Deutschland (lớp thiết giáp hạm)

**Lớp thiết giáp hạm ''Deutschland*** là một nhóm bao gồm năm [[thiết giáp hạm]] [[thiết giáp hạm tiền-dreadnought|tiền-dreadnought]] được chế tạo cho [[Hải quân Đức]]. Lớp bao gồm các chiếc [[SMS Deutschland (1904)|SMS *Deutschland*]], [[SMS Hannover|SMS *Hannover*]], [[SMS Pommern|SMS *Pommern*]], [[SMS Schlesien|SMS *Schlesien*]] và [[SMS Schleswig-Holstein|SMS *Schleswig-Holstein*]], được chế tạo từ năm [[1903]] đến năm [[1908]], có bề ngoài giống như những chiếc thuộc [[Braunschweig (lớp thiết giáp hạm)|lớp *Braunschweig*]] dẫn trước, cho dù chúng có lớp vỏ giáp bảo vệ tốt hơn. Chúng đã trở nên lạc hậu ngay trước khi hoàn thành do việc [[Hải quân Hoàng gia Anh]] cho hạ thủy chiếc [[HMS Dreadnought (1906)|*Dreadnought*]] mang tính cách mạng vào năm [[1906]]. Kết quả là, chúng trở thành những con tàu cuối cùng kiểu này được chế tạo cho Hải quân Đức. Chúng được tiếp nối bởi [[Nassau (lớp thiết giáp hạm)|lớp *Nassau*]], những thiết giáp hạm [[dreadnought]] đầu tiên của Đức.

Cùng với việc đưa vào hoạt động lớp *Deutschland*, Hạm đội Đức giờ đây có đủ thiết giáp hạm để hình thành nên hai hải đội thiết giáp hạm đầy đủ; hạm đội được tái tổ chức thành [[Hạm đội Biển khơi Đức|Hạm đội Biển khơi]], vốn đã hoạt động tác chiến trong [[Chiến tranh thế giới thứ nhất|Chiến tranh Thế giới thứ nhất]]. Cho dù đã lạc hậu, cả năm con tàu đều đã tham gia [[trận Jutland]] vào ngày [[31 tháng 5]]–[[1 tháng 6]] năm [[1916]]. Trong quá trình tác chiến đêm lộn xộn, *Pommern* trúng phải [[ngư lôi]] và bị chìm. Sau trận chiến, bốn chiếc còn sống sót được cho rút khỏi hoạt động ngoài tuyến đầu để đảm trách những nhiệm vụ thứ yếu. [[Hòa ước Versailles|Hiệp ước Versailles]] sau chiến tranh cho phép Đức được giữ lại những thiết giáp hạm cũ để phòng thủ duyên hải, kể cả bốn chiếc thuộc lớp *Deutschland*.

Tuy nhiên, thay vì được sử dụng như những tàu phòng duyên, *Deutschland* bị tháo dỡ vào năm [[1920]]–[[1922]], còn *Hannover* dự định được cải biến thành một tàu mục tiêu, cho dù chưa bao giờ thực hiện; nó cuối cùng bị tháo dỡ vào năm [[1944]]–[[1946]]. *Schlesien* và *Schleswig-Holstein* là hai chiếc duy nhất còn lại trong lớp tiếp tục phục vụ ở tuyến đầu cho [[Hải quân Đức]]. Cả hai chiếc chỉ có những hoạt động hạn chế trong [[Chiến tranh thế giới thứ hai|Chiến tranh Thế giới thứ hai]], vốn được mở màn bằng việc *Schleswig-Holstein* nả các khẩu pháo vào pháo đài của [[Ba Lan]] tại [[Westerplatte]]. Vào lúc gần cuối chiến tranh cả hai chiếc đều bị đánh chìm.

== Thiết kế ==
Năm chiếc thiết giáp hạm trong lớp *Deutschland* là những chiếc tiền-dreadnought cuối cùng được Hải quân Đức chế tạo. Chúng tương tự so với lớp *Braunschweig* dẫn trước; *Deutschland* hầu như tương tự, mặc dù thiết kế được thay đổi một ít sau khi đặt lườn chiếc dẫn đầu. Bốn chiếc tiếp theo sau có cách sắp xếp các nồi hơi khác biệt và có vỏ giáp dày hơn đôi chút so với lớp *Braunschweig*. Mọi chiếc trong lớp *Deutschland* đều có tháp pháo dành cho cỡ pháo hạng hai ; tất cả các khẩu pháo này đều được gắn trên các ụ tháp súng trên lườn tàu. Những con tàu này được chế tạo cho dù có những lời đồn đại về khả năng của chiếc [[HMS Dreadnought (1906)|*Dreadnought*]] mang tính cách mạng vốn đang được chế tạo. Đô đốc [[Alfred von Tirpitz]] khăng khăng giữ ý định chế tạo chúng, vì một con tàu lớn hơn sẽ buộc phải mở rộng [[kênh đào Kiel]], một việc sẽ làm cắt giảm bớt ngân sách dành cho hải quân.

=== Các đặc tính chung ===
Những chiếc trong lớp *Deutschland* có [[chiều dài]]  ở mực nước và [[chiều dài]] chung là . Chúng có [[mạn thuyền]] rộng  và độ sâu của [[mớn nước]] là . Các con tàu được thiết kế với [[trọng lượng choán nước]] tiêu chuẩn , và lên đến  khi đầy tải. Lườn của lớp *Deutschland* được chế tạo bằng các khu thép ngang và dọc. Các tấm thép vỏ tàu được tán vào cấu trúc tạo ra bởi các khung. Lườn tàu được chia thành 12 [[ngăn kín nước]], riêng *Pommern* có 13 ngăn. Lườn tàu cũng có một [[đáy kép]] chiếm 84% [[chiều dài]] con tàu.

Các con tàu này vận hành khó hơn so với [[Braunschweig (lớp thiết giáp hạm)|lớp *Braunschweig*]] dẫn trước, cho dù chúng ít bị ảnh hưởng khi biển động. [[Chiều cao khuynh tâm]] của chúng là . Thủy thủ đoàn của các con tàu bao gồm 35 sĩ quan và 708 thủy thủ. Khi một chiếc đảm trách vai trò [[soái hạm]] của hải đội, thành phần được tăng cường thêm 13 sĩ quan và 66 thủy thủ; và khi là tàu chỉ huy thứ hai, 2 sĩ quan và 23 thủy thủ được bổ sung vào số thủy thủ đoàn tiêu chuẩn. Sau khi trở thành một tàu huấn luyện vào năm [[1935]], thủy thủ đoàn của *Schlesien* bao gồm 29 sĩ quan và 559 thủy thủ, và cho đến 214 học viên. Cũng trong vai trò huấn luyện, *Schleswig-Holstein* khác biệt đôi chút với 31 sĩ quan, 565 thủy thủ và cho đến 175 học viên. *Deutschland* và các tàu chị em mang theo một số xuồng nhỏ, bao gồm hai xuồng gác, một xuồng đô đốc, hai xuồng đổ bộ, một xuồng chèo, hai ca-nô, hai xuồng yawl và hai xuồng nhỏ.

=== Hệ thống động lực ===
*Deutschland* và những chiếc chị em được trang bị [[động cơ hơi nước]] [[động cơ ba buồng bành trướng đạt dọc|ba buồng bành trướng]] ba trục. Chúng có một bánh lái duy nhất và ba chân vịt; hai chân vịt phía ngoài có ba cánh, đường kính 4,8 m (5,24 yard), trong khi chân vịt giữa có bốn cánh và đường kính là 4,5 m (4,9 yard). Hơi nước được cung cấp cho động cơ bằng 12 nồi hơi hàng hải, bốn chiếc cho mỗi động cơ, ngoại trừ *Deutschland*. Chiếc này có cấu hình nồi hơi giống như lớp *Braunschwieg*, với tám nồi hơi hàng hải và sáu nồi hơi hình trụ. Động cơ của *Deutschland* đạt được công suất , trong khi bốn chiếc kia đạt đến . Tốc độ thiết kế cho tất cả các con tàu là , mặc dù khi chạy thử máy cả năm chiếc đều vượt quá con số này.

Các con tàu được thiết kế để chở theo  [[than đá|than]], cho dù các chỗ trống bổ sung có thể dùng vào việc chứa nhiên liệu, làm tăng lượng dự trữ nhiên liệu lên . Điều này đã cung cấp cho chúng tầm hoạt động tối đa  khi di chuyển ở tốc độ đường trường . Điện năng được cung cấp bởi bốn máy phát turbine, mỗi chiếc cung cấp  [[điện xoay chiều]] 110 [[vôn|volt]].

=== Vũ khí ===

Vũ khí trang bị cho lớp *Deutschland* gần giống như của lớp *Braunschweig* dẫn trước, mặc dù chúng được sắp xếp lại và gia tăng về số lượng. Dàn pháo chính bao gồm bốn khẩu [[hải pháo 28 cm SK L/40|pháo  SK L/40]] bắn nhanh bố trí trên hai [[tháp pháo]] nòng đôi, một phía trước và một phía sau của cấu trúc thượng tầng. Tháp pháo thuộc kiểu Drh.L. C/01, cho phép nâng lên đến 30° và hạ xuống đến −5°. Ở góc nâng tối đa, các khẩu pháo có thể bắn đến mục tiêu cách xa . Kiểu pháo này bắn ra đạn nổ và [[đạn pháo xuyên thép]] (AP) nặng ; với [[lưu tốc đầu đạn]] của cả hai loại đạn pháo là 820&nbsp;m/s (2.690 f/s). Ở khoảng cách , đạn pháo AP có thể xuyên thủng vỏ giáp dày đến .

Dàn pháo hạng hai bao gồm mười bốn khẩu pháo  gắn trên các [[tháp pháo ụ]] đặt giữa tàu; năm chiếc bố trí ở sàn tàu trên và hai chiếc được đặt cao hơn một sàn tàu trên cấu trúc thượng tầng mỗi bên mạn. Tháp pháo ụ này cho phép nâng lên đến 22° và hạ xuống đến −5°. Ở góc nâng 22°, các khẩu pháo có thể bắn đến mục tiêu cách xa ; mỗi khẩu được cung cấp 130 quả [[đạn pháo xuyên thép]], và có [[tốc độ bắn]] khoảng 5 phát mỗi phút. Tháp pháo có góc xoay 160°.

Các con tàu còn được trang bị thêm 22 khẩu pháo  bắn nhanh trên các bệ nòng đơn, được điều khiển bằng tay. Kiểu pháo này bắn ra đạn pháo nổ  ở tốc độ cho đến 12 phát mỗi phút, mỗi khẩu pháo được cung cấp 140 quả. Chúng có khả năng bắn mục tiêu ở cách xa .

=== Vỏ giáp ===
Những chiếc trong lớp *Deutschland* được trang bị [[vỏ giáp Krupp]]. *Deutschland* có sự sắp xếp hơi khác biệt về [[đai giáp]] và thành trì của cấu trúc thượng tầng. Đai giáp của *Deutschland* ở mực nước dày  và vuốt nhọn còn  ở mép dưới. Các con tàu chị em có đai giáp dày  ở mực nước và giảm còn  ở đáy tàu. Trên *Deutschland*, lớp vỏ giáp cho cấu trúc thượng tầng dày , và được tăng lên trên bốn chiếc chị em. Tất cả các con tàu đều có sàn tàu bọc thép dày .

[[Tháp pháo]] của dàn pháo chính có vỏ giáp hông dày  và nóc dày ; bệ tháp tháp được bọc giáp dày  bằng thép. Các tháp pháo ụ được bảo vệ bằng vỏ thép dày . Tháp chỉ huy phía trước được bảo vệ bởi các mặt hông dày , trong khi vỏ giáp của tháp chỉ huy phía sau dày .

== Việc chế tạo==

[[SMS Deutschland (1904)|*Deutschland*]] được đặt hàng cho hạm đội Đức dưới hợp đồng tên "N". Nó được đặt lườn tại xưởng tàu [[Germaniawerft]] vào năm [[1903]] dưới số hiệu chế tạo 109, và được hạ thủy vào ngày [[20 tháng 11]] năm [[1904]]. Đến giữa năm [[1906]] công việc hoàn thiện con tàu kết thúc, bao gồm việc trang bị vũ khí, hoàn tất các ngăn bên trong và cấu trúc thượng tầng. *Deutschland* được biên chế vào hạm đội ngày [[3 tháng 8]] năm đó. [[SMS Hannover|*Hannover*]] được đặt hàng với tên "O" và đặt lườn tại [[Kaiserliche Werft Wilhelmshaven]] vào năm [[1904]]. Nó được hạ thủy vào ngày [[29 tháng 9]] năm [[1905]] và nhập biên chế vào ngày [[1 tháng 10]] năm [[1907]].

[[SMS Pommern|*Pommern*]] được đặt lườn tại xưởng tàu [[AG Vulcan]] ở Stettin dưới tên gọi tạm thời "P" vào năm [[1904]]. Nó được hạ thủy vào ngày [[2 tháng 12]] năm [[1905]] và nhập biên chế vào hạm đội ngày [[1 tháng 10]] năm [[1907]]. Cũng trong năm [[1904]], [[SMS Schlesien|*Schlesien*]] được đặt lườn tại xưởng tàu [[Schichau-Werke]] ở [[Gdańsk|Danzig]] dưới tên gọi tạm thời "R". Nó được hạ thủy vào ngày [[28 tháng 5]] năm [[1906]] và nhập biên chế vào ngày [[5 tháng 5]] năm [[1908]]. [[SMS Schleswig-Holstein|*Schleswig-Holstein*]] được chế tạo tại xưởng tàu Germaniawerft dưới hợp đồng tên "Q". Nó được đặt lườn tại đây vào năm [[1905]]. Được hạ thủy vào ngày [[17 tháng 12]] năm [[1906]], *Schleswig-Holstein* hoàn tất vào [[tháng bảy|tháng 7]] năm [[1908]] và được nhập biên chế vào ngày [[6 tháng 7]], chiếc cuối cùng trong số năm chiếc của lớp gia nhập vào hạm đội.

== Lịch sử hoạt động ==
Sau khi được đưa ra hoạt động bắt đầu từ năm [[1906]], những chiếc trong lớp *Deutschland* được điều về Hải đội Thiết giáp II của Hạm đội Nhà (*Heimatflotte*), vốn còn bao gồm những chiếc thuộc lớp *Braunschweig*. *Deutschland* thay thế cho [[SMS Kaiser Wilhelm II|SMS *Kaiser Wilhelm II*]] trong vai trò [[soái hạm]] của hạm đội. Khi Hải đội Thiết giáp II đã hoàn tất, hạm đội được tái tổ chức thành [[Hạm đội Biển khơi Đức|Hạm đội Biển khơi]] (Hochseeflotte). Năm chiếc trong lớp đã tiến hành nhiều chuyến đi huấn luyện và cơ động hạm đội hàng năm cho đến năm [[1914]], bao gồm những chuyến đi đến [[Đại Tây Dương]] và [[biển Baltic]] cùng những chuyến đi hàng năm đến [[Na Uy]]. Vào năm [[1913]], *Deutschland* được thay thế trong vai trò [[soái hạm]] của hạm đội bởi chiếc [[dreadnought|thiết giáp hạm dreadnought]] mới [[SMS Friedrich der Große (1911)|SMS *Friedrich der Grosse*]]. Cả năm con tàu đều đang ở Na Uy thực hiện chuyến viếng thăm hàng năm vào [[tháng bảy|tháng 7]] năm [[1914]], khi mối đe dọa của chiến tranh buộc phải cắt ngắn chuyến đi, và tất cả đã quay về các cảng Đức vào cuối tháng đó.

=== Chiến tranh Thế giới thứ nhất ===

Những chiếc trong lớp *Deutschland* tiếp tục phục vụ cùng Hải đội Thiết giáp II trong [[Chiến tranh thế giới thứ nhất|Chiến tranh Thế giới thứ nhất]]. Chúng tiến hành tuần tra tại khu vực cửa [[elbe|sông Elbe]] trong những tuần lễ chiến tranh đầu tiên trong khi phần còn lại của hạm đội vẫn còn đang được huy động. Chúng cũng tham gia hầu hết các hoạt động chính của hạm đội trong hai năm đầu tiên của cuộc chiến; chủ yếu là hoạt động như một lực lượng hỗ trợ cho các [[tàu chiến-tuần dương]] bắn phá bờ biển Anh Quốc với hy vọng lôi kéo được một phần hạm đội Anh.

Cả năm chiếc đã tham gia [[trận Jutland]] vào ngày [[31 tháng 5]] – [[1 tháng 6]] năm [[1916]] dưới sự chỉ huy của [[Đô đốc]] [[von Mauve]]. Vào lúc cuối của trận chiến vào chiều tối ngày [[31 tháng 5]], năm chiếc thuộc lớp *Deutschland* đã đến trợ giúp các tàu chiến-tuần dương thuộc Hải đội Tuần tiễu I đang bị áp lực rất mạnh. Nhóm *Deutschland* đã can thiệp và ngăn cản các tàu chiến-tuần dương Anh dưới quyền Đô đốc [[David Beatty, Bá tước thứ nhất Beatty|David Beatty]] săn đuổi các tàu chiến Đức. Trong đêm tối, các tàu chiến Đức khó nhận định được mục tiêu và đã không bắn trúng phát nào; ngược lại, người Anh đã ba lần bắn trúng những chiếc *Deutschland*; *Pommern* từng bị buộc phải tách khỏi đội hình trong một lúc. Trong các hoạt động tác chiến ban đêm, *Pommern* trúng phải [[ngư lôi]]. Quả ngư lôi đã làm phát nổ một hầm đạn và phá hủy con tàu. Hạm đội Đức về đến Wilhelmshaven vào giữa ngày [[1 tháng 6]], năm, nơi những chiếc dreadnought không bị hư hại thuộc các lớp [[Nassau (lớp thiết giáp hạm)|*Nassau*]] và [[Helgoland (lớp thiết giáp hạm)|*Helgoland*]] chiếm lấy các vị trí phòng ngự.

Đến cuối năm [[1916]], bốn chiếc còn lại được rút khỏi hoạt động nơi tuyến đầu cùng hạm đội. Chúng được đưa về lực lượng dự bị vào ngày [[15 tháng 8]] năm [[1917]]. *Deutschland* và *Schleswig-Holstein* trở thành những tàu trại lính tại Wilhelmshaven và Kiel tương ứng. *Hannover* được sử dụng như một tàu canh phòng tại [[bờ biển Đan Mạch]], và *Schlesien* là một tàu huấn luyện tại Kiel.

=== Những năm giữa hai cuộc thế chiến ===

Sau khi Đức thua trận trong [[Chiến tranh thế giới thứ nhất|Chiến tranh Thế giới thứ nhất]], [[Hòa ước Versailles|Hiệp ước Versaille]] cho phép ba trong số các thiết giáp hạm của lớp *Deutschland* được giữ lại trong [[Hải quân Đế chế Đức]]: *Hannover*, *Schleswig-Holstein* và *Schlesien*, cùng với nhiều chiếc thuộc [[Braunschweig (lớp thiết giáp hạm)|lớp *Braunschweig*]]. *Deutschland* bị tháo dỡ vào năm [[1922]]. Ba chiếc thiết giáp hạm tiền-dreadnought còn lại được hiện đại hóa trong những năm [[thập niên 1920|1920]], bao gồm việc thay thế các khẩu pháo 17&nbsp;cm bằng kiểu .

*Hannover* là chiếc đầu tiên trong số thiết giáp hạm cũ hoạt động trở lại cùng Hải quân Đế chế Đức vào [[tháng hai|tháng 2]] năm [[1921]], trong vai trò soái hạm của hạm đội tại biển Baltic. Cảng nhà đầu tiên của nó là Swinemünde, nhưng nó được chuyển đến Kiel vào năm [[1922]]. Sang năm [[1923]], Hải quân Đức áp dụng một cấu trúc chỉ huy mới, và [[SMS Braunschweig|SMS *Braunschweig*]] được đặt làm soái hạm của hạm đội. Đến [[tháng mười|tháng 10]] năm [[1925]], *Hannover* được cho chuyển đến Bắc Hải. Nó xuất biên chế vào [[tháng ba|tháng 3]] năm [[1927]] khi *Schlesien* quay trở lại hoạt động thường trực. Với các cột ăn-ten hoàn toàn mới nhưng vẫn còn ba ống khói, nó hoạt động trở lại khi thay thế cho chiếc [[SMS Elsass|SMS *Elsass*]] từ [[tháng hai|tháng 2]] năm [[1930]] đến [[tháng chín|tháng 9]] năm [[1931]].

Vào năm [[1932]], *Schleswig-Holstein* được thay thế nồi hơi và cải biến thành một tàu huấn luyện học viên sĩ quan. Một trong những thay đổi đáng kể dễ thấy nhất là sáp nhập hai ống khói phía trước thành một ống khói lớn hơn. *Schlesien* được đặt làm soái hạm của Hải đội Thiết giáp vào [[tháng một|tháng 1]] năm [[1933]]. Đến [[tháng năm|tháng 5]] năm [[1935]], [[Hải quân Đế chế Đức]] lại được tái tổ chức; đến lúc này, chỉ còn *Schlesien* và *Schleswig-Holstein* hoạt động như những tàu chiến, bốn chiếc thuộc [[Braunschweig (lớp thiết giáp hạm)|lớp *Braunschweig*]] đã bị loại bỏ hay cải biến thành những tàu phụ trợ.

*Hannover* được rút khỏi [[Đăng bạ Hải quân]] vào năm [[1936]] và dự tính tháo dỡ. Có ý định đề nghị cải tạo nó thành một tàu mục tiêu điều khiển bằng vô tuyến để huấn luyện máy bay, nhưng việc này không bao giờ được thực hiện. *Schlesien* được thay thế nồi hơi và cải biến thành một tàu huấn luyện vào năm [[1936]]. Trong năm tiếp theo, nó thực hiện chuyến đi đến Nam Mỹ, bao gồm một chặng dừng tại [[Argentina]] vào [[tháng mười hai|tháng 12]]. Đến năm [[1939]], cả hai chiếc đều được thay thế trong phục vụ tại tuyến đầu bởi những tàu chiến mới hơn, và được đưa về các hoạt động huấn luyện ở tuyến sau.

=== Chiến tranh Thế giới thứ hai ===

Vào [[tháng tám|tháng 8]] năm [[1939]], *Schleswig-Holstein* thực hiện chuyến đi đến biển Baltic trong danh nghĩa kỷ niệm việc [[tàu tuần dương hạng nhẹ]] [[SMS Magdeburg|SMS *Magdeburg*]] bị chìm vào [[tháng tám|tháng 8]] năm [[1914]]. Sau khi hoàn tất chuyến đi, con tàu đã đi đến cảng [[Gdańsk|Danzig]] đối diện với pháo đài của Ba Lan tại [[Westerplatte]]. Lúc 04 giờ 47 phút ngày [[1 tháng 9]], *Schleswig-Holstein* đã bắn những phát đạn pháo đầu tiên của [[Chiến tranh thế giới thứ hai|Chiến tranh Thế giới thứ hai]], khi nó nả pháo vào Westerplatte. Sau đó, một phân đội thủy binh đã đổ bộ tấn công pháo đài, vốn đã kháng cự trong bảy ngày. Trong suốt [[trận Westerplatte|trận chiến]], *Schleswig-Holstein* đã bắn pháo hỗ trợ. Trong giai đoạn này *Schlesien* tiếp tục vai trò của một tàu huấn luyện, ngoại trừ một giai đoạn ngắn hoạt động như một [[tàu phá băng]] cho [[tàu ngầm]] [[U-boat]].

*Schleswig-Holstein* và *Schlesien* đã tham gia việc [[trận Đan Mạch|chiếm đóng Đan Mạch]] và [[chiến dịch Na Uy|xâm chiếm Na Uy]] vào [[tháng tư|tháng 4]] năm [[1940]]. Sau đó, *Schleswig-Holstein* lại được rút khỏi hoạt động tại tuyến đầu để sử dụng như một tàu huấn luyện, trong khi *Schlesien* tiếp tục vai trò tàu phá băng. Vào [[tháng ba|tháng 3]] năm [[1941]], *Schlesien* hộ tống các [[tàu rải mìn]] tại khu vực biển Baltic. Quay trở về sau nhiệm vụ này, nó trở thành một tàu trại lính tại [[Gotenhafen]].

Vào giữa năm [[1944]], dàn hỏa lực phòng không của *Schlesien* và *Schleswig-Holstein* được tăng cường đáng kể nhằm cho phép sử dụng chúng như những tàu phòng không tại cảng [[Gotenhafen]]. *Schleswig-Holstein* bị [[máy bay ném bom]] [[Không quân Hoàng gia Anh|Không quân Hoàng gia]] tấn công vào [[tháng mười hai|tháng 12]] năm [[1944]], và mặc dù nó bị đánh chìm tại vùng nước nông, vũ khí của nó vẫn còn sử dụng được. Sau khi một đám cháy làm vô hiệu hóa vĩnh viễn con tàu, thủy thủ của nó được gửi lên bờ để giúp vào việc phòng thủ [[Malbork|Marienburg]]. Bắt đầu từ năm [[1944]], *Hannover* được tháo dỡ; công việc kéo dài cho đến năm [[1945]]. *Schlesien'' cung cấp hỏa lực hỗ trợ cho lực lượng Đức quanh khu vực Gotenhafen từ ngày 15 đến ngày 21 tháng 3 năm 1945. Đến tháng 4 nó được chuyển đến Swinemünde để nhận tiếp liệu đạn dược đồng thời cũng để di tản 1.000 binh lính bị thương khỏi chiến tuyến. Ngày 3 tháng 5, nó trúng phải một quả thủy lôi ngoài khơi Swinemünde; và sang ngày hôm sau nó bị thủy thủ đoàn tự đánh đắm trong vùng nước nông. Cả hai chiếc đều bị tháo dỡ tại chỗ sau chiến tranh.

## Tham khảo
### Ghi chú

### Chú thích

### Thư mục
*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Liên kết ngoài