Hồi giáo

**Hồi giáo**, **đạo Hồi** hay **đạo Islam** (), là một tôn giáo khởi nguồn từ Abraham, độc thần, dạy rằng chỉ có một Thiên Chúa (Allah) và Muhammad là sứ giả của Thiên Chúa. Đây là tôn giáo lớn thứ hai thế giới với hơn 2 tỷ người theo đạo Hồi, tương đương 25% dân số thế giới và họ thường được gọi là người Hồi giáo. Hồi giáo chiếm phần lớn dân số ở 50 quốc gia. Hồi giáo dạy rằng Thiên Chúa là lòng thương xót, Đấng Toàn năng và Duy nhất, và Chúa đã hướng dẫn loài người qua các sứ giả, thánh thư được tiết lộ và các dấu hiệu tự nhiên. Kinh sách chính của Hồi giáo là Kinh Qur'an (Cô-ran), được người Hồi giáo xem là lời  của Thiên Chúa, và các giáo lý và ví dụ quy phạm (được gọi là *[[sunnah]]*, bao gồm các ghi chép được gọi là *[[hadith]]*) của Muhammad (570 – 8 tháng 6 632).

Người Hồi giáo tin rằng Hồi giáo là phiên bản hoàn chỉnh và phổ quát của một đức tin nguyên thủy đã được tiết lộ nhiều lần trước đây thông qua các tiên tri bao gồm Adam, Abraham, Moses và Jesus. Người Hồi giáo coi Kinh Qur'an trong tiếng Ả Rập gốc của nó là sự mặc khải không thay đổi và cuối cùng của Thiên Chúa. Giống như các tôn giáo Abraham khác, Hồi giáo cũng dạy về một ngày phán xử cuối cùng với người tốt sẽ được lên thiên đường và người xấu sẽ bị trừng phạt tại địa ngục. Các khái niệm và thực hành tôn giáo bao gồm Năm trụ cột Hồi giáo, là những hành vi tôn giáo bắt buộc và tuân theo luật Hồi giáo (*[[Shari'a|sharia]]*), ảnh hưởng đến hầu hết mọi khía cạnh của cuộc sống và xã hội, từ ngân hàng và phúc lợi cho phụ nữ và môi trường. Các thành phố Mecca, Medina và Jerusalem là nơi có ba địa điểm linh thiêng nhất trong đạo Hồi.

Bên cạnh những câu chuyện mang tính thần học, Hồi giáo được lịch sử cho là có nguồn gốc từ đầu thế kỷ thứ 7 sau CN tại Mecca, và đến thế kỷ thứ 8 các vua Nhà Omeyyad kéo dài từ Iberia ở phía tây đến Sông Indus ở phía đông. Thời đại hoàng kim Hồi giáo đề cập đến thời kỳ truyền thống có niên đại từ thế kỷ thứ 8 đến thế kỷ 13, trong thời đại Abbasid Caliphate, khi phần lớn thế giới Hồi giáo trong lịch sử đang trải qua thời kỳ hưng thịnh về khoa học, kinh tế và văn hóa. Sự mở rộng của thế giới Hồi giáo liên quan đến nhiều caliphate khác nhau, như Đế chế Ottoman, thương nhân và việc chuyển đổi sang Hồi giáo bằng các hoạt động truyền giáo (*dawah*).

Hầu hết người Hồi giáo là thuộc một trong hai giáo phái; Sunni (85-90%) hoặc Shia (10-15%). Khoảng 13% người Hồi giáo sống ở Indonesia, quốc gia đa số Hồi giáo lớn nhất; 31%  người Hồi giáo sống ở Nam Á, dân số Hồi giáo lớn nhất thế giới; 20% tại Trung Đông, Bắc Phi, nơi đây là tôn giáo thống trị; và 15% ở châu Phi cận Sahara. Các cộng đồng Hồi giáo có quy mô cũng được tìm thấy ở Châu Mỹ, Kavkaz, Trung Á, Trung Quốc, Châu Âu, Đông Nam Á lục địa, Philippines và Nga. Hồi giáo là tôn giáo lớn phát triển nhanh nhất trên thế giới.

Phong trào Darul Islam (**دار الإسلام** - Ngôi nhà Hồi giáo) tố cáo nhà nước phân biệt đối xử với Hồi giáo và khoan dung hơn với các cộng đồng thiểu số. Darul Islam nổi loạn đòi thành lập nhà nước Hồi giáo tại Indonesia và đã bị đàn áp. Đến năm 1962, tổ chức này bị quân đội xóa sổ.

Đến cuối thập niên 1990, xung đột bạo lực gia tăng trở lại chủ yếu do nhóm khủng bố Hồi giáo Jemaah Islamiyah (Cộng đồng Hồi giáo) có liên hệ với Al Qaeda thực hiện. Chúng tuyên bố phát động "thánh chiến". Đối tượng bị tấn công nhiều nhất là người Indonesia gốc Hoa và giáo dân Thiên Chúa giáo.

## Từ nguyên

Trong tiếng Ả Rập, *Islam* () là danh động từ của  bắt nguồn từ động từ  (), từ gốc từ ba chữ cá  (), vốn tạo thành một lớp từ lớn chủ yếu liên quan đến các khái niệm về sự quy phục, sự an toàn và hòa bình. Trong bối cảnh tôn giáo, nó ám chỉ sự phục tùng hoàn toàn trước ý nguyện của Thiên Chúa. Một người Hồi giáo (*Muslim*, ), từ dùng để chỉ một tín đồ của Islam, là phân từ chủ động của cùng một dạng động từ đó, và có nghĩa là "người quy phục (trước Thiên Chúa)" hoặc "người phục tùng (trước Thiên Chúa)". Tuy nhiên, học giả nghiên cứu Kinh Qur'an Mohsen Goudarzi đã lập luận rằng trong Kinh Qur'an, từ *[[dīn]]* nghĩa là "thờ phụng", *islām* có nghĩa là "độc thần" và *muslim* có nghĩa là "người theo thuyết độc thần". Trong Hadith của Gabriel, *Islam* được trình bày như một phần của bộ ba bao gồm cả  (đức tin), và  (sự ưu tú).

Bản thân Hồi giáo trong lịch sử từng được gọi là ''Mohammedanism'' (chủ nghĩa Mohammed) trong thế giới nói tiếng Anh. Thuật ngữ này đã không còn được sử dụng và đôi khi bị coi là xúc phạm, vì nó gợi ý rằng một con người, thay vì Thiên Chúa, là trung tâm của tôn giáo của người Hồi giáo.

Danh từ "Hồi giáo" xuất xứ từ dân tộc Hồi Hột. Hồi Hột là nước láng giềng phương bắc của Trung Quốc từ năm 616 đến 840. Lúc rộng lớn nhất lãnh thổ họ đông đến Mãn Châu, tây đến Trung Á, và họ đã giúp nhà Đường dẹp được loạn An Lộc Sơn. Với thời gian, cách gọi đổi thành "*Hồi Hồi*". Tài liệu xưa nhất dùng danh từ "*Hồi Hồi*" là Liêu sử, soạn vào thế kỷ 12. Đời nhà Nguyên (1260 - 1368), tại Trung Quốc, cụm từ "*người Hồi Hồi*" được dùng để chỉ định người Trung Á, bất luận theo tín ngưỡng nào. Đến đời Minh (1368 - 1644), cụm từ "*người Hồi Hồi*" mới dần dần đổi nghĩa để chỉ định tín đồ Islam.

Nhiều tài liệu, văn bản trong tiếng Việt từ nhiều năm nay cũng dùng danh từ **đạo Islam** hay **đạo Ixlam**.

## Giáo lý

Hệ thống giáo lý Hồi giáo (*[[aqidah]]*) yêu cầu niềm tin vào sáu điều khoản: Thiên Chúa, các thiên thần, mặc khải, các vị tiên tri, Ngày Phục sinh và sự tiền định của thiên liêng.

### Thiên Chúa

Khái niệm trung tâm của Hồi giáo là *[[Tawhid|tawḥīd]]* (), tính duy nhất của Thiên Chúa. Nó thường được coi là một hình thức nhất thần giáo nghiêm ngặt, nhưng cũng mang tính chất vạn hữu tại thần trong các giáo huấn thần bí Hồi giáo. Thiên Chúa được coi là vô song và không có sự đa dạng về thân vị như trong Ba Ngôi của Kitô giáo; việc gắn sự đa dạng cho Thiên Chúa hoặc gán các thuộc tính của Ngài cho những thực thể khác bị coi là thờ thần tượng, gọi là ''shirk''. Do đó, người Hồi giáo không phải là những người sùng bái thánh tượng và không gán các hình tướng cho Thiên Chúa. Thay vào đó, Thiên Chúa được mô tả và nhắc đến bằng nhiều danh xưng hoặc thuộc tính, phổ biến nhất là *Ar-Rahmān* () nghĩa là "Đấng Rất Mực Khoan Dung", và *Ar-Rahīm* () nghĩa là "Đấng Rất Mực Nhân Từ", vốn được khấn nguyện ở đầu hầu hết các chương của Kinh Qur'an.

Hồi giáo dạy rằng sự sáng tạo ra mọi thứ trong vũ trụ được thực hiện bởi mệnh lệnh của Thiên Chúa như được thể hiện qua câu chữ, ""Hãy hiện hữu, và nó hiện hữu,"," và mục đích của sự tồn tại là để thờ phụng Thiên Chúa. Ngài được xem là một vị thần mang tính cá vị và không có trung gian, chẳng hạn như hàng giáo phẩm, để liên lạc với Thiên Chúa. Ý thức và nhận thức về Thiên Chúa được gọi là Taqwa. *[[Allāh]]* là một thuật ngữ không có dạng số nhiều hay giới tính và cũng được sử dụng bởi những người Hồi giáo, Kitô hữu và người Do Thái nói tiếng Ả Rập để ám chỉ Thiên Chúa, trong khi **' () là thuật ngữ được dùng cho một vị thần nói chung.

=== Thiên thần ===



Các thiên thần (số ít: , **') à những thực thể được mô tả trong Kinh Qur'an và hadith. Họ được mô tả là được tạo ra để thờ phụng Thiên Chúa và phục vụ các nhiệm vụ cụ thể khác như truyền đạt các mặc khải từ Thiên Chúa, ghi chép hành động của mỗi người và lấy đi linh hồn của một người vào thời điểm họ qua đời. Họ được mô tả là được tạo ra theo nhiều cách khác nhau từ 'ánh sáng' (''nūr'') hay 'lửa' (*nār*). Các thiên thần trong Hồi giáo thường được đại diện dưới các hình dạng nhân hóa kết hợp với các hình ảnh siêu nhiên, chẳng hạn như có cánh, có kích thước to lớn hoặc mặc các đồ vật thiên thượng. Đặc điểm chung của các thiên thần bao gồm việc không có các nhu cầu và ham muốn thể xác, chẳng hạn như ăn và uống. Một số trong số họ, chẳng hạn như Gabriel (*Jibrīl*) và Michael (*Mika'il*), được nhắc đích danh trong Kinh Qur'an. Các thiên thần đóng một vai trò quan trọng trong văn học về Mi'raj, nơi Muhammad gặp gỡ nhiều thiên thần trong cuộc hành trình qua các tầng trời. Các thiên thần khác thường xuất hiện trong mạt thế học, thần học và triết học Hồi giáo.

### Kinh điển

Thánh thư tối cao của Hồi giáo là Kinh Quran. Người Hồi giáo tin rằng các câu của Kinh Qur'an đã được Thiên Chúa mặc khải cho Muhammad thông qua tổng lãnh thiên thần Gabriel vào nhiều dịp từ năm 610 CN đến năm 632, năm Muhammad qua đời. Khi Muhammad còn sống, những mặc khải này đã được các bạn đồng hành của ông ghi lại, mặc dù phương pháp truyền bá chính là thông qua việc học thuộc lòng. Kinh Qur'an được chia thành 114 chương (*[[sūrah]]*) chứa tổng cộng 6.236 câu (*[[ayah|āyāt]]*). Các chương ra đời sớm hơn về mặt thời gian, được mặc khải tại Mecca, chủ yếu liên quan đến các chủ đề tâm linh, trong khi các chương Medina sau này thảo luận nhiều hơn về các vấn đề xã hội và pháp lý liên quan đến cộng đồng Hồi giáo. Các luật gia Hồi giáo tham khảo *hadith* ('các lời kể'), hoặc hồ sơ bằng văn bản về cuộc đời của Muhammad, để bổ sung cho Kinh Qur'an và hỗ trợ việc giải thích Kinh. Khoa học về bình chú và chú giải Kinh Qur'an được gọi là *[[tafsir]]*. Ngoài ý nghĩa tôn giáo, Kinh Qur'an được coi rộng rãi là tác phẩm hay nhất trong văn học Ả Rập, và đã ảnh hưởng đến nghệ thuật cũng như ngôn ngữ Ả Rập.

Hồi giáo cũng cho rằng Thiên Chúa đã gửi các mặc khải, gọi là *[[wahy]]*, cho các vị tiên tri khác nhau nhiều lần trong suốt lịch sử. Tuy nhiên, Hồi giáo dạy rằng các phần của các thánh thư được mặc khải trước đó, chẳng hạn như *[[Tawrat]]* (Torah) và *[[Injil]]* (Phúc âm), đã bị bóp méo — hoặc trong cách giải thích, trong văn bản, hoặc cả hai, trong khi Kinh Qur'an () được xem là lời cuối cùng, nguyên văn và không bị thay đổi của Thiên Chúa.

### Các nhà tiên tri

Các vị tiên tri (Arabic: ) được tin là đã được Thiên Chúa chọn để thuyết giảng một thông điệp thiêng liêng. Một số vị tiên tri này còn mang đến một cuốn sách mới và được gọi là "sứ giả" (). Người Hồi giáo tin rằng các vị tiên tri là con người chứ không phải thần thánh. Tất cả các vị tiên tri được cho là đã thuyết giảng cùng một thông điệp cơ bản của Hồi giáo — sự quy phục trước ý nguyện của Thiên Chúa — cho các quốc gia khác nhau trong quá khứ, và điều này được cho là lý do cho nhiều điểm tương đồng giữa các tôn giáo. Kinh Qur'an kể lại tên của vô số nhân vật được coi là các vị tiên tri trong Hồi giáo, bao gồm Adam, Noah, Abraham, Moses, David và Jesus, cùng những người khác. Các câu chuyện liên quan đến các vị tiên tri ngoài các lời kể trong Kinh Qur'an được thu thập và tìm hiểu trong *[[Qisas Al-Anbiya|Qisas al-Anbiya]]* (Truyện các vị Tiên tri).

Người Hồi giáo tin rằng Thiên Chúa đã gửi Muhammad làm vị tiên tri cuối cùng ("Dấu ấn của các vị tiên tri") để truyền đạt thông điệp hoàn chỉnh của Hồi giáo. Trong Hồi giáo, ví dụ "chuẩn mực" về cuộc đời của Muhammad được gọi là *[[sunnah]]* (nghĩa đen là "con đường đã đi qua"). Người Hồi giáo được khuyến khích mô phỏng các hành vi đạo đức của Muhammad trong cuộc sống hàng ngày của họ, và sunnah được coi là quan trọng để hướng dẫn việc giải thích Kinh Qur'an. Ví dụ này được lưu giữ trong các truyền thống gọi là hadith, vốn là những lời kể về lời nói, hành động và các đặc điểm cá nhân của ông. Hadith Qudsi là một tiểu mục của hadith, được coi là những lời nguyên văn của Thiên Chúa do Muhammad trích dẫn nhưng không phải là một phần của Kinh Qur'an. Một hadith bao gồm hai yếu tố: một chuỗi những người kể lại, được gọi là *sanad*,  và nội dung câu chữ thực tế, được gọi là*matn*. Có nhiều phương pháp luận khác nhau để phân loại tính xác thực của các hadith, với thang điểm phân loại thường được sử dụng là "xác thực" hoặc "đúng" (); "tốt" (); hay "yếu" (), ùng những loại khác. *[[Kutub al-Sittah]]* à bộ sưu tập gồm sáu cuốn sách, được coi là những báo cáo xác thực nhất trong Hồi giáo Sunni. Trong số đó có *[[Sahih al-Bukhari]]*, thường được những người Sunni coi là một trong những nguồn xác thực nhất sau Kinh Quran. Một nguồn hadith nổi tiếng khác được gọi là Bốn cuốn sách (*The Four Books*), mà những người Shia coi là tài liệu tham khảo hadith xác thực nhất.

### Phục sinh và phán xét

Niềm tin vào "Ngày Phục sinh" hay *[[Qiyamah|Yawm al-Qiyāmah]]* () cũng cực kỳ quan trọng đối với người Hồi giáo. Người ta tin rằng thời điểm của *Qiyāmah* đã được Thiên Chúa định sẵn, nhưng con người không biết được. Kinh Qur'an và hadith, cũng như các bài bình luận của các học giả, mô tả những thử thách và khổ nạn trước và trong suốt *Qiyāmah*. Kinh Qur'an nhấn mạnh sự phục sinh thân xác, một sự đoạn tuyệt với cách hiểu về cái chết của người Ả Rập thời tiền Hồi giáo.

Vào ngày Yawm al-Qiyāmah, người Hồi giáo tin rằng tất cả nhân loại sẽ bị phán xét bởi những việc làm tốt và xấu của họ và được đưa vào *[[Jannah]]* (thiên đường) hay *[[Jahannam]]* (địa ngục). Kinh Qur'an trong Surat al-Zalzalah mô tả điều này là: "Vì vậy, bất cứ ai làm việc tốt dù chỉ bằng trọng lượng của một nguyên tử sẽ thấy nó. Và bất cứ ai làm việc ác dù chỉ bằng trọng lượng của một nguyên tử sẽ thấy nó." Kinh Qur'an liệt kê một số tội lỗi có thể khiến một người bị đày xuống địa ngục. Tuy nhiên, Kinh Qur'an nói rõ rằng Thiên Chúa sẽ tha thứ tội lỗi cho những ai sám hối nếu Ngài muốn. Những việc làm tốt, như làm từ thiện, cầu nguyện và lòng trắc ẩn đối với động vật sẽ được thưởng bằng việc được vào thiên đường. Người Hồi giáo coi thiên đường là nơi của niềm vui và phước lành, với các tài liệu tham khảo trong Kinh Qur'an mô tả các đặc điểm của nó. Các truyền thống thần bí trong Hồi giáo đặt những niềm vui sướng thiên thượng này vào bối cảnh của một nhận thức ngất ngây về Thiên Chúa. *Yawm al-Qiyāmah* cũng được xác định trong Kinh Qur'an là *Yawm ad-Dīn* ( "Ngày của Tôn giáo"); *as-Sāʿah* ( "Giờ cuối cùng"); và *[[Al-Qaria|al-Qāriʿah]]* ( "Tiếng gầm rú").

### Sự tiền định thiên liêng

Khái niệm về sự tiền định thiên liêng trong Hồi giáo (, **) có nghĩa là mọi vấn đề, dù tốt hay xấu, đều được tin là đã được Thiên Chúa sắc phong. *Al-qadar*, nghĩa là "quyền năng", bắt nguồn từ một gốc từ có nghĩa là "đong đếm" hoặc "tính toán". Người Hồi giáo thường bày tỏ niềm tin này vào định mệnh thiên liêng bằng cụm từ "In-sha-Allah" () có nghĩa là "nếu Thiên Chúa muốn" khi nói về các sự kiện trong tương lai.

## Các hành vi thờ phụng

Có năm hành vi thờ phụng được coi là nghĩa vụ—bao gồm Shahada (tuyên xưng đức tin), năm buổi cầu nguyện hàng ngày, Zakat (bố thí), nhịn ăn trong tháng Ramadan và hành hương Hajj được gọi chung là "Năm trụ cột của Hồi giáo" (). Ngoài ra, người Hồi giáo cũng thực hiện các hành vi tự nguyện khác (ngoài nghĩa vụ) được khuyến khích nhưng không bắt buộc.

### Tuyên xưng đức tin

Shahadah là một lời thề tuyên bố niềm tin vào Hồi giáo. Câu tuyên bố đầy đủ là: "" (), nghĩa là: "Tôi chứng giám rằng không có thần linh nào khác ngoài Thiên Chúa (Allah) và tôi chứng giám rằng Muhammad là sứ giả của Thiên Chúa." Hồi giáo đôi khi được cho là có một hệ thống tín ngưỡng rất đơn giản với shahada là tiền đề cho toàn bộ tôn giáo. Những người không theo Hồi giáo muốn cải đạo được yêu cầu phải đọc lời shahada trước các nhân chứng.

### Cầu nguyện

Cầu nguyện trong Hồi giáo, được gọi là as-salah hay aṣ-ṣalāt (), được xem là một hình thức giao tiếp cá nhân với Thiên Chúa. Nghi thức này bao gồm các đơn vị lặp lại gọi là rakat trong đó tín đồ thực hiện các động tác cúi mình và phủ phục trước Thiên Chúa. Có năm buổi cầu nguyện bắt buộc mỗi ngày vào các thời điểm định sẵn. Các lời nguyện được xướng bằng tiếng Ả Rập và thực hiện theo hướng của Kaaba. Việc cầu nguyện cũng yêu cầu trạng thái thanh khiết về nghi lễ thông qua nghi thức tẩy rửa *[[wudu]]* hoặc, trong một số trường hợp đặc biệt, là nghi thức tắm rửa toàn thâna *[[ghusl]]*.

Thánh đường Hồi giáo là nơi thờ phụng của người Hồi giáo, thường được gọi bằng tên tiếng Ả Rập là *masjid*. Mặc dù mục đích chính của thánh đường là nơi cầu nguyện, đây còn là trung tâm xã hội quan trọng của Cộng đồng Hồi giáo. Ví dụ, Masjid an-Nabawi ("Thánh đường của Tiên tri") tại Medina, Saudi Arabia, từng đóng vai trò là nơi trú ẩn cho người nghèo. Minaret là những ngọn tháp được sử dụng để phát lời adhan, một lời kêu gọi bằng giọng xướng nhằm báo hiệu giờ cầu nguyện.

### Bố thí

Zakat (), hay *Zakāt* hoặc *Zakah*, là một loại hình bố thí bắt buộc, đặc trưng bởi việc trích một phần cố định (2,5% hàng năm) từ tài sản tích lũy của những người có đủ điều kiện kinh tế để giúp đỡ người nghèo hoặc người thiếu thốn, chẳng hạn như giải phóng nô lệ, người mắc nợ, lữ khách (bị kẹt lại) và những người làm công tác thu thuế zakat. Nó đóng vai trò như một hình thức phúc lợi trong xã hội Hồi giáo. Đây được coi là một nghĩa vụ tôn giáo mà người giàu nợ người nghèo vì tài sản của họ được xem là một sự ủy thác từ lòng nhân từ của Thiên Chúa, và là cách để thanh khiết hóa phần tài sản dư thừa. Theo các ước tính thận trọng, tổng giá trị đóng góp hàng năm từ zakat lớn gấp 15 lần so với các khoản viện trợ nhân đạo toàn cầu. Sadaqah, ngược lại với Zakat, à một hình thức từ thiện tự nguyện được khuyến khích mạnh mẽ.Một quỹ Waqf là một quỹ tín thác từ thiện vĩnh viễn, thường dùng để tài trợ cho các bệnh viện và trường học.

### Nhịn ăn

Trong Hồi giáo, nhịn ăn () yêu cầu kiêng thức ăn, đồ uống và các hình thức tiêu thụ khác như hút thuốc, từ lúc bình minh cho đến khi mặt trời lặn. Trong tháng Ramadan, việc nhịn ăn là nghĩa vụ bắt buộc. Mục đích của việc nhịn ăn là để thúc đẩy cảm giác gần gũi với Thiên Chúa thông qua việc tự kiềm chế bản thân vì Ngài khỏi những điều vốn được phép, đồng thời để thấu cảm với những người thiếu thốn. Ngoài ra, còn có những ngày khác mà việc nhịn ăn là tự nguyện, chẳng hạn như Ngày Arafah.

### Hành hương

Cuộc hành hương Hồi giáo, được gọi là  (), phải được thực hiện ít nhất một lần trong đời bởi mọi tín đồ có đủ điều kiện về sức khỏe và tài chính trong tháng Hồi giáo Dhu al-Hijjah. Các nghi lễ của Hajj chủ yếu mô phỏng lại câu chuyện về gia đình của Abraham. Tại Mecca, những người hành hương đi bộ bảy vòng quanh Kaaba (nơi người Hồi giáo tin rằng do Abraham xây dựng), và đi bộ bảy lần giữa núi Safa và Marwa, tái hiện lại hành trình của vợ Abraham là Hagar khi đi tìm nước cho con trai Ishmael giữa sa mạc. Cuộc hành hương cũng bao gồm việc dành một ngày cầu nguyện tại đồng bằng Núi Arafat và thực hiện nghi thức ném đá quỷ dữ mang tính biểu tượng. Tất cả nam giới khi hành hương đều mặc hai mảnh vải trắng đơn giản không khâu được gọi là Ihram, nhằm thể hiện sự tiếp nối giữa các thế hệ và sự bình đẳng giữa các tín đồ bất kể địa vị xã hội. Một hình thức hành hương khác là Umrah, mang tính tự nguyện và có thể thực hiện vào bất kỳ thời điểm nào trong năm. Các địa điểm hành hương quan trọng khác bao gồm Medina, nơi Tiên tri Muhammad qua đời, và Jerusalem, thành phố của nhiều tiên tri và là nơi có nhà thờ Al-Aqsa (hướng cầu nguyện đầu tiên của Hồi giáo trước khi chuyển về Mecca).

### Các hành vi thờ phụng khác

Người Hồi giáo thường đọc và học thuộc lòng toàn bộ hoặc một phần Kinh Qur'an như một hành vi đức hạnh. Tajwid là tập hợp các quy tắc để xướng đọc Kinh Qur'an đúng cách. Nhiều tín đồ đọc toàn bộ Kinh Qur'an trong tháng Ramadan. Người học thuộc lòng toàn bộ Kinh Qur'an được gọi là một Hafiz, và các hadith cho rằng những cá nhân này sẽ có khả năng cầu bầu cho người khác vào Ngày Phán xét.

Việc cầu khẩn Thiên Chúa được gọi là  (&nbsp;) có các quy tắc riêng như việc đưa tay lên như tư thế cầu xin.

Sự tụng niệm tên Thiên Chúa ()đề cập đến các cụm từ nhắc nhớ về Ngài được lặp đi lặp lại. Các cụm từ phổ biến bao gồm Tahmid, declaring "Mọi lời ca tụng đều dâng lên Thiên Chúa" () khi cảm thấy biết ơn; Tasbih, tôn vinh sự vinh quang của Ngài,và việc nói "Nhân danh Thiên Chúa" 'in the name of God' (, ) trước khi bắt đầu bất kỳ hành động nào như ăn uống.
## Lịch sử

### Muhammad và sự khởi đầu của Hồi giáo (570–632)

Theo truyền thống Hồi giáo, Muhammad sinh ra tại Mecca vào năm 570 CE và sớm mồ côi cha mẹ. Lớn lên với nghề buôn bán, ông được biết đến với biệt danh "người đáng tin cậy" ( *al-Amin*) và thường được mời làm trọng tài phân xử công bằng. Sau đó, ông kết hôn với chủ của mình là nữ doanh nhân Khadija. Vào năm 610 CH, lo ngại trước sự suy đồi đạo đức và tình trạng thờ ngẫu tượng phổ biến ở Mecca, Muhammad đã tìm đến sự biệt lập và chiêm nghiệm tâm linh tại Hang Hira trên núi Jabal al-Nour, gần Mecca. Chính trong thời gian ở hang động này, ông được cho là đã nhận được những mặc khải đầu tiên của Kinh Qur'an từ thiên thần Gabriel. Sự kiện Muhammad ẩn dật trong hang và nhận mặc khải sau đó được gọi là "Đêm Quyền năng" (*Laylat al-Qadr*) và được coi là một cột mốc trọng đại trong lịch sử Hồi giáo. Trong 22 năm tiếp theo của cuộc đời, từ tuổi 40 trở đi, Muhammad tiếp tục nhận được các mặc khải từ Thiên Chúa, trở thành vị tiên tri cuối cùng hay "Dấu ấn của các Tiên tri" (*Khatam an-Nabiyyin*) được gửi đến nhân loại.

Trong thời gian này, khi còn ở Mecca, Muhammad đã truyền đạo lần đầu trong bí mật và sau đó là công khai, kêu gọi những người lắng nghe từ bỏ Đa thần giáo và thờ phụng một Thiên Chúa duy nhất. Nhiều người cải đạo sang Hồi giáo sớm nhất là phụ nữ, người nghèo, người ngoại quốc và nô lệ, tiêu biểu như vị *[[muezzin]]* đầu tiên là Bilal ibn Rabah al-Habashi. Giới tinh hoa tại Mecca cảm thấy Muhammad đang gây bất ổn cho trật tự xã hội của họ bằng cách truyền bá về một Thiên Chúa duy nhất và gieo rắc những ý tưởng đáng ngờ cho người nghèo và nô lệ, bởi vì họ đang thu lợi nhuận từ các cuộc hành hương đến các ngẫu tượng tại Kaaba

Sau 12 năm người Hồi giáo bị người dân Mecca đàn áp, Muhammad và các bạn đồng hành đã thực hiện cuộc Hijra ("di cư") vào năm 622 đến thành phố Yathrib (nay là Medina). Tại đây, ông đã thiết lập Nhà nước Hồi giáo đầu tiên với những người cải đạo tại Medina (nhóm *[[Ansar]]*) và những người di cư từ Mecca (nhóm *[[Muhajirun]]*). Hiến pháp Medina đã được ký kết bởi tất cả các bộ lạc tại Medina, thiết lập quyền tự do tôn giáo và quyền sử dụng luật pháp riêng giữa cộng đồng Hồi giáo và phi Hồi giáo, cũng như một thỏa thuận để bảo vệ Medina khỏi các mối đe dọa bên ngoài. Lực lượng Mecca và các đồng minh đã thất bại trước người Hồi giáo tại Trận Badr năm 624, sau đó là một kết quả không phân thắng bại trong Trận Uhud trước khi bao vây Medina không thành công trong Trận đánh Chiến hào (tháng 3–tháng 4 năm 627). Năm 628, Hiệp ước Hudaybiyyah được ký kết giữa Mecca và người Hồi giáo, nhưng nó đã bị phía Mecca phá vỡ hai năm sau đó. Khi ngày càng nhiều bộ lạc cải đạo sang Hồi giáo, các tuyến đường thương mại của Mecca đã bị người Hồi giáo cắt đứt. Đến năm 629, Muhammad đã chiến thắng trong cuộc Chinh phục Mecca gần như không đổ máu, và vào thời điểm ông qua đời năm 632 (ở tuổi 62), ông đã thống nhất các bộ lạc Ả Rập thành một thực thể chính trị tôn giáo duy nhất.
### Thời kỳ Hồi giáo sơ khai (632–750)

Muhammad qua đời năm 632 và những người kế vị đầu tiên, được gọi là các Caliph – Abu Bakr, Umar, Uthman ibn al-Affan, Ali ibn Abi Talib và đôi khi là Hasan ibn Ali – được dòng Sunni gọi là *al-khulafā' ar-rāshidūn* ("Các vị Caliph Chính thống"). Một số bộ lạc đã rời bỏ Hồi giáo và nổi dậy dưới sự lãnh đạo của những người tự xưng là tiên tri mới, nhưng đã bị Abu Bakr dẹp tan trong cuộc Chiến tranh Ridda (Chiến tranh chống bội giáo). Các quần thể dân cư Do Thái và Kitô giáo bản địa, vốn bị đàn áp như những thiểu số tôn giáo và bị đánh thuế nặng nề dưới các đế quốc cũ, thường hỗ trợ người Hồi giáo tiếp quản vùng đất của họ, dẫn đến sự mở rộng nhanh chóng của đế chế Caliphate vào các đế quốc Ba Tư và Byzantine. Uthman được bầu làm Caliph vào năm 644, và việc ông bị phiến quân ám sát đã dẫn đến việc Ali được bầu làm vị Caliph tiếp theo. Trong cuộc Nội chiến Hồi giáo lần thứ nhất, góa phụ của Muhammad là Aisha đã tập hợp quân đội chống lại Ali nhằm báo thù cho cái chết của Uthman, nhưng bà đã bị đánh bại tại Trận đánh Lạc đà. Ali sau đó cố gắng cách chức tổng đốc Syria là Mu'awiya, người bị coi là tham nhũng. Mu'awiya tuyên chiến với Ali và hai bên đã bất phân thắng bại trong Trận Siffin. Quyết định chấp nhận trọng tài phân xử của Ali đã làm phẫn nộ nhóm Kharijites, một giáo phái cực đoan tin rằng bằng cách không chiến đấu với kẻ tội lỗi, chính Ali cũng đã trở thành kẻ tội lỗi. Nhóm Kharijites nổi dậy và bị đánh bại trong Trận Nahrawan, nhưng một sát thủ Kharijite sau đó đã ám sát Ali. Con trai của Ali là Hasan ibn Ali được bầu làm Caliph và đã ký một hiệp ước hòa bình để tránh đổ máu thêm, nhường ngôi cho Mu'awiya với điều kiện Mu'awiya không được chỉ định người kế vị. Mu'awiya bắt đầu Nhà Umayyad bằng việc chỉ định con trai mình là Yazid I làm người kế vị, làm bùng phát cuộc Nội chiến Hồi giáo lần thứ hai (Second Fitna). Trong Trận Karbala, Husayn ibn Ali bị quân đội của Yazid sát hại; sự kiện này đã được người theo dòng Shia tưởng niệm hàng năm kể từ đó. Những người theo dòng Sunni, dẫn đầu bởi Ibn al-Zubayr và phản đối một đế chế Caliphate cha truyền con nối, đã bị đánh bại trong cuộc vây hãm Mecca. Những tranh chấp về quyền lãnh đạo này đã dẫn đến sự ly giáo Sunni-Shia, wvới người Shia tin rằng quyền lãnh đạo thuộc về gia đình của Muhammad thông qua Ali, gọi là *Ahl al-bayt* (Gia quyến của Tiên tri).
Dưới sự lãnh đạo của Abu Bakr, việc biên soạn Kinh Qur'an bắt đầu được thực hiện. Caliph Umar ibn Abd al-Aziz đã thành lập ủy ban "Bảy luật gia của Medina", và Malik ibn Anas đã viết một trong những cuốn sách sớm nhất về luật học Hồi giáo, cuốn *[[Muwatta]]*, dựa trên sự đồng thuận của các luật gia này. Nhóm *Kharijites* tin rằng không có sự thỏa hiệp giữa cái thiện và cái ác, và bất kỳ người Hồi giáo nào phạm tội trọng đều trở thành kẻ không đức tin. Thuật ngữ "Kharijites" sau này cũng được dùng để chỉ các nhóm cực đoan như ISIS. Ngược lại, phái *[[Murji'ah]]* dạy rằng sự công chính của con người chỉ có thể do Thiên Chúa phán xét. Do đó, những người làm sai có thể bị coi là lầm lạc nhưng không bị kết tội là kẻ không đức tin. Thái độ này sau đó đã trở nên phổ biến trong niềm tin Hồi giáo chính thống.

Triều đại Umayyad đã chinh phục vùng Maghreb, Bán đảo Iberia, Narbonnese Gaul và Sindh. Tuy nhiên, nhà Umayyad luôn phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt về tính chính danh và phải phụ thuộc nặng nề vào một quân đội được biệt đãi. Vì thuế jizya là loại thuế do người phi Hồi giáo trả để được miễn nghĩa vụ quân sự, nhà Umayyad đã từ chối công nhận việc cải đạo của những người không phải người Ả Rập, bởi điều này sẽ làm giảm nguồn thu ngân sách. Trong khi Caliphate Rashidun nhấn mạnh sự khắc khổ (với việc Caliph Umar thậm chí còn yêu cầu kiểm kê tài sản của từng quan chức), thì sự xa hoa của nhà Umayyad đã gây ra sự bất mãn sâu sắc trong giới mộ đạo. Nhóm Kharijites đã lãnh đạo Cuộc nổi dậy của người Berber, dẫn đến việc hình thành các quốc gia Hồi giáo đầu tiên độc lập khỏi đế chế Caliphate. Trong cuộc Cách mạng Abbasid, những người cải đạo phi Ả Rập (*[[mawali]]*), các gia tộc Ả Rập bị gia tộc Umayyad gạt ra ngoài lề và một số người Shia đã tập hợp lại và lật đổ nhà Umayyad, mở ra triều đại Nhà Abbasid mang tính thế giới hơn vào năm 750.
### Thời kỳ Cổ điển (750–1258)

Al-Shafi'i đã hệ thống hóa một phương pháp để xác định độ tin cậy của Hadith. Trong thời kỳ đầu của nhà Abbasid, các học giả như Muhammad al-Bukhari và Muslim ibn al-Hajjaj đã biên soạn các bộ sưu tập hadith lớn của dòng Sunni, trong khi các học giả như Al-Kulayni và Ibn Babawayh biên soạn các bộ sưu tập hadith lớn của dòng Shia. Bốn trường phái luật học của dòng Sunni bao gồm Hanafi, Hanbali, Maliki và Shafi'i đã được thiết lập dựa trên những lời dạy của Abu Hanifa, Ahmad ibn Hanbal, Malik ibn Anas và Al-Shafi'i. Ngược lại, những lời dạy của Ja'far al-Sadiq đã hình thành nên luật học Ja'fari. Vào thế kỷ thứ 9, Al-Tabari đã hoàn thành bộ chú giải Kinh Qur'an đầu tiên, mang tên *[[Tafsir al-Tabari]]*, bộ sách này đã trở thành một trong những tài liệu chú giải được trích dẫn nhiều nhất trong Hồi giáo Sunni. Một số người Hồi giáo bắt đầu đặt câu hỏi về sự mộ đạo trong lối sống hưởng lạc thế trần và nhấn mạnh vào sự nghèo khó, khiêm nhường và tránh xa tội lỗi dựa trên việc tiết chế các ham muốn thể xác. Những người khổ hạnh như Hasan al-Basri đã truyền cảm hứng cho một phong trào mà sau này sẽ phát triển thành *tasawwuf* hay Sufism.

Tại thời điểm này, các vấn đề thần học, đặc biệt là về ý chí tự do, đã được giải quyết một cách nổi bật. Hasan al-Basri cho rằng mặc dù Thiên Chúa biết trước mọi hành động của con người, nhưng cái thiện và cái ác đều đến từ việc lạm dụng ý chí tự do và ác quỷ. Triết học duy lý Hy Lạp đã ảnh hưởng đến một trường phái tư tưởng suy lý được gọi là Mu'tazila, vốn nổi tiếng với việc ủng hộ khái niệm ý chí tự do do Wasil ibn Ata khởi xướng. Caliph Al-Ma'mun đã biến nó thành một tín điều chính thức và nỗ lực cưỡng ép đa số tuân theo nhưng không thành công. Caliph Al-Mu'tasim đã thực hiện các cuộc thẩm tra, trong đó nhà truyền thống học Ahmad ibn Hanbal đã kiên quyết từ chối chấp nhận quan điểm của phái Mu'tazila rằng Kinh Qur'an là một vật "được tạo ra" thay vì là vĩnh cửu. Điều này khiến ông bị tra tấn và bị giam giữ trong một xà phòng tối tăm suốt gần ba mươi tháng. Tuy nhiên, các trường phái thần học suy lý khác — bao gồm Phái Maturidi do Abu Mansur al-Maturidi sáng lập và Phái Ash'ari do Al-Ash'ari sáng lập — đã thành công hơn trong việc được áp dụng rộng rãi. Các triết gia như Al-Farabi, Avicenna (Ibn Sina) và Averroes (Ibn Rushd) đã tìm cách hài hòa các tư tưởng của Aristotle với những giáo lý của Hồi giáo, tương tự như Chủ nghĩa kinh viện sau này trong Kitô giáo tại châu Âu và công trình của Maimonides trong Do Thái giáo. Trong khi đó, những người khác như Al-Ghazali đã lập luận chống lại sự dung hợp đó và cuối cùng quan điểm của ông đã chiếm ưu thế.

Giai đoạn này đôi khi được gọi là "Kỷ nguyên Vàng của Hồi giáo".Những thành tựu khoa học của người Hồi giáo bao trùm trên nhiều lĩnh vực khác nhau, bao gồm y học, toán học, thiên văn học và nông nghiệp, cũng như vật lý, kinh tế học, kỹ thuật và quang học. Avicenna là người tiên phong trong lĩnh vực y học thực nghiệm, và tác phẩm Y điển (*The Canon of Medicine*) của ông đã được sử dụng làm văn bản y khoa tiêu chuẩn trong thế giới Hồi giáo và Châu Âu suốt nhiều thế kỷ. Rhazes là người đầu tiên nhận diện được các căn bệnh đậu mùa và sởi. Các bệnh viện công thời bấy giờ đã cấp những bằng y khoa đầu tiên để cấp phép cho các bác sĩ hành nghề. Ibn al-Haytham được coi là cha đẻ của phương pháp khoa học hiện đại và thường được gọi là "nhà khoa học thực thụ đầu tiên trên thế giới", đặc biệt là qua những công trình của ông trong lĩnh vực quang học. Trong lĩnh vực kỹ thuật, thiết bị chơi sáo tự động của anh em nhà Banū Mūsā được coi là máy có thể lập trình đầu tiên trong lịch sử. Trong toán học, khái niệm thuật toán (*algorithm*) được đặt theo tên của Muhammad ibn Musa al-Khwarizmi,, người được coi là một trong những người sáng lập ra ngành đại số (ngành học này được đặt tên theo cuốn sách *[[al-jabr]]* của ông); trong khi đó, những học giả khác đã phát triển khái niệm về hàm số. Chính phủ thời đó đã trả cho các nhà khoa học mức lương tương đương với mức lương của các vận động viên chuyên nghiệp ngày nay. Kỷ lục Thế giới Guinness công nhận Đại học Al Karaouine, được thành lập vào năm 859, là trường đại học cấp bằng lâu đời nhất thế giới. Nhiều người phi Hồi giáo, chẳng hạn như tín đồ Kitô giáo, Do Thái giáo và người Sabian, đã đóng góp cho nền văn minh Hồi giáo trong nhiều lĩnh vực khác nhau. Ngôi nhà Trí tuệ (*Bayt al-Hikma*) là tổ chức lập ra để thuê các học giả Kitô giáo và Ba Tư để vừa dịch thuật các tác phẩm sang tiếng Ả Rập, vừa phát triển các kiến thức mới.

Nhiều binh lính đã ly khai khỏi đế chế Abbasid và thiết lập các triều đại riêng, chẳng hạn như Nhà Tulun vào năm 868 tại Ai Cập và Nhà Ghaznavi vào năm 977 tại Trung Á. Trong sự phân rã này đã xuất hiện "Thế kỷ Shia", kéo dài khoảng từ năm 945 đến 1055, chứng kiến sự trỗi dậy của phong trào truyền giáo Shia phái Isma'ili theo thuyết mạt thế. Một nhóm Isma'ili là triều đại Fatimid đã kiểm soát Bắc Phi vào thế kỷ 10 và một nhóm Isma'ili khác là phái Qarmat đã cướp phá Mecca và đánh cắp Đá Đen, một khối đá được đặt bên trong Kaaba, trong cuộc nổi dậy không thành công của họ. Một nhóm Isma'ili khác nữa là nhà Buyid đã chinh phục Baghdad và biến các vị Caliph nhà Abbasid thành một nền quân chủ bù nhìn. Triều đại Seljuk theo dòng Sunni đã thực hiện các chiến dịch nhằm phục hồi vị thế của dòng Sunni bằng cách ban bố các quan điểm học thuật thời bấy giờ, đáng chú ý là việc xây dựng các tổ chức giáo dục được gọi là các Nizamiyya, vốn gắn liền với tên tuổi của Al-Ghazali và Saadi Shirazi.

Sự bành trướng của thế giới Hồi giáo tiếp tục với các phái đoàn tôn giáo giúp cải đạo vùng Volga Bulgaria sang Hồi giáo. Vương quốc Hồi giáo Delhi đã tiến sâu vào Tiểu lục địa Ấn Độ và nhiều người đã cải đạo sang Hồi giáo, đặc biệt là những người Hindu thuộc đẳng cấp thấp mà hậu duệ của họ chiếm đại đa số người Hồi giáo Ấn Độ ngày nay. Hoạt động thương mại đã đưa nhiều người Hồi giáo đến Trung Quốc, nơi họ gần như thống trị ngành công nghiệp xuất nhập khẩu của Nhà Tống. Người Hồi giáo đã được tuyển dụng như một tầng lớp cai trị thiểu số dưới thời Nhà Nguyên.
### Thời kỳ tiền hiện đại (1258 – thế kỷ 18)

Thông qua các mạng lưới thương mại của người Hồi giáo và hoạt động của các dòng tu Sufi, Hồi giáo đã lan rộng sang các khu vực mới và người Hồi giáo đã dần đồng hóa vào các nền văn hóa mới.

Dưới thời Đế quốc Ottoman, Hồi giáo đã lan sang vùng Đông Nam Âu. Việc cải đạo sang Hồi giáo thường đi kèm với một mức độ dung hợp tôn giáo nhất định, như được minh họa qua sự xuất hiện của Muhammad trong các truyền thuyết dân gian của Ấn Độ giáo. Những người Thổ Nhĩ Kỳ theo đạo Hồi đã kết hợp các yếu tố của tín ngưỡng Shaman giáo Thổ Nhĩ Kỳ vào Hồi giáo. Người Hồi giáo tại Trung Quốc thời Nhà Minh, vốn là hậu duệ của những người nhập cư trước đó, đã bị đồng hóa — đôi khi thông qua các đạo luật bắt buộc đồng hóa bằng cách tiếp nhận họ và văn hóa Trung Quốc, trong khi Nam Kinh đã trở thành một trung tâm nghiên cứu Hồi giáo quan trọng.

Sự chuyển dịch văn hóa đã trở nên rõ nét với việc ảnh hưởng của người Ả Rập giảm xuống sau khi người Mông Cổ tiêu diệt đế chế Caliphate nhà Abbasid. Các vương quốc Khanate Mông Cổ theo Hồi giáo ở Iran và Trung Á đã được hưởng lợi từ việc tăng cường tiếp cận đa văn hóa với Đông Á dưới sự cai trị của Mông Cổ, từ đó phát triển rực rỡ và tách biệt hơn khỏi ảnh hưởng của người Ả Rập, tiêu biểu là thời kỳ Phục hưng Timurid dưới triều đại Nhà Timur. Nasir al-Din al-Tusi (1201–1274) đã đề xuất một mô hình toán học mà sau này được tranh luận là đã được Copernicus tiếp nhận nguyên vẹn vào mô hình nhật tâm của mình, và ước tính của Jamshīd al-Kāshī về số pi đã không bị vượt qua trong suốt 180 năm.

Sau khi các loại vũ khí thuốc súng được giới thiệu, các quốc gia Hồi giáo tập quyền lớn đã được củng cố xung quanh các đế quốc thuốc súng, vốn trước đó bị chia cắt thành nhiều vùng lãnh thổ khác nhau. Danh hiệu Caliph đã được triều đại Ottoman của Đế quốc Ottoman tuyên bố nắm giữ, và những tuyên bố này đã được củng cố vào năm 1517 khi Selim I trở thành người cai trị vùng Mecca và Medina. Triều đại Safavid theo dòng Shia đã vươn lên nắm quyền vào năm 1501 và sau đó chinh phục toàn bộ Iran. Tại Nam Á, Babur đã sáng lập nên Đế quốc Mughal.

Tôn giáo của các quốc gia tập quyền thuộc các đế quốc thuốc súng đã ảnh hưởng đến việc thực hành tôn giáo của các quần thể dân cư cấu thành. Một sự cộng sinh giữa các nhà cai trị Ottoman và chủ nghĩa Sufi đã ảnh hưởng mạnh mẽ đến sự thống trị Hồi giáo của người Ottoman ngay từ đầu. Dòng tu Mevlevi và phái Bektashi có mối quan hệ mật thiết với các sultan, khi các phương pháp tiếp cận Hồi giáo theo hướng thần bí Sufi cũng như phi chính thống và dung hợp đã phát triển rực rỡ. Việc triều đại Safavid thường xuyên cưỡng ép chuyển đổi Iran sang Hồi giáo Shia Thập nhị quân đã đảm bảo sự thống trị cuối cùng của phái Thập nhị quân trong dòng Shia. Những người nhập cư Ba Tư đến Nam Á, với tư cách là những quan chức và đại điền chủ có ảnh hưởng, đã giúp lan tỏa Hồi giáo Shia, hình thành nên một trong những cộng đồng người Shia lớn nhất bên ngoài Iran. Nader Shah, người lật đổ nhà Safavid, đã cố gắng cải thiện quan hệ với dòng Sunni bằng cách truyền bá việc tích hợp phái Thập nhị quân vào Hồi giáo Sunni như một *madhhab*thứ năm, gọi là phái Ja'fari, nhưng nỗ lực này đã thất bại trong việc giành được sự công nhận từ phía người Ottoman.
### Thời kỳ hiện đại (thế kỷ 18–20)

Trước đó vào thế kỷ 14, Ibn Taymiyya đã thúc đẩy một hình thức Hồi giáo khắt khe,bác bỏ các phương pháp tiếp cận triết học để ủng hộ một nền thần học đơn giản hơn, và kêu gọi mở cánh cửa ijtihad thay vì tuân theo các học giả một cách mù quáng. Ông đã kêu gọi một cuộc jihad chống lại những người mà ông coi là dị giáo, nhưng các tác phẩm của ông chỉ đóng một vai trò mờ nhạt trong suốt cuộc đời ông. Trong thế kỷ 18 tại Arabia, Muhammad ibn 'Abd al-Wahhab, chịu ảnh hưởng bởi các tác phẩm của Ibn Taymiyya và Ibn al-Qayyim, đã sáng lập một phong trào gọi là Wahhabi nhằm quay trở lại cái mà ông xem là Hồi giáo nguyên bản. Ông lên án nhiều phong tục Hồi giáo địa phương, chẳng hạn như việc thăm mộ Muhammad hoặc các vị thánh, là những sự đổi mới sau này và là tội lỗi và đã phá hủy các tảng đá và cây cối linh thiêng, các đền thờ Sufi, các lăng mộ của Muhammad và các bạn đồng hành của ông cũng như lăng mộ của Husayn tại Karbala, một địa điểm hành hương lớn của người Shia. Ông đã thiết lập một liên minh với gia đình Saud, thực thể mà đến thập niên 1920 đã hoàn thành cuộc chinh phạt khu vực sau này trở thành Ả Rập Xê Út. Ma Wanfu và Ma Debao đã thúc đẩy các phong trào Salafi vào thế kỷ 19 như Sailaifengye tại Trung Quốc sau khi trở về từ Mecca nhưng cuối cùng đã bị các nhóm Sufi đàn áp và buộc phải ẩn náu. Các nhóm khác tìm cách cải tổ chủ nghĩa Sufi thay vì bác bỏ nó, với phái Senusiyya và Muhammad Ahmad đều tiến hành chiến tranh và lần lượt thiết lập các quốc gia tại Libya và Sudan. Tại Ấn Độ, Shah Waliullah Dehlawi đã thử nghiệm một phong cách mang tính hòa giải hơn đối với chủ nghĩa Sufi và gây ảnh hưởng đến phong trào Deobandi. Để đáp lại phong trào Deobandi, phong trào Barelwi đã được thành lập như một phong trào quần chúng, bảo vệ chủ nghĩa Sufi phổ quát và cải tổ các nghi lễ của nó.

Thế giới Hồi giáo nhìn chung lâm vào tình trạng suy thoái chính trị bắt đầu từ những năm 1800, đặc biệt là khi so sánh với các cường quốc châu Âu phi Hồi giáo. Trước đó, vào thế kỷ 15, cuộc Reconquista đã thành công trong việc chấm dứt sự hiện diện của người Hồi giáo tại Iberia. Đến thế kỷ 19, Công ty Đông Ấn Anh đã chính thức sáp nhập triều đại Mughal tại Ấn Độ. Như một phản ứng đối với chủ nghĩa thực dân, nhiều trí thức đã tìm cách cải cách Hồi giáo. Chủ nghĩa hiện đại Hồi giáo, ban đầu được các học giả phương Tây dán nhãn là *[[Salafiyya]]*, đã đón nhận các giá trị và thể chế hiện đại như dân chủ trong khi vẫn định hướng theo kinh điển. Những người tiên phong đáng chú ý trong phong trào này bao gồm Muhammad 'Abduh và Jamal al-Din al-Afghani. Abul A'la Maududi đã góp phần gây ảnh hưởng đến nền chính trị Hồi giáo hiện đại. Tương tự như quá trình pháp điển hóa đương đại, sharia lần đầu tiên được pháp điển hóa một phần thành luật vào năm 1869 trong bộ luật Mecelle của Đế quốc Ottoman.

Đế quốc Ottoman tan rã sau Thế chiến I, chế độ Caliphate của Ottoman bị bãi bỏ vào năm 1924 và vương triều Sharifian kế tiếp cũng sụp đổ nhanh chóng, khiến thế giới Hồi giáo không còn người đứng đầu (Caliph). Những người theo chủ nghĩa Toàn Hồi giáo đã nỗ lực thống nhất các tín đồ và cạnh tranh với các lực lượng dân tộc đang trỗi dậy, chẳng hạn như chủ nghĩa Toàn Ả Rập. Tổ chức Hợp tác Hồi giáo (OIC), bao gồm các quốc gia có đa số dân cư theo đạo Hồi, được thành lập vào năm 1969 sau vụ đốt phá nhà thờ Hồi giáo Al-Aqsa ở Jerusalem.

Việc tiếp xúc với các quốc gia công nghiệp hóa đã đưa các cộng đồng người Hồi giáo đến những vùng đất mới thông qua di cư kinh tế. Nhiều người Hồi giáo đã di cư dưới dạng lao động giao kèo (phần lớn từ Ấn Độ và Indonesia) đến vùng Caribbean, hình thành nên những cộng đồng Hồi giáo lớn nhất xét theo tỷ lệ phần trăm tại châu Mỹ. Làn sóng di cư từ Syria và Lebanon đã góp phần hình thành nên dân số Hồi giáo ở khu vực Mỹ Latinh. Quá trình đô thị hóa và sự gia tăng thương mại ở vùng cận Sahara thuộc châu Phi đã đưa người Hồi giáo đến định cư ở những khu vực mới và lan tỏa đức tin của họ, có khả năng đã làm tăng gấp đôi dân số Hồi giáo tại đây trong khoảng thời gian từ năm 1869 đến 1914.

### Thời kỳ đương đại (thế kỷ 20 – nay)

Những người tiền phong của chủ nghĩa hiện đại Hồi giáo đã gây ảnh hưởng đến các phong trào chính trị Hồi giáo như Anh em Hồi giáo và các đảng phái liên quan trong thế giới Ả Rập, vốn đã đạt kết quả tốt trong các cuộc bầu cử sau phong trào Mùa xuân Ả Rập,  cũng như tổ chức Jamaat-e-Islami ở Nam Á và Đảng AK, thực thể đã nắm quyền một cách dân chủ tại Thổ Nhĩ Kỳ trong nhiều thập kỷ. Tại Iran, một cuộc cách mạng đã thay thế chế độ quân chủ thế tục bằng một nhà nước Hồi giáo. Những người khác, chẳng hạn như Sayyid Rashid Rida, đã tách khỏi những người theo chủ nghĩa hiện đại Hồi giáo và thúc đẩy việc chống lại những gì ông coi là ảnh hưởng từ phương Tây. Nhóm Nhà nước Hồi giáo Iraq và Levant (ISIL) thậm chí còn cố gắng tái lập đồng dinar vàng hiện đại làm hệ thống tiền tệ của họ. Trong khi một số người tách ra chọn con đường lặng lẽ (*quietist*), những người khác lại tin vào bạo lực chống lại những kẻ phản đối họ, ngay cả đối với những người Hồi giáo khác.

Đối lập với các phong trào chính trị Hồi giáo, tại Thổ Nhĩ Kỳ thế kỷ 20, quân đội đã tiến hành các cuộc đảo chính để lật đổ các chính phủ Hồi giáo, và khăn trùm đầu bị hạn chế về mặt pháp lý, điều này cũng đã xảy ra ở Tunisia. Ở những nơi khác, quyền lực tôn giáo bị lôi kéo và hiện nay thường bị xem là "con rối" của nhà nước. Ví dụ, tại Saudi Arabia, nhà nước đã độc quyền hóa việc nghiên cứu tôn giáo and, và ở Ai Cập, nhà nước đã quốc hữu hóa Đại học Al Azhar, vốn trước đây là một tiếng nói độc lập có vai trò kiểm soát quyền lực nhà nước. Chủ nghĩa Salafi đã được tài trợ ở Trung Đông vì tính chất lặng lẽ, không tham chính của nó. Saudi Arabia cũng thực hiện các chiến dịch chống lại các phong trào Hồi giáo cách mạng ở Trung Đông nhằm đối trọng với Iran.

Các nhóm thiểu số Hồi giáo thuộc nhiều sắc tộc khác nhau đã bị đàn áp như một nhóm tôn giáo. Điều này đã được thực hiện bởi các lực lượng cộng sản như Khmer Đỏ, những người coi họ là kẻ thù chính cần bị tiêu diệt vì các thực hành tôn giáo khiến họ nổi bật so với phần còn lại của dân cư, bởi Đảng Cộng sản Trung Quốc ở Tân Cương và bởi các lực lượng theo chủ nghĩa dân tộc như trong cuộc diệt chủng Bosnia. Việc Tatmadaw nhắm mục tiêu vào người Hồi giáo Rohingya đã bị Liên Hợp Quốc và Tổ chức Ân xá Quốc tế gắn nhãn là tội ác chống lại loài người, trong khi Phái đoàn Tìm kiếm Sự thật của Văn phòng Cao ủy Liên Hợp Quốc đã xác định đây là các hành vi diệt chủng, thanh trừng sắc tộc và các tội ác chống lại loài người khác.

Sự tiến bộ của truyền thông toàn cầu đã tạo điều kiện cho việc phổ biến rộng rãi kiến thức tôn giáo. Việc áp dụng hijab đã trở nên phổ biến hơn và một số trí thức Hồi giáo đang ngày càng nỗ lực để tách biệt các niềm tin Hồi giáo theo kinh điển ra khỏi các truyền thống văn hóa. Trong số các nhóm khác, việc tiếp cận thông tin này đã dẫn đến sự trỗi dậy của các nhà truyền giáo "truyền hình" nổi tiếng, chẳng hạn như Amr Khaled, những người cạnh tranh với giới giáo sĩ truyền thống (ulema) về tầm ảnh hưởng và đã làm phi tập trung hóa quyền lực tôn giáo. Các cách giải thích Hồi giáo mang tính "cá nhân hóa" hơn đặc biệt liên quan đến những người Hồi giáo Tự do, những người cố gắng điều chỉnh các truyền thống tôn giáo phù hợp với quản trị thế tục đương đại, một cách tiếp cận vốn đã bị một số người chỉ trích về khả năng tương thích của nó. Hơn nữa, chủ nghĩa thế tục (secularism) thường bị coi là một hệ tư tưởng ngoại bang do những kẻ xâm lược áp đặt và được duy trì bởi các tầng lớp cầm quyền hậu thuộc địa, và thường xuyên bị hiểu đồng nghĩa với việc bài trừ tôn giáo.

## Nhân khẩu học

Tính đến năm 2020, khoảng 25,6% dân số toàn cầu, tương đương khoảng 2 tỷ người, là tín đồ Hồi giáo. Vào năm 1900, con số ước tính này là khoảng 12,3%, năm 1990 là 19,9% và các dự báo cho thấy tỷ lệ này sẽ đạt 29,7% vào năm 2050. Một nghiên cứu của Pew năm 2020 cho thấy dân số Hồi giáo toàn cầu là nhóm tôn giáo tăng trưởng nhanh nhất trong thập kỷ qua, chủ yếu vì người Hồi giáo có xu hướng trẻ hơn về độ tuổi trung bình và có tỷ lệ sinh cao hơn—hai yếu tố chính thúc đẩy sự gia tăng dân số tự nhiên. Theo ước tính dân số năm 2020, 65% dân số Hồi giáo tập trung tại mười quốc gia, với các cộng đồng lớn nhất cư trú tạiIndonesia, Pakistan, Ấn Độ, Bangladesh, Nigeria, Ai Cập, Iran, Thổ Nhĩ Kỳ, Sudan, và Algeria, theo thứ tự giảm dần. Indonesia là nơi sinh sống của hơn 230.000.000 người Hồi giáo, Pakistan hơn 220.000.000, Ấn Độ hơn 210.000.000, Bangladesh hơn 150.000.000, Nigeria hơn 110.000.000, Ai Cập hơn 100.000.000, Iran và Thổ Nhĩ Kỳ mỗi nước có hơn 80.000.000, và Sudan cùng Algeria mỗi nước có hơn 40.000.000 người.

Pew Research ước tính rằng 87–90% người Hồi giáo thuộc dòng Sunni và 10–13% thuộc dòng Shia. Approximately Khoảng 49 quốc gia có đa số dân cư là người Hồi giáo, với 62% người Hồi giáo trên thế giới sống tại châu Á, và 683 triệu tín đồ chỉ riêng tại Indonesia,Pakistan, Ấn Độ và Bangladesh. Người Ả Rập tạo thành nhóm sắc tộc lớn nhất trong cộng đồng Hồi giáo thế giới, theo sau là Người Bengal và Người Punjab. Hầu hết các ước tính chỉ ra rằng Trung Quốc có khoảng 20 đến 30 triệu người Hồi giáo (chiếm 1,5% đến 2% dân số). Hồi giáo  là tôn giáo lớn thứ hai sau Kitô giáo ở nhiều quốc gia, với tốc độ tăng trưởng chủ yếu do nhập cư và tỷ lệ sinh cao của người Hồi giáo vào năm 2005, chiếm 4,9% tổng dân số châu Âu vào năm 2016.

Việc cải đạo không có tác động ròng đến sự gia tăng dân số Hồi giáo vì "số lượng người trở thành tín đồ Hồi giáo thông qua cải đạo có vẻ xấp xỉ bằng số lượng người rời bỏ đức tin này." Tuy nhiên, Hồi giáo dự kiến sẽ tăng thêm một lượng khiêm tốn là 3 triệu người thông qua cải đạo trong giai đoạn 2010–2050, chủ yếu từ vùng Châu Phi cận Sahara (2,9 triệu). Theo nghiên cứu của Pew năm 2020, khoảng 1% người trưởng thành được nuôi dưỡng là người Hồi giáo đã rời bỏ đức tin, trong khi một tỷ lệ tương đương —khoảng 1%— đã cải đạo sang Hồi giáo từ các tôn giáo khác, dẫn đến mức độ chuyển đổi tôn giáo thấp ở cả hai chiều vào và ra khỏi Hồi giáo. Những người Cựu Hồi giáo có xu hướng chuyển sang một tôn giáo khác cao hơn là trở thành người không tôn giáo.

Theo báo cáo của CNN, "Hồi giáo đã thu hút những người cải đạo từ mọi tầng lớp xã hội, đáng chú ý nhất là Người Mỹ gốc Phi". Tại Anh, khoảng 6.000 người cải đạo sang Hồi giáo mỗi năm và theo một bài báo trên *British Muslims Monthly Survey*, đa số những người mới cải đạo tại Anh là phụ nữ. Theo tờ *The Huffington Post*, "các nhà quan sát ước tính có tới 20.000 người Mỹ cải đạo sang Hồi giáo hàng năm", hầu hết trong số họ là phụ nữ và người Mỹ gốc Phi.

Xét theo cả tỷ lệ phần trăm và tổng số lượng, Hồi giáo là nhóm tôn giáo lớn tăng trưởng nhanh nhất thế giới và được dự báo sẽ trở thành tôn giáo lớn nhất thế giới vào cuối thế kỷ 21, vượt qua Kitô giáo. Ước tính đến năm 2050, số lượng người Hồi giáo sẽ gần bằng số lượng người theo Kitô giáo trên toàn thế giới, "do độ tuổi trẻ và tỷ lệ sinh cao của người Hồi giáo so với các nhóm tôn giáo khác."

## Các nhánh và hệ phái chính

### Sunni

Hồi giáo Sunni (hay Sunnism) là tên gọi của hệ phái lớn nhất trong Hồi giáo. Thuật ngữ này là cách viết gọn của cụm từ "*ahl as-sunna wa al-jama'at*", nghĩa là "những người theo sunna (truyền thống của Muhammad) và cộng đồng". Hồi giáo Sunni đôi khi được gọi là "Hồi giáo chính thống", mặc dù một số học giả coi cách gọi này là không phù hợp, và nhiều người không thuộc dòng Sunni có thể cảm thấy bị xúc phạm bởi thuật ngữ này. Những người theo dòng Sunni tin rằng bốn vị Caliph đầu tiên là những người kế vị hợp pháp của Muhammad và chủ yếu tham chiếu sáu bộ sách Hadith chính cho các vấn đề pháp lý, đồng thời tuân theo một trong bốn trường phái luật học truyền thống: Hanafi, Hanbali, Maliki hoặc Shafi'i.

Thần học truyền thống (Atharism) là một trường phái tư tưởng Sunni, được ủng hộ mạnh mẽ bởi Ahmad ibn Hanbal (780–855 CH). Trường phái này đặc trưng bởi việc tuân thủ cách hiểu sát mặt chữ đối với Kinh Qur'an và Sunnah, tin rằng Kinh Qur'an là không được tạo ra và vĩnh cửu, đồng thời phản đối thần học suy lý trong các vấn đề tôn giáo và đạo đức. Phái Maturidi, do Abu Mansur al-Maturidi (853–944 CH) sáng lập, khẳng định rằng kinh điển không cần thiết cho các quy tắc đạo đức cơ bản, và cái *thiện* hay cái *ác* có thể được hiểu chỉ bằng lý trí; tuy nhiên, con người vẫn cần dựa vào mặc khải cho những vấn đề vượt quá khả năng hiểu biết của nhân loại. Phái Ash'ari, do Al-Ash'ari (k. 874–936) sáng lập, cho rằng đạo đức chỉ có thể bắt nguồn từ mặc khải của Thiên Chúa, nhưng chấp nhận lý trí trong các vấn đề giải kinh và kết hợp các phương pháp của phái Mu'tazila với các ý tưởng truyền thống.

Phái Salafi là một phong trào phục hưng ủng hộ việc quay trở lại các thực hành của những thế hệ Hồi giáo đầu tiên. Vào thế kỷ 18, Muhammad ibn Abd al-Wahhab đã dẫn dắt một phong trào Salafi, thường được người bên ngoài gọi là phái Wahhabi, tại vùng đất thuộc Ả Rập Xê Út ngày nay. Một phong trào tương tự mang tên Ahl al-Hadith cũng hạ thấp vai trò của truyền thống luật pháp Sunni kéo dài hàng thế kỷ, ưu tiên việc trực tiếp tuân theo Kinh Qur'an và Hadith. Phong trào Sunni ''Nurcu'' được khởi xướng bởi Said Nursi (1877–1960); phong trào này kết hợp các yếu tố của Hồi giáo thần bí và khoa học.

### Shia

Hồi giáo Shia là hệ phái lớn thứ hai trong Hồi giáo. Những người theo dòng Shia khẳng định rằng người kế vị Muhammad làm lãnh đạo phải là những hậu duệ cụ thể từ gia đình của Muhammad, được gọi là *[[Ahl al-Bayt]]* (Gia quyến của Tiên tri). Những nhà lãnh đạo này, được gọi là các Imam, được tin là có thẩm quyền tâm linh đặc biệt.Tín đồ Shia được hướng dẫn bởi trường phái luật học Ja'fari.

Theo cả người Hồi giáo Sunni và Shia, một sự kiện quan trọng đã diễn ra tại Ghadir Khumm khi Muhammad đang trên đường trở về từ cuộc hành hương cuối cùng đến Mecca. Tại đây, ông đã dừng hàng ngàn người Hồi giáo lại giữa cái nóng ban trưa. Muhammad đã chỉ định người em họ của mình là Ali ibn Abi Talib làm người thực thi di chúc cuối cùng cũng như là *[[Wali]]* (người có thẩm quyền) của mình. Người theo dòng Shia công nhận rằng Muhammad đã chỉ định Ali làm người kế vị (khalīfa) và Imam (lãnh đạo tinh thần và chính trị) sau ông, nhưng Ali đã bị ngăn cản kế vị do một số bạn đồng hành khác đã chọn Abu Bakr làm *[[Caliph]]*. Ngược lại, người Sunni tin rằng Muhammad đã không chỉ định người kế vị trước khi qua đời và coi Abu Bakr là vị Caliph hợp pháp đầu tiên. Phía Shia tuyên bố rằng cộng đồng đã cố tình phớt lờ sự đề cử của Ali, trích dẫn việc Abu Bakr chỉ định Umar kế vị, các bằng chứng lịch sử khác, và quan điểm của Kinh Qur'an rằng đa số không nhất thiết đi kèm với tính chính danh.

Một số vị Imam Shia đầu tiên được cả người Hồi giáo Shia và Sunni tôn kính, chẳng hạn như Ali và Husayn. Phái Thập nhị quân (*Twelvers*), là nhánh lớn nhất và có ảnh hưởng nhất, tin vào Mười hai vị Imam, vị cuối cùng trong số đó đã đi vào trạng thái ẩn mình (*Ghaybah*) để một ngày nào đó sẽ trở lại. Họ tin rằng lời tiên tri về Mười hai vị Imam đã được báo trước trong Hadith về mười hai người kế vị, vốn được ghi chép trong cả nguồn của Sunni và Shia. Phái Zaidiyyah (*Zaydism*) từ chối tính không thể sai lầm của các Imam và đôi khi được coi là "trường phái thứ năm" của dòng Sunni hơn là một hệ phái Shia. Họ khác với các nhóm Shia khác về vị thế của vị Imam thứ năm và đôi khi được gọi là "Phái Ngũ quân" (Fivers). Phái Isma'ili (*Isma'ilism*) chia tách với phái Thập nhị quân về việc ai là vị Imam thứ bảy và sau đó tiếp tục phân chia thành nhiều nhóm khác, trong đó nhóm lớn nhất là Phái Nizari.

Đối với người theo dòng Shia, Lăng mộ Imam Ali tại Najaf, Đền thờ Imam Husayn tại Karbala, và Đền thờ Fatima Masumeh tại Qom cũng nằm trong số các địa điểm linh thiêng nhất của Hồi giáo.

### Muhakkima

Hồi giáo Ibadi là nhánh lớn thứ ba của Hồi giáo với cội nguồn bắt nguồn từ sự ly khai của phái Kharijite khỏi vị Caliph thứ tư, Ali. Nhánh này được thực hành bởi khoảng 1,45 triệu tín đồ Hồi giáo trên khắp thế giới (chiếm khoảng 0,08% tổng số người Hồi giáo), và phần lớn trong số họ cư trú tại Oman. Hồi giáo Ibadi thường được liên đới và xem như một biến thể ôn hòa của phái Kharijite, mặc dù chính những người theo phái Ibadi phản đối cách phân loại này. Phái Kharijite là những nhóm đã nổi dậy chống lại Caliph Ali vì ông đã chấp nhận trọng tài phân xử với một người mà họ coi là kẻ tội lỗi. Không giống như hầu hết các nhóm Kharijite khác, Hồi giáo Ibadi không coi những người Hồi giáo phạm tội là những kẻ không đức tin. Các bản Hadith của phái Ibadi, chẳng hạn như bộ sưu tập Jami Sahih, sử dụng các chuỗi truyền thừa từ thời kỳ đầu của lịch sử Hồi giáo mà họ coi là đáng tin cậy, nhưng hầu hết các Hadith của Ibadi cũng được tìm thấy trong các bộ sưu tập Sunni tiêu chuẩn và những người theo phái Ibadi hiện đại thường công nhận các bộ sưu tập Sunni chính thống này.

### Các dòng khác

## Chủ nghĩa thần bí

Chủ nghĩa Sufi (), là một phương pháp tiếp cận thần bí - khổ hạnh đối với đạo Hồi nhằm tìm kiếm trải nghiệm cá nhân trực tiếp với Thiên Chúa. Các học giả Sufi cổ điển định nghĩa *tasawwuf* là "một ngành khoa học mà mục tiêu là sửa soạn trái tim và hướng nó rời xa mọi thứ khác ngoài Thiên Chúa", thông qua "các năng lực trực giác và cảm xúc" mà con người phải được rèn luyện để sử dụng. Ahmad ibn Ajiba định nghĩa *tasawwuf* là "sự trở lại với truyền thống, và khởi đầu của nó là kiến thức, giữa là hành động [dựa trên kiến thức đó], và kết thúc là một món quà [từ Allah]." Đây không phải là một tông phái của đạo Hồi, và các tín đồ của nó thuộc về nhiều giáo phái Hồi giáo khác nhau. Nhánh Isma'ilism — với các giáo lý bắt nguồn từ Thuyết Ngộ đạo (Gnosticism) và Thuyết Tân Plato (Neoplatonism) cũng như chịu ảnh hưởng từ các trường phái triết học Hồi giáo Illuminationist và Isfahan — đã phát triển các cách diễn giải thần bí về đạo Hồi. Hasan al-Basri, nhà khổ hạnh Sufi thời kỳ đầu thường được mô tả là một trong những người theo chủ nghĩa Sufi đầu tiên, đã nhấn mạnh nỗi sợ hãi về việc không đáp ứng được kỳ vọng vâng lời Thiên Chúa. Ngược lại, các nhà Sufi nổi tiếng sau này, chẳng hạn như Mansur Al-Hallaj và Jalaluddin Rumi, lại nhấn mạnh vào lòng mộ đạo dựa trên tình yêu đối với Thiên Chúa. Sự tận hiến như vậy cũng có tác động lớn đến nghệ thuật, và Rumi hiện vẫn là một trong những nhà thơ bán chạy nhất tại Mỹ.

Những người theo chủ nghĩa Sufi coi *tasawwuf* là một phần không thể tách rời của đạo Hồi. Các nhà Sufi truyền thống như Bayazid Bastami, Jalaluddin Rumi, Haji Bektash Veli, Junaid Baghdadi, và Al-Ghazali, lập luận rằng chủ nghĩa Sufi dựa trên các nguyên tắc của đạo Hồi và giáo lý của nhà tiên tri. Nhà sử học Nile Green cho rằng đạo Hồi trong thời kỳ trung cổ ít nhiều chính là chủ nghĩa Sufi. Những người theo phong trào chấn hưng Sunni được gọi là chủ nghĩa Salafi (Salafism) lại coi các thực hành sùng bái phổ biến, chẳng hạn như việc tôn kính các thánh Sufi, là những sự cách tân trái phép (*bid'ah*) so với tôn giáo nguyên thủy. Những người theo chủ nghĩa Salafi đôi khi đã tấn công vật lý các tín đồ Sufi, dẫn đến sự suy giảm trong quan hệ giữa Sufi và Salafi.

Các giáo đoàn Sufi hình thành nên các dòng tu (*[[tariqa]]*) xoay quanh một người thầy (*[[wali]]*) người lưu giữ một chuỗi tâm linh truy nguyên ngược về đến Muhammad.. Những người theo chủ nghĩa Sufi đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành các xã hội Hồi giáo thông qua các hoạt động truyền giáo và giáo dục. Phong trào Ahle Sunnat hay phong trào Barelvi chịu ảnh hưởng của chủ nghĩa Sufi tuyên bố có hơn 200 triệu tín đồ ở Nam Á. Chủ nghĩa Sufi cũng rất nổi bật ở Trung Á, cũng như ở các quốc gia châu Phi như Tunisia, Algeria, Morocco, Senegal, Chad và Niger.
## Luật pháp

Sharia là hệ thống luật tôn giáo của đạo Hồi. Mong muốn vạch ra và khám phá các quy luật theo một phương pháp toàn diện và nhất quán đã dẫn đến sự phát triển của lý thuyết luật học, được gọi là fiqh. Ngược lại, bid'ah được dùng để chỉ những sự cách tân trái phép trong các vấn đề tôn giáo. Các hệ phương pháp khác nhau, được gọi là nguyên tắc luật học hay *[[Usul al-fiqh]]*, đã phát triển và một trường phái luật học nảy sinh xung quanh một phương pháp luận cụ thể được gọi là một *madhhab* (). Việc tuân thủ theo các quyết định của một chuyên gia tôn giáo hoặc một trường phái được gọi là *[[taqlid]]*. Thuật ngữ *ghayr muqallid* dùng để chỉ những người không thực hiện *taqlid* và mở rộng ra là những người không theo một trường phái luật (madhhab) nào. Việc một cá nhân tự giải thích luật bằng lý trí độc lập được gọi là *[[ijtihad]]*. Những người giải thích sharia được gọi là các *mufti* và các ý kiến pháp lý của họ được gọi là *fatwa*.

Các nguồn chính của Sharia là kinh Quran và Sunnah. Một nguồn thứ ba phổ biến là *[[qiyas]]* (phép loại suy), được sử dụng cho các câu hỏi pháp lý không được đề cập trực tiếp trong kinh Quran hay Sunnah. Các điểm tương đồng sẽ được tìm kiếm để xác định *illah*, hay nguyên nhân hiệu quả, vốn là lý do đằng sau phán quyết hiện có. Ví dụ, từ lệnh cấm cụ thể đối với rượu vang, người ta suy ra một lệnh cấm rộng rãi đối với đồ uống có cồn vì chúng có chung nguyên nhân vận hành được xác định là bản chất làm biến đổi tâm trí của tất cả các loại đồ uống chứa cồn. Trường phái Zahiri tuân thủ chủ nghĩa câu chữ nghiêm ngặt và do đó bác bỏ qiyas. Sự đồng thuận về quan điểm được gọi là *[[ijma]]*, trong khi *[[ikhtilaf]]* dùng để chỉ sự bất đồng quan điểm giữa các học giả. Các phán quyết phân loại hành động vào một trong năm hạng mục được gọi là *ahkam*: bắt buộc (*[[fard]]*), khuyến khích (*[[mustahabb]]*), cho phép (*[[mubah]]*), đáng ghét (*[[makruh]]*), và cấm đoán (*[[haram]]*).

Trong thời kỳ hiện đại, các luật hình sự dựa trên sharia phần lớn đã được thay thế bằng các đạo luật lấy cảm hứng từ các mô hình châu Âu. Cuộc cải cách Tanzimat của Đế quốc Ottoman vào thế kỷ 19 đã dẫn đến bộ luật dân sự Mecelle và đại diện cho nỗ lực đầu tiên nhằm pháp điển hóa sharia. Mặc dù hiến pháp của hầu hết các quốc gia có đa số người Hồi giáo đều có các tham chiếu đến sharia, các quy tắc cổ điển của nó phần lớn chỉ được duy trì trong luật nhân thân (gia đình). Các cơ quan lập pháp thực hiện hệ thống hóa các bộ luật này đã cố gắng hiện đại hóa chúng mà không từ bỏ nền tảng trong luật học truyền thống. Sự phục hưng Hồi giáo vào cuối thế kỷ 20 đã mang theo những lời kêu gọi từ các phong trào Hồi giáo về việc thực thi đầy đủ sharia. Vai trò của sharia đã trở thành một chủ đề gây tranh cãi trên toàn thế giới. Đang có những cuộc tranh luận tiếp diễn về việc liệu sharia có tương thích với các hình thức chính phủ thế tục, nhân quyền, tự do tư tưởng và quyền của phụ nữ hay không, do những lo ngại bao gồm cả vấn đề kiểm duyệt và bạo lực.
## Xã hội
### Giới chức tôn giáo

Đạo Hồi không có hàng giáo phẩm theo nghĩa tư tế, tức là không có những tu sĩ đóng vai trò trung gian giữa Thiên Chúa và con người. *[[Imam]]* () là tước hiệu tôn giáo được sử dụng để chỉ một vị trí lãnh đạo Hồi giáo, thường là trong bối cảnh điều hành một buổi lễ nguyện. Việc diễn giải tôn giáo được chủ trì bởi giới *ulama* (), một thuật ngữ được dùng để mô tả cộng đồng các học giả Hồi giáo đã được đào tạo chuyên sâu về nghiên cứu Hồi giáo. Tùy vào chuyên môn, các học giả sẽ có những tên gọi riêng biệt, một học giả chuyên về hadith (lời dạy của Thiên sứ) được gọi là *[[muhaddith]]*, một học giả chuyên về luật học được gọi là *[[faqih]]* (), một luật gia có trình độ để ban hành các ý kiến pháp lý hoặc các *fatwa* được gọi là mufti, và *[[qadi]]* là một thẩm phán Hồi giáo. Các tước hiệu tôn vinh dành cho các học giả bao gồm *[[sheikh]]*, *[[mullah]]* và *[[mawlawi]]*. Ngoài ra, một số người Hồi giáo còn tôn kính các vị thánh gắn liền với các phép màu ().
### Quản trị

Trong luật học kinh tế Hồi giáo, việc tích trữ của cải bị lên án và do đó các hành vi độc quyền không được ủng hộ. Những nỗ lực nhằm tuân thủ sharia đã dẫn đến sự phát triển của ngân hàng Hồi giáo. Đạo Hồi nghiêm cấm *[[riba]]*, thường được dịch là cho vay nặng lãi, dùng để chỉ bất kỳ khoản lợi nhuận không công bằng nào trong thương mại và phổ biến nhất là để chỉ lãi suất. Thay vào đó, các ngân hàng Hồi giáo thực hiện quan hệ đối tác với người vay, cả hai cùng chia sẻ lợi nhuận và bất kỳ tổn thất nào từ liên doanh đó. Một đặc điểm khác là tránh sự không chắc chắn (được xem như đánh bạc) các ngân hàng Hồi giáo truyền thống thường tránh các công cụ phái sinh như hợp đồng tương lai hoặc quyền chọn, điều này trong lịch sử đã giúp bảo vệ họ khỏi sự suy thoái của thị trường. Các triều đại Caliphate Rashidun và Umayyad từng tham gia vào việc phân phối cứu trợ từ kho bạc, được gọi là *[[Bayt al-mal]]*, trước khi việc này trở thành một nỗ lực mang tính cá nhân vào khoảng năm 720. Vị Caliph đầu tiên, Abu Bakr, đã phân phối *[[zakat]]* như một trong những ví dụ đầu tiên về thu nhập tối thiểu được bảo đảm, với mỗi công dân nhận được từ 10 đến 20 dirham hàng năm. Dưới thời trị vì của Caliph thứ hai là Umar, chế độ trợ cấp nuôi con đã được áp dụng, người già và người khuyết tật được hưởng trợ cấp định kỳ, trong khi Caliph triều Umayyad là Umar II đã cắt cử một người phục vụ cho mỗi người khiếm thị và cho mỗi hai người mắc bệnh mãn tính.

Jihad có nghĩa là "nỗ lực hoặc đấu tranh [trên con đường của Thiên Chúa]" và theo nghĩa rộng nhất, đó là "vận dụng hết sức mạnh, nỗ lực, cố gắng hoặc khả năng của một người trong việc chống lại một đối tượng bị phản đối" Người Shia đặc biệt nhấn mạnh vào "Jihad lớn" (Greater Jihad) – nỗ lực để đạt được sự tự hoàn thiện về tâm linh, trong khi "Jihad nhỏ" (Lesser Jihad) được định nghĩa là chiến tranh. Khi được sử dụng mà không có từ bổ trợ, Jihad thường được hiểu theo hình thức quân sự của nó. Jihad là hình thức chiến tranh duy nhất được phép trong luật Hồi giáo và có thể được tuyên bố chống lại các công trình bất hợp pháp, khủng bố, các nhóm tội phạm, phiến quân, những người bỏ đạo, và các nhà lãnh đạo hoặc quốc gia đàn áp người Hồi giáo. Hầu hết người Hồi giáo ngày nay giải thích Jihad chỉ là một hình thức chiến tranh tự vệ.Jihad chỉ trở thành nghĩa vụ cá nhân đối với những người được trao quyền lực. Đối với phần còn lại của dân chúng, điều này chỉ xảy ra trong trường hợp tổng động viên. Đối với hầu hết những người theo nhánh Shia Nhóm Mười hai (Twelver Shias), Jihad tấn công chỉ có thể được tuyên bố bởi một nhà lãnh đạo được Thiên Chúa chỉ định của cộng đồng Hồi giáo, và như vậy, nó đã bị đình chỉ kể từ khi Muhammad al-Mahdi ẩn mình (occultation) vào năm 868 sau Công nguyên.
### Đời sống hàng ngày và gia đình

Nhiều thực hành hàng ngày thuộc về danh mục adab, hay phép tắc xã giao. Các loại thực phẩm bị cấm cụ thể bao gồm các sản phẩm từ thịt lợn, máu và xác thối. Sức khỏe được xem là một sự ủy thác từ Thiên Chúa, do đó các chất gây say như đồ uống có cồn bị nghiêm cấm. Tất cả thịt phải đến từ động vật ăn cỏ được giết mổ nhân danh Thiên Chúa bởi một người Hồi giáo, người Do Thái hoặc người Công giáo, ngoại trừ các loại thú săn hoặc cá mà một người tự mình đánh bắt được. Việc để râu thường được khuyến khích ở nam giới như một điều tự nhiên và các hình thức can thiệp cơ thể, chẳng hạn như xăm mình vĩnh viễn, thường bị cấm vì vi phạm sự sáng tạo của Thiên Chúa. Lụa và vàng bị cấm đối với nam giới Hồi giáo để duy trì trạng thái tiết chế. *[[Haya]]*, thường được dịch là "sự hổ thẹn" hoặc "khiêm nhường", đôi khi được mô tả là tính cách bẩm sinh của đạo Hồi và chi phối phần lớn đời sống hàng ngày của người Hồi giáo. Ví dụ, trang phục trong đạo Hồi nhấn mạnh tiêu chuẩn khiêm tốn, bao gồm cả khăn trùm đầu hijab cho phụ nữ. Tương tự, vệ sinh cá nhân cũng được khuyến khích với những yêu cầu nhất định.

Trong hôn nhân Hồi giáo, chú rể bắt buộc phải tặng một món quà cưới (*[[mahr]]*) cho cô dâu Hầu hết các gia đình trong thế giới Hồi giáo đều theo chế độ một vợ một chồng. Đàn ông Hồi giáo được phép thực hiện chế độ đa thê và có thể có tối đa bốn vợ cùng một lúc. Tuy nhiên, giáo lý Hồi giáo khuyên rằng nếu một người đàn ông không thể đảm bảo sự hỗ trợ công bằng về tài chính và tình cảm cho mỗi người vợ, ông ta nên chỉ cưới một người phụ nữ. Một lý do được đưa ra cho chế độ đa thê là nó cho phép một người đàn ông bảo vệ tài chính cho nhiều phụ nữ vốn có thể không có sự hỗ trợ nào khác (ví dụ: góa phụ). Tuy nhiên, người vợ đầu tiên có thể đặt điều kiện trong hợp đồng hôn nhân rằng người chồng không được cưới thêm vợ khác trong suốt cuộc hôn nhân của họ. Đám cưới cũng có những biến thể văn hóa khác nhau. Ngược lại, chế độ đa phu (một phụ nữ có từ hai chồng trở lên) bị nghiêm cấm trong đạo Hồi.

Sau khi một đứa trẻ chào đời, lời kêu gọi cầu nguyện (*[[adhan]]*) sẽ được đọc vào tai phải của bé. Vào ngày thứ bảy, nghi lễ *[[aqiqah]]* được thực hiện, trong đó một con vật được hiến tế và thịt của nó được phân phát cho người nghèo. ầu của đứa trẻ được cạo sạch, và một số tiền tương đương với trọng lượng tóc của bé sẽ được quyên góp cho người nghèo. Việc cắt bao quy đầu cho nam giới, gọi là *[[khitan]]*, được thực hành phổ biến trong thế giới Hồi giáo. Tôn trọng, vâng lời cha mẹ và chăm sóc họ, đặc biệt là khi về già, là một nghĩa vụ tôn giáo.

Một người Hồi giáo khi lâm chung được khuyến khích thốt ra lời tuyên xưng đức tin *Shahada* như những lời cuối cùng. Việc bày tỏ lòng kính trọng với người đã khuất và tham dự tang lễ trong cộng đồng được coi là những hành động đức hạnh. Trong các nghi lễ mai táng của người Hồi giáo, việc chôn cất được khuyến khích thực hiện càng sớm càng tốt, thường là trong vòng 24 giờ. Thi hài được tắm rửa sạch sẽ bởi những người cùng giới tính (ngoại trừ các vị tử đạo) và được liệm trong một tấm vải đơn giản gọi là *kafan*. Một buổi lễ cầu nguyện tang lễ gọi là *[[Salat al-Janazah]]* sẽ được thực hiện. Việc than khóc quá lớn hoặc gào thét bi thương không được khuyến khích. Quan tài thường không được ưu tiên và mộ phần thường không được đánh dấu cầu kỳ, ngay cả đối với các vị vua.
### Nghệ thuật và văn hóa

Thuật ngữ "Văn hóa Hồi giáo" có thể được sử dụng để chỉ các khía cạnh văn hóa liên quan đến tôn giáo, chẳng hạn như các lễ hội và quy tắc trang phục. Nó cũng được sử dụng một cách gây tranh cãi để biểu thị các khía cạnh văn hóa của những người Hồi giáo truyền thống. Cuối cùng, "Văn minh Hồi giáo" cũng có thể đề cập đến các khía cạnh của nền văn hóa tổng hợp của các Caliphate thời kỳ đầu, bao gồm cả văn hóa của những người không theo đạo Hồi, đôi khi được gọi là "".

Nghệ thuật Hồi giáo bao gồm các nghệ thuật thị giác bao gồm các lĩnh vực đa dạng như kiến trúc, thư pháp, hội họa và gốm sứ, cùng những lĩnh vực khác.Trong khi việc tạo ra hình ảnh của các sinh vật sống thường bị phản đối vì liên quan đến các luật chống thờ thần tượng, quy tắc này đã được diễn giải theo những cách khác nhau bởi các học giả khác nhau và trong các thời kỳ lịch sử khác nhau. Sự hạn chế này đã được sử dụng để giải thích sự phổ biến của thư pháp, nghệ thuật khảm và hoa văn như những khía cạnh chính của văn hóa nghệ thuật Hồi giáo. Ngoài ra, việc mô tả Muhammad là một vấn đề gây tranh cãi giữa các tín đồ Hồi giáo. Trong kiến trúc Hồi giáo, các nền văn hóa khác nhau cho thấy sự ảnh hưởng như kiến trúc Hồi giáo Bắc Phi và Tây Ban Nha, chẳng hạn như Đại thánh đường Kairouan chứa các cột đá cẩm thạch và đá porphyry từ các tòa nhà La Mã và Byzantine, trong khi các thánh đường ở Indonesia thường có mái nhiều tầng từ phong cách Java địa phương.

Lịch Hồi giáo là một loại âm lịch bắt đầu với cuộc di cư Hijra năm 622 CN, một ngày được cho là do Caliph Umar chọn vì đó là một bước ngoặt quan trọng trong vận mệnh của Muhammad. Các ngày lễ thánh Hồi giáo rơi vào các ngày cố định của âm lịch, có nghĩa là chúng xảy ra vào các mùa khác nhau trong các năm khác nhau theo lịch Gregorian. Các lễ hội Hồi giáo quan trọng nhất là *[[Eid al-Fitr]]* () vào ngày 1 của tháng *[[Shawwal]]*, đánh dấu sự kết thúc của tháng nhịn ăn Ramadan, và *[[Eid al-Adha]]* () ào ngày 10 của tháng *[[Dhu al-Hijjah]]*, trùng với thời điểm kết thúc kỳ hành hương Hajj.

Người Hồi giáo văn hóa là những cá nhân không thực hành tôn giáo nhưng vẫn xác định mình với Hồi giáo do nền tảng gia đình, trải nghiệm cá nhân hoặc môi trường xã hội và văn hóa nơi họ lớn lên.


File:Sixty Dome Mosque,Bagerhat.jpg|Thánh đường Sixty Dome thế kỷ 14, tại Khalifatabad, Bangladesh
File:Djenne great mud mosque.jpg|Đại thánh đường Djenné, Mali
File:Closeup of Mir-i-Arab Madrasa.jpg|Mái vòm tại Po-i-Kalyan, Bukhara, Uzbekistan
File:1 great mosque xian 2011.JPG|Đại thánh đường Tây An thế kỷ 14 ở Trung Quốc
File:Masjid Menara Kudus.jpg|Thánh đường Menara Kudus thế kỷ 16 ở Indonesia cho thấy ảnh hưởng từ Ấn Độ.
File:Basmalah-1wm.svg|Cụm từ *Bismillah* trong một tác phẩm thư pháp Hồi giáo thế kỷ 18 từ vùng Ottoman.
File:Roof hafez tomb.jpg|Gạch khảm arabesque hình học ở mặt dưới mái vòm lăng mộ Hafiz Shirazi ở Shiraz, Iran


## Ảnh hưởng đến các tôn giáo khác
Việc các phong trào như Druze, Berghouata và Ha-Mim nảy sinh từ Hồi giáo hay chỉ chia sẻ một số đức tin nhất định với Hồi giáo, và liệu mỗi phong trào này là một tôn giáo riêng biệt hay là một giáo phái của Hồi giáo, đều là những quan điểm gây tranh cãi. Tín ngưỡng Druze đã tách ra xa hơn khỏi Isma'ilism khi nó phát triển các giáo lý độc đáo của riêng mình, và cuối cùng tách rời hoàn toàn khỏi cả Ismāʿīlīsm và Hồi giáo; những giáo lý này bao gồm niềm tin rằng Imam Al-Ḥākim bi-Amr Allāh là Thượng đế nhập thể. Yazdânism được xem là sự pha trộn giữa các đức tin bản địa của người Kurd và học thuyết Sufi Hồi giáo được Sheikh Adi ibn Musafir đưa vào Kurdistan vào thế kỷ 12. Bábism bắt nguồn từ Shia Thập Nhị thông qua Siyyid 'Ali Muhammad i-Shirazi al-Bab, trong khi một trong những môn đồ của ông là Mirza Husayn 'Ali Nuri Baha'u'llah đã sáng lập ra Đạo Baháʼí. Yarsanism, Din-i Ilahi, và Ali-Illahism được coi là những sự tách biệt khỏi Hồi giáo. Đạo Sikh, được sáng lập bởi Guru Nanak vào cuối thế kỷ 15 tại vùng Punjab, chủ yếu kết hợp các khía cạnh của Hồi giáo và Ấn Độ giáo.

## Chỉ trích

Sự chỉ trích Hồi giáo đã tồn tại từ giai đoạn hình thành của Hồi giáo. Những lời chỉ trích ban đầu đến từ các tác giả Kitô giáo, nhiều người trong số họ xem Hồi giáo là một dị giáo của Kitô giáo hoặc một hình thức thờ hình tượng và thường giải thích nó bằng những từ ngữ khải huyền. Sau đó xuất hiện những lời chỉ trích từ chính thế giới Hồi giáo, và cả từ các nhà văn Do Thái và từ các Kitô hữu thuộc giáo hội. Các vấn đề liên quan đến tính xác thực và đạo đức của Kinh Qur'an, cuốn sách thánh Hồi giáo, cũng được các nhà phê bình thảo luận.

Hình ảnh phỉ báng Muhammad, bắt nguồn từ những mô tả đầu thế kỷ thứ 7 của Nhà thờ Byzantine, xuất hiện trong bài thơ sử thi thế kỷ 14 Hài kịch thần thánh của Dante Alighieri. Trong tác phẩm, Muhammad xuất hiện trong vòng tròn địa ngục thứ tám, cùng với Ali. Dante không đổ lỗi cho đạo Hồi nói chung, nhưng buộc tội Muhammad về việc ly giáo, bằng cách thành lập một tôn giáo khác sau Kitô giáo. Mặt khác, Giám mục Chính thống Hy Lạp Paul of Antiorch chấp nhận Muhammed là một nhà tiên tri, nhưng không phải nhiệm vụ của ông là phổ quát. Vì luật của Chúa Kitô vượt trội hơn luật Hồi giáo, Muhammad chỉ được lệnh tới khu vực người Ả Rập, khu vực mà chưa một nhà tiên tri nào được gửi đến.

Các bài viết xin lỗi, được cho là của Abdullah Ibn al-Muqaffa, không chỉ bảo vệ thuyết Manichae chống lại Hồi giáo, mà còn phê phán khái niệm Hồi giáo về Thiên Chúa. Theo đó, vị thần trong kinh Qu'ran bị coi là một *thể ma quỷ* bất công, chuyên chế, phi lý và xấu xa, người "chiến đấu với con người và tự hào về chiến thắng của mình" và "ngồi trên ngai vàng, từ đó Ngài giáng trần".

Kể từ sự kiện ngày 11 tháng 9 năm 2001, Hồi giáo đã phải đối mặt với những lời chỉ trích về kinh sách và giáo lý của nó là một nguồn đáng kể của chủ nghĩa khủng bố và tư tưởng khủng bố.

Những chỉ trích khác tập trung vào câu hỏi về quyền con người ở các quốc gia đa số Hồi giáo hiện đại, và đối xử với phụ nữ trong luật pháp và thực hành Hồi giáo. Trước xu hướng đa văn hóa gần đây, ảnh hưởng của Hồi giáo đối với khả năng đồng hóa của người Hồi giáo ở phương Tây đã bị chỉ trích. Cả trong cuộc sống công cộng và cá nhân của mình, những người khác đều phản đối đạo đức của Muhammad, do đó cũng phản đối sunnah như một hình mẫu.

Người Tatars theo Tengri giáo chỉ trích Hồi giáo là một tôn giáo semitic, mà đã buộc người Thổ Nhĩ Kỳ phải phục tùng một nền văn hóa ngoại lai. Sự khuất phục và khiêm nhường, hai thành phần quan trọng của tâm linh Hồi giáo, bị coi là những thất bại lớn của Hồi giáo, không phải là phẩm chất tốt. Hơn nữa, vì Hồi giáo đề cập đến lịch sử semitic như thể đó là lịch sử của cả nhân loại, nhưng coi thường các thành phần của các nền văn hóa và tâm linh khác, cách tiếp cận quốc tế của Hồi giáo được coi là một mối đe dọa. Nó cũng cho Imams một cơ hội để tuần hành chống lại chính người dân của họ dưới biểu ngữ của Hồi giáo quốc tế.

## Tham khảo
### Ghi chú

### Quran và hadith

### Chú thích

### Nguồn

* 
* 
* 
* 
* 
*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Lay summary
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  Overview.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Bách khoa toàn thư và từ điển

*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*   – via Oxford Reference.
* 
* 

## Đọc thêm
* "Islam in Traditional China. A short history to 1800.", Donald D. Leslie, Canberra College of Advanced Education (CCAE), Canberra 1986.
* "Le Prophète de l'Islam, sa vie, son oeuvre", Muhammad Hamidullah, Editions El-Najah, 6ème édition augmentée, Paris 1998.
* "Manuel d'Histoire, de Généalogie et de Chronologie de tous les Etats du Globe depuis les temps les plus reculés jusqu'à nos jours", Stokvis A.M.H.J., Leiden, 1888-1893 (ré-édition en 1966 par B.M.Israel).
* "Musulmans de Chine - Une anthropologie des Hui du Henan", Elisabeth Allès, Editions EHESS, Paris 2000.
* "Trung Quốc Sử Lược", Phan Khoang, bản in lần thứ ba, Sài gòn và Huế 1958.
* "Từ điển Hán - Việt", Nhà xuất bản ngoại văn Bắc Kinh, 1994.

## Liên kết ngoài

* 
*  
* Chân lý Islam, trang thông tin về Hồi giáo tại Việt Nam.
* Trung tâm Islam 
* Đạo Hồi ở Việt Nam
* Hồi giáo Các trang đặc biệt
* Đôi nét về mâu thuẫn giữa dòng Sunni và Shiite, Ban Tôn giáo chính phủ CHXHCN VN
* Mỗi năm, hàng triệu người hành hương về thánh địa Mecca