open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aconitin

**Aconitin** là một alkaloid cực độc có nguồn gốc từ các loài ô đầu (phụ tử, thuộc chi *Aconitum*), chủ yếu ở loài ô đầu hoa tím *Aconitum napellus*. Nó là một chất độc thần kinh có khả năng mở các kênh ion Na<sup>+</sup> nhạy cảm TTX ở tim và các cơ quan khác, và nó được sử dụng để tạo ra các mô hình loạn nhịp tim.

Aconitin có công thức hóa học C34H47NO11, và dễ hòa tan trong cloroform hay benzen, hòa tan ít trong rượu hay ête, và nói chung không hòa tan trong nước. Aconitin có thể bị thủy phân thành benzoylaconin và aconin. 
## Độc tính
Aconitin và các alkaloid có liên quan tới nó rất dễ bị hấp thụ khi nuốt phải cũng như được hấp thụ qua đường tiếp xúc với da và các màng nhầy. Hiệu ứng của aconitin dựa trên sự gia tăng độ thẩm thấu của các ion natri qua các màng ngăn, làm chậm lại quá trình tái phân cực. Nó có tác động tới hệ thần kinh ngoại biên cũng như trung tâm. Ở liều thấp gây ra các tác động kích thích, ở liều cao hơn một chút thì tạo cảm giác nóng bỏng, gây nôn mửa, chóng mặt còn ở liều cao hơn nữa thì gây tê liệt và dẫn tới tử vong do trụy tim.

Nó có liều gây tử vong LD<sub>50</sub> ở chuột nhắt (truyền ven) là 0,12&nbsp;mg/kg và ở chuột cống (miệng) là 5,97&nbsp;mg/kg. Ở người liều gây tử vong nằm trong khoảng 2–5&nbsp;mg/kg theo đường miệng.
## Sử dụng

Aconitin dưới dạng hợp chất trong rễ phơi khô của các loài ô đầu đã được sử dụng phối hợp với một số vị thuốc khác (thiên nam tinh, bán hạ, phòng phong, xuyên khung, bạch chỉ v.v) trong y học cổ truyền phương Đông (Trung Quốc, Việt Nam) với tên gọi là *ô đầu*, *phụ tử* (tùy theo loài cũng như theo loại rễ được dùng). Nó có vị cay, nóng, chứa độc và có tác dụng thẩm thấp trừ đàm, khu phong chống co thắt, giải độc và tán kết. Các cơ quan có tác dụng: tim, thận, tì. Được dùng để làm thuốc giảm đau, chống co giật, co thắt, liệt mặt, chống sung huyết, đau nửa đầu và chống thoát mồ hôi khi thân nhiệt giảm v.v. Liều dùng không quá 3-5 gam rễ đã phơi khô đem ngâm nước và đun sôi trong 4-6 giờ. Không dùng khi có thai, không dùng rễ tươi.

## Tham khảo
Sông Hương (định hướng)

**Sông Hương** có thể là:

*Sông Hương: con sông chảy qua thành phố Huế
*Sông Hương (Hải Dương): con sông nhỏ thuộc hệ thống sông Thái Bình, chảy qua huyện Thanh Hà (Hải Dương) rồi đổ vào sông Văn Úc.

## Xem thêm
*Nhà hát Sông Hương
*Hương Giang
An Dương (định hướng)

**An Dương** có thể là:

## Địa danh
### Việt Nam
* Phường An Dương, thành phố Hải Phòng

; Địa danh cũ
* Quận An Dương, thành phố Hải Phòng
* Phường An Dương (quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng); nay là một phần phường An Biên
* Thị trấn An Dương (huyện An Dương, thành phố Hải Phòng), sau là một phần phường Lê Lợi (quận An Dương); nay là một phần phường An Dương.
* Xã An Dương, huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang

### Trung Quốc
* Địa cấp thị An Dương, tỉnh Hà Nam
* Huyện An Dương, địa cấp thị An Dương, Hà Nam

## Nhân vật
* Tên hiệu của vua Thục Phán.

## Xem thêm
* An Dương Vương (định hướng)
Bình Giang (định hướng)

**Bình Giang** có thể là:

## Việt Nam
* Xã Bình Giang, thành phố Hải Phòng
* Xã Bình Giang, tỉnh An Giang
* Xã Bình Giang, tỉnh Ninh Bình.

; Địa danh cũ
* Huyện Bình Giang thuộc tỉnh Hải Dương
* Xã Bình Giang (huyện Thăng Bình, Quảng Nam); này là một phần xã Thăng An, thành phố Đà Nẵng
* Tên cũ của sông Thiên Đức.

## Trung Quốc
* Huyện Bình Giang thuộc thành phố Nhạc Dương, tỉnh Hồ Nam.
* Quận Bình Giang thuộc thành phố Tô Châu, tỉnh Giang Tô.
You'll See

**"You'll See"** là một bài hát của nghệ sĩ thu âm người Mỹ Madonna nằm trong tuyệt phẩm ballad của cô, *[[Something to Remember]]* (1995). Nó được phát hành vào ngày 30 tháng 10 năm 1995 như là đĩa đơn đầu tiên trích từ album bởi Maverick Records và Warner Bros. Records. Sau những tranh cãi về hình ảnh gợi dục trong album phòng thu *[[Erotica (album)|Erotica]]* (1992) và quyển sách ảnh phát hành cùng năm *[[Sex (sách)|Sex]]*, việc phát hành album cũng như đĩa đơn được xem là động thái nhằm xoa dịu hình tượng của nữ ca sĩ trước công chúng. Đây là một bản acoustic pop ballad được viết lời và sản xuất bởi Madonna và David Foster, và sử dụng nhiều loại nhạc cụ khác nhau như bộ gõ, đàn tremolo guitar và piano. Nội dung bài hát đề cập đến sự độc lập của người phụ nữ sau khi kết thúc một mối tình.

Sau khi phát hành, "You'll See" nhận được những phản ứng tích cực từ các nhà phê bình âm nhạc, trong đó họ đánh giá cao chất giọng của Madonna thể hiện trong bài hát. Nó cũng gặt hái những thành công đáng kể về mặt thương mại, lọt vào top 5 ở những thị trường lớn như Áo, Canada, Phần Lan, Ý và Vương quốc Anh, và lọt vào top 10 ở một số quốc gia khác. Tại Hoa Kỳ, bài hát đạt vị trí thứ sáu trên bảng xếp hạng ''Billboard'' Hot 100, trở thành đĩa đơn thứ 29 của Madonna lọt vào top 10 tại đây, và giúp cô trở thành một trong ba nghệ sĩ hiếm hoi trong lịch sử Hot 100 có những bài hát từng giữ tất cả các thứ hạng từ một đến mười trên bảng xếp hạng.

Video ca nhạc cho "You'll See" được đạo diễn bởi Michael Haussman, trong đó câu chuyện được xem là phần tiếp theo từ video ca nhạc trước đó của Madonna cho "Take a Bow". Nó nhận được nhiều đánh giá tích cực từ giới chuyên môn, và nhận được một đề cử Giải Video âm nhạc của MTV năm 1996 cho Quay phim xuất sắc nhất. Một phiên bản tiếng Tây Ban Nha cho bài hát được viết lời bởi ca sĩ kiêm nhạc sĩ người Argentina Paz Martinez, đi kèm với một video ca nhạc, đã được đưa vào phiên bản Mỹ Latinh của *Something to Remember*. Madonna đã trình diễn "You'll See" trên chương trình truyền hình Anh quốc *[[Top of the Pops]]* và trong một số đêm diễn ở Hoa Kỳ thuộc chuyến lưu diễn Drowned World Tour (2001). Bài hát cũng được hát lại bởi một số nghệ sĩ, bao gồm ca sĩ người Scotland Susan Boyle cho album phòng thu đầu tay của cô, *[[I Dreamed a Dream (album)|I Dreamed a Dream]]* (2009).

## Danh sách bài hát

* **Đĩa CD tại Hoa Kỳ**
# "You'll See" (bản chỉnh sửa) – 4:15
# "You'll See" (bản không lời) – 4:44

* **Đĩa CD tại châu Âu**
# "You'll See" (bản chỉnh sửa) – 4:15
# "Rain" (bản LP) – 5:28
# "You'll See" (bản không lời) – 4:44

* **Đĩa CD tại Hoa Kỳ**
# "You'll See" (bản chỉnh sửa) – 4:15
# "Live to Tell" (trực tiếp) – 8:14
# "You'll See" (bản không lời) – 4:44

* **Đĩa CD maxi và 12" tại Hoa Kỳ**
# "You'll See" (bản chỉnh sửa) – 4:15
# "You'll See" (bản không lời) – 4:44
# "Verás" – 4:35
# "Live to Tell" (trực tiếp) – 8:14

## Xếp hạng

### Xếp hạng tuần

### Xếp hạng cuối năm

## Chứng nhận

## Tham khảo

## Tài liệu

*
*
*
*
*
*

## Liên kết ngoài
Mẫu đơn

**Mẫu đơn** trong tiếng Việt có thể là danh từ dùng để chỉ:
* Các loài hoa thuộc chi *[[Chi Mẫu đơn|Paeonia]]*, những loài thực vật thường thấy dùng làm cảnh ở Trung Quốc, Triều Tiên, Nhật Bản. Tại Việt Nam có các loài mẫu đơn sau:
** *[[Paeonia lactiflora]]* (đồng nghĩa: *Paeonia albiflora*) - mẫu đơn, bạch thược trắng, bạch thược.
** *[[Paeonia suffruticosa]]* - bạch thược cao, mẫu đơn bụi.
* Tên gọi khác của trang son hay trang đỏ (*[[Ixora coccinea]]*), thực vật làm cảnh thường thấy ở Việt Nam, bán đảo Đông Dương, nam Ấn Độ và Srilanka. Cho hoa quanh năm. Gắn liền với Phật giáo nam truyền. Trong dân gian Việt Nam gắn liền với truyền thuyết về chàng Từ Thức.
Chiến Quốc Thất hùng

**Chiến Quốc Thất Hùng** (chữ Hán phồn thể: 戰國七雄; chữ Hán giản thể: 战国七雄) là thuật ngữ để chỉ 7 nước lớn chủ đạo thời Chiến Quốc, vốn là chư hầu của nhà Chu, lớn mạnh lên sau khi tiêu diệt các chư hầu khác khi nhà Chu bước vào thời kỳ suy yếu.

* Hàn (韓; Han).
* Ngụy (魏; Wei).
* Sở (楚; Chu).
* Tần (秦; Qin).
* Tề (齊; Qi).
* Triệu (趙; Zhao).
* Yên (燕; Yan).

Kết thúc giai đoạn Chiến Quốc, chiến thắng đã thuộc về nước Tần do Tần Thủy Hoàng trị vì. Chính ông đã lập nên đế chế đầu tiên trong lịch sử Trung Quốc, là một nước Trung Hoa thống nhất. Có lẽ tên gọi *[[Trung Quốc]]* đã xuất hiện từ thời nhà Tần, gốc từ chữ *Ch'in* chỉ nước Tần (nay theo pinyin là Qin). Và đế hiệu "Hoàng Đế" cũng bắt đầu từ triều đại của vị vua này trở về sau.

## Xem thêm
* Chiến Quốc
* Nhà Tần

## Tham khảo
Năm nguyên tố

**Năm nguyên tố** có thể là: 	 
* Ngũ hành, năm nguyên tố cơ bản của vũ trụ theo triết học Trung Quốc.
* Ngũ đại, năm nguyên tố cơ bản của vũ trụ theo triết học Nhật Bản.
* Tattva, những nguyên tố cơ bản của vũ trụ theo triết học Hindu Samkhya.
	 
## Xem thêm
* Nguyên tố hóa học
Haemophilus influenzae

***Haemophilus influenzae*** là vi khuẩn thuộc họ Pasteurellales, được Richard Pfeiffer phân lập vào năm 1892 trong một trận dịch cúm. *Haemophilus influenzae* là cầu trực khuẩn (*coccobacillus*) gram âm, rất khó nuôi cấy trên môi trường thông thường. *Haemophilis influenzae* có sức đề kháng yếu, dễ bị tiêu diệt bởi ánh nắng, chất sát khuẩn thông thường.

*Haemophilus influenzae* có rất nhiều chủng sinh hóa (*biovar*) lẫn chủng huyết thanh (*serotype*) khác nhau, trong đó chủng có khả năng gây bệnh cao nhất là type b. *Haemophilus influenzae* là tác nhân gây ra nhiều bệnh lý khác nhau ở người (viêm đường hô hấp, nhiễm khuẩn huyết, viêm màng não mủ, *v.v.*) và có thể dự phòng thông qua tiêm chủng vaccine *Hib*. Ở Việt Nam, tiêm chủng phòng ngừa *H. influenzae* type b (Hib) nằm trong chương trình tiêm chủng quốc gia mở rộng.

## Đặc điểm vi sinh học

### Hình thái
*Haemophilus influenzae* là cầu trực khuẩn gram âm, không di động, kỵ khí tùy nghi (*facultatively anaerobic*), lên men carbohydrate, phản ứng oxidase và catalase dương tính, khử nitrate thành nitrite và ký sinh bắt buộc. 

### Nuôi cấy
*Haemophilus influenzae* tương đối khó nuôi cấy (*fastidious* *organism*). Từ nguyên (Etymology) của "*Haemophilus*" nghĩa là yêu (*philus*) máu (*Haemo*) gợi ý *H. influenzae* chỉ mọc được trên môi trường thạch máu (*blood agar*), hay nói chính xác hơn là mọc được trên môi trường có hai yếu tố của máu: yếu tố X (bản chất là haemin, tức nhân heme liên kết với cation Fe<sup>3+</sup>, bền vững với nhiệt (không bị phá hủy khi đun sôi ở 120oC) và có trong hồng cầu) và yếu tố V (tức nicotinamide adenine dinucleotide, NAD). 

Trực khuẩn sử dụng yếu tố X để tổng hợp catalase, peroxidase và các cytochrome của hệ thống chuỗi chuyền electron (electron chain transport). Thạch có 5% máu đủ cung cấp yếu tố X cần thiết cho *H. influenzae*. 

Yếu tố V có nhiều ở trong máu; tuy nhiên ở máu động vật (cừu), yếu tố V dễ bị phân hủy do máu chứa nhiều NADase (phân hủy NAD). Trong môi trường thạch nâu (Chocolate agar), yếu tố V được giải phóng khỏi hồng cầu và không bị phân giải bởi NADase (do NADase bị biến tính ở nhiệt độ cao). 

Do đặc tính cần hai yếu tố X và V trong môi trường nuôi cấy, *Haemophilus influenzae* không mọc được trên môi trường hồng cầu cừu (Sheep blood agar) nhưng có thể mọc được trên môi trường máu động vật khác (thỏ) với kích thước khuẩn lạc bé hơn nhiều so với mọc trên môi trường thạch nâu cùng điều kiện. 

## Đặc điểm lâm sàng

## Xem thêm

* Viêm phổi không điển hình 
* Phế cầu khuẩn (*Streptococcus pneumoniae*)
* *[[Mycoplasma pneumoniae]]*
* Kháng thuốc kháng sinh 

## Hình ảnh

Tập tin:Haemophilus ducreyi 01.jpg
Tập tin:Haemophilus Blutagar.jpg
Tập tin:Haemophilus influenzae Gram.JPG
Tập tin:H. influenzae XV.jpg


## Chú thích

## Tham khảo
*
Ba Vì (định hướng)

**Ba Vì** có thể là:

* Xã Ba Vì, thành phố Hà Nội.
* Xã Ba Vì, tỉnh Quảng Ngãi.
* Núi Ba Vì tại xã Ba Vì
* Vườn quốc gia Ba Vì tại núi Ba Vì.

; Địa danh cũ
* Huyện Ba Vì, tỉnh Hà Tây; sau thuộc thành phố Hà Nội
TTL

Từ cấu tạo **TTL** có thể chỉ đến:

* Ánh sáng đi qua lens (*through the lens*) trong thuật chụp hình
* Time to live, thời gian sống của gói tin trong mạng Internet
* Transistor-transistor logic hay TTL (logic) trong điện tử học
* T.T.L (Time to Love), bài hát của nhóm nhạc nữ Hàn Quốc T-ara và nhóm nhạc nam Hàn Quốc Supernova
Dahomey

**Vương quốc Dahomey** (/dəˈhoʊmi/) là một vương quốc Tây Phi nằm trong lãnh thổ của nước Bénin ngày nay, tồn tại từ khoảng năm 1600 đến 1904. Vương quốc này phát triển trên cao nguyên Abomey, nơi sinh sống của người Fon vào đầu thế kỷ 17, và trở thành một thế lực khu vực vào thế kỷ 18 khi mở rộng về phía nam để chinh phục các thành phố quan trọng như Whydah, thuộc Vương quốc Whydah ven bờ Đại Tây Dương. Sự chiếm đóng này mang lại cho Dahomey quyền tiếp cận không bị cản trở với thị trường buôn bán nô lệ xuyên Đại Tây Dương.

Trong phần lớn thế kỷ 19, Vương quốc Dahomey trở thành một cường quốc khu vực sau khi chấm dứt tình trạng phụ thuộc đối với Đế chế Oyo. Các du khách châu Âu đã ghi chép rộng rãi về vương quốc này, biến Dahomey thành một trong những quốc gia châu Phi quen thuộc nhất đối với người châu Âu. Dahomey là một cường quốc có tầm quan trọng khu vực, với nền kinh tế nội địa được xây dựng trên cơ sở chinh phục và lao động nô lệ, thương mại quốc tế mạnh mẽ và quan hệ ngoại giao với người châu Âu, hệ thống hành chính trung ương và thuế khóa được tổ chức tốt, cũng như lực lượng quân đội mạnh mẽ. Vương quốc này cũng nổi bật với các tác phẩm nghệ thuật đặc sắc, một đơn vị quân đội toàn nữ được người châu Âu gọi là Dahomey Amazons, và các nghi lễ tôn giáo Vodun phức tạp.

Sự phát triển của Dahomey trùng hợp với sự bùng nổ của buôn bán nô lệ xuyên Đại Tây Dương, và nó được người châu Âu biết đến như là một trong những nguồn cung cấp nô lệ chính. Xã hội Dahomey mang tính quân sự hóa cao, luôn trong tình trạng chuẩn bị chiến tranh; họ thường xuyên tiến hành các cuộc chiến và đột kích các quốc gia lân cận để bắt tù nhân bán vào thị trường nô lệ, đổi lấy các hàng hóa của châu Âu như súng, thuốc súng, vải, vỏ sò cowrie, thuốc lá, ống điếu và rượu. Một số tù nhân khác bị biến thành nô lệ trong Dahomey, làm việc trên các đồn điền hoàng gia hoặc bị hiến tế trong các nghi lễ tôn giáo hàng năm được gọi là "Lễ hội thường niên của Dahomey" (Annual Customs of Dahomey). Lễ hội này bao gồm việc thu thập và phân phát quà tặng và cống phẩm, các nghi lễ Vodun, diễu hành quân sự và thảo luận giữa các chức sắc về tương lai của vương quốc.

Vào những năm 1840, Dahomey bắt đầu suy yếu do áp lực từ Anh Quốc yêu cầu chấm dứt buôn bán nô lệ. Hải quân Hoàng gia Anh đã thiết lập một cuộc phong tỏa trên biển và tuần tra chống buôn bán nô lệ gần bờ biển Dahomey. Vương quốc này cũng chịu thất bại khi không thể xâm chiếm và bắt nô lệ tại Abeokuta, một thành bang Yoruba được thành lập bởi các cư dân của Đế chế Oyo di cư xuống phía nam. Sau đó, Dahomey bắt đầu gặp các tranh chấp lãnh thổ với Pháp, dẫn đến cuộc chiến vào năm 1890, và một phần vương quốc trở thành vùng bảo hộ của Pháp. Vương quốc chính thức sụp đổ bốn năm sau, khi vua cuối cùng, Béhanzin, bị lật đổ và đất nước bị sáp nhập vào Tây Phi thuộc Pháp.

Dahomey thuộc Pháp giành độc lập vào năm 1960 với tên gọi Cộng hòa Dahomey, sau đó đổi tên thành Bénin vào năm 1975.

## Các quốc vương Dahomey

*

## Tham khảo
Carl Ludwig Blume

**Carl Ludwig Blume** (9 tháng 6 năm 1796 – 3 tháng 2 năm 1862) là một nhà thực vật học người Hà Lan gốc Đức.

## Cuộc đời
Ông sinh ra tại Braunschweig, Niedersachsen thuộc Đức, nhưng dành phần lớn cuộc đời mình để làm việc tại Hà Lan, tại đó ông là giám đốc của Rijksherbarium (vườn thực vật quốc gia Hà Lan) tại Leiden. Tên của ông đôi khi được viết là **Karel Lodewijk Blume** theo tiếng Hà Lan, nhưng tên gọi bằng tiếng Đức được sử dụng rộng rãi nhất trong các tài liệu về thực vật.

Ông là người đã thực hiện các nghiên cứu rộng lớn nhất về quần thực vật miền nam châu Á, cụ thể là tại đảo Java, khi đó là thuộc địa của Hà Lan. Từ năm 1823 tới năm 1826 Blume là giám đốc thứ hai của Vườn thực vật Bogor tại Bogor (Buitenzorg) ở Java.

Tạp chí thực vật *Blumea* được đặt theo tên của ông.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*Karl Ludwig Blume  – công trình của Karl Ludwig Blume về phong lan
Danh sách trình diễn trực tiếp của Madonna

Dưới đây là danh sách các chuyến lưu diễn vòng quanh thế giới của nữ hoàng nhạc Pop Madonna.
## Các chuyến lưu diễn vòng quanh thế giới

## Các buổi hòa nhạc đáng chú ý

## Hình ảnh

Image:Madonna Live 8 - 1.jpg|*Live 8*.


## Tham khảo
Lev Tolstoy (thị xã)

**Lev Tolstoy** () là một thị xã trong bộ phận phía Bắc của tỉnh Lipetsk, Nga. Nó là trung tâm hành chính của huyện Lev-Tolstovsky.  Theo đánh giá năm 2005 dân số ở đây là 8.800 người.

Thị xã này thành lập năm 1890 tại **Astapovo**, chỗ giao nhau đường ray xe lửa của Kozlov–Volovo và Moskva–Yelets. Leo Tolstoy, một nhà tiểu thuyết nổi tiếng của Nga, bị ốm tại ga xe lửa Astapovo và chết năm 1910. In 1918 (1920 theo một nguồn tin khác) ga xe lửa này đổi tên thành Lev Tolstoy.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Website không chính thức của thị xã Lev Tolstoy (tiếng Nga)
Xvnkb

**Xvnkb** là chương trình hỗ trợ nhập liệu, hay còn gọi là bộ gõ đầu tiên hỗ trợ việc nhập liệu Tiếng Việt chạy trên nền bộ quản lý cửa sổ X trong các hệ điều hành GNU/Linux và BSD. Xvnkb là từ viết tắt của **X**-window **V**iet**N**amese **K**ey**B**oard. Tác giả của xvnkb là anh Đào Hải Lâm. Hiện nay phiên bản mới nhất của xvnkb là xvnkb 0.2.11. Phần mềm được phát hành theo giấy phép nguồn mở GNU General Public License.

## Đặc tính
xvnkb có đầy đủ các chức năng của một bộ gõ tân tiến, như việc cho phép người dùng lựa chọn phương pháp nhập liệu và hỗ trợ nhiều bảng mã khác nhau, đặt phím tắt để chuyển kiểu gõ, kiểm tra chính tả tiếng Việt khi gõ, gõ lặp dấu...
 
*Các phương pháp nhập liệu được xvnkb hỗ trợ: 
**VNI
**Telex
**VIQR

*Các bảng mã tiếng Việt được xvnkb hỗ trợ: 
**TCVN3
**Unicode
**VNI
**VIQR
**Viscii
**VPS

## CHIM
CHIM là chương trình hỗ trợ nhập liệu của cùng tác giả được viết cho các trình duyệt web bằng ngôn ngữ lập trình Javascript. CHIM có một phần mã được dựa trên xvnkb.

## Xem thêm
*X-UniKey
*UniKey

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Trang chủ của xvnkb
*Trang chủ của bộ gõ CHIM
Dự án Gutenberg

**Dự án Gutenberg** (tiếng Anh: *Project Gutenberg*, thường viết tắt **PG**) là dự án tình nguyện để số hóa, lưu trữ, và phân phối tác phẩm văn hóa. Vì được thành lập năm 1971, dự án này là thư viện trực tuyến đầu tiên. Phần nhiều tài liệu thuộc dự án này là văn bản đầy đủ của những sách thuộc phạm vi công cộng. Dự án này cố gắng để người khác sử dụng nó tự do và dễ dàng, bằng cách sử dụng các định dạng lâu bền và mở mà có thể truy cập trên bất kỳ máy tính nào.

## Lịch sử
Dự án Gutenberg do Michael Hart bắt đầu năm 1971. Hart, một sinh viên tại Đại học Illinois, được phép truy cập máy tính mẹ (*mainframe*) loại Xerox Sigma V tại Phòng Thí nghiệm Vật liệu của đại học. Do những người quản lý hệ thống thân thiện, ông được tài khoản hầu như không giới hạn; về sau, giá trị của tài khoản hồi đó được ước lượng bằng 100.000 đô la hay cả 100 triệu đô la. Hart nói là muốn "hoàn lại" quà tặng này bằng cách làm công việc có giá trị cao.

Máy tính này là một trong 15 nút trên mạng máy tính mà sắp trở thành Internet. Ông tin rằng công chúng sẽ có thể truy cập máy tính vào tương lai và quyết định làm sẵn các tác phẩm văn chương miễn phí dưới hình thức điện tử. Ông sử dụng văn bản Tuyên ngôn Độc lập Hoa Kỳ để lưu trữ đầu tiên, và văn kiện này trở thành sách điện tử (*e-book*) đầu tiên của Dự án Gutenberg. Ông đặt tên dự án theo Johannes Gutenberg, thợ in người Đức tiến hành cách mạng máy in vào thế kỷ 15.

## Chú thích

## Xem thêm
* Dự án Runeberg
* Google Book Search
* Open Content Alliance

## Liên kết ngoài
* Trang chủ
* Distributed Proofreaders, nhóm người thu thập tình nguyện toàn cầu hiện là nguồn e-book chính của Dự án Gutenberg
Hệ thần kinh trung ương

**Hệ thần kinh trung ương** (HTKTƯ) là một phần của hệ thần kinh có chức năng tiếp nhận và hợp nhất thông tin, điều khiển hành vi của cơ thể ở động vật đối xứng hai bên (động vật đa bào trừ bọt biển và những động vật đối xứng tâm như sứa). Hệ thần kinh trung ương chiếm phần lớn hệ thần kinh, bao gồm não và tủy sống. Vài cách phân loại cũng đưa võng mạc và thần kinh sọ não vào hệ thần kinh trung ương. Cùng với hệ thần kinh ngoại vi, nó có chức năng chính trong điều khiển hành vi. Hệ thần kinh trung ương nằm trong khoang lưng trong đó khoang sọ chứa não và khoang xương sống chứa tủy sống. Ở động vật có xương sống, não được hộp sọ bảo vệ trong khi xương sống bảo vệ tủy sống. Não và tủy sống đều được bao bọc bởi màng thần kinh.

* **Não bộ** gồm có:
** Đoan não: gồm 2 bán cầu đại não và các nhân xám nền não. Trong có não thất bên. Được phát triển từ phần trước của bọng não trước (ở giai đoạn 3 bọng não).
** Gian não: gồm đồi não, vùng hạ đồi và tuyến yên. Trong có não thất III. Được phát triển từ phần sau của bọng não trước (ở giai đoạn 3 bọng não).
** Trung não: gồm có lồi não và cuống não. Trong có cống não. Có nguồn gốc từ não giữa.
** Não trám: gồm cầu não, tiễu não phát triển từ não sau và hành não phát triển từ tủy não. Bên trong có não thất IV.

Hành não, cầu não và trung não tạo thành thân não.

* Tuỷ sống hay còn gọi là tuỷ gai do ống thần kinh sinh ra tiền thân ở lớp ngoại bì của phôi thai, trong có ống trung tâm.
## Xem thêm
* Hệ thần kinh ngoại vi
## Chú thích

## Liên kết ngoài

*
Nguyễn Duy Quý

**Nguyễn Duy Quý** (6/4/1932 - 4/5/2022) là một giáo sư triết học người Việt, quê quán: huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An. Ông nguyên là Giám đốc Trung tâm Khoa học Xã hội và Nhân văn Quốc gia (nay là Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam), Viện sĩ nước ngoài của Viện Hàn Lâm khoa học Liên bang Nga (РАН), Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa VIII (1996–2001), chủ tịch Hội hữu nghị Việt Nam–Canađa.

Năm 1965 ông xin làm sinh viên khoa Vật lý trường Đại học Tổng hợp Hà Nội.

## Tham khảo

* 100 chân dung&nbsp;– Một thế kỷ Đại học Quốc gia Hà Nội

## Liên kết ngoài
* GS.TSKH. NGUYỄN DUY QUÝ
* Đổi mới tư duy lý luận .
Gấu trúc Tần Lĩnh

**Gấu trúc Tần Lĩnh** (Tiếng Trung 秦岭大熊猫, danh pháp hai phần: ***Ailuropoda melanoleuca qinlingensis***) là một phân loài gấu trúc lớn, được phát hiện vào thập niên 1960 nhưng không được công nhận như một phân loài cho đến năm 2005. Đây là phân loài đầu tiên của gấu trúc lớn đã được công nhận, nó khác với phân loài quen thuộc hơn bởi bộ lông màu nâu cùng hộp sọ và kích thước tổng thể nhỏ hơn.

Phân loài này có phạm vi phân bổ hạn chế trong dãy núi Tần Lĩnh, ở cao độ khoảng 1.300–3.000 m.

## Tham khảo

* Wan, Q.-H., H. Wu và S.-G. Fang. 2005. Một phân loài mới của gấu trúc lớn (*Ailuropoda melanoleuca*) ở Thiểm Tây, Trung Quốc. *Journal of Mammalogy* 86: 397–402.
*
Ốc hổ phách Kanab

**Ốc hổ phách Kanab** (danh pháp khoa học: ***Oxyloma haydeni kanabensis***) là một phân loài ốc sên Cực kỳ nguy cấp chỉ sống trong đầm lầy và con suối. Hiện chỉ biết đến hai môi trường sống tự nhiên của phân loài này là Ba Hồ (*Three Lakes*, một đồng cỏ gần Kanab, Utah, Hoa Kỳ) và con suối Vaseys Paradise gần sông Colorado trong Vườn Quốc gia Grand Canyon. Ngoài hai quần thể tự nhiên này, ốc hổ phách Kanab cũng được đưa vào ba suối mới&nbsp;– cả ba ở trên mực nước cao nhất trong lịch sử&nbsp;– dọc theo sông Colorado. Họ ốc đất này lấy tên thường gọi "ốc hổ phách" theo vỏ màu cam riêng biệt của nó.

Loại ốc này được sưu tập lần đầu tiên năm 1909 bởi James Ferriss. Ông xếp nó vào chi *[[Succinea]]*. Tên ba phần và địa vị phân loài bắt nguồn từ việc làm của Henry Augustus Pilsbry vào năm 1948, nhưng sự phân loại này chỉ dựa trên những nét tương tự của vỏ, và có nhà khoa học cho rằng ốc hổ phách Kanab nên được tái phân loại thành loài riêng.

Ốc hổ phách Kanab có đề nghị vào danh sách khẩn cấp năm 1991, và Cục cá và động vật hoang dã Hoa Kỳ (USFWS) đã liệt kê nó là một phân loài nguy cấp từ năm 1992. Nó bị phân loại Cực kỳ nguy cấp trên Sách đỏ IUCN. Tại Utah, môi trường sống của nó đang bị đe dọa do một địa chủ đang mở mang, trong khi quần thể tại Grand Canyon đang bị đe dọa vì nước chảy từ Đập Glen Canyon (*Glen Canyon Dam*) có thể quét những con ốc và hệ sinh thái của nó xuôi dòng. Những kẻ thù tự nhiên của nó là các loài chim sẻ và chuột hươu (chi *Peromyscus*).

Ốc hổ phách Kanab thường sống trên thực vật, nhất là mị thảo đỏ (chi *[[Mimulus]]*) và cải xoong, nhưng cũng có trên cói túi và bấc. Nó ăn mô thực vật, nấm, tảo, và vi khuẩn, dùng dải răng kitin để cạo lên đồ ăn.

## Quần thể và hệ sinh thái
Hiện nay chỉ biết đến hai quần thể ốc này đang sống: Ba Hồ (3L) gần Kanab, Utah, và Vaseys Paradise trong Vườn Quốc gia Grand Canyon. Quần thể thứ hai không được khám phá ra đến năm 1991, khi các nhà khoa học nghiên cứu về các động vật thân mềm ở vùng này. Trước đây có quần thể thứ ba tại Kanab, nhưng nó có lẽ bị chết khi hệ sinh thái bị phá.

Năm 1996, 16% hệ sinh thái của ốc hổ phách tại Vaseys Paradise bị lụt mất, và một lụt thảm khốc hơn vào năm 1994 chắc đã đe dọa hệ sinh thái của loài này. Có lẽ vùng thích hợp tại 3L có bề dài 1,3 kilômét và bề ngang 90 mét, và tính đa dạng hình như tỏ ra là vùng này vững hơn Vaseys Paradise. Tuy nhiên, sự tái phân phối của ốc này vẫn tùy có cây chủ và đá rìa.

## Hình ảnh

Tập tin:Nps KanabAmbersnail.jpg
Tập tin:Vasey's Paradise2.JPG
Tập tin:Eat me ! Please eat me !! (7404132344).jpg
Tập tin:Oxyloma elegans.jpg


## Chú thích




## Tham khảo

* Mục này có lý do ngắn tại sao loài này đang cực kỳ nguy cấp.
*
Giun tử thần Mông Cổ

**Giun tử thần Mông Cổ** hay **Trùng Mông Cổ** là một loại sinh vật giống như rắn, sự xuất hiện của nó được ghi nhận tại sa mạc Gobi. Người ta thường coi nó là một loại sinh vật huyền bí, các báo cáo quan sát thấy nó vẫn còn nằm trong tranh luận hoặc chưa chắc chắn có thật hay không.

## Đặc điểm
Nó thường được mô tả là một loại giun to, màu đỏ sáng, dài 2 tới 4 foot. Tên địa phương là *allghoi* (hoặc *orghoi*), *khorkhoi* (хорхой) có nghĩa là "loài giun đầy máu trong ruột", bởi vì các báo cáo cho biết nó trông y hệt một khúc ruột bò. Có rất nhiều người dân địa phương tại Mông Cổ nói tới nó (chẳng hạn như một loại giun có khả năng phun ra chất độc màu vàng gây chết người, nhằm tiêu diệt kẻ thù từ một khoảng cách xa). Tuy vậy, không có quan sát khoa học nào rõ ràng. Một vài người tin rằng loài giun này thực tế là một loài bò sát hay thằn lằn không chân nguyên nhân vì thời tiết khô hạn tại nơi mà nó sinh sống.

Nhà khoa học Karl Shuker cũng từng mô tả trong cuốn sách của ông, cuốn *The Beasts that Hide from Man* (2003), rằng đã có trường hợp nó sát hại nạn nhân bằng một dòng điện. Một cuộc thám hiểm năm 2005 thực hiện bởi trung tâm động vật Fortean, Cryptoworld và E-Mongol nghiên cứu cho thấy các báo cáo và quan sát mới về loài sinh vật này. Mặc dù họ cũng không tìm thấy bằng chứng khoa học về sự tồn tại của nó, họ vẫn tin rằng loài sinh vật này tồn tại sâu trong sa mạc Gobi dọc theo khu vực cấm giữa biên giới Trung Quốc và Mông Cổ. Những cuộc thám hiểm xa hơn được lên kết hoạch vào năm 2006 và 2007. Người ta cho rằng màu vàng có tác dụng cuốn hút loài giun này.

## Xem thêm
* Olgoi-Khorkhoi, tiểu thuyết khoa học viễn tưởng của nhà văn Xô-viết I. A. Efremov

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* The Mongolian Death Worm  VirtueScience. Giun tử thần ở Mông Cổ: Nguồn gốc những huyền thoại
* Death Worm!  Bài báo về giun tử thần ở Mông Cổ. Adam Davies, tháng 4 năm 2004. Bản lưu 17/1/2007
* The dreaded Mongolian death worm Lời mô tả về loài giun tử thần ở Mông Cổ
* Operation Deathworm – Part 1 Kết quả chuyến thám hiểm năm 2005
* Scientists search for Mongolian Death Worm Attempt to confirm existence of legendary beast mongabay.com, 3 tháng 5 năm 2005
* Expedition Deathworm 2005: In search of the mythic Gobi death worm  2005 Báo cáo về chuyến thám hiểm tại Mông Cổ
* The Cryptid Zoo: Mongolian Death Worm (or Olgoi-Khorkhoi)
* Мифический Олгой-Хорхой
Trận Moskva

**Trận Moskva** có thể chỉ tới một trong các trận đánh sau:

* Trận chiến Borodino năm 1812 tại ngoại ô Moskva, giữa quân đội Pháp do Napoléon lãnh đạo và quân đội Nga dưới sự chỉ huy của thống soái Kutuzov.
* Trận Moskva, 1941 xảy ra trong Thế chiến thứ hai giữa Liên Xô và Đức
Vĩnh Thịnh (định hướng)

**Vĩnh Thịnh** có thể là:

## Địa danh
* Xã Vĩnh Thịnh, thành phố Hải Phòng
* Xã Vĩnh Thịnh, tỉnh Gia Lai.

; Địa danh cũ
* Xã Vĩnh Thịnh (huyện Hòa Bình, tỉnh Bạc Liêu); nay là một phần xã Vĩnh Hậu, tỉnh Cà Mau
* Xã Vĩnh Thịnh (huyện Vĩnh Thạnh, tỉnh Bình Định); nay là một phần xã Vĩnh Thịnh, tỉnh Gia Lai
* Xã Vĩnh Thịnh (huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa); nay là một phần xã Biện Thượng thuộc tỉnh
* Xã Vĩnh Thịnh (huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc); nay là một phần xã Vĩnh Phú, tỉnh Phú Thọ.

## Khác
* Niên hiệu của vua Lê Dụ Tông (1706-1719).

## Xem thêm
* Vĩnh Thạnh.
Hessen

**Hessen** là một bang của Đức ngày nay, với diện tích 21.114&nbsp;km² và dân số 6,1 triệu người. Thủ phủ của tiểu bang này là Wiesbaden. Thành phố lớn nhất của bang Hessen là Frankfurt am Main.

## Địa lý

Nằm ở trung tâm của phía tây nước Đức, bang Hessen tiếp giáp với các bang (bắt đầu từ phía bắc và theo chiều kim đồng hồ) Niedersachsen, Thüringen, Bayern, Baden-Württemberg, Rheinland-Pfalz và Nordrhein-Westfalen.

Các thành phố lớn của Hessen gồm Frankfurt am Main, Wiesbaden, Darmstadt, Offenbach, Hanau, Gießen, Wetzlar, và Limburg trong vùng Rhine Lớn, Fulda ở phía đông, và Kassel và Marburg ở phía bắc.

Các con sông lớn chảy qua bang bao gồm sông Fulda và sông Eder ở phía bắc, sông Lahn chảy qua trung tâm Hessen, và sông Main và Rhine ở phía bắc. Vùng nông thôn của bang có địa hình chủ yếu là đồi và nhiều rặng núi, bao gồm các rặng núi Rhön, Westerwald, Taunus, Vogelsberg, Knüll và Spessart.

Đa phần dân cư của bang Hessen tập trung ở phía nam của bang trong vùng Rhine Lớn. Sông Rhine là biên giới tự nhiên của bang Hessen về phía đông nam, chỉ có nhánh nhỏ của con sông này là Alt-Rhein chảy qua bang. Rặng núi giữa sông Main và Neckar được gọi là Odenwald. Vùng đồng bằng giữa sông Main, Rhine và Neckar, và rặng núi Odenwald được đặt tên là Ried.

Hessen được coi là bang xanh nhất nước Đức do có diện tích rừng bao phủ tới 42% diện tích bang.

## Hệ thống hành chính

Hessen được chia thành 21 quận và 5 thành phố độc lập (bên cạnh là ký hiệu viết tắt, được sử dụng trên biển số xe cơ giới):

Các thành phố độc lập:
#Darmstadt (DA)
#Frankfurt am Main (F)
#Kassel (KS)
#Offenbach am Main (OF)
#Wiesbaden (WI)

Các vùng hành chính tại Hessen: Darmstadt, Gießen, Kassel

## Chú thích

 
## Tham khảo
Vasey's Paradise

**Vaseys Paradise** là một ốc đảo vào khoảng 2,5 kilômét (1,5 dặm) dưới "Bãi cát tại dặm 30" trên sông Colorado ở Quận Coconino, Arizona, Hoa Kỳ. Ở trong vùng nửa khô hạn, nó hỗ trợ cây cối rậm rạp và thác nước chảy từ những mặt vách đá ở trên. Vùng này có một loại ốc nguy cấp, ốc hổ phách Kanab, và hệ sinh thái rất dễ bị vỡ. Nó nằm ở trong Vườn Quốc gia Grand Canyon, tại tọa độ .

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*
*Thác Vaseys Paradise 

*Hình ảnh Vaseys Paradise
Óc

Trong tiếng Việt, từ **Óc** có nhiều nghĩa:
*Não - bộ phận chính của hệ thần kinh
*Trí - Ví dụ *óc tưởng tượng*, *óc sáng tạo*, v.v....
* Phần óc của động vật dùng để tiêu thụ như thực phẩm như: óc heo, óc bò,...
Maiasaura

***Maiasaura peeblesorum*** ("bà mẹ bò sát tốt của Peebles") là một loài khủng long chân chim có mỏ vịt và sống tại Montana ngày nay vào Hậu Phấn trắng (giai đoạn Campani), vào khoảng 74 triệu năm trước; là một trong những loại thú mỏ vịt, đẻ trứng trong những chiếc tổ khổng lồ. *Maiasaura* được khám phá tra bởi nhà cổ sinh vật học khủng long John Horner, cố vấn cổ sinh vật học cho bộ phim *[[Công viên kỷ Jura (phim)|Công viên kỷ Jura]]*. Ông đặt tên khủng long sau khi kiếm thấy một loạt tổ có vỏ trứng và xương của khủng long mới nở. Đây là bằng chứng đầu tiên về khủng long lớn nuôi thú con khi chúng nở và cho nó ăn, như chim vậy. Bọn trẻ hẳn đã ở bên bố mẹ suốt nhiều năm. Hơn 200 bộ xương mẫu, từ các nhóm tuổi, đã được khám phá ra.
## Phân loại
Phát sinh loài bên dưới thể hiện mối quan hệ giữa các loài trong họ hadrosauridae công bố năm 2013 của Alberto Prieto-Márquez và đồng nghiệp:

## Chú thích

## Tham khảo
*
Grace Hopper

Phó đề đốc **Grace Murray Hopper** (9 tháng 12 năm 1906 – 1 tháng 1 năm 1992) là một nhà khoa học máy tính Mỹ và sĩ quan trong Hải quân Hoa Kỳ. Là một người tiên phong trong lĩnh vực khoa học máy tính, bà là lập trình viên đầu tiên cho máy tính Mark I và phát triển trình biên dịch đầu tiên cho một ngôn ngữ lập trình.

## Đầu đời và giáo dục
Bà sinh ra với tên **Grace Brewster Murray** tại thành phố New York. Năm 1928, bà nhận bằng cử nhân trong môn toán học và vật lý tại trường Đại học Vassar. Bà nhận bằng thạc sĩ tại Đại học Yale năm 1930 (toán và lý) và bằng tiến sĩ năm 1934 (toán). Bà bắt đầu dạy toán tại Đại học Vassar năm 1931, và bà trở thành trợ giáo sư năm 1941.

## Máy tính Mark I và Mark II

Năm 1943, bà gia nhập Hải quân Dự bị Hoa Kỳ và cộng tác với Howard Aiken trong việc phát triển máy tính Mark I. Bà là người đầu tiên viết một chương trình cho máy tính này. Sau chiến tranh, bà không còn tại ngũ trong Hải quân. Bà tiếp tục tham gia phát triển Mark II và Mark III trong lúc còn dự bị. Trong khi làm việc với Mark II, bà khám phá ra một con sâu bướm bị kẹt trong máy - một con bọ trong máy tính. Bà viết sự kiện này trong sổ tay (nay nằm tại Viện Smithsonian). Một số người cho rằng đây là nguồn của cụm từ "bọ máy tính", nhưng cụm từ này đã được sử dụng rộng rãi vào lúc đó.

## UNIVAC

Năm 1949, Hopper trở thành một nhân viên của Công ty Máy tính Eckert-Mauchly và tham gia việc phát triển máy UNIVAC I. Vào đầu thập niên 1950, công ty Remington Rand mua Eckert-Mauchly và bà đã phát triển trình biên dịch đầu tiên. Trình biên dịch này được gọi là trình biên dịch A và phiên bản đầu tiên là A-0. Bà còn phát triển nhiều trình biên dịch khác cho các ngôn ngữ lập trình ARITH-MATIC, MATH-MATIC và FLOW-MATIC.

## Tham khảo
Lê Xuân Lựu

**Lê Xuân Lựu** (1925-2016) là một giáo sư triết học, trung tướng Quân đội nhân dân Việt Nam, nguyên giám đốc Học viện Chính trị Quân sự.

## Tiểu sử
* Ông sinh tháng 1 năm 1925 tại xã Sơn Lễ, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh.
*Năm 1947, 22 tuổi, ông gia nhập Quân đội nhân dân Việt Nam.
*Ông tham gia kháng chiến chống Pháp, kháng chiến chống Mỹ, tham gia Chiến dịch Bình Giã, Đồng Xoài, Chiến dịch Hồ Chí Minh mặt trận tây nam Sài Gòn.
*Ông từng đảm nhiệm các chức vụ: huyện ủy viên, Chính trị viên đại đội, chính trị viên tiểu đoàn, chính ủy, trung đoàn trưởng, tỉnh đội trưởng, chủ nhiệm chính trị sư đoàn, chính ủy sư đoàn, phó chính ủy quân khu, chính ủy sư đoàn 5.
* Ông giảng dạy triết học tại Học viện Quốc phòng, Học viện Chính trị Quân sự.
* Từ năm 1981-1991, ông giữ chức giám đốc Học viện Chính trị Quân sự.
* Năm 1986, ông được phong quân hàm trung tướng. 
* Năm 1988, ông được Chính phủ Việt Nam công nhận học hàm giáo sư Triết học. 
* ông nghỉ hưu năm 1996.
*Vào 16 giờ 25 phút, ngày 24 tháng 3 năm 2016, tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, ông từ trần.

## Tác phẩm
# *Chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh với sự nghiệp của chúng ta*, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, năm 2005.
# *Một số vấn đề định hướng xã hội chủ nghĩa trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc*, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, năm 2003.
# *Lịch sử công tác Đảng, công tác chính trị trong kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ*.

## Thành tích và khen thưởng
# Huân chương Độc lập hạng Nhì
# Huân chương Chiến công hạng Nhì
#Huân chương Quân công hạng nhất, ba
#Huân chương Chiến thắng hạng nhì
#Huân chương Kháng chiến chống Mỹ, cứu nước hạng nhì
#Huân chương Chiến sĩ vẻ vang hạng nhất, nhì, ba
#Huân chương Chiến sĩ Giải phóng hạng nhất, nhì, ba
#Huy chương Quân kỳ Quyết thắng
#Huy chương Vì thế hệ trẻ
#Huy hiệu 70 năm tuổi Đảng Cộng sản Việt Nam

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Eoraptor

***Eoraptor*** là một trong những khủng long cổ xưa nhất trong lịch sử. Nó có hai chân, ăn thịt, và sống cách nay 231,4 triệu năm, ở nơi ngày nay là miền Tây Bắc Argentina. Loài điển hình là ***Eoraptor lunensis***, có nghĩa "thung lũng Mặt Trăng", chỉ đến nơi khám phá ra đầu tiên: tiếng Hy Lạp cổ *ηως* (*eos*) có nghĩa "bình minh" hay "buổi sáng" và Latinh *lunensis* có nghĩa "thuộc Mặt Trăng"). Các nhà cổ sinh vật học thừa nhận *Eoraptor* là tổ tiên của theropoda và sauropodomorpha, hoặc ít nhất là họ hàng gần của tổ tiên đó. Nó được biết đến do vài bộ xương ở trạng thái tốt.

## Chú thích

## Tham khảo
* 
*Trang cổ sinh vật học của Paul Sereno
*Mục trong Cơ sở dữ liệu Cổ sinh vật học
Hương Giang (định hướng)

**Hương Giang** có thể là:
## Địa danh
* Tên gọi khác của sông Hương
* Xã Hương Giang, huyện Hương Khê, tỉnh Hà Tĩnh
* Xã cũ Hương Giang thuộc huyện Nam Đông, tỉnh Thừa Thiên – Huế; nay là một phần của xã Hương Xuân, huyện Phú Lộc, thành phố Huế.

## Nhân vật
* Nguyễn Hương Giang (diễn viên IDECAF) đăng quang Hoa hậu Điện ảnh 1991
*Hoa hậu Trần Thị Hương Giang đăng quang Hoa hậu Hải Dương 2006
* Ca sĩ - Hoa hậu, Doanh nhân, Nhà sáng tạo Hương Giang Idol (sinh 1991) đăng quang Hoa hậu Chuyển giới Quốc tế 2018, Giám khảo của MIQ
* Ca sĩ, nhạc sĩ Lưu Hương Giang
* Ca sĩ Hương Giang (sinh 1987), ca sĩ hải ngoại của Trung tâm Thúy Nga
* Diễn viên Hương Giang (sinh 1989), biết đến nhiều một số bộ phim truyền hình Việt Nam
* Chính khách Nguyễn Hương Giang
* Thượng tá, ca sĩ Hương Giang, được phong tặng Nghệ sĩ ưu tú năm 2016.

## Khác
* Quân đoàn 2, Quân đội nhân dân Việt Nam, còn gọi là Binh đoàn Hương Giang
Chicago (định hướng)

**Chicago** có thể là một trong các nội dung sau:

*Chicago, Illinois, thành phố đông dân thứ 3 ở Mỹ.
*Chicago, một ban nhạc rock.
Kakuro

**Kakuro** hay còn gọi là **KaKro** là một trò chơi trí tuệ xuất phát từ Nhật Bản. Tại Nhật, tên gọi trò này được viết gọn từ *kasan kurosu* (加算クロス); hiện nay nó phổ biến khắp thế giới với tên gọi **Cross Sums**. Mức độ phổ biến của Kakuro tại Nhật chỉ đứng sau *[[Sudoku]]*.

## Quy tắc vàng
Kakuro là một loại trò chơi ô số, với các ô xếp theo hàng ngang và hàng dọc đan xen nhau, gọi là các khối. Số trong các ô đen gọi là manh mối, số này cho bạn biết nó là tổng của các số trong các ô trắng của khối đó. Dưới đây là các quy tắc vàng của Kakuro: 
* Tất cả các ô trắng phải được điền bằng các số từ 1 đến 9. 
* Mỗi manh mối là đáp án cho một tổng của các số sẽ được điền vào các ô trắng của manh mối đó. 
* Không một số nào được xuất hiện hai lần trong bất kỳ khối nào.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*SuDoku Việt Nam - Trò chơi Kakuro
Đường phân thủy

**Đường phân thủy** hay **đường phân nước** là đường chia nguồn nước cho hai lưu vực nằm kề nhau.
Có hai loại đường phân nước:

***Đường phân nước mặt**: xác định trên mặt đất nối liền các điểm cao nhất của địa hình, chia mặt đất thành hai hướng sườn dốc, từ đó nước mưa rơi xuống sẽ chảy về hai phía đối nhau của đường phân nước tới hai lưu vực khác nhau.
***Đường phân nước ngầm**: là đường giới hạn trong lòng đất mà theo đó nước ngầm chảy về hai phía đối lập nhau.

Đường phân nước mặt và đường phân nước ngầm nói chung là không trùng nhau, do đó sẽ có hiện tượng nước từ lưu vực này chuyển sang lưu vực khác => lưu vực hở. Sự khác nhau là do cấu tạo địa chất phân bố khác nhau.

Trong thực tế tính toán rất khó có thể để xác định đường phân nước ngầm nên ta thường coi là trùng với đường phân nước mặt.
## Tham khảo
Edward Norton

**Edward Harrison Norton** (sinh ngày 18 tháng 8 năm 1969) là một diễn viên kiêm đạo diễn và nhà sản xuất phim người Mỹ. Ông nổi tiếng với khả năng diễn xuất đa dạng và có thể đóng tốt những vai diễn đòi hỏi nội tâm phức tạp. Bên cạnh vai trò diễn xuất, ông cũng là một nhà hoạt động về các vấn đề môi trường và xã hội.

## Tiểu sử
Edward Norton sinh ra tại Boston nhưng lớn lên ở Columbia, tiểu bang Maryland. Mẹ là giáo viên tiếng Anh, mất năm 1997, bố là luật sư từng làm việc cho chính quyền Jimmy Carter và ông ngoại James Rouse là một kiến trúc sư nổi tiếng, từng tham gia quy hoạch thành phố Columbia.

Norton tốt nghiệp cử nhân khoa Lịch sử đại học Yale năm 1991, sau đó làm việc một thời gian tại Osaka, Nhật Bản trong công ty của ông ngoại, Enterprise Foundation. Trong thời gian theo học tại Yale, Edward Norton theo học dự thính một vài lớp học về Nghệ thuật và từ đây đã nảy sinh mong muốn được trở thành diễn viên. Cho tới năm 1996, anh làm việc tại New York và có tham gia diễn xuất trên sân khấu Broadway.

## Sự nghiệp
Sự nghiệp điện ảnh của Edward Norton bắt đầu từ năm 1996 khi anh vượt qua 2000 ứng viên khác để thủ vai Aaron Stampler, một bệnh nhân tâm thần phân liệt trong bộ phim Primal Fear với sự tham gia của Richard Gere. Với vai diễn này, Edward Norton đã nhận được giải Quả cầu vàng (Golden Globe) và đề cử Oscar cho diễn viên phụ xuất sắc nhất. 

Năm 1998, Norton lại một lần nữa nhận đề cử Oscar, lần này là cho diễn viên chính xuất sắc nhất với vai một tên Tân Quốc xã (Neo-Nazi) trong bộ phim American History X. Đến năm 2014, với vai phụ Mike trong phim Birdman, ông lại tiếp tục nhận đề cử giải Oscar tại hạng mục Nam diễn viên phụ xuất sắc nhất. 

Sự nghiệp của ông còn được đánh dấu bởi hai bộ phim được giới bình luận đánh giá cao, Fight Club (đạo diễn David Fincher, với Brad Pitt) và 25th Hour (đạo diễn Spike Lee). Một số bộ phim khác được đánh giá cao có sự tham gia của ông bao gồm: *[[Ảo thuật gia (phim 2006)|The Illusionist]]* (2006), *[[The Grand Budapest Hotel]]* (2014) và *Glass Onion: A Knives Out Mystery* (2022). Vai diễn Bruce Banner / Hulk trong phim *[[Người khổng lồ xanh phi thường|The Incredible Hulk]]* (2008) cũng giúp tên tuổi của Edward Norton được biết đến rộng rãi hơn.

Với tư cách là đạo diễn, Edward Norton cho ra mắt khán giả bộ phim Keeping the Faith mà anh đồng thời là nhà sản xuất.

## Các phim tham gia

### Điện ảnh

### Truyền hình

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*
If You Leave Me Now

"**If You Leave Me Now**" là tên một ca khúc nổi tiếng của nhóm nhạc Chicago, nằm trong album *[[Chicago X]]*. Peter Cetera đã sáng tác bài này và phát hành như một đĩa đơn vào tháng 7 năm 1976.

Ca khúc đã đứng đầu bảng xếp hạng tại Mỹ ngày 23 tháng 10 năm 1976 và giữ vững trong 2 tuần, và ca khúc là nhạc phẩm đầu tiên giữ vị trí thứ nhất của nhóm nhạc. Bài hát được phổ biến ở nhiều dạng nhạc phát thanh.

"If You Leave Me Now" còn đứng đầu các bảng xếp hạng của các quốc gia khác như Anh và Australia. Bài hát cũng là ca khúc duy nhất được giải thưởng Grammy vào năm 1977.

Trong cuộc bỏ phiếu vào năm 2006 trên chương trình *[[Britain's Favourite Break-up Songs]]* của Channel 5, "If You Leave Me Now" được xếp thứ 8.

Bài hát cũng đã được dùng trong phim hoạt hình "Happy Feet".

## Những phiên bản khác
*Cetera đã thu âm lại bài hát với tư cách là một người hát sô lô trong album *[[You're the Inspiration: A Collection]]* của anh vào năm 1997.
*Philip Bailey của Earth, Wind & Fire đã hát bài này trong buổi diễn của họ với Chicago vào năm 2004. Phiên bản này có trong album *[[Love Songs (Chicago)|Love Songs]]* của Chicago.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Nghe bài hát bằng Windows Media Player
Ngày Lâm nghiệp Việt Nam

**Ngày Lâm nghiệp Việt Nam** hay **Ngày truyền thống ngành lâm nghiệp Việt Nam** là ngày kỷ niệm truyền thống của toàn thể cán bộ, công nhân viên chức đang hoạt động và đã từng hoạt động, gắn bó với ngành lâm nghiệp tại Việt Nam, được tổ chức vào ngày 28 tháng 11 hàng năm.

## Lịch sử
Ngày 28 tháng 11 năm 1959 Chủ tịch Hồ Chí Minh ra pháp lệnh trồng rừng trong cả nước. Trong pháp lệnh này, Hồ Chủ tịch đã khuyên nhân dân cả nước nên trồng rừng. Trồng rừng vừa không tốn kém, lại mang về lợi ích lâu dài cho đất nước. Trẻ em từ 8 tuổi trở lên có thể tham gia trồng rừng.

Ngày 28 tháng 6 năm 1995, theo đề nghị của Bộ Lâm nghiệp lúc bấy giờ, để cổ vũ động viên cán bộ công nhân viên chức hoạt động trong ngành lâm nghiệp trong cả nước, thực hiện lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Thủ tướng Chính phủ đã ký quyết định 380/TTG lấy ngày 28 tháng 11 làm ngày truyền thống cho ngành lâm nghiệp Việt Nam.


Nội dung quyết định 380/TTG:
:**Điều 1:** Hàng năm, bắt đầu từ năm 1995, lấy ngày 28 tháng 11 là "Ngày Lâm nghiệp Việt Nam".
:**Điều 2:** Việc tổ chức "Ngày Lâm nghiệp Việt Nam" phải thực hiện được các nội dung, yêu cầu sau:
#*Giáo dục ý thức bảo vệ rừng, bảo vệ môi trường trong toàn dân; tình cảm yêu ngành nghề, yêu quê hương, đất nước trong cán bộ, công nhân viên và lao động lâm nghiệp.
#*Động viên phong trào thi đua lao động sản xuất, phát triển rừng với năng suất, chất lượng cao; sử dụng tài nguyên rừng hợp lý, tiết kiệm.
#*Vận động, tổ chức các ngành, các đoàn thể, các giới có những hoạt động cụ thể, những công trình, những việc có ích để báo công dâng Bác; biểu dương, khen thưởng người tốt, việc tốt, địa phương và đơn vị tốt.
#*Việc tổ chức "Ngày Lâm nghiệp Việt Nam" hàng năm phải thiết thực, có hiệu quả, không phô trương, lãng phí, bảo đảm đạt được nội dung, yêu cầu nói trên.
:**Điều 3: **Bộ trưởng Bộ Lâm nghiệp hướng dẫn thực hiện Quyết định này theo đúng nội dung, yêu cầu ghi ở Điều 2.

:**Điều 4: **Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm thi hành Quyết định này.


Ngày 28 tháng 11 chính thức trở thành ngày truyền thống hàng năm của ngành lâm nghiệp Việt Nam.

## Xem thêm
*Lâm nghiệp

## Tham khảo
Hải quan

**Hải quan** là một cơ quan nhà nước có nhiệm vụ thực hiện kiểm tra, giám sát hàng hóa, phương tiện vận tải, phòng, chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới. Tổ chức thực hiện pháp luật về thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, kiến nghị chủ trương, biện pháp quản lý Nhà nước về hải quan đối với hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu, xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh và chính sách thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu.

Địa bàn hoạt động của hải quan bao gồm các khu vực cửa khẩu đường bộ, ga đường sắt liên vận quốc tế, cảng biển quốc tế, cảng sông quốc tế, cảng hàng không dân dụng quốc tế, các địa điểm làm thủ tục hải quan ngoài cửa khẩu, khu chế xuất, kho ngoại quan, kho bảo thuế, khu vực ưu đãi hải quan, bưu điện quốc tế, các địa điểm kiểm tra hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu trong lãnh thổ và trên vùng biển thực hiện quyền chủ quyền của Việt Nam, trụ sở doanh nghiệp khi tiến hành kiểm tra sau thông quan và các địa bàn hoạt động hải quan khác theo quy định của pháp luật.

Trong địa bàn hoạt động hải quan, cơ quan hải quan chịu trách nhiệm kiểm tra, giám sát, kiểm soát đối với hàng hoá, phương tiện vận tải.

Chính phủ quy định cụ thể phạm vi địa bàn hoạt động hải quan.

## Hải quan Việt Nam

Tổng cục Hải quan là cơ quan Chính phủ thực hiện chức năng quản lý Nhà nước về Hải quan, trực thuộc Bộ Tài chính.

Hải quan Việt Nam, tên gọi trước đây là "Sở Thuế quan và Thuế gián thu" được thành lập rất sớm, chỉ 8 ngày sau khi chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản tuyên ngôn độc lập (02/09/1945). Nó thể hiện quyền làm chủ, và là nguồn thu cho ngân sách nhà nước trong buổi ban đầu.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*Tổng cục Hải quan Việt Nam
Cindy Thái Tài

**Nguyễn Thái Tài**, thường được biết đến với nghệ danh **Cindy Thái Tài** (sinh ngày 27 tháng 1 năm 1971 tại Thành phố Hồ Chí Minh), là một nữ ca sĩ, diễn viên điện ảnh, chuyên gia trang điểm và nhà đào tạo người mẫu người Việt Nam. Cô là người công khai chuyển đổi giới tính đầu tiên taih Việt Nam.

Trước khi chuyển đổi giới tính, Tài làm nghề trang điểm chuyên nghiệp cho phụ nữ. Sau khi chuyển đổi giới tính, cô chuyển hướng làm ca sĩ, cô đã có một số album ca nhạc và tham gia đóng phim.

## Album
*Nỗi lòng cô đơn (2006)
*Tình yêu đã mất (2007)
*Nụ hôn ngọt ngào (2007)
*Hãy về với em (2008)

## Sự nghiệp điện ảnh
### Phim

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* 
*
Các vùng biển Việt Nam

Việt Nam có phía đông và phía nam hướng ra Biển Đông.

## Căn cứ vào nền nhiệt độ trong năm
Căn cứ vào nền nhiệt độ trong năm, có thể chia biển của Việt Nam ra làm bốn vùng.
#Vùng biển có mùa đông lạnh: từ đèo Ngang trở lên phía Bắc của vịnh Bắc Bộ
#Vùng biển có mùa đông lạnh vừa: từ Quảng Bình đến Quảng Ngãi
#Vùng biển ít có ảnh hưởng của gió mùa mùa đông: từ Bình Định đến Thành phố Hồ Chí Minh
#Vùng biển không có mùa đông: vùng biển Nam bộ bao gồm cả vịnh Thái Lan

Cách phân vùng này thường thấy trong các chương trình dự báo thời tiết.

## Căn cứ vào mục đích quốc phòng
Khu vực Biển Đông được chia làm 5 vùng Hải Quân và 4 vùng Cảnh Sát Biển do Quân đội Nhân dân Việt Nam (VPA) phân chia và quản lý

## Căn cứ vào khu vực địa lý
*Vùng biển Vịnh Bắc Bộ
*Vùng biển Bắc Biển Đông
*Vùng biển Giữa Biển Đông
*Vùng biển Nam Biển Đông
*Vùng biển Vịnh Thái Lan

## Tham khảo