open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vùng đồi Valdai

**Vùng đồi Valdai** (tiếng Nga: Валдайская возвышенность hay Валдай, tiếng Latvia: Valdaja augstiene) là một khu vực có địa hình đồi núi thấp ở miền tây bắc của miền trung Nga chạy theo hướng bắc-nam, nằm ở khoảng giữa Sankt-Peterburg và Moskva, trải dài trên 600&nbsp;km, qua các tỉnh Novgorod, Tver, Pskov và Smolensk.

Khu vực vùng đồi núi thấp này là phần mở rộng về phía bắc của bình nguyên trung Nga. Các ngọn đồi được che phủ bởi các trầm tích kỷ băng hà trong dạng các băng tích giai đoạn cuối và các mảnh vụn khác. Vùng đồi Valdai có độ cao trung bình 150–250 m, đạt độ cao lớn nhất ở khu vực gần Vyshny Volochok với cao độ 343 m. Các con sông như Volga, Daugava (Tây Dvina), Lovat, Msta và một số sông khác bắt nguồn từ khu vực Valdai. Đây cũng là nơi có nhiều hồ, trong số đó có các hồ Volgo, Peno, Seliger, Brosno và hồ Valdai.

Vùng đồi Valdai là điểm đến phổ biến của ngành du lịch, cụ thể là để câu cá. Các thị trấn như Ostashkov và Valday cũng rất đáng chú ý vì các di tích lịch sử của chúng.

## Tham khảo
Don Ho

:*Về ca sĩ Don Hồ xin xem bài *'Don Hồ**.

**Donald Ho Tai Loy** ([[chữ Hán|chữ Trung Quốc]]: 何大來 **Hồ Đại Lai'''), sinh ngày 13 tháng 8 năm 1930 - mất ngày 14 tháng 4 năm 2007) là nhạc sĩ và ca sĩ Hawaii. Ho, có dòng máu Trung Quốc, Hawaii, Bồ Đào Nha, Hà Lan và Đức.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trang web chính thức
Han Myeong-suk

**Han Myung-Sook** (tiếng Hàn Quốc: 한명숙; tiếng Trung Quốc: 韓明淑; Hán-Việt: **Hàn Minh Thục**; sinh ngày 24 tháng 3 năm 1944) là Thủ tướng Hàn Quốc và nghị sĩ đảng cầm quyền Uri. Bà tốt nghiệp trường Đại học Ehwa với bằng văn học Pháp.

## Tiểu sử
Năm 2001, bà là Bộ trưởng Bộ Bình đẳng giới và Gia đình và Bộ trưởng Bộ Môi trường từ năm 2003 đến 2004.

Ngày 24 tháng 3 năm 2006, sau sự từ chức của thủ tướng Lee Hae-chan, Tổng thống Roh Moo-hyun đã bổ nhiệm bà vào chức vụ thủ tướng, Han Myung-Sook trở thành nữ thủ tướng đầu tiên của Hàn Quốc.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Gyanendra của Nepal

Vua **Gyanendra Bir Bikram Shah Dev** của Nepal (tiếng Nepal: ज्ञानेन्द्र वीर बिक्रम शाहदेव; Jñānendra Vīra Vikrama Śāhadeva) sinh ngày 7 tháng 7 năm 1947, là Vua Nepal kể từ ngày 4 tháng 7 năm 2001, sau khi cháu ông, Dipendra Bir Bikram Shah, giết bố mẹ và tự sát. Phương châm của ông là: "Kiến thức là sức mạnh, công việc là sự tôn sùng." Ông đã trị vì Nepal từ ngày 4 tháng 6 năm 2001 đến ngày 28 tháng 5 năm 2008 khi chế độ quân chủ bị bãi bỏ.

Tháng 2 năm 2005, vua Gyanendra đã giành quyền kiểm soát chính phủ, giải tán quốc hội do dân bầu. Sau cuộc vận động dân chủ Nepal năm 2006, ông đã bị buộc phải trả lại quyền cho quốc hội vào tháng 5 năm 2006 và quyền lực của vua chỉ còn mang tính lễ nghi. Ông tại nhiệm tới ngày 28 tháng 5 năm 2008 thì bị lật đổ, chế độ quân chủ được thiết lập bởi triều đại Shah trong 240 năm xụp đổ, nhà nước Cộng hòa Nepal ra đời.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Bản dịch không chính thức biên bản báo cáo sự ám hại nhà vua năm 2001 
* Nepal: Bốn ngày ba vua 
* Gyanendra hai lần làm vua Nepal
Sơn Ca

**Sơn ca** có thể là:

*Chim sơn ca
*Đảo Sơn Ca thuộc quần đảo Trường Sa.
*Băng nhạc Sơn Ca, chương trình nghệ thuật được thực hiện ở Sài Gòn, Việt Nam Cộng hòa trước 30 tháng 4 năm 1975.
*Ca sĩ Sơn Ca, một ca sĩ ở Sài Gòn trước 30 tháng 4 năm 1975.
Lenin (định hướng)

**Lenin** hay **Lê-nin** có thể là:

*Vladimir Ilyich Lenin - người sáng lập Liên bang Xô viết
*Chủ nghĩa Marx-Lenin - học thuyết về chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản
*Công viên Lê-nin ở Quận Hai Bà Trưng, Hà Nội
Cổ đông

**Cổ đông** (tiếng Anh: **Shareholder**) là cá nhân hay tổ chức nắm giữ quyền sở hữu hợp pháp một phần hay toàn bộ phần vốn góp (cổ phần) của một công ty cổ phần. Chứng chỉ xác nhận quyền sở hữu này gọi là cổ phiếu. Về bản chất, cổ đông là thực thể đồng sở hữu công ty cổ phần chứ không phải là chủ nợ của công ty đó do vậy quyền lợi và nghĩa vụ của họ gắn liền với kết quả hoạt động của doanh nghiệp.

## Các loại cổ đông
Các loại cổ đông thường được phân biệt bằng quyền cũng như nghĩa vụ gắn liền với loại cổ phiếu mà họ sở hữu.
*Cổ đông sáng lập: là những cổ đông đầu tiên góp vốn để hình thành nên công ty cổ phần.
*Cổ đông đặc biệt: là cổ đông (thường là Nhà nước) mặc dù chỉ nắm một số lượng cổ phần rất ít ỏi chỉ mang tính chất tượng trưng nhưng có quyền phủ quyết trong một số quyết sách quan trọng (được quy định trong điều lệ công ty) của công ty cổ phần. Loại cổ đông này còn gọi là *cổ đông ưu đãi biểu quyết* và loại cổ phần mà cổ đông đặc biệt nắm giữ gọi là *[[cổ phần vàng]]*
*Cổ đông ưu đãi: là những cổ đông được ưu tiên một quyền nào đó (thường là quyền hưởng một tỷ lệ cổ tức cố định trước khi lợi nhuận được phân phối cho các cổ đông khác, quyền nhận lại giá trị của cổ phần khi có yêu cầu). Đi kèm với quyền ưu tiên, cổ đông ưu đãi thường bị hạn chế các quyền khác (ví dụ quyền ứng cử vào bộ máy quản trị của công ty, quyền biểu quyết...).
*Cổ đông phổ thông: là các cổ đông nắm giữ cổ phần phổ thông.

Một cách phân loại khác là căn cứ tỷ lệ cổ phần mà cổ đông nắm giữ, theo cách này cổ đông được phân loại thành *cổ đông lớn* và *cổ đông thiểu số*. Tỷ lệ để có thể coi là *cổ đông lớn* thường do điều lệ công ty cổ phần quy định trên cơ sở tuân thủ luật pháp.

## Quyền cơ bản của cổ đông
*Quyền bỏ phiếu: Với số cổ phiếu tương ứng, cổ đông có thể bỏ phiếu hay thông qua đại diện do cổ đông uỷ quyền một cách hợp pháp để bỏ phiếu quyết định những vấn đề quan trọng trong hoạt động của công ty cổ phần như đường lối, chiến lược kinh doanh, phân phối lợi nhuận, tăng hoặc giảm vốn điều lệ....trong kỳ họp (hoặc lấy ý kiến bằng văn bản) đại hội đồng cổ đông. Những vấn đề phải do đại hội đồng cổ đông quyết định được quy định trong bản điều lệ của công ty.
*Quyền nhận cổ tức từ lợi nhuận của công ty; nhận phần giá trị tài sản còn lại của công ty khi công ty giải thể hoặc phá sản. Tỷ lệ nhận tương ứng với tỷ lệ cổ phần của cổ đông. Khi công ty phá sản, giải thể, cổ đông chỉ có thể được nhận giá trị tài sản còn lại của công ty sau khi công ty đã thực hiện thanh toán các khoản nợ: nộp thuế, trả lương cho người lao động, trả nợ vay, trả nợ cho đối tác cung ứng hàng hóa, dịch vụ..... Nói một cách khác, quyền của cổ đông đối với tài sản của công ty cổ phần có thứ tự ưu tiên xếp sau các chủ nợ của công ty đó. 
*Quyền lựa chọn: lựa chọn mua thêm cổ phần của công ty khi công ty tăng vốn điều lệ, chuyển đổi cổ phần ưu đãi thành cổ phần thường...
*Quyền chuyển nhượng cổ phần mình đang nắm giữ, một số cổ đông như cổ đông sáng lập... có thể bị hạn chế thực hiện quyền này bởi một số điều kiện.

## Xem thêm
*Công ty cổ phần
*Cổ phần
*Cổ phiếu
## Tham khảo
Keukenhof

**Keukenhof** (nghĩa đen: "vườn nhà bếp", ), còn được gọi là **Vườn châu Âu** nằm ở Lisse, một thị trấn nhỏ ở phía nam Amsterdam, Hà Lan. Đây là vườn hoa lớn nhất thế giới với diện tích 32 ha và hàng năm trồng khoảng 7 triệu hoa.  Keukenhof được biết đến rộng rãi với hoa tulip nhưng vườn cũng có nhiều loài hoa khác, bao gồm lục bình *[[Hyacinthus]]*, thủy tiên, hoa loa kèn, hoa hồng, cẩm chướng và diên vĩ.

Keukenhof mở cửa cho khách du lịch bắt đầu từ tuần cuối cùng của tháng 3 đến giữa tháng 5. Vườn hoa này là ý tưởng xuất hiện vào năm 1949 của thị trưởng Lisse khi đó. Ý tưởng này là tạo ra một triển lãm dành cho những người trồng hoa khắp Hà Lan và châu Âu có thể tham gia. Keukenhof được đặt tên "Vườn châu Âu", do từ khi thành lập, nó là vườn hoa lớn nhất thế giới vào dịp mùa xuân ở Bắc bán cầu. Thời điểm ngắm tulip tốt nhất là vào khoảng giữa tháng 4, tùy thuộc vào thời tiết. Keukenhof mở cửa từ 8 giờ sáng đến 7:30 tối, với giá vé khoảng 12,50 euro mỗi người. Nó nằm giữa các thị trấn Hillegom và Lisse, phía nam Haarlem ở Nam Hà Lan, tây nam Amsterdam. Có đường tàu hỏa và xe buýt đến đó.
## Lịch sử
Keukenhof là một khu săn bắn vào thế kỷ 15. Nó cũng là nơi có các loại thảo mộc cung cấp cho nhà bếp của lâu đài Keukenhof, phục vụ cho bá tước Jacoba de Baviere. Sau khi nữ bá tước này qua đời, lâu đài đã thuộc quyền sở hữu của nhiều thương nhân giàu có sau đó. Thống đốc của đội tàu công ty Đông Ấn là Adriaen Maertensz Block đã từng sống ở đó trong những năm ông nghỉ hưu vào thế kỷ 17 trong lâu đài Keukenhof ngày nay mà ông đã để cho xây dựng năm 1641.

Trong thế kỷ 19, nam tước và nữ nam tước Van Pallandt giao cho kiến trúc sư cảnh quan là Jan David Zocher và con trai của ông, Louis Paul Zocher, người đã từng làm việc ở Vondelpark, thiết kế các công trình xung quanh lâu đài.
Khu vườn được thành lập vào năm 1949 bởi thị trưởng của Lisse. Ý tưởng là để trựng bày một triển lãm hoa ngoài trời, nơi người trồng từ khắp Hà Lan và châu Âu có thể khoe các sản phẩm lai tạo của họ, và giúp các ngành công nghiệp xuất khẩu hoa của Hà Lan phát triển (Hà Lan là nước xuất khẩu hoa lớn nhất thế giới). Keukenhof đã trở thành vườn hoa lớn nhất thế giới sau đó.

## Hình ảnh
Các ảnh dưới đây đều được chụp trong công viên Keukenhof.

NL-keukenhof-14.jpg
NL-keukenhof-09.jpg
NL-keukenhof-20.jpg
NL-keukenhof-18.jpg
Keukenhof_Garden_(51).JPG
Hình:Keukenhof May2006.JPG|Một chiếc thuyền nhỏ trong khu vườn Keukenhof, với hoa tulip ở phía trước.
Hình:Keukenhof-by-Thanh-Bình.jpg|Khung cảnh hồ nước
Hình:Keukenhof 001.JPG|Một góc vườn hoa
Hình:Keukenhof 002.JPG|Cối xay gió
Hình:Đàn thiên nga ở Keukenhof.jpg|Đàn thiên nga
Tập tin:Tulip Hà Lan 1.jpg|Tulip Renown - Single Late
Tập tin:Tup lip Hà Lan 2.jpg|Tulip Crystar Satar 
Tập tin:Tup lip Hà Lan 3.jpg|Tulip Pink Present 
Tập tin:Tup lip Hà Lan 4.jpg|Tulip Orange Balloon 
Tập tin:Tuplip Hà Lan 5.jpg|Tulip Double Dutch 
Tập tin:Tulip Hà Lan 6.jpg|Tulip Blushing Gril 
Tập tin:Tulip Hà Lan 7.jpg|Tulip Jean Pierre 
NL-keukenhof-03.jpg|Nhà kính
File:Keukenhof.JPG
NL-keukenhof-06.jpg
Kwitn%C4%85ce_tulipany_w%C5%9Br%C3%B3d_starych_drzew.JPG


## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Keukenhof 
* Keukenhof Flower Gardens
Thác

**Thác nước** là chỗ dòng suối, dòng sông có nước chảy từ trên cao xuống dưới thấp, với góc nghiêng lớn, tốc độ nước chảy xiết, có thể tạo ra sóng nước và xoáy nước.

## Sự hình thành và cấu tạo hổng bít nửa

## Những loại thác nước
* Thác nhiều tầng.

Loại Thác nước này có dòng nước lớn chảy qua nhiều bậc, tầng đá liên tiếp nhau.
* Thác nước lớn.

Những thác nước khổng lồ, do những dòng sông lớn tạo nên khi chảy qua vùng địa hình phức tạp.

## Những thác nước lớn
### Thác nước ở Việt Nam
Cũng như các nước phát triển và các nước đang phát triển khác trên thế giới, các thác nước lớn ở Việt Nam được vận dụng làm nguồn năng lượng chạy các nhà máy thủy điện.

Tập tin:Thác Prenn.JPG|Thác Prenn
Tập tin:DraySap400.jpg|Thác Gia Long
Tập tin:Draynur400.jpg|Thác Đray Sáp
Tập tin:Thác Bản Giốc.jpg|Thác Bản Giốc


## Hình ảnh


File:American Falls Niagara Falls USA from Skylon Tower on 2002-05-28.png|Thác Niagara, Mỹ
File:Vic_Falls_Zambia.jpg|Thác Victoria  tại biên giới Zambia và Zimbabwe
Hình:Khone Phapheng Falls - 1.jpg|Thác Khone Phapheng, Nam Lào
Image:Base_of_Tower_Fall_with_rainbow.JPG|Tower Fall ở Vườn quốc gia Yellowstone, Mỹ
Image:Iceland_Godafoss 1972.jpg|Godafoss ở Iceland
Image:Angel falls.jpg|Thác Angel, Venezuela
Image:Wailua_Falls_Hawii.JPG|Wailua Falls ở Hawaii, Mỹ
File:Cascade des Palanges (2).jpg|Thác Palanges ở Rừng Palanges, Aveyron, Pháp
Image:Iceland Dettifoss 1972-4.jpg|Dettifoss ở Iceland
Image:National botanical gardens09.jpg|Một thác nước nhân tạo nhỏ ở Công viên Quốc gia Botanic ở Canberra, Úc
Image:Waterfall_near_Brienzersee.JPG|Thác nước gần Brienzersee, Thụy Sĩ
hình:Wasserfall verschwindet.jpg


## Xem thêm

* Dữ liệu các thác nước trên Thế giới
* WorldWaterfalls.com - Kho hình ảnh, thông tin và diễn đàn về Thác nước
* Niagara Falls - Fullscreen QTVR Panorama 
* Thác Victoria (Australia) 
* Thác nước trên thế giới, liên kết

## Tham khảo
Thác Gia Long

__NOTOC__ 
**Thác Gia Long** hay còn gọi là **Đray Sáp Thượng** một thác nước trên sông Srêpốk thuộc địa phận xã Ea Na, tỉnh Đắk Lắk và xã Nam Đà, tỉnh Lâm Đồng.

## Địa điểm
Cách thác Gia Long chừng 3&nbsp;km về phía hạ nguồn là thác Đray Sáp  và thác Đray Nu, phía dưới nữa là thác Trinh Nữ, thuộc tỉnh Đăk Nông. Thác Gia Long cao khoảng 30m, rộng khoảng 100m.

Phía thượng nguồn sông cỡ hơn 2&nbsp;km là Thủy điện Buôn Kuốp .

Theo lời kể của nhân dân địa phương, tên thác gắn với việc Nguyễn Ánh (Gia Long) chạy trốn nhà Tây Sơn đến đây. Tuy nhiên Có thuyết cho rằng tên thác là do Bảo Đại đặt khi ông đến đây du ngoạn. Vì nó gắn với giai đoạn lịch sử vua Bảo Đại xây dựng hàng loạt khu nghỉ dưỡng, biệt thự ở Tây Nguyên và đặt tên các địa điểm tham quan theo tên của các vị vua.

## Đặc điểm
Thác Gia Long là một thác nước đẹp trong hệ thống thác trên sông Srêpốk do cảnh quan ở đây rất hùng vĩ và hoang sơ.
Ở thác Gia Long có một đường hầm nhân tạo thông giữa các con đường xung quanh, có những mố cầu treo được người Pháp xây dựng từ những năm 30, những kè đá chắn lũ đẹp nhất Việt Nam cũng được xây cùng thời điểm. Hiện nay người ta đã nắn dòng thác về hướng khác vì lý do xây dựng thủy điện trên thượng nguồn nên hình ảnh dòng thác không còn đúng.

## Hình ảnh

Hình:Thacgialong01.JPG|Thác Gia Long ở Đắk Lắk.
Hình:Thacgialong03.JPG|Cầu treo ở Thác Gia Long.
Hình:Thacgialong04.JPG|Thác Gia Long.
File:Gia long waterfall.jpg|Một phong cảnh đẹp
Hình:Thacgialong02.JPG|Di tích mố cầu treo ở Thác Gia Long ở Đắk Lắk


## Chú thích

## Xem thêm
*Công viên địa chất Đắk Nông
Thác Ialy

**Thác Ialy**, hay **Jrai-li** hoặc **Yali**, (phát âm:/za li/) là thác trên Krông B'Lah  ở ranh giới huyện Sa Thầy tỉnh Kon Tum và huyện Chư Păh tỉnh Gia Lai, Việt Nam.

Hiện tại thác đã được ngăn lại để xây dựng Nhà máy Thủy điện Ialy.

## Vị trí
Thác Ialy trên Krông B'Lah (hay Đăk Bla) ở ranh giới xã Ya Ly huyện Sa Thầy tỉnh Kon Tum và xã Ia Mơ Nông huyện Chư Păh tỉnh Gia Lai. Thác Ialy từng là một trong những thác nước lớn nhất Việt Nam. Vào thập niên 1950 thác đo được 42 m.

Mặc dù có nhiều cách ghi tên khác nhau, nhưng cách gọi thông dụng là Yaly. Nó được lý giải bởi truyền thuyết truyền khẩu về mối tình bi kịch của đôi trai gái người Jrai là chàng Rốc và nàng H'Li. **Yali** nghĩa là "nước mắt nàng H'Li" đã chết vì khóc thương người yêu không trở về, dòng nước mắt của nàng chảy thành thác.

## Chỉ dẫn

## Tham khảo

## Xem thêm

## Liên kết ngoài
Thác Trinh Nữ

**Thác Trinh Nữ** là một thác nước trên dòng sông Krông Nô - một phụ lưu của sông Srêpốk, thuộc huyện Cư Jút, tỉnh Đăk Nông. Sông Krông Nô là ranh giới tỉnh Đăk Nông với tỉnh Đắk Lắk.

## Địa điểm
Thác nằm cách trung tâm huyện Cư Jút khoảng 3&nbsp;km, và cách thành phố Buôn Ma Thuột khoảng 20&nbsp;km theo quốc lộ 14.
Hiện thác đang được công ty Du lịch Đắk Lắk tổ chức khai thác với nhiều các dịch vụ du lịch đa dạng kèm theo.

## Về tên thác
Tương truyền rằng cái tên của thác "Trinh Nữ" được bắt nguồn từ một câu chuyện dân gian kể về tình yêu của một thiếu nữ bản địa. Vì tình yêu trắc trở, cô đã gieo mình xuống dòng nước để giữ trọn tình yêu. Cảm động trước hành động của cô gái, người dân quanh vùng đã đặt tên thác là "Trinh Nữ".
Cũng có một huyền thoại khác là hàng năm đều có một cô gái chết đuối ở đây và người ta chiêm nghiệm thấy rất đúng (Thực chất do đây là một đoạn sông rất nguy hiểm, những tảng đá lớn và dòng sông chảy xiết làm nên nét riêng của thác chính là những cái bẫy chết người khiến hàng năm ở đây đều có người chết đuối).
## Đặc điểm
Thác Trinh Nữ không phải là một thác đẹp do không có dòng thác đổ từ trên cao xuống vì thực chất đây chỉ là một ghềnh sông có dòng chảy tương đối hiền hòa vào mùa khô nhưng thật hung dữ vào mùa mưa Tây nguyên. Thác rất đặc biệt với những tảng đá bazan dạng cột to lớn màu đen có tuổi địa chất từ 2 đến 5 triệu năm giữa dòng sông hoặc nhô ra từ bờ. Hiện nay Bảo tàng Địa chất đang tiến hành làm các thủ tục cần thiết để xin Chính phủ Việt Nam công nhận khu vực đá bazan ở thác Trinh Nữ là di sản địa chất và tiến hành xây dựng một công viên địa chất tại đây.
Đây cũng là một địa điểm du lịch được tổ chức khai thác và đầu tư tương đối tốt nhất trong vùng.

## Tham khảo
Thác Hang Cọp

**Thác Hang Cọp** là một thác chiều cao khoảng 50mét cách Quốc lộ 20 khoảng 2,7km về phía Đông, thuộc phường Xuân Trường - Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng. 
## Tên gọi
Thác có nhiều tên gọi khác nhau như: Thác Đạ Sar, Long Nhân, Hang Cọp, Thác Ông Thuận, Thiên Thai... Dưới thác có một cái hang trong tảng đá lớn người ta đồn rằng nơi đây ngày xưa là nơi trú ngụ của một con cọp cho nên mới lấy hang cọp mà đặt tên cho thác.
## Miêu tả
Thác nằm cách Quốc lộ 20 khoảng 2,7km về phía đông, thuộc phường Xuân Trường - Đà Lạt, xa khu vực dân cư 3&nbsp;km, nằm trong khu rừng thông với diện tích 308&nbsp;ha, chiều cao thác khoảng 50&nbsp;m, dài 500&nbsp;m. Trên đỉnh ngọn thác có một chiếc cầu treo giăng ra đón khách. Thiên nhiên quanh thác Hang Cọp hiện nay vẫn còn giữ được vẽ nguyên thủy sơ khai. Xung quanh thác có rừng thông đặc chủng và rừng hỗn giao khá xanh tốt thích hợp cho các chuyến du lịch dã ngoại.

Hiện nay, gần thác Hang Cọp có tượng dũng sĩ người Chi’ll K'ho đang giương nỏ bắn cọp và tượng "chúa tể sơn lâm", cao khoảng 5m, dài 10m nằm trong khuôn viên của thác. 
## Nguồn tham khảo

## Liên kết ngoài
*Huyền bí thác Hang Cọp 
*Khám phá hang hùm, thác cọp
Daugava

Sông **Tây Dvina** hay **Daugava** (tiếng Nga: Западная Двина́, tiếng Belarus: Заходняя Дзвіна, tiếng Latvia: Daugava, tiếng Ba Lan: Dźwina, tiếng Đức: Düna) là một con sông bắt nguồn từ vùng đồi Valdai, Nga, chảy qua các quốc gia như Nga, Belarus, Latvia để đổ vào vịnh Riga, một nhánh của biển Baltic. Tổng chiều dài của con sông này là 1.020&nbsp;km (633,7 dặm). Sau đó, sông chuyển hướng về phía tây bắc trước khi hòa mình vào Vịnh Riga trên Biển Baltic. Các nhánh sông như Mezha, Kasplya, Ula, và Dzisna đổ vào từ bên trái, trong khi Toropa, Drysa, Aiviekste (với nhánh Pededze của mình) và Ogre chảy vào từ bên phải.

Diện tích của lưu vực Tây Dvina rộng khoảng 34.000 dặm vuông (88.000 km vuông), với độ cao chủ yếu từ 300 đến 700 feet (100 đến 200 mét) so với mực nước biển - một đồng bằng nhấp nhô với nhiều đầm lầy và rừng. Lưu vực này cũng đặc trưng bởi hơn 5.000 hồ, đa phần là nhỏ. Các hồ lớn bao gồm Rezna và Lubana tại Latvia, Zhizhitsa ở thượng nguồn sông, Osveya và Drysvyaty tại phần giữa của lưu vực trên biên giới Belarus và Latvia, cùng với Lukoml tại phần cực nam.

Khí hậu ẩm ướt của lưu vực Tây Dvina có mùa hè ấm áp và mùa đông ôn hòa. Sông này chủ yếu nhận nước từ việc tan chảy tuyết, do đó, giống như nhiều con sông khác ở đồng bằng Đông Âu, trải qua mùa lũ mạnh vào mùa xuân. Nó cũng có khả năng gây lũ lụt sau những trận mưa lớn. Mùa xuân, mực nước có thể tăng từ 20 đến 35 feet (6 đến 11 mét) hoặc hơn tại nhiều địa điểm khác nhau. Lưu lượng trung bình của sông là khoảng 25.000 feet khối (700 mét khối) mỗi giây. Quá trình băng giá bắt đầu ở vùng thượng lưu vào cuối tháng 11 hoặc đầu tháng 12 và muộn hơn một chút ở phần giữa của lưu vực. Quá trình tan băng bắt đầu gần cửa sông vào khoảng cuối tháng 3 và ở thượng nguồn nước mở cửa vào khoảng giữa tháng 4.

Nó được nối bằng kênh đào với các sông Berezina và Dnieper.

Có ba đập thủy điện trên sông này - đó là Rīgas HES theo chiều dòng chảy thì ở ngay phía trên Riga hay 35&nbsp;km từ cửa sông, Ķeguma HES cách đập đầu tiên 35&nbsp;km hay 70&nbsp;km từ cửa sông, và Pļaviņu HES cách đập thứ hai 37&nbsp;km (ngược dòng) hay 107&nbsp;km từ cửa sông. Đập thứ tư, Daugavpils HES, đã được lập kế hoạch nhưng bị chỉ trích mạnh. Belarus hiện tại có kế hoạch xây dựng một vài nhà máy thủy điện trên phần thuộc Belarus của sông Daugava.
## Các thành phố trên bờ sông
* Vitebsk, Belarus
* Vieliž, Belarus
* Polatsk, Belarus
* Daugavpils, Latvia
* Jēkabpils, Latvia
* Aizkraukle, Latvia
* Ogre, Latvia
* Salaspils, Latvia
* Riga, Latvia

## Các sông nhánh chính
* Pałata
## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Lưu vực sông Daugava 
* Các nhà máy thủy điện trên sông Daugava tại Latvia
Số nguyên tử

**Số nguyên tử** hoặc **số** **proton, số hiệu nguyên tử** (ký hiệu *Z*) của một nguyên tố hóa học là số proton được tìm thấy trong hạt nhân của một nguyên tử. Nó giống hệt với số điện tích của hạt nhân. Số nguyên tử xác định duy nhất một nguyên tố hóa học. Trong một nguyên tử không tích điện, số hiệu nguyên tử cũng bằng số electron.

Tổng của nguyên tử *Z* và số neutron *N* bằng số khối *A* của một nguyên tử. Vì các proton và neutron có cùng khối lượng (và khối lượng của các electron không đáng kể cho nhiều mục đích) và sự mất khối lượng của liên kết nucleon luôn nhỏ so với khối lượng nucleon, khối lượng nguyên tử của bất kỳ nguyên tử nào, khi được biểu thị bằng nguyên tử hợp nhất đơn vị khối lượng (tạo ra một đại lượng gọi là " khối lượng đồng vị tương đối "), nằm trong khoảng 1% của toàn bộ số *A.*

Các nguyên tử có cùng số nguyên tử *Z* nhưng số neutron *N* khác nhau và do đó khối lượng nguyên tử khác nhau được gọi là các đồng vị. Hơn một phần ba các nguyên tố xuất hiện trong tự nhiên tồn tại dưới dạng hỗn hợp các đồng vị (xem các nguyên tố đơn đồng vị) và khối lượng đồng vị trung bình của hỗn hợp đồng vị cho một nguyên tố (gọi là khối lượng nguyên tử tương đối) trong một môi trường xác định trên Trái Đất, sẽ xác định khối lượng nguyên tử tiêu chuẩn của nguyên tố. Trong lịch sử, chính các khối lượng nguyên tử của các nguyên tố (so với hydro) là đại lượng có thể đo được của các nhà hóa học trong thế kỷ 19.

Ký hiệu *Z* thông thường xuất phát từ tiếng Đức   có nghĩa là *số*, trước khi tổng hợp các ý tưởng hiện đại từ hóa học và vật lý, chỉ biểu thị vị trí số của một nguyên tố trong bảng tuần hoàn, có thứ tự xấp xỉ, nhưng không hoàn toàn, phù hợp với thứ tự của các nguyên tố theo trọng lượng nguyên tử. Chỉ sau năm 1915, với gợi ý và bằng chứng cho thấy số *Z* này cũng là điện tích hạt nhân và đặc tính vật lý của các nguyên tử, đã tạo ra từ tiếng Đức cho số nguyên tử  được sử dụng phổ biến trong bối cảnh này.

## Tham khảo
Sông Ural

**Sông Ural** (, ) hay **Jayıq**/**Zhayyq** (, , , ), còn gọi là **Yaik** () trước năm 1775, là một con sông chảy qua Nga và Kazakhstan. Nó bắt nguồn từ phía nam dãy núi Ural và đổ vào biển Caspi. Với chiều dài , đây là sông dài thứ ba châu Âu sau Volga và Danube, và sông dài thứ 18 của châu Á. Sông Ural thường được xem là biên giới giữa châu Âu và châu Á.

Sông Ural xuất phát từ một nơi gần núi Kruglaya trong dãy Ural, chảy về hướng nam, qua Magnitogorsk, tới Orsk nó chảy về hướng tây , đến Orenburg, sông này hợp với sông Sakmara. Từ Orenburg, nó chảy tiếp về phía tây, đến Kazakhstan, rồi lại chảy về phía nam ở Oral, chảy ngoằn nghèo qua một đồng bằng phẳng, rộng, trước khi đổ vào biển Caspi.

## Tham khảo
Sông Sakmara

**Sông Sakmara** là một con sông thuộc Nga có chiều dài 760&nbsp;km (470 dặm). Nó là một sông nhánh của sông Ural và hợp lưu với con sông này tại Orenburg. Thượng nguồn của con sông này nằm ở nước cộng hòa tự trị Bashkortostan (Bashkiria). Các thành thị nằm dọc theo sông Sakmara là Yuldybayevo (Bashkortostan) và Kuvandyk (tỉnh Orenburg).

## Tham khảo
Lực bảo toàn

**Lực bảo toàn** hay còn gọi là **lực thế** là các loại lực khi tác động lên một vật sinh ra một công cơ học có độ lớn không phụ thuộc vào dạng của đường đi mà chỉ phụ thuộc vào vị trí của điểm đầu và điểm cuối.

## Một số loại lực thế thường gặp
### Thế năng của lực hấp dẫn (trọng lực)

**Thế năng hấp dẫn** của một vật có khối lượng m khi di chuyển từ vị trí có độ cao ban đầu  đến vị trí lúc sau  (so với mốc thế năng) sinh ra một công, được xác định như sau:
=.d.\cos \theta 
Giả sự vật đi lên, với >, và d là quãng đường dịch chuyển, chính là hiệu số -. Góc \theta hợp bởi chiều của lực tác dụng và quãng đường dịch chuyển. Trong trường hợp này \theta =180{}^\circ , do gia tốc trọng trường luôn hướng xuống, ngược chiều với chiều chuyển động.
Áp dụng vào công thức tính công, ta có:
=.d.\cos \theta =(-)\cos 180{}^\circ =-mg(-)=-(mg.-mg.)
Lưu ý rằng, kí hiệu  chính là trọng lực mà vật chịu tác dụng. Ta thấy, công của vật lúc này chỉ phụ thuộc vào vị trí đầu-cuối của vật, do đó, lực hấp dẫn chính là lực thế.
### Thế năng của lực đàn hồi (lò xo)
Công của lực đàn hồi được xác định như sau, với =-kx:
_}}=\int\limits_}^}=\overrightarrow{F}.\int_}^}{d\overrightarrow{r}}=\overrightarrow{F}(\overrightarrow}-\overrightarrow})
Vậy, \overrightarrow{F} cũng là lực thế.
## Tham khảo
Physics for Scientists and Engineers with Modern Physics - Raymond A. Serway, John W. Jewett
Mang (thú)

:*Bài này viết về mang như là một chi động vật nhai lại thuộc họ Hươu nai, các nghĩa khác xem bài [[Mang (định hướng)]]*.

**Mang**, còn gọi là **hoẵng**, **kỉ**, **mển** hay **mễn**, là một dạng hươu, nai thuộc chi ***Muntiacus***. Mang có lẽ là loại hươu cổ nhất được biết đến, xuất hiện vào khoảng 15-35 triệu năm trước căn cứ trên di tích hóa thạch tìm thấy trong các trầm tích của thế Miocen tại Pháp và Đức.

Các loài ngày nay còn sống có nguồn gốc nguyên thủy ở vùng Đông Nam Á cũng như ở Ấn Độ. Bản địa mển bao gồm cả vùng Hoa Nam, Đài Loan, và các hải đảo thuộc Indonesia. Mang Reeves được du nhập sang Anh và nay đã sinh sản, phổ biến ở một số khu vực ở Anh.

Là một loại động vật nhiệt đới, mển không có chu kỳ động dục theo mùa thời tiết nên khi chuyển sang các khu vực ôn đới có thể cho giao phối ở bất kỳ thời gian nào trong năm. Mang đực có các gạc ngắn có thể mọc lại nhưng có xu hướng cắn xé nhau bằng răng (có răng nanh dài chĩa xuống) để bảo vệ lãnh địa.

Mang là loại động vật được chú ý trong các nghiên cứu về sự tiến hóa do các biến thể lớn trong bộ nhiễm sắc thể của chúng cũng như các phát hiện về các loài mới trong thời gian gần đây.

## Phân loài

Mười hai loài:
* *[[Muntiacus atherodes]]*: Mang vàng Borneo
* *[[Muntiacus crinifrons]]*: Mang đầu lông, mang đen, mang đen đầu đỏ
* *[[Muntiacus feae]]*: Mang Fea
* *[[Muntiacus gongshanensis]]*: Mang Cống Sơn, kỉ Cống Sơn
* *[[Muntiacus montanus]]*: Mang Sumatra
* *[[Muntiacus muntjak]]*: Mang Ấn Độ, mang đỏ
** *[[Muntiacus muntjak annamensis]]*: Hoẵng Nam Bộ
** *[[Muntiacus muntjak aureus]]*
** *[[Muntiacus muntjak bancanus]]*
** *[[Muntiacus muntjak curvostylis]]*
** *[[Muntiacus muntjak guangdongensis]]*
** *[[Muntiacus muntjak malabaricus]]*
** *[[Muntiacus muntjak menglasis]]*
** *[[Muntiacus muntjak montanus]]*
** *[[Muntiacus muntjak muntjak]]*
** *[[Muntiacus muntjak nigripes]]*
** *[[Muntiacus muntjak vaginalis]]*
** *[[Muntiacus muntjak yunnanensis]]*
* *[[Muntiacus reevesi]]*: Mang Reeves, mang Trung Quốc
* *[[Muntiacus rooseveltorum]]*: Mang Roosevelt
* *[[Muntiacus puhoatensis]]*: Mang Pù Hoạt
* *[[Muntiacus putaoensis]]*: Mang lá
* *[[Muntiacus truongsonensis]]*: Mang Trường Sơn
* *[[Muntiacus vuquangensis]]*: Mang Vũ Quang, mang lớn

## Chú thích

## Tham khảo

* Sinh thái học của mang Reeves
Lý thuyết BCS

**Lý thuyết BCS** là mô hình lý thuyết vi mô được ba nhà vật lý John Bardeen, Leon Cooper và Robert Schrieffer đưa ra vào năm 1957 để giải thích hiện tượng siêu dẫn. Lý thuyết này giải thích rất thành công những tính chất vi mô của hệ siêu dẫn và nhiệt động lực học của hệ. Lý thuyết này cũng rất tương thích với một mô hình định tính khác là "lý thuyết Ginzburg-Landau".

Ý tưởng cơ bản của mô hình này là khi trong hệ xuất hiện lực hút giữa các điện tử, trạng thái điện tử cơ bản của hệ chất rắn trở nên không bền so với trạng thái mà trong đó có xuất hiện cặp điện tử với spin và xung lượng trái ngược.

Lực hút giữa các điện tử này là do nguyên nhân tương tác giữa điện tử với các mode biến dạng của tinh thể mạng (phonon). Ta có thể hình dung, khi một điện tử chuyển động, tương tác của nó với mạng tinh thể làm biến dạng mạng tinh thể và điện tử đi theo sau đó sẽ dễ dàng chuyển động hơn trong tinh thể. Hai điện tử này tạo thành một cặp điện tử Cooper. Từ tương tác điện tử với các phonon ta có thể suy ra lực tương tác hút hiệu dụng giữa hai điện tử.

Với giả thiết trên về tương tác hút giữa các điện tử, bằng phương pháp trường trung bình ta có thể giải được mô hình và thu được những kết quả định lượng.

John Bardeen, Leon Cooper và Robert Schrieffer đã nhận giải thưởng Nobel về vật lý năm 1972 nhờ công trình này. Tuy nhiên lý thuyết BCS chỉ áp dụng đúng cho các chất siêu dẫn cổ điển có nhiệt độ của trạng thái siêu dẫn rất thấp. Sau phát minh về các chất siêu dẫn nhiệt độ cao, cho đến nay chưa có lý thuyết hoàn chỉnh nào giải thích các hiện tượng này.

## Tham khảo
Trình duyệt ngoại tuyến

**Trình duyệt ngoại tuyến** là một nhóm các chương trình đặc biệt. Nó có công dụng tải nhanh một trang web về máy, và nó tải nguyên trang luôn. Khi tải xong, người dùng có thể copy về máy các nhân của mình để xem chi tiết tin tức trên trang web đó.

## Danh sách

## Ghi chú

## Tham khảo
Teleport

**Teleport** là một trình duyệt ngoại tuyến của hãng Tennyson Maxwell Information Systems.

Teleport Pro

Với giao diện đơn giản và thân thiện, chỉ cần thông qua vài cái click chuột đơn giản là bạn đã có thể download cả một website về ổ cứng của mình. Để bắt đầu download một website hay một địa chỉ nào đó về máy của bạn. bạn hãy chạy chương trình và chọn menu File / New Project Wizard, trong cửa sổ xuất hiện, bạn có thể chọn những mục sau:

- Create a browsable copy of a website on my hard drive: tạo một bản sao website trên đĩa.

- Duplicate a website, including directory structure: tạo một bản sao website trên đĩa, kể cả cấu trúc thư mục của website đó. Điều này rất tiện lợi khi bạn muốn xem cả cấu trúc thư mục, cách tổ chức trang web của địa chỉ mà bạn muốn download.

- Search a website for files of a certain type: tìm kiếm 1 file nào đó trên trang web.

- Explore everysite linked from a central site: mở tất cả các liên kết từ địa chỉ hiện tại.

- Retrieve one or more files at known addresses: download 1 hay nhiều file từ những địa chỉ đã có.

- Search a website for keywords: tìm kiếm một từ ngữ nào đó trên web.

Nếu muốn download cả website, bạn hãy chọn mục 1 hay mục 2, sau đó thông qua những thông báo yêu cầu đơn giản như nhập vào địa chỉ website bạn cần download, lưu lại file project bạn đang làm... là bạn đã hoàn tất mọi thủ tục khai báo với chương trình. Giờ đây nếu bạn muốn download, bạn hãy click vào nút Start trên thanh Toolbar ở cửa sổ chính, và ngay lập tức chương trình sẽ kết nối với địa chỉ website bạn đã nhập vào và bắt đầu download chúng.

Chương trình còn có một tính năng khá độc đáo là Auto Resume, tức là tự động kết nối và download lại những gì đang download dở. Điều này thật hữu ích cho bạn khi đang download mà vì một lý do nào đó không download được nữa, ví dụ như bị đứt đường truyền, hay là bạn bận công việc đột xuất phải ngưng công việc nửa chừng. Chỉ cần nhấn nút Stop, chương trình sẽ tự động ghi nhận những file mà bạn đã download, và lần sau khi bạn chạy lại chương trình, bạn chỉ cần click vào nút Start và chương trình sẽ tiếp tục download phần còn dang dở mà không phải mất thời gian để download lại từ đầu.

Ngoài ra chương trình còn đưa ra khá nhiều tùy chọn nhằm giúp bạn tiện hơn trong việc download website như bạn có thể quy định chỉ download những file nào, hay không download những file có kích thước quá lớn hay quá nhỏ chẳng hạn, lên lịch để download, điều chỉnh kích thước ổ đĩa lưu website đang download...
## Tham khảo
Đèo Cả

**Đèo Cả** là 1 trong những ngọn đèo lớn và hiểm trở tại miền Trung Việt Nam. Đèo cao 333 m, dài 12 km, cắt ngang qua dãy núi Đại Lãnh ở chỗ giáp ranh giữa hai xã Hoà Xuân, tỉnh Đắk Lắk và xã Đại Lãnh, tỉnh Khánh Hòa (huyện Vạn Ninh) trên Quốc lộ 1.

Đỉnh đèo nằm ở thôn Vũng Rô, xã Hòa Xuân, tỉnh Đắk Lắk. Đèo còn có tên gọi khác là **Đèo Cục Kịch**, là tên dân gian trước đây khi đèo mới mở chỉ trải lớp đá, đi lại gập ghềnh và có đến 98 vòng cua rộng hẹp gấp khúc. Trong văn bản tiếng Pháp ghi tên đèo là "*Col Babonneau*".

Hiện nay đã có hầm đường bộ Đèo Cả thay thế cho đèo hiện hữu, toàn bộ đường dẫn và hai hầm chính dài 13,5&nbsp;km.

## Lịch sử

Đây là ranh giới giữa Đại Việt và Chiêm Thành từ năm 1471 đến 1653. Trong cuộc Nam tiến của Đại Việt, địa thế hiểm trở của khu vực đã khiến vua Lê Thánh Tông dừng chân tại đây năm 1471. Sau đó, vua Lê Thánh Tông đã tạo một tiểu vương quốc tại Phú Yên làm vùng đệm tên là Hoa Anh. Vì là vị trí ranh giới, nhiều cuộc xung đột giữa Đại Việt và Chiêm Thành đã xảy ra tại đây

Vào những năm 1771-1802, nhiều cuộc giao chiến giữa chúa Nguyễn Ánh và anh em nhà Tây Sơn cũng đã xảy ra tại đây. Trong tháng 1 năm 1947, đèo Cả trở thành chiến trường giữa quân Pháp và Việt Minh.
 
Tên "Đèo Cả" có khi Pháp đang xây Quốc lộ 1. Trước đó đường Thiên Lý nằm phía Tây của đường Đèo Cả.

Nơi đây, trên đèo Cả thời Pháp thuộc có một trạm Phú Hoà do Nam triều xây dựng như một trạm dịch để lưu chuyển văn thư, vận tải lương thực, cáng, võng các quan chức hành chính địa phương mỗi khi có công vụ. Sau này Pháp cho xây một bót tên Poste Petitte (Bót Bê Tí) để kiểm soát về mặt quân sự. Năm 1997 ranh giới giữa *hai tỉnh Phú Yên-Khánh Hoà được phân chia từ chân Đá Đen* kéo dài theo đường phân thủy đến đỉnh Hòn Nưa và Vũng Rô thuộc địa phận Phú Yên.

## Sinh thái
Thời tiết ở đây nhiều mưa và nhiều mây, tạo ra nhiều thực vật đặc biệt. Trước kia, khu này là một nơi sản xuất trầm hương và kỳ nam nổi tiếng. Nay vẫn còn nhiều cây quý mọc tại đây như cẩm, thị, sao, chò, dầu, kiền kiền, và đát. Cây đát được dùng trong món chè trái cây nổi tiếng ở Nha Trang.

## Hình ảnh

Tập tin:Đèo Cả, đoạn ở Phú Yên.JPG|Đèo Cả, đoạn ở Hoà Xuân, Đắk Lắk
Tập tin:Đèo Cả, đoạn Đại Lãnh, Khánh Hòa.JPG|Đèo Cả, đoạn Đại Lãnh, Khánh Hòa


## Tham khảo

## Xem thêm
*Đèo Hải Vân
*Hầm Hải Vân
*Đèo Ngang
*Hầm đường bộ Đèo Ngang
## Liên kết ngoài
Thác Đamb'ri

**Thác Đa M'bri** hay **thác Đambri** là một thác nước trên dòng *[[Đa M'bri]]* tại vùng đất phường 2 Bảo Lộc, tỉnh Lâm Đồng, Việt Nam.

## Mô tả
Nguồn nước của dòng thác từ trên cao hơn 60 m đổ xuống, tạo nên một khung cảnh rất hùng vĩ.

Thác nằm cách thành phố Bảo Lộc khoảng 17&nbsp;km, nằm giữa khung cảnh rừng nguyên sinh hoang sơ, hùng vĩ với nhiều loài động vật, thực vật quý hiếm. Ngày nay, khu du lịch sinh thái Đambri là một địa điểm du lịch hấp dẫn cho du khách thập phương.

Theo truyền thuyết, ngày xưa có một đôi trai gái người Cơ Ho yêu nhau và thường hẹn hò bên thác nước. Vào một ngày nọ, chàng trai bỗng mất tích không một dấu vết để lại. Cô gái khóc mãi, chờ mãi, nhưng không thấy người yêu quay lại. Lâu ngày, nước mắt của cô gái đọng lại và chảy thành dòng thác lớn. Người K’ho đặt tên thác là Đambri - nghĩa là "Đợi chờ".

## Chú thích

## Tham khảo
Thác Cam Ly

**Thác Cam Ly** là thác nước trên sông Cam Ly ở phường Cam Ly - Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng, Việt Nam.

## Vị trí địa lý
Cam Ly ở gần trung tâm thành phố Đà Lạt, nằm trên thượng nguồn sông Cam Ly, cách khu Hòa Bình 2,3&nbsp;km về phía Đông Nam và cách trung tâm thành phố Đà Lạt khoảng 2&nbsp;km về phía Tây.

## Miêu tả
Thác mùa mưa nước chảy cuồn cuộn, từng khối nước khổng lồ đổ xuống dữ dội, nhờ vị trí gần trung tâm thành phố nên du khách thường ghé thăm. Dưới chân thác là một vườn hoa nhỏ. Trong khu vực thác có lăng Nguyễn Hữu Hào với nhiều kiến trúc độc đáo.

## Tên gọi

Có hai giả thuyết về tên gọi của thác Cam Ly:
*Người Lạch gọi thác Cam Ly là *Liêng Tô Sra*, về sau đổi thành thác Cam Ly mang tên đoạn suối Cẩm Lệ chảy từ *Liêng Tô Sra* đến sông Đạ Đờng. Vị tù trưởng người Cơ Ho có tên K’ Mly nên dân trong vùng lấy tên ông đặt cho dòng suối của họ để ghi nhớ công lao của chủ làng. Và lâu ngày người ta đọc trại thành Cam Ly. 
* Cam Ly xuất phát từ gốc Hán-Việt (*cam* là ngọt và *ly* là thấm vào). Có nghĩa rằng *Cam Ly* là biểu tượng của một dòng suối có nước ngọt. 
## Ô nhiễm nghiêm trọng
Thác Cam Ly do Công ty cổ phần Dịch vụ Du lịch Đà Lạt quản lý khai thác nhưng đang trong tình trạng xuống cấp do không được tu bổ, sửa chữa thường xuyên. Lăng Nguyễn Hữu Hào bị đập phá, cảnh quan đang bị phá hủy. Đến đầu năm 2011, thác Cam Ly bị ô nhiễm nghiêm trọng, bốc mùi hôi thối, nước cạn, là nơi chứa nước thải của thành phố Đà Lạt mà không được xử lý. Dù vậy, đến năm 2021 vẫn chưa có biện pháp khắc phục.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Dray Sáp (định hướng)

**Đray Sáp** hay **Dray Sáp**, trong tiếng Ê Đê có nghĩa là *thác Khói*, có thể chỉ đến:

* Thác Đray Sáp, một thác nước trên sông Srêpốk tại xã Nam Đà, tỉnh Lâm Đồng

; Địa danh cũ
* Xã Dray Sáp (huyện Krông Ana, tỉnh Đắk Lắk); nay là một phần xã Ea Na thuộc tỉnh
Mang Ấn Độ

**Mang Ấn Độ** hay **mang đỏ** (danh pháp khoa học: ***Muntiacus muntjak***) là loài mang phổ biến nhất. Nó có lông mềm, ngắn ánh nâu hay xám, đôi khi với các đốm màu kem. Là một loài ăn tạp, nó ăn hoa quả, chồi cây, hạt, trứng chim cũng như cả các động vật nhỏ và thậm chí cả xác chết. Tiếng kêu của chúng giống như tiếng sủa, thông thường khi chúng cảm nhận được kẻ thù (vì thế mà người ta còn gọi các loài mang là *hươu sủa*).

Mang Ấn Độ đực có các gạc ngắn có thể đạt tới chiều dài 15&nbsp;cm và chỉ có một nhánh. Các gạc này phát triển hàng năm từ cuống xương trên đầu. Mang đực là con vật chiếm giữ lãnh thổ và có thể rất hung dữ vì kích thước của chúng. Chúng sẽ đánh lộn với nhau để chiếm giữ lãnh thổ bằng cách dùng gạc của chúng hay nguy hiểm hơn là bằng các răng nanh hàm trên giống như ngà voi, và có thể bảo vệ chúng chống lại kẻ thù, chẳng hạn như chó.

## Phân loài
Có 15 phân loài:
**M. m. annamensis*, Đông Dương
**M. m. aureus*, bán đảo Ấn Độ
**M. m. bancanus*, các đảo Billiton và Banka
**M. m. curvostylis*, Thái Lan
**M. m. grandicornis*, mang Burma, Myanmar
**M. m. malabaricus*, miền nam Ấn Độ và Sri Lanka
**M. m. montanus*, mang núi, Sumatra
**M. m. muntjak*, mang Java, Java và miền nam Sumatra
**M. m. nainggolani*, các đảo Bali và Lombok
**M. m. nigripes*, mang chân đen, Việt Nam và đảo Hải Nam
**M. m. peninsulae*, Malaysia
**M. m. pleicharicus*, miền nam Borneo
**M. m. robinsoni*, đảo Bintan và quần đảo Linga
**M. m. rubidus*, miền bắc Borneo
**M. m. vaginalis*, Myanmar tới tây nam Trung Quốc

## Chú thích

## Tham khảo
*
Thác Ba Tầng (Đắk Nông)

**Thác Ba Tầng** là tên gọi chung cho một hệ thống thác nước liên tiếp nhau trên *[[sông Đắk Nông]]* ở vùng đất phường Bắc Gia Nghĩa, tỉnh Lâm Đồng.

Thác còn gọi là *Thác Cửa Thần*. Thác có tên là thác Ba Tầng bởi vì khi dòng nước chảy đên đây phải chảy qua 3 tầng thác mới đổ xuống lòng suối ở phía dưới.

Trên một chiều dài khoảng 40 m là 3 thác nước nối tiếp nhau. **Thác Một** cao 1,5 m, cách đó 20 m là tầng **thác Hai** cao 2 m, tầng **thác Ba** là thác chính lớn nhất của cụm thác, có độ cao hơn 20 m. Xung quanh đó là rừng cây với nhiều cây cổ thụ, những bãi đất trống rộng rãi có thể là địa điểm cắm trại lý tưởng cho du khách.

Thác nằm cách thị xã Gia Nghĩa, tỉnh lỵ của Đăk Nông khoảng 7&nbsp;km phía bắc theo quốc lộ 14 đi Buôn Ma Thuột.

## Sông Đắk Nông
Sông Đắk Nông là dòng sông chính chảy qua Gia Nghĩa, và là tên hình thành tên huyện tên tỉnh.

Sông bắt nguồn từ sườn tây nam *dải núi Nâm Nung* , chảy hướng tây nam, sau đó là hướng nam qua Gia Nghĩa. Sau đó sông Đắk Nông tiếp nhận dòng Đăk R'ti và đổ vào sông Đồng Nai.

Trên thượng nguồn sông Đắk Nông còn có **[[Thác Lưu Ly]]**  ở xã Nâm N'Jang huyện Đắk Song, cũng là một điểm tham quan hấp dẫn.

## Tham khảo

## Xem thêm
* Thác Ba Tầng
* Thác Ba Tầng, Trà Bồng ở núi Cà Đam, thôn Quế xã Trà Bùi, huyện Trà Bồng, tỉnh Quảng Ngãi.
* Thác Cửa Thần: thác Ba Tầng ở xã Tà Nung, Đà Lạt, Lâm Đồng.
* Thác Ba Tầng, Bình Thuận ở thôn 11 xã Đa Kai, huyện Đức Linh, tỉnh Bình Thuận.
__NOTOC__

## Liên kết ngoài
Mang Reeves

**Mang Reeves** hay **mang Trung Quốc** (***Muntiacus reevesi***; tên Trung Quốc: 山羌 - sơn khương, các tên gọi khác: 山琼 sơn quỳnh, 黄琼 hoàng quỳnh, 麻琼 ma quỳnh v.v), là loài mang đặc hữu của Đài Loan. Chúng cũng có mặt tại phần đại lục miền đông của châu Á, đã được đưa vào Hà Lan và Anh (tại Oxford) rất thành công. Nó ăn các loại cây thân thảo, hoa, chồi non, cỏ và hạt.

Mang Trung Quốc có thể phát triển tới chiều dài 90–95&nbsp;cm (35-37 inch) và cân nặng khoảng 10–18&nbsp;kg (22-40 pao). Mang đực có gạc ngắn, thông thường chỉ 10&nbsp;cm (4 inch) hoặc ngắn hơn, và dùng chúng để đẩy cho kẻ thù mất cân bằng, giúp cho nó có thể làm cho kẻ thù bị thương bằng các răng nanh trên. The small deer is also called the barking deer.
## Hình ảnh

Tập tin:Muntiacus reevesi Zoo Praha 2011-4.jpg
Tập tin:Muntiacus reevesi Toruń.jpg
Tập tin:20120802 Zoo Zonnegloed (60).JPG
Tập tin:Chinese muntjak.JPG
File:Muntiacus reevesi Zoo Praha 2011-7.jpg


## Tham khảo

**Animal*, Viện Smithsonia, 2005, trang 239
## Liên kết ngoài
*Thông tin về mang Trung Quốc
Vườn quốc gia Bến En

**Vườn quốc gia Bến En** là một vườn quốc gia thuộc tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam. Được thành lập theo quyết định số 33 ngày 27 tháng 1 năm 1992 của Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Việt Nam.

## Số liệu địa lý

Thuộc huyện Như Thanh và huyện Như Xuân, tỉnh Thanh Hóa. Nằm cách thành phố Thanh Hóa khoảng 36&nbsp;km về phía tây nam. Tọa độ từ 19°31′ tới 19°43′ vĩ bắc và 105°25′ tới 105°38′ kinh đông.

Tổng diện tích là 14.735 ha, trong đó rừng nguyên sinh là 8.544 ha. Vườn quốc gia Bến En có địa hình nhiều đồi núi, có nhiều sông, suối và hồ Sông Mực trên núi có diện tích 3000 ha có 21 đảo nổi giữa là một trong vườn quốc gia đẹp nhất Việt Nam.

## Đa dạng sinh học
Có nhiều loài sinh vật quý, với 1389 loài thực vật (lim xanh, lát hoa, chò chỉ, trai lý, bù hương...), có 1004 loài động vật,66 loài thú (với 29 loài có tên trong Sách đỏ Việt Nam như: sói đỏ, gấu ngựa, vượn đen, phượng hoàng đất, gà tiền mặt vàng...)

## Xem thêm
* Bộ tem Động vật Vườn quốc gia Bến En 

## Liên kết ngoài
*Vườn quốc gia Bến En
*Vườn quốc gia Bến En  trên website của Sở Du lịch Thanh Hóa

## Chú thích
Diệu Thanh

**Diệu Thanh** là một danh từ chỉ tên riêng trong tiếng Việt, có thể là:
*Thác Diệu Thanh, một thác nước thuộc tỉnh Đắk Nông.
*Diệu Thanh, là chị của Bà Chúa Ba Diệu Thiện (trong Phật giáo).
Mang đầu lông

**Mang đầu lông**, còn gọi là **mang đen**, **mang đen đầu đỏ**... (danh pháp hai phần: ***Muntiacus crinifrons***) được tìm thấy ở Chiết Giang, An Huy, Giang Tây và Phúc Kiến ở miền nam Trung Quốc, ngoài ra cũng có thông báo là có tại Myanmar. Mặc dù rất khó để nghiên cứu chúng, do chúng là loài động vật nhút nhát, nhưng người ta cho rằng chúng là loài sắp nguy cấp, có lẽ tổng số lượng chỉ còn khoảng 5-10 nghìn con trải rộng trên một khu vực rộng lớn. Chúng có kích thước tương tự như mang Ấn Độ.

## Hình ảnh

Tập tin:CervulusCrinifronsSmit.jpg
Tập tin:Wuyishan naturereserve.jpg


## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Thác Diệu Thanh

**Thác Diệu Thanh** là thác trên dòng Đăk R'Tih ở vùng đất Thôn 8, xã Nhân Cơ, tỉnh Lâm Đồng, Việt Nam.

Thác Diệu Thanh là một trong những thác nước lớn ở Tây Nguyên. Tiếp cận thác từ quốc lộ 14 đi vào khoảng 5&nbsp;km. Trước đây đường đi là đường đất, hiện tại đã làm đường nhựa khá dễ đi. Thác vẫn còn giữ được vẻ hoang sơ.

Tuy nhiên khi xây dựng Thủy điện Đăk R’Tih  thì cảnh quan vùng thác đã bị phá huỷ.

## Đặc điểm
Thác có dòng nước đổ từ trên cao hơn 30 m chảy xuống cùng với nhiều thác nước nhỏ khác tung bọt trắng xóa cả vùng. Mặt nước dưới chân thác có vô số hòn đá to nhỏ nhấp nhô chặn dòng nước lại tạo thành hàng trăm dòng chảy nhỏ.

## Tên gọi
Một số văn liệu đã **nhầm lẫn** cho rằng thác còn có tên là *thác Liêng Nung*.

Thực tế là *[[Thác Liêng Nung]]*  là thác trên suối Đắk Nia ở xã Đắk Nia thành phố Gia Nghĩa. Thác ở cách trung tâm Gia Nghĩa chừng 8&nbsp;km đường thẳng hướng đông nam, và cách Diệu Thanh cỡ 16&nbsp;km hướng đông nam.

## Ghi chú

## Tham khảo

__NOTOC__ 
## Liên kết ngoài
Mang Fea

**Mang Fea** (còn gọi là **mang Tenasserim** theo tên gọi của khu vực thuộc Myanmar) là một loài mang hiếm sống ở khu vực biên giới Myanmar-Thái Lan-Lào-Trung Quốc-Việt Nam (IUCN 2004). Nó có kích thước tương tự như mang Ấn Độ (con trưởng thành nặng khoảng 18–21&nbsp;kg hay 40-46&nbsp;lb).

Chúng là loài động vật kiếm ăn ban ngày và sống đơn độc, sinh sống trong các khu rừng cây thường xanh, hỗn hợp (thông và cây lá rộng bản) hay cây bụi vùng đất cao (ở cao độ khoảng 2.500&nbsp;m (8200&nbsp;ft)) với thức ăn chủ yếu là cỏ, lá mọc ở tầng thấp và các chồi non.

Thời kỳ thai nghén của chúng khoảng 180 ngày. Con non thường được sinh trong các chỗ rậm rạp và được che giấu cho đến khi chúng có thể đi lại được cùng mẹ.

Tên của nó được đặt theo tên nhà động vật học người Ý là Leonardo Fea.

## Hình ảnh

Tập tin:Gunung Tahan. Snapped from Gunung Tangga Lima Belas.jpg


## Tham khảo

* Animal Info - Mang Fea

## Liên kết ngoài
*Hình ảnh mang Fea trên trang web của Đại học Michigan
*Hình ảnh trên Animalinfo.org
Vườn quốc gia Xuân Sơn

**Vườn quốc gia Xuân Sơn** là một vườn quốc gia nằm trên địa bàn huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ. Với kiểu địa hình núi đá vôi đặc trưng. Được chuyển từ khu bảo tồn thiên nhiên Xuân Sơn thành vườn quốc gia theo Quyết định của Thủ tướng chính phủ Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam số 49/2002/QĐ-TTg ngày 17 tháng 4 năm 2002.

## Thông tin chính
### Vị trí địa lý
Vườn quốc gia Xuân Sơn nằm ở huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ, cách thành phố Việt Trì 80&nbsp;km, Hà Nội 120&nbsp;km, có phạm vi ranh giới được xác định như sau:

*Phía Đông: Giáp các xã Tân Phú, Minh Đài, Long Cốc, huyện Tân Sơn.
*Phía Tây: Giáp huyện Phù Yên (tỉnh Sơn La), huyện Đà Bắc (tỉnh Hoà Bình).
*Phía Nam: Giáp huyện Đà Bắc (tỉnh Hoà Bình).
*Phía Bắc: Giáp xã Thu Cúc, huyện Tân Sơn.

Tọa độ địa lý: Từ 21°03' đến 21°12' vĩ bắc và từ 104°51' đến 105°01' kinh đông.

### Địa hình
Vườn quốc gia Xuân Sơn nằm trên hệ thống núi đá vôi có độ cao từ 700 đến 1.300 m. Trong khu vực có rất nhiều hang đá.

### Diện tích
Vườn quốc gia Xuân Sơn có diện tích vùng đệm 18.369 ha, trong đó diện tích vùng lõi là 15.048 ha khu vực bảo vệ nghiêm ngặt là 11.148 ha, phân khu phục hồi sinh thái kết hợp bảo tồn di tích lịch sử: 3.000 ha phân khu hành chính, dịch vụ: 900 ha. Điểm đặc trưng của Xuân Sơn là vườn quốc gia duy nhất có rừng nguyên sinh trên núi đá vôi (2.432 ha). Xuân Sơn được đánh giá là rừng có đa dạng sinh thái phong phú, đa dạng sinh học cao, đa dạng địa hình kiến tạo nên đa dạng cảnh quan.

Diện tích vùng đệm của Vườn quốc gia Xuân Sơn là 18.639 ha, bao gồm các xã: Kiệt Sơn, Lai Đồng, Minh Đài và một phần các xã: Đồng Sơn, Tân Sơn, Kim Thượng, Xuân Đài, đều cùng huyện.

## Đa dạng sinh học

Theo thống kê bước đầu, Vườn quốc gia Xuân Sơn có 1.179 loài thực vật có mạch thuộc 650 chi và 175 họ trong đó có 52 loài thuộc ngành Quyết và ngành Hạt trần. Có 91 loài cá, 75 loài bò sát và lưỡng cư, 241 loài chim, 76 loài thú.

Nằm trong khu vực giao tiếp của hai luồng thực vật Mã Lai và Hoa Nam, hệ thực vật ở Xuân Sơn có các loài re, dẻ, sồi và mộc lan chiếm ưu thế. Ngoài ra, ở Xuân Sơn còn có các loài tiêu biểu cho khu vực Tây Bắc như táu muối, táu lá duối, sao mặt quỷ và chò chỉ, chò vảy, nghiến, dồi, vầu đắng, kim giao (rừng chò chỉ ở Xuân Sơn là một trong những rừng chò chỉ đẹp và giàu nhất miền Bắc). Xuân Sơn còn là kho giống bản địa, kho cây thuốc khổng lồ, đặc biệt là cây rau sắng mọc tự nhiên có mật độ cao nhất miền Bắc.

## Chú thích

## Liên kết ngoài
* Website chính thức 
* Vườn quốc gia Xuân Sơn
Mang Vũ Quang

**Mang Vũ Quang** hay **mang lớn** (danh pháp hai phần: ***Muntiacus vuquangensis***) là một loài mang trong họ Hươu nai, bộ Guốc chẵn. Đây là loài mang lớn nhất được phát hiện năm 1994 tại vườn quốc gia Vũ Quang, tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam gồm 1 đực và một cái cũng như ở miền trung Lào.

Đây là loài Mang có trong **Sách đỏ** Việt Nam (2000), phân hạng nguy cấp, quý hiếm.

## Mô tả

Nó là một dạng hươu nai có kích thước trung bình, có quan hệ họ hàng gần với mang Ấn Độ. Mang Vũ Quang còn có đặc điểm là cặp sừng khá lớn trong loài mang. Trọng lượng trung bình mỗi con là 34&nbsp;kg (75 pounds).

Lông mang màu nâu bóng với những sọc đen chạy dọc xuống đế gạc phía trong trán từ nhánh gạc nhỏ đến suốt tuyến tr­ước trán. Tuyến trán nhô ra, dài khoảng 2&nbsp;cm với bờ mi gấp lên và không có lông.

Dọc tuyến trán có ít lông mịn màu đen, hàng lông dài quanh tuyến đổ về phía sau. Tuyến lệ có dải lông mịn màu sẫm. Thân phần lưng sẫm hơn phần bụng. Từ cổ xuống lưng có một sọc màu sẫm. Túm lông đuôi màu sẫm, phía dưới màu trắng. Con đực có sừng (gạc) khá lớn, dài 28 – 30&nbsp;cm, nhánh chính 14 – 25&nbsp;cm, nhánh phụ 8 – 13&nbsp;cm, phần đế ngắn 3 – 7&nbsp;cm.

## Tham khảo
* Eleanor Sterling, et al. *Vietnam A Natural History*. New Haven, CT: Yale University Press, 2006. trang 235-239.

## Liên kết ngoài
* 
* Mang lớn, WWF Đông Dương.
* Animal Info.org - Mang lớn
* Hình ảnh tại coombs.anu.edu.au
* Mang lớn trên trang SVRVN