Chi Sa nhân

**Chi Sa nhân** (danh pháp khoa học: ***Amomum***) là một chi thực vật một lá mầm, với các loài đậu khấu, sa nhân. Chi này thuộc về họ Gừng (Zingiberaceae). Các loài của chi này là bản địa Trung Quốc, tiểu lục địa Ấn Độ, Đông Nam Á, New Guinea và Queensland, đáng chú ý vì vị nồng và mùi thơm của chúng.

## Các loài
Việc xếp một số loài vào chi này cũng như việc một loài trong chi này trên thực tế là một hay nhiều loài riêng biệt hiện còn chưa có sự thống nhất giữa các học giả. Nghiên cứu phát sinh chủng loại năm 2018 phục hồi các chi *[[Conamomum]]*, *[[Meistera]]*, *[[Wurfbainia]]* đồng thời mô tả 3 chi mới là *[[Epiamomum]]*, *[[Lanxangia]]* và *[[Sundamomum]]*.

The Plant List (2013) liệt kê 179 loài được công nhận, tuy nhiên sau chia tách 6 chi như đề cập trên đây thì chi *Amomum* tại thời điểm ngày 10 tháng 1 năm 2025 được công nhận bao gồm 111 loài, (trong đó 3 loài mô tả năm 2020).
* *[[Amomum alborubellum]]* K.Schum. & Lauterb., 1900
* *[[Amomum ampliflorum]]* Y.H.Tan & H.B.Ding, 2019
* *[[Amomum andamanicum]]* V.P.Thomas, Dan & M.Sabu, 2010
* *[[Amomum apiculatum]]* K.Schum., 1899
* *[[Amomum aquaticum]]* Raeusch., 1797
* *[[Amomum argyrophyllum]]* Ridl., 1920
* *[[Amomum bicornutum]]* Ridl., 1916
* *[[Amomum bilabiatum]]* S.Sakai & Nagam., 1998
* *[[Amomum billburttii]]* Škorničk. & Hlavatá, 2018
* *[[Amomum biphyllum]]* (Saensouk & P.Saensouk) Škorničk. & Hlavatá, 2018
* *[[Amomum calcicola]]* Lamxay & M.F.Newman, 2012
* *[[Amomum carnosum]]* V.P.Thomas & M.Sabu, 2012
* *[[Amomum centrocephalum]]* A.D.Poulsen, 2003
* *[[Amomum cephalotes]]* Ridl., 1924
* *[[Amomum chaunocephalum]]* K.Schum., 1904
* *[[Amomum chayanianum]]* (Yupparach) Škorničk. & Hlavatá, 2018
* *[[Amomum chevalieri]]* Gagnep. ex Lamxay, 2012
* *[[Amomum chong-eui]]* (C.K.Lim) Škorničk. & Hlavatá, 2018
* *[[Amomum chryseum]]* Lamxay & M.F.Newman, 2012
* *[[Amomum cinnamomeum]]* Škorničk., Luu & H.Ð.Trần, 2019
* *[[Amomum corrugatum]]* Škorničk., H.Ð.Trần & Luu, 2019
* *[[Amomum curtisii]]* (Baker) Škorničk. & Hlavatá, 2018
* *[[Amomum dampuianum]]* V.P.Thomas, M.Sabu & Lalramngh., 2013
* *[[Amomum dealbatum]]* Roxb., 1820
* *[[Amomum deuteramomum]]* K.Schum., 1899
* *[[Amomum diphyllum]]* (K.Schum.) Škorničk. & Hlavatá, 2018
* *[[Amomum dolichanthum]]* D.Fang, 1978
* *[[Amomum echinatum]]* Willd., 1797
* *[[Amomum elan]]* (C.K.Lim) Škorničk. & Hlavatá, 2018
* *[[Amomum erythranthum]]* Y.H.Tan & H.B.Ding, 2019
* *[[Amomum exertum]]* (Scort.) Škorničk. & Hlavatá, 2018
* *[[Amomum flavorubellum]]* K.Schum. & Lauterb., 1900
* *[[Amomum foetidum]]* Boonma & Saensouk, 2020
* *[[Amomum fragile]]* S.Q.Tong, 1989
* *[[Amomum fragrans]]* Škorničk. & Hlavatá, 2018
* *[[Amomum garoense]]* S.Tripathi & V.Prakash, 1999
* *[[Amomum glabrum]]* S.Q.Tong, 1989
* *[[Amomum globba]]* J.F.Gmel., 1791
* *[[Amomum gymnopodum]]* K.Schum., 1899
* *[[Amomum hainanense]]* Y.S.Ye, J.P.Liao & P.Zou, 2018
* *[[Amomum hochreutineri]]* Valeton, 1906
* *[[Amomum hypoleucum]]* Thwaites, 1861
* *[[Amomum johorense]]* (C.K.Lim) Škorničk. & Hlavatá, 2018
* *[[Amomum kerbyi]]* (R.M.Sm.) Škorničk. & Hlavatá, 2018
* *[[Amomum kingii]]* Baker, 1892
* *[[Amomum kwangsiense]]* D.Fang & X.X.Chen, 1978
* *[[Amomum lacteum]]* Ridl., 1921
* *[[Amomum lagarophyllum]]* Škorničk. & Hlavatá, 2018
* *[[Amomum laoticum]]* Gagnep., 1907
* *[[Amomum latiflorum]]* (Ridl.) Škorničk. & Hlavatá, 2018
* *[[Amomum limianum]]* (Picheans. & Yupparach) Škorničk. & Hlavatá, 2018
* *[[Amomum longipes]]* Valeton, 1904
* *[[Amomum longipetiolatum]]* Merr., 1932
* *[[Amomum lutescens]]* Luu & Škorničk., 2019
* *[[Amomum luzonense]]* Elmer, 1919
* *[[Amomum macrodons]]* Scort., 1886
* *[[Amomum maximum]]* Roxb., 1810
* *[[Amomum meghalayense]]* V.P.Thomas, M.Sabu & Sanoj, 2016
* *[[Amomum menglaense]]* S.Q.Tong, 1991
* *[[Amomum mengtzense]]* H.T.Tsai & P.S.Chen, 1979
* *[[Amomum miriflorum]]* Škorničk. & Q.B.Nguyen, 2019
* *[[Amomum mizanianum]]* (C.K.Lim) Škorničk. & Hlavatá, 2018
* *[[Amomum monophyllum]]* Gagnep., 1907
* *[[Amomum nagamiense]]* V.P.Thomas & M.Sabu, 2019
* *[[Amomum nemorale]]* (Thwaites) Trimen, 1885
* *[[Amomum nimkeyense]]* M.Sabu, Hareesh, Tatum & A.K.Das, 2018
* *[[Amomum odontocarpum]]* D.Fang, 1980
* *[[Amomum pauciflorum]]* Baker, 1892
* *[[Amomum pellitum]]* Ridl., 1916
* *[[Amomum petaloideum]]* (S.Q.Tong) T.L.Wu, 1998
* *[[Amomum plicatum]]* Lamxay & M.F.Newman, 2012
* *[[Amomum poonsakianum]]* (Picheans. & Yupparach) Škorničk. & Hlavatá, 2018
* *[[Amomum pratisthana]]* J.Sarma, S.Dey, C.K.Salunkhe & Barbhuiya, 2019
* *[[Amomum prionocarpum]]* Lamxay & M.F.Newman, 2012
* *[[Amomum procurrens]]* Gagnep., 1903
* *[[Amomum pterocarpum]]* Thwaites, 1861
* *[[Amomum puberulum]]* (Ridl.) Škorničk. & Hlavatá, 2018
* *[[Amomum purpureorubrum]]* S.Q.Tong & Y.M.Xia, 1988
* *[[Amomum putrescens]]* D.Fang, 1978
* *[[Amomum queenslandicum]]* R.M.Sm., 1980
* *[[Amomum ranongense]]* (Picheans. & Yupparach) Škorničk. & Hlavatá, 2018
* *[[Amomum raoi]]* V.P.Thomas & M.Sabu, 2020
* *[[Amomum repoeense]]* Pierre ex Gagnep., 1906
* *[[Amomum riwatchii]]* M.Sabu & Hareesh, 2018
* *[[Amomum robertsonii]]* Craib, 1913
* *[[Amomum rugosum]]* (Y.K.Kam) Škorničk. & Hlavatá, 2018
* *[[Amomum sabuanum]]* V.P.Thomas, Nissar & U.Gupta, 2014
* *[[Amomum schistocalyx]]* Y.H.Tan & H.B.Ding, 2020
* *[[Amomum schlechteri]]* K.Schum., 1904
* *[[Amomum sericeum]]* Roxb., 1820
* *[[Amomum siamense]]* Craib, 1912
* *[[Amomum slahmong]]* (C.K.Lim) Škorničk. & Hlavatá, 2018
* *[[Amomum smithiae]]* (Y.K.Kam) Škorničk. & Hlavatá, 2018
* *[[Amomum stenocarpum]]* Valeton, 1920
* *[[Amomum stenosiphon]]* K.Schum., 1899
* *[[Amomum subcapitatum]]* Y.M.Xia, 1997
* *[[Amomum subulatum]]* Roxb., 1820
* *[[Amomum sumatranum]]* (Valeton) Škorničk. & Hlavatá, 2018
* *[[Amomum tephrodelphys]]* K.Schum., 1904
* *[[Amomum terminale]]* Ridl., 1900
* *[[Amomum tibeticum]]* (T.L.Wu & S.J.Chen) X.E.Ye, L.Bai & N.H.Xia, 2018
* *[[Amomum trianthemum]]* K.Schum., 1899
* *[[Amomum trichanthera]]* Warb., 1891
* *[[Amomum trilobum]]* Gagnep., 1905
* *[[Amomum unifolium]]* Gagnep., 1907
* *[[Amomum velutinum]]* X.E.Ye, Škorničk. & N.H.Xia, 2017
* *[[Amomum wandokthong]]* (Picheans. & Yupparach) Škorničk. & Hlavatá, 2018
* *[[Amomum warburgianum]]* K.Schum. & Lauterb., 1900
* *[[Amomum warburgii]]* (K.Schum.) K.Schum., 1904
* *[[Amomum yingjiangense]]* S.Q.Tong & Y.M.Xia, 1988

### Chuyển đi
* *[[Amomum bungoensis]]* Aimi Syaz. & Meekiong, 2018 = *[[Sundamomum bungoense]]*

### Chưa đúng vị trí
* *[[Amomum padangense]]* K.Schum., 1899
* *[[Amomum vestitum]]* K.Schum., 1899

## Hình ảnh

Tập tin:Amom dealbat 100122-0514 gmalg.jpg|*Amomum dealbatum*
Tập tin:Amomum subulatum-3-JNTBGRI-kerala-India.jpg|*Amomum subulatum*
Tập tin:Amomum pterocarpum (8892291405).jpg|*Amomum pterocarpum*



## Chú thích

## Tham khảo
* 
*