HMS Dragon (D46)

**HMS ''Dragon'' (D46)** là một tàu tuần dương hạng nhẹ thuộc lớp ''Danae'' của Hải quân Hoàng gia Anh Quốc. Trong Chiến tranh Thế giới thứ hai, nó được chuyển cho Hải quân Ba Lan và hoạt động dưới tên gọi **ORP ''Dragon***, cho đến khi bị hư hại nặng bởi một ngư lôi có người lái của Đức vào ngày [[7 tháng 7]] năm [[1944]]. Nó không được sửa chữa, thay vào đó nó được cho đánh chìm như một đê chắn sóng nhằm hỗ trợ cho các hoạt động [[Chiến dịch Overlord|đổ bộ Normandy]].

== Thiết kế và chế tạo ==
Một trong những con tàu được chế tạo nhanh nhất vào thời đó, *Dragon* được đặt lườn vào ngày [[24 tháng 1]] năm [[1917]] tại [[Glasgow]]. Nó được hạ thủy vào ngày [[29 tháng 12]] cùng năm; tuy nhiên, mãi cho đến ngày [[16 tháng 8]] năm [[1918]] nó cuối cùng mới được đưa ra hoạt động cùng Hải quân Hoàng gia dưới tên gọi HMS *Dragon*.

== Lịch sử hoạt động ==
=== Giữa hai cuộc thế chiến ===
Được trang bị sáu khẩu pháo 152&nbsp;mm (6 inch), chiếc [[tàu tuần dương hạng nhẹ]] được đưa ra hoạt động quá trễ để có thể tham gia [[Chiến tranh thế giới thứ nhất|Chiến tranh Thế giới thứ nhất]]. Nó đã từng đưa [[Thân vương xứ Wales|Hoàng tử xứ Wales]] ([[Edward VIII của Anh|Vua Edward VIII]] tương lai) đến [[Canada]] vào [[tháng tám|tháng 8]] năm [[1919]] trong chuyến viếng thăm lãnh thổ này.

Sau đó *Dragon* tham gia cuộc [[Nội chiến Nga]] trong thành phần lực lượng đặc nhiệm [[Chiến dịch Anh tại Baltic 1918-1919|can thiệp]] nhằm trợ giúp cho các nước độc lập [[Latvia]] và [[Estonia]] chống lại các lực lượng [[Bolsheviks]] và Đức trong [[tháng mười|tháng 10]] và [[tháng mười một|tháng 11]] năm [[1919]]. Vào ngày [[17 tháng 10]] năm [[1919]], *Dragon* bị bắn trúng ba phát đạn pháo từ một khẩu đội duyên hải trong khi tham gia các hoạt động chống lại lực lượng Đức tấn công [[Riga]], làm thiệt mạng chín người và bị thương năm người khác.

Vào năm [[1924]], con tàu được bố trí vào [[Hải đội Đặc nhiệm]] cùng với các [[tàu chiến-tuần dương]] [[HMS Hood (51)|HMS *Hood*]] và [[HMS Repulse (1916)|HMS *Repulse*]], các tàu tuần dương [[HMS Delhi (D47)|HMS *Delhi*]], [[HMS Danae (D44)|HMS *Danae*]] và [[HMS Dauntless (D45)|HMS *Dauntless*]] cho một chuyến đi vòng quanh thế giới. *Dragon* đã ghé qua [[Zanzibar]], [[Sri Lanka|Ceylon]], [[New Zealand]], [[Fiji]], [[Canada]] và [[Jamaica]] cũng như viếng thăm hữu nghị [[Hoa Kỳ]], [[Antille thuộc Hà Lan|Antilles thuộc Hà Lan]] và [[Úc|Australia]]. Đến năm [[1928]] nó được rút khỏi hoạt động thường trực và trải qua một cuộc tân trang lớn tại Anh. Trong số các thay đổi, hầm chứa [[thủy phi cơ]] của nó được tháo dỡ.

=== Giai đoạn mở màn chiến tranh ===
Trong [[Chiến tranh thế giới thứ hai|Chiến tranh Thế giới thứ hai]], *Dragon* thoạt tiên được sáp nhập vào Hải đội Tuần dương 7 thuộc lực lượng tuần tra phía Bắc chống lại tàu ngầm [[U-boat]] của [[Đức Quốc xã|Đức]] tại khu vực [[Shetland]]. Vào [[tháng mười một|tháng 11]] năm [[1939]] nó tham gia vào việc săn đuổi [[thiết giáp hạm bỏ túi]] [[Admiral Graf Spee (thiết giáp hạm Đức)|*Admiral Graf Spee*]]. Đến [[tháng hai|tháng 2]] năm [[1940]], HMS *Dragon* băng qua [[Địa Trung Hải]] và quay trở về [[Đại Tây Dương]]. Vào ngày [[16 tháng 9]] năm [[1940]], nó ghi được chiến công đầu tiên khi bắt giữ được [[tàu khu trục]] Pháp [[Touareg (tàu khu trục Pháp)|*Touareg*]]. Vào ngày [[23 tháng 9]], nó đi đến khu vực cảng [[Dakar]], nơi nó tham gia [[Chiến dịch Menace]] chống lại hạm đội Pháp đặt căn cứ tại đây. Cùng với [[HMS Inglefield (D02)|HMS *Inglefield*]] và [[HMS Foresight (H68)|HMS *Foresight*]] nó đã đánh chìm [[tàu ngầm]] Pháp [[Persée (Q154)|*Persée*]] và bản thân nó cũng tham gia việc bắn phá cảng. Sau hạt động này, nó di chuyển đến [[Freetown]], nơi nó hoạt động chống lại thiết giáp hạm bỏ túi Đức [[Admiral Scheer (thiết giáp hạm Đức)|*Admiral Scheer*]] trong [[tháng mười hai|tháng 12]].

Cho đến [[tháng mười một|tháng 11]] năm [[1941]] *Dragon* phục vụ như là tàu hộ tống cho nhiều [[đoàn tàu vận tải]] vượt Đại Tây Dương, trước khi được chuyển sang Á Châu. Vào ngày [[20 tháng 1]] năm [[1942]], nó nhận được lệnh phối thuộc vào một lực lượng đặc nhiệm để hoạt động tại [[Hoàng hải]]; nhưng sau khi [[trận Singapore|Singapore thất thủ]], nó được sáp nhập cùng với [[HMS Caledon (D53)|HMS *Caledon*]] và tàu tuần dương Hà Lan [[HNLMS Jacob van Heemskerk|HNLMS *Jacob van Heemskerk*]] để hoạt động tại [[Sri Lanka|Ceylon]]. Đến [[tháng năm|tháng 5]] nó di chuyển đến [[Madagascar]]. Trong tháng tiếp theo, thủy thủ đoàn của nó lên bờ và được chuyển sang đơn vị khác, trong khi *Dragon* bắt đầu chuyến hành trình của nó quay trở về Anh để tân trang. Vì thủy thủ đoàn được rút gọn của nó không thể hoạt động con tàu một cách độc lập, nó phải được cho sáp nhập vào nhiều oàn tàu vận tải khác nhau, và phải mất gần nữa năm trước khi cuối cùng về đến [[Liverpool]] ngang qua [[Cape Town]], [[Xưởng đóng tàu Chatham|Chatham]] và [[Durban]].

=== Chuyển cho Hải quân Ba Lan ===
Vào ngày [[15 tháng 1]] năm [[1943]], *Dragon* được chuyển giao cho [[Hải quân Ba Lan]], được đổi tên thành ORP *Dragon* và được vận hành bởi một thủy thủ đoàn người Ba Lan. Cho dù tên của con tàu vẫn như nhau, nó mang một ý nghĩa mới. Trong [[tiếng Anh]] dragon có nghĩa là [[rồng]], nhưng "rồng" trong [[tiếng Ba Lan]] là *smok*, trong khi "dragon" lại có nghĩa là [[long kỵ binh]], một binh chủng bộ binh di chuyển trên ngựa, mặc dù từ ngữ sau này cũng xuất phát từ lối nói quanh co của "rồng". Được hiện đại hóa tại xưởng tàu của [[Cammell Laird]] ở [[Birkenhead]], nó được tái trang bị với máy phát điện mới, [[ra đa|radar]] và vũ khí. Việc tân trang con tàu hoàn tất vào ngày [[23 tháng 8]] năm [[1943]] và nó di chuyển đến [[Scapa Flow]], nơi nó hoạt động trong thành phần nhiều đoàn tàu vận tải. Ngày [[20 tháng 2]] năm [[1944]] nó được tháp tùng bởi [[HMS Berwick (65)|HMS *Berwick*]] và [[HMS Jamaica (C44)|HMS *Jamaica*]] để hộ tống đoàn tàu vận tải *JW.57* đi đến [[Murmansk]]; rồi hộ tống cho đoàn *RA.57* trong chuyến quay về. Sau khi quay trở về, nó phối hợp với nhiều tàu chiến lớn khác để huấn luyện đổ bộ trước [[Chiến dịch Overlord|trận Normandy]]. Cuối cùng vào ngày [[2 tháng 6]] nó được phân về một hải đội bao gồm [[HMS Ramillies (07)|HMS *Ramillies*]], [[HMS Warspite (03)|HMS *Warspite*]], [[HMS Mauritius (C80)|HMS *Mauritius*]], [[HMS Frobisher (D81)|HMS *Frobisher*]], [[HMS Arethusa (26)|HMS *Arethusa*]], *Danae* và 24 tàu chiến nhỏ khác để cùng hướng đến [[Normandie|Normandy]].

*Dragon* đã có mặt trong cuộc [[trận Normandie|đổ bộ Normandy]] khi tham gia [[Chiến dịch Neptune]], bắn phá các khẩu đội pháo duyên hải Đức tại [[Colleville-Montgomery|Colleville-sur-Orne]] và tại [[Trouville]] ([[bãi Sword]]) từ khoảng cách 4&nbsp;km. Một quả đạn pháo  từ một khẩu đội Đức trên bờ bắn suýt trúng đã làm bị thương ba thủy thủ. Nó rút lui dưới sự bảo vệ của *Ramillies* và [[HMS Roberts (F40)|HMS *Roberts*]], mà hỏa lực của chúng đã tiêu diệt khẩu đội này. Chiều tối [[ngày D]], nó di chuyển đến khu vực [[bãi Juno]] để hỗ trợ cho lực lượng đổ bộ tiến quân. Ngày hôm sau, nó bắn phá các vị trí của quân Đức tại và chung quanh thị trấn [[Caen]]. Tuy nhiên, vào ngày [[8 tháng 6]], một trục trặc trong hệ thống liên lạc đã khiến nó không thể tiếp tục hoạt động bắn phá, và chỉ cho đến đêm nó mới có thể khai hỏa trở lại nhắm vào [[Sư đoàn Xe tăng 21 (Đức)|Sư đoàn xe tăng 21 Đức]] gần [[Varaville]]. Ngày hôm sau, nó tham gia vào một cuộc đấu pháo tay đôi với một khẩu đội pháo trên bờ tại [[Houlgate]], rồi sau đó nó quay trở về [[Portsmouth]] để tiếp nhiên liệu và bổ sung tiếp liệu. Từ ngày [[12 tháng 6|12]] đến ngày [[17 tháng 6]] nó lại nả pháo xuống các vị trí của quân Đức gần Caen, Gouneville, Lébisey và Varaville. Trong thời gian này nó từng tránh được một cuộc tấn công từ một tàu ngầm đối phương không thể xác định. Vào ngày [[18 tháng 6]] nó hướng về Portsmouth hộ tống cho chiếc thiết giáp hạm [[HMS Nelson (28)|HMS *Nelson*]] vốn đã trúng phải một quả [[thủy lôi]].

=== Hư hỏng và bị đánh chìm ===
Vào ngày [[7 tháng 7]] năm [[1944]], *Dragon* quay trở lại khu vực ngoài khơi Caen, nơi nó tham gia vào việc bắn pháo chuẩn bị cuối cùng nhằm chiếm thị trấn này sau [[trận Caen|cuộc phong tỏa]] kéo dài một tháng. Ngày hôm sau, lúc 5 giờ 40 phút, ở tọa độ , trong lúc chờ đợi mệnh lệnh để khai hỏa, *Dragon* bị một quả [[ngư lôi có người lái]] Đức *Neger* do [[Walther Gerhold]] điều khiển đánh trúng với tổn thất 26 người. Một tài liệu khác cho rằng chiến công này là của một hoa tiêu tên Potthast.

Vụ nổ đã gây ra một đám cháy ở hầm đạn số 3, buộc phải cho làm ngập nước. Ngoài ra, phòng động cơ số 3 cũng bị đánh trúng, và con tàu bắt đầu bị chìm qua mạn trái; độ nghiêng của con tàu đạt đến 9°, nhưng thuyền trưởng đã ổn định cân bằng con tàu bằng cách ra lệnh cho mọi tháp pháo xoay sang mạn phải. Cho dù có thêm 11 thủy thủ bị tử thương, tình hình được ổn định, và con tàu di chuyển đến một vùng nước nông chờ đợi con nước [[thủy triều]] rút. Sau khi nước được bơm khỏi phòng động cơ bị ngập, người ta khám phá là lườn tàu bị thủng trải rộng suốt hai ngăn, và lỗ thủng có kích thước khoảng 5 × 15 mét.

Mặc dù vẫn còn nổi và có thể sửa chữa được, người ta vẫn quyết định bỏ con tàu. Nó được kéo đến [[cảng Mulberry|Mulberry "B"]], nơi mà vào ngày [[10 tháng 7]], tàu đổ bộ LST-494 trợ giúp vào việc chuyển thủy thủ đoàn còn lại của *Dragon*, 17 sĩ quan và 320 thủy thủ rời tàu quay trở về Anh Quốc. Đến ngày [[15 tháng 7]], các vũ khí trên tàu được tháo dỡ. Hai xác thủy thủ tiếp tục được phát hiện trên tàu và họ được an táng trên biển. Ngày [[16 tháng 7]] nó chính thức được cho ngừng hoạt động, và đến ngày [[20 tháng 7]], nó bị đánh đắm để tạo thành dãi chắn sóng nhân tạo gần [[Courseulles]]. Vào ngày [[4 tháng 10]] năm [[1944]] vai trò phục vụ của nó trong Hải quân Ba Lan được thay thế bởi chiếc ORP *Conrad*, nguyên chính là con tàu chị em [[HMS Danae (D44)|HMS *Danae'']] cùng lớp.

## Chú thích

## Tham khảo
* Colledge, J. J.; Warlow, Ben (1969). Ships of the Royal Navy: the complete record of all fighting ships of the Royal Navy (Rev. ed.). London: Chatham. ISBN 978-1-86176-281-8. OCLC 67375475.
* Jane's Fighting Ships of World War One (1919), Jane's Publishing Company

## Liên kết ngoài
*U-boat.net