Họ Tú cầu

**Họ Tú cầu** (danh pháp khoa học: **Hydrangeaceae**, Dumortier, đồng nghĩa: **Hortensiaceae** Berchtold & J. S. Presl, **Kirengeshomaceae** **<small>Nakai</small>)** là một họ trong thực vật có hoa thuộc bộ Sơn thù du (Cornales), với sự phân bố rộng tại đông và phía bắc châu Á và Bắc Mỹ cũng như có sự phân bố mang tính địa phương tại đông nam và miền trung châu Âu.

Trong nghĩa rộng (*sensu lato*), như trong cách xử lý của Angiosperm Phylogeny Group, họ này bao gồm 16-17 chi với khoảng 230-270 loài, nhưng một số nhà thực vật học lại phân chia họ này thành hai họ, với 7 chi tách ra thành họ riêng có danh pháp khoa học **Philadelphaceae**.

Các chi trong họ này là các loại cây gỗ nhỏ, cây bụi, cây thân thảo hay dây leo (chi *Decumaria*), tích lũy nhôm, có đặc trưng là các lá mọc thành các cặp đối nhau (ít khi mọc vòng hay so le), các hoa lưỡng tính, cân đối với 4 (ít khi 5-12) cánh hoa. 

Quả của chúng là dạng quả nang hay quả mọng chứa vài hạt, các hạt có nội nhũ lớn.

## Phân loại
### APG
APG chia họ này thành hai phân họ, với một phân họ chia tiếp thành 2 tông.
* Jamesioideae Hufford: 2 chi (*Jamesia*, *Fendlera*) và khoảng 5 loài tại miền tây Bắc Mỹ.
** *[[Jamesia]]* Torrey & A. Gray (gồm cả *Edwinia*).
** *[[Fendlera]]* Engelman & A. Gray
* Hydrangeoideae Burnett: Nhiệt đới và ôn đới ấm, đặc biệt là Đông Nam Á và Bắc Mỹ, kéo dài về phương nam tới Chile và Malesia.
** Philadelpheae Duby: 6 chi và khoảng 130 loài, trong đó các chi đa dạng nhất là *Philadelphus* (khoảng 65 loài), *Deutzia* (khoảng 60 loài). Nhiệt đới và ôn đới ấm, đặc biệt là Đông Nam Á tới Philippines, tây nam Bắc Mỹ cũng như Trung Mỹ, một loài tại châu Âu. Đồng nghĩa: Philadelphaceae Martynov
*** *[[Philadelphus]]* L.: Dưới 65 loài. 
*** *[[Deutzia]]* Thunberg (gồm cả *Neodeutzia*): Khoảng 60 loài.
*** *[[Carpenteria]]* Torr.
*** *[[Fendlerella]]* A. Heller
*** *[[Kirengeshoma]]* Yatabe
*** *[[Whipplea]]* Torrey
** Hydrangeeae de Candolle: 1-9 chi và khoảng 65 loài. Ôn đới ấm Bắc bán cầu và nhiệt đới, kéo dài về phương nam tới Chile và Malesia.
*** *[[Hydrangea]]* L. (gồm cả *Adamia*, *Broussaisia*, *Calyptranthe*, *Cardiandra*, *Cornidia*, *Cyanitis*, *Decumaria*, *Deinanthe*, *Dichroa*, *Heteromalla*, *Hortensia*, *Pileostegia*, *Platycrater*, *Sarcostyles*, *Schizophragma*): Khoảng 65 loài.

### Khác
***Hydrangeaceae** Dumort. *sensu stricto* &nbsp; &nbsp;
***[[Broussaisia]]*
***[[Chi Thảo tú cầu|Cardiandra]]*: Các loài thảo tú cầu
***[[Chi Xích bích mộc|Decumaria]]*: Các loài xích bích mộc
***[[Deinanthe]]*
***[[Chi Thường sơn|Dichroa]]* (bao gồm cả *Adamia*, *Cyanitis*): Các loài thường sơn
***[[Chi Tú cầu|Hydrangea]]* (bao gồm cả *Cornidia*, *Hortensia*, *Sarcostyles*): Các loài tú cầu, tử dương, bát tiên
***[[Chi Hoàng sơn mai|Kirengeshoma]]*: Các loài hoàng sơn mai
***[[Pileostegia]]* (hay nhập vào *Schizophragma* ?): bì leo.
***[[Platycrater]]*
***[[Schizophragma]]* (bao gồm cả *Pileostegia* ?): bạch thư, toàn địa phong.
***Philadelphaceae** D.Don
***[[Carpenteria]]*
***[[Chi Sửu sơ|Deutzia]]* (bao gồm cả *Neodeutzia*): Các loài sửu sơ
***[[Fendlera]]*
***[[Fendlerella]]*
***[[Jamesia]]* (bao gồm cả *Edwinia*)
***[[Chi Sơn mai hoa|Philadelphus]]*: Các loài sơn mai hoa
***[[Whipplea]]*

Ngoài ra, chi *[[Pottingeria]]* đôi khi cũng được đưa vào họ Hydrangeaceae, trong khi đa phần coi nó hoặc thuộc về họ Balanophoraceae, hoặc thuộc họ riêng của chính nó là Pottingeriaceae.

## Tham khảo và ghi chú
* 
* 

*