open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Phố chợ

**Phố chợ** () là thuật từ pháp lý có nguồn gốc trong thời trung cổ để chỉ một khu định cư ở châu Âu có quyền hoạt động mua bán lập chợ. Quyền hoạt động mua bán lập chơ làm cho phố chợ khác biệt với làng và thành phố. Một thị trấn (town) có thể được miêu tả đúng đắn là một "phố chợ" và hiểu là "có quyền lập chợ" () cho dù nó hiện nay không còn một ngôi chợ tuy nhiên quyền hoạt động mua bán lập chợ vẫn còn tồn tại.

## Tổng quan
Trong thế kỷ 19 tại nước Anh, phần lớn dân số sống bằng nông nghiệp và chăn nuôi. Hầu hết họ sinh sống nơi họ làm việc trên các cánh đồng, trang trại và phân bố tương đối ít ở các thị trấn. Vì vậy, những người nông dân và vợ của họ đã mang sản phẩm họ làm ra để giao dịch (có ảnh hưởng của Giáo hội và các cơ sở thờ phụng). Các khu vực tập trung mua bán này dần phát triển tại các trung tâm của hoạt động địa phương và là một tính năng quan trọng của cuộc sống nông thôn. Các chợ huyện này thường tọa lạc gần những nơi kiên cố như lâu đài, hay pháo đài để nhận được sự bảo hộ cho việc tự do buôn bán. Các chế độ quân chủ Anh tạo ra một hệ thống chợ huyện bằng pháp luật.

Tại Na Uy, các chợ huyện thời trung cổ (tiếng Na Uy: kjøpstad; tiếng Bắc Âu: kaupstaðr) là một thị trấn đã được cấp đặc quyền thương mại bởi nhà vua hoặc các cơ quan có thẩm quyền khác. Các công dân trong thị trấn hay huyện đó có độc quyền trong mua và bán đồ. Các chợ huyện lần đầu tiên được tạo nên ở Na Uy trong thế kỷ 12 để khuyến khích các doanh nghiệp được tập trung mua bán xung quanh thị trấn được xác định. Xuất khẩu, nhập khẩu chỉ được thực hiện thông qua các chợ huyện này để cho phép chính quyền thực hiện việc giám sát về thương mại và đơn giản hóa việc áp đặt thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế hải quan. Chợ khuyến khích tăng trưởng trong các lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược, cung cấp cơ sở kinh tế địa phương để tăng tiềm lực kinh tế cho các lãnh địa.

Tại Đức, phố chợ có tính cách lịch sử là các khu vực tuy chưa có quyền thị trấn, nhưng có quyền lập chợ, đem lại lợi điểm cho người dân ở đây, chẳng hạn thợ thuyền. Phố chợ là cần thiết để cung cấp hàng hóa, thực phẩm cho các vùng chung quanh, thường là địa điểm trung tâm của cấp hành chính thấp nhất. Nó thường có ở các vùng ít người ở, nơi con đường tới chợ ở một thị trấn quá xa cho các nông dân. Nhiều phố chợ trong thế kỷ 13 và 14 thường nằm kế bên một thành trì, mà có thể đảm bảo an ninh cho việc buôn bán, ngoài ra người dân trong thành cũng có được cơ hội mua sắm.

## Tham khảo

## Xem thêm
* Hogg, Garry. *Market Towns of England*. Newton Abbot, Devon: David & Charles, 1974. ISBN 0715367986
* A Revolution from Above; The Power State of 16th and 17th Century Scandinavia; Editor: Leon Jesperson; Odense University Press; Denmark; 2000
Kim Quan Già Da

**Kim Quan Già Da** (43 - 532), cũng gọi là **Bản Già Da** (본가야, 本伽倻, Bon-Gaya) hay **Giá Lạc Quốc** (가락국, 駕洛國, Garakguk), là thành bang lãnh đạo của liên minh Già Da và thời Tam Quốc tại Triều Tiên. Thành bang này được cho là nằm quanh thành phố Gimhae, Gyeongsang Nam ngày nay, gần cửa sông Nakdong. Do vị trí địa lý của mình, thành bang này đã đóng vai trò chủ đạo trong các vấn đề khu vực kể từ thời Biện Hàn đến khi kết thúc liên minh Già Da.

Theo **[[Tam quốc di sự]]**, Kim Quan Già Da được thành lập khi Thủ Lộ Vương (Suro) thống nhất 9 thôn làng dưới 9 sự cai quản của mình. Phu nhân của ông là Hứa Hoàng Ngọc (Heo Hwang-ok), hôn lễ tổ chức vào năm 48 CN, bà được cho là công chúa của một vương quốc tại vùng Ayodhya thuộc Ấn Độ ngày nay, mặc dù điều này có thể đã được thêm vào trong thời kỳ Phật giáo sau đó.

Trong thời kỳ đầu của lịch sử Già Da (Gaya), có một vài làn sóng nhập cư từ miền bắc, bao gồm Cổ Triều Tiên, Phù Dư Quốc và Cao Câu Ly, họ đến và hòa nhập với cư dân sở tại và khơi dậy sự phát triển văn hóa và chính trị. Một sự biến đổi mạnh mẽ trong cách thức tổ chức tang lễ đã được tìm thấy trong các di chỉ khảo cổ có niên đại vào cuối thế kỷ 3 CN khi khi những cuộc di cư này đã diễn ra. Hình thức mai táng có liên hệ với các dân tộc du mục Bắc Á, như các ngôi mộ cho ngựa được làm khi chúng chết, việc thay thế đột ngột hình thức tang lễ của tầng lớp thượng lưu. Ngoài ra, các bằng chứng chỉ ra sự tồn tại của việc phá hủy các ngôi mộ trước đó một cách có hệ thống. Vào đầu thập kỷ 1990, một tổ hợp lăng mộ hoàng gia đã được khai quật tại Daeseong-dong, Gimhae, được cho là của Kim Quan Già Da nhưng dường như được sử dụng từ thời Biện Hàn.

Sau khi Kim Quan Già Da đầu hàng trước Tân La vào năm 532 CN, hoàng tộc của nó được chấp thuận trở thành quý tộc Tân La và được xếp hàng "chân cốt," hàng cao thứ hai trong chế độ cốt phẩm của Tân La. Tướng quân Kim Yu-shin (Kim Dữu Tín) của Tân La là hậu duệ của vị vua Già Da cuối cùng.
## Vua

## Hình ảnh

Tập tin:Gayahorsearmor.JPG|Áo giáp ngựa Gaya
File:GayaironarmorFINAL.JPG|Áo giáp Gaya
File:PressapochistaA.jpg|Vương miện Gaya
File:Duck-shaped pottery 오리형 토기.jpg|Gốm Gaya 


## Tham khảo

*Cheol, S.K. (2000). Relations between Kaya and Wa in the third to fourth centuries AD. *Journal of East Asian Archeology 2*(3-4), 112-122.
*Il,yeon. Garak-gukgi chronicles, Samgukyusa
Thủ Lộ Vương

**Thủ Lộ** (首露王, năm 42 (임인년) ~ 199, triều đại: 42 ~ 199) hay **Kim Thủ Lộ** (김수로; 金首露) là vị vua đầu tiên của thành bang Kim Quan Già Da thuộc đông nam Triều Tiên. Ngoài ra ông còn được gọi bằng tên khác là Thủ Lăng (首陵, 수릉), Não Thất Thanh Duệ (뇌질청예, 惱室靑裔) hay những tên tương tự. Miếu hiệu là Kim Quan Già Da Thái Tổ

## Truyền thuyết
Theo truyền thuyết về sự hình thành của Kim Quan Già Da được chép trong biên niên sử *Giá Lạc quốc lý* (가락국기, 駕洛國記, Garakguk-gi) của *[[Tam quốc di sự]]*, Thủ Lộ Vương là một trong 6 vương tử đã sinh ra từ 6 quả trứng rơi xuống từ thiên đường trong một chiếc bát vàng bọc trong tấm vải đỏ. Thủ Lộ là người sinh đầu tiên trong số đó và dẫn đầu những người khác thành lập nên 6 thành bang trong khi khẳng định là người lãnh đạo của liên minh Già Da (Gaya).

Cũng theo truyền thuyết, phu nhân của Thủ Lộ Vương là Hứa Hoàng Ngọc (Heo Hwang-ok) là công chúa của nước A Du Đà (Ayuta) (아유타, 阿踰陀) tại vùng đất thuộc Ấn Độ ngày nay. Bà được cho là đã đến Già Da bằng thuyền. Họ có 10 người con tất cả, hai trong số đó lấy họ mẹ. Ayuta ngày nay thường được xác định là Ayodhya tại Ấn Độ, và câu chuyện này cũng là một điểm sáng nhất định trong mối quan hệ Hàn Quốc-Ấn Độ hiện đại.

Câu chuyện thể hiện quan điểm sơ khởi cho rằng các vị vua là từ thiên đường giáng xuống. Đáng chú ý, một số vương quốc Triều Tiên khác ngoài 6 thành bang Già Da cũng có truyền thuyết hình thành dựa trên các mối liên hệ với trứng và gà. Đông Minh Vương (Jumong), vị vua sáng lập nên Cao Câu Ly, được cho là đã sinh ra từ một quả trứng của vương phi Liễu Hoa (Yuhwa) của Đông Phù Dư; Hách Cư Thế, vị vua đầu tiên của Tân La, cũng được cho là đã sinh ra từ một quả trứng; và Kim Át Trí (Kim Alji), tổ tiên của Tân La, được nói là đã được Hồ Công (Hogong) sinh ra tại Kê Lâm (Gyerim) trong một cái hộp vàng, nơi một con gà trống đang gáy. Các khía cạnh của truyền thuyết đã được khai thác để biết thêm thông tin vè văn hóa Già Da, vốn ít tư liệu đề cập tới.

## Trong văn hóa hiện đại
### Lăng mộ và hậu duệ
Một ngôi mộ của Thủ Lộ Vương vẫn còn tồn tại ở Gimhae ngày nay. Các thành viên gia tộc Kim ở Gimhae, những người tiếp tục duy trì vị thế quan trọng trong xã hội Hàn Quốc hiện nay, có một chút tổ tiên tưg Thủ Lộ Vương, cũng như các thành viên của Heo (Hứa) ở Gimhae không kết hôn với nhau cho đến thế kỷ 20.

### Quan hệ với Ayodya
Thành phố miền bắc Ấn Độ Ayodhya, một đoàn đại biểu Hàn Quốc gần đây đã khánh thành đài tưởng niệm tổ tiên của họ là vương hậu Heo Hwang-ok. Hơn một trăm nhà sử học và đại diện chính phủ, gồm cả đại sứ Bắc Triều Tiên tại Ấn Độ đã khánh thành bức tượng ở bờ tây sông Saryu.

### Trong văn hoá đại chúng
Một bộ phim truyền hình mang tên *Kim Suro* (Kim Thủ Lộ) đã được phát sóng ngày 29 tháng 5 năm 2010 trên MBC. Diễn viên Ji Sung đóng vai Kim Suro bên cạnh các diễn viên khác như Yu Oh-seong và Bae Jong-ok.

## Tham khảo

* 

* 

*


## Liên kết ngoài
*Lăng mộ Thủ Lộ Vương Life in Korea
*Lễ hội văn hóa Gaya
*Kim Suro, Phim truyền hình của MBC
Hứa Hoàng Ngọc

**Hứa Hoàng Ngọc** là một công chúa từ vương quốc cổ Ayodhya (tại Ấn Độ ngày nay) đến Triều Tiên. Thông tin về bà hầu như đến từ một vài đoạn văn ngắn trong *[[Tam quốc di sự]]*, một biên niên sử Triều Tiên vào thế kỷ 11. Theo tài liệu này, bà đã đến bằng thuyền và kết hôn với Thủ Lộ Vương (Suro) vào năm 48 SCN. Bà là vương hậu đầu tiên của Kim Quan Già Da, và được coi là tổ tiên của một số người Hàn Quốc.

## Truyền thuyết
Theo *Tam quốc di sự*, phụ mẫu của bà đã có một giấc mơ về Thủ Lỗ Vương. Giấc mơ cho thấy ông vẫn chưa tìm được hoàng hậu. Phụ thân bèn bảo bà đi tìm ông. Bà tới bằng thuyền với vàng bạc và một cây chè. Trước khi kết hôn với vua, bà cởi trang phục tơ tằm của mình và cầu nguyện thần núi.

## Di sản
Lăng mộ được cho là của bà nằm gần nơi dược tin là lăng mộ của phu quân, thuộc Gimhae tại Hàn Quốc. Một ngôi chùa truyền thống được thuyền chở bà đưa tới Triều Tiên nằm gần mộ của bà. *Tam quốc di sự* ghi rằng ngôi chùa được dựng nên trên tàu để làm dịu cơn thịnh nộ của trời và thần đại dương và cho phép thuyền vượt qua. Hình dạng bất thường và xù xì của ngôi chùa này không giống với bất cứ chùa nào tại Triều Tiên, cho thấy thêm phần nào sự chân thực của câu chuyện.

*Tam quốc di sự* cũng ghi rằng ngôi đến khác đã được xây để tưởng nhớ bà và chồng do Chí Tri Vương năm 452. Ngôi đền được gọi là Wanghusa "Vương hậu tự". Từ việc không có các ghi chép về Phật giáo vào thế kỷ 5 tại Già Da, các học giả hiện đại giải thích đây là một đền thờ tổ tiên chứ không phải một ngôi chùa Phật giáo.

## Chú thích

## Tham khảo
*
*

## Liên kết ngoài
*Lăng mộ vương hậu
*Lịch sử trà Triều Tiên 
*Hàn Quốc tìm kiếm mối quan hệ với Ayodhya , Times of India
*Người Hàn muốn ủng hộ Ayodhya — nơi sinh vương hậu họ Hứa
Đỗ quyên hoa đỏ

**Đỗ quyên hoa đỏ** (danh pháp khoa học: ***Rhododendron simsii***) là loài thực vật thuộc họ Thạch nam (Ericaceae).

Đỗ quyên hoa đỏ là cây bụi, cao khoảng 2,5 m, mọc rải rác trong rừng, hoa màu đỏ, nở vào dịp tết Nguyên đán. Loài đỗ quyên này phân bố ở Việt Nam (tại Sa Pa, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Thừa Thiên – Huế, Kon Tum) và Đài Loan.

Các phân loài:
* *Rhododendron simsii* var. *mesembrinum
* *Rhododendron simsii* var. *simsii

## Thư viện ảnh

Hình:Tsutsuji.jpg |Hoa đỏ
Hình:RhododendronSimsiiFlowers2.jpg |Hoa màu phớt đỏ
Hình:Azalea 1.jpg|Một giống hoa màu trắng


## Chú thích
Cư Đăng Vương

**Cư Đăng Vương**, là vị vua của thành bang Kim Quan Già Da và là thủ lĩnh trong liên minh Già Da, một liên minh tồn tại trên thung lũng sông Nakdong tại Triều Tiên vào thời Tam Quốc. Truyền thuyết kể rằng ông là con trai của Thủ Lộ Vương (Suro) và vương hậu Hứa Hoàng Ngọc (Heo Hwang-ok). Truyền thuyết cũng nói rằng họ có 10 người con trai. Cư Đăng Vương kết hôn với Mộ Trinh (Mojong) phu nhân.

## Tham khảo

## Xem thêm
* Danh sách quân chủ Triều Tiên
* Lịch sử Triều Tiên
* Tam Quốc Triều Tiên
Trương Quang Khánh

**Trương Quang Khánh** (sinh ngày 4 tháng 8 năm 1953) là một Thượng tướng Quân đội nhân dân Việt Nam, kỹ sư quân sự và chính khách người Việt Nam. Ông từng là Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Việt Nam (2009&ndash;2016), nguyên Ủy viên Ủy ban Tài chính - Ngân sách Quốc hội. Trong Đảng Cộng sản Việt Nam, ông từng là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa X, XI, Ủy viên Quân ủy Trung ương.

## Thân thế và binh nghiệp

Ông sinh ngày 4 tháng 8 năm 1953 tại xã Cẩm Kim, thị xã Hội An, tỉnh Quảng Nam (nay là phường Hội An, thành phố Đà Nẵng).

Năm 1971, ông thi đậu vào trường Đại học Kỹ thuật Quân sự (nay là Học viện Kỹ thuật Quân sự), khóa VI. Sau một năm học tập tại Học viện, đạt kết quả xuất sắc, ông được tuyển chọn đi du học tại Liên Xô.

Năm 2000, bổ nhiệm làm Tư lệnh Binh chủng Công binh, thăng quân hàm Thiếu tướng.

Năm 2004, bổ nhiệm giữ chức Phó Tư lệnh Quân khu 1.

Năm 2005, bổ nhiệm làm Chủ nhiệm Tổng cục Kỹ thuật.

Năm 2006, Tại Đại hội Đảng toàn quốc khóa X được bầu làm Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam.

Năm 2006, thăng quân hàm Trung tướng.

Năm 2007, được bổ nhiệm làm Chủ nhiệm Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng.

Năm 2009, được bổ nhiệm làm Thứ trưởng Bộ Quốc phòng.

Năm 2016, ông nghỉ chờ hưu.

## Lịch sử thụ phong quân hàm

## Tiểu sử chức vụ

## Chú thích
Ma Phẩm Vương

**Kim Quan Già Da Thành Vương** (mất 291, trị vì 259–291) là vua của Kim Quan Già Da, một thành bang của liên minh Già Da tại Triều Tiên thời cổ đại. Ông kế nhiệm phụ thân là, Cư Đăng Vương và ngôi vị này về sau được tuyền cho con trai ông là Cư Sất Di Vương.

Cũng như các thành viên khác trong gia đình hoàng gia Kim Quan, ông mang họ Kim. Mẹ của ông là phu nhân Mộ Trinh (Mojeong). Mã Phẩm Vương kết hôn với phu nhân Hảo Cừu (Hogu).

## Tham khảo


* 


## Xem thêm
* Danh sách quân chủ Triều Tiên
* Lịch sử Triều Tiên
* Tam Quốc Triều Tiên
Thư tình

**Thư tình** hay **bức thư tình**, cũng hay dùng là **cánh thư tình** là một lá thư có nội dung bày tỏ tình cảm, cảm xúc, tình yêu (lời tỏ tình) của một người gửi đến người tình của mình hoặc người mình yêu thương và thường được trình bày, diễn tả với nội dung, ngôn từ lãng mạn, đầy trữ tình qua những lời có cánh và những lời lẽ yêu thương. Thư tình được chuyển đến cho người đọc bằng hình thức trao tay, nhờ đưa hộ, dùng bồ câu đưa thư và ngày nay là các dịch vụ đặc biệt của bưu điện hay thư điện tử và thậm chí là tin nhắn điện thoại. Bức thư tình lan tỏa cảm xúc và đi đến từ cảm xúc này đến trạng thái cảm xúc khác, từ nổi khắc khoải, hy vọng, trông ngóng đến trạng thái thất vọng, đau buồn, tuyệt vọng và cảm xúc mãnh liệt, phẫn nộ. Thư tình là một hình ảnh đẹp trong văn chương, thơ ca (thể loại thơ tình, văn chương ngôn tình), hội họa, phim ảnh, âm nhạc. Hình ảnh một thiếu nữ đọc thơ tình và mỉm cười hay e lệ là hình ảnh được nhiều nhà hội họa sáng tác. Nhiều nhà văn, nhà thơ cũng nổi tiếng với những bức thư gởi cho người tình của mình.

## Tham khảo

## Đọc thêm
* Ursula Doyle, Love Letters of Great Women (2009)
* Bill Shapiro, Other People's Love Letters (2007)
Cư Sất Di Vương

**Kim Sất Di Vương** (mất 346, trị vì 291–346) là vị vua thứ tư của Kim Quan Già Da, một thành bang của liên minh Già Da thời Triều Tiên cổ đại. Ông là con trai của Ma Phẩm Vương và vương hậu Hảo Cừu (Hogu).

Kim Sất Di Vương kết hôn với phu nhân A Chí (Aji), con của một tướng lĩnh cấp cao (*agan*) tên là Agung. Bà là mẫu thân của Y Thi Phẩm Vương.

## Tham khảo


*


## Xem thêm
* Danh sách quân chủ Triều Tiên
* Lịch sử Triều Tiên
* Tam Quốc Triều Tiên
Y Thi Phẩm Vương

**Y Thi Phẩm Vương** (mất 407, trị vì 346–407) là người cai trị thứ năm của Kim Quan Già Da, một thành bang của liên minh Già Da tại Triều Tiên cổ đại. Ông là con trai của Cư Sất Di Vương và phu nhân A Chí (Aji). Ông kết hôn với phu nhân Trinh Tín (Jeongsin), bà cũng là mẫu thân của Tọa Tri Vương.

## Tham khảo

## Tham khảo


*


## Xem thêm
* Danh sách quân chủ Triều Tiên
* Lịch sử Triều Tiên
* Tam Quốc Triều Tiên
Tọa Tri Vương

**Tọa Tri Vương** (mất 421, trị vì 407–421) là vị vua thứ sáu của Kim Quan Già Da, một thành bang của liên minh Già Da tại Triều Tiên cổ đại. Ông là con của Y Thi Phẩm Vương và phu nhân Trinh Tín (Jeongsin). Ông kết hôn với phu nhân Boksu, cháu gái của tướng cấp cao (*daeagan*) Donyeong. Bà lã mẫu thân của Xuy Hi Vương.

*[[Tam quốc di sự]]* chép rằng ông đã bổ nhiệm người thân của một người thiếp lên vị trí cao, và điều này đã gây ra các khó khăn chính trị. Hơn nữa, Tân La đã tận dụng được điểm yếu của thành bang và xâm lược. Sau khi cận thần Pak Won-to phản đối ông, nhà vua đã đến chỗ một thầy bói, người đã đọc cho ông nghe Kinh dịch với ý ông nên giải quyết gốc rễ của vấn đề. Sau đó, ông đã đưa người thiếp đi sống lưu vong và lập lại thứ bậc của triều đình.

## Xem thêm
* Danh sách quân chủ Triều Tiên
* Lịch sử Triều Tiên
* Tam Quốc Triều Tiên

## Tham khảo

*
Xuy Hi Vương

**Kim Quan Già Da Huệ Vương** (mất 451, trị vì 421–451) là vị vua thứ 7 của Kim Quan Già Da, một thành bang của liên minh Già Da vào thời Triều Tiên cổ đại. Ông là con của Tọa Tri Vương và phu nhân Boksu. Ông kết hôn với Nhân Đức (Indeok), cháu gái của tướng quân (*[[gakgan]]*) Jinsa.

## Tham khảo


*


## Xem thêm
* Danh sách quân chủ Triều Tiên
* Lịch sử Triều Tiên
* Tam Quốc Triều Tiên
Chí Tri Vương

**Kim Quan Già Da Trang Vương** (mất 492, trị vì 451–492) là vị vua thứ 8 của Kim Quan Già Da, một hành bang của liên minh Già Da vào thời Triều Tiên cổ đại. Ông là con của Xuy Hi Vương và phu nhân Nhân Đức (Indeok). Ông kết hôn với phu nhân Bang Viện (Bangwon), người là con gái của *Sagan* Geumsang.

Một đoạn trong *[[Tam quốc di sự]]* chỉ ra rằng ông đã cho xây một ngôi chùa Phật giáo để tưởng nhớ vương hậu tổ Hứa Hoàng Ngọc tại nơi mà bà và Thủ Lộ Vương đã kết hôn. Ông gọi ngôi chùa này là Wanghusa ("Vương hậu tự") và cấp cho nó 10 *[[gyeol]]* đất lương. Ngôi chùa được ghi nhận tồn tại trong 500 năm.

## Xem thêm
* Danh sách quân chủ Triều Tiên
* Lịch sử Triều Tiên
* Tam Quốc Triều Tiên

## Tham khảo


*
Cừu Hành Vương

**Kim Quan Già Da Nhượng Vương**, hay còn gọi là **Cừu Hợi** (trị vì 521-532) là vị vua thứ 10 và cuối cùng của Kim Quan Già Da, một thành bang của liên minh Già Da thuộc Triều Tiên cổ đại. Ông là con trai của Kiềm Tri Vương và Thục phu nhân. Ông kết hôn với phu nhân Quế Hoa (Gyehwa), người là con gái của *suijil* Bunjil. Theo *[[Tam quốc di sự]]*, điều này xảy ra vào năm 520 hoặc 490 sau ngày thành bang được Thủ Lộ Vương thành lập theo truyền thuyết. Ông có ba người con trai, mỗi người trong họ về sau trở thành *[[gakgan]]*, hay tướng quân: Sejong, Mudo và Muduk.

Đối mặt với một cuộc tấn công của Tân La thời Pháp Hưng Vương (Beopheung), Cừu Hành Vương đã lựa chọn đầu hàng và đưa gia đình cùng của cải châu báu đến Tân La. Ông và gia đình được xếp vào hàng cao thứ hai trong chế độ cốt phẩm của Tân La là "chân cốt" và bản thân ông được xếp hạng *[[Thượng đại đẳng]] (Sangdaedeung)*, và cho phép giữ lãnh thổ trước đây.

## Xem thêm
* Danh sách quân chủ Triều Tiên
* Lịch sử Triều Tiên
* Tam Quốc Triều Tiên

## Tham khảo


*
*Kim Bu-sik. Silla Bon-gi, *[[Tam quốc sử ký|Samguk Sagi]]*.
Ngô Huy Cẩn

**Ngô Huy Cẩn** sinh năm 1941, là Giáo sư, Tiến sĩ khoa học ngành cơ học thủy khí, nguyên Chủ tịch Hội đồng Khoa học Viện Cơ học Việt Nam, nguyên Trung tá, Trưởng phòng Thủy khí động lực, Viện Vũ khí- Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng

Ông sinh ra và lớn lên tại làng Tảo Khê, xã Tảo Dương Văn, huyện Ứng Hòa, tỉnh Hà Tây cũ. Vợ của ông là Phó Giáo sư, Tiến sĩ dược Trần Lưu Vân Hiền, công tác tại Bệnh viện Y học cổ truyền Trung ương, Việt Nam. Ngô Thúc Lanh, một Giáo sư toán viết cuốn sách Đại số đầu tiên là người họ hàng nhà ông. Con trai ông là Ngô Bảo Châu là một nhà toán học, người Việt Nam đầu tiên giành được Huy chương Fields.

## Tham khảo
Sonic Youth

**Sonic Youth** là một ban nhạc rock đến từ Thành phố New York, thành lập năm 1981. Các thành viên Thurston Moore (guitar, hát), Kim Gordon (guitar bass, hát, guitar) và Lee Ranaldo (guitar, hát) có mặt trong suốt lịch sử ban nhạc, trong khi Steve Shelley (trống) gia nhập năm 1985 sau khi một loạt tay trống khác vào và rời nhóm. Trong thời kỳ đầu, Sonic Youth liên quan đến giới nhạc no wave ở Thành phố New York. Ban nhạc là một phần của làn sóng noise rock đầu tiên của nước Mỹ, cũng như mang đến các nét của hardcore punk nhưng tập trung nhiều vào tinh thần do it yourself hơn là các đặc điểm riêng của hardcore.

Ban nhạc được nhạc nhà phê bình ca ngợi và có thành công thương mại tương đối, đồng thời còn ký hợp đồng với hãng đĩa lớn DGC năm 1990 và headline festival Lollapalooza 1995. Sonic Youth được ca ngợi là đã "tái định nghĩa những gì guitar rock có thể làm". Ban nhạc cũng ảnh hưởng lớn đến phong trào alternative và indie rock.

Năm 1999, âm nhạc của họ nhận được sự quan tâm của các thính giả nhạc cổ điển thế kỷ 20 và nhạc thử nghiệm với việc phát hành *[[SYR4: Goodbye 20th Century]]*, một album đôi gồm các nhạc phẩm của các nghệ sĩ avant-garde như John Cage, Yoko Ono, Steve Reich, Pauline Oliveros, George Maciunas, Cornelius Cardew, Nicolas Slonimsky và Christian Wolff được biểu diễn bởi Sonic Youth với các nghệ sĩ như Christian Marclay, William Winant, Wharton Tiers, Takehisa Kosugi.
## Đĩa nhạc

; Các album phòng thu
* *[[Confusion Is Sex]]* (1983)
* *[[Bad Moon Rising (album)|Bad Moon Rising]]* (1985)
* *[[EVOL]]* (1986)
* *[[Sister (album của Sonic Youth)|Sister]]* (1987)
* *[[Daydream Nation]]* (1988)
* *[[Goo (album)|Goo]]* (1990)
* *[[Dirty (album của Sonic Youth)|Dirty]]* (1992)
* *[[Experimental Jet Set, Trash and No Star]]* (1994)
* *[[Washing Machine (album)|Washing Machine]]* (1995)
* *[[A Thousand Leaves]]* (1998)
* *[[NYC Ghosts & Flowers]]* (2000)
* *[[Murray Street (album)|Murray Street]]* (2002)
* *[[Sonic Nurse]]* (2004)
* *[[Rather Ripped]]* (2006)
* *[[The Eternal (album)|The Eternal]]* (2009)

## Tham khảo

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Liên kết ngoài

* Official website
* Sonic Youth live recordings archive 
* Official Facebook
Chùa Hang (Định Hóa)

**Chùa Hang** thuộc tổ dân phố Núi, thị trấn Chợ Chu, huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên, Việt Nam.

Đây là một quần thể gồm: Hang Trên, miếu Mẫu, nhà Tam quan, Hang Dưới. Trong hang có nhiều nhũ đá với hình dáng đa dạng. Điểm độc đáo của hang là bên trong có nhiều điểm nước chảy lâu ngày tạo nên những "ruộng cô tiên", bàn thờ Phật, một tấm bia cổ thời Nguyễn và một quả chuông cổ. Di tích Chùa Hang còn gắn với sự kiện lịch sử, là nơi Hồ Chí Minh từng ở và làm việc trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp. Hằng năm lễ hội Chùa Hang được tổ chức vào ngày 14/15 tháng giêng âm lịch, thu hút khách du lịch đến dâng hương tham quan và vãn cảnh chùa.

## Chú thích

## Tham khảo
*Di tích lịch sử Chùa Hang - nơi Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam sơ tán hiện vật
Bách thanh nâu

**Bách thanh nâu** hay **Bách thanh mày trắng** (danh pháp hai phần: ***Lanius cristatus***) là một loài chim thuộc Họ Bách thanh chủ yếu phân bố ở châu Á. Nó có quan hệ gần với Bách thanh lưng đỏ (*Lanius collurio*) và Bách thanh Isabelline. Giống như hầu hết các chim bách thanh khác, nó có một "mặt nạ tên cướp" màu đen riêng biệt qua mắt và được tìm thấy chủ yếu trong môi trường bụi rậm mở, nó đậu trên ngọn của bụi gai để tìm kiếm con mồi. Một số quần thể của loài phân bố rộng rãi này hình thành phân loài riêng biệt sinh sản ở châu Á ôn đới và di chuyển đến khu đông của họ trong vùng nhiệt đới châu Á. Chúng đôi khi được tìm thấy như là kẻ sống lang thang ở châu Âu và Bắc Mỹ.

## Chú thích

## Tham khảo

*Oiseaux pictures
*Avibase
*The Internet Bird Collection videos
*Ageing and sexing (PDF) by Javier Blasco-Zumeta
Bách thanh ác là

**Bách thanh ác là** (tên khoa học ***Urolestes melanoleucus***) là một loài chim trong chi đơn loài ***Urolestes***. Chúng được tìm thấy ở Angola, Botswana, Kenya, Mozambique, Namibia, Nam Phi, Swaziland, Tanzania, Zambia, Zimbabwe.

Môi trường sống tự nhiên của nó xa vẳn khô, xa vẳn ẩm ướt, và rừng cây bụi cận nhiệt đới hoặc nhiệt đới khô.

## Chú thích

## Tham khảo
* 
* Magpie Shrike at tanzaniabirds.net
Bách thanh đầu hung

**Bách thanh đầu hung** hay **Bách thanh đầu nâu** hoặc **Bách thanh đầu bò** (danh pháp hai phần: ***Lanius bucephalus***) là một loài chim đông Á thuộc Họ Bách thanh (*[[Laniidae]]*).

## Mô tả
Loài này dài 19–20&nbsp;cm. Con trống có chóp đầu màu nâu, lông mày trắng và mang mặt nạ đen. Lưng có màu nâu xám trong khi các cánh tối với một bản vá màu trắng. Hai bên sườn màu hung hung đỏ và phần còn lại của phần dưới màu hơi trắng với đường kẻ mịn. Con mái giống con trống nhưng có màu tương tự nhưng mờ hơn và nâu hơn với các mặt nạ màu nâu và không có vệt ở cánh màu trắng. Loài này có tiếng kêu ghê tai và khả năng bắt chước tiếng hót của các loài chim khác.

Nó sinh sản ở phía đông bắc Trung Quốc, Triều Tiên, Nhật Bản và đến nay đông Nga (Ussuriland, Sakhalin và quần đảo Kuril). Chim phía Bắc di cư về phía nam cho mùa đông với một sâu rộng vài miền nam Trung Quốc. Người lang thang đã được ghi nhận tại Đài Loan, Hồng Kông và Việt Nam. Chủng cô lập sicarius chỉ được tìm thấy ở vùng núi của tỉnh Cam Túc ở phía tây miền trung Trung Quốc.

Nó ưa thích môi trường sống mở như đất nông nghiệp và cạnh rừng. Nó cũng đến hay lui tới công viên và vườn tại các khu vực đô thị. Nó đậu trên một cành nhô ra, chờ đợi con mồi đi qua. Nó ăn chủ yếu là về côn trùng như bọ cánh cứng và dế, nhưng cũng ăn thằn lằn và động vật giáp xác.

Tổ được xây dựng giữa các bụi cây hoặc tre. Mỗi tổ có từ hai đến sáu quả trứng được đẻ. Chúng ấp trứng từ 14 đến 15 ngày và những con chim non đủ lông đủ cánh ra ràng 14 ngày sau khi nở.
## Chú thích

## Tham khảo

*Brazil, Mark A. (1991) *The Birds of Japan*. Christopher Helm, London.
*Lee, Woo-Shin, Koo, Tae-Hoe & Park, Jin-Young (2000) *A Field Guide to the Birds of Korea*. LG Evergreen Foundation, Seoul.
*MacKinnon, John & Phillipps, Karen (2000) *A Field Guide to the Birds of China*. Oxford University Press, Oxford.
*Robson, Craig (2002) *A Field Guide to the Birds of South-East Asia*. New Holland, London.

## Liên kết ngoài
*Oriental Bird Images: Bull-headed Shrike
Vega (tên lửa)

**Vega** (, Advanced Generation European Carrier Rocket) là một hệ thống tên lửa đẩy có thể phá hủy hiện đang được sử dụng bởi Arianespace phát triển chung bởi Cơ quan Không gian Ý và Cơ quan Không gian châu Âu. Phát triển bắt đầu vào năm 1998 và đợt phóng đầu tiên đã diễn ra từ Trung tâm vũ trụ Guiana vào ngày 13 tháng 2 năm 2012. Trong chuyến bay đầu tiên này, tên lửa đẩy Vega chở chín món hàng lên không gian, gồm dụng cụ trắc nghiệm lý thuyết tương đối Einstein.
Tên lửa Vega dài 30m, có thể chuyên chở các vệ tinh nặng khoảng 300-2,5 tấn thực hiện các nhiệm vụ quan sát Trái Đất đến các quỹ đạo cực và quỹ đạo Trái Đất thấp Sứ mạng Vega lần này là bay quanh quỹ đạo cực mang một tàu không gian nặng 1500&nbsp;kg lên độ cao 700&nbsp;km.. Tổng chi phí khoảng 776 triệu euro, trong đó Italia đóng góp khoảng 60% tổng trị giá của tên lửa. Vega gồm bốn tầng, trong đó ba tầng đầu tiên hoạt động bằng cách đốt nhiên liệu cứng. Còn tầng thứ tư và là tầng cuối lại sử dụng nhiên liệu phản lực lỏng, giúp tàu vũ trụ có thể khởi động nhiều lần để đưa nó lên đúng với quỹ đạo. Điều đặc biệt ở tàu vũ trụ Vega chính là lớp vỏ động cơ của ba tầng đầu tiên bằng nhựa tổng hợp và sợi graphit siêu bền. 
Nhiệm vụ lần phóng ngày 13 tháng 2 năm 2012 của tên lửa Vega là đưa chín vệ tinh lên quỹ đạo. Cơ quan Không gian châu Âu hi vọng Vega sẽ được phóng hai lần trong một năm, để giúp vận chuyển toàn bộ vệ tinh loại nhỏ của chính phủ, cơ quan khoa học hàng không.
Công nghệ được phát triển cho chương trình P80 cũng sẽ được sử dụng cho tương lai phát triển của Ariane. Italia góp 60% kinh phí và Pháp góp 25% là những người đóng góp hàng đầu cho các chương trình Vega, những quốc gia tham gia khác bao gồm Tây Ban Nha, Bỉ, Hà Lan, Thụy Sĩ và Thụy Điển.

## Chú thích

## Tham khảo
Bách thanh lưng xám

**Bách thanh lưng xám** (***Lanius tephronotus***) là một loài chim thuộc Họ Bách thanh.
Nó được tìm thấy ở Bangladesh, Bhutan, Campuchia, Trung Quốc, Ấn Độ, Lào, Myanma, Nepal, Việt Nam, Nga, Thái Lan, Việt Nam.
## Tham khảo

* BirdLife International 2004. Lanius tephronotus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Downloaded on ngày 26 tháng 7 năm 2007.
Danh sách tòa nhà cao nhất châu Á

Đây là danh sách các tòa nhà cao nhất châu Á, xếp hạng các tòa nhà chọc trời mà cao ít nhất là 350m. Tòa nhà cao nhất hiện nay là Burj Khalifa, cao 828&nbsp;m (2.717&nbsp;ft), có 164 tầng. Trước đây, tòa nhà chọc trời đầu tiên của châu Á là Bank of China Tower (*Trung Ngân Đại Hạ*) tại Hong Kong, cao 367&nbsp;m (1.204&nbsp;ft) với 74 tầng, được xây dựng vào năm 1990. Đây là tòa nhà chọc trời đầu tiên được xây dựng bên ngoài Bắc Mỹ. Sau khi xây dựng, nó đã dẫn đến sự bùng nổ việc xây dựng những tòa nhà chọc trời ở châu Á.

Ngày nay, hầu hết các tòa nhà trong số 50 tòa nhà chọc trời cao nhất thế giới là ở châu Á. Trước khi xuất hiện của tòa nhà chọc trời ở châu Á, hầu hết các tòa nhà chọc trời được xây dựng ở Bắc Mỹ giữa năm 1800 đến những năm 1980. Các quốc gia có nhiều nhà chọc trời ở châu Á là Trung Quốc, Ấn Độ, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Malaysia, Singapore, Philippines, Đài Loan, Indonesia và Trung Đông. Trong số các quốc gia này, Trung Quốc là quốc gia phát triển nhanh nhất về tòa nhà chọc trời đối với các nước khác trên thế giới.
## Tòa nhà cao nhất
Danh sách bao gồm các tòa nhà đã hoàn thành có chiều cao trên 350m

### Cao nhất theo khu vực

## Đang xây dựng
Bao gồm danh sách các tòa nhà chọc trời cao hơn  đang xây dựng.

## Kế hoạch, phê duyệt, đề xuất
Bao gồm danh sách các tòa nhà chọc trời cao hơn 

## Đang trì hoãn hoặc hủy bỏ

## Mốc thời gian của tòa nhà cao nhất châu Á

## Xem thêm
* Danh sách công trình cao nhất thế giới
* Danh sách công trình và kết cấu cao nhất thế giới
* Danh sách khách sạn cao nhất thế giới
*Danh sách tòa nhà cao nhất Châu Âu
*Danh sách tòa nhà cao nhất Châu Phi
*Danh sách các tòa nhà cao nhất Đông Nam Á

## Chú thích

## Liên kết ngoài
AppleTalk

**AppleTalk** là một bộ các giao thức độc quyền phát triển bởi Apple Inc cho các máy tính kết nối mạng. Nó được bao gồm trong Macintosh ban đầu phát hành vào năm 1984, nhưng bây giờ là không được hỗ trợ của việc phát hành Mac OS X v10.6 trong năm 2009. trong lợi của mạng TCP/IP. Datagram Protocol Giao hàng tận nơi AppleTalk tương ứng chặt chẽ với các lớp mạng của mô hình hệ thống thông tin liên lạc nối mở (OSI).

## Tham khảo
Ulleungdo

**Ulleungdo** (còn có thể viết là **Ulreungdo**; phát âm: "ulːɯŋdo"; phiên âm Hán Việt: **Uất Lăng**) là một hòn đảo thuộc Hàn Quốc trên biển Nhật Bản. Trước đây, hòn đảo này còn được gọi là **Dagelet Island** hay **Argonaut Island** trong các ngôn ngữ châu Âu. Ulleungdo nằm cách 120&nbsp;km (75&nbsp;mi) về phía đông của bán đảo Triều Tiên. Đảo có nguồn gốc từ núi lửa và là đỉnh của một núi lửa dạng tầng lớn nổi lên từ đáy biển, đạt độ cao tối đa là  tại đỉnh Seonginbong. Hòn đảo chủ yếu là gồm đá trachyandesite. Một vụ phun trào lớn đã diễn ra cách đây 9.350 năm và đạt đến Chỉ số phát nổ Núi lửa (Volcanic Explosivity Index) cấp 6 và trầm tích tephra bay xa đến tận miền trung đảo Honshu cách đó , cùng lúc tạo thành dòng nham thạch trên đảo và khiến đỉnh núi trở thành một hõm chảo.

Ulleungdo có chiều dài  và chiều rộng là . Ulleungdo có diện tích  với khoảng 10.000 cư dân. Đảo là phần lãnh thổ chính của huyện Ulleung, tỉnh Gyeongsang Bắc, Hàn Quốc. Khu vực đô thị chính trên đảo Ulleungdo là cảng Dodong, là bến phà chính nối giữa Ulleungdo và đất liền Hàn Quốc. Ulleungdo là một địa điểm du lịch nổi tiếng. Hoạt động kinh tế chính khác là ngư nghiệp, bao gồm cả thu hoạch mực nang; mực có thể được phơi khô tự nhiên ở nhiều nơi trên đảo.

## Tham khảo

* Global Volcanism Program: Ulreung

## Liên kết ngoài
* Chính quyền huyện Ulleung 
* Ullungdo.com: Thông tin du lịch  
* Ulleungdo, Dokdo islands to be preserved as Nat'l Park
Ô (vật dụng)

**Ô** hay **dù** là một loại dụng cụ, đồ vật cầm tay dùng để che mưa, che nắng hoặc làm đẹp (phụ nữ hoặc giới quyền quý xưa, ô trang trí cho phụ nữ thường có màu sắc và nông lòng hơn). Ô là vật dụng được thiết kế gồm cán ô (hay thân dù, giống cây gậy ba toong) và lọng ô, dụng cụ bằng vải có hình cây nấm để che đậy được gắn cố định vào cán ô và có khả năng xòe, gấp để có thể cụp hoặc bật ô, gấp xếp cho gọn.

## Lịch sử

Dù có nguồn gốc từ Trung Quốc và được sử dụng thông dụng trong thế giới ngày nay. Trong lịch sử, ô cũng được phát hiện ở các khu vực văn minh như Trung Đông, Lưỡng Hà, Ai Cập, Hy Lạp cổ đại, La Mã, Ấn Độ. Ô xuất hiện nhiều trong lịch sử và văn hóa. Ở một số nước, việc che ô, lọng là hoạt động phô trương của tầng lớp quyền quý, giàu có, phụ nữ cũng che ô để làm đẹp, ô thường đi kèm với bộ váy đầm và chiếc mũ vải là hình ảnh tiêu biểu cho một quý cô ở Phương Tây thời Trung và cận đại. Ở Nhật Bản, hình ảnh một thiếu nữ Nhật mặc bộ đồ kimono và che ô giấy dầu là hình ảnh khá phổ biến….

## Trong văn hóa và đời sống
Hình ảnh chiếc ô còn hiện diện trong văn hóa, trong tiếng Việt, thuật ngữ "*ô dù*" còn dùng để chỉ bóng gió về việc bao che của cấp trên cho cấp dưới hoặc chỉ về người được nâng đỡ.

Hình ảnh chiếc ô cũng được in trên hàng hóa dùng để ký hiệu quy định loại hàng hóa này phải được bảo quản nơi khô ráo, tránh ẩm ướt. Một phần mềm diệt vi rút, như Avira cũng dùng hình ảnh chiếc ô làm biểu tượng cho sản phẩm của mình.

## Tham khảo

* M. C. Miller, "The Parasol: An Oriental Status-Symbol in Late Archaic and Classical Athens", JHS 112 (1992), p.&nbsp;91 [91–105].
* Needham, Joseph (1986). Science and Civilization in China: Volume 4, Physics and Physical Technology, Part 2: Mechanical Engineering. Taipei: Caves Books, Ltd. Page 70.
* Needham, Joseph (1986). Science and Civilization in China: Volume 4, Physics and Physical Technology, Part 2: Mechanical Engineering. Taipei: Caves Books, Ltd. Page 70–71.
* Needham, Joseph (1986). Science and Civilization in China: Volume 4, Physics and Physical Technology, Part 2: Mechanical Engineering. Taipei: Caves Books, Ltd. Page 71.
Jukdo (đảo)

**Jukdo** là một hòn đảo nhỏ nằm cạnh đảo Ulleungdo tại Hàn Quốc. Hòn đảo trước đây còn được biết đến với tên gọi *Jukseodo* (죽서도, 竹嶼島, Trúc Tự đảo). Đảo nằm cách 2&nbsp;km về phía đông của Ulleungdo, và là đảo lớn thứ hai trong nhóm sau Ulleungdo. Năm 2004, một gia đình gồm 3 thành viên đã sinh sống trên đảo. Về mặt hành chính, Jukdo thuộc Jeodong-ri, thị trấn Ulleung, huyện Ulleung, Gyeongsang Nam.

Jukdo có chiều dài  và chiều rộng . Đúng như tên gọi trong chữ Hán, có nhiều trúc được trồng trên đảo. Ngoài ra, đây cũng là tên bằng Hán tự của Nhật Bản đối với đảo Liancourt đang tranh chấp Takeshima (竹島).

## Bản đồ cũ Hàn Quốc

file:八道総図.jpg|Bản đồ của Nhà Triều Tiên(1530)
file:Ulleungdo and Usando.jpg|Bản đồ của Nhà Triều Tiên(1530):Ulleungdo(鬱陵島) và Vu San(于山島)
file:DaedongyeojidoUlleungdo.png|Bản đồ của Nhà Triều Tiên(1861):Ulleungdo và Jukdo
file:East of Ulleungdo and Usando.jpg|Bản đồ của Nhà Triều Tiên(1861):Ulleungdo và Jukdo
file:DaehanJeondo.jpg|Bản đồ của Đế quốc Đại Hàn(1899):Ulleungdo và Jukdo


## Tham khảo

## Xem thêm
* Ulleungdo
* Đảo Liancourt
Vu San Quốc

**Vu San Quốc** hay **Vu Sơn Quốc**, là một quốc gia cổ đại tồn tại trên đảo Ulleung (Uất Lăng), và các đảo lân cận ở ngoài khơi xa bán đảo Triều Tiên trong thời kỳ Tam Quốc. Theo *[[Tam quốc sử ký]]*, quốc gia này bị tướng Kim Isabu (Kim Dị Tư Phu) của Tân La (Silla) chinh phục vào năm 512. Ông được chép rằng đã sử dụng các con sư tử hay hổ bằng gỗ để đe dọa cư dân phải đầu hàng. Vu San Quốc hiếm khi được ghi trong sử sách, song dường như đã tiếp tục tồn tại với quyền tự trị lớn cho đến khi sáp nhập vào Cao Ly năm 930.

Theo "Thế Tông thực lục" (*Sejong Sillok*), "Cao Ly thư" (*Goryeosa*), và "Vạn cơ yếu lãm" (*Mangi Yoram*), Vu San Quốc bao gồm đảo Ulleung-do (Uất Lăng đảo) và Usan-do (Vu San đảo). Người Triều Tiên tin rằng Usan-do là Đảo Liancourt (Dokdo trong tiếng Hàn, Takeshima trong tiếng Nhật), mặc dù một số học giả Nhật Bản tranh cãi về điều này.

## Bản đồ cũ Hàn Quốc

file:八道総図.jpg|Bản đồ của Nhà Triều Tiên(1530)
file:Ulleungdo and Usando.jpg|Bản đồ của Nhà Triều Tiên(1530):Ulleungdo(鬱陵島) và Vu San(于山島)
file:DaedongyeojidoUlleungdo.png|Bản đồ của Nhà Triều Tiên(1861):Ulleungdo(鬱陵島) và Vu San(于山)
file:East of Ulleungdo and Usando.jpg|Bản đồ của Nhà Triều Tiên(1861):Ulleungdo(鬱陵島) và Vu San(于山)
file:DaehanJeondo.jpg|Bản đồ của Đế quốc Đại Hàn(1899):Ulleungdo(鬱陵島) và Vu San(于山)


## Xem thêm
*Bán đảo Triều Tiên
*Lịch sử Triều Tiên

## Tham khảo
Thượng đại đẳng

**Thượng đại đẳng** (상대등, 上大等, Sangdaedeung) là một chức vụ trong triều đình Tân La. *Thượng đại đẳng* được lựa chọn từ những người đàn ông thuộc tầng lớp quý tộc "chân cốt" (jingeol), một chế độ cốt phẩm nghiêm ngặt trong xã hội quý tộc Tân La. Thượng đại đẳng sẽ chủ trì hội nghị Hwabaek (화백, 和白, Hòa Bạch), một hội đồng cố vấn và đưa ra các quyết định có thành phần là các quý tộc cao cấp khác nằm giữ chức vụ *Đại đẳng* (대등, 大等, Daedeung). Nhiệm vụ chính của hội đồng là quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, như kế vị ngai vàng và tuyên chiến. Sự tồn tại của nó bắt đầu từ sơ kỳ của nhà nước Tân La và cho thấy đây là nhà nước bắt nguồn từ các bộ lạc. Trong suốt lịch sử Tân La, hội nghị Hòa Bạch do Thượng đại đẳng chủ trì được coi là một cách kiểm soát quyền lực nhà vua.

Trong thời kỳ giữa của Tân La, sau khi thống nhất bán đảo, trọng tâm của quyền lực chuyển từ hội nghị Hòa Bạch và *Thượng đại đẳng* sang "chấp sự bộ" (Jipsabu, 집사부, 執事部) và "Thị trung" (Sijung, 시중, 侍中, hay "trung thị" Jungsi', 中侍), một hội đồng được thiếp lập tại Tân La năm 651 và là cơ quan cao nhất trong bộ máy chính quyền trung ương. Điều này phản ánh nỗ lực của chế độ quân chủ trong việc hạn chế sức mạnh của một quý tộc độc lập bằng việc dựa vào "chấp sự bộ" phỏng theo mô hình Trung Hoa thay vì hội nghị Hòa Bạch, một cơ cấu mà sự tồn tại dựa trên các quý tộc cao tuổi và đặc quyền bộ lạc. Khi xảy ra một số thách thức chống lại quyền lực của mình, Thần Văn Vương (Sinmun) thậm chí đã cho hành quyết *Thượng đại đẳng* Gungwan vào năm 681 vì ông đã đồng lõa trong cuộc nổi dậy của Kim Heumdol (김흠돌, 金欽突, Kim Khâm Đột).

Mặc dù có những nỗ lực để hạn chế sức mạnh của nó, chức vị *Thượng đại đẳng* vẫn được duy trì cho đến thời kỳ kết thúc của Tân La với vị thế cao nhất và uy tín mà một người có thể đạt được trừ ngai vàng. Vào thời kỳ sau của Tân La, khi việc nối ngôi xảy ra các tranh cãi, một vài vị quân chủ đã nổi lên từ chức danh *Thượng đại đẳng*.

*Thượng đại đẳng* cũng được đề cập đến với tên gọi *Thượng thần* (상신, 上臣, Sangsin).

## Tham khảo
Chopin vodka

**Chopin vodka** là loại vodka đơn cất qua chưng cất 4 lần. Nguyên liệu để sản xuất loại vodka này là lúa mạch đen, khoai tây, lúa mì trồng ở khu vực Podlasie, Ba Lan. Nó được sản xuất bởi hãng Polmos Siedlce. 

Chopin vodka lần đầu tiên được giới thiệu đến Bắc Mỹ vào năm 1997. Quá trình sản xuất được thực hiện theo lô nhỏ. Mỗi chai chopin được làm từ 7 pound khoai tây ..

Đây là loại vodka được đặt theo tên nhà soạn nhạc lãng mạn nổi tiếng Ba Lan Frédéric Chopin.
Chopin vodka khoai tây đã được gửi đến một số tổ chức xếp hạng rượu mạnh quốc tế để đánh giá, bao gồm Cuộc thi rượu mạnh quốc tế tổ chức tại San Francisco, Hội những người đam mê rượu, và Viện kiểm nghiệm đồ uống. Kết quả nhìn chung là thuận lợi, đặc biệt là trong những năm gần đây. Ví dụ, từ năm 2006 và 2011, vodka chopin khoai tây giành được một cú đúp huy chương vàng, 3 huy chương vàng và 2 huy chương bạc từ Cuộc thi rượu mạnh quốc tế tổ chức tại San Francisco.

## Các loại cocktail nổi tiếng làm từ chopin vodka
*Chopin Extra Olives "CEO" Martini
*Chopin On The Rocks
*Carrot & Ginger Martini
*Chopin Cuban
*Christmas Cosmopolitan
*Snow White
*Chopin Player's Cup
*Orange Caipiroska
*Polish Summer
*I-Dill Cocktail

## Tham khảo
Đông Uế

**Đông Uế**, là một quốc gia bộ lạc tồn tại ở phần đông bắc bán đảo Triều Tiên từ khoảng thế kỷ 3 TCN đến khoảng đầu thế kỷ 5 TCN. Quốc gia này giáp với Cao Câu Ly (Goguryeo) và Ốc Trở (Okjeo) ở phía bắc, Thìn Hàn ở phía nam, và giáp Lạc Lãng quận do người Hán cai quản ở phía tây. Ngày nay, lãnh thổ của quốc gia cổ này nằm thuộc hai tỉnh Hamgyong Nam và Kangwon tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên, và tỉnh Gangwon tại Hàn Quốc.

## Lịch sử

Đông Uế xuất hiện trong lịch sử như là một nước chư hầu của Cao Câu Ly. Tuy nhiên vào đầu thế kỷ 5, Quảng Khai Thổ Thái Vương của Cao Câu Ly đã thôn tính Đông Uế, cùng với đó là sự thống trị của Cao Câu Ly với toàn bộ phần phía bắc bán đảo Triều Tiên và một phần lớn Mãn Châu. Một phần nhỏ của Đông Uế ở phía nam trở thành lãnh thổ Tân La.

## Con người và văn hóa
Người Đông Uế tự coi mình tương đồng với người Cao Câu Ly, và có chia sẻ cũng nguồn gốc ngôn ngữ và dân tộc với người Ốc Trở và Cao Câu Ly. Điều này có thể chỉ ra rằng Đông Uế cũng chia sẻ cùng một nguồn gốc Phù Dư Quốc và Cổ Triều Tiên. Đông Uế có khoảng 2 vạn hộ.

Có rất ít thông tin về Đông Uế còn lưu lại; hầu hết các thông tin còn lại đến từ các thảo luận về Đông Di trong *[[Tam quốc chí]]* của Trung Hoa. Tục lệ "Mucheon" (무천, 舞天, Vũ Thiên), một lễ hội thờ phụng thượng đế bằng những lời ca và điệu nhảy vào tháng 10 âm lịch, được đề cập đến trong một số tư liệu. Điều này liên quan chặt chẽ với lễ hội Dongmaeng (Đông Minh) ở Cao Câu Ly, tổ chức vào cùng thời điểm trong năm, cũng được phối hợp với các màn võ thuật. Người dân thường thờ phụng con hổ như một vị thần.

Nền kinh tế của Đông Uế chủ yếu dựa vào nông nghiệp, bao gồm cả nghề nuôi tằm và trồng cây gai dầu. Lễ hội Mucheon chủ yếu nhằm cầu mong một vụ mùa bội thu trong năm tới. Nền nông nghiệp của quốc gia này được tổ chức ở cấp thôn làng. Luật lệ Đông Uế trừng phạt nghiêm khắc những người lấn chiếm đất của chung.

## Chú thích
Yên Thao

**Yên Thao** (24 tháng 12 năm 1927 – 16 tháng 1 năm 2024) là một nhà thơ, nhà báo người Việt Nam. Ông được biết từ thời Chiến tranh Đông Dương, với nhiều bài thơ mang chất lãng mạn chiến tranh, nổi bật nhất là bài *Nhà tôi*, được nhạc sĩ Anh Bằng phổ nhạc với tên "Chuyện giàn thiên lý". Ngoài ra, ông còn có các bút danh khác như **Nguyễn Bảo, Cử Yên, Lang Bang, Thái Dương**

## Thân thế sự nghiệp
Ông tên thật là **Nguyễn Bảo Thịnh**, sinh ngày 21 tháng 1 năm 1927, quê Đông Ngạc, huyện Từ Liêm, Hà Nội. Sau khi người Pháp tái xâm lược Đông Dương năm 1946, ông tham gia Kháng chiến chống Pháp, chiến đấu trong quân đội. Thời gian này ông sáng tác nhiều bài thơ lãng mạn chiến tranh được nhiều người biết đến, nổi danh cùng với một số nhà thơ trẻ cùng thời như Quang Dũng, Tất Vinh, Hồng Nguyên...

## Tác phẩm
*Giọt lệ màu nâu (1927)
* Nhà tôi

### Về bài thơ "Nhà tôi"
Năm 1949, ông công tác văn nghệ quân đội tại Liên khu 3. Một lần theo một đơn vị đánh vào một đồn binh Pháp đồn trú cạnh sông ở một làng đồi, trong lúc chờ đợi giờ nổ súng, ông trò chuyện với anh em và được biết ở đơn vị này có một chiến sĩ quê ở ngay làng đồi đó. Phía bên ấy đang còn mẹ và vợ. Anh lấy vợ được chừng tháng thì chiến tranh bùng nổ. Chàng trai lên đường đi kháng chiến, chia tay người vợ trẻ. Trong câu chuyện, mấy lần cậu ta nhắc tới giàn thiên lý của nhà mình. Ông rất thích câu chuyện và viết nên bài thơ "Nhà tôi". Có lẽ người viết đã hoà nhập được với người kể nên bài thơ được đông đảo anh em lính thuộc và nhanh chóng được phổ biến cả vào các chiến trường Nam Bộ. Không chỉ lính xuất thân từ nông thôn, cả những lính thành phố cũng tìm thấy thấp thoáng trong bài thơ những nét hợp với mình. Ở đây xin nói thêm, có nhiều văn bản ghi nhầm câu "Nhà tôi ở cuối thôn đồi" thành "Nhà tôi ở cuối thôn Đoài". Điều này không đúng với nguyên gốc bài thơ.

Bài thơ đã được nhạc sĩ Anh Bằng phổ nhạc, dưới tiêu đề "Chuyện giàn thiên lý" và "Chuyện giàn thiên lý 2". Tuy nhiên, bài hát "Chuyện giàn thiên lý" được nhiều người yêu thích hơn. Bài hát đã được nhiều ca sĩ như Mạnh Đình, Trường Vũ, Như Quỳnh, Duy Khánh... thể hiện và khá phổ biến ở cả trong nước và các kiều bào ở nước ngoài.

## Qua đời
Ông qua đời lúc 02h43 ngày 16 tháng 1 năm 2024 tại Hà Nội, hưởng thọ 98 tuổi.

## Gia đình
Vợ ông là bà Đỗ Thị Phú, sinh 17 tháng 1 năm 1929, quê Đại Gia, huyện Phú Xuyên, tỉnh Hà Tây. Hai người gặp nhau trong kháng chiến chống Pháp, cưới nhau ở Phú Thọ tháng 11 năm 1953. Hai ông bà đều là học sinh thoát ly gia đình đi kháng chiến.

## Chú thích

## Liên kết ngoài
* Yên Thao làm thơ trữ tình
Trịnh Quốc

**Trịnh Quốc** (鄭國, *Zheng Guo* hay Cheng Kuo) là một kỹ sư thủy lợi, sống trong thời Chiến Quốc của Trung Hoa cổ đại. Ông vốn là người nước Hàn và được quốc gia này phái đến Tần với mục đích nhằm dụ dỗ Tần tập trung vào việc xây dựng các kênh đào dùng cho việc thủy lợi mà trễ nải trong việc chuẩn bị binh lực đánh các nước khác. Tuy nhiên, mưu kế của Hàn đã mang lại tác dụng ngược: quả thật quá trình chinh phạt của Tần bị chậm lại vài năm nhưng hệ thống kênh đào do Trịnh Quốc xây dựng đã khiến nền nông nghiệp Tần phát triển mạnh mẽ, khiến Tần có đủ tài lực xây dựng một đạo quân khổng lồ nghiền nát các nước còn lại. Một con kênh đào mang tên ông hiện vẫn còn tồn tại tới ngày nay.

## Chú thích
Phòng thiết kế chế tạo khí cụ thành phố Tula

**Phòng thiết kế chế tạo khí cụ thành phố Tula** (tiếng Nga: *ФГУП «Конструкторское бюро приборостроения»*), thường viết tắt là **KBP**, là nhà thiết kế và chế tạo vũ khí chính xác của Nga. Tiền thân của nó là Phòng Thiết kế Công cụ thời Liên Xô, thành lập năm 1927 tại thành phố Tula.

Có các loại vũ khí sau đã được KBP thiết kế và chế tạo:
* Pháo Gatling AK-630
* Hệ thống phòng không hải quân Kashtan CIWS
* Hệ thống vũ khí có điều khiển GWS Hermes
* Tên lửa chống tăng 9K115-2 Metis-M (định danh của NATO: AT-13 "Saxhorn-2")
* Tên lửa chống tăng 9K121 Vikhr (AT-16 "Scallion")
* Tên lửa chống tăng 9M113 Konkurs (AT-5 "Spandrel")
* Tên lửa chống tăng 9M133 Kornet (AT-14 "Spriggan")
* Hệ thống phòng không Tunguska-M1 (SA-19 "Grison")
* Hệ thống phòng không Pantsir-S1 (SA-22 "Greyhound")
* Tên lửa phòng không 9K22 Tunguska (SA-19 Grisom)
* Khí cụ bay có điều khiển bằng laser 30F39 Krasnopol 152-mm
* Súng Gatling GShG-7,62
* Súng Gatling Yak-B 12,7 mm
* Pháo GSh-30-1
* Pháo GSh-30-2
* Pháo GSh-23
* Pháo Gatling GSh-6-23
* Pháo Gatling GSh-6-30
* Tiểu liên PP-90
* Tiểu liên PP-93
* Tiểu liên PP-2000
* Súng cạc bin 9A-91
* Súng bắn tỉa VSK-94
* Súng bắn tỉa VSSK Vykhlop
* Các loại súng ngắn "Rys"
* Súng ngắn GSh-18
* Shotgun RMB-93
* Súng phóng lựu 6G-30
* Súng phóng lựu GM-94
* Súng phóng lựu GP-25, GP-30
* Súng phóng lựu AGS-17, AGS-30
* Hệ thống phòng thủ chủ động Drozd
* Súng săn Berkut (súng săn)

## Tham khảo

## Liên kết ngoài
*  KBP Trang web chính thức 
*  KBP Trang web chính thức
Thìn Hàn

**Thìn Hàn** hoặc **Thần Hàn** là một liên minh lỏng lẻo của các bộ tộc từng tồn tại từ khoảng thế kỷ 1 TCN cho đến thế kỷ 4 SCN ở nam bộ bán đảo Triều Tiên, phía đông thung lũng sông Nakdong, Gyeongsang. Thìn Hàn là một trong Tam Hàn, cũng với Biện Hàn và Mã Hàn. Thìn Hàn về sau bị hợp nhất vào Tân La, một trong Tam Quốc Triều Tiên. Thìn Hàn được hình thành sau sự hỗn loạn và làn sóng di cư sau khi Cổ Triều Tiên sụp đổ vào năm 108 TCN.

## Văn hóa
Mối quan hệ giữa Thìn Hàn với Thìn Quốc trước đó là không rõ ràng, mặc dù biên niên sử *[[Tam quốc sử ký]]* đương thời đã đồng nhất Thìn Hàn với Thìn Quốc (trong khi một ghi chép khác mô tả Thìn là tiền thân của toàn bộ Tam Hàn). Thìn Hàn và Biện Hàn về cơ bản chia sẻ cùng một nền văn hóa, với nhiều phong tục tôn giáo khác nhau, và dường như không dược phân tách bằng một biên giới rõ ràng.

Người dân tuyên bố rằng họ là hậu duệ của những người Tần di cư, chạy trốn các chính sách lao động và chuyển đến Mãn Hàn, và họ được cấp vùng đất phía đông. Liên minh này cũng được gọi là Tần Hàn (秦韓). Có tài liệu cho rằng các vị vua là người Mã Hàn song không có các bằng chứng khảo cổ cho việc này.

## Tiểu quốc bộ tộc
Theo *Tam quốc sử ký*, Thìn Hàn có 12 tiểu quốc:

* Saro (사로국, 斯盧國, Tư Lô Quốc), tiểu quốc hùng mạnh nhất Thìn Hàn, cũng được gọi là Seorabeol. Năm 503, Saro đổi tên thành "Tân La".
* Gijeo (기저국, 己柢國, Kỷ Đế Quốc), nay thuộc Andong.
* Bulsa (불사국, 不斯國, Bất Tư Quốc), nay thuộc Changnyeong.
* Geun-gi (근기국, 勤耆國, Cần Kỳ Quốc), nay thuộc Pohang hay Cheongdo.
* Nanmirimidong (난미리미동국, 難彌理彌凍國, Nan Di Lý Di Đống Quốc), nay thuộc Miryang, cũng được gọi là "Mirimidong".
* Yeomhae (염해국, 冉奚國, Nhiễm Hề Quốc), nay thuộc Ulsan.
* Gunmi (군미국, 軍彌國, Quân Di Quốc), nay thuộc Sacheon.
* Yeodam (여담국, 如湛國, Như Đam Quốc), nay thuộc Gunwi.
* Horo (호로국, 戶路國, Hộ Lộ Quốc), nay thuộc Sangju.
* Juseon (주선국, 州鮮國, Châu Tiên Quốc), nay thuộc Gyeongsan.
* Mayeon (마연국, 馬延國, Mã Diên Quốc), nay thuộc Miryang.
* U-yu (우유국, 優由國, Ưu Do Quốc), nay thuộc Cheongdo hay Yeongdeok.

Theo Tam quốc sử ký, vương quốc Tân La (kinh đô tại Gyeongju ngày nay), được Hách Cư Thế thành lập vào năm 57 TCN, ông đã thống nhất 6 bộ tộc Thìn Hàn dưới quyền cai quản của mình. Các sử sách khá mâu thuẫn vè mối quan hệ của Thìn Hàn, Saro, Seorabeol, và vương quốc Tân La sau này.

Không có nhiều tư liệu về cuộc sống thường ngày của người Thìn Hàn. Tôn giáo thống trị tại đây là Shaman giáo, và nó cũng đóng một vai trò quan trọng trong chính trị. Nông nghiệp tập trung chủ yếu và trồng lúa gạo song cũng tồn tại lĩnh vực chăn nuôi.

## Vị trí
Hầu hết các giải thuyết chỉ ra rằng vị trí của Thìn Hàn là các khu vực: bồn địa Gyeongju và vùng bờ biển Nhật Bản liền kề. Nó là láng giềng của liên minh Biện Hàn ở phía tây nam, và giáp với Mã Hàn ở phía tây. Ở phía bắc là các quận của Trung Hoa và tiểu quốc duyên hải Đông Uế. Tuy nhiên, một vài học giả cho rằng Thìn Hàn nằm tại thung lũng sông Hán, giáp với Mã Hàn ở phía bắc và Biện Hàn ở phía nam.

## Xem thêm
*Lịch sử Triều Tiên

## Tham khảo