open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gan nhiễm mỡ

**Gan nhiễm mỡ** còn gọi là thoái hóa mỡ gan. Đó là tình trạng lượng mỡ tích tụ trong gan > 5% trọng lượng gan. Triệu chứng thường thấy là chứng gan to kín đáo, gia tăng vừa phải các men chuyển hóa và phosphatase kiềm và hầu hết là không nguy hiểm.

## Triệu chứng
Người bị gan nhiễm mỡ hầu như không có triệu chứng gì. Chỉ có một vài bệnh nhân cảm thấy hơi mệt mỏi và suy nhược, hoặc có cảm giác hơi tưng tức ở vùng dưới sườn bên phải. Do vậy, bệnh thường được phát hiện một cách tình cờ sau một xét nghiệm máu thường quy (thấy men gan tăng) hoặc sau khi được siêu âm. Vì vậy, để phát hiện sớm, nên siêu âm tầm soát bệnh 3 tháng/lần.
Những trường hợp gan nhiễm mỡ không kèm viêm gan thường có một giai đoạn lâm sàng lành tính 10–15 năm. Còn ở những người có kèm viêm gan, có đến 25% sẽ tiến triển đến xơ gan trong cùng thời gian đó.

Các triệu chứng cảnh báo là chán ăn, ăn không ngon; mệt mỏi kéo dài và buồn nôn, đầy bụng.

## Nguyên nhân

### Mạn tính
:* Nghiện rượu
:* Bệnh béo phì (viêm gan nhiễm mỡ)
:* Bệnh tiểu đường
:* Tăng lipid máu
:* Phẫu thuật nối hồi-hổng tràng
:* Thiếu hụt dinh dưỡng protein-năng lượng
:* Nuôi ăn qua đường tĩnh mạch
:* Những rối loạn di truyền về oxy hóa acid béo ở ty lạp thể
:* Các bệnh gan khác(viêm gan C mãn tính, bệnh Wilson)
:* Bệnh hệ thống (viêm ruột, hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải-AIDS)

### Cấp tính
:* Gan nhiễm mỡ trong thai kỳ
:* Hội chứng Reye
:* Bệnh ói mửa Jamaican
:* Các chất độc dạng hợp chất (carbon tetrachloride, trichloroethylene, phosphorus, fialuridine)
:* Thuốc (tetracycline, valproic acid, amiodarone, glucocorticoids và tamoxifen)

## Chẩn đoán
}

|-
|align="center"|‡ *Tiêu chuẩn đối với bệnh gan nhiễm mỡ không liên quan đến rượu:<br /> dùng ít hơn 20g [[êtanol|ethanol]]/ngày đối với phụ nữ và 30g/ngày đối với nam*
|}

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* American Association for the Study of Liver Disease
* American Liver Foundation
* Atlas of Pathology
Lê quý dật sử

**Lê quý dật sử** là cuốn sách lịch sử Việt Nam do danh sĩ Bùi Dương Lịch biên soạn. Đây là một quyển sử biên chép theo lối *biên niên* kể lại những biến động lịch sử kể từ năm Cảnh Hưng thứ 19 (1758) đến năm Cảnh Thịnh (1793).

## Giới thiệu
*Lê quý dật sử* có nghĩa là *những sự kiện lịch sử còn sót lại thời cuối Lê*. Hiện nó chỉ còn một bản chép tay (chữ Hán xen lẫn chữ Nôm mang ký hiệu Hv.195), đang được lưu giữ trong Thư viện Viện Sử học Việt Nam đặt tại Hà Nội.

Bản sách mỏng này không đề tên tác giả, nhưng qua các công trình nghiên cứu về nó, thì tác giả chính là Bùi Dương Lịch, một danh sĩ thời Lê mạt. Chưa rõ năm ông biên soạn sách, nhưng chắc phải sau khi nhà Tây Sơn đã bị đánh đổ.
 
Sách *Lê quý dật sử* đã được Phạm Văn Thắm (dịch, chú thích, giới thiệu) và Văn Tân (hiệu đính), nhà xuất bản Khoa học xã hội ấn hành năm 1987. Không tính bài giới thiệu, phần văn bản được dịch ra tiếng Việt chỉ có 92 trang, khổ giấy 19&nbsp;cm.

## Vài nét đặc trưng
*Lê quý dật sử* đã ghi lại được nhiều sự kiện lịch sử khá phong phú và chi tiết. Sở dĩ được vậy là vì tác giả của nó đã sống cùng thời với những biến động lịch sử lúc bấy giờ.

Những sự kiện mà Bùi Dương Lịch ghi trong sách có ba loại, đó là:
*Loại ghi tóm tắt những sự kiện lớn mà chính sử đã chép.
*Loại ghi chi tiết, ví dụ về tệ nạn trong thi cử, về thói hám lợi và thói hung bạo của những kiêu binh...
*Loại ghi lại bằng những vần thơ.

## Đánh giá
Bùi Dương Lịch có một thời gian làm việc ở Viện Sùng chính của nhà Tây Sơn, cho nên ông biết khá rõ về triều đại này.

Do quan điểm chính thống, nên ông đã kể "tội" của nhà Tây Sơn khá nhiều. Nhưng là một cây bút trung thực, ông cũng đã ghi lại nhiều chi tiết khách quan đáng quý, thí dụ như:
*Quân lệnh của Tây Sơn rất nghiêm ngặt, không ai được tơ hào một tí gì của dân.
*Vua Quang Trung bắt tay vào công việc xây dựng lại đất nước, sắp xếp lại hàng ngũ quan lại, đổi mới các chế độ luật lệ, định rõ ngạch thuế ruộng công ruông tư, gặp năm đói kém, nhà vua ban chiếu đại xá tô ruộng, chú trọng nhân tài như việc vời La Sơn phu tử ra giúp việc...

Đánh giá về tác phẩm này, trong bài giới thiệu bản sách dịch có đoạn:
:*Những tư liệu được ghi chép trong Lê Quý dật sử có tầm quan trọng, làm phong phú thêm mảng tư liệu trong giai đoạn này. Nó giúp cho các nhà nghiên cứu lịch sử Việt Nam hiểu rõ hơn nội tình xã hội rối bời ở thời kỳ đó.*
:*Lê Quý dật sử là một trong những tư liệu gốc để [[Quốc sử quán (triều Nguyễn)|Quốc sử quán triều Nguyễn]] tham khảo biên soạn bộ [[Khâm định Việt sử Thông giám cương mục|Khâm định Việt sử thông giám cương mục]]...Tuy vậy, Lê Quý dật sử cũng có chỗ thiếu sót và sai sót...

== Chú thích ==


==Tham khảo==
*Bài giới thiệu của Phạm Văn Thắm in trong sách *Lê quý dật sử'' do nhà xuất bản Khoa học xã hội (Hà Nội) ấn hành năm 1987.
Pitavia

***Pitavia*** là một chi thực vật thuộc họ Rutaceae. Chi này có các loài sau (tuy nhiên danh sách này có thể chưa đủ):
* *[[Pitavia punctata]]*, (R. & P.) Mol.

## Tham khảo
Pitavia punctata

***Pitavia punctata*** là một loài cây gỗ đặc hữu của Chile thuộc họ Rutaceae. Đây là loài đặc hữu của Chile. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống. Nó được biết đến với tên gọi thông thường là: **Pitao**, **Pitran**. Loài này có ở Maule tới tỉnh Malleco (35 to 38°S).

## Nguồn và liên kết ngoài
* González, M. 1998. ''Pitavia punctata''.
*2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.
*
*
## Tham khảo
Pistacia mexicana

***Pistacia mexicana*** là một loài thực vật thuộc họ Anacardiaceae. Loài này có ở Guatemala và México. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

## Chú thích

## Tham khảo
* Ramirez-Marcial, N. & González-Espinosa, M. 1998. ''Pistacia mexicana''. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.
Pita Cúc Phương

**Pita Cúc Phương** (danh pháp khoa học: ***Pistacia cucphuongensis***) là một loài thực vật thuộc họ Anacardiaceae. Đây là loài đặc hữu của Việt Nam.

## Chú thích

## Tham khảo
* World Conservation Monitoring Centre 1998. ''Pistacia cucphuongensis''. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.
Pipturus

***Pipturus*** là một chi thực vật có hoa thuộc họ tầm ma, Urticaceae.

## Các loài tiêu biểu
* *[[Pipturus albidus]]* (Hook. & Arn.) A.Gray ex H.Mann &ndash; *Māmaki* (Hawaii)
* *[[Pipturus arborescens]]* (Link) C.B.Rob., 1911
* *[[Pipturus argenteus]]* (G.Forst.) Wedd., 1869 &ndash; Queensland Grass-cloth Plant
* *[[Pipturus brighamii]]* Skottsb.
* *[[Pipturus forbesii]]* Krajina
* *[[Pipturus gaudichaudianus]]* Wedd.
* *[[Pipturus hawaiensis]]* H.Lév.
* *[[Pipturus kauaiensis]]* A. Heller
* *[[Pipturus oahuensis]]* Skottsb.
* *[[Pipturus pachyphyllus]]* Skottsb.
* *[[Pipturus pterocarpus]]* Skottsb.
* *[[Pipturus rockii]]* Skottsb.
* *[[Pipturus ruber]]* A. Heller
* *[[Pipturus skottsbergii]]* Krajina
* *[[Pipturus velutinus]]* (Decne.) Wedd.
* *[[Pipturus schaeferi]]* J.Florence (Polynésie thuộc Pháp)

## Hình ảnh

Tập tin:Starr 030405-0099 Pipturus albidus.jpg
Tập tin:Pipturus albidis (5187737419).jpg


## Chú thích

 
## Tham khảo
* 
*
Piper zarumanum

***Piper zarumanum*** là một loài thực vật thuộc họ Piperaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador.

## Chú thích

## Tham khảo
* Santiana, J. & Pitman, N. 2004. ''Piper zarumanum''. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.
Chi Rêu dẹt lông chim

**Chi Rêu dẹt lông chim** (danh pháp khoa học: ***Pinnatella***) là một chi rêu thuộc họ Neckeraceae. Chi này có các loài sau (tuy nhiên danh sách này có thể chưa đủ):
* *[[Pinnatella limbata]]* Dixon
 
**[[Pinnatella alopecuroides]]* (Mitt.) M. Fleisch.
**[[Pinnatella ambigua]]* (Bosch & Sande Lac.) M. Fleisch.
**[[Pinnatella amblyphylla]]* Enroth
**[[Pinnatella foreauana]]* Theriot & Potier de la Varde
**[[Pinnatella gollanii]]* Broth.
**[[Pinnatella homaliadelphoides]]* Enroth, S. Olsson, Shevock, S. He & D. Quandt
**[[Pinnatella minuta]]* (Mitt.) Broth.
**[[Pinnatella kuehliana]]* (Bosch & Sande Lac.) M. Fleisch.
**[[Pinnatella makinoi]]* (Broth.) Broth.
**[[Pinnatella robusta]]* Nog.
**[[Pinnatella taiwanensis]]* Nog.
**[[Pinnatella uroclada]]* (Mitt.) Enroth

## Chú thích

## Tham khảo
*
Chi Khổ diệp

**Chi Khổ diệp** (danh pháp khoa học: ***Picrasma***) là một chi thực vật có hoa thuộc họ Simaroubaceae, bao gồm sáu cho đến chín loài bản địa của vùng ôn đới tới nhiệt đới của châu Á, và vùng nhiệt đới của châu Mỹ. Đây là các cây bụi và cây gỗ cao tới 20 m. Loài *[[Picrasma quassioides]]* chứa axit petroselinic.

## Các loài tiêu biểu
* *[[Picrasma chinensis]]* P.Y.Chen
* *[[Picrasma crenata]]* Engl. trong Engl. & Prantl
* *[[Picrasma excelsa]]* (Sw.) Planch.
* *[[Picrasma javanica]]* Blume - khổ diệp
* *[[Picrasma mexicana]]* Brandegee
* *[[Picrasma quassioides]]* (D.Don) Benn.
** *Picrasma quassioides* var. *quassioides*

## Hình ảnh

Tập tin:Picrasma quassioides.jpg


## Chú thích

 
## Tham khảo
* 
*
Picconia excelsa

***Picconia excelsa*** là một loài *[[Picconia]]*, đặc hữu của Macaronesia, có ở quần đảo Canaria (Tây Ban Nha) và Madeira (Bồ Đào Nha). Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Đây là một cây bụi hoặc cây cỡ nhỏ thường xanh cao tới 10 m. Lá mọc đối, dài 6–8&nbsp;cm, đơn, mép nhẵn, thường cong xuống tại viền lá. Quả kiểu quả hạch đen dài 1–2&nbsp;cm.

## Tham khảo
Phyllostylon

***Phyllostylon*** là một chi thực vật thuộc họ Ulmaceae.

Bao gồm các loài:

* *[[Phyllostylon orthopterum]]*, Hallier
* *[[Phyllostylon rhamnoides]]*

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Picconia azorica

***Picconia azorica*** là một loài *[[Picconia]]*, đặc hữu của quần đảo Açores, phía tây Bồ Đào Nha. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Đây là một cây bụi hoặc cây cỡ nhỏ thường xanh cao tới 8 m, có ở các khu rừng ven biển hoặc ở độ cao trung bình. Lá mọc đối, đơn, mép nhẵn. Quả hạch nâu đậm dài 1,5&nbsp;cm.

## Hình ảnh

Tập tin:Picconia azorica muda.jpg


## Tham khảo
;Ghi chú

## Liên kết ngoài
Phyllanthus profusus

***Phyllanthus profusus*** là một loài thực vật thuộc họ Euphorbiaceae. Loài này có ở Ghana, Guinea, và Liberia. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

## Chú thích

## Tham khảo
* 
* Hawthorne, W. 1998. ''Phyllanthus profusus''. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.
Phycolepidozia exigua

***Phycolepidozia exigua*** là loài rêu tản duy nhất thuộc chi ***Phycolepidozia***, họ **Phycolepidoziaceae**. Đây là loài đặc hữu của Dominica, hiện chúng đang trong tình trạng cực kỳ nguy cấp. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Đây là loài rêu tản rậm lá độc nhất có lá bên tiêu giảm tối đa. Các lá này khi trưởng thành chỉ có hai tế bào, do vậy loài rêu này trông gần như không có lá.

## Chú thích

 
## Tham khảo
Photinia lasiopetala

***Photinia lasiopetala*** là một loài thực vật có hoa thuộc họ Rosaceae. Đây là loài đặc hữu của Đài Loan. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Phoradendron wiensii

***Phoradendron wiensii*** là một loài thực vật thuộc họ Viscaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

## Chú thích

## Tham khảo
* Montúfar, R. & Pitman, N. 2004. ''Phoradendron wiensii''. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.
Trinh nam

**Trinh nam** (danh pháp khoa học: ***Phoebe zhennan***; Trung văn gọi là *nam mộc* (楠木), *nam thụ* (楠樹/楠树), *trinh nam* (楨楠/桢楠)) là một loài thực vật thuộc họ Lauraceae. Đây là loài đặc hữu của Trung Quốc. Khu vực phân bố: Quý Châu, Tứ Xuyên, Hồ Bắc. Loài này hiện đang bị đe dọa mất môi trường sống.

## Chú thích

## Tham khảo
*
Sụ quả to

**Sụ quả to** hay **re trắng quả to** (danh pháp khoc học: ***Phoebe poilanei***) là một loài thực vật thuộc họ Lauraceae. Đây là loài đặc hữu của Việt Nam.

## Chú thích

## Tham khảo
*
Phinaea

***Phinaea*** là một chi thực vật thuộc họ Gesneriaceae. Chi này có các loài sau (tuy nhiên danh sách này có thể chưa đủ):
* *[[Phinaea albolineata]]
* *Phinaea divaricata* (đồng nghĩa *Phinaea ecuadorana* Wiehler)
* *Phinaea multiflora*

==Tham khảo==

==Liên kết ngoài==
* [http://persoon.si.edu/gesneriaceae/checklist/ World Checklist of Gesneriaceae]
* [http://www.genera-gesneriaceae.at/genera/phinaea.htm *Phinaea''] from The Genera of Gesneriaceae
Phoebe nanmu

***Phoebe nanmu*** (sụ nam mộc) là một loài cây gỗ thường xanh thuộc họ Lauraceae. Đây là loài đặc hữu của phía nam Trung Quốc và Việt Nam. *P. nanmu* hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống chủ yếu do khai thác gỗ quá mức.

*P. nanmu* là một cây gỗ to, lớn chậm, thân mọc thẳng cao 10 đến 40 mét, đường kính thân cây 50 đến 100&nbsp;cm. Gỗ thường dùng trong xây dựng hoặc làm đồ gỗ mỹ nghệ vì chúng chịu sâu mọt tốt, rắn chắc, màu đẹp từ nâu ôliu đến nâu đỏ. Tử Cấm Thành ban đầu được hoàng đế nhà Minh Chu Đệ cho xây bằng gỗ *P. nanmu*. Do chúng chịu được mối mọt chúng cũng được dùng để đóng thuyền.

## Ghi chú

## Tham khảo
* "''Phoebe nanmu''"  World Conservation Monitoring Centre, United Nations Environment Programme

## Liên kết ngoài
* "''Phoebe nanmu''" Zipcode Zoo, the BayScience Foundation, Inc.
Philippia

***Philippia*** là một chi thực vật thuộc họ Ericaceae.

## Danh sách loài
Bao gồm các loài:
* *[[Philippia nyassana]]* Alm & T.C.E. Fries
* *[[Philippia mafiensis]]* Engl.

## Chú thích

## Tham khảo
Philippia nyassana

***Philippia nyassana*** là một loài thực vật thuộc họ Ericaceae. Đây là loài đặc hữu của Malawi. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

## Chú thích

## Tham khảo
* 
* World Conservation Monitoring Centre 1998. ''Philippia nyassana''. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.
Phanerophlebiopsis

***Phanerophlebiopsis*** là một chi dương xỉ thuộc họ Dryopteridaceae.

Bao gồm các loài:
* *[[Phanerophlebiopsis blinii]]*
* *[[Phanerophlebiopsis kweichowensis]]*
* *[[Phanerophlebiopsis neopodophylla]]*
* *[[Phanerophlebiopsis tsiangiana]]*

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Flora of China
Hồ điệp Hải Nam

**Hồ điệp Hải Nam** (danh pháp khoa học: ***Phalaenopsis hainanensis***) là một loài thực vật thuộc họ Orchidaceae. Đây là loài đặc hữu của Trung Quốc.

## Chú thích

## Tham khảo
* China Plant Specialist Group 2004. ''Phalaenopsis hainanensis''. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.
Chi Thuốc thượng

**Chi Thuốc thượng** (danh pháp khoa học: ***Phaeanthus***) là một chi thực vật thuộc họ Annonaceae.

## Các loài
Chi này có các loài sau: 
* *[[Phaeanthus impressinervius]]* Merr., 1922: Borneo (Malaysia). 
* *[[Phaeanthus intermedius]]* (P.Parm.) I.M.Turner & Veldkamp, 2012: Malaysia, Singapore, Indonesia.
* *[[Phaeanthus ophthalmicus]]* (Roxb. ex G.Don) J.Sinclair, 1955: Malaysia, Brunei, Indonesia, Philippines, Papua New Guinea. 
* *[[Phaeanthus splendens]]* Miq., 1865: Malaysia, Singapore, Indonesia, Brunei.
* *[[Phaeanthus sumatranus]]* Miq., 1865: Malaysia, Indonesia.
* *[[Phaeanthus tephrocarpus]]* Merr., 1929: Borneo (Malaysia).
* *[[Phaeanthus vietnamensis]]* Bân, 2000 - Thuốc thượng, thuốc mọi, da xà lắc, thuốc dấu cà doong: Miền trung Việt Nam.
* *[[Phaeanthus villosus]]* Merr., 1919: Philippines.

## Chú thích

## Tham khảo
* 
*
Polyalthia malabarica

***Polyalthia malabarica*** là một loài thực vật thuộc họ Annonaceae. Nó được  Richard Henry Beddome mô tả năm 1869 dưới danh pháp *Phaeanthus malabaricus*. Năm 2015, Ian Mark Turner chuyển nó sang chi *[[Polyalthia]]*.

## Phân bố
Nó là loài đặc hữu của Ấn Độ. Loài này hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

## Chủng
Gồm 2 chủng như dưới đây:
* *Polyalthia malabarica* var. *malabarica*
* *Polyalthia malabarica* var. *longipedicellata*

## Chú thích

## Tham khảo
* 
*
Tây Tiến (xã)

**Tây Tiến** là một xã cũ thuộc huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình, Việt Nam.

## Địa lý
Xã Tây Tiến có diện tích 5,38&nbsp;km², dân số năm 2022 là 4.402 người, mật độ dân số đạt  người/km².

## Hành chính
Xã Tây Tiến được chia thành 4 thôn: Đông Cao 1, Đông Cao 2, Nguyệt Lũ, Tân Lập.

## Lịch sử
Ngày 28 tháng 9 năm 2024, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1201/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã giai đoạn 2023 – 2025 của tỉnh Thái Bình (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 11 năm 2024). Theo đó, thành lập xã Ái Quốc trên cơ sở toàn bộ 5,38&nbsp;km² diện tích tự nhiên và quy mô dân số là 4.402 người của xã Tây Phong.

## Chú thích
Kế hoạch Dyle - Breda

**Kế hoạch Dyle - Breda** là phương án phòng ngự của Quân đội Pháp và các Đồng Minh Anh, Bỉ và Hà Lan trước khả năng Đức tấn công vào thời gian đầu của Chiến tranh Thế giới thứ hai, do Thống chế Pháp Maurice Gamelin đề xuất và sau đó được triển khai thực tế trong Trận chiến nước Pháp bắt đầu ngày 10 tháng 5 năm 1940.

Với dự đoán Quân đội Đức sẽ tập trung tấn công qua Vùng đất thấp, kế hoạch Dyle - Breda dự kiến nghênh chiến bằng cách điều chủ lực Anh Pháp lên tuyến sông Dyle phối hợp với Quân đội Bỉ và qua Breda liên kết với Quân đội Hà Lan. Tuy nhiên, trong thực tế kế hoạch này trở thành nạn nhân của kế hoạch Manstein khi Đức chuyển mũi chủ công xuống phía Nam mặt trận, bất ngờ đột phá ở chính diện Sedan - Dinant và thọc sâu ra eo biển Manche, cô lập chủ lực Đồng Minh ở Bỉ và dẫn tới sự sụp đổ của nước Pháp vào ngày 22 tháng 6 năm 1940.

Mặc dù thất bại của Pháp có nhiều nguyên nhân, từ sự yếu kém của học thuyết quân sự cho đến tinh thần chiến đấu thấp của binh sĩ, nhưng kế hoạch Dyle - Breda vẫn được coi là một thất bại lớn về mặt chiến lược của lãnh đạo quân sự Đồng Minh.

## Bối cảnh của kế hoạch

## Các điểm chính của kế hoạch

## Kế hoạch trong thực tiễn

## Vai trò trong thất bại chung cuộc

## Thư mục
* Frieser, Karl Heinz *The Blitzkrieg Legend: The 1940 Campaign in the West*. US Naval Institute Press 2005. ISBN 978-1591142942.
* Jackson, Julian T. *The Fall of France: The Nazi Invasion of 1940*. Oxford University Press 2003, ISBN 019280300X.
* Kershaw, Ian *Hitler, 1936–1945: Nemesis*. W. W. Norton & Company 2001. ISBN 0393322521. 
* Krause, M. & Cody, P. (biên tập) *Historical Perspectives of the Operational Art*. Center of Military History (U.S. Army) 2006. ISBN 978-0-16072-564-7 Bản trực tuyến 
* Manstein, von Erich *Lost Victories: The War Memoirs of Hitler's Most Brilliant General*. Zenith Press 2004. ISBN 978-0760320549
* Shepperp, Alan *France 1940 - Blitzkrieg in the West*. The Osprey Campaign Series No3 - Osprey Publishing 1990. ISBN 0850459583
* Shirer, William L. *The Rise and Fall of the Third Reich: A History of Nazi Germany*. Simon & Schuster 1960. Bản trực tuyến.

## Tham khảo
Perssoniella vitreocincta

***Perssoniella vitreocincta*** loài rêu tản duy nhất thuộc họ chi ***Perssoniella***, họ **Perssoniellaceae**. Đây là loài đặc hữu của New Caledonia. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Persea nudigemma

***Persea nudigemma*** là một loài thực vật thuộc họ Lauraceae, tiếng Anh thường gọi là *laurel*. Đây là một cây có hoa, nhiều lá, là loài đặc hữu của vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới ở Ecuador.

## Chú thích

## Tham khảo
* Muriel, P. & Pitman, N. 2004. ''Persea nudigemma''. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.
Persea lingue

***Persea lingue*** là một loài thực vật thuộc họ Lauraceae. Loài này có ở Argentina và Chile. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

## Hình ảnh

Tập tin:Lingue Parque Coyanmahuida.jpg
Tập tin:Bosque esclerófilo, Chile 001 — Inao Vásquez.jpg


## Chú thích

## Tham khảo
* González, M. 1998. ''Persea lingue''. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

## Liên kết ngoài
Persea indica

***Persea indica*** là một loài thực vật thuộc họ Lauraceae. Loài này có ở Bồ Đào Nha (Açores và Madeira) và Tây Ban Nha (quần đảo Canary). Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

## Hình ảnh

Tập tin:Persea indica (Nanosanchez).jpg
Tập tin:Persea indica-2.jpg
Tập tin:Persea indica (Jardín Botánico Canario Viera y Clavijo).jpg
Tập tin:Persea indica - Berlin.jpg


## Nguồn
* Bañares, A. *et al.* 1998. ''Persea indica'' . 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Perrottetia excelsa

***Perrottetia excelsa*** là một loài của thực vật thuộc bộ thực vật Huerteales. Đây là loài đặc hữu của Panama.

## Chú thích

## Tham khảo
* Mitré, M. 1998. ''Perrottetia excelsa''. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.
Peritassa

***Peritassa*** là một chi thực vật thuộc họ Celastraceae.

Bao gồm các loài:
* *[[Peritassa killipii]]*, A. C. Sm.

## Hình ảnh

Tập tin:Flickr - João de Deus Medeiros - Peritassa campestris (1).jpg


## Tham khảo

## Liên kết ngoài
Pereskia stenantha

***Pereskia stenantha*** là một loài xương rồng là loài đặc hữu của Brasil. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng khô nhiệt đới và cận nhiệt đới và vùng cây bụi khô. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

## Chú thích

 
## Tham khảo
Perebea

***Perebea*** là một chi thực vật thuộc họ Moraceae.

Bao gồm các loài:

* *[[Perebea angustifolia]]* (Poepp. & Endl.) C.C.Berg
* *[[Perebea glabrifolia]]*, (Ducke) Berg
* *[[Perebea guianensis]]*, Aubl.
* *[[Perebea humilis]]* C.C.Berg
* *[[Perebea longepedunculata]]* C.C.Berg
* *[[Perebea mennegae]]* C.C.Berg
* *[[Perebea mollis]]* (Poepp. & Endl.) Huber
* *[[Perebea rubra]]* (Trécul) C.C.Berg
* *[[Perebea tessmannii]]* Mildbr.
* *[[Perebea xanthochyma]]* H.Karst.

## Tham khảo
Peperomia thomeana

***Peperomia thomeana*** là một loài thực vật thuộc họ Piperaceae. Loài này có ở Cameroon, Guinea Xích Đạo, và São Tomé và Príncipe. Môi trường sống tự nhiên của chúng là subtropical hoặc tropical dry forests. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

## Chú thích

## Tham khảo
* Cheek, M. & Cable, S. 2000. ''Peperomia thomeana''. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.
Chi Bạch thủy đằng

**Chi Bạch thủy đằng** (danh pháp khoa học: ***Pentastelma***) là một chi thực vật thuộc họ Apocynaceae.

## Các loài
Chi này có các loài sau (tuy nhiên danh sách này có thể chưa đủ):
* *[[Pentastelma auritum]]*, Tsiang & P.T.Li - bạch thủy đằng

## Chú thích

## Tham khảo
*
Bạch thủy đằng

**Bạch thủy đằng** (danh pháp khoa học: ***Pentastelma auritum***) là một loài thực vật thuộc phân họ Asclepiadoideae của họ Apocynaceae. Đây là loài đặc hữu của đảo Hải Nam, Trung Quốc.

Bạch thủy đằng là một loại dây leo dài tới 4 m, không lông, ngoại trừ phần cuống lá. Cuống lá dài 1–2&nbsp;cm, có lông măng; phiến lá thuôn dài hình mác, kích thước 6-13 × 1,5-3,5&nbsp;cm, gốc lá hình tim, đỉnh nhọn thuôn dài; 6-9 cặp gân bên. Cụm hoa dạng xim gồm 3-5 hoa; cuống cụm hoa và cuống hoa thanh mảnh. Các lá đài hình tam giác, 5 tuyến. Tràng hoa màu ánh đỏ; các thùy hình mác, kích thước khoảng 7 × 2.5&nbsp;mm. Các thùy của vành ngắn hơn các bao phấn. Khối phấn hoa hình trứng thuôn dài. Đầu nhụy ngắn hơn các phần phụ của bao phấn. Ra hoa tháng 12.

Sinh sống trong các thung lũng ẩm ướt, ở độ cao 300–600 m.

## Chú thích

## Tham khảo
* China Plant Specialist Group 2004. ''Pentastelma auritum''. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.
Pentapanax leschenaultii

***Pentapanax leschenaultii*** là một loài thực vật thuộc họ Araliaceae. Loài này có ở Trung Quốc, Ấn Độ, Myanmar, và Sri Lanka.

## Tham khảo

* World Conservation Monitoring Centre 1998. ''Pentapanax leschenaultii''. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.
Pentapanax castanopsisicola

***Pentapanax castanopsidicola*** là một loài thực vật thuộc họ Araliaceae. Đây là loài đặc hữu của Đài Loan. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

## Chú thích

## Tham khảo
* IUCN SSC China Plants Specialist Group 2004. ''Pentapanax castanopsidicola''. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.
Pentagonia peruviana

***Pentagonia peruviana*** là một loài thực vật thuộc họ Rubiaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador.

## Chú thích

## Tham khảo
* Jaramillo, T., Cornejo, X. & Pitman, N. 2004. ''Pentagonia peruviana''. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.
Pennantia baylisiana

***Pennantia baylisiana*** là một loài thực vật thuộc họ Pennantiaceae (Icacinaceae theo phân loại cũ). Đây là loài đặc hữu của quần đảo Three Kings, New Zealand, nơi chỉ có một cá thể duy nhất được biết tới. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống. *[[Sách kỷ lục Guinness]]* đã xếp *Pennantia baylisiana* là một trong những loài thực vật hiếm hoi nhất của thế giới. Cây này mọc trong tự nhiên trên sườn núi đá dăm ở mặt phía bắc của Đảo Great thuộc quần đảo Three Kings ngoài khơi Cape Reinga, New Zealand. Nó được Giáo sư Geoff Baylis của Đại học Otago phát hiện vào năm 1945.

## Xem thêm
*Thực vật New Zealand

## Chú thích

## Tham khảo
* 
*New Zealand Plant Conservation Network 
*World's rarest tree gets some help , John Platt, 20 tháng 4 năm 2010, Scientific American
*NZ’s rarest tree back from the brink  at Science Learning, University of Waikato
Đước bầu rượu cạn

**Đước bầu rượu cạn** hay **đước bầu rượu cạn vân nam** (danh pháp khoa học ***Pellacalyx yunnanensis***) là một loài thực vật thuộc chi *[[Pellacalyx]]* của họ Rhizophoraceae. Loài này phân bố chủ yếu ở Trung Quốc. Tại đây nó được gọi là 山红树 (sơn hồng thụ), nhưng cũng hiếm thấy. Nó sinh sống trong rừng ở độ cao 800-1.200 m tại miền nam tỉnh Vân Nam.

Tại Việt Nam, đước bầu rượu cạn phân bố tại Khu bảo tồn thiên nhiên Xuân Liên ở tỉnh Thanh Hóa và Vườn quốc gia Xuân Sơn ở Phú Thọ.

## Chú thích

## Tham khảo
* World Conservation Monitoring Centre 1998. ''Pellacalyx yunnanensis''. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.
Pellacalyx saccardianus

***Pellacalyx saccardianus*** là một loài thực vật thuộc chi *[[Chi Đước bầu rượu cạn|Pellacalyx]]* của họ Rhizophoraceae. Loài này có ở Malaysia và Singapore.

## Chú thích

## Tham khảo
* 
* Chua L.S.L. 1998. ''Pellacalyx saccardianus''. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.
Pecluma

***Pecluma*** là một chi dương xỉ thuộc họ Polypodiaceae. Chi này có các loài sau (tuy nhiên danh sách này có thể chưa đủ):
* *[[Pecluma pastazensis]]*, (Hieron.) R.C.Moran

## Chú thích

## Tham khảo
*
Pavetta mollissima

***Pavetta mollissima*** là một loài thực vật thuộc họ Rubiaceae. Loài này có ở Ghana và có thể cả Bờ Biển Ngà. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

## Chú thích

## Tham khảo
* Hawthorne, W. 1998. ''Pavetta mollissima''. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.
Pavetta intermedia

***Pavetta intermedia*** là một loài thực vật thuộc họ Rubiaceae. Loài này có ở Cộng hòa Dân chủ Congo và Uganda.

## Nguồn
* Makerere University Institute of Environment and Natural Resources 1998. ''Pavetta intermedia''. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.
## Tham khảo
Pausinystalia

***Pausinystalia***, trước đây được gọi là ***Corynanthe*** là một chi thực vật phổ biến khắp châu Phi thuộc họ Rubiaceae. Ít nhất có một loài thuộc chi chứa một lượng lớn ankaloit được gọi là yohimbine dùng trong một số phương thuốc bằng dược thảo, đó là *[[Pausinystalia yohimbe]]*. *Pausinystalia* có các loài sau (tuy nhiên danh sách này có thể chưa đủ):

* *[[Pausinystalia brachythyrsum]]*
* *[[Pausinystalia yohimbe]]*

## Xem thêm
* Yohimbine

## Tham khảo
Bào đồng Đài Loan

**Bào đồng Đài Loan**, còn gọi là **hoàng mao phao đồng** (tại Phúc Kiến), **mộc đồng mộc** (tại Quảng Tây), **thu đồng** hay **bạch bối diệp** (tại Hồng Kông), (danh pháp khoa học: ***Paulownia kawakamii***), tiếng Anh thường gọi là *sapphire dragon tree*, là một loài thực vật thuộc họ Paulowniaceae. Đây là loài đặc hữu của Đài Loan và đông nam Trung Quốc. Nó hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống. Nó là loài lá sớm rụng và mang nhiều hoa màu tím vào đầu mùa xuân trước khi lá xuất hiện.

Ở Nam California nó hay được bán làm cây tạo cảnh quan đô thị, với lý do đây là một cây có rễ mọc sâu nên ít làm lồi vỉa hè.

## Mô tả
Cây gỗ, cao 6–12 m; tán lá hình tán. Thân cây ngắn. Cành non màu xám nâu, có mô xốp hình hột đậu rõ nét. Phiến lá hình tim, tới 8&nbsp;cm, có lông tuyến dính, mép lá nguyên hay 3-5 thùy hoặc góc cạnh, đỉnh nhọn. Cụm hoa hình nón rộng, đến 1 m; xim hoa thường 3 hoa, có lông măng nâu vàng; cuống cụm hoa không có hoặc dưới 1,2&nbsp;cm. Cuống hoa đến 1,2&nbsp;cm. Đài hoa có gờ rõ nét, có lông măng; thùy dài hơn 1/2 chiều dài đài hoa, hình trứng hẹp, mép xanh lục rõ nét, nhọn đỉnh. Tràng hoa màu tím nhạt đến tía lam, gần hình chuông, kích thước 3-5 X 3–4&nbsp;cm, mặt ngoài có lông tuyến. Nhị 1-1,5&nbsp;cm. Bầu nhụy có tuyến. Đầu nhụy khoảng 1,4&nbsp;cm. Quả nang hình trứng, kích thước 2,5–4&nbsp;cm, đỉnh có mỏ ngắn; vỏ quả ngoài dày dưới 1&nbsp;mm; đài bền tỏa tia, các thùy thường uốn ngược mạnh. Hạt thuôn dài, 3–4&nbsp;mm gồm cả cánh. Ra hoa tháng 4-5, tạo quả tháng 8-9.

## Môi trường sống
Cây bụi, rừng, đất bỏ hoang; ở cao độ 200-1.500 m. Có tại Trung Quốc (các tỉnh Phúc Kiến, Quảng Đông, Quảng Tây, Quý Châu, Hồ Bắc, Hồ Nam, Giang Tây, Chiết Giang) và Đài Loan.

## Hình ảnh

Tập tin:Catalpa-Paulownia.jpg
Tập tin:Kiri.jpg
Tập tin:Kiri.tif


## Chú thích

## Liên kết ngoài
* 
* 
*
Paullinia navicularis

***Paullinia navicularis*** là một loài thực vật thuộc họ Sapindaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador.

## Chú thích

## Tham khảo
* Santiana, J. & Pitman, N. 2004. ''Paullinia navicularis''. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.
Parinari costata

***Parinari costata*** là một loài thực vật thuộc họ Chrysobalanaceae. Loài này có ở Indonesia, Malaysia, Philippines, và Singapore.

## Tham khảo

* World Conservation Monitoring Centre 1998. ''Parinari costata'' . 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.
Dây phú ninh

**Dây phú ninh** (danh pháp hai phần: ***Parepigynum funingense***) là một loài thực vật thuộc họ Apocynaceae. Đây là loài đặc hữu của Trung Quốc.

## Chú thích

## Tham khảo
*
Parastemon

***Parastemon*** là một chi thực vật thuộc họ Chrysobalanaceae.

Bao gồm các loài:
* *[[Parastemon urophyllus]]*, (A. DC.) A. DC.

## Chú thích

## Tham khảo
*
Chò đen

**Chò đen** (danh pháp khoa học: ***Parashorea stellata***; tiếng Anh thường gọi là *White Seraya*) là một loài thực vật thuộc họ Dipterocarpaceae. Loài này có ở Malaysia, Myanma, Thái Lan, và Việt Nam. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

## Chú thích

## Tham khảo
*
Parashorea malaanonan

***Parashorea malaanonan*** là một loài thực vật thuộc họ Dipterocarpaceae. Tên gọi *malaanonan* xuất phát từ tiếng Tagalog (*mala* = giả và *anonang* = na) và là một tên bản địa giả định cho loài này. Đây là một cây rất cao, có thể đến 60 m, có ở rừng dầu hỗn hợp trên nền đất sét có tính bở sâu. Chúng cũng mọc ở các khu bảo tồn rừng ở bờ biển phía đông của Sabah, ở các nơi khác chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống. Gỗ cây này là loại gỗ cứng nhưng nhẹ, được biết đến dưới tên thương mại quốc tế là *White Lauan* hoặc *White Seraya*.

## Hình ảnh

Tập tin:CO 1069-537-37 (7929841360).jpg


## Chú thích

## Tham khảo
* Ashton, P.S. Dipterocarpaceae. Trong *Tree Flora of Sabah and Sarawak,* Volume 5, 2004. Soepadmo, E., Saw, L.G. and Chung, R.C.K. eds. Government of Malaysia, Kuala Lumpur, Malaysia. ISBN 983-2181-59-3

## Liên kết ngoài
Parashorea lucida

***Parashorea lucida*** (tiếng Anh thường gọi là *White Meranti*) là một loài thực vật thuộc họ Dipterocarpaceae. Tên gọi *lucida* xuất phát từ Latin (*lucidus* = sáng) để chỉ hệ gân lá. Đây là cây gỗ rất cao, tới 60 m, có ở các khu rừng dầu hỗn hợp trên nền các dạng đất sét. Loài này có ở Sumatra và Borneo. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

## Chú thích

## Tham khảo
*
* Ashton, P.S. Dipterocarpaceae. Trong *Tree Flora of Sabah and Sarawak,* Volume 5, 2004. Soepadmo, E., Saw, L.G. and Chung, R.C.K. eds. Government of Malaysia, Kuala Lumpur, Malaysia. ISBN 983-2181-59-3
Parashorea globosa

***Parashorea globosa*** (tiếng Anh thường gọi là **White Seraya**) là một loài thực vật thuộc họ Dipterocarpaceae. Loài này có ở Indonesia và Malaysia.

## Chú thích

## Tham khảo
* Ashton, P. 1998. ''Parashorea globosa''. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.
Jean-Christophe Yoccoz

**Jean-Christophe Yoccoz** (29 tháng 5 năm 1957 – 3 tháng 9 năm 2016) là một nhà toán học người Pháp. Ông được trao huy chương Fields năm 1994 nhờ những nghiên cứu của mình về các hệ động lực.

## Tiểu sử
Yoccoz từng đoạt huy chương vàng trong cuộc thi IMO. Ông tốt nghiệp trường École Normale Supérieure với tấm bằng Agrégation de Mathématiques năm 1977. Sau khi hoàn thành nghĩa vụ quân sự ở Brasil, ông hoàn thành luận án tiến sĩ dưới sự hướng dẫn của Michael Herman năm 1985 tại trường École Polytechnique. Sau đó ông được mời về làm việc tại đại học Paris-Sud 11 và được trao Huy chương Fields tại Hội nghị Toán học Quốc tế tổ chức tại Zurich năm 1994.

## Tham khảo

* Tiểu sử của ông  tại đại học St. Andrews, Scotland.

## Liên kết ngoài
* 
* 
*
Jean Bourgain

**Jean Bourgain** 28 tháng 2 năm 1954 – 22 tháng 12 năm 2018) là một nhà toán học người Bỉ. Từ 1985 đến 1995 ông đã cùng lúc từng giữ chức vị giáo sư tại Đại học Illinois, Urbana-Champaign và ở Đại học Institut des hautes études scientifiques tại Bures-sur-Yvette, gần Orsay (Pháp), và hiện tại, từ 1994, ở Viện nghiên cứu cao cấp ở Princeton, New Jersey..

Ông đỗ bằng tiến sĩ tại trường Vrije Universiteit Brussel vào năm 1977.

Các nghiên cứu của ông trải rộng trên nhiều lĩnh vực của giải tích toán học như hình học của các không gian Banach, giải tích điều hòa, lý thuyết số giải tích, toán tổ hợp, thuyết ergodic, phương trình vi phân riêng phần, lý thuyết phổ và hiện nay là lý thuyết nhóm. Ông được trao huy chương Fields năm 1994.

Năm 2000, Bourgain đã liên hệ bài toán Kakeya với lĩnh vực tổ hợp thuật toán.

Năm 2009 Bourgain được bầu làm thành viên của Viện hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển.

Năm 2010, ông được trao Giải Shaw trong toán học.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*MathSciNet: "Items authored by Bourgain, Jean."
*.
*.
Pierre-Louis Lions

**Pierre-Louis Lions** (sinh ngày 11 tháng 8 năm 1956 tại Grasse, Alpes-Maritimes) là một nhà toán học người Pháp. Bố của ông là Jacques-Louis Lions, cũng là một nhà toán học và lúc đó là giáo sư tại đại học Nancy, và từng giữ chức Chủ tịch Hiệp hội Toán học Quốc tế, và mẹ ông là bà Andrée Olivier. Ông tốt nghiệp trường École Normale Supérieure năm 1977 (trong cùng năm với Jean-Christophe Yoccoz). Ông lấy bằng tiến sĩ ở trường Đại học Pierre và Marie Curie năm 1979. Lions là một trong những nhà toán học có chỉ số trích dẫn cao nhất (ISI highly cited researcher).

Ông nghiên cứu lý thuyết các phương trình vi phân riêng phần phi tuyến, và nhận huy chương Fields nhờ những nghiên cứu toán học của mình vào năm 1994 trong khi đang làm việc tại đại học Paris-Dauphine. Lions là người đầu tiên chứng minh được một cách hoàn thiện các nghiệm của phương trình Boltzmann. Ngoài ra, Lions còn nhận được các giải thưởng khác bao gồm Giải IBM năm 1987 và Giải Philip Morris năm 1991. Ông cũng là tiến sĩ danh dự tại đại học Heriot-Watt (Edinburgh) và đại học thành phố Hong Kong. Hiện nay, ông là Giáo sư *[[Phương trình vi phân riêng phần]] và những ứng dụng của nó* tại trường Collège de France ở Paris đồng thời làm nghiên cứu tại École Polytechnique.

Trong bài báo "Viscosity solutions of Hamilton-Jacobi equations" (1983), viết cùng với Michael Crandall, ông đã đưa ra khái niệm nghiệm nhớt. Khái niệm này đã có nhiều ảnh hưởng đến việc nghiên cứu các phương trình vi phân riêng phần.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*College de France  his resume at the Collège de France website (bằng tiếng Pháp)
* 
*
Yefim Isaakovich Zelmanov

**Efim Isaakovich Zelmanov** (; sinh ngày 7 tháng 9 năm 1955) là một nhà toán học. Ông được biết đến với những nghiên cứu về các vấn đề tổ hợp trong đại số không kết hợp và lý thuyết nhóm, bao gồm lời giải của ông trong bài toán Burnside. Ông được trao Huy chương Fields tại Hội nghị Toán học Quốc tế tổ chức tại Zürich năm 1994.

Zelmanov sinh ra trong một gia đình người Do Thái ở Khabarovsk, Liên Xô (bây giờ thuộc Nga). Ông lấy bằng tiến sĩ tại đại học liên bang Novosibirsk năm 1980, và bằng cao hơn tại đại học liên bang Leningrad năm 1985. Ông làm việc ở Novosibirsk cho đến năm 1987, trước khi ông rời Liên Xô.

Năm 1990 ông chuyển đến Hoa Kỳ, trở thành giáo sư tại đại học Wisconsin–Madison. Sau đấy ông làm việc tại đại học Chicago năm 1994/5, tiếp đó là đại học Yale. Năm 2002, ông trở thành giáo sư tại đại học California, San Diego.

Những nghiên cứu ban đầu của Zelmanov tập trung vào đại số Jordan trong số chiều vô hạn. Ông đã chỉ ra rằng đồng nhất thức Glennie trong tình huống xác định sẽ sinh ra mọi đồng nhất thức tự thỏa mãn khác. Sau đó ông chỉ ra là đồng nhất thức Engel cho đại số Lie hàm ý đến đại số Lie lũy linh, trong trường hợp vô hạn chiều.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*
*
*The Work of Efim Zelmanov (Fields Medal 1994) by Kapil Hari Paranjape.
Đồ Long đao

**Đồ Long Đao** là món vũ khí được vợ chồng Quách Tĩnh và Hoàng Dung rèn lại từ thanh "Huyền Thiết Trọng Kiếm" (thanh kiếm mà Dương Quá đã lấy được từ Mộ kiếm của Độc cô cầu bại), cùng với một số khoáng thạch quý. Đồ Long đao được mô tả là một thanh đao to bản, đen trũi, nặng hơn trăm cân, tuy thô kệch nhưng rất sắc bén. Theo nhà văn Kim Dung thì Quách Tĩnh có hai cuốn bí kíp đó là thuật đánh quân (Vũ Mục di thư) và Cửu Âm chân kinh. Vũ Mục di thư được Quách Tĩnh và Hoàng Dung cất giấu trong Đồ Long Đao còn bí kíp Cửu Âm chân kinh thì được cất giấu trong Ỷ Thiên Kiếm.

Trong tiểu thuyết Ỷ thiên Đồ long ký, Đồ Long Đao chính là nguyên nhân gây nên những tranh chấp trong chốn võ lâm, người ta đồn rằng ai sở hữu được thanh đao Đồ Long Đao thì có thể làm Minh chủ võ lâm, có quyền hiệu lệnh thiên hạ theo như câu nói:

*"Võ lâm chí tôn, bảo đao Đồ Long, hiệu lệnh thiên hạ, mạc cảm bất tòng. Ỷ Thiên bất xuất, thùy dữ tranh phong."* (Bảo đao Đồ Long là  võ lâm chí tôn, có thể hiệu lệnh thiên hạ, nếu Ỷ thiên kiếm không xuất hiện, lấy gì tranh tài?)

Sau này cả **Đồ Long đao** và Ỷ Thiên kiếm bị Chu Chỉ Nhược dùng kế đánh cắp được từ tay của Kim Mao Sư Vương Tạ Tốn (nghĩa phụ của Trương Vô Kỵ) và con gái của Nhữ Dương Vương là Triệu Mẫn quận chúa. Chu Chỉ Nhược đập gãy đao kiếm và sở hữu được bí kíp của Cửu Âm chân kinh, tuy nhiên vì nóng lòng luyện cấp tốc nên không thể đạt thành tựu.

Đồ Long đao bị gãy làm đôi, đã được đệ tử Minh giáo gia công rèn lại, cuối cùng Trương Vô Kỵ chính là người sở hữu Đồ Long đao, dùng nó để hiệu lệnh thiên hạ, cùng chung sức chống giặc quân Nguyên xâm lược. Cuối truyện Trương Vô Kỵ và Triệu Mẫn cùng nhau quy ẩn giang hồ, Đồ Long đao cũng từ đó biệt tích.

## Tham khảo
Fort Wayne, Indiana

**Fort Wayne** là một thành phố thuộc tiểu bang Indiana, Hoa Kỳ và là quận lỵ Quận Allen. Tính đến năm 2009, thành phố có dân số ước tính khoảng 255.890, xếp thứ 72 trong thành phố lớn nhất nước Mỹ. Đây là thành phố lớn thứ hai ở Indiana, sau Indianapolis. Đô thị này nằm ở đông bắc Indiana, cách khoảng 18 dặm (29&nbsp;km) về phía tây biên giới Ohio và 50 dặm (80&nbsp;km) về phía nam biên giới Michigan.

## Ghi chú

## Liên kết

*City of Fort Wayne official website
*Fort Wayne/Allen County Convention and Visitors Bureau
*Fort Wayne–Allen County Economic Development Alliance
*Greater Fort Wayne Chamber of Commerce 
*The Downtown Improvement District
Hialeah, Florida

**Hialeah** là một thành phố thuộc Quận Miami-Dade, Florida, Hoa Kỳ. Theo điều tra dân số năm 2000, dân số thành phố là 226.419. Tính đến năm 2009, theo ước tính của Cục Điều tra Dân số Hoa Kỳ thì dân số thành phố đã giảm xuống còn 218.896, biến nó thành thành phố lớn thứ sáu trong tiểu bang. Hialeah là một phần của vùng đô thị Miami và vùng đô thị Đại Nam Florida.

## Ghi chú

## Liên kết

* City of Hialeah official site
*Hialeah Chamber of Commerce  official site
Baton Rouge, Louisiana

**Baton Rouge** (  ; tiếng Pháp: **Bâton-Rouge** , nghĩa là "Gậy Đỏ") là thủ phủ và thành phố lớn thứ nhì của tiểu bang Louisiana. Đây còn là nơi đặt trụ sở của quận Đông Baton Rouge và tọa lạc ở bờ đông sông Mississippi.

Do là thủ phủ, Baton Rouge cũng là trung tâm chính trị của Louisiana, và chỉ đứng sau New Orleans về dân số, ước tính là 228.590 người vào năm 2015. Vùng đô thị xung quanh thành phố, được gọi là Đại Baton Rouge, cũng lớn nhì Louisiana, với dân số 830.480 người năm 2015. Đô thị Baton Rouge có 594.309 dân.

## Ghi chú


## Tham khảo

* Frey, Fred Jr. *Above Baton Rouge: A Pilot's View Then and Now*. Baton Rouge, LA.:Louisiana State University Press,2008 ISBN 978-0-8071-3438-2

## Liên kết

* Official Baton Rouge Government Web Site 
* Downtown Development District
* Clarence's Baton Rouge Cajun and Zydeco Schedule 
* A local's guide for Baton Rouge information 
* Baton Rouge City Guide and Internet Rest Area 
* Best Of Baton Rouge 
* Baton Rouge Guide 
* Perkins Rowe Shopping
* Baton Rouge Today
Ssat

**Secondary School Admission Test**, hay **SSAT**, là một kỳ thi đầu vào được chuẩn hóa dành cho các học sinh từ lớp 5-11 vào học các trường cấp 2, 3 tư thục tại Hoa Kỳ. Mặc dù có các điểm tương đồng, SSAT không liên quan tới SAT Reasoning test và không chịu sự quản lý của College Board.

Bài thi có 2 cấp đô: Lower level cho học sinh từ lớp 5-7 và Upper level cho học sinh lớp 8-11. SSAT bao gồm 2 phần: một bài viết luận ngắn và một phần có câu hỏi lựa chọn bao gồm Toán, Đọc hiểu, và Từ vựng (vấn đáp). Bài thi hoàn toàn bằng tiếng Anh, được sử dụng chủ yếu tại Mỹ và Canada, nhưng vẫn có nhiều địa điểm thi khác ở các nước trên thế giới.

## Viết bài luận

Trong phần viết luận, học sinh được yêu cầu viết ủng hộ hoặc không ủng hộ một chủ đề bằng việc sử dụng các ví dụ từ trải nghiệm bản thân, lịch sử, văn học hay một sự kiên đương đại. Phần thi viết luận kéo dài trong 25 phút và học sinh được cấp một mặt giấy để viết. Bài luận sẽ không được chấm. Tuy nhiên, bài luận này vẫn rất quan trọng vì nó sẽ được gửi tới các trường mà học sinh đăng ký tuyển sinh.

## Toán

Có 2 phần thi toán trong kỳ thi, mỗi phần có 25 câu hỏi kéo dài trong 30 phút. Phần toán yêu cầu học sinh phải nắm vững những ký năng toán học cơ bản bao gồm đại số. Phần này còn được gọi là "Quantitative Reasoning". Các câu hỏi khá đa dạng, từ câu hỏi chữ đến tính toán.

## Từ vựng

Phần từ vựng kéo dài trong 30 phút và bao gồm 30 câu hỏi chọn từ đồng nghĩa và 30 câu chọn mối tương quan đúng giữa các từ.

## Đọc hiểu

Phần thi Đọc Hiểu có thời gian làm bài là 40 phút, bao gồm 40 câu hỏi dựa trên khoảng bảy đoạn văn. Phần thi này yêu cầu người thi không những phải hiểu được các đoạn văn mà còn phải đọc được nhanh.

## Chấm điểm

Tất cả các câu hỏi SSAT đều có đồng giá trị điểm (1 điểm) và điểm số được chấm dựa trên tổng số câu trả lời đúng trừ đi 1/4 điểm của tất cả các câu trả lời sai. Học sinh không bị trừ điểm nếu bỏ trống một câu hỏi. Điểm bằng số cho Upper Level là 500-800 và Lower Level là 440-710.

Trong bảng thông báo điểm, SSAT sẽ cung cấp cả điểm bằng số cho từng phần lẫn điểm phần trăm (percentile) cho các phần đó. Điểm phần trăm so sánh điểm của một học sinh với điểm của tất cả các học sinh khác cùng độ tuổi và giới tính mà đã thi trong vòng 3 năm trở lại.

Khi nhận được điểm, các học sinh có thể gửi kết quả tới các trường cấp 3 mà học sinh đang đăng ký. Mỗi trường sau đó sẽ xem xét điểm dựa trên các tiêu chí riêng của từng trường.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Website chính thức của SSAT
Tai nạn mỏ Copiapó

**Tai nạn mỏ Copiapó** là vụ tai nạn khi xảy ra việc sụp hầm mỏ đồng - vàng San José ở gần Copiapó, Chile, làm mắc kẹt 33 thợ mỏ ngày 5 tháng 8 năm 2010.
Các thợ mỏ bị mắc kẹt dưới hầm 69 ngày cho đến khi được giải cứu. Toàn bộ thợ mỏ đã được giải cứu đưa lên mặt đất vào ngày 13 tháng 10 năm 2010, người đầu tiên được thiết bị mang tên Phượng hoàng đưa lên vào lúc 00:10 CLDT vào ngày 13 tháng 10 năm  2010 và người cuối cùng được đưa lên lúc 21:55 CLDT cùng ngày.

Mỏ San José cách Copiapó khoảng  về phía Bắc, ở miền Bắc Chile. Các thợ mỏ bị mắc kẹt ở vị trí cách mặt đất khoảng  và cách lối vào hầm khoảng .

Việc giải cứu bắt đầu khi thợ mỏ Florencio Ávalos bắt đầu được đưa lên bởi Phượng hoàng vào lúc 23:55 CLDT ngày thứ Ba, 12 tháng 10 năm 2010, sau 16 phút Phượng hoàng đưa Florencio Ávalos lên đến mặt đất. Lúc 21:55 CLDT ngày 13 tháng 10 năm 2010, tất cả 33 thợ mỏ được giải cứu thành công, gần như tất cả họ đều có sức khỏe tốt và theo dự kiến sẽ hồi phục hoàn toàn. Hai người trong số đó bị viêm phổi, và một số khác bị các vấn đề về răng miệng và các bệnh về giác mạc.

## Bối cảnh

Chile là đất nước có truyền thống về việc khai thác mỏ, nó bắt đầu phát triển từ thế kỉ 20 và là một trong các nước sản xuất đồng nhiều nhất thế giới. Kể từ năm 2000 theo thống kê của Sergnageomin hàng năm ở Chile có khoảng 34 người chết vì các vụ tai nạn hầm mỏ, năm cao nhất là 2008 với 43 người.

### Quá trình giải cứu

Còn dưới đây là các nhân viên cứu hộ được đưa xuống khu vực các thợ mỏ mắc kẹt để giải quyết các vấnđề kĩ thuật cho việc đưa các thợ mỏ lên mặt đất.

### Phản ứng
Tổng thống Sebastián Piñera và Đệ nhất Phu nhân Lady Cecilia Morel đã có mặt tại hiện trường của việc giải cứu. Tổng thống Bolivia Evo Morales theo kế hoạch ban đầu sẽ đến khi thợ mỏ nước người Bolivia tên là Carlos Mamani được giải cứu song cuối cùng đã không đến. Một số các nhà lãnh đạo trên thế giới đã liên lạc với tổng thống Piñera để gửi lời chúc mừng và tinh thần đoàn kết với Chile trong quá trình giải cứu bao gồm Thủ tướng Anh David Cameron, Thủ tướng Tây Ban Nha, José Luis Rodríguez Zapatero, và các Tổng thống của Argentina, Cristina Fernández de Kirchner; Venezuela, Hugo Chávez; Brasil, Luiz Inácio Lula da Silva; Peru, Alan García và Uruguay, José Mujica.

Tổng thống Mexico Felipe Calderón và Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama đã ca ngợi các nỗ lực cứu hộ và gửi lời đến các thợ mỏ và gia đình của họ. Giáo hoàng Benedict XVI đã gửi một video bằng tiếng Tây Ban Nha để cầu nguyện cho việc cứu hộ được thành công.

## Xem thêm
* Tai nạm mỏ Copiapó 2006

## Chú thích

## Liên kết ngoài

### Hình ảnh
* Picture of the rescue by Chilean government *[[Flickr]]*
Karl von Terzaghi

**Karl von Terzaghi** (2 tháng 10 năm 1883 - 25 tháng 10 năm 1963), là một kỹ sư xây dựng và địa chất người Áo, là cha đẻ của cơ học đất hiện đại.

## Tiểu sử
Karl von Terzaghi là con đầu lòng của trung tá lục quân Anton von Terzaghi và Amalia Eberle. Ông sinh ở Praha. Khi Anton Terzaghi về hưu, gia đình ông chuyển đến Graz, Áo. Lúc 10 tuổi, Terzaghi được đi học ở một trường quân sự nội trú. Ông tỏ ra hứng thú về thiên văn và địa lý. Lúc 14 tuổi, Terzaghi vào học một trường quân sự khác ở Hranice, Cộng hòa Séc. Ông là một sinh viên xuất sắc, đặc biệt về hình học và toán, và ông tốt nghiệp ở tuổi 17.

Năm 1904, ông tốt nghiệp trường Technische Hochschule ở Grab, Áo với tấm bằng cơ khí.

Công việc đầu tiên của ông là một kỹ sư thiết kế cơ sở cho các công ty Adol Baron Pittle, Viên. Công ty này đã tham gia nhiều vào các lĩnh vực tương đối mới của thủy điện, và Karl đã tham gia vào xử lý các vấn đề địa chất các công trình thủy điện. Uy tín của ông nhanh chóng tăng lên, và năm 1908, ông đã quản lý một công trường xây dựng, công nhân, và việc thiết kế và xây dựng kết cấu thép. Ông bắt tay vào một dự án đầy tham vọng và thách thức để xây dựng một đập thủy điện ở Croatia. Ông tiếp tục thành công lớn cho một dự án hỗn loạn hơn ngay cả trong Thánh Petersburg. Petersburg. During six months in Russia. Trong sáu tháng đầu năm của Nga, ông đã phát triển một số phương pháp đồ họa mới cho các thiết kế của xe tăng công nghiệp, mà ông trình như là một luận văn cho ông tiến sĩ tại trường đại học danh sách các thành tựu phát triển của ông bắt đầu mở nhiều cơ hội hơn cho anh ta. Ông giải quyết để đi đến Hoa Kỳ, mà ông đã làm trong năm 1912.

## Tham khảo
Paranephelium

***Paranephelium*** là một chi thực vật thuộc họ Sapindaceae. Chi này có các loài sau (tuy nhiên danh sách này có thể chưa đủ):
* *[[Paranephelium hainanensis]]*, H.S. Lo

## Tham khảo
Paranecepsia alchorneifolia

***Paranecepsia alchorneifolia*** là một loài thực vật thuộc họ Euphorbiaceae. Loài này có ở Mozambique và Tanzania.

## Chú thích

## Tham khảo
* Lovett, J. & Clarke, G.P. 1998. ''Paranecepsia alchorneifolia''. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.