open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Đại Chính tân tu Đại tạng kinh

**Đại Chính tân tu Đại tạng kinh** (kanji: 大正新脩大蔵経, romaji: *Taishō Shinshū Daizōkyō*), thường gọi tắt **Đại Chính Tạng** (大正藏, *Taishōzō*) hoặc **Taishō Tripiṭaka** trong tiếng Anh, là bộ Đại tạng kinh bằng chữ Hán do Hội Xuất bản các Kinh điển Quan trọng Taisho (大正一切經刊行會, *Taishō Issai-kyō Kankō-kai*) ấn hành từ năm 1924 đến năm 1934. Đại Chính Tạng là phiên bản Đại tạng kinh được sử dụng rộng rãi nhất và tương đối hoàn chỉnh trong giới học thuật, được sử dụng khắp nơi trên thế giới kể các phân khoa Phật học trong các trường Đại học Âu Mỹ.

## Giới thiệu
Đại Chính Tạng cơ bản dựa trên Bát vạn đại tạng kinh của Triều Tiên, được tập thành, bổ sung, san định và hiệu đính bởi các học giả Phật giáo danh tiếng của Nhật Bản thời bấy giờ như Takakusu Junjiro (高楠順次郎), Watanabe Kaikyoku (渡邊海旭), Ono Genmyo (小野玄妙)... Toàn tạng gồm 100 tập, tổng cộng 13.520 quyển, 80.634 trang, với hơn 12 vạn chữ. Cấu trúc Đại Chính Tạng được phân thành Chính tạng 55 tập gồm các bản kinh, luật, luận trong yếu; Tục tạng 30 tập gồm các kinh văn Hán ngữ của tông sư Phật giáo Nhật Bản và các nghi kinh, và Biệt quyển 15 tập (gồm 12 tập hình họa và 3 tập mục lục kinh văn sưu tầm được ghi nhận ở Nhật Bản đến thập niên 1930).

Đại Chính Tạng khi được xuất bản, là bộ tổng tập kinh điển Phật giáo lớn nhất và đầy đủ nhất thời bấy giờ, với tổng cộng 2920 bản kinh văn các loại. Mỗi bản kinh, luận đều được tham khảo, hiệu đính tỉ mỉ, đồng thời trong phần ghi chú còn chú thêm các thuật ngữ bằng tiếng Pali và Sankrit. Tuy nhiên, Đại Chính Tạng cũng bị các học giả hiện đại phê bình do xuất hiện nhiều sai sót trong khâu hiệu đính, làm giảm sút tính học thuật phải có đối với các phiên bản Đại tạng kinh tiêu chuẩn. Năm 1960, Hội Xuất bản Đại Chính tân tu Đại tạng kinh (大正新修大藏經刊行會, *Taishō Shinshū Daizōkyō Kankō-kai*) của Nhật Bản đã khởi xướng việc tái bản và sửa chữa một số sai sót trong lần in đầu tiên.

## Cấu trúc




## Xem thêm
* Bát vạn đại tạng kinh
* Càn Long đại tạng kinh

## Chú thích

## Tham khảo

* Matsumoto, T. (1934), Taishō Shinshū Daizōkyō oder kurz „Taishō Issaikyō“ , Zeitschrift der Deutschen Morgenländischen Gesellschaft 88 (n.F. 13), No. 2, 194-199
* Các tập của Đại chính tân tu đại tạng kinh bằng tiếng Nhật
* The SAT Daizōkyō Text Database at the University of Tokyo
* Chinese Buddhist Electronic Text Association (CBETA)
* NTI Buddhist Text Reader
* 中國傳統佛教資料下載
* 佛教電子書
* 大正大藏經　【大正藏網頁版】 
* Bukkyo Dendo Kyokai Japan provides some English translations (pdf) from the BDK English Tripitaka series.
* Bibliography of Translations from the Chinese Buddhist Canon into Western Languages 
* Chinese-English Tripitaka with All Titles and Known Translations in English
* Giới thiệu sơ lược về Đại chánh tân tu Đại tạng kinh
Biển Okhotsk

**Biển Okhotsk** (; ) là vùng biển phía tây bắc Thái Bình Dương, nằm giữa bán đảo Kamchatka, quần đảo Kuril, đảo Sakhalin của Nga và đảo Hokkaidō của Nhật. Tên của nó được lấy theo tên của khu dân cư người Nga đầu tiên ở miền Viễn Đông. Người Châu Âu biết đến biển Okhotsk là nhờ hai nhà thám hiểm Nga Ivan Moskvitin và Vassili Poyarkov giữa thế kỷ XVII.

Tổng diện tích biển Okhotsk là 1.583.000 km², độ sâu trung bình 859 m, nơi sâu nhất là 3.372 m.

Vào mùa đông, giao thông trên biển Okhotsk gần như đình trệ bởi biển đóng băng. Nước từ sông Amur chảy vào biển làm giảm độ mặn và do đó tăng nhiệt độ đóng băng của nước. Băng trên biển không đều nhau ở mọi nơi, phân bố và độ dày phụ thuộc vào địa điểm, thời điểm, dòng nước và nhiệt độ nước biển.

Trừ đảo Hokkaidō, tất cả các đảo và đất liền quanh biển Okhotsk đều thuộc Nga. Vì thế có thể coi biển này nằm dưới sự quản lý của Nga.

Trong tiếng Nhật, tên ban đầu của biển là *Hokkai* (北海), có nghĩa là *"biển bắc"*. Tên này dễ nhầm lẫn với Biển Bắc ở Châu Âu nên ngày nay nó được gọi là *Ohōtsuku-kai* (オホーツク海) theo tên của Nga.

## Thời gian Chiến tranh Lạnh
Trong thời gian Chiến tranh Lạnh, biển Okhotsk là vùng biển căn cứ của các tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo Hạm đội Thái Bình Dương Xô Viết. Hiện nay, Nga vẫn tiếp tục chiến lược đó. Trên vùng biển này, ngày 1 tháng 9 năm 1983, không quân Liên Xô đã bắn hạ chiếc máy bay dân dụng Boeing 747-230B của Hàn Quốc bay lạc hai lần vào không phận của nước này. Toàn bộ hành khách và phi hành đoàn 269 người tử nạn, trong đó có Lawrence McDonald – Hạ nghị sĩ Hoa Kỳ.

## Trữ lượng dầu khí
Có 29 khu vực có tiềm năng dầu khí đã được xác định ở thềm lục địa dọc theo bờ biển Okhotsk. Tổng trữ lượng ước tính khoảng 1,2 tỷ tấn dầu và 1,5 tỷ mét khối khí tự nhiên.

## Ghi chú
Carbanion

**Carbanion** (carbanion) là một anion mà nguyên tử carbon trong đó có một cặp điện tử không chia. Do đó, để đạt cấu hình 8 điện tử, nguyên tử carbon mang điện tích âm với 3 nhóm thế. carbanion là base liên hợp của acid carbon.

:R3C-H + B− → R3C− + H-B

trong đó B là base.

## Acid carbon
Bất kỳ phân tử có liên kết C-H đều có thể mất proton để tạo thành carbanion. Do đó, các hydrocarbon chứa liên kết C-H đều được coi là một acid với giá trị pKa tương ứng.

## Xem thêm
* carbocation

## Chú thích
Peter Chen

**Peter Pin-Shan Chen** (tiếng Trung: 陳品山; sinh ngày 3 tháng 1 năm 1947) là tác giả của mô hình thực thể-kết hợp (*entity-relationship model* hoặc *ER model*). Ông đã nhận bằng kỹ sư điện tại Đại học quốc gia Đài Loan vào năm 1968 và bằng tiến sĩ về khoa học máy tính và toán ứng dụng tại Đại học Harvard vào năm 1973. Giáo sư Peter Chen hiện đang giữ danh hiệu "M. J. Foster Distinguished Chair Professor" của Khoa Khoa học máy tính thuộc Đại học Tiểu bang Louisiana từ năm 1983 đến nay.

Mô hình thực thể-kết hợp được xem như là nền tảng trong các phương pháp phân tích và thiết kế hệ thống, trong các công cụ hỗ trợ công nghệ phần mềm (*computer-aided software engineering* hoặc CASE) và trong các hệ thống cơ sở dữ liệu (*repository system*). Mô hình này đã được sử dụng trong hệ thống cơ sở dữ liệu quản lý MVS của IBM và hệ thống CDD/Plus của DEC.

Các thuật ngữ "mô hình thực thể-kết hợp" (*ER model*), "sơ đồ thực thể-kết hợp" (*ER diagram*) và "Peter Chen" đã trở nên quen thuộc trong các tự điển trực tuyến, các sách, các bài báo, các trang web, đề cương của các khoá học và trong các sản phẩm thương mại.

Bài báo nguyên thủy về mô hình thực thể-kết hợp của Peter Chen  là một trong những bài báo được tham khảo nhiều nhất trong lãnh vực phần mềm máy tính. Thông qua một khảo sát gần đây với 1000 giáo sư dạy về khoa học máy tính, bài báo nguyên thủy của Peter Chen đã được bầu chọn là một trong 38 bài báo có nhiều ảnh hưởng nhất trong khoa học máy tính. Vào năm 1998, ông được đề cử như là một thành viên của Hiệp hội Máy tính (Association for Computing Machinery).

Thành tựu của Giáo sư Peter Chen là nền tảng cho công nghệ phần mềm, cụ thể là các công cụ hỗ trợ công nghệ phần mềm. Vào cuối thập niên 1980 và đầu thập niên 1990, mô hình chu kỳ phát triển ứng dụng của IBM (*application development cycle* hoặc *AD/Cycle*) và phần mềm DB2 đã dựa trên mô hình thực thể-kết hợp này. Các phần mềm cơ sở dữ liệu khác như CDD+ của Digital cũng dựa trên mô hình này. Giáo sư Chen cũng có nhiều hoạt động hiệu quả cho các CASE trong kỹ nghệ thông qua các nghiên cứu và các bài giảng về các phương pháp phát triển hệ thống có cấu trúc khắp nơi trên thế giới. Mô hình thực thể-kết hợp cũng ảnh hưởng đến đến các CASE phần mềm như ERWIN của Computer Associates, Designer/2000 của Oracle Corporation, PowerDesigner của Sybase, thậm chí công cụ vẽ thông dụng như Visio của Microsoft và chuẩn IDEF1X.

Khái niệm hypertext rất phổ biến trong World Wide Web cũng tương tự với các khái niệm chính trong mô hình thực thể-kết hợp. Giáo sư Chen hiện đang nghiên cứu về mối liên hệ này như là một chuyên gia cho một số nhóm làm về XML trong cộng đồng World Wide Web (W3C).

Mô hình thực thể-kết hợp cũng được xem như là nền tảng cho một số nghiên cứu gần đây như các phân tích và thiết kế hướng đối tượng (*object-oriented*) và ngữ nghĩa Web (*semantic web*). Mô hình UML cũng xuất phát từ mô hình thực thể-kết hợp.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trang thông tin của Giáo sư Peter Chen ở Đại học Tiểu bang Louisiana
Viện kiểm sát

**Viện kiểm sát** có chức năng thực hiện quyền công tố. Viện kiểm sát và toà án là hai cơ quan thuộc nhánh Tư pháp trong bộ máy nhà nước (Lập pháp, Hành pháp, Tư pháp).

## Việt Nam

Việt Nam là một nước theo hệ thống Xã hội chủ nghĩa.
Bộ máy nhà nước của các nước nằm trong hệ thống các nước XHCN được xây dựng trên nguyên tắc quyền lực thuộc về nhân dân, nhân nhân thực hiện quyền lực của mình thông qua các cơ quan đại diện là Hội đồng nhân dân các cấp. Quốc hội là cơ quan quyền lực cao nhất. Mọi quyền lực đều tập trung ở Quốc hội, nhưng Quốc hội không trực tiếp thực thi quyền lực mà giao cho các cơ quan nhà nước, trong đó Viện kiểm sát nhân dân được giao chức năng kiểm sát việc tuân theo pháp luật nói chung (Hiến pháp 1960, 1980). Hiến pháp 1992 quy định VKSND kiểm sát việc tuân theo pháp luật và thực hành quyền công tố; Hiến pháp 1992 sửa đổi năm 2002 quy định VKSND thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp. chức năng thực hành quyền công tố là chức năng chủ yếu của Viện kiểm sát.

### Phân cấp
Ở Việt Nam Viện kiểm sát được tổ chức ở các cấp:

Cấp trung ương: Viện kiểm sát nhân dân tối cao

Cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương: Viện kiểm sát nhân dân cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương.

Cấp huyện: Viện kiểm sát nhân dân huyện, quận, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh.

Còn có một hệ thống Viện kiểm sát quân sự bao gồm: Viện Kiểm sát quân sự Trung ương, Viện Kiểm sát quân khu và tương đương, Viện Kiểm sát khu vực.

## Liên kết ngoài
* VIỆN KIỂM SÁT HAY VIỆN CÔNG TỐ? , NGUYỄN THÁI PHÚC, PGS.TS luật học, Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh
## Tham khảo
Shinjuku

**Shinjuku** (tiếng Nhật: 新宿区) là một trong 23 khu đặc biệt đồng thời được coi là trung tâm hành chính của Tokyo bởi vì tòa nhà chính quyền thủ đô Tokyo đóng tại đây. Shinjuku còn là một khu thương mại sầm uất bậc nhất ở Tokyo, đặc biệt là khu vực quanh ga Shinjuku, nơi được mệnh danh là "hố đen tiêu dùng".

## Vị trí địa lý
Shinjuku ở vị trí trung tâm của vùng 23 khu đặc biệt của Tokyo. Nó giáp với Chiyoda ở phía Đông, Bunkyo và Toshima ở phía Bắc, Nakano ở phía Tây, và Shibuya, Minato ở phía Nam.

## Lịch sử
Thời Edo, vùng đất là Shinjuku ngày nay nằm ngay sát thành Edo, do đó nó đã trở thành một khu vực có nền văn hóa phát triển. Nhiều đền chùa đã được xây dựng ở Yotsuya của Shinjuku. Shinjuku bắt đầu phát triển với hình dạng như hiện nay từ sau Đại thảm họa động đất Kantō 1923. Tây Shinjuku, nơi bị động đất tàn phá nặng nề về sau được xây dựng lại với những tòa nhà chọc trời. Chiến dịch oanh tạc Tokyo của không quân Mỹ trong Chiến tranh thế giới thứ hai đã phá hủy khoảng 90% các công trình kiến trúc trong và xung quanh ga Shinjuku. Shinjuku hiện đại chính thức được thành lập vào ngày 15 tháng 3 năm 1947 trên cơ sở sáp nhập ba khu Yotsuya, Ushigome và Yodobashi với nhau.

## Hành chính
Giống như các khu đặc biệt khác của Tokyo, Shinjuku là một đơn vị hành chính cấp hạt và là một thành phố. Dưới nó không còn một đơn vị hành chính đầy đủ nào. Thị trưởng Shinjuku được bầu ra bằng hình thức phổ thông đầu phiếu trực tiếp.

## Giao thông
Shinjuku là một đầu mối giao thông bận rộn. Ga Shinjuku mỗi ngày phục vụ khoảng 3 triệu lượt hành khách. Nó là ga đường sắt tấp nập nhất thế giới. Đường cao tốc Shuto và quốc lộ 20 của Nhật Bản chạy qua Shinjuku.

## Giáo dục
Trên địa bàn của Shinjuku có một số cơ sở của các trường đại học danh tiếng như Đại học Chuo, Đại học Keio, Đại học Khoa học Tokyo, Đại học Waseda và Đại học Sophia.

## Ảnh

Hình:Shinjuku Skyscrapers.JPG|Các tòa nhà chọc trời của Shinjuku trong đêm
Hình:TokyoTocho.jpg|Tòa nhà chính quyền thủ đô Tokyo


## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Website chính thức của Shijuku  bằng tiếng Anh.
Malachit

**Malachit** (malakhit) hay còn gọi là **đá lông công**, là một khoáng vật chứa đồng có ký hiệu hóa học là Cu2(OH)2CO3. Tên gọi bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp cổ malache- có nghĩa là "Cây cầm quỳ". Các tên gọi khác như: biến thể atlat-tên gọi đồng nghĩa của malachit, đá chim công - tên gọi cũ của malachit, malachit nhung -biến thể màu lá cây đậm của malachit.

## Những đặc điểm chính

Màu xanh lá cây đặc trưng là hợp chất của đồng. Sắc thái của malachit dao động từ xanh lá cây (biruza, ngọc lục bảo), xanh lá cây phớt xanh da trời đến xanh lá cây sẫm. Trong tự nhiên thường gặp malachit dưới dạng hình bầu dục. Các tập hợp dạng thận lớn có cấu tạo đồng tâm dưới dạng rất đặc trưng, nhìn thấy rõ trên các mẫu mài nhẵn.

### Công dụng
Malachit đặc sít có màu sắc và vân rất đẹp dùng làm đồ trang trí. Chơi đá lông công là loại đá tao nhã và đẳng cấp thuộc hạng nhất trong làng chơi đá cảnh, vì nét đẹp rưc rỡ của nó.

;Tính chất chữa bệnh
Kinh "Ajurveda" của Ấn Độ khuyên nên đặt viên đá lông công lên vùng cơ thể "bị tắc nghẽn" để "hòa tan nút thắt năng lượng" vê khai mở đường dẫn truyền sinh học. Đá lông công làm giảm sự căng thẳng trong cảm xúc. Nó có khả năng hấp thụ năng lượng tiêu cực, tạo ra một sự hài hòa về thể chất vê tinh thần trong cơ thể người. Trong thạch học trị liệu hiện đại, đá lông công được sử dụng trong điều trị bệnh tim, tuyến tụy vê lá lách. Nó kích thích quá trình tái sinh, có tác dụng tích cực đến tuyến yên và đầu xương. Theo ý kiến của một số thầy thuốc Hoa Kỳ đá lông công là chất chống phóng xạ tốt.

;Tính chất khác:
Có nhiều huyền thoại liên quan đến đá lông công như nó có thể làm cho người ta trở nên vô hình, còn uống nước từ cốc làm bằng đá lông công có thể hiểu được ngôn ngữ của loài vật. Ở Ấn Độ người ta cho rằng, đặt đá lông công lên luân xa "Con mắt thứ ba" giúp xua tan khỏi chi giác mọi giận hờn và lo lắng. Đối với người Nga, đá lông công được coi là biểu tượng để thực hiện điều ước muốn. Đá lông công là biểu tượng của chùm Sao Kim Ngưu và Thiên Bình trong cung hoàng đạo, năng lượng cảm thụ của âm có tác dụng tới luân xa vùng trán: Tác động đến các cơ quan ở vùng đầu: Luân xa này có kinh mạch đi qua bàng quang vê ruột, nó giúp thực hiện những ý tưởng, kích thích hoạt động thể lực. Đối với luân xa ở vùng tim: Ảnh hưởng tới hệ tim mạch, tế bào tuyến vú cột sống và hai tay. Luân xa này khơi gợi lòng nhân ái, tính cởi mở chân thành, sự nhạy cảm: Củng cố ý chí biến đổi thế giới.

## Tham khảo
* Sách Luyện kim loại màu và quý hiếm. Các tác giả: GS.TSKH Đinh Phạm Thái, PGS.TS Lê Xuân Khuông, PGS.TS Phạm Kim Đĩnh

## Ghi chú
Azurit

**Azurit** là một khoáng vật cacbonat của đồng có ký hiệu hóa học là Cu3(CO3)2(OH)2, màu lam sẫm, mềm được tạo thành từ phong hóa quặng đồng. Vào đầu thế kỷ 19 nó được biết đến như là **chessylit** theo tên của vị trí điển hình tại Chessy-les-Mines gần Lyon, Pháp. Khoáng vật này được biết đến từ thời cổ đại và được đề cập trong *Naturalis Historiae* (Lịch sử tự nhiên) của Pliny Già với tên gọi trong tiếng Hy Lạp là *kuanos* (κυανός: "lam sẫm", gốc của các từ như *cyan* hay *cian* trong một số ngôn ngữ châu Âu) và tên gọi tiếng Latinh *caeruleum*. Màu xanh lam của azurit là rất sẫm và trong, và vì lý do này mà kể từ thời cổ đại thì người ta đã có xu hướng gắn liền khoáng vật này với màu xanh lam sẫm của các hoang mạc có độ ẩm thấp và màu của bầu trời mùa đông. Tên gọi azurit phản ánh sự gắn kết này, do cả *azurit* và các từ để chỉ màu xanh da trời (thiên thanh) trong một số ngôn ngữ châu Âu như *azure*, *azzurro*, *azur*, *αζούρ* đều phát sinh thông qua tiếng Ả Rập từ tiếng Ba Tư *lazhward* (لاژورد), một khu vực được biết đến vì những mỏ đá màu lam sẫm khác là lapis lazuli ("đá da trời").

## Xem thêm
* Danh sách khoáng vật

## Tham khảo

* Đinh Phạm Thái, Lê Xuân Khuông và Phạm Kim Đĩnh, "Luyện kim loại màu và quý hiếm".
Hoàng phu nhân

**Hoàng phu nhân** (chữ Hán: 黃夫人), không rõ năm sinh mất, không rõ tên gì, dân gian tương truyền những tên gọi như **Hoàng Nguyệt Anh** (黃月英), **Hoàng Thụ** (黃綬) hoặc **Hoàng Thạc** (黃碩), được biết đến là phu nhân của Thừa tướng Thục Hán là Gia Cát Lượng.

Tương truyền bà có khả năng thông thuộc binh thư, trên biết thiên văn dưới tường địa lý, đa mưu túc trí không thua kém Gia Cát Lượng - chồng của mình nhưng dung mạo cực kì xấu xí, được liệt vào Ngũ xú Trung Hoa.

## Tiểu sử
Bà người huyện Bạch Thủy (nay là Hồng Hồ, Hồ Bắc), là con gái của danh sĩ Hoàng Thừa Ngạn (黄承彦) và Thái phu nhân, một quý phu nhân xuất thân từ dòng dõi họ Thái ở Trần Lưu, là con gái Thái Phúng (蔡讽), cùng cha với Thái Mạo và Thái phu nhân ở Kinh Châu Lưu Biểu. Tương truyền Hoàng thị là một người phụ nữ làn da ngăm đen, tướng mạo xấu xí, có tên tục **Hoàng A Sửu** (黃阿醜).

Khi Hoàng Thừa Ngạn biết Gia Cát Lượng muốn tìm người kết hôn, liền đối Lượng mà nói: *"Ta có một đứa con gái tướng mạo xấu xí, tóc màu vàng, da dẻ đen đúa, nhưng có thể cùng ngươi xứng đôi."*. Kết quả Gia Cát Lượng không để bụng dung mạo của bà, lập tức nhận lời kết hôn. Do đó dân gian lưu truyền câu ca dao: *"Mạc tác Khổng Minh trạch phụ, Chính đắc A Thừa xú nữ."*, tức là *"Chẳng ai chọn vợ như Khổng Minh, lấy phải con gái xấu A Thừa"*.

Khi Khổng Minh bận sự vụ, mọi việc giáo dục hoặc việc nhà đều do bà trông nom. Về sau, con trưởng là Gia Cát Chiêm khi Tào Ngụy tấn công, đã tử thủ ở Miên Trúc, còn con nhỏ Gia Cát Hoài đối mặt Tấn Vũ Đế Tư Mã Viêm không hề vì tư lợi mà bán mình. Người đời đánh giá đây không thể không xét công lao giáo dục của Hoàng phu nhân.

## Chú thích

## Tham khảo
* Tam quốc chí - sử thư của Trần Thọ
* Tam quốc chí chú - ghi chú của Bùi Tùng Linh.
* 貌醜心慧　孔明之妻－－黃月英
Thiên lý

**Thiên lý** (danh pháp hai phần: ***Telosma cordata***) là một loài thực vật dạng dây leo. Trong thiên nhiên, thiên lý mọc ở các cánh rừng thưa, nhiều cây bụi. Tuy nhiên, nó được gieo trồng ở nhiều nơi như Trung Quốc (Quảng Đông, Quảng Tây), Ấn Độ (Kashmir), Campuchia, Myanmar, Pakistan, Việt Nam; châu Âu, Bắc và Nam Mỹ.

## Đặc điểm

Thân dài 1–10 m, màu lục ánh vàng, khi non có lông tơ, những đoạn thân của năm trước màu xám nhạt, không lông, thông thường có các mấu xốp nhỏ thưa thớt. Cuống lá 1,5–5&nbsp;cm; phiến lá hình trứng, 4-12 × 3–10&nbsp;cm, phần gốc lá hình tim với các lõm gian thùy hẹp, nhọn mũi; các gân lá chính 3, gân phụ tới 6 cặp.

Xim hoa kiểu tán (mọc thành chùm), chứa 15-30 hoa; cuống hoa 0,5-1,5&nbsp;cm, có lông măng. Các lá đài hình mũi mác thuôn dài, có lông măng. Tràng hoa màu xanh lục ánh vàng; ống tràng 6-10 × 4–6&nbsp;mm, có lông măng bên ngoài, nhiều lông hoặc nhẵn nhụi với phần họng nhiều lông mé trong; các thùy thuôn dài, 6-12 × 3–6&nbsp;mm, có lông rung. Các thùy của tràng hoa hơi dày, phần gốc hình trứng, nhọn đỉnh, thông thường có khía hay xẻ thùy sâu. Các khối phấn thuôn dài hay dạng thận. Núm nhụy hình đầu. Các quả đại hình mũi mác, 7-13 × 2-3,5&nbsp;cm, nhẵn nhụi, hơi tù 4 góc. Các hạt hình trứng rộng bản, khoảng 1 × 1&nbsp;cm, phẳng, cụt đỉnh, mép có màng; mào lông 3–4&nbsp;cm. Ra hoa trong khoảng từ tháng 5 tới tháng 10, kết quả trong khoảng tháng 10-12.

## Sử dụng

Hoa rất thơm, chứa tinh dầu. Chúng được sử dụng để nấu ăn và trong y học để điều trị viêm màng kết.

Tại Việt Nam cây hoa thiên lý được trồng trong vườn để leo thành giàn tạo bóng mát, hưởng hương thơm và nhất là để lấy hoa lẫn lá non nấu ăn. Phổ thông nhất là nấu canh. Vì khá phổ biến ở miền Bắc Việt Nam nên thiên lý còn có tên tiếng Anh là "Tonkin creeper".

Trên đảo Hawaii thiên lý có tên là "pakalana" được người dân chuộng vì có hương thơm kết dùng thành tràng hoa đeo cổ, thổ ngữ gọi là "lei". Tại Việt Nam nó thường được dùng trong các món lẩu như một loại rau ăn kèm.

## Hình ảnh

Tập tin:Starr 060721-8420 Telosma cordata.jpg
Tập tin:Starr 060721-8419 Telosma cordata.jpg
Tập tin:Starr 060721-8421 Telosma cordata.jpg
Tập tin:Starr 060721-8422 Telosma cordata.jpg


## Chú thích

## Tham khảo
* 
*
Goetzenbruck

**Goetzenbruck** là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Sarreguemines, tổng Bitche. Tọa độ địa lý của xã là 48° 58' vĩ độ bắc, 07° 22' kinh độ đông. Goetzenbruck nằm trên độ cao trung bình là 378 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 260 mét và điểm cao nhất là 432 mét. Xã có diện tích 8,12&nbsp;km², dân số vào thời điểm 1999 là 1751 người; mật độ dân số là 215 người/km².

## Thông tin nhân khẩu

## Địa điểm tham quan
* Nhà thờ *Eglise de la Visitation*

## Tham khảo
Goin

**Goin** là một xã trong vùng hành chính Lorraine, thuộc tỉnh Moselle, quận Metz-Campagne, tổng Verny. Tọa độ địa lý của xã là 48° 59' vĩ độ bắc, 06° 13' kinh độ đông. Goin nằm trên độ cao trung bình là 220 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 184 mét và điểm cao nhất là 270 mét. Xã có diện tích 9,07&nbsp;km², dân số vào thời điểm 1999 là 288 người; mật độ dân số là 31 người/km². Xã nằm về phía đông nam của Metz.

## Thông tin nhân khẩu

## Tham khảo
Gondrexange

**Gondrexange** là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Sarrebourg, tổng Réchicourt-le-Château. Tọa độ địa lý của xã là 48° 41' vĩ độ bắc, 06° 55' kinh độ đông. Gondrexange nằm trên độ cao trung bình là 270 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 266 mét và điểm cao nhất là 319 mét. Xã có diện tích 22,88&nbsp;km², dân số vào thời điểm 1999 là 459 người; mật độ dân số là 20 người/km². Xã nằm 11&nbsp;km về phía tây nam của Sarrebourg.

## Thông tin nhân khẩu

## Tham khảo
Gorze

**Gorze** là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Metz-Campagne, tổng Ars-sur-Moselle. Tọa độ địa lý của xã là 49° 03' vĩ độ bắc, 06° 00' kinh độ đông. Gorze nằm trên độ cao trung bình là 370 mét trên mực nước biển. Xã có diện tích 17,94&nbsp;km², dân số vào thời điểm 1999 là 1392 người; mật độ dân số là 77,6 người/km². Xã nằm tròn 20&nbsp;km về phía tây nam của Metz.

## Địa điểm tham quan
* Nhà thờ tu viện
* Tu viện (xây dựng 1696-1699)
* Chapelle Saint Clément (1603)

## Tham khảo
Glatigny, Moselle

**Glatigny** là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Metz-Campagne, tổng Vigy. Tọa độ địa lý của xã là 49° 08' vĩ độ bắc, 06° 20' kinh độ đông. Glatigny có điểm thấp nhất là 215 mét và điểm cao nhất là 298 mét. Xã có diện tích 6,23&nbsp;km², dân số vào thời điểm 1999 là 253 người; mật độ dân số là 40 người/km².

## Thông tin nhân khẩu

## Tham khảo
Jeong Da-bin

**Jung Hye-sun** (1980-2007), thường được biết đến với nghệ danh **Jung Da-bin**, là một nữ diễn viên Hàn Quốc được biết đến với các phim như *[[Chị dâu 19 tuổi]]*, *Trò chơi tình yêu*, *Bão mùa hè*.

## Tiểu sử
Jung Da Bin sinh ngày 4 tháng 3 năm 1980 là con cả trong gia đình có 1 trai 1 gái. Cô theo học trường tiểu học Chungwon, trường cấp hai nữ sinh Sungshin. Năm 1999, cô tốt nghiệp trung học nữ Bundang Youngduk.

Năm 1998, năm thứ 3 trung học, Jung Da Bin được chọn làm người mẫu cho tạp chí Ceci khi đang đứng trước một cửa hàng kem ở Apgujeong-dong, Seoul. Từ đó cô bước chân vào ngành công nghiệp giải trí.

Sau từ khi ra mắt với tư cách diễn viên, năm 2003, khoa Kịch nghệ và phim ảnh của Đại học Dongguk đã đặc cách cho Jung Da Bin theo học vì tài năng diễn xuất và cô nhập học chính thức năm 2004.

## Sự nghiệp
Năm 2000, cô tham gia bộ phim *Huyền thoại Gingko* của đạo diễn Park Je Hyun cùng nữ diễn viên kỳ cựu Choi Jin Sil. Trong phim, cô vào vai Choi Jin Sil thời niên thiếu, đây cũng là vai diễn đầu tiên của Jung Da Bin và mở đường cho cô đến với nghiệp điện ảnh.

Hai năm sau đó, Jung Da Bin tạo được sự chú ý qua vai hài trong sê-ri phim truyền hình *NonStop phần 2*, nhờ vai diễn vui nhộn này mà cô có lượng fan đông đảo và tiếp tục góp mặt trong phần ba của series phim truyền hình này.

Các bộ phim đáng chú ý trong sự nghiệp ngắn ngủi của Jung Da Bin gồm có *Anh chàng đẹp trai* (cùng nam diễn viên Song Seung Heon), *Chị dâu 19 tuổi* (cùng nam diễn viên Kim Jae Won), *Bão táp mùa hè* và *Trò chơi tình yêu* cùng nam diễn viên Kim Rae Won).

Đặc biệt, với bộ phim *Trò chơi tình yêu*, Jung Da Bin đã đoạt giải Nghệ sĩ xuất sắc nhất thể loại phim hài của đài MBC, giải Diễn viên triển vọng của đài MBC và giải Ngôi sao mới của đài MBC trong hai năm liên tiếp 2003 và 2004.

## Qua đời
Tối ngày 9 tháng 2 năm 2007, sau khi vào quán bar để uống rượu, Jung Da Bin được bạn trai là nam diễn viên Lee Kang-hee (이강희)  đưa về nhà do cô quá say, sáng hôm sau (10/2), Lee Kang-hee bất ngờ phát hiện cô đã treo cổ bằng khăn tắm trong phòng tắm tại nhà của mình. Jung hưởng dương 26 tuổi.

Ngày 22 tháng 5 năm 2011, 4 năm sau cái chết của nữ diễn viên, gia đình cô đã tổ chức đám cưới kết đôi cho linh hồn của Jung Da Bin với một người bạn của cô cũng không may qua đời sớm tại chùa Yongcheon ở Yangpyeong, Gyeonggi.

Jung Da Bin để lại thư nhắn trước khi qua đời.

## Xem thêm
* U;Nee

## Tham khảo



## Liên kết ngoài
Thời Thiên

**Thì Thiên** hay **Thời Thiên** (Giản thể: 时迁; Phồn thể: 時遷) là một nhân vật hư cấu trong tiểu thuyết *[[Thủy hử]]* của Thi Nại Am. Ở Lương Sơn Bạc, Thời Thiên là đầu lĩnh thứ 107, được sao Địa Tặc Tinh (chữ Hán: 地賊星; tiếng Anh: *Thief Star*) chiếu mệnh.

## Xuất thân
Thời Thiên quê ở Cao Đường Châu, có tướng mạo xấu, nhưng mạnh khoẻ, nhanh trí và di chuyển rất nhanh. Sau này ông đi Kế Châu và lấy nghề trộm cắp mưu sinh. Do có tài ăn trộm nên được mọi người gọi là **Cổ Thượng Tảo** (鼓上蚤, *Bọ chét trên mặt trống*).

Trong một lần ăn trộm, bị bắt vào ngục, nhưng được Dương Hùng cứu vớt. Sau đó, Dương Hùng cùng người anh em kết nghĩa là Thạch Tú lên núi Thuý Bình giết vợ và tên dâm tăng Bùi Như Hải, rồi quyết định lên Lương Sơn Bạc. Thời Thiên đào trộm mộ cổ ở đó liền dọa sẽ báo cho quan phủ biết Dương Hùng giết người nếu không cho anh ta theo.

Trên đường đến Lương Sơn, họ nghỉ tại một tửu điếm ở núi Độc Long Cương dưới sự quản lý của Chúc gia trang. Thời Thiên trộm con gà báo thức rồi bị họ Chúc bắt. Dương Hùng và Thạch Tú bèn nhờ Lý Ứng, trang chủ Lý gia trang phía đông Độc Long Cương cùng với Đỗ Hưng, người khi trước chịu ơn Dương Hùng, đang làm Tổng quản Lý gia trang cứu giúp thất bại. Lý Ứng bị thương. Dương Hùng bèn đi gấp đến Lương Sơn nhờ Tống Giang và được làm đầu lĩnh. Cuối cùng, khi Chúc gia trang và Hỗ gia trang thất thủ, Thời Thiên được giải cứu.

## Theo Lương Sơn
Thời Thiên có vai trò quan trọng trong việc đưa Từ Ninh lên Lương Sơn. Thời Thiên đã đến Khai Phong ăn trộm bảo giáp gia truyền Trại Đường Nghê của nhà họ Từ, dẫn dụ Từ Ninh lên Lương Sơn. Từ Ninh đã giúp Lương Sơn đánh bại Liên hoàn mã của Bành Kỷ và Hô Diên Chước.

Sau trận Đông Bình, Thời Thiên trở thành lãnh đạo thứ 107 của Lương Sơn. Thời Thiên là Đầu lĩnh Bộ quân, lo phi báo các việc cơ mật. Sau này cùng Tống Công Minh nhận chiếu chỉ chiêu an, đánh dẹp quân Liêu, Điền Hổ, Vương Khánh, Phương Lạp, là một trong số những người may mắn sống sót trở về.

## Cái chết
### [[Tục Thủy hử]]
Trong Hậu Thủy Hử, sau khi đánh dẹp Phương Lạp, trên đường về kinh, Thời Thiên bị đau bụng khan (hay bệnh đau ruột) mà chết.

### [[Thủy hử (phim truyền hình 1998)|Thủy hử (1998)]]
Trong phim truyền hình chuyển thể năm 1998, Thời Thiên tình nguyện dẫn một đội quân xông vào trong để công thành Thanh Khê trong chiến dịch đánh Phương Lạp. Khi quân của Thời Thiên vào đến trong thành thì cổng thành đóng lại, quân Phương Lạp mai phục ném đá tứ tung. Thời Thiên ném thương vào cổng, định nhảy ra thì bị đá rơi vào chân không chạy được, sau đó vì một tảng đá rơi trúng và chết ở đó.

Trong Đãng Khấu chí

Tại hồi 39, khi Trần Hy Chân lên kinh yết kiến hoàng thượng, Ngô Dụng đã bày mưu ám sát, cử Võ Tòng, Tiêu Nhượng và Thời Thiên hành sự. Do thônng tin không chính xác nên kế hoạch ám sat thất bại, Thời Thiên bị bắt và bị chém đầu. 

## Chú thích
Luật ba (toán học)

Trong Toán học, **luật ba** (rule of three) là phương pháp tìm hạng tử thứ tư của một tỉ lệ toán học khi ba hạng tử đầu đã biết, nghĩa là hạng tử thứ nhất chia hạng tử thứ hai đối với hạng tử thứ ba chia hạng tử thứ tư. Để tìm hạng tử thứ tư, nhân hạng tử thứ hai và thứ ba, rồi chia tích của chúng cho hạng tử thứ nhất.

Sử dụng ký hiệu toán học, với *a*, *b*, *c* và *c* là ba hạng tử đã biết, và *x* là hạng tử thứ tư chưa biết cần tìm, và bài toán có thể biểu diễn như sau:

:{a \over b}={c \over x}.

Theo như luật ba,

:x={b \cdot c \over a}.

Lấy ví dụ, giả sử một chiếc xe, chạy với vận tốc không đổi, trong 3 giờ đi được 90&nbsp;km. Chiếc xe có thể đi được bao nhiêu km trong 7 giờ nếu nó giữ nguyên vận tốc? Thay các số bởi các chữ và sử dụng luật ba,

:x={90 \cdot 7 \over 3} ={630 \over 3} = 210 \  km.

Luật ba dựa trên nguyên lý, trong một tỉ số, tích của hạng tử thứ nhất và thứ tư bằng tích của hạng tử thứ hai và thứ ba. Hoặc

:{a \over b}={c \over d} \,   thì  \ a \cdot d=b \cdot c.

## Đọc thêm
* 'Dr Math', ''Rule of Three''
* 'Dr Math', ''Abraham Lincoln and the Rule of Three''
* ''Pike's System of arithmetick abridged: designed to facilitate the study of the science of numbers, comprehending the most perspicuous and accurate rules, illustrated by useful examples: to which are added appropriate questions, for the examination of scholars, and a short system of book-keeping.'', 1827  - facsimile of the relevant section
* Hersee J, ''Multiplication is vexation''  - an article tracing the history of the rule from 1781

## Tham khảo
Toluen

**Toluen**, hay còn gọi là **methylbenzen** hay **phenylmethan**, là một chất lỏng trong suốt, không hòa tan trong nước. Toluen là một Hydrocacbon thơm được sử dụng làm dung môi rộng rãi trong công nghiệp.

## Tên gọi
Tên *toluen* bắt nguồn từ tên *toluol*, viết tắt "TOL." - nhựa cây balsam ở vùng Nam Mỹ. Tên do Jöns Jakob Berzelius đặt.

## Tính chất hóa học
Là một hydrocacbon thơm, toluen có khả năng tham gia phản ứng thế ái điện tử. Nhờ có nhóm methyl mà độ hoạt động hóa học của toluen trong phản ứng này lớn gấp 25 lần so với benzen.

Vì vòng thơm khá bền nên cần áp suất cao khi tiến hành phản ứng hydro hóa toluen thành methylcyclohexan.

## Điều chế
:C6H6 + CH3OH -> C6H5CH3 + H2O
Phản ứng này đòi hỏi phải có axit sulfuric đậm đặc làm chất xúc tác và nhiệt độ cao. Methanol thường được sản xuất thông qua khí tổng hợp:
:CO + 2H2 -> CH3OH
Khí tổng hợp thường được sản xuất thông qua quy trình khí hoá (than nâu,... cho đến rác thải hàng ngày)

## Tinh chế
Toluen có thể tinh chế bằng cách sử dụng các hợp chất như CaCl<sub>2</sub>, CaH<sub>2</sub>, CaSO<sub>4</sub>, P<sub>2</sub>O<sub>5</sub> hay natri để tách nước. Ngoài ra, kỹ thuật chưng cất chân không cũng được sử dụng phổ biến. Trong kỹ thuật này, người ta thường sử dụng benzophenon và natri để tách không khí và hơi ẩm trong toluen,

## Ứng dụng
Toluen chủ yếu được dùng làm dung môi hòa tan nhiều loại vật liệu như sơn, các loại nhựa tạo màng cho sơn, mực in, chất hóa học, cao su, mực in, chất kết dính,...

Trong ngành hóa sinh, người ta dùng toluen để tách hemoglobin từ tế bào hồng cầu.
Toluen còn nổi tiếng vì từ nó có thể điều chế TNT:

:C7H8 + 3HNO3 -> C6H2CH3(NO2)3 + 3H2O
Do có chỉ số octan khá cao nên toluen thường được sử dụng để tăng chỉ số octan của xăng.

## Độc tính
Nếu tiếp xúc với toluen trong thời gian đủ dài, có thể bị bệnh ung thư.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Tính tan của Toluen
Khối lượng mol

**Khối lượng mol** là khối lượng một mol một nguyên tố hoặc hợp chất hóa học, kí hiệu là M. Khối lượng mol được tính từ nguyên tử khối các nguyên tố trong bảng hệ thống tuần hoàn.

Đơn vị của khối lượng mol trong hóa học theo quy định của IUPAC là g/mol, còn trong vật lý là kg/mol vì đơn vị SI cơ bản là kilôgram.

## Trong hóa học
Khối lượng mol được tính bằng thương của khối lượng chất với số mol chất:
:M = {m \over n}(g/mol)
* *M* là khối lượng mol chất (bằng nguyên tử khối hay phân tử khối của chất đó)  (*g/mol).*
* *m* là khối lượng của chất đó (g).
* *n* là số mol chất (mol).

## Xem thêm
* Mol
* Nguyên tố hóa học
* Phân tử
* Công thức hóa học
* Nguyên tử khối

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Tính khối lượng mol
Ogawa Kiyoshi

là một Thiếu uý Phi công Hải quân của Hải quân Đế quốc Nhật Bản trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Anh là một phi công Thần Phong, trận chiến cuối cùng của Thiếu uý Ogawa xảy ra ngày 11 tháng 5 năm 1945, trong Trận Okinawa. Anh lái một máy bay chiến đấu Mitsubishi A6M Zero  mang theo bom trong Chiến dịch Kikusui số 6, Ogawa khi đó 24 tuổi đã điều khiển máy bay bay qua những hỏa lực phòng không và tấn công hàng không mẫu hạm *Bunker Hill* (CV-17) của Hoa Kỳ. Anh thả một quả bom 250&nbsp;kg xuống, sau đó đâm bổ xuống vị trí đài chỉ huy của hàng không mẫu hạm Mỹ. Quả bom xuyên thủng qua boong tàu và nổ tung, kho xăng dầu bắt lửa và cháy bùng lên, những máy bay của Hoa Kỳ đang được cung cấp thêm nhiên liệu và vũ khí nằm trên boong bùng nổ và gây một trận hỏa hoạn. Gần 400 thủy thủ Hoa Kỳ chết cùng với Thiếu uý Ogawa và chiếc tàu bị loại ra khỏi cuộc chiến.

## Cuộc sống ban đầu
Kiyoshi Ogawa sinh năm 1922 tại Quận Gunma, ở trong vùng Kantō trên đảo Honshū, như một người con út trong gia đình Ogawa. Kiyoshi học tốt trong trường, và vào trường đại học Waseda tư, ở phía bắc Khu Shinjuku của Đông Kinh, gần Kagurazaka, 60 năm trước Trung tâm Vũ nữ Nhật của Đông Kinh. Từ năm 1902 Waseda được lưu tâm rộng rãi như một trong số hai trường đại học tư nổi tiếng nhất Nhật Bản.

## Phục vụ trong Chiến tranh thế giới thứ hai

### Đòn tấn công thần phong của Ogawa

## Xem thêm
* Thần phong

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trung tâm lịch sử Hải quân Hoa Kì 
* Bức thư cuối cùng
Tây An (định hướng)

**Tây An** có thể là:

## Việt Nam
* Xã Tây An, huyện Tây Sơn, tỉnh Bình Định; nay là một phần của xã Bình Hiệp, tỉnh Gia Lai
* Xã Tây An, huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình; nay là một phần thị trấn Tiền Hải.
* Chùa Tây An, thành phố Châu Đốc, tỉnh An Giang

## Trung Quốc
* Thành phố Tây An, tỉnh lỵ tỉnh Thiểm Tây
* Quận Tây An thuộc thành phố Mẫu Đơn Giang, tỉnh Hắc Long Giang
* Quận Tây An thuộc thành phố Liêu Nguyên, tỉnh Cát Lâm
Hãy phá đổ bức tường này

**"Hãy phá đổ bức tường này"** (*Tear down this wall*) là một phần của một bài diễn văn nổi tiếng của Tổng thống Hoa Kỳ Ronald Reagan mà trong đó ông thách thức nhà lãnh đạo Liên Xô Mikhail Sergeyevich Gorbachyov hãy phá bỏ Bức tường Berlin.

Trong một bài diễn văn đọc tại Cổng Brandenburg cạnh Bức tường Berlin vào ngày 12 tháng 6 năm 1987, Reagan đã thách thức Gorbachyov (lúc đó là Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Liên xô) hãy phá bỏ bức tường để biểu hiện sự ước muốn của Gorbachyov trong việc làm gia tăng sự tự do trong khối Xô Viết. Mặc dù bức tường là trách nhiệm của chính quyền Đông Đức, nhưng Hoa Kỳ coi Đông Đức là một chính phủ bù nhìn của Xô Viết.

Reagan đã đọc bài diễn văn "hãy phá đổ bức tường này", được Peter Robinson soạn, mặc dù gặp nhiều phản đối từ cả Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ và Hội đồng An ninh Quốc gia. Phó Cố vấn An ninh Quốc gia (và là Bộ trưởng Ngoại giao tương lai) Colin Powell là một trong những người trong chính phủ Hoa Kỳ chống đối mạnh mẽ nhất.

Những câu nổi tiếng nhất trong bài diễn văn như sau:

:(Tổng Bí thư Gorbachev, nếu ông tìm hòa bình, nếu ông tìm thịnh vượng cho Liên Xô và Đông Âu, nếu ông tìm giải phóng, hãy đến đây nơi cổng này. Ông Gorbachev, hãy mở cổng này. Ông Gorbachev, hãy phá đổ bức tường này!)

Vào ngày 18 tháng 10 năm 1989, nhà lãnh đạo Đông Đức Erich Honecker từ chức, và vào ngày 9 tháng 11, các người lãnh đạo mới của Đông Đức nới lỏng hạn chế cho dân Đông Đức rời khỏi quốc gia, ngay lập tức đánh dấu sự sụp đổ của Bức tường Berlin.

Có nhiều tranh cãi về mức độ ảnh hưởng, nếu có, mà sự thách thức đó mang đến. Có vài nguồn nói rằng sự sụp đổ của bức tường theo sau đó là bằng chứng rằng bài diễn văn là điểm bắt đầu cho sự thay đổi trong khi những nguồn khác thì cho rằng bài diễn văn của Reagan chỉ đơn giản đúng thời vận. Tuy nhiên không ai nghi ngờ sự chống đối cương quyết của Reagan với giới lãnh đạo Xô Viết là một yếu tố chính trong việc lật đổ các chính thể cộng sản, xảy ra trong hai năm ngay sau khi ông rời nhiệm sở tổng thống.

## Xem thêm
* Bức tường Berlin
* Ich bin ein Berliner

## Ghi chú

## Tham khảo
Peter Robinson, *It's My Party: A Republican's Messy Love Affair with the GOP*, 2000, hardcover, Warner Books, ISBN 0-446-52665-7

## Liên kết ngoài
* Full text and audio MP3 of the speech
* Media met its match - obituary crediting Reagan with getting rid of the Berlin Wall
Adam

**Adam** (; ; ; ) là một nhân vật trong sách Sáng Thế của Kinh Cựu Ước và Kinh Quran. Theo thuyết sáng tạo và các tôn giáo từ Áp-ra-ham, chàng là người đàn ông đầu tiên. Trong cả Sáng thế ký và Kinh Quran, Adam và Eva đã bị trục xuất khỏi Vườn Địa đàng vì ăn trái của cây biết điều thiện và điều ác.

Từ *Adam* cũng được sử dụng trong Kinh thánh như một đại từ, nói riêng là "một con người" và nói chung là "loài người". Adam (người, loài người) trong Kinh thánh được tạo ra từ bụi đất và sanh khí trong vườn Eden theo Sáng thế ký chương 2 câu 7-15. Sau đó đã bị đuổi ra khỏi vườn Eden vì sự không vâng lời.

## Bản gốc
Adam và Eva xuất hiện nhiều trong Kinh Thánh, chủ yếu trong chương 2 đến chương 4 của sách Sáng Thế Ký. Sau đó cũng được sử dụng lại nhiều trong những nơi ghi chép về gia phổ, hoặc một số lời dạy dỗ trong Kinh Thánh Tân ước.

## Sử dụng
### Nhân loại – con người – người nam
Kinh thánh sử dụng từ  (*<nowiki/>'adam*) theo tất cả các nghĩa của nó thì: gọi chung ("loài người", ), cá nhân (một người đàn ông, ), giới tính không cụ thể ("nam và nữ", ), và nam (). Trong Sáng thế ký 1:27 từ "adam" được sử dụng theo nghĩa số đông, để ví dụ giữa "Adam" và toàn bộ loài người như các sự kiện xảy ra trong vườn Eden. Trong Sáng thế ký 2:7 là câu Kinh thánh đầu tiên mà "A-đam" mang ý nghĩ của một người đàn ông (đầu tiên), và không ghi rõ giới tính; Giới tính của Adam được nhắc đến trong Sáng thế ký 2:23.

### Kết nối với Trái Đất
Trong Kinh thánh, Chúa nặn ra Adam từ đất sét và hà sanh khí trong đoạn cuối của thuyết sáng tạo. Sau khi không vâng lời và ăn trái cây Thiện Ác, Adam đã bị đuổi khỏi vườn Eden đến Trái Đất. Tại Trái Đất, Adam phải làm đổ mồ hôi trán mới có mà ăn theo Sáng thế ký 3:19.

## Ghi chú


## Tham khảo
Sức bền vật liệu

**Độ bền** (ký hiệu: δ) là đặc tính cơ bản của vật liệu. Người ta định nghĩa độ bền như là khả năng chịu đựng không bị nứt, gãy, phá hủy dưới tác động của ngoại lực lên vật thể. Độ bền có thể hiểu rộng hơn, vì vậy người ta chia ra thành các đặc tính về độ bên theo cách tác động ngoại lực khác nhau: độ kéo, độ bền nén, độ bền cắt, độ bền uốn, độ bền mỏi, độ bền va đập, giới hạn chảy...

## Định nghĩa
Ứng suất đơn được diễn giải theo công thức:

:
\sigma=\frac{F}{A},

Trong đó F là lực(N) tác động lên vùng A (cm²). Vùng bị tác động có thể xảy ra các trường hợp: biến dạng và không biến dạng tuỳ thuộc vào ứng suất thiết kế hoặc ứng suất thực áp đặt.

### Các khái niệm ứng suất
*Ứng suất nén là trạng thái ứng suất khi vật liệu bị tác động ép chặt. Trường hợp đơn giản của sự ép là lực ép đơn gây ra bởi phản lực tác động, lực đẩy. Sức bền nén của vật liệu luôn cao hơn sức bền kéo của vật liệu đó, tuy nhiên hình thể lại quan trọng để phân tích khi ứng suất nén đạt đến giới hạn cong vênh.
*Ứng suất kéo là trạng thái ứng suất khi vật liệu chịu tác động kéo căng hướng trục. Bất kỳ một vật liệu nào thuộc loại đàn hồi thì phần lớn chịu được ứng suất kéo trung bình, ngược lại là các vật liệu chịu đựng lực kéo kém như, gốm, hợp kim dòn. Trong ngành chế tạo thép, một số loại thép có khả năng chịu được ứng suất kéo rất lớn, như các sợi dây cáp thép trong các thiết bị nâng hạ.
*Ứng suất cắt là kết quả khi lực tác động lên sản phẩm mà gây ra biến dạng trượt của vật liệu trên một mặt phẳng song song với hướng tác động của lực áp vào. Ví dụ như người ta dùng kéo để cắt một tấm tôn mỏng.

### Các khái niệm độ bền
*Độ bền uốn là ứng suất thấp nhất làm biến dạng vĩnh viễn cho một vật liệu xem xét.
*Độ bền nén là giới hạn ứng suất nén làm vật liệu bị biến dạng hay phá huỷ.
*Độ bền kéo là giới hạn lớn nhất của ứng suất kéo làm đứt vật liệu xem xét.
*Độ bền mỏi là số đo độ bền của vật liệu hoặc thành phần, chịu tải trọng có chu kỳ và chúng thường khó xác định hơn so với các độ bền có tải trọng tĩnh. Độ bền mỏi được xem như là cường độ ứng suất hoặc phạm vi ứng suất, thông thường với ứng suất trung bình 'số không' thì phù hợp với số chu kỳ phá huỷ vật liệu.
*Độ bền va đập là khả năng chịu đựng của vật liệu khi chịu các tải trọng va đập đột ngột.

### Các khái niệm sức căng
*Sự méo mó(biến dạng) của vật liệu là sự thay đổi hình dạng khi chịu ứng suất.
*Biến dạng nén hoặc kéo là khái niệm toán học diễn giải xu hướng biến dạng thay đổi của vật liệu.
*Sự võng là miêu tả sự cong oằn của kết cấu dưới tải trọng.

## Tham khảo
Tây Giang (huyện)

**Tây Giang** là một huyện miền núi biên giới thuộc tỉnh Quảng Nam, Việt Nam.

## Địa lý
Huyện Tây Giang nằm ở phía tây bắc của tỉnh Quảng Nam, nằm cách thành phố Tam Kỳ khoảng 190&nbsp;km, có vị trí địa lý:
* Phía đông giáp huyện Đông Giang
* Phía tây giáp nước bạn Lào với đường biên giới dài khoảng 70&nbsp;km
* Phía nam giáp huyện Nam Giang
* Phía bắc giáp huyện A Lưới và huyện Phú Lộc thuộc thành phố Huế.

Huyện Tây Giang có diện tích 904,70&nbsp;km², dân số năm 2019 là 20.005 người, mật độ dân số đạt 22 người/km².

Huyện Tây Giang có thành phần dân tộc chủ yếu là người Cơ tu (95%); tỷ lệ hộ nghèo chiếm tới 60% vào năm 2018. Dân cư Tây Giang sống rất phân tán, phần lớn tập trung ven suối trong những khu rừng sâu. Đây là huyện thưa dân nhất Quảng Nam và là một trong những huyện có dân số thấp nhất Việt Nam.

## Lịch sử
Huyện Tây Giang được thành lập vào ngày 25 tháng 12 năm 2003 trên cơ sở chia tách huyện Hiên thành 2 huyện Đông Giang và Tây Giang.

Sau khi thành lập, huyện Tây Giang bao gồm 10 xã: A Nông, A Tiêng (trung tâm huyện), A Vương, A Xan, Bha Lêê, Ch'ơm, Dang, Ga Ri, Lăng và Tr'Hy.

## Hành chính

Huyện Tây Giang có 10 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm 10 xã: A Nông, A Tiêng (huyện lỵ), A Vương, A Xan, Bha Lêê, Ch'Ơm, Dang, Ga Ri, Lăng và Tr'Hy.

Trong 10 xã của huyện, 2 xã: Dang và A Vương không có đường biên giới với CHDCND Lào.

**Danh sách các xã của huyện Tây Giang:**

*Nguồn: Tổng điều tra dân số và nhà ở huyện Tây Giang ngày 1/4/2019. *

## Chú thích

## Tham khảo
Tứ giác ngoại tiếp

Trong hình học phẳng, **tứ giác ngoại tiếp** là tứ giác có các cạnh tiếp xúc với một đường tròn. Đường tròn đó gọi là đường tròn nội tiếp của tứ giác này.

## Tính chất
-Điều kiện cần và đủ để một tứ giác có thể ngoại tiếp được một đường tròn là tổng chiều dài các cặp cạnh đối nhau là bằng nhau.
:-Trường hợp đặc biệt (trường hợp suy biến): Hình thoi có tất cả các cạnh bằng nhau, hình vuông có tất cả các cạnh và các góc bằng nhau.
:-Nếu tứ giác ABCD ngoại tiếp đường tròn và M,N,P,Q lần lượt là các tiếp điểm của AB,BC,CD,DA thì ba đường thẳng MQ,NP và DB đồng quy tại một điểm.

## Xem thêm
*Vòng tròn
*Tứ giác nội tiếp

## Tham khảo
Grindorff-Bizing

**Grindorff-Bizing** là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Thionville-Est, tổng Sierck-les-Bains. Tọa độ địa lý của xã là 49° 23' vĩ độ bắc, 06° 31' kinh độ đông. Grindorff-Bizing nằm trên độ cao trung bình là m mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 230 mét và điểm cao nhất là 298 mét. Xã có diện tích 6,86&nbsp;km², dân số vào thời điểm 1999 là 267 người; mật độ dân số là 39 người/km². Xã nằm khoảng 25&nbsp;km về phía đông của Thionville, thuộc Pháp từ năm 1661.

## Thông tin nhân khẩu

## Tham khảo
Grosbliederstroff

**Grosbliederstroff** là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Sarreguemines, tổng Sarreguemines-Campagne. Tọa độ địa lý của xã là 49° 09' vĩ độ bắc, 07° 01' kinh độ đông. Grosbliederstroff nằm trên độ cao trung bình là 189 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 105 mét và điểm cao nhất là 357 mét. Xã có diện tích 13,07&nbsp;km², dân số vào thời điểm 1999 là 3334 người; mật độ dân số là 255 người/km².

## Thông tin nhân khẩu

## Địa điểm tham quan
* Notre Dame du Brandenbusch

## Tham khảo
Xylen

**Xylen** là một nhóm ba dẫn xuất của benzen là ba đồng phân *octo*-, *meta*-, và *para*- của **đimêtyl benzen**. Các đồng phân *o*-, *m*- và *p*- được đặc trưng bởi vị trí các nguyên tử cacbon (của vòng benzen) mà 2 nhóm metyl đính vào. Các đồng phân *o*, *m* và *p* có tên thay thế lần lượt là 1,2-đimêtylbenzen, 1,3-đimêtylbenzen và 1,4-đimêtylbenzen. Các xylen có đồng phân là êtylbenzen

## Tính chất

## Độc tính
* Gây ô nhiễm môi trường.
* Tiếp xúc nhiều qua đường hô hấp có thể gây buồn ngủ, suy hô hấp và ngộ độc.
* Tiếp xúc thời gian dài có thể gây ung thư.
## Điều chế
Xylen có thể được tách trực tiếp từ dầu thô
Ngoài ra, có thể sản xuất thông qua methyl hoá benzen hoặc toluene 

C6H6 + H3C-OH -> C6H5CH3 + H2O

C6H5CH3 + H3C-OH -> C6H4(CH3)2 + H2O

Trong phản ứng này, cần có xúc tác axit đặc.

Khoảng 40-65% sản phẩm là m-xylen, có thể có đến 20% mỗi sản phẩm là o-xylen hoặc p-xylene, thậm chí là ethylbenzene.

## Ứng dụng
o-xylen được dùng để điều chế anhydrit phtalic, thứ được dùng để sản xuất thuốc nhuộm triphenylmethan.
m-xylen được dùng để sản xuất 3-aminophenol, cũng để sản xuất thuốc nhuộm triphenylmethan, chủ yếu là màu tím và xanh
p-xylen được dùng để sản xuất axit terephtalic, vốn được dùng để sản xuất nhựa PETE.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Guntzviller

**Guntzviller** là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Sarrebourg, tổng Phalsbourg. Tọa độ địa lý của xã là 48° 42' vĩ độ bắc, 07° 09' kinh độ đông. Guntzviller nằm trên độ cao trung bình là 340 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 234 mét và điểm cao nhất là 415 mét. Xã có diện tích 5,39&nbsp;km², dân số vào thời điểm 2005 là 340 người; mật độ dân số là 64,2 người/km². Xã nằm khoảng 9&nbsp;km về phía đông nam của Sarrebourg.

## Thông tin nhân khẩu

## Tham khảo
Gye

**Gye** là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Meurthe-et-Moselle, quận Toul, tổng Toul-Sud. Tọa độ địa lý của xã là 48° 37' vĩ độ bắc, 05° 52' kinh độ đông. Gye nằm trên độ cao trung bình là 235 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 214 mét và điểm cao nhất là 252 mét. Xã có diện tích 6,51&nbsp;km², dân số vào thời điểm 1999 là 187 người; mật độ dân số là 28 người/km². Gye nằm 9&nbsp;km về phía nam của Toul.

## Thông tin nhân khẩu

## Tham khảo
Guénange

**Guénange** là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Thionville-Est, tổng Metzervisse. Tọa độ địa lý của xã là 49° 17' vĩ độ bắc, 06° 11' kinh độ đông. Guénange có điểm thấp nhất là 153 mét và điểm cao nhất là 233 mét. Xã có diện tích 8,35&nbsp;km², dân số vào thời điểm 1999 là 7124 người; mật độ dân số là 853 người/km². Xã nằm khoảng 7&nbsp;km về phía nam của Thionville.

## Thông tin nhân khẩu

## Tham khảo
Đồi Chóp Chài

**Đồi Chóp Chài** là một di tích lịch sử thuộc xã Tam Đại, thị xã Tam Kỳ. Nay là một xã của huyện Phú Ninh, Quảng Nam. Nơi đây là đồn kháng chiến của Quân đội Nhân dân Việt Nam trong thời Chiến tranh Việt Nam.

Đồi Chóp Chài nằm bên bờ hồ thủy điện Phú Ninh, cao khoảng 600 m so với mực nước biển và cách thị xã Tam Kỳ 7&nbsp;km về phía Tây. Hồ Phú Ninh là công trình thủy lợi quy mô lớn, với diện tích mặt nước 3.433 ha và 23.000 ha rừng phòng hộ cùng 30 đảo nhỏ và các bán đảo xinh đẹp như một vịnh Hạ Long thu nhỏ, đặc biệt có suối nước nóng. Nơi đây là chỗ nghỉ chân lý tưởng của du khách khi đến tham quan hồ Phú Ninh.

Năm 1997, đồi Chóp Chài được công nhận là Di tích Văn hóa-Lịch sử cấp tỉnh.

*"...Đây Chóp Chài, một thời đạn bom đau thương

Chuyện lòng hồ rạng ngời tình yêu quê hương..."
*

## Tham khảo
Trịnh Bửu Hoài

**Trịnh Bửu Hoài** là một nhà thơ, nhà văn, nhà báo Việt Nam.

## Tiểu sử
**Trịnh Bửu Hoài** là họ tên thật. Ông sinh ngày 16 tháng 5 năm 1952 tại Mỹ Đức, huyện Châu Phú, tỉnh An Giang. Ông mất ngày 8 tháng 12 năm 2022. Ông sáng tác từ trước 1966. Từ 1975 cho đến 2011, ông từng trải qua các chức vụ: Phóng viên Đài phát thanh Châu Đốc, Chủ tịch Hội văn học nghệ thuật thị xã Châu Đốc, Chủ tịch Hội liên hiệp văn học nghệ thuật tỉnh An Giang (nhiệm kỳ 2005-2010), Phó Ban công tác Hội Nhà văn Việt Nam tại Đồng bằng sông Cửu Long.

Theo cuốn *Kỷ yếu hội viên Hội liên hiệp văn học nghệ thuật tỉnh An Giang* (nhiệm kỳ 2005-2010), thì Trịnh Bửu Hoài là hội viên của các hội: Hội nhà văn Việt Nam, Hội nhà báo Việt Nam, Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam, và Hội khoa học lịch sử Việt Nam.

## Tác phẩm chính
Tính đến năm 2014, Trịnh Bửu Hoài đã xuất bản 51 tác phẩm, gồm: Thơ, trường ca, bút ký, truyện ngắn, tiểu thuyết, truyện dài, biên khảo...Dưới đây là một số tác phẩm chính của ông:
*Thơ tình (thơ, 1974)
*Mùa trăng (thơ, 1984)
*Giữa hai mùa hẹn ước (trường ca, 1985)
*Nửa tuần trăng mật (tiểu thuyết, 1989)
*Quê xa (thơ, 1994)
*Lẽo đẽo bụi hồng (thơ, 1995)
*Vườn chim áo trắng (thơ, 1988)
*Tứ tuyệt mùa xuân (thơ, 2000)
*Ký ức (thơ, 2002)
*Màu tím học trò (truyện, 2003)
*Chim xa cành (truyện ngắn, 2004)
*Ngan ngát mùa xưa (thơ, 2005)...

## Giải thưởng
Trong quá trình công tác và sáng tác, ông đã được trao tặng:
:*Giải thưởng 20 năm giải phóng miền Nam do tỉnh An Giang trao tặng, 1995.
:*Giải thưởng Hội Văn nghệ Dân gian Việt Nam, 2000.
## Chú thích

## Liên kết ngoài
*Thơ Trịnh Bửu Hoài  Trên trang web Văn nghệ Cửu long.
*Trịnh Bửu Hoài - ''Phiêu bạt giữa một dòng thơ'' Bài viết của Ngô Nguyên Nghiễm.