Họ Chuối hoa lan

**Họ Chuối hoa lan** (danh pháp khoa học: **Lowiaceae**) là một họ thực vật một lá mầm có hoa, một phần của bộ Gừng (Zingiberales). Họ này chỉ có một chi duy nhất là ***Orchidantha***; các chi trước đây công nhận như *Lowia* Scort., 1886, *Protamomum* Ridl., 1893 hiện nay được gộp vào trong chi *Orchidantha*.

## Lịch sử phân loại
Trong số ra Thứ Bảy ngày 23 tháng 10 năm 1886 tập 26 tạp chí *The Gardeners' Chronicle*, Nicholas Edward Brown mô tả loài *[[Orchidantha borneensis]]* ở Borneo. Trong số ra muộn hơn 2 ngày tại phần 4 tập 18 tạp chí *Nuovo Giornale Botanico Italiano*, Benedetto Scortechini mô tả chi *Lowia* với loài *[[Orchidantha longiflora|Lowia longiflora]]* ở Kinta (Perak, Malaysia). 
 
Năm 1889, Otto Georg Petersen công nhận 2 chi với 2 loài đề cập trên đây, nhưng cho rằng chúng có lẽ thuộc về Musaceae.

Năm 1891, Henry Nicholas Ridley đề cập tới danh pháp *Protamomum*. Năm 1892, John Gilbert Baker chỉ ghi nhận *Lowia* với loài *L. longiflora*, mặc dù có đề cập tới *Orchidantha* của Brown. Năm 1893, Ridley đề cập tới danh pháp Lowiaceae khi mô tả chi mới *Protamomum* với loài *[[Orchidantha maxillarioides|P. maxillarioides]]* ở Pulau Tawar (Jerantut, Pahang, Malaysia).

Năm 1924, Ridley chính thức mô tả Lowiaceae với 1 chi (*Orchidantha*) và 3 loài đã biết khi đó là *[[Orchidantha borneensis|O. borneensis]]*, *[[Orchidantha longiflora|O. longiflora]]* và *[[Orchidantha maxillarioides|O. maxillarioides]]*.

## Từ nguyên
Tên chi *Orchidantha* có nghĩa là "hoa lan", do một trong số các cánh hoa trên hoa bị biến đổi thành cánh môi, giống như trong các loại hoa trong họ Lan (Orchidaceae).

Tên chi *Lowia* là để vinh danh Hugh Low (1824-1905), nhà tự nhiên học người Anh kiêm công sứ thứ 4 tại Perak từ 1877 tới 1889. 

## Phân bố
*Orchidantha* là một chi ít được nghiên cứu, với 32 loài sinh trưởng tại khu vực sinh thái Indomalaya, bao gồm Đông Dương, miền nam Trung Quốc và Borneo.

Một loài, *[[Orchidantha inouei]]* ở Borneo, còn có mùi giả như mùi phân thối nhằm hấp dẫn một loài bọ hung nhỏ (*[[Onthophagus]]* sp.) để thụ phấn cho nó.

## Phát sinh chủng loài
Cây phát sinh chủng loài dưới đây lấy theo APG III.

## Các loài
Danh sách các loài được công nhận lấy theo Plants of the World Online:
* *[[Orchidantha anthracina]]* H.Ð.Trần, Luu & Škorničk., 2020 - Có ở Việt Nam.
* *[[Orchidantha borneensis]]* N.E.Br., 1886 - Loài điển hình.
* *[[Orchidantha chinensis]]* T.L.Wu, 1964
* *[[Orchidantha crassinervia]]* P.Zou & X.A.Cai, 2019
* *[[Orchidantha fimbriata]]* Holttum, 1970
* *[[Orchidantha foetida]]* Jenjitt. & K.Larsen, 2003
* *[[Orchidantha gigantea]]* Škorničk. & A.Lamb, 2021
* *[[Orchidantha grandiflora]]* Mood & L.B.Pedersen, 2001
* *[[Orchidantha holttumii]]* K.Larsen, 1993
* *[[Orchidantha inouei]]* Nagam. & S.Sakai, 1999
* *[[Orchidantha insularis]]* T.L.Wu,1964
* *[[Orchidantha ismailii]]* Škorničk. & A.Lamb, 2021
* *[[Orchidantha jiewhoei]]* Škorničk. & A.Lamb, 2021
* *[[Orchidantha laotica]]* K.Larsen, 1961
* *[[Orchidantha lengguanii]]* Škorničk., 2014
* *[[Orchidantha longiflora]]* (Scort.) Ridl., 1924
* *[[Orchidantha lutescens]]* Škorničk. & A.Lamb, 2021
* *[[Orchidantha maxillarioides]]* (Ridl.) K.Schum., 1900
* *[[Orchidantha megalantha]]* Škorničk. & A.D.Poulsen, 2017
* *[[Orchidantha micrantha]]* Škorničk. & A.D.Poulsen, 2017
* *[[Orchidantha nilusii]]* Škorničk. & A.Lamb, 2021
* *[[Orchidantha quadricolor]]* L.B.Pedersen & A.Lamb, 2001
* *[[Orchidantha ranchanensis]]* Syauqina & Meekiong, 2016
* *[[Orchidantha sabahensis]]* A.Lamb & L.B.Pedersen, 2001
* *[[Orchidantha sarawakensis]]* Syauqina & Meekiong, 2019
* *[[Orchidantha siamensis]]* K.Larsen, 1961
* *[[Orchidantha stercorea]]* H.Ð.Tran & Škorničk., 2010 - Có ở Việt Nam.
* *[[Orchidantha suratii]]* L.B.Pedersen, J.Linton & A.Lamb, 2001
* *[[Orchidantha ultramafica]]* Škorničk. & A.Lamb, 2021
* *[[Orchidantha vietnamica]]* K.Larsen, 1974 - Có ở Việt Nam.
* *[[Orchidantha virosa]]* Škorničk. & Q.B.Nguyen, 2014 - Có ở Việt Nam.
* *[[Orchidantha yunnanensis]]* P.Zou, C.F.Xiao & Škorničk., 2017

## Chú thích

## Tham khảo
* 
*