open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lavochkin

**Phòng thiết kế Lavochkin** (**OKB-301**) là một viện thiết kế (OKB), được đặt tên theo người thiết kế đứng đầu là Semyon Lavochkin. Phòng thiết kế này nổi tiếng với họ máy bay tiêm kích động cơ piston trong Chiến tranh Thế giới II, và sau đó chuyển sang thiết kế các loại tên lửa. Phòng thiết kế này đóng cửa vào năm 1960 do Lavochkin mất, nhưng sau đó được tái thành lập với tên gọi **NPO Lavochkin** với công việc thiết kế các tàu thăm do liên hành tinh cho chương trình trở lại Mặt Trăng, như chương trình Lunokhod, chương trình Vega, chương trình Phobos...

**NPO Lavochkin**là tổ chức kế vị, một nhà sản xuất Nga tích cực trong thiết kế và ứng dụng kỹ thuật hàng không; chẳng hạn, tên lửa đẩy Fregat được sản xuất tại đây. NPO Lavochkin đôi khi còn được biết đến với tên gọi **Hiệp hội sản xuất và nghiên cứu Lavochkin** hay **Hiệp hội Lavochkin**. Hiện nay người đứng đầu là Valeriy Poletskiy.

## Máy bay

* LaGG-1
* LaGG-3
* Gu-82
* K-37
* Gu-1
* La-5
* La-7 "Fin"
* La-9 'Fritz'
* La-11 'Fang'
* La-15 'Fantail'
* La-17

* La-120
* La-126
* La-130
* La-132
* La-134
* La-138
* La-140
* La-150
* La-152
* La-154
* La-156

* La-160
* La-168
* La-172
* La-174
* La-174TK
* La-176
* La-180
* La-190
* La-200
* La-200B
* La-205 là V-300, một SAM cho hệ thống phòng không S-25
* La-250 ''Anakonda''

## Rocket và tên lửa
* La-350 Burya
* Fregat

### Tên lửa đất đối không
* S-25 Berkut (SA-1 "Guild")
* S-75 Dvina (SA-2 "Guideline")

## Tàu vũ trụ
* Astron
* Lunokhod
** Lunokhod 1
** Lunokhod 2
* Các sứ mệnh Venera Venus
** Sputnik 7
** Venera 1
** Sputnik 19
** Sputnik 20
** Sputnik 21
** Cosmos 27
** Venera 2
** Venera 3
** Venera 4
** Venera 5
** Venera 6
** Venera 7
** Venera 8
** Cosmos 482
** Venera 9
** Venera 10
** Venera 11
** Venera 12
** Venera 13
** Venera 14
** Venera 15
** Venera 16
* Các sứ mệnhVega missions
** Vega 1
** Vega 2
* Sứ mệnh Mars-96 Mars
* Oko
* Spektr-R (RadioAstron) - kính thiên văn vô tuyến không gian dành riêng cho Very Long Baseline Interferometry
* Sứ mệnh Fobos-Grunt
* Sứ mệnh Luna-Glob

## Kỹ sư và nhà thiết kế chính
* Georgy Babakin
* Semyon Lavochkin

## Xem thêm
* Trung tâm Không gian Babakin
* Yuri Koptev

## Tham khảo

* William H Mott, Robert B Sheldon, L Philip Sheldon (2000). *Laser Satellite Communication: The Third Generation*. Greenwood Publishing Group. pp.&nbsp;132. ISBN 1-56720-329-9
* GlobalSecurity.org - http://www.globalsecurity.org/space/world/russia/npolav.htm
Cà dừa

**Cà dừa** (Còn gọi là **Cà bát**, **Cà tròn**, **Cà dĩa**) là một loài cây thuộc họ Cà, thuộc chi S. melongena var. esculentum, cho quả được sử dụng làm thực phẩm. Nó có quan hệ họ hàng gần gũi với cà chua, khoai tây, cà tím, cà pháo. Nó là cây thân thảo, quả tròn to hơn cà pháo rất nhiều, có thể to như cái bát ăn cơm nên gọi là cà bát, hoa màu tía.

## Sử dụng
Trong cây cà bát phần ăn được, được sử dụng làm thực phẩm là quả. Người ta có thể xắt miếng bao bột chiên giòn, cắt miếng ngâm nước muối cho bớt chát nhựa và khỏi đen, ăn sống chấm với mắm cái hoặc mắm tôm nhưng phổ biến nhất là nấu canh như rau.

## Cà dừa trong văn hoá Việt Nam
Cà dừa là món ăn dân dã lâu đời của người Việt Nam nên đã trở nên thân thuộc và có dấu ấn rõ nét trong văn hoá. Màu tím đặc trưng của hoa loại cây này cũng được gọi là *tím hoa cà*.

* Thành ngữ:
:*"Một quả cà bằng ba thang thuốc."*

:*"Tương cà là gia bản"*

* Ca dao:
:*"Anh đi, anh nhớ quê nhà.
:*Nhớ canh rau muống, nhớ cà dầm tương"*

:*"Bồng em đi dạo vườn cà
:*Cà non chấm mắm, cà già làm dưa"*

:*"Công anh làm rể Chương Đài
:*Một năm ăn hết mười hai vại cà
:*Giếng đâu thì dắt anh ra
:*Kẻo anh chết khát với cà nhà em."*

* [[Thơ|Thơ ca]]:
:*"Muốn ăn rau sắng chùa Hương
:*Tiền đò ngại tốn con đường ngại xa
:*Mình đi ta ở lại nhà
:*Cái dưa thì khú cái cà thì thâm."*
::("Rau sắng chùa Hương" - Tản Đà)
Cũng vì bài thơ trên mà có độc giả "Đỗ Tang nữ" họa lại cùng gửi kèm với gói rau sắng. Thơ rằng:
:*"Kính dâng rau sắng chùa Hương
:*Tiền đò đỡ tốn con đường đỡ xa
:*Không đi thời gửi lại nhà
:*Thay cho dưa khú cùng là cà thâm."*

:*"Ta đi ta nhớ núi rừng
:*Ta đi ta nhớ dòng sông vỗ bờ
:*Nhớ đồng ruộng, nhớ khoai ngô
:*Bát cơm rau muống quả cà giòn tan"*
::(*Bài thơ Hắc Hải* - Nguyễn Đình Thi)

:*"Quê hương quanh tôi những hoa cà hoa cải
:*Cũng có cô Tiên trong trái thị vàng"*
::(*Quê hương'' - Phan Thành Minh)

## Tham khảo
The Perfect Couple

**The Perfect Couple** có thể là:
*Phim *[[A Perfect Couple (phim 1979)|A Perfect Couple]]*, năm 1979, của đạo diễn Robert Alman
*Một phim TV tên là *[[The Perfect Couple (The O.C.)|The Perfect Couple]]* (thuộc series *[[The O.C.]]*)
*Tên tiếng Anh của phim Hàn Quốc Choegangnomaenseu
Yaoundé

**Yaoundé** là thủ đô nước Cameroon và là thành phố lớn thứ nhì sau Douala. Yaoundé nằm ở miền trung nước Cameroon ở cao độ 750 m.

## Lịch sử
Yaoundé hình thành do các thương nhân người Đức lập vào năm 1888 làm căn cứ buôn ngà voi và là trạm thí nghiệm canh nông. Thành phố bị quân đội Bỉ chiếm đóng trong Chiến tranh thế giới thứ nhất. Sau khi Đức bại trận, miền đông xứ Cameroon được giao cho thực dân Pháp cai trị và Yaoundé biến thành thủ phủ xứ Cameroun thuộc Pháp. Đến thời kỳ độc lập, Yaoundé giữ vai trò thủ đô nước Cộng hòa Cameroon cho tới ngày nay.

## Kinh tế
Kỹ nghệ chính của Yaoundé là sản xuất thuốc lá, chế biến bơ sữa, nấu bia, cùng những sản vật như đất sét, thủy tinh và gỗ. Thành phố còn là trung tâm phân phối cà phê, cacao, cùi dừa khô, mía và cao su.

## Giao thông
Phi trường quốc tế Nsimalen là chốt giao thông hàng không dân sự chính trong khi phi trường Yaoundé thuộc quân đội. Đường sắt nối thành phố với hải cảng Douala về hướng tây và thị trấn N'Gaoundéré về hướng bắc.

## Giáo dục
Yaoundé là trụ sở của trường Đại học Yaoundé và Đại học Công giáo vùng Trung Phi (UCAC).

## Khí hậu

## Tham khảo
Kamiya Satoshi

(sinh ngày 6 tháng 6 năm 1981 ở Nagoya, Nhật Bản), anh là một trong những bậc thầy trẻ nhất và cũng nổi tiếng tài hoa nhất về nghệ thuật xếp giấy Origami trên thế giới. Khi học xếp giấy lúc 2 tuổi, tới giờ Satoshi đã tạo ra hàng trăm mẫu xếp giấy khác nhau. Một số mẫu xếp giấy nổi tiếng nhất đến nay của anh là hai con rồng, mà một con là Ryujin 3.5 (long thần -2005) còn con kia gọi là Ancient Dragon (rồng cổ đại phương Tây -2002) và nhiều mẫu gấp nổi tiếng khác như Phoenix 3.5 (phượng hoàng), Wasp 2.6 (ong bắp cày), Alduin (the world eater - con rồng trong tựa game Skyrim nổi tiếng)

Satoshi đã sáng tác các mẫu xếp của anh, bao gồm những con rồng, lấy ý tưởng trong các tập truyện tranh Nhật Bản. Hầu hết những mẫu xếp giấy của Satoshi đều vô cùng phức tạp; những con rồng, chẳng hạn Ancient dragon, đòi hỏi 274 bước để xếp và được xếp từ giấy vuông khổ lớn hay tissue foil (tấm giấy tráng kim loại mỏng), thậm chí mẫu phức tạp nhất - Ryujin 3.5 được gấp bằng giấy 2 mét vuông, trong thời gian khoảng 1 tháng. Ngoài ra, anh còn sáng tác rất nhiều mẫu với chủ đề chủ yếu là động vật ( bao gồm cả các loại khủng long, hay các sinh vật trong truyền thuyết như rồng...)

Anh là bậc thầy với kĩ thuật sáng tác phân tử 22,5 độ. Các mẫu gấp được sáng tác bằng kĩ thuật 22,5 độ của anh luôn có sự tính toán tài tình và tạo được vẻ đẹp cổ điển tự nhiên của origami và đồng thời tạo ra sức hút đối với những người gấp giấy nói chung.

Năm 2003 Kamiya đã viết một cuốn sách, Works of Satoshi Kamiya - là cuốn sách đầu tiên của anh, bao gồm 19 mẫu xếp giấy thử thách người chơi. Hiện nay anh đã xuất bản cuốn sách Works of Satoshi Kamiya 2, bao gồm các hướng dẫn phức tạp và thú vị.

## Ấn phẩm
Tác phẩm của Kamiya Satoshi, 1995-2003 Origami House, 2005. ISBN 0000041944

*World of Super-Complex Origami* Soshimu, 2010. ISBN 978-4-88337-710-7 (đồng tác giả với các nghệ sĩ origami khác như Komatsu Hideo and Takashi Hojyo)

*Works of Satoshi Kamiya 2, 2002-2009* Origami House, 2012

## Xem thêm
Các tác phẩm của anh thường được đăng tải trên trang web cá nhân của anh, một số thì không
Folders.jp
Origami

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Trang web cá nhân của Kamiya Satoshi
Hồ Tchad

**Hồ Tchad** () là một hồ nội lục rộng, nông, tuy diện tích đã thu hẹp rất nhiều qua thời gian. Theo *Global Resource Information Database* của Dự án Môi trường Liên Hợp Quốc, diện tích giảm đến 95% từ năm 1963 đến 1998, nhưng "ảnh (vệ tinh) 2007 cho thấy sự cải thiện đáng kể so với những năm trước." Hồ Tchad đóng vai trò rất quan trọng, cấp nước cho hơn 30 triệu người sống ở bốn quốc gia quanh hồ (Tchad, Cameroon, Niger, và Nigeria), sát rìa Sahara. Đây là hồ rộng nhất bồn địa Tchad.

## Địa lý và thủy học
Hồ Tchad là hồ nước ngọt nằm trong khu Sahel tại miền trung-tây châu Phi. Hồ tọa lạc trong một bồn địa nội địa mà vào thời thượng cổ từng là biển hồ lớn nhất châu Phi. Ngày nay, diện tích mặt nước biến đổi theo từng mùa và cũng dao động nhiều năm này qua năm khác. Hồ Tchad nằm về mạn viễn tây Tchad, tiếp giáp với đông bắc Nigeria. Sông Chari cấp 90% nước cho hồ (một lượng nhỏ khác đến từ sông Yobe ở Nigeria/Niger). Dù độ bốc hơi lớn, nước trong hồ vẫn không trở thành nước lợ hay mặn. Bờ hồ phủ đồng lấy.

Vì hồ Tchad rất nông, chỉ sâu  ở chỗ sâu nhất, sự thay đổi về độ sâu có tác động lớn đến diện tích hồ. Hồ Tchad không có dòng thoát nước bề mặt, nhưng nước hồ vẫn thấm vào đất chảy đến vùng trũng Soro và Bodélé.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Fūma Kotarō

là người kế tục trưởng môn thứ 1 phái Ninja Fūma trong thời Sengoku của Nhật Bản.

Mỗi chưởng môn tiếp theo sau của phái phải kế tục tên của người sáng lập phái, làm khó phân biệt được từng cá nhân trong phái. Người nổi tiếng nhất trong số này, Fūma Kotarou, là đời thứ 5. Ông phục vụ dưới thời lãnh chúa thành Odawara là Houjou Ujimasa và Houjou Ujinao.

Phái này phục vụ cho dòng Houjou tại thành Odawara. Họ nổi tiếng bởi nghệ thuật cưỡi ngựa, khiến người ta đoán họ là hậu duệ dân du mục.

Một trong những trận đánh nổi tiếng của Kotarou là vào năm 1581 khi quân Takeda đặt doanh trại bắt ngang dòng sông Osegawa. Từ vị trí quân Houjou trong thành Ukishimagahara, các ninja Fūma vượt qua dòng sông và tấn công doanh trại quân Takeda nhiều lần và gây hỗn loạn thành công doanh trại.

Truyền thuyết nói rằng vào năm 1596, Kotarou bị Hattori Hanzō, một ninja phục vụ dòng họ Tokugawa bắt được. Người ta tin rằng ông phải chịu trách nhiệm về cái chết của Hanzou bởi vì đã lùa Hanzou vào trong một con suối nhỏ đầy dầu, quân của Kotarou phóng hỏa dòng suối giết chết Hanzou khi tàu của Kotarou đã cách một khoảng rất an toàn. Khi các tướng quân dòng Tokugawa đã có được sức mạnh tuyệt đối, phái Fūma trở thành 1 băng cướp biển tấn công dây chuyền các kho quân sự của quân Tokugawa.

Cùng với sự sụp đổ của dòng Houjou, phái Fūma vô chủ và Kotarou trở thành 1 băng trộm cắp. Kết cục họ bị bắt và bị trừng phạt năm 1603 theo chính sách dòng Tokugawa.

## Tham khảo
Tic-tac-toe

**Tic-tac-toe** là một trò chơi bảng phổ biến được viết trên bảng 3x3 9 ô có tối đa hai người chơi. Luật chơi rất đơn giản như sau, một người sử dụng ký hiệu 'O' và người kia sử dụng ký hiệu 'X', thay phiên nhau điền vào các ô bằng ký hiệu của họ. Người chiến thắng là người có thể tạo 3 chuỗi biểu tượng duy nhất đầu tiên, theo chiều ngang, chiều dọc hoặc đường chéo.

Người Việt Nam thường chơi một trò chơi tương tự gọi là cờ ca-rô. Bàn cờ không giới hạn ở 9 ô, có thể vẽ thêm nhiều ô, mở rộng cho đến khi có người đến điểm. Trong số 4 hoặc 5, bạn giành chiến thắng.

## Xem thêm
* Cờ thế
* Cờ tam quốc
* Cờ tướng
* Cờ úp
* Cờ vua
* Shogi
* Janggi
* Saturanga
* Cờ vây
* Cờ gánh
* Cờ toán Việt Nam
* Cờ tư lệnh
* Cờ đam

## Tham khảo
Toyotomi Hidetsugu

là cháu trai và thuộc hạ của Toyotomi Hideyoshi, sống trong thời đại Sengoku, thế kỷ 16 ở Nhật.

Là người theo shudo, Hidetsugu có rất nhiều wakashu. Trong số đó có Yamamoto Tonoma, Yamada Sanjuro, và người ông yêu quý nhất là, Fuwa Bansaku, người được biết đến về vẻ đẹp cả về thể xác lẫn tâm hồn.

## Cuộc đời
Hidetsugu là con trai của chị Hideyoshi, nhưng được gia tộc Miyoshi nhận làm con nuôi và được đặt tên là **Miyoshi Nobuyoshi**. Ông sau đó tự đổi tên mình thành Hashiba Hidetsugu, theo tên người chú nổi tiếng của mình: "Hashiba" là họ của Hideyoshi, và "Hidetsugu" có thể dịch là ""Hide*" tiếp theo.

Sau [[Sự kiện Honnōji|Sự kiện chùa Honnō-ji]] năm [[1582]], Hidetsugu được ban cho một thái ấp 400.000 [[thạch (Nhật Bản)|koku]] ở [[tỉnh Ōmi]] vì ông là một trong số ít những người họ hàng của Hideyoshi. Trong sự nghiệp tướng quân sau đó, Hidetsugu đại bại trong [[trận Komaki và Nagakute|trận Nagakute]] trước [[Tokugawa Ieyasu]], nhưng ông đã khẳng định được bản thân mình trong [[Cuộc xâm lược Triều Tiên của Hideyoshi (1585)|lần xâm lược Triều Tiên]] và [[Cuộc vây hãm Odawara (1590)|Cuộc vây hãm Odawara]]. Ông cũng chứng minh khả năng quản lý thành phố có lâu đài [[Ōmihachiman, Shiga|Ōmihachiman]].

Năm [[1590]], (Năm Tensho thứ 18), ông được đề bạt làm thành chủ của [[thành Kiyosu|lâu đài Kiyosu]] ở [[tỉnh Owari]], nơi [[Oda Nobukatsu]] đã từng làm chủ. Năm sau đó, Hideyoshi mất người kế vị chính thức của mình là [[Toyotomi Tsurumatsu|Tsurumatsu]] (chết trước tuổi thành niên) và do đó được chú mình trao cho vị trí [[Sesshō và Kampaku|Kanpaku]], Nhiếp chính của Hoàng đế. Điều này có nghĩa là Hidetsugu phải chuyển đến [[Jurakudai]] ở [[Ōsaka|Osaka]], dẫn đến một "chính phủ lưỡng đầu" (二元政治) do Hidetsugu và Hideyoshi lãnh đạo, với giả định rằng Hidetsugu sẽ thừa kế Hideyoshi sau khi ông chết. Vì [[Toyotomi Hideyoshi|Hideyoshi]] còn bận với [[Chiến tranh Nhật Bản-Triều Tiên (1592-1598)|Cuộc chiến 7 năm]] ở [[Bán đảo Triều Tiên]], Hidetsugu phụ trách tất cả các công việc đối nội.

Tuy vậy, năm [[1593]], tình nhân của Hideyoshi sinh cho ông một người thừa kế mới, [[Toyotomi Hideyori|Hideyori]], và mối quan hệ giữa Hidetsugu và Hideyoshi bắt đầu xấu đi. Những tin đồn lan rộng về việc Hidetsugu liên tục tiến hành những vụ sát hại bất công, đặt cho ông cái biệt danh "kanpaku sát sinh" (殺生関白) (*Sát Sinh Quan Bạch*) – mặc dù lịch sử hiện đại nghi ngờ về tính chính xác của những tin đồn này.

Cuối cùng, năm 1595, Hidetsugu bị buộc tội mưu phản và ra lệnh phải tự sát ([[seppuku]]) ở [[núi Koya]]. Chết cùng với ông là ba wakashu, thực hiện seppuku với sự giúp đỡ của ông.

[[Daimyō|Daimyo]] có mối quan hệ với ông bị kiềm chế, Jurakudai bị tháo dỡ, và con trai và các bà vợ của ông bị xử tử ở [[Sanjogawara]]. Chỉ một người được tha: người con gái tên là [[Okiku]], một tháng tuổi, được bác mình, [[Goto Noriyoshi]] nhận nuôi (Goto Okiyoshi? Nguyên văn là: 後藤興義) (*Hậu Đằng Hưng Nghĩa'').

## Tham khảo
Sông Chari

**Chari** hay **Shari** là một con sông miền Trung Phi, dài 949&nbsp;km với lưu vực 548.747&nbsp;km².

Sông bắt nguồn từ Cộng hòa Trung Phi chảy theo hướng Bắc - Tây bắc. Ở hạ lưu sông tạo biên giới giữa Tchad và Cameroon. Sông này kết thúc ở hồ Tchad, cung cấp 90% lưu lượng vào hồ.

Phụ lưu chính của sông Chari là sông Logone.

Thủ đô N'Djamena và phần lớn dân cư nước Tchad sinh sống dọc triền sông.

Sông cung cấp nguồn lợi ngư nghiệp quan trọng cho người dân địa phương.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Bản đồ lưu vực sông Chari
Hồng (quả)

**Hồng** là một loại cây ăn trái thuộc chi Thị (***Diospyros***). Quả hồng sắc vàng cam đến đỏ cam tùy theo giống; cỡ nhỏ đường kính dưới 1&nbsp;cm cho tới cỡ lớn đường kính đến 9&nbsp;cm. Dáng quả hình cầu, hình con cù, hay dạng quả cà chua bẹp. Đài hoa (*calyx*) thường dính với quả khi chín.

## Sử dụng

Loài hồng phổ biến nhất cho trái là hồng Nhật Bản (*D. kaki*). Trái chín thì ngọt, ít chua, thịt mềm, có khi bị xơ. Loài hồng này, nguyên thủy xuất phát từ Trung Hoa, là một loài cây thay lá, thường rụng lá khi ra quả (*deciduous*). Cây hồng sau được trồng khắp miền Đông Á, đến thế kỷ 19 thì du nhập vào California và châu Âu.

Giống (*cultivar*) **hồng mòng** (*Hachiya*) có dáng con cù với lượng tannin cao khi còn xanh nên vị chát. Phải đợi thật chín mềm mới ăn được.

Để làm chóng chín, hồng mòng thường được đem rấm. Cách rấm có thể dùng ánh sáng, khí nóng, trấu, cồn, thán khí hay êtilen để ép chín. Một cách khác là đem ngâm nước tro để trái hồng biến chất, mất vị chát. Loại hồng này gọi là **hồng ngâm**.

Giống **hồng giòn** (*Fuyu*) có dáng hình bẹp. Lượng tannin tuy không kém giống hồng mòng nhưng trong quá trình chuyển từ xanh sang chín, giống hồng giòn mất tanin rất nhanh nên trái có thể ăn được sớm hơn khi còn giòn. Thời vụ trồng khoảng tháng 6 hàng năm, sau 3 năm cây sẽ cho quả. Cây thường ra hoa vào tháng 3 âm lịch và cho quả chín đến hết tháng 8 âm lịch.

Quả hồng có thể ăn tươi hay phơi khô. Hồng khô cần hai đến ba tuần phơi ngoài trời rồi sấy thêm trước khi thành phẩm.

Tại Hàn Quốc, hồng khô được dùng cất rượu, làm giấm

## Văn hoá
Hồng ngâm đã đi vào tục ngữ tiếng Việt với câu "*Tiếc đĩa hồng ngâm cho chuột vọc".* Ý muốn nói phí công, phí của tựa một vật quý như hồng ngâm mà để chuột làm hư mất.

## Gỗ
Gỗ hồng (*D. virginiana*) được chuộng dùng làm gậy đánh golf cho tới đầu thế kỷ 20 khi gậy bằng gỗ bị thay thế bằng gậy đúc từ kim loại. Gậy thụt bida cũng hay dùng gỗ cây hồng.

Ngày nay gỗ hồng thường dùng làm cung bắn tên vì độ rắn của gỗ.

## Lưu ý
Những người lúc đói không nên ăn quả hồng và không nên ăn cả vỏ vì vỏ quả hồng chứa nhiều Tanin, rất dễ bị hình thành sỏi dạ dày.

## Hình ảnh

Tập tin:Kaki 20041002.jpg
Tập tin:Kesemek.jpg
Tập tin:Threekakifruit-cutopen.jpg
Tập tin:PersimmonPhoto.jpg
File:Diospyros kaki fruit.jpg


## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Cờ ca-rô

**Cờ ca-rô** (hay **sọc ca-rô**) là một trò chơi dân gian. Cờ ca-rô trong tiếng Triều Tiên là *omok* (오목) và trong tiếng Nhật là 五目並べ (*gomoku narabe*); tiếng Anh, sử dụng lại tiếng Nhật, gọi là *gomoku*.

Ban đầu loại cờ này được chơi bằng các quân cờ vây (quân cờ màu trắng và đen) trên một bàn cờ vây (19x19). Quân đen đi trước và người chơi lần lượt đặt một quân cờ của họ trên giao điểm còn trống. Người thắng là người đầu tiên có được một chuỗi liên tục gồm 4 quân hàng ngang, hoặc dọc, hoặc chéo không bị chặn đầu nào. Một khi đã đặt xuống, các quân cờ không thể di chuyển hoặc bỏ ra khỏi bàn, do đó loại cờ này có thể chơi bằng giấy bút. Ở Việt Nam, cờ này thường chơi trên giấy tập học sinh (đã có sẵn các ô ca-rô), dùng bút đánh dấu hình tròn (O) và chữ X để đại diện cho 2 quân cờ. Cách chơi cũng tương tự nhưng người thắng là người có được một chuỗi liên tục 5 quân cờ hàng ngang, hoặc dọc, hoặc chéo mà không bị chặn hoặc bị quân khác ngắc đường quân cờ.

## Luật chơi Gomoku (cờ ca-rô)

Theo các giải thi đấu quốc tế hiện tại, Gomoku được chơi theo luật Swap2 để đáp ứng công bằng.

Người đi trước xếp 3 quân cờ đầu tiên lên bàn theo ý muốn và để người đi sau chọn:
* Nếu đồng ý với thế cờ, người đi sau chỉ cần chơi tiếp từ nước thứ 4 như thường lệ.
* Nếu không đồng ý với thế cờ, người đi sau có thể đổi bên hoặc đặt thêm 2 quân cờ tiếp theo (tạo thế mới) để người đi trước chọn màu (quân cờ đầu tiên luôn là màu đen), ván cờ tiếp tục như thường lệ từ thế cờ đó.

Theo luật Standard gomoku, một hàng có nhiều hơn 5 quân liên tiếp cùng màu (overline) không được coi là thắng lợi, trận đấu vẫn tiếp tục cho đến khi một bên có đúng 5 quân trong hàng hoặc kết quả sẽ là hòa, nếu không có ai đáp ứng điều kiện đó. Biến thể Free gomoku thì chỉ cần có từ 5 quân thẳng hàng trở lên, không cần cố định phải là đúng 5 quân như luật Standard.

Trong thi đấu quốc tế, luật thi đấu dựa trên hình thức: người nào ăn 5 trên 9 ván cờ trước thì thắng.

## Xem thêm
* Cờ vây
* Cờ thế
* Cờ tam quốc
* Cờ tướng
* Cờ úp
* Cờ vua
* Shogi
* Janggi
* Saturanga
* Cờ gánh
* Cờ toán Việt Nam
* Cờ tư lệnh
* Tic-tac-toe
* Cờ đam
* Cờ Othello
* Cờ cá ngựa

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Renju International Federation website
Thành Kiyosu

là một tòa thành nổi tiếng và là căn cứ đầu tiên của Oda Nobunaga ở nửa sau của Thời kỳ Chiến Quốc. Nó nằm ở thành phố Kiyosu, tỉnh Aichi, Nhật Bản.

Thành Kiyosu được xây dựng trong khoảng từ năm 1394 đến năm 1427, đầu tiên thuộc về Shiba Yoshishige, người đứng đầu gia tộc Shiba. Shiba Yoshimune, một hậu duệ của Yoshishige, sau đó thừa kế quyền quản lý tòa thành trong thời Sengoku. Ông có quyền lực đối với toàn tỉnh Owari và luôn nhận được sự ủng hộ từ nhánh Kiyosu của gia tộc Oda. Oda Nobunaga đoạt quyền sở hữu tòa thành năm 1555. Kiyosu bị người đứng đầu gia tộc Oda ở tỉnh Owari (nhà Iwakura), Oda Nobutomo đoạt lấy sau khi giết hại Shiba Yoshimune do ông đã làm hé lộ kế hoạch ám sát Nobunaga của Yoshimune. Việc sử dụng Thành Kiyosu vẫn tiếp tục cho đến thế kỷ 18. Tokugawa Yoshinobu, một hậu duệ của Tokugawa Ieyasu, là người chủ sở hữu cuối cùng của tòa thành.

## Tham khảo

*Kiyosu Castle . ThinkQuest. Truy cập ngày 24 tháng 12 năm 2007.
Toyotomi Hidenaga

là anh em cùng cha khác mẹ của Toyotomi Hideyoshi, một trong những daimyo hùng mạnh và quan trọng nhất trong thời đại Sengoku ở Nhật Bản. Sau khi cùng tham chiến và giúp đỡ Hideyoshi thắng trận ở tỉnh Kii, Hidenaga giám sát việc xây dựng lâu đài Wakayama năm 1585, bổ nhiệm Tōdō Takatora làm kiến trúc sư trưởng. Ông làm thủ lĩnh đội hộ vệ vài năm sau đó ở tỉnh Satsuma, góp công lớn vào thắng lợi của người anh cùng cha trong chiến dịch ở Kyūshū. Hidenaga được tặng thưởng tỉnh Kii, tỉnh Izumi và tỉnh Yamato, nắm quyền cai quản một triệu *[[thạch (Nhật Bản)|koku]]*.

Ông được coi là não bộ và cánh tay phải của Hideyoshi. Ông qua đời ở Yamato Kōriyama, tỉnh Nara.

## Tham khảo

*Sansom, George (1961). "A History of Japan: 1334-1615." Stanford, California: Stanford University Press.
Hachisuka Masakatsu

, còn gọi là  là một daimyo và thuộc hạ của Toyotomi Hideyoshi trong thời đại Azuchi-Momoyama. Ông là con trai của Hachisuka Masatoshi.

Gia tộc Hachisuka là *[[Ji-samurai|kokujin]]* ở huyện Kaitō tỉnh Owari (ngày nay là Ama, tỉnh Aichi). Họ điều khiển việc vận chuyển nước trên sông Kiso. Kiến thức của họ về địa hình ở địa phương làm họ rất hữu dụng đối với gia tộc Oda và gia tộc Saitō, mặc dù họ vẫn giữ quyền tự chủ đối với hai gia tộc hùng.

Sau đó, Masakatsu phục vụ Toyotomi Hideyoshi, và có thể tham gia vào việc xây dựng lâu đài Sunomata cũng như các chiến dịch chống lại nhà Mōri. Năm 1585, Hideyoshi thưởng cho ông tỉnh Awa làm thái ấp

## Tham khảo

*Hachisuka Masakatsu (trong tiếng Nhật)
Thành Sunomata

là một tòa thành Nhật Bản ở Ōgaki, tỉnh Gifu. Nó được Toyotomi Hideyoshi, một trong những tướng quân của Oda Nobunaga, xây dựng khi họ đang tiến hành bao vây Thành Inabayama. Hideyoshi cũng tìm ra một đường hầm bí mật vào tòa thành và tìm thấy Saitō Tatsuoki. Oda Nobunaga lưu đày Tatsuoki vì họ đã giành chiến thắng trong trận chiến. Theo truyền thuyết, Thành Sunomata được xây dựng chỉ trong một đêm. Ngày nay, nó thường được gọi là **Thành Sunomata Ichiya**. *Ichiya* có nghĩa là "một đêm". Tháp của tòa thành được xây dựng lại để làm bảo tàng lịch sử địa phương.

## Tham khảo
Maeno Nagayasu

(1528 - 22 tháng 9, 1595) là một samurai Nhật thế kỷ 16. Còn được biết đến với tên gọi , ông phục vụ cho Toyotomi Hideyoshi.

## Xem thêm
*Maeda - Miyoshi , samurai-archives.com

## Tham khảo
Thế vận hội Mùa đông

**Thế vận hội Mùa đông** là sự kiện thể thao được tổ chức bốn năm một lần với nhiều môn thể thao, đây là sự kiện được tổ chức bởi Ủy ban Olympic quốc tế. Thế vận hội mùa đông là sự kiện thể thao được tổ chức dành riêng cho các môn thể thao mùa đông, được thi đấu trên băng hoặc tuyết như trượt băng nghệ thuật, trượt tuyết...

Cũng giống như Thế vận hội Mùa hè, mỗi Ủy ban Olympic quốc gia ở mỗi nước chọn các vận động viên tiêu biểu cho nước đó tới tranh tài cùng các vận động viên ở các quốc gia khác. Trong mỗi sự kiện thể thao, vị trí thứ nhất sẽ giành được Huy chương vàng, vị trí thứ hai với Huy chương bạc và vị trí thứ ba với Huy chương đồng.

Thế vận hội Mùa đông có ít các quốc gia tham dự hơn Thế vận hội Mùa hè, chủ yếu là do điều kiện khí hậu, vì có rất nhiều quốc gia nằm gần xích đạo không có điều kiện để tập luyện các môn thể thao mùa đông.

Cũng giống Thế vận hội Mùa hè, Hoa Kỳ là quốc gia có nhiều lần tổ chức Thế vận hội Mùa đông nhất với bốn lần, lần gần đây nhất là tại Salt Lake City, Utah năm 2002. Pháp đã có ba lần tổ chức Thế vận hội Mùa đông, trong khi Áo, Canada, Ý, Nhật Bản, Na Uy và Thụy Sĩ giành được vinh dự này hai lần. Đức, Nga và Nam Tư đã có một lần tổ chức kỳ đại hội này; Hàn Quốc và Trung Quốc có lần tổ chức Olympic mùa đông đầu tiên vào các năm 2018 và 2022.

Ba thành phố đã có hai lần tổ chức thế vận hội mùa đông là: Lake Placid, New York của Hoa Kỳ, St. Moritz của Thụy Sĩ và Innsbruck của Áo.

Thế vận hội Mùa đông gần đây nhất tổ chức tại Pyeongchang (Hàn Quốc) năm 2018 và thế vận hội tiếp theo sẽ được tổ chức ở Bắc Kinh (Trung Quốc) năm 2022. Vào ngày 24 tháng 6 năm 2019, hai thành phố Milano và Cortina d'Ampezzo của Ý đã được chọn đồng đăng cai Thế vận hội Mùa đông 2026.

## Bảng tổng sắp huy chương

Bảng dưới đây sử dụng dữ liệu chính thức được cung cấp bởi IOC.

### Đoàn thể thao dẫn đầu bảng tổng sắp huy chương
**Xếp theo thú tự từ lớn đến bé**
*  — 9 lần
*  — 7 lần
*  — 3 lần
*  — 2 lần
*  — 1 lần
*  — 1 lần
*  — 1 lần
*  — 1 lần

## Danh sách kỳ Thế vận hội Mùa đông

Không giống như Thế vận hội Mùa hè, Thế vận hội Mùa đông 1940 và Thế vận hội Mùa đông 1944 đã hủy bỏ *không* bao gồm trong chữ số La Mã chính thức tính cho Thế vận hội Mùa đông. Trong khi lần thứ chính thức của Thế vận hội Mùa hè tính Thế vận hội, lần thứ của Thế vận hội Mùa đông chỉ tính Thế vận hội của chính họ.


## Lần đầu tham dự
Dưới đây là thống kê các kì Thế vận hội Mùa đông mà các đoàn thể thao lần đầu tiên giành quyền tham dự.

## Xem thêm

* Danh sách vận động viên giành huy chương nhiều kỳ Thế vận hội Mùa đông
* Danh sách quốc gia tham dự Thế vận hội Mùa đông
* Các danh sách vận động viên giành huy chương Thế vận hội
* Vụ xì căng đan và tranh cãi Thế vận hội
* Thế vận hội Người khuyết tật Mùa đông
* Thế vận hội Người khuyết tật
* Thế vận hội Mùa hè

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Trang web IOC chính thức của Môn thể thao Thế vận hội Mùa đông
* Các địa điểm Thế vận hội Mùa đông trên Google Maps
Bảo tàng Guimet

**Bảo tàng Guimet** (tiếng Pháp: *Musée national des Arts asiatiques-Guimet* - Bảo tàng quốc gia Nghệ thuật châu Á-Guimet) là một bảo tàng về nghệ thuật châu Á ở Paris. Thuộc Quận 14 của thành phố, bảo tàng Guimet nằm ở số 6 quảng trường Iéna. Với khoảng 50.000 hiện vật, Guimet là một trong những bảo tàng lớn nhất về nghệ thuật châu Á lớn nhất nằm ngoài châu Á.

## Lịch sử

Bảo tàng Guimet xuất phát từ dự án của nhà công nghiệp Lyon Émile Guimet. Émile Guimet có ý định mở một bảo tàng về tôn giáo Ai Cập và các nước châu Á cổ đại. Sau những chuyến đi tới Ai Cập, Hy Lạp rồi vòng quanh thế giới vào năm 1876 qua Nhật Bản, Trung Quốc và Ấn Độ, Émile Guimet đã tập hợp được một bộ sưu tập lớn và mang về Lyon. Tới năm 1889, Émile Guimet khánh thành bảo tàng ở Paris.

Một người Pháp khác là Louis Delaporte, sau những chuyến du lịch qua Xiêm và Campuchia cũng đã tập hợp được một bộ sưu tập về nghệ thuật Khmer. Đó là những hạt nhân đầu tiên cho bảo tàng Đông Dương ở Trocadéro, được mở cửa năm 1882.

Năm 1927, bảo tàng Guimet thuộc về Vụ Bảo tàng Pháp và nhận được những bộ sưu tập quan trọng về Trung Á và Trung Quốc từ những nhà thám hiểm Paul Pelliot, Édouard Chavannes... Cũng từ năm 1927, bảo tàng Guimet bắt đầu nhận được các hiện vật từ bảo tàng Đông Dương. Trong suốt những năm 1920 và 1930, bảo tàng tiếp tục được cung cấp bởi Đoàn khảo cổ Pháp tại Afghanistan. Ngoài ra bảo tàng Guimet còn nhận được những hiện vật từ nhiều nguồn đa dạng khác.

Vào những năm 1960, bảo tàng Guimet được sửa chữa lại, bỏ hết những trang trí cũ theo phong cách Cổ điển mới. Gần đây nhất, vào năm 1996, bảo tàng Guimet được tu sửa một lần nữa, mở một không gian lớn 5500 m² cho gian trưng bày.

## Hiện vật

Với khoảng 50.000 hiện vật, bộ sưu tập của bảo tàng Guimet đa dạng về thời kỳ và đầy đủ về nghệ thuật của châu Á, đặc biệt về Phật giáo.

Ngoài ra bảo tàng Guimet còn có các lưu trữ nhiếp ảnh, nhạc cụ. Bảo tàng cũng tổ chức các triển lãm và hoạt động văn hóa khác.

## Hình ảnh


Hình:HanHorse.jpg|Đầu ngựa thời nhà Hán
Hình:Porcelaine chinoise Guimet 271108.jpg|Đồ sứ thời nhà Minh
Hình:StandingBuddha.jpg|Tượng Phật đứng, Pakistan thế kỉ 1
Hình:Trong_dong_Dong_Son_Guimet.jpg|Trống đồng Đông Sơn, thế kỉ 6 TCN
Hình:Guimet_IMG_6009_Jayavarman7.JPG|Đầu vua Jayavarman VII
Hình:Guimet_5887_Avalokiteshvara.jpg|Tượng Bồ Tát Quán Thế Âm, nghệ thuật Khmer thế kỉ 7
Hình:Bibliotheque-musee-Guimet.jpg|Hình chụp *panorama* thư viện của bảo tàng
File:SeatedMaitreyaKoreaMuseeGuimet.jpg|Tượng Di Lặc ngồi, nghệ thuật Hàn Quốc, thế kỷ 4-5
Hình:SerindianGroup.jpg|Bồ Tát, thế kỷ 6-7



## Tham khảo

* Trang chính thức của Bảo tàng Guimet

## Liên kết ngoài

* Trang chính thức của Bảo tàng Guimet
* Bảo tàng Guimet  trên trang Insecula
Naha

là một thành phố của Nhật Bản. Đây là thủ phủ, cùng là trung tâm thương mại, văn hóa, giáo dục và là thành phố lớn nhất của tỉnh Okinawa.

Naha hiện đại được thành lập vào năm 1920 tại địa điểm trước là kinh đô của vương quốc Ryukyu từ đầu thế kỷ 15 đến cuối thế kỷ 19. Naha nằm bên bờ biển phía Nam đảo chính Okinawa. Thành phố rộng 39,98&nbsp;km² và có 312,639 dân.

Ở Naha có nhiều điểm thu hút khách du lịch, đó là thành Shuri-hoàng thành của vương quốc Ryukyu xưa và là một hạng mục của di sản văn hóa thế giới quần thể thành trì vương quốc Ryūkyū, Đại lộ Kokusai nơi có nhiều cửa hàng ẩm thực Okinawa và cửa hàng bán đồ lưu niệm.

Sân bay Naha và cảng Naha kết nối thành phố này với các vùng đất khác của Nhật Bản. Sân bay Naha cũng đồng thời là cảng hàng không chính của Okinawa. Hệ thống monorail, hay được gọi là Yui Rail (ゆいレール）từ Ga Sân bay Naha tới Đại lộ Kokusai, Shintoshin và ga Shuri gần thành Shuri.

Naha chính là nơi ra đời phái võ Naha-te. Môn này cùng với Tomari-te (có nguồn gốc từ miền Nam Trung Quốc) và Shuri-te (võ của hoàng gia Ryukyu) chính là các nguồn gốc của Okinawa-te, tiền thân của Karate sau này.

## Thư viện ảnh

File:Naha_Shuri_Castle20s5s3200.jpg|首里城
File:Naha_Shuri_Castle32bs5s4592.jpg|守礼門
File:The distant view of Naminouegū Honden.jpg|波上宮
File:Enkaku-ji(Shuri)200703.jpg|円覚寺
File:Okinawaken Gogoku Shrine haiden.jpeg|沖縄県護国神社
File:Oki-no-gū entrance.jpeg|沖宮
File:151230 Kume-Shiseibyo Naha Okinawa pref Japan05n.jpg|至聖廟
File:Kinjocho_ishidatami-michi_Shuri_Naha04n4272.jpg|首里金城町石畳道
File:Palace_and_Rokkaku-do,_Shikinaen_2002-03-20.jpg|識名園
File:Tamaudun04bs4272.jpg|玉陵
File:Naha_Shuri_Castle04bs3200.jpg|園比屋武御嶽
File:Kokusai-dori08s3s4440.jpg|国際通り


## Khí hậu
Naha có khí hậu cận nhiệt đới ẩm (phân loại khí hậu Köppen *Cfa*) - giáp với Rừng mưa nhiệt đới (phân loại khí hậu Köppen *Af*) mùa hè và mùa đông ôn hòa. Lượng mưa dồi dào trong suốt cả năm; Tháng 9 là tháng ẩm nhất và tháng 12 là khô nhất. Naha có mùa hè nóng và ẩm với tháng 7 và tháng 8 là những tháng ấm nhất của thành phố, vượt mức cao trung bình 31 độ C. Naha có mùa đông ấm áp, với nhiệt độ cao trung bình trong những tháng mát nhất của tháng 1 và tháng 2, lơ lửng khoảng 19-20 độ C và nhiệt độ thấp trung bình khoảng 14-15 độ C. Thành phố nhìn thấy lượng mưa đáng kể, trung bình vượt quá  lượng mưa mỗi năm.

## Văn hóa

### Lễ hội
* Naha Hari vào tháng Năm
* Lễ hội Naha vào tháng 10

## Kinh tế

Naha là một trung tâm kinh tế của Okinawa bị chi phối bởi các ngành công nghiệp du lịch, bán lẻ và dịch vụ. Các ngân hàng lớn nhất của Okinawa, Ngân hàng Ryukyus, Ngân hàng Okinawa và Okinawa Kaiho Bank, có trụ sở tại Naha. Ngân hàng Nhật Bản, Ngân hàng Mizuho, Ngân hàng Shoko Chukin và Ngân hàng Bưu điện Nhật Bản cũng có chi nhánh tại Naha. Các công ty bảo hiểm quốc tế lớn cũng có các trung tâm cuộc gọi có trụ sở tại thành phố.

## Thành phố kết nghĩa
* Kawasaki, Kanagawa
* Nichinan, Miyazaki

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Website chính thức của Naha 那覇市 
* Naha City Tourism Information  Naha City 
*
Darwin

**Darwin** có thể chỉ đến:

## Người
* Gia tộc nhà Darwin-Wedgwood:
** Bác sĩ Erasmus Darwin (1731–1802), ông của Charles Darwin, một nhà tự nhiên học đã viết về thuyết tiến hóa
** Bác sĩ Robert Darwin (1766–1848), cha của Charles Darwin
** Nhà khoa học Charles Darwin (1809-1882), chủ nhân của thuyết tiến hóa nổi tiếng
** George Darwin (1845–1912), con của Charles Darwin, một nhà thiên văn học và toán học
** Leonard Darwin (1850–1943), con của Charles Darwin, một chính khách và nhà kinh tế học
** Charles Galton Darwin (1887–1962), cháu của George Darwin, một nhà thiên văn học và toán học
* John Darwin (1950-), một người Anh tự giả tạo cái chết của mình để nhận tiền bảo hiểm

## Địa danh
* Tại Úc:
** Thành phố Darwin tại Lãnh thổ Bắc Úc (*Northern Territory*)
*** Đại học Charles Darwin tại Darwin
*** Sân bay quốc tế Darwin
** Núi Darwin (Tasmania) tại Tasmania
** Hố Darwin tại Tasmania
*Tại châu Âu:
** Trường Darwin (Cambridge) của Đại học Cambridge
** Trường Darwin (Kent) của Đại học Kent
*Tại Bắc Mỹ:
** Darwin, California
** Darwin, Minnesota
** Darwin, Ohio
** Núi Darwin (California)
*Tại Nam Mỹ:
** Darwin, Quần đảo Falkland
** Núi Darwin (Andes)
* Tại châu Nam Cực:
** Sông băng Darwin (châu Nam Cực)
** Dãy núi Darwin (châu Nam Cực)
* Ngoài Trái Đất:
** Hố Darwin (Mặt Trăng)
** Hố Darwin (Sao Hỏa)

## Khoa học
* Trong thiên văn học:
** Darwin (ESA), một dự án của Cơ quan vũ trụ châu Âu (*European Space Agency* - ESA)
* Trong sinh học:
** Huân chương Darwin của Hiệp hội Hoàng gia Anh cho các thành tựu sinh học
** Darwin (đơn vị), một đơn vị của thuyết tiến hóa
** Chim sẻ Darwin, một số chim thuộc họ *[[Họ Sẻ đồng|Emberizidae]]* tại Quần đảo Galápagos
** Ếch Darwin (*Rhinoderma darwinii)*), một loại ếch tại Chile và Argentina
** Đà điểu Darwin (*Rhea pennata*), một loại đà điểu tại Nam Mỹ
** RRS ''Charles Darwin'', một tàu của Anh được dùng cho các nghiên cứu khoa học
* Trong lĩnh vực máy tính:
** Darwin (hệ điều hành), một hệ điều hành giống Unix của Apple Inc.
** Darwin Information Typing Architecture, một chuẩn dùng cho XML
** Darwin (programming game), một trò chơi lập trình phát triển vào những năm 1960.
Carloman I

**Carloman I** (751 - 4 tháng 12 năm 771) là vua của người Frank từ năm 768 đến năm 771. Carloman I là con trai của vua Pepin Lùn và Bertrada thành Laon. Ông lên ngôi vua năm 768, và cai trị cùng anh trai ông, Charles I. Người ta biết được rất ít về ông.

Năm 771, Carloman qua đời khi ông mới 20 tuổi, Charles I tiếp tục ở ngôi.
Francis Goya

**Francis Goya** (tên khai sinh là Francis Weyer), sinh ra tại Liege. Ông là nghệ sĩ ghita người Bỉ.

Weyer đầu tiên chơi cùng Patrick Ruymen trong ban nhạc Les Caraïbes, một ban nhạc cover của Bỉ. Sau đó hai người thành lập ban nhạc Rock Liberty Six vào năm 1965 và chỉ biểu diễn độc một bài hát trước khi giải tán. Weyer sau đó gia nhập ban nhạc J.J. và ban nhạc Plus.

Vào những năm 1970s, Weyer bắt đầu dùng cái tên Francis Goya và phát hành album độc tấu Guitar và mandolin. Single "Nostalgia" 1975 của ông, một điệu nhạc do bố ông viết và được Goya viết lại cho guitar, tạo nên cú hích trên toàn thế giới, và trở thành số 1 tại Bỉ, Hà Lan, Đức, Na Uy, và Brasil. Album mới nhất của Goya chịu ảnh hưởng của phong cách Mỹ Latinh, bao gồm cả ba album thu âm cùng với ca sĩ người Bolivia Carmina Cabrera.

Goya phát hành 40 album.

## Danh sách
### Single

* Nostalgia/Nautilus (1975)
* Concierto d'Aranjuez/Lovers melody (1976)
* Maria Padilha/Daddy's bolero (1976)
* Caf'Conc'/Tangoya (1976)
* Gipsy Wedding (1977)
* Argentina/Natasha (1978)
* Manolita/Natasha (1978)
* Moscow nights/Song of the Dnjepr (1981)

### Album

* Souvenirs aus Griechenland (1979)
* Romantic Guitar (1985)
* This is Francis Goya (1986)
* Rendez-vous (1988)
* Plays His Favourite Hits Vol.1 (1990)
* Bahia Lady (with Carmina Cabrera) (1990)
* Noche Latino (with Carmina Cabrera)(1993)
* Festival Latino (with Carmina Cabrera)(1994)
* The Very Best of (1994)
* Together (met Peter Weekers) (1994)
* Jacques Brel (1998)
* Plays his favourite hits vol 2. (1998) 
* Francis Goya in Moscow (1999)
* Together (with Richard Clayderman)(2000)
* Plays his favourite hits vol 2. (1998) 
* Latin Romance (1999)
* Best of Francis Goya (1999)
* De Mooiste Sfeermelodieën (2000)
* Hollands Glorie (2002)
* Hollands Glorie Kerst (2002)
* Klassieke Droommelodieën (2003)
* Rakkaudella (2004)
* Intimité (with Jean-Luc Drion)(2004)
* Magic Moments (2004)
* Gondwana (2004)
* Face to Face (2005) (with Richard Clayderman)
* Wings for life, a tribute to Alexandra Pakhmutova (2006)

## Liên kết mở rộng
* Trang chủ của Francis Goya
* Francis Goya tại Belgian Pop & Rock Archives

## Tham khảo
Lavochkin La-150

**[[Lavochkin]] La-150** là một máy bay được thiết kế chế tạo theo yêu cầu của Joseph Stalin vào tháng 2-1945, về một loại máy bay tiêm kích phản lực một chỗ sử dụng động cơ phản lực turbo Junkers Jumo 004B.

## Phát triển
La-150 có đặc điểm pod-and-boom để phân biệt với một thiết kế cánh đặt trên phần cao của thân máy bay. Giống như các thiết kế cạnh tranh từ phòng thiết kế Mikoyan-Gurevich và Yakovlev, La-150 cũng được chỉ thị trở thành máy bay nguyên mẫu/pre-series, nguyên mẫu đầu tiên bay vào tháng 9 năm 1946, nó được trang bị một động cơ của Liên Xô chế tạo theo kiểu của động cơ Jumo, loại động cơ RD-10 nặng 900&nbsp;kg. Chỉ có một trong số các máy bay tiêm kích phản lực thế hệ đầu tiên của Liên Xô có bộ bánh đáp đặt ở thân, đó là La-150, nó có phần nào đó nổi bật với các kết cấu khá phức tạp, nó rất linh hoạt, nhưng cấu trúc nặng hơn so với Yak-15 và do đó hệ quả là thiếu sức mạnh từ động cơ. Hiệu ứng góc nhị diện quá lớn là kết quả từ vị trí cánh, điều này đã được sửa lại trên nguyên mẫu thứ hai bằng cách thiết kế cho đầu cánh chúi xuống, nhưng dao động quá mạnh của bề mặt đuôi ở tốc độ cao là do thiết kế cánh không đủ độ cứng. La-150 được vũ trang bằng 2 khẩu pháo 23mm NS-23. Cuối cùng chỉ có 5 chiếc nguyên mẫu được chế tạo và dự án này nhanh chóng bị lãng quên, lần đầu tiên La-150 được xuất hiện trước công chúng là vào Ngày Hàng không Xô viết 8 tháng 3 năm 1947 tại Tushino.

## Thông số kỹ thuật (La-150)

### Đặc điểm riêng
***Phi đoàn**: 1
***Chiều dài**: 9.42 m (30&nbsp;ft 11 in)
***[[Sải cánh]]**: 8.20 m (26&nbsp;ft 11 in)
***Chiều cao**: n/a
***Diện tích cánh**: 12.15 m² (130.7&nbsp;ft²)
***Trọng lượng rỗng**: 2.059&nbsp;kg (4.530&nbsp;lb)
***Trọng lượng cất cánh**: 2.961&nbsp;kg (6.514&nbsp;lb)
***[[Trọng lượng cất cánh tối đa]]**: n/a
***Động cơ**: 1× động cơ phản lực RD-10, 8.8&nbsp;kN (1.980&nbsp;lbf)
### Hiệu suất bay
***[[Vận tốc V|Vận tốc cực đại]]**: 805&nbsp;km/h (431 knots, 497&nbsp;mph)
***[[Tầm bay]]**: 500&nbsp;km (270&nbsp;nm, 308&nbsp;mi)
***[[Trần bay]]**: 12.500 m
***[[Vận tốc lên cao]]**: n/a
***[[Lực nâng của cánh]]**: 244&nbsp;kg/m²
***[[Tỷ lệ lực đẩy-trọng lượng|Lực đẩy/trọng lượng]]**: 0.303
### Vũ khí
* 2 &times; pháo 23&nbsp;mm NS-23

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*http://www.aviastar.org/air/russia/la-150.php
*http://www.neam.co.uk/JetHistory/ussr.html

## Nội dung liên quan
### Máy bay có tính năng tương đương
* Mikoyan-Gurevich MiG-9
* Yakovlev Yak-15
* Sukhoi Su-9
Takenaka Shigeharu

, hay còn gọi là  là một samurai người Nhật trong thời đại Sengoku thế kỷ 16. Ông phục vụ cho gia tộc Saito ở tỉnh Mino, nhưng sau đó nổi dậy và chiếm cứ lâu đài của nhà Saito ở núi Inaba. Toyotomi Hideyoshi rất ấn tượng vì chiến thuật này nên ông đã mời Shigeharu làm quân sư cho mình. Shigeharu đã cống hiến rất nhiều cho Hideyoshi với tài năng quân sự trác tuyệt của mình.

Ông qua đời trong chiến dịch công kích của Hideyoshi vào nhà Mōri ở vùng Chūgoku, khi lâu đài Miki bị bao vây. Takenaka Shigekado, con trai và người kế thừa Shigeharu, tiếp tục phục vụ Hideyoshi sau khi cha chết. Trong trận Sekigahara, ông về phe của Tokugawa Ieyasu, và đất đai của ông ở Bodaisan được an toàn. Gia đình Takenaka sau đó trở thành gia đình hatamoto (chư hầu lớp trên của Mạc phủ Tokugawa), và chuyển khỏi lâu đài cũ ở Bodaisan đến lâu đài Iwate. Đáng chú ý là đất đai của nhà Takenaka bao gồm cả làng Sekigahara.

Vào giữa thế kỷ 19, hậu duệ của Shigeharu, Takenaka Shigekata làm chỉ huy trong quân đội của Tokugawa ở Fushimi trong trận Toba-Fushimi.

## Thông tin liên quan
*Shigeharu thường được ví von với Gia Cát Lượng thời *[[Tam Quốc]]*. Điều này đa phần là do câu chuyện được tiểu thuyết hóa về việc Hideyoshi phải đến gặp Shigeharu rất nhiều lần mới mời được ông về dưới trướng của mình, khá giống với "Tam cố thảo lư" của Lưu Bị với Gia Cát Lượng.
*Shigeharu (với tên gọi Hanbei) được mô tả trong game *[[Sengoku Basara|Sengoku Basara 2]]* của Capcom, do Akira Ishida lồng tiếng Ông cầm một thanh kiếm roi, khá giống với thanh roi của Ivy trong Soul Calibur.

## Tham khảo

## Link liên quan
*Thông tin về lâu đài Iwate  (tiếng Nhật)
*Thông tin về lâu đài Bodaisan  (tiếng Nhật)
*Tranh khắc gỗ 
*Phần mộ của Shigeharu
Thành Fushimi

, còn được gọi là  hay , là một tòa thành ở Kyoto. Kiến trúc hiện nay là bản mô phỏng năm 1964 của mẫu nguyên gốc do Toyotomi Hideyoshi xây dựng.

Việc xây dựng tòa thành nguyên gốc bắt đầu năm 1592, một năm sau khi Hideyoshi rời khỏi vị trí Nhiếp chính quan, và hoàn thành năm 1594. Hai mươi tỉnh cung cấp nhân công cho công trình này, với số lượng khoảng 20.000 đến 30.000 người.

Mặc dù dựa trên kiến trúc quân sự tòa thành, nhưng nơi đây dự định được dành làm nơi an hưởng tuổi già của Hideyoshi, và được trang hoàng rất tráng lệ. Nó nổi tiếng với phòng trà đạo, mà tường và trần đều được vàng lá. Tòa thành dự định được làm nơi hòa đàm giữa Hideyoshi với sứ thần Trung Quốc để kết thúc Cuộc chiến bảy năm ở Triều Tiên, nhưng một trận động đất đã phá hủy hoàn toàn tòa thành chỉ hai năm sau khi hoàn thành.

Nó được xây dựng lại ngay sau đó, và được đặt dưới quyền của Torii Mototada, một chư hầu của Tokugawa Ieyasu. Năm 1600, tòa thành thất thủ trong cuộc vây hãm nổi tiếng và quan trọng của Ishida Mitsunari. Torii Mototada, trong một hành động nổi tiếng vì danh dự và lòng dũng cảm, trụ vững được 11 ngày, làm cản bước quân đội của Ishida và cho phép Tokugawa có thời gian hồi phục lại được sức mạnh. Điều đó làm ảnh hưởng sâu sắc trận Sekigahara ngay sau đó, đánh dấu chiến thắng cuối cùng của Tokugawa Ieyasu trước tất cả các địch thủ của mình.

Năm 1623, tòa thành bị dỡ bỏ, và rất nhiều phòng và tòa nhả của nó được ghép vào các đền chùa và tòa thành khắp Nhật Bản. Một ngôi đền ở Kyoto, Yōgen-in (養源院) (*Dưỡng Nguyên Viện*), có một trần nhà nhuốm máu đã từng là sàn hành lang Thành Fushimi, nơi Torii Mototada và thuộc hạ của mình tự sát. Tòa thành không được xây dựng lại cho đến năm 1964, khi một bản sao chủ yếu bằng bê tông được tạo ra ở ngay gần đó. Công trình này được dùng để làm viện bảo tàng về cuộc đời và các chiến dịch của Toyotomi Hideyoshi, nhưng không tiếp công chúng từ năm 2003.

## Tham khảo

* Sansom, George (1961). "A History of Japan: 1334-1615." Stanford, California: Stanford University Press.
* Turnbull, Stephen (2003). "Japanese Castles 1540-1640." Oxford: Osprey Publishing.

## Xem thêm
* Jurakudai – dinh thự xa hoa trước đó của Hideyoshi từ năm 1587 đến năm1594
* SengokuDaimyo.com website của tác giả và nhà sử học về samurai Anthony J. Bryant
** Anthony J. Bryant là tác giả của **Sekigahara 1600: The Final Struggle for Power**, Praeger Publishers;(tháng 9 năm 2005)
Konoe Sakihisa

, con trai của nhiếp chính quan Taneie, là một kuge của Nhật Bản. Cuộc đời ông trải dài từ thời đại Sengoku, thời đại Azuchi-Momoyama, đến đầu thời đại Edo. Ông làm chức Kampaku-Sadaijin và Daijo Daijin, lên đến hàng tòng nhất phẩm. Ông là kampaku dưới triều Nhật hoàng Go-Nara. Nobutada là con trai ông.

Sakihisa tích cực hoạt động trong giới chính trị và quân sự. Ông là thành viên của gia đình Konoe, chi thứ của gia tộc Fujiwara. Em gái ông là vợ của daimyo Asakura Yoshikage. Sakihisa có cảm tình với Oda Nobunaga, đi cùng với ông đến Kōshū trong chiến dịch chống lại gia tộc Takeda. Con gái ông, Sakiko, được Toyotomi Hideyoshi nhận làm con nuôi và trở thành phi tử của Nhật hoàng Go-Yōzei và mẹ của Nhật hoàng Go-Mizunoo.

Năm 1582, Sakihisa được ban chức Daijo Daijin. Ông cáo quan năm sau đó. Năm 1585, ông nhận Hashiba (sau đó là Toyotomi) Hideyoshi làm con nuôi. Điều này giúp cho Hideyoshi trở thành một thành viên của gia Fujiwara, giúp ông rộng đường trở thành Kampaku.

## Tham khảo

Bài này dựa trên bài 近衛前久, tìm được ở Wikipedia tiếng Nhật vào ngày 14 tháng 7 năm 2007. Bài tiếng Nhật trích dẫn từ những nguồn tham khảo sau:
* Kengo Taniguchi, "Rurō no Sengoku Kizoku Konoe Sakihisa Tenga Ittō ni Honsō Sareta Shōgai" (Chūkō Shinsho, 1994) ISBN 4121012135
* Masanobu Hashimoto, "Kinsei Kuge Shakai no Kenkyū" (Yoshikawa Kōbunkan, 2002) ISBN 4642033785
Niwa Nagahide

là một samurai Nhật Bản trong thời đại Sengoku đến thời đại Azuchi-Momoyama vào thế kỷ 16. Ông là một thuộc hạ của gia tộc Oda, và cuối cùng trở thành một daimyo.

Từ khi còn trẻ, Nagahide phục vụ cho Oda Nobunaga và trở thành một trong những thuộc hạ cao cấp của ông, chiến đấu cho nhà Oda trong những trận đánh lớn, như trận Nagashino. Ông cũng là một người thống trị với những công việc hiệu quả với việc xây dựng lâu đài Azuchi, cùng với nhiều công việc nữa. Việc Nobunaga tin ông đến thế nào có thể minh chứng bằng việc Nagahide kết hôn với con gái nuôi của Nobunaga và con trai ông, Niwa Nagashige cưới con gái nuôi của Nobunaga.

Những việc này giúp Nagahide cai quản cả tỉnh Wakasa và lâu đài Sawayama ở tỉnh Ōmi. Năm 1581, trong một cuộc diễu binh ở Kyoto trước mặt Thiên Hoàng cũng như những người truyền giáo nước ngoài, Nagahide được vinh dự đi đầu đám diễu hành.

Năm 1582, khi ấy là vị tướng xếp thứ hai của Oda Nobutaka, Nobunaga ra lệnh cho Nagahide tiến hành chiến dịch ở Shikoku nhưng trước khi ông hành động, Nobunaga đã bị Akechi Mitsuhide giết chết. Nagahide hoãn chiến dịch và quay trở lại để giúp Hashiba Hideyoshi báo thù và giết chết Mitsuhide. Trong cuộc gặp ở lâu đài Kiyosu, nơi tương lai của gia tộc Oda được đem ra bàn luận, Nagahide ủng hộ Hideyoshi tiếp quản vị trí này và nhận được tỉnh Echizen và tỉnh Kaga với tổng cộng 1,230,000 koku, trở thành một trong những thuộc hạ và daimyo mạnh nhất. Tuy nhiên, Nagahide chết bệnh năm 1585 và không tạo ra nhiều ảnh hưởng lắm. Có một điều gây tranh cãi rằng Nagahide không chết vì bệnh, mà vì khi nhìn thấy Hideyoshi tập trung quá nhiều quyền lực và che khuất cả gia tộc Oda mà Nagahide đã phục vụ bao năm, ông cảm thấy mình đã không sống trọn vẹn vì lợi ích của Nobunaga và gia tộc Oda nên đã tự sát.

Con trai Nagashige của ông sau đó trở thành thành chủ của lâu đài Shirakawa ở Bắc Nhật Bản, và vào thời cháu nội của Nagahide là Mitsushige, mảnh đất 100.000 *[[Thạch (đơn vị đo lường)|koku]]* của gia đình được chuyển đến Nihonmatsu, nơi họ sống cho đến hết thời Edo.

## Tham khảo

*Tiểu sử Nagahide  (tiếng Nhật)
*Tiểu sử khác của Nagahide (tiếng Nhật)
Oda Nobutada

là con trai trưởng của Oda Nobunaga, và là một samurai trải qua nhiều trận đánh trong thời đại Sengoku. Ông chỉ huy quân đội dưới quyền cha mình trong những trận chống lại Matsunaga Hisahide và gia tộc Takeda.

Năm 1582, cha ông bị buộc phải tự sát khi một viên tướng của mình, Akechi Mitsuhide, phản bội ông (xem Sự kiện chùa Honnōji). Nobutada chạy đến lâu đài Azuchi, nơi ông bị quân đội của Akechi buộc phải tự sát.

## Gia đình
* Oda Nobuhide – Ông nội
* Oda Nobunaga – Cha
* Oda Hidenobu – Con trưởng 
* Matsuhime – vợ (con gái của Takeda Shingen)

## Tham khảo

* Turnbull, Stephen (1998). 'The Samurai Sourcebook'. London: Cassell & Co.