open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
William Lawrence Bragg

**Sir William Lawrence Bragg** FRS, (31 tháng 3 năm 1890 – 1 tháng 7 năm 1971) là một nhà vật lý người Australia. Ông là người đồng nhận Giải Nobel Vật lý năm 1915 với cha của mình là Sir William Henry Bragg về phát minh, chế tạo ra dụng cụ phân tích cấu trúc tinh thể bằng tia X. Tính đến năm 2018, ông là người trẻ tuổi nhất từng được nhận giải Nobel, khi nhận giải ông mới 25 tuổi. Ông cũng là giám đốc của Phòng thí nghiệm Cavendish, Cambridge.
## Tiểu sử
Bragg sinh ra tại North Adelaide, thuộc miền Nam Australia. Khi còn nhỏ, ông là một cậu bé nhạy cảm và sớm thể hiện sự quan tâm đến khoa học và toán học. Cha của ông, William Henry Bragg, là một giáo sư toán học và vật lý của trường Đại học Adelaide. Một thời gian ngắn sau khi đến trường, khi ông 5 tuổi, William Lawrence Bragg bị ngã xe đạp và bị gãy tay. Cha của ông trước đó đã đọc về các thí nghiệm của Röntgen ở châu Âu và đã sử dụng những khám phá mới nhất về X-quang để kiểm tra cánh tay bị gãy. Đây là lần đầu tiên việc sử dụng tia X-quang trong y học được ghi nhận ở Australia.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* 
*'Death' of D.N.A. Helix (Crystaline) joke funeral card.
*http://www.packer34.freeserve.co.uk/selectedTATAwebsites.htm  First press stories on D.N.A.
*Nobelprize.org - The Nobel Prize for Physics in 1915
Robert Ivanovich Rozhdestvensky

**Robert Ivanovich Rozhdestvensky** (tiếng Nga: Ро́берт Ива́нович Рожде́ственский, 20 tháng 6 năm 1932 – 20 tháng 8 năm 1994) – nhà thơ, nhà văn Nga – Xô Viết.
## Tiểu sử
Robert Rozhdestvensky sinh ở làng Kosikha, Altai Krai. Bố là Stanislav Nikodimovich Petkevich, mất năm 1941 trong thế chiến II. Sau chiến tranh mẹ lấy chồng lần thứ hai, họ và têm lót là của cha dượng. Học xong bậc trung học phổ thông, Robert Rozhdestvensky vào học Đại học Petrozavodsk. Bắt đầu in thơ trên tạp chí của trường. Năm 1956 tốt nghiệp trường viết văn Maxim Gorky.

Cùng với Andrey Voznesensky, Yevgeny Yevtushenko, Bella Akhmadulina... Robert Rozhdestvensky là một đại diện tiêu biểu của trường phái "Thơ trẻ" (молодая поэзия) những năm 1950 – 1960. Đặc điểm nổi bật của dòng thơ này là sự chân thành và ngôn ngữ thơ mới mẻ, thể hiện trách nhiệm công dân qua những đề tài nóng hổi của thời đại (đòi hòa bình cho nhân loại và sự công bằng xã hội, tình hữu nghị giữa các dân tộc, những bài học của thế chiến II). Ngoài thơ, Robert Rozhdestvensky còn là tác giả phần lời của nhiều bài hát nổi tiếng và dịch nhiều thơ nước ngoài ra tiếng Nga. Năm 1979 ông được tặng giải thưởng Nhà nước Liên Xô.

## Tác phẩm
*Флаги весны, 1955
*Испытание, 1956
*Дрейфующий проспект, 1959
*Ровеснику, 1962
*Необитаемые острова, 1962
*Радиус действия, 1965
*Сын Веры, 1966
*Всерьез, 1970
*Радар сердца, 1971
*Голос города, 1977
*Все начинается с любви, 1977
*Это время, 1983
*Моя любовь, 1955
*Письмо в тридцатый век, 1963
*Поэма о разных точках зрения, 1967
*До твоего прихода, Поэма о любви, 1968
*Посвящение, 1969
*210 шагов, 1978
*Ожидание, 1982

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Роберт Иванович в библиотеке Максима Мошкова
Vườn quốc gia Chư Mom Ray

**Vườn quốc gia Chư Mom Ray**, nguyên là khu bảo tồn thiên nhiên Chư Mom Ray, thuộc tỉnh Quảng Ngãi, là một vườn quốc gia trong hệ thống các khu rừng đặc dụng của Việt Nam. Được thành lập theo quyết định của Thủ tướng chính phủ Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam số 103/2002/QĐ-TTg ngày 30 tháng 7 năm 2002. Vườn quốc gia Chư Mom Ray được coi là vương quốc khỉ, vượn vì nhiều loài khỉ, vượn quý hiếm có tên trong sách đỏ đã được đưa về đây. Hầu hết những con khỉ, vượn quý hiếm đều được đưa về trong tình trạng sắp chết, sau đó được cứu sống. Khi thương tích lành, lũ khỉ, vượn lại trở về với đời sống bản năng, kết hợp với lũ khỉ, vượn ở từ trước đó, chúng biến Vườn quốc gia Chư Mom Ray thành vương quốc riêng.
## Đa dạng
Theo chuyên gia Arnoud Steeman tỉ lệ đa dạng sinh học của vườn là 1,8%(Việt Nam là 6,2%) có 16 loài đặc hữu tại Việt Nam và 29 loài đặc hữu tại Đông Dương 
Ở đây cũng ghi nhận sự xuất hiện liên tục của loài bò xám tại Tây Nam huyện Sa thầy

## Vị trí
Vườn quốc gia Chư Mom Ray nằm ở phía bắc Tây Nguyên và phía tây của tỉnh Quảng Ngãi, trên địa phận của 2 xã Sa Thầy và Ngọc Hồi. Phía bắc giáp địa giới hành chính các xã: Bờ Y, Sa Loong, Sa Thầy. Phía nam giáp địa giới hành chính các xã Mô Rai, Ya Xiêr, Sa Thầy. Phía đông giáp địa giới hành chính các xã: Rơ Kơi, Sa Nhơn. Phía tây giáp biên giới Việt Nam - Campuchia - Lào.

Tọa độ địa lý: từ 14°18′ đến 14°38′ vĩ bắc, và từ 107°29′ đến 107°47′ kinh đông. Tổng diện tích: 56.434 ha, trong đó:

* Phân khu bảo vệ nghiêm ngặt: 25.005 ha. Phân khu phục hồi sinh thái: 25.665 ha. Phân khu hành chính dịch vụ và du lịch: 4.088 ha.

Vùng đệm của vườn quốc gia Chư Mom Ray có diện tích 188.749 ha bao gồm các xã: Bờ Y, Sa Loong, Ngọc Hồi; Rơ Kơi, Sa Nhơn, Sa Sơn, Mô Rai, Ya Xiêr,Sa Thầy, tỉnh Quảng Ngãi.
## Hệ sinh thái
Hệ thực vật: Vườn Quốc gia Chư Mom Rây có tới 12 kiểu thảm thực vật rừng. Theo kết quả công bố năm 2011 đã ghi nhận 1895 loài thực vật. Trong đó có 80 loài đang bị đe dọa và tuyệt chủng, với 48 loài có tên trong sách đỏ Việt Nam và 63 loài có tên Sách đỏ thế giới.

Đáng chú ý là trong số các loài có tên trong sách đỏ Việt Nam có 9 loài cây gỗ đang có nguy cơ bị tiêu diệt như: Chò chỉ, Tuế lá xẻ, Kim giao, Thông tre, Cẩm lai, Trầm hương, Vù hương, Dầu đọt tím.

Tại đây ghi nhận có 97 loài thú 270 loài chim 17 bộ và 60 họ, 69 loài bò sát, 19 loài cá nước ngọt; đặc biệt có 29 loài đặc hữu của Việt Nam, trong đó có chà vá chân xám, nâu, gấu báo, mèo ri, rừng Bò tót Đông Dương, Trâu rừng ...

Chim có công ,trĩ ,Hồng hoàng ,...

## Tham khảo
Lakshmi Mittal

**Lakshmi Narayan Mittal** (hay **Lakshmi Nivas Mittal**) (**लक्ष्मी िनवास मित्तल**) (sinh 15 tháng 6 năm 1950) là một nhà công nghiệp, tỷ phú người Ấn Độ. Ông là người giàu thứ 70 trên thế giới với số tài sản lên đến 14,4 tỷ USD theo công bố của tạp chí *[[Forbes]]*.

Tờ *[[Thời báo Tài chính]]* (The Financial Times) chọn Mittal là nhân vật của năm 2006. Tháng 5 năm 2007, ông được tạp chí Time chọn vào danh sách 100 người có tầm ảnh hưởng nhất thế giới.

Mittal sinh ở làng Sadulpur thuộc quận Rajasthan, Ấn Độ và hiện đang sinh sống tại Kensington, London.

## Tham khảo
Jethro Tull

**Jethro Tull** có thể nhắc tới:
* Jethro Tull (nhà nông học) (1674–1741), nhà nông học người Anh.
* Jethro Tull (ban nhạc), ban nhạc người Anh, đặt tên theo nhà nông học.
Các vụ cá mập tấn công ở Jersey Shore năm 1916

**Các vụ cá mập tấn công ở Jersey Shore năm 1916** là một loạt các tấn công của cá mập dọc theo bờ biển của bang New Jersey trong khoảng thời gian ngày 1 tháng 7 và ngày 12 tháng 7 năm 1916 mà trong đó đã có bốn người chết và một người bị thương. Kể từ năm 1916, các học giả đã tranh cãi loại cá mập nào là thủ phạm và có khả năng hơn có nhiều hơn một con đã tấn công. Các vụ tấn công đã diễn ra trong một đợt đại dịch viêm tủy xám và đợt nóng mùa hè khó chịu ở Đông Bắc Hoa Kỳ đã khiến hàng ngàn người đổ xô ra các khu nghỉ mát của vùng Jersey Shore. Các vụ cá mập tấn công ở Hoa Kỳ bên bờ biển Đại Tây Dương bên ngoài bang bán nhiệt đới Florida, Georgia, và the Carolinas thì hiếm khi xảy ra, nhưng các học giả tin rằng sự hiện diện gia tăng của cá mập và con người dưới nước đã dẫn đến các vụ tấn công năm 1916.

Phản ứng của địa phương và toàn quốc đối với các vụ tấn công là một làn sóng hoảng loạn dẫn đến các cuộc săn cá mập nhằm loại bỏ những con cá mập "ăn thịt người" và bảo vệ các nền kinh tế của các cộng đồng ven biển ở New Jersey. Các đô thị nghỉ mát đã rào chắn các bãi biển công cộng bằng các lưới sẳ để bảo vệ người bơi. Vào thời đó, sự hiểu biết về hành vi của cá mập đã được dựa trên sự phỏng đoán. Các cuộc tấn công này đã buộc những nhà ngư học đánh giá lại các niềm tin thông thường về các khả năng của cá mập và tính chất của các vụ cá mập tấn công.

Các vụ cá mập tấn công ở Jersey Shore lập tức đã đi vào văn hóa phổ thông Mỹ, nơi cá mập trở thành đại diện cho mối nguy hiểm của các bức biếm họa trong các bức tranh biếm họa chính trị. Các cuộc tấn công đã truyền cảm hứng cho tiểu thuyết của Peter Benchley *[[Peter Benchley#Jaws|Hàm cá mập]]* (1974), một truyện miêu tả về một con cá mập trắng lớn gây họa cho một cộng đồng ven biển của đảo Amity. *Hàm cá mập* đã được dựng thành một bộ phim gây ảnh hưởng vào năm 1975 bởi Steven Spielberg. Các cuộc tấn công đã trở thành chủ đề của các phim tài liệu cho các kênh History Channel, Discovery Channel, và National Geographic Channel.

## Chú thích

## Tham khảo
Sân bay quốc tế Hồng Kiều Thượng Hải

**Sân bay quốc tế Hồng Kiều Thượng Hải** (tên tiếng Anh: **Shanghai Hongqiao International Airport**  (tiếng Hoa giản thể: 上海虹桥国际机场, tiếng Hoa phồn thể: 上海虹橋國際機場, bính âm: Shànghǎi Hóngqiáo Guójì Jīcháng, Dịch: Sân bay quốc tế Cầu Vồng Thượng Hải) là một trong hai sân bay ở Thượng Hải, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Sân bay này nằm ở phía Tây của khu đô thị hóa khá cao của Thượng Hải.

## Lịch sử
Trước khi xây dựng Sân bay quốc tế Phố Đông Thượng Hải năm 1999, Sân bay Hồng Kiều là sân bay quốc tế chính của Thượng Hải. Sân bay này hiện không có các chuyến bay quốc tế theo lịch trình, dù có phục vụ "thành phố-đến-thành phố" đến sân bay Haneda theo lịch sẽ bắt đầu vào ngày 29 tháng 9 năm 2007 và sau này là tới Sân bay quốc tế Gimpo.

Từ sân bay đến thành phố có taxi và xe buýt.

Sân bay này đã được chính quyền phê duyệt 15,3 tỷ Nhân dân tệ nâng cấp với việc xây thêm một nhà ga 250.000 m2 và một đường băng thứ hai dài 3300 m. Với sự mở rộng này, sân bay này sẽ được nâng cấp để có năng lực phục vụ mỗi năm 40 triệu khách đến năm 2015.

## Các hãng hàng không và các điểm đến
### Nội địa
* Air China (Bắc Kinh, Quảng Châu, Quế Lâm, Quý Dương, Hohhot, Côn Minh, Thanh Đảo, Thiên Tân, Vũ Hán, Hạ Môn, Yên Đài)
* China Eastern Airlines (Bắc Kinh, Trường Sa, Đại Đồng, Phúc Châu, Ganzhou, Quảng Châu, Quế Lâm, Quý Dương, Hợp Phì, Hohhot, Huangyan, Tế Nam, Jinjiang, Côn Minh, Lan Châu, Lianyungang, Linyi, Liuzhou, Lạc Dương, Nam Xương, Nam Ninh, Ninh Bá, Thanh Đảo, Sán Đầu, Thạch Gia Trang, Thái Nguyên, Thiên Tân, Tokyo-Haneda [bắt đầu 29 tháng 9 năm 2007], Tunxi, Urumqi, Uy Hải, Ôn Châu, Vũ Hán, Wuyishan, Hạ Môn, Xuzhou, Yên Đài, Yibin, Yichang, Trịnh Châu, Chu San, Thành phố Hồ Chí Minh)
* China Southern Airlines (Bắc Kinh, Trường Sa, Đại Đồng, Quảng Châu, Quế Lâm, Quý Dương, Côn Minh, Nam Ninh, Nanyang, Tam Á, Sán Đầu, Urumqi, Vũ Hán, Yên Đài, Trịnh Châu)
* Hainan Airlines (Bắc Kinh, Changzhi, Dongying, Taiyuan, Thiên Tân, Weifang)
* Juneyao Airlines (Quế Lâm, Tam Á)
* Shandong Airlines (Tế Nam, Thanh Đảo, Yên Đào)
* Shanghai Airlines (Baotou, Bắc Kinh, Trường Sa, Phúc Châu, Quảng Châu, Quế Lâm, Guiyang, Hợp Phì, Hohhot, Tế Nam, Jiujiang, Côn Minh, Linyi, Mianyang, Nam Xương, Nam Ninh, Thanh Đảo, Sán Đầu, Thạch Gia Trang, Thái Nguyên, Thiên Tân, Tokyo-Haneda [bắt đầu từ 29/9/2007], Urumqi, Wanxian, Uy Hải, Ôn Châu, Vũ Hán, Hạ Môn, Xiangfan, Xuzhou, Yên Đài, Yichang, Yinchuan, Trịnh Châu)
* Shenzhen Airlines (Jingdezhen)
* Spring Airlines (Changde, Quế Lâm, Hải Khẩu, Mianyang, Nam Xương, Thanh Đảo, Tam Á, Thiên Tân, Ôn Châu, Hạ Môn, Chu Hải)
* Xiamen Airlines (Phúc Châu, Jinjiang, Nam Xương, Hạ Môn)

### Quốc tế (Thành phố - đến - thành phố)
* Asiana Airlines (Seoul-Gimpo) 
* All Nippon Airways (Tokyo-Haneda) 
* China Eastern Airlines (Seoul-Gimpo, Tokyo-Haneda) 
* Japan Airlines (Tokyo-Haneda) 
* Korean Air (Seoul-Gimpo) 
* Shanghai Airlines (Seoul-Gimpo, Tokyo-Haneda)

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Shanghai Airport website
*
Thuế khấu trừ tại nguồn

**Thuế khấu trừ tại nguồn** (còn có cách gọi khác là thuế thu tại nguồn, thuế tạm thu, thuế trích thu, thuế khấu lưu,...) là một hình thức của các loại thuế thu nhập mà cơ quan thuế sẽ thu bằng cách khấu trừ ngay vào khoản tiền mà người trả thu nhập trả cho người nhận thu nhập.

## Ví dụ
Người chủ khi trả lương cho người lao động trong doanh nghiệp của mình sẽ không trả toàn bộ số lương ghi trong hợp đồng lao động. Bà ta bị cơ quan thuế yêu cầu giữ lại một phần trong số lương đó để nộp cho cơ quan thuế. Phần này chính là thuế lương mà người lao động phải đóng vì có thu nhập là lương. Ở đây, thuế lương mang hình thức thuế khấu trừ tại nguồn.

Hoặc, nhà xuất bản khi trả nhuận bút cho người viết sẽ không trả toàn bộ số tiền ghi trong hợp đồng giữa hai bên. Nhà xuất bản sẽ giữ lại một phần để nộp cho cơ quan thuế. Đây chính là thuế nhuận bút mà người viết phải đóng vì có thu nhập là nhuận bút. Ở đây, thuế nhuận bút cũng mang hình thức thuế khấu trừ tại nguồn.

Còn có nhiều ví dụ khác về thuế thu nhập mang hình thức thuế khấu trừ tại nguồn, như thuế lãi tiết kiệm (tổ chức tín dụng sẽ tạm thu số tiền thuế mà người hưởng lãi phải đóng), như thuế thu nhập chứng khoán.

## Mục đích
Mục đích áp dụng thuế khấu trừ tại nguồn là để tạo thuận lợi cho công tác thu thuế và giảm thiểu hành động trốn thuế của người phải đóng thuế thu nhập.

## Xem thêm
*Trốn thuế
*Thuế thu nhập
*Thuế lương
*Thuế nhuận bút
*Thuế lãi tiết kiệm
*Thuế thu nhập chứng khoán
## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Shenzhen Airlines

**Shenzhen Airlines** là một hãng hàng không nội địa đóng tại Sân bay quốc tế Bảo An Thâm Quyến, Thâm Quyến, Quảng Đông, Trung Quốc.

## Lịch sử

Hãng hàng không này được thành lập tháng 10 năm 1992 và bắt đầu hoạt động từ ngày 13 tháng 9 năm 1993. Hãng này được thành lập bởi CAAC và chính quyền Thẩm Quyến với sự tham gia tài chính của hãng Air China, Overseas Chinese City Economic Development Corporation, Bank of China vàShenzhen South Tongfa Industrial Corporation. Đây là một trong những hãng hàng không có lợi nhuận nhất Trung Quốc. Hiện tại cơ cấu cổ phần của hãng này như sau: Ngân hàng Phát triển Quảng Đông (65%), CNAC (Air China) (25%) và Shenzhen Investment Management (10%).

Năm 2004, hãng đã cùng các đối tác Lufthansa Cargo và DEG, thành lập hãng hàng không vận tải hàng hóa Jade Cargo International, hãng mới này đi vào hoạt động tháng 9 năm 2005. Shenzhen Airlines sở hữu 51% cổ phần trong hãng mới này.

Ngày 10 tháng 6 năm 2005, hãng Boeing đã bàn giao chiếc Boeing 737-900 cho Shenzhen Airlines tại Seattle. Đây là chiếc đầu tiên trong 5 chiếc giao năm 2005. Shenzhen Airlines là hãng hàng không Trung Quốc đầu tiên đặt mua 737-900 và đây là chuyến giao hàng trực tiếp đầu tiên của hãng Shenzhen từ Boeing.

## Các điểm đến

## Đội tàu bay

Đến thời điểm tháng 7/2021:



## Xem thêm
* Jade Cargo International

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Shenzhen Airlines (tiếng Hoa) 
* Shenzhen Airlines Fleet Details
Khủng hoảng con tin Hàn Quốc năm 2007 ở Afghanistan

Cuộc **khủng hoảng con tin Hàn Quốc năm 2007 ở Afghanistan** bắt đầu ngày 19 tháng 7 năm 2007, khi 23 tín hữu Cơ Đốc Hàn Quốc (16 nữ và 7 nam) làm công tác cứu trợ, bao gồm những y tá và giáo viên đi từ Kandahar đến Kabul bằng xe bus trong một phái đoàn thực hiện nhiệm vụ do Giáo hội Trưởng Lão Saemmul tài trợ, đã bị bắt giữ làm con tin bởi các thành viên của Taliban trong khi họ đang đi ngang qua tỉnh Ghazni.

Cuộc khủng hoảng bắt đầu khi hai người đàn ông địa phương mà viên tài xế cho là không nguy hiểm, đã lên xe buýt và sau đó bắt đầu bắn súng bắt xe buýt phải dừng lại. Trong tháng sau, các con tin đã bị nhốt ở các hầm chứa, nhà trại và liên tục bị di chuyển thành nhóm ba hoặc bốn người.

Trong số 23 con tin bị bắt giữ, hai người đàn ông đã bị giết chết. Hai người đã được thả vào ngày 13 tháng 8 và số 19 người còn lại đã được thả vào ngày 29 tháng 8 và 30 tháng 8.

## Danh sách các con tin

## Tham khảo
Nguyễn Văn Lộc (định hướng)

**Nguyễn Văn Lộc** có thể là:
*Đô đốc Lộc, một danh tướng của Tây Sơn
*Thị vệ Nguyễn Văn Lộc, cha chồng của Vĩnh An Công chúa Hòa Thục
*Cựu Thủ tướng Việt Nam Cộng hòa Nguyễn Văn Lộc
*Cựu Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp Việt Nam Nguyễn Văn Lộc
*Nguyễn Văn Lộc, tên tiếng Pháp Georges N'Guyen Van Loc, cảnh sát trưởng Marseille
*Nguyễn Văn Lộc (1966), Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy Bình Dương, Chủ tịch HĐND tỉnh nhiệm kỳ 2021 - 2026
Karl Ferdinand Braun

**Karl Ferdinand Braun** (6 tháng 6 năm 1850 ở Fulda, Đức &ndash; 20 tháng 4 năm 1918 ở New York City, Hoa Kỳ) là một nhà phát minh, nhà vật lý người Đức. Ông được nhận Giải Nobel Vật lý năm 1909 cho các nghiên cứu tiên phong về radio.

## Tiểu sử
Braun được giáo dục tại Học viện Marburg và nhận bằng tiến sĩ từ trường Đại học Berlin năm 1872. Năm 1874 ông phát minh ra chất bán dẫn tiếp xúc chỉnh dòng điện xoay chiều. Ông trở thành giám đốc của Viện Vật lý và là giáo sư vật lý của Đại học Strasbourg năm 1895.

Năm 1897 ông đã xây dựng máy hiện dao động chân không đầu tiên (Cathode ray tube oscilloscope). Ngày nay, kỹ thuật hiện dao động này được sử dụng hầu hết các mìn hình ti vi và mà hình máy tính.

Trong lịch sử phát triển radio, ông cũng có ảnh hưởng lớn. Vào những năm 1898, ông phát minh ra tinh thể điốt chỉnh lưu. Năm 1909 Braun đồng nhận giải Nobel Vật lý với Marconi vì những đóng góp tiên phong cho sự *phát triển phương thức liên lạc vô tuyến hay radio."

Braun đến Hoa Kỳ khi bắt đầu [[Chiến tranh thế giới thứ nhất]] để giúp bảo vệ những trạm radio của Đức ở [[Sayville]], đối phó lại sự tấn công của Anh (thời gian này Hoa Kỳ vẫn chưa tham chiến). Braun chết ở nhà của ông tại [[Brooklyn]] ([[Thành phố New York|New York]]) năm 1918, trước khi [[chiến tranh]] kết thúc.

==Tham khảo==

1. K.F. Braun: "On the current conduction in metal sulphides (title tranlated from German into English)", Ann. Phys. Chem., 153 (1874), 556. (In German)

2. Keller, Peter A.: The cathode-ray tube: technology, history, and applications. New York: Palisades Press, 1991. ISBN 0-9631559-0-3.

3. Keller, Peter A.: "The 100th Anniversary of the Cathode-Ray Tube," </I>Information Display</I>, Vol. 13, No. 10, 1997, pp. 28-32.

==Xem thêm==
* *Radio*: [[Lịch sử radio]], [[Phát minh radio]]

==Liên kết ngoài==
* 
;Patent
*
*
;Other
* "*Ferdinand Braun &ndash; Biography *". Nobel Lectures. Physics 1901-1921, Elsevier Publishing Company, Amsterdam, 1967.
* Naughton, Russell, "*Karl Ferdinand Braun, Dr: 1850 - 1918*".
* "*Karl Ferdinand Braun  *". Biographies of Famous Electrochemists and Physicists Contributed to Understanding of Electricity.
* Rybak, James P., "*Forgotten" Pioneers of Wireless; Part 5 - Karl Ferdinand Braun *".
* "*Karl Ferdinand Braun, 1850-1918''". (German) (English  translation)
* The Ferdinand-Braun-Institut fuer Hoechstfrequenztechnik Berlin, Germany
James Hargreaves

**James Hargreaves** (1720 – 22 tháng 4 1778) là một thợ dệt và nhà phát minh ở Lancashire, Anh. Ông nổi tiếng với phát minh ra máy kéo sợi Jenny năm 1764.

Cùng với Richard Arkwright, Hargreaves là một trong những tên tuổi nổi tiếng nhất trong Cách mạng công nghiệp ở Anh, nhưng người ta không biết nhiều về cá nhân ông. Ông sinh ra tại Oswaldtwistle ở Lancashire, ông sống tại Blackburn, khi đó là một thị xã với dân số vào khoảng 5.000 người, nổi tiếng về sản phẩm "Blackburn greys", sợi vải lanh và sợi cotton. Chúng thường được đưa đến London để in hoa.

Hargreves sinh ra vào lúc giai cấp tư sản đang lên, xã hội phong kiến đang suy tàn, sự cạnh tranh trong sản xuất, kinh doanh xảy ra rất kịch liệt. Là con của một gia đình thợ mộc, từ nhỏ Hargreves dã phải sống trong cảnh nghèo khổ. Khi lớn, Hargreves đã phải làm quen với đục, cưa, bào, theo nghề thợ mộc. Được ông nội và cha, hai người thợ mộc giỏi, dìu dắt, Hargreves nhanh chóng trở nên người thợ giỏi.

Vợ của Hargreves là thợ dệt. Hargreves thuê của chủ xưởng một máy xe sợi và một máy dệt để vợ ở nhà trông con mà vẫn có thể dệt vải. Hai vợ chồng phải làm lụng để duy trì cuộc sống gia đình; Hargreves thật ái ngại khi nhìn người vợ đã phải làm việc vất vả cùng chiếc máy xe sợi, máy dệt cổ lỗ.

Năm 1733, một công nhân dệt, xuất thân là thợ chữa đồng hồ đã cải tiến chiếc thoi dệt, phát minh "thoi nhanh" và được ngành dệt công nhận đã làm tăng sản lượng dệt vải lên nhiều lần, tạo nên một thực trạng là khâu kéo, xe sợi không đáp ứng kịp với yêu cầu của khâu dệt vải. Công nhân xe sợi, kéo sợi ở Lancashier vẫn sử dụng máy xe sợi loại cổ có hiệu suất rất thấp, sợi xe ra to, thô, chất lượng kém. Máy xe sợi mà vợ của Hargreves sử dụng chính là loại cổ lỗ ấy. Để vợ đỡ vất vả, Hargreves thường thay vợ xe sợi. Chính qua công việc này, lại có đầu óc nhanh nhạy của một người thợ giỏi, Hargreves rất nhanh nắm vững kỹ thuật xe sợi, và hiểu kỹ càng nguyên lý làm việc và cơ cấu của máy xe sợi không phức tạp gì mấy đó. Từ đó Hargreves nảy ra ý định làm thêm một máy xe sợi nữa, và cải tiến máy sao cho vợ có thể hoàn thành định mức chủ xưởng dệt đòi hỏi, khỏi bị phạt, bị trừ tiền công.

Đâu ngờ từ ý định đó Hargreves đã là người phát minh ra máy xe sợi kiểu mới, giải quyết được mâu thuẫn giữa khâu xe sợi và khâu dệt vải, góp phần đưa ngành dệt nước Anh và thế giới tiến vọt.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Tiểu luận từ www.cottontown.org về Hargreaves và máy kéo sợi Jenny .
* Tiểu luận từ www.cottontimes.co.uk/
Richard Arkwright

**Sir Richard Arkwright** (23 tháng 12 năm 1732 – 3 tháng 8 năm 1792) là một nhà phát minh người Anh, nổi tiếng với phát minh ra khung dệt - sau đó chuyển thành khung hơi nước cho phép sử dụng sức nước để làm việc. Khung dệt là một bước nhảy lớn từ máy kéo sợi jenny của James Hargreaves, loại đã phát triển vào năm 1769, và một nhà máy dệt sợi chạy bằng sức nước đầu tiên trên thế giới đã được xây dựng vào năm 1771 tại Cromford, Derbyshire, tạo ra một bước đệm cho cuộc cách mạng công nghiệp. Ông được phong hiệp sĩ vào năm 1786.
Ông cũng tạo ra một nhà máy khác.

## Tiểu sử
Richard Arkwright được sinh ra vào ngày 23 tháng 12 năm 1732 ở Preston, người con út trong gia đình có 13 đứa con. Chỉ có 7 trong số đó trưởng thành. Cha ông, Thomas, là một thợ may. Vì là con út nên không có tiền để cho ông đi học, cha mẹ ông nhờ Ellen, một người bà con, dạy đọc và viết. 
## Dệt sợi
Ông bắt đầu công việc của mình với vai trò là thợ học nghề, chỉ sau khi vợ ông chết ông mới bắt đầu trở thành một người kinh doanh

Năm 1768, ông cùng làm việc với một người thợ chế tạo đồng hồ ở Warrington tên là John Kay để chế tạo một khung kéo sợi.

Bản thân Kay đã từng là cộng sự, trợ giúp cho một người thợ làm sợi tên là Thomas Highs, và đây là chứng cớ quan trọng ủng hộ cho việc khẳng định người phát minh ra khung dệt là Highs, chứ không phải là Arkwright. Tuy nhiên, Highs không thể có bằng sáng chế và phát triển ý tưởng sáng chế vì thiếu kinh phí tài chính.

Highs cũng được coi là có ý tưởng phát minh ra một máy kéo sợi Jenny một vài năm trước khi James Hargreaves chế tạo ra chiếc máy kéo sợi.
## Đời sống cá nhân
Arkwright cưới người vợ đầu tên Patience Holt vào năm 1755. Họ có một con trai sinh cùng năm này. Thời gian sau đó, Patience chết vì nguyên nhân không rõ ràng. Năm 1761 ông đã cưới Margaret Biggins. Họ có ba người con nhưng chỉ Susanna sống sót và khôn lớn.

Khi mất, ông là một người rất giàu. Ước tính tài sản cá nhân của ông có giá trị nửa triệu bảng, tương đương hơn 200 triệu bảng ngày nay. 
## Chú thích

## Liên kết ngoài
*Essay  from http://www.cottontown.org on Arkwright and the Water Frame.
*Essay  from http://www.cottontimes.co.uk/
*Revolutionary Players website 
*Derwent Valley Mills World Heritage Site
* The New Student's Reference Work/Arkwright, Sir Richard
Tiếng Mân Trung

**Tiếng Mân Trung** () là một phân nhóm của tiếng Trung. Ngôn ngữ này được nói ở xung quanh các khu vực Vĩnh An, Tam Minh ở Phúc Kiến. Phần lớn những người nói tiếng Mân Trung sống ở giữa Phúc Kiến.

## Tham khảo
Tiếng Mân Đông

**Tiếng Mân Đông** (; La Mã hóa Phúc Châu: ) là ngôn ngữ được nói chủ yếu ở vùng phía Đông tỉnh Phúc Kiến của Trung Quốc, ở trong và gần Phúc Châu và Ninh Đức. Phương ngữ Phúc Châu được xem là tiếng Mân Đông chuẩn.

Trong Wikipedia, ngôn ngữ này được viết tắt là cdo.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Phân loại phương ngữ Mân
David Bushnell

**David Bushnell** (1742 - 1824) của Saybrook Connecticut, là một nhà phát minh người Mỹ trong Chiến tranh giành độc lập của Mỹ. Ông là người phát minh ra chiếc tàu ngầm đầu tiên sử dụng trong chiến đấu, tàu này có tên Turtle. Ý tưởng về việc sử dụng nước để làm chìm tàu và nâng tàu ngầm của ông nên vẫn được sử dụng hiện nay, cũng như các chân vịt được sử dụng đầu tiên trong tàu Turtle.

Khi ở Yale, ông đã chứng minh rằng thuốc súng nổ được dưới nước. Với ý tưởng này ông đã tạo ra hàng rào mìn phòng ngự vào năm 1777. Ông cũng là người đầu tiên phát minh ra bom hẹn giờ.

Bushnell sau đó đến Pháp và định cư ở Warrenton, Georgia, ông sống ở đó khoảng 30 năm dưới tên giả để giảng dạy và nghiên cứu. Ông chết năm 1824

Kiểu tàu ngầm của David Bushnell vẫn được trưng bày ở Groton, Connecticut.

## Tham khảo

*Swanson, June. *David Bushnell and His Turtle" - The Story of America's First Submarine*. Atheneum. 1991. ISBN 0-689-31628-3

## Liên kết ngoài
*Virtual American Biographies on David Bushnell
*Inventor of the Week
*http://www.uh.edu/engines/epi638.htm
James Chadwick

**James Chadwick** (20 tháng 10 1891 – 24 tháng 7 1974) là một nhà vật lý người Anh. Ông được nhận Giải Nobel Vật lý năm 1935 vì đã khám phá ra neutron.

## Thời trẻ
James Chadwick sinh ra tại Cheshire của Anh, ông là con trai của John Joseph Chadwick và Anne Mary Knowles. Ông học ở trường Trung học Manchester, nghiên cứu tại học Đại học Manchester và Đại học Cambridge. 
Năm 1913 Chadwick đến Học viện kỹ thuật Berlin và làm việc với Hans Geiger ở đó. Ông cũng làm việc cùng Ernest Rutherford. Ở Đức, vào thời gian đầu của cuộc Chiến tranh Thế giới lần thứ nhất, ông bị vào tù cho đến khi phòng thí nghiệm của Geiger can thiệp để thả ông.

## Nghiên cứu ở Cambridge
Sau chiến tranh, Chadwick trở lại Cambridge nơi ông làm việc với Ernest Rutherford để kiểm tra, nghiên cứu sự phát xạ của tia gamma từ các vật liệu phóng xạ. Họ cũng nghiên cứu sự biến đổi của nguyên tố khi bắn phá chúng bằng các hạt alpha, và khám phá về bản chất của hạt nhân nguyên tử.
## Tham khảo

* Andrew Brown *The Neutron and the Bomb: Biography of Sir James Chadwick* (1997, Oxford University Press) ISBN 0-19-853992-4

## Liên kết ngoài
* 
* Chadwick's article in Nature (10 tháng 5 năm 1932: "The Existence of a Neutron") 
* Another letter (3 months earlier) from Chadwick to Nature 
* Annotated bibliography for Chadwick from the Alsos Digital Library for Nuclear Issues 
* Nobel prize Website entry
* Description of Chadwick papers held by Churchill Archives Centre, Cambridge
Robert Millikan

**Giáo sư Robert Andrews Millikan** (22 tháng 3 năm 1868 – 19 tháng 12 năm 1953) là một nhà vật lý thực nghiệm người Mỹ. Ông đã giành Giải Nobel Vật lý vào năm 1923 nhờ phương pháp đo chính xác điện tích điện tử thông qua thí nghiệm giọt dầu Millikan và nghiên cứu của ông về hiệu ứng quang điện. Ông cũng là người nghiên cứu về các bức xạ vũ trụ.

## Tiểu sử
### Giáo dục
Millikan nhận bằng cử nhân hạng nhất từ trường Đại học Oberlin năm 1891 và bằng tiến sĩ vật lý của trường đại học Columbia năm 1895 – ông là người đầu tiên nhận được học vị tiến sĩ từ trường này.
## Điện tích điện tử
## Hiệu ứng quang điện
## Ghi chú

## Tham khảo và đọc thêm
### Sách
* Waller, John, "Einstein's Luck: The Truth Behind Some of the Greatest Scientific Discoveries". Oxford University Press, 2003. ISBN 0-19-860719-9
* Physics paper *On the Elementary Electrical Charge and the Avogadro Constant (extract)* http://www.aip.org/history/gap/ 
* 

### Liên kết ngoài
* 
* "Famous Iowans," by Tom Longdon
* Illustrated Millikan biography Retrieved from Internet Archive on March 30, 2007
William A. Burt

**William Austin Burt** (13 tháng 6 năm 1792 &ndash; 18 tháng 8,1858) là một nhà phát minh, nhà lập pháp, nhà khảo sát người Mỹ. William Burt là người phát minh, sản xuất và được cấp bằng sáng chế về máy đánh chữ đầu tiên. Ông được gọi là "người cha của máy đánh chữ". Ông có những khám phá khác về các dụng cụ đo đạc khảo sát. Ông cũng là một nhà khảo sát nổi tiếng. Ông sinh ra ở Worcester, Massachusetts và sống ở Michigan từ năm 1824 đến tận cuối đời, vào năm 1858. Ông là thành viên của Cơ quan lập pháp của Michigan từ năm 1826 đến năm 1827. Ông là Giám đốc sở bưu điện đầu tiên của Mount Vernon từ năm 1832 đến 1856. Năm 1857, Burt đi chuyển đến Detroit, nơi ông mất một năm sau đó.
## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*http://www.geo.msu.edu/geo333/burt.htmL  from Michigan State University.
Asterisk (PBX)

:*Xem các nghĩa khác tại [[Asterisk (định hướng)]].*

**Asterisk** là một phần mềm tự do nguồn mở, ban đầu do Mark Spencer viết, với mục đích tạo nên một hệ thống tổng đài cá nhân (PBX - *private branch exchange*) kết nối đến hầu hết các mạng có sẵn như IP, PSTN, và sử dụng các chuẩn SIP, MGCP, H323. Asterisk còn có giao thức riêng là IAX (Inter-Asterisk eXchange).

Như các PBX khác, Asterisk cho phép các máy điện thoại gắn kết với nhau qua phần mềm này thực hiện các cuộc gọi với nhau, và cho phép kết nối với các dịch vụ điện thoại khác, trong đó có mạng điện thoại chuyển mạch công cộng (PSTN).

Asterisk đem đến cho người sử dụng các tính năng và ứng dụng của hệ thống tổng đài PBX và cung cấp nhiều tính năng mà tổng đài PBX không có, như sự kết hợp giữa chuyển mạch VOIP và chuyển mạch TDM, đó là khả năng mở rộng đáp ứng nhu cầu cho từng ứng dụng…

Asterisk là hệ thống chuyển mạch mềm, là phần mềm nguồn mở được viết bằng ngôn ngữ C chạy trên hệ điều hành Linux thực hiện tất cả các tính năng của tổng đài PBX và hơn thế. Asterisk ra đời vào năm 1999 bởi Mark Spencer, anh viết phần mềm này ban đầu không ngoài mục đích hỗ trợ cho công ty của mình trong việc liên lạc đàm thoại hỗ trợ cộng đồng người sử dụng và phát triển Linux.

Asterisk thoạt đầu được phát triển trên GNU/Linux nền x86 (Intel), nhưng giờ đây nó cũng có thể biên dịch và chạy trên OpenBSD, FreeBSD và Mac OS X và Microsoft Window.

Asterisk có thể được sử dụng cho nhiều thứ và có các đặc trưng bao gồm:
*Private Branch Exchange (PBX) 
*Voicemail Services with Directory
*Conferencing Server
*Packet Voice Server
*Encryption of Telephone or Fax Calls
*Heterogeneous Voice over IP gateway (H.323, SIP, MGCP, IAX) 
*Custom Interactive Voice Response (IVR) system
*Soft switch
*Number Translation
*Calling Card Server
*Predictive Dialer
*Call Queueing with Remote Agents
*Gateway and Aggregation for Legacy PBX systems
*Remote Office or User Telephone Services
*PBX long distance Gateway
*Telemarketing Block
*Standalone Voicemail System

Không gói gọn thông tin liên lạc trong công ty mà các ứng dụng giao tiếp với mạng PSTN hoặc mạng VOIP (như voice777) cho phép gọi ra bất cứ số điện thoại nào có trên mạng PSTN.

Ngoài ra việc tích hợp vào các ứng dụng như CRM và hệ thống Outlook làm cho khả năng ứng dụng của Asterisk linh hoạt hơn đáp ứng nhu cầu cần thiết cho người sử dụng điện thoại.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Asterisk home page
* Asterisk Documentation Project (download the O'Reilly book for free)
* Forbes article about Mark Spencer and Asterisk
* [irc://irc.freenode.net/asterisk #asterisk] on freenode
* Interview with Mark Spencer on Leo Laporte's TWIT.TV FLOSS Weekly podcast
* Selector Free MeetMe GUI
* AppKonference High-performance Asterisk conferencing module, is a fork of ("MeetMe" alternative)
Dã Tượng

**Dã Tượng** (chữ Hán: 野象, có nghĩa là *[[voi rừng]]*) là gia tướng và một trong 5 mãnh tướng dưới trướng của quốc công tiết chế Trần Hưng Đạo. Dã Tượng là người có tài thuần phục và huấn luyện voi chiến. Ông là người đã chỉ huy lực lượng tượng binh Nhà Trần giao chiến với kỵ binh quân Nguyên ở trận Vạn Kiếp. Đoạn văn sau trích từ *[[Đại Việt sử ký toàn thư]]* có nhắc đến ông:

:*Trước đây, Hưng Đạo Vương có người nô là Dã Tượng và Yết Kiêu, đối xử rất hậu. Khi quân Nguyên tới, Yết Kiêu giữ thuyền ở Bãi Tân, Dã Tượng thì đi theo. Đến lúc quan quân thua trận, thủy quân tan cả. [Hưng Đạo] Vương định rút theo lối chân núi. Dã Tượng nói: "Yết Kiêu chưa thấy Đại Vương thì nhất định không dời thuyền".*

Dã Tượng đã lập nhiều chiến công trong Kháng chiến chống Nguyên – Mông, đời Trần. Ông cùng với Yết Kiêu, Cao Mang, Đại Hành và Nguyễn Địa Lô là 5 thuộc hạ tài giỏi và trung thành của Hưng Đạo Vương. Trong cuộc kháng chiến chống Mông – Nguyên, ông đóng góp đắc lực, tận tình bảo vệ chủ tướng. Chính ông và Yết Kiêu có công lớn trong trận bắt sống Toa Đô. Ông nổi tiếng là một tướng dũng cảm tài giỏi dưới trướng của Trần Hưng Đạo.

## Tham khảo
Josef Masopust

**Josef Masopust** (sinh ngày 9 tháng 2 năm 1931 tại Střimice - mất ngày 29 tháng 6 năm 2015 tại Praha) là cựu cầu thủ và huấn luyện viên bóng đá người Tiệp Khắc. Ông giành được danh hiệu Quả bóng vàng châu Âu năm 1962. Tháng 11 năm 2003, ông được Liên đoàn bóng đá Cộng hoà Séc bầu chọn là Cầu thủ vàng của Cộng hoà Séc - danh hiệu cho cầu thủ xuất sắc nhất Séc trong 50 năm, nhân dịp kỉ niệm 50 năm ngày thành lập UEFA. Ông chơi ở vị trí tiền vệ và là một cầu thủ không thể thiếu của Tiệp Khắc. http://www.uefa.com/uefa/news/Kind=256/newsId=130150.html

Năm 1962, Masopust đưa đội tuyển Tiệp Khắc lọt vào trận chung kết World Cup 1962. Ông ghi bàn mở tỉ số trận đấu giúp Tiệp Khắc dẫn trước, tuy nhiên chung cuộc Tiệp Khắc thua Brasil. Nhờ vào màn trình diễn tại vòng chung kết World Cup, ông giành được Quả Bóng Vàng năm 1962. Tổng cộng, ông khoác áo đội tuyển 63 lần, ghi được 10 bàn thắng (ông cũng tham gia World Cup 1958). Tại châu Âu, ông cùng Tiệp Khắc giành vị trí thứ ba tại Euro 1960.

Ở cấp câu lạc bộ, Masopust đầu tiên đá cho câu lạc bộ ít tên tuổi Baník Most. Đến năm 19 tuổi, ông chuyển sang FK Teplice. Năm 1952, ông tới Dukla Praha và cùng đội bóng này giành 8 chức vô địch quốc gia. Khi ra nước ngoài thi đấu vào năm 1968, ông giúp Molenbeek lên chơi ở giải hạng nhất của Bỉ với vai trò là cầu thủ kiêm huấn luyện viên. Trở về nước, ông tiếp tục làm huấn luyện viên tại Dukla, và thành công nhất là chức vô địch Séc với Zbrojovka Brno năm 1978. Vào thập niên 1980, ông có thời gian dẫn dắt đội tuyển Tiệp Khắc trước khi sang Indonesia huấn luyện.

Ông được Pelé đưa vào danh sách 125 cầu thủ còn sống vĩ đại nhất vào tháng 3 năm 2004. Ông mất ngày 29 tháng 6 năm 2015 tại Praha.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Tiểu sử ngắn gọn  (**[[tiếng Séc]]**)
* Cầu thủ vàng của Séc
Vùng bắn phá tự do

**Vùng bắn phá tự do** hay **vùng oanh kích tự do** () là một thuật ngữ quân sự của Mỹ chỉ một mức độ kiểm soát hỏa lực, được dùng cho việc hiệp đồng tác chiến giữa các đơn vị chiến đấu gần nhau. Tài liệu hướng dẫn chiến trường (field manual) FM 6-20 định nghĩa của khái niệm này dùng trong chiến tranh Việt Nam như sau:

:Một khu vực được xác định cụ thể mà tại đó, mọi hệ thống vũ khí đều có thể bắn mà không cần chỉ thị của các sở chỉ huy (*A specific designated area into which any weapon system may fire without additional coordination with the establishing headquarters).*

## Trong chiến tranh thế giới thứ hai
Tướng Chuck Yeager, trong cuốn tự truyện của mình, mô tả sự bất đồng của ông (và đồng đội) với việc bắn-tất-cả-những-thứ-di-chuyển trong chiến tranh thế giới thứ hai. Ông cảm nhận rằng, nếu Hoa Kỳ thất bại trong thế chiến thứ hai, điều đó có thể đã bị xem như là một hoạt động phạm pháp.

## Trong chiến tranh Việt Nam
Theo Từ điển Chiến tranh Việt Nam của James S. Olson, *vùng bắn phá tự do* là vùng được bắn mục tiêu mà không cần được cho phép trước (*any area in which permission was not required prior to firing on targets*).

Ban đầu, vùng bắn phá tự do là một khu vực gần một căn cứ không quân, nơi không có dân thường, để các máy bay có thể trút bỏ bom đạn thừa (*ordnance disposal*) trước khi hạ cánh.

Sở chỉ huy Mỹ tại Việt Nam (U.S. Military Assistance Command, Vietnam MACV), dựa vào giả định rằng tất cả các lực lượng bạn đã ra khỏi khu vực, đã thiết lập một chính sách xác định các "vùng bắn phá" tự do là các khu vực mà:

*Bất cứ ai xuất hiện trong đó đều được coi là một binh sĩ đối phương
*Binh lính được phép bắn bất cứ ai di động sau giờ giới nghiêm mà không cần phải chắc chắn rằng người này có thái độ thù địch.

Do các cuộc chạm trán kiểu này có thể dẫn đến cái chết của thường dân vô tội, việc sử dụng chính sách này là một sự vi phạm Công ước Geneva.

## Xem thêm
* Rules of engagement
* Ném bom khu vực
* Ấp chiến lược
* Tìm và diệt

## Chú thích

## Đọc thêm
* Lewis M. Simmons, "Free Fire Zones ", in *Crimes of War: What the Public Should Know*, Roy Gutman, Ed, W. W. Norton & Company, tháng 7 năm 1999,
Gabriel Lippmann

**Gabriel Jonas Lippmann** (16 tháng 8 năm 1845 – 13 tháng 7 năm 1921) la một nhà vật lý va nhà phát minh người Pháp - Luxembourg. Ông được nhận Giải Nobel Vật lý về phát minh tạo hình ảnh màu bằng phương pháp giao thoa, chế tạo các tấm phim Lippmann của ông.

Gabriel sinh ra tại Hollerich, Luxemburg. Khi ông ba tuổi, gia đinh ông đến Pháp, sống ở Paris.

Ông la một trong những người thành lập *Institut d'optique théorique et appliquée* ở Pháp. Ông cũng phát minh ra một loại điện kế được sử dụng trong máy ECG.

Lippmann la một thành viên của Viện khoa học Pháp từ 8 tháng 2 1886 đến tận cuối đời. Ông cũng là thành viên ngoại quốc của Hội Hoàng gia, thành viên của Bureau des Longitudes, và thành viên của Viện Grand Ducal.

Ông cưới con gái của nhà tiểu thuyết gia Victor Cherbuliez vào năm 1888.

## Chú thích

## Liên kết ngoài

* 
* Nobel Foundation - Official site (source for all citations quoted)
* Gabriel Lippmann in Jewish Encyclopedia
* Centre de Recherche Public - Gabriel Lippmann
Cung Như Tâm

**Cung Như Tâm** (tiếng Trung: *龔如心*) hay gọi theo họ chồng là **Vương Như Tâm** (*王如心*), thường được biết tới với tên tiếng Anh là **Nina Wang** (29 tháng 9 năm 1937 – 3 tháng 4 năm 2007) là người phụ nữ giàu nhất châu Á. Bà nổi tiếng với kiểu tóc tết buộc vểnh hai bên, cách ăn mặc sặc sỡ.

## Tiểu sử
Sinh ra tại Thượng Hải, Cung Như Tâm và Vương Đức Huy là bạn bè thân thuộc thời thơ ấu. Hai người bắt đầu hẹn hò lúc 11 tuổi và kết hôn 7 năm sau đó. Và rồi họ chuyển đến Hồng Kông.

Đức Huy dựng nên Chinachem Group, kinh doanh bất động sản là tất yếu. Thế nhưng sự giàu có cũng mang lại rắc rối cho ông. Vương Đức Huy bị bắt cóc năm 1983 và được trả tự do sau khi gia đình ông bỏ ra 11 triệu USD tiền chuộc. Không may, ông Đức Huy mất tích khi bị bắt cóc lần 3.

Lúc ấy, bà Như Tâm tiếp quản Chinachem và rơi vào cuộc chiến pháp lý để giành quyền thừa kế với cha của Vương Đức Huy. Năm 2005, bà thắng kiện khi tòa bỏ phán quyết trước đây, rằng Cung Như Tâm đã làm giả di chúc của chồng trước khi ông mất tích.

Cái chết của bà được cho là do ung thư
## Tham khảo
Azai Nagamasa

là con trai của Azai Hisamasa, một daimyo vùng Omi. Nagamasa đã có nhiều chiến tích trên chiến trường cùng Rokkaku Yoshitaka và Saito Katsuoki. Những trận đánh tiêu biểu mà Nagamasa đã tham gia là trận Anegawa và trận vây hãm thành Odani.

Ông lấy em gái Oda Nobunaga là Oichi, nhưng lại liên minh với gia tộc Asakura và các thầy tu ở núi Hiei. Ông đã từng đánh bại Nobunaga và Tokugawa Ieyasu trong trận Anegawa (1570).

1573, khi Oda Nobunaga vây hãm thành Odani, Nagamasa không hi vọng vào một chiến thắng, ông đã chọn seppuku để đổi lấy mạng sống cho con gái của ông và đã thuyết phục Oichi quay về với gia tộc Oda cùng với những người con của nàng.

Ba người con gái của ông sau này đã trở nên nổi tiếng:
* Chacha, hay còn gọi là Yodo-Dono, là vợ thứ hai của Toyotomi Hideyoshi mẹ của Toyotomi Hideyori.
* Hatsu, vợ của Kyogoku Takatsugu.
* Oeyo, hay còn gọi là Sugenin, vợ thứ hai của Shogun Tokugawa Hidetada, mẹ của Tokugawa Iemitsu.

## Tham khảo
Nhà thờ Asam (München)

**Nhà thờ Asam** (tên gọi chính thức **Nhà thờ Thánh Johann Nepomuk**) trong thành phố München được hai anh em Asam (Cosmas Damian Asam và Egid Quirin Asam) cho xây trong khoảng thời gian 1733-1746. Nhà thờ này được xem là một trong các công trình xây dựng quan trọng nhất của hai trường phái đại diện cho kiến trúc cuối thời Baroque tại Nam Đức. Nhà thờ này đầu tiên được định xây dựng làm nhà cầu nguyện cho anh em Asam, nhưng sau đó, do Egid Quirin Asam trong khoảng thời gian 1729-1733 đã có thể mua được nhiều mảnh đất kế cận nhà ở, ông đã cùng với người anh em Cosmas Damian cho kiến lập ngôi Nhà thờ Thánh Johann Neomuk. Tuy dự định là một ngôi nhà thờ tư nhân nhưng do có sự phản đối của người dân nên anh em Asam đã phải biến nhà thờ này thành một nhà thờ công cộng.

Nhà thờ Thánh Johann Nepomuk hình thành trên một khoảng đất rất chật hẹp, diện tích bề mặt chỉ là 22 m x 8 m. Chính từ đó mà có thể thấy được kỳ công của kiến trúc sư và người xây dựng đã có thể tạo được sự kết hợp hài hòa giữa kiến trúc, hội họa và điêu khắc. Không gian bên trong nhà thờ được chia làm ba theo chiều thẳng đứng với độ sáng tăng dần từ dưới lên cao. Phần dưới với ghế ngồi cho người cầu nguyện là nơi tương đối tối, tượng trưng cho nỗi thống khổ của thế giới. Phần giữa mang màu sắc trắng xanh là phần tượng trưng cho hoàng đế. Phần trên cùng với bích họa trần và được chiếu sáng gián tiếp hiến dâng cho Thiên Chúa và vĩnh cửu. Phía dưới của tủ đựng bánh thánh là hài cốt của Thánh Johann Nepomuk.

So với một nhà thờ kiểu Baroque thường được phân chia một cách rất nghiêm ngặt thì Nhà thờ Asam có một vài điểm đặc biệt do là nhà thờ tư nhân: Nhà thờ hướng về phía tây thay vì thông thường là hướng đông. Thêm vào đó, chiếc thập tự giá đối diện với bục giảng đạo được treo quá thấp. Trong các nhà thờ Baroque thập tự giá cần phải treo cao hơn bục giảng đạo để người giảng đạo phải ngước lên nhìn Chúa Giê-su. Trong một cuộc bỏ bom năm 1944, chỗ ngồi của đội đồng ca đã bị hư hại nặng. Trong đợt tu bổ 1975 đến 1983, nơi này được tái kiến thiết lại theo hình ảnh giả thiết sau khi nghiên cứu các tài liệu trong lịch sử.

## Tham khảo

* *Zu zwei Asam-Kirchen. München, St. Johann Nepomuk. Straubing, Ursulinenklosterkirche*, Dorith Riedl, Perfect Paperback 1979, ISBN 3883410012

## Liên kết ngoài
* Toàn cảnh 360° Nhà thờ Asam
Vụ Madeleine McCann mất tích

**Madeleine McCann** là một cô bé 3 tuổi người Anh bị mất tích ở Bồ Đào Nha.

Madeleine McCann mất tích ngay sau ngày sinh nhật lần thứ tư của bé, vào đêm thứ 3, ngày 3 tháng 5 năm 2007. Cô bé người Anh đang kỳ nghỉ với bố mẹ và chị em ruột ở khu nghỉ mát Praia da Luz ở Algarve, Bồ Đào Nha và đã biến mất khỏi một căn phòng, trong một khu trung tâm của khu nghỉ mát mà họ đang lưu trú. Bố mẹ Madeleine cho rằng họ đã để con mình chơi với hai bé sinh đôi hai tuổi, em ruột của bé ở phòng ngủ tầng trệt khi bố mẹ của bé ăn tại nhà hàng cách đó khoảng 120 m.

Điều tra ban đầu của Guarda Nacional Republicana (cảnh sát Bồ Đào Nha), là đội cảnh sát đã được gọi điện đầu tiên đến hiện trường, đã kết luận rằng bé đã bị bắt cóc. Sau khi điều tra thêm, Polícia Judiciária (cảnh sát điều tra tội phạm Bồ Đào Nha) đã tuyên bố rằng có một giả thuyết chắc chắn rằng cô bé có thể đã chết. Trong quá trình điều tra, có một số cảnh người ta nhìn thấy Madeleine không được xác nhận ở Bồ Đào Nha và những nơi khác và bằng chứng khoa học bổ sung đã được thu thập. Tuy nhiên, cảnh sát điều tra vụ mất tích này thú nhận rằng cuộc điều tra chẳng hề tìm ra manh mối một chút nào.

Cuộc điều tra này đã được cả cảnh sát Anh và Bồ Đào Nha thực hiện và mỗi bên đã thể hiện nhiều biện pháp nghiệp vụ khác nhau, với những khía cạnh và mức độ thông tin đưa ra cho công chúng và tư cách pháp lý của những bên liên quan vụ này.

Vụ mất tích này nổi tiếng vì sự có mặt liên tục của nó trong thời gian dài và mức độ phổ biến cao trên các phương tiện truyền thông nhờ có sự tham gia tích cực của cha mẹ cô bé, vì sự công bố rộng rãi các thông tin xung quanh vụ việc, và vì các chiến dịch kêu gọi giúp đỡ của một số người nổi tiếng trên thế giới.

## Thân thế
Bố mẹ bé, Kate và Gerry McCann đều là bác sĩ.

## Diễn tiến sự kiện mất tích
Vào đầu tháng 5 năm 2007 bố mẹ bé Madeleine McCann đã đi ăn tối tại một quán ăn cách căn hộ có bé cùng hai người em sinh đôi chừng khoảng 100m tại thị trấn Praia da Luz thuộc vùng Algarve của Bồ Đào Nha và sau đó họ cho rằng bé Madeleine McCann đã biến mất.

Có thể Kate và Gerry McCann đã sơ suất khi để cả ba con nhỏ dưới 11 tuổi ở nhà một mình và họ đã vi phạm pháp luật nước Anh.

Mẹ của bé đã lên truyền hình Bồ Đào Nha cầu xin kẻ bắt cóc tha cho bé.
## Dư luận quan tâm
Đã có nhiều dư luận quan tâm, đã có nhiều người giúp đỡ, đã có nhiều giải thưởng, trang web lập ra nhằm giúp việc tìm kiếm bé.
## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*findmadeleine.com
Đông Giang (định hướng)

**Đông Giang** có thể là:

## Việt Nam
* Xã Đông Giang, thành phố Đà Nẵng
* Xã Đông Giang, tỉnh Lâm Đồng

; Địa danh cũ
* Huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam
* Phường Đông Giang, thành phố Đông Hà, tỉnh Quảng Trị
* Xã Đông Giang (huyện Hàm Thuận Bắc, tỉnh Bình Thuận); nay là một phần xã Đông Giang, tỉnh Lâm Đồng
* Xã cũ Đông Giang thuộc huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình; nay là một phần xã Hà Giang cùng huyện.

## Trung Quốc
* Sông Đông Giang ở Trung Quốc.
Muỗi vằn châu Á

***Aedes albopictus***, dân gian gọi là *muỗi vằn* (tiếng Anh: *Asian tiger mosquito*, tức "muỗi hổ châu Á"), đây là loài muỗi có nguồn gốc tại Đông Nam Á, và có từ Madagascar về phía đông cho tới New Guinea, và phía bắc tới độ vĩ của Triều Tiên. Loài này cũng được thấy tại miền Nam Hoa Kỳ từ năm 1985, và tại Nigeria từ năm 2002. Năm 2007, loài này cũng có tại New Zealand Đông Canada, và 12 nước châu Âu bao gồm Ý và Tây Ban Nha. Muỗi này có đặc điểm chân có khoang trắng đen và mình nhỏ, có màu trắng hoặc đen (xem hình).

Muỗi *Aedes albopictus* thích sống ở các bụi cây, đám cỏ, chủ yếu ở vùng nông thôn. Sau khi hút máu một người bệnh, muỗi cái có thể truyền bệnh ngay nếu hút máu một người lành hoặc virus nhân lên ở tuyến nước bọt của muỗi sau đó 8-10 ngày hút máu người lành có thể truyền bệnh.

## Hình ảnh

Tập tin:CDC-Gathany-Aedes-albopictus-1.jpg
Tập tin:CDC-Gathany-Aedes-albopictus-2.jpg
Tập tin:Aedes-albopictus.jpg
Tập tin:2004-10-02 Mosquito crushed to death by magnets.jpg

## Chú thích

## Tham khảo
* 
*
Francisco Pizarro

**Francisco Pizarro González** ( – 26 tháng 6 năm 1541) là một nhà thám hiểm và chinh phục người Tây Ban Nha, ông đã xâm chiếm Trung và Nam Mỹ. Ông là người đã chinh phục đế chế Inca và sáng lập ra thành phố Lima, mệnh danh là *La Ciudad de los Reyes* (thành phố của vua). Lima sau trở thành thủ đô của Peru. Vì sự nghiệp đó mà ông được liệt vào hàng conquistador, tức chinh phục tướng công của Tây Ban Nha.

Pizarro sinh ra tại Trujillo, (Cáceres), Extremadura, Tây Ban Nha. Hiện năm sinh của Francisco chưa được xác định vì các nguồn tin đưa ra những thông tin trái ngược về năm sinh của ông: 1471, 1475–1478. Ông là một người con không thừa nhận của Gonzalo Pizarro Rodríguez de Aguilar, một đại tá bộ binh phục vụ trong các chiến dịch Italia dưới trướng tướng Gonzalo Fernández de Córdoba, tại Navarre. Mẹ của Francisco Pizarro là Francisca González Mateos, một người đàn bà mảnh khảnh đến từ Trujillo. Từ nhỏ cậu bé không được cho đi học đoàn hoàng Qua cha của ông, Francisco là anh con bác với Hernán Cortés, người đã xâm chiếm Mexico. Gia đình anh rất nghèo và anh muốn thay đổi cuộc sống của mình để giúp ba mẹ anh.

Vào ngày 10 tháng 11 năm 1509, Pizarro đi thuyền buồm từ Tây Ban Nha đến Tân Thế giới với Alonso de Ojeda trên một chuyến thám hiểm vịnh Urabá tại Tierra Firme. Pizarro trở thành một người tham gia vào thuộc địa thất bại của Ojeda, chỉ huy những người còn lại cho đến khi ông ta bỏ rơi nó với những người sống sót. Ông đã đi thuyền buồm đến Cartagena và gia nhập đội thuyền của Martín Fernández de Enciso năm 1513.

## Tham khảo
Yamagata

là tỉnh thuộc vùng Tōhoku trên đảo Honshū, giáp với Biển Nhật Bản. Thủ phủ của tỉnh là thành phố Yamagata.

## Địa lý

Yamagata nằm ở góc phía Tây Nam của Tohoku, đối diện với biển Nhật Bản. Nó giáp với tỉnh Niigata và Fukushima ở phía Nam, với tỉnh Miyagi ở phía Đông, tỉnh Akita ở phía Bắc. Tất cả những đoạn biên giới này đều được đánh dấu bằng các ngọn núi, với phần lớn dân số định cư ở vùng đồng bằng Trung tâm khá nhỏ.

## Lịch sử

Thổ dân người Ezo từng sống ở vùng hiện nay gọi là Yamagata. Trong suốt thời kì Heian (794–1185), gia tộc Fujiwara (藤原) thống lĩnh vùng này. Thành phố Yamagata phát triển hưng thịnh thời kì Edo nhờ vị trí là một thị trấn thành lũy quan trọng. Nổi tiếng với *beni* (thuốc nhuộm màu đỏ rum sử dụng trong sản xuất lụa). Năm 1649, nhà thơ Haiku nổi tiếng, Matsuo Bashō thăm Yamagata trong chuyến đi 5 tháng xuống vùng phía Bắc Nhật Bản. Tỉnh Yamagata và tỉnh Akita đã từng thuộc tỉnh Dewa cho đến thời Minh Trị Duy tân.

## Hành chính

### Thành phố
Tỉnh Yamagata có 13 thành phố:

* Higashine
* Kaminoyama
* Murayama
* Nagai
* Nanyō
* Obanazawa
* Sagae

* Sakata
* Shinjō
* Tendō
* Tsuruoka
* Yamagata (thủ phủ)
* Yonezawa

## Kinh tế

## Văn hóa

## Giáo dục

* Đại học Yamagata

## Thể thao

## Du lịch


Tập_tin:Yamagata_Station.jpg|Ga Yamagata
Tập_tin:Jre_400_e31000.jpg|Yamagata shinkansen


## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Website chính thức của tỉnh Yamagata (tiếng Nhật)
* Hướng dẫn định vị ngành công nghiệp tỉnh Yamagata
* Thông tin Yamagata (Cơ sở dữ liệu thông tin du lịch) 
* Khí hậu tại thành phố Yamagata

* Bảo tàng Nghệ thuật Yamagata 
* Festival film tài liệu quốc tế Yamagata