Họ Cua bơi

**Họ Cua bơi** hay **họ Cua ghẹ** (danh pháp khoa học: ***Portunidae***) là một họ chứa các loài **cua bơi** trong bộ giáp xác mười chân. Nó bao gồm nhiều loài cua sống ven biển được nhiều người biết đến, chẳng hạn cua xanh Đại Tây Dương (*[[Callinectes sapidus]]*), ghẹ xanh (*[[Portunus pelagicus]]*), ghẹ hoa (*[[Charybdis cruciata]]*), ghẹ natato (*[[Charybdis natator]]*), cua xanh (*[[Scylla paramamosain]]*) v.v... Hai chi trong họ được đặt tên tương phản nhau là *[[Scylla (chi cua)|Scylla]]* và *[[Charybdis (chi cua)|Charybdis]]*, theo tên các quái vật biển trong thần thoại Hy Lạp sống trong các đá đối diện nhau ở eo biển Messina là Scylla và Charybdis. Chi *Scylla* chứa một vài loài quan trọng về kinh tế là *[[Scylla serrata]]* và *[[Scylla paramamosain]]*.

## Đặc điểm
Các loài cua bơi có mắt phát triển để nhìn được mọi phía, đôi chân bò thứ năm thì phát triển thành mái chèo, sinh sản hữu tính, đẻ và ấp trứng dưới bụng.

## Phân loại
Phân loại dưới đây lấy theo Spiridonov *et al.* (2014), Davie P. J. F. *et al.* (2015b), Evans N. (2018):
* Phân họ Carupinae Paulson, 1875 *[[sensu lato|s.l]]*
** *[[Carupa]]*
** *[[Catoptrus]]*
** *[[Kume tigra|Kume]]*
** *[[Libystes]]*
** *[[Richerellus]]*
** *[[Pele ramseyi|Pele]]*
** *[[Laleonectes]]*
** *[[Atoportunus]]*. Có thể cùng với *Laleonectes* và *Ereonectes* xếp riêng thành phân họ Atoportuninae.
** *[[Ereonectes]]*: tuyệt chủng.
* Phân họ Lupocyclinae Paulson, 1875
** *[[Lupocyclus]]*
** *[[Carupella]]*
** *[[Lupocycloporus]]*. Nguyên là *Portunus* (*Lupocycloporus*).
* Phân họ Necronectinae Glaessner, 1928
** *[[Scylla (chi cua)|Scylla]]*
** *[[Sanquerus]]*
* Phân họ Podophthalminae Stimpson, 1860
** *[[Euphylax]]*
** *[[Podophthalmus]]* (gồm cả *Vojmirophthalmus*).
* Phân họ Portuninae Rafinesque, 1815: Có thể gồm ít nhất là 3 nhánh.
** Nhánh I: Portuninae *[[sensu stricto]]*.
*** *[[Portunus]]*, bao gồm loài điển hình *P. pelagicus* (*P. armatus*) và một vài loài *Portunus* (*Portunus*) khác.
*** *[[Arenaeus]]*
*** *[[Callinectes]]*
** Nhánh II: Portuninae *sensu lato*.
*** *Portunus* (*Achelous*)
*** *Portunus* (*Portunus*): Một vài loài.
*** *[[Lupella forceps|Lupella]]*
** Nhánh III: Portuninae *sensu lato*.
*** *Portunus* (*Cycloachelous*)
*** *[[Cavoportunus dubius|Cavoportunus]]*
*** *Portunus* (*Monomia*)
*** *Portunus* (*Xiphonectes*)
* Phân họ Thalamitinae Paulson, 1875
** *[[Cronius]]*. Theo truyền thống thường xếp trong phân họ Portuninae.
** *[[Thalamitoides]]*
** *[[Gonioinfradens]]*
** *[[Goniosupradens]]*
** *[[Charybdis (chi cua)|Charybdis]]* (gồm cả *Gonioneptunus*, *Goniohellenus*)
** *[[Thalamonyx]]*
** *[[Thalamita]]*: Có thể tách thành 4 nhánh đơn ngành, trong đó nhánh IV là *Thranita* liệt kê dưới đây.
** *[[Thranita]]* (*Thalamita* *s.l.* nhánh IV).
** *[[Zygita]]*: Tách ra từ *Thalamita* *s.l.* Có thể xếp trong phân tông Caphyrina.
** *[[Trierarchus]]*: Tách ra từ *Thalamita* *s.l.* Có thể xếp trong phân tông Caphyrina.
** *[[Caphyra]]*: Nguyên xếp trong phân họ Caphyrinae Paulson, 1875, là phân họ chứa các loài cua cộng sinh với tảo, hải quỳ, động vật da gai và san hô mềm, nhưng khi đó cả Caphyrinae và Thalamitinae đều cận ngành. Tạm thời coi là phân tông Caphyrina trong phân họ Thalamitinae.
** *[[Lissocarcinus]]*: Nguyên xếp trong phân họ Caphyrinae.

### Chuyển đi
Chi *[[Coelocarcinus]]* trước đây xếp trong phân họ Caphyrinae, nay được coi là thuộc họ Carcinidae.

## Hình ảnh

Tập tin:Portunus trituberculatus.jpg|Ghẹ chấm.

## Chú thích

## Tham khảo
* 
*