Avicenna

**Avicenna** là dạng Latinh hóa của **', hay gọi tắt là **Abu Ali Sina Balkhi** () () hay **Ibn Sina** (), (, ''Abitzianos''), (kh. 980 - 1037) là một [[học giả]] người [[Các dân tộc Turk|Turk]]  và cũng là [[thầy thuốc]] và [[triết gia|nhà triết học]] đầu tiên  ở thời ấy. Ông cũng là [[thiên văn học|nhà thiên văn học]], [[hóa học]], [[địa chất học]], [[logic|lôgic học]], [[cổ sinh vật học|cổ sinh học]], [[toán học]], [[vật lý học]], [[nhà thơ|thơ]], [[tâm lý học]], [[khoa học]], và [[giáo viên|nhà giáo]].

Trong y học, ông lấy tên Koushyar, ông viết gần 450 luận thuyết về nhiều chủ đề nhưng khoảng 240 trong số đó còn tồn tại. Đặc biệt, 150 trong số những bản còn tồn tại tập trung vào triết học và 40 tác phẩm tác phẩm nói về [[y học]]. Công trình nổi tiếng nhất của ông là ''[[The Book of Healing]]'', một [[bách khoa toàn thư]] khoa học và triết học khổng lồ, và ''[[The Canon of Medicine]]'', là bài viết y học chuẩn ở một số trường đại học thời [[Trung Cổ|Trung cổ]]. The ''Canon of Medicine'' được sử dụng làm giáo trình ở các trường [[đại học Montpellier]] và [[đại học catholique de Louvain|Louvain]] vào cuối năm 1650. Ibn Sīnā phát triển hệ thống y tế kết hợp những kinh nghiệm của mình với [[y học Hồi giáo]], hệ thống y học của các thầy thuốc [[Hy Lạp]] như [[Galen]], [[siêu hình học]] [[Chủ nghĩa Aristotle|Aristotle]]  (Avicenna là người làm sáng tỏ về [[Aristoteles|Aristotle]]), và [[Y học Iran cổ đại|Ba Tư cổ đại]], [[Lưỡng Hà|Mesopotamia]] và [[Ayurveda|Y học Ấn Độ]]. Ông cũng là người đặt nền tảng cho [[Chủ nghĩa Avicenna#Lôgíc Avicenna|lôgíc Avicenna]] và trường [[Chủ nghĩa Avicenna]], là trường chịu ảnh hưởng giữa những tư tưởng đạo Hồi và [[triết học kinh viện]].

Ibn Sīnā được xem là cha đẻ của [[y học]] và [[dược lý lâm sàng]] hiện đại đặc biệt là ông đã đưa ra các [[thí nghiệm]] và [[định lượng]] có hệ thống trong việc nghiên cứu [[sinh lý học]], ông đã phát hiện ra sự [[lây nhiễm dịch bệnh]] tự nhiên, phương pháp [[cách ly]] để hạn chế sự lan rộng của [[dịch bệnh]], cách [[thử nghiệm thuốc]], [[y học thực chứng]], [[thử nghiệm lâm sàng]],
[[thử nghiệm mẫu ngẫu nhiên có đối chứng]],
thí nghiệm [[hiệu quả]],
[[dược lý lâm sàng]], [[tâm thần học]], phân tích [[yếu tố rủi ro]], ý tưởng về [[hội chứng]], và sự quan trọng của [[dinh dưỡng]] và ảnh hưởng của khí hậu và môi trường đến sức khỏe. Ông cũng được xem là cha đẻ của các khái niệm cơ bản về [[động lượng]] trong [[vật lý học|vật lý]], và người tiên phong trong việc [[chữa bệnh bằng xoa bóp]] nhờ sáng chế của ông về [[chưng cất hơi nước]] và chiết tách [[tinh dầu]]. Ông cũng phát triển khái niệm [[hiện tại luận]] và [[quy tắc xếp chồng]] trong [[địa chất học]].

[[George Sarton]] viết trong phần mở đầu của quyển ''[[lịch sử khoa học]]'' như sau:


== Chú thích ==


== Tham khảo ==
;Sách
* 
* 
* 
* 
;Bách khoa toàn thư
* 
* 

== Đọc thêm ==
* A good introduction to his life and philosophical thought is ''Avicenna'' by Lenn E. Goodman (Cornell University Press: 1992, bản cập nhân năm 2006) ISBN 0-415-01929-X, 9780415019293
* For a list of extant works, [[C. Brockelmann]]'s ''Geschichte der arabischen Litteratur'' (Weimar, 1898), quyển i. tr. 452-458. (XV. W.; G. W. T.)
* For a new understanding of his early career, based on a newly discovered text, see also: Michot, Yahya, ''Ibn Sînâ: Lettre au vizir Abû Sa'd''. ''Editio princeps'' d'après le manuscrit de Bursa, traduction de l'arabe, introduction, notes et lexique (Beirut-Paris: Albouraq, 2000) ISBN 2-84161-150-7.
* For an overview of his career see [[Shams Inati]], "Ibn Sina" in ''History of Islamic Philosophy'', ed. Hossein Seyyed Nasr và Oliver Leaman, New York: Routledge (1996).
* For Ibn Sina's life, see [[Ibn Khallikan]]'s ''Biographical Dictionary'', translated by [[de Slane]] (1842); [[F. Wüstenfeld]]'s ''Geschichte der arabischen Aerzte und Naturforscher'' (Gottingen, 1840).
* [[Muhammad al-Shahrastani|Shahrastani]], German translation, quyển ii. tr.213-332
* Nader El-Bizri, "Avicenna and Essentialism," ''Review of Metaphysics'', quyển 54 (tháng 6 năm 2001), tr. 753-778
* Nader El-Bizri, "Avicenna's ''De Anima'' between Aristotle and Husserl," in ''The Passions of the Soul in the Metamorphosis of Becoming'', ed. Anna-Teresa Tymieniecka (Dordrecht: Kluwer Academic Publishers, 2003), tr. 67-89
* Nader El-Bizri, "Being and Necessity: A Phenomenological Investigation of Avicenna's Metaphysics and Cosmology," in ''Islamic Philosophy and Occidental Phenomenology on the Perennial Issue of Microcosm and Macrocosm'', ed. Anna-Teresa Tymieniecka (Dordrecht: Kluwer Academic Publishers, 2006), tr. 243-261
* 
; Các tác phẩm về y học của ông:
* [[Edward Granville Browne|Edward G. Browne]], ''Islamic Medicine'', 2002, Goodword Pub., ISBN 81-87570-19-9
* [[Sprengel]], ''Histoire de la Medicine''
; Triết học, xem:
* Avicenne: ''Réfutation de l'astrologie''. Edition et traduction du texte arabe, introduction, notes et lexique par Yahya Michot. Préface d'Elizabeth Teissier (Beirut-Paris: Albouraq, 2006) ISBN 2-84161-304-6.
* Amos Bertolacci, The reception of Aristotle's Metaphysics in Avicenna's Kitab al-Sifa'. A milestone of Western metaphysical thought (Leiden: Brill 2006)
* [[Dimitri Gutas]], "Avicenna and the Aristotelian Tradition: Introduction to Reading Avicenna's Philosophical Works" (Leiden: Brill 1988)
* Michot, Jean R., ''La destinée de l'homme selon Avicenne'' (Leuven: Peeters, 1986) ISBN 90-6381-071-2.
* Nader El-Bizri, ''The Phenomenological Quest between Avicenna and Heidegger'' (Binghamton, N.Y.: Global Publications SUNY, 2000).
* [[Reisman, David C.]] (ed.), "Before and After Avicenna: Proceedings of the First Conference of the Avicenna Study Group" (Leiden: Brill 2003)
* Shoja MM, Tubbs RS. The disorder of love in the Canon of Avicenna (A.D. 980-1037). Am J Psychiatry 2007; 164:228–229.
* Gordon, Stewart. ''When Asia was the World: Traveling Merchants, Scholars, Warriors, and Monks who created the "Riches of the East"'' Da Capo Press, Perseus Books, 2008. ISBN 0-306-81556-7.
* The Cambridge Companion to Arabic Philosophy, edited by P. Adamson and R. Taylor, (Cambridge: Cambridge: University Press 2005)

== Liên kết ngoài ==


* [http://www.britannica.com/eb/article-9011433/Avicenna Avicenna] bài báo của [[Seyyed Hossein Nasr]] trên [[Encyclopædia Britannica|Encyclopedia Britannica]] trực tuyến
* [http://www.ontology.co/avicenna.htm Avicenna on the subject and the object of metaphysics] cùng danh sách các bản dịch tiếng Anh về các công trình triết học củ ông
* [http://nigelwarburton.typepad.com/philosophy_bites/2007/09/peter-adamson-o.html ''Philosophy Bites'' podcast on Avicenna].
* [http://www.iranica.com/newsite/articles/v3f1/v3f1a046.html Avicenna]  bài báo trên [[encyclopedia Iranica]]
* [http://www.muslimphilosophy.com/sina/art/ibn%20Sina-REP.htm Biography & Works] từ Routledge
* [http://www.muslimphilosophy.com/sina/index.html Ibn Sina (Islamic Philosophy Online)]
* [http://www.muslimphilosophy.com/sina/art/ei-is.htm Ibn Sina] từ [[Encyclopedia of Islam]]
* [http://www.iep.utm.edu/a/avicenna.htm Avicenna/Ibn Sina] từ [[Internet Encyclopedia of Philosophy]]
* [http://www.irandokht.com/editorial/print.php?area=pro&sectionID=9&editorialID=2153 Physician's Day in Iran: A Reference Article on Pur Sina (Avicenna) by Manouchehr Saadat Noury] **
* Biography of Avicenna (tiếng Anh) 
* tiểu sử Avicenna 
* Catholic Encyclopedia: Avicenna
* ''In Our Time'', đài BBC 4, 45 phút về Avicenna 
* The ''Ibn Sina'' (ship named after Ibn Sina)