Mike Tyson

**Michael Gerard "Mike" Tyson** (sinh ngày 30 tháng 6 năm 1966) là một cựu vận động viên quyền Anh người Mỹ. Ông từng là nhà vô địch tuyệt đối hạng nặng ở môn quyền Anh, là võ sĩ trẻ nhất từng giành đai quyền anh WBC, WBA và IBF khi mới 20 tuổi, 4 tháng và 22 ngày. Tyson thắng 19 trận chuyên nghiệp đầu tiên của mình bằng knockout, 12 trận knockout ngay ở hiệp đầu tiên. Tyson giành đai WBC sau khi đánh bại Trevor Berbick bằng nốc ao kĩ thuật ở hiệp thứ hai. Năm 1987, Tyson giành được các danh hiệu WBA và IBF sau khi đánh bại James Smith và Tony Tucker. Điều này đưa Tyson thành nhà vô địch hạng nặng đầu tiên nắm giữ đồng thời cả ba đai WBA, WBC và IBF, và là người duy nhất thống nhất chúng cho đến nay.

Năm 1988, Tyson đã trở thành nhà vô địch quyền Anh sau khi hạ Michael Spinks trong 91 giây. Tyson bảo vệ thành công chức vô địch hạng nặng thế giới chín lần, trong đó có chiến thắng trước Larry Holmes và Frank Bruno. Năm 1990, ông để mất chức vô địch của mình vào tay Underdog James "Buster" Douglas, sau khi bị knockout trực tiếp ở hiệp 10. Cố gắng để lấy lại danh hiệu, ông đã đánh bại Donovan Ruddock hai lần vào năm 1991, nhưng sau đó đã không thể thi đấu với nhà vô địch hạng nặng Evander Holyfield do chấn thương. Năm 1992, Tyson bị kết tội cưỡng hiếp Desiree Washington và bị kết án sáu năm tù giam nhưng được thả sau khi thụ án ba năm. Sau khi ra tù, ông tham gia vào một loạt trận đấu để quay trở lại ngôi vô địch. Năm 1996, Tyson đã giành được danh hiệu WBC và WBA sau khi đánh bại Frank Bruno và Bruce Seldon bằng knock-out. Với việc đánh bại Bruno, Tyson cùng với Floyd Patterson, Muhammad Ali, Tim Witherspoon, Evander Holyfield, và George Foreman trở thành những võ sĩ duy nhất trong lịch sử quyền Anh đến thời điểm đó đã lấy lại được chức vô địch hạng nặng sau khi đã đánh mất nó. Sau khi bị tước bỏ danh hiệu vô địch WBC, Tyson bị mất danh hiệu WBA của mình vào tay Evander Holyfield trong tháng 11 năm 1996 vì knockout tại hiệp thứ mười một. Trận tái đấu năm 1997 kết thúc khi Tyson bị xử thua vì cắn đứt một phần tai của Holyfield.

Năm 2002, ông thi đấu trận tranh đai danh hiệu hạng nặng thế giới ở tuổi 35, nhưng bị Lennox Lewis đánh bại bằng knockout. Tyson đã treo găng quyền anh chuyên nghiệp vào năm 2006, sau khi bị đánh bại trong hai trận liên tiếp đấu với Danny Williams và Kevin McBride. Tyson tuyên bố phá sản vào năm 2003, mặc dù đã nhận được hơn 30 triệu USD cho các trận đấu và 300 triệu USD từ các nguồn khác trong suốt sự nghiệp. Lúc đó theo báo cáo tài chính ông đã nợ khoảng 23 triệu USD.

Tyson nổi tiếng với phong cách đấm bốc dữ dội và đáng sợ của mình cũng như hành vi gây tranh cãi cả bên trong và bên ngoài sàn đấu. Với biệt danh "The Baddest Man on the Planet", "Kid Dynamite", và "Iron Mike", Tyson được coi là một trong những võ sĩ hạng nặng giỏi nhất mọi thời đại. Ông được xếp thứ 16 trong danh sách 100 tay đấm vĩ đại nhất mọi thời đại của The Ring, và số một trong danh sách "tay đấm mạnh nhất trong lịch sử quyền anh hạng nặng" của ESPN. Sky Sports đánh giá ông là "võ sĩ quyền anh đáng sợ nhất từng xuất hiện" và mô tả ông "có lẽ là võ sĩ dữ dội nhất từng bước vào thi đấu chuyên nghiệp". Tyson đã được giới thiệu vào Đại sảnh vinh danh Quyền Anh quốc tế.

## Tuổi thơ
Tyson đã được sinh ra tại Brooklyn, thành phố New York. Ông có một người anh trai tên là Rodney (sinh khoảng 1961) và đã có một người chị tên là Denise, người đã qua đời vì đau tim ở tuổi 24 vào tháng 2 năm 1990.

Cha đẻ của Tyson được liệt kê là "Purcell Tyson" (người đến Mỹ từ Jamaica) trên giấy khai sinh, nhưng người đàn ông Tyson đã được biết đến như là bố là Jimmy Kirkpatrick. Kirkpatrick đến từ Grier Town, North Carolina (một khu vực chủ yếu người da đen đã được sáp nhập vào thành phố Charlotte), nơi ông là một trong những cầu thủ bóng chày hàng đầu của khu phố. Kirkpatrick kết hôn và có một con trai, người em trai Jimmie Lee Kirkpatrick Tyson, người sẽ giúp đỡ phát triển bóng đá Mỹ cho trường trung học Charlotte vào năm 1965. Năm 1959, Jimmy Kirkpatrick rời bỏ gia đình và chuyển đến Brooklyn, nơi ông gặp mẹ của Tyson, Lorna Mae (Smith) Tyson. Mike Tyson đã được sinh ra vào năm 1966. Kirkpatrick thường xuyên chơi bi-a, đánh bạc và tụ tập trên các đường phố. "Cha tôi là một anh chàng ngoài đường phố thường xuyên bị cuốn vào thế giới đường phố", Tyson nói. Kirkpatrick từ bỏ gia đình Tyson khoảng thời gian Mike đã được sinh ra, để lại mẹ của Tyson chăm sóc cho các con một mình. Kirkpatrick đã chết vào năm 1992.

Gia đình Tyson sống ở Bedford-Stuyvesant cho đến gánh nặng tài chính của họ buộc họ phải chuyển tới Brownsville khi Tyson 10 tuổi. Mẹ Tyson qua đời sáu năm sau đó, để lại Tyson khi đó 16 tuổi sống với sự chăm sóc của người quản lý quyền anh và huấn luyện viên Cus D'Amato, người sẽ trở thành người giám hộ hợp pháp của anh. Tyson sau đó nói, "Tôi chưa bao giờ thấy mẹ tôi hạnh phúc với tôi và tự hào về tôi khi tôi làm gì đó. Mẹ tôi chỉ biết tôi là một đứa trẻ hoang dã trên đường phố, về nhà với quần áo mới mà bà biết rằng tôi không phải trả tiền cho chúng; tôi không bao giờ có một cơ hội để nói chuyện với mẹ hay hiểu thêm về mẹ. Về chuyên môn, chuyện đó không sao, nhưng về tình cảm cá nhân thì đó là một nỗi thất vọng lớn."

Suốt thời thơ ấu của mình, Tyson sống trong và xung quanh các khu phố có tỷ lệ tội phạm cao. Theo một cuộc phỏng vấn chi tiết, vụ đánh nhau đầu tiên của anh với một đứa trẻ lớn hơn, người đã kéo đứt đầu một trong những con chim bồ câu của Tyson. Tyson đã nhiều lần bị bắt vì các tội lặt vặt và đánh nhau với những người khác dám chế giễu giọng nói và âm thanh the thé của anh. Ở tuổi 13, Tyson đã bị bắt 38 lần. Cuối cùng anh nhập học tại Trường Tryon cho nam sinh tại Johnstown, New York. Khả năng quyền anh nổi bật của Tyson đã được phát hiện ở đó do Bobby Stewart, một nhân viên tư vấn trung tâm giam giữ vị thành niên và cựu võ sĩ quyền Anh. Stewart coi Tyson là một chiến binh xuất sắc và đào tạo Tyson trong một vài tháng trước khi giới thiệu anh đến Cus D'Amato. Tyson sau đó bỏ học trung học. Sau này Tyson sẽ được trao bằng Tiến sĩ danh dự về nhân đạo của Central State University vào năm 1989.

Kevin Rooney cũng đào tạo Tyson, và ông đã thỉnh thoảng được Teddy Atlas hỗ trợ, mặc dù ông đã bị D'Amato sa thải khi Tyson được 15 tuổi. Rooney cuối cùng làm tất cả các nhiệm vụ huấn luyện cho Tyson.

## Nghiệp dư
Tyson đã giành huy chương vàng tại các năm 1981 và 1982 Junior Olympic Games, đánh bại Joe Cortez trong năm 1981 và đánh bại Kelton Brown vào năm 1982, khiến Brown phải tung khăn xin thua ở vòng đầu tiên. Ông giữ kỷ lục Junior Olympic cho đấu loại trực tiếp nhanh nhất (8 giây). Ông đã thắng mọi trận tại Olympic Junior Olympic bằng knock-out. Ông đã đấu với Henry Tillman hai lần như một võ sĩ nghiệp dư, thua cả hai trận do quyết định so điểm của trọng tài. Tillman đã giành huy chương vàng hạng nặng tại Thế vận hội mùa hè 1984 tại Los Angeles.

## Chuyên nghiệp
### Trở thành ngôi sao

Tyson đã có trận khởi đầu quyền Anh chuyên nghiệp khi còn là một thanh niên 18 tuổi vào ngày 6 tháng 3 năm 1985, tại Albany, New York. Ông đã đánh bại Hector Mercedes bằng TKO vòng đầu tiên. Trong năm đầu tiên thi đấu chuyên nghiệp Tyson có 15 lần thượng đài. Chiến đấu thường xuyên, Tyson đã thắng 26 trong số 28 trận chiến đầu tiên của mình bằng KO hoặc TKO; 16 trong số đó diễn ra ở hiệp đầu tiên. Chất lượng của đối thủ của ông dần dần tăng lên đến mức các võ sĩ tranh ngôi vô địch các giải lớn, như James Tillis, David Jaco, Jesse Ferguson, Mitch Green, và Marvis Frazier. Chiến thắng của Tyson đã thu hút sự chú ý của truyền thông và Tyson được coi là nhà vô địch hạng nặng tiếp theo. D'Amato chết vào tháng 11 năm 1985, tương đối sớm trong sự nghiệp chuyên nghiệp của Tyson và một số suy đoán rằng cái chết của ông là chất xúc tác cho nhiều rắc rối mà Tyson phải trải qua khi cuộc đời và sự nghiệp của ông ta tiến triển.

Trận đấu trực tiếp trên truyền hình toàn quốc đầu tiên của Tyson diễn ra vào ngày 16 tháng 2 năm 1986, tại Houston Field House ở Troy, New York đấu với võ sĩ hạng nặng Jesse Ferguson, và được ABC Sports truyền hình. Tyson đã hạ gục Ferguson bằng một cú uppercut ở hiệp thứ năm, làm vỡ mũi của Ferguson. Trong hiệp thứ sáu, Ferguson bắt đầu ôm và trói Tyson trong một nỗ lực rõ ràng để tránh bị đánh thêm. Sau khi khuyên nhủ Ferguson nhiều lần để tuân theo mệnh lệnh của mình, cuối cùng trọng tài đã dừng cuộc chiến gần giữa hiệp 6. Trận đấu ban đầu được tính là một chiến thắng cho Tyson khi đối đối thủ bị loại (DQ=disqualification). Phán quyết đã được "điều chỉnh" thành một trận thắng bằng loại trực tiếp kỹ thuật (TKO) sau khi người của Tyson phản đối rằng một chiến thắng do DQ sẽ chấm dứt chuỗi chiến thắng KO của Tyson, và việc Tyson thắng bằng KO sẽ là kết quả không thể tránh khỏi.

Vào tháng 7, sau khi ghi thêm sáu chiến thắng bằng KO, Tyson đã chiến đấu với cựu đối thủ vô địch thế giới Marvis Frazier ở Glens Falls, New York trong một chương trình phát sóng khác của ABC Sports. Tyson đã thắng dễ dàng, tấn công Frazier ngay khi tiếng chuông bắt đầu và đánh anh ta bằng một cú uppercut khiến Frazier bất tỉnh sau khi trận đấu bắt đầu ba mươi giây.

Vào ngày 22 tháng 11 năm 1986, Tyson được trao danh hiệu đầu tiên trong trận đấu với chức vô địch hạng nặng Trevor Berbick tranh chức vô địch World Boxing Council (WBC). Tyson đã giành được danh hiệu này nhờ TKO trong hiệp hai, và ở độ tuổi 20 năm 4 tháng, ông đã trở thành nhà vô địch hạng nặng trẻ nhất trong lịch sử. Hiệu suất thi đấu vượt trội của Tyson mang lại nhiều giải thưởng. Donald Saunders đã viết: "Nghệ thuật đấm bốc cao quý và nam tính ít nhất có thể ngừng lo lắng về tương lai trước mắt của nó, bây giờ [nó] đã phát hiện ra một nhà vô địch hạng nặng đủ để sát cánh cùng Dempsey, Tunney, Louis, Marciano và Ali." 

Tyson làm các đối thủ sợ hãi bằng sức mạnh, kết hợp với tốc độ tay, độ chính xác, phối hợp và tính toán thời điểm vượt trội. Tyson cũng sở hữu những khả năng phòng thủ đáng chú ý, giơ hai tay lên cao theo kiểu peek-a-bo do người cố vấn của mình là Ecl D'Amato dạy để né tránh và đan xen vào những cú đấm của đối thủ trong khi tính toán thời gian ra đòn cho chính mình. Kỹ thuật đấm bùng nổ của Tyson phần lớn là do ông cúi xuống ngay lập tức trước khi tung ra một cú đấm móc hoặc một cú uppercut: điều này cho phép 'lò xo' của chân Tyson thêm sức mạnh cho cú đấm. Chiêu thức đặc trưng của Tyson là một cú đấm móc phải vào cơ thể của đối thủ, sau đó là một cú uppercut bên phải vào cằm của đối thủ. Lorenzo Boyd, Jesse Ferguson và José Ribalta đều bị hạ gục bởi liên hoàn đòn này.

### Nhà vô địch không thể tranh cãi
Kỳ vọng dành cho Tyson là vô cùng cao, và ông trở thành võ sĩ được yêu thích để giành chiến thắng trong loạt trận đấu thống nhất danh hiệu hạng nặng, một giải đấu được thiết kế để thành lập một nhà vô địch hạng nặng không thể tranh cãi. Tyson bảo vệ danh hiệu của mình trước James Smith vào ngày 7 tháng 3 năm 1987, tại Las Vegas, Nevada. Anh đã giành chiến thắng bằng quyết định nhất trí của trọng tài và thêm danh hiệu Hiệp hội Quyền anh Thế giới (WBA) của Smith vào vành đai hiện tại của mình. "Tyson-mania" – cuồng Tyson trên các phương tiện truyền thông trở nên rầm rộ. Ông đã đánh bại Pinklon Thomas vào tháng 5 bằng TKO ở hiệp thứ sáu. Vào ngày 1 tháng 8, Tyson đã giành được danh hiệu Liên đoàn Quyền anh Quốc tế (IBF) từ Tony Tucker trong một quyết định nhất trí của trọng tài sau 12 hiệp: 119–111, 118–113, và 116–112. Tyson trở thành võ sĩ hạng nặng đầu tiên sở hữu đồng thời cả ba đai vô địch lớn&nbsp;– WBA, WBC và IBF. Một trận đấu khác, vào tháng 10 năm đó, đã kết thúc với chiến thắng dành cho Tyson trước võ sĩ Tyrell Biggs và giành huy chương vàng siêu hạng nặng Olympic năm 1984 bằng TKO ở hiệp 7.

Trong thời gian này, Tyson đã thu hút sự chú ý của công ty game Nintendo. Sau khi chứng kiến một trong những trận đánh của Tyson, chủ tịch Nintendo của Mỹ, Minoru Arakawa đã bị ấn tượng bởi "sức mạnh và kỹ năng" của Tyson, khiến ông đề nghị Tyson được đưa vào bản game *[[Punch Out (trò chơi arcade)|Punch Out]]* của Nintendo Entertainment System sắp phát hành. Năm 1987, Nintendo phát hành *[[Cú đấm của Mike Tyson !!|Mike Tyson's Punch-Out !!]]*, đã được đón nhận tốt và bán được hơn một triệu bản.

Tyson đã có ba trận đấu vào năm 1988. Anh phải đối mặt với Larry Holmes vào ngày 22 tháng 1 năm 1988 và đánh bại cựu vô địch huyền thoại bằng KO ở hiệp bốn. Đây là trận thua trực tiếp duy nhất mà Holmes phải chịu trong 75 trận thi đấu chuyên nghiệp. Vào tháng 3, Tyson sau đó đã chiến đấu với ứng cử viên Tony Tubbs ở Tokyo, Nhật Bản, giành chiến thắng TKO dễ dàng ở hiệp hai khi bên ngoài trận đấu vẫn còn đang tập trung vào quảng cáo và tiếp thị.

Vào ngày 27 tháng 6 năm 1988, Tyson đối mặt với Michael Spinks. Spinks, người đã giành chức vô địch hạng nặng từ Larry Holmes thông qua quyết định của trọng tài sau 15 hiệp năm 1985, đã không mất danh hiệu của mình trên võ đài nhưng không được các tổ chức quyền anh lớn công nhận là nhà vô địch. Holmes trước đó đã từ bỏ tất cả trừ danh hiệu IBF, và cuối cùng danh hiệu này của Spinks đã bị tước đi sau khi anh ta chọn chiến đấu với Gerry Cooney (thắng bằng TKO ở hiệp 5) thay vì đấu với Tony Tucker, đối thủ số 1 của IBF, vì trận đấu với Cooney đã cho anh nhiều tiền hơn. Tuy nhiên, Spinks đã trở thành nhà vô địch tiếp theo bằng cách đánh bại Holmes và nhiều võ sĩ khác (bao gồm cả tạp chí ''Ring'') coi anh ta chính đáng để trở thành nhà vô địch hạng nặng thực sự. Trận đấu lúc đó là trận đấu nhiều tiền nhất trong lịch sử và có kỳ vọng rất cao. Các học giả chuyên đấm bốc đã dự đoán một trận chiến phong cách vĩ đại, với cuộc đấu đá quyết liệt của Tyson đối kháng với những pha né đòn và đấm đá khéo léo của Spinks. Cuộc chiến kết thúc sau 91 giây khi Tyson hạ gục Spinks ở hiệp đầu tiên; nhiều người coi đây là đỉnh cao của danh tiếng và khả năng đấm bốc của Tyson.

## Tranh cãi và trận thua bất ngờ

Trong thời gian này, các vấn đề của Tyson bên ngoài võ đài cũng bắt đầu xuất hiện. Cuộc hôn nhân của anh với Robin Givens đang hướng đến ly hôn, và hợp đồng tương lai của anh thì bị Don King và Bill Cayton giành nhau. Cuối năm 1988, Tyson chia tay với người quản lý Bill Cayton và sa thải huấn luyện viên lâu năm Kevin Rooney, người đàn ông được nhiều người tin tưởng vì đã mài giũa kỹ năng của Tyson sau cái chết của D'Amato. Sau sự ra đi của Rooney, các nhà phê bình cho rằng Tyson bắt đầu sử dụng phong cách peek-a-boo một cách rời rạc. Năm 1989, Tyson chỉ có hai trận đấu trong bối cảnh đời sống cá nhân rối bời. Anh phải đối mặt với võ sĩ người Anh Frank Bruno vào tháng 2. Bruno đã làm choáng váng Tyson ở cuối hiệp đầu tiên, mặc dù Tyson tiếp tục đánh gục Bruno ở hiệp 5. Tyson sau đó hạ gục Carl "The Truth" Williams ở hiệp đầu tiên vào tháng 7 cùng năm.

Đến năm 1990, Tyson dường như mất phương hướng, và cuộc sống cá nhân của anh đã bị xáo trộn với các báo cáo về việc anh ít tập luyện chăm chỉ hơn trước trận đấu với Buster Douglas. Trong trận đấu vào ngày 11 tháng 2 năm 1990, anh đã mất chức vô địch không thể tranh cãi trước Douglas ở Tokyo. Tyson là một yêu thích cá cược lớn; Mirage, sòng bạc duy nhất đưa ra tỷ lệ cược cho cuộc chiến, đưa ra tỷ lệ cược cho Tyson là 42/1. Tuy nhiên, Douglas đã ở đỉnh cao cảm xúc sau khi mất người mẹ vì đột quỵ 23 ngày trước trận đấu; và Douglas đã chiến đấu một trận đấu để đời. Trái ngược với các báo cáo rằng Tyson xuống phong độ, tại thời điểm thi đấu anh có cơ bắp nổi rõ, không có mỡ cơ thể và nặng 220 và 1/2 pound, chỉ nặng hơn hai pound khi Tyson đánh bại Michael Spinks 20 tháng trước đó. Tuy nhiên, về mặt tinh thần, Tyson đã không được chuẩn bị. Anh ta đã thất bại trong việc tìm cách vượt qua cú đấm nhanh của Douglas với sải tay  dài hơn mang lợi thế. Tyson đã đánh trúng Douglas với một cú uppercut ở hiệp 8 và hạ gục anh ta xuống sàn, nhưng Douglas đã hồi phục đủ để trao cho Tyson một cú đánh nặng nề trong hai hiệp tiếp theo. Sau trận chiến, người phe Tyson phàn nàn rằng số đếm quá chậm và Douglas đã mất hơn mười giây để đứng lên. Hiệp 10 bắt đầu chỉ mới 35 giây, Douglas đã tung ra một cú đấm mạnh mẽ, theo sau là một cú liên hoàn bốn cú đấm đưa Tyson va mạnh vào dây thừng võ đài lần đầu tiên trong sự nghiệp. Trọng tài Octavio Meyran đã đếm nhưng Tyson không dậy nổi.

Chiến thắng bằng KO của Douglas trước Tyson, "người đàn ông tồi tệ nhất hành tinh" vốn bất bại trước đây và được cho là võ sĩ đáng sợ nhất trong môn quyền anh chuyên nghiệp lúc bấy giờ, được mô tả là một trong những trận đấu gây sốc nhất trong lịch sử thể thao hiện đại.

## Hậu trận đấu với Douglas

Sau trận thua, Tyson đã hồi phục với hai trận thắng KO ngay từ hiệp 1 trước Henry Tillman và Alex Stewart. Chiến thắng của Tyson trước Tillman, huy chương vàng hạng nặng Olympic 1984, đã cho phép Tyson trả thù cho những trận thua khi còn nghiệp dư của mình trước Tillman. Những trận đấu này đã thiết lập một trận đấu loại để hướng tới trận đấu giành chức vô địch hạng nặng thế giới không thể tranh cãi, mà Evander Holyfield đã giành được từ Douglas trong lần bảo vệ danh hiệu đầu tiên.

Tyson, người là ứng cử viên số một, phải đối mặt với ứng cử viên số hai Donovan Ruddock vào ngày 18 tháng 3 năm 1991, tại Las Vegas. Ruddock được xem là võ sĩ hạng nặng nguy hiểm nhất lúc đó và được cho là một trong những đối thủ nặng ký nhất. Tyson và Ruddock đã trả đòn qua lại trong hầu hết thời gian trận đấu, cho đến khi trọng tài Richard Steele ra quyết định gây tranh cãi dừng trận đấu vào hiệp thứ bảy có lợi cho Tyson. Quyết định này đã gây phẫn nộ cho người hâm mộ tham dự, gây ra một cuộc hỗn chiến trong đám đông khán giả. Trọng tài đã phải được hộ tống để thoát ra khỏi sàn đấu.

Tyson và Ruddock đã gặp lại nhau vào ngày 28 tháng 6 năm đó, với việc Tyson hạ gục Ruddock hai lần và giành được quyết định nhất trí của trọng tài sau 12 vòng 113–109, 114–108 và 114–108. Một cuộc chiến giữa Tyson và Holyfield cho chức vô địch không thể tranh cãi đã được lên kế hoạch vào ngày 8 tháng 11 năm 1991, tại Caesars Palace ở Las Vegas, nhưng Tyson đã phải rút lui sau khi bị chấn thương sụn sườn trong quá trình huấn luyện.

## Hiếp dâm bị kết án, nhà tù, và cải tạo
Tyson bị bắt vào tháng 7 năm 1991 vì tội hiếp dâm Desiree Washington, 18 tuổi, Hoa hậu da đen Rhode Island, trong một phòng khách sạn ở Indianapolis. Phiên tòa xét xử vụ hiếp dâm của Tyson diễn ra tại tòa án cấp cao của Hạt Marion từ ngày 26 tháng 1 đến ngày 10 tháng 2 năm 1992.

Một phần câu chuyện bị hiếp dâm của Washington đến từ lời khai từ tài xế của Tyson, Virginia Foster, người đã xác nhận tình trạng sốc của Desiree Washington sau vụ việc. Lời khai thêm đến từ Thomas Richardson, bác sĩ phòng cấp cứu đã kiểm tra Washington hơn 24 giờ sau vụ việc và xác nhận rằng tình trạng thể chất của Washington phù hợp với việc bị hiếp dâm.

Theo lời khai trực tiếp trước tòa của Tyson do luật sư bào chữa Vincent J. Fuller chỉ đạo, Tyson tuyên bố rằng mọi thứ đã diễn ra với sự đồng ý hoàn toàn của Washington và ông tuyên bố không ép buộc cô gái. Khi bị công tố viên chính Gregory Garrison kiểm tra chéo, Tyson phủ nhận tuyên bố rằng ông đã lừa dối Washington và khăng khăng rằng cô ta muốn quan hệ tình dục với mình. Tyson bị kết án về tội hiếp dâm vào ngày 10 tháng 2 năm 1992 sau khi bồi thẩm đoàn cân nhắc trong gần 10 giờ.

Alan Dershowitz, đóng vai trò là luật sư của Tyson, đã đệ đơn kháng cáo, nói đây là sai lầm của luật pháp trong việc loại trừ bằng chứng về hành vi tình dục trong quá khứ của nạn nhân (được gọi là Rape Shield Law), loại trừ ba nhân chứng bào chữa tiềm năng và thiếu bồi thẩm đoàn hướng dẫn về sai lầm trung thực và hợp lý của thực tế diễn ra. Tòa án phúc thẩm Indiana phán quyết chống lại Tyson trong cuộc bỏ phiếu với kết quả 2–1. Tòa án Tối cao Indiana đã để cho ý kiến của tòa án cấp dưới được giữ nguyên do kết quả hòa 2–2 trong bản đánh giá của Tòa Tối cao. Việc bỏ phiếu hòa do Chánh án Tòa án Tối cao Indiana lúc đó đã tự mình rút lui ra khỏi vụ án. Chánh án sau đó tiết lộ rằng ông đã làm như vậy vì một cuộc tranh cãi nảy lửa giữa vợ ông và Dershowitz tại cuộc hội ngộ của Trường Luật Yale liên quan đến vụ án. Vào ngày 26 tháng 3 năm 1992, Tyson bị kết án sáu năm tù cùng với bốn năm quản chế. Mặc dù mới 25 tuổi vào thời điểm phạm tội, anh ta đã được chỉ định đến Trung tâm Thanh thiếu niên Indiana (nay là Cơ sở cải huấn Plainfield) vào tháng 4 năm 1992, và anh ta được thả ra vào tháng 3 năm 1995 sau khi ở tù chưa đầy ba năm. Khi ở trong tù, Tyson đã chuyển đổi sang đạo Hồi và lấy tên Hồi giáo **Malik Abdul Aziz**  (mặc dù một số nguồn tin cho biết việc anh dùng một tên Hồi giáo khác, **Malik Shabazz**).

Do bị kết án, Tyson được yêu cầu phải đăng ký là tội phạm tình dục cấp II theo luật liên bang.

## Trở lại

Sau khi được tha sớm khỏi nhà tù, Tyson dễ dàng giành chiến thắng trong trận đấu với Peter McNeeley và Buster Mathis Jr. Trận đấu trở lại đầu tiên của Tyson thu về hơn 96 triệu đô la Mỹ trên toàn thế giới, bao gồm một kỷ lục Hoa Kỳ 63 triệu đô la Mỹ cho truyền hình PPV. Có 1,52 triệu hộ gia đình đăng ký mua xem trực tiếp trận đấu, tạo ra kỷ lục về số người xem và doanh thu PPV. Cuộc chiến kéo dài 89 giây đã gợi ra những lời chỉ trích rằng ban lãnh đạo của Tyson đã cho Tyson đấu với những võ sĩ kém cỏi để đảm bảo chiến thắng dễ dàng cho sự trở lại của anh. *[[Hướng dẫn sử dụng tivi|TV Guide]]* đã đưa trận đấu Tyson – McNeeley vào danh sách 50 khoảnh khắc thể thao truyền hình vĩ đại nhất mọi thời đại của họ trong năm 1998.

Tyson đã lấy lại được một đai vô địch bằng cách dễ dàng giành được danh hiệu WBC trước Frank Bruno vào tháng 3 năm 1996. Đó là trận đấu thứ hai giữa hai người và Tyson đã hạ gục Bruno ở vòng thứ ba. Năm 1996, Lennox Lewis đã từ chối khoản tiền 13,5 triệu đô la để đấu với Tyson. Đây sẽ là số tiền cho trận đấu cao nhất của Lewis cho đến nay. Sau đó, Lewis đã chấp nhận 4 triệu đô la từ Don King để bước sang một bên và cho phép Tyson chiến đấu với Bruce Seldon với số tiền dự kiến là 30 triệu đô la Mỹ thay vì với ý định rằng nếu Tyson đánh bại Seldon, Tyson sẽ chiến đấu với Lewis tiếp theo. Tyson đã có thêm đai vô địch WBA bằng cách đánh bại nhà vô địch Seldon trong hiệp đầu tiên vào tháng 9 năm đó. Seldon bị chỉ trích nặng nề và bị chế giễu trên báo chí nổi tiếng vì dường như sụp đổ trước những cú đấm vô thưởng vô phạt của Tyson.

### Các trận đấu Tyson–Holyfield
#### Tyson vs Holyfield I

Tyson đã cố gắng bảo vệ danh hiệu WBA trước Evander HolyfieldAnh, người cũng đang trong cuộc chiến thứ tư trong lần trở lại với sàn đấu quyền. Holyfield đã nghỉ hưu vào năm 1994 sau khi mất chức vô địch của mình khi thua Michael Moorer. Người ta nói rằng Don King và những người khác đã cho rằng cựu vô địch Holyfield, lúc đó 34 tuổi và là một tay đấm được cho là kém hơn, là một võ sĩ đã hết thời.

Vào ngày 9 tháng 11 năm 1996, tại Las Vegas, Nevada, Tyson phải đối mặt với Holyfield trong một trận đấu được mang tên "Finally (Cuối cùng)". Trong một diễn biến đáng ngạc nhiên, Holyfield, người được nhiều nhà bình luận cho rằng gần như không có cơ hội chiến thắng, đã đánh bại Tyson bằng TKO khi trọng tài Mitch Halpern dừng trận đấu ở hiệp 11. Holyfield trở thành võ sĩ thứ hai giành được đai vô địch hạng nặng ba lần. Chiến thắng của Holyfield đã bị những lời cáo buộc từ đội của Tyson rằng Holyfield đã dùng những cú húc đầu thường xuyên  trong trận đấu. Mặc dù các cú húc đầu này đã được trọng tài kết luận là do tình cờ, chúng sẽ trở thành một điểm gây tranh cãi trong trận tái đấu sau đó.

#### Tyson vs Holyfield II và sau đó

Tyson và Holyfield đã chiến đấu với nhau một lần nữa vào ngày 28 tháng 6 năm 1997. Ban đầu, Halpern được cử làm trọng tài, nhưng sau khi đội của Tyson phản đối, Halpern đã nhường bước để ủng hộ Mills Lane. Trận tái đấu rất được mong đợi này được đặt tên là *The Sound and the Fury*, và nó được tổ chức tại MGM Grand Garden Arena, Las Vegas, nơi diễn ra trận đấu đầu tiên. Đó là một sự kiện sinh lợi nhuận, thu hút sự chú ý nhiều hơn so với lần đầu tiên và thu về 100 triệu đô la Mỹ. Tyson nhận được 30&nbsp; triệu đô la và Holyfield nhận 35 triệu đô la, khoản tiền thưởng cho quyền Anh chuyên nghiệp được trả cao nhất cho đến năm 2007  Có1.99 triệu hộ gia đình bỏ tiền xem trực tiếp trận đấu, lập kỷ lục tỷ lệ mua trả tiền theo lượt xem cho đến ngày 5 tháng 5 năm 2007, bị trận đấu Oscar De La Hoya vs. Floyd Mayweather Jr. vượt qua 

Sớm trở thành một trong những sự kiện gây tranh cãi nhất trong các môn thể thao hiện đại, trận đấu đã dừng lại ở cuối hiệp thứ ba, với Tyson bị loại (disqualified) vì cắn cả hai tai của Holyfield. Lần đầu tiên Tyson cắn Holyfield, trận đấu tạm thời dừng lại. Trọng tài Mills Lane đã trừ Tyson hai điểm và cuộc chiến lại tiếp tục. Tuy nhiên, sau khi trận đấu được tiếp tục, Tyson cắn tai Holyfield một lần nữa, dẫn đến việc anh ta bị loại (disqualified) và Holyfield đã thắng trận đấu.
 Một vết cắn nghiêm trọng tới mức đã cắt đứt một phần tai phải của Holyfield, được tìm thấy trên sàn đấu sau trận. Tyson sau đó tuyên bố rằng hành động của anh ta là sự trả thù cho Holyfield liên tục húc đầu vào Tyson trong trận trước mà không hề bị phạt. Hỗn loạn xảy ra sau khi kết thúc trận đấu và thông báo về quyết định này, một cuộc bạo loạn gần xảy ra trên sàn đấu và một số người bị thương. Tyson Holyfield II là cuộc chiến danh hiệu hạng nặng đầu tiên trong hơn 50 năm kết thúc với một võ sĩ bị loại (disqualified).

Như một hậu quả sau đó từ vụ việc, số tiền thưởng 30 triệu đô la của Tyson đã bị Ủy ban quyền anh bang Nevada trừ ngay 3 triệu đô la (số tiền lớn nhất có thể trừ từ tiền thưởng một cách hợp pháp vào thời điểm đó). Hai ngày sau cuộc chiến, Tyson đã đưa ra một tuyên bố, xin lỗi Holyfield vì hành động của mình và xin không bị cấm thi đấu suốt đời vì vụ việc này. Tyson bị lên án mọi mặt trên các phương tiện truyền thông nhưng không phải không có người bảo vệ. Tiểu thuyết gia và nhà bình luận Kinda Dunn đã viết một chuyên mục chỉ trích khả năng thể thao của Holyfield trong trận đấu gây tranh cãi và buộc tội các phương tiện truyền thông đã thiên vị chống lại Tyson.

Vào ngày 9 tháng 7 năm 1997, giấy phép thi đấu quyền Anh của Tyson đã bị Ủy ban thể thao bang Nevada hủy bỏ trong một cuộc bỏ phiếu hoàn toàn nhất trí; anh cũng bị phạt 3 triệu đô la Mỹ và phải trả các chi phí pháp lý của phiên điều trần. Vì hầu hết các ủy ban thể thao của tiểu bang đều tôn trọng các lệnh trừng phạt do các tiểu bang khác áp đặt, điều này thực sự khiến Tyson không thể thi đấu quyền Anh ở Hoa Kỳ. Việc thu hồi giấy phép này không phải là vĩnh viễn, vì ủy ban đã bỏ phiếu với tỷ lệ 4–1 để khôi phục giấy phép đấu quyền Anh của Tyson vào ngày 18 tháng 10 năm 1998.

Trong thời gian rời xa quyền Anh năm 1998, Tyson đã xuất hiện với tư cách khách mời tại WrestleMania XIV với tư cách là người đảm bảo trật tự cho trận đấu chính giữa Shawn Michaels và Steve Austin. Trong thời gian này, Tyson cũng là một thành viên không chính thức của sàn tập D-Generation X của Michaels. Tyson được trả 3 triệu đô la Mỹ cho việc làm khách mời đảm bảo trật tự cho trận đấu tại WrestleMania XIV.

 

Vào tháng 1 năm 1999, Tyson trở lại võ đài trong trận đấu với võ sĩ người Nam Phi Francois Botha. Trận đấu này cũng kết thúc trong tranh cãi. Trong khi Botha kiểm soát thế trận ban đầu, Tyson được cho là đã cố bẻ tay Botha trong một pha ôm khóa và cả hai võ sĩ đều bị trọng tài cảnh cáo trong trận đấu đầy căng thẳng này. Botha dẫn trước về điểm số trên tất cả các bảng điểm và tự tin đến mức chế nhạo Tyson khi trận đấu tiếp diễn. Tuy nhiên, Tyson đã tung một cú đấm thẳng tay phải (straight right hand) vào hiệp thứ năm hạ knock-out Botha. Các nhà phê bình nhận thấy Tyson đã hoàn toàn ngừng sử dụng kỹ thuật phòng thủ lặn và lắc người (bob and weave) sau lần trở lại này. Khi quảng bá cho trận đấu trên đài truyền hình WWOR-TV ở Secaucus, New Jersey, Tyson đã buông ra một tràng chửi rủa đầy những lời tục tĩu buộc biên tập viên thể thao Russ Salzberg phải cắt ngắn cuộc phỏng vấn.

Các vấn đề pháp lý lại nảy sinh với Tyson một lần nữa. Vào ngày 5 tháng 2 năm 1999, Tyson bị kết án một năm tù giam, phạt 5.000 đô la và phải chịu hai năm quản chế cùng với việc thực hiện 200 giờ lao động công ích vì hành hung hai người lái xe mô tô sau một tai nạn giao thông vào ngày 31 tháng 8 năm 1998. Anh đã thụ án chín tháng của bản án đó. Sau khi được trả tự do, anh đấu với Orlin Norris vào ngày 23 tháng 10 năm 1999. Tyson đã đánh ngã Norris bằng một cú móc trái được tung ra sau khi tiếng chuông kết thúc hiệp một vang lên. Norris bị chấn thương đầu gối khi ngã xuống và nói rằng anh không thể tiếp tục thi đấu. Do đó, trận đấu được tuyên là không có kết quả.

Năm 2000, Tyson có ba trận đấu. Trận đầu tiên vào tháng 1 được tổ chức tại MEN Arena ở Manchester, Anh trước đối thủ Julius Francis. Sau những tranh cãi về việc liệu Tyson có được phép nhập cảnh vào đất nước này hay không, anh đã mất bốn phút để hạ knock-out Francis, kết thúc trận đấu ở hiệp thứ hai. Anh cũng đấu với Lou Savarese vào tháng 6 năm 2000 tại Glasgow, giành chiến thắng ngay trong hiệp một; trận đấu chỉ kéo dài 38 giây. Tyson tiếp tục đấm sau khi trọng tài đã cho dừng trận đấu, hất ngã trọng tài xuống sàn khi ông cố gắng tách hai võ sĩ ra. Chính sau trận đấu này, Tyson đã thách thức Lennox Lewis bằng bài phát biểu sau trận, tự xưng là "kẻ giỏi nhất từ trước đến nay" và tuyên bố: "Tôi là Sonny Liston. Tôi là Jack Dempsey… Tôi được đúc ra từ cùng một khuôn với họ." Vào tháng 10, Tyson đã đấu với Andrew Golota, một võ sĩ cũng gây tranh cãi tương tự, và giành chiến thắng ở hiệp ba sau khi Gołota không thể tiếp tục thi đấu do gãy xương gò má, chấn động não và chấn thương cổ. Trận đấu sau đó được chuyển thành không có kết quả (no contest) sau khi Tyson từ chối thực hiện kiểm tra doping trước trận đấu và sau đó dương tính với cần sa trong cuộc kiểm tra nước tiểu sau trận đấu. Tyson chỉ thi đấu một lần vào năm 2001, đánh bại Brian Nielsen tại Copenhagen bằng TKO (knock-out kỹ thuật) ở hiệp thứ bảy.

#### Tyson vs. Lewis

 

Tyson một lần nữa có cơ hội tranh đai vô địch hạng nặng vào năm 2002. Lennox Lewis lúc bấy giờ đang giữ các đai WBC, IBF, IBO và chức vô địch chính thống (Lineal). Khi còn là những võ sĩ triển vọng, Tyson và Lewis đã từng đấu tập tại một trại huấn luyện trong một cuộc gặp gỡ do Cus D'Amato sắp xếp vào năm 1984. Tyson tìm cách đấu với Lewis ở Nevada để có địa điểm mang lại doanh thu phòng vé cao hơn, nhưng Ủy ban Quyền Anh Nevada đã từ chối cấp giấy phép thi đấu cho anh vì anh đang phải đối mặt với các cáo buộc tấn công tình dục vào thời điểm đó.

Hai năm trước trận đấu, Tyson đã đưa ra một số nhận xét mang tính kích động nhắm vào Lewis trong một cuộc phỏng vấn sau trận đấu với Savarese. Những lời lẽ đó bao gồm tuyên bố "*Ta muốn móc tim ngươi, ta muốn ăn thịt con cái ngươi"*. Vào ngày 22 tháng 1 năm 2002, hai võ sĩ và đội ngũ tùy tùng của họ đã tham gia vào một cuộc ẩu đả tại một cuộc họp báo ở New York nhằm quảng bá cho sự kiện theo kế hoạch. Vài tuần sau, Ủy ban Thể thao Nevada từ chối cấp giấy phép cho Tyson thi đấu, và các nhà tổ chức phải thực hiện các sắp xếp thay thế. Sau khi nhiều bang ngần ngại cấp giấy phép cho Tyson, trận đấu cuối cùng đã diễn ra vào ngày 8 tháng 6 tại Pyramid Arena ở Memphis, Tennessee. Lewis đã áp đảo trận đấu và hạ knock-out Tyson bằng một cú đấm phải ở hiệp thứ tám. Tyson tỏ ra tôn trọng sau trận đấu và ca ngợi chiến thắng của Lewis. Trận đấu này là sự kiện có doanh thu cao nhất trong lịch sử truyền hình trả tiền (pay-per-view) vào thời điểm đó, thu về 106,9 triệu đô la từ 1,95 triệu lượt mua tại Mỹ.

 Trong một trận đấu khác tại Memphis vào ngày 22 tháng 2 năm 2003, Tyson đã đánh bại ứng cử viên hạng dưới Clifford Etienne ở giây thứ 49 của hiệp một. Giai đoạn trước trận đấu bị ảnh hưởng bởi những tin đồn về việc Tyson thiếu thể lực. Một số người nói rằng anh đã bỏ thời gian tập luyện để tiệc tùng ở Las Vegas và xăm hình mới trên mặt. Đây rốt cuộc là chiến thắng chuyên nghiệp cuối cùng của Tyson trên võ đài.

Vào tháng 8 năm 2003, sau nhiều năm gặp khó khăn tài chính, Tyson cuối cùng đã nộp đơn xin phá sản. Tyson đã kiếm được hơn 30 triệu đô la cho một vài trận đấu và tổng cộng 300 triệu đô la trong suốt sự nghiệp của mình. Vào thời điểm đó, truyền thông đưa tin rằng anh đang mắc nợ khoảng 23 triệu đô la.

Vào ngày 13 tháng 8 năm 2003, Tyson bước lên võ đài để đối mặt trực tiếp với võ sĩ K-1 Bob Sapp ngay sau chiến thắng của Sapp trước Kimo Leopoldo tại Las Vegas. K-1 đã ký hợp đồng với Tyson với hy vọng tổ chức một trận đấu giữa hai người, nhưng tiền án phạm trọng tội của Tyson khiến anh không thể xin thị thực nhập cảnh vào Nhật Bản, nơi trận đấu sẽ mang lại lợi nhuận cao nhất. Các địa điểm thay thế đã được thảo luận, nhưng cuối cùng trận đấu đã không diễn ra.

Vào ngày 30 tháng 7 năm 2004, Tyson có trận đấu với võ sĩ người Anh Danny Williams trong một lần tái xuất võ đài khác, và lần này sự kiện được tổ chức tại Louisville, Kentucky. Tyson áp đảo trong hai hiệp đầu. Hiệp thứ ba diễn ra cân bằng, với việc Williams tung ra được một số cú đấm trúng đích và cả một vài đòn phạm quy khiến anh bị phạt. Ở hiệp thứ tư, Williams giành quyền kiểm soát trận đấu, tung ra một loạt các cú đấm chính xác và mạnh mẽ đánh ngã Tyson. Anh không thể gượng dậy khi trọng tài đếm số và do đó bị xử thua knock-out (KO). Sau trận đấu, người quản lý của Tyson tuyên bố rằng Tyson đã bị rách dây chằng đầu gối ngay trong hiệp một. Đây là thất bại thứ năm trong sự nghiệp của Tyson. Anh đã trải qua phẫu thuật dây chằng bốn ngày sau trận đấu. Người quản lý của anh, Shelly Finkel, khẳng định rằng Tyson không thể tung ra những cú đấm tay phải đáng kể nào vì anh bị chấn thương đầu gối.

### Giải nghệ

#### Tyson vs. McBride

 

Vào ngày 11 tháng 6 năm 2005, Tyson đã bỏ cuộc trước khi bắt đầu hiệp bảy trong một trận đấu sít sao với võ sĩ hạng trung Kevin McBride. Trong bộ phim tài liệu năm 2008 *[[Tyson (phim 2008)|Tyson]]*, anh tuyên bố rằng anh đấu với McBride chỉ vì thù lao, rằng anh không hề mong đợi chiến thắng, thể trạng của anh kém và anh đã chán ngấy việc coi quyền anh là chuyện nghiêm túc. Sau khi thua ba trong bốn trận đấu cuối cùng, Tyson nói rằng anh sẽ từ bỏ quyền anh vì cảm thấy đã mất đi niềm đam mê với môn thể thao này.

Năm 2000, Tyson sa thải tất cả những người đang làm việc cho mình và thuê các kế toán mới, những người đã chuẩn bị một báo cáo cho thấy anh bắt đầu năm đó với khoản nợ 3,3 triệu đô la nhưng đã kiếm được 65,7 triệu đô la. Vào tháng 8 năm 2007, Tyson đã nhận tội tàng trữ ma túy và lái xe dưới ảnh hưởng của chất kích thích tại một tòa án ở Arizona. Vụ việc bắt nguồn từ một vụ bắt giữ vào tháng 12, khi đó các nhà chức trách cho biết Tyson, người có lịch sử dài về các tranh chấp pháp lý, đã thừa nhận sử dụng cocain vào ngày hôm đó và bị nghiện loại ma túy này.

Trong cuốn tự truyện năm 2013 *Undisputed Truth* (Sự thật trần trụi), Tyson thừa nhận đã sử dụng nước tiểu của người vợ lúc bấy giờ là Monica Turner để vượt qua các cuộc kiểm tra doping. Anh kết hôn với Turner từ năm 1997 đến năm 2003. Anh cũng đã sử dụng nước tiểu của con sơ sinh của mình cho mục đích tương tự.

### Sự trở lại và lần giải nghệ thứ hai

#### Tyson vs. Paul

 

Vào tháng 3 năm 2024, có thông báo rằng Tyson sẽ trở lại võ đài để đối đầu với Jake Paul trong một trận đấu hạng nặng vào ngày 20 tháng 7 năm 2024, tại Sân vận động AT&T ở Arlington, Texas. Vào ngày 29 tháng 4 năm 2024, thông báo được đưa ra rằng trận đấu sẽ được Sở Cấp phép và Quy định Texas (TDLR) công nhận là một trận quyền Anh chuyên nghiệp. Vào ngày 26 tháng 5 năm 2024, Tyson bị bùng phát loét dạ dày khi đang ở trên máy bay. Vào ngày 31 tháng 5 năm 2024, trận đấu được thông báo hoãn lại theo lời khuyên y tế từ bác sĩ của Tyson, để anh có thời gian hồi phục sau đợt bùng phát loét dạ dày. Vào ngày 7 tháng 6 năm 2024, ban tổ chức thông báo trận đấu sẽ diễn ra tại cùng sân vận động vào ngày 15 tháng 11 năm 2024.

Paul đã đánh bại Tyson thông qua quyết định đồng thuận với các giám định chấm điểm trận đấu là 80–72, 79–73 và 79–73 nghiêng về Paul.

## Di sản

Tyson là Võ sĩ của năm do tạp chí *The Ring* bình chọn vào năm 1986 và 1988. Một bảng xếp hạng năm 1998 về "Những võ sĩ hạng nặng vĩ đại nhất mọi thời đại" của tạp chí ''The Ring'' đã xếp Tyson ở vị trí thứ 14 trong danh sách. Bất chấp những chỉ trích về việc đối đầu với những đối thủ không xứng tầm trong thời gian giữ đai vô địch, uy lực knock-out và khả năng gây khiếp sợ của Tyson đã biến anh trở thành nhân tố thu hút phòng vé lớn nhất của môn thể thao này. Theo Douglas Quenqua của tờ *[[The New York Times]]*, "*Thập niên [1990] bắt đầu với Mike Tyson, người được nhiều người coi là nhà vô địch hạng nặng vĩ đại cuối cùng, đánh mất danh hiệu vào tay Buster Douglas ít tên tuổi. Bảy năm sau, Tyson cắn tai Evander Holyfield trong một trận tranh đai vô địch hạng nặng—khó có thể coi là một khoảnh khắc đáng tự hào cho môn thể thao này.*"

Tyson được nhớ đến với trang phục quần đùi đen, giày đen không mang tất, và một chiếc khăn trắng trơn quấn quanh cổ thay vì áo choàng truyền thống, cũng như thói quen đi lại nhanh quanh võ đài trước khi bắt đầu trận đấu. Ở thời kỳ đỉnh cao, Tyson hiếm khi lùi bước và chưa bao giờ bị đánh ngã hay gặp khó khăn thực sự. Theo *Martial Arts World Report*, họ đã trao cho Tyson một suất Nhắc đến Danh dự (Honorable Mention) trong danh sách Mười võ sĩ hạng nặng vĩ đại nhất mọi thời đại thay vì xếp hạng cụ thể, bởi vì sự bền bỉ là một yếu tố quan trọng và thời kỳ đỉnh cao trong sự nghiệp của Tyson chỉ kéo dài khoảng 5 năm.

Vào ngày 12 tháng 6 năm 2011, Tyson được vinh danh tại Đại sảnh Danh vọng Quyền Anh Quốc tế cùng với nhà vô địch huyền thoại người Mexico Julio César Chávez, nhà vô địch hạng bán trung Kostya Tszyu, và diễn viên/biên kịch Sylvester Stallone. Năm 2013, Tyson được đưa vào Đại sảnh Danh vọng Quyền Anh Nevada và là nhân vật chính của buổi lễ vinh danh. Tyson cũng được đưa vào Đại sảnh Danh vọng Thể thao Nam Nevada vào năm 2015 cùng với bốn người khác có mối liên hệ với Nam Nevada.

Tyson đã đưa ra nhận định về những đối thủ mạnh nhất của mình theo mười hạng mục trong một cuộc phỏng vấn năm 2014 với tạp chí *The Ring*, bao gồm cú thọc tốt nhất, phòng thủ tốt nhất, tay nhanh nhất, chân nhanh nhất, cằm cứng nhất (khả năng chịu đòn), thông minh nhất, khỏe nhất, đấm mạnh nhất, kỹ thuật tốt nhất và xuất sắc nhất chung cuộc.

Năm 2017, tạp chí *The Ring* xếp Tyson ở vị trí thứ 9 trong số 20 nhà vô địch hạng nặng dựa trên một cuộc thăm dò ý kiến của các thành viên hội đồng bao gồm huấn luyện viên, người sắp xếp trận đấu, giới truyền thông, nhà sử học và võ sĩ.

Năm 2020, Bill Caplan của tạp chí *The Ring* đã liệt kê Tyson ở vị trí thứ 17 trong số 20 võ sĩ hạng nặng vĩ đại nhất mọi thời đại. Tyson đã chia sẻ với tạp chí *The Ring* vào năm 2020 về sáu chiến thắng vĩ đại nhất của mình, đó là các trận thắng trước Trevor Berbick, Pinklon Thomas, Tony Tucker, Tyrell Biggs, Larry Holmes và Michael Spinks. Năm 2020, các chuyên gia quyền Anh của CBS Sports là Brian Campbell và Brent Brookhouse đã xếp hạng 10 võ sĩ hạng nặng hàng đầu trong 50 năm qua và Tyson được xếp ở vị trí thứ 7.
## Đời tư

### Hôn nhân và con cái
Tyson hiện cư trú tại Seven Hills, Nevada. Anh đã kết hôn ba lần và có bảy người con (một người đã mất) với ba người phụ nữ; ngoài các con ruột, Tyson còn coi con gái lớn của người vợ thứ hai như con đẻ của mình.

Tyson kết hôn với nữ diễn viên Robin Givens vào ngày 7 tháng 2 năm 1988 tại Nhà thờ Công giáo Holy Angels trong một buổi lễ truyền thống ở Chicago. Givens được biết đến vào thời điểm đó với vai diễn trong bộ phim sitcom *Head of the Class.* Cuộc hôn nhân của Tyson với Givens đặc biệt sóng gió, với những cáo buộc về bạo lực, bạo hành gia đình và sự bất ổn về tinh thần từ phía Tyson.

Mọi chuyện lên đến đỉnh điểm khi Tyson và Givens tham gia một cuộc phỏng vấn chung với Barbara Walters trong chương trình tạp chí tin tức truyền hình *20/20* của đài ABC vào tháng 9 năm 1988, trong đó Givens mô tả cuộc sống với Tyson là "tra tấn, địa ngục trần gian, tồi tệ hơn bất cứ điều gì tôi có thể tưởng tượng". Givens cũng mô tả Tyson là người bị "hưng trầm cảm" – điều sau đó đã được các bác sĩ xác nhận – ngay trên sóng truyền hình quốc gia trong khi Tyson nhìn với vẻ mặt chăm chú và bình thản. Một tháng sau, Givens tuyên bố cô muốn ly hôn với Tyson vì lý do bị bạo hành, và cả hai chính thức ly thân vào ngày 14 tháng 2 năm 1989.

Theo cuốn sách *Fire and Fear: The Inside Story of Mike Tyson* (Lửa và Nỗi sợ: Câu chuyện bên trong về Mike Tyson), Tyson thừa nhận rằng anh đã đấm Givens và tuyên bố, "đó là cú đấm tuyệt vời nhất mà tôi từng tung ra trong cả cuộc đời mình". Tyson cho rằng cuốn sách "đầy rẫy những điểm không chính xác". Tyson và Givens không có con chung, nhưng cô cho biết mình đã bị sảy thai; Tyson lại cho rằng cô chưa bao giờ mang thai và chỉ dùng điều đó để lừa anh kết hôn. Trong thời gian chung sống, cặp đôi sống tại một dinh thự ở Bernardsville, New Jersey.

Cuộc hôn nhân thứ hai của Tyson là với Monica Turner, kéo dài từ ngày 19 tháng 4 năm 1997 đến ngày 14 tháng 1 năm 2003. Vào thời điểm đệ đơn ly hôn, Turner đang làm việc với tư cách là bác sĩ nội trú chuyên khoa Nhi khoa tại Trung tâm Y tế Đại học Georgetown ở Washington, D.C. Cô là em gái của Michael Steele, cựu Phó Thống đốc Maryland và cựu chủ tịch Ủy ban Quốc gia Đảng Cộng hòa. Turner nộp đơn ly dị Tyson vào tháng 1 năm 2002, cáo buộc rằng anh đã phạm tội ngoại tình trong cuộc hôn nhân kéo dài 5 năm của họ, một hành động "chưa được tha thứ hay bỏ qua". Cặp đôi có hai người con.

Vào ngày 25 tháng 5 năm 2009, con gái bốn tuổi của Tyson là Exodus, được anh trai bảy tuổi tìm thấy trong tình trạng bất tỉnh và bị quấn vào dây, treo lơ lửng trên máy chạy bộ. Mẹ của đứa trẻ đã gỡ cô bé ra, thực hiện CPR và gọi hỗ trợ y tế. Tyson, người đang ở Las Vegas vào thời điểm xảy ra vụ việc, đã bay trở lại Phoenix để ở bên con gái. Cô bé đã qua đời vì vết thương quá nặng vào ngày 26 tháng 5 năm 2009.

Mười một ngày sau cái chết của con gái, Tyson kết hôn lần thứ ba với bạn gái lâu năm Lakiha "Kiki" Spicer, 32 tuổi, trao lời thề nguyện vào ngày 6 tháng 6 năm 2009, trong một buổi lễ ngắn gọn, riêng tư tại Nhà nguyện Đám cưới La Bella ở khách sạn Las Vegas Hilton. Họ có với nhau hai người con.

### Tín ngưỡng tôn giáo

Được nuôi dạy theo Công giáo, Tyson đã tuyên bố rằng anh cải đạo sang Hồi giáo trước khi vào tù và anh không nỗ lực đính chính những gì truyền thông đưa tin, mặc dù có những tin tức sai lệch rằng anh đã cải đạo sang Hồi giáo trong thời gian ở tù và nhận tên Hồi giáo là Malik Abdul Aziz; một số nguồn tin lại cho rằng tên đó là Malik Shabazz. Tyson chưa bao giờ đổi tên khai sinh của mình sang tên Hồi giáo, bất chấp những tin đồn như vậy.

Vào tháng 11 năm 2013, Tyson tuyên bố "tôi càng tìm kiếm chúa trong các nhà thờ và thánh đường Hồi giáo, tôi càng bắt đầu nhìn thấy ác quỷ". Tuy nhiên, chỉ một tháng sau, trong một cuộc phỏng vấn vào tháng 12 năm 2013 với Fox News, Tyson nói rằng anh rất biết ơn khi là một người Hồi giáo và rằng anh cần Thánh Allah trong cuộc đời mình. Trong cùng cuộc phỏng vấn, Tyson đã nói về sự tiến bộ của mình trong việc cai nghiện và việc ở bên cạnh những người tốt đã khiến anh muốn trở thành một người tốt hơn và khiêm tốn hơn như thế nào.

Anh hoàn thành chuyến hành hương Umrah của Hồi giáo lần đầu tiên vào tháng 7 năm 2010. Anh thực hiện lại điều này vào tháng 12 năm 2022 khi đi cùng với DJ Khaled, một người Hồi giáo Mỹ gốc Palestine.

### Chế độ ăn uống

Vào tháng 3 năm 2011, Tyson xuất hiện trong chương trình *[[The Ellen DeGeneres Show]]* để thảo luận về loạt phim thực tế mới của anh trên kênh Animal Planet mang tên *Taking On Tyson*. Trong cuộc phỏng vấn với DeGeneres, Tyson đã thảo luận về một số cách anh đã cải thiện cuộc sống của mình trong hai năm qua, bao gồm việc sống lành mạnh không chất kích thích và chế độ ăn thuần chay. Tuy nhiên, vào tháng 8 năm 2013, anh công khai thừa nhận rằng mình đã nói dối về việc cai nghiện và đang bên bờ vực cái chết do nghiện rượu.

Tyson cũng tiết lộ rằng anh không còn ăn thuần chay nữa, anh nói rằng: "Tôi đã ăn thuần chay trong bốn năm nhưng giờ thì không còn nữa. Thỉnh thoảng tôi có ăn thịt gà. Tôi nên ăn thuần chay. [Không thịt đỏ] chút nào, không đời nào! Tôi sẽ bị ốm rất nặng nếu ăn thịt đỏ. Đó có lẽ là lý do tại sao tôi lại điên khùng như vậy trước đây."

### Quan điểm chính trị
Vào năm 2015, Tyson tuyên bố rằng anh ủng hộ chiến dịch tranh cử tổng thống năm 2016 của Donald Trump.

## Trong văn hóa đại chúng

 

 

Ở đỉnh cao danh vọng và sự nghiệp vào cuối những năm 1980 và trong suốt những năm 1990, Tyson nằm trong số những nhân vật thể thao được nhận diện nhiều nhất trên thế giới. Ngoài những thành tựu thể thao, hành vi ngông cuồng và gây tranh cãi của anh trên võ đài và trong đời tư đã khiến anh luôn là tâm điểm của công chúng cũng như tại các phiên tòa. Do đó, Tyson là chủ đề của vô số phương tiện truyền thông đại chúng bao gồm phim ảnh, truyền hình, sách và âm nhạc. Anh cũng xuất hiện trong các trò chơi điện tử và là đối tượng của các tác phẩm nhại lại hoặc châm biếm. Tyson đã tham gia vào đấu vật chuyên nghiệp và có nhiều vai diễn khách mời (cameo) trong phim điện ảnh và truyền hình.

Năm 1987, anh xuất hiện với tư cách là trùm cuối trong trò chơi điện tử NES *[[Punch-Out!! (NES)|Mike Tyson's Punch-Out!!]]*.

Bộ phim *[[Tyson (phim 1995)|Tyson]]* được phát hành năm 1995 do Uli Edel đạo diễn. Phim khám phá cuộc đời của Mike Tyson, từ cái chết của người giám hộ kiêm huấn luyện viên Cus D'Amato cho đến khi anh bị kết án hiếp dâm. Tyson do Michael Jai White thủ vai.

Năm 2006, Tyson xuất hiện với tư cách là chính mình với một vai khách mời trong bộ phim *Rocky Balboa*.

Được xuất bản năm 2007, cuốn sách *The Last Great Fight: The Extraordinary Tale of Two Men and How One Fight Changed Their Lives Forever* (Trận chiến vĩ đại cuối cùng: Câu chuyện phi thường về hai người đàn ông và cách một trận đấu thay đổi cuộc đời họ mãi mãi) của tác giả Joe Layden đã ghi lại cuộc đời của Tyson và Douglas trước và sau trận tranh đai vô địch hạng nặng của họ.

Năm 2008, phim tài liệu *[[Tyson (phim 2008)|Tyson]]* được công chiếu tại Liên hoan phim Cannes thường niên ở Pháp.

Tyson đóng một phiên bản hư cấu của chính mình trong bộ phim năm 2009 *[[The Hangover]]*.

Sau khi ra mắt một chương trình độc diễn tại Las Vegas, Tyson đã hợp tác với đạo diễn phim Spike Lee và đưa chương trình này đến Broadway vào tháng 8 năm 2012. Vào tháng 2 năm 2013, Tyson đã đưa chương trình độc diễn *Mike Tyson: Undisputed Truth* đi lưu diễn toàn quốc qua 36 thành phố trong ba tháng. Tyson nói về cuộc sống cá nhân và sự nghiệp của mình trên sân khấu. Chương trình độc diễn này đã được phát sóng trên HBO vào ngày 16 tháng 11 năm 2013.

Năm 2013, anh xuất hiện trong một tập của *[[Law & Order: Special Victims Unit]]* với vai một nạn nhân bị lạm dụng tình dục khi còn nhỏ đang chờ thi hành án tử hình vì tội giết người.

Anh là nhân vật tiêu đề trong *[[Mike Tyson Mysteries]]*, bắt đầu phát sóng vào ngày 27 tháng 10 năm 2014 trên Adult Swim. Trong loạt phim hoạt hình này, Tyson lồng tiếng cho một phiên bản hư cấu của chính mình, giải mã các bí ẩn theo phong cách của Scooby-Doo.

Vào đầu tháng 3 năm 2015, Tyson xuất hiện trong ca khúc "Iconic" thuộc album *[[Rebel Heart]]* của Madonna. Tyson nói một vài câu ở phần đầu của bài hát.

Vào cuối tháng 3 năm 2015, bộ phim *[[Diệp Vấn 3]]* được công bố. Với Chân Tử Đan (Donnie Yen) diễn lại vai nhân vật chính, Diệp Vấn, sư phụ võ thuật của Lý Tiểu Long, trong khi Mike Tyson tham gia dàn diễn viên với vai Frank, một nhà phát triển bất động sản người Mỹ và là một võ sĩ quyền Anh điêu luyện. Quá trình quay phim chính bắt đầu vào ngày 25 tháng 3 năm 2015 và phim được công chiếu tại Hồng Kông vào ngày 16 tháng 12 năm 2015.

Vào tháng 1 năm 2017, Tyson ra mắt kênh YouTube của mình cùng với Shots Studios, một công ty sản xuất video hài và âm nhạc hài hước với các ngôi sao kỹ thuật số trẻ như Lele Pons và Rudy Mancuso. Kênh của Tyson bao gồm các video âm nhạc nhại lại (parody) và các tiểu phẩm hài.

Ông dẫn chương trình podcast mang tên *Hotboxin' with Mike Tyson*.

Vào tháng 10 năm 2017, Tyson được công bố là gương mặt mới của chuỗi dịch vụ bảo dưỡng xe hơi Úc Ultra Tune. Ông tiếp quản vị trí này từ Jean-Claude van Damme để đóng vai chính trong các quảng cáo truyền hình cho thương hiệu, và quảng cáo đầu tiên đã được phát sóng vào tháng 1 năm 2018 trong khuôn khổ giải quần vợt Úc Mở rộng. Tuy nhiên, quảng cáo này nhanh chóng bị chỉ trích, thậm chí chính Tyson cũng mô tả nó là "hơi phân biệt giới tính".

Một bộ phim hợp tác giữa Trung Quốc đại lục và Hồng Kông về tình bạn nữ giới có tựa đề *[[Girls 2]]* (tựa tiếng Việt: ), được quay trước đó từ tháng 7 đến tháng 8 năm 2016 tại nhiều địa điểm quanh Việt Nam, đã được phát hành vào tháng 3 năm 2018, với sự tham gia của Tyson trong vai "Dragon".

Tiki Lau đã phát hành một đĩa đơn nhạc dance mang tên "Mike Tyson" vào tháng 10 năm 2020, trong đó có phần góp giọng của Tyson.

Vào năm 2021, thương hiệu Mike's Hard Lemonade Seltzer đã tung ra các quảng cáo có sự góp mặt của Tyson.

Vào tháng 3 năm 2021, có thông báo rằng Jamie Foxx sẽ đóng vai chính, đồng thời là giám đốc sản xuất của loạt phim kịch bản chính thức mang tên *Tyson*. Loạt phim giới hạn này sẽ do Antoine Fuqua đạo diễn và Martin Scorsese làm giám đốc sản xuất.

Một loạt phim tài liệu gồm hai phần có tựa đề *[[Mike Tyson: The Knockout]]* đã ra mắt vào ngày 25 tháng 5 năm 2021 trên kênh ABC.

Tyson và gia đình đã xuất hiện trong tập thứ 300 của chương trình *[[Hell's Kitchen (chương trình truyền hình Hoa Kỳ)|Hell's Kitchen]]* với tư cách là khách mời VIP trong gian bếp của Đội Xanh trong buổi phục vụ bữa tối mở màn của Mùa 20, được phát sóng vào ngày 7 tháng 6 năm 2021.

Vào ngày 25 tháng 8 năm 2022, Hulu đã phát hành một loạt phim truyền hình chính kịch tiểu sử giới hạn về Tyson, có tựa đề *[[Mike (loạt phim ngắn)|Mike]].* Loạt phim khắc họa cuộc đời và sự nghiệp của ông. Vào ngày 6 tháng 8 năm 2022, Tyson đã lên tiếng về loạt phim này, nói rằng "Hulu đã đánh cắp câu chuyện của tôi" và nhắn gửi tới dịch vụ này rằng "Tôi không phải là một tên 'mọi đen' mà các người có thể đem bán trên sàn đấu giá."

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*
** 
** 
** 
*Mike Tyson trên trang thống kê quyền Anh BoxRec
*Mike Tyson amateur boxing becord
*
*Mike Tyson profile  at Online World of Wrestling
*"Mike Tyson Film Takes a Swing at His Old Image", 2008 article at *[[The New York Times]]*
*"Mike Tyson Moves to the Suburbs", 2011 article at *The New York Times*