Chiến dịch Chattanooga

**Chiến dịch Chattanooga**, hay thường được gọi là **trận Chattanooga thứ ba** hoặc **Chuỗi trận giành Chattanooga**, là một loạt các hoạt động và trận đánh trong tháng 10 và 11 năm 1863 thời Nội chiến Hoa Kỳ. Sau thất bại của Binh đoàn Cumberland do thiếu tướng miền Bắc William S. Rosecrans chỉ huy trong trận Chickamauga vào tháng 9, quân miền Nam thuộc Binh đoàn Tennessee của tướng Braxton Bragg đã bao vây Rosecrans và đội quân của ông ta tại Chattanooga, Tennessee sau khi chiếm được những cao điểm chủ chốt xung quanh thành phố. Thiếu tướng Ulysses S. Grant được phong chức tổng chỉ huy toàn bộ lực lượng quân miền Bắc tại mặt trận miền Tây và bắt đầu điều một lực lượng tăng viện lớn từ Mississippi và miền Đông đến cho Chattanooga.

Sau khi mở một tuyến đường tiếp tế ("tuyến Cracker") để cung cấp cho binh lính và vật nuôi đang bị đói khát trong thành phố, quân đội của Grant đã đánh bại một cuộc phản công của miền Nam trong trận Wauhatchie các ngày 28&ndash;29 tháng 10 năm 1863. Đến 23 tháng 11, Binh đoàn Cumberland do thiếu tướng George H. Thomas chỉ huy đã tiến từ các công sự phòng thủ quanh Chattanooga ra chiếm khu đất cao nhỏ tại Orchard Knob trong khi Binh đoàn sông Tennessee của thiếu tướng William T. Sherman bất ngờ tấn công sườn phải của Bragg tại đỉnh Missionary. Ngày 24 tháng 11, đội quân đến từ miền Đông của thiếu tướng Joseph Hooker đã đánh bại quân miền Nam trong trận Lookout Mountain và bắt đầu tiến về sườn trái của Bragg nằm ở Rossville, Georgia.

Trong ngày 25 tháng 11, cuộc tấn công bên cánh phải của Sherman không thu được mấy thắng lợi. Với hy vọng làm phân tán sự chú ý của Bragg, Grant đã để cho Thomas tiến công vào trung tâm phòng tuyến đối phương tại căn cứ Missionary Ridge. Do hiểu sai mệnh lệnh và lại chịu sức ép của tình hình chiến thuật, quân của Thomas đã tràn lên tận đỉnh Missionary, đánh tan Binh đoàn Tennessee, buộc họ phải rút chạy về Dalton, Georgia, nhưng vẫn đánh bại được cuộc truy kích của quân miền Bắc trong trận Ringgold Gap sau đó. Thất bại của Bragg đã đặt dấu chấm hết cho quyền kiểm soát cuối cùng của phe miền Nam tại Tennessee và mở đường cho quân miền Bắc tấn công vào vùng Thâm Nam, dẫn đến chiến dịch Atlanta của Sherman trong năm 1864.

## Chú thích

## Thư mục
* Catton, Bruce. *Grant Takes Command*. Boston: Little, Brown & Co., 1968. ISBN 0-316-13210-1.
* Cleaves, Freeman. *Rock of Chickamauga: The Life of General George H. Thomas*. Norman: University of Oklahoma Press, 1948. ISBN 0-8061-1978-0.
* Connelly, Thomas L. *Autumn of Glory: The Army of Tennessee 1862&ndash;1865*. Baton Rouge: Louisiana State University Press, 1971. ISBN 0-8071-2738-8.
* Cozzens, Peter. *The Shipwreck of Their Hopes: The Battles for Chattanooga*. Urbana: University of Illinois Press, 1994. ISBN 0-252-01922-9.
* Eicher, David J. *The Longest Night: A Military History of the Civil War*. New York: Simon & Schuster, 2001. ISBN 0-684-84944-5.
* Esposito, Vincent J. *West Point Atlas of American Wars*. New York: Frederick A. Praeger, 1959. . The collection of maps (without explanatory text) is available online at the West Point website .
* Hallock, Judith Lee. *Braxton Bragg and Confederate Defeat*. Vol. 2. Tuscaloosa: University of Alabama Press, 1991. ISBN 0-8173-0543-2.
* Hattaway, Herman, and Archer Jones. *How the North Won: A Military History of the Civil War*. Urbana: University of Illinois Press, 1983. ISBN 0-252-00918-5.
* Johnson, Robert Underwood, and Clarence C. Buel, eds. ''Battles and Leaders of the Civil War'' . 4 vols. New York: Century Co., 1884-1888. .
* Kagan, Neil, and Stephen G. Hyslop. *National Geographic Atlas of the Civil War: A Comprehensive Guide to the Tactics and Terrain of Battle*. National Geographic, 2008. ISBN 978-1-4262-0347-3.
* Kennedy, Frances H., ed. ''The Civil War Battlefield Guide''. 2nd ed. Boston: Houghton Mifflin Co., 1998. ISBN 0-395-74012-6.
* Korn, Jerry, and the Editors of Time-Life Books. *The Fight for Chattanooga: Chickamauga to Missionary Ridge*. Alexandria, VA: Time-Life Books, 1985. ISBN 0-8094-4816-5.
* Lamers, William M. *The Edge of Glory: A Biography of General William S. Rosecrans, U.S.A.* Baton Rouge: Louisiana State University Press, 1961. ISBN 0-8071-2396-X.
* Liddell Hart, B. H. *Sherman: Soldier, Realist, American*. New York: Da Capo Press, 1993. ISBN 0-306-80507-3. First published in 1929 by Dodd, Mead & Co.
* Livermore, Thomas L. *Numbers and Losses in the Civil War in America 1861-65*. Reprinted with errata, Dayton, OH: Morninside House, 1986. ISBN 0-527-57600-X. First published in 1901 by Houghton Mifflin.
* McDonough, James Lee. *Chattanooga&mdash;A Death Grip on the Confederacy*. Knoxville: University of Tennessee Press, 1984. ISBN 0-87049-425-2.
* U.S. War Department, ''The War of the Rebellion'' : *a Compilation of the [[Official Records of the American Civil War|Official Records]] of the Union and Confederate Armies*. Washington, DC: U.S. Government Printing Office, 1880&ndash;1901.
* Woodworth, Steven E. *Nothing but Victory: The Army of the Tennessee, 1861&ndash;1865*. New York: Alfred A. Knopf, 2005. ISBN 0-375-41218-2.
* Woodworth, Steven E. *Six Armies in Tennessee: The Chickamauga and Chattanooga Campaigns*. Lincoln: University of Nebraska Press, 1998. ISBN 0-8032-9813-7.
* National Park Service battle descriptions
* National Park Service battle description, battles of November 23-25 

## Đọc thêm
* Horn, Stanley F. *The Army of Tennessee: A Military History*. Indianapolis: Bobbs-Merrill, 1941. .
* Sword, Wiley. *Mountains Touched with Fire: Chattanooga Besieged, 1863*. New York: St. Martin's Press, 1995. ISBN 0-312-15593-X.
* Watkins, Sam. ''Co. Aytch Maury Grays, First Tennessee Regiment or, A Side Show of the Big Show''. Cumberland Presbyterian Publishing House, 1882. .
* Woodworth, Steven E. *Jefferson Davis and His Generals: The Failure of Confederate Command in the West*. Lawrence: University Press of Kansas, 1990. ISBN 0-7006-0461-8.
* Woodworth, Steven E. *This Grand Spectacle: The Battle of Chattanooga*. Abilene, TX: McWhiney Foundation, 1999. ISBN 978-0-585-35007-3.

## Liên kết ngoài
* Period images of the Chattanooga battlefield
* Animated History of the Battles for Chattanooga 
* Extensive analysis of the battle of Chattanooga Includes the major reports, period maps, and recent photos. Emphasis on Hooker's turning Bragg's left flank.