Spa

**Spa** là nơi sử dụng nước suối giàu khoáng chất (và đôi khi là nước biển) để tắm thuốc. Các thị trấn spa hoặc khu nghỉ dưỡng spa (bao gồm cả các khu nghỉ dưỡng suối nước nóng) thường cung cấp các liệu pháp chăm sóc sức khỏe khác nhau, còn được gọi là liệu pháp tắm hơi.

Niềm tin vào khả năng chữa bệnh của nước khoáng có từ thời tiền sử. Những phương thức thực hành như vậy đã phổ biến trên toàn thế giới, nhưng đặc biệt phổ biến ở Châu Âu và Nhật Bản. Spa ban ngày và spa y tế cũng khá phổ biến và cung cấp nhiều liệu pháp chăm sóc cá nhân khác nhau.

## Nguồn gốc của thuật ngữ
Thuật ngữ này có nguồn gốc từ tên của thị trấn Spa, Bỉ, tên được biết đến từ thời La Mã, khi vị trí này được gọi là *Aquae Spadanae*, đôi khi được kết nối không chính xác với từ tiếng Latin *spargere* có nghĩa là phân tán, nhỏ giọt hoặc làm ẩm.

Từ thời trung cổ, các bệnh do thiếu sắt gây ra đã được điều trị bằng cách uống nước suối chứa chất sắt (vào năm 1326, "bậc thầy sắt" Collin le Loup tuyên bố có thể chữa khỏi bệnh, khi mùa xuân được gọi là Espa, một từ Walloon có nghĩa là "đài phun nước").

Ở Anh vào thế kỷ 16, những ý tưởng cổ xưa của người La Mã về việc tắm thuốc đã được khôi phục tại các thị trấn như Bath, Somerset (không phải nguồn gốc của từ tiếng Anh ** mang nghĩa tắm), và vào năm 1596, William Slingsby, người đã đến thị trấn của Bỉ (mà ông gọi là *Spaw*) đã phát hiện ra một chiếc giếng nước chứa hàm chất sắt ở Yorkshire.

Ông đã xây dựng một cái giếng kín tại nơi được gọi là Harrogate, khu nghỉ dưỡng đầu tiên ở Anh để uống nước thuốc, sau đó vào năm 1596, Tiến sĩ Timothy Bright sau khi khám phá ra một cái giếng thứ hai được gọi là khu nghỉ dưỡng *The English Spaw*, từ *Spa* bắt đầu được sử dụng để mô tả chung chung.

Trong bối cảnh thương mại, người ta thường khẳng định rằng từ này là từ viết tắt của nhiều cụm từ tiếng Latinh khác nhau, chẳng hạn như *sanitas per aquam* hoặc *salus per aquam*, có nghĩa là "sức khỏe thông qua nước". Điều này rất khó xảy ra: việc bắt nguồn không xuất hiện trước đầu thế kỷ 21 và có lẽ là một từ viết tắt vì không có bằng chứng về việc các từ viết tắt được truyền vào ngôn ngữ trước thế kỷ 20; cũng không khớp với tên La Mã đã biết ứng với vị trí.

## Lịch sử
Các liệu pháp spa đã có từ thời cổ điển khi tắm bằng nước được coi là một phương pháp phổ biến để điều trị bệnh. Thực hành đi du lịch đến các suối nước nóng hoặc lạnh với hy vọng có thể chữa khỏi một số bệnh đã có từ thời tiền sử. Các cuộc điều tra khảo cổ học gần các suối nước nóng ở Pháp và Cộng hòa Séc cho thấy vũ khí và lễ vật thời kỳ đồ đồng. Ở Vương quốc Anh, truyền thuyết cổ đại ghi nhận các vị vua Celtic đầu tiên đã phát hiện ra suối nước nóng ở Bath, Anh.

Nhiều người trên khắp thế giới tin rằng tắm trong một con suối, giếng, hoặc sông cụ thể giúp thanh lọc thể chất và tinh thần. Các hình thức thanh tẩy theo nghi lễ tồn tại giữa người châu Mỹ bản địa, người Babylon, người Ai Cập, người Hy Lạp và người La Mã. Ngày nay, nghi lễ thanh lọc qua nước có thể được tìm thấy trong các nghi lễ tôn giáo của người Do Thái, Hồi giáo, Cơ đốc giáo, Phật giáo và Ấn Độ giáo. Những nghi lễ này phản ánh niềm tin cổ xưa về các đặc tính chữa bệnh và làm sạch của nước. Các nghi lễ tắm phức tạp cũng được thực hành ở Ai Cập cổ đại, trong các thành phố thời tiền sử của Thung lũng Indus, và trong các nền văn minh Ê giê. Thông thường, những người cổ đại này ít xây dựng công trình xung quanh mặt nước, và những gì họ xây dựng là rất tạm thời trong tự nhiên.

### Tắm thời Hy Lạp và La Mã
Một số mô tả sớm nhất về phong tục tắm của phương Tây đến từ Hy Lạp. Người Hy Lạp bắt đầu chế độ tắm tạo thành nền tảng cho các quy trình spa hiện đại.

Những người Ê giê này sử dụng bồn tắm nhỏ, bồn rửa mặt và bồn ngâm chân để vệ sinh cá nhân. Những phát hiện sớm nhất như vậy là những bồn tắm trong khu phức hợp cung điện ở Knossos, đảo Crete, và những bồn tắm bằng thạch cao sang trọng được khai quật ở Akrotiri, Santorini; cả hai đều có niên đại từ giữa thiên niên kỷ thứ 2 trước Công nguyên. Họ thiết lập các phòng tắm công cộng và vòi hoa sen trong khu phức hợp thể dục để thư giãn và vệ sinh cá nhân.

Thần thoại Hy Lạp kể rằng một số suối nước tự nhiên hoặc bể thủy triều (tiếng Anh: *tide pool*) đã được các vị thần ban phước để chữa bệnh. Bể thủy triều hay bể đá là một vũng nước biển nông hình thành trên bãi triều đầy đá. Nhiều hồ bơi trong số này tồn tại dưới dạng các khối nước riêng biệt chỉ khi thủy triều xuống. Xung quanh những hồ nước thiêng liêng này, người Hy Lạp đã thiết lập các cơ sở tắm cho những người mong muốn chữa bệnh. Những người ủng hộ để lại lễ vật cho các vị thần để chữa bệnh tại những địa điểm này và tự tắm với hy vọng có thể chữa khỏi bệnh. Người Sparta đã phát triển một bồn tắm hơi nguyên thủy.

Tại Serangeum, một *balneum* (tạm dịch là *[[Phòng tắm|nhà tắm]]*, được dịch một cách thô sơ) sơ khai của người Hy Lạp, các buồng tắm được cắt vào sườn đồi mà từ đó có suối nước nóng. Một loạt các hốc khoét vào tảng đá phía trên các buồng chứa quần áo của người tắm. Một trong những buồng tắm có sàn khảm trang trí mô tả một người lái xe và cỗ xe được kéo bởi bốn con ngựa, một người phụ nữ theo sau là hai con chó, và một con cá heo bên dưới. Do đó, những người Hy Lạp đầu tiên đã sử dụng các đặc điểm tự nhiên, nhưng mở rộng chúng và thêm các tiện nghi của riêng họ, chẳng hạn như đồ trang trí và kệ. Trong nền văn minh Hy Lạp sau này, nhà tắm thường được xây dựng kết hợp với các sân tập thể thao.


Tập tin:Roman Baths in Bath Spa, England - July 2006.jpg|alt=Bức ảnh chụp Nhà tắm cho thấy một vùng nước xanh lục hình chữ nhật được bao quanh bởi các tòa nhà bằng đá màu vàng với các cột trụ. Ở hậu cảnh là tháp của tu viện.|Nhà tắm La Mã cổ đại ở Bath, Anh
Tập tin:Solun - bizantsko kupaliste.jpg|Nhà tắm Byzantine ở Thessaloniki
Tập tin:Banja Slatina ljeto.jpg|Spa Slatina ở Cộng hòa Srpska, BiH
Tập tin:Diocletianopolis The Southern Gate at Night.jpg|Thị trấn spa Hisarya ở Bun-ga-ri. Một thành phố La Mã cổ đại được xây dựng vào thế kỷ 1 sau Công nguyên vì có các suối khoáng ở vùng lân cận.
Tập tin:2006-05 Archeon binnenhof badhuis-2.JPG|Nhà tắm La Mã Coriovallum ở Heerlen, Hà Lan (được phục dựng)
Tập tin:Baños de Alange.jpg|Roman Baths of Alange, Extremadura, Tây Ban Nha


## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*