Họ Ráy

**Họ Ráy** hay **họ Môn** hoặc **họ Chân bê** (danh pháp khoa học: **Araceae**) là một họ thực vật một lá mầm, trong đó hoa của chúng được sinh ra theo một kiểu cụm hoa được gọi là *bông mo*. Các bông mo thông thường được kèm theo (đôi khi được che phủ một phần) một *mo* hay áo trùm tương tự như lá. Theo các nguồn khác nhau thì họ này có 106-114 chi và 3.750-4.025 loài. Sự đa dạng về loài lớn nhất thuộc về khu vực nhiệt đới của Tân thế giới, mặc dù chúng cũng phân bổ tại các khu vực nhiệt đới và ôn đới của Cựu thế giới. Các nghiên cứu di truyền học gần đây do Angiosperm Phylogeny Group tiến hành đã chứng minh rằng bèo tấm, trước đây được coi là một họ riêng (Lemnaceae), cũng thuộc về họ Ráy.

Trong số các loài ráy có hoa đơn tính cùng gốc thì bông mo thường xuất hiện dưới dạng các hoa cái ở phần đáy còn các hoa đực ở phần đỉnh của bông mo. Ở các loài ráy với các hoa hoàn chỉnh thì núm nhụy chỉ tiếp nhận sự thụ phấn trong một thời gian ngắn khi phấn đã được phát tán, vì thế nó ngăn chặn sự tự thụ phấn. Trong họ này có một số loài là đơn tính khác gốc.

Các chi như Hồng môn (*Anthurium*) và Vân môn (*Zantedeschia*) là hai chi có nhiều loài được biết đến nhất, cũng như khoai sọ (*Colocasia antiquorum*) và *[[Xanthosoma roseum]]* (khoai mùng). Trong số các cụm hoa lớn nhất trên thế giới là cụm hoa của *[[Amorphophallus titanum]]* (ráy khổng lồ hay hoa xác chết). Họ này cũng có nhiều loài là các cây cảnh: *[[Dieffenbachia]]*, *Aglaonema*, *[[Caladium]]*, *[[Nephthys]]* và *[[Epipremnum]]* nhưng có rất ít loài được đặt tên cụ thể. Trong chi *[[Cryptocoryne]]* có nhiều loài thực vật thủy sinh phổ biến. Cả khoai môn và *[[Monstera deliciosa]]* đều là các loại lương thực có giá trị (quả của *Monstera deliciosa* được gọi là "mít Mexico"). *[[Philodendron]]* chứa các loài cây quan trọng trong các hệ sinh thái của các rừng mưa cũng như hay được dùng làm cây cảnh trong gia đình. *Symplocarpus foetidus* là một loài ráy phổ biến ở miền đông Bắc Mỹ.

Xem thêm CATE-Araceae  để biết thêm về dự án mới khởi động gần đây về phân loại họ Ráy.

Bộ sưu tập lớn nhất về các loài ráy Tân thế giới đang sinh tồn được duy trì tại Vườn thực vật Missouri.

Tại Việt Nam có khoảng 30 chi và 130-140 loài thuộc họ Ráy.

## Các chi
### Phân họ [[Phân họ Ráy|Aroideae]]
* *[[Aglaodorum griffithii|Aglaodorum]]*, Schott - Mái dầm
* *[[Chi Minh ty|Aglaonema]]*, Schott – Minh ty, lượng ty, vạn niên thanh
* *[[Chi Ráy|Alocasia]]*, (Schott) G. Don, nom. cons.- Ráy, dọc mùng, bạc hà (không nhầm với cây bạc hà chi *Mentha* thuộc họ Hoa môi (Lamiaceae)).
* *[[Chi Khoai nưa|Amorphophallus]]*, Blume ex Decne., nom. cons. - Khoai nưa (khoai na).
* *[[Ambrosina]]*, Bassi
* *[[Anchomanes]]*, Schott
* *[[Anubias]]*, Schott
* *[[Aridarum]]*, Ridl.
* *[[Ariopsis]]*, Nimmo
* *[[Chi Thiên nam tinh|Arisaema]]*, Mart. - Thiên nam tinh, nam tinh, na dại.
* *[[Arisarum]]*, Mill.
* *[[Arophyton]]*, Jum.
* *[[Chi Chân bê|Arum]]*, L. - Chân bê
* *[[Asterostigma]]*, Fisch. & C. A. Mey.
* *[[Biarum]]*, Schott, nom. cons.
* *[[Bognera]]*, Mayo & Nicolson
* *[[Bucephalandra]]*, Schott
* *[[Caladium]]*, Vent. - Môn đốm, môn cảnh
* *[[Callopsis]]*, Engl.
* *[[Carlephyton]]*, Jum.
* *[[Cercestis]]*, Schott
* *[[Chlorospatha]]*, Engl.
* *[[Colletogyne]]*, Buchet
* *[[Chi Khoai sọ|Colocasia]]*, Schott, nom. cons. - Khoai sọ (khoai môn), khoai nước (môn nước).
* *[[Cryptocoryne]]*, Fisch. ex Wydler
* *[[Culcasia]]*, P. Beauv., nom. cons.
* *[[Dieffenbachia]]*, Schott
* *[[Dracunculus (ráy)|Dracunculus]]*, Mill.
* *[[Eminium]]*, (Blume) Schott
* *[[Filarum]]*, Nicolson
* *[[Furtadoa]]*, M. Hotta
* *[[Gearum]]*, N. E. Br.
* *[[Gorgonidium]]*, Schott
* *[[Hapaline (aroid)|Hapaline]]*, Schott, nom. cons.
* *[[Helicodiceros]]*, Schott, nom. cons.
* *[[Heteroaridarum]]*, M. Hotta
* *[[Chi Thiên niên kiện|Homalomena]]*, Schott - Thiên niên kiện
* *[[Hottarum]]*, Bogner & Nicolson
* *[[Jasarum]]*, G. S. Bunting
* *[[Lagenandra]]*, Dalzell
* *[[Lazarum]]*, A. Hay
* *[[Mangonia]]*, Schott
* *[[Montrichardia]]*, Crueg., nom. cons.
* *[[Nephthytis]]*, Schott
* *[[Peltandra]]*, Raf., nom. cons.
* *[[Philodendron]]*, Schott, nom. cons.
* *[[Phymatarum]]*, M. Hotta
* *[[Chi Bán hạ|Pinellia]]*, Ten., nom. cons.
* *[[Piptospatha]]*, N. E. Br.
* *[[Bèo cái|Pistia]]*, L. - Bèo cái
* *[[Protarum sechellarum|Protarum]]*, Engl.
* *[[Pseudodracontium]]*, N. E. Br.
* *[[Pseudohydrosme]]*, Engl.
* *[[Remusatia]]*, Schott
* *[[Sauromatum]]*, Schott
* *[[Scaphispatha]]*, Brongn. ex Schott
* *[[Schismatoglottis]]*, Zoll. & Moritzi
* *[[Spathantheum]]*, Schott
* *[[Spathicarpa]]*, Hook.
* *[[Steudnera]]*, K. Koch
* *[[Stylochaeton]]*, Lepr.
* *[[Synandrospadix]]*, Engl.
* *[[Syngonium]]*, Schott
* *[[Taccarum]]*, Brongn. ex Schott
* *[[Theriophonum]]*, Blume
* *[[Chi Bán hạ nam|Typhonium]]*, Schott - Bán hạ nam.
* *[[Typhonodorum]]*, Schott
* *[[Ulearum]]*, Engl.
* *[[Chi Khoai mùng|Xanthosoma]]*, Schott - Khoai mùng.
* *[[Chi Vân môn|Zantedeschia]]*, Spreng., nom. cons. - Vân môn.
* *[[Zomicarpa]]*, Schott
* *[[Zomicarpella]]*, N. E. Br.

### Phân họ [[Phân họ Thủy vu|Calloideae]]
* *[[Thủy vu|Calla]]* L.- Thủy vu

### Phân họ [[Gymnostachydoideae]]
* *[[Gymnostachys]]* R. Br.

### Phân họ [[Phân họ Chóc gai|Lasioideae]]
* *[[Anaphyllopsis]]* A. Hay
* *[[Anaphyllum]]* Schott
* *[[Cyrtosperma]]* Griff.
* *[[Dracontioides]]* Engl.
* *[[Dracontium]]* L.
* *[[Chi Chóc gai|Lasia]]* Lour.- Chóc gai.
* *[[Lasimorpha]]* Schott
* *[[Podolasia]]* N. E. Br.
* *[[Pycnospatha]]* Thorel ex Gagnep.
* *[[Urospatha]]* Schott

### Phân họ [[Phân họ Bèo tấm|Lemnoideae]]
* *[[Landoltia]]*
* *[[Lemna]]*
* *[[Spirodela]]*
* *[[Wolffia]]*
* *[[Wolffiella]]*

### Phân họ [[Monsteroideae]]
* *[[Alloschemone]]* Schott
* *[[Amydrium]]* Schott
* *[[Anadendrum]]* Schott
* *[[Chi Thượng cán|Epipremnum]]* Schott – Thượng cán.
* *[[Heteropsis]]* Kunth
* *[[Holochlamys]]* Engl.
* *[[Monstera]]* Adans.
* *[[Rhaphidophora]]* Hassk.
* *[[Rhodospatha]]* Poepp.
* *[[Scindapsus]]* Schott
* *[[Spathiphyllum]]* Schott
* *[[Stenospermation]]* Schott

### Phân họ [[Orontioideae]]
* *[[Lysichiton]]* Schott
* *[[Orontium aquaticum|Orontium]]* L.
* *[[Symplocarpus]]* Salisb. ex W. P. C. Barton, nom. cons.

### Phân họ [[Pothoideae]]
* *[[Chi Hồng môn|Anthurium]]* Schott - Hồng môn (vĩ hoa đỏ, buồm đỏ), hoa chúc.
* *[[Pedicellarum]]* M. Hotta
* *[[Chi Giả Cam đá|Pothoidium]]* Schott - Giả cam đá, giả thạch cam.
* *[[Pothos]]* L. - Ráy leo, cam đá, thạch cam tử, cơm lênh.

### Phân họ [[Phân họ Kim phát tài|Zamioculcadoideae]]
* *[[Gonatopus]]* Hook. f. ex Engl.
* *[[Zamioculcas]]* Schott

## Phát sinh chủng loài
Cây phát sinh chủng loài dưới đây lấy theo APG II, với họ Maundiaceae vẫn nằm trong họ Juncaginaceae còn họ Limnocharitaceae vẫn đứng độc lập.

## Thư viện ảnh

Hình:Arisaema triphyllum.jpg|*Arisaema triphyllum*
Hình:Aglaonema commutatum2.jpg|*Aglaonema*
Hình:P Alom D9903.jpg|*Alocasia macrorrhiza*
Hình:Colpfl29.jpg|*Dieffenbachia bowmannii*
Hình:Philodendron01.jpg|*Philodendron biffinatum*
Hình:Calla lily.jpg|*Zantedeschia aethiopica*
Hình:Calla_palustris2.jpg|Thủy vu
Hình:Monstera deliciosa2.jpg|
Hình:Skunk Cabbage.jpg|
Hình:SKUNKCABBAGE-MOSS-400X575.jpg|
Hình:Eendekroos dicht bijeen.JPG|Bèo tấm


## Ghi chú
* 
*