open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bất hành nhi hành

**Bất hành nhi hành** (zh. 不行而行, ja. *fugyō-ni-gyō*) là "Không làm mà làm", một câu nói thường được dùng trong Thiền tông để chỉ những hành động không có tác ý, không để lại dấu vết gì trong tâm của người làm. Điều này có nét tương đồng với "vô vi nhi vô bất vi" (zh. 無為而無不為) được viết trong Đạo đức kinh, với ý nghĩa là không làm nhưng không gì không làm, nghĩa là làm tất cả mọi việc mà trong tâm không lưu lại bất cứ dấu vết nào của động cơ và kết quả của việc làm: người làm không làm vì mình, không làm cho mình (không làm vì tôi - bản ngã, không làm cho tôi - bản ngã), mà do nhu cầu, đòi hỏi tự nhiên của công việc, xuất phát từ tình yêu vô điều kiện đối với tha nhân và vạn vật.

Đây là một nguyên tắc của Vô vi, không có nghĩa không làm gì, nhưng để sự việc phát sinh một cách tự nhiên trong sự hòa hợp với Đạo, và vì vậy cần thực hiện những gì cần thiết, nhưng không vượt quá nhiệt tình và hành động mù quáng, được coi là một trở ngại, mà là dễ dàng, nhẹ nhàng và thoải mái. Nó là một trạng thái của sự im lặng nội tâm, vào đúng thời điểm, hành động đúng có thể xuất hiện mà không cần nỗ lực của ý chí.

Bất hành nhi hành là một cách làm không có sự tính toán trước - ta có thể dùng từ "tuỳ cơ ứng biến" - song lúc nào cũng phù hợp với thời điểm, lúc nào cũng đúng. Một yếu tố cần thiết để đạt được trình độ này chính là sự phát triển định lực; tuy nhiên, chỉ với định lực thôi cũng không đủ để đạt đến trình độ "Bất hành nhi hành". Mà Hành giả cần phải giữ tâm trạng không vướng mắc vào những kết quả của những hành động của mình, nói một cách khác: không tự biết mình làm, không tự biết rằng có "ta" thực hiện và có "một việc" được hoàn tất. Không có kinh nghiệm Kiến tính thì không ai có thể thực hiện những điều kiện trên. Kiến tính, nếu được phép nói ra, chính là trải nghiệm "tất cả là một" theo đúng nghĩa đen của từ này; tuy nhiên, ý thức không thể hiểu và chấp nhận được chân lý này.

Tuy nhiên, trạng thái bất hành nhi hành nêu trên không phải là một cái gì riêng tư, một phát minh của Thiền tông. Các hiền triết của đạo Lão như Lão Tử, Trang Tử và Liệt Tử cũng đã đề cao tâm trạng này và gọi nó là "Vô vi" nghĩa là "không làm". Từ "Vô vi" này đã gây không ít sự hiểu lầm cho các nhà triết học phương Tây và vì vậy cũng có lúc họ kết luận sai lầm rằng các hiền triết phương Đông chỉ chuộng cái tĩnh tịnh, sự im lặng mà bỏ quên cái động, một mặt tất yếu khác của sự thật.

Vào thế kỷ 16, tại Trung Quốc, một người tên là La Thanh (sau này còn được gọi là La tổ) kết hợp vũ trụ quan Không Vô của Phật giáo và tư tưởng vô vi của Đạo giáo lập ra một tông phái được gọi là La giáo, sau này đổi thành "Vô vi giáo" và "Đại thừa giáo" và rất có ảnh hưởng tại miền Nam Trung Quốc thời đó.

## Tham khảo

**Fo Guang Ta-tz'u-tien* 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-kuang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
**Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren*, Bern 1986.
Kinh Bổn sinh

***Bản sinh kinh*** (zh. 本生經, sa., pi. *jātaka* (जातक)) là phần dài nhất của Tiểu bộ kinh (pi. *khuddaka-nikāya*), gồm 547 bài. Kinh này kể lại sự tích, các tiền kiếp của Phật Thích-ca, nói về các đệ tử và những người chống đối Phật trong các tiền kiếp đó, và chỉ rõ các nghiệp (sa. *karma*) đời trước đóng vai trò thế nào trong đời này.

Nhiều truyện trong *Bản sinh kinh* là truyện cổ Ấn Độ có trước cả thời đức Phật, nhưng phù hợp với nội dung cuốn kinh nên được đưa vào. Phần lớn các câu chuyện đều có những bài kệ và chính các câu kệ mới là tinh hoa của tập kinh này. Các tập truyện này trở thành nguồn cảm hứng của nhiều tranh tượng trong các đền chùa Phật giáo và thường được quần chúng Đông Nam Á ưa thích. Ngày nay, *Bản sinh kinh* còn trong bản tiếng Pali, tiếng Tây Tạng và tiếng Hán. Bản chữ Hán có lẽ được dịch từ một bản Phạn ngữ đã thất truyền.

## Chú thích

## Tham khảo
**Fo Guang Ta-tz'u-tien* 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-kuang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
**Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren*, Bern 1986.
Bản sự kinh

***Bản sự kinh*** (sa.: *itivṛttaka*, pi.: itivuttaka, zh.: 本事經, ja.: *honji kyō*) là một trong 12 thể loại truyền thống của kinh điển Phật giáo, ghi lại vô số công hạnh trong quá khứ của Phật và đệ tử (xem Thập nhị bộ kinh 十 二 部 經).
#***Bản sự kinh***, 7 quyển, Huyền Trang dịch năm 650.

## Chú thích

## Tham khảo
**Fo Guang Ta-tz'u-tien* 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-kuang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
**Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren*, Bern 1986.
Bán già phu tọa

**Bán già phu tọa** (zh. 半跏趺坐, ja. *hanka-fusa*) là kiểu ngồi "nửa phần kiết già", chỉ một chân được gác qua bắp vế của chân khác. Bán già phu tọa là thế ngồi thiền dành cho những người không thể ngồi kiết già lâu được, mặc dù thế ngồi này không cân bằng, vững chắc như thế kiết già. Bán già phu tọa cũng được gọi là "Bồ Tát tọa" (ja. *bosatsu-za*).

## Chú thích

## Tham khảo
**Fo Guang Ta-tz'u-tien* 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-kuang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
**Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren*, Bern 1986.
Bản sư

**Bản sư** (zh. *běnshī* 本師, ja. *honshi*), người Nam thường đọc **Bổn sư**, là "vị thầy gốc", "chân sư". Danh hiệu này được hiểu theo nhiều cách: 
#Phật Thích-ca Mâu-ni, người sáng lập Phật giáo. Câu tụng niệm thường gặp là **Nam-mô Bản sư Thích-ca Mâu-ni Phật**. 
#Vị Khai tổ của một tông phái Phật giáo; 
#Vị thầy đã truyền giới cho một người; 
#Vị thầy đã ấn khả chứng minh cho một người. Rất có thể rằng, một thiền sinh đã tu học với nhiều vị Lão sư nhưng Bản sư chỉ là người đích thân ấn khả cho thiền sinh—một cách hiểu theo Thiền tông.

## Chú thích

## Tham khảo
**Fo Guang Ta-tz'u-tien* 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-kuang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
**Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren*, Bern 1986.
Đại thủ ấn

**Đại thủ ấn** (zh. 大手印, sa. *mahāmudrā*, bo. *chag-je chen-po* ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་) là một trong những giáo pháp tối thượng của Kim cương thừa (sa. *vajrayāna*), được truyền dạy trong tông phái Ca-nhĩ-cư (bo. kagyupa བཀའ་བརྒྱུད་པ་). của Tây Tạng. Trong tiếng Tây Tạng, Đại thủ ấn được hiểu là tâm ấn của sự chứng ngộ được tính Không (sa. *śūnyatā*), của việc giải thoát khỏi Luân hồi (sa. *saṃsāra*) và sự thông hiểu rằng, hai mặt đó không hề rời nhau.

Giáo pháp này xem Bản Sơ Phật Phổ Hiền (sa. *samantabhadra*)—hiện thân của Pháp thân (sa. *dharmakāya*, xem Tam thân)—là người đã truyền Đại thủ ấn cho vị Đại thành tựu (sa. *mahāsiddha*) Đế-la-ba (sa. *tilopa*). Đế-la-ba tiếp tục truyền cho Na-lạc-ba. Mã-nhĩ-ba (bo. *marpa*) được chân truyền giáo pháp này và mang về Tây Tạng chỉ dạy cho Mật-lặc Nhật-ba (bo. *milarepa* མི་ལ་རས་པ་). Phép tu Đại thủ ấn bắt đầu bằng tu Chỉ (sa. *śamatha*) và lấy đó làm căn bản để biến chuyển mọi kinh nghiệm thành sự trực ngộ tính Không. Có người xem Đại thủ ấn như "Thiền" Tây Tạng. Ngoài phép tu thông thường, người ta còn lưu truyền phép tu "đặc biệt" của Na-lạc-ba với tên Na-lạc lục pháp (Sáu giáo pháp của Na-lạc-ba, bo. *nāro chödrug* ནཱ་རོ་ཆོས་དྲུག་).
Truyền thống Tây Tạng xem xét phép Đại thủ ấn dưới ba khía cạnh: kiến (sa. *darśana*), tu (sa. *bhāvanā*) và hành (sa. *caryā*).
# Kiến được định nghĩa là tri kiến nhận ra rằng thể tính đích thật của tâm là sự thống nhất giữa tính Không và Tịnh quang, là ánh sáng rực rỡ thanh tịnh. Mỗi hiện tượng đều mang dấu ấn đặc biệt này.
# Mục đích quan trọng nhất của tu tập thiền định là trực nhận thể tính của tâm thức, một sự trực nhận rất tự nhiên không cần sự cố gắng nào. Có hai cách để chuẩn bị phép thiền đó: a) bốn phép tu quán chiếu sự quý báu khi có được thân người, luật vô thường, Nghiệp báo và tính bất toàn của luân hồi; b) bốn phép tu đặc biệt gồm những Thành tựu pháp (sa. *sādhana*) với những phương pháp thanh lọc Thân, khẩu, ý. 
# Hành là hành động, ứng dụng sau khi đã kinh nghiệm trực tiếp Đại thủ ấn, dẫn đến một tâm thức tự tại, siêu việt các quy ước thông thường, dẫn đến các tác phong kì lạ của các bậc "Cuồng thánh."
Cát-mã-ba Nhưỡng-huýnh Đa-kiệt (zh. 攘迥多杰, bo. *rangjung dorje* རང་བྱུང་རྡོ་རྗེ་, 1284-1339) viết như sau về Đại thủ ấn: 

## Tham khảo

* *Fo Guang Ta-tz'u-tien* 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-kuang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
* *Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren*, Bern 1986.
Phân bố ngẫu nhiên đều

Phân bố đều liên quan đến:

* Phân bố đều (toán học), phân bố xác suất:
** Phân bố đều (liên tục)
** Phân bố đều (rời rạc)
* Phân bố đều (sinh thái học), một loại phân bố dân cư của các chủng loài
Thư viện phần mềm khoa học GNU

**Thư viện phần mềm khoa học GNU** là một thư viện phần mềm viết bằng ngôn ngữ lập trình C cho các phương pháp tính toán số trong toán học ứng dụng và khoa học. Nó là một phần của dự án GNU và được phân phối theo GNU GPL.

Thư viện này hỗ trợ các tính toán sau:
*Hàm toán học cơ bản
*Số phức
*Đa thức
*Hàm toán học đặc biệt
** Hàm airy
** Hàm Bessel
** Hàm Clausen
** Hàm Coulomb
** Hàm Dawson
** Hàm Debye
** Tích phân E-líp
** Hàm E-líp (Jacobi)
** Hàm sai số
** Hàm Fermi-Dirac
** Hàm Gamma
** Hàm Gegenbauer
** Hàm Laguerre
** Hàm Lambert W
** Hàm Legendre và hàm cầu điều hòa
** Log
** Hàm mũ
** Hàm Digamma
** Hàm lượng giác
** Hàm Zeta
*Vector và ma trận
*Giao hoán và tổ hợp
*Sắp xếp
*Đại số tuyến tính
*Biến đổi Fourier
*Tích phân số
*Số ngẫu nhiên
*Phân bố xác suất
*Thống kê
*N-tuple
*Tích phân Monte Carlo
*Simulated Annealing
*Phương trình vi phân
*Nội suy
*Xấp xỉ Chebyshev
*Biến đổi Hankel rời rạc
*Tìm nghiệm
*Tìm cực trị
*Khớp bình phương nhỏ nhất
*Thuật toán Levenberg-Marquardt
*Hằng số vật lý
*Thuật toán số thập phân IEEE

Nhiều tính toán khác chưa liệt kê ở trên cũng được tìm thấy và được cập nhật thường xuyên tại thư viện phần mềm khoa học GNU.

## Xem thêm
* netlib
* Công thức tính số

## Ghi chú

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* GNU Scientific Library Manual
Hệ thống đại số máy tính

Một **hệ thống đại số máy tính** là một phần mềm máy tính thực hiện biến đổi các biểu thức toán học. Cốt lõi của hệ thống này là lưu trữ và biến đổi các biểu diễn toán học hoàn toàn trên dạng biểu tượng.

## Các loại biểu thức
Các loại biểu thức có thể được xử lý bởi hệ thống đại số máy tính là:
* đa thức nhiều biến
* hàm toán học tiêu chuẩn như hàm lượng giác, hàm mũ 
* hàm toán học đặc biệt như hàm gamma, hàm Bessel
* vi phân, tích phân, tổng, tích của các biểu thức
* chuỗi 
* ma trận 
* hàm bất kỳ và các định nghĩa hồi quy

## Xử lý biểu tượng

## Các chức năng khác
## Lịch sử
Các hệ thống đại số máy tính bắt đầu xuất hiện từ đầu thập kỷ 1970, và tiến hóa dần thành trí tuệ nhân tạo, mặc dù hai ngành này giờ đây có vẻ tách biệt. Hệ thống đầu tiên được ứng dụng rộng rãi là Reduce, Derive, và Macsyma, trong đó Reduce vẫn còn được bán. Một phiên bản copyleft của Macsyma là Maxima đã được phát triển và vẫn đang được bảo trì. Hai hệ thống có bản quyền chiếm lĩnh thị trường hiện nay là Maple và Mathematica; được dùng rộng rãi bởi các nhà toán học, kỹ sư và khoa học gia. MuPAD cũng là một hệ thống đại số thương mại, nhưng có phiên bản miễn phí cho mục đích phi lợi nhuận và giáo dục. Một số hệ thống khác tập trung hỗ trợ cho nghiên cứu chuyên ngành và thường miễn phí.

## Toán học dành cho xử lý biểu tượng
* Tích phân biểu tượng
* Hệ cơ sở Gröbner
* Phân số chung lớn nhất
* Phân tách đa thức

## Danh sách hệ thống đại số máy tính
### Mã nguồn mở
* Maxima
* Axiom
* Yacas
### Giữ bản quyền
* Mathematica
* Maple
* IngMath
* Mathcad

## Tham khảo

* Richard J. Fateman. "Essays in algebraic simplification". Technical report MIT-LCS-TR-095, 1972. *(Of historical interest in showing the direction of research in computer algebra. At the MIT LCS web site: [http://www.lcs.mit.edu/publications/specpub.php?id=663])*

## Liên kết ngoài
### Danh sách
* http://compalg.inf.elte.hu/compalg/coindex.html 
* http://www-mri.math.kun.nl/systems_and_packages/systems_and_packages.html 
* http://www.cs.kun.nl/~freek/digimath/ 
* Open Directory Project: Math Software
* http://www.mat.univie.ac.at/~slc/divers/software.html
* http://www.lapcs.univ-lyon1.fr/~nthiery/CalculFormelLibre/ 
* SAL list of computer algebra systems

### Trang chủ
* Algebrator
* Axiom
* Behavioural Calculus 
* CoCoA
* DCAS
* Derive (North America)
* Derive (Europe)
* DoCon 
* GAP
* GiNaC
* PARI-GP
* Maple
* Mathematica
* Mathomatic
* Maxima
* Mupad 
* REDUCE
* Singular
GNU TeXmacs

**GNU T<sub>E</sub>X<sub>MACS</sub>** (hay **TeXmacs**) là một phần mềm miễn phí có mã nguồn mở dành cho soạn thảo văn bản khoa học, một phần của dự án GNU, được lấy cảm hứng từ TeX và GNU Emacs. Nó được viết và bảo trì bởi Joris van der Hoeven. Chương trình máy tính này cho phép viết các văn bản có cấu trúc trên một giao diện WYSIWYG. Chương trình cho phép tạo ra văn bản khoa học có chất lượng cao dựa trên các phông chữ toán học đẹp. Không những thế, các công thức toán học có thể được kết nối với các hệ thống đại số máy tính khác cho ra kết quả tính biểu thức hay tính số đến độ chính xác bất kỳ, khiến cho TeXmacs có thể được cài đặt như là giao diện cho chương trình tính toán khoa học. Ví dụ, TeXmacs có thể là giao diện cho Maxima, Axiom hay Yacas.

TeXmacs cũng hỗ trợ trình thông dịch Guile/ngôn ngữ lập trình Scheme giúp người sử dụng có thể viết các phần mở rộng cho phần mềm này phục vụ các nhu cầu mới.

TeXmacs hiện có thể chạy trên hầu hết hệ điều hành có cấu trúc Unix, như GNU/Linux, Cygwin cho Microsoft Windows hay Fink cho Mac OS X. Thêm nữa, có cổng chạy cho Microsoft Windows. Chương trình cũng cung cấp hỗ trợ chuyển đổi định dạng TeX/LaTeX, và đang phát triển chuyển đổi cho HTML/MathML/XML. TeXmacs cũng có chế độ hoạt động như một phần mềm trình bày và được dự kiến phát triển thành một ứng dụng văn phòng đầy đủ, với bảng tính và hỗ trợ vẽ kỹ thuật.

## Ý tưởng
TeXmacs được thiết kế để người dùng tập trung vào những gì hiển thị trên màn hình hay trên máy in hơn là định dạng mã nguồn (WYSIWYG). Tuy nhiên, các trình soạn thảo WYSIWYG truyền thống như Microsoft Word có nhược điểm là khiến người dùng thiết kế tài liệu không theo lô-gíc. Dự án TeXmacs muốn tạo ra trình soạn thảo WYSIWYG khiến người soạn bài, một cách tự nhiên, viết theo trình tự khoa học. Chất lượng trình bày sẽ tương đương như TeX.

## Xem thêm
* TeX
* LaTeX
* Emacs
* LyX

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trang chính của GNU T<sub>E</sub>X<sub>MACS</sub>
* Hình chụp giao diện T<sub>E</sub>X<sub>MACS</sub>
Advance Australia Fair

**Advance Australia Fair** là quốc ca của Liên bang Úc và được sáng tác bởi nhà soạn nhạc gốc Scotland Peter Dodds McCormick, bài hát này được trình diễn lần đầu tiên vào năm 1878 và được hát ở Úc như một bài hát yêu nước. "Advance Australia Fair" đã thay thế "God Save the Queen" là quốc ca chính thức vào năm 1984.

## Bản quyền

Mặc dù các quyền bản quyền đối với lời gốc bài hát của Peter Dodds McCormick đã hết hạn do ông mất năm 1916, Liên bang Úc vẫn giữ bản quyền cho lời bài hát chính thức và một số bản phối nhạc. Quốc ca được sử dụng với mục đích phi lợi nhuận thì không cần phải xin phép, nhưng chính phủ Úc yêu cầu phải xin phép nếu muốn sử dụng vì mục đích lợi nhuận.

## Lời
### Lời hiện tại

Lời bây giờ (từ ngày 01/01/2021) có 2 đoạn như sau:
# 
#: Australians all let us rejoice,
#: For we are one and free;
#: We've golden soil and wealth for toil,
#: Our home is girt by sea;
#: Our land abounds in nature's gifts
#: Of beauty rich and rare;
#: In history's page, let every stage
#: Advance Australia fair!
#: In joyful strains then let us sing,
#: Advance Australia fair!
# 
#: Beneath our radiant southern Cross,
#: We'll toil with hearts and hands;
#: To make this Commonwealth of ours
#: Renowned of all the lands;
#: For those who've come across the seas
#: We've boundless plains to share;
#: With courage let us all combine
#: To advance Australia fair.
#: In joyful strains then let us sing
#: Advance Australia fair!

### Lời dịch nghĩa tiếng Việt
Bài hát chỉ có lời chính thức bằng tiếng Anh. Tất cả các bản dịch sang ngôn ngữ khác đều là không chính thức. Dưới đây là lời tạm dịch sang tiếng Việt từ lời chính thức của Quốc ca Úc.

# 	
#: Tất cả người Úc chúng ta hãy cùng nhau mừng vui
#: Vì chúng ta là một và tự do;
#: Chúng ta có đất đai màu mỡ và tài nguyên giàu chờ cho ai lao động chăm chỉ
#: Đất nước ta được bao bọc bởi biển cả;
#: Trong những món quà của thiên nhiên
#: Với vẻ đẹp trù phú và quý giá;
#: Trên trang sách lịch sử, hãy để mỗi đoạn đường
#: Làm tiến lên nước Úc đẹp giàu.
#: Trong giai điệu vui tươi chúng ta cùng hát	
#: Tiến lên nước Úc đẹp giàu!	
# 
#: Dưới chòm sao Chữ Thập phương Nam rực rỡ của chúng ta
#: Chúng ta sẽ lao động chăm chỉ với cả trái tim và bàn tay;
#: Để làm cho khối Thịnh Vượng chung của chúng ta
#: Vang danh hơn mọi miền đất khác;
#: Với ai đã băng qua đại dương đến đây
#: Chúng ta còn nhiều cánh đồng mênh mông đễ chia sẻ; 
#: Chúng ta sẽ đồng lòng dũng cảm
#: Làm tiến lên nước Úc đẹp giàu.
#: Trong giai điệu vui tươi chúng ta cùng hát
#: Tiến lên nước Úc đẹp giàu!

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Lịch sử bài hát này 
* Tập tin MIDI
* Tập tin MP3 (1.5 MB) 
* Bài hát có lời MP3 - (điệp khúc đầu) (1.12 MB) 
* Trang mạng của chính phủ Úc:
** Lời và nhạc chính thức 
** Tập tin PDF 169 KB 
** Department of Foreign Affair and Trade's webpage on Advance Australia Fair
Phỏng vấn

**Phỏng vấn** là một cuộc đối thoại có chủ đích. Trong báo chí, đây là một dạng bài viết theo dạng phóng viên hỏi và nhân vật được phỏng vấn trả lời. Phỏng vấn thường được dùng trong hai trường hợp: thể hiện chân dung nhân vật hoặc cung cấp thông tin về lĩnh vực mà người được phỏng vấn là chuyên gia hoặc có trách nhiệm trả lời. 
Phỏng vấn báo chí có nhiều cách thực hiện: phỏng vấn trực tiếp (phóng viên và người được phỏng vấn gặp nhau mặt đối mặt - cách truyền thống), phỏng vấn bằng văn bản (phóng viên chuẩn bị các câu hỏi bằng văn bản, người được phỏng vấn cũng trả lời bằng văn bản - thường dùng khi những thông tin trong cuộc phỏng vấn tương đối phức tạp, người trả lời phỏng vấn không thể trả lời chính xác ngay lập tức), phỏng vấn qua điện thoại hoặc các phương tiện liên lạc khác... (khi một trong hai bên, hoặc cả hai bên không đủ thời gian cho một cuộc gặp trực tiếp)

Đôi khi, phỏng vấn cũng được dùng để lấy ý kiến của những bức xúc trong xã hội. Phỏng vấn còn được người dân ủng hộ do nếu được phỏng vấn thì ta nói được bao nhiêu than phiền trong xã hội của họ và của nước ngoài. Khi phỏng vấn bắt buộc các phóng viên phải thực hiện hết mình mới có thể đề đáp ra ý kiến và câu hỏi cho người đang được phỏng vấn.

**Phỏng vấn tuyển dụng** (phỏng vấn việc làm) là một hình thức vấn đáp trực tiếp (gặp mặt) hoặc gián tiếp (qua điện thoại) nhằm tuyển chọn ra những ứng viên phù hợp với vị trí công việc trong công ty, doanh nghiệp.

## Một số hình thức phỏng vấn tuyển dụng

*Phỏng vấn cá nhân
*Phỏng vấn tập thể
*Phỏng vấn qua điện thoại

## Tham khảo
Trung hữu

**Trung hữu** (zh. 中有 *zhongyǒu*, ja. *chūu*, bo. *bar ma do'i srid pa* བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་, sa. *antarābhava*) nghĩa là "trạng thái tồn tại ở khoảng giữa", cũng được gọi là cái chết trong kinh sách Phật giáo Nguyên thủy và Đại thừa ở thế kỉ thứ 2, người ta đã thấy nói về một giai đoạn nằm sau cái chết và trước sự tái sinh, được gọi là Trung hữu. Giai đoạn này được nhắc nhở nhiều trong Kim cương thừa (sa. *vajrayāna*) và được *[[Tử thư]]* trình bày cặn kẽ.

Tử thư cho rằng có 6 giai đoạn Trung hữu (sa. *ṣaḍantarābhava*): 
#Trung hữu của lúc sinh (sa. *jāti-antarābhava*); 
#Trung hữu của giấc mộng (sa. *svapnāntarābhava*); 
#Trung hữu của thiền định (sa. *samādhi-antarābhava*); 
#Trung hữu lúc cận tử (sa. *mumūrṣāntarābhava*); 
#Trung hữu của Pháp thân diệu dụng, của Pháp tính (sa. *dharmatāntarābhava*), 
#Trung hữu của sự trưởng thành và tái sinh (sa. *bhavāntarābhava*). 
*Tử thư* cho rằng 3 giai đoạn của Trung hữu 4, 5, 6 nêu trên kéo dài 49 ngày. Theo nhiều luận sư Tây Tạng, giai đoạn Trung hữu diễn ra hàng ngày trong cuộc sống con người, nó có mối liên hệ chặt chẽ với Tam thân (sa. *trikāya*). Trong giai đoạn Trung hữu ngay sau khi chết, thần thức tiếp cận với Pháp thân thanh tịnh; Trung hữu 5 tiếp cận với Báo thân và sự tái sinh, thần thức đi vào cõi của Ứng hóa thân.

## Tham khảo

**Fo Guang Ta-tz'u-tien* 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-guang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
**Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren*, Bern 1986.
*Lati Rinpoche/Jeffrey Hopkins: *Death, Intermediate State and Rebirth in Tibetan Buddhism*.
## Xem thêm
*Tử
*Na-lạc lục pháp
*Cận tử nghiệp
*Tử thư
*Đại cứu cánh
Đài truyền hình

**Đài truyền hình** là một bộ phận quan trọng cấu thành hệ thống báo chí của một quốc gia. Đó là nơi thực hiện những tin tức thời sự, chương trình truyền hình để phát sóng lên hệ thống. Có nhiều hệ thống phát và thu hình để xem trên TV như vệ tinh, kỹ thuật số, cáp. Đài truyền hình còn là công cụ quan trọng trong hệ thống chính trị. Vì thế các đài truyền hình được bảo vệ rất tốt, đề phòng các vụ đột kích để chiếm đài nhằm tuyên truyền một thông điệp không mong muốn..v..v.

## Tham khảo
*Truyền hình tại Việt Nam 
*Danh sách kênh truyền hình tại Việt Nam
Hậu Lương (Ngũ đại)

**Nhà Hậu Lương** () (5 tháng 6 năm 907-923) là một trong năm triều đại của thời kỳ Ngũ đại Thập quốc của Trung Quốc. Triều đại này do Chu Ôn (còn gọi là Chu Toàn Trung) thành lập, đóng đô ở Biện Lương (Khai Phong).

## Thành lập
Năm 882, Chu Ôn, khi đó là một tướng của Hoàng Sào, đã đầu hàng nhà Đường, được nhà Đường cho đổi tên thành Chu Toàn Trung và giao cho quyền cao chức trọng, dần dần trở thành một thế lực quân phiệt hùng mạnh. Năm 900, Đường Chiêu Tông có ý đồ chống lại tập đoàn Hoạn quan nên bị họ cầm tù. Tể tướng Thôi Dận mời Chu Toàn Trung đem quân về Kinh đô tiêu diệt bọn hoạn quan. Nạn Hoạn quan được diệt trừ, nhưng mọi quyền hành đều rơi vào tay Chu Toàn Trung. Năm 904, Chu Toàn Trung giết Đường Chiêu Tông để lập Đường Ai Đế và đến năm 907 thì giành hẳn ngôi nhà Đường, lập nên triều Hậu Lương.

## Biến loạn cung đình
Chu Ôn lên ngôi, tức Lương Thái Tổ. Tuy thay thế nhà Đường nhưng Hậu Lương chỉ làm chủ phần lớn Trung Nguyên, nhiều nơi vẫn cát cứ từ cuối thời Nhà Đường không đánh chiếm được, một số vùng lãnh thổ khác yếu hơn thì thần phục ở mức độ hạn chế. Phía đông bắc là nước Yên (Lưu Thủ Quang), phần Sơn Tây bị nước Tấn (Lý Khắc Dụng) cát cứ, phía tây là nước Kỳ (Lý Mậu Trinh) và Tiền Thục (Vương Kiến), phía nam là một loạt nước Sở, Mân, Ngô, Ngô Việt và sau đó là Nam Hán (Lưu Cung - 917).

Nhà Lương phải lo đối phó với đối thủ lớn nhất là nước Tấn của họ Lý trong suốt thời gian tồn tại vì hai họ Chu, Lý có thâm thù từ cuối thời Nhà Đường.

Chu Ôn hoang dâm, thường bắt các con dâu vào hầu khiến các con trai tức giận. Năm 912, con thứ Chu Hữu Khuê giết cha trong cung và lên làm vua. Chưa được 1 năm, sang năm 913, một người con khác là Chu Hữu Trinh giết Chu Hữu Khuê và lên ngôi, tức Lương Mạt Đế. Nhà Hậu Lương dần dần suy yếu trước nước Tấn.

Năm 923, con Lý Khắc Dụng là Lý Tồn Húc đánh chiếm Biện Lương (Khai Phong). Lương Mạt Đế nhảy vào lửa tự vẫn. Lý Tồn Húc lên làm vua, lập ra nhà Hậu Đường.

Nhà Hậu Lương mất từ đó, có 3 vua, truyền được 17 năm. Do thời Ngũ đại, chiến tranh, binh biến lật đổ liên miên nên Lương Mạt Đế chính là vị vua trị vì lâu nhất (11 năm).

## Các vị vua của Hậu Lương





## Xem thêm
*Tiết độ sứ
*Nhà Đường
*Hoàng Sào
*Nhà Hậu Đường

## Tham khảo
*
A-hàm

**A-hàm** (zh. 阿含, 阿鋡, sa., pi. *āgama*) là tên phiên âm Hán-Việt, được đặt cho các bộ kinh căn bản của Phật giáo viết bằng Phạn văn, nội dung giống các Bộ kinh (pi. *nikāya*) thuộc văn hệ Pali.

## Từ nguyên
Trong Hán tạng, **āgama** có những cách phiên âm khác của: A-cấp-ma (zh. 阿笈摩), A-già-ma (zh. 阿伽摩), A-hàm-mộ (zh. 阿鋡暮), và được dịch ý là Pháp quy (法歸), Pháp bản (法本), Pháp tạng (法藏), Giáo pháp (教法) nghĩa là muôn pháp đều quy về nơi vô lậu, căn bổn, Giáo phần (教分), Chủng chủng thuyết (種種說), Vô tỉ pháp (無比法) nghĩa là cái pháp mầu nhiệm không lấy gì so sánh được, Truyền giáo (傳教), Tịnh giáo (淨教), Thú vô (趣無), Giáo (教), Truyền (傳), Quy (歸), Lai (來), Tàng (藏).

Các học giả hiện đại giải nghĩa thuật ngữ **āgama** từ gốc **ā√gam** tiếng Phạn là **đi đến** và dịch là Thú quy (趣歸), Tri thức (知識), Thánh ngôn (聖言), Thánh huấn tập (聖訓集) hoặc chung là kinh điển (經典), là những gì được mang đến, truyền đến ngày nay.

## Phân loại
A-hàm tập hợp các giáo lý cơ bản của Phật giáo như Tứ diệu đế, Bát chính đạo, Thập nhị nhân duyên, Duyên khởi, Nghiệp... Các Bộ kinh thuộc văn hệ Pali phần lớn đều trùng hợp với A-hàm. Tuy nhiên, có sự khác biệt phân loại các A-hàm, dẫn đến hình thành 2 cách phân loại khác nhau, được gọi là Tứ A-hàm và Ngũ A-hàm.

### Tứ A-hàm
Đây là cách phân loại phổ biến nhất, được các tài liệu như Bát-nê-hoàn kinh quyển hạ, Hữu Bộ Tỳ-nại-da tạp sự 39, Đại trí độ luận, Du-già-sư-địa luận 85, Đại Bát-niết-bàn kinh 13 (bản Bắc), Đại thừa Đại tập Địa Tạng thập luân kinh 2v.v..., ghi nhận. Theo đó, có bốn bộ A-hàm:
#Trường a-hàm (zh. 長阿含, sa. *dīrghāgama*) gồm 30 bản kinh;
#Trung a-hàm (zh. 中阿含, sa. *mādhyamāgama*), tập trung về các vấn đề siêu nhiên;
#Tăng nhất a-hàm (zh. 增壹阿含, sa. *ekottarikāgama*).
#Tạp a-hàm (zh. 雜阿含, sa. *saṃyuktāgama*), với nhiều đề tài khác nhau như quán tưởng và thiền định;

Cách phân loại này không có thêm phần thứ năm tương ứng với Tiểu bộ kinh (pi. *khuddaka-nikāya*) của Bộ kinh.

### Ngũ A-hàm
Cách phân loại này nhằm nhấn mạnh sự tương ứng giữa A-hàm và Bộ kinh, do đó có thêm phần thứ năm Ksudraka Agama tương ứng với Tiểu bộ kinh (pi. *khuddaka-nikāya*) của Bộ kinh. Tuy vậy, có sự khác biệt đáng kể trong cách sắp xếp 5 bộ A-hàm.

* Thiện Kiến Tỳ-bà-sa luật 1, Đại A-la-hán Nan-đề-mật-đa-la sở Pháp trụ ký v.v... phân thành Trường A-hàm, Trung A-hàm, Tăng-thuật-đa (Tương ưng), Ương-quật-đa-la (Tăng nhất) và Khuất-đà-ca (Tạp loại). 
* Ngũ phần luật 30, Ma-ha Tăng-kỳ luật 32, Tứ phần luật 5, Phân biệt công đức luận 1, v.v... gọi Khuất-đa-ca A-hàm là Tạp tạng.
* Tỳ-nại-da Tiểu phẩm (Vinaya - cùlavagga), Nhất thiết Thiện Kiến (Samanta – pàsàdika 1) và bài tựa của Trường Bộ Kinh Chú (Sumangala - vllàsinĩ), phân loạt 5 bộ kinh là Trường, Trung, Tương ưng, Tăng chi và Tiểu phẩm A-hàm.

## Chú thích

## Tham khảo
* Nguồn gốc và quá trình hình thành A Hàm
* Thích Nguyên Hiền, KHÁI QUÁT VỀ NGUỒN GỐC KINH A HÀM
**Fo Guang Ta-tz'u-tien* 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-Guang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
**Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren*, Bern 1986.
A-lại-da thức

**A-lại-da thức** (chữ Hán: 阿賴耶識, tiếng Phạn: *ālayavijñāna*, tiếng Tạng: *kun gzhi rnam par shes pa* chữ Tạng: ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་) là thuật ngữ phiên âm, dịch ý là **Tàng thức** hay **Tạng thức** (zh. 藏識). Là một khái niệm quan trọng của Duy thức tông (sa. *vijñānavāda*), một trong hai nhánh chính của Phật giáo Đại thừa (sa. *mahāyāna*). Trong trường phái này, thuyết về A-lại-da thức nói về 8 thức là Nhãn thức, Nhĩ thức, Tỷ thức, Thiệt thức, Thân thức, Ý thức, Mạt na thức, A-lại-da thức. A-lại-da thức được xem là thức căn bản của mọi hiện tượng, nên còn gọi là Hàm tàng thức. Thức này chứa đựng mọi sự trải nghiệm của đời sống mỗi con người và nguồn gốc tất cả các hiện tượng tinh thần.

Khái niệm A-lại-da thức là cơ sở của Duy thức tông, qua đó người ta giải thích sự hiện hữu của "con người", của "cá nhân". Theo đó, các chủng tử (sa. *bīja*), tức là các hạt mầm của Nghiệp (sa. *karma*, pi. *kamma*) được chứa đựng trong A-lại-da thức và đợi nhân duyên đầy đủ sẽ hiện thành tư tưởng. Các tư tưởng có tính riêng tư đó tác động trong mối liên hệ với Vô minh (sa. *avidyā*) và Ngã chấp (sa. *ātmagrāha*) làm cho mỗi người tưởng rằng có một con người đứng sau mọi hành động của mình. Tư tưởng đó lại gây tiếp các chủng tử của nghiệp, và nghiệp lại tiếp tục tạo tác. Vòng lẩn quẩn này chỉ được đối trị bằng quan điểm cho rằng, không hề có một thế giới độc lập ngoài Tâm. Theo đó thế giới chỉ là phản ánh của A-lại-da thức, con người chỉ thấy bóng dáng của chính tâm thức nó. A-lại-da thức thường được xem như là "sự thật cuối cùng", có khi được gọi là Chân như (sa. *tathatā*). Theo một quan điểm Phật giáo khác thì A-lại-da thức chỉ là nơi tập hợp của mọi nghiệp xưa cũ (Pháp tướng tông).

Nói một cách dễ hiểu nhất, **A-lại-da thức** được ví như một kho tàng của các loại hạt giống - những thiện và bất thiện nghiệp mà một chúng sinh đã tạo ra trước đó được huân tập không sót một chi tiết nhỏ nào. Khi gặp thời cơ thuận lợi, một hoặc nhiều hạt giống (tốt và xấu) sẽ được đưa ra, gieo trồng và trổ quả, kết quả là chúng sinh được sinh ra phải hưởng những quả do những kiếp quá khứ đã làm ra mà không thể trốn tránh, chối bỏ nó, những hạt (chủng tử) này sẽ liên tục được trau dồi vào kho tàng **A-lại-da thức** cho đến khi chúng sinh đó hoàn toàn đạt được giác ngộ.

## Xem thêm
*Duy thức tông
*Luân hồi
*Vô ngã
*Vāsanā

## Tham khảo

### Nguồn

**Fo Guang Ta-tz'u-tien* 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-Guang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
**Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren*, Bern 1986.
A-ma-la-bà-đề

**A-ma-la-bà-đề** (tiếng Anh: *Amaravathi,* zh. 阿摩羅婆提, sa. *amāravatī*) là tên một thành phố miền Nam Ấn Độ thời cổ đại, nằm bên bờ sông Krishna, thuộc quận Palnadu của bang Andhra Pradesh, Ấn Độ. Đây là trụ sở của Amaravathi mandal và tạo thành một phần của Vùng thủ đô Andhra Pradesh với trụ sở chính tại Amaravati  về phía đông, tên này cũng được mượn từ tên của Amaravathi cổ.

Amaravathi do Raja Vasosystemdy Venkatadri Nayudu thành lập bởi vào thập niên1790 với tư cách là thủ đô mới của điền trang zamindari của ông. Ông từ thủ đô cũ Chintapalli chuyển đến để phản đối cáo buộc ngược đãi của Công ty Đông Ấn Anh. Amaravathi được đặt theo tên của Amaravati Stupa cổ, được khai quật trong quá trình xây dựng thị trấn. Nó tiếp giáp với thủ đô Satavahana cổ đại Dhanyakataka (nay gọi là Dharanikota).

Ngôi đền Amaralingeswara trong làng là một trong những Pancharama Kshetras dành cho Người theo đạo Hindu. Nơi đây cũng là một di tích lịch sử Phật giáo, thể hiện sự hiện diện của Bảo tháp Amaravati được xây dựng trong thế kỷ thứ 2 trước Công nguyên và thế kỷ thứ 3 sau Công nguyên, cũng như tượng Phật Dhyana, một bức tượng Phật lớn của thế kỷ 21 trong tư thế Dhyana. Đây là một trong những địa điểm được lựa chọn cho kế hoạch Phát triển Thành phố Di sản và Tăng cường Yojana (Heritage City Development and Augmentation Yojana - viết tắt là HRIDAY) của Chính phủ Ấn Độ, nhằm bảo tồn di sản văn hóa phong phú của Ấn Độ.

Đây là một trung tâm nghệ thuật Phật giáo quan trọng ở thế kỉ 2-3. Những di tích ở đây phản ánh lại thời gian đầu của Đại thừa Phật pháp. Sự nối tiếp giữa nghệ thuật thời Phật giáo nguyên thủy và nghệ thuật vùng Càn-đà-la (sa. *gandhāra*) đã gây ảnh hưởng lớn cho nền văn hoá nghệ thuật ở những vùng Nam Á, nhất là ở Thái Lan, Nam Dương (Indonesia) và Tích Lan (Śrī Laṅkā).

Di tích nghệ thuật quan trọng nhất của vùng này là một Bảo tháp (sa. *stūpa*) nằm ở phía Đông, theo truyền thuyết có chứa đựng Xá-lợi của vị Phật lịch sử. Việc phát hiện một trụ đá với những lời viết của vua A-dục (sa. *aśoka*) chứng tỏ rằng, ông chính là người thúc đẩy việc xây dựng Bảo tháp này. A-ma-la-bà-đề cũng là trung tâm của Đại chúng bộ (sa. *mahāsāṅghika*). Các người hành hương mộ đạo từ mọi nơi - ngay cả Hoa Thị thành (sa. *pāṭaliputra*) - đều đến chiêm bái trung tâm Phật học này. Tam Tạng Pháp sư Huyền Trang thuật lại rằng, trong thời hưng thịnh, hơn 20 tu viện tầm cỡ được kiến lập tại đây.

## Từ nguyên
Từ Amaravathi được dịch là *nơi dành cho những người bất tử*. Nơi này còn được biết đến với tên *Dhanyakataka* và *Andhranagari*.

## Văn hóa

## Tham khảo

**Fo Guang Ta-tz'u-tien* 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-Guang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
**Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren*, Bern 1986.
*Wikiphatgiao 

## Tham khảo thư loại
* 

## Liên kết ngoài
Amaravati (định hướng)

**Amaravati**, **Amaravathi** hoặc **Amravati** trong tiếng Pali có nghĩa là "cảnh giới tối cao", gấn tương ứng với nghĩa Niết-bàn trong Phật giáo. Thuật ngữ này cũng được dùng đặt tên cho khá nhiều địa danh khác nhau như:

## Địa danh
### Ấn Độ
*Thành phố Amaravati, thủ phủ trên thực tế (*de facto*) của bang Andhra Pradesh, Ấn Độ.
*Mandal Amaravathi, một đơn vị hành chính tương đương cấp xã thuộc huyện Guntur, bang Andhra Pradesh, Ấn Độ.
*Amravati, của quận/huyện Amravati thuộc bang Maharashtra, Ấn Độ.
*Thành quốc A-ma-la-bà-đề (), một thành phố miền Nam Ấn Độ thời cổ đại, là một trung tâm nghệ thuật Phật giáo quan trọng ở thế kỉ 2-3. Những di tích ở đây phản ánh lại thời gian đầu của Đại thừa Phật pháp. Sự nối tiếp giữa nghệ thuật thời Phật giáo nguyên thủy và nghệ thuật vùng Càn-đà-la (sa. *gandhāra*) đã gây ảnh hưởng lớn cho nền văn hoá nghệ thuật ở những vùng Nam Á, nhất là ở Thái Lan, Indonesia và Sri Lanka.
*Sông Amaravati, Ấn Độ

### Khác
*Amaravati: một địa khu/vùng/tiểu quốc của Vương quốc Chăm Pa.
Mật-lặc Nhật-ba

**Mật-lặc Nhật-ba** (zh. 蜜勒日波, bo. *milarepa* མི་ལ་རས་པ་), 1052-1135, có nghĩa là "Mật-lặc, người mặc áo vải khổ hạnh", là một trong những thánh nhân nổi tiếng nhất của Tây Tạng. Ông là đệ tử của Mã-nhĩ-ba (bo. *mar pa* མར་པ་) và bị thầy thử thách khắc nghiệt. Cuối cùng ông được truyền giáo pháp Đại thủ ấn và Na-lạc lục pháp (bo. *nāro chodrug* ནཱ་རོ་ཆོས་དྲུག་), sáng lập tông phái Ca-nhĩ-cư (bo. *kagyupa* བཀའ་བརྒྱུད་པ་). Ngày nay, Phật giáo Tây Tạng vẫn còn nhắc nhở lại cuộc đời phiêu bồng và những bài ca của ông.

Mật-lặc Nhật-ba sinh tại Tây Tạng, gần biên giới Nepal. Lúc lên bảy, cha mất, gia sản bị chiếm đoạt, gia đình ông bị đối xử tàn tệ. Nhằm trả thù nhà, Mật-lặc Nhật-ba đi học huyền thuật, dùng phép hô phong hoán vũ giết hại nhiều người. Ăn năn về hành động đó, ông tìm gặp một vị Đạo sư của tông Ninh-mã (zh. 寧瑪派, bo. *nyingmapa* རྙིང་མ་བ་) là Rong-ton xin học nhưng vị này khuyên nên gặp Mã-nhĩ-ba. Ông trở thành môn đệ của Mã-nhĩ-ba lúc 38 tuổi, nhưng suốt sáu năm chỉ được xem là kẻ hầu, và Mã-nhĩ-ba thử thách khắc nghiệt làm ông hầu như kiệt sức và gần muốn tự vận.

Với thời gian đó, ác nghiệp của ông đã được tiêu vong, Mã-nhĩ-ba bắt đầu dạy pháp cho ông bằng cách sống viễn li cô tịch, truyền cho giáo pháp của Na-lạc-ba (zh. 那洛巴, bo. *nāropa*) và đặc biệt chú trọng phép phát triển Nội nhiệt (Na-lạc lục pháp). Chỉ với một chiếc áo vải mỏng manh, ông sống năm này qua năm khác trong cái lạnh của Hi-mã-lạp sơn, chỉ chuyên tâm thiền định trong các hang động. Sau chín năm độc ẩn, ông bắt đầu thu nhận môn đệ, trong đó có vị y sĩ Đạt-bảo Cáp-giải (bo. *dvags-po lha rje* དྭགས་པོ་ལྷ་རྗེ་) là người quan trọng nhất. Mật-lặc Nhật-ba để lại nhiều bài ca bất hủ cho đời sau và những bài ca này được ghi lại trong một tập dưới tên *[[Mật-lặc Nhật-ba thập vạn ca]]* (100.000 bài hát của Mật-lặc Nhật-ba).

## Tham khảo

* *Fo Guang Ta-tz'u-tien* 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-guang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
* *Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren*, Bern 1986.
Na-lạc-ba

**Na-lạc-ba, Naropa** (sa. *nāropa, nāḍapāda, nāroṭapa, yaśabhadra*, bo. ནཱ་རོ་པ་), 1016-1100 hay 956-1040, mệnh danh là "Kẻ vô uý", là một vị Đại sư Ấn Độ theo truyền thống Tantra của 84 vị Đại thành tựu (sa. *mahāsiddha*). Người truyền Mật giáo cho Sư là Tilopa (zh. 帝羅巴, bo. *ti lo pa* ཏི་ལོ་པ་), một những Đại thành tựu giả danh tiếng nhất.

Naropa được xem là người truyền những Giáo Pháp Đại thủ ấn và vì vậy phép tu này được gọi là Na-lạc lục pháp, "sáu pháp Yoga của Naropa ", được Đại dịch giả Marpa - Mã-nhĩ-ba (bo. *mar pa* མར་པ་) truyền qua Tây Tạng và ngày nay vẫn là một giáo pháp quan trọng của tông phái Ca-nhĩ-cư (bo. *kagyupa* བཀའ་བརྒྱུད་པ་). Naropa đã từng giữ trách nhiệm quan trọng tại viện Phật học Na-lan-đà và sau mới trở thành đệ tử của Tilopa. Sư sống cùng thời với Atisha.

Sư sinh ra trong một gia đình bán rượu, nhưng lại đi làm nghề đốn củi. Lúc nghe về một vị Du-già sư (sa. *yogin*) tên Tilopa, Sư liền xin theo học và phục vụ Thầy suốt 12 năm không hề than vãn, mặc dù bị Thầy đối xử tàn tệ. Lần nọ, Sư chịu phạm tội ăn trộm chỉ để làm vừa lòng Thầy. Sau thời gian thử thách này, Tilopa mới chịu giáo hóa, gọi Sư là "Đứa con uy tín và trì chí." Chỉ sáu tháng sau, Sư đắc quả Đại thủ ấn thành tựu pháp (sa. *mahāmudrāsiddhi*). Lời dạy cuối cùng của Tilopa cho Sư là "Không tưởng tượng, không suy ngẫm, không thiền, không tác động, giữ yên tịnh, không bám vào bất cứ đối tượng nào."

Naropa có nhiều môn đệ trở thành những Thành tựu giả, trong đó có Mã-nhĩ-ba (bo. *mar pa* མར་པ་) là người nổi tiếng nhất. Sư cũng có lần giữ một chức giảng dạy trong viện Phật học Siêu Giới (sa. *vikramaśīla*).

Chứng đạo ca của Naropa có những dòng sau:
:::::Như đội quân đại đế
:::::Chiếm trọn toàn lãnh thổ
:::::Đất liền và biển cả
:::::Tu sĩ nào biết vị
:::::Của niềm vui tự tại
:::::Của tự tính bẩm sinh
:::::Kẻ đó thắng Luân hồi
:::::Và thanh tịnh lên ngôi

## Tham khảo

**Fo Guang Ta-tz'u-tien* 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-kuang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
**Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren*, Bern 1986.
Kinh Tứ niệm xứ

***Kinh Tứ niệm xứ*** (tiếng Pali: *Satipaṭṭhāna-sutta*, được trình bày trong Trung bộ kinh) và sau đó là ***Kinh Đại niệm xứ*** (tiếng Pali: *Mahāsatipaṭṭhāna-sutta*, được trình bày trong Trường bộ kinh) là hai bài kinh giảng rõ phép quán Tứ niệm xứ, một trong những phép thiền quán quan trọng của Phật giáo nguyên thủy.
 
Kinh Tứ Niệm Xứ là cốt lõi của Thiền Phật Giáo, có thể nói nếu không thông suốt tinh yếu của kinh này thì việc hành thiền sẽ như người lạc trong rừng sâu chỉ đi loanh quanh, khó tìm lối thoát.
 
Kinh Tứ Niệm Xứ rất đơn giản, ngôn từ chỉ là phương tiện để chỉ thẳng thực tại, rất cụ thể, không ngụ ý, không ẩn dụ, không biểu tượng cho bất cứ điều gì huyền bí bên ngoài, nên không cần phải tưởng tượng, suy luận, ức đoán hay đào sâu để tìm tòi ý nghĩa bí ẩn nào trong kinh văn, mà chính là phải thấy ra bản chất thật của thực tại được Đức Phật chỉ thẳng ngay nơi hiện trạng của mỗi người. Vì vậy, người giảng kinh không thể là một học giả chỉ y cứ trên ngôn từ mà phải là những thiền sư có thể nghiệm thực chứng.
 
Thực chứng phải chăng là kinh nghiệm pháp hành một cách phong phú mỗi cá nhân ? Dĩ nhiên là như vậy, vì chính Đức Phật cũng đã dạy: "accattaṃ veditabbo viññūhi". Nhưng thực tế cho thấy chúng ta cần phải thận trọng vì đã có nhiều người có kinh nghiệm pháp hành khá phong phú, rồi tuyên bố lung tung như đã chứng ngộ, nhưng thật ra đó chỉ là những kinh nghiệm cá nhân phiến diện và cục bộ, không phản ánh được toàn bộ sự thật mà Đức Phật muốn khai thị.
 
Trong giai đoạn pháp học, cách thận trọng nhất là đọc nhiều bản dịch giải của nhiều vị thiền sư nổi tiếng có uy tín về pháp hành. Nhiều vị có chứng nghiệm sâu về niệm thân, nhiều vị sở trường về niệm thọ, hoặc niệm tâm, niệm pháp v.v… trong bản dịch giải của họ dù trung thực với kinh văn đến đâu cũng có ít nhiều phản ánh kinh nghiệm riêng của họ, nhờ vậy chúng ta thấy ra được nhiều khía cạnh thâm sâu trên phương diện pháp hành.

## Tham khảo

**Fo Guang Ta-tz'u-tien* 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-Guang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
**Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren*, Bern 1986.
***Tứ Niệm Xứ Giảng Giải ( ''Tác giả: Goenka Dịch giả: Pháp Thông )**'' 
*Giảng Kinh Đại Niệm Xứ (Thiền sư U Silananda giảng, Tỳ kheo Khánh Hỷ dịch Việt )

## Liên kết ngoài
* Bài Kinh Niệm xứ trong Trung bộ kinh (Hòa thượng Thích Minh Châu dịch)
* Bài Kinh Đại niệm xứ trong Trường bộ kinh (Hòa thượng Thích Minh Châu dịch)
Ngũ căn

**Ngũ căn** (zh. *wǔgēn* 五根, ja. *gokon*, sa. *pañcendriya*, bo. *dbang po lnga* དབང་པོ་ལྔ་) được phân thành hai như sau:
***Ngũ căn**, năm giác quan. Đó là Nhãn căn, nhĩ căn, tỉ căn, vị căn, và thân căn. Trong giáo lý Duy thức, chúng được xem như là một phần của A-lại-da thức.
***Ngũ thiện căn** (zh. 五善根), năm căn lành, bao gồm:
*#Tín căn (信根);
*#Tinh (tiến) căn (精根);
*#Niệm căn (念根);
*#Định căn (定根);
*#Huệ căn (慧 根).

Năm căn lành nầy được xếp vào trong 37 phẩm trợ đạo.

## Tham khảo

**Fo Guang Ta-tz'u-tien* 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-Guang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
**Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren*, Bern 1986.
Ngũ lực

**Ngũ lực** (zh. *wǔlì* 五力, ja. *goriki*, sa. *pañca balāni*) là năm lực đạt được do tu tập "Năm thiện pháp căn bản" (ngũ thiện căn 五善根):
#Tín lực (zh. 信力, sa. *śraddhābala*), là tâm loại bỏ các loại tin tưởng sai lầm;
#Tinh tiến lực (zh. 精進力, sa. *vīryabala*) là năng lực tu trì Tứ chính cần (sa. *saṃyak-prahānāni*) để diệt trừ bất thiện pháp;
#Niệm lực (zh. 念力, sa. *smṛtibala*), sức mạnh do tu trì Tứ niệm xứ (sa. *smṛtyupasṭhāna*) đem lại;
#Định lực (zh. 定力, sa. *samādhibala*), sức mạnh do Thiền định (sa. *dhyāna*) mang lại nhằm loại bỏ mọi tham ái;
#Huệ lực (zh. 慧力, sa. *prajñābala*) là sức mạnh nhờ phát khởi tri kiến Tứ diệu đế.

Năm lực là một phần của 37 Bồ-đề phần, những yếu tố dẫn đến giác ngộ (sa. *bodhipākṣika-dharma*).

## Tham khảo

**Fo Guang Ta-tz'u-tien* 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-Guang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
**Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren*, Bern 1986.
Mã-nhĩ-ba

**Marpa** (zh. 馬爾波, bo. mar pa མར་པ་), 1012-1097, là một Đạo Sư nổi tiếng của Nam Tây Tạng. Marpa đi Ấn Độ và mang về Tây Tạng Giáo Pháp Đại thủ ấn (sa. *mahāmudrā*), Na-lạc lục pháp (bo. *nāro chodrug* ནཱ་རོ་ཆོས་དྲུག་). Ông là Thầy của Milarepa (bo. *milarepa* མི་ལ་རས་པ་), đóng vai trò quan trọng trong trường phái Kagyu (bo. *kagyupa* བཀའ་བརྒྱུད་པ་). Mặc dù tu hành tích cực nhưng Marpa vẫn tham gia công việc thế tục một cách hài hòa.

Thời trẻ tuổi, ông đã học Phạn ngữ và sau đó ông đổi toàn bộ sản nghiệp lấy vàng bắt đầu chuyến du hành Ấn Độ. Tại đây, ông gặp Naropa (zh. 那洛巴, bo. *nāropa*), một vị Đại thành tựu (sa. *mahāsiddha*) và được vị này hướng dẫn 16 năm. Trở lại Tây Tạng, ông dùng hết thời giờ để phiên dịch Kinh sách, sống cuộc đời của một nông dân, lập gia đình với Dagmema và có nhiều con. Sau đó, trên đường tìm những chú giải của những *Mật kinh*, ông lại đi Ấn Độ một lần nữa và khi về lại Tây Tạng, ông nhận Milarepa làm đệ tử. Sau nhiều lần thử thách khắc nghiệt, ông mới truyền Bí Pháp cho Milarepa.

Lúc tuổi đã cao, Marpa lại đi Ấn Độ lần thứ ba vì một Bí Pháp khác. Tại đây, ông gặp Atisha và thầy Naropa lần cuối. Marpa thích dùng giấc mộng để quyết đoán trước tương lai và từng tiên tri sẽ có tông Kagyu ra đời.

## Tham khảo

* *Fo Guang Ta-tz'u-tien* 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-kuang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
* *Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren*, Bern 1986.
Tsongkhapa

**Tsongkhapa** (chữ Tây Tạng: བཙོང་ཁ་པ་, *btsong kha pa*, chữ Hán: 宗喀巴, Hán-Việt: Tông-khách-ba, 1357-1419) sinh tại Amdo, Đông Bắc Tây Tạng trong một gia đình quan lại quyền thế đồng thời cũng là một gia đình Phật giáo. Sư là một vị Lạt-ma Tây Tạng, nhà cải cách lừng danh của Phật giáo tại đây. Sư sáng lập tông phái Cách-lỗ (bo. *gelugpa* དགེ་ལུགས་པ་), với một trong những giáo phái quan trọng nhất của Phật giáo Tây Tạng. Sư là người xây dựng nhiều tháp quan trọng tại Tây Tạng như Drepung (*Triết Bang*), Sera (*Sắc Nhạ*) và Ganden (*Cách Đăng*).

Lúc còn nhỏ, Sư đã đi vào con đường tu học. Năm ba tuổi, Sư thụ giới Cư sĩ với Đức Karmapa thứ 4, Rolpe Dorje (bo. *rol pa'i rdo rje* རོལ་པའི་རྡོ་རྗེ་, 1340-1383). Sư học với nhiều vị đạo sư khác nhau và nghe nhiều khai thị của hai tông phái Tát-ca và Cam-đan. Khả năng luận giảng xuất sắc của Tsongkhapa biểu lộ trong 18 tác phẩm và các tác phẩm này đã trở thành kinh sách giáo khoa cho các thế hệ sau. Nổi tiếng nhất trong các tác phẩm này là "Đại Luận về con đường giác ngộ" và "Luận về trình tự của mật chú". Sư cho rằng, một tỉ-khâu cần phải nghiên cứu năm ngành học và muốn thế, vị này cần biết lắng nghe các lời khai thị, biết tự mình suy xét phân biệt và biết thực hiện chúng thông qua thiền định. Trong năm ngành đó thì về triết học, Sư khuyên học Trung quán và ngành Nhân minh (sa. *hetuvidyā*, tức logic học), về thiền định nên nghiên cứu giáo pháp của kinh *[[Bát-nhã-ba-la-mật-đa kinh|Bát-nhã-ba-la-mật-đa]]* và A-tì-đạt-ma (sa. *abhidharma*), về một đời sống chân chính nên dựa vào Luật tạng.

Ngoài các đóng góp trên, Sư còn hoàn tất bốn công trình lớn được kể là: tu chỉnh một bức tượng quan trọng của Di-lặc, kiên trì giữ giới luật ghi trong Luật tạng, thành lập lễ nguyên đán Mon-lam và xây nhiều bảo tháp.

Sau khi tu học và bắt đầu thu nhận đệ tử vào năm 29 tuổi, ngài bắt đầu đổi sang đội mũ màu vàng. Các đệ tử của sư sau đó cũng đều học theo ông đội mũ vàng, nhờ vậy bắt đầu hình thành Hoàng Mạo phái (*phái mũ vàng*). Mũ vàng vốn ban đầu là mũ dành riêng cho những đại sư có nhiệm vụ duy trì giới luật.

## Liên kết ngoài
* Đại Luận về con đường giác ngộ (PDF 1, PDF 2, PDF 3)

## Tham khảo

* *Fo Guang Ta-tz'u-tien* 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-kuang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
* *Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren*, Bern 1986.
Léon Teisserenc de Bort

**Léon Phillippe Teisserenc de Bort** (5 tháng 11 năm 1885 tại Paris - 2 tháng 1 năm 1913 tại Cannes) là một nhà khí tượng học người Pháp. Ông nổi tiếng trong việc khám phá ra tầng bình lưu.

Từ năm 1892 tới 1896, ông bắt đầu làm việc với vai trò trưởng nhóm khí tượng tại Cục Khí tượng Trung ương có trụ sở ở thành phố Paris. 1896, ông xin thôi việc và bắt đầu thực hiện các nghiên cứu khí tượng với khí cầu tại nhà riêng ở gần Versailles.

Tại đây ông đã thực hiện trên 200 thí nghiệm với khí cầu.
 
## Tham khảo

*
Thỏ trắng (điêu khắc)

**Thỏ trắng** là một tiếng lóng trong ngành điêu khắc chỉ những người non nớt, ít kinh nghiệm, bắt nguồn từ một câu chuyện đã thành giai thoại về thỏ trắng trinh nguyên trong đối đáp.
## Giai thoại
Năm 1892, trong khi cộng đồng nghệ thuật Chicago hết sức bận rộn chuẩn bị cho Triển lãm Quốc tế Colombian 1893, Trưởng kiến trúc sư Daniel Burham bày tỏ băn khoăn với điêu khắc gia Lorado Taft rằng tượng điêu khắc trang trí cho tòa nhà có thể sẽ không hoàn thành kịp mất. Taft hỏi liệu ông có thể thuê một số sinh viên nữ làm trợ lý cho công trình này được không. Vào thời bấy giờ, phụ nữ làm điêu khắc chưa được thực sự công nhận. Burham đã trả lời với một câu nói trở thành kinh điển: "Thuê bất cứ ai, kể cả thỏ trắng nếu họ làm được công việc".

Từ câu nói này, một nhóm nữ điêu khắc gia tài năng có cơ hội thành danh, như Enid Yandell, Evelyn Beatrice Longman, Carol Brooks MacNeil, Bessie Potter Vonnoh, Janet Scudder, và Julia Bracken, và họ giữ lại cái tên "Thỏ trắng" ấy. Sau này, một cựu sinh viên tên Francis Loring phát biểu rằng Taft đã lợi dụng tài năng của các sinh viên để đẩy cao sự nghiệp của mình. Tuy nhiên, lịch sử công nhận rằng Taft đã có công giúp nâng cao vị thế của phụ nữ làm điêu khắc.

## Tham khảo

* Janet Scudder, *Modeling My Life,* New York, Harcourt, Brace and Company, 1925

## Xem thêm
*Lorado Taft
Hội quán Quỳnh Phủ

**Hội quán Quỳnh Phủ** có thể là một trong số các hội quán của người Hoa gốc Hải Nam sau đây:

*Hội quán Quỳnh Phủ (Thành phố Hồ Chí Minh): nằm trên đường Trần Hưng Đạo, Quận 5
*Hội quán Quỳnh Phủ (Hội An): nằm trên đường Trần Phú tại khu phố cổ Hội An
*Hội quán Quỳnh Phủ (Ninh Hòa): nằm trên đường đường Trần Quý Cáp, phường Ninh Hiệp, thị xã Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa