Danh sách di sản thế giới bị đe dọa

Công ước di sản thế giới theo quy định của Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên Hợp Quốc (UNESCO) vào năm 1972 cung cấp cơ sở cho việc chỉ định và quản lý các di sản thế giới. Theo điều khoản 11.4 của Công ước UNESCO, thông qua Ủy ban Di sản Thế giới, có thể đưa các địa điểm cần được bảo tồn khẩn cấp, hoặc các địa điểm cần được "hỗ trợ theo yêu cầu" của quốc gia có di sản đó vào **danh sách di sản thế giới bị đe dọa**. Hành động này nhằm nâng cao nhận thức của quốc tế về mối đe dọa và khuyến khích đưa ra các biện pháp nhằm khắc phục. Các mối đe dọa đến một địa danh di sản xác định chắc chắn và được chứng minh được mối đe dọa sắp xảy ra hoặc nguy hiểm tiềm năng có thể có làm ảnh hưởng đối với di sản đó.

Trong trường hợp các di sản thiên nhiên gặp nguy hiểm được xác định bao gồm sự suy giảm nghiêm trọng của quần thể một loài  có giá trị hoặc có nguy cơ bị tuyệt chủng, hoặc suy giảm về vẻ đẹp tự nhiên hay giá trị khoa học của một tài sản của con người gây ra bởi các hoạt động như khai thác gỗ, khai thác mỏ, ô nhiễm môi trường, canh tác nông nghiệp, xây dựng công trình công cộng lớn. Xác định chắc chắn nguy hiểm cho các di sản văn hóa bao gồm: xuống cấp nghiêm trọng của vật liệu xây dựng, cấu trúc, đồ trang trí hoặc sự gắn kết kiến trúc; sự mất mát về tính xác thực lịch sử, ý nghĩa văn hóa. Mối nguy hiểm tiềm năng cho các di sản hỗn hợp bao gồm các dự án phát triển, xung đột vũ trang, hệ thống quản lý không đầy đủ hoặc những thay đổi về tính pháp lý trong việc bảo vệ di sản. Trong trường hợp của các di sản văn hóa thay đổi do khí hậu, địa chất, môi trường cũng có thể được coi là mối nguy hiểm tiềm năng.

Trước khi di sản bị đưa vào Danh sách Di sản Thế giới bị đe dọa, điều kiện của nó sẽ được đánh giá và có một chương trình để có biện pháp khắc phục thông qua hợp tác với các quốc gia thành viên của UNESCO. Quyết định cuối cùng là từ phía ủy ban di sản thế giới. Hỗ trợ tài chính từ Quỹ Di sản Thế giới được phân bổ bởi Ủy ban đối với di sản bị đe dọa được liệt kê. Tình trạng bảo tồn được xem xét trên cơ sở hàng năm. Tùy thuộc vào kết quả được xem xét khách quan, Ủy ban có thể yêu cầu các biện pháp bổ sung hoặc đưa các di sản ra khỏi danh sách nếu các mối đe dọa đã không còn tồn tại hoặc có thể xem xét xoá tên khỏi Danh sách các di sản thế giới nguy hiểm và Danh sách Di sản Thế giới. Ba di sản thế giới (*cũ*), Thung lũng Elbe ở Dresden và Thành phố cảng Liverpool đã bị hủy bỏ niêm yết đưa ra khỏi danh sách Di sản thế giới sau khi di sản này bị đưa vào Danh sách di sản thế giới bị đe dọa, trong khi Khu bảo tồn linh dương Ả Rập đã trực tiếp bị huỷ bỏ niêm yết, đưa ra khỏi danh sách di sản thế giới. Năm 2021, có 55 địa điểm di sản (19 di sản tự nhiên, 36 di sản văn hóa) nằm trong Danh sách di sản thế giới bị đe dọa. Hầu hết các di sản này nằm tại các nước đang phát triển ở châu Á và châu Phi. Đa số các di sản có nguy cơ tuyệt chủng tự nhiên nằm ở châu Phi. Một số di sản đã được chỉ định là Di sản thế giới và Di sản thế giới bị đe dọa trong cùng một năm, như là Các xưởng diêm tiêu Humberstone và Santa Laura (2005), Nhà thờ Giáng Sinh (2012), Cảnh văn hóa của miền Nam Jerusalem, Battir (2014), Phế tích Nan Madol (2016) và mới nhất là Cảnh quan khai mỏ Rosia Montana (2021).

Trong khi một số di sản bị đe dọa đã làm rất tốt và có những nỗ lực bảo tồn, kết quả là tạo ra một sự phát triển tích cực của một số địa danh di sản như Galápagos hay Yellowstone. Một số quốc gia và các bên liên quan của Di sản thế giới đã đặt câu hỏi về thẩm quyền của Ủy ban khi tuyên bố một di sản bị đe dọa mà không có sự đồng ý của họ. Cho đến khi UNESCO thiết lập một tiền lệ vào năm 1992 đặt một số địa danh trong danh sách di sản bị đe dọa chống lại quan điểm của họ, quốc gia có di sản bị đe dọa sẽ có được gửi một chương trình về biện pháp khắc phục trước khi địa danh đó bị liệt kê trong danh sách. Liên minh Quốc tế Bảo tồn Thiên nhiên (IUCN) ghi chú rằng UNESCO đã tham khảo danh sách Di sản thế giới bị đe dọa (mà không thực sự liệt kê các địa danh đó) trong một số trường hợp mối đe dọa có thể dễ dàng được quốc gia khắc phục. IUCN cũng lưu ý rằng, một số di sản trong danh sách di sản bị đe dọa có thể dễ dàng được giải quyết từ phía chính phủ quốc gia đó. Họ cũng lập luận rằng, việc giữ một di sản bị đe dọa trong một thời gian dài nhằm giải quyết các vấn đề và tìm kiếm các cơ chế khác để bảo tồn tốt hơn.

Dưới đây là danh sách năm 2021, các Di sản thế giới do UNESCO công nhận bị đưa vào trường hợp *bị đe dọa*, bên cạnh tên di sản là năm nó bị đưa vào danh sách. 

## Châu Á (22)
### [[Afghanistan]] (2)
* Cảnh quan văn hóa Tượng phật ở Bamiyan (2003), bị Taliban hủy hoại nghiêm trọng năm 2001
* Tháp giáo đường ở Jam (2002)


Hình:BamyanBuddha Smaller 1.jpg|Tượng phật tại Bamiyan, 24 năm trước khi bị phá hủy.
Hình:Jam1.jpg|Tháp giáo đường ở Jam, chụp từ xa


### [[Indonesia]] (1)
* Di sản rừng nhiệt đới ở Sumatra (2011)


Hình:Man of the woods.JPG|Một con đười ươi Sumatra (loại đười ươi hiện trong tình trạng cực kỳ nguy cấp) tại Di sản rừng nhiệt đới ở Sumatra.


### [[Iraq]] (3)
* Assur (2003)
* Thành phố khảo cổ Samarra (2007)
* Hatra (2015)


Hình:-330-130 Assur Kesselpauken-Keilschrift-Text anagoria.JPG|Một văn bản viết bằng các chữ cái hình nêm được tìm thấy tại Assur.
Hình:Samara spiralovity minaret rijen1973.jpg|Tháp Malwiya (tháp minaret của Đại Thánh đường Hồi giáo Samarra) ở Thành phố khảo cổ Samarra.
Hình:Hatra ruins.jpg|Các tàn tích Hatra bị hủy hoại bởi các nhóm vũ trang.


### [[Jerusalem]] (1)
* Thành cổ Jerusalem (1982)


Hình:Temple mount.JPG|Một góc Thành cổ Jerusalem, với Núi Đền và Vòm Đá.


### [[Liên bang Micronesia]] (1)
* Nan Madol: Trung tâm nghi lễ tôn giáo Đông Micronesia (2016)

Hình:NanMadol2.jpg|Phế tích Nan Madol


### [[Palestine]] (2)
* Palestine: Vùng đất Ô liu và rượu vang – Cảnh văn hóa của miền Nam Jerusalem, Battir (2014)
* Thị trấn cổ Hebron/Al-Khalil (2017)

Hình:Village of Battir, Palestine 2009.jpg|Những thửa ruộng bậc thang tại Battir.
Hình:Palestine Hebron Cave of the Patriarchs.jpg|Thị trấn cổ Hebron


### [[Quần đảo Solomon]] (1)
* Đông Rennell (2013)


Hình:Dugout canoe Rennell.jpg|Đi thuyền tại Đông Rennell


### [[Syria]] (6)
* Thành phố cổ Damascus (2013)
* Thành phố cổ Bosra (2013)
* Khu di tích Palmyra (2013)
* Thành phố cổ Aleppo (2013)
* Pháo đài Krak des Chevaliers và Qal'at Salah El-Din (2013)
* Làng cổ đại của miền Bắc Syria (2013)


Hình:Eagle Dome2(js).jpg|Thành phố cổ Damascus
Hình:Bosra pano Syria.jpg|Nhà hát tại thành phố cổ Bosra
Hình:Temple of Bel in Palmyra.JPG|Đền thờ tại khu di tích Palmyra
Hình:Aleppo citadel Museum laz.jpg|Thành trì Aleppo
Hình:Krak des Chevaliers 01.jpg|Pháo đài Krak des Chevaliers
Hình:Saladinsburg 22.jpg|Thành trì của Saladin
Hình:Kharab Shams Basilica, Dead Cities region, NW Syria.jpg|Nhà thờ cổ Kharab Shams thuộc di sản Làng cổ đại của miền Bắc Syria.
### [[Uzbekistan]] (1)
* Trung tâm lịch sử của Shahrisabz (2016)

Hình:Kok-Gumbaz.JPG|Nhà thờ Hồi giáo Kok-Gumbaz ở Shahrisabz.


### [[Yemen]] (3)
* Thành phố lịch sử Zabid (2000)
* Thành phố tường thành cổ Shibam (2015)
* Thành phố cổ Sana'a (2015)


Hình:Mosque in Zabid.jpg|Một thánh đường tại Zabid.
Hình:Shibam Wadi Hadhramaut Yemen.jpg|Mối đe dọa tiềm tàng từ các cuộc xung đột vũ trang gây nguy hại tới thành lũy cổ của Shibam
Hình:Sanaa.JPG|Thành phố cổ Sana'a cũng bị thiệt hại nghiêm trọng do xung đột vũ trang.


## Châu Âu (5)
### [[Áo]] (1)
Trung tâm lịch sử Viên (2017)


Hình:Wien - Kirche Maria am Gestade.JPG|Nhà thờ Maria am Gestade mang kiến trúc Gothic, một phần của Trung tâm lịch sử Viên.


### [[Serbia]] (1)
* Các đài kỉ niệm thời trung cổ ở Kosovo (2006)


Hình:Gračanica Monastery, 2005.jpg|Tu viện Gračanica, một trong số Các đài kỉ niệm thời trung cổ ở Kosovo.


### [[Rumani]] (1)
* Cảnh quan khai mỏ Rosia Montana (2021)


Hình:Rosia Montana Roman Gold Mines 2011 - Galleries-4.jpg|Mạng lưới khai thác vàng ở Rosia Montana


### [[Ukraina]] (2)
* Nhà thờ chính tòa Thánh Sophia và các tu viện liên quan, Kyiv Pechersk Lavra (2023)
* Trung tâm lịch sử Lviv (2023)


Hình:Kyjiv sofienkathedrale.jpg|Nhà thờ Thánh Sophia bị liệt vào danh sách bị đe dọa do ảnh hưởng bởi chiến tranh Nga - Ukraina năm 2022
Hình:Lwów - Widok z wieży ratuszowej 01.jpg|Trung tâm lịch sử của Thành phố Lviv 


## Châu Mỹ (7)
### [[Bolivia]] (1)
* Thành phố Potosí (2014)


Hình:Potosi1.jpg|toàn cảnh thành phố mỏ Potosí.


### [[Hợp chúng quốc Hoa Kỳ|Hoa Kỳ]] (1)
* Vườn quốc gia Everglades (2010)


Hình:Everglades FH020005.jpg|Ảnh chụp phần phía Tây Nam của Vườn quốc gia Everglades từ trên không.


### [[Honduras]] (1)
* Khu dự trữ sinh quyển Río Platano (2011)


Hình:Bradypus.jpg|Một con lười cổ nâu trong Khu dự trữ sinh quyền Río Platano.


### [[Mexico]] (1)
* Các đảo và khu vực bảo vệ của vịnh California (2019)


Hình:Cabo San Lucas Los Arcos 3.jpg|Đảo Cabo San Lucas thuộc vịnh California

### [[Panama]] (1)
* Các công sự giáp vịnh Caribe của Panama: Portobelo-San Lorenzo (2012)


Hình:Portobelo Ruins and bay.jpg|Các công sự giáp vịnh Caribe của Panama: Portobelo.
Hình:Fuerte san lorenzo 1b.jpg|Các công sự giáp vịnh Caribe của Panama: San Lorenzo.


### [[Peru]] (1)
* Di chỉ khảo cổ Chan Chan (1986)


Hình:Adobe detail at Chan Chan.JPG|Các họa tiết trang trí bằng gạch sống ở Di chỉ khảo cổ Chan Chan.


### [[Venezuela]] (1)
* Santa Ana de Coro (2005)


|Santa Ana de Coro.


## Châu Phi (19)
### [[Ai Cập]] (1)
* Abu Mena (2001)


Hình:Abu Mena Ancient Monastery 04.JPG|Tàn tích một tu viện cổ tại Abu Mena.


### [[Bờ Biển Ngà|Côte d'Ivoire]] (1)
* Khu bảo tồn thiên nhiên núi Nimba (1992) (*)


Hình:Mont Nimba landscape.jpg|Phong cảnh trong Khu bảo tồn thiên nhiên núi Nimba (chung với Cộng hòa Guinée).


### [[Cộng hòa Dân chủ Congo]] (4)
* Vườn quốc gia Garamba (1996)
* Vườn quốc gia Kahuzi-Biéga (1997)
* Khu bảo tồn cuộc sống hoang dã Okapi (1997)
* Vườn quốc gia Virunga (1994)


Hình:Garamba National Park overhead.jpg|Cảnh Vườn quốc gia Garamba nhìn từ trên cao.
Hình:Kahuzi gorilla.jpg|Một con khỉ đột đất thấp phía Đông (loại khỉ đột đang trong tình trạng nguy cấp) ở Kahuzi-Biéga.
Hình:Okapi Reserve bridge.jpg|Một cây cầu bằng cây trong Khu bảo tồn cuộc sống hoang dã Okapi.
Hình:Virunga_Mountain_Gorilla.jpg|Một con khỉ đột núi con (trong tình trạng cực kì nguy cấp) ở Virunga.


### [[Guinée|Cộng hòa Guinée]] (1)
* Khu bảo tồn thiên nhiên núi Nimba (1992) (*)


Hình:Mont Nimba landscape.jpg|Cảnh quan tại Khu bảo tồn thiên nhiên núi Nimba (chung với Côte d'Ivoire).


### [[Kenya]] (1)
* Các Vườn quốc gia Hồ Turkana (2018)


Hình:LakeTurkanaSouthIsland.jpg|Hồ Turkana.


### [[Libya]] (5)
* Di chỉ khảo cổ Cyrene (2016)
* Di chỉ khảo cổ Leptis Magna (2016)
* Di chỉ khảo cổ Sabratha (2016)
* Các bức vẽ trên đá ở Tadrart Acacus (2016)
* Thị trấn cổ Ghadames (2016)


Hình:Cyrene8.jpg|Những tàn tích của Cyrene
Hình:Leptis Magna Arch of Septimus Severus.jpg|Thành phố thời La Mã Leptis Magna
Hình:Theatre of Sabratha, Libya.jpg|Nhà hát cổ tại Sabratha
Hình:Libya Ghadames Old Town Rooftop View.JPG|Khu phố cổ của thị trấn Ghadames
Hình:Tadrart Acacus 1.jpg|Các hình khắc trên Dãy núi Acacus


### [[Madagascar]] (1)
* Rừng mưa nhiệt đới ở Atsinanana (2010)


Hình:Massif Marojejy 01.jpg|Cảnh quan tại Rừng mưa nhiệt đới ở Atsinanana.


### [[Mali]] (2)
* Timbuktu (2012)
* Lăng mộ của Askia (2012)


Hình:Sankore Moske Timboektoe.JPG|Đại học Sankoré là một trong ba cơ sở giáo dục thời cổ đại ở Timbuktu, Mali.
Hình:Tombeau dAskia in Gao by David Sessoms.jpg|Lăng mộ của Askia.


### [[Niger]] (1)
* Khu bảo tồn thiên nhiên quốc gia Aïr và Ténéré (1992)


Hình:Fachi-Bilma-Dünen.jpg|Một đụn cát lớn ở Ténéré.


### [[Sénégal]] (1)
* Vườn quốc gia Niokolo-Koba (2007)


Hình:NiokoloKoba-Pluie.jpg|Vườn quốc gia Niokolo-Kaba.


### [[Tanzania]] (1)
* Khu bảo tồn thú săn Selous (2014)

Hình:Selous Game Reserve-2.jpg|Toàn cảnh khu bảo tồn thú săn Selous


### [[Cộng hòa Trung Phi|Trung Phi]] (1)
* Vườn quốc gia Manovo-Gounda St. Floris (1997)


Hình:Cheetah.JPG|Một con báo trong Vườn quốc gia Manovo-Gounda St. Floris


(*) là di sản chung.

## Các di sản từng ở trạng thái bị đe dọa
Có tồn tại một số các di sản mà trước đây đã từng được liệt kê như là bị đe dọa, nhưng sau đó được rút ra khỏi danh sách sau khi cải tiến trong công tác quản lý và bảo tồn. Vườn quốc gia Everglades đã được liệt kê 2 lần từ 1993 đến 2007 và từ năm 2010, Khu dự trữ sinh quyển Río Platano được liệt kê từ 1996 đến 2007 và từ năm 2011. Cả hai đều hiện đang nằm trong danh sách các Di sản bị đe dọa nên được liệt kê ở mục trên.. Thời gian ở bên cạnh tên di sản là khoảng thời gian nó nằm trong danh sách bị đe dọa:

### Hình ảnh

Tập tin:20090719 Crkva Gospa od Zdravlja Kotor Bay Montenegro.jpg|Vùng Tự nhiên và Văn hóa-Lịch sử của Kotor
Tập tin:Djoudj ile pelican.jpg|Hàng trăm con bồ nông tập trung trên một hòn đảo tại Khu bảo tồn chim quốc gia Djoudj.
Tập tin:Ngorongoro-Crater-Rim-From-Bottom.JPG|Khu bảo tồn Ngorongoro
Tập tin:Abomey-Königspalast2.jpg|Cung điện hoàng gia ở Abomey, Benin.
Tập tin:Wieliczka szyb.jpg|Cổng dẫn xuống Mỏ muối Wieliczka, Ba Lan.
Tập tin:Sankore Moske Timboektoe.JPG|Đại học Sankoré là một trong ba cơ sở giáo dục thời cổ đại ở Timbuktu, Mali.
Tập tin:Forteresse de Dubrovnik.jpg|Bức tường Phòng thủ của Dubrovnik, nay là một phần trong di sản thế giới "Thành phố cổ Dubrovnik".
Tập tin:Plitvice lakes.JPG|Các thác nước trong Vườn quốc gia hồ Plitvice.
Tập tin:Srebarna-lake-Svik.jpg|Khu bảo tồn thiên nhiên Srebarna, Bulgaria.
Tập tin:Preah Khan temple ruins (2009).jpg|Đền Preah Khan trong tổ hợp tại Angkor, Cambodia.
Tập tin:Ecuador SanguayNationalPark.JPG|Vườn quốc gia Sangay, Ecuador.
Tập tin:Everglades FH020005.jpg|Ảnh chụp phần phía Tây Nam của Vườn quốc gia Everglades từ trên không.
Tập tin:Yellowstone River in Hayden Valley.jpg|Phần phía Đông Bắc của Siêu núi lửa Yellowstone, một phần của Vườn quốc gia Yellowstone (Hoa Kỳ).
Tập tin:Vue matinale de la montagne dominant le parc Ichkeul.jpg|Vườn quốc gia Ichkeul tại Tunisia.
Tập tin:Bradypus.jpg|Một con lười cổ nâu trong Khu dự trữ sinh quyền Río Platano, Honduras.
Tập tin:07Butrint00023.JPG|Nhà rửa tội ở Butrint, Albania.
Tập tin:Iguacu-004.jpg|Vườn quốc gia Iguaçu (phần thác Iguazu thuộc Brazil)
Tập tin:MtStanley 2.JPG|Đỉnh Stanley trong Vườn quốc gia núi Rwenzori, Uganda.
Tập tin:Hampi virupaksha temple.jpg|Đền Virupaksha ở Hampi, Ấn Độ.
Tập tin:Tipasa4.jpg|Tàn tích Tipasa nằm bên bờ biển Algérie.
Tập tin:Pashupatinathskc.JPG|Đền thờ Pashupatinath tại Thung lũng Kathmandu, Nepal.
Tập tin:Kölner Dom004 (Flight over Cologne).jpg|Nhà thờ lớn Köln nhìn từ trên cao.
Tập tin:Manas National Park.jpg|Cổng chính của Vườn quốc gia Manas, Ấn Độ.
Tập tin:Maiden tower Baku 20060624.jpg|Tháp Maiden trong Thành cổ Baku ở Azerbaijan.
Tập tin:Galapagos Islands topographic map-en.svg|Bản đồ Quần đảo Galápagos, Ecuador.
Tập tin:The Lahore Forts Alamgiri Gate Picture2 taken at night - July 20 2005.jpg|Pháo đài và khu vườn Shalamar ở Lahore (Pakistan).
Tập tin:Batad Rice Terraces.jpg|Ruộng bậc thang Batad, một trong số các ruộc bậc thang trên các dãy núi ở Philippines.
Tập tin:View of the Citadel of Bam, Iran, September 2003.jpg|Thành trì Bam (Agr-é Bam) là cấu trúc xây bằng gạch sống lớn nhất thế giới.
Tập tin:GreatMosque.jpg|Khu phế tích Kilwa Kisiwani và Songo Mnara, Tanzania.
Tập tin:Rio Atrato.JPG|Sông Atrato chảy qua Vườn quốc gia Los Katíos.
Tập tin:Svetitskhoveli.jpg|Nhà thờ chính tòa Svetitskhoveli ở Mtskheta
Tập tin:Semien Mountains 9.jpg|Dãy núi Semien ở Etiopia.
Tập tin:Comoe savannah.jpg|Vườn quốc gia Comoe ở Bờ Biển Ngà.
Tập tin:Gelati Monastery, Georgia, Sept. 2007-2.jpg|Tu viện Gelati
Tập tin:Great Blue Hole.jpg|Hố Xanh Lớn ở rạn san hô Belize.
Tập tin:Humberstone.jpg|Các xưởng diêm tiêu Humberstone và Santa Laura
Tập tin:Church of the Nativity (Bethlehem, 2008).jpg|Nhà thờ Giáng Sinh và đường hành hương tại Bethlehem


## Ghi chú

## Tham khảo
;General
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

;Notes

## Liên kết ngoài
* UNESCO World Heritage Sites  — Trang web chính thức của UNESCO
*UNESCO World Heritage Centre – World Heritage in Danger List - Trang web của UNESCO
*UNESCO Heritage Centre – World Heritage List - Trang web của UNESCO
*Worldheritage-Forum  -  Weblog and Information on World Heritage Issues