Hezbollah

**Hezbollah***<nowiki/>'<nowiki/>* là một đảng chính trị và tổ chức dân quân Hồi giáo theo dòng Shia tại Liban. Cơ cấu của nhóm bao gồm cánh quân sự là Hội đồng Jihad, và cánh chính trị là khối Khối Trung thành với Kháng chiến trong Nghị viện Liban. Vào năm 2016, thực lực quân sự của nhóm được đánh giá tương đương với quân đội của một quốc gia tầm trung.

Hezbollah được các giáo sĩ Liban thành lập vào năm 1982 nhằm đối phó với cuộc tấn công của Israel vào nước này. Chịu ảnh hưởng từ cuộc Cách mạng Hồi giáo Iran 1979 và mô hình quản trị của Ayatollah Ruhollah Khomeini, Hezbollah đã thiết lập quan hệ đồng minh mật thiết với Iran và trở thành một mắt xích trong "Trục Kháng chiến". Ở giai đoạn đầu, với sự hỗ trợ từ 1.500 huấn luyện viên thuộc Quân đoàn Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), tổ chức này đã hợp nhất các phe phái Shia tại Liban dưới một ngọn cờ lãnh đạo duy nhất. Bản tuyên ngôn năm 1985 của nhóm xác định các mục tiêu cốt lõi bao gồm: xóa bỏ ảnh hưởng phương Tây tại khu vực, tiêu diệt Israel, thề trung thành với Lãnh đạo tối cao Iran và thiết lập một chính phủ Hồi giáo theo tư tưởng chính trị Iran. Dù vậy, văn kiện này vẫn nhấn mạnh quyền tự quyết của người dân Liban. Qua nhiều thập kỷ giao tranh với lực lượng Israel và Quân đội miền Nam Liban (SLA), Hezbollah cuối cùng đã buộc Israel phải rút quân vào năm 2000. Nhóm cũng đóng vai trò then chốt trong cuộc Chiến tranh Liban 2006 và sau đó tham chiến tại Syria để ủng hộ chính phủ nước này chống lại các lực lượng nổi dậy.

Vào năm 2009, Hezbollah đã cập nhật bản tuyên ngôn của mình, trong đó thể hiện lập trường phản đối chủ nghĩa giáo phái chính trị, đồng thời kêu gọi sự ủng hộ từ các phong trào phi Hồi giáo và thúc đẩy thành lập một chính phủ đoàn kết dân tộc. Dù vậy, văn kiện này vẫn giữ nguyên định hướng đối ngoại cốt lõi khi lên án các chiến lược bá quyền của Hoa Kỳ, đồng thời coi Israel là một "tiền đồn" phục vụ mục tiêu thực dân hóa khu vực. 

Kể từ thập niên 1990, Hezbollah đã vươn mình trở thành một thế lực chính trị quan trọng tại Liban. Nhóm vận hành một hệ thống an sinh xã hội sâu rộng, bao gồm mạng lưới trường học, bệnh viện và đài truyền hình vệ tinh Al-Manar. Trên chính trường, với 15 ghế tại Nghị viện do khối Khối Trung thành với Kháng chiến nắm giữ, Hezbollah đã trở thành một nhân tố quyền lực chi phối trong bộ máy chính phủ. Tuy nhiên, sức ảnh hưởng này cũng đi kèm với làn sóng chỉ trích ngày càng lớn từ dư luận trong nước. Đặc biệt là sau vụ nổ bến cảng Beirut năm 2020, việc Hezbollah bị cáo buộc cản trở quá trình điều tra và quy trách nhiệm đã khiến niềm tin của công chúng sụt giảm nghiêm trọng. Theo khảo sát của Arab Barometer năm 2024, có tới 55% người dân Liban bày tỏ sự "hoàn toàn không tin tưởng" vào Hezbollah, dù tổ chức này vẫn duy trì được uy tín lớn trong cộng đồng người Shia.

Bất chấp sức ép giải giáp vũ khí từ các nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, Hezbollah vẫn không ngừng mở rộng thực lực quân sự. Cánh vũ trang của tổ chức này hiện được đánh giá là vượt trội so với cả Quân đội Liban, đưa Hezbollah trở thành một trong những thực thể phi quốc gia hùng mạnh nhất thế giới. Năm 2021, thủ lĩnh Hassan Nasrallah từng tuyên bố nhóm đang sở hữu đội quân lên tới 100.000 chiến binh. Hezbollah cũng dính líu đến nhiều vụ tấn công gây rúng động quốc tế; nhóm được cho là đã thực hiện các vụ đánh bom Đại sứ quán Hoa Kỳ cùng doanh trại quân đội Mỹ và Pháp tại Beirut năm 1983, vụ Ám sát Rafic Hariri năm 2005, cũng như hàng loạt hoạt động không tặc và đánh bom khác. Dù một số học giả nhìn nhận Hezbollah như một phong trào kháng chiến, tính đến tháng 10 năm 2020, toàn bộ tổ chức hoặc cánh quân sự của Hezbollah đã bị ít nhất 27 quốc gia — bao gồm hầu hết các nước phương Tây — liệt vào danh sách tổ chức khủng bố.

Kể từ tháng 10 năm 2023, Hezbollah đã rơi vào cuộc chiến tiêu hao với Israel. Trong giai đoạn này, sau 32 năm dẫn dắt tổ chức, thủ lĩnh Hassan Nasrallah đã bị ám sát cùng hàng loạt thành viên chủ chốt khác trong ban lãnh đạo. Xung đột leo thang dẫn đến cuộc xâm lược của Israel vào Liban, và hiện hai bên đang duy trì một thỏa thuận ngừng bắn. 

Vào ngày 7 tháng 8 năm 2025, chính phủ Liban đã tổ chức một phiên họp đặc biệt bàn về việc giải giáp vũ khí của Hezbollah, với đa số thành viên biểu quyết tán thành. Theo đó, Quân đội Liban (LAF) được giao trọng trách xây dựng kế hoạch nhằm bảo đảm quyền kiểm soát vũ khí duy nhất thuộc về nhà nước — một bước đi dựa trên sáng kiến của Hoa Kỳ nhằm giải giới Hezbollah. Đến ngày 5 tháng 9, nội các Liban chính thức thông qua "Kế hoạch Khiên quốc gia" (Homeland Shield Plan), lộ trình của LAF nhằm giải thể tất cả các lực lượng dân quân tại Liban, đặc biệt là Hezbollah. Mới đây nhất, vào ngày 2 tháng 3 năm 2026, Thủ tướng Liban Nawaf Salam đã lên tiếng khẳng định các hoạt động quân sự của Hezbollah là hoàn toàn trái với khuôn khổ pháp luật của quốc gia. 

## Lịch sử
Hezbollah được hình thành vào năm 1982 bởi một nhóm các giáo sĩ Hồi giáo với nguồn tài trợ từ Iran, mục tiêu hàng đầu là chống lại cuộc tấn công của Israel vào Liban. Các cuộc tấn công của Israel vào năm 1978 và 1982 đã gây ra một cuộc khủng hoảng nhân đạo tồi tệ tại Liban; hàng loạt ngôi làng ở miền Nam bị san phẳng khiến một lượng lớn người Shia phải rời bỏ nhà cửa. Thêm vào đó, cộng đồng người Shia từ lâu đã chịu cảnh bị gạt ra bên lề và không có tiếng nói xứng tầm trên chính trường Liban. Cả hai yếu tố này đã tích tụ sự phẫn nộ trong cộng đồng Shia địa phương, biến nơi đây thành mảnh đất màu mỡ cho việc chiêu mộ lực lượng. Hezbollah được thiết lập bởi các ủy ban Shia địa phương dưới sự chỉ đạo của Ruhollah Khomeini. Lực lượng của họ được huấn luyện và tổ chức bởi một đội ngũ gồm 1.500 cố vấn thuộc Vệ binh Cách mạng Iran đến từ Iran thông qua sự cho phép của chính quyền Syria — thực thể đang chiếm đóng vùng cao nguyên phía đông Liban thời bấy giờ — và cho phép họ đặt căn cứ tại Thung lũng Bekaa.

Theo nhà báo Robert Fisk và tướng Israel Shimon Shapira, ngày 8 tháng 6 năm 1982 — hai ngày sau khi Israel bắt đầu tấn công Liban — được Hezbollah coi là cột mốc khai sinh cánh quân sự của mình. Đó là lúc 50 tay súng Shia phục kích một đoàn xe bọc thép của Lực lượng Phòng vệ Israel tại Khalde, phía nam Beirut. Trận đánh này đã cầm chân quân đội Israel tiến về Beirut trong sáu ngày, đồng thời cũng là nơi Mustafa Badreddine, người sau này trở thành tư lệnh quân sự của Hezbollah, khẳng định tên tuổi của mình. Theo Shapira, các chiến binh Shia trang bị nhẹ đã chiếm được một xe thiết giáp của Israel ngay trong ngày hôm đó và đem diễu hành tại tiền đồn của lực lượng Vệ binh Cách mạng ở Baalbek, miền Đông Liban. Fisk mô tả lại:
*Tại Khalde, một hiện tượng phi thường đã hình thành. Những tay súng dân quân Shia lao bộ vào làn đạn của Israel để ném lựu đạn vào các xe bọc thép, họ áp sát các xe tăng trong khoảng cách chưa đầy 6 mét (20 feet) để khai hỏa. Một số chiến binh xé áo quấn quanh đầu làm băng rôn tử vì đạo, giống như cách mà Vệ binh Cách mạng Iran đã làm một năm trước đó trong các cuộc tấn công tổng lực chống lại [[Quân đội Iraq]] tại [[Chiến tranh Vùng Vịnh|vùng Vịnh]]. Khi một chiếc xe thiết giáp của Israel bị đốt cháy, các tay súng càng hưng phấn tiến lên. Tôi nghĩ vào đêm đó, không ai trong chúng tôi nhận ra tầm quan trọng sống còn của các sự kiện tại Khalde. Người Shia tại Liban đang tiếp nhận tinh thần tử vì đạo và đưa nó vào thực tiễn. Chưa bao giờ chúng tôi thấy những người này đeo băng đầu như vậy; lúc đó chúng tôi tưởng đó chỉ là một lối phô trương của dân quân, nhưng thực tế không phải. Đó là sự khởi đầu của một huyền thoại mang trong mình yếu tố thực tế mạnh mẽ. Người Shia giờ đây đã trở thành lực lượng kháng chiến của Liban, mang đậm tinh thần dân tộc nhưng cũng được truyền cảm hứng bởi tôn giáo. Đảng của Thượng đế — tiếng Ả Rập là Hezbollah — đã hiện diện trên các bãi biển Khalde đêm hôm đó.*

### Thập niên 1980

Hezbollah trỗi dậy tại Miền Nam Liban trong quá trình hợp nhất các nhóm dân quân Shia, trở thành đối thủ cạnh tranh trực tiếp với Phong trào Amal vốn có lịch sử lâu đời hơn. Trong cuộc Nội chiến Liban, Hezbollah đóng vai trò đáng kể khi đối đầu với lực lượng Mỹ giai đoạn 1982–1983, đồng thời chống lại cả Amal và Syria trong cuộc Chiến tranh các trại tị nạn (1985–1988). Dù vậy, mục tiêu tiên quyết của Hezbollah thời kỳ đầu vẫn là chấm dứt sự chiếm đóng của Israel tại miền Nam Liban sau cuộc xâm lược và bao vây Beirut năm 1982. Trước đó, Amal — nhóm chính trị Shia chủ chốt tại Liban — đã khởi xướng cuộc chiến tranh du kích. Năm 2006, cựu thủ tướng Israel Ehud Barak từng nhận định: "Khi chúng tôi tiến vào Liban... lúc đó chưa hề có Hezbollah. Chúng tôi được người Shia ở miền nam chào đón bằng hoa và gạo thơm. Chính sự hiện diện của chúng tôi tại đó đã tạo ra Hezbollah."

Hezbollah đã tiến hành một cuộc chiến tranh bất đối xứng thông qua các vụ tấn công liều chết nhằm vào Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) và các mục tiêu của Israel bên ngoài lãnh thổ Liban. Tổ chức này được cho là một trong những nhóm kháng chiến Hồi giáo đầu tiên tại Trung Đông sử dụng các chiến thuật như đánh bom liều chết, ám sát, bắt giữ binh sĩ nước ngoài, cũng như giết người chính trị và không tặc. Song song đó, Hezbollah cũng triển khai các chiến thuật và vũ khí quân sự quy ước, điển hình là tên lửa Katyusha và các loại tên lửa khác. Khi Nội chiến Liban kết thúc vào năm 1990, bất chấp việc Hiệp định Taif yêu cầu "giải thể tất cả các lực lượng dân quân Liban và nước ngoài", chính quyền Syria — bên kiểm soát Liban lúc bấy giờ — đã cho phép Hezbollah duy trì kho vũ khí và tiếp tục kiểm soát các khu vực của người Shia dọc biên giới với Israel.

### Sau năm 1990
Trong thập niên 1990, Hezbollah đã trải qua một quá trình chuyển mình mạnh mẽ từ một nhóm cách mạng thuần túy sang một tổ chức chính trị, hiện tượng này thường được các nhà nghiên cứu gọi là sự "Liban hóa" Hezbollah. Khác với lập trường cách mạng cứng nhắc trong những năm 1980, Hezbollah bắt đầu thể hiện thái độ mềm mỏng và thiện chí hơn đối với nhà nước Liban.

Năm 1992, dưới sự ủng hộ của Lãnh đạo tối cao Iran Ali Khamenei, Hezbollah quyết định tham gia vào các cuộc bầu cử tại Liban. Tuy nhiên, quyết định này đã vấp phải sự phản đối của cựu Tổng thư ký Subhi al-Tufayli, dẫn đến một sự chia rẽ nội bộ trong tổ chức. Trong kỳ bầu cử đó, Hezbollah đã giành được toàn bộ 12 ghế theo danh sách tranh cử của mình. Cuối năm 1992, nhóm bắt đầu tiến hành đối thoại với cộng đồng Kitô giáo tại Liban. Hezbollah tuyên bố tôn trọng các quyền tự do văn hóa, chính trị và tôn giáo tại Liban như những giá trị bất khả xâm phạm, mặc dù họ không áp dụng các giá trị này đối với những nhóm có quan hệ với Israel.

Đến năm 1997, nhằm khôi phục phong trào kháng chiến mang tính dân tộc và thế tục chống lại Israel, Hezbollah đã thành lập Lực lượng Kháng chiến Liban (Lebanese Brigades to Fight the Israeli Occupation). Đây là một đơn vị đa giáo phái, đánh dấu bước tiến trong chiến lược "Liban hóa" hoạt động kháng chiến của nhóm.

### Trục Kháng chiến
Hezbollah nhận được nguồn hỗ trợ tài chính và quân sự dồi dào từ Iran thông qua các hoạt động vận chuyển trái phép và nhiều phương thức khác, qua đó khẳng định vị thế thành viên nòng cốt trong "Trục Kháng chiến" — một liên minh đối trọng với Israel và ảnh hưởng của phương Tây tại Trung Đông. 

Giữa tháng 9 năm 2024, một sự cố nghiêm trọng đã xảy ra khi hàng nghìn thiết bị liên lạc (bao gồm máy nhắn tin và bộ đàm) được phân phát cho các thành viên Hezbollah phát nổ đồng loạt trên khắp Liban. Vụ tấn công này đã bộc lộ những lỗ hổng an ninh sâu sắc trong mạng lưới nội bộ của tổ chức. 

Hệ quả từ cuộc xâm lược của Israel vào Liban, các đợt tấn công của phe đối lập tại Syria dẫn đến sự sụp đổ của chính quyền Assad, cùng sự suy yếu chung của "Trục Kháng chiến" đã buộc Hezbollah phải rút phần lớn cơ sở hạ tầng quân sự khỏi miền Nam Liban và bàn giao quyền kiểm soát cho quân đội chính phủ. Bước đi này tuân thủ thỏa thuận ngừng bắn do Hoa Kỳ làm trung gian vào tháng 11 năm 2024, yêu cầu Hezbollah tái triển khai lực lượng về phía bắc sông Litani và cho phép khoảng 5.000 quân chính phủ Liban đồn trú tại miền Nam. Việc rút quân nhằm hạ nhiệt căng thẳng biên giới và tạo điều kiện cho dân thường hồi hương. Dù Hezbollah đã di dời các khí tài hạng nặng, một số tay súng địa phương vẫn bám trụ tại các ngôi làng với vũ khí nhẹ. Tình hình hiện vẫn rất nhạy cảm và được các quan sát viên quốc tế giám sát chặt chẽ, trong bối cảnh Israel bị cáo buộc vi phạm các điều khoản ngừng bắn gần như hàng ngày.

### Giải trừ quân bị
Nằm trong khuôn khổ thỏa thuận ngừng bắn kết thúc cuộc xâm lược của Israel vào Liban năm 2024, cùng với áp lực ngày càng tăng từ phía Hoa Kỳ, Lực lượng Vũ trang Liban đã tiến hành các nỗ lực nhằm giải giáp vũ khí của Hezbollah. Các hoạt động này bao gồm cả tại những thành trì truyền thống của nhóm ở miền Nam Liban, với sự hỗ trợ từ thông tin tình báo của Israel. Vào tháng 5 năm 2025, chính phủ Liban thông báo rằng quân đội nước này về cơ bản đã đạt được mục tiêu đề ra. 

Đến ngày 5 tháng 8 năm 2025, sau một phiên họp nội các kéo dài sáu giờ với sự tham gia của Tổng thống Joseph Aoun, Chính phủ Liban tuyên bố sẽ lên lộ trình cụ thể để giải giới các lực lượng dân quân. Theo phía chính phủ, Hezbollah đã bàn giao quyền kiểm soát một số cơ sở hạ tầng trọng yếu. Bộ trưởng Thông tin Paul Morcos cho biết thời hạn cuối cùng để hoàn tất việc giải giáp vũ khí được ấn định vào cuối năm 2025.

Thủ lĩnh Hezbollah Naim Qassem đã kịch liệt lên án đề xuất này và tuyên bố: "Lực lượng kháng chiến vẫn ổn, vẫn mạnh mẽ và sẵn sàng chiến đấu vì chủ quyền và độc lập của Liban... Hezbollah đã hy sinh rất nhiều để bảo vệ đất nước chống lại sự xâm lược của Israel." Ông cảnh báo rằng Hezbollah sẵn sàng tái khởi động các cuộc tấn công vào Israel và khẳng định toàn thể người dân Liban sẽ đoàn kết để đối phó với Israel. Vào ngày 22 tháng 8, Qassem còn đe dọa về một cuộc nội chiến nếu kế hoạch giải giáp vũ khí tiếp tục được đẩy mạnh — một phát ngôn bị Thủ tướng Nawaf Salam lên án là "hoàn toàn không thể chấp nhận được".

Vào ngày 7 tháng 8, Nội các Liban đã chính thức phê chuẩn mục tiêu của đề xuất giải giáp vũ khí, nhằm bảo đảm quyền sở hữu vũ khí tại quốc gia này hoàn toàn thuộc về nhà nước. Để phản đối quyết định này, các bộ trưởng thuộc Hezbollah và Phong trào Amal đã rời khỏi cuộc họp nội các. Đồng thời, hàng nghìn người ủng hộ Hezbollah cũng đã xuống đường biểu tình tại các khu ngoại ô phía nam Beirut nhằm phản đối sự phê chuẩn này. Đến ngày 5 tháng 9, Quân đội Liban đã trình trình dự thảo kế hoạch giải giáp vũ khí lên chính phủ. Cùng ngày, Tướng Rodolphe Haykal đã trình bày trước Nội các Liban về "Kế hoạch Khiên quốc gia" (Homeland Shield Plan) — một lộ trình nhằm giải thể tất cả các lực lượng dân quân tại Liban, với trọng tâm cụ thể là Hezbollah.
## Ý thức hệ
Tư tưởng của Hezbollah được tóm gọn là chủ nghĩa cực đoan Hồi giáo Shia; tổ chức này tuân theo hệ thần học Hồi giáo Shia được phát triển bởi nhà lãnh đạo Iran Ayatollah Ruhollah Khomeini. Hezbollah được hình thành phần lớn nhờ sự hỗ trợ từ những người ủng hộ Khomeini vào đầu thập niên 1980 với mục tiêu lan tỏa cuộc Cách mạng Hồi giáo và đi theo một phiên bản đặc thù của tư tưởng Shia do Khomeini — lãnh tụ của cuộc Cách mạng Hồi giáo tại Iran — khởi xướng. Mặc dù ban đầu Hezbollah đặt mục tiêu biến Liban thành một Cộng hòa Hồi giáo, nhưng mục tiêu này sau đó đã được gác lại để chuyển sang một cách tiếp cận mang tính bao trùm và hòa nhập hơn.

Trong giai đoạn đầu, Hezbollah chịu ảnh hưởng bởi tư tưởng của các nhân vật Hồi giáo Sunni lỗi lạc. Các luận điểm của tổ chức này thường mang tính chính trị Hồi giáo (Islamist) nói chung hơn là chỉ giới hạn trong dòng Shia. Quan điểm của Hezbollah về sự chia rẽ Sunni-Shia là thay vì sa đà vào các khác biệt thần học, hai dòng giáo phái này nên hợp tác để chống lại việc Israel chiếm đóng các vùng đất của người Ả Rập. Để duy trì sự đoàn kết trong thế giới Hồi giáo, Hezbollah từng tránh chỉ trích trực tiếp Ả Rập Xê Út; ngay cả trong cuộc xung đột tại Liban năm 2007 với phe Salafi, nhân viên đài truyền hình Al-Manar đã nhận được chỉ thị "không được nói xấu về Ả Rập Xê Út". Tuy nhiên, thái độ này đã thay đổi kể từ khi bắt đầu cuộc can thiệp của Ả Rập Xê Út vào nội chiến Yemen.

Hezbollah được đánh giá là một tổ chức bảo thủ về mặt xã hội. Nhóm có lập trường chống lại đồng tính luyến ái và quyền của cộng đồng LGBT. Năm 2023, thủ lĩnh Hassan Nasrallah từng kêu gọi trừng phạt tử hình đối với người đồng tính và tuyên bố cộng đồng LGBT là một "mối đe dọa đối với xã hội". Tổ chức này cũng khuyến khích phụ nữ đeo khăn che mặt Hồi giáo truyền thống, đặc biệt là loại áo choàng che toàn thân Chador.

### Thái độ, tuyên bố và hành động đối với Israel và chủ nghĩa phục quốc Do Thái
Kể từ khi thành lập cho đến nay, việc xóa sổ Nhà nước Israel luôn là một trong những mục tiêu hàng đầu của Hezbollah. Một số bản dịch từ tuyên ngôn tiếng Ả Rập năm 1985 của nhóm khẳng định rằng "cuộc đấu tranh của chúng ta sẽ chỉ kết thúc khi thực thể này [Israel] bị xóa sổ". Theo Phó Tổng thư ký Hezbollah Naim Qassem, cuộc chiến chống lại Israel là một niềm tin cốt lõi và là tôn chỉ tồn tại của tổ chức này.

Hezbollah tuyên bố rằng các hoạt động thù địch liên tục chống lại Israel là sự đáp trả tương xứng đối với các chiến dịch của Israel nhắm vào Liban, đồng thời là hành động trả đũa việc Israel chiếm đóng lãnh thổ Liban. Dù Israel đã rút quân khỏi Liban vào năm 2000 và được Liên Hợp Quốc xác nhận là phù hợp với Nghị quyết 425 ngày 19 tháng 3 năm 1978, Liban vẫn coi khu vực Trang trại Shebaa là lãnh thổ của mình. Đây là vùng đất rộng  mà Israel chiếm của Syria trong cuộc chiến năm 1967 và được Liên Hợp Quốc coi là lãnh thổ Syria bị Israel chiếm đóng. Sau cùng, vì coi Israel là một quốc gia bất hợp pháp, Hezbollah biện minh cho các hành động của mình là những hoạt động thánh chiến tự vệ.

### Thái độ và hành động đối với người Do Thái và đạo Do Thái
Trong một vài dịp hiếm hoi, các quan chức Hezbollah tuyên bố rằng tổ chức này chỉ "chống chủ nghĩa phục quốc Do Thái" (anti-Zionist) chứ không hề bài Do Thái (anti-Semitic). Tuy nhiên, theo các học giả, "những lời lẽ này khó có thể đứng vững khi xem xét kỹ lưỡng hơn". Bên cạnh các hoạt động khác, Hezbollah còn tích cực tham gia vào việc phủ nhận nạn diệt chủng Holocaust và truyền bá các thuyết âm mưu bài Do Thái. Muhammad Hussein Fadlallah, một giáo sĩ Shia nổi tiếng người Liban và là nhân vật tư tưởng có tầm ảnh hưởng lớn gắn liền với Hezbollah, từng đưa ra nhiều tuyên bố thể hiện sự thù địch đối với cộng đồng người Do Thái nói chung.

Nhiều phát ngôn bài Do Thái khác nhau cũng được cho là xuất phát từ các quan chức của tổ chức này. Amal Saad-Ghorayeb, một nhà phân tích chính trị người Liban, lập luận rằng mặc dù chủ nghĩa phục quốc Do Thái có ảnh hưởng đến quan điểm chống Do Thái giáo của Hezbollah, nhưng "nó không hoàn toàn phụ thuộc vào yếu tố đó, bởi sự thù ghét người Do Thái của Hezbollah mang động cơ tôn giáo nhiều hơn là động cơ chính trị". Nhà sử học chuyên nghiên cứu về bài Do Thái Robert S. Wistrich đã mô tả tư tưởng của Hezbollah đối với người Do Thái như sau:

Sự bài Do Thái của các nhà lãnh đạo và người phát ngôn Hezbollah là sự kết hợp giữa hình ảnh về một quyền lực Do Thái dường như bất bại... sự xảo quyệt với thái độ khinh miệt thường dành cho những kẻ thù yếu hèn và nhát gan. Giống như các chiến dịch tuyên truyền cho thánh chiến của Hamas, Hezbollah dựa trên việc không ngừng phỉ báng người Do Thái là "kẻ thù của nhân loại", những đối thủ "âm mưu, ngoan cố và kiêu ngạo" đầy rẫy "kế hoạch quỷ quyệt" nhằm nô dịch người Ả Rập. Nó trộn lẫn thái độ chống Do Thái giáo truyền thống của Hồi giáo với các huyền thoại về thuyết âm mưu phương Tây, chủ nghĩa chống phục quốc Do Thái của Thế giới thứ ba và sự coi thường của dòng Shia Iran đối với người Do Thái như những kẻ ngoại đạo "ô uế về mặt tôn giáo" và đồi trụy. Sheikh Fadlallah thường xuyên khẳng định rằng... người Do Thái muốn phá hoại hoặc xóa sổ bản sắc văn hóa Ả Rập và Hồi giáo để thúc đẩy sự thống trị về kinh tế và chính trị của họ.

Các báo cáo cho biết Al-Manar, đài truyền hình do Hezbollah sở hữu và vận hành, từng cáo buộc Israel hoặc người Do Thái cố tình lây truyền virus HIV và các dịch bệnh khác cho người Ả Rập khắp Trung Đông. Al-Manar cũng bị chỉ trích vì phát sóng tuyên truyền bài Do Thái dưới dạng một bộ phim truyền hình mô tả thuyết âm mưu về sự thống trị thế giới của người Do Thái. Các nhà phân tích còn cáo buộc nhóm này tham gia phủ nhận nạn diệt chủng Holocaust. Thêm vào đó, trong cuộc chiến năm 2006, tổ chức này chỉ xin lỗi vì đã sát hại những người Ả Rập tại Israel (tức những người không phải Do Thái).
## Tổ chức

Đứng đầu tổ chức dân sự của Hezbollah là Hội đồng Jihad. Jihad sáng lập và quản lý các hội từ thiện:
* Hội El-Jarih giúp đỡ các thương binh trong cuộc chiến tranh chống Israel tái hội nhập xã hội sau khi được chữa bệnh và dạy nghề.
* Hội El-Shahid lo việc trợ cấp gia đình liệt sĩ và tù binh chiến tranh.
* Hội Jihad và Binaa chuyên tái xây dựng, tái định cư cho những gia đình bị Israel ném bom tan nát nhà cửa.
Hezbollah có 13 ghế trong Nghị viện Liban, 2 vị trí bộ trưởng trong nội các hiện thời và sở hữu một hệ thống truyền thông khá mạnh bao gồm đài phát thanh Al-Nour và nguyệt san *Qubth Ut Alla*. Chủ lực về truyền thông của họ là đài truyền hình Al Manar và kênh truyền hình cáp phát 24/24h trong suốt khu vực Trung Đông, được đánh giá là thu hút khán giả thứ ba trong khu vực này.
## Hoạt động
Hoa Kỳ cáo buộc cho Hezbollah thực hiện các vụ:
* Tấn công bằng xe bom ở Beirut, thủ đô Liban, giết chết 248 Thủy quân lục chiến Mỹ và 58 lính Pháp ngày 23 tháng 10 năm 1983.
* Đánh bom tòa Đại sứ Mỹ ở Beirut vào tháng 4 năm 1983 làm 63 người thiệt mạng.
* Đánh bom tòa Đại sứ Mỹ lần thứ 2 vào tháng 9 năm 1984 làm 22 người chết.
* Bắt cóc, tra tấn và thủ tiêu William Buckley, một trạm trưởng của Cơ quan Tình báo Trung ương Hoa Kỳ ở Trung Đông và đại tá bộ binh Mỹ William Giggins.
* Bắt bớ, tra tấn và thủ tiêu Đại tá TQLC William Higgins khi ông này hợp tác với Liên Hợp Quốc ở Beirut năm 1988. Xác Đại tá bị ném ra thùng rác gần một bệnh viện nội thành Beirut.

Mặc dù chống Israel và Mỹ, Hezbollah lên án vụ tấn công ngày 11 tháng 9 năm 2001 vào nước Mỹ và những vụ chặt đầu con tin tại Iraq. Hezbollah cũng tuyên bố không có quan hệ với Osama bin Laden và Al-Qaeda như Mỹ và Israel cáo buộc. Năm 2004 Liên Hợp Quốc thông qua Nghị quyết 1559 kêu gọi rút hết quân nước ngoài khỏi Liban và giải giáp Hezbollah nhưng họ bất chấp. Tuy vậy, một điều rõ ràng là nghị quyết này không bao hàm các chế tài một khi các bên liên can không tôn trọng hoặc vi phạm các điều đã ký kết.

## Quan hệ đối ngoại

### Chỉ định là một tổ chức khủng bố
nhỏ|300x300px|Bản đồ các quốc gia chỉ định Hezbollah là một tổ chức khủng bố tính đến năm 2023
Tính đến tháng 10 năm 2020, ít nhất 26 quốc gia và Liên minh châu Âu và hầu hết các thành viên Liên đoàn Ả Rập, ngoại trừ Iraq và Liban, coi Hezbollah hoặc cánh vũ trang của Hezbollah là một tổ chức khủng bố. Tháng 6 năm 2024, Liên đoàn Ả Rập thông báo ngừng chỉ định Hezbollah là một tổ chức khủng bố.

Những quốc gia, tổ chức chỉ định Hezbollah là một tổ chức khủng bố bao gồm: Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh và các thành viên Ả Rập Xê Út, Bahrain, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, cùng với Argentina, Canada, Colombia, Ecuador, Estonia, Đức, Honduras, Israel, Paraguay, Kosovo, Litva, Serbia, Slovenia, Thụy Sĩ, Vương quốc Anh, Hoa Kỳ và Guatemala.

## Xem thêm
* Imad Fayez Mughniyah
* Hamas
* Dải Gaza
* Liban
* Taliban

## Ghi chú

## Tham khảo

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*Tom Najem and Roy C. Amore, *Historical Dictionary of Lebanon*, Second Edition, Historical Dictionaries of Asia, Oceania, and the Middle East, Rowman & Littlefield Publishers, Lanham, Boulder, New York & London 2021. , 1538120437

## Đọc thêm
### Sách
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Bài báo
* 

## Liên kết ngoài
* Một đợt tấn công lớn của Hezbollah