open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Địa lý Thụy Sĩ

Thụy Sĩ nằm ở Trung Âu, phía tây giáp Pháp, phía bắc giáp Đức, phía nam giáp Ý và phía đông giáp Liechtenstein và Áo. Tọa độ chính xác: 47 độ vĩ Bắc, 8 độ kinh Đông.

## Diện tích
* Tổng diện tích: 41'290&nbsp;km²
* Đất liền: 39'0&nbsp;km²
* Nước: 1'520&nbsp;km²

## Biên giới đất liền
* Tổng chiều dài 1'852 km
* Đối với mỗi quốc gia lân cận: Áo 164&nbsp;km, Pháp 573&nbsp;km, Ý 740&nbsp;km, Liechtenstein 41&nbsp;km và Đức 334&nbsp;km
* Thụy Sĩ không có đường bờ biển cũng như hải phận.

## Khí hậu
Thụy Sĩ có khí hậu ôn đới, tuy nhiên khí hậu thay đổi nhiều theo độ cao. Mùa đông lạnh, nhiều mây, nhiều mưa hoặc tuyết. Mùa hè mát hoặc ấm, nhiều mây, ẩm ướt và thỉnh thoảng có mưa rào.

## Địa hình

Thụy Sĩ là nước nhiều núi, với dãy Anpơ ở miền Nam, dãy Jura về phía tây Bắc. Khu vực trung tâm đất nước là một cao nguyên với địa hình trập trùng và nhiều hồ lớn.
* Điểm thấp nhất: Hồ Maggiore (195 m)
* Điểm cao nhất Đỉnh Dufour (4634 m)

## Tài nguyên thiên nhiên
Thụy Sĩ có tiềm năng thủy điện lớn, ngoài ra cũng có gỗ và một vài mỏ muối.

## Phân bố đất đai
* Đất canh tác được: 10%
* Đất canh tác quanh năm: 2%
* Đất chăn thả quanh năm: 28%
* Rừng: 32%
* Mục đích khác: 28% (ước tính năm 1993)
* Đất được tưới tiêu: 250&nbsp;km² (ước tính năm 1993)

## Thiên tai
Gồm có: đá lở, đất lở, lụt.

## Môi trường
Ô nhiễm không khí từ khí thải xe và hoạt động công nghiệp. Ngoài ra còn có: mưa axít, ô nhiễm nước có nguồn gốc phân nông nghiệp, mất dần đa dạng sinh học.

## Xem thêm
* Thụy Sĩ

## Tham khảo
Hồ (định hướng)

**Hồ** có thể chỉ đến:
* **[[Hồ (Tây Chu)|Nước Hồ]]** (1046 TCN-763 TCN): tên 1 nước chư hầu từng tồn tại vào thời Tây Chu trong lịch sử Trung Quốc
* **[[Hồ (Xuân Thu)|Nước Hồ]]** (635 TCN-496 TCN): tên 1 nước chư hầu từng tồn tại vào Xuân Thu trong lịch sử Trung Quốc
* **[[Nhà Hồ]]** (1400-1407): triều đại phong kiến ngắn ngủi từng tồn tại ở Việt Nam với quốc hiệu Đại Ngu
* **[[Hồ]]**: một vùng nước được bao quanh bởi đất liền, thường là nước ngọt.
* **[[Hồ (dân tộc)|Hồ]]** (胡): tên gọi chỉ các dân tộc ở phía tây và phía bắc Trung Quốc (như Hung Nô, Tiên Ti, Ô Hoàn, Đê, Khương, Thổ Phồn, Đột Quyết, Mông Cổ, Khiết Đan, Nữ Chân).
* **[[Hồ (họ)|Hồ]]**: một họ của người.
* **Hồ**: chữ Hán-Việt nghĩa là loài cáo, hồ ly tinh
* **[[Hồ (keo)|Hồ]]** hay Hồ dán: một loại keo dán giấy được làm từ việc nấu tinh bột với nước.
* **[[Hồ (xây dựng)|Hồ]]**: hay *vữa*, một hỗn hợp xi măng trộn với cát và nước theo một tỉ lệ nhất định, sử dụng như chất kết dính gạch trong các công trình xây dựng.
* **[[Thuận Thành (phường)|Hồ]]**: phường trung tâm của thị xã Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh.
* **[[Hồ (thực vật)|Hồ]]**: tên một loài thực vật có danh pháp khoa học *[[Cordia dichotoma]]* G. Forst.

; Địa danh cũ
* Phường Hồ (trước 2023 là thị trấn Hồ thuộc huyện Thuận Thành), một phường trung tâm thuộc thị xã Thuận Thành trước 2025; nay là một phần phường Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh, Việt Nam.
Gavanô kế

**Gavanô kế** (tiếng Anh: Galvanometer) là một bộ chuyển đổi từ cường độ dòng điện sang chuyển động quay, trong một cung, của một cuộn dây nằm trong từ trường.

## Hoạt động
Về cơ bản Gavanô kế đo cường độ của dòng điện một chiều chạy trong một mạch điện. Bộ phận chính là một cuộn dây dẫn, có thể quay quanh một trục, nằm trong từ trường của một nam châm vĩnh cửu. Cuộn dây được gắn với một kim chỉ góc quay trên một thước hình cung. Một lò xo xoắn kéo cuộn và kim về vị trí số không khi không có dòng điện. Trong một số dụng cụ, cuộn dây được gắn với một miếng sắt, chịu lực hút của các nam châm và cân bằng tại vị trí số không.

Khi dòng điện một chiều chạy qua cuộn dây, dòng điện chịu lực tác động của từ trường (do các điện tích chuyển động bên trong dây dẫn chịu lực Lorentz) và bị kéo quay về một phía, xoắn lò xo, và quay kim. Vị trí của đầu kim trên thước đo tương ứng với cường độ dòng điện qua cuộn dây. Các ampe kế thực tế có thêm cơ chế để làm tắt nhanh dao động của kim khi cường độ dòng điện thay đổi, để cho kim quay nhẹ nhàng theo sự thay đổi của dòng điện mà không bị rung. Một cơ chế giảm dao động được dùng là ứng dụng sự chuyển hóa năng lượng dao động sang nhiệt năng nhờ dòng điện Foucault. Cuộn dây được gắn cùng một đĩa kim loại nằm trong từ trường của nam châm. Mọi dao động của cuộn dây và đĩa sinh ra dòng Foucault trong đĩa. Dòng này làm nóng đĩa lên, tiêu hao năng lượng dao động và dập tắt dao động.
## Sai số
## Ứng dụng

## Lịch sử
Gavanô kế được sử dụng đầu tiên bởi William Thomson (Lord Kelvin). Luigi Galvani cũng có nhiều đóng góp cho việc phát triển Gavanô kế và các ứng dụng của nó, nên tên ông đã được dùng để đặt tên cho dụng cụ này.

## Xem thêm
*Ampe kế
*Vôn kế
*Ôm kế
*Vạn năng kế

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Glycoside tim

**Glycozid tim** chỉ các steroid có hoạt tính ở tim, chia sẻ cấu trúc vòng aglycon và có tác động tăng co sợi cơ và ảnh hưởng điện sinh lý.

## Nguồn gốc
Các glycozid được chiết xuất từ các cây:
* *Strophanthus*: ouabain
* *[[Chi Mao địa hoàng|Digitalis]] lanata* và *Digitalis purpurea*: digoxin, digitoxin
* *Scilla maritima*: proscillaridin A

## Cơ chế tác dụng
Tác dụng chính của glycozid tim là làm giảm vận chuyển natri ra khỏi tế bào tim bằng cách ức chế men Na<sup>+</sup>-K<sup>+</sup>ATPase (bơm natri). Sự tích tụ natri dẫn đến tăng nồng độ ion calci nội bào do trao đổi Na+/Ca2+. Điều này gây ra tác dụng làm tăng tính co bóp sợi cơ tim (inotrope dương tính) của glycozid tim. Bên cạnh đó, tác dụng chống rối loạn nhịp của các thuốc này có được là do tăng cường sự ức chế của thần kinh lang thang lên tính tự động của nút xoang và dẫn truyền nút nhĩ thất. Ở nồng độ cao, glycozid tim làm tăng tính tự động cơ tim do gây quá tải calci nội bào.

Ba tác động chính của glycozid tim là:
* Tác động tăng co bóp cơ tim.
* Giảm nhịp thất trong rung nhĩ hay cuồng động nhĩ, bằng cách giảm dẫn truyền nhĩ thất. Tác động này bị giảm bớt khi vận động do giảm trương lực thần kinh lang thang.
* Tăng tính tự động cơ tim ở nồng độ cao (độc tính), hay ở nồng độ 'điều trị' nếu có mặt các yếu tố khác như hạ kali máu.
## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Chùm ruột

**Chùm ruột** còn gọi là **tầm ruột** (danh pháp hai phần: ***Phyllanthus acidus***, danh pháp đồng nghĩa: *Phyllanthus distichus*, *Cicca disticha*, *Cicca acida* hay *Averrhoa acida*), là loài cây có quả ăn được trong họ Phyllanthaceae. Cây chùm ruột vừa được trồng làm cây cảnh vừa lấy quả.

Chùm ruột phân bố chủ yếu ở miền nhiệt đới Á Châu từ Madagascar đến Ấn Độ sang tận Đông Nam Á. Ở Việt Nam, chùm ruột trồng phổ biến ở miền Nam.

## Tên gọi
Chùm ruột là phương ngữ ở miền nam còn tầm ruột là phương ngữ ở miền bắc

## Miêu tả

Chùm ruột là loại cây thân mộc, cỡ nhỏ, gần giống cây bụi, đạt chiều cao từ 2 m đến 10 m. Tán cây rậm rạp, thân cây có nhiều cành chính cứng và dày. Nhánh cây sần sùi vì vết sẹo của những cuống lá cũ. Ở cuối mỗi cành chính có nhiều cành nhỏ màu xanh, dài từ 15&nbsp;cm đến 30&nbsp;cm, mọc thành chùm dày đặc.

Lá chùm ruột mọc so le, hình trứng dài với kích thước khoảng 4–5&nbsp;cm, rộng khoảng 1,5–2&nbsp;cm.

Mùa hoa tháng 3-5, mùa quả tháng 6-8.

Hoa chùm ruột sắc hồng, nở từng chùm. Trái hình tròn, chia thành 6 múi, sắc xanh với đường kính khoảng 2-2,5&nbsp;cm. Mỗi quả chỉ có 1 hột. Vị chùm ruột giòn và rất chua, do đó thường được tiêu thụ dưới dạng mứt tại Việt Nam. Khi nấu ở nhiệt độ cao trái chùm ruột sẽ chuyển sang màu đỏ. 
Lá chùm ruột có khi được nấu lên ăn như một loại rau.
Những người mắc bệnh gout và sỏi thận không nên ăn chùm ruột, vì trái chứa nhiều axit oxalic.

## Giá trị dinh dưỡng
Trong quả có nước, chất proitid, lipid glucid, acid acetic và vitamin C. Vỏ rễ chứa tanin 18% saponin acid gallic và một chất kết tinh.

Tuy có nhiều tác dụng, nhưng rễ, vỏ rễ, cành và thân cây này rất độc. Nhẹ thì nhức đầu, đau bụng, nặng có thể tử vong.

## Chú thích

## Xem thêm
*Sơ ri

## Liên kết ngoài
Khế

**Khế** là quả của cây *[[Averrhoa carambola]]* thuộc Họ Chua me đất, có nguồn gốc từ Sri Lanka và được biết đến rộng rãi tại Đông Nam Á. Khế là một loại cây rất dễ dàng phát triển mạnh ở vùng môi trường nhiệt đới. Năng suất của cây khế rất cao, thường rơi vào khoảng 9-10 vụ thu hoạch mỗi năm. Cây khế cũng được trồng tại Ghana, Brasil và Guyana. Tại Hoa Kỳ nó được trồng với quy mô thương mại tại miền nam Florida và Hawaii.

## Miêu tả

Cây khế có lá kép dài khoảng 4&nbsp;cm. Hoa khế màu hồng tím, xuất hiện tại nách lá, hoặc tại đầu cành. Cây khế có nhiều cành, cao đến khoảng 4 m. Khác với nhiều cây nhiệt đới khác, cây khế không cần nhiều nắng. Quả màu vàng hoặc xanh, có 5 múi, có trường hợp cho ra 6 múi (cho nên lát cắt ngang của quả có hình ngôi sao). Quả khế giòn, có vị chua ngọt, hao hao giống vị của quả lê dứa. Các hạt nhỏ, màu nâu. Có hai giống là khế chua và khế ngọt. Khế chua thường có múi nhỏ, còn khế ngọt thường có múi to và mọng hơn. Quả khi còn non có màu xanh, khi chín ngả sang màu vàng. Sở dĩ cái tên khế (star fruit) ra đời bởi khi cắt ngang, hình dạng miếng khế trông giống một ngôi sao (star) (Xem bảng bên dưới).

## Công dụng
Ở Ấn Độ, quả khế được ăn để cầm máu và giảm trĩ, nước ép dùng làm thuốc hạ sốt. Ở Brasil, người ta dùng khế làm thuốc lợi tiểu trong trường hợp tiểu ít. Nước sắc cành lá mang quả trị lở ngứa do sơn ăn (nếu để nhựa mủ của cây sơn-*Rhus verniciflua* dính da sẽ gây lở loét da). Hột khế giã nát sắc uống có tính lợi sữa, điều kinh, giải độc. Bột hột khế khô có tính an thần nhẹ.

Giá trị dinh dưỡng của khế không cao (100 g khế chỉ cho 35,7 calo). Vị chua của khế là do các axít hữu cơ, có từ [tel:800–1250 800–1250]&nbsp;mg/100 g khế, trong đó từ 300–500&nbsp;mg axit oxalic, 300–430&nbsp;mg axit tartric, 140–220&nbsp;mg axit succinic, 100–130&nbsp;mg axit citric. Khế ít chua chứa 4–70&nbsp;mg axit oxalic.

Ngoài ra, khế cũng chứa một lượng nhỏ các khoáng chất quan trọng như magnesi, phosphor, kali, sắt và kẽm.

Ngay cả vỏ quả cũng cung cấp 3g chất xơ, giúp thúc đẩy tiêu hóa khỏe mạnh và ngăn chặn sự hấp thu cholesterol lipoprotein (LDL) gây hại trong ruột của bạn.

Các vitamin C trong quả khế có tác dụng như một chất chống oxy hóa tự nhiên mạnh mẽ, cung cấp 34.4&nbsp;mg, tương đương 57% lượng vitamin C cần thiết cho cơ thể trong một ngày, giúp hỗ trợ hệ thống miễn dịch chống lại các gốc tự do gây viêm tế bào.

Hơn nữa, nó còn có nhiều chất flavonoid chống oxy hóa như epicatechin, acid gallic và quercetin.

## Hình ảnh

File:Carambola Starfruit.jpg
Vietnam-0472 - Star Fruit (3354315635).jpg
File:SANTOS FLORA BRASILEIRA CARAMBOLAS 2.jpg
Tập tin:Starfruit Kirakira.JPG|Khế xanh
File:Star Fruits.jpg|Một số trái khế
Tập tin:Lá và hoa khế.jpg|Lá và hoa khế ở Việt Nam
File:Carambola 1z .jpg|Cây khế trước khi tỉa
File:Carambola 2z .jpg|Cây khế sau khi tỉa
File:Averrhoa carambola (33648065).jpg|Hoa khế


## Xem thêm

* Khế tàu (*Averrhoa bilimbi*)

## Chú thích

## Liên kết ngoài
* 
*
Nghề sơn

**Nghề sơn** là một trong những nghề thủ công mỹ nghệ lâu đời xuất hiện tại nhiều nước châu Á như Trung Quốc, Nhật Bản, Việt Nam (xem sơn mài)...

Chất liệu chính dùng trong nghề sơn là chất nhựa chích từ vỏ một loại cây tên cây sơn. Ở Việt Nam loại cây này được trồng nhiều trên đồi đất trung du Bắc bộ. Thợ thủ công dùng loại sơn này quét lên bề mặt đồ dùng, tạo nên những sản phẩm khác nhau.

Nhựa sơn có độ dính cao và rất bền chắc, có thể được dùng như một thứ keo hàn gỗ, tre, nứa. Đồ tre nứa đan quét sơn đẹp và bền. Người ta còn dùng sơn như chất không thể thiếu trong quá trình làm thuyền thúng.Nhựa sơn chịu ẩm tốt: nhờ đặc tính này nhựa sơn quét lên đồ đạc bằng gỗ như bàn, ghế, tủ, giường... vừa tạo nên lớp sơn bóng đẹp vừa tăng độ bền cho gỗ.

## Đặc điểm của đồ sơn

## Kỹ thuật nghề sơn

Kỹ thuật sơn ta là kỹ thuật sơn lên đồ vật cụ thể. Việc này không dễ dàng do sản phẩm sơn có nhiều hình thù và sử dụng nhiều chất liệu khác nhau. Có 2 kỹ thuật chính sau:

### Kỹ thuật làm cốt
Cốt là đồ dùng cụ thể đã được chế tác thành hình dáng nào đó. Thông thường cốt gần như đã hoàn thiện, và việc sơn chỉ như khoác lên cho nó bộ quần áo mới. Các loại cốt dưới đây dựa trên thống kê các đồ sơn thế kỷ 17- 19 ở vùng đồng bằng Bắc bộ, VN

#### Cốt gỗ
Gỗ là nguyên liệu chính để làm cốt cho các mặt hàng đồ sơn ta. Những loại gỗ được đánh giá cao ở VN như lim, nghiến, trai, sến, táu không phù hợp dùng làm cốt. Nếu dùng những loại gỗ này, sau một thời gian sơn sẽ bong ra hoặc mất màu. Trong khi đó có những loại gỗ rất ưa sơn như vàng tâm, giổi, mỡ, thông, mít... Các pho tượng, hoành phi, câu đối, cửa võng, ngai thờ, ban thờ..vv..dùng cốt gỗ rất nhiều

#### Cốt mây tre đan

#### Cốt đất sét

#### Cốt đá

#### Cốt đồng

### Kỹ thuật sơn lên cốt
#### Kẹt (vá)
#### Bó
#### Hom
#### Lót
#### Thí
#### Quang
### Màu sắc trên đồ sơn
#### Màu đen
#### Màu đỏ
#### Màu vàng

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
EAN-8

**EAN-8** hay **EAN.UCC-8** là phiên bản EAN tương đương của UPC-E trong ý nghĩa cung cấp một mã vạch có chiều rộng "ngắn" để sử dụng trên các loại bao bì hàng hóa nhỏ như bao thuốc lá chẳng hạn. Tuy nhiên giữa chúng có một số điểm khác biệt đáng kể. Về hình thức, với cùng một mật độ in thì mã vạch do EAN-8 tạo ra dài hơn một chút so với mã vạch do UPC-E tạo ra. Về nguyên lý, từ chuỗi số 8 số của UPC-E, người ta có thể chuyển ngược về chuỗi số 12 số của UPC-A, nhưng từ chuỗi 8 số của EAN-8, không có cách thức nào chuyển về chuỗi 13 số của EAN-13 hay 12 số của UPC-A. Về mặt mã hóa, EAN-8 mã hóa rõ ràng cả tám số còn UPC-E chỉ mã hóa rõ ràng 6 số. Do vậy, có thể kết luận EAN-13 và UPC-A có sự chuyển đổi tương thích, nhưng UPC-E và EAN-8 thì tuyệt đối không có sự tương thích như vậy.

## Đặc trưng
Chuỗi 8 số của EAN-8 được các tổ chức có thẩm quyền về mã vạch cung cấp trực tiếp. Điều này có một ưu thế là bất kỳ công ty nào có thể yêu cầu cung cấp bộ mã EAN-8 không phụ thuộc vào mã nhà sản xuất hay mã sản phẩm theo EAN-13. Mặt khuyết điểm của nó là các chuỗi số EAN-8 phải được lưu trữ trong mỗi cơ sở dữ liệu như là các mã sản phẩm riêng biệt bởi vì không có một phương thức nào để chuyển chuỗi số EAN-8 thành chuỗi số EAN-13 tương đương.
## Mã hóa
EAN-8 được mã hóa bằng cách sử dụng 3 bộ ký tự của EAN-13. EAN-8 cũng có số kiểm tra được tính theo cùng cách thức như của EAN-13. Giả sử người ta cần mã hóa chuỗi số có 7 chữ số "4234567", người ta tính số kiểm tra như sau:
 
Tổng bằng 4 * 3 + 2 * 1 +3 * 3+ 4 * 1+ 5 * 3 +6 * 1+ 7 * 3= 69

Để chia hết cho 10 thì cần bổ sung 1, do đó số kiểm tra bằng 1 và chuỗi số 8 số của EAN-8 sẽ là "42345671".

## Cấu trúc
Quy ước: *Các bit có giá trị 1 được in bằng mực đen thành một đường thẳng đứng, các bit có giá trị 0 không được in (hoặc được in bằng mực trắng) thành một đường thẳng đứng có cùng độ rộng với bit có giá trị 1*.

Mã vạch EAN-8 có cấu trúc như sau:

*Các vạch bảo vệ trái, có giá trị nhị phân là 101. 
*Bốn số đầu được mã hóa theo quy tắc lẻ của mã hóa trong EAN-13. Xem thêm EAN-13#Mã hóa chẵn lẻ
*Các vạch bảo vệ trung tâm, có giá trị nhị phân 01010. 
*Ba số cuối và số kiểm tra được mã hóa như là chuỗi ngược trong mã hóa chẵn của EAN-13. 
*Các vạch bảo vệ phải, có giá trị nhị phân 101.

Các vạch bảo vệ và số được in tương tự như EAN-13 (không có số nào ở ngoài phần có vạch).

## Xem thêm

*CorelDRAW các phiên bản mới thường có cài đặt sẵn bộ phần mềm tạo mã vạch: Menu - Edit - Insert Barcode.
*EAN-13
*UPC-E

## Tham khảo
Không gian màu HSB

**Không gian màu HSB**, còn gọi là **không gian màu HSV** hay **không gian màu HSL**, là một không gian màu dựa trên ba số liệu:
***H**: (*Hue*) Vùng màu 
***S**: (*Saturation*) Độ bão hòa màu
***B**: (*Brightness*), **V** (*Value*) hay **L** (*Lightness*): Độ sáng

Tập tin:HLSColorSpace.png|Hình tròn HSV
Tập tin:HSV cone.png|Hình nón HSV
Tập tin:HSV cone.jpg|Một hình nón HSV khác



Image:HSV cylinder.png|Hình trụ HSV
Image:HSV-RGB-comparison.svg|So sánh HSV-RGB


## Ứng dụng
Không gian màu HSB thường được sử dụng trong thiết kế đồ họa.

## Xem thêm
*CorelDRAW

## Tham khảo
Sinh vật đơn bào

**Sinh vật đơn bào** có tổ chức đơn giản: sinh vật chỉ được cấu tạo từ một tế bào và thực hiện tất cả các chức năng sống cơ bản. Tế bào này có thể là sinh vật nhân sơ hoặc sinh vật nhân chuẩn. Một số sinh vật đơn bào có thể hợp tác với nhau để phát triển thành tập đoàn.

Hầu hết các sinh vật nguyên sinh đều là đơn bào.

Tập tin:Paramecium.jpg|Paramecium aurelia, một nguyên sinh vật thuộc ngành trùng lông. Hình chụp dưới kính hiển vi quang học
Tập tin:Chlamydomonas6-1.jpg|Chlamydomonas reinhardtii, nguyên sinh vật thuộc lớp Tảo lục
Tập tin:Wilson1900Fig3.jpg|Trùng biến hình trần *Amoeba proteus*, một đại diện tiêu biểu của đơn bào đơn giản


## Xem thêm
*Sinh vật nhân chuẩn
*Sinh vật nhân sơ
*Đa bào
## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* 
*
Giro d'Italia

**Giro d'Italia** (có nghĩa là *Vòng nước Ý* trong tiếng Ý), còn được gọi là **Giải đua xe đạp vòng quanh nước Ý**, được xem như là giải đua xe đạp quan trọng thứ nhì của thế giới, sau Tour de France và trước Vuelta a España. Giải này thuộc về UCI ProTour vừa được đưa ra trong năm 2005, một trong những loạt đua xe đạp quan trọng nhất trong một năm.

Từ năm 1909 Giro d'Italia được tổ chức hằng năm – ngoại trừ thời gian của Chiến tranh thế giới thứ nhất và Chiến tranh thế giới thứ hai – trong thời gian 3 tuần của tháng 5 với tuyến đường đua thay đổi dẫn qua nước Ý và các nước lân cận.

Cuộc đua bao giờ cũng bao gồm các chặng đường bằng phẳng được các tay đua nước rút ưa chuộng, các chặng "khó trung bình" thích hợp cho các nhóm thích vượt lên trước và các chặng đua trên núi cao, nơi quyết định cuộc đua. Ngoài ra còn đua tính thời gian cá nhân hai lần.

Người đang dẫn đầu kết quả tổng cuộc cá nhân mang chiếc áo Maglia Rosa, tương tự như áo vàng của Tour de France. Màu này là dựa vào màu giấy hồng nhạt của tờ báo Gazzetta dello Sport tổ chức giải này.

Kỷ lục 5 lần thắng giải đang do 3 tay đua nắm giữ: hai người Ý Alfredo Binda và Fausto Coppi thắng trong thời gian từ 1925 đến 1933 và từ 1940 đến 1953 và "kẻ ăn thịt người", người Bỉ Eddy Merckx, đã đoạt các chiến thắng của ông trong khoảng thời gian từ 1968 cho đến 1974.

Mario Cipollini là người đoạt giải từng chặng nhiều nhất, trong năm 2003 ông đã ăn mừng thành công thứ 42 của mình tính từ năm 1989, và vì vậy đã phá kỷ lục lâu đời của Alfredo Binda (41 lần về nhất một chặng đua). Với 9 lần chiến thắng chỉ trong một Giro duy nhất, Alessandro Petacchi hiện đang giữ kỷ lục sau chiến tranh.

## Những cua rơ vô địch Giro d'Italia (đoạt áo hồng)

### Vô địch nhiều lần
Tính đến năm 2021, có 22 cua rơ từng vô địch Giro d'Italia hơn một lần.

### Thống kê số lần vô địch theo quốc tịch
Đã có các tay đua của 15 quốc gia từng vô địch Giro d'Italia.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Trang web chính thức của Giro d'Italia
UPC bổ sung 2 số

**UPC bổ sung 2 số** có thể là UPC-A, UPC-E (ngày nay còn có thêm cả EAN-13, EAN-8) với một mã vạch bổ sung ở bên phải của mã vạch chính. Nó được in bên phải và thấp hơn mã vạch chính. Mã vạch phụ này thông thường có các số in phía trên nó (nhưng cũng có thể in phía dưới như mã vạch chính), được sử dụng để mã hóa các thông tin bổ sung sử dụng trong báo chí và các ấn phẩm định kỳ khác.

Người ta cũng có thể bổ sung loại mã vạch mã hóa thêm 5 số nhưng mục đích, cách thức mã hóa và lĩnh vực ứng dụng của chúng không giống với loại bổ sung 2 số.
 
## Mục đích
Mã vạch phụ 2 số thể hiện số thứ tự phát hành của tạp chí. Điều này là có lợi do mã sản phẩm (chứa trong mã vạch chính) tự nó không có thông tin về việc này do nó là một hằng số đối với mọi lần xuất bản. Ngoài ra, mã phụ 2 số này có thể sử dụng để dò tìm xem ấn bản nào của các loại báo chí đang được phát hành hay bán, có lẽ chủ yếu dành cho mục đích phân tích khả năng bán chạy hay không chạy của ấn phẩm.

Trên thực tế, con số được mã hóa này đôi khi được gọi là "số phát hành nội bộ". Số này không phải luôn luôn đồng nhất với "số phát hành" được in ở đâu đó trong trang bìa. Đôi khi số mã hóa này tăng đều theo số lần phát hành, đôi khi nó chỉ là số tháng hay tuần-phụ thuộc vào chu kỳ xuất bản.
## Cấu trúc
Việc mã hóa của mã vạch phụ 2 số tuân theo cấu trúc sau:
*Các vạch bảo vệ trái, có giá trị bit 1011. 
*Mã hóa của ký tự đầu tiên, được mã hóa theo mẫu tính chẵn lẻ dưới đây. 
*Ký tự phân tách, có giá trị bit là 01. 
*Mã hóa của ký tự thứ hai, được mã hóa theo mẫu tính chẵn lẻ dưới đây.

Ở đây không có ký tự "kết thúc" hay "dừng" cụ thể. Mã vạch được tính là kết thúc khi sau ký tự phân tách (01) không có ký tự hợp lệ nào nữa.

Các thành phần số được mã hóa trong mã vạch này sử dụng "tính chẵn" hay "tính lẻ" trong tiêu chuẩn mã hóa bên trái của EAN-13. 
## Mẫu tính chẵn lẻ và mã hóa
Trong mã vạch bổ sung 2 số, tính chẵn lẻ của các số được mã hóa trong mã vạch phụ này được tính bằng cách lấy giá trị của chuỗi số chia cho 4, sau đó lấy phần còn dư để so với bảng dưới đây:

## Ví dụ
Giả sử ta cần mã hóa số "14", giá trị 14 được chia cho 4. Kết quả có số dư bằng 2. Theo bảng trên, ký tự đầu có tính mã hóa chẵn và ký tự thứ hai có tính mã hóa lẻ.

Vì thế, mã hóa của giá trị "14" như là mã vạch phụ 2 số của UPC-A sẽ như sau: 
*Vạch bảo vệ trái, có giá trị bit 1011. 
*Số đầu tiên [1] được mã hóa chẵn, giá trị bit 0100111. 
*Ký tự phân tách, giá trị bit 01. 
*Số thứ hai [4] được mã hóa lẻ, giá trị bit 0100011.

## Xem thêm
*UPC-A
*UPC bổ sung 5 số

## Tham khảo
Quang khắc

**Quang khắc** hay **photolithography** là kỹ thuật sử dụng trong công nghệ bán dẫn và công nghệ vật liệu nhằm tạo ra các chi tiết của vật liệu và linh kiện với hình dạng và kích thước xác định bằng cách sử dụng bức xạ ánh sáng làm biến đổi các chất cảm quang phủ trên bề mặt để tạo ra hình ảnh cần tạo. Phương pháp này được sử dụng phổ biến trong công nghiệp bán dẫn và vi điện tử, nhưng không cho phép tạo các chi tiết nhỏ do hạn chế của nhiễu xạ ánh sáng, nên được gọi là quang khắc micro (micro lithography). Một số sách giáo khoa ở Việt Nam còn dịch thuật ngữ *photolithography* là *quang bản thạch*.

## Kỹ thuật quang khắc

Quang khắc là tập hợp các quá trình quang hóa nhằm thu được các phần tử trên bề mặt của đế có hình dạng và kích thước xác định. Có nghĩa là quang khắc sử dụng các phản ứng quang hóa để tạo hình.

Bề mặt của đế sau khi xử lý bề mặt được phủ một hợp chất hữu cơ gọi là chất cản quang (*photoresist*), có tính chất nhạy quang (tức là tính chất bị thay đổi khi chiếu các bức xạ thích hợp), đồng thời lại bền trong các môi trường kiềm hay axit. Cản quang có vai trò bảo vệ các chi tiết của vật liệu khỏi bị ăn mòn dưới các tác dụng của ăn mòn hoặc tạo ra các khe rãnh có hình dạng của các chi tiết cần chế tạo. Cản quang thường được phủ lên bề mặt tấm bằng kỹ thuật quay phủ (*spin-coating*).

Cản quang được phân làm hai loại
* Cản quang dương: Là cản quang có tính chất biến đổi sau khi ánh sáng chiếu vào sẽ bị hòa tan trong các dung dịch tráng rửa.
* Cản quang âm: Là cản quang có tính chất biến đổi sau khi ánh sáng chiếu vào thì không bị hòa tan trong các dung dịch tráng rửa.
(Xem chi tiết trong bài Quang khắc chùm điện tử).

## Nguyên lý hệ quang khắc

Một hệ quang khắc bao gồm một nguồn phát tia tử ngoại, chùm tia tử ngoại này được khuếch đại rồi sau đó chiếu qua một mặt nạ (photomask). Mặt nạ là một tấm chắn sáng được in trên đó các chi tiết cần tạo (che sáng) để che không cho ánh sáng chiếu vào vùng cảm quang, tạo ra hình ảnh của chi tiết cần tạo trên cảm quang biến đổi. Sau khi chiếu qua mặt nạ, bóng của chùm sáng sẽ có hình dạng của chi tiết cần tạo, sau đó nó được hội tụ trên bề mặt phiến đã phủ cảm quang nhờ một hệ thấu kính hội tụ.

## Ứng dụng của quang khắc
Quang khắc là kỹ thuật đã được phát triển từ đầu thế kỷ 20, và được sử dụng rộng rãi nhất trong công nghiệp bán dẫn để chế tạo các vi mạch điện tử trên các phiến Si. Ngoài ra, quang khắc được sử dụng trong ngành khoa học và công nghệ vật liệu để chế tạo các chi tiết vật liệu nhỏ, chế tạo các linh kiện vi cơ điện tử (MEMS). Hạn chế của quang khắc là do ánh sáng bị nhiễu xạ nên không thể hội tụ chùm sáng xuống kích cỡ quá nhỏ, vì thế nên không thể chế tạo các chi tiết có kích thước nano (độ phân giải của thiết bị quang khắc tốt nhất là 50&nbsp;nm), do đó khi chế tạo các chi tiết nhỏ cấp nanomet, người ta phải thay bằng công nghệ quang khắc chùm điện tử (*electron beam lithography*).

## Xem thêm

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Photolithography at University of Glasgow, United Kingdom
Khinh khí cầu

**Khinh khí cầu** (tiếng Anh: **hot air balloon**) là một phương tiện bay trọng lượng nhẹ, bao gồm một túi lớn chứa khí được đốt nóng và một chiếc giỏ đan hoặc thuyền gondola treo bên dưới. Với một số khí cầu đường dài hoặc bay ở độ cao lớn, giỏ này thay bằng khoang chứa. Giỏ dùng để chở hành khách và nhiên liệu, đa số trường hợp là propan lỏng để đốt lửa trực tiếp. Không khí trong quả cầu khi bị đốt sẽ loãng ra và nhẹ hơn không khí bên ngoài, từ đó giúp nó bay lên. Giống như các loại khí cụ bay khác, khinh khí cầu không thể bay ra khỏi bầu khí quyển. Phần dưới túi khí không cần phải dán kín vì áp suất bên trong túi cũng tương đương áp suất không khí bên ngoài. Khí cầu thể thao ngày nay thường có túi khí làm bằng vải nylon và đầu vào (chỗ gần máy đốt lửa) được bảo vệ bằng các chất liệu chống cháy, ví dụ như vải Nomex.

Ngoài thiết kế hình cầu cơ bản, hiện khí cầu có nhiều kiểu dáng khác nhau tuỳ ý người sử dụng. Khinh khí cầu có thể lái được thay vì chỉ trôi theo gió được gọi là tàu bay nhiệt (thermal airship).

Khinh khí cầu là phương tiện bay đầu tiên chở người thành công trong lịch sử. Chuyến bay khí cầu không dây buộc, có người lái đầu tiên trên thế giới được Jean-François Pilâtre de Rozier và François Laurent d'Arlandes thực hiện tại Paris, Pháp vào ngày 21 tháng 11 năm 1783. Quả khí cầu này do anh em nhà Montgolfier chế tạo.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Hot Air Ballooning – How balloons fly, list of balloon clubs, free classified ads for balloonists
* Hot Air Balloon Web Links
Thư rác

**Thư rác** hay còn được dùng trong nguyên dạng tiếng Anh là **junk mail** hay **bulk mail**.

Nghĩa nguyên thủy trong ngành bưu chính Hoa Kỳ của từ này là *các loại thư đã được chuẩn bị từ trước (về nội dung) để gửi đi ở một cước giá thấp.* Sự chuẩn bị trước này bao gồm cả việc lựa chọn sẵn mã vùng để gửi.

Tuy nhiên, trong nghĩa thông thường, thư rác được dùng để chỉ các loại thư có nội dung quảng cáo hay các loại hàng miễn phí cho để dùng thử, loại hàng thường thấy nhất là các loại phần mềm trên các đĩa CD được gửi tới nhiều địa chỉ gia đình hay cơ sở thương mại. Khái niệm "rác" đến từ ý nghĩa là những lá thư này thường bị loại bỏ hơn là có được sự lưu tâm của người nhận. Dựa vào việc đọc các cơ sở dữ liệu liên quan đến người nhận, các nhà quảng cáo có thể chọn lọc ra loại thư nào thích hợp. Thí dụ những người thích chơi thể thao có thể nhận về nhiều thư rác liên quan đến các sản phẩm thể thao. Một số người chấp nhận các thư rác và cho rằng qua đó có thể tìm ra các thứ (sản phẩm, dịch vụ,...) thích hợp nhưng cũng có nhiều người không thích chúng và gửi trả lại nơi quảng cáo. Ở Hoa Kỳ đã có luật yêu cầu người gửi các thư rác phải nhận lại (với cước phí) các thư bị gửi trả về.

Một nghĩa hẹp của chữ thư rác được dùng để chỉ các loại thư điện tử vô bổ được gửi tới từ nhiều nguồn khác nhau trong đó bao gồm các loại thư nhũng lạm, thư quảng cáo, các thư dây chuyền không có ý nghĩa thiết thực, các loại thư khiêu dụ và các virus.

Một trong những vụ thư rác nổi tiếng nhất là virus LoveBug có nguồn gốc ở Philippines

## Tham khảo
Khí cầu mặt trời

**Khí cầu mặt trời** là một loại khí cầu chỉ chứa không khí nhưng có vỏ đặc biệt có thể hấp thụ bức xạ điện từ từ không gian. Nhiệt năng hấp thụ được làm tăng nhiệt độ và thể tích đồng thời giảm khối lượng riêng của không khí bên trong. Lực đẩy Ác-si-mét sẽ nâng khí cầu này bay lên giống như khí cầu khí nóng.

Khí cầu mặt trời có ưu điểm là tiết kiệm năng lượng, thời gian bay lâu dài, dễ chế tạo.

## Bóng bay mặt trời
Loại này có thể tích nhỏ, được dùng làm đồ chơi trẻ em. Vỏ của bóng bay mặt trời được bôi màu đen và hấp thụ tốt ánh nắng Mặt Trời. Bóng bay này chỉ bay lên vào ban ngày, khi có ánh nắng.

## Khí cầu mặt trời viễn thám
Khí cầu mặt trời đã được chế tạo cho mục đích viễn thám trên Trái Đất, và cũng được đề nghị dùng để khám phá các hành tinh khác như Sao Hỏa. Nửa trên của khí cầu được phủ một màng nhôm mỏng hấp thụ nhiều ánh nắng Mặt Trời vào ban ngày và bức xạ nhiệt ít. Nửa dưới được làm bằng một loại nhựa đặc biệt hấp thụ tốt bức xạ hồng ngoại của mặt đất vào ban đêm. Khí cầu này luôn giữ được nhiệt độ khí bên trong cao hơn môi trường, dù ban ngày hay ban đêm.

Trên Trái Đất, các khí cầu kiểu này có thể bay vài tháng. Để khởi động lúc bay, chúng được bơm khí heli. Khí heli giúp khí cầu bay lên độ cao khoảng 28 kilômét, sau đó nhanh chóng thoát ra ngoài trong ngày đầu tiên. Độ cao hạ dần rất chậm, nhờ nguyên lý hấp thụ bức xạ nhiệt, xuống đến 18 kilômét sau chừng nửa năm nếu khí cầu không bị phá hủy bởi các trận bão. Xuống dưới 18 kilômét, chúng thường được tự kích hoạt nổ để đảm bảo an toàn giao thông hàng không dân dụng. Những khí cầu viễn thám có thể bay vài vòng quanh Trái Đất trong thời gian hoạt động, nếu được thả ở vĩ độ 20 hay -20, đúng vào dòng đối lưu thích hợp của khí quyển.

## Kết hợp với các loại khí cầu khác
Thiết kế vỏ của khí cầu mặt trời có thể áp dụng để làm tăng hiệu suất sử dụng năng lượng cho khí cầu khí nóng hay các khí cầu loại khác.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Trang mạng về khí cầu mặt trời
Đất (định hướng)

**[[Đất]]** hay tiếng Hán là **Thổ** (土), có thể đề cập đến:

* Trong thổ nhưỡng học, đất là các loại vật chất tạo thành nhiều lớp trên bề mặt Địa Cầu, có khả năng hỗ trợ việc sinh trưởng của thực vật. 
* Cơ học đất, một nhánh liên ngành của cơ học ứng dụng, địa chất công trình nghiên cứu các tính chất vật lý, cơ học của đất.
* **[[Địa]]** (phân biệt mặt đất với bầu trời và biển cả).

*Đất, một trong bốn nguyên tố cổ điển cùng với lửa, nước và không khí.
*Thổ, một trong bốn yếu tố của Ngũ hành.
*Sao Thổ, một trong các hành tinh của hệ Mặt Trời.
*Bộ thổ của chữ Hán.
Ngoài ra, Thổ còn đề cập đến:
*Người Thổ, một dân tộc thiểu số của Việt Nam
*Người Thổ Nhĩ Kỳ.
*Tên gọi cũ chỉ dân tộc Tày ở Việt Nam.
*Sao Thổ, một hành tinh trong hệ Mặt Trời.
Vasily Vasilievich Dokuchaev

**Vasily Vasilievich Dokuchaev** (tiếng Nga: *Василий Васильевич Докучаев*; 1846–1903) là một nhà địa chất người Nga mà tên tuổi gắn liền với các nền tảng cơ sở của khoa học đất.

Ông làm việc trong lĩnh vực khoa học đất và đã phát triển sơ đồ phân loại đất trong đó miêu tả 5 yếu tố hình thành đất. Ông đã đưa ra học thuyết của mình sau những nghiên cứu liên tục và tích cực về đất đai ở Nga vào năm 1883. Công trình nổi tiếng nhất của ông là *[[Đất đen]] Nga* (чернозём - 1883), đã làm cho từ này được biết đến ở phương Tây.

Một miệng núi lửa trên Sao Hỏa được đặt tên ông để tỏ lòng kính trọng ông.

:*Các nền tảng khoa học của khoa học đất như là một khoa học tự nhiên đã được thiết lập bởi các công trình cổ điển của Dokuchaev. Trước đây, đất được coi là sản phẩm của sự chuyển hóa hóa lý của đá, mà thực vật rút ra được các khoáng chất dinh dưỡng từ những chất nền của chúng. Đất và đá trên thực tế là ngang hàng nhau.*

:*Dokuchaev cho rằng đất như là một thực thể tự nhiên có nguồn gốc và lịch sử phát triển riêng, là thực thể với những quá trình phức tạp và đa dạng diễn ra trong nó. Đất được coi là khác biệt với đá. Đá trở thành đất dưới ảnh hưởng của một loạt các yếu tố tạo thành đất như khí hậu, cây cỏ, khu vực, địa hình và tuổi. Theo ông, đất có thể được gọi là các tầng trên nhất của đá không phụ thuộc vào dạng; chúng bị thay đổi một cách tự nhiên bởi các tác động phổ biến của nước, không khí và một loạt các dạng hình của các sinh vật sống hay chết.*

## Tham khảo

* Krasil'nikov, N.A. (1958) Vi sinh vật đất và các thực vật bậc cao hơn. http://www.soilandhealth.org/01aglibrary/010112Krasil/010112krasil.intro.html
Alpha Andromedae

**Alpha Andromedae**, còn có tên Latinh là **Alpheratz**, hay **Sirrah**, **α [[Tiên Nữ (định hướng)|Andromedae]]**, là ngôi sao sáng nhất trong chòm sao Tiên Nữ, nó nằm ở phía tây bắc của chòm sao Phi Mã (*Pegasus*). Như là ngôi sao kết nối với chòm sao Phi Mã, nó còn được biết với tên gọi **Delta Pegasi**, mặc dù tên gọi này ít khi được sử dụng. Nó nằm cách Trái Đất 97,07 năm ánh sáng, ở thiên độ +29 độ 05 phút 25 giây và xích kinh độ +00 giờ 08 phút 22 giây.Là một sao đôi có ánh sáng trắng-xanh với độ sáng biểu kiến 2,07 - Alpheratz là tổ hợp của hai sao có quỹ đạo gần nhau, chỉ có thể phân biệt bằng các phân tích quang phổ một cách cẩn thận. Ngôi sao lớn có kích thước khoảng 10 lần lớn hơn so với ngôi sao nhỏ, và chúng quay xung quanh nhau theo chu kỳ 96,7 ngày. Được phân loại như là dạng quang phổ B8, cặp sao này khoảng 200 lần sáng hơn so với Mặt Trời và chúng có nhiệt độ tại bề mặt vào khoảng 13.000 K.

Ngôi sao lớn hơn trong 2 sao này của Alpheratz là ngôi sao sáng nhất đã được biết trong nhóm các sao được biết như là "Sao Thủy ngân-magiê". Nó thể hiện một mật độ cao bất thường của thủy ngân, gali, mangan và europi trong khí quyển của nó và mật độ thấp bất thường của các nguyên tố khác. Những sự dị thường này được người ta tin là kết quả của sự phân ly của các nguyên tố vì sức hút vào bên trong của trường hấp dẫn của các sao loại này.

Tên gọi Sirrah (hay Sirah) có nguồn gốc từ tiếng Ả Rập:"صرة الفرس" - şirrat al-faras, "rốn của con ngựa".

## Thiên văn học cổ đại
Trong thiên văn học Trung Quốc cổ đại thì Alpheratz cùng với γ Pegasi tạo thành sao Bích.

## Đồng hành quang học

Sao đôi trên được miêu tả có một sao đôi quang học, phát hiện bởi William Herschel vào ngày 21 tháng 7 năm 1781. Được định danh là *ADS 94 B* trong Danh mục sao đôi Aitken, nó là sao loại G với cấp sao biểu kiến khoảng 10.8. Mặc dù ngẫu nhiên nó xuất hiện gần hai ngôi sao khác trên bầu trời, nhưng nó lại xa Trái đất hơn nhiều; thị sai được quan sát bởi Gaia đo được khoảng cách từ ngôi sao này đến Trái Đất là hơn 1300 năm ánh sáng

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Xích kinh

**Xích kinh** hay **xích kinh độ** (viết tắt theo tiếng Anh là **RA**, chữ đầy đủ là *Right Ascension*; còn được ký hiệu bằng tiếng Hy Lạp α) là một thuật ngữ thiên văn học chỉ một trong hai tọa độ của một điểm trên thiên cầu khi sử dụng hệ tọa độ xích đạo. Tọa độ còn lại gọi là xích vĩ.

Xích kinh tương tự như kinh độ, đo từ một phương xác định gọi là **[[Xuân phân (tọa độ thiên văn)|phương xuân phân]]** về phía đông. Cụ thể, xích kinh của một thiên thể bằng góc giữa phương nối thiên thể và tâm Trái Đất với mặt phẳng chứa thiên cực và phương xuân phân. Góc này được quy ước là dương khi thiên thể nằm ở phía đông của phương xuân phân, và âm khi thiên thể nằm ở phía tây.

Xích kinh khác kinh độ ở chỗ nó đo bằng:
***giờ xích kinh** = 15 độ dây cung
***phút xích kinh** = 15 phút dây cung
***giây xích kinh** = 15 giây dây cung
Các đơn vị này vừa là đơn vị đo góc, vừa là đơn vị đo thời gian gắn với thời gian (theo) sao
Trong công tác hoa tiêu, người ta còn dùng góc giờ (theo) sao. Góc giờ (theo) sao được đo theo chiều về phía tây, trong khi xích kinh đo theo chiều về phía đông.

Xích kinh được dùng để xác định vị trí các sao và xác định khoảng thời gian cần cho một ngôi sao di chuyển đến một vị trí nào đó trên bầu trời, trong khi Trái Đất quay. Ví dụ, một ngôi sao có xích kinh 01:30:00 đang ở kinh tuyến của bạn, thì một ngôi sao có xích kinh 20:00:00 sẽ đến kinh tuyến này vào 18,5 giờ theo thời gian sao sau đó.

## Xem thêm

*Xích vĩ
*Hệ tọa độ xích đạo
## Tham khảo
Video

**Video** (*vi-đi-ô*) là phương tiện điện tử để ghi, sao chép, phát lại, phát sóng và hiển thị hình ảnh chuyển động được lưu trữ trong  các phương tiện. Video lần đầu tiên được phát triển cho các hệ thống truyền hình cơ học, được thay thế nhanh chóng bằng hệ thống ống tia âm cực (CRT), sau đó được thay thế bằng một số loại màn hình phẳng.

Các hệ thống video khác nhau về độ phân giải màn hình, tỷ lệ khung hình, tốc độ làm mới, khả năng màu sắc và các phẩm chất khác. Các biến thể tương tự và kỹ thuật số tồn tại và có thể được thực hiện trên nhiều phương tiện khác nhau, bao gồm phát sóng radio, băng từ, đĩa quang, tệp máy tính và truyền phát qua mạng.

## Lịch sử
Công nghệ video lần đầu tiên được phát triển cho các hệ thống truyền hình cơ học, đã nhanh chóng được thay thế bằng hệ thống truyền hình ống tia âm cực (CRT), nhưng một số công nghệ mới cho các thiết bị hiển thị video đã được phát minh. Video ban đầu chỉ là một công nghệ sống. Charles Ginsburg đã lãnh đạo một nhóm nghiên cứu của Ampex phát triển một trong những máy ghi băng video thực tế đầu tiên (VTR). Năm 1951, máy ghi băng video đầu tiên đã ghi lại hình ảnh trực tiếp từ máy quay truyền hình bằng cách chuyển đổi các xung điện của máy ảnh và lưu thông tin vào băng video từ tính.

Máy quay video được bán với giá 50.000 đô la Mỹ vào năm 1956 và băng video có giá 300 đô la Mỹ mỗi cuộn một giờ. Tuy nhiên, giá giảm dần qua các năm; vào năm 1971, Sony bắt đầu bán các máy ghi âm và băng ghi hình băng video (VCR) vào thị trường tiêu dùng.

Việc sử dụng các kỹ thuật số trong video đã tạo ra video kỹ thuật số, cho phép chất lượng cao hơn và cuối cùng, chi phí thấp hơn nhiều so với công nghệ analog trước đó. Sau khi phát minh ra DVD vào năm 1997 và Blu-ray Disc vào năm 2006, doanh thu của băng video và thiết bị ghi âm đã giảm mạnh. Những tiến bộ trong công nghệ máy tính cho phép thậm chí cả máy tính cá nhân và điện thoại thông minh rẻ tiền có thể chụp, lưu trữ, chỉnh sửa và truyền video kỹ thuật số, giảm hơn nữa chi phí sản xuất video, cho phép các nhà sản xuất chương trình và đài truyền hình chuyển sang sản xuất không băng. Sự ra đời của phát sóng kỹ thuật số và quá trình chuyển đổi truyền hình kỹ thuật số tiếp theo đang trong quá trình đưa video analog vào tình trạng của một công nghệ kế thừa ở hầu hết các nơi trên thế giới.  , với việc sử dụng ngày càng nhiều máy quay video độ phân giải cao với dải màu và dải màu được cải thiện và định dạng dữ liệu trung gian kỹ thuật số dải động cao với độ sâu màu được cải thiện, công nghệ video kỹ thuật số hiện đại đang hội tụ với công nghệ phim kỹ thuật số.

## Xem thêm

* DVD: Dĩa video
* Băng Video Cassette
* Video clip: Phim video ngắn
* Video Graphics Array
* Video Graphics Adapter: bộ mạch đồ họa

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Hoàng Đạo (định hướng)

**Hoàng đạo**, trong tiếng Việt có thể có các nghĩa sau:
* Hoàng đạo hay mặt phẳng hoàng đạo trong thiên văn học
* Đai Hoàng Đạo, một khu vực của bầu trời thuộc Hoàng Đạo
* Cung hoàng đạo, 12 cung được chia ra từ Đai Hoàng Đạo
* Giờ hoàng đạo trong việc xem giờ tốt để thực hiện các công việc đại sự của người Việt
* Ngày hoàng đạo trong việc xem ngày tốt để làm các công việc lớn
* Tướng Hoàng Đạo thời Hai Bà Trưng
* Nhà văn Hoàng Đạo, một nhà văn trong nhóm Tự Lực văn đoàn
Trĩ đỏ

**Trĩ đỏ** (*Phasianus colchicus*) là một loài chim thuộc họ Trĩ. Danh pháp chi bắt nguồn từ tiếng Latinh *phasianus*, "trĩ". Danh pháp loài *colchicus* là tiếng Latinh của "Colchis" ( Georgia ngày nay), một quốc gia trên Biển Đen nơi mà chim trĩ đem đến châu Âu. *Phasianus* tách ra từ chi *Gallus*, một chi của gà rừng và gà thuần hóa, khoảng 20 triệu năm trước.

Chim có nguồn gốc từ châu Á và vài nơi tại châu Âu như chân đồi phía bắc của Kavkaz và Balkan. Chúng được du nhập rộng rãi đến nơi khác như một loài chim săn tiêu khiển. Ở nhiều nơi trong phạm vi, cụ thể ở những nơi không có họ hàng, chẳng hạn tại châu Âu, nơi chúng được nhập tịch, chúng chỉ được gọi đơn giản là "**chim trĩ**". **[[Trĩ đỏ khoang cổ|Trĩ khoang cổ]]** vừa là tên được sử dụng cho loài trên khắp Bắc Mỹ và cũng là tên chung cho một số phân loài và các phân lớp của chúng có vòng cổ trắng.

Đây là một loài chim săn tiêu khiển nổi tiếng, trong số những loài địa phương có tầm quan trọng hơn, có lẽ là loài phổ biến và cổ xưa nhất trên toàn thế giới. Trĩ đỏ là một trong những loài chim bị săn lùng nhiều nhất trên thế giới. Chúng được du nhập với mục đích đó ở nhiều vùng và cũng phổ biến ở các trang trại thú săn nơi chúng được nhân giống thương mại. Đặc biệt, trĩ đỏ khoang cổ được nuôi phổ biến và được đưa đến nhiều nơi trên thế giới; đàn vật nuôi của trang trại thú săn, mặc dù chưa có giống khác biệt nào được phát triển, có thể được coi là đã bán thuần dưỡng. Trĩ đỏ khoang cổ là bang điểu của bang Nam Dakota, một trong ba loài chim duy nhất của bang Hoa Kỳ không phải là loài có nguồn gốc từ Hoa Kỳ.

## Hình ảnh

Tập tin:Phasianus colchicus 2 tom (Lukasz Lukasik).jpg
Tập tin:Phasianus colchicus - Common Pheasant - XC115583.ogg
Tập tin:Phasianus colchicus MHNT.jpg|Trứng chim *Phasianus colchicus*
Tập tin:Phasianus colchicus MHNT Skeleton.jpg|Bộ xương


## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Dấu hỏi (dấu thanh chữ quốc ngữ)

**Dấu hỏi** trong tiếng Việt là một dấu thanh nằm ở trên một số nguyên âm. Khi viết ở trên nguyên âm thì đọc nguyên âm đó với giọng xuống rồi lên.

Nó viết gần giống với dấu chấm hỏi nhưng ngắn hơn và không có chấm nhỏ ở dưới. Ngoài ra, dấu chấm hỏi thuộc về các dấu chấm câu và chỉ được đặt ở cuối những câu hỏi.

## Xem thêm
*Dấu huyền
*Dấu ngã
*Dấu nặng

## Tham khảo
Linh kiện điện tử thụ động

**Linh kiện điện tử thụ động** là một linh kiện điện tử hoạt động nhờ vào năng lượng đã có, bao gồm
*Điện trở
*Tụ điện
*Cuộn cảm

Có những thiết bị điện tử hoàn toàn thụ động, cấu tạo từ các linh kiện điện tử thụ động, không cần được cung cấp nguồn điện như:
*Máy thu radio tinh thể loại cổ, một máy thu radio AM.
***Bộ lọc thụ động**, một bộ lọc điện tử làm từ các linh kiện thụ động.

Ngược lại với các linh kiện thụ động, các linh kiện chủ động từ cần nguồn năng lượng để hoạt động.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Thiết bị thử nghiệm điện tử

Các **thiết bị thử nghiệm điện tử** được dùng bởi các kỹ sư điện tử học để thử nghiệm và lắp đặt thiết bị điện tử.

## Thiết bị đo
* Ampe kế (Gavanô kế) đo cường độ dòng điện 
* Vôn kế đo hiệu điện thế
* Ôm kế (cầu Wheatstone) đo điện trở 
* Vạn năng kế thực hiện các phép đo trên và nhiều chức năng khác
* Phổ kế
* Đầu dò RF
* Tần số kế (frequency meter)
* Dao động kế (oscilloscope)

## Nguồn điện
* Nguồn một chiều
* Dao động ký (nguồn xoay chiều) (frequency generator)
* Máy phát xung

## Thiết bị khác
* Máy phân tích mạch
* Mạch in
* Bộ cắm dây (breadboard)
* Dây dẫn điện
* Đèn chỉ thị
* Phần mềm hỗ trợ thiết kế mạch
* Bảng điện tử, bảng quang báo màn hình LED

## Tham khảo
Điện kháng

Trong các hệ thống điện và điện tử, **điện kháng** (tiếng Anh: *electrical reactance*) là sự cản trở dòng điện của một phần tử trong mạch điện do điện cảm hoặc điện dung của phần tử đó. Phản ứng lớn hơn dẫn đến dòng điện nhỏ hơn cho cùng một điện áp được áp dụng. Điện kháng tương tự như điện trở, nhưng nó khác nhau ở một số khía cạnh.

Điện kháng được sử dụng để tính biên độ và thay đổi pha của dòng điện xoay chiều hình sin (AC) đi qua một phần tử mạch. Nó được ký hiệu là biểu tượng \scriptstyle{X}. Một điện trở lý tưởng có điện kháng bằng 0, trong khi cuộn cảm và tụ điện lý tưởng có điện trở bằng 0 &#x2013; nghĩa là chỉ đáp ứng với dòng điện bằng điện kháng. Khi tần số tăng, phản ứng cảm ứng (cuộn cảm) tăng và phản ứng điện dung (tụ điện) giảm.

## So sánh với điện trở
Điện kháng tương tự như điện trở trong đó phản ứng lớn hơn dẫn đến dòng điện nhỏ hơn cho cùng một điện áp. Hơn nữa, một mạch được làm hoàn toàn bằng các phần tử chỉ có phản ứng (và không có điện trở) có thể được xử lý giống như một mạch được làm hoàn toàn bằng các phần tử không có phản ứng (điện trở thuần). Những kỹ thuật tương tự này cũng có thể được sử dụng để kết hợp các yếu tố với phản ứng với các yếu tố có điện trở nhưng thường cần số phức. Điều này được xử lý dưới đây trong phần về trở kháng.

Tuy nhiên, có một số khác biệt quan trọng giữa điện trở và điện kháng. Đầu tiên, phản ứng thay đổi pha để dòng điện qua phần tử được dịch chuyển bằng một phần tư chu kỳ so với điện áp đặt trên phần tử. Thứ hai, công không bị tiêu tan trong một thành phần điện kháng thuần túy mà được lưu trữ thay thế. Thứ ba, các điện kháng có thể mang giá trị âm để chúng có thể 'loại bỏ' lẫn nhau. Cuối cùng, các phần tử mạch chính có điện kháng (tụ điện và cuộn cảm) có điện kháng phụ thuộc tần số, không giống như các điện trở thường có cùng điện trở cho tất cả các tần số.

## Tham khảo
Bã đậu (thực phẩm)

**Okara** là một thứ bột màu vàng chứa các phần không hòa tan trong nước của đậu tương, thường để lại trong bộ lọc khi bột đậu tương được lọc để làm sữa đậu nành. Nó chứa ít chất béo, nhiều protein, sắt, calci, và riboflavin.

Okara chủ yếu được dùng để chế biến thức ăn cho heo và gia súc. Nó cũng được dùng để làm trung hòa vị cho bánh mỳ hay bột nhào bánh ngọt. Giống như mọi sản phẩm của đậu tương, nó chỉ được hấp thụ dễ dàng trong hệ tiêu hóa sau khi được đun kỹ, ít nhất khoảng một giờ đồng hồ.

Từ *Okara* có nguồn gốc từ tiếng Nhật Bản.

## Chú thích

## Tham khảo
Video CD

**VCD** (viết tắt của thuật ngữ kỹ thuật tiếng Anh **Video Compact Disc**) là một kỹ thuật nén phim ảnh (hình ảnh và âm thanh) trên đĩa CD. VCD có thể được chơi trên các máy đọc VCD, máy tính cá nhân, và nhiều máy đọc DVD.

Tiêu chuẩn VCD được sáng chế bởi Sony, Philips, Matsushita, và JVC vào năm 1993 và là một tiêu chuẩn của Sách Trắng.

## Lịch sử
**VCD (Video Compact Disc)** được giới thiệu năm 1993 bởi các hãng: Philips, JVC, Matsushita, và Sony trên cơ sở của CD-i và CD-ROM XA. Đĩa này chứa khoảng 74 phút video theo định dạng MPEG-1 (hoặc chứa âm thanh kỹ thuật số dạng ADPCM)

Năm 1993, hai tiêu chuẩn lưu trữ quang học mật độ cao (high-density) bắt đầu được phát triển, một là đĩa MultiMedia Compact Disc, được hỗ trợ bởi Philips và Sony, và định dạng còn lại là Super Density Disc, hỗ trợ bởi Toshiba, Time Warner, Matsushita Electric, Hitachi, Mitsubishi Electric, Pioneer, Thomson, và JVC. Tổng giám đốc IBM, Lou Gerstner, đóng vai trò như một người "mai mối", đã tạo nên một nguồn lực thúc đẩy hai bên tạo nên một định dạng chuẩn chung duy nhất, khi ông thấy trước sự tái hiện cuộc chiến định dạng videotape giữa VHS và Betamax vào những năm 1980.

**SVCD (Super Video Compact Disc)** là một định dạng chứa video ở độ phân giải cao hơn so với chuẩn VCD thông thường.

## Xem thêm
* DVD
* miniDVD

## Tham khảo
Máy làm sữa đậu nành

Một **máy làm sữa đậu nành** là một đồ điện gia dụng tự động nấu sữa đậu nành, một thức uống làm từ đậu tương. Máy làm sữa đậu nành có thể được đặt chương trình làm sữa các loại hạt cây và ngũ cốc khác như sữa đậu xanh, sữa hạnh nhân và các thức uống sinh tố từ rau.

Sữa đậu nành tự làm ở nhà thường rẻ hơn mua sẵn. Ngoài ra, nó có thể được chế biến phù hợp khẩu vị và nhu cầu dinh dưỡng của người uống. Okara, một sản phẩm phụ bổ dưỡng trong quá trình làm sữa đậu nành, có thể dùng làm nguyên liệu cho nhiều công thức nấu.

Việc chế biển sữa đậu nành tại gia, nếu không dùng máy, thường khá vất vả với các giai đoạn như ngâm nước đậu tương, xay đậu bằng cối xay, chắt nước, rồi nấu. Máy làm sữa đậu nành thực hiện các bước này tự động, đơn giản hóa việc tự làm sữa đậu nành ở nhà.

## Hoạt động cơ bản
Một máy làm sữa đậu nành hoạt động giống như một sự kết hợp giữa máy xay sinh tố và máy pha cà phê tự động. Đậu tương đã ngâm được đổ vào cốc lọc của máy. Tại đó máy sẽ nghiền đậu thành một thứ bột nhão và mịn. Hỗn hợp này sau đó được lọc (tương tự như lọc trà) vào nước, rồi được đun nóng, làm chín cả đậu và okara.

Đa số máy làm sữa đậu nành có cơ chế để ngắt và bật quá trình đun sôi sữa, tránh việc sữa bị tràn ra ngoài. Bình đun được cắt điện khi mực nước dâng lên đỉnh của bình đựng, rồi lại được bật khi sữa trở về một mức nhất định. Cơ chế này lặp lại trong suốt quá trình đun sữa, kéo dài khoảng 15 phút.

Sau khi sữa đã chín hoàn toàn, máy sẽ tự động tắt, để lại okara trong cốc lọc và sữa đậu nành trong bình đun. Nhiều máy kêu "bíp" khi việc chế biến sữa đã hoàn thành.

## Tham khảo