open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dassault Falcon 7X

**Dassault Falcon 7X** là một máy bay phản lực thương mại tầm xa, khoang rộng của Pháp, do hãng Dassault Aviation chế tạo. Nó xuất hiện công khai lần đầu tại Triển lãm hàng không Paris năm 2005.

## Phát triển
Máy bay đã được đặt chế tạo khoảng 165 chiếc. Nó được cấp giấy chứng nhận từ Cơ quan quản lý hàng không Liên bang Mỹ (FAA) và Cơ quan an toàn hàng không châu Âu (EASA) vào ngày 27 tháng 4-2007. Chiếc 7X đầu tiên mang số MSN05, bắt đầu hoạt động chính thức vào ngày 15 tháng 6-2007.

Năm 2001 Falcon 7X có giá xấp xỉ khoảng 35 triệu USD, rẻ hơn 10 triệu USD so với đối thủ của nó là Gulfstream G550 và Bombardier Global Express. Năm 2007, chi phí của nó là 41 triệu USD.

## Thiết kế

Đây là máy bay phản lực thương mại đầu tiên có hệ thống lái fly-by-wire hoàn toàn. Nó cũng được trang bị hệ điện tử hàng không là Honeywell Primus EPIC "Enhanced Avionics System" (EASy), các hệ thống này được sử dụng trên Falcon 900EX và Falcon 2000EX.

Falcon 7X đáng chú ý khi sử dụng thiết kế có sự hỗ trợ rất lớn của máy tính, đây là "máy bay đầu tiên được thiết kế trọn vẹn trên một nền tảng ảo", sử dụng sản phẩm Dassault Systemes CATIA và PLM.

## Thông số kỹ thuật (Falcon 7X)
*Dữ liệu *
### Đặc điểm riêng
***Phi đoàn**: 3
***Sức chứa**: 12 hành khách
***Chiều dài**: 23.19 m (76&nbsp;ft 1 in)
***[[Sải cánh]]**: 26.21&nbsp;m (86&nbsp;ft)
***Chiều cao**: 7.863 m (25&nbsp;ft 8 in)
***Diện tích cánh**: 70.7 m² (761&nbsp;ft²)
***Trọng lượng rỗng**: 15.456&nbsp;kg (34.072&nbsp;lb)
***Trọng lượng cất cánh**: n/a
***[[Trọng lượng cất cánh tối đa]]**: 31.299&nbsp;kg (69.000&nbsp;lb)
***Động cơ**: 3× Pratt & Whitney Canada PW307A, 28.46&nbsp;kN (6.400&nbsp;lbf) mỗi chiếc
### Hiệu suất bay
***[[Vận tốc V|Vận tốc cực đại]]**: 953&nbsp;km/h (515 knots, 593&nbsp;mph)
***Vận tốc hành trình**: 900&nbsp;km/h (486knots, 559&nbsp;mph)
***[[Tầm bay]]**: 11.019&nbsp;km (5.950&nbsp;nm)
***[[Trần bay]]**: 15.545&nbsp;m (51.000&nbsp;ft)
***[[Vận tốc lên cao]]**: n/a
***[[Lực nâng của cánh]]**: 435&nbsp;kg/m² (91&nbsp;lb/ft²)
***[[Tỷ lệ lực đẩy-trọng lượng|Lực đẩy/trọng lượng]]**: n/a

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Airframer.com list of component suppliers
*Official site 

## Xem thêm

### Máy bay có cùng sự phát triển
* Dassault Falcon 900
Kiến tạo sơn Ural

**Kiến tạo sơn Ural** là thuật ngữ để chỉ một chuỗi dài các sự kiện địa chất đã làm nổi lên dãy núi Ural, bắt đầu từ Hậu Than đá và Permi của đại Cổ sinh, khoảng 318-299 và 299-251 triệu năm trước (Ma), và kết thúc với các chuỗi cuối cùng của va chạm lục địa trong kỷ Trias tới đầu kỷ Jura. Trong giới hạn của kiến tạo địa tầng và trôi dạt lục địa, kiến tạo sơn Ural được tạo ra từ chuyển động theo hướng tây nam của mảng Siberi, bắt kịp vùng đất nhỏ hơn là Kazakhstania, giữa nó và siêu lục địa gần như gắn kết toàn bộ là Pangaea. Các dãy núi ở Đông Âu, trên một lục địa cổ mà các nhà địa chất gọi là Laurussia, và các dãy núi ở miền tây Siberia đều nâng lên do rìa của Kazakhstania trèo lên trên mảng châu Âu. Sự kiện này là giai đoạn cuối cùng trong việc ráp lại Pangaea.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Bản đồ Hậu Permi
Tờ rơi

**Tờ rơi** hay **tờ bướm**, **tờ gấp** là tờ giấy rời để giới thiệu, quảng cáo, tuyên truyền về một sự kiện, dịch vụ, sản phẩm nào đó. **Truyền đơn** là loại tờ rơi mang nội dung tuyên truyền chính trị. Tờ rơi thường được in hàng loạt với số lượng lớn rồi phát miễn phí cho người qua đường, dán lên các bảng thông tin hoặc phát ở các nơi đang diễn ra sự kiện. Bảng thông tin thường có ở các trường đại học, quán ăn, nhà sinh hoạt cộng đồng, tiệm giặt ủi và chợ. Tờ rơi cùng với bưu thiếp, giấy rời và poster nhỏ đều mang tính thiết yếu và là hình thức thông tin tự do cho những ai muốn thu hút sự chú ý ở nơi công cộng nhưng không có khả năng kinh tế hoặc không cảm thầy cần thiết đăng quảng cáo trên báo. Tuy nhiên, khi việc tiếp thị trở nên ngày một trực tiếp hơn vào cuối thập niên 80 và 90 thì tờ rơi đã phát triển hơn và hiện nay có thể thấy nhiều kích cỡ tờ rơi. Một vài kích cỡ mẫu như là:
* A4
* A5 (1/2 A4)
* DL
* A6 (cỡ bưu thiếp)
* CC (cỡ thẻ tín dụng)

Vì giá thành sản xuất rẻ, người ta thường sản xuất tờ rơi với những loại giấy bóng 300g/m² (trong khi những kiểu tờ giấy rời khác thường được sản xuất trên loại giấy nặng 130g/m² /170g/m²) và đây là một hình thức rất hữu hiệu trong việc tiếp thị trực tiếp. Tờ rơi càng được sử dụng rộng rãi và phổ biến hơn với sự phát triển và mở rộng của những hệ thống chế bản điện tử dựa vào máy vi tính cá nhân. Trong những năm gần đây, việc xuất bản tờ rơi bằng dịch vụ in ấn truyền thống đã bị dịch vụ dựa trên Internet thay thế; khách hàng có thể gởi mẫu thiết kế và nhận được sản phẩm cuối cùng qua đường bưu chính. Giọng điệu trên tờ rơi rất đa dạng, từ hài hước cho tới xúc phạm, lố bịch.

Gần đây, người ta bắt đầu cấm dán tờ rơi lên tường ở nhiều nơi, gây ra mối lo âu trong những người hoạt động truyền thông đại chúng và cả người dân bình thường. Tuy nhiên, những cư dân quan tâm đến bộ mặt của khu phố lại ủng hộ việc cấm dán tờ rơi. San Francisco (Mỹ) có một lịch sử lâu dài về tờ rơi. Công ty tờ rơi đầu tiên gọi là The Thumbtack Bugle đã hoạt động hơn 25 năm. Con đường Haight Street rất phổ biến vì những cột điện đều luôn được dán đầy kín tờ rơi. Tờ rơi đã trở thành một khía cạnh không thể tách rời đối với festival nghệ thuật Edinburgh Fringe. Ở đây người ta phát tờ rơ ở Royal Mile. Brighton (Anh) gần đây đã đặt tờ rơi ra "*ngoài vòng pháp luật*" và những tổ chức và các nhân có nguyện vọng phân tán tờ rơi cần phải có giấy phép từ hội đồng địa phương. Truyền đơn cũng là một hình thức tờ rơi nhưng thường ít hình ảnh hơn tờ rơi và phục vụ cho mục đích chính trị.

## Tham khảo
Tiêm

**Tiêm** trong tiếng Việt có thể là:
*Tiêm (y tế): việc dùng bơm kim tiêm đưa chất lỏng vào cơ thể người.
*Tiêm chủng: Đưa thuốc vào cơ thể qua ống tiêm
*Tiêm (thực vật): tên phổ thông của một loài thực vật có danh pháp khoa học *[[Cathormion umbellatum]]* thuộc chi Me đất hay chi Tiêm (*[[Cathormion]]*).
*Cách gọi khác của nước Xiêm (Thái Lan ngày nay).
Iryna Zhuravska

**Iryna Zhuravska** (ukr. *Ірина Журавська*) (sinh ngày 14 tháng 1 năm 1990) là một người mẫu và hoa hậu của Ukraina. Cô đại diện cho đất nước mình tham dự cuộc thi Hoa hậu Thế giới 2008 tổ chức tại Nam Phi và lọt vào top 15 người đẹp nhất. Trong cuộc thi này, cô cũng giành Á hậu 2 phần thi Hoa hậu Tài năng. Cô được trao danh hiệu Hoa hậu gợi cảm nhất 2008 và là Á hậu 4 Miss Grand Slam 2008 do Globalbeauties bình chọn.

## Tham khảo
Hoa hậu Thế giới 1989

**Hoa hậu Thế giới 1989** là cuộc thi Hoa hậu Thế giới lần thứ 39 trong lịch sử của Hoa hậu Thế giới và cũng là lần đầu tiên diễn ra bên ngoài Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland. Cuộc thi đã diễn ra tại Trung tâm triển lãm Hồng Kông. 78 thí sinh đã tham dự cuộc thi. Đây cũng là lần đầu tiên nhà nước Liên Xô tham dự cuộc thi.

## Thứ hạng

### Giải thưởng đặc biệt

### Các nữ hoàng sắc đẹp khu vực

## Các thí sinh

### Điểm thi phúc khảo của các thí sinh

## Chú ý
### Lần đầu tham gia
*** **
****' 
****' (Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Latvia)
*** **
### Trở lại
*Lần cuối tham gia vào năm 1969:
****
*Lần cuối tham gia vào năm [[Hoa hậu Thế giới 1985|1985]]:
****
****
*Lần cuối tham gia vào năm [[Hoa hậu Thế giới 1987|1987]]:
****
****
===Bỏ cuộc===


*****
*****
*****
*****
*****
***** – Cuộc thi quốc gia bị hoãn
*****
***** – Do nội chiến

*****
***** (Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Lithuania)
*****
*****
*****
*****

===Thay thế===
***** – Yulia Sukhanova đã không thi đấu do cha mẹ từ chối ký bất kỳ hợp đồng nào với ban tổ chức Hoa hậu Liên Xô do chưa đủ tuổi hoặc quá tuổi.
===Lưu ý khác===
***''' – Aneta Kręglicka cũng tham dự Hoa hậu Quốc tế năm 1989, nơi cô đứng thứ hai sau Iris Klein. 45 ngày sau, cô đến tham dự Hoa hậu Thế giới, nơi cô giành vương miện, trở thành người phụ nữ Ba Lan đầu tiên chiến thắng Hoa hậu Thế giới, sau đó lại giành chiến thắng vào năm 2021 bởi Karolina Bielawska.
## Liên kết
* Trang chủ của cuộc thi Hoa hậu Thế giới

## Tham khảo
Hoa hậu Thế giới 1988

**Hoa hậu Thế giới 1988** là cuộc thi Hoa hậu Thế giới lần thứ 38 được tổ chức tại Royal Albert Hall, Luân Đôn, Vương quốc Anh ngày 17 tháng 11 năm 1988. Người chiến thắng là Linda Pétursdóttir đến từ Iceland. Dẫn chương trình cho cuộc thi Hoa hậu Thế giới 1988 là Peter Marshall và Alexandra Bastedo, với phần biểu diễn của Koreana người hát ca khúc Hand In Hand tại Thế Vận Hội Olympics tại Seoul, Hàn Quốc và ca sĩ nhạc Pop những năm 70 Donny Osmond.

## Kết quả
### Thứ hạng

### Giải thưởng đặc biệt

### Các nữ hoàng sắc đẹp khu vực

## Thí sinh

### Điểm sơ khảo của các thí sinh

## Chú ý
### Lần đầu tham gia
****'
===Trở lại===


*Lần cuối tham gia vào năm [[Hoa hậu Thế giới 1956|1956]]:
**'''
*Lần cuối tham gia vào năm [[Hoa hậu Thế giới 1964|1964]]:
**'''
*Lần cuối tham gia vào năm [[Hoa hậu Thế giới 1968|1968]]:
**'''

*Lần cuối tham gia vào năm [[Hoa hậu Thế giới 1971|1971]]:
**'''
*Lần cuối tham gia vào năm [[Hoa hậu Thế giới 1985|1985]]:
**'''
**'''

*Lần cuối tham gia vào năm [[Hoa hậu Thế giới 1986|1986]]:
**'''
**'''

===Bỏ cuộc===
****' – mất quyền nhượng quyền Hoa hậu Thế giới.
***** – mất quyền tổ chức cuộc thi quốc gia để cử đại diện tham dự Hoa hậu Thế giới và Hoa hậu Hoàn vũ.
*'''
## Liên kết ngoài
* Trang chủ của cuộc thi Hoa hậu Thế giới

## Tham khảo
Alexa Nikolas

**Alexa Helen Nikolas** (sinh ngày 4 tháng 4 năm 1992 ở Chicago, Illinois) là một nữ diễn viên Mỹ được biết vai trò qua vai Nicole Bristow đãng trí đầy nghị lực, cậu bé trong loạt Nickelodeon Zoey 101.

Nikolas được xuất hiện trên Ti vi loạt phim Zoey 101 trong hai tập đầu. Vào 2006, Nikolas bỏ đi vì một hiềm khích với Jamie Lynn Spears. Cô xuất hiện trong Vanessa Hudgens video *Come back to me* và khách mời trong *[[The Suite Life of Zack and Cody]]* trong 2 tập, và một số chương trình truyền hình khác. Alexa tạo ra phong cách của chính mình với chương trình truyền hình của riêng mình với Lionsgate phiên bản vào 2008.

## Tham khảo
Hoa hậu Thế giới 1987

**Hoa hậu Thế giới 1987** là cuộc thi Hoa hậu Thế giới lần thứ 37 được tổ chức ngày 12 tháng 11 năm 1987 tại Royal Albert Hall, Luân Đôn, Vương quốc Anh. Người chiến thắng là Ulla Weigerstorfer đến từ Áo.

## Kết quả
### Thứ hạng

### Giải thưởng đặc biệt

### Các nữ hoàng sắc đẹp châu lục

## Giám khảo

* Eric Morley – Chủ tịch của Hoa hậu Thế giới
* Linford Christie
* Robert Coleman
* John Coleman
* Pilín León – Hoa hậu Thế giới 1981 đến từ Venezuela
* Hayley Mills
* Albert Vinci
* Rick Wakeman
* Simon Williams

## Thí sinh

## Ghi nhận
### Lần đầu tham gia

***

***

### Trở lại
*Lần cuối tham gia vào năm 1981:
****** – **Argentina** trở lại tham dự Hoa hậu Thế giới sau 6 năm chiến tranh tại Quần đảo Falkland để chống lại sự xâm lược của Vương quốc Anh.
****
*Lần cuối tham gia vào năm [[Hoa hậu Thế giới 1985|1985]]:
****
****
===Bỏ cuộc===


***
***
***

***
***

### Các chú ý khác
* Đây là lần đầu tiên Hoa hậu Thế giới có 12 thí sinh vào bán kết sau đó là 6 thí sinh vào chung kết.
* Phần thi Áo tắm được diễn ra tại Malta.
* **Hồng Kông**: Dương Bảo Linh đạt vị trí Á hậu 4 tại Hoa hậu Hoàn vũ 1988 tổ chức tại Đài Loan. Cô là người Hồng Kông đầu tiên trong cuộc thi Hoa hậu Hồng Kông đạt thành tích cao nhất tại Hoa hậu thế giới và Hoa hậu Hoàn vũ kể từ khi TVB nắm quyền điều hành cuộc thi năm 1973 (Hoa hậu Virginia Lee đạt Á hậu 2 tại Hoa hậu Hoàn vũ 1954 và Judy Dan là Á hậu 3 Hoa hậu Hoàn vũ 1952). Và cô cũng là người đầu tiên từ Hồng Kông nhận giải Nữ hoàng châu Á. **Iceland**, Anna Margret Jonsdóttir, Á hậu 2 tại Hoa hậu Thế giới, thất bại khi không vào được bán kết Hoa hậu Hoàn vũ 1988. 
* Các kỷ lục lần đầu tiên:
** **Vương quốc Anh** thất bại vào bán kết sau 30 năm liên tiếp vào vòng trong, trong khi **Hoa Kỳ** là 11 năm.
** **Guam** nhận giải thưởng Nữ hoàng châu Đại Dương lần đầu tiên trong lịch sử.
* 78 thí sinh đã hát ca khúc God Bless The Children như lời chào mừng của họ trong phần thi trang phục dạ hội.
* **Bỉ** và **Bermuda** không tham dự Hoa hậu Hoàn vũ 1987 bởi lịch trình thay đổi.
* 9 trong tổng số 12 thí sinh vào bán kết không có tên ở bán kết năm trước: **Pháp** (1980), **Argentina** (1981), **Guam** (1982), **Hồng Kông** (1983), **Hà Lan** (1984), và **Iceland**, **Israel**, và **Ba Lan** (1985). **Nigeria** vào bán kết lần đầu tiên mặc dù tham dự từ năm 1963.

## Liên kết
* Trang chủ của cuộc thi hoa hậu Thế giới

## Tham khảo
Mahmud I

**Mahmud I** Kanbur (1696 – 1754) là vị vua thứ 25 của Đế quốc Ottoman (1730-1754).

## Tiểu sử
Mahmud ra đời ngày 2 tháng 8 năm 1696, ở Istanbul. Là con của Mustafa II (1695-1703) và Saliha Sultana. Ông sống trong sự yêu thương của bà nội, Gulnush Sultana. Mặc dù từ bé chỉ sống trong cấm cung; ông thông minh và khoẻ mạnh. Ông đã học nhiều gia sư. Ông giỏi về lịch sử, viết văn và thơ phú. Ông cũng học âm nhạc.

Ngày 1 tháng 11 năm 1730, Sultan Mahmud I đăng quang ở độ tuổi 35. Ông bổ nhiệm cho những quý tộc cùng tuổi ông. Ông là một người tốt, có lòng tự trọng, nhân từ và kiên trì và là một hoàng đế thương dân. Triều đại ông cho thấy các cuộc chiến tranh với Nga, Áo và Ba Tư. Vào hai năm cuối triều đại Mahmud I, ông lâm bệnh nặng. Ngày 13 tháng 12 năm 1754 ông qua đời ở tuổi 59. Ông được chôn cất ở ngôi mộ của vua cha Mustafa II ở Thánh đường Hồi giáo Yeni.

## Gia quyến
* Cha: Mustafa II
* Mẹ: Saliha Sultana
* Vợ:
** Hace Al-cenab–Vợ cả
** Hace Ayse Kadin
** Hace Verd-i Naz
** Hatice Rami
** Hatem
** Raziye Kadin

## Xem thêm
* Chiến tranh Nga-Thổ Nhĩ Kỳ (1735-1739)
* Chiến tranh Áo-Thổ Nhĩ Kỳ (1737-1739)
* Chiến dịch Ottoman I của vua Ba Tư Nader Shah
* Chiến dịch Ottoman II của Nader Shah

## Tham khảo

* Tiểu sử Mahmud I.
Mehmed I

** Mehmed I Çelebi** (Tiếng Ottoman: چلبی محمد, *I.Mehmet* hay *Çelebi Mehmet*) (1379, Bursa – 26 tháng 5 năm 1421, Edirne, Thổ Nhĩ Kỳ) là sultan của đế quốc Ottoman (Rûm) từ năm 1413 đến 1421.

Sau khi vua cha Bayezid I bị quân Timurid bắt sống năm 1402, Mehmed và các anh em đánh nhau để giành quyền kế vị. Cho đến năm 1413, Mehmed chiến thắng, thống nhất giang sơn và lên ngôi hoàng đế.

Với tư cách là sultan, Mehmed xây dựng lại chính quyền nhà nước Ottoman. Ngoài ra, ông đã sai quan quân đánh dẹp một số cuộc bạo loạn.

## Tuổi trẻ
Mehmed I sinh năm 1379 ở Erdine. Là con của Bayezid I và Devlet Sultan người gốc Germiyanogullari. Ông là một người khoẻ mạnh, có chiều cao trung bình, khuôn mặt tròn, nước da sáng và một chiếc ngực vạm vỡ. Ông có tính hiếu động và dũng cảm. Thời trẻ, ông là một cung thủ và đô vật tài ba. Ông được học tập tại điện Bursa. Về sau, ông được vua cha chọn làm tỉnh trưởng Amasya. Trước khi lên ngôi, Mehmed đã tham gia 24 cuộc chiến tranh và đã bị thương 40 lần.

## Cuộc chiến với các anh em
Năm 1402, hoàng đế Timur Lenk của Đế chế Timurid xua quân xâm lược Thổ, đánh đại bại và bắt sống Bayezid I tại Ankara. Năm 1403 Bayezid tự tử trong tù. Bắt đầu thời đứt quãng của Đế quốc Ottoman, bốn hoàng tử con ông là **Mehmed Celebi** và Musa ở Amasya, Isa ở Bursa và Suleyman ở Rumelia đánh nhau để tranh giành ngai vàng.
 
Trong các năm 1404 - 1405, Isa bị đánh bại và Mehmed nắm quyền ở Bursa.

Năm 1410, Musa đánh thắng Suleyman, xưng bá và bắt đầu lấy lại lãnh thổ ở Bán đảo Balkan.

## Trị vì
Năm 1413, với sự giúp đỡ của Hoàng đế của Đế quốc Byzantine, quân của Mehmed giành chiến thắng vẻ vang trước quân của Musa tại Camurli. Ông xưng đế ở cả Tiểu Á và Rumelia. Được xem là *Vị lập quốc thứ hai của Đế quốc Ottoman*.

Năm 1416, Wallachia (nay thuộc România) trở thành lãnh thổ chư hầu của Đế quốc Ottoman – Cuộc nổi dậyBelreddin bị dập tắt.

Năm 1417, Albania trở thành chư hầu của Đế quốc Ottoman.

## Qua đời
Ngày 26 tháng 5, năm 1421, Mehmed I qua đời tại Erdine. Ông được chôn cất ở Yesil Turbe (Green Tomb), Bursa.

## Hôn nhân và hậu duệ
**Các vương phi của Mehmed I:**
* Sheh-Zade Kumru Hatun - cháu của tỉnh trưởng Amasya
* Emine Hatun - Mẫu hậu của Murad II

**Các con của Mehmed I:**
* Con trai: Mustafa Celebi, Murad II, Ahmed, Yusuf, Mahmud.
* Con gái: Fatma Sultana, Selcuck Sultana.

## Tham khảo

* Mehmed I
* Mehmed 1
Orhan I

**Orhan I** (1281－1361; Ottoman: اورخان غازی, ) là vị sultan thứ hai của Đế quốc Ottoman.

## Tiểu sử
Là con của Osman I. Sử sách miêu tả Orhan là người có thân hình cao ráo, bộ râu vàng hoe và đôi mắt màu xanh. Ông được xem là một vị , nổi tiếng về lòng khoan dung và mộ đạo. Ông còn được xem là một chiến binh kiên trì và quả cảm. Trong thời gian rảnh rỗi, ông thường đi xem xét dân tình. Ông đã được thần dân mến mộ.

Orhan I trở thành thủ lĩnh bộ lạc Osmanli sau khi Osman I mất năm 1326, được người đời sau xem là sultan thứ nhì của Đế quốc Ottoman. Năm 1346, ông cưới Theodora, con gái hoàng đế Iōannēs VI Kantakouzēnos của Đế quốc Byzantine. Vợ thứ của ông là Holofira, con gái hoàng tử Byzantine ở Yarrhisar. Holofira đã chạy trốn khỏi Byzantine cùng với Orhan vì song thân của bà đang sắp đặt cho bà cưới hoàng tử Bilecik. Sau khi cưới Orhan I bà cải sang đạo Hồi và lấy tên là Nilufer Hatun. Bà này sinh cho ông Murad, vị sultan thứ ba của đế quốc Ottoman. Ông đánh thắng hoàng đế Byzantine Andronikos III Paleologos và xâm lược phần lớn vùng Tây Bắc Tiểu Á, trong đó có cả Nicaea và Izmit. Năm 1345, Orhan viếng thăm hoàng đế Byzantine Iōannēs VI Kantakouzēnos. Trong chuyến viếng thăm này, Orkhan đã cưới Theodora Hatun - con gái Iōannēs VI. Orkhan vượt sông Dardanelles 2 lần: Để giúp Iōannēs đánh vua Stefan Dushan của Serbia và để mở mang bờ cõi Ottoman.
 
Năm 1354, Orhan sai con trưởng là Suleyman Pasha chiếm thành phố Gallipoli từ tay quân Byzantine.

## Gia quyến
* Vợ:
** Nilufer Hatun
** Asporca Hatun
** Theodora Hatun
** Eftandise Hatun
* Con:
** Con trai:
*** Suleyman Pasha (mất 1357)
*** Murad I, sultan thứ ba của Đế quốc Ottoman
*** Ibrahim
*** Halil
*** Kasim
** Con gái:
*** Fatma Hatuni

## Chú thích

## Liên kết ngoài
* Tiểu sử Orhan Gazi
Olga Nikolaevna Romanova

**Olga Nikolaevna Romanova** có thể là:
* Olga Nikolayevna Romanova (1822-1892): Là một Nữ Đại Thân vương Nga, con gái của Sa hoàng Nikolaus I và sau này là Vương hậu Württemberg (nay thuộc Đức), khi trở thành vợ của vua Karl I. Ngày nay, tên của bà được đặt cho rất nhiều Học viện tại Stuttgart và vùng lân cận.
* Olga Nikolaevna Romanova (1895–1918): Nữ Đại Thân vương Olga (Olischka) Nikolajewna Romanowa, con gái đầu của Sa hoàng Nikolai II và bị thảm sát trong Cách mạng Tháng hai 1917.
Loa siêu trầm

**Loa siêu trầm** (tiếng Anh:*subwoofer*) hay còn gọi là loa sub, là một loại loa được thiết kế để tái tạo âm thanh tần số thấp, thường từ 20 Hz đến 200 Hz. Loa này có khả năng tạo ra âm thanh mạnh mẽ và sâu lắng, thích hợp để sử dụng trong các hệ thống âm thanh chuyên nghiệp, như hệ thống âm thanh sân khấu, hệ thống âm thanh phòng hát hoặc hệ thống âm thanh gia đình.

Trên thực tế có hai loại loa siêu trầm:
#"Sub hơi" là loa không có bộ khuếch đại âm thanh riêng và được lấy tín hiệu từ một âm ly như các loa bình thường khác. 
#"Sub điện" là loại có bộ khuếch đại âm thanh riêng bên trong nó, mặt khác có bộ cắt tần số để loại bỏ các âm có tần số cao để nó chỉ thể hiện giải tần số âm thanh như đã nêu ở trên.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*Subwoofer Tests  Subwoofer Tests performed by Ilkka Rissanen. Detailed measurements, graphs, and a discussion forum.
*DIY Subwoofer Forum  Discussion forum for Sealed, Ported, SonoSub, Infinite Baffle, and more. Complete with projects, tips, and guides. 
*AV Talk Subwoofer Tests  In-depth, subwoofer testing
*Setting up a Subwoofer for Home Theater - detailed guide on Big Picture Big Sound
*The Subwoofer DIY Page
*DIY Audio The forum for DIY enthusiasts (includes subwoofer section).
*Rythmik Servo Technology Information on how servo subwoofers work, including an animated example.
*Realm of Excursion A site and forum dedicated to audio, including a large number of videos featuring high excursion speakers/subwoofers.
*Sub woofer builder.com Bill Collison's sub woofer design site
*Harry Brill, Jr.'s photos of large-scale concert subwoofers in end-fired cardioid positioning
*Ales Dravinec. R&D manager, EONA ADRaudio. Cardioid subwoofer photograph example. ProSoundWeb Live Audio Board
*Mike Babcock (www.themonitorguy.com). Cardioid subwoofer prediction software examples with charts and photos. ProSoundWeb Live Audio Board 
*Isobaric Subwoofer Design A diy 6th Order Isobaric Series Tuned Subwoofer Project
Táo mèo

**Táo mèo** (danh pháp hai phần: ***Docynia indica***), còn gọi là sơn trà tại Việt Nam, là một loài trong chi Táo mèo (*Docynia*) của họ Hoa hồng (Rosaceae).

## Đặc điểm
Cây gỗ bán thường xanh hay sớm rụng lá, cao 2–3 m. Các cành nhỏ màu nâu tía hay nâu đen khi già, hình trụ thon búp măng, đẹp, mập, ban đầu rậm lông, khi già không lông; các nụ màu mâu đỏ, có lông tơ, đỉnh nhọn. Lá kèm sớm rụng, hình mác, nhỏ, đỉnh nhọn; cuống lá 0,5–2&nbsp;cm, thường có lông tơ; phiến lá hình e líp hay mác thuôn dài, kích thước 3,5–8 × 1,5–2,3&nbsp;cm, mỏng như giấy, lông tơ thưa thớt ở phía xa trục hay gần như không lông, phía gần trục không lông, láng, gốc lá hình nêm rộng bản hay gần như thuôn tròn, mép lá có khía tai bèo nông, hiếm khi có khía răng cưa hay chỉ nguyên ở gần đỉnh, đỉnh nhọn. Cuống ngắn hay gần như không có, có lông tơ. Hoa mọc thành chùm gồm 3–5 hoa, đường kính khoảng 2,5&nbsp;cm; lá bắc hình mác. Đế hoa hình chuông, với lông tơ rậm rạp ở phía xa trục. Lá đài hình mác hay hình mác tam giác, dài 5–8&nbsp;mm, cả hai mặt có lông tơ, hơi ngắn hơn so với ở đế hoa, mép nguyên, nhọn đỉnh. Cánh hoa trắng, thuôn dài hay thuôn dài-hình trứng ngược, kích thước 1,2–1,6&nbsp;cm × 5–9&nbsp;mm. Nhị hoa khoảng 30. Vòi nhụy dài như nhị, hợp sinh và có lông tơ ở gốc. Quả dạng quả táo màu vàng, hình cầu hay elipxoit, đường kính 2–3&nbsp;cm, có lông tơ khi non; lá đài bền, ra hoa khoảng tháng 2 - 3, thu hoạch vào tháng 8-10.

## Phân bố
Mọc ở sườn núi, ven suối, ven các bụi rậm ở độ cao 2.000 - 3.000 m. Có ở Ấn Độ, Bhutan, Myanma, Nepal, Pakistan, Sikkim, Thái Lan, tây nam Trung Quốc (tây nam Tứ Xuyên, đông bắc Vân Nam). Ở Việt Nam, phân bố chủ yếu ở các dãy núi, đỉnh núi cao ở các tỉnh phía bắc những nơi có độ cao trên 1500m so với mực nước biển nơi cộng động người H'mông (Mèo), Thái sinh sống, táo mèo phân bố nhiều nhất là ở Sa Pa (Lào Cai); Mù Cang Chải, Trạm Tấu (Yên Bái); Bắc Yên (Sơn La), Kỳ Sơn (Nghệ An). Ngoài ra, còn có ở phía nam như ở Nam Trà My (Quảng Nam).

## Công dụng quả táo mèo

Quả táo mèo, trong đông y có công dụng an thần. Đặc biệt, hạt táo mèo có công dụng gây buồn ngủ, sử dụng hạt táo mèo đúng cách có thể chữa bệnh mất ngủ.

Quả táo mèo còn dùng để ngâm rượu (rượu táo mèo) rất được ưa thích của người dân các tỉnh miền núi Tây Bắc Việt Nam.

## Ghi chú

## Liên kết ngoài

* Táo mèo trong e-flora
* Táo mèo ''Docynia indica'' hay còn gọi ''Pyrus indica''
* 
*
Mảng Amur

**Mảng Amur** hay **mảng Trung Hoa** là một mảng kiến tạo lục địa được đề xuất, che phủ khu vực Mãn Châu ở đông bắc Trung Quốc, bán đảo Triều Tiên, miền tây Nhật Bản và vùng Primorsky của Nga. Người ta vẫn chưa rõ nó có phải là một mảng kiến tạo độc lập hay chỉ là một phần của mảng Á-Âu. Nó có ranh giới về phía bắc và phía tây là mảng Á-Âu, ở phía đông bắc là mảng Okhotsk, ở phía nam là mảng Philippin. Đường nứt Baikal được coi là ranh giới giữa mảng Amur và mảng Á-Âu. Các đo đạc GPS chỉ ra rằng mảng kiến tạo này đang quay chậm theo hướng ngược chiều kim đồng hồ.

Mảng Amur có thể có liên quan và góp phần vào trận động đất Đường Sơn năm 1976 tại Trung Quốc.

## Tham khảo

* Dongping Wei, Tetsuzo Seno. 1998. *Determination of the Amurian Plate Motion*. Mantle Dynamics and Plate Interactions in East Asia, Geodynamics Series. quyển 27, M. F. J. Flower và ctv chủ biên, 419 trang, AGU, Washington D.C. (Tóm tắt )
Quốc lộ 1K

**Quốc lộ 1K** là đường quốc lộ nối liền phường Linh Xuân, Dĩ An và Đông Hoà (Thành phố Hồ Chí Minh), sau đó tiếp tục qua các phường Biên Hoà, Trấn Biên, Tân Triều, Trảng Dài và Long Bình (tỉnh Đồng Nai).
Hiện tại tuyến đường đã được đưa về các địa phương quản lý.

## Lộ trình
Quốc lộ 1K: Điểm khởi đầu tại ngã tư Linh Xuân thuộc phường Linh Xuân, Thành phố Hồ Chí Minh và Điểm kết thúc tại ngã ba Hố Nai giao với Quốc lộ 1, thuộc phường Long Bình. Quốc lộ 1K trước đây từng thuộc Quốc lộ 1. Đây là một trong 2 tuyến đường huyết mạch nối Thành phố Hồ Chí Minh và Đồng Nai.

Tuyến đường Quốc lộ 1K đi qua các phường: Linh Xuân, Đông Hòa, Dĩ An, Thành phố Hồ Chí Minh và Biên Hòa, Trấn Biên, Tân Triều, Tam Hiệp, Trảng Dài, Long Bình, tỉnh Đồng Nai.

Ngày nay, do nhu cầu phát triển của vùng đô thị Biên Hòa nên đoạn đường từ cầu Hóa An đến ngã ba Hố Nai đã được đổi tên đường này thành đường Nguyễn Ái Quốc.

Ngày 19 tháng 1 năm 2025, đoạn đường thuộc địa phận phường Linh Xuân (Thành phố Hồ Chí Minh) đã được đổi tên thành đường Hoàng Cầm.

### Thông tin đường
Tổng chiều dài toàn tuyến 21&nbsp;km:
*Km 0+00 ngã tư Linh Xuân giao với Quốc lộ 1 – Km 7+00: 6 làn xe thuộc địa phận phường Linh Xuân, Dĩ An và Đông Hòa, Thành phố Hồ Chí Minh.
*Km 7+00 – Km 10+900 giao với ngã tư Cầu Mới: 6 làn xe thuộc địa phận phường Biên Hoà.
*Km 10+900 – Km 13+300 giao với Ngã ba Vườn Mít: 10 làn xe làm ranh giới giữa phường Trấn Biên và Tân Triều
*Km 13+300 đến Km 16+400 giao với Ngã tư Tân Phong: 6 làn xe làm ranh giới giữa phường Tân Triều và Tam Hiệp 
*Km 16+400 đến Cầu Săn Máu: 4 làn xe làm ranh giới phường Trảng Dài và Tam Hiệp
*Từ Cầu Săn Máu đến Km 21+000 giao với Quốc lộ 1: 4 làn xe thuộc địa phận phường Long Bình

### Thông tin cầu
*Cầu Hóa An có 10 làn xe.
*Cầu Tân Hiệp có 6 làn xe.
*Cầu Săn Máu có 4 làn xe.

## Chú thích

## Tham khảo
Xa lộ Đại Hàn

**Xa lộ Đại Hàn** là tên gọi cho đoạn **[[Quốc lộ 1]]** từ ngã ba Trạm 2 đến ngã ba An Lạc, quận Bình Tân, đi qua địa phận Thành phố Hồ Chí Minh và tỉnh Bình Dương, dài 43,1&nbsp;km.

Xa lộ này được công binh quân đội Đại Hàn Dân Quốc (tức Hàn Quốc) xây dựng năm 1969 - 1970 sau sự kiện Tết Mậu Thân trong Chiến tranh Việt Nam với tư cách là đồng minh của Việt Nam Cộng Hoà nhằm làm đường vành đai bảo vệ phi trường Sài Gòn - Tân Sơn Nhứt và đô thành Sài Gòn, đồng thời ngăn cách giữa Sài Gòn với các lực lượng Việt Cộng tại Củ Chi và Hóc Môn.

Hiện nay, đoạn ngã ba Trạm 2 đến ngã tư An Sương của Xa lộ Đại Hàn dài 21,1&nbsp;km nằm trong đường Xuyên Á nối Thành phố Hồ Chí Minh và Phnom Penh, Bangkok. Phần tiếp theo của đường xuyên Á theo quốc lộ 22 qua Củ Chi đến cửa khẩu Mộc Bài tiếp giáp với Cambodge Tổng chiều dài của đường xuyên Á đoạn trong Thành phố Hồ Chí Minh (đến Củ Chi) dài 43,6&nbsp;km.

Các khu công nghiệp tập trung hiện nay của Thành phố Hồ Chí Minh chủ yếu nằm dọc theo hành lang xa lộ Đại Hàn (đường Vành đai 2), gồm các khu công nghiệp Tân Tạo, Tân Bình, Vĩnh Lộc, Tân Thới Hiệp, Linh Trung, Bình Chiểu, Thủ Đức và khu công nghệ cao, công viên phần mềm Quang Trung.

Xa lộ Đại Hàn là con đường quan trọng nối liền miền Đông Nam Bộ và miền Tây Nam Bộ.
## Thông tin tuyến đường
*Đoạn Trạm 2 - An Sương (lộ giới 120m) mặt cắt ngang rộng 40m (8 làn xe)
*Đoạn An Sương - An Lạc (lộ giới 120m) mặt cắt ngang rộng 35m (6 làn xe), riêng đoạn qua KCN Tân Tạo mặt cắt ngang rộng 40m (7 làn xe)
## Thông về cầu, cầu vượt, hầm chui
*Cầu Bình Phước (8 làn xe)
*Cầu Cả Bốn (8 làn xe)
*Cầu Rạch Sâu (8 làn xe)
*Cầu Bến Cát (8 làn xe)
*Cầu Bình Phú Tây (8 làn xe)
*Cầu Bình Thuận (6 làn xe)
*Cầu An Lập (6 làn xe)
*Cầu vượt Trạm 2 (8 làn xe)
*Cầu vượt Linh Xuân (4 làn xe)
*Cầu vượt Sóng Thần (8 làn xe)
*Cầu vượt Gò Dưa (4 làn xe)
*Cầu vượt Ngã 4 Bình Phước (6 làn xe)
*Cầu vượt Ngã 4 Ga (4 làn xe)
*Cầu vượt Tân Thới Hiệp (4 làn xe)
*Cầu vượt Quang Trung (4 làn xe)
*Cầu vượt An Sương (4 làn xe)
*Cầu vượt Gò Mây (6 làn xe)
*Cầu vượt Hương Lộ 2 (4 làn xe)
*Cầu vượt Võ Trần Chí (6 làn xe)
*Cầu vượt Tỉnh Lộ 10 (6 làn xe)
*Cầu vượt Tỉnh Lộ 10B (4 làn xe)
*Hầm chui An Sương (4 làn xe)

## Tham khảo
Mảng Burma

**Mảng Burma** là một mảng kiến tạo nhỏ hay vi mảng nằm tại Đông Nam Á, thường được coi là một phần của mảng Á-Âu lớn hơn. Quần đảo Andaman, quần đảo Nicobar và miền tây bắc của Sumatra nằm trên mảng này. Vòng cung đảo này chia tách biển Andaman ra khỏi phần chính của Ấn Độ Dương ở phía tây.

Ở phía đông của nó là mảng Sunda, chúng được chia tách dọc theo một ranh giới biến dạng, chạy gần như theo hướng bắc nam xuyên qua biển Andaman. Ranh giới giữa mảng Burma và mảng Sunda là trung tâm tách giãn đáy biển ven rìa, dẫn tới sự mở ra của biển Andaman (từ hướng nam) bằng cách "đẩy" vòng cung đảo Andaman-Nicobar-Sumatra ra xa khỏi châu Á đại lục, một quá trình đã bắt đầu khoảng 4 triệu năm trước.

Ở phía tây là mảng Ấn Độ lớn hơn nhiều, đang ẩn chìm phía dưới mặt phía đông của mảng Burma. Đới hút chìm trải rộng này đã tạo ra rãnh Sunda.

## Lịch sử kiến tạo
Trong các mô hình tái hiện lại lịch sử kiến tạo của khu vực này, chuyển động nói chung theo hướng về phía bắc của mảng Ấn-Úc đã tạo ra sự va chạm thực sự của nó với lục địa Á-Âu, được bắt đầu từ thế Eocen, khoảng 50-55 triệu năm trước (Ma). Sự va chạm này của mảng Ấn Độ với châu Á khởi đầu phay nghịch kiến tạo sơn để hình thành nên dãy núi Himalaya.

Do mảng Ấn Độ trôi dạt về phía bắc với tốc độ tương đối cao, trung bình khoảng 16 cm/năm, nó cũng bị xoay đi theo hướng ngược chiều kim đồng hồ. Là kết quả của chuyển động lên phía bắc và sự tự xoay này, độ hội tụ dọc theo ranh giới phía đông của mảng (khu vực Burma-Andaman-Malay) với đại lục Á-Âu là một góc xiên.

Các lực biến dạng dọc theo đằng trước của đới ẩn chìm đã bắt đầu sự uốn cong theo chiều kim đồng hồ của vòng cung Sunda; vào một khoảng thời gian nào đó trong Hậu Oligocen (khoảng 32 Ma) quá trình phay tiếp theo đã phát triển và các vi mảng Burma và Sunda bắt đầu "tách khỏi" mảng Á-Âu lớn hơn.

Sau một loạt các chuỗi phay biến dạng tiếp theo và sự hút chìm liên tục của mảng Ấn Độ phía dưới mảng Burma, tách giãn sau cung tạo ra sự hình thành của bồn trũng ven rìa và trung tâm tách giãn đáy biển để trở thành biển Andaman, quá trình này diễn ra vào khoảng giữa thế Pliocen (3-4 Ma).

## Hoạt động kiến tạo gần đây
Vào ngày 26 tháng 12 năm 2004, một phần lớn của ranh giới giữa mảng Burma và mảng Ấn-Úc bị trượt, gây ra trận động đất Ấn Độ Dương 2004. Trận động đất siêu mạnh này có cường độ 9,3. Trên 1.600 km ranh giới trải qua phay ép và dịch chuyển trung bình khoảng 15 m, với đáy biển được nâng lên vài mét. Sự nâng lên đột ngột này của đáy biển đã gây ra một trận sóng thần khổng lồ đã giết chết khoảng 229.800 người dọc theo vùng bờ biển này của Ấn Độ Dương.

## Tham khảo

*  pdf
* Paul J., Burgmann R., Gaur V. K., Bilham R., Larson K. M., Ananda M. B., Jade S., Mukal M., Anupama T. S., Satyal G., Kumar D. 2001 The motion and active deformation of India. Geophys. Res. Lett. Quyển 28, số 04, 647-651 2001.
Thế giới mới

**Thế giới mới** có thể là:

* Một cách nói khác của Tân Thế giới
* Tạp chí *[[Thế giới mới (tạp chí)|Thế giới mới]]*
*Phim điện ảnh Hàn Quốc năm 2013 *[[Thế giới mới (phim điện ảnh)|Thế giới mới]] (tựa [[tiếng Anh]]: [[New World (phim)|New World]])*
Mảng Á-Âu

**Mảng Á-Âu** là một mảng kiến tạo bao gồm phần lớn đại lục Á-Âu (vùng đất rộng lớn bao gồm hai châu lục là châu Âu và châu Á), với các biệt lệ lớn đáng chú ý là trừ đi tiểu lục địa Ấn Độ, tiểu lục địa Ả Rập, cũng như khu vực ở phía đông của dãy núi Chersky tại Đông Siberia. Nó còn bao gồm cả một phần lớp vỏ đại dương trải dài về phía tây tới tận sống núi ngầm giữa Đại Tây Dương và về phía bắc tới sống núi ngầm Gakkel.

Rìa phía đông của nó là ranh giới với mảng Bắc Mỹ ở phía bắc và ranh giới với mảng Philippin ở phía nam, và có thể là với mảng Okhotsk cũng như là với mảng Amur (nếu hai mảng này được coi là tách biệt). Rìa phía nam là ranh giới với mảng châu Phi ở phía tây, mảng Ả Rập ở đoạn giữa và mảng Ấn-Úc ở phía đông. Rìa phía tây là ranh giới phân kỳ với mảng Bắc Mỹ để hình thành nên phần đầu phía bắc của sống núi ngầm giữa Đại Tây Dương, với đảo đáng chú ý nhất nằm trên đó chính là Iceland.

## Tham khảo
Jaslene Gonzalez

**Jaslene Gonzalez** là một người mẫu thời trang Mỹ gốc Puerto Rico, nổi tiếng vì là người thắng cuộc mùa thi thứ tám của chương trình America's Next Top Model.

## Lý lịch bản thân
Jaslene Gonzalez sinh ra ở Puerto Rico nhưng lớn lên ở *Humboldt Park*, Chicago,. **Jaslene** đã tốt nghiệp trường dòng *Notre Dame*ở Chicago.

### Top Model
Ở mùa thi thứ bảy, Jaslene đã đăng ký tham gia và lọt vào đến vòng hồ bơi nhưng cô lại không được chọn vào cuộc thi chính thức. Không nản lòng, Jaslene đã tiếp tục đăng ký thi mùa sau. Tyra đã thấy rõ tài năng thực sự và cho cô chính thức tham gia mùa thi tám. Jaslene, với lòng nhiệt tình đã chiến thắng mùa thi và đi vào lịch sử ANTM, là người thứ hai không bao giờ bị xếp cuối bảng (trước đó là Joanie Dodds (mùa 6); sau Jaslene là Anya Kop (mùa 10)) và McKey Sullivan (mùa 11)); nhưng khác biệt với hai thí sinh kia, Jaslene và McKey đã thắng cuộc.

{{cquote|*Cô gái nào cũng có một giấc mơ. Gia đình đã đặt lòng tin vào tôi như chính tôi đặt ra cho mình. Tại đây, sau những giờ lao động vất vả... tôi nghĩ phải cho mọi cô gái biết nếu có cơ hội, hãy nắm bắt. Và tôi đã trở thành America's Next Top Model.* — Jaslene Gonzalez

### Người mẫu
Jaslene' ký hợp đồng với công ty quản lý người mẫu Elite Models Management sau khi thắng giải.

Năm 2007, Jaslene được đề cử giải thưởng với hạng mục ngôi sao truyền hình thực tế

Cô cũng hợp tác với công ty thời trang và với tổng đài khẩn cấp quốc gia chống lại nạn bạo hành, nhằm nâng cao ý thức của thanh thiếu niên về tôn trọng và bảo vệ người yêu của mình.

Với sự thể hiện rất hoàn hảo ở mùa thi tám, Jaslene được đạo diễn tiếp tục mời cho tập phim kế tiếp của những mùa sau. Hàng loạt hợp đồng quảng cáo với các công ty lớn như *Mercesdes Benz*... liên tục đến. Xuất hiện trên bảng quảng cáo của các quảng trường lớn (lần thứ hai xuất hiện cùng với Katarzyna Dolinska (mùa 10) trên quảng trường Thời đại ở New York).

## Chú thích

## Liên kết ngoài

* 
* 
* The Internet Fashion Database 
* Top Model Biography 
* 
* Teen Vogue 
* Glamour Magazine 
* Seventeen Magazine 
* Mis Quince 
* Elite Model Management 
* Marie Claire
Ốc anh vũ

**Ốc anh vũ** (danh pháp khoa học: ***Nautilus pompilius***) là loài động vật thân mềm điển hình của chi *Nautilus* và họ *Nautilidae*, sống dưới đáy biển sâu vài trăm mét ở vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới rất cổ xưa. Loài này đã tồn tại trên Trái Đất khoảng 350 triệu năm nên thường được gọi là một dạng hóa thạch sống. Chúng phân bố ở nam Thái Bình Dương, gần các rạn san hô và đáy biển ngoài khơi Úc, Nhật Bản và Micronesia.

Hóa thạch cổ xưa nhất được biết đến có niên đại Pleistocene sớm, được tìm thấy trong lớp trầm tích ngoài khơi đảo Luzon của Philippines.

Hiện ốc chỉ còn số lượng ít do bị khai thác mạnh làm đồ trang sức và hàng mỹ nghệ, gây nguy cơ bị tuyệt chủng. Năm 2016, ốc anh vũ được xếp vào CITES Appendix II, cấm buôn bán trên phạm vi thế giới.

## Mô tả
Ốc anh vũ có chiếc vỏ cứng rất đẹp, bên ngoài có vằn hình lượn sóng xám đỏ xen nhau. Bên trong là lớp xà cừ trắng bạc long lanh. Có thể được coi là thứ đồ trang sức đẹp. Thân ốc mềm nằm trong vỏ, đối xứng 2 bên. Từ trung tâm vỏ ốc ra đến miệng có những lớp màng ngăn chia vỏ thành hơn 30 buồng khí. Cơ thể ốc chỉ chiếm một gian ngoài cùng, các gian còn lại đều bỏ trống. Giữa các buồng có ống thông, Dùng để điều tiết sự phân bố khí, làm cho ốc nổi hoặc chìm.

Ốc anh vũ là loài động vật chân đầu (Cephalopoda) cổ nhất còn lại. Quanh miệng ốc và 2 cạnh đầu có khoảng 90 xúc tu, Trong đó có hai cái chân lại rất dày, sau khi co vào vỏ nó bít miệng lại để tự vệ. Khi vồ mồi, toàn bộ xúc tu đều mở ra. Khi nghỉ ngơi xúc tu đều co vào trong vỏ, Chỉ để lại một vài cái để cảnh giác. Nó còn có một phễu phun nước cấu tạo bởi 2 mảnh cơ hợp lại.

Ốc có thể tự do điều tiết sự phân bố khí trong buồng khí của cơ thể để điều khiển sự chìm nổi, lại có thể phun nước qua chiếc phễu để di chuyển trong làn nước xanh, rất giống sự hoạt động của một tàu ngầm nên còn được gọi nôm na là tàu ngầm sống.

## Sinh sống
Ốc anh vũ thường nằm phục dưới đáy biển sâu, nó bò bằng xúc tu, phục kích trong đá san hô và đá; đôi khi phun phễu để di chuyển. Nhất là vào những lúc sau cơn bão vào buổi chiều, chúng kéo đàn nổi lên mặt nước kiếm ăn, nhưng chỉ một lát rồi lại trở về đáy biển. Thức ăn là tôm, cá con.

## Trong văn học
Nautilus là tên chiếc tàu ngầm của thuyền trưởng Nemo trong tác phẩm văn học hư cấu của nhà văn Jules Verne, xuất hiện trong 2 tiểu thuyết giả tưởng là *[[Hai vạn dặm dưới đáy biển]]* và *[[Hòn đảo bí mật]]*. Trong truyện, thuyền trưởng Nemo là một hoàng tử và là người chế tạo cũng như lãnh đạo con tàu ngầm Nautilus.

## Ghi chú

## Liên kết ngoài
*Ốc anh vũ

 (*Nautilus pompilius pompilius*)
 (*Nautilus pompilius suluensis*)
Thỏ biển

**Thỏ biển** (Danh pháp khoa học: *Aplysiomorpha*) là động vật nhuyễn thể, thuộc loại có vỏ sống ở biển nông. Nhưng vỏ đã thoái hóa thành màng cutin trong suốt không xoáy ốc, vùi dưới lớp màng ngoài ở phần lưng bề ngoài không nhìn thấy.

## Đặc điểm
### Hình dáng
Thỏ biển có 2 cặp xúc tu trên đầu, cặp trước là ống xúc giác, cặp sau là ống khứu giác. Khi bò, 2 cặp xúc tu này vươn về phía trước và 2 bên, khi nằm yên dựng đứng lên trên trông rất giống cặp tai thỏ nên được gọi là thỏ biển, thực ra chúng không phải là thỏ.
### Thức ăn
Thỏ biển ăn các loại rong biển, khi ăn loại rong biển nào thì nó sẽ có màu sắc của loại rong đó: Ăn tảo đỏ, mình nó đỏ như hoa hồng; ăn tảo mực nó biến thành màu nâu sẫm, có con lại mọc lông nhung, mình trồi ra những cành rong. Do đó hình dạng và màu sắc của nó lẫn vào trong môi trường cư trú. Đó cũng là cách đặc biệt để tránh kẻ thù.

### Tự vệ

Thỏ biển có thể tránh kẻ thù một cách tiêu cực, nhưng cũng biết phòng ngự một cách tích cực. Trong cơ thể thỏ biển có 2 tuyến dịch: tuyến màu tím ở dưới rìa màng ngoài, khi gặp kẻ địch nó tiết ra dịch màu tía làm cho nước biển ngầu lên màu tím, thoát khỏi tầm nhìn của địch để chạy trốn. Và tuyến độc khác nằm ở trước màng ngoài, có thể tiết ra dịch trắng như sữa mang tính axit, mùi khó ngửi, đó là thứ vũ khí hóa học của nó.

### Sinh sản
Mùa xuân là mùa sinh sản của thỏ biển. Thỏ biển lưỡng tính giao phối dị thể. Cách giao phối của chúng rất đặc biệt: thường giao phối tập thể, cứ khoảng 5 đến vài chục con nối thành một chuỗi. Lúc đó, con đầu tiên làm con cái, tiếp đó làm con đực, con sau lại làm con cái, cứ như vậy kéo dài ra. Trứng rụng trong quá trình giao phối hoặc sau khi tách ra vài giờ. Chúng đẻ rất nhiều trứng, nhưng trứng thụ tinh không nhiều lắm, đều được bọc trong sợi keo. Người Quảng Đông gọi bọc trứng thỏ biển này là "sợi bột biển" là một nguyên liệu chế biến món ăn thượng hạng, đồng thời cũng là thuốc tiêu viêm thanh nhiệt. Tại khu vực cửa sông Cu Đê, Đà Nẵng, người dân địa phương gọi trứng của loài thỏ biển bằng cái tên dân dã là “bún sông”, trong khi chính con thỏ biển được gọi thân thuộc là “bún mẹ”. Đặc sản “bún sông” trở thành nguyên liệu độc đáo trong nhiều món ăn mang đậm hương vị và nét văn hóa riêng của vùng đất này.

## Hình ảnh

Tập tin:Syphonota Geographica, Antalya, Turkey 1.jpg
Tập tin:Aplysia.dactylomela.001.001.0540x0500px.001.png
Tập tin:Sea hare, Aplysia dactylomela, 12 04 2009 2-02pm.jpg


## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* http://www.seaslugforum.net/display.cfm?id=4210 
* http://www.cabrilloaq.org/critter1.html
Trường Sa (thị trấn)

**Trường Sa** là thị trấn huyện lỵ của huyện Trường Sa, tỉnh Khánh Hòa, Việt Nam.

## Địa lý
Thị trấn Trường Sa có địa giới hành chính bao gồm đảo Trường Sa và các đảo, đá, bãi phụ cận như: đảo An Bang, bãi Thuyền Chài, đảo Trường Sa Đông, đảo Phan Vinh, đá Đông, đá Lát, đá Núi Le, đá Tây, đá Tiên Nữ, đá Tốc Tan,... thuộc cụm Trường Sa và cụm An Bang (cụm Thám Hiểm) của quần đảo Trường Sa.

## Lịch sử
Thị trấn được thành lập vào ngày 11 tháng 4 năm 2007 theo Nghị định 65/2007/NĐ-CP của Chính phủ.

## Y tế
Thị trấn có một cơ sở y tế là Trung tâm Y tế thị trấn Trường Sa - một trung tâm y tế cấp khu vực - với đầy đủ phòng chức năng, phòng chuyên môn và được bảo trợ về cơ sở vật chất, chuyên môn và con người bởi Bệnh viện Trung ương Quân đội 175.

## Giao thông
Thị trấn có một sân bay khu vực là Sân bay Trường Sa có chiều dài đường băng đến 1.200m có thể tiếp nhận các máy bay cỡ nhỏ để vận chuyển con người và nhu yếu phẩm cũng như chuyển bệnh nhân vào đất liền. Phòng điều hành và bảo đảm kỹ thuật sân bay do Phòng Tham mưu, Sư đoàn 370 đảm nhiệm.

Thị trấn còn có một âu tàu với nhiều cầu cảng có thể tiếp nhận nhiều tàu thuyền cùng lúc.

## Các đảo trực thuộc

## Xem thêm
*Danh sách thị trấn tại Việt Nam
*Trường Sa Lớn

## Chú thích
Châu Hưng (định hướng)

**Châu Hưng** có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau:

* Xã Châu Hưng, tỉnh Vĩnh Long

; Địa danh cũ
* Thị trấn Châu Hưng (huyện Vĩnh Lợi, tỉnh Bạc Liêu); nay là một phần của xã Vĩnh Lợi, tỉnh Cà Mau
* Xã Châu Hưng (huyện Bình Đại, tỉnh Bến Tre); nay là một phần của xã Châu Hưng, tỉnh Vĩnh Long
* Xã Châu Hưng (huyện Thạnh Trị, tỉnh Sóc Trăng); nay là một phần của xã Vĩnh Lợi, thành phố Cần Thơ
* Xã Châu Hưng A (huyện Vĩnh Lợi, tỉnh Bạc Liêu); nay là một phần của xã Vĩnh Lợi, tỉnh Cà Mau.
Chi Ốc anh vũ

**Chi Ốc anh vũ** (danh pháp khoa học: ***Nautilus***) là một chi động vật chân đầu (*Cephalopoda*) thuộc họ Ốc anh vũ (*Nautilidae*). Các loài trong chi này khác đáng kể về mặt hình thái so với các họ hàng của chúng trong chi *[[Allonautilus]]*.

## Các loài
* *[[Ốc anh vũ Palau|Nautilus belauensis]]*: Ốc anh vũ Palau
* †*[[Nautilus clarkanus]]*
* †*[[Nautilus cookanum]]*
* *[[Ốc anh vũ New Caledonia|Nautilus macromphalus]]*: Ốc anh vũ New Caledonia
* *[[Ốc anh vũ|Nautilus pompilius]]* (loài điển hình): Ốc anh vũ
** *[[Nautilus pompilius pompilius]]*
** *[[Nautilus pompilius suluensis]]*
* †*[[Nautilus praepompilius]]*
* *[[Nautilus stenomphalus]]*: Ốc anh vũ đốm trắng

## Hình ảnh

Tập tin:Nautilus belauensis from Palau.jpg
Tập tin:Nautilus anatomy.jpg
Tập tin:Nautilus belauensis profile.jpg
Tập tin:Nautilus.jpg


## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Đại dương Proto-Tethys

**Đại dương Proto-Tethys** hay **đại dương Tiền-Tethys** là một đại dương cổ đã tồn tại vào cuối kỷ Ediacara tới kỷ Than đá (khoảng 550 tới 330 Ma). Nó là đại dương tồn tại trước khi có cái gọi là đại dương Paleo-Tethys. Đại dương này được hình thành khi siêu lục địa Pannotia bị chia tách, siêu lục địa Proto-Laurasia (bao gồm Laurentia, Baltica, và Siberia) trôi dạt ra xa khỏi siêu lục địa sau này sẽ trở thành Gondwana. Proto-Tethys được hình thành giữa hai siêu lục địa này. Đại dương này có ranh giới ở phía bắc là đại dương Panthalassa, chia tách nhau bởi các vòng cung đảo và Kazakhstania. Proto-Tethys mở rộng trong kỷ Cambri. Đại dương này trải rộng nhất vào giai đoạn từ cuối kỷ Ordovic tới giữa kỷ Silur. Đại dương này nằm giữa lục địa Siberia ở phía tây, Gondwana ở phía đông. Nó bắt đầu thu hẹp lại vào cuối kỷ Silur, khi hai lục địa Hoa Bắc và Hoa Nam di chuyển ra xa khỏi Gondwana để tiến về hướng bắc. Vào cuối kỷ Devon, tiểu lục địa Kazakhstania đã va chạm với Siberia, càng làm đại dương này thu hẹp lại. Đại dương này khép lại khi vùng im lìm Hoa Bắc va chạm với lục địa Siberia-Kazakstania vào kỷ Than đá, khi mà đại dương Paleo-Tethys đã mở rộng.

## Xem thêm
* Đại dương Paleo-Tethys
* Đại dương Tethys
* Đại dương Rheic

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Đại dương Proto-Tethys  - tại lịch sử toàn cầu 
* Paleo-Tethys và Proto-Tethys  - tại lịch sử toàn cầu 
* Tiền Than đá - tại PaleoMap Project (tiểu lục địa Hoa Bắc bắt đầu va chạm với lục địa Siberia-Kazakstania để khép đại dương Proto-Tethys lại)
Lá cờ Montana

**Lá cờ [[Montana]]** có hình ảnh huy hiệu Montana trên nền màu xanh lam. Trên hình huy hiệu của tiểu bang có một cái xẻng, một cái cuốc và những hình ảnh thiên nhiên tiêu biểu cho chuỗi các thác nước Great Falls thuộc phần sông Missouri trên lãnh thổ Montana. Dải ruy-băng trên hình huy hiệu là *Oro y plata* (tiếng Tây Ban Nha có nghĩa là "vàng và bạc"). Lá cờ hiện tại của Montana lần đầu được thông qua sử dụng vào năm 1905, sau đó đến năm 1981 thì hàng chữ Montana được thêm vào trên lá cờ. Kiểu chữ của hàng chữ này sau đó đã được đổi lại một lần vào năm 1985. Trước khi được chấp nhận làm lá cờ của tiểu bang, lá cờ này đã được những người lính Montana sử dụng trong cuộc chiến tranh Mỹ - Tây Ban Nha.

## Tham khảo
Huy hiệu Montana

**Huy hiệu [[Montana]]** hiện nay được thông qua vào năm 1865, khi Montana là một lãnh thổ của Hoa Kỳ. Khi chính thức được gia nhập liên bang năm 1889, Montana đã tiếp tục sử dụng huy hiệu này cho đến tận ngày nay, mặc dù từng có đề nghị thay huy hiệu tiểu bang vào năm 1891 nhưng cuối cùng không được thông qua.

Vòng ngoài của huy hiệu Montana có hàng chữ "The Great Seal of the State of Montana". Bên trong là hình ảnh thiên nhiên tươi đẹp của tiểu bang Montana mà cụ thể là những thác nước hùng vĩ trên con sông Missouri. Một cái cày và một cái xẻng được đặt chéo vào nhau thể hiện cho hai lĩnh vực kinh tế chính của tiểu bang là nông nghiệp và khai mỏ. Dải ruy-băng phía bên dưới tiểu bang có ghi hàng chữ *Oro y Plata*, theo tiếng Tây Ban Nha có nghĩa là "Vàng và Bạc".

Hình ảnh huy hiệu Montana cũng xuất hiện trên lá cờ Montana.

## Tham khảo
Helena, Montana

**Helena** là thủ phủ của tiểu bang Montana thuộc Hoa Kỳ. Theo số liệu năm 2000, dân số của thành phố là 25.780 người, còn nếu tính cả những vùng phụ cận là 67.636 người. Thành phố Helena là thành phố quan trọng nhất tại hạt Lewis và Clark của tiểu bang Montana.

## Tham khảo
Billings, Montana

**Billings** là thành phố lớn nhất tại tiểu bang Montana thuộc Hoa Kỳ. Theo thống kê năm 2007, dân số của thành phố là 101.876 người. Billings hiện là một trong những thành phố có tốc độ gia tăng dân số cao nhất nước Mỹ.

## Tham khảo
Osman III

**Osman III**, hay **Othman III** (1699 &ndash; 1757) là vị Hoàng đế thứ 25 của nhà Osman đã trị vì Đế quốc Ottoman từ năm 1754 đến 1757.

Osman ra đời ngày 2 tháng 1 năm 1699. Là con trai của sultan Mustafa II (1695-1703) và Shehvuvar Sultana. Osman III lên kế vị vào năm 1754 sau khi vua anh Mahmud I mất rồi trị vì tới ngày 30 tháng 10 năm 1757 thì mất ở tuổi 58. Trước khi lên ngôi, Osman III sống một cuộc sống như một phạm nhân trong cung điện. Osman là một hoàng đế khoan dung và nhân từ. Khác với nhiều vị hoàng đế Ottoman khác, Osman III rất ghét âm nhạc.

Sau khi qua đời, sultan Osman III được chôn cất tại lăng mộ sultan Mahmoud.

## Tham khảo

* Osman III
Quốc Oai (xã)

**Quốc Oai** là một xã thuộc thành phố Hà Nội, Việt Nam.

## Địa lý
Thị trấn Quốc Oai nằm ở trung tâm của huyện Quốc Oai, có diện tích 5,1&nbsp;km², dân số năm 2021 là 16.058 người, mật độ dân số đạt  người/km². Tỉnh lộ 81, Đường trục chính Bắc Nam, đường Phố Huyện, Đường Phủ Quốc, ĐT419, đại lộ Thăng Long là các tuyến giao thông đường bộ huyết mạch của thị trấn.

## Lịch sử
Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1656/NQ-UBTVQH15 trong đó về việc sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các xã (Sài Sơn, Phượng Sơn, Thạch Thán, Thị Trấn Quốc Oai) thành xã mới có tên gọi là xã Quốc Oai

## Kinh tế - xã hội
Trên địa bàn thị trấn có 5 trường học: trường trung học phổ thông Quốc Oai, trung học cơ sở thị trấn Quốc Oai, trường trung học cơ sở Kiều Phú, trương tiểu học thị trấn Quốc Oai, trường Bồi dưỡng thường xuyên của huyện Quốc Oai và có 1 trung tâm y tế.

Cụm công nghiệp thị trấn Quốc Oai rộng 72 ha là một khu vực sản xuất quan trọng của huyện Quốc Oai.
## Di tích
Thị trấn Quốc Oai có đình Ngô Sài thờ tướng Đỗ Cảnh Thạc trong thời loạn 12 sứ quân. Ông là người chiếm đóng căn cứ Đỗ Động Giang, có công trấn giữ bình yên cho khu vực này trong thời loạn lạc.

## Chú thích

## Xem thêm
Ecser

**Ecser** (tiếng Slovak: *Ečer*) là một làng ở hạt Pest, vùng trung tâm Budapest, Hungary.

## Địa thế

**Ecser** (, đọc như "etcher" trong tiếng Anh) nằm ở phía đông nam Budapest, gần Phi trường Quốc tế Ferihegy. Những vùng dân cư lân cận Ecser gồm Maglód, Vecsés, Gyömrő và Üllő. Xa lộ M0 chạy gần làng này. Làng nằm trên tuyến đường sắt 120a Budapest-Újszász-Szolnok). Ở đây có một bộ phận nhỏ dân cư Slovak sinh sống.
## Hình ảnh



Image:Ecseri 151.jpg|
Image:Ecseri 154.jpg|
Image:Ecseri 158.jpg|
Image:Ecseri 171.jpg|
Image:Ecseri 159.jpg|
Image:Ecseri 156.jpg|
Image:Ecseri 168.jpg|
Image:Ecseri 175.jpg|
Image:Ecseri 178.jpg|
Image:Ecseri 180.jpg|
Image:Ecseri 173.jpg|
Image:Ecseri 166.jpg|



## Tham khảo