open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Joseph Cook

**Sir Joseph Cook** (7 tháng 12 năm 1860 - 30 tháng 7 năm 1947) là một nhà chính trị Úc. Ông là thủ tướng thứ sáu Úc từ ngày 24 tháng 6 năm 1913 đến ngày 17 tháng 9 năm 1914, kéo dài 1 năm 2 tháng và 25 ngày. Ông thuộc Đảng Tự do Úc.
:*For the actor Joe Cook see [[Joe Cook (diễn viên)]]*.

## Thời trẻ
Cook sinh ra tại Silverdale, một thị xã nhỏ gần Newcastle-under-Lyme ở Staffordshire, Anh. Ông không được học hành đến nơi đến chốn và đã làm việc ở các mỏ than đá lúc 9 tuổi. Ông đã cưới Mary Turner năm 1885 và ngay sau đó di cư đến New South Wales.

Cook định cư ở Lithgow và làm việc trong các mỏ than, trở thành Tổng thư ký của Hiệp hội thợ mỏ miền Tây năm 1887. Năm 1888, ông đã tham gia vào các cuộc biểu tình chống việc nhập cư của người Hoa. He was also active in the Single Tax League and was a founding member of the Đảng Lao động Úc in 1891.

## Tham khảo
Gulliver du kí

***Gulliver du ký*** (tiếng Anh: **Gulliver's Travels**) hay ***Những cuộc phiêu lưu của Gulliver***, ***Gulliver Phiêu lưu ký*** (1726, chỉnh sửa năm 1735), tên chính thức là ***Travels into Several Remote Nations of the World. In Four Parts. By Lemuel Gulliver, First a Surgeon, and then a Captain of Several Ships*** (*Những cuộc phiêu lưu đến một vài quốc gia xa xôi trên thế giới. Gồm bốn phần. Bởi Lemuel Gulliver, đầu tiên là một nhà giải phẫu, và sau là thuyền trưởng của một vài con tàu*), là một tiểu thuyết của Jonathan Swift, một tác phẩm trào phúng nhằm phê phán bản tính của con người và tiểu thể loại văn học "phiêu lưu ký". Đây là tác phẩm nổi tiếng nhất của Swift, và một tác phẩm kinh điển của văn học Anh.

Quyển sách trở nên cực kỳ nổi tiếng ngay khi nó được xuất bản (người ta nói rằng *nó được đọc ở khắp nơi, từ hội đồng nội các cho tới nhà trẻ*, câu trích dẫn được cho là hoặc của John Gay hoặc Alexander Pope), và rất có thể là chưa từng bị cho ngừng in từ đó.

## Nội dung
Những cuộc phiêu lưu của Gulliver được kể ra gồm bốn phần:
* Du hành đến đất nước người tí hon Lilliput. Trong phần này Gulliver lạc vào vương quốc của những con người tí hon chỉ cao khoảng 15 cm. Tại đây Swift châm biếm những xung đột chính trị - dù là những vấn đề nhỏ nhặt và sự tranh giành quyền lực của con người.
* Du hành đến đất nước người khổng lồ Brobdingnag. Brobdingnag là quốc gia đối lập với Lilliput, thể hiện ở những con người khổng lồ tại đây. Gulliver đến Brobdingnag, và trở thành một sinh vật nhỏ bé bị quan sát, dòm ngó. Qua đó, tác giả phê phán sự tàn nhẫn, vô cảm và sự thiếu suy nghĩ trong hành động của loài người.
* Du hành đến đất nước Đảo Bay (hay Du hành đến Laputa, Balnibarbi, Luggnagg, Glubbdubdrib và Nhật Bản). Gulliver gặp gỡ những nhà khoa học kỳ quặc, những người bất tử và các nhà triết học sống xa rời thực tế. Swift chỉ trích sự lạm dụng khoa học và tri thức để tạo ra những điều viển vông, phi thực tế.
* Du hành đến đất nước Ngựa người (hay Du hành đến Houyhnhnm). Houyhnhnm dùng để chỉ những con ngựa thông minh, tài trí hơn người, nơi Gulliver nhận ra sự thấp kém và bản năng thú tính của loài người, đại diện bởi giống người hoang dã (Yahoos). Đây là phần trào phúng sâu sắc nhất, thể hiện sự thất vọng của Swift với nhân loại đương thời.

## Xuất hiện trong văn hóa đại chúng

### Phim
* 
* 
* 
** ''Gulliver's Travels'' (1939) &mdash; The full feature film available for download at the Internet Archive
* 
* *[[:en:The_Adventures_of_Gulliver|The Adventures of Gulliver (1968)]] của* Hanna-Barbera
* 
* 
* 
* ''Arpudha Theevu'' (2007) Tamil Movie based upon Gulliver's Travels
* *[[Gulliver du ký (phim 2010)|Gulliver phiêu lưu ký (Phim điện ảnh 2010)]]*
### Thông tin khác
* Gulliver's Travels: The Antithetical Structure
* The Gulliver Code - Gulliver's Secret Deciphered, by Alastair Sweeny 
* Politics vs. Literature: An Examination of Gulliver’s Travels, by George Orwell 
* Armagh Public Library: Home to the original Gulliver's travels 

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Earle Page

Sir **Earle Christmas Grafton Page** GCMG, CH (8 tháng 8 năm 1880 – 20 tháng 12 năm 1961) là một nhà chính trị và là Thủ tướng Úc thứ 11]. Đến nay, với thời gian 42 năm, ông là nghị sĩ liên bang phục vụ lâu thứ nhì trong lịch sử Úc.

Sinh ra tại Grafton, New South Wales, Page học trường Trung học Nam sinh Sydney và Đại học Sydney, nơi ông tốt nghiệp thủ khoa ngành Y khoa năm 1901. Ông đã hành nghề ở Sydney và Grafton trước khi gia nhập quân đội Úc làm một sĩ quan quân y trong Chiến tranh thế giới thứ nhất, phục vụ ở Ai Cập. Sau chiến tranh, ông theo nghề trồng trọt và đã được bầu làm thị trưởng Grafton.

Trong năm 1919, Page đã được bầu vào Hạ viện Úc làm đại biểu của Cowper với vai trò là ứng cử viên của Hiệp hội Nông dân và Người định cư của New South Wales, một tổ chức mà vào năm 1920 đã trở thành Đảng Quốc gia. Ông trở thành lãnh tụ đảng này năm 1921.

## Tham khảo
William Morris Hughes

**Billy Hughes** (**William Morris Hughes** 25 tháng 9 năm 1862 - 28 tháng 10 năm 1952) là một nhà chính trị Úc. Ông là thủ thướng thứ 7 của Úc. Thời gian đảm nhận chức vụ thủ tướng của ông từ ngày 27 tháng 10 năm 1915 đến ngày 9 tháng 2 năm 1923, kéo dài trong 7 năm 3 tháng 14 ngày. Ông thuộc Đảng Lao động Úc và Đảng Dân tộc Úc.

Ông được biết đến với vai trò lãnh đạo đất nước trong Thế chiến thứ nhất. , nhưng ảnh hưởng của ông đối với nền chính trị quốc gia kéo dài vài thập kỷ. Hughes là thành viên của quốc hội liên bang  từ Liên bang vào năm 1901 cho đến khi ông qua đời, người duy nhất đã phục vụ hơn 50 năm. Ông đại diện cho sáu đảng phái chính trị trong suốt sự nghiệp của mình, lãnh đạo năm đảng, đứng đầu bốn đảng và bị khai trừ khỏi ba đảng.

Hughes sinh ra ở London với cha mẹ là người xứ Wales . Anh di cư đến Úc năm 22 tuổi, và tham gia vào phong trào lao động non trẻ của Úc. Ông được bầu vào Hội đồng Lập pháp New South Wales năm 1894,  với tư cách là thành viên của Đảng Lao động New South Wales , và sau đó được chuyển sang Quốc hội liên bang mới vào năm 1901. Hughes kết hợp sự nghiệp chính trị ban đầu của mình với các nghiên cứu pháp lý bán thời gian. , và được gọi đến quán bar vào năm 1903. Ông lần đầu tiên gia nhập nội các vào năm 1904, trong Chính phủ Watson tồn tại trong thời gian ngắn , và sau đó là Tổng chưởng lý của Úc trong mỗi Andrew Fishercủa các chính phủ. Ông được bầu làm phó lãnh đạo Đảng Lao động Úc vào năm 1914. 

## Tham khảo
John Curtin

**John Curtin** (8 tháng 1 năm 1885 – 5 tháng 7 năm 1945) là một nhà chính trị Úc. Ông là thủ tướng thứ 14 của Úc; đảm nhận cương vị này từ ngày 7 tháng 10 năm 1941 đến ngày 5 tháng 7 năm 1945, tức 3 năm 8 tháng 29 ngày. Ông thuộc Đảng Lao động Úc. Ông đã lãnh đạo Úc khi châu Úc đang nằm dưới sự đe dọa của quân Nhật Bản trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Ông được mọi người xem là một trong những vị thủ tướng vĩ đại nhất của quốc gia này. General Douglas MacArthur said that Curtin was "one of the greatest of the wartime statesmen". Người tiền nhiệm của ông, Arthur Fadden, thuộc Đảng Quốc gia đã viết: "I do not care who knows it but in my opinion there was no greater figure in Australian public life in my lifetime than Curtin.".

Chính trị gia lao động người là Thủ tướng Chính phủ ngày 14 Australia trong phần lớn của Thế chiến II từ năm 1941 đến năm 1945.

Ông được coi là một trong những thủ tướng vĩ đại nhất của nước ông vì ông ngăn chặn thành công một cuộc tấn công từ hàng xóm quốc tế của họ, Nhật Bản, trong suốt chiến tranh thế giới II.

## Thời trẻ
Ông là Bí thư Đoàn của Timberworkers và tích cực chống đối nghĩa vụ quân sự Úc trong Thế chiến thứ nhất.

## Cuộc sống gia đình
Ông có hai người con với người vợ của mình Elsie.

## Các mối quan hệ thân thiết
Bạn trai (gái)/ vợ (chồng)/ người yêu Lãnh đạo thế giới John Curtin là ai?

Ông đã làm việc với Tổng thống Franklin D. Roosevelt để ngăn chặn Nhật Bản trong Thế chiến II.

## Tham khảo
Ma Khê

**Ma Khê** có thể chỉ:

* Tên cũ của huyện Cẩm Khê tỉnh Phú Thọ, Việt Nam.
* Ma Khê (7 - 259 TCN): Tên tộc trưởng bộ tộc người Tày đã định cư dọc theo bờ hữu ngạn sông Thao, trước khi ông chuyển cả bộ tộc của mình sang định cư bên tả ngạn. Ông là quan Phụ chính đại thần, đại tướng quân thời Hùng Vương.
Stanley Bruce

**Stanley Melbourne Bruce, Tử tước Bruce thứ 1 xứ Melbourne**, CH, MC, FRS, PC (15 tháng 4 năm 1883–25 tháng 8 năm 1967), là một nhà chính trị và một nhà ngoại giao Australia, thủ tướng thứ 8 của Australia. Ông sinh ra tại Melbourne, nơi cha ông là một nhà kinh doanh gốc Scotland xuất chúng. Ông học tại Glamorgan (ngày nay là một phần của Trường PTTH Geelongl), Trường PTTH Melbourne, và sau đó là Đại học Cambridge. Sau khi tốt nghiệp, ông học luật tại Luân Đông và đa được gia nhập hội luật sư năm 1907. Ông đã hành nghề luật tại Luân Đông và cũng quản lý một văn phòng kinh doanh nhập khẩu của cha mình. Khi Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ, ông đã gia nhập Quân đội Anh, và đã được giao nhiệm vụ đến Trung đoàn Worcestershire, được chuyển qua Hỏa mai Hoàng gia. Năm 1917, ông đã bị thương nặng ở Pháp, và đã được tặng các huy hiệu Military Cross và Croix de Guerre.

## Tham khảo
Bắc Hán

**Bắc Hán** là một nước trong Thập Quốc trong thời kỳ Ngũ đại Thập quốc trong lịch sử Trung Quốc, tồn tại từ năm 951 – 979. Người thành lập nước này là Lưu Mân (劉旻), trước có tên gọi là Lưu Sùng (劉崇).

## Thành lập
Thời Ngũ Đại, tộc Sa Đà tiến vào cai trị miền bắc Trung Quốc qua các triều đại nhà Hậu Đường, nhà Hậu Tấn và nhà Hậu Hán.

Khi vua Hậu Tấn là Xuất Đế Thạch Trọng Quý bị vua Liêu là Da Luật Đức Quang bắt đi, tướng cũ của Tấn Cao Tổ Thạch Kính Đường là Lưu Tri Viễn ra tay đánh đuổi quân Liêu, lập ra nhà Hậu Hán. Nhưng không đầy 1 năm thì Tri Viễn chết, con thứ là Lưu Thừa Hựu lên thay.

Nhà Hậu Hán ngắn ngủi sụp đổ năm 950 bởi tay tướng người Hán là Quách Uy. Quách Uy lập ra nhà Hậu Chu (950 - 959).

Lúc đó em Lưu Tri Viễn là Lưu Sùng đang trấn thủ Thái Nguyên đã thành lập nước Bắc Hán vào năm 951 với danh nghĩa kế tục nhà Hậu Hán của Tri Viễn. Để có thêm thế lực chống lại nhà Hậu Chu, Lưu Sùng thiết lập quan hệ với nhà Liêu của người Khiết Đan.

## Phạm vi lãnh thổ
Bắc Hán là quốc gia nhỏ bé tại vùng Sơn Tây, thủ đô là Thái Nguyên. Thái Nguyên trước đây từng là nơi phát tích của nhiều triều đại thời Ngũ Đại (Hậu Đường, Hậu Tấn và Hậu Hán) kể từ khi nhà Đường suy yếu vào cuối thế kỷ 9, đầu thế kỷ 10. Bắc Hán giáp ranh giữa hai nước lớn là Liêu và Tống, đồng thời có chung biên giới với vương quốc Tây Hạ sau này.

## Kết thúc
Năm 958, vua Hậu Chu là Thế Tông Sài Vinh mang quân bắc phạt. Lưu Sùng mượn quân Liêu sang cứu. Chu Thế Tông điều quân đánh bại cả liên quân Hán - Liêu. Đang lúc chiến sự thắng lợi thì Chu Thế tông lâm bệnh mất. Quân Hậu Chu phải triệt thoái về Biện Kinh.

Năm sau, tướng Hậu Chu là Triệu Khuông Dận giành lấy ngôi vua từ tay con nhỏ của Thế Tông là Sài Tông Huấn mới 6 tuổi, lập ra nhà Tống.

Năm 976, sau khi cơ bản thống nhất miền nam Trung Quốc, Tống Thái Tổ (Triệu Khuông Dận) qua đời, em là Tống Thái Tông lên thay. Lúc đó trong Thập quốc hình thành từ thời Ngũ Đại chỉ còn lại Bắc Hán.

Năm 979, Tống Thái Tông phát động chiến tranh đánh Bắc Hán. Tống Thái Tông một mặt điều binh đánh chính diện vào Thái Nguyên, mặt khác đưa một đạo quân khác áp sát biên giới để ngăn chặn quân Liêu sang cứu. Kết quả quân Bắc Hán nhanh chóng bị đánh bại, quân Tống chiếm được Thái Nguyên. Vua Bắc Hán là Lưu Kế Nguyên đầu hàng.

Nước Bắc Hán chấm dứt, truyền nối được 4 đời, tất cả 29 năm.

## Các vua Bắc Hán





## Xem thêm
*Nhà Tống
*Ngũ đại Thập quốc
*Nhà Hậu Hán

## Tham khảo
Spartina

***Spartina*** là một chi gồm 16 loài cỏ trong họ Poaceae, chủ yếu được tìm thấy trong các đầm lầy nước mặn duyên hải.

Chi *Spartina* đã được sáp nhập vào chi *[[Sporobolus]]* và bị giáng cấp xuống thành tổ và phân tổ sau sửa đổi phân loại năm 2014, nhưng tới nay vẫn phổ biến coi nó như là chi *Spartina*.

Từ *Spartina* có nguồn gốc từ σπαρτίνη (*spartínē*) trong tiếng Hy Lạp cổ để chỉ sợi dây thừng nhỏ làm từ đậu chổi Tây Ban Nha (*[[Spartium junceum]]*).

Các loài trong chi này là bản địa vùng bờ biển Đại Tây Dương ở tây và nam châu Âu, tây bắc và nam châu Phi, châu Mỹ và các đảo miền nam Đại Tây Dương; với 1-2 loài cũng sinh sống tại vùng bờ biển Bắc Mỹ ven Thái Bình Dương và trong các môi trường sống nước ngọt nội lục châu Mỹ. Sự đa dạng loài lớn nhất là ở vùng bờ biển phía đông Bắc và Nam Mỹ, cụ thể là ở Florida.

## Các loài và lai ghép
Bao gồm:

**[[Spartina alterniflora]]* Loisel. &ndash; Smooth Cordgrass (eastern North America)
**[[Spartina anglica]]* C.E.Hubb. &ndash; Common Cordgrass (cultivated origin)
**[[Spartina arundinacea]]* (Thouars) Carmich.
**[[Spartina bakeri]]* Merr. &ndash; Sand Cordgrass
**[[Spartina caespitosa]]* Eaton
**[[Spartina ciliata]]* Brongn.
**[[Spartina cynosuroides]]* (L.) Roth &ndash; Big Cordgrass
**[[Spartina densiflora]]* Brongn. &ndash; Denseflower Cordgrass	
**[[Spartina foliosa]]* Trin. &ndash; California Cordgrass	
**[[Spartina gracilis]]* Trin. &ndash; Alkali Cordgrass
**[[Spartina longispica]]* Hauman & Parodi ex St.-Yves
**[[Spartina maritima]]* (Curtis) Fernald &ndash; Small Cordgrass (western Europe)
**[[Spartina × neyrautii]]* Foucaud 
**[[Spartina patens]]* (Aiton) Muhl &ndash; Saltmeadow Cordgrass
**[[Spartina pectinata]]* Bosc ex Link &ndash; Prairie Cordgrass (central North America; freshwater)
**[[Spartina spartinae]]* (Trin.) Merr. &ndash; Gulf Cordgrass
**[[Spartina × townsendii]]* H.Groves & J.Groves (*S. alterniflora* × *S. maritima*)
**[[Spartina versicolor]]* Fabre

## ''Spartina anglica''
Cỏ chăn nuôi ở Anh có tên là *[[Spartina anglica]]* với 120 nhiễm sắc thể đã được xác định là kết quả lai tự nhiên giữa một loài cỏ gốc châu Âu có 50 nhiễm sắc thể với một loài cỏ gốc Mĩ nhập vào Anh có 70 nhiễm sắc thể. Thể song nhị bội này xuất hiện lần đầu tiên năm 1870 ở bờ biển miền Nam nước Anh, đến 1902 phát tán khắp bờ biển nước Anh, đến 1906 lan sang nước Pháp và vì là một loài cỏ chăn nuôi tốt nên đã được phổ biến khắp thế giới.

## Hình ảnh

Tập tin:Spartina pectinata 2.JPG
Tập tin:Spartina anglica.jpg
Tập tin:Spartinadensiflora.jpg


## Chú thích

## Tham khảo
* 
*
Lý Biện

**Nam Đường Liệt Tổ** (南唐烈祖) (d. 943), cũng gọi là **Nam Đường Tiền Chủ** (南唐前主) hay** Nam Đường Cao Đế** (南唐高帝), húy danh là **Lý Biện** (李昪), hay **Lý Thăng**, nguyên danh là **Từ Tri Cáo** (徐知誥), là người thành lập ra nước Nam Đường, một trong những nước thành công nhất trong Thập quốc của thời Ngũ đại Thập quốc (907-960).

## Vươn lên quyền lực
Lý Biện là con nuôi của Dương Hành Mật, người thành lập nước Ngô, nhưng sau đó ông lại được tướng Từ Ôn nhận làm con nuôi và đổi tên ông thành Từ Tri Cáo.

Nhờ vào thế lực của quyền thần họ Từ trong nước Ngô, thế lực của Từ Tri Cáo cũng phát triển theo đó. Từ Tri Cáo nối Từ Ôn trở thành quyền thần trong triều, lấn át các vua Ngô họ Dương.

Năm 936, nhà Hậu Đường ở trung nguyên bị Thạch Kính Đường mượn quân nhà Liêu vào lật đổ. Với danh nghĩa kế tục nhà Đường, năm 937, Từ Tri Cáo cướp ngôi vua Ngô, đổi sang họ Lý, lấy tên là Lý Biện và lập ra nước Nam Đường.

## Trị vì
Mặc dù có thời gian trị vì không lâu, chỉ có 6 năm nhưng Liệt Tổ Lý Biện đã khá thành công trong việc xây dựng quốc gia Nam Đường hùng mạnh. Tuy không thành công trong việc thống nhất Trung Quốc, Lý Biện đặt cơ sở cho sự mở rộng quốc gia mà sau này con ông là Lý Cảnh kế tục đã mở rộng sang Sở và Mân.

Lý Biện kế tục nước Ngô định đô tại Nam Kinh và đưa nơi đây trở thành một trong 3 trung tâm văn hoá - nghệ thuật chính của miền nam Trung Quốc thời Ngũ Đại Thập Quốc, cùng với Thành Đô của Hậu Thục và Hàng Châu của Ngô Việt.

## Tham khảo
Danh sách máy bay tiêm kích

Đây là danh sách máy bay quân sự được thiết kế chủ yếu cho nhiệm vụ không chiến, và do đó sẽ không liệt kê các máy bay đảm nhiệm các nhiệm vụ khác, mà vai trò không chiến của nó chỉ là phụ, ví dụ như máy bay tấn công mặt đất. Danh sách này không bao gồm các đề án đã bị hủy bỏ trước khi máy bay được chế tạo hoặc máy bay hư cấu.

## Xem thêm
* Danh sách máy bay ném bom
* Danh sách máy bay cường kích

## Ghi chú

## Tham khảo

## Thư mục
*
*
*
*
*
Mã Sở

**Mã Sở** (馬楚), tên chính thức là **Sở** (楚), là một vương quốc ở phía nam Trung Quốc trong thời Ngũ đại Thập quốc (907-960). Tên nước này được gọi dựa theo họ Mã của các quân chủ nước này để phân biệt với các nước Sở khác trong lịch sử. Nước này tồn tại từ năm 907 đến năm 951.

## Thành lập
Mã Ân được nhà Đường phong làm Tiết độ sứ Hồ Nam năm 896 sau cuộc chiến chống lại Dương Hành Mật - thủ lĩnh Hoài Nam. Sau khi nhà Đường mất (907), ông tự xưng Sở Vương.

Năm 927, Mã Ân được nhà Hậu Đường phong Sở Vũ Mục Vương.

Nước Sở đương thời chỉ xưng vương và về mặt danh nghĩa vẫn thần phục Ngũ Đại ở Trung Nguyên nên thường dùng niên hiệu của các vua Ngũ đại mà không đặt niên hiệu riêng như vua một số nước như Ngô, Thục hay Nam Hán.

## Phạm vi lãnh thổ
Kinh đô Mã Sở đóng tại Trường Sa (Đàm Châu 潭州). Lãnh thổ Hồ Nam và đông bắc Quảng Tây ngày nay trong thời này thuộc Sở.

Nước Mã Sở đương thời phía đông giáp với Ngô rồi sau này là Nam Đường, phía nam giáp với Nam Hán, phía bắc giáp với Nam Bình.

## Kinh tế
Thời Ngũ Đại, Mã Sở là quốc gia tương đối hoà bình và thịnh vượng, xuất khẩu ngựa, lụa và chè. Lụa thường được dùng như tiền, nhất là khi tiền đúc không được chấp nhận trong các cộng đồng bên ngoài chấp nhận. Thuế đánh vào nông dân và thương nhân tương đối thấp.

## Bị thôn tính
Sau cái chết của Mã Ân, việc tranh chấp quyền lực trong nội tộc họ Mã dẫn tới sự sụp đổ của Sở. Nước Nam Đường thừa thắng sau khi diệt được nước Mân đã mang quân sang chinh phục Mã Sở năm 951. Gia tộc họ Mã bị bắt đưa về Kinh đô Nam Đường Kim Lăng.

## Các vua





## Chú thích

## Tham khảo
Bớp bớp

**Bớp bớp** (hay còn gọi là **ba bớp**, **lốp bốp**, **cỏ Lào**, **yên bạch**, **cỏ hôi**, **cỏ Việt Minh**, **cỏ Nhật**, **cây cộng sản**, **cây phân xanh**), danh pháp hai phần: ***Chromolaena odorata***) là loài thực vật nhiệt đới bản địa ở vùng Caribê và Bắc Mỹ thuộc họ Cúc (Asteraceae). Chúng đã phát tán sang vùng nhiệt đới ở châu Á, Tây Phi và một phần Úc. Đây là một loài cây bụi, có nhiều thân chính và tỏa nhiều nhánh hoặc thân ở gần gốc, tạo thành các tầng. Bớp bớp thường mọc ở những nơi bãi hoang, thảo nguyên, bìa rừng.

Ở tuổi trưởng thành, cây thường cao từ 0,5 m đến 1,5 m. Tuổi thọ của cây khoảng từ 1 – 2,5 năm.

Loài này ưa sáng, chịu đựng tốt trong điều kiện khí hậu hanh khô.

Bớp bớp nằm trong diện quan trọng của thảm thực vật.

Sau khi xuất hiện, loài thực vật này nhanh chóng lan rộng ở Việt Nam, được ghi nhận năm 1935 cùng lúc với sự xuất hiện của phong trào cộng sản nên còn được gọi là cây cộng sản. Bớp bớp có thể được sử dụng làm dược liệu, dùng cho cầm máu tốt, trong chiến tranh được các chiến sĩ dùng trong quân y.

## Một vài hình ảnh về cây Bớp bớp

Hình:bopbop.jpg|Cây bớp bớp
Hình:Pbopbop.jpg|Cây bớp bớp đang ra hoa trắng ở Tây Nguyên
Hình:danbopbop.jpg|Khi cây lên cao chia nhiều nhánh đan xen rậm rạp
Hình:rapbopbop.jpg|Sự phân chia nhánh lớn tạo thành rừng thấp chừng 2m -2,5m
Hình:The flower dry of Chromolaena odorata.jpg|Hoa tàn theo mang theo hạt nảy mầm mùa sau. 


## Chú thích

## Tham khảo
* 
*
Goncourt

**Goncourt** có thể là:
*Giải Goncourt, một giải thưởng văn học của Pháp
*Goncourt, Haute-Marne, một huyện của Pháp thuộc Haute-Marne
*Goncourt, Marne, một huyện cũ của Pháp thuộc Marne, hiện nay sáp nhập vào Matignicourt-Goncourt
*Edmond de Goncourt, nhà văn Pháp, anh trai của Jules de Goncourt
*Jules de Goncourt, nhà văn Pháp, em trai của Edmond de Goncourt
*Viện Goncourt, tổ chức văn học trao giải Goncourt
Khiêu vũ thể thao tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2005

**Bộ môn [[Khiêu vũ thể thao]] tại [[Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2005]]** được thi đấu trong ngày 27 tháng 11 năm 2005 tại sảnh chính khách sạn Waterfront, thành phố Cebu, Philippines. Các cặp vận động viên sẽ tranh 2 bộ huy chương ở 2 nội dung: **Khiêu vũ La-tinh** và **Khiêu vũ tiêu chuẩn**.

Khiêu vũ thể thao được đưa vào thi đấu tại đại hội lần này do đây là một môn rất phổ biến rại nước đăng cai.

## Bảng thành tích

## Tham khảo
Cưỡi ngựa tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2005

**Bộ môn [[Cưỡi ngựa]] tại [[Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2005]]** được thi đấu trong ngày 27 tháng 11 năm 2005 tại CLB Alabang Country Club, ngoại vi thành phố Muntinlupa, Metro Manila, Philippines. Các vận động viên sẽ tranh 2 bộ huy chương ở 2 nội dung nhảy cá nhân và đồng đội.

## Vận động viên đoạt huy chương

## Chú thích

## Tham khảo
*
Cọ quạt Mexico

**Cọ quạt Mexico** (danh pháp khoa học: ***Washingtonia robusta***) là một loài cọ thuộc họ Cau (Arecaceae) có nguồn gốc ở tây bắc México. Cây cao 25 m, đôi khi có thể cao 30 m. Hoa màu hồng cam, quả tròn màu đen xanh, đường kính 6-8mm và ăn được. Loài này được H.Wendl. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1883.

Lá cọ bản rộng, dùng để lợp nhà. Cuống lá cọ dùng làm hàng thủ công. Thân cây cọ dùng làm cột nhà, cầu, cống và nhìều công dụng dân sinh khác.

## Hình ảnh

Tập tin:Adaxialhastula.jpg
Tập tin:ALwafra.jpg
Tập tin:Abaxialmidribs.jpg
Tập tin:Barcelona 355.JPG
Tập tin:Washingtonia robusta trunk (SLiM).jpg
Tập tin:Flowering Mexican Date Palm.jpg
Tập tin:Long Beach 03.jpg
Tập tin:Washingtonia robusta1.jpg
Tập tin:Pazo de Santa Cruz de Ribadulla, Vedra.jpg


## Chú thích

## Tham khảo
*
*
*
*Flora of North America Vol. 22 Page 106 Mexican fan palm, palmier évantail du Mexique  ''Washingtonia robusta'' H. Wendland, Garten-Zeitum (Berlin). 2: 198. 1883.
*''Scanpalm - Washingtonia robusta''
Chi Đùng đình

**Chi Đùng đình** (danh pháp khoa học: ***Caryota***) là một chi thực vật trong họ Cau (Arecaceae). Các tên thường gọi trong tiếng Việt là móc, đủng đỉnh, đùng đình. Có khoảng 13-19 loài đã biết nguyên sản ở châu Á và nam Thái Bình Dương. Một trong các loài được biết đến nhiều nhất là móc đen (*Caryota urens*), với nhựa cây của nó được khai thác để sản xuất một loại đường chưa tinh chế cũng như sản xuất một loại rượu vang là rượu móc. Móc cổng chào, đùng đình (*Caryota mitis*) tại bang Florida bị coi là loài xâm hại.

## Một số loài
* *[[Caryota albertii]]*
* *[[Caryota angustifolia]]*
* *[[Caryota cumingii]]* (đồng nghĩa: *Caryota blancoi*) – Móc Philippines
* *[[Caryota kiriwongensis]]*
* *[[Caryota maxima]]* (đồng nghĩa: *C. bacsonensis*, *C. macrantha*): Móc Bắc Sơn, đủng đỉnh Bắc Sơn, cọ Bắc Sơn, móc Sumatra.
* *[[Caryota mitis]]* (đồng nghĩa: *C. furfuracea*, *C. griffithii*, *C. javanica*, *C. nana*, *C. propinqua*, *C. sobolifera*, *C.urens*?, *Wallichia disticha*)– Móc cổng chào, móc Myanma, đủng đỉnh, đùng đình
* *[[Caryota monostachya]]* - Đùng đình bông đơn, móc bông đơn, đủng đỉnh một buồng
* *[[Caryota no]]*
* *[[Caryota obtusa]]* (đồng nghĩa: *C. gigas*, *C. obtusidentata*, *C. ochlandra*) – Móc Himalaya, móc Thái Lan
** *C. obtusa* var. *aequatorialis* (đồng nghĩa: *C. aequatorialis*)
* *[[Caryota ophiopellis]]*
* *[[Caryota rumphiana]]* (đồng nghĩa: *C. urens*?) – Móc mương, móc nương, móc Albert
** *Caryota rumphiana* var. *albertii* (đồng nghĩa: *C. rumphiana* var. *australiensis*, *C. albertii*)
* *[[Caryota sympetala]]* - Đùng đình bụi, móc cánh hợp, đủng đỉnh cánh dính
* *[[Caryota urens]]* - Móc, đùng đình ngứa, móc đen
* *[[Caryota zebrina]]* - Indonesia, New Guinea

## Chú thích

## Tham khảo
* USDA Plants Profile 
* Danh sách loài trong GRIN 
* Móc trong PalmGuide.org 
*
*
New Berlin (định hướng)

**New Berlin** có thể chỉ đến vài địa phương ở Hoa Kỳ:

* New Berlin, Illinois
* New Berlin (làng), New York
* New Berlin (thị xã), New York
* New Berlin, Pennsylvania
* New Berlin, Texas
* New Berlin, Wisconsin
Lưu Mân

**Lưu Mân** (劉旻) (895 - 954), cũng gọi **Lưu Sùng**, là người sáng lập ra Bắc Hán trong thời Ngũ đại Thập quốc trong lịch sử Trung Hoa từ năm 907 đến năm 960. Lưu Sùng là người thuộc dân tộc Sa Đà.

## Thành lập Bắc Hán

Lưu Mân là em trai của Lưu Tri Viễn, người thành lập nhà Hậu Hán, là triều đại cuối cùng trong 3 triều đại liên tiếp nhau của tộc Sa Đà. Nhà Hậu Hán sụp đổ năm 950 với sự vươn lên của nhà Hậu Chu. Lưu Mân tự xưng là người kế tục hợp pháp của nhà Hậu Hán và lập nên Bắc Hán (đôi khi gọi là Đông Hán) ở Sơn Tây, căn cứ quyền lực truyền nối nhiều đời của tộc Sa Đà.

## Quan hệ với láng giềng
Vương quốc này nằm kẹp giữa hai nước lớn mạnh hơn là nhà Hậu Chu về phía nam và nhà Liêu của người Khiết Đan về phía bắc. Lưu Mân đã thiết lập quan hệ truyền thống với Khiết Đan, nước bảo hộ cho Bắc Hán, do đó khiến Bắc Hán tồn tại lâu hơn bất kỳ vương quốc nào khác trong 10 nước thời Ngũ Đại.

## Gia quyến

* Thân phụ: Lưu Điển (劉琠)
* Thê thiếp:
** Chính thất Mỗ thị, sinh một con trai, được lập làm Hoàng hậu năm Càn Hựu nguyên niên (951).
** Phu nhân Vương thị (王氏, 915 - 971), sau tặng *Thái Huệ phi* (太惠妃). 
* Con trai:
** *Tương Âm công* Lưu Vân (劉贇, ? - 951), mẹ là Hoàng hậu Mỗ thị. Được thúc phụ Lưu Tri Viễn nhận làm nghĩa tử, nhậm Vũ Ninh quân Tiết độ sứ, Đồng binh chương sự. Bị Quách Uy bắt được và quản thúc tại gia, sau khi Quách Uy xưng Đế thì bị giết. Chính thất Đổng thị (董氏) sinh một con trai là Lưu Kế Văn (刘继文), sau được nhà Liêu phong *Bành Thành Quận vương* (彭城郡王).
** Hán Duệ Tông Lưu Quân
** Lưu Hạo (刘镐), Lưu Nao (刘铙), Lưu Tích (刘锡) bị Lưu Kế Nguyên giam lỏng và chết trong tù năm 968. 
** Lưu Khải (刘锴, ? - 969), bị Lưu Kế Nguyên xử tử.
** Lưu Tiển (劉銑), giả điên nên được tha mạng, không rõ hậu sự.
* Con gái: Công chúa Lưu thị (劉氏), con gái độc nhất, ban đầu lấy Tiết Chiêu (薛钊), sinh Thiếu chủ Lưu Kế Ân và Lưu Kế Trung (劉繼忠). Tiết Chiêu có tính nghiện rượu, trong cơn say muốn giết công chúa nhưng thất bại, sau đó liền bị xử tử; sau đó, công chúa tái giá với một người đàn ông họ Hà và qua đời không lâu sau đó.

## Tham khảo
Sở

Trong tiếng Việt, **Sở** có thể chỉ:

***[[Sở (nước)|Sở]]** (1030 TCN–223 TCN), quốc gia thời Tây Chu và Xuân Thu-Chiến Quốc
***[[Trương Sở]]** (209 TCN-208 TCN), chính quyền cuối thời nhà Tần do Trần Thắng, Ngô Quảng kiến lập
***Sở** (208 TCN-206 TCN), chính quyền do Hạng Lương tôn lập chắt của Sở Hoài Vương là Hùng Mễ Tâm để chống lại nhà Tần
***[[Tây Sở]]** (206 TCN-202 TCN), chính quyền do Hạng Vũ kiến lập sau khi nhà Tần sụp đổ 
***[[Sở (Tây Hán)]]**, chư hầu thời Tây Hán: 
***[[Sở (Đông Hán)]]**, chư hầu thời Đông Hán
***[[Sở (Tây Tấn)]]**, phiên vương nhà Tây Tấn
***[[Hoàn Sở]]** (403-404), chính quyền do Hoàn Huyền thời Đông Tấn dựng lên
***[[Chu Sở]]** (618–619), chính quyền do Chu Xán thành lập vào cuối thời Tùy
***[[Lâm Sở]]** (617–622), chính quyền do Lâm Sĩ Hoằng thành lập vào cuối thời Tùy
***[[Lý Sở]]** (784–786), chính quyền do Lý Hy Liệt đời Đường thành lập
***[[Sở (Thập quốc)|Mã Sở]]** (907–951), quốc gia thời Ngũ Đại Thập Quốc
***[[Đại Sở]]** (1127, chính quyền do người Kim đưa Trương Bang Xương lên thay nhà Bắc Tống
***[[Chung Sở]]**, chính quyền do Chung Tương đời Nam Tống xây dựng
*Nước Sở, phiên vương đời nhà Minh
*Một loài thực vật thân gỗ, họ Chè (*Theaceae*): **[[Sở (thực vật)]]**.
*Họ người Trung Quốc: **[[Sở (họ người)]]**. 
*Biệt xưng của tỉnh Hồ Bắc và Hồ Nam Trung Quốc, do đây là địa bàn của người Sở cổ và nước Sở, Hồ Bắc được gọi là **Kinh Sở**, Hồ Nam tự xưng là **Tương Sở**.
* Đơn vị hành chính dưới hoặc tương đương cấp xã thời phong kiến tại Việt Nam.
*Sở, một cấp tổ chức hành chính Việt Nam dưới cấp Bộ: Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Văn hóa Thông tin, Sở Điện lực, Sở Giáo dục
John McEwen

Sir **John McEwen** GCMG CH (29 tháng 3 năm 1900 &ndash; 20 tháng 11 năm 1980) là một nhà chính trị Úc và là thủ tướng thứ 18 của Úc.

McEwen sinh ra tại Chiltern, Victoria, nơi cha ông là một dược sĩ. Ông học tại các trường phổ thông bang và làm một viên thư ký nhỏ trong cơ quan công quyền lúc 15 tuổi. Ông nhập ngũ ngay khi lên 18 tuổi nhưng Chiến tranh thế giới thứ nhất đã kết thúc khi ông đang được huấn luyện. Ông đã bắt đầu làm trang trại sản xuất bơ sữa tại Stanhope, gần Shepparton.

## Tham khảo
Frank Forde

**Francis Michael Forde** (18 tháng 7 năm 1890 – 28 tháng 1 năm 1983) là một nhà chính trị Úc và là thủ tướng thứ 15 của Úc.

Sinh ra tại Mitchell, Queensland (nơi cha ông làm một người có trang trại nuôi bò), Forde học tại các trường phổ thông Công giáo và sau đó trở thành một nhà giáo. Lúc định cư ở Rockhampton, ông hoạt động tích cực trong Đảng Lao động và trong các nhóm giáo dục của công nhân.

Năm 1917, ông được bầu vào Nghị viện Queensland với tư cách là nghị sĩ Đảng Lao động chạy đua trong tại Rockhampton. Năm 1922, ông từ chức và đã được bầu vào Hạ viện Úc với tư cách là dân biểu đại diện cho Capricornia.

## Tham khảo
Ngáp

**Ngáp** là một phản xạ vô điều kiện của con người và nhiều loại động vật.
## Mô tả

Biểu hiện thông thường của ngáp là há miệng rộng và thở ra hơi thật dài. Hơi thở này khác với thở dài thông thường. Khi ngáp, các cơ mặt, cơ lưỡi và cơ cổ co mạnh, áp lực trong khoang miệng đột ngột tăng lên. Áp lực này tác động lên khoang mũi, ngăn đường thoát của nước mắt xuống mũi, do đó nước từ tuyến lệ tràn ngược lên. Ngáp được chia làm các loại sau:
* Ngáp lúc ngủ dậy: thường kèm theo vươn vai và co duỗi chân tay.
* Ngáp vì uể oải, buồn ngủ: lượng không khí đưa vào phổi tăng lên có tác dụng làm giảm cơn buồn ngủ, tăng sự tập trung.
* Ngáp vì đói: kèm theo một số chuyển động ở ổ bụng và cơ hoành.
* Ngáp vì ưu phiền.
* Ngáp do lây: cơ chế của loại này còn đang gây nhiều tranh cãi.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Tại sao ngáp lại lây?
* Ngáp và những điều thú vị
* Ngáp có lợi cho sức khỏe
Họ Kơ nia

**Họ Kơ nia** (danh pháp khoa học: ***Irvingiaceae***) là một họ trong thực vật có hoa, bao gồm khoảng 10-20 loài (tùy quan điểm phân loại) trong 3 chi. Họ này chứa các loài cây gỗ, phân bố trong khu vực nhiệt đới châu Phi và Đông Nam Á.

## Phát sinh loài
Họ Irvingiaceae có thể đã rẽ ra trong giai đoạn thuộc tầng Alba của kỷ Phấn Trắng, vào khoảng 111-100 triệu năm trước (Davis và ctv. 2005).

Irvingiaceae đã từng được đặt trong họ Thanh thất (Simaroubaceae) của bộ Rutales (Takhtadjan, 1997). Chi Irvingia có quan hệ chị em với chi Erythroxylum trong cây phát sinh loài do Fernando và ctv. (1995) đưa ra; các lá kèm của họ Irvingiaceae và Erthroxylaceae (cũng như các họ Linaceae-Ixonanthaceae) là tương tự (Weberling và ctv. 1980), nhưng chúng chỉ có mối liên hệ yếu với họ Putranjivaceae (Chase và ctv. 2002) cũng như với họ Linaceae (Davis và ctv. 2005).

Keller (1996) thông báo rằng các lá cuốn trong chồi.

## Đặc điểm
Các lá đơn, mọc so le. Mép lá nhẵn. Phiến lá hình mũi mác hay hình trứng hoặc thuôn dài. Gân lá hình lông chim. Các lá có lá kèm. Các lá kèm to hoặc dài, ôm lấy các chồi lá đầu cành.
Các hoa kết hợp với nhau thành dạng chùy. Các hoa kèm các lá bắc nhỏ. Bao hoa với đài và tràng hoa phân biệt. Đài hoa 5, một vòng, mảnh khảnh tồn tại lâu trên quả, nhiều lá đài xếp lợp lên nhau. Tràng hoa 5, một vòng, nhiều cánh hoa xếp lợp lên nhau. 
Bộ nhị (9–)10. Các bộ phận của bộ nhị tự do với nhau và bao hoa; 1 vòng (hoặc 2?). Nhị hoa (9–)10; thông thường là đẳng số với bao hoa; chỉ nhị đính lưng hoặc (cận) đính gốc; nứt ra theo khe hở dọc.

Bộ nhụy (4–)5 lá noãn (hoặc 2). Các lá noãn là đẳng số với bao hoa. Nhụy hoa (4–)5 khoang (hoặc 2). Bộ nhụy dạng quả tụ. Bầu nhụy thượng không cuống. Vòi nhụy 1. Núm nhụy 1.

Quả là dạng quả hạch không nứt.

## Xem thêm
* Họ Thanh thất

## Chú thích

## Tham khảo

* Irvingiaceae  trong L. Watson và M. J. Dallwitz. Các họ thực vật có hoa (1992 trở đi).
* Irvingiaceae trên website của APG.
Bộ trưởng Ngân khố Úc

**Bộ trưởng Ngân khố Úc** (tiếng Anh:*Treasurer of Australia*) là một bộ trưởng trong chính phủ Úc, đứng sau Thủ tướng, trông nom vấn đề quản lý tiền bạc và chi tiêu cho cả nước - tương đương với chức Bộ trưởng Tài chính trong chính phủ nhiều nước. Người giữ chức vụ này luôn luôn phải là nghị sĩ quốc hội. Chức vụ này thường về tay người cao cấp thứ nhì (một hình thức như phó lãnh tụ) trong đảng chính trị của Thủ tướng đương thời, và (theo truyền thống nhưng không nhất định) là người sẽ lên thay làm lãnh tụ đảng nếu có thay đổi.

Vào mỗi tháng 5, Bộ trưởng Ngân khố có nhiệm vụ soạn thảo và công bố chính sách tiêu chi, báo cáo lợi tức ngân khố, đặt dự trù các ngân khoảng tiêu chi cho năm sau và quan trọng nhất là thông báo về thuế má.

Trong lịch sử Úc, nhiều Bộ trưởng Ngân khố sau này trở thành Thủ tướng.

Bộ trưởng Ngân khố Úc hiện nay là Wayne Swan.

## Trách nhiệm

Bộ trưởng Ngân khố giữ trách nhiệm kiểm soát và tu chỉnh:
* Chính sách kinh tế và tài chính
* Thuế
* Theo dõi và kiểm soát vật giá thị trường
* Chính sách về cạnh tranh
* Tài chính hưu trí
* Vay và trả nợ của Úc
* Ngân hàng
* Bảo hiểm
* Hối đoái
* Đầu tư nước ngoài
* Thống kê, điều tra dân số
* Luật thương mại
* Luật lệ chứng khoán và tổ hợp thương mại
* Tổ hợp vỡ nợ
* Định giá

## Danh sách các Bộ trưởng Ngân khố Úc

## Chú thích
Ngân hàng Trữ kim Úc

**Ngân hàng Trữ kim Úc** hay còn được gọi là **Ngân hàng Dự trữ Úc** và **Ngân hàng Quốc gia Úc** (tiếng Anh: *Reserve Bank of Australia*) là ngân hàng trung ương và cơ quan quản lý tiền tệ của nước Úc. Cơ quan này được thành lập ngày 14 tháng 1 năm 1960 sau khi Đạo luật Ngân hàng Dự trữ Úc năm 1959 truất bỏ chức năng ngân hàng trung ương của Ngân hàng Liên bang Úc và giao cho Ngân hàng Trữ kim.

## Hoạt động
Ngân hàng này cung cấp dịch vụ ngân hàng cho Chính phủ Liên bang Úc cùng các cơ quan chính phủ. Ngoài ra Ngân hàng Trữ kim lãnh phần giao dịch với những ngân hàng trung ương quốc ngoại. Cơ cấu Ngân hàng Trữ kim gồm Hội đồng Hệ thống chi ngân đảm nhiệm chính sách trả tiền và Hội đồng Ngân hàng dự trữ kiểm soát các chính sách tiền tệ và ngân hàng.

Thành phần trong hội đồng là giới chức của chính Ngân hàng cùng các nhân viên của Ngân khố Úc và các cơ quan kinh tế, công cũng như tư, chi phối kinh tế Úc nói chung. Ngoại trừ thay đổi ít nhiều số hội viên, cơ cấu hành chánh này giữ nguyên từ năm 1951 đến nay. Tổng Giám đốc Ngân hàng là do Bộ trưởng Bộ Ngân khố Úc bổ nhiệm. Tổng Giám đốc cũng chủ tọa cả hai hội đồng điều hành hoạt động của Ngân hàng. Viên Tổng Giám đốc cũng can thiệp giải quyết những khi gặp bất đồng giữa hai Hội đồng Ngân hàng.

Từ thập niên 1890, tiềm năng hình thành một ngân hàng trung ương ngày cáng rõ ràng. Năm 1911, Ngân hàng Liên bang Úc được hình thành nhưng không có quyền lực phát hành tiền tệ. Chức năng này vẫn được nắm giữ bởi Ngân khố quốc gia. Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất với động thái tái cơ cấu bản vị vàng, John Garvan lãnh đạo các ủy ban vận động theo chiều hướng cắt giảm nguồn cung tiền tệ và bản vị vàng được xác lập cho hai đơn vị tiền tệ là đồng bảng Anh (Anh kim) và đô la Úc (Úc kim) vào năm 1925.

Trong thời kì Đại khủng hoảng, đồng pound Úc mất dần giá trị và không có giá trị tương đương với đồng bảng Anh và chính thức xa rời khỏi đồng bảng Anh sau Đạo luật Ngân hàng Liên bang Úc năm 1932. Luật pháp năm 1945 đã ảnh hưởng đến việc quy định lại các ngân hàng tư nhân trái với quan điểm của H.C. Coombs. Đến năm 1949, khi ông Coombs được bổ nhiệm làm Thống đốc, ông đã quy định lại quy mô quyền lực của các cơ quan này nhiều hơn trước đó. Khi các cơ quan tiền tệ thực thi những ý tưởng của ông về một chính sách tỷ giá linh động hơn, điều này đã giúp cho hoạt động ngân hàng trung ương gắn liền với các nghiệp vụ thị trường mở hơn trước.

Việc thả nổi đồng đô la Úc bắt đầu từ năm 1983, cùng thời điểm với việc hệ thống tài chính của Úc được phá bỏ. Từ năm 1998, quyền hành quản lý các nhà băng được chuyển từ các nhà băng cho Cơ quan chính phủ điều hòa ngành dịch vụ tài chính và Ủy ban chi trả được thành lập.

Từ 18 tháng 9 năm 2006, Glenn Steven lên nắm giữ vị trí Thống đốc Ngân hàng trung ương.

## Xem thêm
*Đô la Úc

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Ngân hàng Dự trữ Úc (tiếng Anh)
Chi Kơ nia

:*Đối với Irvingia <small>[[Ferdinand Jacob Heinrich von Mueller|F.Muell.]], 1865</small>, xem bài về [[chi Đinh lăng|Polyscias]].*

**Chi Kơ nia** (danh pháp khoa học: ***Irvingia***) là một chi chứa các loài cây gỗ trong họ Kơ nia (Irvingiaceae), nguyên sản của châu Phi và Đông Nam Á. Chúng có các quả ăn được, tương tự như xoài, và được đánh giá cao vì quả hạch chứa nhiều chất béo và protein.

Tại châu Phi, các quả hạch phảng phất hương thơm thông thường được phơi nắng cho khô để bảo quản để sau đó bán dưới dạng nguyên vẹn hay dạng bột. Nó có thể trộn thành dạng bột nhão để làm bánh mì dika hay sôcôla Gabon. Do hàm lượng các chất nhầy cao nên nó có thể dùng làm chất cô đặc trong các món ăn như xúp Ogbono. Quả cũng thể ép để lấy dầu ăn.

Gỗ cứng, có ích trong xây dựng.

## Các loài
IPNI liệt kê 27 danh pháp khác nhau (chủ yếu tại châu Phi) cho chi này, nhưng chưa kiểm chứng được có bao nhiêu danh pháp chỉ là đồng nghĩa của nhau. Trong bài này chỉ liệt kê hai danh pháp cho 2 loài tại hai khu vực. 
* *[[Irvingia gabonensis]]* (Aubry-Lecomte cũ O'Rorke) Baill.: Xoài Gabon
* *[[Irvingia malayana]]* Oliv. cũ A. W. Benn.: Kơ nia

## Hình ảnh

Tập tin:Irvingia malayana.JPG
Tập tin:Dispersion of Irvingia gabonensis.png
Tập tin:The tree see under to above a konia tree.jpg


## Chú thích

## Tham khảo
* 
* 
* Thông tin phân loại đa ngôn ngữ của Đại học Melbourne
* Irvingia tại www.congocookbook.com
Trên sa mạc và trong rừng thẳm

**Trên sa mạc và trong rừng thẳm** (tiếng Ba Lan: *W pustyni i w puszczy*) là một tiểu thuyết dành cho thiếu nhi của nhà văn Ba Lan Henryk Sienkiewicz. Tác phẩm này đã được Sienkiewicz hoàn thành vào năm 1911.

Tác phẩm kể về cậu bé người Ba Lan 14 tuổi tên là Staś Tarkowski và cô bé người Anh 8 tuổi tên là Nel Rawlinson bị lực lượng nổi dậy của Mahdi ở Sudan bắt cóc và đem từ kênh đào Suez qua sa mạc Sahara tới Sudan. Nhờ sự dũng cảm và thông minh của Tarkowski, hai em đã trốn thoát và cùng hai em người châu Phi khác trốn chạy qua rừng thẳm Đông Phi cho đến khi được đoàn tìm kiếm của Anh tìm thấy.

Nền lịch sử của tác phẩm là cuộc nổi dậy của người Sudan dưới sự lãnh đạo của Mahdi chống lại Ai Cập và Anh quốc nổ ra vào năm 1881.

Bản tiếng Việt của tác phẩm này được dịch giả Nguyễn Hữu Dũng dịch từ bản tiếng Ba Lan, được nhiều bạn đọc Việt Nam yêu thích.

Tên một số nhân vật được phiên âm ra tiếng Việt:
* Henryk Sienkiewicz: Henrích Sienkiêvich
* Staś Tarkowski: Xtas Tarcốpxki
* Nel Rawlinson: Nen Rôlixơn
* Mahdi: Mahơđi

## Chuyển thể
Tiểu thuyết đã được dựng thành phim năm 1973 và 2001, lên truyền hình năm 1974 và 2001.
* Phim 1973 của đạo diễn Władysław Ślesicki (5/1/1927-9/12/2008), với Tomasz Mędrzak trong vai Stanisław Tarkowski và Monika Rosca vai Nel Rawlison. Series phim truyền hình năm 1974 của đạo diễn Władysław Ślesicki với dàn diễn viên năm 1973, thay đổi một số cảnh quay và lời thoại.
* Phim 2001 của đạo diễn Gavin Hood, với Adam Fidusiewicz vai Stanisław Tarkowski và Karolina Sawka vai Nel Rawlison. Loạt phim truyền hình cũng của đạo diễn Gavin Hood.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Toàn văn tác phẩm bằng tiếng Anh (dự án Gutenberg)
*Tác phẩm gốc (tiếng Ba Lan)
*
*
Alexander Hore-Ruthven, Bá tước thứ 1 xứ Gowrie

**Alexander Hore-Ruthven** là một chính khách Úc. Ông là Toàn quyền Úc thứ 10. Ông đảm nhận chức vụ này từ ngày 23 tháng 1 năm 1936 đến ngày 30 tháng 1 năm 1945. Ông sinh tại Windsor, Berkshire, Anh.

## Tham khảo
Peter Hollingworth

Dr. **Peter John Hollingworth** AC OBE (sinh ngày 10 tháng 4 năm 1935) là một Giám mục Anh giáo Úc, Toàn quyền Úc thứ 23. Ông đảm nhiệm chức vụ này từ ngày 29 tháng 6 năm 2001 đến ngày 28 tháng 5 năm 2003. Ngày 28 tháng 5 năm 2003, ông đã từ chức Toàn quyền do kết quả của việc phê phán hành động của ông trong một bản báo cáo của Nhà thờ Anh giáo. Báo cáo nói rằng ông đã ngược đãi một trường hợp lạm dụng tình dục bởi một thầy tu Anh giáo trong nhiệm kỳ 11 năm làm Tổng Giám mục Brisbane.

## Tham khảo
John Kerr (toàn quyền Úc)

:*Xem các nhân vật có tên John Kerr khác tại trang [[John Kerr]]*

Sir **John Robert Kerr** (24 tháng 9 năm 1914 – 24 tháng 3 năm 1991) là Chánh án Tòa án Tối cao thứ 13 của tiểu bang New South Wales và là Toàn quyền Úc thứ 18. Ông nổi tiếng trong vụ sa thải thủ tướng Gough Whitlam của Đảng Lao động Úc ngày 11 tháng 11 năm 1975, một khủng hoảng chính trị lớn nhất trong lịch sử chính phủ Úc.

## Tham khảo
Cao nguyên M'Drắk

**Cao nguyên M'Drắk**, hay **cao nguyên Khánh Dương**, là một trong những cao nguyên tại tỉnh Đắk Lắk, thuộc vùng Tây Nguyên Việt Nam. Cao nguyên này nằm ở phía Đông tỉnh tiếp giáp với tỉnh Khánh Hoà, độ cao trung bình 400–500 m.

## Địa hình
Cao nguyên này có địa hình gồ ghề với các dãy núi cao ở phía Đông và Nam, khu vực trung tâm có địa hình như lòng chảo cao ở chung quanh và thấp dần vào trung tâm.

## Khí hậu
Bị ảnh hưởng mạnh bởi khí hậu Đồng bằng duyên hải miền Trung nên mùa mưa đến rất muộn, vào tháng 9-10 hàng năm.

## Thổ nhưỡng, thực vật
Đất granit chiếm phần lớn diện tích với các thảm thực vật rừng thường xanh ở núi cao và trảng cỏ ở núi thấp và đồi thoải. Cao nguyên M'drăk có tài nguyên rừng dồi dào, đứng vào bậc nhất của Đăk Lăk còn có những đồng cỏ mênh mông thuận tiện cho chăn nuôi đại gia súc với quy mô lớn. Ở đây có rừng phòng hộ Núi Vọng Phu.

## Huyện M'Drắk

Nằm trọn trên cao nguyên này là huyện M'Drắk là một trong những huyện xa nhất của Đăk Lăk. Cửa ngõ phía Đông của tỉnh với con đèo Phượng Hoàng nối Đăk Lăk với Khánh Hòa. Huyện lỵ là thị trấn M'Drắk cách thành phố Buôn Ma Thuột 90&nbsp;km, theo quốc lộ 26.

## Nghệ thuật
M'Drắk là cái tên quen thuộc với rất nhiều người Việt Nam bởi được nhắc đến trong bài hát *Ơi M'Drắk* của nhạc sĩ Nguyễn Cường:
:"*Nơi đây thảo nguyên, từng đàn bò đua nắng tung tăng mặt trời. Du dương kèn [[Đing năm|Đinh Năm]], xa xăm [[núi Chư Prông|ngọn Chư Prông]], xa xăm biển rộng...Gái trai quê tôi da nâu mắt sáng vóc dáng hiền hoà...*"

## Chùm ảnh về cao nguyên M'Drắk

Hình:Madrak01.JPG|Thác Krông Jin ở M'Drắk
Hình:Madrak04.JPG|Ruộng bậc thang ở M'Drắk
Hình:Madrak06.JPG|Đàn bò trên cao nguyên M'Drắk
Hình:Madrak07.JPG|Một thoáng M'Drắk


## Tham khảo
Hòa bình xanh

**Hòa bình xanh** (tên tiếng Anh: *Greenpeace*) là một tổ chức được thành lập ở Vancouver, British Columbia, Canada năm 1971. Tổ chức này nổi tiếng vì những chiến dịch được phát động nhằm chống lại nạn săn bắt cá voi. Trong những năm gần đây, mục tiêu trọng tâm của tổ chức này là chuyển qua các vấn đề môi trường khác, bao gồm lưới cào đáy, sự nóng lên toàn cầu, nạn phá rừng nguyên sinh, năng lượng hạt nhân, và công nghệ gene. Greenpeace có các văn phòng khu vực và quốc gia ở 42 nước trên khắp thế giới, tất cả đều là chi nhánh của Greenpeace International đóng ở Amsterdam. Tổ chức này nhận được sự ủng hộ về mặt tài chính từ khoảng gần 3 triệu người, cũng như các khoản đóng góp khác đến từ các quỹ từ thiện, nhưng không chấp nhận quỹ từ các chính phủ hay các doanh nghiệp.

## Tuyên bố sứ mệnh
Tuyên bố sứ mệnh chính thức của Greenpeace đã mô tả tổ chức này và các mục tiêu của nó như sau (tiếng Anh):
:*Greenpeace is an independent, campaigning organization which uses peaceful direct action and creative communication to expose global environmental problems, and to force solutions for a green and peaceful future. Greenpeace's goal is to ensure the ability of the earth to nurture life in all its diversity.*
(Tạm dịch: *Greenpeace là một tổ chức truyền bá tư tưởng độc lập, dùng những hành động yêu chuộng hòa bình trực tiếp và những phương tiện truyền thông một cách sáng tạo, để chỉ rõ những vấn đề liên quan đến môi trường thiên nhiên toàn cầu, và để thúc đẩy những giải pháp cho một tương lai "xanh" và hòa bình. Mục đích của Greenpeace là để bảo đảm khả năng của Trái Đất để muôn loài có thể phát triển tốt đẹp*.)

## Tham khảo
Cao nguyên Đắk Lắk

**Cao nguyên Đắk Lắk** hay **Cao nguyên Buôn Ma Thuột** là một trong những cao nguyên thuộc vùng Tây Nguyên Việt Nam, thuộc địa phận tỉnh Đắk Lắk.

Vị trí: Nằm ở vị trí trung tâm tỉnh, cao nguyên rộng lớn chạy dài từ Bắc xuống Nam trên 90&nbsp;km, từ Đông sang Tây 70&nbsp;km. Phía Bắc cao gần 800 m, phía Nam 400 m, thoải dần về phía Tây còn 300 m.

Cao nguyên này có địa hình khá bằng phẳng, độ dốc trung bình 3-80. Phần lớn diện tích cao nguyên này là đất đỏ bazan màu mỡ rất thích hợp với việc phát triển cây công nghiệp dài ngày như cà phê, cao su...vì vậy hầu hết đã được khai thác sử dụng.

Trên cao nguyên này có thành phố Buôn Ma Thuột là tỉnh lị của tỉnh Đắk Lắk và là thành phố lớn nhất, trung tâm văn hóa, chính trị, xã hội của toàn vùng Tây Nguyên. Buôn Ma Thuột gốc tiếng Êđê, nghĩa là "bản hoặc làng của Ama Thuột", nó xuất phát từ tên gọi buôn của A ma Thuột - tên một vị tù trưởng giàu có và quyền uy nhất vùng. Sau khi thành lập tỉnh Đắk Lắk, người Pháp đã cho dời cơ quan hành chính của tỉnh từ Bản Đôn về đây và đặt tòa công sứ để cai trị toàn vùng. Trong những năm sau 1930 người Kinh đã lên đây lập nghiệp và để rồi từ đây hình thành, phát triển nên thành phố Buôn Ma Thuột và cả Đắk Lắk như ngày hôm nay.

## Tham khảo

*Allat địa lý Việt Nam, *Nhà xuất bản Giáo dục, 2009*
I Love New York

**I Love NY** (**I <font color="red">♥</font> NY**; ) là một biểu trưng quảng bá du lịch cho bang New York được đăng ký bản quyền. Được thiết kế năm 1977 bởi Milton Glaser, nó đã trở thành một biểu tượng văn hóa nổi tiếng cho thành phố New York và của Hoa Kỳ nói chung. Logo I ♥ NY được in trên nhiều mặt hàng như áo thun, cốc, mũ... bày bán trên toàn thế giới.

## Tham khảo
Karl Eugen Dühring

**Karl Eugen Dühring** (1833-1921) là nhà triết học và kinh tế học Đức. Dühring thù địch với đạo Do Thái và Cơ Đốc giáo vì cho rằng các đạo ấy làm tha hoá con người. Dühring chịu ảnh hưởng của Auguste Comte và của Ludwig Feuerbach. Triết học của Dühring là một sự hỗn hợp chủ nghĩa duy tâm, chủ nghĩa duy vật máy móc và chủ nghĩa thực chứng. Những quan điểm triết học, kinh tế học và chủ nghĩa xã hội của Dühring đã có ảnh hưởng khá rộng đến các nhà xã hội dân chủ Đức lúc đó, đặc biệt là Eduard Bernstein. Friedrich Engels đã kịch liệt phê phán những quan điểm của Dühring trong cuốn *Herrn Eugen Dührings Umwälzung der Wissenschaft* (Ông Dühring đã đảo lộn khoa học), thường gọi là *Anti-Dühring* (Chống Dühring).

## Tham khảo
Săn bắt cá voi

**Săn bắt cá voi** là việc đánh bắt các loài cá voi sống tự do dưới đại dương và có lịch sử từ năm 6000 TCN. Săn bắt cá voi và các mối đe dọa khác đã dẫn đến việc ít nhất 5 đến 13 loài cá voi lớn bị liệt vào loài có nguy cơ tuyệt chủng. Việc săn bắt cá voi thương mại phải bị ngừng theo một lệnh ngừng của Ủy ban săn bắt cá voi quốc tế (IWC). Tuy nhiên, tại cuộc họp của ủy ban này năm 2006,  phản đối lệnh ngừng đã được áp dụng với một tỷ lệ đa số ít ỏi.

## Lịch sử săn bắt cá voi

Săn bắt cá voi đã bắt đầu từ thời tiền sử và ban đầu bị hạn chế ở các khu vực biển gần bờ. Dù việc săn bắt thời tiền sử thường được xem là có ảnh hưởng sinh thái thấp, việc săn bắt các voi ở Bắc Cực đã thay đổi sinh thái nước ngọt. Việc phát triển các kỹ thuật săn bắt cá voi hiện đại đã tăng lên vào thế kỷ 19 do sự gia tăng nhu cầu dầu cá voi, và trong thế kỷ 20 do nhu cầu thịt cá voi.

## Săn cá voi hiện nay
Ngày nay, người ta ít dùng dầu cá voi, do đó việc săn bắt cá voi ngày nay có giá trị thương mại đầu tiên như là một nguồn cung cấp nguồn chất đạm. Các loài bị săn hàng đầu là cá voi Minke, loài nhỏ thứ hai trong số các cá voi tấm sừng hàm. Các khảo sát khoa học gần đây ước tính có 180.000 con ở trung và đông bắc Đại Tây Dương và 700.000 xung quanh Nam Cực.

Việc hợp tác quốc tế về quy định săn bắt cá voi đã bắt đầu năm 1931 và một số hiệp định đa phương đang tồn tại trong lĩnh vực này, Công ước quốc tế quy định về săn bắt cá voi (ICRW) năm 1946 là văn kiện quan trọng nhất. Ủy ban săn bắt cá voi quốc tế (IWC) đã được thành lập bởi ICRW nhằm đưa ra lời cố vấn quản lý cho các quốc gia thành viên trên cơ sở công việc của Ủy ban Khoa học. Các quốc gia không phải là thành viên của IWC không bị ràng buộc bởi quy định của IWC và tiến hành các chương trình quản lý của riêng mình.

Đảo Faroe của Đan Mạch là nơi có phong tục giết cá voi, mỗi khi lễ hội này diễn ra có hàng trăm con cá voi bị giết khiến nước biển biến thành màu đỏ. Lễ hội thảm sát cá heo ở hòn đảo Faroe của Đan Mạch lâu nay vẫn được xem là lễ hội truyền thống của dân đảo. Người dân đảo dùng thuyền dồn cá vào bờ sau đó giết chúng.

## Tham khảo
Vòng loại Giải vô địch bóng đá U-16 châu Á 2000

**Vòng loại [[Giải vô địch bóng đá U-16 châu Á 2000]]**

## Bảng 1
*Tất cả các trận đấu diễn ra tại Bawsher, [[Muscat]], [[Oman]]*

27 tháng 7

29 tháng 7

31 tháng 7

## Bảng 2
*Tất cả các trận đấu diễn ra tại [[Bahrain]]*

20 tháng 7

22 tháng 7

24 tháng 7

## Bảng 3
*Tất cả các trận đấu diễn ra tại [[Tehran]], [[Iran]]*

23 tháng 6

25 tháng 6

27 tháng 6

29 tháng 6

1 tháng 7

## Bảng 4
*Tất cả các trận đấu diễn ra tại [[Kolkata|Calcutta]], [[Ấn Độ]]*

20 tháng 7

21 tháng 7

23 tháng 7

24 tháng 7

26 tháng 7

27 tháng 7

## Bảng 5
*Tất cả các trận đấu diễn ra tại [[Kathmandu]], [[Nepal]]*

10 tháng 6

12 tháng 6

14 tháng 6

## Bảng 6
*Tất cả các trận đấu diễn ra tại [[Bangkok|Băng Cốc]], [[Thái Lan]]*

22 tháng 5

24 tháng 5

26 tháng 5

## Bảng 7
*Tất cả các trận đấu diễn ra tại [[Seoul]], [[Hàn Quốc]]*

22 tháng 5

24 tháng 5

26 tháng 5

## Bảng 8
*Tất cả các trận đấu diễn ra tại [[Nagoya]], [[Nhật Bản]]*

21 tháng 6

23 tháng 6

25 tháng 6

## Bảng 9
*Tất cả các trận đấu diễn ra tại [[Yangon]], [[Myanmar]]*

8 tháng 6

10 tháng 6

12 tháng 6

## Các đội tham dự vòng chung kết
*
*
*
*
*
*
*
*
*
* *(chủ nhà)*

## Tham khảo