HMNZS Achilles (70)

**HMNZS ''Achilles'' (70)** là một tàu tuần dương hạng nhẹ thuộc lớp ''Leander'' đã phục vụ cùng Hải quân Hoàng gia New Zealand trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nó trở nên nổi tiếng vì đã tham gia trận River Plate cùng với các chiếc HMS ''Ajax'' và HMS ''Exeter''. Sau chiến tranh nó được bán cho Hải quân Ấn Độ và phục vụ dưới tên gọi INS ''Delhi'' cho đến khi ngừng hoat động và tháo dỡ vào năm 1978.

## Thiết kế và chế tạo
*Achilles* là chiếc thứ hai trong số năm chiếc thuộc loạt ban đầu của lớp *Leander*, được thiết kế như là sự tiếp nối hiệu quả cho lớp tàu tuần dương hạng nặng ''York''. Được nâng cấp như lớp *Leander cải tiến*, nó có khả năng mang máy bay, trở thành chiếc tàu chiến đầu tiên mang theo kiểu máy bay Supermarine Walrus, cho dù cả hai chiếc Walrus đều bị mất trước chiến tranh.

*Achilles* thoạt tiên được chế tạo để phục vụ cùng Hải quân Hoàng gia Anh, được đặt lườn tại xưởng đóng tàu của hãng Cammell Laird ở Birkenhead vào ngày 11 tháng 6 năm 1931, được hạ thủy vào ngày 1 tháng 9 năm 1932 và đưa ra hoạt động dưới tên gọi **HMS ''Achilles*** vào ngày [[10 tháng 10]] năm [[1933]]. Nó phục vụ cùng với [[Phân hạm đội New Zealand của Hải quân Hoàng gia]] từ ngày [[31 tháng 3]] năm [[1937]] cho đến khi thành lập [[Hải quân Hoàng gia New Zealand]], nó được cho chuyển sang vào [[tháng chín|tháng 9]] năm [[1941]], và được đổi tên như là HMNZS *Achilles*. Thủy thủ đoàn của nó có khoảng 60% là người New Zealand.

== Lịch sử hoạt động ==
Lúc [[Chiến tranh thế giới thứ hai|Chiến tranh Thế giới thứ hai]] bắt đầu nổ ra, *Achilles* bắt đầu tuần tra tại khu vực bờ biển phía Tây của Nam Mỹ truy lùng các tàu buôn Đức, nhưng vào ngày [[22 tháng 10]] năm [[1939]] nó đi đến khu vực [[quần đảo Falkland]], nơi nó được bố trí vào Phân hạm đội Nam Mỹ dưới quyền [[Thiếu tướng Hải quân]] [[Henry Harwood]] và được phân về *Lực lượng G* cùng với [[HMS Exeter (68)|*Exeter*]] và [[HMS Cumberland (57)|*Cumberland*]].

=== Trận River Plate ===


Sáng sớm ngày [[13 tháng 12]] năm [[1939]], một lực lượng bao gồm *Achilles*, [[HMS Ajax (22)|HMS *Ajax*]] và [[HMS Exeter (68)|HMS *Exeter*]] phát hiện khói trên đường chân trời, và xác định được là một [[thiết giáp hạm bỏ túi]] [[Đức Quốc xã|Đức]] vào lúc 06 giờ 16 phút, thoạt tiên được cho là chiếc [[Admiral Scheer (thiết giáp hạm Đức)|*Admiral Scheer*]] nhưng cuối cùng được xác định là [[Admiral Graf Spee (thiết giáp hạm Đức)|*Admiral Graf Spee*]]. Một trận chiến ác liệt diễn ra sau đó, khi hai lực lượng cách nhau khoảng . *Achilles* chịu đựng một số hư hại khi bốn thủy thủ thiệt mạng và Thuyền trưởng W. E. Parry bị thương. Trong cuộc đấu pháo, 36 người trên chiếc *Graf Spee* tử trận.

Khoảng cách giữa hai bên rút xuống còn khoảng  lúc khoảng 07 giờ 15 phút, và *Graf Spee* rút lui khỏi trận chiến lúc vào khoảng 07 giờ 45 phút hướng đến cảng trung lập [[Montevideo]], nơi nó vào cảng lúc 22 giờ 00 đêm hôm đó, trong khi bị *Achilles* và *Ajax* truy đuổi suốt ngày. Luật quốc tế buộc *Graf Spee* phải lên đường rời cảng trung lập trong vòng 72 giờ. Phải đối mặt với cái mà ông tin là sự áp đảo về lực lượng của đối phương, thuyền trưởng của *Graf Spee*, [[Hans Langsdorff]], cho đánh đắm tàu của mình rồi tự sát, hơn là liều lĩnh với sinh mạng của thủy thủ đoàn dưới quyền.

=== Mặt trận Thái Bình Dương ===
Sau trận chiến tại Đại Tây Dương, HMS *Achilles* quay trở về [[Auckland, New Zealand]] vào ngày [[23 tháng 2]] năm [[1940]], nơi nó trải qua một đợt tái trang bị cho đến tháng 6]] năm [[. Khi [[Đế quốc Nhật Bản|Nhật Bản]] tham chiến vào [[tháng mười hai|tháng 12]] năm [[1941]], nó hộ tống các đoàn tàu vận tải chuyển binh lính, rồi sau đó gia nhập [[Hải đội ANZAC]] tại khu vực Tây Nam Thái Bình Dương. Trong khi hoạt động ngoài khơi bờ biển đảo [[New Georgia]] cùng với lực lượng [[Hải quân Hoa Kỳ|Hải quân Mỹ]], một quả bom đã gây hư hại cho tháp pháo X vào ngày [[5 tháng 1]] năm [[1943]]. Từ [[tháng tư|tháng 4]] năm [[1943]] đến [[tháng năm|tháng 5]] năm [[1944]], *Achilles* vào ụ tàu tại [[Portsmouth]], Anh Quốc để sửa chữa. Tháp pháo X bị hư hại của nó được thay thế bằng bốn khẩu [[hải pháo QF 2 pounder]]. Được cho quay trở lại lực lượng New Zealand, *Achilles* gia nhập [[Hạm đội Thái Bình Dương Anh Quốc]] vào [[tháng năm|tháng 5]] năm [[1945]] cho những hoạt động sau cùng của cuộc [[Chiến tranh Thái Bình Dương]].

=== Phục vụ cùng Hải quân Ấn Độ ===

Sau chiến tranh, *Achilles* được hoàn trả cho Hải quân Hoàng gia tại [[Sheerness]], [[Kent]], vào ngày [[17 tháng 9]] năm [[1946]]. Sau đó nó được bán cho [[Hải quân Ấn Độ]] và được cho hoạt động trở lại vào ngày [[5 tháng 7]] năm [[1948]] dưới tên gọi [[INS Delhi (1948)|INS *Delhi*]]. Nó tiếp tục phục vụ cho đến khi được cho ngừng hoạt động và tháo dỡ tại [[Mumbai|Bombay]] vào ngày [[30 tháng 6]] năm [[1978]]. Khi được tháo dỡ, tháp pháo Y được dùng như quà tặng cho Chính phủ New Zealand, và hiện đang được trưng bày tại lối ra vào của [[Căn cứ Hải quân Devonport]] tại [[Auckland]].

== Văn hóa đại chúng ==
Vào năm [[1956]], *Achilles* đã tham gia thể hiện chính mình trong bộ phim *The Battle of the River Plate''.

## Tham khảo
### Chú thích

### Thư mục
* 
* Colledge, J. J.; Warlow, Ben (1969). Ships of the Royal Navy: the complete record of all fighting ships of the Royal Navy (Rev. ed.). London: Chatham. ISBN 978-1-86176-281-8. OCLC 67375475.
* 
* 
## Liên kết ngoài
* HMNZS Achilles at Uboat.net
* Royal New Zealand Navy article