open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sander Westerveld

**Sander Westerveld** (sinh ngày 23 tháng 10 năm 1974) là một cựu cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Hà Lan, chơi ở vị trí thủ môn, hiện đã giải nghệ.

## Sự nghiệp
Sander Westerveld khởi nghiệp tại câu lạc bộ FC Twente, Hà Lan, sau đó anh gia nhập Vitesse Arnhem, giúp câu lạc bộ này tham dự cúp châu Âu mùa bóng 1998/99, trước khi chuyển đến Liverpool.

Sander Westerveld đã trở thành thủ môn đắt giá nhất giải bóng đá Anh khi anh gia nhập Liverpool mùa hè 1999 với giá 4 triệu. Westerveld là sự lựa chọn đầu tiên của huấn luyện viên Gerard Houllier để thay thế thủ thành David James. Mùa bóng 1999-2000 Westerveld là thủ thành ít bị thủng lưới nhất của giải ngoại hạng.

Năm 200, với phong độ ấn tượng, anh đã được triệu tập vào đội tuyển Hà Lan tham dự Euro 2000, giải đấu mà Hà Lan lọt tới vòng bán kết. Anh được ra sân 3 trận, trong đó ấn tượng nhất là trận đấu vòng bảng khi Hà Lan thắng Pháp với tỷ số 2-1.

Năm 2001, Westerveld chính là người hùng trong trận chung kết Worthington Cup thắng Birmingham City sau khi anh chặn được cú sút luân lưu quyết định của Andy Johnson. Anh cũng tham dự trọn vẹn trận chung kết FA và UEFA Cup. Bắt đầu mùa giải mới với 2 danh hiệu Charity Shield và siêu cúp châu Âu.

Sau đó sự có mặt của Jerzy Dudek khiến anh mất vị trí tại Anfield và đến tháng 12 năm 2001 anh hoàn tất thủ tục chuyến sang câu lạc bộ Tây Ban Nha là Real Sociedad.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Liverpool FC profile
* LFCHistory.net profile
* Everton FC profile
* 
* Player profile  – Sparta Rotterdam
* Career stats – Voetbal International
Abel Xavier

**Faisal Xavier** (tên khai sinh: **Abel Luís da Silva Costa Xavier**; sinh ngày 30 tháng 11 năm 1972) là một cựu cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Bồ Đào Nha gốc 
Mozambique, chơi ở vị trí Hậu vệ. Anh đã thi đấu 20 trận cho đội tuyển bóng đá quốc gia Bồ Đào Nha. Xavier được biết đến với mái tóc kỳ dị vàng trắng xù xì. Trước khi thi đấu cho Liverpool, anh đã kinh qua các câu lạc bộ như Estrela Amadora, Benfica, Bari, Real Oviedo, PSV Eindhoven, Everton.

## Sự nghiệp
Abel Xavier khởi nghiệp với câu lạc bộ Estrela Amadora Bồ Đào Nha năm 1990 trước khi chuyến đến Benfica 3 năm sau đó. Anh lần lượt trải qua một thời gian ngắn ở Ý và Tây Ban Nha với các câu lạc bộ Bari và Real Oviedo trước khi được Bobby Robson mang về PSV Eindhoven năm 1998.

Tháng 9 năm 1999 huấn luyện viên Walter Smith của Everton mang anh về Goodison Park với giá £ 1,5 triệu bảng. Nhưng sau đó Liverpool đã mua Abel Xavier từ Everton vào ngày 31 tháng 12 năm 2002 với phí chuyển nhượng £800,000. Xavier trở thành cầu thủ thứ 2 gia nhập Liverpool từ Everton sau Dave Hickson năm 1959.

Xavier đã tham gia giúp Liverpool củng cố tuyến phòng ngự, anh có thể chơi hậu vệ phải hoặc trung vệ. Dù vậy trong thời gian thi đấu tại Anfield anh không để lại nhiều ấn tượng. và là sự lựa chọn sau Jamie Carragher. Tháng 12 năm 2002 anh chuyển sang Galatasary theo 1 hợp đồng cho mượn trước khi câu lạc bộ giải phóng hợp đồng để anh tìm đội bóng mới. Abel Xavier chính thức rời Liverpool vào tháng 12 năm 2003 sau khi hợp đồng giữa anh và câu lạc bộ hết hạn.

## Đội tuyển
Abel Xavier là thành viên thường xuyên của đội tuyển quốc gia Bồ Đào Nha, chơi bên cạnh Figo, Rui Costa và Nuno Gomes, tham dự Euro 2000.

Anh chơi trận mở màn của Bồ Đào Nha gặp Anh nhưng sau đó 1 chấn thương đầu gối khiến anh phải ngồi ngoài cho đến trận bán kết gặp Pháp. Và Xavier bị đuổi ra sân vào những phút cuối vì trọng tài cho rằng anh đã dùng tay chơi bóng trong vòng cấm. Việc thiếu người khiến Bồ Đào Nha bị loại. Xavier còn phải nộp phạt £8,000 và bị cấm thi đấu các trận đấu châu Âu khi anh có phản ứng thái quá sau đó.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* 
* Abel Xavier  tại The Saints Hub
*
Steve Staunton

**Stephen "Steve" Staunton** (sinh ngày 19 tháng 1 năm 1979) là một cựu cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Ireland chơi ở vị trí hậu vệ và hiện này đang là người quản lý cho Hiệp hội bóng đá Cộng hòa Ireland. Trong sự nghiệp của mình ông đã chơi 120 trận cho Đội tuyển bóng đá quốc gia Cộng hòa Ireland. Staunton được biết đến trong thời kỳ thi đấu cho câu lạc bộ Liverpool và Aston Villa.

Steve Staunton từng rời sân Anfield để tới chơi cho Aston Villa vào năm 1991 rồi lại trở về Liverpool lần thứ 2 vào năm 1998. Tổng cộng, Staunton đã chơi cho Liverpool 147 trận, ghi được 6 bàn thắng. Sau đó ông trở lại Aston Villa vào ngày 8 tháng 12 năm 2000 theo diện chuyển nhượng tự do.

## Tại Liverpool
Huấn luyện viên Kenny Dalglish đưa Staunton về với Liverpool vào năm 1986 từ câu lạc bộ Dundalk của Ailen. Staunton xuất hiện lần đầu tiên trong màu áo Liverpool trong trận hoà 1-1 trước Tottenham tại sân Anfield vào năm 1988.

Staunton tham gia trận đấu quốc tế đầu tiên cho Liverpool và dần trở thành sự lựa chọn số 1 cho vị trí hậu vệ cánh trái. Đặc biệt Staunton cũng nằm trong đội hình Liverpool vô địch năm 1990 trước khi bị Graeme Souness cho sang Aston Villa với hợp đồng trị giá hơn 1 triệu bảng. Anh đã có một danh hiệu League Cup với Aston Villa trước khi trở lại Anfield.

Staunton đã tham dự trận đầu tiên trong đội hình Liverpool mùa giải 2000-2001 trên băng ghế dự bị trong trận hoà 3-3 tại sân The Dell của Southamton. Sau đó, Staunton đã đến sân Selhurst Park để gia nhập câu lạc bộ hạng nhất Crystal Palace theo một hợp đồng cho mượn trước khi anh được gọi trở lại Liverpool để tham gia trận đấu tại cúp UEFA với Olympiakos vào 23 tháng 11 năm 2000.

## Honours
**Liverpool**

* FA Cup: 1989
* Football League First Division: 1989–90
* FA Charity Shield: 1988, 1990 (đồng vô địch)

**Aston Villa**

* League Cup: 1994, 1996
* UEFA Intertoto Cup: 2001

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Thisisanfield.com Forgotten Heros
*
*
*Oficial past players at Liverpoolfc.tv
*
*Profile at LFChistory.net
*Information on player 
*BBC – Republic appoint Staunton as boss
Christian Ziege

**Christian Ziege** (sinh ngày 01 tháng 2 năm 1972 tại Berlin) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Đức, anh chơi ở vị trí sở trường là hậu vệ và tiền vệ trung tâm. Trong màu áo của đội tuyển Quốc gia Đức anh đã giành chiến thắng tại Euro 96.

## Sự nghiệp
Christian Ziege sinh ra ở Berlin, anh bắt đầu sự nghiệp của mình ở vị trí thủ môn. Nhưng không lâu sau, anh chơi cho câu lạc bộ địa phương là Sudstern 08, TSVRudow và Hertha Zehlendorf sau đó chuyển từ vị trí thủ môn để trở thành hậu vệ. Phong độ ấn tượng những năm sau đó đã được Bayern Munich để ý và mang anh về sân Olympic khi anh mới 18 tuổi.

Christian có tên trong đội tuyển Đức ở mọi cấp độ trẻ và là đội trưởng đội tuyển U-21. Anh có trận đấu đầu tiên cho đội tuyển quốc gia khi gặp Brazil ở cúp US năm 1993 và nằm trong đội hình chiến thắng của Đức tại Euro 96. Năm 1996, anh cùng Bayern dành cúp UEFA.

Sau một thời gian ngắn chơi bóng ở Italy với AC Milan, Ziege chuyển sang Middlesbrough, anh chơi tốt và được triệu tập lại vào đội tuyển tham dự Euro 2000, nơi mà anh được chơi 2 trận đầu tiên gặp Romania và Anh.

## Tại Liverpool
Mùa hè năm 2000, Ziege chuyển đến Liverpool với phí giá chuyển nhượng là 5.5 triệu bảng. Tuy nhiên tại đây anh đã gặp rất nhiều khó khăn trong việc cạnh tranh suất đá chính với dàn cầu thủ đông đảo của câu lạc bộ này.

Trận đấu tốt nhất của anh là trận tứ kết cúp UEFA ở Italy gặp Roma, khi anh có cú căng ngang để Michael Owen ghi bàn thứ hai của trận đấu mang về chiến thắng chung cuộc 2-0 cho Liverpool. Nhưng sau đó anh lại ngồi dự bị trong trận chung kết Worthington Cup gặp Birmingham nhưng sau đó ghi bàn trong loạt sút luân lưu định mệnh.

Năm 2001, Ziege quyết định chuyển sang Tottenham Hotspur vào mùa hè.

## Thành tích ở đội tuyển

|-
|1993||7||0
|-
|1994||0||0
|-
|1995||6||1
|-
|1996||14||2
|-
|1997||7||0
|-
|1998||7||1
|-
|1999||4||3
|-
|2000||9||1
|-
|2001||9||0
|-
|2002||8||1
|-
|2003||0||0
|-
|2004||1||0
|-
!Tổng||72||9
|}

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* 
* 
* 
* 
* LFChistory.net player profile
Demetrio Albertini

**Demetrio Albertini** (sinh ngày 23 tháng 8 năm 1971) là một cựu cầu thủ bóng đá người Ý. Trong sự nghiệp lẫy lừng của mình, Albertini cống hiến hầu hết đỉnh cao cho A.C. Milan trước khi chuyển tới nhiều CLB nhỏ và kết thúc sự nghiệp tại FC Barcelona.

Trong màu áo Azzuri, Albertini đã tham dự 2 kỳ World Cup 1994 và 1998. Anh cũng là thành viên của đội bóng Thiên thanh tham dự Euro 1996 và 2000.

Sau scandal Calciopoli vào năm 2006, Albertini trở thành phó chủ tịch của Liên đoàn bóng đá Ý. Tới ngày 19 tháng 9, Guido Rossi từ chức và Albertini cũng xin rút khỏi vị trí phó chủ tịch.

## Thống kê sự nghiệp

**Cúp châu Âu bao gồm UEFA Champions League, Cúp UEFA, và Siêu cúp châu Âu*

### Quốc tế

## Danh hiệu
;AC Milan
***[[Giải vô địch bóng đá Ý|Scudetto]]: 5**

::1991–92, 1992–93, 1993–94, 1995–96, 1998–99

***[[Siêu cúp bóng đá Ý]]: 4**
:: 1988, 1992, 1993, 1994
***[[Cúp các đội vô địch bóng đá quốc gia châu Âu|UEFA Champions League]]: 3**

::1988–89, 1989–90, 1993–94

***[[Siêu cúp bóng đá châu Âu]]: 3**
:: 1989, 1990, 1994

;SS Lazio
*Coppa Italia: 2003–04

;FC Barcelona
*La Liga: 2004–05

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*Thông tin tại FIGC  
*Biografia di Demetrio Albertini
Stephen Wright

## Tham khảo

**Stephen Wright** (sinh ngày 08 tháng 2 năm 1980 tại Bootle, Liverpool) là cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Anh, là một hậu vệ bóng đá Anh hiện đang chơi cho câu lạc bộ Wrexham. Stephen Wright có vị trí sở trường là hậu vệ và có thể chơi ở vị trí trung vệ lùi. Stephen Wright là cầu thủ người Anh được sinh ra trên mảnh đất thành phố cảng Liverpool và được đào tạo bài bản từ lò đào tạo của câu lạc bộ Liverpool.

Wright gia nhập Liverpool từ tháng 6 năm 1996, sau một hồi băn khoăn giữa Everton hay Liverpool. Anh cùng lứa với Steven Gerrard. Tuy là sản phẩm của lò đào tạo Liverpool nhưng anh khi lên đội 1 lại chơi không tốt và không cạnh tranh được với các cầu thủ khác.

Sau đó Stephen Wright chuyển sang chơi cho Sunderland rồi tiếp đến là các đội Stoke City, Coventry City, Brentford, Hartlepool United và hiện nay là Wrexham.
Bill Shankly

**William "Bill" Shankly**, OBE (sinh ngày 2 tháng 9 năm 1913 - mất ngày 29 tháng 9 năm 1981) là một cầu thủ bóng đá Scotland và là huấn luyện viên. Bill Shankly được biết đến như là một huyền thoại của câu lạc bộ Liverpool. Ông được coi là một trong những huấn luyện viên bóng đá thành công nhất và được kinh trọng. Ông đã dẫn dắt Liverpool khi họ là một câu lạc bộ hạng bét và xây dựng lại đội này trở thành một thế lực đáng gờm trong lịch sử bóng đá Anh.

Kể từ năm 1954, khi bị xuống hạng, Liverpool đã phải vật lộn để có thể trở lại với đấu trường đỉnh cao của bóng đá Anh nhưng không thành công, lúc đó Bill Shankly đến với câu lạc bộ này từ Huddersfield Town. Shankly có nhiều ý tưởng và dự định đối với đội bóng. Kể từ khi đến với Anfield ông đã mang lại rất nhiều sự đổi khác, đó là những phương pháp tập luyện mới, những cầu thủ mới cũng lần lượt đến với Anfield thông qua những bản hợp đồng chuyển nhượng.

Bill Shankly được coi là người mở đường của Liverpool dưới sự dẫn dắt của ông đội bóng không có được những thành công rực rỡ như thời Bob Paisley nhưng những điều ông làm lại là tiền đề cho sự thành công của các vị huấn luyện viên sau này như Paisley, Joe Fagan, Kenny Dalglish...

## Tham khảo

* 
* 
* 
* 
* 
*
Igor Bišćan

**Igor Bišćan** (sinh ngày 04 tháng 5 năm 1978) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Croatia, hiện đang chơi cho câu lạc bộ Dinamo Zagreb vào tháng 4 năm 2012 theo một hợp đồng chuyển nhượng tự do. Igor từng đến Anh và chơi cho câu lạc bộ Liverpool và sau đó qua Hy Lạp chơi cho Panathinaikos theo một hợp đồng cho mượn.

## Tại Liverpool
Do chơi ấn tượng tại Giải vô địch U-21 châu Âu ở Slovakia diễn ra vào mùa hè năm 2000, Liverpool mang anh về sân Anfield trước khi các câu lạc bộ Juventus, Barcelona, Ajax và AC Milan. Liverpool đã phải bỏ ra 5.5 triệu đô để chiêu mộ tiền vệ trung tâm này từ câu lạc bộ Dinamo Zagreb vào năm 2000.

Chỉ hai ngày sau khi ký hợp đồng với Liverpool anh đã tham dự trận gặp Ipswich. Dù Liverpool thua 1-0 nhưng phần nào anh đã thể hiện được khả năng của mình với những pha xử lý kĩ thuật khá tinh tế, những cú chạm bóng nhạy cảm. Igor đã chơi rất hay trong vai trò 1 tiền vệ trung tâm ở mùa giải Liverpool làm cú ăn 3 nhưng Gerard Houllier lại liên tục thử nghiệm anh ở những vị trí như tiền vệ trái, tiền vệ phải, hậu vệ phải và trung vệ.

Huấn viên Gerard Houllier cho anh chơi ở vị trí trung vệ nhưng dưới thời Rafael Benitez, Biscan được trở về chơi ở vị trí quen thuộc và đã có những trận đấu tốt ở Champions League như trận gặp Deportivo La Coruna, Bayer Leverkusen, Juventus và Chelsea.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*
*
*
*
*Profile at LFCHistory.net
*Profile at transfermarkt.de 
*
Stéphane Henchoz

**Stéphane Henchoz** (sinh ngày 7 tháng 11 năm 1974 ở Billens) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Thụy Sĩ hiện đang chơi vị trí hậu vệ cho câu lạc bộ Blackburn Rovers. Henchoz đã có 72 lần khoác áo cho đội tuyển quốc gia Thụy Sĩ từ Euro 1996 cho đến Euro 2004. Khoảng thời gian đáng nhớ nhất của Henchoz ở câu lạc bộ là tại Liverpool, tại đây anh cùng với Hypia tạo thành một bộ đôi trung vệ chắc chắn và cùng với Liverpool dành nhiều danh hiệu cao quý.

## Tại Liverpool
Vào mùa hè năm 1999, Stéphane Henchoz chuyển đến Liverpool từ Blackburn Rovers với giá chuyển nhượng 3,5 triệu bảng. Henchoz luôn nỗ lực để hoà nhập với Premier League. Điều đặc biệt là khi chuyển về anh không được ra sân trong trận ra mắt ngay vì chấn thương háng. Sau đó anh đã nhanh chóng bình phục và tham gia thi đấu bình thường.

Khi ở Liverpool, Stephane Henchoz đã ccùng người đồng đội là Sami Hyypiä làm thành một hàng phòng ngự vững chắc, dưới sự dẫn dắt của huấn luyện viên Gérard Houllier, đã góp phần đưa câu lạc bộ giành cú ăn 3 trong mùa giải năm 2001. Henchoz có phong cách thi đấu thầm lặng luôn có mặt ở đúng vị trí và đúng lúc để ngăn cản các đợt tấn công của đối phương.

Trong mùa giải 2002/03, anh lại gặp phải chấn thương, điều đó đã khiến cho hàng phòng thủ của Liverpool bị yếu đi. Cuối cùng mùa giải đó Liverpool đã phải bỏ lỡ Champions League nhưng sau đó thì Henchoz đã trở lại sau thời gian dưỡng thương và thi đấu trong trận thắng Manchester United tại Worthington Cup năm 2003.

Tuy nhiên khi Rafael Benitez đến dẫn dắt Liverpool, anh không được trọng dụng và anh gia nhập Celtic theo kì chuyển nhượng tự do vào tháng 1 năm 2005. Sau đó anh đã quay trở lại Anh vài tháng sau đó để ký hợp đồng thi đấu cho Wigan.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* Player profile at LFChistory.net
*
Gabriel Paletta

**Gabriel Alejandro Paletta** (sinh ngày 15 tháng 2 năm 1986 tại Buenos Aires, Argentina) là một cầu thủ bóng đá người Ý gốc Argentina chơi ở vị trí hậu vệ thòng, hiện đang thi đấu cho câu lạc bộ Monza của giải Serie B và đội tuyển quốc gia Ý. Anh là ngôi sao của đội tuyển Argentina ở giải U-20 thế giới năm 2005 và được đánh giá là một trung vệ chắc chắn và quyết đoán.

Trong sự nghiệp của mình, Gabriel Paletta khoác áo Banfield sau đó anh được các chuyên gia săn tìm của Liverpool phát hiện. Anh đồng ý gia nhập Liverpool từ tháng 2 năm 2006 nhưng phải đến tháng 7 năm 2006 Paletta mới chính thức đến đầu quân cho Liverpool. Một thời gian sau, anh chuyển về Boca Juniors và sau đó đầu quân cho Parma F.C.

## Thống kê sự nghiệp
### Câu lạc bộ

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
* 
*
* LFChistory.net
* 
* 
* 
* FIGC
Làng Liên Xương

**Làng Liên Xương** (hay còn gọi là Làng Thương Bi, Làng Bi) là một ngôi làng cổ của tổng Phi Mô, huyện Bảo Lộc, phủ Lạng Giang, tỉnh Bắc Giang, Việt Nam. Nay thuộc xã Xương Lâm, huyện Lạng Giang, tỉnh Bắc Giang, Việt Nam.

## Lịch sử
Ngày trước, Liên Xương thuộc tổng Phi Mô, huyện Bảo Lộc, phủ Lạng Giang, tỉnh Bắc Giang. 
Làng Liên Xương gồm có 8 xóm: xóm Húng, xóm Cao, xóm Nghè, xóm Vàng, xóm Mến, xóm Mạ, xóm Cầu, xóm Làng chia thành 3 giáp Chùa, Sen và Đông. Giáp Chùa gồm: xóm Húng, xóm Cao. Giáp Sen gồm: xóm Nghè, xóm Vàng, xóm Mạ. Giáp Đông có xóm Cầu, xóm Làng, xóm Mến. Cư dân ở đây có ba họ lớn là họ Nguyễn, họ Dương, họ Bùi. Hầu hết đều làm ruộng trồng lúa nước và hoa màu. Làng xóm nằm rải rác trong các khu gò đồi, đồng ruộng, cảnh quan không rộng nhưng đẹp đẽ, hữu tình.

## Di tích – văn hoá
Làng có quần thể di tích mang tín ngưỡng thợ tự giống như các làng cổ khác ở Bắc Bộ bao gồm nghè,đình và chùa. Hội làng tổ chức trọng thể hàng năm từ ngày 6-8 tháng Giêng âm lịch tại đình làng. Hội có các trò vui dân gian như: tung cầu, hứng cầu, kéo chữ, cờ người....
 
Chùa của làng Liên Xương nằm trên ngọn đồi đối diện với nghè, có quy mô to lớn. Chùa cũ đã đổ nát, ngôi chùa hiện nay do dân làng mới cho tu tạo lại.
 
Đình làng Liên Xương nằm ở phía ngoài đồi nghè, là nơi cửa ngõ ra vào chùa và nghè. Đình Liên Xương là nơi thờ ba vị thành hoàng là Cao Sơn, Quý Minh, và Minh Giang đô thống. Xưa đình Liên Xương có ba gian hai Chái, mái cong, khá to lớn. Ngôi đình đó đã tàn phá, chỉ còn một tấm bia đá bốn mặt của thế kỷ XVIII lưu lại. Ngôi đình ngày nay được dựng lại với quy mô nhỏ hơn.
 
Nghè làng Liên Xương được xây dựng cạnh một hồ nước lớn, ở giữa làng. Xung quanh nghè có xóm làng bao bọc, có đường đi thuận lợi. Nghè thờ thành hoàng là các vị Cao Sơn, Quý Minh, Minh Giang và Đô Thống. Nghè Liên Xương có bố cục kiểu chữ 二 Nhị, gồm hai toà nhà là Tiền đường và Hậu cung. Toà Tiền đường gồm ba gian hai chái, kết cấu các vì theo kiểu kẻ truyền giá chiêng, không chạm khắc. Toà Hậu cung có một gian hai chái làm theo lối kẻ tràng. Mái lợp ngói mũi, có đắp bờ dải hoa chanh. Các toà đều có đao cong thanh thoát. Trong nghè có nhiều đồ thờ tự, nghi trượng và có đủ ba bộ kiệu bát cống của ba giáp. Trang trí kiệu của ba giáp có khác nhau. Bộ kiệu của giáp Đông là kiệu thời Lê, có yếm chạm hổ phù, các đòn đều có rồng và được sơn son thiếp vàng. Bộ kiệu giáp Chùa cũng là kiệu thời Lê, sơn thếp rực rỡ có chạm hổ phù, và đầu rồng. Kiệu của giáp Sen không có yếm phù mà chạm hình chim phượng, đầu rồng. Ngoài ba bộ kiệu của ba giáp còn có một bộ kiệu song hành và ba cỗ hậu bành cùng ba ngai.

## Chú thích
Cá tuyết Đại Tây Dương

**Cá tuyết Đại Tây Dương** (danh pháp hai phần: *Gadus morhua*) là một loài cá tuyết ăn tầng đáy thuộc Họ Cá tuyết. Loài này sinh sống ở Đại Tây Dương. Ở Đại Tây Dương phía Tây Dương, cá tuyết có một phân phối phía Bắc của Cape Hatteras, Bắc Carolina, và ở cả hai bờ biển Greenland, ở phía đông Đại Tây Dương, nó được tìm thấy từ vịnh Biscay ở phía bắc của Bắc Băng Dương, bao gồm cả vùng biển Baltic, Biển Bắc, Biển Hebrides, các khu vực xung quanh Iceland và biển Barents.

Nó có thể phát triển đến chiều dài 2 mét và nặng tới 96&nbsp;kg (210&nbsp;lb). Nó có thể sống 25 năm và thành thục sinh dục nói chung đạt được giữa hai và bốn tuổi, nhưng có thể là vào cuối tám năm ở Bắc Cực phía đông bắc. Nó có màu nâu đến màu xanh lá cây, với các điểm ở phía bên lưng, bóng bạc bên bụng. Một đường bên rõ ràng nhìn thấy được. Môi trường sống của nó phạm vi từ bờ biển xuống thềm lục địa.

Một số quần thể cá tuyết đã bị sụp đổ vào thập niên 90 (giảm hơn 95% sinh khối lịch sử tối đa) và không thể hồi phục hoàn toàn kể cả với việc ngừng đánh bắt. Việc thiếu vắng động vật ăn thịt đầu bảng đã dẫn tới hiện tượng trophic cascade ở nhiều nơi. Nhiều các quần thể cá tuyết khác hiện vẫn đang bị đe dọa. Cá Tuyết Đại Tây Dương được xếp hạng Sắp Nguy cấp trong Sách Đỏ IUCN.

## Tham khảo
Cá lòng tong mương

**Cá lòng tong mương** (danh pháp hai phần: ***Luciosoma bleekeri***) là một loài cá trong họ Cá chép. Chúng được mô tả lần đầu tiên bởi Steindachner vào năm 1878. Loài cá này sinh sống chủ yếu ở lưu vực các sông Chao Phraya, Mae Klong và Mê Kông tại Campuchia, Lào, Thái Lan và Việt Nam. Nó chủ yếu sinh sống ở sông, di chuyển vào rừng ngập lụt trong mùa lũ và quay lại sông khi lũ lụt rút. Nó thường bơi gần mặt nước thành đàn. Đây là món ăn phổ biến trong ẩm thực Thái Lan, ẩm thực Lào và ẩm thực Campuchia.
## Chú thích

## Tham khảo
*
Pháo Dardanelles

**Pháo Dardanelles** (Tiếng Thổ Nhĩ Kỳ: *Şahi*) là một loại pháo bao vây thế kỷ 15, với một kích thước cực lớn. Nó còn được dùng để hỗ trợ hải quân đế quốc Ottoman trước quân Anh trong chiến dịch Dardanelles năm 1807.

## Lịch sử
Chiếc pháo Dardanelles đầu tiên được đúc bằng đồng vào năm 1464 bởi Munir Ali với, trọng lượng lên tới 16,8 tấn và có chiều dài đạt tới 518&nbsp;cm, có khả năng bắn các phát đạn có đường kính lên tới 63&nbsp;cm. Khoang châm thuốc súng và nòng pháo được nối bằng vít, cho phép di chuyển dễ dàng hơn khi mang nhưng dụng cụ cồng kềnh.

Những chiếc pháo cực lớn như vậy đã được quân đội Ottoman sử dụng trong những cuộc viễn chinh về phía Tây Âu. Nó được giới thiệu cho quân đội Ottoman vào năm 1453 bởi nhà đúc súng Orban (từ thành phố Braşov, Vương quốc Hungary) nhân dịp Cuộc vây hãm Constantinopolis. Nhiều ý kiến cho rằng Munir Ali là người đã thiết kế loại pháo này.

Nhà sử học Marin Barleti ở Shkodër đã ghi chép về những khẩu đại pháo Thổ Nhĩ Kỳ trong cuốn sách *[[De obsidione Scodrensi]]*, cuốn sách mô tả lại cuộc bao vây thành Shkodër (1478-1479) mà trong lúc đó, người Thổ đã sử dụng 11 khẩu đại pháo này cùng 2 súng cối.

Cùng với một số đại bác khổng lồ khác, pháo Dardanelles vẫn còn hiện diện cho nhiệm vụ sau hơn 300 năm vào năm 1807, khi Hải quân Hoàng gia Anh xuất hiện và bắt đầu chiến dịch Dardanelles. Quân đội Thổ Nhĩ Kỳ đã nạp đạn vào những di vật cổ đầy chất nổ, sau đó nhắm vào tàu Anh mà bắn. Hạm đội Anh thiệt hại 28 người vì những "di vật" này.

Năm 1866, nhân một chuyến thăm, Sultan Abdul Aziz đã tặng một chiếc pháo Dardanelles cho Nữ hoàng Victoria. Nó đã trở thành một phần trong bộ sưu tập Royal Armouries và được trưng bày tại Tháp Luân Đôn và sau đó đã được chuyển tới pháo đài Nelson ở Portsmouth..

## Xem thêm
*Danh sách các kiểu súng thần công lớn nhất theo cỡ nòng

## Chú thích

## Nguôn
*Ffoulkes, Charles, "The 'Dardanelles' Gun at the Tower", *Antiquarian Journal*, Vol. 10 (1930), pp.&nbsp;217–227
*Schmidtchen, Volker (1977a), "Riesengeschütze des 15. Jahrhunderts. Technische Höchstleistungen ihrer Zeit", *Technikgeschichte* **44** (2): 153–173 (153–157)
*Schmidtchen, Volker (1977b), "Riesengeschütze des 15. Jahrhunderts. Technische Höchstleistungen ihrer Zeit", *Technikgeschichte* **44** (3): 213–237 (226–228)

## Liên kết ngoài
Hác Hải Đông

**Hác Hải Đông** (chữ Hán: 郝海东; bính âm: Hǎo Hǎidōng; sinh ngày 25 tháng 8 năm 1970) là một cựu cầu thủ bóng đá người Trung Quốc. Trong vai trò của một cầu thủ bóng đá, ông chơi ở vị trí tiền đạo và nổi danh trong màu áo của câu lạc bộ Đại Liên Thực Đức (trước đó còn biết đến với tên gọi Đường sắt Đại Liên) như mà một tay ghi bàn hàng đầu và là ngôi sao của câu lạc bộ. Ông cũng có sự nghiệp vẻ vang trong màu áo của đội tuyển quốc gia Trung Quốc khi cùng với các cầu thủ như Lý Thiết (Li Tie), Vương Bằng (Wang Peng)... làm nên nhiều thành công của đội bóng.

Ngày 4 tháng 6 năm 2020, Hác Hải Đông bị xóa tên khỏi lịch sử thể thao Trung Quốc vì có hành động bị nhà nước Trung Quốc cho là chống chế độ.

## Thống kê sự nghiệp
### Bàn thắng cho đội tuyển quốc gia

## Chú thích

## Liên kết ngoài
*Trang cá nhân 
*
*Thông tin tại teamchina
*Thông tin tại sodasoccer.com
*
Raising Hope

***Raising Hope*** (tựa tiếng Việt: *Gà Trống Nuôi Con*) là chương trình hài kịch tình huống ở Mỹ, được chiếu trên kênh Fox. Chương trình được sáng lập bởi Greg Garcia, người từng sáng lập chương trình rất ăn khách ***My Name is Earl***.

*Raising Hope đã bị cancel sau 4 mùa phim*

## Nội dung
Chàng trai 23 tuổi Jimmy buộc phải nuôi một đứa bé gái, tai họa trong một cuộc "tình một đêm" của anh với lại một sát nhân hàng loạt chuyên giết bạn trai. Và bao nhiêu chuyện dở khóc dở cười xảy ra với gia đình Jimmy kể từ khi đứa bé này xuất hiện.

## Diễn viên chính
* Lucas Neff trong vai Jimmy Chance, ba của Hope
* Martha Plimton trong vai Virginia Slim Chance, mẹ của Jimmy, bà nội của Hope.
* Garret Dillahunt trong vai Burt Chance, ba của Jimmy, chồng của Virginia, ông nội của Hope.
* Shannon Woodward trong vai Sabrina Collins, cô gái Jimmy thầm yêu.
* Cloris Cleachman trong vai Maw Maw, bà ngoại của Virginia, bà cố của Jimmy, bà xơ của Hope. Bà bị mắc chứng bệnh Alzheimer, một chứng bệnh mất trí nhớ.
* Gregg Binkey trong vai Barney, quản lý của cửa hàng Howdy, nơi Sabrina làm việc.
* Baylie và Rylie Cregut trong vai bé Hope, con của Jimmy, cháu của Virginia, Burt và Maw Maw.

## Quá trình sản xuất

Vào tháng 6, năm 2009, Greg Garcia dàn dựng một chương trình cho hãng truyền hình Fox, có tựa đề ban đầu là *Keeping Hope Alive*.

Nam diễn viên trẻ tuổi Lucas Neff và nữ diễn viên kì cựu Martha Plimton được chọn vào vai Jimmy và Virginia Chance vào tháng 11. Garret Dillahunt, nam diễn viên nổi tiếng từng đóng hai vai diễn khác nhau trong chương trình Deadwood, được chọn vào vai Burt Chance vào cuối tháng 11.

Đầu mùa xuân và tháng 3 năm 2010, Cloris Leachman và Shannon Woodward được chọn vào vai Maw Maw và Sabrina Collins.

## Tham khảo
Lưu Phong (Đông Ngụy)

**Lưu Phong** (, ? – 549), tự Phong Sinh, người quận Phổ Nhạc, tướng lĩnh nhà Đông Ngụy.

## Cuộc đời
Ông có phong thái hùng tráng, tính cách quả quyết hơn người, giỏi biện luận, hay bàn việc binh. Trong loạn Phá Lục Hàn Bạt Lăng, nhờ công giữ thành, được ban chức Phổ Nhạc thái thú. Đầu những năm Vĩnh An (528 – 530), được ban chức Đại đô đốc giữ thành Linh Châu. Vũ Văn Thái ban chức Vệ đại tướng quân, Phong không nhận. Thái đưa quân vây đánh, nhưng không hạ được. Ông đưa mấy vạn hộ dân chạy về với Cao Hoan, được cất làm Bình tây tướng quân, Nam Phần Châu thứ sử, theo các tướng chinh thảo, đánh dẹp các nơi. Phong theo Cao Hoan giao chiến với quân Tây Ngụy ở Hà Âm, lập nhiều công lao, Hoan cầm tay ông mà khen ngợi. Vào triều làm Tả vệ tướng quân, rồi ra nhận chức ở Ân Châu.

Tướng Tây Ngụy là Vương Tư Chính chiếm cứ Trường Xã, Cao Trừng mệnh Phong cùng Cao Nhạc đi đánh. Phong bày kế ‘thủy công’, ngăn nước sông Vị rót vào thành. Nước dâng, cá rùa đều nổi lên. Từ tháng 9 đến tháng 4, thành sắp vỡ, Phong cùng Hành đài Mộ Dung Thiệu Tông ngồi thuyền xem trận, chợt có gió lớn Đông bắc nổi lên, trời đất tối tăm, cát bay đá chạy. Thuyền bị đứt neo, trôi đến dưới thành, Phong nhảy xuống sông bơi về phía núi đất, vì nước chảy xiết nên không đến kịp, bị quân Tây Ngụy móc trúng, bị giết.

Phong dũng cảm thiện chiến, các tướng đều nhận không bằng. Ngày ông mất, trong triều ngoài cõi thương tiếc, tặng Đại tư mã, Tư đồ công, Thượng thư lệnh, thụy là Trung.

## Tham khảo
* Bắc Tề thư

## Chú thích
Kiểm định Hausman

**Kiểm định Hausman** (tiếng Anh: Hausman test) là một kiểm tra giả định thống kê trong kinh tế lượng được đặt theo tên của James Durbin, De-Min Wu và Jerry A. Hausman. Thuật toán này  sử dụng để so sánh hai estimator.

Thống kê kiểm định **Wu-Hausman** là:
: H=(b_{1}-b_{0})'\big(\operatorname{Var}(b_{0})-\operatorname{Var}(b_{1})\big)^\dagger(b_{1}-b_{0}),

Thống kê kiểm định này phân phối theo phân phối Khi bình phương. Nếu thống kê đó quá lớn, thì giả thuyết Null bị từ chối. Hai estimator lúc đó khác nhau.

## Tham khảo
Hypochilidae

**Hypochilidae** là một họ nhện. Họ này chứa 2 chi với tổng cộng khoảng 12 loài. Họ Hypochilidae là một trong những nguyên thủy nhất của loài nhện *[[araneomorphae]]*. Có hai và mười hai loài hiện đang được công nhận. Tại Hoa Kỳ, loài này chủ yếu liên hệ với dãy núi Appalachian, Rocky và California. Mười trong số các loài được biết đến được tìm thấy trong các phạm vi này, tất cả đều trong chi Hypochilus. Chi Ectatosticta được tìm thấy ở Trung Quốc.

## Loài
*[[Ectatosticta]]* Simon, 1892 — China
* *[[Ectatosticta davidi]]* (Simon, 1889)
* *[[Ectatosticta deltshevi]]* Platnick & Jäger, 2009

*[[Hypochilus]]* Marx, 1888 — USA
* *[[Hypochilus bernardino]]* Catley, 1994
* *[[Hypochilus bonneti]]* Gertsch, 1964
* *[[Hypochilus coylei]]* Platnick, 1987
* *[[Hypochilus gertschi]]* Hoffman, 1963
* *[[Hypochilus jemez]]* Catley, 1994
* *[[Hypochilus kastoni]]* Platnick, 1987
* *[[Hypochilus petrunkevitchi]]* Gertsch, 1958
* *[[Hypochilus pococki]]* Platnick, 1987
* *[[Hypochilus sheari]]* Platnick, 1987
* *[[Hypochilus thorelli]]* Marx, 1888
## Tham khảo
Theridiosomatidae

**Theridiosomatidae** là một họ nhện được nhận thấy dễ nhất do chúng xây tổ lưới hình nón. Đến thời điểm năm 2008, họ này có 75 loài trong 12 chi.
## Chi
Phân loài thành phân họ the Joel Hallan Biology Catalog.

* Eperiotypinae
:* *[[Epeirotypus]]* O. P-Cambridge, 1894 — Mexico đến Costa Rica
:* *[[Naatlo]]* Coddington, 1986 — miền trung Nam Mỹ

* Ogulninae
:* *[[Ogulnius]]* O. P.-Cambridge, 1882 — miền trung Nam Mỹ, Nam Á

* Platoninae
:* *[[Chthonos]]* Coddington, 1986 — Nam Phi
:* *[[Plato (nhện)|Plato]]* Coddington, 1986 — Nam Mỹ

* Theridiosomatinae
:* *[[Andasta]]* Simon, 1895 — Nam Á
:* *[[Baalzebub]]* Coddington, 1986 — miền trung Nam Phi, Australia
:* *[[Epilineutes]]* Coddington, 1986 — Mexico đến Brazil
:* *[[Theridiosoma]]* O. P.-Cambridge, 1879 — khắp thế giới
:* *[[Wendilgarda]]* Keyserling, 1886 — miền trung đến Nam Mỹ, châu Á
:* *[[Zoma]]* Saaristo, 1996 — Seychelles

* *[[incertae sedis]]*
:* *[[Parogulnius]]* Archer, 1953 — Hoa Kỳ

## Hình ảnh

Tập tin:Theridiosomatidae.web.mexico.-.tanikawa.jpg
Tập tin:Wendilgarda.sp.male.-.tanikawa.jpg


## Chú thích

## Tham khảo
* 
*
* (2008): The world spider catalog, version 8.5. *American Museum of Natural History*.

## Liên kết ngoài
Jon Flanagan

**Jonathon Emile "Jon" Flanagan** (sinh ngày 1 tháng 1 năm 1993) là cầu thủ bóng đá Anh gốc Ailen chơi cho HB Køge  ở vị trí hậu vệ cánh.Flagan bắt đầu sự nghiệp của mình tại Liverpool F.C.

## Sự nghiệp câu lạc bộ
### Liverpool
#### Mùa giải 2011-2012
Flanagan chơi đầy đủ 90 phút tại vòng 1 Giải ngoại hạng Anh trên sân nhà Sunderland. Trận đấu kết thúc với tỷ số 1-1. Flanagan tiếp tục được chơi đầy đủ 90 phút tại trận Liverpool chơi trên sân khách, trận thắng Exeter City 3-1 tại cúp Liên đoàn. Tại vòng sau đó của giải này anh ngồi dự bị trong chuyến hành quân tới sân của Brighton & Hove Albion. Anh đã có trận đấu thứ 11 cho Lữ đoàn đỏ sau kỳ sinh nhật thứ 19 của mình, thay thế Fabio Aurelio, trong trận Liverpool chiến thắng 5-1 trước Oldham Athletic, vòng 3 của cúp FA. Flanagan trở lại vào ngày 24 tháng 3 trong trận đấu với Wigan Athletic, tại giải ngoại hạng, trong tình trạng Liverpool mất bộ đôi Glen Johnson và Martin Kelly do chấn thương. Flanagan tiếp tục giữ vị trí của mình, chơi đầy đủ 90 phút trong 2 vòng đấu tiếp theo, trước khi ngồi băng ghế dự bị thay cho Brad Jones vào phút thứ 26, trận đấu với Blackburn Rovers, sau khi Doni phải rời sân. Trận này Liverpool thắng 3-2.

## Sự nghiệp thi đấu quốc tế
Trong tháng 5 năm 2011, lần đầu tiên anh được gọi để chơi cho đội hình U19 Anh, mặc dù anh đã phải rút lui do một chấn thương bắp chân. Vào tháng 8 năm 2011 anh có tên trong đội hình U21 Anh. Anh xuất hiện trong chiến thắng 6-0 trước Azerbaijan.

## Thống kê sự nghiệp

## Chú thích
Sống khác

***Sống khác*** là một chương trình truyền hình thực tế được phát sóng lần đầu vào lúc 19h50 ngày 31 tháng 01 năm 2012 trên VTV6. *Sống khác* đem đến cho bạn trẻ và khán giả truyền hình cơ hội trải nghiệm một môi trường sống mới với những cảm giác mới lạ, những thay đổi khác biệt hoàn toàn với những gì quen thuộc mà cuộc sống hàng ngày họ đang sống. Mỗi chương trình có một bạn trẻ, hay còn gọi là một nhân vật, tham gia trải nghiệm, và họ sẽ chia sẻ với người xem những suy nghĩ, những cảm nhận rất thực về những gì cuộc sống trải nghiệm đã dạy cho họ.Các công việc trải nghiệm chương trình đã lên sóng là làm phu gạch, rửa xe ôtô, rửa bát thuê, đánh giày, hát rong, bán dạo, làm bốc vác ở Long Biên, chăm sóc bò sữa nông trại ở Ba Vì,...

## Thể lệ tham gia
* Độ tuổi từ 18 đến 23;
* Những trải nghiệm có thể là thay đổi về công việc, chỗ ở hoặc đổi gia đình...

## Đơn vị thực hiện
Ban Thanh thiếu niên VTV6 - Đài truyền hình Việt Nam

## Tham khảo
*Danh sách các chương trình phát sóng của Đài Truyền hình Việt Nam
Cù kì

**Cù kì** (tên khoa học: ***Myomenippe hardwickii***), hay **cua sấm**, **cua đá**, **cùm vùm** là một loài cua thuộc họ Menippidae.

## Phân bố
Loài này phân bố ở những vùng biển ấm như Malaysia, Indonesia. Tại Việt Nam loài này phân bố ở bờ biển Quảng Ninh, Khánh Hòa nhưng cù kì có giá trị thực phẩm thì chỉ có ở Quảng Ninh.
## Đặc điểm
Loài cua này có thể dễ dàng được nhận ra bởi mai màu nâu, mắt màu xanh lá cây sáng và hai càng rất to. Nó sống trong khe đá, mảnh gỗ dọc theo các vách đá bờ biển và rừng ngập mặn, cũng như trong vỏ trai, trang trại nuôi trồng thủy sản, nhà bè và đê chắn sóng, nó rất chậm chạp, bám vào đá rất chắc chắn. Chúng có thể phát triển đến kích thước lớn (chiều rộng lên đến 12&nbsp;cm), ăn các loài phù du, giáp xác nhỏ và là loài gây hại ở các trang trại nuôi trồng vẹm xanh.

Không chỉ ở Việt Nam mà ở các nước khác người ta cũng tin vào một điều không có cơ sỏ giải thích, là khi người bị cù kì dùng càng cắp vào thì nó chỉ nhả ra khi nào có một tiếng sấm vang lên mà thôi. Vì vậy trong tiếng Anh ngoài tên thường dùng là *Stone crab* (cua đá), người ta còn gọi nó là *Thunder crab* (cua sấm). Thực ra nó là một loài rất hung hăng và lì lợm. Nó cứ cắp chặt đối phương cho đến khi nào cảm thấy an toàn thì mới nhả ra.
## Thực phẩm
Loài cua này có giá trị thực phẩm và trở thành món ăn đặc sản ở Quảng Ninh (Bái Tử Long,Hạ Long và Móng Cái). Cù kỳ thường được dân đi biển ngoài đảo Vạn Gia đánh bắt mang về, tuy thịt không ngon ngọt như thịt cua nhưng ngon hơn ghẹ, giá cả lại rẻ hơn cua nên rất được ưa chuộng. Tuy nhiên thịt cù kỳ chỉ có ở hai càng, phần thân xốp và hầu như không có thịt. Cù kỳ cũng được chế biến theo nhiều cách khác nhau như nấu bún, hấp, rang me, nướng than hồng, gỡ thịt xào miến hay làm ruốc cho trẻ em.

## Chú thích
Động vật ăn thịt

**Động vật ăn thịt** là sinh vật sống dựa chủ yếu vào việc ăn thịt mô các loài động vật khác, dù thông qua việc săn mồi hay nhặt mồi. Những động vật phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn thịt tươi được gọi là động vật ăn thịt bắt buộc (hay động vật ăn thịt toàn phần), trong khi những động vật ăn cả những thức ăn phi động vật được gọi là động vật ăn thịt tùy ý (hay còn gọi là động vật ăn thịt cơ hội hay động vật ăn thịt bán phần). Động vật ăn tạp tiêu thụ cả thức ăn từ động vật và thức ăn không phải từ động vật, tuy nhiên không có một tỉ lệ phân chia rõ ràng nào về thức ăn động vật và thực vật để phân biệt động vật ăn thịt tùy ý và động vật ăn tạp.

## Xem thêm
* Động vật ăn cỏ
* Động vật ăn tạp
* Động vật ăn thịt người
* Thực vật ăn thịt
## Tham khảo
Tromelin

**Tromelin ** (, ) là một đảo thấp và bằng phẳng tại Ấn Độ Dương, nằm cách  về phía đông của Madagascar (tọa độ: ). Đảo thuộc quyền quản lý của Pháp sau một hiệp ước ký kết với Anh Quốc vào năm 1954, tuy nhiên hiện đảo cũng được Mauritius và Seychelles tuyên bố chủ quyền. Đảo có một trạm khí tượng và là nơi chim điên và đồi mồi dứa.

Đảo rất giống một bãi cát lớn và điểm cao nhất chỉ là , Tromelin dài khoảng  và rộng , với diện tích 80&nbsp;ha (200 acres), có các bụi cây chủ yếu là cây Phong ba và bị các rạn san hô vây quanh. Không có cảng biển hay nơi thả neo nên việc tiếp cận với đảo bằng đường biển gặp khó khăn, một đường băng dài 1.200-m kết nối đảo với thế giới bên ngoài.

Hòn đảo được ghi lại lần đầu nhờ nhà hàng hải người Pháp là Jean Marie Briand de la Feuillée vào năm 1722 và ban đầu mang tên *Île des Sables*.

Năm 1761 tàu *Utile* của Pháp đưa các nô lệ từ Madagascar đến Mauritius, đã đi trên ám tiều của đảo. Phi hành đoàn đã đến Madagascar trên một chiếc bè, bỏ lại khoảng 60 người trên hoang đảo. Mười lăm năm sau, tức 1776, Chevalier de Tromelin (nguồn gốc tên của đảo), thuyền trưởng của tàu chiến Pháp *[[La Dauphine]]*, đã thăm đảo và giải cứu những người sống sót — bảy phụ nữ và một đứa trẻ 8 tháng tuổi.

Pháp tuyên bố chủ quyền với đảo từ năm 1810. Tuy nhiên, từ thế kỷ 19 cho đến thập niên 1950, Tromelin là một vùng phụ thuộc của thuộc địa Mauritius của Anh. Năm 1954, với một thỏa thuận giữa Anh và Pháp, Pháp xây dựng một trạm khí tượng trên đảo. Tuy vậy, vấn đề chủ quyền lại đến từ một bên khác, Mauritius tuyên bố rằng đảo là một phần lãnh thổ của họ và chủ quyền đảo chưa được chuyển giao cho Pháp và đảo vẫn là một phần của thuộc địa cũ Mauritius và thời điểm độc lập. Ngay từ năm 1959, trước khi độc lập, Mauritius đã thông báo với Tổ chức Khí tượng Thế giới rằng họ coi Tromelin là một phần lãnh thổ của mình.
Pháp và Mauritius đã đạt được một thỏa thuận đồng quản lý vào năm 2010.

Tromelin có vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) rộng 280.000&nbsp;km² , tiếp giáp với EEZ của Réunion. Trạm khí tượng của đảo giúp cảnh báo các cơn lốc vẫn hoạt động với các nhân viên đến từ Réunion.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* The shipwrecked memory of the L'Utile slaves
Các đảo rải rác tại Ấn Độ Dương

**Các đảo rải rác tại Ấn Độ Dương** ( hay *Îles éparses de l'océan indien*) bao gồm bốn quần đảo nhỏ, một rạn san hô vòng và đá ngầm tại Ấn Độ Dương, và cấu thành quận thứ năm của Vùng đất phía Nam và châu Nam Cực thuộc Pháp (TAAF) từ tháng 2 năm 2007. Các đảo này không có dân cư cố định. Ba quần đảo — quần đảo Glorieuses, Juan de Nova và Europa — và rạn san hô vòng Bassas da India nằm tại eo biển Mozambique ở phía tây của Madagascar, trong khi đảo thứ tư là Tromelin, nằm cách  về phía đông của Madagascar. Cũng nằm trên eo biển Mozambique còn có đá ngầm Banc du Geyser.

Các đảo được phân loại là những khu bảo tồn thiên nhiên. Ngoại trừ Bassas da India, tất cả các đảo đều có trạm khí tượng: các trạm trên quần đảo Glorioso Islands, Juan de Nova và đảo Europa Island được tự động hóa. Trạm khí tượng trên đảo Tromelin, thì cung cấp các cảnh báo về các cơn lốc đe dọa tới Madagascar, Réunion hay Mauritius. Mỗi một đảo, ngoại trừ Bassas da India và Banc du Geyser, đều có một đường băng dài trên . Mauritius, Comoros, Seychelles và Madagascar tranh chấp chủ quyền các đảo này với Pháp. Mauritius tuyên bố chủ quyền với Tromelin; Comoros và Seychelles tuyên bố chủ quyền với quần đảo Glorioso Islands; Comoros và Madagascar tuyên bố chủ quyền với Banc du Geyser; và Madagascar tuyên bố chủ quyền  với các đảo còn lại.

## Tổng quan

## Các đảo riêng lẻ
*Banc du Geyser
*Bassas da India
**10 đảo đá nhỏ chưa được đặt tên
*Đảo Europa
**Île Europa
**8 đảo đá nhỏ chưa được đặt tên
*Quần đảo Glorieuses
**Grande Glorieuse
**Île du Lys
**Đá Wreck
**Đá Nam
**Các đá Verte (3 đảo nhỏ)
**Ba đảo nhỏ chưa đặt tên
*Đảo Juan de Nova
*Đảo Tromelin

## Hành chính
Từ ngày 3 tháng 1 năm 2005, Îles Éparses được Vùng đất phía Nam và châu Nam Cực thuộc Pháp (*TAAF* — *les Terres Australes et Antartiques Françaises*), thay mặt nhà nước Pháp và có trụ sở tại Réunion. Îles Éparses trước đó nằm dưới quyền quản lý của tỉnh Réunion từ sau khi tách khỏi Madagascar vào năm 1960. France duy trì một đội quân đồn trú khoảng 14 trên mỗi đảo tại eo biển Mozambique cũng được Madagascar tuyên bố chủ quyền.

Pháp tuyên bố một vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) khoảng 200 hải lý  xung quanh mỗi đảo nhỏ tại Îles Éparses, cùng với vùng đặc quyền kinh tế của Réunion và Mayotte, tổng cộng Pháp tuyên bố hơn một triệu km² (400.000&nbsp;mi²) tại phía tây của Ấn Độ Dương. Tuy nhiên có sự chồng chéo giữa vùng đặc quyền kinh tế mà Pháp tuyên bố với các nước lân cận.
## Yêu sách của Malagasy
Vào ngày 20 tháng 6 năm 2025, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Malagasy, Rasata Rafaravavitafika, đã chủ trì một cuộc họp của ủy ban khoa học dành riêng cho yêu sách của Madagascar đối với Quần đảo Scattered. Mục tiêu của cuộc họp này là đưa ra các lập luận để bảo vệ chủ quyền của Madagascar đối với Quần đảo Scattered, đồng thời thúc đẩy các cuộc thảo luận với Pháphttps://www.madagascar-tribune.com/Iles-Eparses-Madagascar-prepare-la.html.

## Tham khảo

## Liên kết ngoài

* Official site  (bằng tiếng Pháp)
Mærsk Mc-Kinney Møller

**Arnold Mærsk Mc-Kinney Møller** (13 tháng 7 năm 1913 – 16 tháng 4 năm 2012) là một doanh gia lớn của Đan Mạch, chủ hiệu hàng hải A.P. Møller-Mærsk, thường gọi là hãng Mærsk.

## Doanh nhân
Tài sản của Møller trị giá khoảng 123 tỷ Krone Đan Mạch, đưa ông vào vị trí người giàu nhất Đan Mạch. Theo Danh sách Forbes liệt kê năm 2007 thì Møller xếp  hạng thứ 557 trên thế giới.http://www.forbes.com/lists/2007/10/07billionaires_The-Worlds-Billionaires_CountryOfCitizen_4.html

## Møller, hãng Mærsk và người Việt
Đối vời thuyền nhân người Việt vượt biển tỵ nạn thì Møller là một vị ân nhân lớn. Thương thuyền của hãng Mærsk đã từng ra tay cứu vớt thuyền vượt biên khi họ lâm nạn trên biển. Ngay từ khi Sài Gòn thất thủ vào Tháng Tư năm 1975, con tàu *[[Trường Xuân (định hướng)|Trường Xuân]]* rời bến Sài Gòn ra khơi nhưng hỏng máy và đang chìm thì con tàu *Clara Mærsk* đã can thiệp cứu vớt, chở 3.628 người tỵ nạn sang Hương Cảng. *Clara Mærsk* cập bến Hương Cảng ngày 4 Tháng 5. Vào thời điểm bấy giờ, đó là đợt cứu nạn trên biển lớn nhất.

Trong những năm kế tiếp, thương thuyền hãng Mærsk của Møller đã vớt hơn 10.000 thuyền nhân Việt Nam trên biển Đông. Đa số được định cư ở Đan Mạch.

Møller mất ngày 16 tháng 4 và khi tang lễ được cử hành ngày 21 tháng 4, cộng đồng người Việt tỵ nạn ở Đan Mạch cũng đã gửi vòng hoa phúng điếu, tri ân vị ân nhân với tấm lòng bác ái.

## Chú thích
Juan de Nova

**Juan de Nova ** (tiếng Pháp: địa phương *Île Juan de Nova* hay chính thức *Île Juan da Nova*), cũng goị là **Saint-Christophe**, là một đảo nhiệt đới thấp và bằng phẳng có diện tích  ở phần hẹp nhất của eo biển Mozambique, khoảng một phần ba quãng đường giữa Madagascar và Mozambique. Tàu thuyền có thể bỏ neo ngoài khơi đông bắc của đảo và có một đường băng dài . Về mặth hành chính, đảo là một phần của Các đảo rải rác tại Ấn Độ Dương, một khu vực của Vùng đất phía Nam và châu Nam Cực thuộc Pháp. Đảo có vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) rộng , đảo cũng được Madagascar tuyên bố chủ quyền. Hòn đảo có quân đồn trú Pháp từ Réunion và có một trạm khí tượng.

Juan de Nova, dài khoảng  và rộng nhất là , là một khu bảo tồn thiên nhiên bị vây quanh bởi các đá ngầm bao quanh một diện tích (không thật sự giống như phá tại một đảo san hô vòng) khoảng . Các rừng cây, chủ yếu là Casuarinaceae, chiếm khoảng một nửa diện tích đảo.

Đảo được đặt tên theo João da Nova, một đô đốc người Galicia phục vụ cho Bồ Đào Nha đi qua đảo vào năm 1501. Đảo trở thành vùng sở hữu của Pháp từ năm 1897. Tài nguyên
Guano (phosphat) đã được khai thác từ bắt đầu thế kỷ 20 cho đến năm 1970. Hòn đảo bị bỏ hoang trong Thế chiến II và được các thủy thủ tàu ngầm Đức viếng thăm.

## Tham khảo
Quần đảo Glorieuses

**Glorieuses** hay **Glorioso** ( chính thức là *Archipel des Glorieuses*) là một nhóm đảo và đá của Pháp có tổng diện tích , có tọa độ , ở phía bắc của eo biển Mozambique, cách khoảng  về phía tây bắc của Madagascar. Glorieuses có một vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) rộng . Tàu bè phải bỏ neo ngoài khơi xa của đảo và Grande Glorieuse có một đường băng dài .

Quần đảo gồm hai đảo chính, Grande Glorieuse () và Île du Lys, cùng tám đảo đá nhỏ (*Roches Vertes*): đá Wreck (), đá Nam () và các đá Verte() và ba đá khác chưa được đặt tên. Chúng là một phần của một rặng san hô và đầm phá. Grande Glorieuses có hình dạng gần tròn và có đường kính . Các đảo có thảm thực vật nghèo nàn, chủ yếu là phần còn lại cuỉa các đồn điền dừa và phi lao.

Île du Lys, nằm ở tọa độ  cách 5 dặm (8&nbsp;km) về phía đông bắc Grande Glorieuses, có chiều dài khoảng  và có các đụn cát và cây bụi cùng các thực vật ngập mặn. Đảo vốn là nơi khai thác phosphat (guano).

Các đảo có khí hậu nhiệt đới và địa hình thấp và bằng phẳng, độ cao so với mực nước biển dưới . Île de Lys là một địa điểm làm tổ của chim di trú, và là nơi rùa đẻ trứng.

Các đảo có lẽ đã được các nhà hàng hải Ả Rập biết đến từ trước, Glorieuses được đặt tên và có người định cư vào năm 1880 bởi một người Pháp có tên là Hippolyte Caltaux, ông đã lập ra một đồn điền dừa tại Grande Glorieuse. Quần đảo trở thành vùng thuộc sở hữu của Pháp vào năm 1892 khi thuyền trưởng Richard của *Primauget* tuyên bố chủ quyền chính thức.

Từ năm 1914 đến 1958 quyền khai thác đảo được nhượng cho các công ty Seychelles. Ngày nay, đảo là một khu bảo tồn thiên nhiên với một trạm khí tượng. Madagascar tiếp tục tuyên bố chủ quyền với đảo.


File:Iles glorieuses 76.jpg|Bản đồ
File:Iles glorieuses.jpg|Tổng quan đảo
File:Glorioso Islands.jpg|Ảnh vệ tinh quần đảo


## Tham khảo
Bassas da India

**Bassas da India** (cũng gọi là **Basse de Judie**) là một phần của Vùng đất phía Nam và châu Nam Cực thuộc Pháp. Đây là một đảo không người ở, một đảo san hô vòng hình tròn có đường kính , và tổng diện tích (bao gồm đầm phá) là . Đảo nằm ở phía nam của eo biển Mozambique, khoảng nửa đường giữa Madagascar (cách  về phía đông) và Mozambique, và cách  về phía tây bắc của đảo Europa. Đảo nổi lên từ một dốc sâu 3000&nbsp;m dưới đáy biển. Vành đá ngầm trung bình khoảng 100&nbsp;m băng qua và hoàn toàn rào xung quanh một đầm phá nông có độ sâu tối đa là 15&nbsp;m. Vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của đảo là  và giáp với EEZ của đảo Europa.

Đảo san hô vòng gồm có 10 đảo đá cằn cỗi, không có thực vật với tổng diện tích 0,2&nbsp;km². Các đảo nằm ở phía bắc và đông của đảo san hô vòng cao từ 2,1 to 3&nbsp;m, còn các đảo phía tây và nam cao 1,2&nbsp;m. Đá ngầm hoàn toàn bị ngập từ 3 trước và 3 giờ sau thủy triều đạt cao nhất. Vùng bờ biển của đá ngầm dài . Khu vực thường bị lốc xoáy. Đảo san hô vòng là một mối nguy hiểm cho hoạt động hàng hải và là địa điểm đã xảy ra nhiều vụ đắm tàu.

Bassas da India lần đầu tiên được ghi lại bởi các nhà thám hiểm người Bồ Đào Nha vào đầu thế kỷ 16. Các tên ban đầu của đảo là **Baixo da ''Judia***, tức "Bãi cạn *Judia*". *Judia* là tên của một tàu Bồ Đào Nha bị mắc cạn tại đá ngầm này. Tàu này mang tên "Judia" (có nghĩa "[[Người Do Thái|người đàn bà Do Thái]]" trong [[tiếng Bồ Đào Nha]]), do nó thuộc quyền sở hữu của một thương gia Do Thái đến từ [[Bồ Đào Nha]]. Tên gọi trở thành *'Bassas da India''' do các nhà vẽ bản đồ sao chép lỗi. Năm 1897, đảo bị Pháp chiếm hữu và sau đó đặt dưới quyền quản lý từ Réunion năm 1968. Madagascar tiếp tục tuyên bố chủ quyền với đảo.


File:Bassas da India atoll map-fr.png|Bản đồ chi tiết.
File:Bassas_da_india.jpg|Ảnh từ ISS photograph.
File:Bassas da India.png|Ảnh từ Landsat 7.
File:Bassas da India-CIA WFB Map.png|Ảnh từ CIA WFB.
File:Bassas da india 76.jpg|Bản đồ CIA.
File:Bassas da India in Sunglint.jpg|Ảnh của ISS về đảo Bassas da India.


## Tham khảo

## Liên kết ngoài

*Oceandots
*Sailing Directions: East Africa and the South Indian Ocean
*
Đảo Europa

**Đảo Europa** (, ) là một đảo nhiệt đới thấp rộng 28&nbsp;km² tại eo biển Mozambique, khoảng một phần ba khoảng cách từ miền nam Madagascar đến miền nam Mozambique. Hòn đảo nằm dưới quyền cai quản của Pháp từ năm 1897, song hiện vẫn được Madagascar tuyên bố chủ quyền. Hòn đảo có một biệt đội đồn trú đến từ Réunion, có trạm khí tượng và được các nhà khoa học thăm viếng. Đảo không có người cư trú cố định và là một phần của Các đảo rải rác tại Ấn Độ Dương của Vùng đất phía Nam và châu Nam Cực thuộc Pháp.

Europa có bờ biển dài 22,2&nbsp;km song khong có cảng và các tàu có thể thả neo xa bờ biển. Vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của đảo tiếp giáp với EEZ của Bassas da India, rộng 127.300&nbsp;km². Đảo có một đường băng dài 1.500 mét. Đảo bị bao quanh với những bãi biển san hô và một đá ngầm viền và bao quanh một đầm phá thực vật ngập mặn rộng khoảng 9&nbsp;km². Hòn đảo là một khu bảo tồn thiên nhiên. Các loài thực vật trên đảo bao gồm rừng khô, cây bụi, đại kích và phần của lại của một đòn điền sisal. Đây là một trong những nơi làm tổ lớn nhất thế giới của loài đồi mồi dứa. Đảo cũng là nơi sinh sống của các con dê được những người khai hoang đưa đến từ cuối thế kỷ 18.

Đảo có thể đã được những nhà hàng hải trông thấy từ thế kỷ 16, đảo được lấy tên theo con tàu Anh Quốc *Europa* đã đến viếng thăm đảo vào tháng 12 năm 1774. Các tàn tích và phần mộ trên đảo Europa là dấu tích của các nỗ lực định cư từ thập niên 1860 đến thập niên 1920. Ví dụ, gia đình *Rosiers* người Pháp đã chuyển đến đảo vào năm 1860, nhưng sau đó đã phải rời đi.


File:Europa Island.jpg|Ảnh vệ tinh đảo Europa
File:EuropaIsland Map-en.png|Bản đồ đảo Europa
File:vue aerienne europa.jpg|Không ảnh đảo Europa


## Tham khảo