Singh. 1999. *The Sikhs*. New York: Doubleday. ISBN 0-385-50206-0.
*The evolution of Heroic Tradition in Ancient Panjab, 1971, Buddha Parkash.
*Social and Political Movements in ancient Panjab, Delhi, 1962, Buddha Parkash.
*History of Porus, Patiala, Buddha Parkash.
*History of the Panjab, Patiala, 1976, Fauja Singh, L. M. Joshi (Ed).
* The Legacy of The Punjab, 1997, R M Chopra.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*
*
*
*
*
Sông Beas

**Beas** (hay Vipasha, , , ) là một sông tại miền bắc Ấn Độ. Sông khởi nguồn từ dãy Himalaya ở trung bộ bang Himachal Pradesh, và chảy 470&nbsp;km (290&nbsp;mi) trước khi đổ vào sông Sutlej tại bang Punjab.

Sonng có tổng chiều dài là 470&nbsp;km (290 miles), và diện tích lưu vực là .

Sông được gọi là *Arjikuja* trong kinh Vệ Đà, hay *Vipasa* trong các ngôn ngữ Ấn cổ, và *Hyphasis* trong tiếng Hy Lạp cổ.

Tên hiện tại "Beas" là một sự biến đổi sai lại tên gốc và cổ hơn là "Vipasha" trong tiếng Phạn. Sông mang tên *Vi-pasha*, the "người loại bỏ kiếp nô lệ" (hay *pasha* trong tiếng Phạn). Theo các văn bản ciir, sông được đặt tên theo nhà hiền triết Vasistha. Vasistha, đã nhảy xuống sông tự vẫn bằng cách tự buộc dây vào mình. song sau đó tất cả các nút thắt tự được tháo ra và ông đã không chết. Sông cũng được gọi là *Vipasha* tại Himachal, đặc biệt là trong giới học giả.

Người ta nói rằng Beas là một sự nhầm lẫn của Vayasa (biến đổi B và V làm cắt ngắn các nguyên âm là thường thấy trong các ngôn ngữ Bắc Ấn) và đặt tên theo Veda Vyasa, người bảo trợ cho sông, ông được nói là đã tạo ra sông từ hồ đầu nguồn là Vyas Kund.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*Himachal Pradesh 
*The Geography of the Rigveda 
*Migratory birds find new lake in Himachal 
*Photos of Beaskund - where the Beas originates 
*Hyphasis.com
Thư viện Công cộng Vancouver

**Thư viện Công cộng [[Vancouver]]** (**Vancouver Public Library**, **VPL**) là hệ thống thư viện công cộng lớn thứ hai tại Canada. Thư viện có khoảng hơn 2,8 triệu món văn hóa phẩm trong bộ sưu tập, 22 chi nhánh, 375.000 người sử dụng thẻ mượn sách, và gần 9 triệu món văn hóa phẩm được mượn hàng năm. Trung tâm quản trị, cũng là chi nhánh lớn nhất, được gọi là chi nhánh trung tâm, nằm trong Quảng trường Thư viện ở trung tâm thành phố Vancouver.

## Lịch sử
Năm 1869, người quản lý của Hastings Mill, J.A. Raymur, khởi đầu Viện Cơ học London, một phòng họp và thư viện cho các nhân viên nhà máy. Trong tháng 3 năm 1869, nó được đổi tên thành Viện Văn học Hastings để vinh danh thiếu tướng hải quân George Fowler Hastings. Không có hồ sơ chính thức của Viện văn học Hastings còn lại, nhưng người ta biết rằng tư cách thành viên theo đăng ký. Viện Văn học Hastings tiếp tục tồn tại cho đến khi khu vực Granville được thành lập như là một phần của thành phố mới của Vancouver vào ngày 06 tháng 4 năm 1886.

Sau đại hỏa hoạn Vancouver vào ngày 13 Tháng Sáu 1886, 400 cuốn sách từ văn học hiện nay không còn tồn tại Viện Hastings đã được tặng cho Phòng Đọc Vancouver mới được thành lập. Trong tháng 12 năm 1887, phòng đọc mở tại 144 phố Tây Cordova, trên Dunn Thomas và cửa hàng phần cứng Công ty. Nó còn được gọi là Thư viện miễn phí Vancouver và phòng Thư viện và phòng đọc miễn phí Vancouver.

Vào cuối thập niên 1890, Thư viện và phòng đọc miễn phí trong tòa nhà YMCA West Hastings đã trở nên quá tải. Trong thời gian này, nhà công nghiệp và nhà từ thiện Mỹ Andrew Carnegie đã cấp tiền để các thành phố và thị xã để xây dựng các thư viện. Trong năm 1901, thành phố Vancouver tiếp cận Carnegie về quyên góp tiền cho một thư viện mới để thay thế các không gian trong toà nhà YMCA.
## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Thư viện Công cộng Vancouver  
*Thư viện Công cộng Vancouver
Sông Kabul

**Sông Kabul** (; ; ), văn bản cổ **Cophes**), là một sông dài 700&nbsp;km bắt đầu từ dãy núi Sanglakh thuộc Hindu Kush tại Afghanistan và đổ vào sông Ấn (Indus) gần Attock, Pakistan. Đây là sông chính tại miền đông Afghanistan và tách biệt với lưu vực của sông Helmand bằng hành lang Unai. Sông chảy qua các thành phố Kabul, Chaharbagh và Jalalabad tại Afghanistan trước khi vào đất Pakistan cách khoảng 25&nbsp;km về phía bắc của chốt biên giới Pakistan-Afghanistan tại Torkham. Các chi lưu chính của sông Kabul là Logar, Panjshir, Kunar, Alingar, Bara và Swat.

Sông Kabul là một dòng chảy nhỏ hầu hết trong năm, song lượng nước sẽ dâng lên vào mùa hè khi tuyết tan trên đỉnh dãy Hindu Kush. Chi lưu lớn nhất của sông là Kunar, bắt đầu với tên sông Mastuj, chảy từ sông băng Chiantar tại quận Chitral, Pakistan và sau đó chảy về phía nam tới Afghanistan và gặp sông Bashgal chảy từ tỉnh Nurestan. Kunar gặp Kabul gần Jalalabad. Mặc dù Kunar có nhiều nước lớn Kabul, song dòng hợp lưu vẫn mang tên Kabul, chủ yếu là vì tầm quan trọng về các mặt chính trị và lịch sử.

Sông Kabul bị ngăn bằng một vài đập như: Naghlu, Darunta và Surobi ở phía đông Kabul. Đập Warsak nằm tại Pakistan, xấp xỉ 20&nbsp;km về tây bắc của Peshawar.

## Tham khảo
Mahanadi

**Mahanadi** (*nghĩa là*.: sông lớn/vĩ đại) là một con sông tại miền Trung của Ấn Độ. Diện tích lưu vực của sông là 141.600&nbsp;km² với chiều dài dòng chảy chính là 858&nbsp;km. Sông chảy qua hai bang là Chhattisgarh và Orissa.

## Dòng chảy
Giống như các con sông theo mùa khác tại Ấn Độ, Mahanadi được hợp thành từ các khe suối trên các ngọn núi và khó có thể xác định chính xác được điểm khởi nguồn. Tuy nhiên, đầu nguồn xa nhất của sông nằm cách 6&nbsp;km từ làng Pharsiya và ở 442&nbsp;m trên mực nước biển, thuộc phía nam thị trấn Nagri tại quận Dhamtari của bang Chhattisgarh. Những ngọn đồi ở đây là phần mở rộng của dãy Ghat Tây và là nguồn của nhiều con suối mà sau đó cũng đổ nước vào Mahanadi.

Trong vòng 80&nbsp;km đầu, Mahanadi chảy thẳng hướng bắc và là nơi thoát nước cho quận Raipur và chạm đến phần phía đông của thành phố Raipur. Vào lúc này, sông còn tương đối hẹp và tổng chiều rộng trong thung lũng sông không vượt quá 500–600 mét. Sông sau đó chảy vào quận cũ Bilaspur và tại đây nó nhận nước từ chi lưu chính đầu tiên là Seonath.

Sau khi hợp lưu với Seonath, sông chảy theo hướng đông trong suốt hành trình còn lại của nó. Sông hợp lưu với Jonk và Hasdeo trước khi vào lãnh thổ của bang Orissa sau khoảng một nửa quãng đường. Gần thành phố Sambalpur, sông bị một đập đất lớn nhất thế giới chắn ngang là đập Hirakud. Một cấu trúc tổng hợp của đất, bê tông và tường gạch, đập dài 24&nbsp;km nếu tính cả hệ thống đê. Nó cũng tạo thành một hồ chứa lớn nhất tại châu Á với công suất tối đa là 743&nbsp;km², bờ hồ dài 640&nbsp;km.

Sông chảy qua quận Cuttack (quận) theo chiều đông-tây. Ngay trước khi đến thành phố Cuttack, một phân lưu lớn tách ra khỏi sông, được gọi là Kathjori. Thành phố Cuttack nằm trên vùng đất phân tách hai dòng chảy. Kathjori sau đó lại tách thành nhiều dòng chảy như Kuakhai, Devi và Surua rồi đổ vào vịnh Bengal sau khi đến quận Puri. Bản thân Kathjori đổ ra biển tại Jotdar. Các chi lưu khác của Mahanadi bao gồm Paika, Birupa, Chitroptala, Genguti và Nun. Birupa sau đó hợp vào sông Brahmani tại Krushnanagar và đổ vào vịnh Bengal tại Dhamra. Bản thân dòng Mahanadi đổ ra biển qua nhiều kênh tại Paradeep ở False Point, Jagatsinghpur. Đồng bằng châu thổ sông Mahanasi có nhiều phân lưu và trong đó, Brahmani là một trong các phân lưu lớn nhất tại Ấn Độ.

## Khả năng thông hành
Trước khi xây dựng đập Hirakud, có thể thông hành trên sông Mahanadi từ cửa sông đến Arrang, cách 150&nbsp;km từ điểm khởi nguồn. Tuy nhiên, Hirakud và các đập khác đã chất dứt việc này. Ngày nay, tàu bè chỉ có thể đi lại ở vùng đồng bằng châu thổ và hồ chứa Hirakud.

## Chú thích

## Tham khảo
*The Imperial Gazetteer of India*-William Hunter, 1901 
*The Encyclopædia Britannica*-1911 Ed.
*The Columbus Encyclopedia*

## Lien kết ngoài

*Bargarh district topography 
*Burnt paddy and dead fish 
*Orissa Govt. blamed for declining quality of river water 
*Mahanadi River
Sông Ravi

**Ravi** (, , , ) là một sông xuyên biên giới chảy qua vùng Tây Bắc Ấn Độ và Đông Pakistan. Đây là một trong 5 sông chính tại vùng Punjab (tên Punjab nghĩa là "Năm Sông").. Nước sông Ravi chảy ra Ấn Độ Dương thông qua sông Ấn tại Pakistan. Sông khởi nguồn tại Bara Bhangal, quận Kangra của bang Himachal Pradesh, Ấn Độ. Lưu vực sông rộng  tại Ấn Độ sau khi đã chảy một quãng đường là . Chảy về phía tây, sông bị vây quanh với các dãy Pir Panjal và Dhauladhar, tạo thành một tam giác.

Sau khi Ấn Độ chi cắt vào năm 1947, nước sông Ravi, cùng với các sông khác được phân chia theo Hiệp ước Nguồn nước Sông Ấn. Dự án Lưu vực sông Ấn đã được phát triển tại Pakistan và nhiều dự án khác cũng được triển khai bên phía Ấn Độ.

Theo dấu tích trong kinh Vệ Đà, sông Ravi được gọi là Iravati (cũng phiên thành *Airavati*). Một tên Vệ Dà khác là Purushni.

## Tham khảo

*
*
*
*{{chú thích sách|last=Jain|first=Sharad.K.|others= Pushpendra K. Agarwal and Vijay P. Singh|title= Hydrology and Water Resources of India|pages=481–484|accessdate = ngày 14 tháng 4 năm 2010 |url=http://books.google.com/?id=ZKs1g